—2. — —5ꝗ.— = ———— ——— R ** —— 232 222— 33— 5 „οꝰꝰ5. 5 — 9 — 55 —2 8 33 82 38 2232 3 2459.9 3* en Sͤ A misld& ul. * — 189 6 bEön ν REVELATIONES * eERNTRUDIANÆ AC MECHTILDIANX nench: -es Uαο 646% 1½h½% να. e- 3ν 2 1ffiz E Jus propnietatis et translationis in quamvis linguam uvindicabitur. 1 ——— „ ——ͤ———ů— REVELATIONES GERTKUDIAN AC MECHTIUDIANÆ II SNEes VIRGINIS ORDINI&S SXNCTI BENEDICTI ee Acchbrr SORORIS MECHTILDIS usbENM OADIxIS Enis OPUSs àDb cobicuu bhipEM NUNC PERIMUM INTEGREK EDITUN SOLESMENSIUMO. S. B. MONACHORUNM Cti'RA ET OοERA APUD H. OUDIN FKATKES PICTAVII PXRISIIS J, via bicra DE'ETRRO&, 4 68, via picrà noxaraRTE, 68 U xXv V DILECTO FILIO RELIGIOSO VIRO LUDOVICO pAQUELIN SOLESMOS IN ABBATIA S. PETRI. RRR Dilecte Fili, Religiose Vir, salutem et Apostolicam Be- nedictionem. Redditi unt Nobis à Dilecto Filio Nostro Johanne Baptista S. R. E. Cardinali Pitra libri S. Ger— trudis, quos ad fidem codicum nunc primum ex integro exac- tos et editos, Nobis Mferre voluisti. Gratissimum habuimus koc munus, quod nomine sanctæ illius Virginis, et cœlesti- bus donis, quibus Ipsa aucta fſuit tantopere commendatur; ac debitis prosequimur laudibus pietatem, zelum et indus- triam, quam in hoc opere edendo, quod ad ædificationem Fidelium, et præsertim ad venerationem et amorem erga Cor sanctissimum Jesu Christi excitandum mirifice Spec- tat, collocasti. Dum tibi, Dilecte Fili Religiose Vir, pro tuo erga Nos officio gralias agimus, optamus etiam, ut ex labore à Te pie suscepto Salutares ac uberes fructus in om- nes Christianæ pietatis cultores ſeliciter existant. Hoc a Divina Clementia adprecantes, Apostolicam Benedictio- nem in pignus dilectionis Nostræ, et in auspicium cœlestium gratiarum Tibi, ac omnibus tuis Religiosis Sodalibus, et præcipuum in modum Ei qui præsidet Congregationi vestræ, peramanter in Domino impertimus. Datum Romæ ajmud S. Petrum die 10 Octobris an. 1Nν5. Pontiſ. Nostri anno tricesimo. — —2229——————— — ———— 2 —————— SUFFRAGIUM DD. coNdRADI MARTIN, EPISscOPI PADERBORNENSIS. Plurimum revedende Domine! Pro magna benevolentia Tua transmisisti mihi in eastellum et car cerem meum, in quo nunc detentus Sum, opus Tuum tanto studio et amore concinnatum, mihi, patriæ magnarum ꝓroplietissarum antistiti, gratissimum. Accipe igitur, plurimum reverende ac dilecte Domine, gratissimi animi mei testiſicationem; accipe etiam de hioc opere tam egregie peracto, non solum Ordinis S. Be nedicti, sed totius etiam Ec- clesiæ hionori haud dubie summopere profuturo, intimam meam gra- tulationem. Faustissima quæque Tibi adprecans subscribo. Tuuts Servus obSequiosissimus. ＋ CoxRADUSs MARrix, eyiscopus Paderbornensis, nunc captivus. Eæ castello Wesel 23 julii 1875. PRÆ FATIO PARS PRIMA. DE SANCTA MzECHTILDE ET DE Eus REVELATIONIBUS. Kcr Mechtildis LISnuI sPECIALis ATIx, item, quasi 8 in appendice, Sororis Mechtildis opus, cui titulus: Lux DVIITATis, hoc volumen complectitur. De Sorore Mechtilde et de ejus libro in argumento proprio infra tractabitur: nunc vero de sola Mechtilde de Hackeborn, Abbatissæ Gertrudis germana sorore, in Helftensi monasterio Cantrici, verba facimus. Jam de prœclara illa virgine in Præfatione ad Legatum S. Gertrudis plura disseruimus; quibus breviter modo retractatis, ea subjungere juvabit, quæ, ut ipsi propria, in communi notitia locum obtinere non debuerunt. I. Beata quidem Mechtildis, cum constet ipsam esse anno 1291, quo defuncta est soror ejus, Gertrudis Abbatissa, quin- quagenariam, reperitur nata anno salutis 1241. Propter vitæ periculum sine mora baptismo regeneratur; postèa, cum parentes ejus monasterium ad Rodardsdorf prope civitætem Halberstadt, neque procul a suo castello sive de Hackeborn sive de Hedersleben situm, inviserent, puella Mechtildis, tunc septennis, a monialibus adeo rogavit se inter ipsas admitti, ut licet parentes reniterentur, jam voti compos sit facta. De familia ista Hackebornensi per plures generationes legimus in Diplomatibus duos fratres, quorum major natu, Albertus, minor vero Ludovicus, semper nominantur. Anno 4. . Beatæ Mechtildis genus et in monasterium ingressus. 1* 0 II. Meclitil- 5 dis in- g notescit. donum. — 922232ů————*22 11 PREFATIO. autem 1258 moniales loco Rodardsdorf relicto ad Helfta juxta Islebium translatæ sunt; jam ab anno 1251 monaste- rium regebat Abbatissa Gertrudis, novem annis sorore ejus Mechtilde major natu. Mechtildis ingenio virtuteque germa- næ haud impar, huic in monasterii regimine maximo ſuit subsidio. Scholis, quibus nihil Abbatissæ antiquius erat, fuerat præſecta, ac ium liberales artes, tum divinæ Scripturæ scientiam feliciter promovit. Insuper, quia vera sanctimo- nialis præcipue laudi divinæ instare studet, Cantricis munere fungebatur, in quo officio, ut videtur, vicariam habuit, simul et soclam in revelationum donis, sanctam Gertrudem. In Libro Specialis gratiæ, tum parte IIa, tum Va. multa alia videre de ejus præclara conversatione, ad quæ brevitatis causa, lectorem remiitimus. II. Cum annum quinquagesimum attigisset, in Adventu anni 1290 in morbum quidem incidit, quo brevi ad lecto decumbendum redacta est. Tunc vero abbatissa ejus germana et ipsa detinebatur infirmitate, qua obitura erat; Mechtil- dis autem eam charitatis gratia et necessitudinis sæpe invi- sebat atque consolabatur ſ; sed dum, propria ingravescente infirmitate, jam ipsa a lecto moveri nequiret, soror prædi- lecta, quacum tamdiu sub eisdem tectis Deo militaverat, Mechtilde absente, defuncta est. Dominus vero suam ancillam benigne est consolatus, quippe cum infirmitate durante et post obitum venerabilis abbatissæ, hujus merita et in cœlis præmia per multas revelationes ipsi ostendere dignatus est. Aliud vero, dum infirmaretur Mechtildis, contigit quod ad ejus dignam existimationem, tam intra quam extra claustrum maxime contulit. Siquidem tunc primum quæ jam a multo tempore in ejus anima operabatur Deus, sponsa dilecta ma- nifestavit. Quæ enim antea per visiones cognoverat, ea penitus reticuerat; verum, sic in proximi utilitatem Deo disponente, dum præ gravissimis doloribus quasi sui impotens facta ſuisset, tandem cœpit Regis secretum revelare. Quod quidem jam prius, ut videtur, suspectum, tunc vero nraniſesto com- pertum, per scripta conservare ejus duæ familiares Sorores 1. Infra, part. VI. PREFATIO. 111 curaverunt. Ex his una multa propter indicia videtur fuisse sancta Gertrudis. III. Legatus divinæ pietatis, liber de sancta Gertrude conscriptus, frequenter de nostræ Mechtildis cum ipsa Ger- trude spirituali familiaritate mentionem inſert; dum e contra Liber Specialis gratiæ Gertrudem nee nominat, nec usquam inducere videtur. Cujus rei causas in Præſatione primi volu- minis perpendimus, et aliis quoque momentis incitat, jam exploratum habuimus, sanctam Gertrudem Librum ovecialis gratiæ ex his quæ a Mechtilde audierat, aut scripsisse aut dictasse. Argumenta hic repeiere minime juvat; sed in hoc altero volumine, ad imam paginæ partem sæpius loca quæ judicavimus ad Gertrudem referenda esse subnotavimus, sicuii in parte quinta, ac in septima legenti patebit. Igitur Mechtildis, quamdiu regimen monasterii soror tenuit, id est per quadraginta annos, in doctrina, in pie- tate, in sapientia commendabilem alienis pariter ac alum- nis claustri se præbuit. Verum defuncta sorore, cum Mech- tildis revelationis gratia, quæ antea latuerat, clarescere cœpit, in majori existimatione ab omnibus habita est. Gertrudis ad Mechtildem in gratia revelationum tunc nomi- natissimam accessit, humiliter supplicans quatenus super dono suo a Domino conſirmaretur. Non absimili modo Mater monasterii, Sophia, filia-Hermanni vel Burchardi de Mansſeld, cum de patris defuncti sollicita esset, a Mechtilde rogavit ut de illa Dominumconsuleret. Quod licet primum detrectaret, quia nunquam de gratiis hujusmodi Deum tentare præsumpsisset, tandem Domino ipso jubente ut obedientiam suam impleret, abbatissæ suæ morem gessit et illam de beatitudine patris sui certiorem fecit. Tanta erat erga suam sponsam Domini benevolentia! De revelationis dono, quantum ad animarum statum per- tinebat, quidquid Mechtildis per visum intellexisset, præla- tus monasterii vetuit ne palam proderetur. In hoc ei alias in tam sublimis doni exercitio plura incommoda ex diversis, Domino sic ordinante, experta, statim ut Sororis Mechtildis, cujus liber Luæ Divinitatis, simile donum recognovit, illam quanta potuit auctoritate et consilio tuita est. Siquidem ex pravo mentis zelo, vel ex contumaci animo Sororem calum- III. De B. Mechitildis rerelationi- bus. Drrrrrrrrrr ——— IV. Wibri Sen iptio et Mecſitildis transilus. ——— IV PRÆFATIO. niis diversorum impetitam esse persuasum habebat; dum e contra doni ejus librique defensores si qui forent, ex- tollebat, eos que merito cum ipsa, quæ donum acceperat, à Deo sociandos asserebat. 5 IV. Postquam, ut diximus, quæ intra se Dominus operare dignatus erat, ab ætatis suæ quinquagesimo anno omnibus manifestare cœpisset, duæ ejus familiares, ne tam pretiosus thesaurus tandem apertus per oblivionem evacueretur cum timerent, simul et humilitati Mechtildis parcere cuperent, ipsa inscia, librum de his quæ ab illa audirent scribere attentaverunt. Ex quibus una quando scribebat, quando- dictitabat, dum altera tantummodo scripsisse traditur. Sic per octo fere annos àa 1291 istarum duarum cura et labore coaluit Liber Specialis gratiæ. Jam vero opus ad finem vergebat cum res ad Mechtildem pervenit, quæ primo pro humilitate dona sibi soli, ut putabat, revelata ad posteros per scriptionem deſerenda esse dolens, item verita ne aliquid erroris in eadem irreperet, a Domino per visum de hoc fuit confortata, et cum ipsi librum legerent scriptri- ces, hunc Deus confirmavit rerumque veritati concordem esse pronuntiavit. Ex infirmitate qua anno quinquagesimo suæ ætatis correpta fuerat, deinceps, per octo scilicet annos, num- quam, ut videtur, plene convaluit. Attamen tertio ante ejus obitum anno in pejus versa est corporis ægritudo, tandemque, sicut septima hujus libri parte fusius narratur, ad extrema Mechtildem deducit. Mox sanctæ Gertrudis mo- nitu, feria secunda post Dominicam Si iniquitates, ante matutinas Unctionis sacramentum percepit, et biduum perseverans, dulcibus cum divino Sponso colloquiis recrea- batur, nec a gratiis specialibus suscipiendis cessavit. Quæ cuncta per visum quædam moniales cognoverunt, nulla vero melius quam sancta Gertrudis, quæ de his omnibus testimonium reliquit. Itaque Mechtildis dulcissimis Domini, Virginis Mariæ Sanctorumque consolationibus recreata, 1 extrema vergebat. Verum Dominus qui octo ante annos quando jam infirma decumberet, ei Cor suum divinum in xenium tradiderat, illud pretiosum pignus sibi reconsignari a fideli sponsa sua PRKFATIO. V requisivit; quæ libenter annuens, statim divinitatis virtuie absorpta gloriæ Dei feliciter sociata est. V. De se magnum luctum in Helftensi familia reliquit Mechtildis, quem in Libro specialis gratiæ non semel Scrip- trices testantur. Non similem in dilectione, in sanctitate jam fore inter ipsas pronuntiabant; quæ verba sane scripsit sancia Gertrudis tantarum virtutum, sed præsertim humilita- tis, feliciter æmula. Verum tam justum Sororum temperavit dolorem de amissæ matris gloria atque præmiis in cœlo firma omnium sententia. Quæcumque enim per quinquaginta annos intra claustri septa pie, sancte ac docte perfecerat in mentem redibant, optimoque virtutum odore animos refi- ciebant. Qui bonus odor mox extra domum in qua fusus fuerat sese extendens, ad longinquas etiam pervenit regiones, maxime per hujus libri notitiam, quem ad Italiam ad urbem Florentiam, paucis post beatæ Mechtildis annis, allatum fuisse famosus scriptor Boccacius testis est. Siquidem fratres Or- dinis Prædicatorum, qui Helſtenses prophetissas tanti facie- bant, ipsarum libros, cum a Germania ad Italiam trans- mearent, ad ejusdem Religionis fratres læœti deferebant, terram utique barbaram sæv]mque tam optimos Spiritu Sancto favente fructus tulisse quasi ostentantes. Quod manifeste compertum est de libris Mechtildianis quos sub titulo la Laude di dona Matelda designat scriptęr prædictus. Laudem quippe divinam his libris suum characterem spe- cialem indere cuilibet legenti agnoscendum est. Tantæ pietatis famam non ægre subsecuta est etiam sanc- titatis celebritas. Unde passim per loca in quibus Mechtildis nostræ liber occurrebat, ejus nomini beatitudinis vel sancti- tatis tessera publica annexa legitur. Igitur licet Mechtildis nomen in Romano martyrologio non occurrat, ejus tamen cultus in pluribus calendariis inscriptus ab apostolica auctoritate approbatus est et confirmatus. Huic ſesto quidem dies 26 Februarii indictus est; et concessæ sunt secundi noc- turni lectiones quæ Mechtildis Helfiensis sanctimonialis vitam et elogium referunt. Unde votum animo subit ej usdem cultum saltem in tota Benedicti Patris familia, sicut ejus ſamiliaris et æmulæ sanctæ Gertrudis, rite celebrandum licitum fore. V. Aſechitil- dis post mortem commenda- tur. VI. B. NMeclit ildis a poeta Dante celebratur. —— VI PREFATIO. VI. Nomen Mechtüldis ab ejus obitu usque ad XVIII. sœculum percelebris in fere tota christianitate mansit: tunc vero quasi eclipsim passum nostris tandem temporibus tum sanctitatis tum ingenii causa rursus per ora hominum cum honore haberi cœpit. Siquidem in Germaniæ univer- sitatibus, videlicet in Grætiana D. Lubin, in Monacensi D. Wilh. Preger, necnon in Hallensi D. Ed. Boehmer, an- nis 1869 et sequentibus magno eruditionis apparatu quæstio- nem de nostra Mechtilde agitare cœperunt, utrum nempe illa fuerit Matelda quam in suam Divinam Comœdiam induxit famosus poeta Dante Aligliieri. Doctor Lubin Grætianus pri- mus rem attentavit, nec infeliciter prosecutus est. Poeta equidem inter paucas quas in suo carmine exaltat ſeminas post Beatricem, quæ pro Theologia vel vita contem- plativa et theoretica vulgo sumitur, cantu XVII Purgatorii nobilem quamdam cantatricem se invitantem inducit, quam cantu XXIII, strophula XL, Matelda vocat. Et hæc Matelda pro vita activa, quasi Lia, cujus soror Rachel in Beatrice figuratur, poetæ interpretibus accipitur. Si vatis consuetu- dinem attendamus, non allegorica aut mere typica, sed realis hæc persona adducitur, quam novit optime Dante, atque pro grato animo studet celebrare. Multi, rem non satis accurate considerantes, hanc fuisse Matildem, Toscaniæ magnam comitissam, quæ pro Sancta Sede contra Teutonicum tyrannum militavit, nec ideo a poeta laudafi non potest, quippe qui Cæsarianis partibus contra Romanum Pontificem in suo carmine usque favet. Repugnant item quæ de vita hujus Amazonæ christianæ tra- duntur, et valde diversa quæ Dante in sua Matelda extollit merita. Enimvero vox prima qua cantrix præludit viatori, qui post sex circulos ascendens ad septimum pervenit, illà est: Ve- nite benedicti Patnis mei; qua quidem voce ad se invitavit bea- tam Mechtildem Dominus septimo ante ejus obitum anno et in ipso transitu hujus ſelicis Virginis. Subseq uuntur in poemate ej usdem cantus, sacræ liturgiæ utique verba referentes, utsunt: Beati quorum tecta sunt peccata. Nam Dante sua quidem hucusque bene agnovit peccata, sed ad felicem oram, in qua sper undas sacramenti lavatrices diluantur, transire ejus pu- illan imis reſormidat animus. Veni, vonsa, de Libano, In te PREFATIO. VII Domine, speravi, canunt Angeli, qui civitatis Dei, scilicet Ecclesiꝙ gloriam et felicitatem erranti proponunt, cum ecce Domna quam antea viderat. Matelda, illum rapit per salu- tarem undam, et cum dulcissimo cantu Versus ASperges me illum plene purificat traditque quatuor virtutibus. Atqui non absimili modo res agitur in capite secundo partis secundæ Libri Specialis gratiæ beatæ Mechtildis. Dum cantatur Asperges me, videt Mechtildis in Corde Domini flumen aquæ vivæ, circa quod duodecim arbores, id est, virtutes. Mox ducitur in vineam quæ est Ecclesia, sicut et ipse Dante post aquæ transitum in Ecclesiam introducitur. Ad Mechtildem iterum remittitur, ut doceatur quid sibi velint aquæ ex uno fonte erumpentes, quæ inde in duos rivulos, Lethe et Eunoe, divisæ fluunt. Verum Libro gpe- cialis gratic parte II. c. 21. duos rivulos, remissionis peccatorum, alterum spiritualis consolationis conspicit Mechtildis. Item inter alia ostentandum est illud quo Dante voluntatem hominis rotæ æquo motu se volventi confert; quæ similitudo parte IV. c. 20. sanctæ Mechtildis apprime elucida- tur. Denique illud omnino in mente retinendum est: Dante Mechtildem illo loco sui poematis nomine proprio laudavisse, ubi plures textus sive sacræ liturgiæ, sive operis Mecthildiani citantur, unde illam Matelda quam loco prædicto laudat et maxime extollit Dante, nostram esse Mechtildem, merito infertur. Hujus etenim libros primis XIV. sæculi Florentiam à Fratribus Prædicatoribus allatos, ut ex Boccacio supra jam diximus, volvere indeque consolatoria verba et animum refi- cientia rebus in asperis sibi vindicare potuit, vir cæterum in rebus theologicis ac mysticis optime versatus. Quidam etiam existimant Sororem Mechtildem, quæ cum beata Mechtilde in Helftensi cœnobio degit, designatam esse a poeta, qui quædam de statu Ecclesiæ, de beatis Domi- nico Franciscoque, eic., cum libro hujus Sororis consentanea scripsisse videtur. Verum inde tantummodosequeretur Sororis librorum, sicut beatæ Mechtildis, per eosdem Fratres Prædi- catores Floreniiam delatorum Dante copiam habuĩsse. VIII PREFATIO. e DE LIBRI SPECIALIS GRATIXE VARIIS EDTTIONIBVUS. vil. Codices 5 5 amanuen- VII. Multas et quidem plures quam Legatus divinæ pieta- 5 tis editiones tum manuscriptas tum typis impressas obtinuit Liber Specialis gratiæõ. In Germaniæ bibliothecis tamen, et vix alibi, occurrunt codices manuscripti ac pleræque typis excusæ editiones. Qui omnes, tum amanuensium, tum typis mandati libri ad duplicem redigi possunt familiam: unam quæ antiquior et integrior, alteram quæ posterior ætate, et in multis ex consulto truncatam. Hæc quidem fere cuncta quæ ad historiam beatæ Mechtildis vergerent suppressit, iis solum retentis quæ ad meram ædificationem pertinebant. In titulis et in ipso textu hujusce familiæ libri pleri- que favent Ordini Cisterciensi, cui simpliciter adscribunt sanctam Mechtildem, et domum in qua tam sanctam illa degit vitam. Textus primarius latino sermone, sicut etiam omnes antiquiores codices ex quibusdam allusio- nibus, etymologiis quas non semel notavimus, videtur con- scriptus. Primum igitur hic de manuscriptis codicibus nobis tractandum. 1. Qui prior et antiquior nobis occurrit est codex Guelferby- tanus Wolfenbüttel), cujus hic titulus: Incipit liber Spe- cialis gratiæ de Sanctimoniali quadam Mecſitildis nomine, Nνά viæxit circa annum Domini MCCLXXX. in claustro dicto Helpede,; quod monasterium est translatum ad civi- tatem Voleiben anno Domini MCCCLVI. In die Su Seueri Episcopi primo intraverunt; et ego Albertus sacerdos eram ibi. Postquam librum istum conscripsi, et Domina Abbatissa monstravit mili librum quem ibi hiabuit, et perscrutatus Sum veram veritatem. Post conclusionem sextæ partis libri legitur: Explicit liber de extremis beatæ virginis Sororis Mechtildis de Helhede. Incipit nunc de laudabili vitaà et morte venerabilis Dominæ Gertrudis Abbatissꝙ Sororis Suα. Post septimæ partis exitum: Anno Dni MCCCLXX PRÆEFATIO. IX sequenti die post festum Sti Lucæ evangelistæœæ, Albertus sacerdos, vicarius Sti Pauli Erfordensis, Iibros istos con- Scripsit et ſinivit. Deo gratias. Præter antiquitatem et a scriptore factam cum codice in claustro Helftensi asservato collationem, hoc apographum Al- berti integritate præ cæteris gaudere reperitur, cum extrema beatæ Mechtildis solus enarret, quæ in omnibus desunt vel compendiose tantum exponuntur. Cæterum se ingenio sim- plicem et bonæ fidei in toto opere se prodit pius scriptor, quapropter ejus codicem, licet in capitulorum titulis et divi- sionibus nonnihil inexperti quidem, primigeni vero erhibeat, sumus imprimis secuti. 2. Secundas partes obtinebit codex bibliothecæ Lipsiensis universitatis, qui prius Cisterciensis Abbatiæ Cellæ Sanctæ Mariæ in Saxonia fuit. Qui codex, judice clarissimo et doc- tissimo Gersdorf, huic bibliothecæ præfecto, qui nobis bene- volentissimus exstitit, si scripturæ et litterularum formam attendas, XIV. sæculo magis mediante quam exeunte conscrip- tus fuisset. Librum de meritis, ultima infirmitate et felici obitu Abbatissæ Gertrudis, non vero beatæ Mechtildis, sicut codex Guelferbytanus, exhibet, licet in Registro capitulorum hic liber prænuntietur. Quintæ partis duo priora capitula verbo ad verbum in libro de Abbatissa Gertrude reperiuntur, quod indicare videtur huncce librum seorsim vel etiam alia manu fuisse conscriptum. 3. San-Gallensis Codex. Cujus historia quiddam satis lepidi præ se fert. In catalogo bibliothecæ sub nomine sanctæ Gertrudis inscribitur, et doctissimus Mabillon, qui illum inspexit, in suo Itinere Germanico sic de eodem scripsit: Ne quid dicam ds revelationibus sanctæ Gertrudis, quæ a vulgatis multum differunt.»RSane ita differunt ut minime sint sanctæ Gertrudis, sed beatæ Mechtildis. Tutior et certior quam illustris Mabillon fuit indagator codicis Gertrudiani ejusdem Ordinis S. Benedicti monachus, nunc S. R. Ecclesiæ Cardinalis Eminentissimus Joannes Baptista Pitra. Ipse per Germaniæ bibliothecas inquisitiones dirigens in Bibliothe ca Cœsarea Vindobonæ genuinum et integrum notavit Codicem Revelationum sanctæ Gertrudis, quem nobis novam et sin- ceram Gertrudiani operis parantibus benignissime indicavit, —— ——ů—— X PRKFATIO. quo factum est ut primum authenticum opus in medium proderemus. Ad San-Gallensem vero codicem redeundum. Numero 583 distinguitur. Lipsiensi codici fere in omnibus, ætate, scrip- tione consentaneus, nisi quod parte quinta totum opus absol- vitur, omissis libris quæ de Abbatissæ Gertrudis et beatæ Mechtildis novissimis tractaverunt. Ad ejusdem calcem hæc. post aliquod tempus addita leguntur: à Iste liber deputatus est pro omnium usu, et utilitate omnium in eo legentium, et ejus proprietas est solius Dei, et ejus ordinatio pertinet ad fratrem Johannem de.., thaler, deinde ad fratrem Johannem de Prussia; sed proprietas ejus solius est Christi ad commu- nem usum Deum amantium. 4. Quidam Gothensis bibliothecæ codex. 5. Basileensis K. IX. 4. anni- 1512. Cum hoc titulo; Liber Spiritualis gratiæ Seu revelationum beatæ Mechitildis virginis, qui eæ vetusto et pene illegibili confusique ordinis codice ad laudem Ssummi gratiarum largitoris, eub honore beatæ Meclitildis virginis de ordine S. Benedicti., con- scriptus est. Revera ordo capitum sæpe confusus vel ex con- sulto vel ex defectu scriptoris. Quinque illi manuscripti, scilicet GuelferbytanusLipsiensis, San-Gallensis, eic., soli ex kis quos nobis evolvere licuit, ad antiquiorem et potiorem codieum pertinent seriem. Recen- tiores et plus minusve truncati et immutati reperiuntur se- quentes. 6. et 7. Parisiensis maxima bibliotheca duos manu exara- tos de beata Mechtilde profert: 363 1 et 363 2. 8. 9. Bonnensis universitatis bibliotheca latinæ unum, wallonensis linguæ alterum exhibet. 10. 11. In bibliotheca Coloniensis universitatis duo in catalogo inscribuntur codices quorum copia nobis non fuit. 12. Dusseldorpiensis latinum unum codicem possidet. 13. Cæsarea Bibliotheca Vindobonensis, in eodem vo- lumine et ab eodem scriptore ac Gertrudianum, nobis exhibet librum Revelationum sanctæ Mechtildis, ad cujus calcem hæc leguntur:« Explicit liber Revelationum Sis Mechtildis, denominatus a Dño Specialis gratiœ, conscrip- tus ad Dei honorem et proximorum ædificationem per me PREFATIO. XI Fratrem Michaelem Staynbrunner, hujus monasterii almæ Crucis monachum professum, anno Dñicæ Incarnationis millesimo quadringentesimo octuagesimo quinto; in die Sii Hippolyti finitus est. Post hæc sequitur codex Revelationum sanctæ Gertrudis de quo alias. VII. I.(1503.) Das Buch geistlicher gnaden, Menbarunge Wunderliches unde beschauligen Iebens des heiligen iung- frauen Mechitildis und Gertrudis. Closteriungfrauen des closters Helſfede. auſf begere und anregunge der kochge- bornen furstin und frauen Zedena, hercqogin cau Sachissen, lantgrauin in Doringen und margrauin càuMeissen, Witwen. gemeinen volke cʒu besserunge vondeutschit und gedrucłt. Ad caleem legitur: Gedrucſet und volendt cqu Leyptxik. noch Gottes geburt ym funffexen und iij iar. Hæc omnimodopulcherrima editio in cunctis manuscriptum Lipsiæ codicem no 2. sequitur. Quædam ejusdem exemplaria brevem monasterii Helftensis perhibent notitiam, in quo multas spirituales filias, Deo favente, cum ad suburbium Vslebii translatum esset, adhuc degere editores testantur. Liber principissæ Sidoniæ Alberti ducis Saxoniæ relictæ dedicatus per editorem, qui fuit F. Marcus de Weida, Ordi- nis Prædicatorum, conventus Sancti Pauli Lipsiensis. 2.(1508.) Revelationes sanctæ Mechtildis, in modum spiritualis Directorii a quodam Fratre Minorita digestæ, opus item principissæ Zedenæ dedicatum, verum potius ex Libro Specialis gratiæ quam illum referens efformatum. Teutonico sermone. In bibliotheca Hallensi. 3.(15 10.) Editio integra et ad apicem exacta, licet in titulo plura occurrant emendanda. Nullam præfert præſa- tionem aut notitiam, sed sequentem titulum: Speculum Spiritalis gratiæ, ac mirabilium revelationum divinitus factarum sacris Virginibus Mechitildis àõc Gertrudis(sic), monialium cœnobii Helſede, pro saluberrima in Christo proficientium instructione comportatus(sic). Herbipoli typis mandatus est liber, cujus unum exemplar servat Bibliotheca Monacensis. 4.(1513.) Editio latine conficta in volumine contenta cui titulus: Vil. Editio- nes typis excusæ. —.— 4 XII PRÆFATIO. Liber trium virorum et trium Spinitualium Virginum,; Hermas. Vguetinus. Frater Robertus. Hildegardis. Eli- zabeth. Mechtildis. Roberti Stephani typis excusum opus, cujus compositio Fabro Stapulensi(Lefevre'Etaples) attribuitur. Hæc de sancta Mechtilde tradit editor: Mechtildis quæ fuerit, facta diligenti multaque indagine, neutiquam adhuc agnoscere valui quænam ea fuerit(cujus Religionis), et in quo cœnobio diversata. Scripsit tamen ad me Beatus Rhenanus, quem super ea re epistolio consulue- ram, intellexisse eam fuisse Germanam, et circa montes Rhetios habi tasse, vergendo ad Elvetios, unamque de filiabus alicujus Comitum ſuisse, atque in illis locis coli memoriam ejus, et sacrum obtinere sacellum.„ Quæ editio Parisiensibus codicibus qui ad secundam et mutilam seriem referendi sunt, conformis exhibetur. In bibliotheca Mazarina et alibi. 5.(1522) Editio Venetiana: Liber gratiæõ Spiritualis visionum et revelationum beatæ Mechtildis vinginis devo- tissimæ ad fidelium instructionem. In titulo Præfationi inscripto: Antonius de Fantis Tarvisinus, liberalium disciplinarum Doctor, Illu. ac reli- giosissimæ Deodatæ de Ruere de Monte Feltro moniali observantissimæ S. P. Apud Jacobum de Leuco sumptibus Jourdani civis Coloniæ Agrippina typis opus excusum. Editio ad secundam seriem amanuensium revocanda. Libro sive parte V. occurrunt tria capitula stylo admodum præciso quæ in exemplaribus prioris generis desunt. Hæc sunt cc. 18. de futura resurrectione; 19. de redemptione captivorum; 20. qualiter eam Dius Jesus matri commenda- vit. Verum de futura resurrectione ex parte VI. capite g. quæ de Abbatissa Gertrude scripta est, depromptum est, nec ad beatam Mechtildem pertinet. Unde vero duo cœætera capitula 19. et 20. sumpserit editor Venetianus nos omnino latet. (1536.) Quidam asserunt editionem revelationum beatæ Mechtildis hoc anno factam ſuisse Coloniæ; verum illa. si ſuerit, nobis non occurrit, nec Lanspergius aut Loher, qui hoc annoS. Gertrudis revelationes Coloniæ ediderunt, de libro PRKFATIO. XIII Mechtildiano ullum verbum faciunt. Attamen Italici trans- latores exemplar B. Mechtildis a Lanspergio editum laudant. C.(1558,) Editio Venetiana altera ad secundam seriem pertinens, in Monacensi bibliotheca asservata. 7.(1590.) Editio Italiana. Libro della spiritual gratia, delle rivelationi, e visioni della B. Mettilde vergine, diviso in cinque libri.. raccolto del santissimo Gio. Lanspergio, monaco della certosa, tradotti del latino in italiano dal R. P. Antonio Ballardini. In Venetia, per Nicolo Pezzana. MDLXXXX. Altera ab eodem: MDCLX. In eodem volumine quo translatio Revelationum S. Ger- trudis a Vincenzo Buondi contenta, hæc editio ad secundam seriem referenda est. 8.(1597.) Editio Teutonica. In monasterio Thierhaup- ten in Bavaria typis demandata est hæc editio fere integra, ideoque ad primam seriem revocanda. Ad calcem subditur maximi momenti documentum de ſundatione monasterii in quo vixit beata Mechtildis. Quod quibusdam sequentis æta- tis editionibus Germanicis item annexum inter nostræ docu- menta ad calcem numero 3. consignatur. Exemplar vidimus in bibliotheca RR. Abbatis Sancti Bo- nifacii Monacensis, D. Haneberg, qui nuper Spiræ præsul desideratissimus decessit. 9.(1623.) Gallica editio sub hoc titulo: Les œures eæ- cellentes et la vie admirable de Saincte Mechtilde, Reli- gieuse de Ordre de Sainct Benoist, mis de Latin en Fran- gois par Me Jacques Ferraige, Prestre et Docteur en Theologie. Paris chez Jean de Herqveville et Michel Soli. Tribus prologis illustratur, et quibusdam tum orationibus in honorem S. Mechtildis et S. Gertrudis, tum judiciis de illius libro. Subsequitur La vie admirable de sainte Mechtilde, ete. ab eodem J. Ferraige, Cozeranois. Quæ vita multis erroribus historicis referta, magis ad moralia vel spiritualia vergit quam historica. Stylus insuper anti- quatus, attamen legenti magis intelligibilis quam ejus- dem translatio S. Gertrudis; quod discrimen ex originalis diverso etiam stylo procedit. Cæterum ad secundam seriem reducenda est. 9323ö˖Ä VIII. Hujusce editionis ratio. XxIV PRKEFATIO. 10.(1657.) Teutonica editio, Coloniæ facta per Wilhelm Friessem, qui librum Abbatissæ et mohialibus claustri sanc- tæ Agathæ Coloniæ dedicavit. Fere in omnibus editioni abbatiæ Thierhaupten conformis, recentioris vero et elegan- üüoris stili; unde longe lateque diffusa est, et ante nostram ætatem videtur fuisse editionum S. Mechtildis novissima. Nostris temporibus non semel prodiit opus B. Mechtildis, tum Coloniæ, Monachi, Bruxellis, hic lingua latina, illic vernacula, sed quod fatenduſm est, arbitrio editorum varie digestum et maxime truncatum, insertis præterea non paucis de personis in Belgica editione erroribus. Rei historicæ ex his nihil, pietatis vero et ædificationis propriæ studiosos lec- tores aliquid colligere fas erit. VIII. Nunc denique nobis exponendum quo pacto hancce editionem Libri Specialis gratiæ beatæ Mechtildis digesseri- mus. Ad quod propositum explendum Codici Guelferbytano, sicut supra visum est, omnium integerrimo et emendatis- simo, proximo pede adhæsimus. A quo vix recessimus inscri- bendo in Parte V. capitula 27,28, 29, ex editionibus secundæ seriei deprompta; necnon transferendo Librum seu Par— tem de ultimis beatæ Mechtildis VIIo loco, quæ in Guelſer— bytano codice VIo disponuntur, ad VIIn remissis quæ de Abbatissa Gertrude traduntur. Aptius et opportunius cen- suimus librum esse absolvendum per narrationem felicis obitus et gloriæ adeptionis in cœlis beatæ Mechtildis, præci- pue cum illa quæ hic de abbatissa Gertrude narrantur, ad revelationes pertinent germanæ ejus Mechtildis. Legenti accurate patebit diversas operis Mechtildiani non unius ejusdem questili aut manus esse. Partes I. II. V. emen- datiores, III. IV. vero præsertim in earum ultimis capitulis cum VI. et VII. videntur tantummodo ex scriptis raptim confictis, prout persona quæ scribebat, res ipso quo ageren- tur temporis momento perceperat, fuisse conflatas. Quæ si ideo minoris favorem elegantiæ, certe majorem rerum fidem obtinent. In divisione capitulorum inter varias editiones etiam in- tervenit simile discrimen. In prima quidem parte quæcum- que ad idem mysterium pertinent, licet tempus aut doctrina moralis, quæ ex his deduci potest, ad diversa sese extendat, PREFATIO. XV ⸗ sub eodem capite, pluribus tamen titulis quandoque inter- jectis, concluduntur. E contra in IV. parte quæque reve- latio unum conficit capitulum, quod aliquando unica constat sententia, licet in isto de iisdem sive personis sive rebus ac in præcedentibus sit quæstio. Tituli capitibus præfixi et ĩpsi ad trutinam erant revocandi et emendandi, quos quidem non semel editores, prout sibi cuique ad rem satius illustrandam visum fuerit, varie des- cripserunt. Nos autem, ut veriori, Guelferbytano codici et in hac re adhæsimus. Propositum quo in plerisque editionibus tam multa truncata vel penitus omissa sunt, minime probandum exis- timavimus; omnes vero reliquias collegimus ne perirent. Quod si quis multa ex his tamquam prolixiora, vel egeni et sœpius rudioris stili scripta respuere voluisset, cogitet illa propter hanc inopiam inde majorem veritatem in rebus præ- tendere, quæ cœterum statim ac agerentur per scripta con- signabantur. Quæ de beatæ Mechtildis ultimis narrantur in Libro Specialis grgtiæ eadem sæpe ad verbum ac in libro sanctæ Gertrudis referunt. Illa noluimus omittere, ad magis qui- dem demonstrandam amborum librorum, ut ita dicamus, consanguinitatem, quæ per tot sæcula penitus ignora- batur, et adhuc nostris temporibus in ipsa Germania, a qui- busdam, ut D. W. Preger, denegatur. Præterea quando in similibus, ut in narratione de beatæ Mechtildis, item et de Abbatissæ Gertrudis ultimis, aliquid intervenit diver- si, brevi indagine patebit, personarum quæ scripserunt vel dictaverunt statum vel ingenium illius discrepantiæ cau- sam esse. Siquidem quæcumque gesta vel dicta fuerint a Gertrude, in narratione libri Legatus indicantur pro- prio nomine quasi a Gertrude dicta vel facta; dum è con- tra in Libro Specialis gratiæ, semper nomen, vel etiam quodlibet quo persona Gertrudis manifestaretur, sub si- lentio prætermissum est. Cujus ratio sanctæ Gertrudis humi. lütati est assignanda, quæ præcipue Librum Mechtildia- num scripsit aut dictavit. Paucis insuper notulis elucidare tentavimus quæ diver- sas in libro adductas personas perstringunt, sicuti gesta XVI PDRRFATIO. historica quibus alluditur. Item quæ inter duos libros, Gertrudianum scilicet Mechtildianumque, consonarent confe- renda notavimus, ac denique Mechtildis verba vel doctrinas quibus, ui videtur, usus est poeta Dante, passim indicavi- mus. Quamvis diligentiam omnem adhibuerimus ut opus suis omnibus numeris absolveretur, attamen semper dolendum- est multa remansisse emendanda, quæ pietati legentium ac sedulitati relinquimus, imprimis illud exoptantes tam salu- brem doctrinam nunc sæculorum et hominum injuria fere pe- nitus obrutam ex suis cineribus excitare, et ad lucem sibi de- bitam reducere. Inde fidelium sane mentes novo respergentur lumine, fervore eximio fovebuntur, et tot ac tanta salutis mysteria quæ ex Incarnatione Domini Jesu procedunt inti- mius et sublimius penetrantes, ad ipsum Deum, ex quo emanant, cursu tutiori transferentur. Quod erat in votis, ut in omnibus glori ficetur Deus. SANCTÆ MECHTILDIS VIRGINIS O. 58. B. IN HELFTA JUXTA ISLEBIIUN LIBER SPECIALIS GRATIXK. FROOSGUS —— ENIONIrAs et humanitas Salvatoris nostri Dei, quæ ku- B mano generi per ipsius Incannationem tam misericor— diten apparuit, quotidie magis ac magis clarescendo, etiam usque in nos et in nobis, in quos fines Sœculi devene- runt, largiſlue dignatur demonstrari. Igitur quanta Deus mirabilia in electis uis operatus sit, nullus sermo kuma- nus poterit exylicare, quantaque dona in anima ipsum fide- liten amante diffuderit, lingua non valet promere; quam benigne quamque melliſlue se illi eæhibeat, sola feliciter exveriri meretun. Specialiten tamen quanta in una anima, quæ ipsum toto corde dilexit, dona Fuderit, quantum paryvitas nostra prœ- valet, Deo juvante, cupimus enarrare. Quæ innumera cœles- tium secretorum mysteria animæ consyexit oculis, sed prœæ varvitate, qua se tam vilem reyutabat, edicere nolebat, nisi 933ö(ö 2 LIBER SPECIALIS GRATIAE. quantum Sui familiares eam cogebant; et lœc ipsa quæ dice- bat partim subtraſiebat, partim vero ad laudem Dei, sed per obedientiam viæ coacta dicebat. 8 3192115 Ila ergo quæ, ipsa nobis narrante, didicimus, pro modulo 5ibi a B. nostro in nomine Domini Jesu Christi conscribemus, ad glo- Mechtilde 8 revelationi- riam summæ et Semper venerandæ Trinitatis. Unde, charis- bils, 3 5 0 kunc librum Simi, rogamus vos in Christo, ut quisqitis iunc librum lege- HFormant. it, Domino gratias referat ꝓro omni gratia et bonis, quæ de ipso fonte omnium bonorum in hanc animam, vel unquam in aliquam creaturam proſluxerunt. Si qua vero minus apte, minusve litteratorie posita inve- nerit, hioc quasi usu,C-dictandi non habentibus in charitate ignoscat; quia, ut beatus dicit Augustinus: Bonorum ingeniorum insignis est indolis in verbis verum amare, non verba. Liber iste licet totus Revelationes et Fisiones dici possit, et ſere in singulis lectionibus utilitas et instructio hominum valeat inveniri, tamen ut Facilius in eo legere volentibus occurrat quod volunt, in quinque partes distinguitur. Re10 In guarum prima ponuntur revelationes de Festis per e circulum anni, et de Sanctis quibusdam, et Specialiter de partes Virgine Beata. distinctio.— In secunda parte, quædam facta ad ipsam cui liæœc demons- trata sunt personam, in quibus etiam utilitas non mediocris poterit inveniri, et audientium sive legentium devotio et charitas excitari. In tertia parte instructiones tam ad Dei laudem quam ad nominum Salutem pertinentes inseruntur. In quarta, fere similia ad utilitatem et consolationem nominum pertinentia ponuntur: ꝑrimo de Congregatione in communi, postea de hominum personis in Speciali. 1. De doctrina christiana, lib. iv. cap. 11. PROLOGUs. 3 Ultimo de animabus fide liumqua liter ab ea visæ sunt et adjutæ. Omnes igitur quibus Deus Spiritum suæ chiaritatis infudit, charitatis, inquam, quæ omnia credit, omnia Sperat, omnia sua facit; el qui ad gratiam Dei aspirant, hune Librum specialis gratiæ devota mente suscipiant, ut et ipsi omnia bona quæ in eo cnipta et a Deo promissa sunt, consequi mere- antun. Si quid vero in eo invenerint quod Scripturis non possit testifficari, cum tamen non sit contra Evangelium et divinam Scripturam, Dei committant gratiæ, qui modo sicut olim, cum vult, diligentibus se incerta et occulta sapientiæ et bonitatis uæ maniffestat. Rogamus etiam omnes qui ipsum lecturi vel audituri sunt, ut aliquam laudem Christo pro eadem felice persona referant, vel Saltem gratiludinem ad hioc habeant, quονt Deus senescentem mundum, et homines torpore totius boni- tatis inveteratos, talibus inci- tamentis dignatun i nnovare. ExpLicrr PRotocus. 1. Sic legitur in Codd. Vindobonensi et Guelferbytano. Alias vero Siritualis; sed minus apte, siquidem omnis gratia potest, dici Spiri- tualis dum hic agitur de gratia revelationum, quæ inter gratias gra- tis datas numeratur, et optime nuncupatur Specialis, ut moris est apud auctores hujus ævi, et passim in ipsis libris tum S. Gertrudis tum S. Mechtildis occurrit. LIBER PRIMUS ———— CAPUT PREVIUM. DE NATIVITATE Hüsus viRGixis, IrEM DE vockrioNE Er PRRCLA/· RIS DorTIBVUS. vir Virgo quædam ſ ab inſantia a Deo in benedictionibus F dulcedinis præventa, ita ut primo nata 2à cum videretur jam spiritum exhalare, eam presbytero sancto et justo viro jam missam celebraturo, cum festi natione offerrent baptizan- dam. Qui cum eam baptizasset, prophetico ore, ut pie credimus dixit: Quid timetis? puer hic nequaquam morietur, sed sanctuset religiosus homo erit, et Deus in eo multa mirabilia operabitur, diesque vitæ suæ in senectute bona consummabity. Quod autem baptismus ejus ita acceleratus est inde fuit, ut ipse Christus eidem postmodum revelavit, ut absque mora ejus anima Deo templum dedicaretur, eamque ex utero ma- tris totaliter inhabitando sua gratia possideret. Cum vero esset annorum septem, mater ejus die quadam cum infantula claustrum adiit, quod erat prope castrum cui parentes ejus? præerant; in quo contra ma- tris voluntatem cum magno gaudio mansit, per seipsam 1. Mechtildis nomine. Cod. Guelferb. 2. Ex variis argumentis concludimus B. Mechtildem natam esse anno Domini MCCXLI. 3. Nobiles de Hackeborn. Ad baptismum Mechtildis primo nata rapitur. Pia de ho prophetia· C Septennis inter Helftenses Sorores assumitur. Ante annum ejus quinquage- simum ipsi revelata non hic consignan- tur. Dominus per varios morbos continuat illi flagella sua. 6 LIBER sPECIALISs GRATIX. rogans Sorores sigillatim ut eam in suum consortium assu- merent; nec postea minis aut blanditiis parentum inde po- terat amoveri. Statimque miro modo cœpit in Dei amore et devotione ſervere, spiritusque ejus mellifluà suavitate crebro in Deo exultare. Proficiens ergo de die in diem, omnium virtutum summam apprehendit. Eratque miræ dulcedinis, homo magnæ humilitatis, multæ patientiæ, veræ paupertatis amatrix, eximĩi fervoris et devotionis; et maxime in charitate proficiens quantum ad Deum et homines; omni— bus se amabilem et habilem exhibebat; zelo etiam pietatis super tribulatos et tentatos mirabiliter movebatur, et eis sicut vera mater in omnibus solamen et auxilium ministra- bat, ita ut quicumque ad eam accessisset, consolatus rediret aut instructus. Ab omnibus nimium amabatur, eique sociari quælibet affectabat, ut etiam ex hoc multa impedimenta vide- retur habere. In his autem cœpit ei Deus admodum ſamiliaris effici, etiam cum valde juvenis esset, et multa secretorum suorum ei mysteria revelare. Sed hæc quæ in tali ætate Deus eidem ostendit, usque ad annum ejus quinquagesimum exemplo evangelico subticemus, quod etiam Domini facta usque ad annum tricesimum non manifestat. Denique in omnibus tam copiose eam Deus sua perfude- rat gratia non solum spirituali et gratuita, sed etiam natu- rali, et gratis data, scilicet in scientia et in intellectu, in litteratura, in vocis sonoritate“, ut in omnibus claustro per- utilis haberetur, ac si Deus in ea donorum suorum nihil foret oblitus. Insuper benignus Dominus etiam flagella sua in ea sic continuabat, ut dolore capitis aut vitio lapidis, et etiam nimio calore jecoris, pene frequenter laboraret. Quæ omnia libentissime et lætissime suscipiens, hoc solum infer- 1. B. Mechtildis fungebatur in monasterio officio Cantricis, et in Ibro Gertrudiano per istam qualitatem distinguitur. paRS PRIMA, cxrur 1. 7 nalem pœnam reputabat, quod gratiæ Dei melliflua dulcedine pro cordis sui desiderio frui-non poterat, nec unione illa felici, qua anima unus cum Deo efficitur spiritus, dilecto suo pro viribus sedulo poterat inhærere.[Reliqua virtutum hujus Virginis insignia habes in fine totius libri hujus de- scripta.] CAPUT PRIMUNM. DE ANNUNTIATIONE B. MARIE VIRGINIS ET DE COHE DOMINI ET LAUDE Ejüs. A NNURTIATIONis Dominicꝶ die, Christi Virgo posita in A oratione, cum peccata sua in amaritudine animæ reco- gitaret, vidit se vestitam cinericio indumento. Incidit etiam menti ejus verbum illud: Et erit justitia cingulum lumbo- rum ejus(Isal. xi.). Cœpitque cogitare quid esset factura cum Dominus majestatis, justitia accinctus, veniret in potestate suæ divinæ potentiæ, eo quod tam negligens fuisset; quia quanto sanctior homo est coram Deo, tanto se reputat infe- riorem omnibus et viliorem, et que mundior est conscientia a peccato, eo plus timet et præcavet ne Dei incurrat offensam. Cumque in tali persisteret contritione, vidit Dominum Jesum in solio sublimi sedentem; in cujus aspectu mellifluo cinis ad nihilum est redactus, stabatque in ejus præsentia rutilans velut aurum. Tunc cognovit quod omnia bona quæ neglexe- rat, sanctissima Christi conversatione et operibus ejus per- fectissimis essent impleta, omnisque ejus imperfectio Filii Dei perfectione altissima perfecta. Cum enim Deus oculo misericordiæ animam respicit, et se ad miserandum illi 1. Cod. Vindob. Require infra, p. v. c. 32. Cognoscit sua imperfecta ilii Dei perfec- tione completa. Qualiter Dominus seipsum laudat. 8 LIBER sPECIALIs GRATIÆ. inclinat, cuncta ejus crimina perpetuæ oblivioni traduntur. Ita- que cum a Deo tam eximium percepisset donum, scilicet om- nium peccatorum remissionem et omnium meritorum supple- tionem, exinde securitate accepta et audacia, reclinavit se in sinum dilectoris sui Jesu, multiplices prætendens gestus præ amoris magnitudine, ineffabilis dulcedinis verba cum Domino loquebatur. Viditque de Corde Dei procedere fistulam auream per quam Dominum collaudabat. Tuncorabat Dominum utsuimetipsius laus effici dignaretur. Et statim audivit vocem illam dulci- sonam summi Cantoris Christi sic intonantem: TLaudem dicite Deo nostro, omnes Sancti ejus(Aroc. xix, 5)“. Et cum illa miraretur quomodo ipse Deus hoc posset decantare, inspiratum est ei divinitus in hoc verbo laudem, qualiter Deus laudat se in sei pso laude perfecta sine fine. In hoc autem verbo dicite, agnovit quod Deus de sua divina virtute tribuit potes- tatem animæ omnes creaturas, quæ in cœlo et in terra sunt, ad laudem invitare sui Creaioris. In hoc quoque verbo Deo nostro, intellexit quod Filius, in quantum est homo, Deum Patrem reveretur, sicui ipse dixit: Deum meum et Deum vestrum(JoAxx. xx. 17). In hoc verbo omnes Sancti ejus, cognovit quod omnes sanctificati in cœlo et in terra, ab ipso summo sanctificatore Christo sanctificantur. Vidit etiam beatam Virginem adextro latere Filii sui zaonam auream trahentem plenam cymbalis aureis, per omnes ordines Angelorum et choros Sanctorum. Qui singuli tangentes cym- bala sonum reddebant mirificum, laudantes Deum pro anima illa in omnibus donis et gratiis, quas large perſecerat in ipsa; et anima cum ipsis totis viribus pro seipsa Deum collaudabat. Dominus autem advocans animam, manus suas ponebat ad manus animæ, donans illi omnem laborem et exercitatio- 1. Antiphona in festo Omnium Sanctorum. PARS PRIMA, CApUr 1. 9 nem operum, quæ in sua sanctissima humanitate perfecit. Deinde oculos suos benignissimos animæ oculis applicuit, dans illi exercitationem sanctissimorum oculorum suorum et lacrymarum effusionem copiosam: Dehinc aures suas ani mæ auribus adaptans, dedit illi omnem aurium suarum exer- citationem. Post hæc os suum roseum ori animæ imprimens, tradidit illi exercitationem laudis, gratiarum actionis, ora- tionis et prædicationis, in suæ negligentiæ supplementum. Postremo Cor suum mellifluum cordi animæ adunavit, tri- buens illi omnem exercitationem meditationis, devotionis et amoris, omnibusque bonis abunde ditavit. Sicque anima tota Christo incorporata et amore divino liquefacta, tamquam cera a facie ignis, totaque absorpta in Deo, sicut cera sigillo impressa, similitudinem illius prætendit. Sic beata illa anima tota cum dilecto unum est effecta. DE EVANCELIo Missus est Er Dk B. vinRGixkE. vidit Archangelum Gabrielem beatæ Virginis pædago- gum venientem, habentem regium vexillum aureis litieris autem Evangelium Missus est!(Luc. 1. 26) legeretur, inscriptum; quem sequebatur innumerabilis Angelorum mul- titudo, qui omnes ordinaverunt se circa domum in qua gloriosa Virgo erat, tamquam murus, a terra usque ad cœlum, ita vi- delicet, ut inſra Angelos Archangeli, infra quos Virtutes. deinde cæteri Angelorum ordines, ita ut quilibet ordo domum illam circumdaret quasi murus: post hæc Dominus proce- dens tamquam sponsus de thalamo, præ filiis hominum spe- ciosus, cum ignito choro Seraphim qui Deo sunt proximi. Hi Dominum Jesum et beatam Virginem giraverunt a terra usque — 1. In festo Annuntiationis B. V. M. Unio operum et meritorum Domini cum operibus animæ. 10 0 LIBER spECIALIs GRATIX. ad cœlum in modum muri et tecti. Dominus autem stabat secus vexillum Archangeli, ut floriger sponsus et delicatissi- mus juvenis, expectans quousque Angelus Gabriel præclaram Virginem salutasset reverenter. Postquam vero beata Virgo se in abyssum humilitatis immersit dicens: Ecce ancilla Domini, fiat mili secundum verbum tuum statim Spiritus Sanctus in columbæ specie, expansis alis suæ dulcedinis di- vinæ, intrabat animam Virginis, feliciter ei obumbrans, et Filio Dei eam fœcundans, mirabiliter matrem nobili onere fecit gravidam et Virginem permanere intactam. Sicque Virgo mater Dei et hominis est effecta Spiritu sancto teste 2. Cum autem instaret tempus nobilissimi convivii quo ipsa dilectum animæ suæ percepisset in sacramenti Corporis et Sanguinis communione, audivit eum sibi dicentem: àTu in 8 5 me et ego in te, et in æternum non derelinquam te.„ IIla autem nihil aliud quam Dei laudem totis præcordiis affecta- Dominus bat. Cui Dominus Cor suum divinum dedit in similitudinem Cor suum 5 43 3 f; 5 tr tradit scyphi aurei miro modo decorati à, dicens ei: Per Cor meum nimeeut divinum semper me laudabis: vade et propina omnibus Sanctis 92 P 4 de Corde meo poculum vivum, ut inde feliciter inebrientur.„ Tunc accessit ad Angelos propinans eis poculum illud salu- tare. Ipsi vero ex hoc non biberunt, sed tamen inde sunt re- ſecti. Deinde ad Patriarchas et Prophetas, quibus propinavit dicens: à Accipite quem desiderastis et tanto tempore adop- tastis; et facite me ad ipsum totis viribus ferventer anhelare, et post eum jugiter die noctuque suspirare. Post hæc ad Apostolos dicens: Accipite quem toto corde tam ardenter amastis, et facite me ipsum super omnia intimis cordium 1. Cod. Vind. nobilem. 2. Ita Codd. Vind. Guelferb. et San-Gall. Quibus consonat versio vetus germanica(Lips. 1503) ausgereugniss des heiligens Geistes. Alias, cooperante. 3. Cf. Legatus, lib. 11. c. 46. PARS PRIMA, CAPUT 1I. 11 medullis ferventer amare.» Dehinc ad Martyres dicens: Ecce pro cujus amore sanguinem vestrum ſudistis et corpora morti tradidistis; et impetrate mihi omnes vires meas in ejus expendere servitio. Ad Confessores vero accedens ait: Accipite pro quo omnia reliquistis et delicias mundi spre- vistis, et facite me pro ejus amore omnia terrena contemnere, et vere Religionis apicem conscendere.»Ad Virgines autem properans ait: Accipite cui virginitatem vovistis, et facite me in castitate mentis et corporis perseverare et in omnibus per fecte triumphare. Viditque ibi virginem quæ nuper decesserat, quam bene agnoscens quia in terris familiaris sibi fuerat, cum qua con- ferebat si ita esset ut sibi dixerat dum adhuc viveret; cui illa respondit: In veritate omnia ita sunt, modo centuplum inveni.»Post hæc rediit ad Dominum, cum ambitum cœ- lestis palatii circuisset. Qui scyphum illum accipiens in cor animæ posuit, et sic Deo feliciter est unita. CAPUT II. QUALITER BEATA VIRGO SALUTETUR. Adventu Domini cum gloriosam Virginem Mariam cu- peret salutare, sic a Domino est edocta:«Saluta, inquam, virgineum cor matris meæ, in affluentia omnium bonorum in quibus hominibus perutile fuit: scilicet quod fuit purissi- mum; unde prima votum virginitatis emiĩsit. Secundo humil- limum; quia præcipue meruit de Spiritu Sancto concipere. Tertio devotissimum et desiderantissimum; quia suo desi— derio me sibi intraxit. Quarto ſerventissimum, in amore ad Deum et ad proximum. Quinto ſuit conservantissimum, dili- Virgo quæ nuper deces- serat, illam de cœli gau- diis certio- rem facit. 12 LIBER SPECIALIS GRXTIX. genter omnia conservans quæ in infantia, pueritia et juven- tute peregi. Sexto patientissimum, in mea passione, quæ maxime cor ejus per jugem memoriam pertransivit. Septimo fidelissimum, quia me unicum suum pro mundi redemp- tione voluit immolari. Octavo, in, orationibus maxime sollicitum, pro Ecclesia novella jugiter intercedens. Nono, in contemplatione sedulum, suis meritis hominibus gratiam impetrando. CAPUT III. DE QUADRUPLICI VvocE DEl. Oo]Cαα Populus Sion i, dum cantaretur auditam faciet Dominus gloriam vocis Suæ, desideravit scire quæ esset vox gloriæ Domini, et ait Dominus: Hæc est vox gloriæ meæ, cum anima ex amore magis quam timore pœnitens dolet de peccatis suis, et a me audire meretur: Remittuntur tibi peccata tua. Vade in vace(Luc. viui. 48. 50). Statim enim ut homo de his quæ perpetravit dolet et pœnitet veraci- ter, omnia peccata sibi plene dimitto, et eum in gratiam meam, ac si nunquam peccaverit, suscipio. Secundo, vox gloriæ meæ est, cum anima per intimam orationem aut con- templationem mihi unita audit a me: Veni, amica mea, os- tende mihi faciem tuam(Cxxric. 11). Tertio, cum anima de corpore egressura àa me dulciter ad requiem sic invitatur: Veni, electa mea, et ponam in te thronum meum“. Quarto, in die judicii hæc gloria vocis meæ erit, cum omnes ab æterno electos et ad regnum decoris et gloriæ vocatos gloriosissime 1. Dominica II Adventus. 2. Antiphona de Ofſicio Virginum. paRS PRIMA, capur iv. 13 convocabo dicens: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi.(Marr. XXV. 34.) CAPUT IV. CUR FACIES DbouINI S0LI COMPARETUR Missa Veni et ostendei, cum pro omnibus oraret qui Dei faciem toto corde desiderarent, vidit Dominum in medio choriĩ stantem, cujus facies, velut mille soles radians, singulas personas solari radio illustrabat. Illa vero perquirente cur facies ejus solarem speciem præferret, ille respondit: Quia sol tres habet proprietates in quibus mihi similari videtur: scilicet, quod calefacit, fructificat, et illuminat. Sol enim calefacit: sic mihi appropinquantes amore incalescunt, et Seut cera a facie ignis, ad meam præsentiam eorum corda liquescunt. Sol etiam omnia fructificare facit: sic mea præ- sentia animam virtuosam efficit et in bonis operibus fructuo- Facies Domini calefacit, fructificat et illuminat. sam. Est etiam illuminans: sic omnem ad me venientem lumine divinæ cognitionis illustro.- Post hæc recolens versum istum: Exultavit ut gigas ad currendam viam*(PSxL. xVinl.), dixit ad Dominum: àMi Domine Deus, quid in his verbis Prophetæ inspirasti? Cui Dominus statim apparuit stans in cœlo velut juvenis procerus, agilis et valde decorus, præcinctus cingulo ex rubeo, viridi et albo serico facto, et ait: Qui longam et difficilem viam cursurus est, oportet ut forti cingulo altius se cingat, ne ves- 1. Sabbato Quatuor Temporum Adventus. 2. Antiphona ad Communionem in eadem Missa. Dominus ut cursor se humanitatis cingulo cinxit. 14 LIBER SPECIALIS GRNTIK. tes ĩter ejus impediant. Sericum rubeum, cum bonum est, for- tius est alio: sic passio mea omni martyrio validior ſuit. Ipsa enim omnium martyrium usque in finem sæculi roboravit, et virtutem constantiæ et perseverantiæ tribuit. Viride et album sericum etiam alio fortius est: sic ĩinnocentia humanitatis meæ et virtuosa conversatio mea omnium innocentiam et vitæ meritum est supergressa. Hoc cingulo humanitatis et passi- bilitatis me ſortius et altius accinxi, decurtans longitudinem miernitatis in brevi et temporali vita humanitatis, exultans ut gigas in fortitudine sua, cum illam difficilem et gravissi- mam viam cursurus eram, redemptionem humani generis peracturus. Quisquis etiam pretiosum et magnum thesaurum portat, arctius se accingit ne ipsum perdat. Ita ego nobilem thesaurum, hoc est, animam hominis portans, diligentius me cinxi, quia omnium salvandorum animas ineffabili amore et desiderio in Corde meo incessanter portavi. Cum autem Conventus accederet ad communionem, vidit Dominum quasi regem permagnificum loco sacerdotis stantem; ad quem singulæ accedentes lampades ardentes coram se tene- bant, quæ lumine suo facies earum illustrabant. Intellexitque per Spiritum Sanctum, lampades illas significare corda acce- dentium; liquorem in eis, pietatem divini Cordis quæ com- municantes influit; flammam, charitatis ardorem; quia sacra- mentum illud sacrosanctum se digne sumentibus pietatem ad omnia valentem infundit et in Dei amore accendit. CAPUT V. IN VIGILIX NATIVITATIS DOMINI. x Vigilia dulcissimæ Nativitatis Jesu Christi Filii Dei, Con- ventu eunte ad Capitulum, vidit multitudinem Angelorum PARS PRIMANF; capur v. 15 cum luminaribus binos et binos singulis personis minis— trantes. Dominus autem loco Abbatisse in throno eburneo residebat i, de quo fluvius limpidus cum impetu effluens ad primum Miserere mei Deus singularum facies abluebat; ad secundum Miserere, singulæ ad Dominum accedentes, offerebant ei preces suas quas illa hora pro Ecclesia effunde- bant. Ad tertium, Dominus aureum calicem habens anima- bus propinabat, quarum mentionem in oratione Sorores tunc faciebant; et ait Dominus: Hoc Capitulum hic singulis annis teneo. DE CHRISTI NATIVITATE MELLIFLVUA. N sacratissima nocte mellifluæ Nativitatis Christi, visum est sibi quasi esset in monte petroso in quo beata Virgo vicina partui sedebat. Et cum tempus instaret pariendi, beatissima Virgo ineffabili lætitia et jubilo replebatur; circumfulsitque eam lux divina, ita ut cum stupore cito surgeret et infinita humilitate procedens, se in gratiarum actione usque in terram reclinaret. Eratque sic attonita ut nesciret quid sibi esset, donec puerum haberet in gremio præ filiis hominum specio- sum. Tunc jineffabili gaudio et ferventissimo amore infantem assumens tria sibi oscula dulcissime infixit, ex quibus beatis- simæ Trinitati in tantum unita est quantum unquam homini possibile fuit uniri Deo sine personali unione. Per hunc mon- tem spiritualis habitus præfigurabatur, qui durus et asper in hoc sæculo videtur, quem Christus cum matre sua primi ostenderunt, hominibusque exemplum veræ Religionis tra- diderunt. Anima vero, ut sibi videbatur, juxta beatam Virginem re— 1. Cf. Legatus, lib. w. c. 2. Dominus Capitulo loco Abbatissæ prœest. Christo nato mater tria infigit oscula. (— — ————— Filius est quasi medulla Patris, cui offertur medulla animæ. 16 LIBER SPECIALIS GRATIX. sidebat, magno cupiens desiderio etiam amabilem infantulum osculari. Virginea auiem mater postquam Filium suum dul- cissime amplexata fuerat et allocuta, tradidit ipsum animæ amplexandum. At illa cum ineffabili amore püerum susci- piens cordi suo ipsum impressit, his verbis quæ nunquam ante cogitaverat puerum salutans:« Salve, paterni cordis medulla dulcissima, languentis animæ meæ sagina et refectio beatissima. Tibi offero cordis et animæ meæ medullam in æternam laudem et gloriam v. Intellexitque divinitus inspirata qualiter Filius est medulla paterni cordis; et sicut medulla confortativa, sanativa et dulcissima est, ita Deus Pater Filium suum, qui virtus ejus est et dulcedo suavissima, nobis dona- vit in propugnatorem et sanatorem, etdulcissimum consola- torem. Medulla vero animæ est gaudium illud dulcissimum quod anima a solo Deo per amoris infusionem sentire mere- tur, quo omnia ierrena illi vere desipiunt, cui omne mundi gaudium, etiamsi in unum transſusum esset hominem, non potest comparari. A facie quoque pueri quatuor splendebant radii, qui quatuor mundi partes implebant; per quos figura- batur sanctissima Christi conversatio, et ejus doctrina quæ mundum illustravit universum. ITEM DE NATIVITATE DoIINI ET DE AMORE. TEM cum Missa Dominus diæxit ad me i, in memoriam et re- f verentiam illius occultæ ei ineffabilis Christi ex Patre Deo æternæ Nativitatis cantaretur, visum est sibi quasi videret Deum Patrem, ut regem præpotentem, in tentorio valde mira- bili, in throno eburneo sedentem et animædicentem: Veni, et accipe coternum et unigenitum cordis mei Filium et 1. In nocte Nativitatis Domini. PARS PRIMA, CApUr v. 17 communiĩca eum omnibus qui devota gratitudine modo ejus altissimam et æternam ex me generationem venerantur.„ Viditque de corde Dei splendorem procedere qui cordi animæ Mechtildis 5 3 8 2 Jesum in similitudine infantuli perlucidi adhæsit, quem illa his infantulum i i accipit verbis salutavit: à Salve, splendor æternæ gloriæ v, etc. Post ebbet hæc puerum singulis personis circumferens unicuique eum dabat; mansitque cum singulis, et tamen nihilominus eum supra cor suum ipsa portabat. Puer autem supra pectus sin- gularum se reclinans, corda earum tribus vicibus sugendo osculabatur. Primo, esuxit omne desiderium earum Secundo, bonam voluntatem; tertio, omnem laborem quem in cantu, inclinationibus et vigiliis cæterisque spiritualibus exercitiis perfecerant, sibimet sugendo intraxit. Agnovitque Deo valde accept um fore quod homines, licet divinam et ineffabilem Filii Dei a Patre generationem cognitione attingere non valeant, pia tamen credulitate congaudentes, laudibus quibus possunt eam extollunt. Ad Evangelium, Exiit edictum, videbatur sibi quod Deus Pater diceret ei:«Vade ad virgineam matrem Filii mei, rogans ut det tibi Filium suum cum omni gaudio quod habuit cum ipso cum eum genuit, et cum omni bono quo eum sibi et toti mundo in salutem donavi.» At illa veniens, invenit puerum in præsepio reclinatum, et pannis involu- tum, dixiique inſans:«Cum primo nascerer in mundum, mox pannis et fascia ligatus fui, ita ut me movere non PoS- sem; in signum quod me totum cum omnibus bonis quæ de cœlo mecum attuli, dedi in hominis potestatem et ejus sum- mam utilitatem. Qui enim ligatus est nullam habet potesta- jesus fascia f f f ligatus tem, nec se defendere in aliquo valet, eique auferri potest in heminis omne quod habet. Similiter de mundo egrediens, cruci sic Potesgtem affixus fui, ut me omnino movere non possem; in signum quod omnia bona quæ in humanitate peregi, homini dereli- qui. Omnem namque conversationem meam, necnon omnia 2 32——7˖r—⅛Ü 2——— — Qui digne voluerit Domino ministrare amorem in sociam accipiat. 18 LIBER SPECIALISs GRATIÆ. bona mea tam divina quam humana, et passionem meam tota- liter homini contuli. Unde jam fidenter auferre mea potest, et hoc mihi desiderabile est, ut bonorum meorum utiliter perfruatur. Videbatur etiam sibi quod amor in specie virginis cum beata Maria resideret, cui et ait:«Eia amor dulcissime, doce me congruum obsequium huic pernobili puero exhibere. Cui amor: Ego, inquit, prima virgineis manibus eum trac- tavi, pannis involvi; ego cum virgineis uberibus cum matre ipsum lactavi, gremio fovi, et omnia humanitatis obsequia cum matre exhibui, et adhuc servio incessanter. Quisquis ergo illi digne voluerit ministrare, me in sociam accipiat, hoc est, omnia in unione amoris quo Deus humanam in se naturam accepit, faciat, et sic quidquid agit, Deo gratissimum erit. v DE QUATUOR rursIBUS cokRDIS cHRISTI. dum Missa Luæ ful gebiticantaretur, ineffabili cognitione E illuminabatur; intellexitque qualiter Filius Dei esset illa lux, et quomodo totum mundum omnemque hominem in sua lucifera nativitate illustrasset. Agnovit etiam qualiter in tan- tillo infantulo totius plenitudo divinitatis habitaret, et quo- modo omnipotens virtus Dei corpusculum illud, ne totum dissiparetur, contineret; item qualiter inscrutabilis Dei sapien- tia in eo latitabat, quia tantæ erat sapientiæ in præsepi jacens, quantæ jam est in cœlo regnans; et qualiter dulcedo et amor Spiritus Sancti illi ĩnfantulo tota erat infusa, ita ut quod anima inde sentiret, inenarrabile et supra humani sensus capacita- tem foret. Tunc anima accipiens puerum, et amplexibus stringens, cordi suo impressit ita, ut audiret et sentiret pulsum Cordis 1. In Aurora Nativitatis Christi. PARS PRIMA, CAPUT V. 19 ejus. Habebatque insimul uno impetu tres validos pulsus., et post hoc unum lenem pulsum. Super quo dum anima miraretur, ait ad eam infans:«Pulsus Cordis mei non erant ut cæterorum hominum, sed semper tales habui pulsus ab infantia mea usque ad mortem, indeque factum est quod tam cito moriebar in cruce. Primus pulsus provenit ex om- nipotenti amore Cordis mei, qui ita erat prævalens in me, quod omnia mundi adversa et Judæorum sævitiam suavi corde et patienti devici. Secundus venit ex sapienti amore, quo me et omnia mea tam laudabiliter regebam, et in quo omnia quæ in ccœlis et in terris erant sapientissime ordinabam. Ter- tius, ex dulci amore qui tam valenter me penetravit, quod Anima sentit et intelligit Cordis dĩvini mirabiles pulsus. omnia mundi hujus amara mihi ſecit suavia, imo ipsam mortem amarissimam pro hominum salute fecit mihi amabi- lem et prædulcem. Quartus pulsus, qui lenis erat, humanitatis meæ benignitatem figurabat, quæ me omnibus amabilem et sociabilem ac imitabilem faciebat. Inter Secretum vero docuit eam Dominus dicens: Cum primo Sanctus canitur, legat homo unum Pater noster, orans quatenus cum omnipotenti et sapienti, dulci et benigno amore Cordis mei eum præparem illa hora, ut dignus sit me suscipere spiritualiter in anima sua, ut operer et perficiam in eo omnia quæ ab æterno disposui, secundum beneplaci-- Laudat anima tum meæ divinæ voluntatis. Inter Complendam2 vero et amorem per Collectam legat hunc versum: Laudo te, o amor fortissime; benedico te, o amor sapientissime; glorifico te, o amor dul- cissime; magnifico te, o amor benignissime; in omnibus et pro omnibus bonis quæ tua gloriosissima divinitas et beatis- sima humanitas operata est in nobis per nobilissimum in- 1. Cf. infra, part. v. c. 45. et S. Gertrudem, lib. 1u. 51. 52. lib. iv. 8 2. Complenda est ultima Missæ Collecta quam nunc vocamus Post- communionem. Cordis divini instrumen- tum in nobis operantem. 9333ö**’˖· Diversa quæ in nativitate Christi occurrerunt Mechtildi revelantur. 20 LIBER SPECIALIS GRATIXE. strumentum Cordis tui, et operabitur in sæcula sæculorum. Amen. Tunc ego ad benedictionem sacerdotis taliter ipsum benedicam: Benedicat te mea omnipotentia, instruat te mea sapientia; repleat te mea dulcedo; attrahat te et uniat me- cum mea benignitas sine fine. Amen.„. ITEM DE CHRISTI NATIVITATE. rEM in solemnitate Nativitatis Christi visum est sibi quasi beata Virgo supra montem sederet, habens in gremio puerum pulcherrimum. Dixitque ad illam: Mi Domina, ubinam sumus modo?„»Quæ respondit:«In monte Beth- leem. Hæc namque civitas in monte sita erat, unde et in Evangelio legitur: Accendit autem et Joseph, etc. Luc. u..) Diversori um vero illud in quo peperi Christum infra civita- tem erat, in fine juxta unam portarum, ideoque et Domiñus dicitur esse in Bethleem natus.» Et illa: Quomodo, in- quit, tunc pastores ad puerum nocte venire poterant?»Re- spondit:«Ex abundantia pacis quaà tunc homines gaude- bant tam securi erant. Insuper propter hospitum superve- nientium frequentiam portæ non claude bantur». Et illa: 0 Domina, cur nec lectum nec aliud commodum ha- buisti?»Respondit: Nec fuit mihi necessarium, cum sine omni dolore filium innocentem generarem.» Tunc anima:„Cum ergo parentes et amici tui gratia visitandi te, ad te venirent, quid, o paupercula sed cœli regina, habebas eis ministrare.»Respondit:«Non ego eis necessaria mi- nistrabam, quia ipsi secum quæ nec essaria erant defere- bant.»Item interrogabat eam quo cibo Filium suum, postquam ablaciasset eum, enutrisset. At illa:«Pulmen- tarium de vino et albo pane sibi paravi.„ Cogitanti etiam si, postquam de Ægypio rediens in Nazareth venisset, ali- 3— PARS PRIMA, CAPUT VI. 21 quam societatem cum parentibus suis Dominus habuisset, puer ita respondit: Unde putas quod in Evangelio dica- tur: requirebant eum inter cognatos et notos(Luc. 1. 44), nisi quod cum eis quandoque conversabar? Unde etiam putas quod Joannes Evangelista a me de nuptiĩis vocatus tam cito me secutus est, nisi quia conversatio mea et mores, quos sæpe expertus erat, sibi complacuerunt, et ideo de ſa- cili imitari me sibi poterat persuaderi. 25 CAPUT VI. DE SANCTO JOANNE APOSTOLO ET EVANGELISITA. festo sancti Joannis Apostoli et Evangelistæ, cum Matu- tini primo pulsarentur, videbatur sibi quod puer Jesus, velut juvenis annorum decem, Sorores cum magno gaudio excitaret. Sanctus quoque Joannes etiam in dormitorio ,visus est ab eadem, stans ante lectum cujusdam personæ quæ ipsum valde diligebat. Angelus vero unus magnificus nimis et venerandus, qui erat de Seraphim, cum lumine Joannem obsequendo præibat, comitante eum innumera Angelorum multitudine, qui omnes in sancti Joannis obsequio aderant, et Sorores cum luminaribus in chorum ducebant. Illæ autem quæ ex amore hilariter surgebant multo majorem gloriam habebant quam cæteræ, quæ ex timore hoc faciebant. Ange- lus vero ille principalis ideo obsequium sancto Joanni præ- bebat, quia Dominum amore seraphico diligebatin terris. Intel- lexit etiam quod idem Angelus adhuc omnium cordibus, qui sanctum Joannem diligunt ob reverentiam præcipui amoris quo eum Christus dilexit, amorem ad hoc ministrat, et quod Dei spiritus adhuc homines in ejus incitat amorem. Cognatos et notos frequentare stũdebat Christus. Unus ex Seraphim, qui olim Joanni, nunc animabus amorem Dei ministrat. Quadam præ cæteris eminentia gaudet Joannes propter suum Evangelium. Cum Christo pendenti in cruce adstitit mentis martyrium pertulit. 22 LIBER SPECIALISs GRATIX. Intra Matutinos autem sanctus Joannes chorum circum- iens, calicem singularum ori apposuit, congregans in eo devotionem et intentionem psallentium, quam Christo lætus propinavit. Cogitanti autem et scire cupienti quid meriti sanctus Joannes pro eo haberet, quod evangelium de Christi divinitate cæteris altius sentiens conscripsisset, hoc a Deo responsum audivit: In omnibus sensibus quamdam emi- nentiam præ cœteris obtinet Sanctis: oculi enim ejus inac- cessibile lumen divinitatis clarius intuentur;. aures vero ejus dulce susurrium Dei subtilius intelligendo penetrant. Os quoque ei lingua ejus ineffabilis sentit dulcedinis gustum, tantæque suavitatis odor ex ore ej us spirat qui totum cœlum replet, ut quilibet Sanctus odorem sancti Joannis suaviter sentiat. Cor insuper ejus singulari deliciositate in divinitatis amore ardet, et volatu liberiori et sublimiori divinæ altitu- dinis arcana pervolat. Videbatur etiam sibi Joannis gloriam se videre, super qua omnia verba quæ de Christo et ejus divinitate scripserat, et quæ alii Sancti et Doctores Ecclesiæ de verbis suis ultra con- Scri pserant vel prædicaverant, velut stellæ apparebant, et velut si radians sol, per crystallum lucens, desuper gemmis optimis fulciretur. Videbatur quoque sibi quòd de Joanne canitur: Lavit in vino stolam Suνmn, hoc esse, quod singulari gloria in ejus stola appareret quod Christo pendenti in cruce tanto compassionis affectu adstitit, quod exinde mentis martyrium pertulit. In sanguine olivæ pallium suum, intellexit quod sicut oleum lucet, ardet et lene est, sic in sancto Joanne fer- 1. Cf. GENvus. XLIx. 11. Ex Responsorio in II Vesp. festi S. Joannis, quod in Halberstadensi illius atatis Breviario talibus constat: VoÆ tonitrui tui, Deus, in rota; Joannes est Evangelista, mundi pen ambi- tum prædicans lumen cœlicum; qui triumphians Romæ lavit in vino stolam suam, et in sanguine olivæ pallium suum. Alleluia. v. Victo senatu cum Cæsare, virgineo corpore tripudiat in igne. PARS PRIMA, ckxpUr vi. 23 vor amoris claruit, et specialiter mitis et lenis corde ſuit. Tunc ista orationes cujusdam personæ sancto Joanni de- votæ, ut rogata fuerat, ipsi obtulit; quas ille gratanter accep- tans ait: à Ex omnibus his quæ mihi obtulit, sanctis omni- bus convivium præparabo.»Et ista: Quid, inquit, illi mandabis?„ Respondit: 4Ego custos virginitatis ejus volo esse, et in omnibus quæ eam tribulant vel impugnant, ad me tutum habeat reſugium, et in exitu ejus sibi adstare volo, et animam ejus illæsam Christo dilectori suo præsentare 1.„ DUODECIM PRIVILECGIA BEATI JO0ANNIS EVANGELISTÆ. rEu vidit sanctum Joannem Evangelistam supra pectus Domini Jesu pausantem, et multitudinem Sanctorum circa Dominum, quasi choream ducentem et Christum pro Joanne laudantem. Tunc orabat Dominum, ut et se instrueret quali- ter pro tam dilecto discipulo ipsum laudaret. Cui Dominus: à Primo me laudabis pro nobilissima ejus progenie, quia natus est de mea parentela, qua sub cœlo nobilior non est. Secundo, quod de nuptiis ipsum ad meum vocavi apostola- tum. Tertio, quod claritatem meù faciei præ cæteris meruit in monte contemplari. Quarto, quod in ultima cœna supra pectus meum meruit pausare. Quinto, quod intellectum cognitionis præ cœæteris habuit; unde orationem illam, quam in monte Oliveti oravi, hominibus meruit conscribere. Sexto, quod matrem meam ipsi singulari amore Servandam in cruce commendavi. Septimo, quod post resurrectionem ipsum spe- ciali cognitione illuminavi, qua hic præ cæteris solus me agnovit, cum discipuli in mari laborarent, et ipse dixit: Do- minus est. oαν. XXI..) Octavo, quod singulari prærogativa 1. Nonne ista persona fuit sancta Gertrudis, beatæ Mechtildis ſami- liarissima, cui adstitit in exitu sanctus Joannes? Quænam in cœlis privilegia Joanni tribuuntur pro suis operibus. —— 24 LiskR spEciALIs GRATIX. familiaritatis mysteria mea illi revelavi, cum scripsit Apoca- Iypsim, et divina meruit inspiratio ne dicere: In principio erat Verbumij oNx. 1..];ʒ quod nec propheta nec aliquis alius antea novit. Nono, quod pro nomine meo venenum hausit. Decimo, quod signa multa in nomine mæo fecit, et mortuos suscitavit. Undecimo, quod tam dulciter ipsum visitavi et ad convivium meum cum suis fratribus invitavi. Duodecimo, quod ipsum ab omni dolore carnis liberum cum gloria de hoc exilio ad gaudium perduxi sempiternum.„ ITEM DE SANCTO JOANNE. LuA vice inter Evangelium vidit eumdem discipulum juxta A altare stantem, et librum sacerdoti tenentem, et omnia Familiaritas verba Evangelii velut radios de ore ejus procedentes. Vidit etiam iten.— A i B. Virginem beatam Virginem ex altera parte altaris stantem, et ex oculis Joannem. Sancti Joannis radium miri splendoris in ſaciem Virginis tendentem. Quod dum illa miraretur, scire cupiens quid per hoc designaretur, ait sanctus Joannes:«Dum essem in ters. ris, genitricem Domini mei in tanta reverentia et honore habui quod ejus faciem nunquam prospicere ausus fui. vEt illa:„Quo nomine eam vocabas?» Respondit:«VROWE MUVIbIE f. 5 CAPUT VII. OUALITER PRO cON REGATIONE ORAVIr, Er DE srixrrUALI CIRCUMCISIONE. N sancta nocte Circumcisionis Domini, cum Sororum ora- f tiones et devotionis obsequium Deo oſſerret, orans ut novi 1. Quod interpretandum: Domna amita. PARS PRIMA, capUr vii. 25 anni benedictionem eis conferre dignaretur, Dominus respon- dit: à Salus et benedictio sit vobis a Deo Patre meo, et a me Jesu Christo Filio ejus, et a Spiritu Sancio, qui est omnium operum vestrorum sanctificatio. Ego sum ille de quo scrip- tum est: Anni tui non deficient. Ps. ci. 28.) Transite ergo ad me omnes qui concupiscitis me(Eccrl. xxiv. 26.) Et, Dis- cite a me quia mitis sum et humilis corde. Marrn. xI. 28.) Quia omnis qui requiem cordis et corporis consꝭqui desi- derat, oportet ut mitis sit ethumilis.„Et adjecit: Qui vitam suam cupit innovare, faciat more sponse quæ a sponso novi anni munuscula maxime accipere affectat. Sic anima fidelis novis indumentis a me vestiri desideret, quatenus per anni circulum in oculis omnium velut regina gloriose procedat.v Primo ergo affectet sibi dari a me purpureum vestimen- tum, hoc est, humilitatem, ut scilicet in ea humilitate qua de cœlo ad terram veni, in omnibus et ad quæque vilia hu- militer se inclinet. Deinde vestem coccineam, id est, patien- tiam, quia ad hoc humanitatem assumpsi, ut pœnas et opprobria ferre possem, omnia sibi gravia et dura patienter amplexetur. His superinduatur aureo amictu, hoc est chari- tate, ut in amore quo me in terris omnibus affabilem exhibui et benignum, etiam sororibus suis et omnibus hominibus amicabilem se præbeat et gratiosam. Post circulum vero anni, hoc iterum innovari sibi petat, magis ac magis se in his vir- tutibus exerceat, et quasi ex novo eas studeat custodire.„ Orante etiam illa ut quæ sibi non placerent in eis circum- cideret, Dominus respondit: à Circumcidimini corde ab om- nibus cogitationibus superbiæ, impatientiæ. ac etiam mun- danæ vanitatis. Circumcidimini ore ab omnibus verbisdetrac- toriis, placentiæ et judicatoriis; circumcidimini etiam opere, ab otiosis actibus, a tepore boni et a transgressione Dei mandatorum et inobedientia. vIn his verbis Domini intellexit magni esse criminis cum homo judicat proximum suum; et Quænam exoptat suis in novi anni benedictione Dominus. Circumcisio cogitatio- num, operum et verborum detractorio- rum. Per misericor- diam, fiduciam, benignita- tem, passionem- que Christi ac charitatem ad sponsum anima deducitur. 26 LIBER SPECIALIs GRATIX. si contingit injuste illum judicare, reus erit tanti sceleris quanti esset ille, si fecisset hoc malum quod de eo judicatur. Quod si homo etiam facit quod de eo dicitur, tamen si judi- cans nesciens intentionem facientis, secundum cor suum et sensum judicat, tam reus ex ipso judicio erit, sicut ille qui rem ĩpsam perpetravit, et nisi pœnitendo diluat, simili pœnε quam ille promeruit qui hoc malum ſecit, et ille subjacebit. CAPUT VIII. DE QUINOUE ANUis Er DER BAPTISsMO Dobtixt. &Vigilia Epiphaniæ, cum solito more in oratione cum Do- mino confabularetur, vidit quamdam januam miræ ma- gnitudinis, et in ipsa janua quinque januas mirabiliter exci- sas. Janua vero illa significabat humanitatem Christi. Duæ autem januæ inferiores designabant pedes ejus; quæ habe- bant columnam in medio in qua scriptus erat hic versus: Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, etc. (Marrn. xi. 28.] Vidit etiam ante ipsas januas virginem pul- cherrimam, scilicet, misericordiam, quæ introduxit eam; ibi- que invenit Judicem justum, quem misericordia sibi placavit, et veniam omnium peccatorum impetravit, vesteque inno- centiæ ipsam induit; sicque decenter, ornata accessit cum fiducia ad januas superiores, per quas significabantur manus Chrsti. In columna vero januarum erat scriptum: Accipite jucunditatem gloriæ vestrœ.(Espn. iv. 2.) Viditque ibi vir- ginem delicatam, scilicet, benignitatem, quæ introduxit eam ad Regem largientem, qui ipsam omni virtutum varietate de- 1. Introitus Feriæ IIl Pentecostes. PARS PRIMA, CAPUT VIII. 27 corabat. Taliter adornata confidenter accessit ad superiorem januam qua designabat dulcissimum Cor Jesu Christi, quod in modum scuti aurei foratum erat; per quod innuebatur victoria qua ipse in Passione triumphavit. In columna vero scriptum erat: Accedite ad eum et illuminamini, et ſacies vestræ non confundentur.(Ps. xxxIII. 6.) Vidit etiam ĩbi vir- ginem inæstimabili pulchritudine cæteris incomparabilem, scilicet, charitatem; quæ introduxit eam ad sponsum melli- fluum, præ filiis hominum forma speciosum, qui eam ample- xibus et osculis tamquam sponsus sponsam demulcebat. In sancta vero nocte, cum Responsorium In columbæ spe- cie decantaretur, vidit Dominum Jesum in nivea veste; in quo intellexit quod dum Joannes Christum baptizasset, et Patris vocem audisset, et Spiritum Sanctum in columbæ spe- cie vidisset, Christum in tali forma et habitu vidisse quali eum tres discipuli in transfiguratione in monte conspexerant. Cogitanti autem et scire cupienti si Joannes a Christo etiam baptisma suscepisset, quia dixit: Ego debeo a te baptixari (Marrn. in. 149, dixit ei Dominus:«In eo quod Joannes me tetigit et aquis immersit, baptismum meum ipsi contuli, quia desideravit a me baptizari, et novit se indigere baptismo meo: ideo baptismum christianitatis cum innocentia mea illi tribui.»Et deinde:&Omnibus qui adhuc in nomine meo baptizantur innocentiam meam confero, per quam filii cœlestis Patris efficiuntur. Unde et Pater meus de quolibet baptizato dicit: Hic est Filius meus dilectus, complacens sibi in eo sicut in carissimo Filio. Quod si homo hanc innocen- tiam peccatis amiserit, per veram pœnitentiam eam recuperare valebit. v Et dum cantaretur: Ipsum audite i, dixit ad Dominum: 4 Ex eodem fl. In columbæ Specie, prout cantabatur in Helfta et alibi; communiter tamen hæc verba in isto Responsorio non habentur. Baptizati innocentiæ Christi participes, et filii Patris efficiuntur. — Quænam Filio Dei sunt nobis audienda et Servanda. In Communio- ne dat Christus animæ tria munera. 28 LIBER SPECIALIS GRATIX. Mi Domine, quid a dilecto Filio tuo audire debemus?- Cui Dominus: Audite Filium meum vos ita vocantem: Venite ad me oimnes qui laboratis(Marrk. xi. 28.) Audite eum vos docentem: Beati mundo corde, etc.(Marrn. v..) Au- dite eum vobis consulentem: Qui manducat meam carnem, etc.(JoAxxN. VI. 55.) Quli Sequitun me, non ambulat in tenebris. GCoaxx. vinl. 12.) Audite eum præcipientem: Hoc est prœ- ceptum meum, ut diligatis invicem.(IBIiD. xv. 12.) Audite etiam eum comminantem: In quo enim judicio judicaveritis, judicabimini. Mærrn. vnl..) Et iterum: Qui non bajulat crucem suam et venit post me, non potest meus esse disci- pꝓulus(Luc. xiv. 27.) Item: Væ mundo à Sscandalis. (Marrn. xviII..) Post perceptionem Dominici corporis dixit ad eam Domi- nus: dEcce do tibi aurum, hoc est, divinum amorem meum; et thus, scilicet omnem sanctitatem et devotionem meam; et myrrham, hoc est, amaritudinem totius meæ pas- sionis. Singula hæc tam proprie tibi do, ut ea quasi tua mihi valeas redonare. Quod dum anima ſecerit, eadem duplicata sibi reddo, et si illa iterum mihi obtulerit, quoties hoc fece- rit, toties duplicata sibi reddo. Et hoc est centuplum quod etiam in præsenti homo accipit, et vitam æternam postmo- dum in futuro. Hæc ergo tria homo singulis annis Deo hoc die posset offerre; scilicet, suum divinum amorem, purita- tem sanctitatis ejus, et fructum suæ passionis. PARS PRIIA, cAPUT ix. 29 CAPUT IX. QUALITER chRisrus DEFEECTUS ANIE SUPPLETr. 4 NrEn Missam: In excelso thronon, vidit Dominum jesum ut juvenem pulcherrimum annorum duodecim,* velut regem in altari sedentem, et hæc verba dicentem: Ecce adsum tota virtute mea divina, ut sanem omnes contritiones vestras.» IIla vero intra se cogitabat dicens: O si pro te laudes plenas Deo Patri persolveret, hoc multo ‚ plus acceptarem.„Cui Dominus:&Quid est affectio divinæ laudis, quam afflictio quædam animæ, cum nequaquam pro desiderio suo Deum collaudare valet? Similiter desiderium, devotio, oratio et omnis bona voluntas quam habet anima ad hructus quæcumque perficienda bona, sunt quædam contritiones 8 animæ, quas dum ego per meipsam suppleo, omnes ejus contritiones sano. v QUOD chRSsHTrUS IRAM PATRIS MITI GAVIr. rEMH apparuit ei Dominus Jesus ut puer annorum duode- cim, habens tunicam ex viridi et albo colore, dixitque ad Dominum:«Cur, Domine, cum esses duodennis, te primo ostendere- voluisti, et in templo inter doctores sedere, et ipsos audire et interrogare, cum, ut credo, sæpius ante ad templum veneris secundum consuetudinem? v Cui Domi- nus ꝗ d Quia tunc secundum humanam naturam in huma- nis actibus me cœpi exercere in omni sapientia, de die in 1. Dominica infra Octavam Epiphaniæ. Duodecimus Etatis annus cuique sit correctionis mali et adeptionis boni initium. Filius Dei iram Patris in se recepit ut in homines ultra non acuetur. De arbore quæ Christum significat, vel potius Ecclesiam. 30 LIBER SPECIALIS GRATIKE. diem proficiens, licet Deo Patri in æterna sapientia essem coæqualis. Sic etiam vos, pueros cum duodecim annos habent, deberetis ipsos ad bonum instruere et de malo seriose corripere: tune multi non perirent in Religione et in spirituali disciplina.»Et illa:« Quid designat hoc duplex vestimentum tunm?οEt Dominus:«Per album colorem designatur virginalis puritas meæ sanctissimæ vitæ; per viridem autem viror quo semper floreo in meipso. Tunc ait ad Dominum:«Eia, amantissime Domine, et fra- ter, ora pro me Patrem tuum cœlestem.»Qui expandens manus orabat ad Patrem dicens: oIn me transierunt iræ tuc, et terrores tui conturbaverunt me,»etc.(Ps. LXXXVII. 17.) Quod anima audiens timuit diaboli esse figmenta. Ad quam Dominus:«Ego sum, inquit, ille qui iram cœlestis Patris mitigavi, et hominem Deo reconciliavi in sanguine meo; in me vero transierunt iræ ejus, cum mihi unico Filio suo non pepercit, sed in manus impiorum tradidit. Et ego iram ejus in tantum mitigavi, quod si homo voluerit, nun- quam de cætero ira ejus adversus eum acuetur. v ALIUD. DE ARBORE. Lu vice in Missa visum est quod super altare crevit arbor miræ magnitudinis: altitudo ejus usquead cœlum proten- debatur; latitudo vero orbem terrarum replebat; plena fructi- bus et foliis infinitis. Altitudo arboris Christi significabat divinitatem; latitudo autem, perfectissimam ejus conversa- tionem. Fructus vero omne bonum quod prævenit de con- versatione et actlibus Christi; folia vero aureis litteris erant inscripta: Christus incarnatus; Christus homo natus; Chris- tus circumcisus; Christus a Magis adoratus; Christus in templo præsentatus; Christus baptizatus; et sic tota conver- satio ejus habebatur in arbore scripta. PARS PRIMA, capur x. 31 Post Evangelium visa est ei scala aurea cujus summitas cœlum tangebat, per quam Regina gloriæ descendens gesta- bat puerum delicatissimum in ulnis suis, quem super altare ponebat. Vestimenta ejus erant ex argento splendidissimo, rosisque aureis intexto miro modo decorata. Puerulus autem habebat vestimentum viride rubeo colore permixtum. Cum- que hostia levaretur, sacerdos ipsum puerum elevabat; et omnia per ipsum fiebant quæ per hostiam fieri debebant. CAPUTX. DE VENERATIONE IMACGINIS CHRISTI, ET DE Eus cCoNVIVIO. D excitandam devotionem fidelium in veneratione reve- A rendissimæ imaginis Domini nostri Jesu Christi, Do- minica: Omnis terra quando Romæ agitur festum Osten- sionis ejusdem imaginis, data est sibi talis visio. Vidit igitur Dominum sedentem in monte florido in sede facta de jaspide, ornata auro et lapide rubicundo. Jaspis significabat virorem æternæ divinitatis, aurum vero amorem; lapis rubeus, pas- sionem quam pertulit pro nobis ex amore. Fons autem cir- cumseptus erat arboribus pulcherrimis, plenis ſructibus. Sub quibus Sanctorum animæ quiescebant, habentes singuli tentoria aerea, et comedebant de fructibus in magno gaudio et delectatione. Hic mons significabat Christi conversatio- nem; arbores, ejus virtutes, scilicet charitatem, misericor- diam, et cæteras. Et secundum quod quilibet Dominum fuerat imitatus in virtutibus, sub arboribus quiescebat. Qui enim Dominum in charitate fuerat imitatus, comedebat 1. Dominica Il post Epiphaniam. Visio Christi specie parvuli super altare in Missa oblati. Christi conversatio per montem arboribus consitum repræsenta- tur. A Eximia peccatorum redemptio et per amorem concrematio. Splendor aciei Domini wasi cibus et potus Angelorum et Beatorum. 32 LIBER SPECIALISs GRATIX. de arbore charitatis; qui vero in operibus misericordiæ floruerant, reficiebantur de arbore misericordiæ; et sic de aliis, secundum merita virtutum. Deinde omnes qui se præparaverant ad venerationem Dominicæ Imaginis cum oratione speciali, accedebant ad Dominum, portantes peccata sua in humeris suis; ponebani ea ante pedes Domini, et mutata sunt in xenia aurea. Qui ex amore pœnituerant, ita ut plus dolerent se Deum offen- disse quam pœnam incurrisse, eorum peccata similia erant monilibus aureis. Qui vero psalteriis et orationibus peccata sua redemerant, similia erant nodis aureis, ut fieri solet in Dominicalibus. Qui autem tentationibus peccatorum variis restiterant laboribus, similia erant clypeis aureis. Et qui peccata sua castigationibus carnis purgaverant, similia erant olfactoriis aureis, quia castigatio carnis redolet ante Deum ut thymiama suavitatis. His visis, Dominus ait: Quid de his faciemus? utique in amore omnia concrementur.» Et adjecit:«Ponatur mensa. v Statimque visa est ibi mensa coram Domino scutellis et scyphis aureis undique referta; Facies autem Domini quasi sol radians splendore singula vasa pro cibo et potu implebat. Dehinc omnes qui aderant, genua flectentes coram mensa, amicti splendore faciei Domini quasi vestimento, sumebant cibum et potum, qui est refectio suavissima Angelorum et omnium Beatorum. Illis vero qui eadem die ad vivifica sacramenta non accesserant, et tamen cum devotione aderant, misit Dominus per sanctum Joan- nem Evangelistam, quasi in paropside refectionem secun- dum regalem suum honorem. Eia curramus omnes cum desiderio, et veneremur Faciem illam dulcissimam quæ nobis in cœlo erit omnia quæ desi- derare potest mens pia. 1. VonMARHLUxdE(Ed. Lips. 1502), id est, desponsationibus.(Vxn- MAULUNCEN.) PARS PRIMA, capur x. 33 DOCTRINA. æC Dei ancilla docuerat Sorores ut spirituali devotione Romam ad diem qua ostenditur Facies Domini tenderent, legendo tot Pater nosten quot milliaria inter Romam et ipsum locum essent 1. Quo cum pervenissent, summo Pon- tifici, Deo scilicet, omnia peccata sua in oratione confiteren- tur, accipientes ab eo remissionem omnium pecgatorum, et sic in Dominica sumentes corpus Domini. Hora qua eis liberĩius vacaret ad orandum, cum oratione quam ad hoc dic- taverat, reverendam Christi Imaginem suppliciter adorarent. Quod dum Sorores fecissent, supradicta visio eidem est demonstrata. DE QUATUOR RADIISs FacIEI DouINI. ‚ LIIA vice, hoc etiam die, vidit a facie Domini Jesu in guam desiderant Angeli prospicere(I. PErn. 1. 12.) quatuor ra- dios prodeuntes. Superior radius in omnes splendebat qui cum Deo uniti erant, ita quod nihil velint aut desiderent in pros- peris et in adversis nisi Dei solius voluntatem. Inferior in omnes peccatores fulgebat, ut ipsos ad pœnitentiam revoca- ret. Dexter vero radius omnes penetravit prædicatores qui verbum Dei hominibus annuntiant. Sinister autem in omnes qui integra et perfecta fidelitate Deo famulantur. Tunc ora- bat Dominum pro omnibus qui se orationibus suis com- mendaverant, et qui memoriam celebrant suæ dulcissimæ Faciei, ut ejus consortio non fraudentur. Ad quam Dominus: Nullus eorum debet àa me separari. 5 Viditque funem de Corde Dei procedere in animam, per quem illa omnes ad 1. Fere cr sunt milliaria ab Helfta usque ad Romam, ubi festum in honorem Faciei Christi, quod vocatur Veronica, secunda post Epi- phaniam Dominica celebrandum instituit Innocentius Papa III anno 1223. Spiritualis peregrinatio ad Sacram Christi Fa- ciem. Amor quasi funis protensus ex Corde divino anime traditur quo cæteros àd Deum trahat. Qui verba B. Agnetis recolunt Dominum et istam suaviter recreant. 34 LIBER SpECIALIs GRATIA. Deum qui in ejus præsentia stabant trahebat. Funis vero ille amorem designabat, quem Deus animæ illi beatæ abunde infudit, per quem omnes ad Deum trahebat bono exemplo suo et doctrina. Tunc ipse Rex gloriæ extendens manum suæ omnipotentiæ benedixit eas, dicens: Vultus mei claritas sit vobis æterna jucunditas.»Amen. CAPUT XI. DE sAxCTA AGNETE, Er OUODο SANCTI OMNIA BONA SUA SIBI DPE- voris DARE poSSUNT IN PROPRIA. GNES, virgo beatissima, in festo suo visa est Christi ancillæ A quasi de altari procederet, thuribulo aureo gemmis pre- tiosis optime distincto Sorores singulas thurificans, et vapore suavissimi odoris totum chorum respergens. Thuribulum vero illud intellexit significare cor sanctæ Agnetis; gemmas, dulcia verba ejus; ignem, Sancti Spiritus amorem, qui om- nes cogitationes, desideria ejus insimul concremans, suavis- simo odore Deum, et homines ejus verba cum devotione reco- lentes lætificat et delectat. Cum vero ad Matutinos cantaretur Responsorium, Amo Christum, apparuit Dominus Jesus habens sanctam Agne- tem sub dextro brachio complexatam. Dominus autem et beata Agnes habebant vestimenta similia, videlicet rubea; in quibus omnia verba sanctæ Agnetis quasi aureis litteris erant inscripta; et illa verba, quæ in Domini veste erant, radio sui luminis verba, quæ in veste beatæ Agnetis erant, irradiabant; ita ut resplendorem in Dominum darent, ac de- inde chorum et omnes adstantes illustrarent. De corde etiam PaRS PRIMA, capur xi. 35 singularum devote et intente psallentium radius in Cor Dei transibat, qui ultra per Cor Dei cordi beatæ Agnetis velut suavissimus liquor influebat. In quo intellexit quod omnis devotio et fructus amoris, qui adhuc provenit ex verbis ejus, si militer et omnium Sanctorum, velut cum sol glaciem lique- faciens refluere facit in suam originem, sic omnia in Deum- refluunt, et Sancti in his suaviter delectantur. Et cum dulcia verba sanctæ Agnetis in choro- multiplica- rentur, ista quæ hæc videbat cœpit contristari et Deo conqueri, quod ipsa in Religionis habitu Christo ab infantia desponsata, eum sicut hæc Virgo beatissima in puerili ætate toto corde non amasset. Tunc ait Dominus ad sanctam Agnetem: Da ei omnia tua. v In quo verbo illa intellexit quod Deus hanc dignitatem Sanctis suis contulit, ut omnia quæ in eis operatus est, et quæ pro Christo pertulerunt, dilectoribus et sibi devotis qui Deum pro jipsis laudunt, gratias agunt, vel dona Dei in ipsis diligunt, donare possunt. Quod dum beata Agnes ſecisset, illa ineffabili gaudio repleta rogabat Virgi- num̃ Reginam quatenus pro hoc dono Filium suum collau- daret. Cui illa: Lege, inquit, mihi Ave Maria.» At illa divinitus inspirata talem prorupit in laudem: à Ave, ex Beata Agnes aniḿ Deum pro Se laudanti tribuit bona sua. Patris omnipotentia; Ave, ex Filii sapientia; Ave, ex Spiri- tus Sancti benignitate, dulcissima Maria, cœlum et terram il- luminans. Gratia plena, infundens et replens omnes te dili- gentes. Dominus tecum, Dei Patris unicus, et tui virginei cor- dis unigenitus, amicus et sponsus dulcissimus. Benedicta tu in mulieribus, quæ Evæ ſugasti maledictionem, et æternam impetrasti benedictionem. Benedictus fructus ventris tui, omnium Creaior et Dominus, omnia benedicens et sanctifi- cans, omnia unificans et locupletans.»Tunc beata Virgo dedit illi omnia sua, etiam virgineam maternitatem suam, ut Dei mater esset spiritualis ex gratia, sicut ipsa est ex na- tura. Per hoc quoque illa intellexit quod omnes qui secun- Item beata Virgo Maria pro laude sua animam re⸗ muneratur. Virgines in tribus a Domino honorantur. Virgines sint nobiles, speciosæ et divites. 36 LIBER SPECIALIs GRATIAz. dum Dei se regunt voluntatem, illam in omnibus diligentes et opere perficientes, Christi matres efficiuntur, juxta illud: Quicumque fecerit voluntatem Patris mei, ipse meus frater, soror et mater est.(Mærrh. xil. 50.) Illa etiam videns et sentiens tam amantissimum et blan- dissimum Dei erga Virgines affectum, cum mira gratitudine et admiratione stuperet tantam pietatis divinæ dignationem, dixit ad eam Dominus: Virgines præ omnibus Sanctis in tribus honoravi. Primum est quod eas præ omni diligo crea- tura; inde cum prima Virgo castitatem suam mihi voveret, in tantum amorem ejus exarsi, quod me ulterius cohibere non potui, sed de cœlo ruens ei me totum infudi. Secundum est quod eas super omnes ditavi, quia omnia bona mea et quæcumque pertuli speciali proprietate eis donavi. Tertium est quod eas super omnes glorificavi, quia cum accedunt ad me, eis assurgo et singulare eis susurrium tribuo, et speciali libertate quotiescumque voluerint meo perfruuntur amplexu. v Tunc illa dixit: Eia dulcissime Deus, et quales esse debent hæ Virgines felicissimæ quas ad tantam elegisti prærogati- vam?»Respondit:&Nobiles, speciosc et divites. Vera enim Virgo quam mihi in talem sponsam elegi, debet esse nobilis humilitate: nihil se reputans, sed omni creaturæ se inſerio- rem æstimans, contemni et abjici ex corde appetens, et sic quanto humilior tanto in cœlesti gloria nobilior erit; egoque humilitatem meam suæ adjiciam, unde summam nobilita- tem consequetur. Speciosa etiam debet esse, hoc est, patiens; quæ quanto patientior, tanto elegantior ex mea passione simul et sua tolerantia apparebit. Insuper divinam claritatem quam à Patre habui ante mundi constitutionem, illi perſecto decore superaddam. Dives etiam virtutibus esse oportet; congre- gans sibi divitias omnium virtutum, quibus incomparabiles virtutum mearum apponam divitias, unde affluat et super- abundet deliciis sempiternis. v pans PRIMA, carur xil. 37 Alia vice cum Offertorium, Oferentur Regi virgines! cantaretur, et illa cogitaret quid modo Deo gratum offerre posset, dixit ad eam Dominus:«Qui mihi cor humile, pa- tiens, et charitativum obtulerit, satis gratum mihi munus tri- buit.„Tunc illa: Et quod est tam humile cor in quo tibi ita complaceat? v Respondit:«Cui gaudium est quod despici- 0 Quali 22 5 3. umilitate tur, et qui in pœnis et quibuscumque adversitatibus gaudet, præditum — 33 8 ebet esse exultans pro eo quod passioni et humilitati meꝶ aliquid ad- cor in quo jicere valeat, et aliquid habeat unde mihi sacrificet, hic vere W complaceat. humilis et patiens corde est. Similiter qui proximo suo in omnibus quæ eveniunt bonis congaudet, et in adversita- tibus velut de suis condolet, is vere charitativum cor mihi offert.„ CAPUT XII. DE PURIFICATIONE B. VinGINISs, ET DE SANCTA ANRNA. csancta nocte Purificationis Mariæ, vidit ipsam gloriosam Virginem et Matrem in ulnis suis bajulantem regalem puerum Jesum, indutum veste aerei coloris aureis floribus plena, et in peciore et circa collum et brachia erat scriptum nomen istud mellifluum: Ixsus Cunisrus. Dixitque ad eam: O dulcissima Virgo, adornaveras taliter Filium tuum cum Quanto i i 8 3 5 5 3382 animi ardore ipsum in templum præsentares?»Et illa: 4« Non ita; sed Riaria tamen ipsum delectabiliter præparavi. A die nativitatis Filii 510 mei inæstimabili gaudio ad diem istum sperabam, in quo præsentavit. Filium meum Deo Patri acceptissimam hostiam essem obla- 1. Oflertorium ejusdem festi juxta antiquum usum; hodie incipit: Aerentun Regi, etc. Ordines An- gelorum in præsenta- tione Filii Dei Mariæ famulantur. 38 LIBER sPECIXLIS GRATIXK. tura, per quem omnis hostia ab initio sæculi oblata, a Deo est acceptata. Tantaque devotione et gratitudine ipsum obtuli, quod si omnium Sanctorum devotio in unum transfusa ſuis- set hominem, meæ devotioni non posset comparari; sed omnis lætitia mea ad verba Simeonis: tuam ipsius animam pertransibit gladius(Luc. u. 35) versa est mihi in mœro- rem. Multoties etiam cum Filium meum gremio foverem, præ nimia devotionis dulcedine, caput meum suo capiti re- clinans, tantas lacrymas effudi, ut caput ejus et faciem totam amoris lacrymis irrigarem. Sæpius et hoc verbum dicebam ei: O salus et gaudium animæ meæ l Cum vero ista anhelanti desiderio amabilem puerum intue- retur, Mater regia secundum quod optavit, puerulum in sinu Suo reclinavit. Quæ repleta lætitia cum puerum amplexari vellet, seipsam amplexata est, puerum autem non habebat. Deinde cum imponeret antiphonam: Haæc est quæ nescivit torum audivit choros Angelorum dulci harmonia in aere per- sonare: hœc est quæ nescivit, ete. et per totum psalmum Bene- dixisti PSa. LXXXIVI, beati illi Angelici ordines jubilando in aere ipsam antiphonam alternando cantabant; scilicet, Angeli, Archangeli, Throni et Dominationes, Principatus, Potestates et Virtutes. Cum autem ad illos ignitos Angelos, scilicet Che- rubim et Seraphim, venisset, tam dulciter cantabant, quod nullo terreno sono poterat comparari. Beata itaque Virgo stabat ĩn medio choro puerum gestans in ulnis; apparuitque splendor trium cubitorum a terra, qui suo fulgore mille soles superabat, super quem Virgo mater Filium suum dulcissimum ponebat. Per splendorem divinitas significabatur; quia Deus suimet portitor ſuit in terris, et divinitas humanitatem regebat. Gloriosa autem Virgo habebat diadema regni in capite, quod duo Angeli 1. Quæ septima occurrit in nocturno Officio hujus festi, juxta usum Helpedianum. Consule antiqua Germanorum Breviaria. PARS PRIMA, capur xli. 39 super caput ejus tenebant, in quo omnium Sanctorum merita et dignitates, quasi auro et lapidibus pretiosis erant vermicu- lata, qui in hac vita ipsi devoto corde servierant; guttulæque de ipso stillabant, per quod exprimebatur gratia quam Deus infundit omnibus qui suæ virgineæ Matri devote ſamu- lantur. Sanctus quoque Gabriel Archangelus antecedebat eam, sceptrum aureum in manu gestans litteris aureis jin- scriptum: Ave gratia plena, Dominus tecum. In quo cogno- vit quod speciali dignitate honoratur in cœlis, pro eo quod Dei Matrem præ cœteris meruit tam mirifice salutare. Beata ergo Virgo stabat a dextris Filii sui, habens auream pixidem in manu; et dum quæreret quid in illa haberet, illa respondit: à« Ex liquore divini Cordis, quem offerre volo Filio meo cum omni labore qui in ejus servitio et meo completur. v Sancta quoque Anna stabat a sinistris Domini. Tunc interrogabat beatam Virginem dicens: 4 Quamdiu vixit beata Anna in terris?„ Et illa: àUsque ad reductio- nem Filii mei ex Ægypto.»Vidit etiam beatum Simeonem juxta altare stantem, de cujus corde radius triformis in mo- dum iridis exibat; in quo intellexit quod humile, forte et fervens desiderium ad Deum habuit; dixitque ad eum: Eia, impetra mihi verum desiderium dissolvendi et esse cum Christo.»Cui Simeon: Melius et-ꝓerfectius est ut volun- tatem tuam Deo des, et velis quidquid ille voluerit. Tunc orabat beatam Virginem ut pro se et Congregatione Filium suum exoraret; quod statim flexis genibus ſecit. Completis itaque Matutinis, cum Benedicamus cum aliis cantricibus canere deberet, iterum rogabat eam ut Filium suum pro Congregatione laudaret. Tunc præclara Virgo Maria dulcissimæ vocis modulatione insonuit dicens: Jesu, corona Virginum, Amor, dulcedo et osculum; Melius est voluntatem suam dare Deo quam. desiderare esse cum Christo. ＋ ——— ————— 40 Et omnes Angeli et Sa ncti qui erant in aere cantabant dicentes: LIBER SPECIALIS GRATIR. Te laudamus in sæculum, Quem amor fecit Virginis Filium. Post hæc splendor egrediebatur, qui totum chorum imple- bat; in quo agnovit designari quod beata Virgo Filium suum laudabat pro ipsis et cum ipsis. Dehinc omnis Ange- lorum exercitus et Sanctorum cum tripudio Dominum suum prosequebantur ad cœlestia, canentes et dicentes: Domino duce montis virtutum septem gradus ascendit anima. Hymnizate nunc superi Pariterque resonate inferi. CAPUT XIII. DE MONTE ETr SEPTEM GRADIBUS Er FoNrTIiBUSs, ET DE THRONO DEI Er BEATÆ viRGINIS 1. Oν,α: Esto miki 2, audivit dilectum animæ suæ Jesum dulci amoris susurrio sibi dicentem: Visne mecum his quadraginta diebus et noctibus in monte commorari?„ Et anima:(O quam libenter, Domine mi; hoc est quod volo, hoc est quod cupio.»Tunc ostendit ei montem excel- sum et miræ magnitudinis ab Oriente usque ad Occidentem, habentem septem gradus per quos ascendebatur, et septem fontes. Et assumens eam pervenit ad primum gradum, qui vocabatur gradus humilitatis, in quo erat ſons aquæ, abluens animam a cunctis vitiis quæ superbia commisit. Post hæc secundum ascendebant, qui dicebaĩur gradus mansuetudinis: 1. Ex his quæ in hoc capitulo et alibi passim occurrunt de gradibus, etc. non immerito quidam opinati sunt celeberrimum Poe- tam Dante Mechtildis nostræ revelationes quas legerat, secutum fuisse in suis carminibus, et ex grato animo illam proprio nomine ibidem conmendavissc. 2. Dominica in Quinquagesima. PARS PRIMA, cApUr XIII. 41 fons vero patientiæ, mundans animam a maculis quas ira peregit. Deinde ad tertium ascendentes, qui vocabatur gradus amoris; fons vero charitatis, in quo anima lavabatur ab om- nibus peccatis quæ odium perpetravit. In hoc gradu Deus cum anima aliquamdiu perstitit. Tune, anima procidit ad pedes Jesu; et statim organum illud dulcissimum, vox Christi melliflua, insonuit dicens:(Surge, amica mea; ostende mihi ſaciem tuam.(Cæxr. 11.) Omnisque cœtus An- gelorum et Sanctorum qui erant in montis vertice, dulcifluo amoris epithalamio, cum Deo et in Deo, ac si una vox esset, ita dulciter resonabant, et tam dulci modulatione psalle- bant, quod humana lingua non sufficit explicare. Deinde quartum ascendebant, qui dicebatur gradus obedientiæ; ſons vero sanctitatis, mundans animam ab omnibus quæ inobedientia fecit. Post hæc ad quintum per- venerunt, qui erat gradus continentiæ; fonsque liberalitatis, purgans animam ab omnibus quæ avaritia commisit, quod creaturis tam ad utilitatem suam, quam ad Dei laudem prout debuit, non est usa. Moxque sextum ascendentes, qui voca- batur castitatis; ibique ſons divinæ puritatis, purificans ani- mam a cunctis quæ desideriis carnis deliquit. Ibique anima Dominum seque pariter candida veste vestitos vidit. Dehinc ad septimum gradum qui vocabatur spirituale gaudium; ſons vero cœleste gaudium, lavans animam ab omnibus pec- catis acediæ; ſons autem ille non ut alii cum impetu fluebat. sed paulatim et guttatim stillabat; quia cœleste gaudium nemo, quamdiu in hac vita est, ad plenum capere potest; sed quasi gutta, vel saltem nihil est respectu veritatis. Post hæc dilectus cum dilecta ad montis verticem ascende- bat, ubi erat multitudo Angelorum, in modo avium aureas campanas habentium, et dulcem sonum reddentium. In ipso monte duo erant throni mirabili decore nitentes. Primus erat thronus et sedes summæ et individuæ Trinitatis; de quo thronus 88. In vertice montis — ———— Trinitatis ex quo quatuor rivi procedunt. Alter thronus juxta riorem beatæ Mariæ positus. 42 LIBER spECIALIS GRATIE. procedebant quatuor rivi aquarum vivarum. Per primum intellexit designari divinam sapientiam qua Sanctos guber- nat, ita quod voluntatem ejus in omnibus agnoscunt et hila- riter implent. Per secundum, divinam providenũam, quæ ipsis bona omnia prævidit, quibus eos affluenter satiat in Eterna libertate. Per tertium autem, divinam affluentiam quæ ipsos inebriat omni bonorum ubertate, ut nunquam tanta desiderent quin eis abundantius omnia bona infundet. Per quartum vero, voluptatem divinam, qua tam voluptuose in Deo vivunt, satiati plenitudine gaudiorum, affluentes deliciis quarum non erit finis, ubi absterget Deus omnem lacrymam ab oculis eorum.(Kroc. vn. 17.] Hic thronus habebat in summitate nodum aureum sua magnitudine replentem orbem terrarum, qui significabat divinitatem; erat- que gemmatus lapidibus pretiosis, et auro purissimo mira- biliter lulgens, ut regia structura Regis cœlorum. Habebat etiam multa tabernacula; scilicet habitacula sanctorum Patriarcharum, Prophetarum, Apostolorum, Martyrum, Confessorum et omnium electorum. Thronus vero secun- dus erat virgineæ Matris, quæ, ut decet reginam, merito juxta regem suum residebat. Qui thronus etiam multa habe- bat tabernacula; scilicet Virginis pedissequarum Virginum sanctarum, quæ digne Virginem Matrem prosequuntur. Videns ergo Regem gloriæ Jesum in solio suæ imperialis magnificentiæ et Matrem suam a dextris ejus, et præ admira- tione illius jucundissimæ faciei in quam desiderant Angeli prospicere, tota a se deficiens anie thronum sanctæ Trinita- tis, ad pedes Jesu corruit. Quam Dominus ipse elevans in sinu suo dulciter reclinavit. Vestimenta vere ejus in finibus parumper erant pulvere aspersa de quadam causa quæ se in vespere occupaverat, quam beata Virgo accedens detersit. Post hæc vidit mensam regiam ante thronum, ad quam om- nes qui corpus Domini sumebant accedebant; quibus ipse 4. PARS PRIMA, cAPUr XIII. 43 Filius Virginis apponens ferculum delicatissimum, seilicet suum corpus venerandum, unicuique porrexit, panem vivum et integrum; sicque dilectus cum dilectoribus suis una in thalamo pausabat. Propinatus est eis etiam calix meri dul- cissimi. sanguinis videlicet Agni immaculati, in quo eorum corda a cunctis maculis sunt abluta. Ibique dulciter ine- briati, Deo feliciter sunt uniti. Ibi dixit Deus animæ: Nunc meipsum do animæ tuæ cum omni bono quod sum et quod dare possum. Tu in me et ego in te. Nunquam sepa- raberis a me.„ Tunc orabat beatam Virginem ut pro se Filium suum lau- daret. Quæ statim de throno suo procedens cum Virginum choro Filium suum laude ineffabili extollebat. Patriarchæ quoque et Prophetæ laudabant Dominum, cum jubilo dicen- tes Responsorium, Summæ Tyinitatit, etc. Gloriosus vero Apostolorum chorus cum tripudio decantabat Antiphonam: Ex quo omnia 2, ete. quia ipsi agnoverunt in terris eum a guο Oοomnia bona profluxerunt, ꝑer quem omnia facta sunt in cœlo et in terra, in quo omnia bona sunt abscondita. Post hæc Martyrum victoriosus exercitus cecinit dicens: Tibi decus, etc. Dehinc Confessorum ordo hymnizabat dicens: Benedictio et claritas 8. etc. Inter quos specialiter bea- tum Benedictum Patrem eximium vidit, in veste candida roseo colore intertexta. In candore significabatur ejus virgi- nalis castitas; in rubeo, quod vere martyr est, eo quod tanto labore in Ordinis rigore desudans, in omnibus gloriose triumphavit. Cumque miraretur cur Angeli non cantarent, Dominus respondit:„Tu cum Angelis cantabis». Et sta- tim Angeli sancti cum illa beata anima concinebant dicen- tes: Te Sanctum Dominum, etc. — Responsorium in Festo SS. Trinitatis. Antiphona ejusdem Festi. Ex eodem Officio. F. Te sanctum Dominum in excelsis laudant omnes Angeli, dicen- Optime satiantur et inebriantur qui sumunt Corpus Domini. Beatum Benedictum inter Confes- sores spe- cialiter videt Mechtildis. ——— Iustitia divina circa impios, charitas vero ad amicos se exercet. Multæ mansiones in cœlo. 44 LIBER SPECIALIS GRATIK. Post hæc rogabat Dominum dicens:«O unice amator, in quo maxime complacet tibi ut ab hominibus agnoscaris 25 Cui Dominus: In bonitate mea et justitia; in bonitate qua misericorditer hominem expecto usquequo ad pœnitentiam convertatur; insuper continue ipsum gratia mea ad me traho. Cum vero nullo modo voluerit converti, exigente jus- titia oportet illum damnari.»Et anima: Et quid de tua dicis charitate?„»Cui Dominus:« Amicus fidelis amico omnia bona sua communicat, et secreta sua revelat; ita et ego.»Rogabat etiam Dominum ut se instrueret qualiter pro sancta Ecclesia satisfaceret, quæ ipsi ſdilecto suo hoc tempore tantas inferret contumelias. Ad quod Dominus: Trecentis et quinquaginta vicibus legas mihi Antipho- nam: Tibi laus, tibi gloria, tibi gratiarum actio, o beata Trinitas 2, pro omnibus quæ a membris meis mihi tam indebite inferuntur. DE MONTE vixrurunt Er saxcris iI&ð EO Visis. Lio quoque die prædictus mons sibi divinitus est revelatus. Quem sola ascendens cum pervenisset ad tertium gradum, scilicet amoris, in ipsò ſonte ab omnibus maculis lavabatur. Dehinc ad sextum veniens gradum candido vestita est indu- mento. Cumque pervenisset ad septimum gradum, vidit Dominum Jesum in vertice montis stantem, qui porrigens illi manum elevavit eam dicens:&Veni, eamus ibi spatiari.„ Et ibat sola cum solo, nihilque videbat nisi solum Jesum. Et venerunt ad parvam domum factam ex argento perspicuo, tes:CLe decet laus et honor, Domine. Y. Cherubim quoque et Sera- phiim Sanctus proclamant, et omnis cœlicus ordo, dicens:* Le decet. E e 2. Ex Officio SS. Trinitatis. 4— PARS PRMA, CApUr XIII. 45 circa quam vidit pueros jucundos albis induios, saltantes et Dominum laudantes; quos intellexit esse infantes qui infra quinque annos decesserunt, et ibi sine fine exultant. Exinde venerunt ad domum ex purpureo incisam lapide, circa quam multitudo animarum cantabant in purpureis indumentis, quas viduas et conjugatas esse cognovit, et com- munem populum beatorum. Deinde venerunt ad domum de rubeo sapphiro excisam, circa quam erat innumera multitudo Sanctorum amicti coccino: illæ scilicet beatæ animæ, quæ in hac vita pro Christo certantes diabolum vicerunt, jibique sine fine cum Domino lætantur. 8 Post hæc longius euntes, venerunt ad domum ex auro pu- rissimo constructam, quam Dominus animæ demonstrans ait: Heæc est domus charitatis de qua scriptum est: et du- cam te in domum matris meæ et in cubiculum genitricis mec.(Caxr. 111..) Mater mea est charitas, et ego filius sum charitatis l.»In quo divinitus intellexit quod Virgo Maria nimio ardore Sancti Spiritus inflammata, et cœlitus concre- mataj ex calore amoris Spiritus Sancti, Filium Dei concepit, sicque Christus est Filius charitatis, et mater ejus est chari- tas. Cum introiissent domum, anima ad pedes Jesu cecidit, quam ipse festinus elevans in amplexus suos suscepit. Omnes vero qui se orationibus ejus commendaverant, præ foribus erant, et funis de Corde Domini procedebat, in quem omnes manus injecerunt: in quo innuebatur quod omnes pro qui- bus orabat, participes divinæ gratiæ redderentur. Cum vero Dominicum corpus Christi suscepisset, Sancti qui circa domum erant, concinebant dicentes:Panem An- gelorum manducavit homo. Alleluia.» Angeli autem psal- lebant dicentes: Panem de cœlo dedit ei. vSicque dilecto unita, delectabatur in ipso et cum ipso, in quo sola et plena. sufficientia omnis boni est, et copia æternarum deliciarum. 1. Cf. S. Hildegardis Epistolam ad Adamum, Abb. de Ebra. Ep. xxx. in Nesp. Visio domus charitatis. Christi mater est charitas. Ex Corde divino funis traditur his pro quibus anima orat. 1 —— —————— — Anima in se tamquam in domo Bethaniæ Christum suscipit. 46 LIBER spECIALIS GRATI&. e OUATITrER DOMINðO ANIMXA MIxISTREr. 1 die sancto Palmarum, dum occupatam haberet memo- riam de his quæ Christus ea die fecit in terris, inter alia incidit menti ejus ut scire cuperet quid commodi beatæ Maria et Martha Domino, cum apud se hospitaretur, præparassent. Tunc visum est sibi quasi esset Bethaniæ in domo earum. Viditque domunculam seorsum paratam, in qua mensa erat collocata, et Dominum in ea sedentem invenit. Quem dum interrogasset quid illa nocte egisset, respondit:«Ego in orationibus totam illam noctem duxi; sed circa diluculum paululum sedens obdormivi. vEt addidit: Talem domum facies mihi in anima tua, in qua mihimet ministrabis. Et statim videbatur sibi Dominum ad mensam illam sedere, seque illi servire. Et primo in scutella argentea mel sibi proposuit, illum melleum videlicet amorem, qui eum de sinu Patris in præse- pium reclinavit, cum per totum mundum melliflui facti sunt cœli. Secundo, ſerculum de herbis violarum sibi ministravit, humillimam scilicet Christi conversationem qua se omni sub- jecerat creaturæ. Tertio detulit sibi carnes agni, Agni vide- licet immaculati, qui peccata totius abstulit mundi. Quarto posuit ei vitulum saginatum, spiritualis gratiæ dulcedine saginatum. Quinto ministravit ei hinnulum cervorum, inæs- timabile videlicet desiderium, quo Christus omnibus diebus vitæ suæ usque ad mortem cucurrit. Sexto, obtulit ei piscem assum, ipsum designans Christum pro nobis passum. Sep- timo, Cor Jesu Christi diversis et optimi odoris conditum aromatibus, omnibus scilicet virtutibus refertum et super- plenum, eidem proponebat. Propinabat etiam ei triplex po- PARS PRIMA, capur xv. 47 culum. Primo vinum valde bonum, per quod notabatur omnis labor sanctissimæ Christi conversationis, et omnium electorum. Secundo, rubeum vinum, Christi passionem et mortem figurans. Tertio, propinavit sibi merum optimum et suavissimum, divinæ scilicet dulcedinis intimam et spiri- tualem infusionem. Hæc autem omnia quælibet devota anima spiritualiter ministrat, cum ista devota recolit grati- tudine, et pro his Dominum Jesum laudans benedicit. CAPUT XV. DE QUINOUE MOoDIS DEUM LAUDANPDI. IA quadam nocte, cum ex tristitia somnum capere ne- 88 quiret, audivit Angelorum choros personare: Jacta cogitatum tuum in Domino, et ipse te enutriet v. PSkL. Liv. 23.) Viditque Dominum stantem coram se in viridi vesti- mento. Ad quem illa:«O amantissime Domine, cum sit tempus passionis, cur viridi veste induerisꝰ»Cui Dominus: Scriptum est: Si in viridi ligno hioc fecerunt, in arido guid fietꝰ„(Luc. xxini. 3.) In quo verbo intellexit, qᷣuia si viro- rem omnium virtutum, scilicet Jesum, tam diversis affece- runt pœnis, quid tunc eis qui aridi omnibus sunt bonis, nisi æterna tormenta præparantur. Tunc oravit Dominum ut se instrueret, quid sibi laudis facere deberet hoc tempore pas- sionis. Qui ostendit ei digitos manus suæ, per quos edocta est ipsum debere quinque modis laudare. Primo, suam incomprehensibilem omnipotentiam, qua ipse præpotens Dominus Angelorum et hominum, pro ho- mine impotens est effectus. Secundo, suam inscrutabilem sapientiam, qua ipse tamquam fatuus est reputatus. Tertio, suam inæstimabilem charitatem, qua gratis odio est habitus Qualis cibus et potus Domino ab anima ministratur. Jesus est lignum viride in quo virent omnes virtutes. ——— —— In Cruce moriens Christus animam in se Eternaliter vivere dedit. 48 LIBER sPECIALIS GRATIX. pro salvandis. Quarto, suam benignissimam misericordiam, qua pro homine tam crudeli morte est damnatus. Quinto, suam dulcedinem suavissimam, qua morte amarissima est pro homine amaricatus. — CAPUT XVI. DE NOMINE DOMINI ET DE Eus vVoLNERIBUS S4acCRIS. Missa quadam, Nos autem, dixit ad eam Dominus: Attende verba hæc, scilicet: in quo est Salus, vita et resurrectio nostra, vete. In cruce enim vera est salus, nec extra eam alia salus invenitur, juxta illud: Nulla salus est in domo, Si non crucem invenit homo Super liminaria. In quacumque ergo anima crux, id est tribulatio, non est, nulla patientia est; ubi vero patientia non est, nulla salus est. Vera etiam vita homini in Cruce, donata est quando ego vita animæ morte amoris in Cruce moriens, ani- mam in peccatis mortuam vivificavi, et in me æternaliter vivere donavi. Per Crucem quoque homini donatum est ut quoties per peccatum labitur, toties pœnitendo resurgat. Insuper carnis resurrectio et æterna salus(.) Et dum in Epistola legeretur: Dedit illi nomen quod est super omne nomen, dixit ad Dominum:«Mi Domine, quod est illud nomen dignissimum quod tibi datum est Patre?n Cui Dominus:«Nomen illud est Salvator omnium sæcu- lorum. Ego enim sum Salvator et Redemptor omnium quæ 1. Feriæ Ill majoris Hebdomadis, etc. (.) libertas. Codd. S. Gall. et Vind. PARS PRIMA, CApUr xvi. 49 sunt, fuerunt, quæque post futura sunt. Ego Salvator eorum qui fuerunt antequam homo fierem; ego Salvator eorum qui fuerunt in tempore quo homo cum hominibus conversatus sum; ego Salvator omnium qui mea secuti sunt dogmata, et qui mea adhuc volunt imitari vestigia, usque in finem sæculorum. Et hoc est nomen meum dignissimum, quod mihi soli ab initio sæculi àa Patre præordinatum est, quod est super omne nomen. v Cum autem Deo gratias ageret pro ejus vulneribus sanc- tissimis, orans ut tot amoris vulnera animæ suæ infigeret, quot ipse in corpore suo pertulit, dixit ad eam Dominus: Quoties homo in recordatione passionis meæ ex amore in- gemiscit, toties quasi vernanti rosa vulnera mea leniter tangit, et exinde jaculum amoris in animam ejus resilit, unde salu- briter vulneratur. DE DESIDERIO ANIM. EuA ꝗqꝗuarta, dum cantaretur Missa, In nomine Domini E genu. Hectatur, etc. dixit ad Dominum: O si nunc potestatem haberem, ut cœlum et terram et infernum cum omniĩ creatura, tibi dulcissimo et fidelissimo amatori cum reverentia reclinaremi Cui Dominus benigne respondit: Commenda mihi quatenus hoc in memetipso perficiam; quia ego contentivus sum totius creaturæ, et cum me exhibeo Deo Patri per laudem, sive per gratiarum actionem, oportet ut omnis creaturæ defectus per me et in me dignissimo modo suppleatur. Benignitas etiam mea non sustinet ut aliquid de his, quæ fidelis anima desideraverit et per se nequiverit, imperfectum relinquatur. v 1. Sic olim legebatur Introitus hujus diei. Nomen super omne nomen Christo datum est Salvator omnium. Christus contentivus est omnis creaturæ. per triplices arboris Crucis frondes tria hominum genera significantur Dominicæ passioni adhæœren- dum quatenus virtutes et charitas magis crescant. 50 LIBER spECALIS GRATIT. CAPUT XVII. DE ARBORE CRVUCIS. 71W in Missa quadam Nos autem, vidit in medio Eccle- 1* siꝰæ arborem pulcherrimam proceritate, et latitudine sua totam terram implentem, quæ ex tribus frondibus de terra insimul ortis excreverat; et frondes arcuatæ et reflexæ erant ad terram. Sub una frondium erant bestiæ, quæ vescebantur ex fructu qui de arbore cadebat; designantes peccatores et homines bestialiter viventes, qui bonis Dei sine gratitudine ſruuntur sicut bestiæ, nunquam ad ipsum cum gratiarum actione respicientes, a quo bona cuncta procedunt. Sub alia erant homines comedentes ex fructu arboris; per quos justi et boni quiquè in Ecclesia notabantur. In tertia erant aves Suavissime modulantes; per quas Sanctorum animæ Deum sine fine laudantium exprimebantur. Animæ etiam purgan- dorum ſin similitudine capitum venientes, j ex odore arboris reficiebantur. Aves etiam quædam nigræ arborem circumvo- labant; sed fumus magnus de ea egrediens illas longius effu- gabat. Per aves, dæmones intellexit figurari, et quaslibet hominum infestationes, quas homo in nullo melius quam in memoria Dominicæ passionis superabit, quæ per fumi aspe- ritatem signabatur. Sacerdos quoque qui Missam celebrabat, vestitus et præpa- ratus erat foliis ejusdem arboris. Et ramusculi pleni fructi- bus eum circumpendebant; in quo monstrabatur quod omnis qui colit et diligit Christi passionem, ejus virtutes nobiliores erunt, et quidquid boni egerit, fructuosius in ejus meritum cedit. Omnia etiam corda fidelium in similitu- 1. Quæ uncis includuntur e codicibus Lipsiensi et Vindob. ac e veteri edit. 1503 expuncta fuerant. PARS PRIMA, capur xvini. 51 diae ardentium lampadum annexa pendebant in ramis arbo- ris, et liquor qui in ipsis lampadibus ardebat ex arbore in- fluebat; per quod innuebatur quod nullus Dominicam diligere valet passionem, nisi a Dei gratia ipsi infundatur. In hoc vero quod ardentes erant, figurabatur quod quisquis Deum vult diligere, ad ejus se teneat passionem, Scpius eam rememorando et colendo; quia in ea sufficientem habe- bit materiam diligendi, nihilque est quod sic afficiat et ar- descere faciat mentem, sicut recordatio Christi passionis. CAPUT XVIII. DE PASSILIONE DOMINI NOSTRI IESU cHRISTI. Parasceve, inter alia innumera quæ fecit ei Deus bona, dixit ad Dominum:« O mi dulcissime Deus, in quo potest tibĩ homo restituere quod hac die pro ejus salute capi et ligari dignatus es»Respondit Dominus:«Ut in vinculo veræ obedientiæ propter me voluntarie ac libenter sit ligatus.Et anima: Quid vero laudis tibi faciet quod immundis Judæorum sputis es consputus, et colaphis cæsus immitibus? v Cui Dominus: fico tibi in veritate, omnes qui prælatos suos contemnunt, in faciem meam conspuunt. Si quis ergo contumeliam illam mihi cupit emendare, præ- latos · suos debet honorare.»Et anima: Quid. gratia- rum actionis, o piissime, pro alapis accipies?„Respondit: Ut homo præscri ptam consuetudinem et statuta suæ Reli- gionis fideliter et districte teneat. Et anima: Quid autem laudis, o amice fidelissime, referat pro dolore quem passus es, cum imperiali capiti tuo corona imprimebatur spinea, ita ut 1. Cf. Legatus lib. 11. c. 74. Contumelias Christi emendat qui prælatos honorat; renovat qui contemnit Quidnam pro singulis Christi passionibus sit offerendum. Beneficia a Christo donata pro singulis in passione doloribus. 52 LIBER SPECIALIS GRATIX. roseo sanguine deliciosa facies tua, in quam Angeli desiderant prospicere, tota velaretur?„Respondit: æUt homo, cum ten tatur, totis viribus ſortiter resistat, et quot tentationes in no- mine meo superat, tot in meo diademate gemmas ponit pretio- sas.»Et anima: uQuid pro eo, magistrorum sapientissime, quod ut fatuus in veste alba delusus es? Et Dominus:«Ut homo nil quærat in vestibus, non ornatum, non pretiosita- tem, sed ejus solam necessitatem.» Et anima:«Et quid gratiarum actionis pro eo, o cordis mei unice, quod tam in- humaniter et acriter flagellatus es?» Et Dominus: ç Ut perfecta fidelitate et patientia mecum perseveret tam in pro- speris quam in adversis.»Et anima:«Quid, o amantissime, pro eo accipies, quod pedibus cruci transfixus es? v Cui Do- minus: àUt omnia desideria homo fundat in me; et cum(a) non potest desiderium habere, habeat tamen voluntatem ha- bendi desiderium, et tunc ꝓro facto accipio voluntatem.Et anima: Quid autem pro eo quod manibus cruci affixus es?„ Et Dominus:«Ut se in omnibus bonis operibus exerceat, et cuncta mala propter me devitet.»Et anima: Quid tibi, o dulcor unice, debet gratiarum actionis referri pro illo amoris vulnere, quod in cruce suscepisti pro homine, cum amor invincibilis sagitta amoris Cor tuum mellifluum perforavit, unde nobis aqua etsanguis in remedium profluxit, et sic devictus magnitudine amoris sponsæ tuæ mortuus es amoris morte?„Et Dominus: æUt homo omnem volunta- tem suam meæ conſormet voluntati, et voluntas mea illi semper in omnibus et super omnia sit accepta.„ Dixitque etiam Dominus ad eam: Dico tibi in veritate, si quis ex devotione passionis meæ lacrymas effuderit, susci- pere volo ac si ipse pro me sit passus.„Tunc anima: à« Eia, mi Domine, quali modo debeo pervenire ad has lacrymas?- Et ille: Ego te docebo: Primo, cogita quali amicitia et (a) et si. Cod. Vind. und so. Ed. Lips. 1503. EEE 8 PARS PRIMA, carur xViII. 53 dilectione meis inimicis obviam processi, qui me cum gladiis et fustibus ad mortem quærebant, tamquam ad latronem et maleficum; sed ego tamquam filio suo mater illis me obviam dedi, ut eos de faucibus luporum eruerem. Secundo cum me alapis immitibus cæderent, quot alapas mihi dederunt, tot dulcia oscula eorum animabus præbui, qui usque in diem novissimum per passionem meam debent salvari. Tertio, cum me ferocissime flagellarent, tam efficacem pro eis fudi orationem ad Patrem cœlestem, ut multi ex eis conver- terentur. Quarto, cum spineam coronam capiti meo im- primerent, quot spinas mihi impresserunt, tot gemmas in eorum cor̃ona collocavi. Quinio, cum me cruci clavis affige- rent, et omnia membra mea distenderent, ita ut ossa mea et viscera dinumerari possent, tota mea divina virtute attraxi animas eorum ad me omnium, qui ad vitam æternam sunt prædestinati, sicut ante prædixi: Cum exaltatus fuero, omnia traham ad me ipsum. JoxR. xII. 32.) Sexto, cum lancea latus meum aperiret, ex Corde meo propinavi eis poculum vitæ, qui per Adam hauserant poculum mortis, ut essent omnes Filii æternæ vitæ et salutis in me qui sum vita. 5 DE EODEM. un vero corpus Christi sumpsisset, dixit ad illam Domi- nus: vVis videre qualiter ego nunc in te sum et tu in me ⁊ At illa tacebat, quia indignam se reputabat. Statimque vidit Dominum tamquam per lucidum crystallum, et animam suam velut aquam purissimam et fulgidam, per omne corpus Christi fluentem. At illa multum admirabatur super inæstimabili dono et stupenda Dei erga se pietate. Cui Dominus:«Me- mento quod beatus Paulus scripsit: Ego sum minimus Apo- stolorum, qui non um dignus vocari Apostolus; gratia autem Dei um id quod sum.(I. Con. xv..) Sic et tu nihil es in te; sed id quod es, per gratiam meam es in me.⸗ Mira unio Christi cum anima per sumptionem Sacramenti. — Y Commen- dantur bona voluntas et bene volentia 54 LIBEn spECIALIs GRATIR. Cum autem Crux secundum morem sepeliretur, dixit ad Dominum:«Nunc, o cordis mei unice, teipsum sepeli in me, et me tibi inseparabiliter astringe. vEt Dominus: eVolo me sepelire in te: in gapite tuo volo esse fruitio sensuum tuorum, operatio manuum tuarum, et exercitatio omnium membrorum motuumque tuorum. 5 ITEM DE PASSIONE DouINI. TEu in sancta nocte Parasceves, in oratione sua dixit ad Do- minum: Mi dulcissime Domine, in quo tibi recompen- sare possum quod hac nocte propter me captus et ligatus es?» Cui Dominus:„Cum desiderio et bona voluntate. Hæc enim duo sunt velut serica ligamenta cum quibus me animæ tuæ suaviter colligabis. Cor etenim' benevolum ẽt ad quæque bona paratum, de ſacili me non amittit. Sed cogita- tiones inutiles quæ illi improvise advenerint, quasi nullius delicti sunt, si tamen non sponte et cum deliberatione, post- quam adverterit, eis immoratur. Et addidit: Cum me traderem in manus iniquorum, ligaverunt manus meas et fecerunt in me quidquid voluerunt, linguam vero meam ligare non potuerunt. Ego autem ipsam linguam meam ita ligavi, ut nullum verbum nisi quod utile esset loqui vellem. Sic homo, licet potestatem habeat loquendi bonum sive malum, linguam suam sic refrænare deberet, ut nullum verbum lo- queretur quo proximum suum læderet aut turbaret. ͤ Circa Primam vero, cum esset in recordatione quod Chris- tus illa hora præsidi judicandus adstitisset, dixit ad eam Do- minus: Veni mecum ad judicium.» Et assumens eam, ante Patrem suum cœlestem statuit eam secum. Tunc omnes Sancti cum omnibus creaturis super eam sunt conquesti. Seraphim accusabant eam pro eo quod divinum amorem quo pans PRIMA, capur xviii. 55 a Corde Dei fuerat accensa, sæpe in se per teporem extinxe- rat. Cherubim proclamabant eam, eo quod secundum lu- men divinæ cognitionis, quo præ cæteris illuminata erat, se non regebat. Throni conquesti sunt quod pacatissimum Regem eorum, qui thronum suum in ea firmaverat, sæpe inutilibus cogitationibus inquietando turbasset. Dominatio- nes dicebant quod Regi et Domino Deo suo se cum debita reverentia non subdidisset. Principatus conquerebantur quod divinam nobilitatem qua ad Dei imaginem facta est in se nec in aliis esset venerata. Potestates accusabant quod se divinæ majestati:cum tanta reverentia et tremore, ut dignum fuerat, non inclinasset. Virtutes conquestæ sunt quod se in virtuti- bus sanctis debito modo non exercuerat. Archangeli dicebant quod Dei suavi colloquio prout debuit non intendisset, nec per eos qui ei ministri deputati sunt dilecto suo suavia et amatoria susurria direxisset. Angeli querulabantur quod eorum ministerio indigne uteretur. Beata Virgo Maria conquerebatur quod dulcissimo Dei Filio, quem sibi in fratrem genuerat, infidelis extitisset. Apo- stoli clamabant quod eorum doctrinam diligenti studio non fuisset secuta. Martyres dicebant quod pœnas et infirmitates invita sustineret. Confessores accusabant quod in Religione et spirituali exercitatione negligenter egisset. Virgines que- rulabantur quod tam amantissimum Sponsum totis visceri- bus non amasset. Omnes creaturæ insimul conclamabant quod eis indigne usa fuisset. Tunc benignissimus Jesus dixit ad Patrem: De omni querimoniĩa ei objecta ego ad singula pro ea respondebo; quia ejus amore me fateor esse captum. Cui Deus Pater dixit: Quid te ad hoc coegit?» Respondit: Mea electio, quia eam mihi ab æterno præelegi.»Tunc anima confidens de gratia tanti fideijussionis sui, confidenter accepit eum inter brachia sua, dicens ad Deum Patrem: Ecce præsento tibi, Anima in judicium ducitur et ab Angelis accusatur. Beata Virgo et Sancti cum omnibus crcaturis conquerun- tur. Christum Patri pro se confidenter obtendit anima. Crucem bajulanti Christo sorores oneri sua imponunt et cum ipso portant. 56 LiER sPECIALIs GRATIK. Pater colende, humillimum Filium tuum, qui tibi pro me persolvit quidquid deliqui per superbiam. Ecce præsento tibi Filium tuum mansuetissimum, qui pro me satisfecit quid- quid peccavi per iram. Præsento tibi etiam Filium tuum amantissimum qui est amor cordis tui, qui plene supplevit quidquid odio deliqui. Largiflua ipsius liberalitas omne quod avaritia peccavi exsolvit. Sanctissimum ejus studium acediam meam emendavit. Summa ejus abstinentia omnem intemperantiam meam supplevit. Ejus innocentissimæ vitæ puritas exsolvit omne quod malis cogitationibus, verbis aut ſactis deliqui. Ejus summa obedientia, qua factus est obediens usque ad mortem, omnem inobedientiam meam delevit. Ejus denique perfectio omnem imperfectionem meam excu- Sat. Ad Tertiam, vidit Dominum inæstimabili claritate et decore circumdatum, ita ut a planta pedis usque ad verticem sin- gulari ornatu totus floreret; et hoc pro eo acceperat ꝗquod tam inhumaniter pro nobis fuerat flagellatus. Habebat etiam in capite sertum ex diversis et pulcherrimis floribus tam mirifico opere factum, quod ejus simile anima nunquam vidit. Hoc sertum sibi Cbristus effecerat ex diversis doloribus, quos illa in capite suo per idem tempus plusquam quadra- ginta diebus habuerat 1. Ad Sextam, iterum vidit Dominum bajulare sibi crucem, et omnem Congregationem advenire et singulas gravamina et onera sua, in similitudinem frondium virentium, cruci supponere. Quæ omnia Dominus benignissime suscipiens, patientissime et lætissime cum cruce sua portabat, sed et Sorores omnes Dominum portare juvabant. Circa Nonam vero, apparuit sibi Dominus in gloria mira- bili et majestate, habens torquem auream, in qua erat clypeus continens omnia passionum Domini genera; qui totum pec- 1. Ef, part. 1l. c 26. PARS PRIMA, carur xviII. 57 tus Domini contexit, superius lilium habens candidissimum, et inferius rosam pulcherrimam. Per hunc clypeum figurabatur victoriosa Christi passio; per lilium, innocentia; per rosam, ejus summa patientia. Cum autem Sorores ad sanctam Communionem accederent, Dominus unicuique personæ dabat Cor suum divinum, réple- tum optimis aromatibus mira suavitate redolentibus. Aromata et illa ex omni parte Cordis ut novellæ viridissimæ et floren- tes erumpebant, ita ut totum florigerum esse videretur. Sin- gulæ etiam accedentes prædictum clypeum a Domino accepe- runt, ita ut in cujuslibet pectore idem clypeus miro decore fulgeret; per quod significari intellexit quod Christus suæ passionis victoriam suis fidelibus contulit, ut sit eis muni- men et robur contra omnes inimicos. Hora vero qua sanctam crucem osculari deberet, ad vul- nus pedum divinitus inspirata dixit:„En omnia desideria mea tibi, Domine mi, infigo, et ea tuis adapto desideriis, ut exinde plene purificata et perfectissimo modo sanctificata, nun- quam de cætero terrenis valeant implicari. Ad vulnus quo- que dextræ manus ait Dominus: Hic reconde omnia spi- ritualia tua, ut omnia quæ in spirituali habitu neglexisti per mea tibi plene restaurentur. Ad sinistrum vero ait: Hic omnes pœnas tuas et quælibet adversa repone, ut ex unione mearum passionum dulcescant, et Deo in summa pla- centia redoleant, sicut vestis cum musco vel aliis speciebus condita eumdem spirat odorem, et sicut mica panis melle intincta ejusdem suscipit suavitatem.»Ad vulnus Cordis ait: àIn hoc vulnus amoris, quod tantæ amplitudinis est, quod cœlum et terram et omnia quæ in eis sunt complecti- tur, omnem amorem tuum ad meum divinum amorem recol- loca, ut exinde perficiatur, et sicut ſerrum candens cum igne, in unum redigatur amorem. v Ad Vesperas, vidit Dominum quasi de cruce depositum, et In Commu- nione Cor suum Dominus tradit. Quo devotionis affectu vulnera Crucifixi anima osculatur. —2— — 2. Invitante B. Virgine cum multo fructu eadem vulnera iterum osculatur. Accipit a matre sua Christum in corde sepeliend um 58 LIBER sSPEciALISs GRATIÆ. beatam Virginem ipsum in sinu tenentem, sibique dicentem: Accedens osculare salutiſera vulnera dul- cissimi Filii mei, quæ pro tuo suscepit amore. Cordi ejus benignissimo tria oscula imprime, agendo illi gratias pro effluxu illo quo ab æterno in te et in omnes electos efflu- xit, effluit et effluet sine fine. Ad vulnus dextræ manus, in osculo gratias agas, quia ipsa est adjutrix et cooperatrix om- nium bonorum operum tuorum. Ad sinistram vero, quia ad ipsam tutum semper invenies reſugium, Vulnus quoque dextri pedis osculare in gratiarum actione, pro ferventi desi- derio quo omnibus vitæ suæ diebus post te in siti cucurrit. Sinistri autem pedis vulnus cum gratitudine osculeris, quia ibi semper invenies remissionem omnĩum peccatorum. Habeas etiam triplex unguentum, quo ipsum animæ tuæ dilectum incessanter perungas. Scilicet oleum olivæ, per quod mise- ricordia exprimitur: in operibus videlicet misericordiæs et pietatis te frequentius exercendo. Secundo, oleum myr- rhinumʒ ut tribulationes et infirmitates gaudenter, constanter et fideliter pro Dei amore supportes. Tertio, unguentum balsamiticum; scilicet ut omnia dona Dei cum gratitudine pro ejus laude solius suscipiens, nihil inde tibi aut speres aut velis, sed pure in ipsum qui est ſons et origo omnium bono- rum refundas. 5 Circa Completorium autem beata Virgo ad eam dixit: Accipe Filium meum et eum sepeli in corde tuo. Statim illa cor suum in similitudine sarcophagi argentei co- operculum aureum habentis vidit. Per argentum munditia cordis signi ficabatur; per aurum vero amor, qui Deum in anima tenet et conservat. Cum ergo Christum, ut sibi vide- batur, includeret, dixit ad eam: 4Hic me semper in corde tuo invenies, et ecce do tibi securitatem æternæ vitæ, et omni- bus pro quibus orasti hodie.„ ＋ 17— PARS PRIMA, carUr xviIi. 59 QUALTTER HoMO MEMORIAM cHnisri PASSIONIS CELEBRET OMNI SEXTA FERIA PER ANNUNM. ui Dominicæ passionis colendam memoriam frequentare desiderat, feriasexta vice Horarum legatsepties Psalmum: Exaltabo te, Domine, quoniam suscepisti me.(Ps. xxix.) Et post circulum annĩ habebit tot versus quot Christus vul- nera habuit 1. Item legat, si potest, unam Passionem Domini, Aeerin et agat Deo gratias, inter cætera, quia de vulnere sinistri PChristi. pedis ejus fluxit nobis lavacrum salutis, et a dextro flumen pacis; a manu vero sinistra produxit nobis fluenta gratiæ; a dextra autem medicamen animarum; de vulnere quoque dulcissimi Cordis ejus erupit nobis aqua vivificans et vinum inebrians, scilicet aanguis Christi, et omnis boni copia in- finita. QUID DEO MAxIME id HoMINE COMPLACEXAT. FA Dominum quid sibi maxime in homine Christi K 1 5 operum in placeret. Cui Dominus:«Ut quilibet cum magna gratitu- terra 98＋ 5 3 recordatio dine perpendat, et jugi memoria revolvat omnium virtuoso- ipsimaxim- accepta. rum operum exercitia quæ in terris operatus sum; et om- 1. Idem fere numerus plagarum seu vulnerum Christi in passione sua, aliis revelatus est piis animabus, ut S. Birgittæ, etc. quæ diverso tamen illum efficiunt modo; unde supputantibus potest aliquod dis- crimen occurrere, scilicet: 5460, vel 5475 aut etiam 5490. Cf. Cornelium a Lapide in Matth. xxvu. 26. Gonsalvum Durantum in commentario Revelationum S. Birgittæ, lib. 1. c. 10. Ludolphum Carth. de Vita Christi, parte 11. c. 48. qui inter alia illos laudat versiculos: Mittitur, ut legitur, olim vox cœlica lenis, Cor refovendo senis flebilis, ut sequitur: P. duc undecies, X. dempta simplice; Christi, Unde revixisti, vulnera cuncta scies. In resurrec- tione Christi operata est tota Trinitas et omnis creatura ministravit. 6⁰0 LIBER SPECIAI.ISs GRATIK. nium pœnarum et injuriarum quas sustinui triginta tribus annis; in quanta vixi miseria, et quanta mihi exhibebatur contumelia a mea creatura, et tandem mortuus sum in cruce morte amarissima, ob amorem hominis animæ, quam mihi in sponsam mercatus sum meo pretioso sanguine. Hæc omnia unicuique ita sint accepta et grata, ac si ad ipsius solummodo sum perpessus salutem. CAPUT XIX. DE CHRISTI RESURRECTIONE ET Efus 6LORIFICATIONE. xsancta nocte lætabundæ Resurrectionis Domini nostri Jesu Christi, hæc ancilla Christi vidit ipsum, quasi in se- pulero resideret, et agnovit divinitus illustrata, qualiter Deus Pater totam suam divinam potentiam humanitati Christi in ejus resurrectione dedisset, Filiique Dei persona omnem suam clarificationem quam ab æterno a Patre habuit, Spiri— tusque Sanctus omnem suam dulcedinem, bonitatem et amo- rem plene infudit ejus glorificatæ. humanitati. Dixitque ad eam Dominus:«In mea resurrectione cœlum et terra cum omni creatura mihi ministrabant.: Et illa: àEt quemodo, inquit, tibi cœlum servivit? vRespondit: à Omnes angelici Spiritus in obsequio mihi aderant.»Et statim videbatur sibi quod videret multitudinem Angelorum circa sepulerum, ita quod a terra usque ad cœlum Dominum circumdarent quasi murus. Tunc illa dixit: àEia, et quid Angeli tibi illa hora decantaverunt, qui in Nativitate tua Gloria in excelsis ceci- nerunt? Cui Dominus: Sanctus, Sanctus, Sanctus, et: PARS PRIMA, cApUr XIx. 61 Eia et eia nunc simul jubilemus Domino, laus in excelsis alti- throno, licet non eadem verba, tamen ejusdem sensus ceci- nerunt. Vidit etiam totam Congregationem circa Dominum, de cujus Corde plures radii in singulas personas transibant. Et Dominus cuilibet manum suam extendens glorificationem suam donavit dicens: En claritatem meæ glorificatæ hu- manitatis vobis tribuo, quam cordis munditia et dulci in invicem socialitate, ac vera patientia conservabitis, ac in die judicii in vobis cum gloria præsentabitis. DE UNGUENTO SpIRITUALI. TEu cum sepulcrum visitaretur, hæc Deo devota virgo ardenti corde dixit ad Dominum: à Eia, dilecte mi, ex millibus electe, doce me quo unguento te animæ meæ amatorem perungam. Cui Dominus: Accipe illam inenarrabilem suavitatem quæ ab æterno de meo divino profluxit Corde in Patrem et Spiritum Sanctum, de qua tibi conficias vinum. Secundo, illam dulcedinem a qua indulcoratum est præ omnibus cordibus cor Genitricis meæ virgineum, de qua tibi facias mel dulcissimum. Tertio, de- votionem qua antè passionem eram in ferventissimo deside- rio et devotione ac amore ardentissimo, de qua tibi conficias balsamum peroptimum. · Continuo se vidit habere pixidem plenam unguento redolente odore mirifico, de quo secundum cordis sui desiderium perunxit Dominum, et vulnera ejus rosea, animæ vera medicamina, est osculata. DE DoMO CoRDIS. osr hæc ostendit ei Dominus pulcherrimam domum P excelsam et amplam nimis; intra quam aliam vidit do- munculam factam ex lignis cedrinis, interius laminis argen- teis valde splendidis coopertam, in cujus medio Dominus Ex divino Corde et ex corde B. Virginis cum devotione Christi conficitur unguentum spirituale. 62 LIBER SPRECIALISs GRATIX. residebat. Hanc domum Cor Dei esse bene recognovit, quia . 50155 multoties ipsum tali viderat forma; domuncula vero interior omini 0* tamquam animam illam figurabat quæ, sicut ligna cedrina imputri- domus in 10 8 8; ua bilia sunt, immortalis est et æterna. Hujus domunculæ ja- introducitur 8 anima. nua erat ad Orientem. posita, habens pessulum aureum, in quo aurea catenula pendebat, tendens in Cor Dei, ita ut cum janua aperiretur, catenula illa Cor Dei commovere videretur. Per januam intellexit designari desiderium animæ; per pes- ̃ 5 P sulum, ejus voluntatem; per catenulam vero Dei desiderium, quod semper animæ desiderium et voluntatem præve- nit et excitat et trahit ad Deum. Et ait Dominus ad eam: Sic anima tua semper est in Corde meo inclusa et ego in corde animæ tuæ. Et licet in intimis tuis me contineas, ita ut intimior sim omni intimo tuo, tamen divinum Cor meum ita excellens et supereminens est animæ tuæ ut om- nino inattingibile videatur, quod per hujus domus celsitu- dinem et amplitudinem denotatur. v Anima autem orabat Dominum quatenus eam ad sui prædignissimi corporis susceptionem dignaretur præparare. Cui ille respondit: Dum vis communicare diligenter animæ tuæ domum perspicias, si parietes ejus aut læsi sint aut infecti. In orientali parte considera quam studiosa vel quam negligens in omnibus quæ ad Deum pertinent fueris: 85 Ante scilicet in laude Dei et gratiarum actione, in oratione, in mmunio- R5 nem ejus observatione mandatorum. In parte australi, perpende quasi a quatuor quam devota fueris Matri meæ et omnibus Sanctis; quantum partibus se 8 8 3 3 perspiciat profeceris eorum exemplis et doctrina. In occidentali parte, anima. intuere diligenter et examina quantum profeceris sive defeceris in virtutibus: quam obediens, quam humilis, quam patiens ad injurias; si regulam tuam et statuta bene tenueris, si vitia in te exierminaveris et deviceris. In parte aquilonari, attende quam fidelis toti fueris Ecclesiæ, qualiter erga proximum 1. Cf. part. W. Cc. 20. 4 PakRS PRIMA, capur xix. 63 egeris; si ipsum intima charitate dilexeris, si omnia adversa ejus tua reputaveris, si pro peccatoribus et animabus fidelium et omnibus indigentibus devote oraveris. Et si quam macu- lam aut læsionem in omnibus his inveneris, per humilem pœnitentiam et satisfactionem studeas reparare.» Dehinc anima ipsum domum intrans, ad pedes Domini cecidit, quam ille dignanter elevans in sinu suo posuit, et ter oscu- lans dixit:( Do tibi osculum pacis, ex parte omnipotentiæ, sapientiæ et incommutabilis bonitatis meæ.„ Cum autem cantaretur Missa, Resurrexi 1, Dominus benignissime illi blandiebatur dicens:Ecce resur- rexi, et adhuc tecum sum, perpetuo tecum mansurus. Posuisti super me manum tuam, hoc est, intentionem om- nium operum tuorum.»Et aliis multis mirabilibus in- eſſabilibus verbis eam est allocutus. Anima autem ad tantam Domini dignationem stupefacta, humili reverentia a Deo se elongare volebat; quam Dominus magis attrahens dicebat: Eia fave mihi, ut tecum sim et fruar deliciis meis. Et cum Glorià in excelsis cantaretur, desiderabat Deum pro his donis suis collaudare. Tunc ait ad eam Dominus: Scis quia scriptum est: Laus pro terrenis debetur, gloria cœlis. Si ergo laudare me cupis, glorifica me in unione illius reve- rentissimæ gloriæ, qua Deus Pater omnipotentia sua cum Spiritu Sancto me glorificat; et in unione altissimæ gloriæ quo inscrutabili sapientia Patrem et Spiritum Sanctum glo- rifico; Spiritus quoque Sanctus sua incommutabili bonitate Patrem et me dignissimo modo extollit.„ Post Tertiam itaque, dum fieret Processio, licet valde debi- lis esset, cum baculo a Sororibus in fine Processionis se cir- cumduci faciebat. Et vidit Dominum Jesum in similitudinem diaconi indutum dalmatica, vexillum rubeum manu gestan- 1. Introitus in Dominica Paschæ. Introitus Paschæ mystica interpretatio. Laus Christi per Patrem et Spiritum sanctum cum sapientia prolata. Christus tamquam diaconus animæ assistit. Quinque gaudia Lominus ministrare devotis animabus in Pascha intendit. 64 LIBER SPECIXLIs GRATIX. tem, secum et cum qualibet persona euntem. Et cum mira- retur cur Dominus in similitudine diaconi cum singulis appareret, ipse Dominus Jesus dignanter respondit: æ Sicut diaconus altari deservit, sic ego assisto Deo Patri meo ad omne imperium ejus paratus. Nunquam etiam aliquis dia- conus tam studiosus in ministrando fuit, sicut ego cuilibet animæ fidelis assisto minister.„ QUOD DoMINUus CONGREGATIONI MINISTRABAT. o Vesperas iterum, inter Antiphonam Regina cœli, vidit beatam Virginem in choro stantem, et virgineum Filium suum in dextra tenentem, cujus vestes trifoliis et scutis splendidis erant plenæ. Per trifolia intellexit excellentiam venerandæ Trinitatis designari, quæ tota sua divinitate in Christo corporaliter habitat; per scuta, quorum acuitas ad terram erat versa et latitudo erecta, intellexit quod Christi conversationis et passionis austeritas fine bono esset quasi terminata; sed gaudium et gloria quam pro ea accepit, in cœlesti regno fulgida et dilatata, triumphum obtinet sempi- ternum. Habebat etiam Dominus coronam splendidam, de qua etiam scuta pendebant, in quibus perlucidæ cruces erant, de quibus singulis quinque radii exibant. Dixitque Dominus: FEcce ad hoc paratus adveni ut vobis in sero ministrem. Quinque enim fercula vobis in hac cœna ministrare volo. Quorum primum est gaudium quo hodie divinitas de mea habuit humanitate, et humanitas de divinitate. Secundum est gaudium quod habui, cum amor pro universis amaritu- dinibus quibus me in passione replevit, inæstimabili gaudio et suæ dulcedinis affluentia omnia membra mea penetravit. Tertium est gaudium quod habui, cum Patri meo pretiosissi- mum pignus, scilicet animam meam, cum omnibus anima- 6 6* *2 PARS PRMA, cApUr xix. 65 bus quas redemi, cum ineffabili tripudio præsentavi. Quar- tum est gaudium quod habui, cum Pater meus plenissimam potestatem mihi tribuit honorandi, ditandi et remunerandi amicos meos, quos tanto labore et tam caro pretio acquisivi. Quintum est gaudium quod habui, ex eo quod Pater meus redemptos meos sede perenni mihi sociavit, ut sint de cætero cohæredes, et mensæ meæ convivæ. Cæteri enim reges cum amicis suis epulantes, peracto convivio, iterum ab invicem separantur; sed amici mei ubi ego sum, mansionem perpe- tuam mecum habebunt. Si quis ergo horum gaudiorum me admonuerit, pro primo gaudio, si tamen desideravit, dabo ei ante mortem ejus gustum meæ divinitatis; pro secundo, dabo ei intellectum cognitionis; pro tertio, animam ejus in extremis suis Patri meo præsentabo; pro quarto, fructum et participationem passionum et omnium laborum meorum ei tribuam; pro quinto, jucundam ei Sanctorum societatem donabo. LAUS ET ORATIO DE QUINOUE GAUDIIS DOMININOSTRI XESVU cHRISTI Qop Hanurr ix sua GLORIOSA RESURRECTIONR I. Aupo, adoro, magnifico, glorifico et benedico te, Jesu bone, in illo ineffabili gaudio quod habuisti, quando tua beatissima humanitas in resurrectione glorificationem susce- pit a Patre divinæ glorificationis, et in se omnibus electis glorificationem æternam in sua divinitate tribuit. Per illud ineffabile gaudium rogo te, o amantissime mediator Dei et hominum, ut eamdem quam mihi tunc dedisti claritatem, tua gratia conserves illæsam, in die judicii cum gaudio assu- mendam. Amen. 1. Hic articulus non in Lipsiensi, sed in San-Gallensi, Vindobo- nensi, et Guelferbytano legitur. Quas laudes Florentiæ tempore Dante evulgatas ex Boccacio constat. 5 Laudes D. Mechtildis 1. Glorifi- catio Christi et in eo Electorum. l 2. Honor et delectatio quæ membris Christi sunt collata. 0 3. Anima- rum in limbis detentarum liberatio. 4. Remune- randi amicos suos Christo potestas facta. 66 LIBER SPECIALISs GMrTIxÆ. Laudo, adoro, magnifico, glorifico et benedico te, Jesu bone, in illo ĩneffabili gaudio quod habuisti, quando charitas inæstimabilis quæ te in mundum de sinu Patris deposuit, et subjacere fecit omnibus pœnis et miseriis, in resurrectione iua omnia membra tua replevit honore et gaudio incompa- rabili, sicut in cruce repleverat dolore intolerabili. Per illud ineffabile gaudium rogo te, amantissime mediator Dei et hominum, ut dones mihi lumen intellectus et cognitionem animæ, ut sciam quid acceptum sit coram te, omni tem- pore. Amen. Laudo, adoro, magnifico, glorifico et benedico te, Jesu bone, in illo ineffabili gaudio quod habuit sanctissima tua anima, quando se in pretium et pignus æternæ redemptionis cùm copiosa multitudine omnium beatarum animarum ex inferni claustris, cum inæstimabili tripudio te prosequen- tium, Deo Patri præsentavit. Per illud ineffabile gaudium rogo te, o amantissime mediator Dei et hominum, ut in hora mortis meæ sis animæ meæ pignus sufficiens, et pretium persolvens omne debitum meum; et placa mihi Deum Patrem judicem æquissimum; et perdue me cum gaudio ante con- spectum suum. Laudo, adoro, magnifico, glorifico et benedico te, Jesu bone, in illo ineffabili gaudio quod habuisti, quando a Deo Patre data est tibi plena potestas remunerandi, ditandi et honorandi secundum liberalitatis tuæ magnificentiam, om- nes commilitones et amicos tuos, quos tam glorioso trium- pho de tyrannica potestate liberasti. Per illud ineffabile gaudium rogo te, o amantissime mediator Dei et hominum, ſac me participem omnium tuorum laborum et operum, et tuæ gloriosæ mortis ac beatissimæ passionis.„ Laudo, adoro, magnifico, glorifico et benedico te, Jesu bone, in illo ineffabili gaudio quod habuisti, quando Deus Pater donavit tibi omnes amicos tuos in æternam hæredita- 7* U— ö*— PARS PRIMA, caPUr xix. 67 tem possidendos, et impleta est illa benignissima petitio tua et voluntas qua dixisti: Volo, Pater, ut ubi ego Sum, illic sit et ministen meus,(Joax. xvn. 24.) ut omne gaudium et omne bonum, quod tu ipse es, ipsorum esset sine fine. Per illud ineffabile gaudium rogo te, o amantissime mediator Dei et hominum, ut dones mihi illud beatissimum omnium electo- rum tuorum consortium, ut te habeam una cum eis, unicum gaudium et omne bonum, hic et in æternum. Amen.„ DE GLORFICATA HUMANITATE CHRISTI IN RESURRECTIONE. osr hoc orabat Dominum ut in illo jucundissimo gaudio, quo Deo Patri laudes et gratias egit, cum in resurrec- tione ipsum immortalitate dotavit, etiam pro se laudes refer- ret, pro eo videlicet quod eamdem inmortalitatis dotem simi- liter in resurrectione futura esset acceptura. Cui Dominus respondit: Hoc modo pro te et pro quolibet meorum tam libenter ac si pro me ipso facio, quia membrorum meorum gloriam non aliam quam meam reputo: ideo quidquid mem- bris meis honoris confertur, mihi collatum gaudeo. Sed anima illa pro qua, dum in terris est, laudes et gra- tias persolvo, multam exinde gloriam et gaudium in cœlis consequetur.» Cogitante etiam illa quæ esset glorificatio humanitatis Christi, qua Deus Pater Filium suum in resur- rectione dotasset, ille benigne respondit: Cordis mei glori- ficatio hæc erat, quod Deus Pater dedit mihi omnem potesta- tem in cœlo et in terra, ut essem in humanitate omnipotens sicut in divinitate, ut possem remunerare, honorare, subli— mare, et omnem amorem exhibere amicis meis secundum omnem voluntatis meæ libertatem. Glorificatio quoque ocu- lorum et aurium mearum hæc est, quod omnem indigen- tiam et tribulationem meorum fidelium perspicere valeo usque 5. Hæreditas rterna cum Christo Electis data. De futura immorta- litate sua Deum laudare exoptat Mechtildis. Humanitati Christi potestas facta. . — Jesus cum anima sicut pater, amicus. sponsus et laborum socius. 68 LIBER sPECIALISs GRATIX. ad fundum, et omnes gemitus et desideria et preces eorum audire et exaudire. Toti etiam corpori meo hæc gloria donata est, ut sicut in divinitate ubique sum, ita etiam in humanitate, cum omnibus et singulis amicis meis ubicumque volo esse possum, quod nullus alius quantumcumque præ- potens potuit, aut poterit in æternum!„ QUALITER DRUS cU ANIMA MANEAT, ET DE CONVIVIO DOMINI. ERIA Secunda Paschæ, cum legeretur in Evangelio: Mane F nobiscum(Luc. xxiv. 29.), illa inquit ad Dominum: O dulcor unice, mane, quæso, mecum, quia dies vitæ meæ inclinata est usque ad vesperam.» Cui Dominus:«Ego tecum manebo, quasi pater cum filio, dividendo tecum cœlestem hæreditatem quam tibi mercatus sum meo pretioso sanguine, cum omni bono quod tibi operatus sum in terris triginta tribus annis; hæc omnia tibi proprie dabo. Secundo ero tecum quasi amicus cum amico; et sicut homo qui fide- lem habet amicum, ad illum in omni necessitate confugit, illi semper adhærens, ita et tu ad me qui tibi sum amicus præ omnibus fidelissimus, semper in omnibus tutum habeas refugium; et invalidam te dimitie ad me, quia fideliter ad omnia juvabo te. Tertio tecum ero sĩcut sponsus cum sponsa, inter quos nulla potest esse divisio, nisi infirmitate disjun- gantur. Sed si tu infirmaveris, ego sum medicus peritissi- mus, ab omni infirmitate sanans te; et ita inter nos nulla poterit esse divisio, sed æterna copula et inseparabilis unio. Quarto, tecum manebo, velut socius cum socio; quorum 5i unus grave onus portaverit, statim alter onus illud tollit, et cum eo supportat. Sic ego omnia onera tua tecum portabo tam fideliter, ut omnia tibi sint levia sustinenda. Tunc incidit menti ejus quod aliquando dixerat illi Deus: — PARS PRIMA, capur xix. 69 Ecce animam meam do tibi in sociam et duetricem; illi om- nia tua committe, et cum tristaberis, illa consolabitur te, et in omnibus fideliter juvabit te. Et ait ad Dominum: Eia mi Domine, vita anime meæ, ignosce mihi, dux mitissime, quod tam nobilissimam sociam, heu! tam raro ad opera mea invitavi, nec ejus auxilium in omnibus ut debui requisivi. v Et Dominus:«Ego tibi indulgeo, et anima mea tecum ma- nebit usque in finem vitæ tuæ, et tunc suscipiet te in illa unione qua spiritum meum in manus Patris moriens in cruce commendavi, et Patri meo cœlesti te præsentabit. v Post hac orabat Dominum pro una persona sibi fideli et familiari, ut omnia quæ sibi dederat quasi propria, illi daret. Continuo vidit eamdem in præsentia Christi stare; et Domi- nus accipiens manus illius, omnia dona illa tribuit ei in propria. Ipsa vero pro his omnibus Dominum laudare plurimum affectans, rogabat eum ut suæ cœlesti familiæ in laudem et gloriam suam convivium permagnificum præpararet. Et statim vidit paratum convivium excellentissimum, et Domi— num veste nuptiali amictum, quæ erat viridis coloris aureis plena rosis; et ait Dominus ad illam:«En ego rosa sine spina natus, multis spinis sum punctatus. Tota ergo cœlestis familia vestibus Domini similibus erat vestita. Cum ergo nuptiæ essent paratæ, ait Dominus: Quis in hoc convi vio officium geret Iusoris? vEt cum hoc dixisset, accipiens animam in manus suas fecit eam saltare. De quo omnes convivæ novam lætitiam et augmentum gau- diorum percipientes Deo gratias retulerunt, eo quod tam jucundum se cum anima illa exhibebat. Anima vero Christum amatorem suum amplexibus stringens intimæ charitatis, ante mensam convivantium ipsum ducebat. Et vidit claritatem inenarrabilem, et mirificum splendorem a facie Domini pro- cedere, qui totam cœlestem aulam perlustrabat, et omne Anima Christi nostræ animæ sociatur. In convivio electorum ludit Christus cum anima. In Cor divinùum ut intret invitatur anima. Post Communio- nem Dei Cordis cor animæ velut massa auri liquefacta unitur. 70 LIBER SPECIALIS GRATIX. scyphos qui in illa mensa regali erant replebat. Sic ergo cla- ritas suæ amabilis faciei facta est ipsorum satietas, gaudium et amœnitas qui ipsos satiat sine fastidio, lætificat sine ter- mino et exultare facit in seipso. Pro tali convivio sit laus et honor Filio Virginis delicato. DE DIE OCTAVA PASCHÆ. cràvæautem die Resurrectionis Christi, vidit iterum 0 supradictam domum, quam dum intrare vellet, duos Angelos præ foribus adstantes invenit, extensis in altum alis, ita ut in summitate alæ se invicem contingerent, suavis- simum veluti cythara sonum reddentes, et hoc præ gaudio quo adventum animæ expectabant. Anima vero cum intras- set, ad pedes Domini cecidit, salutans et deosculans rosea vulnera Christi. Cum autem ad vulnus Cordis venisset, vidit ipsum apertum, in similitudine ardentis flammæ magnum emittentis vaporem. Dominus autem animam benignissime Suscipiens ait:&Intra et perambula longitudinem et latitu- dinem divini Cordis mei: longitudinem, hoc est æternita- tem bonitatis meæ; latitudinem vero, hoc est amorem et desiderium quod ab æterno habui ad tuam salutem. Hane longitudinem et latitudinem perambula: hoc est, proprie tibi vindica, quia vere tuum est omne bonum quod invenis in Corde meo.»Et insufflavit dicens:«Accipe Spiritum Sanctum meum.» Tunc illa beata anima Spiritu Sancto repleta de omnibus membris suis igneos radios progredi vidit, ita ut quilibet eorum pro quo oraverat radium ex ea in se susciperet. Et cum communicasset cor suum cum Dei Corde, velut massam auri in unum liquatum vidit, audivit- que Dominum dicentem sibi:«Sic cor tuum in perpetuo adhærebit secundum omne desiderium et delectamentum tuum.„ 3＋ K.— FARS PRIMA, CAPUT XX. 3 71 8UO I960 QUALTTER DEUS PATER FILIUM sUν AS0CENDENTENM SUSCEPIT. LORIOÆ Ascensionis Christi die, vidit se esse in monte quodam, ubi apparuit ei amor in specie virginis pul- cherrimæ viridi amictæ pallio, dicens ad animam:&Ego sum illa quam in sancta nocte nativitatis Christi tam mi- rabili splendore vidisti. Ego sum quæ Filium de sinu Patris in terram adduxi, et nunc ipsum super omnes cœlos cœlorum exaltavi. Ad hæc verba cum anima aliquantulum expavesceret, illa adjecit:&Noli timere; adhuc enim ma- jora videbis.»Et subito vestes ejus in mirabilem mutatæ sunt decorem; erantque plenæ aureis cancellis, et in quolibet cancello imago Regis sedebat, et hæc verba desuper erant con- scripta: Qui descendit ixse est qui ascendit quper omnes cœlos.(Erh. 1v. 10.) Omnia etiam opera nostræ redemptionis in his imaginibus miro opere expressa intellexit. Dominus etiam Jesus similibus indumentis erat vestitus, excepto quod in ejus cancellis amor velut regina sedebat. Sicque Deus Seipso erat vestitus, quia Deus charitas est, et charitas Deus est. Amor autem accipiens Dominum in brachia sua, eum elevavit di- cens: Tu es ille solus in quo omnem virtutis meæꝶ poten- tiam plene peregi. Anima vero interrogabat virginem quid essent brachia ejus quibus Dominum transvexisset. Respon- dit: Brachia mea nihil aliud sunt quam omnipotentia mea ei voluntas. Omnia enim possum, sed non omnia quæ pos- Amor in terram Dei Filium adduxit et super cœlos exaltavit. Christus solus est in quo suam potentiam amor plen e peregit. 1 1 f 1 — —— II ascensione Riüii ræcognovit 5 Narle assumptio- nis suæ gaudia. Animæ amantes in Corde Domini præfulgent. 72 LIBER SPECIALIS GRATIE. sum, etiam facere expedit; ideoque inscrutabilis sapientia mea omnia ordinat et disponit.„ Magnus etiam Sanctorum exercitus ibi visus est, inter quos Joannes Baptista, Joseph nutricius Domini, et Simeon qui Christum suscepit in templo, erant primates; qui om- nes cum Domino ascendebant. Beatissima Virgo, Mater Domini, etiam visa est in prædicto monte, vestita talibus indumentis sicut supra de amore diximus, et desubtus tunica rubei coloris. Et dixit ad animam: Omnes passiones meas quas pertuli cum Filio meo et propter Filium meum, in silentio et patientia supportavi. Ego quoque incessabile de- siderium ad Dominum pro novella Ecclesia habui, et sæpe ad specialem misericordiam ipsum inclinavi. Et sic adhuc amantis animæ desideriis se denegare non potest, indeque est quod anima Dominum in terris magis afficit quam in cœ- lis 1.»Tunc anima admonebat eam gaudii quod habuit in ascensione Filii sui. Ad hæc illa respondit: In gaudio illo cognovi omne gaudium et beatitudinem quæ in assumptione mea perceptura eram.„ Dominus itaque Jesus cum ineffabili jubilo ascendens sta- bat ante Patrem, repræsentans illi in seipso omnium animas electorum, tam præsentium quæ secum ascenderant, quam omnium illue futurorum, et singulorum opera, passiones et merita; ita ut hi qui modo sunt in statu peccati, tali forma in ipso apparerent, quales futuri sunt in cœlo. Animæ vero amantes, et qui pro Christo multa patienter tolerant, in Corde ejus speciali decore fulgebant, reliquæ autem in cæte- ris membris ejus elucebant. Pater ergo cœlestis Filium suum dignissimo honore suscipiens, ait: Ecce do tibi omnium affluentiam deliciarum quas in exilium mundi descendens 1. Nullibi hic textus ad formam correctiorem occurrere nobis visus est; in codice quidem Guelferbytano hic folium decisum perierat. In Codice San-Gallensi pro aſſicit legitur affligit. PARS PRIMA, cApur xx. 73 quasi reliquisti, cum plenissima potestate communicandi eas affluentissime omnibus animabus quas modo tecum præsen- tasti. Dominus autem Jesus omnem pauperiem, opprobria, contemptum et pœnas, omnemque laborem et opera humani- tatis suæ, quasi novum acceptissimum quoddam munus nunquam antea in cœlo visum, licet in divinitate præcogni- tum et prævisum, Deo Patri obtulit; quæ ille ita sibi intraxit et suæ divinitati univit, ac si ea in propria persona pertulis- set. Spiritui quoque Sancto omnem amoris fragrantiam, quo ejus sanctissimum Cor ultra omnem æstimationem arde- bat, et septem dona Spiritus Sancti cum plenissimo fructu attulit; quia in solo Christo Spiritus Sanctus hæc dona per-— fecte operatus est, juxta illud Isaiæ: Requiescet super eum Spiritus Domini, Spiritus Ssapientiæ, etc.(IskI. xi. 2..) Angelicis autem spiritibus lac humanitatis suæ ipsis antea inexpertum, novam scilicet superaffluentem dulcedinem in sua deliciosa humanitate, in augmentum gaudii et gloriæ suæ donavit. Patriarchis et Prophetis poculum dulcissimum propinavit, in quo omnia desideria ipsorum satiavit, et amodo in se requiescere fecit. Innocentibus vero et qui pro veritate mortuiĩ fuerant, ut Joannes Baptista, Jeremias et alii quam- plures, eorum passiones sua gloriosa passione et morte illus- trando et nobilitando quasi deauravit. Dona quoque plurima terrigenis, videlicet Apostolis et aliis fidelibus contulit in internam consolationem 1, spiritualium eognitionem, et amoris sui inflammationem. Dehinc Dominus ad animam conversus dixit: Ecce ascendi triumphator gloriosus, et omnia gravamina tua mecum assumpsi.»In quo verbo intellexit quod omnium 1. Nota famosam locutionem, hoc tempore, scilicet ante annum 1300, in his Libris usurpatam. Hisce tribus, nempe interna consolatione, spiritualium cognitione, et amoris Dei inflammatione, quasi desi- gnatur Libri de Imitatione Christi propositum. In operibus suæ humanitatis Christus novum in cœlis munus obtulit. Animæ amori Christi unitæ, erunt reginæ in cœlis. 74 LIBER SPECIALIS GRATIX. hominum necessitates et tribulationes ei sunt præsentes, et ipse in nobis et pro nobis pugnando gloriose triumphat. Et adjecit:«Sicut dixi discipulis mæis: Deus Pater dedit potestatem humanitati meæ in cœlo et in terra faciendi omnia quæcumque voluero; dimittendi hominibus peccata sua, resistendi omnibus quæ hominem infestant, inclinandi meam divinitatem hominibus secundum omnes indigentias suas.»Tunc anima procidit ad pedes Domini, adorans eum et gratias agens; quam ille dignanter allo- quens ait: Surge, regina mea; omnes enim animæ quæ sunt amori meo unitæ, erunt reginæ.» Anima vero inter alia multa dixit ad Dominum: Quid est, amantissime Deus, quod cum me cogito morituram, parvam, aut nullam inde concipio lætitiam, cum tamen quamplurimi magno cum gaudio et desiderio horam illam præstolentur. v Ad quod Dominus:«Hoc, inquit, speciali tibi bono feci, quia si mori desiderares, in tantum Cor meum divinum indul- cares et alliceres, ut tibi hoc denegare non possem. W Et illa:„Et quid est quod homines mori in tantum ſormi- dant, etiam quandoque valde perfecti? Ego quoque, licet mĩserabilis, cum me morituram recordor, expavesco.» Cui Dominus: Quod homines mori timent, ex parte carnis est; quia anima carnem suam diligens, ipsam mortis ama- ritudinem tolerare abhorret. Tu vero quid times, cum meum Cor in pignusrierni ſœderis, et in domum refugii et æternam habitationem acceperis? DE EODEMN FESTO. rSo etiam die dum cantaretur Responsorium: Omnis pꝓul- chritudo Domini?, in affectu mentis dixit ad Dominum: 1. Cf. Part. 11. 21. et v. 45. item Legatlis. lib. v. 4. 2. In Festo Ascensionis Domini. PARS PRIMA, CAPUT XX. 75 Mi Domine, amodo omnis pulchritudo et decor tuus ablatus est a nobis.»Cui ille benigne respondit:„Nequa- quam. Ego enim cum tota pulchritudine et fortitudine, cum omni laude et gloria mea et amore sum vobiscum, et manebo in æternum. Item cum in Processione cantaretur: Et benedixit eos, vidit in aere supra conventum manum miri decoris Congregationem benedicentem, audivitque Dominum dicentem:„ llla benedictio quam tunc feci super discipulos meos æterna est, nec unquam auferetur a vobis. QUALITER DEUS OPERUM REDEMPTIONIS HUMANÆE MONEATUR. Missa quadam audiens Collectam illam: Infinmitatem nostram respice, quæsumus, omnipotens Deus, etc. cogi- tabat scire desiderans quem fructum verba illa, scilicet incarnatio, etc. haberent. Cui Dominus respondit: Hæc verba in modum cujusdam personæ admonent me operum redemptionis humanæ. Hoc verbum, Incarnatio, admonet me charitatis qua ſactus Sum frater leonum et Socius stru- thionum, sicut scriptum est de me:(Jon. xxx. 29.) Per leones significantur superba corda; per struthiones vero, dura Judæo- rum corda, cum quibus tam amicabiliter in fraterna vixi chari- tate. Hoc autem verbum, gloriosa pvassio, recolere me facit fidelitatis quam meis exhibui inimicis, pro quibus dum mihi amaram inferrent mortem, tam intente Patrem cœlestem exo- ravi. Hoc verbum, pretiosa mors, admonet me quam perma- gnum pretium dedi me pro homine, cum in ara Crucis Deo Patri hostiam me acceptissimam obtuli, etomne pretium ejus plene persolvi. Hoc verbum, resurrectio, memorari me facit magni honoris quem homini imposui, cum humanam carnem de sepulero ressuscitavi in signum veræ resurrec Benedictio Domini in sua ascensione super discipulos ad omnes fideles permanet. r Dignitas est hominibus quod Christo ut mem bra suo capiti copulentur. Dominus flevit ob unionis suæ cum Patre, ac cum homine recordatio- nem. 76 LIBER SPECIALIS GRATIX. tionis; insuper eximiæ dignitatis quam contuli hominibus, in eo quod mihi velut membra capiti suo æterno fœdere copulantur. Quintum verbum, scilicet ascensio, admonet me quod factus sum advocatus hominum, et mediator apud Patrem. Fidelis advocatus domini sui censum fideliter congregat, et ubi domino suo deesse viderit, de suo supplet. Et sic ego omnia bona quæ homo fecerit, centuplicata Patri meo offero et ubicumque defuerit, ei de meo suppleo, ut animam ejus cum inæstimabilibus divitiis Patri meo cœlesti coram omnibus Sanctis repræsentem. 5 CAPUT XXI. DE FLETU DOMuINT Er LAcRVLAIS AMORIS. rEu cum audiret legi in Evangelio Dominum flevisse, f et ipse ex hoc suam occupasset memoriam, dixit ad eam Dominus:« Quoties in terris cogitabam illam ineffa- bilem unionem quæ Deo Patri unitus, unum cum ipso eram, humanitas mea a lacrymis se continere nequibat. Quoties etiam recordabar inæstimabilis dilectionis quæ me de sinu Patris alliciens, humanæ conjunxit naturæ, toties humanitas mea a fletibus non poterat se cohibere. Tunc illa dixit:«Et ubi sunt lacrymæ tibi ex amore unquam profusæ? Respondit:«Specialem in Corde meo obtinent locum; sicut qui thesaurum habet magis sibi dilectum, in secreto et singulari reservat loco.„Et illa: Tu aliquando dixeras mihi lacrymas amoris in Corde tuo velut in igne 1. JoaxN. xI. 35. KL— PARS PRIMXA, CAPUT XXII. 77 absumi?fCui Dominus: à Hoc utique verum est; nam in Cordis mei fervore, velut aqua sparsa ad ignem, absumun- tur, nec tamen consumuntur, sed in intimis Cordis mei optime reservantur. Item i vidit Dominum aperire dulcissimi Cordis sui vul- nus, et dicentem: à Aspice multitudinem pietatis meæ, quam si cupis agnoscere, nusquam lucidius quam in verbis Evangelii poteris invenire. Majoris siquidem aut dulcioris affectus nunquam audita sunt verba quam illa: Sicut dile- xit me Pater, et ego dilexi vos, CoN,. xv..) et alia his similia, quæ tam ad discipulos quam ad Patrem meum 1o- cutus sum, multa eis bona impertiendo. v CAPUT XXII. DE TRPLICI OPERATIONE sPIRTrUs SANCTI IN APOSTOLIS Er IN QUALIBET ANIMA DESIDERANTE. xsancta Vigilia gratiosi festi Pentecostes, hæc Dei humilis ancilla cum se receptaculum Spiritus Sancti exhibere desi- deraret, dixit ad eam Dominus: à Spiritus Sanctus tria in Apostolis operatus est. Quorum primum est quod eos in suo adventu in divino amore succendens penitus permutavit, ita ut qui antea timidi et infirmi, et seipsos erant amantes, tam fortes effecti sunt, ut etiam mori non timerent; imo gaudium et gloriam reputabant se pro Dei amore, adversa tolerare. Secundo, sicut ignis ferrum purificat et sibi sĩimile efficit, sic Spiritus Sanctus Apostolos ab omni sorde purga- 1. Quæ sequuntur e solo Lipsiensi codice sunt excerpta; desunt vero in codice Guelferbytano. Amoris lacrymæ in Corde divino servantur- . Spiritus Sanctus corroborat, purgat ac Deo conformat. Spiritus Sanctus f ad gloriam ei, a cœlestem suavitatem et ad f spiritualia promovet. 78 LIBER SPECIALIs GRATIX. tos in seipso ad plenum sanctificavit. Tertio, sicut aurum igne liquatum, si cui formæ infunditur, ejus in se imaginem repræsentat, ita Spiritus Sanctus Apostolos igne sui amoris liquefactos, in Deum refluere ſecit, et ejus divinæ imagini conformavit, ut de ipsis impletum videretur illud psalmistæ: Ego diæxi, dii estis.(Ps. LXXXI..) Similiter, qui Spiritus Sancti adventum desiderat hæc tria in se operari exoret; sci- licet ut Spiritus Sanctus cum suo amore contra mala et ad quæque bona corroboret auferendo ab eo omnem humanum timorem, quatenus pro Dei amore adversa suscipiat gauden- ter. Oret etiam per Spiritum Sanctum remissionem omnium peccatorum sibi donari, et ut igne divini amoris penitus resolutus, totus in Deum transire, et ei feliciter unitus me- reatur conformari. DE EODEM. TEM Spiritus Sanctus Apostolis tria pocula propinavit, quibus eos tam affluenter replevit, ut non immerito eos populus ebrios æstimaret. Primo, eos vino amoris tam abun- danter replevit, ut velut ebrii seipsos oblivioni traderent, non jam honorem aut aliquid corporis commodum appeten- tes, sed Dei solius gloriam requirentes. Secundo, eos mero divinæ consolationis et dulcedinis redundare fecit, ut nullum deinceps terrenum gaudium, vel solatium eis sapere posset. Tertio, amore cœlestium quasi nectareo poculo eos inebrians, quasi insanire fecit; unde ineffabili desiderio accensi adDeum, etiamsi fieri posset per mille mortes ad eum transire cupie- bant. His similiter modis anima fidelis a Spiritu Sancto potari se postulet vino, videlicet divini amoris, quod suimei oblivionem pariat, ut nihil honoris sive commodi, nisi quantum ad Dei gloriam sibi requirat. Oret etiam se interna Spiritus Sancti suavitate ita repleri, ut nunquam terrenum gaudium sive delectamentum sibi valeat complacere. Amore 1 1—— PaRS PRIM, capur xxii. 79 quoque cœlestium et spiritualium se oret inflammari, quo toto corde ad Deum anhelans mortem et omnia pœnalia pro nihilo ducat. DE VINEA DOMINI, ScILICET ANIMA JUSTI. obREM die, dum celebraretur officium, vidit Regem gloriæ, Dominum Jesum, cum multitudine Angelorum et Sancto- rum in Ecclesia residentem, et de Corde ejus tot radios mi- cantes, quot ibi aderant Sancti, ita ut in quemlibet illorum spiculum tenderet radiorum. Cum autem cantaretur: Vinea Jacta esti, hæc Christi virgo in affectu mentis dixit ad Domi- num:«Eia utinam tibi cor meum vineam secundum Cor tuum electam omni tempore possem exhibere I Cui Domi— nus:«Omne quod desideras valeo perficere.» Et statim, vidit se(a) intra cor suum velut in vinea pulcherrima deam- bulare, quam Angelorum multitudo velut maceria in eir- cuitu protegebat. In orientali parte erat vinum purissimum et dulce nimis, significans operum fructus quos homo Deo in pueritia defert. In aquilonari, erat vinum rubeum et forte, figurans laborem quo homo in adolescentia vitiis et tenta- tionibus resistit, contra omnem virtutem inimici. In meri- die, vinum fervens et valde optimum erat, designans virtu- tum opera quæ in juventute homo in Dei perficit amore. In occidentali autem parte erat nobilissimum et nectareum vinum, exprimens desideria diversa quibus homo ad Deum et cœlestia totis viribus anhelat, necnon pœnas et tribulationes multimodas, quibus homo nonnunquam in senectute moles- tatur. Intellexitque divinitus justum hominem Dei talem esse vineam, Deumque valde in eo delectari qui ab infantia 1. Tractus in Vigilia Pentecostes. (). Dominum. Cod. Vindob. Quatuor vina quæ anima tamquam vinea ferre debet. Fons e divino Corde prosiliens irrigat animàm. Cordis divini mira erga animam operatio. 80 LIBER sPECIALIS CGRATIx. usque ad mortem, per omnem vitam suam Deo laudabiliter vivit. In medio autem vineæ fons erat, juxta quem Dominus in solio residebat, et de Corde ejus rivus cum impetu in fontem illum defluebat, de quo Dominus omnes qui spiri- tualem regenerationem capiebant aspergebat. Super hunc fontem in circuitu septem clypei mĩrifici operis eminebant, designantes septem dona Spiritus Sancti, quæ ideo species scutorum prætendebant, quia nemo Spiritus Sancti dona absque labore poterit possidere. DE QUINOUE OscuLISs. r dum cantaretur: Reæ Sanctorum Angelorum i, iterum E videbatur sibi quasi Dominus cum gloria ad fontem baptismatis processionaliter iret, habens dextrorsum Joan- nem Evangelistam, sinistrorsum vero Bartholomæum; quam gloriam illi ob singularem cordis et corporis munditiam, qua præditi fuerant, sunt adepti. Petrus vero et Jacobus mi- nor Dominum ad fontem præibant, propter specialem Epi- scopatus dignitatem, quam præ aliis Apostolis habuerunt. Gloriosa vero Virgo Maria etiam jibi a dextris Filii visa est, in vestitu deaurato sphærulis quæ sine intermissione circum- volvebantur, significantibus incessabile desiderium quod habuit ad Ecclesiæ novellæ salutem. De Corde quoque Dei fons vivus limpidissimæ aquæ defluebat. Anima autem accedens ad matrem Domini rogabat ut obti- neret sibi in hoc fonte ab omnibus ablui peccatis. Tunc illa dignanter animam in ulnas suas accipiens, Dei Cordi eam applicavit; illa vero quinquies Cor ej us osculabatur. In primo 1. Litania in Sabbato ante, Pentecosten, ad sacri Fontis benedictio- nem. A* PARS PRIMA, cæpur xxit. 81 osculo sensit se ab omnibus maculis emundatam; in secundo autem, pacem Dei veram sibi dari in tertio quo- que, sicut amica carissima, spirituali dulcedine dotata est; in quarto vero, intra Cor Dei rapta est, ubi vidit et agnovit om- nes electos omnemque creaturam. Dixitque ad eam Domi— nus:«Quid ultra vis aut velle poteris? En omne bonum quod cœlum et cœli cœlorum se gaudent habere, tuum est. Modo bonum tuum omnibus Sanctis ad placitum tuum communica. At illa cum ineffabili gaudio Dominum cir- cumplexa, beatæ Virgini ipsum primo communicavit, deinde omnibus Sanctis. In quinto, visa est cum Domino ad men- sam opulentissimam sedere, et cum ipso convivari. Dixitque Dominus:« His quinque modis quotidie Cor meum osculari debes. Sicut in matre habente filiam sibi valde dilectam perpendere potes: primo igitur faciem ejus contem- Platur, et si aliquam deprehenderit maculam, continuo diluit eam; secundo, caput ejus ornat corona tertio, nimio ducta affectu ipsam osculatur; quarto introducit eam in cubiculum suum, demonstrans illi copias divitiarum suarum; quinto, reficit eam optimo quo potest cibo. Eodem modo animam ad me venientem per pœnitentiam assumo in gratiam meam, omnesque sordes illius detergo. Post hæc coronam illi im- Ppono, cum variis eam virtutibus adorno; sicque mihi in ea complacens ex incontinenti amore specialis dulcedinis oscu- lum sibi infigo; dehinc familiari admissu ostendo illi per felicem experĩentiam divitias deliciarum mearum; ex hoc cibo eam refectione optima, scilicet corporis et sanguinis mei Sacramento. v — Dominus ut mater filiam, sic animam recipit et ornat. Anima Mechtildis animæ glutino amoris adhæret. ———＋＋＋＋-ud,2— Domini 82 LIBER sPECIALASs GRATIX. CAPUT XXIIͤI. ITEM DE AMORE, OUALITER HOMO coR SUUM PEO OFFERAT. die sancto, dum Missa Shiritus Domini imponereiur, audivit vocem sibi dicentem:«Audi, o anima mea, et exulta, quia si Spiriius Domini totum orbem replevit, tu exclusa non eris.»Tunc illa intra se cogitare cœpit: Hæc verba Dei non sunt, sed ſorte animæ tuæ seipsam consolan- tis. Ad hæc Dominus respondit: Mea sunt hæc verba, quia anima tua mea est, et anima mea tua est. Sicut enim de Jonatha et David legitur, quod animæ eorum fuerunt gluti- natæ, ita et multo fortius anima tua meæ animæ glutino amoris adhæret, sicut hodie tibi demonstrabo.»His dictis, datæ sunt animæ duæ alæ candidæ quibus ad alta volitabat, et usque ad magnum splendorem perveniens ibidem requie- vit. Angelus autem Domini accedens ad eam, reverenter salu- tabat dicens: 4O nobilis virgo, præpara te, quia Sponsus tuus jam venturus est. 5 At illa dixit: Nescio quo me ordine præparem; sẽd si digne parata inveniri debeo, oportet ut ipse animæ meæ dilectus sibi me præparet. Statim ipse Rex gloriæ formam et decorem indutus sponsi adveniens, veste candida eam induit dicens: Accipe vestem innocen- tiæ meæ, quam tibi do in meritum æternale. Deinde rosei coloris veste eam exornans ait: Hanc vestem diversis pas- sionibus meis tuisque doloribus tibi præparavi. vAmor etiam Stabat coram Domino in specie virginis pulcherrimæ, quam Dominus amanter intuens ait:«Tu es quod ego sum. Cogitanti vero animæ quod amictum non haberet, amor expandit pallium suum, et Deum animamque simul contexit, * 23 PARS PRIMA, cAapUr xxiII. 83 ita ut anima ipso amore amicta videretur. Pallium vero amo- ris desubtus varium erat, et tantæ amplitudinis ut multitu- dinem hominum contegere sufficeret. Et ait:«Quot crines sunt in pallio meo, tot consolationes ad me venientibus dono.» Anima vero tota in dilectum eliquabatur, ita ut quasi unus spiritus cum eo facta sibimet videretur. Tunc ait illi Dominus: Modo quodcumque vis jube.„ Et illa: Domine mi, verbum jussionis non convenit mihi; tamen si aliquid potestatis haberem, omnem creaturam excitare vellem ut te tota virtute, pulchritudine et scientia sua laudaret. v Ad Offertorium autem dum cantaretur: Tibi MFerent reges munera, dixit ad Dominum: dQuid modo, o præ- cordialis dilecte, tibi offeram cum nihil omnino quod deceat te habeam? Laici communicant tibi terrenam substantiam suam; religiosi seipsos et devotionem suam tibi offerunt. Cui Dominus respondit:«Cor tuum mihi quinque modis offeras, et acceptisimum munus obtulisti. Primo, illud mihi offeras velut arrham sponsalem cum omni cordis tui fidelitate, orans ut per amorem Cordis mei emundetur quidquid in te per infidelitatem vitiasti. Secundo, sicut monile cum omni delectatione cordis tui, quod si omne delectamentum habere posses, propter me abdicares. Tertio, velut coronam cum. omni honore quem in hoc sæculo et etiam in futuro obtinere posses, ut ego solus gloria tua sim et corona. Quarto, quasi phialam auream unde meiipsius dulcedinem bibam. Quinto, sicut vasculum optimi electuarii unde meipsum comedam. v Ad Tertiam vero, dum Veni Creator Spiritus imponere- tur, vidit Spiritum Sanctum in specie aquilæ per chorum volantem, de cujus corde tot radii quot personæ aderant procedebant; et ad unumquemque radium mille Angeli mi- nistrabant. Columba etiam nivea, dum Conventus ad com- munionem accederet, cujuslibet personæ cor rostro suo tetigit, Quinque modis anima Domino cor suum offert. Columba rostro suo ignem amoris in corde communi- cantibus accendit. Trinitas ut fons vivus influit in animam. 12 9——·— ů ů—[᷑ꝝw 84 LIBER SPECIALIS GRATIXE. et in eo flammam ignis accendit. In quorumdam vero cordi- bus, ignis extinguebatur; in quorumdam autem convalescens in ignem magnum augebatur. lAlia etiam vice hoc eodem die apparuit ei Dominus Iesus, aureo amictus pallio, scilicet ipso amore, ad singulas in choro personas benigne accedens, et de Corde suo mellifluo Spiritum Sanctum in similitudine suavissimi et lenissimi venti unicuique immittebat.] CAPUT XXIV. DE FONTE VIVO QUI DEUS Esr, ET DE GAUDIO ANIMR. festo semper venerandæ Trinitatis, in oratione posita de- siderabat quaterius omnes Sancti, omnisque creatura ip- sam reverendissimam et omni laude dignissimam Trinitatem, pro omnibus sibi impensis bonis benediceret et laudaret. Subito autem spiritus ejus rapitur, et usque ad thronum gloriæ deducitur. Viditque ipsam beatissimam Trinitatem, in similitudine fontis vivi ex seipso sine jinitio existentis, et in se omnia continentis, qui mira amænitate effluens, et tamen in se indeficiens, permanens irrigabat et fructificare faciebat universa. Anima autem tota liquefacta amore, in ipsam divinitatem influebat; ipsa vero ineffabili deliciositate in animam reinfluebat. In hac unione inter alia hæc verba sibi audivit dicta:«Ecce cum omnipotentia mea omnipotens effecta es; et si omnia vis quæ ego 1. Quæ uncis includuntur in Lipsiensi codice desunt et in editione Lips. anni 1503, sed leguntur in Guelferb. et San-Gallensi; unde vi- detur Lipsiensis editio e codice in eadem urbe servato translata. PARS PRIMA, capur xxiv. 85 volo, semper unita meæ omnipotentiæ eris. Attraxit etiam te mea inscrutabilis sapientia; quod si omnia opera mea et judicia tibi placuerint, divinæ sapientiæ semper unita eris. Amor quoque meus te sic penetravit et perfudit, ut non tuo sed cum meo amore me diligere videaris; in qua unione mihi perpetuo adhærebis.„ Cum autem communicatura esset, tanto gaudio spiritus replebatur, ut ex hoc in magnam admirationem verteretur. Tunc ait Dominus:« Vade, communica gaudium tuum omnibus Sanctis.» Et illa accessit primo ad beatam Vir- ginem Mariam, et communicans gaudium suum sibi dixit: O gratiosa Virgo, in augmentum omnis gloriæ tuæ hoc permagnum cordis mei gaudium communico.» Cui illa re- spondit:&Et ego omne gaudium meum tibi do, quo præ omni creatura in terris vel in cœlis unquam gavisa sum.„ Deinde Apostolis gaudium suum communicavit. Cui illi dixerunt:&Et nos omne gaudium quod cum dulcissimo Domino et magistro nostro unquam habuimus tibi donamus, et specialiter cum ab ipso de morte ad se vitam perpetuam vocaremur. Post hæc Martyribus, qui et dixerunt: à Et nos omne gaudium quod in igne et ferro et millenis morti- bus ex ejus amore habuimus, tibi donamus.» Perveniens vero ad Conſessores, dixerunt:&Et nos omne gaudium quod in labore et rigore Ordinis unquam pro Christi amore habui- mus, tecum participamus.»Cum autem Virginibus gaudium suum communicasset, illæ dixerunt:„Et nos omne gau- dium quod speciali prærogativa in Deo sponso nostro possi- demus, tibi donamus. Videbatur etiam sibi quod Virgines præ aliis Sanctis jucundissima quadam deliciositate Deo fruerentur, et quod singulari suavitatis sapore ĩpsas influeret; intellexit quod verum esset quod legerat: Lauda manna virginale, Manna novum et regale, Gaudii communica- tio inter animam et singulos Sanctorum ordines. Inter virgines videt Mechtildis Sorores suas, Gertru dem Abbat issam et Lutgardim puelſulam. 2——— 86 LIBER spECIALISs GRATIX. Quod nulli sapit hominum, Nisi palato Virginum. Viditque inter choros Virginum venerabilis memoriæ soro- rem suam, prædilectam(a) Domnam Abbatissam, ornatam et compositam variis virtutibus velut reginam, et aliam soro- rem suam, scilicet Lutgardim, quæ in ætate juvenili decesse- rat, virginem in vita sua Deo et hominibus valde amabilem, niveo et auro texta cyclade indutam; quæ sororem suam acci- piens et ante thronum Dei deducens, cantabat: à Hæc est speciosior sole et cedris sublimior. CAPUT XXV. DE VULNERIBUS SANCTÆ MARIA MACDALENÆ. festo sanctæ Mariæ Magdalenæ, visus est sibi Domi- nus quasi per chorum iret, habens beatam Mariam sub brachio suo dulciter amplexatam. Quod illa videns, mi- rari cœpit eo quod scriptum est: Incorruptio proximum ſacit esse Deo.(SaP. ViI. 20.) Ad quod Dominus respondit: Secundum magnitudinem amoris quo circa me in terris afficiebatur, etiam nunc in cœlestibus mihi sociatur.»Tunc illa:(Eia dulcissime Deus, doce me qualiter te in hac tua dilectrice collaudem.» Cui Dominus:«In quinque vul- neribus quæ amor in passione mea sibi impressit. Cum enim penderem in cruce jam proximus morti, ipsa oculos meos videns claudi in morte, quibus sæpe misericorditer eam respexeram, cor ejus quasi sagitta est transfixum. Item cum aures meas, quas toties precibus ejus inclinaveram, videret morti appropinquare, et etiam cum audiret et videret mise- ſa) prædictam. PARS PRIMA, carur xxv. 87 riam et fletum matris meæ, quam mei causa valde diligebat, nimio compassionis affectu cor ejus vulnerabatur. Tertio, cum os meum a quo tot dulcia, tot consolatoria et instruc- toria susceperat verba, specialiter cum dixi: Fides tua te salvam fecit, vade in pace(Luc. vn. 50.), videret in morte pallere, nec amplius ei loqui valere, iterum quasi gladio est confossa. Quarto, dum Cor meum a quo tam dulcissimum susceperat amoris affectum, ita ut quoties me videret, toties cor ejus singulari affectu circa me afficeretur, videret Iancea transfixum, iterum amor cordi ejus grave vulnus infixit. Quinto, cum me vitam suam et gaudium et omne bonum suum, sine quo videbatur sibi non posse vivere, videret mor- tuum, tradi sepulturæ, anima ejus nimio amoris affectu quasi præmortua, supra quam dici posset ineffabili dolore vulnerata tabescebat. v QVOD BEATA MARIA MACDALENA SE INVOCANTIBUS PENITENTIAM VALET IMPETRARE. 55 in festo ejusdem vidit ipsam coram Domino stantem, cujus cor igneum solari radiabat claritate, ac in omnia ejus membra se transfundebat. Intellexitque cœlitus hunc ignem in corde ejus tunc primitus accensum cum a Christo audi- vit: Remittuntun tibi peccata tua, vade in pacèe.(Luc. vil. 50.) Qui ignis ita in ea convaluit, ut omnia quæ postmodum ageret seu cogitaret, in ignem illum verterentur. Per hoc quoque intellexit quod quilibet divino succensus amore, omnia quæ agit, cogitat sive loquitur, aut patitur, velut ligna igni injecta, in amoris ignem commutata augmentat ipsum in eo. Si quid etiam aliud cremabile ingeritur, ut sunt venialia peccata, totum hoc igne absumitur, et in nihilum redigitur; eritque anima illa tota ignea, ita ut in exitu ejus Quali amore Domino morienti Magdalena compassa fuit. Ignis amoris divini omnia sibi ingesta consumit, aut in se commutat. 222—2 2ů— Prærogativa Magdalenæ ad pedes Christi concessa. 88 LiBER spECIALIs GRATIÆ. à corpore maligni spiritus eidem nullatenus valeant propin- quare. IIli vero qui hoc igne, id est, divino amore non fla- grant, quidquid agant, non sic ignitur; insuper mala quæ agunt velut onera eos gravant cum decedunt. Videbatur etiam sibi quasi de pedibus Domini excrevisse duas arbores miræ viriditatis, plenas fructu pulcherrimo, significantes fructum pœnitentiæ de quibus beata Maria Magdalena omnibus ad se venientibus carpendo fructum hilariter dabat. In quo designari agnovit quod beata Maria Magdalena hanc prærogativam ad Domini pedes consecuta est, ut omnibus se invocantibus vere pœnitentiam valeat impetrare. Et ait beata Maria Magdalena:«Omnis qui Deo gratias agit pro lacrymis quas ad pedes Christi fudi et opere quod exercui, cum pedes ejus sanctissimos manibus ablui, crinibus tersi, et pro amore quem tunc animæ et cordi meo infudit et totam succendit, ita ut præter ipsum nil adamare possem, orans ut lacrymas veræ pœnitęntiæ obtineat, et divinum sibi amorem infundat, ipsi meritis meis benignissi- mus Dominus effectum petitionis suæ veraciter dabit; ita ut ante mortem ĩpsi peccata sua dimittat, et in Dei amore pro- ficere faciat.„ CAPUT XXVI. DE VENERANDA ASSUMPTIONE BEATÆ MARIXÆ VIRGINIS. XVigilia gloriosæ Assumptionis dulcissimæ Virginis Mariæ Christi ancilla in oratione posita, visum est sibi quasi esset in domuncula in qua beata Virgo in lectulo decumbebat, lin- teis candidissimis cooperta. Illa vero dixit ad eam: Unde tibi, o virginea Mater, languor inesse poterat, cum te extra- PARS PRIMA, CApUTr XXVI. 89 neam fuisse credimus a dolore mortis? Quæ respondit: Cum essem in oratione et recordatione omnium beneficio- rum Dei erga me, inæstimabili desiderio laudandi ipsum et gratias agendi accendebar; super quæ venit novus ardor amoris divini excitans in me ineffabile desiderium videndi ipsum, et essendi cum ipso. Cumque seraphicus ardor ille in tantum excresceret, ut ultra vires corporis non haberem, lecto decubui, omnesque ordines Angelorum mihi erant mi- nistrantes. Denique Seraphim mihi amorem ministrabant, illum ignem divinum in me magis ac magis succendentes; Cherubim quoque lumen cognitionis mihi ministrabant, ita quod omnia quæ mihi Dominus, Filius et Sponsus meus, facturus erat magnalia, mente prævideram. Indeque fuit quod dixi orans: Spiritus tenebrarum non occurrat mihi, ne forie ejus præsentia lumen illud cœlicum aliqualiter fuscaretur. Throni requiem illam qua Deo fruebar imperturbatam in me conservabant. Dominationes in reverentia illa mihi adsta- bant servientes, qua principes reginam et matrem sui regis venerantur. Principatus sua præsentia præcavebant ut nullus eorum qui ad me veniebant, aliquid loqui aut facere auderet, quo mentis meæ quies turbari posset. Potestates dæmonum catervas illuc ne appropinquare auderent coercebant. Virtu- tes, in cumulum honoris mei virtutibus vestiti et decorati, me circumstabant. Angeli et Archangeli suo obsequio facie- bant, ut omnes qui aderant mihi maxima in reverentia et devotione servirent. Viditque in spiritu qualiter Angeli gloriosam Virginem circumvallabant, et seraphici Spiritus in flatu beatæ Virginis deambulabant. Cumque beatum Joannem Evangelistam contra beatam Virginem Mariam stantem vidisset, dixit ad eum: Per illud munus quod Deo obtulisti, cum ejus Geni- tricis pro amore ipsius carere voluisti(), rogo ut impetres (a) noluisti. Beatæ Mariæ præ amore deficienti assistunt Angelorum ordines. Gratio animæ ad B. Joannem. Qualiter anima B. Mariæ 4 SS. Trinitate suscipitur. 1297ᷓ—————— 90 LIBER spECIALIS GRATIR. mihi omne carum pro Christi amore respuere, ut ipsum toto corde valeam diligere.» Cui Joannes:« Ego ex verbis Dominæ materteræ meæ(a) tantum consolationis habui, quam nunquam verbum de illa audivi unde speciale gaudium spi— ritus non sentirem.„ QUALITER BEATA VIRGO SiT ASSUMPTA. sancta nocte cum esset in choro, videbatur sibi quasi f iterum esset cum beata Virgine Maria in lecto decumbente. Et ecce, ut sibi intelligi dabatur, altitudo infinitæ majestatis inclinabat se in abyssum infimam, scilicet humillimum Virginis cor; et torrente totius suæ divinæ voluptatis suæ illud tam abunde implevit, ut anima ejus beatissima tota absorpta transfunderetur in Deum. Sicque Mariæ anima sanctissima, ineffabili gaudio e corpore exiens ab omni dolore extranea, et in ulnas Filii lætissime ad volans, et supra Cor suum amantissime et delicatissime se reclinans, usque adthronum excellentissimæ Trinitatis cum festivo Sanctorum tripudio est deducta. Qualiter autem Deus, Pater totius paternitatis suæ blan- dissimo affectu tune animam ejus intra paternum cor suum suscepit, omni creaturæ impossibile est edicere. Inscrutabi— lis quoque Dei sapientia quam honore dignissimo mater— nam ei exhibuerit reverentiam, quamque sublimissime eam a dextris suis in throno gloriæ firmaverit, omnem excedit cogitatum. Spiritus etiam Sanctus amore, benignitate et sua- vitate sua, omnibus bonis eam tam affluenter replevit. ut omnes in cœlo de ejus plenitudinis abundantia replerentur. Seraphici enim Spiritus qui ab initio suæ creationis in (a) Domini matris mei. Codd. San-Gall. et Lips. PARS PRIMA, CAPUT XXVI. 91 divinitatis arserunt camino, a calore charitatis beatæ Virginis amplius in charitate sunt accensi. Cherubim quoque scientia Dei plena, nova quodammodo luce sunt illustrata. Omnes- que Angelorum Ordines et Sanctorum majorem charitatem- novamque lætitiam, in augmentum meritorum suorum a tantæ Reginæ gloria sunt adepti. Denique beatissima Tri- nitas totius divinitatis plenitudine eam influens penetravit, ut tota Deo plena, omnia quæ ipsa facere videbatur, Deus in ea et per eam faciebat; ita ut oculis ejus videret, et auribus ejus audiret, ac ore ipsius sibimetipsi dulcissimas et plenissi- mas laudes persolveret, et in corde Virginis quasi proprio jucundari et deliciari videretur. Regina autem gloriæ stabat a dextris Filii, vestita lucidis- simis speculis, in quibus omnia merita Sanctorum miro modo elucebant. Unde omnes Sancti ante thronum cum gaudio venientes, singuli sua merita contemplabantur, ac deinde in novas laudes prorumpentes, dulcissime Deo jubilabant. Patriarchæ enim et Prophetæ desideria sua et virtutes magni- ficas, et familiaritatem quam in terris habuerant cum Deo intuentes, invenerunt beatam Virginem in his omnibus se excellere, quia virtuosior eis, et Dominum præ omnibus desiderans, familiarissima Deo comprobatur fuisse. Sicque singuli Sanctorum Ordines accedenies, et merita sua in- beata Virgine speculanies, ipsam longe præcedere gaudentes mirabantur. Nam ipsa inter Apostolos Christo fidelissime adhæsisse, et verba ejus diligentissime conservasse inventa est. Ipsa inter Martyres patientissima et constantissima; inter Confessores illuminatissima et illuminans tam verbo quam exemplo; inter Virgines non solum castissima et sanc- tissima, sed et virginitatis et totius religiositatis prima fuit cultrix. Ipsa inter mites mitissima, inter misericordes mise- ricordissima, inter humiles humillima, inter perſectos perfec- tissima inventa est. Ideoque omnium Sanctorum excellen- tiam merito est supergressa. Mariam omni merito præfulgidam Sancti collaudant. Humilitas et obedientia commendan- tur. Quanto impetu anima divino Cordi adhæsit. 2————[kꝗ7 beatæ Mariæ 92 LIBER SPECIALIS GRATIÆ. Dixitque beata Virgo: 4 Quicumque voluerit summo honore super omnes exaltari, omnibus seipsum subjiciat. Qui etiam super omnes voluerit ditari, propria se omnino spoliet voluntate; et qui summi decoris appetit dignitatem, in omnibus se virtutibus studeat exercere.„ Et cum Responsorium Salve Maria cantaretur, illa dixit beatæ Virgini: Uiinam nunc omnium creaturarum corda in Potestate haberem, ut ex affectu ei viribus omnium te, dulcis- sima Virgo, saluiarem!v Ad quod illa:. Reclina, inquit, te supra Cor dulcissimi Filii mei, quod in se continet omnem creaturam indepravatam, et per illud me dignissime saluta.„ Post hæc oravit pro una persona, quatenus beata Virgo in exitu eidem subveniret; ad quod illa dignanter respondit: Orabit me per fervorem, quo anima mea in Deum, velut scintilla in ignem suum, revolavit, ejusque divino Cordi, velut pennula validissimo impulsu attracta, adhæsit, ut etiam anima ejus tam ferventi desiderio succendatur, quatenus in hora mortis ab omni impedimento libera, tamquam penna levis, ſeliciter in Deum valeat evolare. Ego enim sibi et om- nibus qui mihi in hoc loco deserviunt, cum meo adjutorio et protectione in extremis suis, volo adstare.„ Et cum iĩterum pro una rogaret, quæ Dominæ Nostræ de- vota gaudiorum suorum eam sæpius admonere solebat, vidit ipsam pro qua orabat coram beata Virgine stantem, quæ dabat ei monile quinque fines ut cornua habens; et dixit: Cum meorum gaudiorum mentionem facit, etiam hæc quinque superaddat: scilicet ut salutet me in illo ineffa- bili gaudio quod habui cum inaccessibile lumen beatissimæ Trinitatis primo aspexi, in quo velut in speculo lucidissimo 1. F. vin. Salve Maria, gemma pudicitiæ, de qua mundo illuæxit Sol Justitic; salve pia Maten Christianorum.x Succurrefiliis ad Filium regem Angelorum. Y. Virgo solamen desolatorum, Spes et mater benigna or- phanorum.Succurre. A pARS PRIMA, capUr xxvi. 93 agnovi illum æternum amorem quo me præ omni dilexit et elegit creatura; ex quanio amore præ cunctis me sibi in matrem atque sponsam elegit; illamque placentiam qua sibi in me, et qua omne ministerium meum, quod sibi in terris exhibui, in summo complacuit. Secundo salutet me in plenitudine gaudii quod aures meæ perceperunt ex dulcis- sima salutatione amantissimi Filii, mei patris et sponsi, cum me amantissime suscepit secundum magnitudinem omnipo- tentiæ suæ, secundum artificium sapientiæ suæ, et secundum immensitatem sui delicati amoris; decantans mihi altissi- mum et suavissimum amoris canticum præsuavissimæ vocis suæ. Tertio, salutet me in plenitudine gaudii quod anima mea suscepit in osculo illo prædulci quod mihi divinitas in- fixit, in quo suæ divinæ dulcedinis gustum tam affluenter mihi infudit, ut ex redundantia mei melliflui facti sunt cœli; ita ut etiam nec in terris tam miser aut malus sit, quin ei ex plenitudine mei, si tamen desideret, valeam impertiri. Tunc illa beatam Virginem interrogabat:«Mi Domina, quid est os animæ? Quæ respondit: Os animæ est hians quoddam desiderium quod Deus sine intermissione influit, et replet seipso secundum omnem animæ delectationis appe- titum.»Et addidit:„Quarto, salutet me in gaudio quod habui, cum anima mea tota succensa est igne divini amoris, ei cor meum liquefactum est ex dulcedine sui divini Cordis, cum totam sui amoris divini plenitudinem in me effudit, in quantum creaturæ unquam possibile fuit capere aui frui; atque ex meo ardore novo quodam modo Sanctorum multi- tudo incanduit amoris ſervore. Quinto, salutet me in gaudio quod habui, cum splendor divinitatis omnia membra mea clarissimo lumine penetravit, ita ut cœlum a mea gloria nova luce illustretur, et omne Sanctorum gaudium de præsentia mea augmentetur. Quinque 581 in Virginis assumptione Cor divinum amoris plenitudi- nem in Mariam effluit. —— Laus, gratiarum actio, desiderium, salus universo- rum et animarum exerceantur. 94 LIBER SPECIALIS GRATIXÆ. IN HIS QUINOUE cOMMUNICANS SE EXERCEAT. pso die, dum Conventus communicaret, videbatur sibi quasi Dominus cum Virgine Matre ad mensam magnam sederet. Omnes etiam personæ quæ ad primam Missam com- municaverant, ad mensam illam sedebant; illas veroquæ tunc accedebant, Angeli ad mensam reverenter ducebant. Dominus autem dabat unicuique buccellam panis, in quinque offas divisam. Per quod illa intellexit quod homo communicans in quinque se die illa specialiter debet exercere, et in his Deo quodammodo convivium exhibere. Primum est ut in omni quod potest, Dominum laudibus extollat, ac in unione laudis qua Christus omnia opera sua ad laudem Dei Patris fecit, etiam omnia sua pro Dei amore faciat et honore. Secundum est, ut in unione gratitudinis Christi, in qua humanam naturam suscepit ac mortem gau- dens sustinuit, illaque gratissima charitate qua Deo Patri gratias agens, hoc permagnum nobis contulit donum, tota die cum gratitudine permagnas gratias pro tanto sacramento referat. Tertium est, ut desideria sancta multiplicet, ne in præsentia tanti hospitis vacuus- videatur. Quartum est, ut omnia quæ die illa agit, ad profectum universitatis facere intendat. Quintum est, ut etiam omnia quæ facit, sive patitur, animabus fidelium cedant in salutem. Item intel- lexit divinitus hæc quatuor Deo in Religiosis plurimum com- placere: scilicet ut mundas habeant cogitationes, sanc ta desi- deria, dulcia ad invicem verba, et charitativa opera. pARS TRIMA, capur xxvn. 95 CAPUT XXVII. DE PROCESSIONE ET MissàA QUAM DoMj USs JESUS CHRISTUS CELEBRAVIT. o tempore quo Canonici, vicem Episcopi igerentes, Con- gregationem pro quadam pecuniæ summa graviter affli- gendo a divinis suspendissent, in die Assumptionis gloriosæ beatissimæ Virginis, cum hæc Dei famula nimio affligeretur dolore propter carentiam Dominici corporis, ex corde deside- ranti visum est ei quod Dominus abstergeret lacrymas ab oculis ejus, et manus ejus tenens diceret:«Hodie videbis mirabilia.„»Cum ergo Sacerdos ex more ad Processionem in- ciperet Responsorium, Vidi Speciosam, videbatur sibi quod tota Congregatio ordinaret se ad Processionem, quam Domi- nus cum Matre præcedebat, portans vexillum albi coloris et rubei. In albo erant rosæ aureæ, et in rubeo argenteæ. Hæc Processio facta est per ambitum usque in chorum, et inde in Ecclesiam. Tunc Dominus præparavit se Missam celebratu- rus, indutus casula rubea et pontificali infula. Sanctus Joan- nes Baptista lecturus erat Epistolam; et hoc ideo quod ipse primus fuerit qui de gaudio beatæ Virginis in utero exultavit. Sanctus vero Joannes Evangelista erat lecturus Evangelium, eo quod ipse custos fuit Virginis gloriosæ. Sanctus Joannes Baptista et sanctus Lucas Domino ad altare ministrabant, et sanctus Joannes Evangelista, beatæ Virgini, quæ adstabat in dextra parte altaris, induta vestimentis solaris luminis, habens in capite coronam omnium lapidum pretiosorum generibus incomparabiliter adornatam. Omnibus autem Sanctis qui aderant, Missam solemnem 1. Cf. Legatus, lib. in. capp. 16. 17. Injusto interdicto subjectas famulas suas consolatur Dominus. — *ů·— De zaudio Cordis sui Ppropinat ipsis Dominus. divini Cordis Maria animabus dulcedinem ministrat. 96 LI8ER spECIALISs GRATIÆ. inchoantibus, Gaudeamus omnes, beata Virgo ad altare pro- cessit, offerens Filio fibulam auream, tamquam crystallum purissimam, et summopere inæstimabiliter gemmis ador- natam, quæ singulæ puritatem speculorum habebant, ita quod beata Virgo contemplabatur omnes virtutes suas in eis. Hæc fibula texit totum pectus Domĩnicum velut clypeus, et beata Virgo in illa velut in speculo se videbat. Tunc Missam prosequentes usque ad ultimum rie eleison, Do- minus alta voce imposuit: Gloria in eæcelsis, dicens: De gaudio Cordis mei omnibus vobis propino gloriam. Ad Offertorium autem, hæ quæ beatæ Virgini specialia impende- rant obsequia, accedentes ad altare, obtulerunt annulos aureos quos Dominus suscipiens, digitis suis imposuit. Et cum Præfationem ipse summus Sacerdos et Pontifex decantasset, usque ad illud: cum quibus et nostras voces, dixit ad Sanc- tos: Cantate omnes, cantate et psallite.»Qui omnes can- tabant: Sanctus, Sanctus, Sanctus. Inter omnes et super omnes beata Virgo dulcissimum dabat sonum, quo præ om- nium Sanctorum vocibus vox ejus specialiter agnoscebatur. Cum autem instaret hora sanctissima qua elevanda erat hostia, Dominus qui simul sacerdos erat et hostia, visus est ele vare hostiam in aurea pixide clausam, et sindone velatam: per quod figurabatur quod hoc sacramentum omni humano sive angelico intellectui est absconditum. Dicto Pax Domini, posita est ibi mensa, ad quam Dominus se ponebat, juxta quem Mater ejus sedebat. Congregatio autem tota ad mensam illam accedens, unaquæque sub brachio beatæ Virginis quasi geniculando accepit Dominicum corpus de manu Do- mini; et beata Virgo crateram auream cum fistula aurea ad latus Domini tenebat, per quam sugebant omnes liquorem illum dulcissimum qui de pectore Domini emanabat. Missa finita, Dominus benedictionem dabat manu sua, in qua per singulos digitos annulos aureos habebat, significan- PARS PRIMA, CAPUT XXVIII. 97 tes sponsationem singularum Virginum sibi desponsatarum; qui lapides rubeos habebant, per quod exprimebatur quod sanguis ejus specialiter ad Virginum pertinet ornamentum. CAPUT XXVIII. PDE SANCTO BERNARDO ABBATE. festo eximii Doctoris sancti Bernardi, dum Missa In medio Ecclesiò in ejus honore cantaretur, et hæc dilectrix Dei pia devotione intenderet his quæ cantabantur, cogitans quid esset illud In medio Ecclesiæ, Dominus, cujus respec- tus est in electos ejus, animam ejus lumins suæ cognitionis illustrabat dicens: Medium Ecclesiæ est Ordo sancti Bene- dicti 1, sustinens Ecclesiam, velut columna cui tota domus innititur; quia ad universalem Ecclesiam et ad omnes ordines se quoad aliquid tenet. Ad Superiores, scilicet Papam et prælatos, tenet se, exhibendo eis reverentiam et obedientiam; ad Religiosos, per instructionem et informa- Medium Ecclesiæ occupat Ordo sancti Bened icti. tionem bonæ conversationis; nam omnes alii ordines hunc Ordinem in aliquo imitantur. Ad bonos et justos habet se per auxilium et consilium; ad peccatores, per compassionem, correctionem et confessionis auditionem; ad animas purgan- dorum, per orationis sanctæ subventionem. Denique ibi in- veniunt peregrini hospitalitatem, pauperes sustentationem, infirmi recreationem, esurientes et sitientes refectionem, tris- tes consolationem, animæ fidelium liberationem. In hoc medio, sancti Bernardi singulariter a Deo in be- nedictionibus dulcedinis præventi Dominus os aperuit, quia 1. Cf. Part. 1w. c. S. Item cf. Sanctæ Hildegardis Scivias, Lib. il. vis. v. 7 Multa ex his quæ perSpiritum Sanctum 85675 effudit S. Bernar- dus, et plura reservavit. Stola gloriæ Christi divinitate ac humani- tate contexta est. 22ôͤ˙ 22——— LIBER SPECIALIS GRATI. 98 Spiritus Sanctus ipsum tam affluenter et superabundanter influendo replevit, ut velut cum ventus rapidissimo impetu januam aperit, ita Spiritus Sancti impulsu ea quæ sibi divi- nitus inspirabantur, charitate accensus effuderit, et Ecclesiam sua doctrina multum illuminaverit. Et implevit eum Domi- nus Spiritu Sapientiæè et intellectus, quia omnia quæ per Spiritum Sanctum cognovit, et in dulcissima fruitione et sapientia et experientia, et supra quod dici potest, mente illustratus, licet multa effuderit, multo tamen plura in intel- lectu reservavit. 2 Tunc illa dixit: eEia præcordialis dilecte, et quæ est stola gloriæ quam Scriptura toties commemorat te induisse Sanctos? Nomen gloriæ tuæ mihi revelasti 1; modo, si placet, quæ sit hæc stola gloriæ mihi revela.„»Mox sanctus Bernardus in stola ex candido, viridi, rubeo et aureo colore mirifice contexta, sibi apparuit, splendorque solaris his coloribus immixtus ineffabili pulchritudine et delectabi- litate interlucebat. Et ait Dominus: Hæc est stola gloriæ, candore innocentiæ et virore summarum virtutum mearum contexta, ac roseo sanguinis mei colorata decore, insuper fer- ventissimo amore meo inaurata. Solaris autem splendor, qui tam eleganter rutilans interlucet, est divinitas cooperans et perficiens omnia opera meꝶ humanitatis. Hac stola omnes meos vestio Sanctos, quia innocentia mea et decore virtutum mearum, ac amorosa passione omnem eorum gloriam in summo perfeci. v Amor etiam in specie virginis pulcherrimæ stabat a dextris Sancti Bernardi, et quocumque ibat ipsum comjtabatur, in signum specialis meriti quod habuit, ex eo quod tam amo- rosus erat, et tam multos suis eloquiis et scriptis in Dei amore accendit. Totum quoque cœlum ex verbis ejus velut margaritis fulgidis erat ornatum. 1. Cf. Cap. 16. hujusce partis. PARS PRIMA, CAPUT XXIX. 99 CAPUT XXX. DE NATIVIrATE GLORIOSÆE MARIÆ VIRGIxIS. xSTrAUHE gloriosæ Virginis festo, quo velut aurora rutilans, in hunc mundum nascendo progressa est, hæc Christi ancilla devota, ipsam Reginam gloriæ in oratione requisivit, quid sibi ab ea in suo festo legi vellet. Cui benigna Virgo statim apparuit dicens:« Lege mihi tot Ave Maria quot dies fui in utero matris meæ, scilicet ducenta septua- ginta septem, et admone me gaudii quo nunc gaudeo, ex eo quod video et agnosco gaudium beatissimæ Trinitatis, quod habuit de me ex placentia qua sibi in me complacuit ab æterno; specialiter in mea Nativitate tantum exultavit, ut ex abun- dantia sui gaudii cœlum et terra, et omnis creatura, licet causam nesciens, tamen exultaret. Sicut enim artifex qui mi- rificum opus facere decrevit, magno studio præmeditatur, et in delectatione cordis sui præimaginatur: sic veneranda Trinitas delectabatur, et gaudebat quia me talem imaginem ſacere volebat, in qua totius sapientiæ et bonitatis suæ arti- ficium elegantissime appareret. Insuper sciebat opus suum in me nunquam depravari. In tanta denique jucunditate et exultatione Nativitatem et infantiam meam dignata est præ- videre, ut omnis actus pueritiæ meæ coram eo delectabilis ludus videretur, juxta illud: Ludens coraàm eo omni tem- vorèe.»(Pnov. viII. 30.) Secundo, admone me gaudii quod habeo ex eo quod Deus me super omnem creaturam dilexit in tantum, ut amore mei multoties pepercerit mundo, etiam antequam nata essem. Ipse etiam ex amore nimio anticipavit aliquantulum nativi- tatem meam, et prævenit me sua gratia in utero matris meæ. In beata Maria sibi complacuit ab æterno BB. Trinitas tamquam in sui fideli imagine. Triplex gaudium beatæ Virginis in sua nativitate. ———— Innumeræ B. Virginis virtutes. 100 LIBER SpPECIALIS GRATIÆ. Tertio, admone me gaudii quod habeo ex eo quod me super omnes Angelos et super omnem creaturam dignissime hono- ravit. Ex illa namque hora qua anima corpori est infusa, Spiritu Sancto me replevit, qui me ab originali peccato peni- tus emundavit, et singulari sanctificatione in sacrarium sibi elegit, ut velut rosa sine spina, et tamquam lucifer, orirer in mundum!. Beata itaque Maria habebat crines miræ pulchritudinis, quos dum illa ob nimiam tractaret lenitatem, gloriosa Virgo dixit: Contrecta crines meos quia quo plus eos contrecta- veris, eo amplius decoraberis. Hi enim crines meas innume- ras designant virtutes: quanto magis bas imitando tractave- ris, tanto magis in te pulchritudinem augent et decorem. v Tunc illa dixit: O virtutum Regina, dic, obsecro, quæ erat prima virtus in qua te in infantia exercuisti?» At illa re- spondit:«Humilitas et obedientia atque amor. Ab inſantia enim tantæ humilitatis fui quod nunquam me creaturæ præ- tuli,et tam subjecta et obediens eram parentibus meis quod eos in nullo unquam contristavi. Ex eo etiam quod Spiritus Sanc- tus in utero matris meæ me replevit, sic ad omne bonum incli- nata eram, ut miro modo omne bonum diligerem; et quidquid erat virtutis, statim mira delectatione amplectendo imitarer.„ In sancta nocte dum cantaretur: Stirps Jesse 2, vidit beatam Virginem in similitudinem arboris pulcherrimæ super omnem terræ altitudinem et latitudinem extensæ. Erat- que arbor illa perspicua ut speculum perlucidum; folia habens aurea suavissimum reddentia sonum. In cujus sum- mitate flos deliciosissimus erat, qui totum orbem contegebat, et odore mirifico respergebat. Dixitque gloriosa Virgo: 1. Cf. Cap. 41. hujus 1. partis. 2. F. Stirps Jesse virgam produæit, virgaque forem;“ Et super nunc florem requiescit Spiritus almus. 3. Virgo Dei Genitrix virga est; flos, flius ejuls.“ Et siper. PARS PMA, CAPUT xXXIX. 101 Deus meus suimetipsius laudator et laus est in me, et seipsum miro modo pascit in me. v Ad Missam etiam, dum in Sequentia Ave præclara can- taretur versus: Hinc manna verum, videbatur sibi quod beata Virgo in medio Congregationis sederet, habens pueru- lum elegantissimum, cujus brachia auro gemmisque ineffabi- liter erant ornata. Per quod intellexit designari quod Domi- nus Jesus pernimium dolorem in brachiis habuit, cum post bajulationem Crucis et extensionem penderet in Cruce. Et cum cantaretur: Ora, Virgo, nos illo pane cœli dignos eſfici, mox virginea Mater puerum altissime elevabat, et liquor balsami de puero ubertim effluens Congregationem feliciter influebat. Ad versum vero illum: Fac fontem dulcem, vide- batur sibi quod singulas personas sub pallio suo divino Cordi Filii sui applicaret dicens: àIn hoc fonte omnem amaritu- dinem vestram dulcificate, et omnia tentamenta vestra devin- cite.»Cum autem pro Congregatione oraret, ut eam in sancto proposito confortaret et confirmaret, Dominus ait: à Si mihi voluerint adhærere, in æternum eas non derelin- quam. v 1. Sequentia Hermanni Contracti, cujus hic laudantur strophæ sequen- tes: Hinc manna verum Israelitis veris Abraliæ Filiis admirantibuis quondam, Mohsi quod tyꝑus figurabat, jam nunc abducto velo datur perspici: Ora, Virgo, uos illo pane cœli dignos eHici. Fac fontem dulcem, quem in deserto petra prœmonstravit, degustare cum sincera fide, renesque constringi, lotos in mari anguem æneum in cruce Speculari. Deus seipsum laudat et pascit in Maria. In fonte Cordis divini amaritudo dulcescit et tentatio superatur. 3— Omnis oblatio Christo commit- tenda est ut ejus inter- ventu nobilitetur. 102 LIBER SPECIALIS GRATIX. CAPUT XXX. DE ANCELIs, ET QUALITER HOMINES SoCIENTUR ElSDEM. NTE ſestum sancti Michselis, cum hæc Christi ancilla A in familiari unione a Deo quæsisset quid Angelis obse- quiĩi offerre deberet, hoc responsum accepit: Lege, inquit, eis novem Pater noster, secundum novem Ordines Angelo- rum.» Quod cum fecisset, in die sancto volebat suo offerre Angelo, ut ille cæteris Angelis præsentaret. Cui Dominus Jesus indignanter ait: Committe mihi ut ego hoc faciam; quia inæstimabili gaudio hoc facere me delectat; eo quod omnis oblatio mihi commissa, cum per me in cæœlestibus præsentatur, ex meo interventu nobilitatur, et in melius commutatur; sicut denarius in massam candentis auri im- missus et in unum redactus, jam non quod fuit in se, sed quod factus est, ex auro apparebit.o Post hæc vidit ascensum aureum novem gradibus consi- tum, multitudine Angelorum hinc inde circumdatum, ita ut in primo Angeli, in secundo Archangeli, et sic deinceps cui- que gradui Ordo angelicus præsideret. Intellexitque cœlitus per hunc ascensum hominum conversationem designari, ita videlicet ut quicumque in Ecclesia Deo fideliter, humiliter et devote ministraret, et etiam propier Deum infirmis, peregri- nis seu pauperibus, et invicem in charitate cuilibet alteri sub- veniret, in primo gradu consisteret, Angelis coœquatus. Qui vero oratione et devotione familiarius Deo intendunt, et pro- ximis suis doctrinam, consilium et auxilium impendunt, in secundo Archangelis inseruntur. Et qui se exercent in patientia, obedientia et voluntaria paupertate et humili— W—* ——— PARS PRIMA, CAPUT XXXV. 103 tate, omnesque virtutes fortiter peragunt: tertium gradum cum Virtutibus conscendunt. Qui autem vitiis et concupis- cenũis reluctantes, diabolum cum omnibus quæ suggerit, contemnunt: in quarto gradu cum Potestatibus triumphum gloriæ obtinebunt. Qui vero in Ecclesia cœteris prælati, offi- cium sibi commissum bene ministrant, animarum lucro die nocteque invigilantes, et talenta sibi credita omni qua pos- sunt diligentia duplicantes: hi cum Principatibus in quinto gradu gloriam regni pro labore suo possidebunt. Qui autem divinæ majestati reverenter cum omni subjectione se incli- nant, et pro ejus gloria omnem hominem reverentur atque diligunt, seipsos etiam quia ad imaginem Dei facti sunt, Deo in quantum possunt conformant, subjicientes carnem spiri- tui dominantur animo suo, ipsum ad cœlestia transferendo: cum Dominationibus in sexto gradu exultabunt. Qui vero sedulæ meditationi et contemplationi inserviunt, cordis mun- ditiam et mentis etiam tranquillitatem amplectendo, quietis- simam se exhibent Deo habitationem; qui vere Paradisus Dei dici possunt, juxta illud: Deliciæ meæ esse cum filiis homi- num(PRov. viiI. 31.) de quibus ipsedicit: Inambulabo in eis et inhabitabo.(II Con. vi. 16.) In septimogradu Thronis sociantur. Qui autem scientia et cognitione cæteris eminent, qui singulari beatitudine Deum facie ad faciem mente illustrata conspiciunt, et ea quæ ex ĩpso fonte omnis sapientiæ hauriunt, per doctrinam et illuminationem aliorum in ipsum refundunt: in octavo ascensionis gradu cum Cherubim locabuntur. Et qui Deum toto corde et mente diligunt, et igni æterno qui Deus est, se totos immittunt, eique simillimi facti, non jam suo sed divino amore, Deum sicuti dilecti sunt, diligunt, omnia in Deo et propter Deum diligunt, inimicos ut amicos intuentur; quos ab amore Dei nil valet separare, imo nec impedire, quia ꝗuo magis inimici in eos insurgunt, eo validius in amore con- valescunt, feliciter in seipsis ardentes et alios accendentes, ita Qualiter novem gradus Angelorum in hac vita ascenduntur. —— —5— Inter Missam Angeli coram sibi commissis animabus videntur stantes. 104 LIBER SPECIALIS GRATIXÆ. ut si possent omnes homines in Dei amore facerent perfec- tos; aliorum vitia et peccata et propria deflentes, quia solius Dei gloriam et non suam omnino diligunt et requirunt: isti nono gradu cum Seraphim, inter quos et Deum nulli alii Spi- ritus sunt, Deo immediate appropinquant. Inter Missam vero vidit multitudinem Angelorum adesse, et quemlibet Angelorum stantem coram sibi commissa vir- gine, in specie juvenis pulcherrimi. Quidam habebant scep- tra florigera, quidam aureos flores. Cum autem Conventus inclinaret, super flores os ponebat in signum æternæ pacis; sicque Angeli per totam Missam cum magna reverentia mi- nistrabant. Cum accederent ad convivium Regis cœlorum, quilibet Angelus duxit sibi commissam; Rex autem gloriæ stabat in loco sacerdotis, ineffabili circumdatus gloria, ornamentum habens in pectore in modum arboris pulcherrimæ quæ divi- sit se, et ex Corde illo mellifluo, in quo sunt omnes thesauri sapientiæ et scientiæ absconditi, profluxit vena purissima, qua omnes ad Deum accedentes inebriabantur torrenie voluptatis divinæ. CAPUT XXXI. DE FESTrO OMNIUM SANCTORUM, Er QUALITER CHRISTUS OMNES& ANIME DEFEECTUS SUPPLEr. »Vigilia Omnium Sanctorum, cum in quodam opere ex f obedientia sibi injuncto laborans, missam neglexisset, tandem ante elevationem hostiæ sacrosanctæ veniens, corde meœsto obtulit Deo negligentiam suam. Cui Dominus: Nonne ego videor tibi tantum pretium quod possit absol- „F PARS PRIMA, cApUr xxxi. 105 vere omnia debita tua? vAd quod illa:«Etiam, Domine, plene confido quod possis.»Et Dominus: 4Nonne etiam tam inappreciabile sum ego pretium, quod idoneum sit sup- plere et persolvere universa tua neglecta? At illa: à Ita, Domine; scio enim quia tibi nihil est impossibile.« Ergo, ait Dominus, plene in omnibus Deo Patri pro te respondebo. Tu quoque singulas Sanctorum deprecare turmas, quatenus et ipsi pro te sua offerant merita: Patriarchæ scilicet et Prophetæ, desiderium quod ad meam habuerunt Incarnatio- nem; Apostoli, fidelitatem qua mecum in omnibus tribula- tionibus meis permanserunt, et per mundum prædicando discurrentes, populum mihi fidelem collegerunt; Martyres, patientiam qua sanguinem suum propter amorem meum effuderunt; Conſessores, sanctitatem eximiam qua aliis verbo et exemplo viam vitæ demonstrarunt; Virgines sacræ, castita- tem et incorruptionem qua proximæ mihi esse meruerunt. v Inter Matutinos vero, vidit Regem gloriæ in throno crys- tallinæ puritatis sedentem, qui rubeis corneliis decenter erat perornatus. Ad cujus dexteram Regina cœli in solio simili sapphiro albis margaritis exornato residebat. Unde per crystallinum Dei thronum intellexit significari inæstimabi- lem divinitatis puritatem; per cornelios vero passionem suæ humanitatis roseam; per sapphirum etiam, cœlicum Cor Matris Dei; et per margaritas, virginalis ejus puritas signi- ficabantur. Cum ergo cantaretur versus secundus: Ora ꝓro populo l, exurgens Mater gloriosa de solio suo, flexis genibus, visa est Filio Regi pro Congregatione devote supplicare. Simili- ter quilibet Sanctorum chorus facere videbatur, dum fieret mentio eorum. Deinde intra octavam lectionem, iterato exurgens coram Filio stabat, cum innumerabili turba sanc- 8 95 5 1. Versus Responsorii Felix namque es in Festis B. M. V. usurpati, et apud Helftenses secundo loco positi in Festo Omnium Sanctorum. Dominus est pretium quod potest 1 8 f f nostra debita universa Solvere. E divino Corde funiculus triplex per Cor B. Vir- ginis ad omnes Sanctos progreditur. Dulcissimo sono e cordibus Sanctorum cœlum resonat. 106 LIBER sSPpECIALIs GRATIÆ. tarum Virginum; et ecce de Corde illo dulcifluo, in quo latet copia omnis beatitudinis, progredi videbatur funiculus triplex aurei coloris, qui pertransiens amorosissimum Cor Virginis Matris, protendebatur ad singula Virginum corda, sicque sigillatim omnium corda pertransiens, donec de corde postremæ Virginis reflexus penetraret Cor Dominicum, faciens ductu mirabili quasi choream. Seorsum vero Virgi- nibus circumducta videbatur reliqua multitudo utriusque sexus, qui hoc speciali dono virginitatis non erant sublimati. Seorsum etiam his chori sanctorum Angelorum circum- ducebantur, et de singulis Sanctorum cordibus, tam Vir- ginum quam reliquæ multitudinis exivit sonus dulcissimus in modum organorum: per quod dabatur intelligi, quod nihil adeo parvum perfecerunt in terris, in laude et gratia- rum actione, in oratione, factis, dictis, vel etiam cogitationi- bus quod non suavi soni clangore de cordibus eorum æterna- liter in laudem fesonet divinam, et ipsorum gaudii ac gloriæ incrementum. Unde reduxit ad memoriam de talibus fore Scriptum!: IJbi Ssonant jugiter organa Sanctorum, et illud: Laudate eum in cymbalis et choro(PSXL. cl..) etc. Per triplicem vero funiculum qui de Corde Dei procedebat, intellexit significari amorem semper venerandæ Trinitatis, scilicet Patris et Filii et Spiritus Sancti, qui per interventum dignissimæ Matris Mariæ, incorruptarum Virginum amato- ria corda speciali suavitate pertranseundo sibi counit, teste Scriptura quæ dicit: Incorruptio proximum Facit Deo (Sap. Vi. 20.) Inter Missam vero summam, dum legeretur Evangelium, illa solito sibi more perquirens, ait:«OQuid me, amator dulcissime, modo vis facere?„Cui Dominus: à Ad quid, 1 Ant. In civitate Domini ibi sonant jugiten organa Sanctorum, ibi cinnamomum et balsamum, odon suavissimus, carmina eorum; ibi Angeli et Archangeli hymnum Deo decantant, alleluia, alleluia. 6f PARS PRIMA, CAPUT XXXI. 107 inquit, pridie præmonui te?„Tunc illa recordans se hesterno die præmonitam a Deo, ut Sanctorum cœtum oraret pro se offerre, et ad hoc obtinendum studens, intellexit Dominum sibi dicentem: 4Ecce ego præcedens omnes Sanctos acce- dam pro te oblaturus Deo Patri: et primo, tempus illud sanctissimum, quo in utero virgineæ Matris meæ novem mensibus tamquam sponsus in thalamo requievi, ofſeram pro tempore illo, quo tu in utero matris manens, nec origi- nalis peccati macula carens, necdum gratiæ meæ capax eras. Deinde offeram sanctissimam nativitatem meam pro tua nativitate, in qua nondum fonte baptismatis renata, mihi exstitisti aliena. Hinc innocentissimam infantiam et pueri- tiam meam pro ignorantia infantiæ et pueritiæ tuæ; ferven- tissimum quoque studium devotissimæ adolescentiæ meæ et juventutis offeram pro negligentia tuæ juventutis. Totam dehinc seriem sanctissimæ et perfectissimæ conversationis meæ cum fructu amorosæ passionis meæ offeram, pro uni- versis commissis ac defectibus tuis, ut per meipsum atque in meipso omnia tua sint suppleta. Sicque his dictis, progrediens Dominus virtutum, subse- quente se omni cœlorum militia, accessit oblaturus ad altare quoddam decentissimum, quod miraculosa nimis ac delecta- bili varietate artificiosissimæ sculpturæ apparebat exornatum. In quo intellexit reconditum inappreciabilem illum ac inæstimabilem thesaurum totius videlicet summæ ei incom- prehensibilis divinitatis. Per sculpturam quoque altaris intellexit notari inexplicabilem diversitatem beneficiorum Dei, quæ excedit omnem humanum intellectum. Tribus etiam gradibus ad prædictum altare ascendebatur: quorum primus erat aureus; per quod declarabatur quod nullus potest ad Deum venire, nisi ascendat per charitatem. Secun- dus vero gradus aerei videbatur coloris; per quod innuebatur meditatio de divinis et cœlestibus; quia volentem appropin- Quænam offert Deo Patri Christus pro anima Altare in cœlis miro modo erectum describitur. 4 Dona quæ Dominus Congrega- tioni confert. —— 2—— 108 LIBER spECIALIs GRATIE. quare Deo necesse est ut ab omnibus terrenis exoccupatus, frequentius conetur per meditationem ad cœlestia elevari. Tertius quoque gradus apparebat viridis; per quod notaba- tur virens intentio laudis divinæ: ut scilicet omnis nostra operatio tali fiat intentione, ut magis Dei laudem et gloriam desideremus quam nostrum profectum et salutem. Hinc circa iempus communionis, vidit in medio supra- scriptæ choreæ mensam rotundam, decenter valde composi- tam; de qua Deus, sub specie sacramentalis hostiæ, deificum corpus suum et sanguinem Congregationi præbuit conse- denti sibi ad mensam eamdem. Deinde, tamquam rex munifi- cus, per ministeria Principum cœlestium, singulis de Con- gregatione euxenia regia transmisit. Quæ euxenia, illa quæ vidit, hoc fore affirmabat, de quo Dominus animam quam- dam sibi devotam ante idem festum certificaverat i, quia ob exhibitionem specialis amicitiæ, cuilibet de Congregatione daturus esset mille animas, quas pro ipsarum orationibus a nexibus culparum expeditas transferret ad regnum cœlorum. DE AUREOLA VIRGINUM. QUALITER DEUS DEBEAT LAUDARI IN SANCTIS. rEn in fesio Omnium Sanctorum, dum cogitaret quid Deo laudis in honore suorum Sanctorum exhiberet, dixit ad eam Dominus:«Lauda me pro eo quod sum omnium Sanc- torum corona.»At illa statim beatissimam et semper vene- randam Trinitatem pro modulo suo laudabat et benedicebat, eo quod esse dignatur Sanctorum corona et mirabilis dignitas eorum; insuper, pro singulari prærogativa aureolæ omnium Virginum beatarum. Statim autem vidit in capite Virginis gloriose et omnium Sanctorum coronam inæstimabilis 1. Cf. Legatus. Lib. 11. c. 9. N*5kE— PARS PRIMA, CAPUT XXXI. 109 decoris, ita quod de ejus gloria nullis verbis exprimere posset. Vidit etiam qualiter Deus esset aureola beatæ Virginis et omnium Virginum, in similitudine serti, quod erat plenum rotundis nodulis, tribus et tribus sibi junctis; quorum unus rubei, alius candidi, tertius aurei erat coloris. In rubeo no- dulo designari intellexit Christi passionem, et omnium Vir- ginum passiones, etiam quælibet adversa; quia qui virginita- tem illibatam conservare voluerit, absque labore et tribulatione nequaquam sufficit. In aureo figurabatur amor Christi et Virginum; quia veræ Virgines ipsum naturaliter diligunt cui integritatem suam devoverunt. In candida margarita Christi innocentia et virginitas immaculata exprimebatur. Qudd tres et tres insimul erant positi, significabat quod Vir- gines ex prædictis tribus specialem præ aliis Sanctis familia- ritatem, delectationem et gustum præsuavem in Domino habent. Licet enim omnis Sanctorum decor et gloria ex san- guine Christi et innocentia, cæterisque ejus virtutibus constet perfectus, ac inter quamlibet animam et Dominum dulcis- sima familiaritas et delectatio sit; speciali tamen præroga- tiva Virgines, velut in sponso proprio, deliciosiori familiaritate et delectatione et gustu persuavi Deo perfruuntur. In rotun- ditate nodulorum intellexit designari inæstimabile et inex- plicabile quoddam bonum in eo latitare, quod etiam nec Sancti in cœlo ad plenum valent agnoscere, nec discutere; ut vere dici possĩt: bonum illud nemo scit, nisi qui accipit. In sancta vero nocte cum iterum excellenũssimam Trini- tatem, laudibus quibus poterat extolleret, vidit in excessu mentis fontem vivum, splendidiorem sole; qui in semetipso et ex semetipso existens, suavissimum et optimum ex se aerem faciebat. Consistorium ejus firmissimi et pretiosissimi operis erat, habens hauritorium suum in seipso, absque humano opere seipsum hauriens, et omnibus liberaliter communicans. Per solidissimum ſontis consistorium Patris omnipoientiam Triplex ordo in aureolis Virginum demonstra- tur. Christi loria in irginum aureolis maxime splendet. De fonte vivo et septem columnis. Fons, hauritorium aqua, aer sunt BB. Trini- tatis imagines. Septem ordines Sanctorum per quos alter in alterum influit. 110.IBER SPECIALIS GRATI&R. intellexit designari; per hauritorium, Filii Dei increatam sapientiam, quæ se pro suo beneplacito omnibus libenter effun- dit, et cuique prout vult, distribuit et communicat; per dulce- dinem aquæ, Sancti Spiritus ineffabilem suavitatem et bonita- tem. Per aerem saluberrimum significabatur quod Deus est vita omnium; quia sicut absque aere homo non potest vivere, iia sine Deo nulla vivit creatura. In circuitu fontis, in ipso consistorio ejus, erant septem columnæ, habentes capitella ex sapphiro; per quas septem rivuli omnes Sanctos influebant, ita ut unus in Angelos, alter in Prophetas, tertius in Apo- stolos, quartus in Martyres, quintus in Confessores, sextus in Virgines, septimus in omnes cæteros Sanctos derivaret. Qui in omnibus bonis satiati suavissimum odorem in invicem spirabant, quem quilibet ab alio pia aviditate in se trahebat: per quod innuebatur quod Sancti gaudium suum et omnia quæ in Deo possident bona, in invicem profusa benignitate communicant. CAPUT XXXII. Dr SncA cxHARNI Er Rius DRconkE. festo eximiæ Virginis Catharinæ, apparuit ei ipsa Virgo in veste quæ aureis rotis tota erat repleta, habens in sum- mitate duas manus aureas quæ ipsam vestem insimul conti- nebant. Per quas signif.cabatur illa felicissima Dei cum anima unio indivisa. Tunc Christi ancilla eam reverenter salu- tavit cum Antiphona 4 Virgo Speciosa ſ. Post hæc dixit 1. Ant. Ave Virgo specissa, clarior sideribus, cujus vultum et deco- rem concupivit Dominus, funde preces Creatori ꝓro tuis Supplicibus. 1 11— 8 PARS PRIMA, CAPUT XXXIII. 111 ad eam: Obsecro, dic mihi quid per hoc notatur quod tibi canimus: cuijus vultum ac decorem concupivit Dominus? Quæx est illa facies tua quam Dominus in te concupivit? Quæ respondit: Vultus meus est imago venerandæ Tri- nitatis, quam in me Dominus concupivit, quia nunquam eam magnis depravavi peccatis. Decor autem meus est illud eximium decus, quo Christus fideles suos sanguinis sui colore inæstimabili pulchritudine decoravit. Et scias quo- ties homo communicat, toties decor ille renovatur et auge- tur; ut verbigratia, qui semel tantum communicat, deco- rem illum in anima sua duplicavit. Qui vero centies aut millies communicaverit, toties decorem illum in anima sua superauxit. 5 Cum virgo sanctam Catharinam pro quadam sibi devota exorasset, illa respondit: Dic(sibi) ut legat mihi: Laudate Dominum omnes gentes, et Antiphonam: Voæ de cœlis insonuit: Veni, dilecta mea, veni, intra thalamum Sponsi tui, quod postulas impetrasti, ꝑro quibus oras salvi erunt; admo- nens me gaudii quod habui cum Christus Rex et Sponsus meus his verbis me vocavit: cum enim vox illa ad me delata fuit, tantus amor succendit cor meum, et tam ineffabili gau- dio resol vebar, quod omnis horror mortis in nihilum ęst redactus.„ CAPUT XXXIII. DE MINIMO SANCTO ET DE BONTITATE DEl. ABAro quodam, dum cantaretur Sequentia: Mane 8 prima Sabbatil, in i110 versu: Ut. fons summæ pietatis, 1. Sequentia in honorem Dominicæ Resurrectionis, in cujus ultima stropha sic ad B. Mariam Magdalenam sermo dirigitur: Ut.fons summæ Vultus in Sanctis est imago SS. Trinita- tis, quem concupiscit Dominus. —* ———————— 112 9 LIBER SpECIALIS GRATIX. cogitabat quot et qualia dona inenarrabilia de ipso fonte om- nium bonorum emanassent, et sine fine emanant. Et ait Domi- nus ad eam: qVeni et vide minimum qui est in cœlo, et tunc poteris cognoscere ſontem pietatis. Illa vero cogitare cœpit ubi illum posset invenire, aut quomodo eum valeret agnos- cere. Et ecce occurrit ei vir quidam viridi amictus vestimento, crispos habens crines et glaucos, mediocris staturæ, pulcher facie nimis et decorus valde. Cui illa:(Quis es tu?» Re- Raptor et spondit:&Ego eram in terris raptor et maleficus, et nun- maleficus 5 in morte quam bonum opus ſeci.»Et illa: Et huc quomodo in Pœnitens 3 1 4 4 pietate Dei gaudium intrasti? o Et ille: Omnia mala quæ feci, non ex ad requiem pervenit. nequitia, sed quasi ex consuetudine et melius nesciens perpe- travi, quia ad hoc a parentibus nutritus eram; ideoque in fine per pœnitentiam Dei misericordiam sum consecutus, et cen- tum annis fui in locis pœnarum, et multa pertuli tormenta, et nunc sola et grataita Dei pietate huc in requiem sum deductus.„Tunc ille omnia bona quæ Deus tam misericor- diter in ipso peregit, isti quæ bæc vidit, tradidit, et hoc illi erat lætitia magna quod hoc facere potuit. Sicque fontem pie- tatis cognovit in minimo; quia si Deus talia operatus est in eo qui nil boni peregit, quid in virtuosis Sanctis suis per- ficiet? CAPUT XXXIV. DE SANCTO BARTHOLOMÆO. ibir aliquando sanctum Bartholomæum Apostolum in gloria mirabili, habentem ante se auream crucem. Et cum secum miraretur quid illa Crux designaret, dixit ad eam pietatis, qui te lavit a peccatis, servos suos atque tuos mundet data venia. ————y—— — PARS PRIMA, cApUr xxxiv. 113 Dominus:«Hæc est illa crux de qua in Evangelio dixi: Qui vult venire post me(Marr. xvi. 24.) etc. Cujus superior pars est spes et confidentia, qua omnes qui seipsos et sua deserunt propter me, ad me tendunt. Dextra pars est amor proximi; sinistra vero, patientia in adversis. Inferior pars est cautela ab omnibus quæ animam a. Deo elongant. Quia igitur iste dilectus mihi discipulus, me perfecte sequendo et imĩitando, hanc crucem tulit, modo insigni glo- ria ipsius supereminet dignitati.„ QUALITER DEUS IN SANCTIS LAUDATUR. 1s4autem tanta Apostoli gloria, desiderabat Deum, qui V suos glorificat dilectores, in suis Sanctis collaudare. Quam Dominus dignanter, utpote suam devotam discipulam, instruxit dicens: æLauda meam bonitatem in Sanctis, quos tanta beatitudine donavi, ut non solum in seipsis omnibus abundent bonis, verum etiam cujuslibet gaudium ex alio in tantum augmentatur, ut quilibet de bonis alterius plus gau— deat quam unquam mater aliqua in exaltatione unici sui, aut pater in triumpho et gloria sui potuit exultare filii. Sic- que singulorum merita quilibet tamquam propria in jucun- dissima possidet charitate.„ DE SANCTIS. x ſesto igitur cujuslibet Sancti potes me laudare pro æterna 1 electione qua Sanctos elegi; quam etiam in jpsis jita for- tificavi, ut quamvis electi ad æternam beatitudinem in ma- gnis quandoque sint peccatis, semper ac si non peccaverint, in eis respiciam illam ad quam perventuri sunt claritatem. 8 Diversæ Crucis partes explicantur. rDrrrrreeeee 3 Qualiter Sancti de donis Dei possunt laudari. ——— 114 LIBER SPECIALIS GRATIE. — Secundo, pro amicabili vocatione mea, qua eos vocavi ad regnum decoris. Quis enim unquam ad meam divinam ma- jestatem accessum habere præsumeret, nisi ipsum vocarem et traherem? Tertio, pro fidelissima regni mei cum ipsis divi- sione; quiæ omnes reges et reginas mecum constitui, et tam feliciter et gloriose regnare feci, ut non dimidium regni mei, Sed totum accepisse videantur. v Possunt etiam Sancti admoneri gaudii quo gaudent ex eo quod modo perfecte cognoscunt, et in jucundissima delec- tatione vident qualiter eos ab æterno dilexi, et ad talem feli- citatem gratis elegi. Nullus enim amici sui cor respicere valet, qualiter circa ipsum afficiatur, sicut electi mei, qui Cordis mei intima rimantes, ineffabili gaudio sentiunt erga se affectum meum et amorem. Secundo, suavissimi gustus quem habent, quia quod me laudant et benedicunt, et quod meam erga se vident charitatem, eis dulcissime sapit. Tertio, quod habent suæ voluntatis copiam, quia omnia quæ volunt, liberalissime possunt. v Possunt etiam Sancti admoneri: primo, gloriosissimæ, splendidissimæ et deliciosissimæ præparationis, quam eis Deus ab æterno præparavit; videlicet ut sint ubi ipse est, cohæredes Unigeniti sui, imo in seipso in intimo paterni cordis sui eis donavit mansionem. Secundo, dulcissimæ in- fluitionis qua illos Deus tota divina deliciositate sua influit, et ipsi tota graũitudine sua dulcissima fruitione refluunt in ipsum. Tertio, dignissimi honoris quem eis exhibuit, quia eos fecit suos commensales, cibans et satians eos sine fastidio splendore prædulcis faciei suæ, et inebrians torrente volup- tatisdivinæ, replendo in bonis omnia eorum desideria. Quarto, fidelissimæ remunerationis qua nihil tam parvum pro ejus amore fecerunt, dimiserunt aut pertulerunt, quod oblivioni dederit; sed omnia diligentissime conservans, ipsos super omne meritum dignissimo remuneravit honore. Quinto, PARS PRIMA, carUr xxxv. 115 æternæ beatitudinis, qua certi sunt quod eorum gloria et feli- citas nunquam deficiet, Sed cum meritorum et gaudiorum cumulo semper accipiet incrementum. CAPUT XXXV. DE FESTO DEDICATIONIS ECCLESIK. x festo Dedicationis Ecclesiæ, cum ad Missam cantaretur Versus, Deus cui adstant Angelorum chori I, vidit in spiritu cœlestem Hierusalem, et thronum Dei in ea; qui erat tantæ magnitudinis, ut a summo cœlo usque ad infer- num extenderetur: inferius habens clavum magnum qui omnes qui erant in inferno deprimebat; per quem justitiam Dei intellexit designari, quæ impios tam justissime a Deo separavit. Eratque civitas illa constructa ex lapidibus pretio- sis et vivis, scilicet Sanctis; ita ut quilibet Sanctus in muro, sicut imago in lucidissimo speculo cum omnibus meritis suis distincte appareret. Omnes vero Angeli ante thronum secun- dum ordines et dignitates suas stabant ordinati. Anima vero Anima per angelos cum Dilectum adire cuperet, Angeli eam mira blanditate deducĩtur 83 8 ad thronum suscipientes intra se, usque ad Archangelos deduxerunt: dein Pilecti sui. Archangeli usque ad Virtutes; sicque omnes Angelorum ordines pertransiens, usque ad thronum Dilecti sui pervenit, ceciditque ad pedes ejus dicens: Saluto pedes tuos sanctis- simos, quibus amore inæstimabili et desiderio exultans ut gi- gas, cucurristi viam nostræ redemptionis et salutis. Deinde gratias egit pro singulis bonis quæ ad pedes ejus fuerat con- Secuta. 1. Verszus ad Graduale. 1.9„ X——— unᷣ——— Dominus in cœlo m anibus expansis ad omnes suscipiendos peratat. Obedientia cæterarum virtutum munera Deo offert. 116 LIBER sPpECIALISs GRATIX. Post hæc autem dixit ad Dominum:« Quid modo petam, quia toties hodie ad petendum invitamur, quod etiam impe- trasse nos lætemur? v» Cui Dominus:« Ora primum tibi donari remissionem omnium peccatorum; hoc enim homini saluberrimum est, indeque veram lætitiam obtinebit. Qui- cumque enim pœnitens confitetur sua peccata, aut integram voluntatem confitendi habens, ad pedes meos postulat sibi indulgeri peccatasua; hicsi tantam in corde suo sentithumili- tatem, quod se omni homini substernere sit paratus, testimo- nium illi erit, quod vere peccatorum remissionem impetravit. Dehinc anima surgens, vidit Dominum expansis manibus in throno sedentem et dicentem: à Sicut in cruce expansis manibus usque ad mortem perseveravi, sic adhuc expansis manibus assisto Patri meo pro homine, in signum quod vere paratus sum omnem ad me venientem suscipere in amplexum. Si quis ergo consequi hoc desiderat, si paratus est pro amore meo adversa omnia tolerare, signum ei erit quod in amplexum meum pervenit. Quisquis etiam ad osculum meum inhiat, si in veritate probaverit quod voluntatem meam in omnibus diligit, et ei summe placuerit, indicium sibi erit quod ad osculum meum pervenit. Quisquis autem preces suas ad aures meas devenire et éas exaudiri voluerit, ad omnem obedien- tiam sit paratus; quia impossibile est viri obedientis preces non admitti. v Item cum Responsorium Benedic cantaretur, omnes Vir- tutes, quæ illic nominabantur, vidit in specie virginum Deo adstare, inter quas una cæteris excellentior, aureum scyphum portabat, cui singulæ virgines aromata imponebant: quæ flexis coram Deo genibus illi propinabat. Hoc dum illa mi- raretur, scire cupiens quid hoc sibi vellet, dixit ad eam Dominus: Heæc est obedientia, quæ ideo sola mihi propi- nat, quia in se continet bona cæterarum virtutum; et verus obediens has virtutes in se oportet habere. Verus etenim ——,. .——— raxs rR, capuf xxxv. 117 obedĩens oportet ut sanam habeat animam, hoc est ut nullo crimĩnali peccato infirmetur. Humilitatem etiam habere debet, qua se prælatis in omnibus subjiciet. Sanctitas et castitas in eo est; quia cordis et corporis munditiam retinere oportet. Virtutes et victoria illi necessariæ sunt, ut scilicet fortis sit ad bene operandum, et victoriosus ad vitiis resistendum. Cæteras quoque virtutes obedientem habere convenit; scilicet, fidem sine qua nemo Deo placebit; et spem, qua semper ad Deum tendatʒ et charitatem tam ad Deum quam ad proximum; benignitatem, qua se omnibus mitem et sociabilem exhibeat; temperantiam, qua omnia superflua amputet; patientiam, qua cuncta adversa devincat et omnia sibi utilia faciat et fructuosa; et spiritualem f15 50 suam di- stricte observet. Dum inter hæc pro quadam persona 65 0 28 suo gravabatur, vidit eam inter has virgines Deo assisten- tem, et Dominum dicentem: æEt quare mihi invita decantat, quia ego in æternum dulciter sibi recantare volo? Cantus enim unius diei ex obedientia me plus delectat, quam omnis cantus ex propria deliberatione. 118 LiBER spECIALISs GRATIK. — INCIPIT TRACTATUS DE BEATA VIRGINE. —— CAPUT XXXVI. DE BEATA VIRCGINE ET DE SEPTEM PEDISSEQUISs Euus. Ux in Missa Salve sancta Parens beatam Virginem salu- 8 taret, petens ut indulgentiam peccatorum sibi a Domino obtineret, visum est sibi quasi beata Virgo staret coram Domino, et ipsa cecidit ad pedes ejus, tangens fimbriam vesti- mentorum ejus in terram defluentium; et tersit ex eis faciem ejus, surgensque vidit plures virgines ipsam circumstantes, B. Virgini et cupienti scire quænam essent, beata Virgo dixit: Omnes Uirthtes in istæ virgines mihi in terris erant ministrantes. Prima est 5110 Sanctitas, quæ mihi. ministravit in utero meæ matris per tur. repletionem Spiritus Sancti. Secunda est Prudentia, quæ ser- vivit mihi in pueritia, quod nunquam aliquid gessi puerile contra Dei voluntatem. Tertia est Castitas, quæ ministravit mihi in angelica salutatione, cujus amore victa tot Angelo dedi responsa. Quarta est Humilitas, quæ me Dei matrem effe- cit, cujus me ancillam recognovi. Quinta est Charitas, quæ Filium Dei de sinu Patris in uterum meum reclinavit, et sicut corda prægnantium matrum solent deficere gravamine doloris, ita cor meum sepe defecit ex magnitudine amoris; et sicut cervus desiderat ad fontes aquarum, ita ego desiderabam videre Filium quem gestabam. Sexta est 2————————————— PARS PRIMA, CAPUT XXXVI. 119 Studiositas, quæ mihi ad omnia ministrabat opera, quæ Filio meo nato erant necessaria; ita quod omnem in ipso Patris complevi voluntatem. Septima est Patientia, quæ mihi a prima hora nativitatis Filii mei usque in diem pas- sionis ejus ministravit. Timor Domini fuit camerarius meus, qui nunquam permisit labefieri pedes meos. Tunc illa dixit: O Domina, obtine mihi has virtutes v. Quæ respondit:«Accede ad Filium meum et ipsum pos- tula.» Dominus autem sedebat in reclinatorio aureo, fulcito duabus columnis quasi sapphiro et auro ornatis; anima vero cecidit ad pedes ejus, orans pro his virtutibus sibi et omnibus tentatis. Cui annuit Dominus quasi assignans eidem virgines adstantes. Et respiciens vidit quod unaquæ- que habebat in manu quasi lanceolam acutam: acuitas significabat constantiam per quam vitiis est resistendum; lanceolæ autem erant circumpositæ cymbalis aureis, quæ cum moverentur, dulcissimum reddebant in Dei auribus sonum. Cymbalæ significabant cogitationes illas quibus homo resistit, ſaciens de vitiis victoriam quæ dulcissimum Deo reddit sonum. Et vidit quasi circumstantes multitu- dines Angelorum et Sanctorum, dixitque Dominus Omnes isti, millia millium ibi adstantium, defensores erunt omnium pro me certantium, contra omnes insidiads inimici.„ Quas virtutes a Domino annuenti anima postulat. —2— ad Christum Christ, seu Qui cupit sanctitatem Se teneat. Item ad familiam Sanctos. 120 LIBER SPECIALIS GRATIX. CAPUT XXXVII. OuAUrER no⁰ο RIM S4NCTIrATEM OBTIxEAr. ABRBAro quodam. dum Salve sancta Parens cantaretur, 8 salutans beatam Virginem orabat ipsam veram sibi ob- tinere sanctitatem. Cui gloriosa Virgo respondit:« Si veram cupis sanctitatem, tene te ad Filium meum, qu est ipsa sanctitas omnia sanctificans. Ipsa autem cogitante quomodo hoc faceret, benignissima Virgo respondit: Tene te ad ejus sanctissimam infantiam, desiderans ut omnia pueritiæ tuæ commissa et neglecta, per ejus innocen- tissimam pueritiam suppleantur. Tene etiam te ad ejus fer- ventissimam adolescentiam, qua floruit in flagrantissimo amore, ita quod in eo solo ignis divini amoris sufficientem habuit materiam; ut omnis tepor et accidia tuæ juventutis per eam reparetur. Tene te etiam ad divinas ejus virtutes, quatenus in eis tuæ virtutes nobilitentur et exiollantur. Secundo, tene te ad Filium meum, omnes cogitationes, verba et facta tua in ipsum dirigendo, ut omnia imperſecta cogita- tionum, verborum et operum tuorum per eum deleantur, qui nunquam in his deliquit. Tertio, tene te ad ipsum, sicut sponsa ad sponsum suum, quæ ex bonis ejus cibatur et ve- sti tur, et quæ amore sponsi amicos ejus et' familiam diligit et honorat. Sic etiam anima tua verbo Dei velut cibo optimo alatur, et ex deliciis ejus, hoc est, exemplo virtutum ejus quas imitari debet, quasi vestibus atque ornamentis, decentissime componatur. Ad familiam etiam suam, id est, ad Sanctos tene te, ipsos diligendo, et pro eis Deum laudando, et ipsos ad Dilectum, ut eum tecum simul collaudent, sæpius diri- K 1 PARS PRIMA, CAPUT ZXILVII. 121 gendo; et sic vere sancta eris, secundum quod scriptum est: Cum sancto sanctus eris(PSAL. xvil. 26.) sicut regina ex sui regis consortio regina erit. Cum autem in Sequentia Ave Maria cantaretur, Salvatoris Christi templum eæstitisti, admonuit beatam Virginem quod ipsa fuit gloriosissimum, luminosissimum et deliciosissimum Dei templum. Tunc beata Virgo, apprehendens manum ejus, deduxit eam ad domum pulcherrimam, quadratis lapidibus altissime constructam, nullam habentem fenestram, et tamen intus lucidissimam, habentem januam parvam ex jaspide rubeo et denso factam, et auream in ea catenulam. Hæc Domui 8 8 pulcherri- domus glõriosam Virginem Mariam figurabat; quadrati vero mæ lapides notabant quod in quatuor elementis ex quibus homo i constat optime temperata fuit; in altitudine et in luminosi- tate intellexit quod fuit altissima contemplatione, luminosis- sima cognitione. Per ostium, ejus misericordia ex primebatur, quæ omnibus ad se venientibus patet; per rubeum jaspidem, ejus mira patientia; per catenam quoque auream, dilectio. Dixitque ad eam:« Si talis domus Dei effici desideras, in his virtutibus te exercere studeas.„ Gloriosa autem Virgo habebat in dextra sua quatuor annulos gemmis optime insignitos, posuitque dextram suam :upra pectus animæ dicens:«En gemmis his omnia tenta- tionum genera superabis: om nis tentatio autem a quatuor vitiis oritur; scilicet superbia, ira, luxuria, et accidia. Si ergo inflaris superbia, oppone tibi humilitatem meam devo- lissimam; si vero ira molestaris, recole mansuetudinis meæ, quia supra omnes mitis eram; quod si Iuxuria infestaris, recurre ad castitatem meam sanctissimam; et si accidia ten- taris, ad ſerventissimum amorem meum confugias: sicque omnem inimici virtutem propulsabis. v 122 LIBER SPECIALIS GRATIX. CAPUT XXXVIII. DE coRONIS BEATÆ ViRGINIS(. 4 9 Missa Salve sanctà Parens, vidit beatam Virginemò habentem coronam in capite, cujus flores inclinati erant ad terram; pallium vero ejus rubeum plenum coronis aureis, quæ omnes inclinatæ erant ad terram: et intra singulas coro- Coronis nas erat scriptum nomen coronæ. Corona capitis significabat B. Virginem 8 8 3 7 9 3 circumdan- unionem Dei, quam ipsa maxime habet præ aliis creaturis. tibus 0 9 8 inscripta Alia corona quæ tegebat humeros ejus, habebat scriptum: 10 681. Mater Dei et Hominis. Corona tertia pectus ejus tegebat; habebat nomen: Regina Angelorum. Quarta: Gaudium omnium Sanctorum. Quinta: Solamen omnium miserorum. Sexta: Refugiumomnium peccatorum. Inclinatio coronarum ad terram exprimebat quod ipsa in omnibus donis et gratiis sibi a Deo collatis, ad filios hominum est inclinata. Tunc illa oravit specialiter pro quibusdam sibi commissis; cui beata Virgo:« Si ebrius terreno vino largior est sobrio, quanto magis ego, quæ de summa divini Cordis dulcedine bibo affluenter omnibus horis merum dulcissimum excellen- tissimæ divinitatis 1 1. Hoc caput in Lipsiensi codice et in editione anni 1503 deest. *————— PARS PRIMA, cApUr XXIIxX. 123 CAPUT XXXIX. DE RADIISs DE coRDUPỹ BEXTÆ MARLE VIRGINIS PRODEUNTIBUsS. AbBArO quodam dum cantaretur in choro Responsorium Ave Virgo singularis, visa est beata Virgo stare coram altari, et sanctus Gabriel stabat contra eam. Tunc illa quæ vidit hoc, cecidit ad pedes Virginis, orans ut obtineret sibi indulgentiam peccati quod per detractionem commiserat. quod tamen non malitiose fecit, sed quasi mentem cujusdam personæ mitigando. Beata autem Virgo Maria, manum ejus tenens dixit: Votum ſac Filio meo ne amplius talia com- mittas.„Et illa:«Hoc tu, mater pia, mihi apud Filium tuum obtineas. Et dum cantaretur Versus: Auro vestiris intus, aperuit se Cor Virginis beatæ, et exierunt duo radii qui ambos choros repleverunt. Et datum est ei salutare Cor Virginis gloriosæ in his septem articulis, in quibus nobis utilissimum fuit præ omnibus cordibus, post Christum. Primo in desiderio quod pra omnibus Patriarchis et Prophetis maxime habuit ad Christi nativitatem; secundo, in amore, quia per amorem ardentissimum et humillimum Mater Dei est effecta; tertio, in pietate et dulcedine, qua tam affectuose parvulum Jesum enutrivit; quarto, in studiosa conservatione verborum Christi; quinto, in exemplo patientiæ Christi passionis; sexto, in sedula oratione et desiderio pro Ecclesia; septimo,. quod quotidie perficit in cœlo apud Patrem et Filium et Spiritum Sanctum, nostra desideria promovendo. Dum vero illa inclinaret se ad Gloria Patri, gloriosa Virgo stans coram ea, simili modo se super genua inclinabat. Propter septem prærogati- vas salutatur Cor Mariæ. 124 EIBER SPECIALIS GRATIXE. Super quo dum miraretur, intellexit divinitus quod, sicut præ omnibus creaturis esset electa et sublimata, ita præ omnibus majorem haberet gratitudinem in omnibus donis Dei. Cum autem cantaretur Salyve Regina nobilis, visa est denuo beata Virgo Maria tenerrimum puerum gestare in ulnis, involutum fascia, et virgineo uberi adhærentem, et stans coram illa quæ cantabat Versum: Omnia pascentem, etc. In sequenti vero Responsorio dum cantaretur: AguoOSee cui ꝓrœæbueris ulnas, extendit manus suas altissime levans pue- rum super caput suum, quasi agnoscendo quod Deum et hominem omnibus exhiberet. CAPUT XL. ANGELI ANIMA AD BEATAM MARIAM DEpucumrr 1. F in Sabbato quodam cum beatæ Virginis præsentiam affectaret, visum est sibi inter Responsorium Regali, quasi omnes Angelorum ordines ad beatam Virginem Mariam accederent, desiderium amantis animæ intimantes, et ut ve- nire dignaretur suppliciter exorantes; ita videlicetutad neuma verbi osten... Angeli ad eam accederent dicentes:« Eia, Domina, veni; deinde ad singulas neumatis ejusdem partes, Archangeli, Virtutes, Potestates, Principatus, Dominationes, Throni, Cherubim; ad hæc vero verba:, de te, Maria 1. Hoc capitulum, quod e codice Lipsiensi descripsimus, in codd. S. Gall. Vindob. ac ipso Guelferb. totum desideratur. 2. Novem pãrtes neumatis, ad hæc verba, ostende te Maria, præser- tim ad syllabam ten, sunt in manuscripto notis musicis seu ligaturis (quas hic necessario omisimus), expressæ, et ita distinguuntur ut sin— gulæ singulis cœlestium Spirituum choris respondeant. —— PaRS PRIMA, capur xLI. 125 Seraphim eam potenter assumentes, cum omnibus Angelis eam in medio chori venerabiliter deduxerunt. Hoc idem sæ- pius sibi datum est videre. CAPUT XLI. DE GAUDIIS BEATAÆπ VIRGINIS MARIX. LoRIOsA Virgo Maria, dum vice quadam sibi appareret, 8 rogabat ipsam quatenus sese instrueret quid ea die sibi honoris exhiberet. Cui beata Virgo Maria respondit: Admone me gaudii quod habui, cum Filius Dei, tamquam sponsus procedens de corde Patris, in uterum meum venit, exultans ut gigas ad currendam viam. Secundo, gaudii quod habui, cum de virginali utero meo progrediens, factus est mihi filius dulcedinis atque gaudii: alii filii matribus suis dolorem inferunt et tristitiam; Filius autem Dei, quia ipse dulcedo est, mihi matri suæ gaudium attulit, et factus esd præsuavis. Tertio, gaudii quod habui in Magorumoblatione, Septem præcipua audia e ilio suo percepit Virgo Mater. ubi factus est mihi filius honoris, quia a sæculis nunquam aliqua mater in nativitate filii talibus est donis honorata. Quarto, gaudii quod habui, cum filium meum in templo obtuli: ibi ſactus est mihi filius munditiæ et sanctitatis; quia sicut aliæ matres ex hoc purificantur, ita ego cum puri- ficari non indigerem, purificatio illa mihi auxit sanctitatem. Quinto, in passione exstitit mihi filius tristitiæ, et doloris, et redemptionis. Sexto, in resurrectione factus est mihi filius lætitiæ et exultationis. Septimo, in ascensione factus est filius divinæ majestatis et regiæ dignitatis. — Dignitas uam 126 LIBER sSpECIALISs GRATIR. CAPUT XLII. Qοο BEHAH VIRSGO MARIA NON POorESH DuLcIuSs SALUTARI QUANH PER Ave Maria. ARAro quodam, cum Salyve sancta Parens cantaretur, 8 dixit beatæ Virgini Mariæ: àSi te, o cœli Regina, dulcis- sima salutatione quam unquam humanum cor excogitavit, salutare possem, libentissime facerem. v Statim gloriosa Virgo eidem apparuit, habens in pectore scriptam aureis litteris Angelicam salutationem, et ait:«Supra hanc salutationem — 3 Bh. Trinits nunquam homo pervenit, nec aliquis me dulcius salutare Angelicæ confert salutationi. poterit, quam is qui salutat me in reverentia, qua Deus Pater me per hoc verbum Ave salutavit, confirmans me omnipo- tentia sua, ut essem immunis ab omni væ culpæ(). Filius quoqꝗue Dei divina sua sapientia sic me perlustravit, ut sim præclarum sidus, quo cœlum et terra illustratur, quod per hoc nomen Maria, quod sonat maris stella, notatur. Spiritus etiam Sanctus tota sua divina dulcedine me penetrando, sua gratia tam gratiosam me effecit, ut omnis qui per me gratiam quærit, ipsam inveniat, quod innuitur per hoc verbum, gratia plena. In hoc quoque verbo: Dominus tecum, admo- neor ineffabilis unionis et operationis quam tota Trinitas perfecit in me, cum meæ carnis substantiam divinæ naturæ in una persona copulavit, ita ut Deus fieret homo, et homo Deus; quid illa hora gaudii et dulcedinis senserim nullus hominum ad plenum potuit experiri. Per Benedicta tu in (a) ab omni væ culps et pœn. Cod. Lips. Cf. supra cap. 28. —— t˙.•— PARS PRIMA, CAPUT XLIII. 127 mulieribus, omnis creatura mirando agnoscit et contestatur me benedictam, et exaltatam super omnem creaturam, tam cœlestem quam terrestrem. Per Benedictus fructus ventris tui, benedicitur ei extollitur excellentissimus et perutilis fructus ventris mei, qui omnem creaturam vivificavit, san- ctificavit, et in æternum benedixit. CAPUT XLIII. DE QUιοοονρ Aꝗν,νWMaria AxrE coανονννõ,§ehNM LEGENDIS. n quodam post Matutinos, in oratione dubitare cœpit si D in sero Dominæ nostræ Completorium dixerit an non. Unde contristata Deo negligentiam suam confitebatur, et illico Completorium persolvit. Post hoc legit quinque Ave Maria quæ dicere solebat antequam sumeret corpus Christi, quod ad doctrinam aliorum conscribimus. Primo, Dominam nostram admonebat illius susceptionis qua in virginali puritate filium concepit, Angelo nuntiante, et abyssali humilitate sibi eum a regalibus sedibus intraxit; et orabat obtineri sibi mundam conscientiam et veram humilitatem. Secundo, illius susceptionis mellifluæ, qua ipsum suscepit, cum primo eum in humanitate aspexit, et verum Deum agnovit; orans obtineri sibi veram cognitio- nem. Tertio, quod omni hora parata fuit gratiam suscipere, nec unquam eam in se impedivit; orans obtineri sibi cor semper divinæ gratiæ paratum. Quarto, quanta devotione et gratitudine dilecti Filii sui corpus in terris sumebat, quia præ omnibus plenius agnovit quanta salus hominum ex hoc proveniret; petens ut dignam gratitudinem sibi obtineret. Quinto, illius amantissimæ susceptionis, qua eam Filius ad se Qualiter ad Filium se habuerit Virge Mater admonetur. 222 ——————— In tribus lauda- tur B. Mariæ fidelitas. 128 LIBER SpECIALIS GRATIÆ. vocavit; orans ut obtineret sibi accedere cum speciali lætitia; quia si homo agnosceret quanta salus ei ex Christi corpore proveniret, præ lætitia in se deficeret. Tunc vidit beatam Virginem coram se stantem, et eam amplexibus stringentem; at illa cœpit negligentiam suam conqueri, interrogans si Completorium in sero dixerit, an non; cui Virgo: Cum nescis si legeris, sic est coram Filio meo, ac si non feceris. CAPUT XLIV. DE FIDELITATE GLORIOSE MARIE VIRGINIS. LA vice cum se Deo culpabilem redderet, pro eo quod 0K ejus Matrem nunquam prout debuit dilexisset, nec debi- tam ei reverentiam et obsequium exhibuisset, ait Dominus: Pro hac tua negligentia, lauda Matrem meam in fidelitate qua mihi præ omnibus in vita sua fidelissima exstitit, in om- nibus actibus suis semper voluntatem meam suæ præferens voluntati. Secundo, extolle fidelitatem illius, qua mihi in omnibus necessitatibus meis fidelissime adstitit, ita ut omnia quæ ego passus sum corpore ipsa sustineret mente. Tertio, magnifica fidelitatem illam, qua adhuc in cœlo mihi fidelis- sima est, in acquirendo mihi peccatores, ut convertantur, et animas ut a pœnis liberentur; quia ipsius meritis innumeri peccatores sunt conversi, et animæ justo judicio meo æternis pœnis deputatæ, per ejus misericordiam sunt revocatæ, necnon a purgatorii igne liberatæ.. . 4E69˖˖j. PARS PnIMA, capur xöUIV. 129 CAbUT XLV. QUALITER BEATA VIRGO CUNH OMNI CREXTURX SALUTETUR. „quadam Missa, Salve sancta Parens, cum beatam Virginem salutare cuperet, dixit ei Dominus:« Saluta Matrem meam cum omni creatura.„At illa cogitante quali- ter hoc facere posset, vidit seraphicos Spiritus ab austro venire, singulos accensas candelas bajulantes. Tunc illa divinitus inspirata, intellexit quod hi Spiritus in ejus minis- terium simul et adjutorium advenirent, ut cum eis beatissi- mam Virginem salutaret. Accensaque amore seraphico salutabat dulcissimam Virginem in amore, quo Deum præ omni creatura dilexit: qui amor in passione Unigeniti sui in ea in tantum prævaluit, ut omnem humanum affectum penitus devinceret et exstingueret; quia omni creatura in Filii Dei morte dolente, ipsa sola cum divinitate immobilis et gaudens Filium suum pro mundi salute voluit immolari. Deinde Cherubim cum speculis advenerunt; per quod agnovit qualiter cum his beatam Virginem salutare deberet, in evidentissima et lucidissima cognitione, qua præ omni creatura in terris fruebatur, et qua nunc inaccessibile lumen divinitatis omnibus limpidius intuetur. Throni post hæc eburneum thronum deferebant; per quod intellexit tran- quillissimam et placidissimam requiem, qua eam Deus inhabitavit, quæ nec in omni humano exercitio, sive in Ægyptum cum Filio fugiens, sive rediens, unquam ad momentum potuit perturbari. Dominationes coronam miræ pulchritudinis portabant, in qua erant humana capita miri candoris et venustatis: 9 Seraphim cum lampadibus Cherubim cum speculis Throni cum sedibus adveniunt. Coronis Dominatio- nes, sceptris Principatus, gladiis Potestates distinguun- tur Virtutes deferunt scyphos. Archangeli velum proferunt. Patriarchæ et Prophete cum scriniis Apostoli cum libris Martyres cum scutis adsunt. 130 LiBER SpECIALIs GRATIE. per quod innuebatur quod per Virginem maxime redemptio humano generi advenit. Principatus sceptra florigera præfe- rebant: in quo intellexit quod cum his in gloriosa Virgine extollere deberet, quod Dei imaginem indepravatam in se, atque decentissime præ omni creatura repræsentat. Potes- tates gladios habebant: per quod significabatur quod Deus permaximam potestatem in cœlo et in terra super omnem creaturam illi contulit, specialiter supra dæmones, qui eam in tantum tremunt, quod nec nomen ejus ferre valent. Virtutes scyphos aureos deferebant, de quibus Domi- nus seipsum in jucunditate bibebat: per quod intellexit quod homo se Deo virtutibus habilitat, ut se illi infundere et per gratiam suam in eo operari valeat. Cum etiam his Spiritibus gloriosam Virginem salutare debebat, quia præ omnibus gratia et virtutibus erat plena. Archangeli velum pulcherrimum protulere, quo Dominum et Matrem ejus insimul operuerunt: per quod figurabatur familiaritas inter Deum et animam, qua etiam sanctissima Virgo specialissime in terris fuit dotata. Angeli vero Regi suo assistentes ministrabant: per quod intellexit cum ipsis debere Matrem Dei benedicere, et collaudare pro omni servi- tio, quo Dei Filio in terris, ut fidelissima et devotissima ancilla ministravit. Post hæc Patriarchæ et Prophetæ aurea scrinia et clausa deferebant: per quod exprimebatur clausa et obscura eorum prophetia, quæ per Virginem et Christum est adimpleta, et per Spiritum Sanctum est nobis reserata. Apostoli libros splendidos et ornatos habebant: per quod fidelis doctrina eorum, quæ per omnes fines terræ sonuit, designabatur; quos etiam serenissima Virgo doctrina exemplorum et vir- tutum suarum longe præcellit. Martyres vero scuta aurea in dextra sua, et rosas in sinistra deferebant: designantes victoriam passionis, et constantiam patientiæ, qua pro PAkS PRIAA, cAPUT XLVI. 131 Christi nomine et amore sanguinem fuderunt; quos beata Virgo constantia et patientia sua excellebat. Confessores etiam thuribula et phialas odore mirifico refertas obtulerunt: per quod devotionis et orationis studium notabatur; inter quos etiam devotissima Virgo prima et excellentissima est inventa. Virgines quoque lilia aurea ad honorem virgineæ Matris proferebant; quia per eam insigne decus virginitatis in terra pullulavit. Post hæc omnes Sancti, ipsumque cœlum et terra, et omnis creatura simul advocata, animæ illi felici se inclinabant, in ministerium et adjutorium se illi exhibentes, ut cum ipsis dulcissimam et omni laude dignissimäm virgineam Dei Matrem dignissime salutarent. CAPUT XLVI. ITEM DE SALUrATIONE ViIxN:l 1 aliquando menti ejus ut judicaret sSe Dominæ no- stræ, omnibus diebus vitæ suæ, minus devote quam debue- rat, deservisse. Pro quo dolens orabat Dominum, ut de cætero gloriosæ Matri suæ, ferventi studio et devotione sedula, eam ſaceret deservire; ita tamen ut nullum ex eo im- ⸗ 8 8 8 5 pedimentum in sui amoris unione sentiret. Statim autem vidit Dominum Jesum cum Matre regia in solio excelso consedere, et Matri dicentem: a Surge, proxima mea; da huic locum.„(a) Quod anima audiens, pavefacta cogitare cœpit ne forte hoc phantasma esset. Ad quam Deus: eVere, vere dico tibi, non deciperis, nec unquam in talibus es decepta.»Tunc beata Virgo animam in (a) Surge, præpara huic locum secundum desiderium ejus, eam mihi arctius applicando. Cod. Guelſerb. Con fessores cum thuribulis et Virgines cum liliis B. Mariam salutant. In locum B. Mariæ anima admittitur- E divino Corde quod B. Mariæ impendere cupit haurit anima. Cor Jesu animæ in obse- quim B. Mariæ traditur. — ꝛ 132 LIBER SpECIALIS GRATI&. ulnas suas levans dilectoris sui eam amplexibus sociavit. Quam Dominus mira blanditate suscipiens, os ejus Cordi suo divino applicuit, dicens:«Hinc inde hauries quid- quid Matri meæ impendere cupis.» Sensitque illa quasi guttas sibi instillare hos versiculos nunquam antea sibi auditas: Salve, Virgo excellentissima, in stillicidio dulcissimo, quod de corde beatissimæ Trinitatis ab æterno fluxit in te prædestinatione ſelicissima. Salve Virgo sanctissima, in stillicidio dulcissimo quod de corde beatissimæ Trinitatis fluxit in te, de tua felicissima con- versatione. Salve, Virgo nobilissima, in stillicidio dulcissimo quod de beatissima Trinitate fluxit in te de Filii tui dul- cissimi doctrina et prædicatione. Salve, Virgo amantissima, in stillicidio dulcissimo, quod de sacra Trinitate fluxit in te in tui Unici passione et amarissima mörte. Salve, Virgo dignissima, in stillicidio dulcissimo, quod de Beatissima Tri- nitate fluxit in te, in omni gloria et jucunditate qua nunc gaudes, et in æternum gaudebis super omnes creaturas, in cœlo et in terra, præelecta ante mundi constitutionem. Amen. Alia vice cum similem negligentiam alterius personæ glo- rioseæ Virgini Mariæ conquerendo exposuisset, illa dabat sibi Cor Christi in similitudine lampadis ardentis, dicens ad eam: Ecce hoc dignissimum, et prænobile dilecti Filii mei Cor tibi do, ut ipsum cum omni fidelitate et dilectione quam mihi in summo exhibuit et sine fine exhibebit, pro his quæ in obsequio meo neglexerit mihi offerat, et satis gratan- ter supplebit 1. v) 1. Cf. Legatus, Lib. III. c. 25.— Quæ hic uncis includuntur in San. Gall. cod'ce desunt. — WIN PARS PRIMA, capUr xXLVII. 133 CAPUT XLVII. DE TRIBUSs Ave Maria pickxpis, PER OUÆ pPoOSSis GLORLOSAM VIRGINEM MARIAM HABERE PRESENTEM IN FINE VrIræ TÆ. un gloriosam Virginem Mariam oraret, ut in hora mortis suæ sibi adesse dignaretur, respondit: 4Hoc utique faciam: sed et tu quotidie tria 4ve Maria mihi legas. Ad primum, ora ut sicut Deus Pater secundum omnipoten- tiæ suæ magnificentiam animam meam, zcut in throno, dignissimo sublimavit honore, ut sim post ipsum potentis- sima in cœlo et in terra, adsim tibi in hora mortis, te con- fortando, et expellendo a te omnem contrariam potestatem. Ad secundum, ora ut, sicut. Filius Dei secundum suæ in- scrutabilis sapientiæ prævalentiam, scientia et intellectu me artificiose decoravit, et totam replevit, ut supra omnes Sanctos majori cognitione fruar beatissima Trinitate, et tanta me claritate perlustravit, ut velut sol radians in virtute totum cœlum illuminem, in hora mortis animam tuam lumine fidei et cognitionis perfundam, ne fides tua ignoran- Quo pacto B. Maria in nostro exitu potentiam, sapientiam, et enignita- tem tia aut aliquo errore tentetur. Ad tertium, ora ut, sicut Spi- explicabit. yritus Sanctus suavitatem sui amoris plene mihi infudit, et tam suavissimam et mitissimam effecit, ut post Deum dul- cissima et benignissima sim, ita adsim tibi in hora mortis, infundendo animæ tuæ suavitatem divini amoris qui in tan- tum prævaleat in te, ut omnis pœna et mortis amaritudo, ex amore tibi sit persuavis. v 1. Cf. Legatus Lib. III. c. 19. ExPLicir PARS PRIMA. E——***—— —— 2———————— 3—— P ARS SECUNDA. CAPUT PRIMUNM. QUALTIrER DEUS ANIMAM INVITAT. ABBATrO quodam, dum ageretur memoria Virginis Matris Dei, hæc ancilla Christi desiderabat ipsam laudare; sed ignorabat qua eam laude digne posset extollere. Tunc solito more ad pedes Jesu se prosternens, vidit Dominum habentem super dextro pede quasi sapphirum, et super sinistro grana- tum. De quo dum miraretur, dixit ad eam Dominus:«Sicut sapphirus sua virtute malos depellit humores, sic mea vulnera animæ depellunt virus, et eam a maculis purificant; et sicut granatum cor hominis lætificat, sic mea vulnera, post emen- dationem peccatorum, animam in me gaudere faciunt. v Tunc rapta supra se in alta, vidit Regem gloriæ, et ad dex- teram ejus imperialem Matrem ipsius, se vero ad sinistram. Etreclinans se in sinu ipsius, intenta aure cordis auscultabat dulcifluum Cor Christi sine cessatione pulsu vehementi pul- Sare. Pulsus vero divini Cordis sonabat, quasi animam in- vitaret, ita dicens: æVeni ut pœniteas; veni ut reconcilieris; veni ut consoleris; veni ut benedicaris. Veni, amica mea, ut percipias omnia quæ amicus amico poterit elargiri. Veni, Quadruplex pulsus divini Cordis. Tuba prodit 1 Dei ad cor ex Corde anims. 136 LIBER spECIALIs GRATIA. soror mea, ut possideas æternam hæreditatem quam tibi pretioso sanguine acquisivi. Veni, sponsa mea, ut mea divi- nitate perfruaris.„ Virgo jitaque Maria habebat amictum crocei coloris, in quo erant rosæ rubeæ, et in ipsis rosæ aureꝶ mirabiliter intextæ. Croceus color ejus designabat humilitatem, qua omni crea- turæ se subjaciebat; rubeæ rosæ, constantiam patientiæ qua ad omnia mitis erat et patiens; rosæ vero aureæ, amorem ipsius, quo omnia opera sua in Dei perficiebat amore. Sor- cotium vero erat viride, et rosæ aureæ intextæ, designans quod semper in bonis operibus et virtutibus sanctis florebat. Tunica autem erat ex auro purissimo et nimis fulgenti. Per aurum significabatur amor, et sicut tunica proxima est cor- pori, sic amor cordi. Tunc illa beata salutabat præclaram Virginem per Cor dilecti Filii sui, et laudabat per Filium suum eam perfec- tiori laude, quam aliqua creatura ipsam posset laudare. Post hæc Dominum laudabat, ut ipse solus in ejus cantu laudaretur, et ut nihil adhuc quæreret quam suam laudem. Cui Dominus: Quare, putas, cum antiphonas imponitis, inclinatis, nisi ut gratiam quam Deus animæ infudit, cum gratiarum actione et laude suscipiatis? v Viditque de Corde Dei tubam prodeuntem ad cor animæ, et iterum de anima circumvolvebatur ad Cor Dei, per quam laus Dei significa- batur. Tuba vero erat ornata aureis nodulis, quæ erant illæ beatæ animæ, quæ jam Deum laudant et glorificant in cœlis per infinita sæcula. N PaRS sECUNDA, carur 11. 137 EAEU Dk viINEA DouiNI Æ EST ECCLESIA, ET DE QUADRUPLICI ORATIONE. oν,j˙. quadam, dum Asperges me cantaretur, dixit ad Dominum: Mi Domine, in quo nunc cor meum vis lavare et mundare? vStatimque Dominus cum inæstimabili amore se inclinans, quasi mater filio, sibi obviabat, eamque totam circumplectebatur, dicens:&In amore divini Cordis mei te lavabo.„ Et aperiens januam Cordis sui, mellifluæ divinitatis gazophylacium, in quod intravit velut in vineam. Viditque ibi flumen aquæ vivæ ab Oriente usque ad Occiden- tem iʒ circa flumen duodecim arbores afferentes duodecim fruc · tus, id est, virtutes quas beatus Paulus in Epistola sua enume. rat: scilicet, charitas, pax, gaudium, etc. Hæc aqua vocabatur flumen charitatis. Intravit itaque anima, ibique ab omnibus maculis lavabatur. In hoc flumine erat multitudo piscium aureas squamas habentium, qui significabant amantes ani- mas, quæ ab omnibus terrenis delectationibus separatæ, seipsas fonti omnium bonorum, hoc est in Jesum, immer- serunt. In vinea erant palmites plantatæ; quædam erectæ, et quædam ad terram inclinatæ. Erectæ palmites sunt illi qui mundum cum suis floribus contempserunt, et mentes suas ad cœlestia erigunt; palmites vero inclinatæ sunt illi 1. Hæc tota visio de aqua viva, de vinea Domini, videtur a Poeta Dante fuisse sibi accommodata in Cantu XXVIII Purgatorio, et seqꝗ- ubi se prodit a Domna Matelda cum cantaretur Asperges me fuisse ductum trans flumen, et de quibusdam mysteriis doctrinam accepisse. 2. Gal. AT, v, 22. Flumen aquæ vivæ- et circa illud duodecim virtutum arbores. SSS2S2S4·. ee Vineam Domini anima irrigat. Dominus Mechtildem docet psalmum Miserere legere. 138 LIBER SPECIALIS GRATIX. miseri qui in terræ pulvere peccatorum suorum jacent. Dominum etiam in specie hortulani terram fodebat; cui illa: 40 Domine, quod est fossorium tuum? Et Domi- nus:«Timor meus.»In quibusdam vero locis erat terra dura, in quibusdam autem mollis: dura significabat eorum corda qui in peccatis durati, nec admonitione, nec increpa- tione corrigi sciunt; mollis vero terra, corda eorum qui per lacrymas et veram cordis contritionem sunt emolliti. Dixitque Dominus: Hæc vinea mea Ecclesia est catho- lica, in qua triginta tribus annis multo labore desudavi. In hac vinea tu mecum labora.» Et illa:« Qualiter?» Cui Dominus:«Rigando eam.» Statim anima cum impetu currens ad flumen, tinnam aqua plenam in humeros suos accepit; et valde onerata, venit Dominus secum portans, fac- tumque est illi onus leve. Et dixit Dominus:«Sic cum gratiam hominibus tribuo, omnia videntur levia et suavia, quæ propter me faciunt aut sustinent; sed · cum gratiam subtraxero, cuncta eis gravia videntur. Circa palmites vero vidit Angelorum multitudinem quasi murum; quia ipsi discurrunt inter nos et circa nos, Ecclesiam Dei defendentes. Post hæc, magistrorum optimus docuit eam psalmum Miserere mei Deus, qui habet viginti versus, quem deberet distinguere per quatuor, scilicet in quinque et quinque, cum antiphona: O beata et benedicta et gloriosa Trinitas, Pater et Filius et Spiritus Sanctus i, et versus Miserere, miserere, miserere nobis. Primos quinque versus pro omnibus pecca- toribus, qui peccatis indurati, ad Deum converti nolunt, ut Deus per amarosam mortem suam, per veram pœnitentiam eos dignetur revocare. Secundos quinque versus pro pœniten- tibus, ut opiatam remissionem consequantur, et nunquam de cætero redeant ad peccata. Tertios quinque versus, pro 1. Antiphona ex officio veteri SS. Trinitatis. PARS SECUNDA, cærur ii. 139 justis qui jam in bonis actibus et virtutibus proficiunt, ut in his perseverent. Quartos quinque versus, pro omnibus animabus purgandis, quæ sunt in certitudine quod cito in cœlesti regno sunt bibituræ poculum fontis vivi, et in æter- num cum Christo regnaturæ, ut citius absolutæ cum Domino epulentur. Inter Secretum vero, cum hostia elevaretur, dixit Dominus ad eam: Ecce me totum cum omni bono quod est in me, do in potestatem animæ tuæ, ut quidquid de me facere velis, hoc totum sit in tua potestate. Quod illa renuit accipere, sed elegit suam in omnibus voluntatem. Et Dominus: Non quod ego volo, sed quod tu, hoc sit in tua potestate.» At illa voluntatem Domini agnoscens, dixit ad eum:«Nihil utilitatis meæ appeto, nihil quæro, nil aliud volo nisi ut hodie a teipso, et in teipso, et per teipsum lauderis, sicut unquam altius aut perſectius poteris Iaudari. Tunc vidit de corde Dei exire citharàm; cithara autem illa erat Dominus Jesus, chordæ vero, omnes electi qui in Deo unum sunt per amorem. Tunc summus Cantor omnium cantorum Jesus, citharam percussit, et sono dulcisono in- sonabant omnes Angeli dicentes: Laus æterna tribus personis, quod Dominus elegit te in sponsam et in filiam. 1» „Deinde omnes Sancti cantabant in Deo dulci harmonia dicentes:&Grates nunc omnes reddimus Deo Patri, pro hac anima quam sua ditavit gratia. Benedictus Deus.» 1. Quod laudis præconium in diversis latinis codicibus veteri Teutonico idiomate solummodo traditur. Juxta San-Gallensem sic recte legitur: Lonrꝝ EWIG A DR FERS, das nen dich VERKokEn nar 20 EINRER BRUr uxp 2 EINRER bochTER. Editor vecd Lipsiensis teu- tonicus, 1503, mendose legit; cujus errorem plurimi secuti sunt. Dominus, cithara et summus Cantor. 140 LIBER SPECIALIS GRATIX. CAPUT III. OALIrRER DRUSs ADο ANIHAM VENrr. 9 ocrE quadam cum a somno vigilaret, et Dominum intimis præcordiis salutaret, vidit ipsum de cœli palatio Mira divini venientem ad se, et Cor suum divinum cordi suo applicantem, Cordis 5 8 8 355 5 adcor sibique dicentem:«Nunquam apis avidius mittitur in animæ virentia ad carpendos flores dulces, sicut ego paratus sum ad tuam venire velociter animam me vocantem. ⸗ QUALITER IN DEI AMORR EST SUCCENSA. TEM et hoc sæpius ei contigit, ut cum pigra et minus devota esset, divinum Cor Dei quasi ignitum aurum cordi suo jungi sentiret, ex cujus caloris vapore miram percipiens dulcedinem, mox ferventissimo amore solito est succensa. CAPUT IV. DE AMPpLExU DoMINI. ABBAro etiam quodam vidit ipsum sponsum Ecclesiæ Jesum de cœlo se inclinantem expansis manibus, in ejus In choro amplexus ruentem, eamque medullitus sic in se trahentem, contemplans 8 5. B. Mechtildis ut tota absorpta in Deum penitus in se deficeret, in tantum deficit. 8 3 8 62 ut a choro portaretur quasi exanimis; quia spiritus ejus 4 lSS paRS SECUNDDA, cApur vi. 141 totus transierat in ipsum quem toto corde dilexit, et præ omnibus concupivit. Et tam mira dulcedine replebatur, ut per septimanam dulcedinem illam sentiret. Item lectionem lectura, dum ad pulpitum inclinaret, apparuit ei speciosus forma præ filiis hominum, puer Jesus, eam circumplectens, et ad se trahens, a quo cum magna difficultate et pœnalitate se erexit; vix lectionem legere poterat. CAPUYYV. DoMiNUSs ILLAM JUVAT A4D LECTIONEN. rEM multoties sibi accidit ut, dum in Matutinis plena Deo in fruitione magna et dulcedine esset, ita ut omnem forti- tudinem consumpsisse nec lectionem suam legere posse videretur, diceret ad eam Dominus:«Vade et lege; nam ego te juvabo.„ Sicque cum magna constantia lectionem incipiens eam complevit. CAPUIT VI. DOuINUS ILLAM SUAVITER MANE ExCITAT. vabau autem vice dum ad Matutinòs Evangelium Exurgens Maria legeret, tanta illam Dominus gratia et dulcedine infudit, ut a se penitus deficiens lectionem intermitteret, ita ut a choro exanimis portaretur. Cumque In choro legens deficit B. Mechtildis 142 LIBER SPECIALIS GNMTIX. in lectulum repausanda reclinaretur, rogabat Dominum ut hora competenti eam excitaret. Et ecce in Prima, vidit in visu juvenem pulcherrimum coram se stantem, ex cujus præsentia cor ejus tantam sensit dulcedinem ut inde exci- taretur. CAPUT VII. DE cuRSU Er LABORE DOMINI. II vice dum ex præcepto post Matutinos dormitum A iret, vidit Dominum quasi in sublimi solio residentem, sub pedibus scabellum habentem, et sibi dicentem: Hic super pedes meos te reclinans, dormi.„Quæ statim obediens, Per W caput super pedes ejus posuit ita ut auris ejus vulneri pedis Romini aptaretur. Tunc audivit vulnus illud quasi ollam ferventem Aionm; ebullire. Et dixit Dominus ad eam: Quem sonum dat coquens olla?» At illa dum cogitaret se nescire, respondit Dominus:«Olla ebulliens semper sonat ac si dicat: Curre, curre; sic fervens et ebulliens amor Cordis mei sem- per instigavit me dicens: Curre, curre de labore ad laborem, de civitate ad civitatem, de prædicatione ad prædicationem; nec unquam quiescere me permisit, donec omnia saluti tuæ necessaria ad finem usque complevi. v 14142—— W paRS SkcUNDA, cApur ix. 143 CAPUT VIII. DE OSCULO DOMINI. oTRISTArA quadam vice per orationis subsidium solito more ad Dominum confugit, ipsi cor suum et volunta- tem offerens, ita ut non solum hoc, sed etiam quæcumque pro ejus amore libenter sufferret adversa. Ad quam Dominus dulciter se inclinans, os suum roseum illi præbuit osculan- dum. Sentiens autem anima ipsum barbam non habere, cogitare cœpit si aliquod præmium a Deo Patre pro barbæ in passione evulsione accepisset. Cui Dominus:« Ego Creator universorum non indigeo ullo præmio, sed tu es præmium meum. Te enim Pater meus cœlestis mihi in sponsam et filiam donavit. 9 Et anima:« Cur, amantissime Domine, hoc in me facis, cum nil boni sit in me?„ Qui respondit: Solummodo propter meam bonitatem, quia delectamentum cordis mei posui in te. CAPUT IX. QUALITER El DOMINUS APPARUTr. * 6 LiA vice apparuit ei Dominus Jesus quasi parvulus annorum quinque. Quæ dixit:«Mi Domine, cur in tali ætate mihi appares?„Et puer: Tu modo quinqua- ginta habes annos, et ego quinque. Primus annus meus Anima fit præmium Christi. Dominus quinquen- nis ipsi uinquage- nariæ apparet. —————— 2 —— · Dominus cum sacerdote et in sacerdote operatur. * 144 LIBER SpECIALIS GRATIX. stabit pro annis decem vitæ tuæ; secundus vero annus stabit pro vicesimo tuo, et tertius pro trigesimo tuo, quartus pro quadragesimo tuo, quintus autem pro quinquagesimo tuo: sicque omnia peccata tua delebuntur, et anni tui sanctifica- buntur, totaque conversatio tua ex mea conversatione per- fecta erit. 8 Puer autem stabat manus suas sæpius respiciens; et cum super hoc illa miraretur, puer respondit: Sicut homo manus suas sæpius respicit, sic ab infantia mea usque ad diem passionis meæ, quotidie mortem meam in corde meo revolvebam, et omnia præcognovi quæ ventura erant super me.» Per quod instruebatur quia bonum est homini, mortem et ea quæ ventura sunt ei, sæpe memorari. SAe QUO0D DouINUN INx SPECIE DiAcONI VIDrr. TEM, vidit Dominum Jesum stantem juxta altare in dalmatica, habentem in pectore crucem nimium fulgen- tem. Tunc illa dixit:(Mi Domine dilecte, quare sic te ostendis?» Et ille:« Sicut, inquit, diaconus ad altare ministrat, sic ego omnia cum sacerdote et in sacerdote operor quæ ipse operatur.»Et illa:«Quid designat crux quam gestas in pectore?» Respondit:« Superior pars crucis amorem meum designat, cui homo nil præponere debet; inferior vero humilitatem, qua omni creaturæ homo se debet subjicere propter me; dextra pars, timorem Dei in prosperis non postponere; sinistra, adversa propier me patienter tolerare. Si quis hanc crucem in corde suo per jugem memo- PARS SECUNDA, cxpur xii. 145 riam gestaverit, hoc erit merces laboris ejus, quod cum primo anima ejus àa corpore exierit, nusquam nisi in Corde meo mansionem habebit. CAPUIT XI. DE FLAGELLODOMINI. bir aliquando Dominum stantem, aureum flagellum manu tenentem, sibique minantem. Tunc illa corruit in terra, et flagellum Domini' amplexabatur. Idque dabatur intelligi quod homo cum gratitudine dona Dei suscipere debet, tam prospera quam adversa. Dominus autem elevans eam, tunica rubea eam induit plena ſoraminibus, dixitque illi:«Sic corpus meum in- passione totum erat undique perforatum et doloribus laceratum, ut a planta pedis usque ad verticem non esset in me vestigium sanitatis.»In hoc præfigurabatur quod molestia infirmitatis eam in brevi erat oppressura. Vidit etiam Dominum aureum calicem retro se tenentem: per quod intellexit quod dulcedinem quam Deus animæ inſusurus est, ista necdum videt neque gustat, sed est in Deo abzcondita, a quo bona cuncta procedunt. CAPUT XII. QUOD IN SUA TENTATIONE Furr CONSOVLCA. 'n Dei famulam diabolus valde ac sæpe tentationibus- infestabat, sicui etiam quosque Deo devotos consuevit 10 Anima flagellum sibi minax amplexatur. Tentator divinæ dulcedini timorem immiscet. Timor per Dei gra tiam in prõfec tum aninmæ succe dit. 146 LISER SPECIALIS GRATIX. molestare. Contigit itaque die quodam ut Deus suam gratiam eidem participasset, et magnum bonum animæ ejus fecisset; cum in ejus præsentia esset, affuit tentator, immittens cordi ejus timorem illum et tristitiam, quod donum illud non esset a Deo. Cum autem nimium fatigaretur, corruit ad pe. des Domini Jesu, et conquerebatur infidelitatem cordis sui, dicens: Ecce, Domine mi, hoc donum offero tibi ad æter- nam laudem et gloriam tuam, orans ut si donum hoc non est ex te, nunquam amplius detur mihi, quia omni dulcedine et consolatione propter te libentissime carebo.»Quam Do- minus proprio vocans nomine ait:«Mi dilecta Mechtildis, noli timere, ego juro tibi per virtutem meæ divinitatis, quod timor et tristitia hæc te non nocebunt, sed magis Lan- ctificabunt, et ad gratiam meam te præparabunt. Et si hæc cordis tui gaudium non temperarent, cor tuum nimia dul- cedinis affluentia dissolvi oporteret. Noli mirari, si te istæ cogitationes impugnant, cum sis in mea præsentia; quia et diabolus me tentabat, cum propter te penderem in cruce. v CAPUT XIII. QUALITER DEUS ANIMAM IN MERORE SUSTENTAT. LIx vice, cum nimium esset turbata, ad Dominum con- fugit fidelissimum adjutorem. Continuo apparuit ei Christus quasi juvenculus speciosissimus, ducens eam ad 1. Codex Guelferbytanus solus hic nomen Mechtildis scriptum præ- bet, quod alii reticent, prima ipsius littera contenti. 0 paRS SECUNDA, carur xiv. 147 altare: in quo agnovit quod Dominus prolocutor voluit esse ejus apud Patrem suum, pro negligentiis ejus et commissis. Dedit ei etiam baculum ad sustentandum, qui non habebat capitellum quo posset sustentari; baculus vero ille humani- tatem Christi figurabat. Ancilla Christi mirabatur cur bacu- lus capitello careret, et ait Dominus ad eam:« Ego volo manum meam ponere super illum, ut inde sustenteris; cum ergo solatium in mœrore dedero, scias quod in manu mea requiescis; sed cum non sentis consolationem, scias quia manum subtraxi, et tunc fideli corde mihi adhærebis. CAPUT XIV. DE DESIDERIO QUOoD HABUTr 4 CONFESSLIONEX. 1* quadam volens confiteri, sed confessorem non habens, multum contristabatur eo quod corpus Domini inconfessa sumere non auderet. Tunc in oratione cœpit in amaritudine conqueri Deo summo sacerdoti negligentias et culpas suas; qui dabat ei certitudinem de remissione omnium peccatorum; de quo gratias agens dixit ad Dominum: O dulcissime Deus, quomodo nunc est circa peccata mea?⸗ Qui respondit:«Sicut cum rex præpotens venturus est in aliquod hospitium, domus velociter mundatur ne aliquid ibi appareat quod oculus ejus offendat; sed cum tam prope sit quod immunditiæ non possint foras ejici, in angulum colli- guntur, ut postmodum inde projiciantur: sic cum integram voluntatem et desiderium confitendi habes peccata, nec post- modum iterandi, omnia sic coram me delentur quod amplius eorum non recordabor; licet postmodum per confessionem Dominus animæ meæœrenti supponit manum. Confessarii defectus suppletur. — f 0 —ů—282—2— 148 LIBER spECIALIs GRATIR. retractentur. Voluntas autem et desiderium quod habes et studium evitandi peccata in quantum potes, æst quasi vin- culum inseparabile quod te mihi stringit et copulat fœdere insolubilis unionis.»Sed cum adhuc variis cogitationibus hæsitaret, reputans se indignam accedere ad imperiale con- vivium Regis Angelorum, cogitans qualiter imparata nec conſessa tam magnificum perciperet donum, insuper etiam spem et consolationem sibi ingereret, ait illi Dominus: Desiderium(Cogita quod omne desiderium quod unquam aliquis ad me ad Deum ab ipso est. Qualiter chabuit, a me inspiratum est illi; et omnnis scri ptura, et San- ctorum eloquia a Spiritu meo fluxerunt et fluent sine fine. In hoc cognovit quia et hoc desiderium quod habebat, ut sumeret corpus Christi, a Spiritu Sancto sibi est cœlitus inspitatuin; acceptaque fiducia, in tantum confirmatum est cor ejus, ut sibi videretur nullo modo ab hoc desiderio revocari. Cum autem sic esset confirmata, audivit choros Angelo- rum in cœlo cum lætiua personare: Confirmatum est co- Virginisi. Et sic accessit ad convivium excellentissimi corpo- ris et sanguinis Christi. Tunc audivit ipsum sibi dicentem: Vis agnoscere quomodo ego Sum in anima tua? vAt illa in 8e anima se indignam æstimans, sed tamen nil volebat quam Dei divinæ gratiæ agnoscit ope· rationem. voluntatem. Tunc vidit ex membris suis splendorem mirifi- cum progredi iamquam solis radios; per quod agnovit divinæ gratiæ operationem in se, et bonitatis Dei erga se præcipuum indicium. 1. Responsorium in festo Circumcisionis Domini. PARS SEKCUNDA, CAPUT XVI. 149 CAPUT XV. QUOoD AMOR OMNIA Eus NEFGLECTA SUPPLEVIr. IIA vice, cum tempus sibi a Deo concessum inutiliter A expensum in amaritudine cordis sui recogitaret, et dona Dei ut ingrata absque fructu consumpsisse rememoraret, dixit ad illam amor: Ne turberis: ecce ego omnia debita tua recuperabo, et cuncta neglecta pro te supplebo. Et cum hoc donum magnum sibi videretur, tamen non poterat inde consolari præ nimietate doloris eo quod tanta bona amisisset, et Deum amatorem suum, qui tam innumera bona ipsi contulit, tam ardenter non amasset, et tam infidelis ei exstitisset, qui sibi et omnibus semper fidelissimus est. Cui Dominus:« Si mihi perfecte fidelis es, tunc multo carius tibi sit ut amor meus neglecta tua pro te suppleat, quam tu, ut ipse ex hoc laudem habeat et honorem. v CAPUT XVI. QUOD EIl DoMINUS AMOREM IN MATREM DONAVIr. LIA vice, circumdedit eam amor vestimento solaris luminis, et accesserunt ambo, videlicet amor et anima, et stabant in Christi præsentia, tamquam virgines pulcher- rimæ. Anima vero multum affectabat propius accedere, quia quamvis illam imperialem faciem contemplaretur, non tamen illi sufficiebat. De quo dum miraretur, essetque in magno Melius est animæ ut ejus infidelitates amor suppleat. —--—— Amor animam ad Cor divinum ducit. Omnis laus Dei a Corde divino. Qualiter ad amorem clamat Mechtildis. 150 LIBER SpECIALIS GRATIX. desiderio, innuit ei Dominus manu. Tunc amor assumens animam duxit ad Dominum; illa vero reclinavit se ad vulnus melliflui Cordis Salvatoris sui unici, hauriens inde pocula omnis dulcoris et suavitatis plenissima, ibique omnis ama- ritudo ejus versa est in dulcedinem, et timor ejus mutatus est in securitatem. Ibi etiam de Corde Christi suavissimo esuxit fructum dulcissimum, quem assumens de Corde Dei in os suum posuit: per quod significabatur illa æterna laus, quæ de corde Dei procedit; quia omnis laus qua ipse lauda- tur, effluit ab illo qui est purus etiam fons omnis boni. Deinde alium assumpsit fructum, scilicet gratiarum actio- nem; quia nihil potest anima a seipsa nisi præveniatur a Deo. Et Dominus ad eam:«Adhuc præ omnibus unum a te fructum desidero.»Cui anima:«O mi dilectissime Deus, et quis est hic fructus à»Et Dominus:«Ut omne cordis tui delectamentum in me solum effundas.»Tunc illa: 0 amator unice, quomodo hoc possum facere?- Qui respon- dit: Amor meus in te perficiet. Tunc illa ex nimio affectu gratitudinis dixit: Eia, eia: Amor, amor, amor 1 Et Dominus: Tu matrem tuam nominabas MiwnE, et amor meus erit mater tua; et sicut filii sugunt matres suas, sic et tu ab ea suges internam consolationem 2, suavitatem inenarrabilem, et illa te cibabit et potabit ac vestiet, et omnibus necessitatibus tuis, velut mater filiam suam unicam, te procurabit. 1. Quod interpretatur amor. 2. Verbum quod magnas quæstiones circa librum De Imitatione Ckristi excitabit. PARS SEcUNDA, carur xvil. 151 CAPUT XVII. QUALITER UNUM cUM DILECTO EST EFFECTA, ET DE AMORE. rEu cum in oratione, ferventi corde, dilectum animæ suæ desideraret, subito divina virtus animam ejus in tantum sibi attraxit, ut videretur sibi ad latus Domini consedere. Dominus vero animam Cordi suo per dulcem amplexum imprimens, tam abunde sua gratia eam perfudit et replevit, ut sibi videretur de omnibus membris suis tamquam rivulos effluere in omnes Sanctos, ita ut omnes novo et speciali gaudio perfusi, corda sua velut lampades perlucidas in mani- bus tenerent, repletas dono illo, quod Deus animæ infuderat, et cum magna gratitudine et lætitia Domino pro anima illa gratias referebant. Deinde vidit in corde Dei quasi virginem pulcherrimam habentem annulum in manu, in quo erat lapis adamas cum quo sine intermissione cor Dei tangebat. Anima vero inter- rogabat virginem cur sic cor Dei tangeret; quæ respondit: Ego sum amor divinus, et hic lapis Adæ culpam designat: et sicut adamas absque sanguine ſrangi non potest, sic Adæ culpa sine humanitate et sanguine Christi dissolvi non pote- rat. Statim enim ut Adam peccavit, ego me intromisi, et culpam illam totam intercepi; sicque cor Dei incessanter tangendo et ad pietatem movendo, ipsum quiescere non permisi, donec in momento Filium Dei de corde Patris in sinum deposui Virginis Matris. Quæ dum montana con- scenderet ut Elizabeth salutaret, beatus Joannes tanto gaudio in utero matris ad Christi præsentiam est repletus, ut nun- quam de cætero terreno gaudio posset exultare. Deindæ Statim ut Adam peccavit, amor se intromisit cor Dei tangens. 5 Dolentis in cruce Christi pia recordatio. Amor animam quiescere jubet in Corde dilectoris. ————— 152 5 LIBER SpPECIALIS GRATIX. Filium Dei in præsepio pannis involutum reclinavi; exhĩnc in Ægyptum deduxi; post hæc ad omnia quæ pro homine fecit et sustinuit, ipsum inclinavi, donec patibulo Crucis eum affixi, ubi omnem iram Patris mitigavi, et hominem Deo amoris fœdere indissolubili copulavi. Et anima: Dic, quæso, quid in omnibus quæ pro nobis pertulit Christus, maxime doluit?» Amor respondit: Quod in Cruce extentus fuit, ita ut omnia membra ejus divaricari possent. Quicumque pro hoc dolore illi gratias egerit, ita gratum ei obsequium præstat, ac si omnia vulnera ejus unguento suavissimo deliniret. Si quis etiam pro siti qua in Cruce hominum sitiebat salutem gratias egerit, ac si ejus sitim refrigeret acceptabit. Qui vero illi gratias agit, quod clavis confixus in Cruce pependit, tam gratum illi erit ac si eum de Cruce et omnibus pœnis solveret. 5 Dixitque iterum amor ad animam: Intra in gaudium Domini tui.»In hoc verbo totaliter in Deum rapta est, ut sicut aquæ stilla infusa vino, tota mutatur in vinum, ita hæc beata in Deum transiens, unus cum eo spiritus est effecta. In hac unione anima in se annihilabatur sed Deus eam confortans ait illi: Omnia quæ unquam homo capere potest tibi infundam, et in quantum homini possibile est, dona mea in te multiplicabo.»ELait amor: 4Hic quiesce pausans in Corde dilectoris tui, ne inquieteris in prosperis; ibi quiesce in rememoratione beneficiorum dilecti tui, ne unquam inquieteris adversis.v PARS SECUNDA, capur xviII. 153 CAPUT XVIII. QUOD DEUS ANIMAM S0U15 VIRTrUrIiBUSs DECORAVIr. UAbau die, dum cantaretur Psalmus Laudate Dominum de cœlis, in verbo illo: et aquæ quæ super cœlos sunt, laudent nomen Domini(PScL. cxLVII..) dixit ad Doõminum: VO Domine, quæ sunt aquæ illæ de quibus hoc canitur? quia scio te ab omnibus guttis aquarum, in teipso speciali modolaudari?»Cui Dominus: Omnium lacrymæ Sancto- rum, quas unquam ex amore sive devotione, sive compassione, sive contritione effuderunt. v Et statim vidit aquam limpidis- simam, designantem lacrymas Beatorum, cujus fundus erat ex auro purissimo, habens pro arena margaritas et gemmas pre- tiosas, designantes diversas Sanctorum virtutes, in quibus se in terris exercuerant: scilicet in orationibus, vigiliis, jejuniüs et aliis operibus virtuosis. Erat etiam multitudo piscium in illa aqua ludentium et se agitantium; per quod significaban- tur desideria quæ animam ad Deum agitant, et suspiria, et planctus quibus anima Deum allicit ad se. Sancti enim in cœlo virtutes suas et quælibet bona opera sua in Deo con- templantur, ad augmentum gaudiorum et delectamentum cordis eorum, licet suis virtutibus quilibet in seipso deco- retur. Post hæc Domino conquesta est quod diem desponsationis suæ tam devote non celebrasset, nec tanta fidelitate sibi ad- hæsisset ut sponsam sponso unico decuisset. Tunc induit eam Dominus veste virtutum suarum perfectissimarum, imponens capiti ejus diadema aureum; strinxit eam amplexi- bus intimæ charitatis, et brachio nudo circumdedit eam. Cum Aquæ cœlorum lacrymæ Sanctorum. Desponsa- tionis animæ celebratio. ——*—„5ů75 ——— — Anima in Cor divinum recipitur. Domino assidens anima diversa vina propinat. ——— 154 LIBER syECIALIs GRATIX. vero anima miraretur cur ita faceret, dixit illi Dominus: Quia inter me et te nulla est omnino obscuritas, et omnium mysteriorum meorum te nihil celabo.„Vidit etiam millia millium Angelorum cum reverentia stantium ante Regem suum; et ait Dominus ad animam:« Ecce hos omnes tidbi do ut tibi famulentur.„ At illa desiderabat ut omne mini- sterium quod sibi impenderent, ad laudem et gloriam exhi- berent sui unici amatoris. Statim ergo vidit- de singulis Angelorum cordibus tubas procedere ad Cor Dei, et ita dulcem canticum personare, ut nullus valeat enarrare. Post hæc Cor Dei aperiebat se, et ipse intraxit eam, con- cludens eam in seipso, jita dicens ei:»Superior pars Cordis mei erit tibi suavitas divini Spiritus, qui jugiter in animam tuam stillabit, ad quam anhelanti desiderio oculos eleves et os aperias, attrahendo divinæ dulcedinem gratiæ, sicut dicitur in psalmo: Os meum aperui, et attraxi Spiritum(PSæI. cxviII. 13.) In inferiori parte, invenies thesaurum omnium bonorum, et desiderabilium copiam supereffluentem. In parte orientali reperies lumen veræ cognitionis, ad intelligendam atque perficiendam omnem meam voluntatem. In australi parte, videbis paradisum æternarum deliciarum, et ibi semper mecum eris in mensa.»Et statim vidit mensam positam, et mensale candidissimum suppozitum: per men- sam significabatur largitas, per mensale pietas. Ad hanc mensam Dominus sedebat, et anima cum lætitia ministra- bat; et multa fercula, scilicet diversa dona Dei, ipsi propone- bat. Quoties enim gratiarum actiones divinæ retulit largitati, pro singulis donis et innumeris beneficiis suis, toties ei fercula apponebat. Dixitque ad Dominum:« Quid, dilecie mi, tibi propino, cum pro amicis tuis oro?ꝰꝰ Qui respondit: Vinum mibi propinas nobilissimum quod lætificet cor meum, sicut scriptum est: Vinum lætiſicat cor hominis. Ps. cinl. 16.) Et illa: Quid tibi propino cum pro peccatoribus oravero? v PARS SEcuxNDA, capUr xix. 155 Respondit:(Merum mihi propinas dulcissimum, superans mel et ſavum, cum pro meis oras inimicis, qui sunt in statu damnationis, ut ad me convertantur.„Et anima: Quid vero tibi propino, cum pro animabus oro?-Respondit: Vinum quod etiamjucundum facit cor meum, cum oras pro 1 his qui in mea sunt benevolentia, ut citius a pœnis eruan- 1 1 tur.» f —————— f Tunc anima:« amantissime, quam ferventi desiderio 9 nunc cor meum tibi offerre cupio.»Qui statim accipiens cor ejus in manus suas, odoratus est ad illud tamquam ad rosam suaviter redolentem. Cui anima:«Quid fragras in Dominus cor animæ eo in quo nil est boni? Et Dominus: Cum ego sum in tamquam rosSàm anima tua, meiipsius suavitas redolet in te.» Post hæc dixit odoratur. ad illam:„In occidentali parte est longitudo dierum, pax 8 æterna, et gaudium sine fine mansurum. In parte aquilonis recipies æternam securitatem contra omnes adversarios tuos, quod nullus adversum te amplius prævalebit. CAPUT XIX. QUOD EAM DouiNUS SEIPS0O SEPELIVIT IN DIE PARASCEVES. rrt in quodam Parasceve dum sacerdotes Crucem so'ito 1 sepelirent, devota hæc Virgo ait ad Dominum:« O ‚ animæ meæ præcordialis dilecte, utinam nunc anima mea esset eburnea, ut te in ea decentissime sepelirem 1„ Cui Dominus versa vice respondit:«Et ego tie in me sepeliam; 28555 — 8 2 7 eroque supra te spes et gaudium, elevans te, intra te vita irchlovit animam. vivificans et sagina lætificans et impinguans animam tuam. Retro te ero desiderium propellens te; ante te vero amor alliciens et demulcens animam tuam. A dextris tuis ero laus — : 156 LIBER SpPECIALIs GRATIR. perficiens omnia opera tua; a sinistris vero, reclinatorium aureum, sustentans in tribulationibus; infra te quoque firmamentum, tenens animam tuam. QUALITER EI DOMuiNUS DEDir coRx SUUH IN PIGNUS KTERNX ViTÆ. ERIA deinde quarta post Pascha, cum imponeret Missam, Venite benedicti Patrismei. ineffabili et inusitata quodam replebatur lætitia, dixitque ad Dominum:«O si una essem de his nimium benedictis, qui hanc tuam dulcissimam audituri sunt vocem 1ν Ad quam Dominus respondit: Etiam pro certo scias i, daboque tibi Cor meum in pignus quod tecum semper habeas, et in die illa cum hoc desiderium tuum complevero, in testimonium mihi illud resignes. Do etiam tibi Cor meum in domum refugii, ut in hora defun- ctionis tuæ nulla via præterquam in Cor meum perpetuo pausatura declines. 5 Hoc donum unum ex primiti is donorum Dei erat; cœpit- que ex hinc nimiam devotionem circa divinum Cor Jesu Christi affici, et fere quotiescumque Dominus sibi apparebat, aliquod speciale donum a Corde ejus accipiebat, sicut in hoc libro multis patet in locis. Sic etiam ipsamet dicere solebat: Si omnia scribi deberent quæ a benignissimo Dei Corde mihi collata sunt bona, matutinalis libri excederent quan- titatem. v 1. Ct. Legatus. Lib. V. 4. et hujus Libri Specialis gratiæ part. vin. — PARS SECUNDA, CAPUT Xx. 197 CAPUT XX. QUALTITER cHRisrUSs PRO RXA LAUDES DEO PATRI PERSOVLVrr. in quadam cum post susceptionem sacratissimi corporis Christi gratias Deo pangeret, ac ipsum Dei Filium Jesum, amantis animæ sponsum floridum exoraret, ut ipse pro tanto et tam inæstimabili dono in se sibi collato, laudes amatorias Deo Patri persolvere dignaretur, vidit ipsum protinus Patri cœlesti reverenter adstantem, et his verbis illum dignissime extolleniem: Cœtus in excelsis te laudat cœlicus omnis, Et mortalis homo, et cuncta creata simul l. Unde per hæc verba, cœtus in excelsis, intellexit Dominum intrahere sibi concordiam universæ laudis cœlestium; per illud vero, et mortalis homo, simul in se counire omnium mortalium intentionem; ac per illud, cuncta creata simul, totius creaturæ essentiam etiam in seipso ad laudem Dei Patris coadunare, atque sic ex parte omnium cœlestium, ter- restrium, et infernorum pro ipsa laudem in conspectu Dei Patris personare. Dehinc ipsa innixa supra pectus dilecti sui, audivit in intimis divini Cordis quasi tres pulsus sonantes?. Quod dum illa multum admirans, scire cuperet quid per tales pulsus notaretur, Dominus respondit: xTres isti pulsus tria denotant verba quibus animam alloquor amantem: primus itaque, est veni, scilicet secedendo ab omnibus creaturis; secundus est, 1. Ex hymno Gloria laus in Processione diei Palmarum. 2. Cf. part. 1. c. 10. et part. v. cap. ultimum. Omnem creaturam in se Christus concludit. —— Cor divinum thalamus animæ. Que sit vox Filii Dei. 158 LIBER SPECIALIS GRATI&Æ. intra, videlicet fidenter tamquam sponsa; tertius est, fiala- mum, id est, Cor divinum.»„Per bæc verba intellexit quod Deus primo evocat quemlibet electum ab omni creatura, ita ut omnibus delectamentis, quæ in aliqua potest invenirecrea- tura, libera et plena voluntate abrenuntians, ipsi soli Domino Deo suo devotionè tota vacet. Dehinc Dominus suadetconfl. dentiam, ut scilicet electus, tamquam sponsa quæ nuliam omnino veretur repulsam, fiducialiter semper accedat, et intret thalamum Cordis sui divini, in quo abundat et super- bundat copia totius delectationis et beatitudinis, quam nunquam cor poterit humanum exoptare. Tunc illa vehementi desiderio desiderabat ut aliquem sonum sive modum mereretur percipere vocis Filii Dei, suavi sono quo intonare solet laudes Deo Patri. Cui Domi- nus: Vox mea nihil adhuc est nisi tantum: fas; id est, prævalentia divinæ voluntatis meæ. Nam cœlum, terram, maria et omnia quæ in eis sunt, solo verbo illo creavi, sicut Scriptura testatur, dicens: Fiat luæ, fiat firmamentum, etc. Quia omnia quæ in cœlo et in terra sunt, sola divina volun- tate mea reguntur, et omnis Sanctorum laus, gaudium et beatitudo, solo nutu meo incitantur. CAPUT XXI. QUOD coR DoMINI IN SIMILITUDINE LAMPADIS sIBI visun Esr. *Missa quadam, dum cogitationibus diversis impedien- f tibus, ſruitione divina frustraretur, mediatricem Dei et hominum, Virginem Mariam, exorabat ut sibi præsentiam Filii sui dilecti obtineret. Cujus interventu, ut credimus, conspexit Regem gloriæ, Dominum Jesum, in solio subli- PARS SECUNDA, cApujr xxi. 159 mato ac crystallina, puritate perspicuo residentem. Ex cujus solii anterioribus partibus duo rivuli eximiæ puritatis, as- pectu delectabiles, progrediebantur 1j quos intellexit esse gratiam remissionis peccatorum. ac spiritualis consolationis, quæ in Missa cuilibet, ex virtute divinæ Providentiæ, specia- lius et facilius largiuntur. Circa vero oblationem hostiæ benedictæ, exsurgens Domi- nus a solio illo, videbatur Cor suum suavissimum, instar lampadis perlucidæ, plenissimæ et superabundantis, propriis manibus elevare. Quæ lampas ex omni parte circaque tanto impetu effluebat, quod magnæ guttæ ex ipsa supereffluxione resaliebant, nec tamen plenitudo lampadis aliquatenus imminui videbatur. Per quod intelligi dabatur quod quamvis de plenitudine Cordis Christi omnibus sufficientissime gratiæ ministrentur, secundum cujuslibet capacitatem, tamen in seipso abundantissime redundat omni beatitudine, nec aliqua unquam parte patitur detrimentum. Vidit insuper corda omnium præsentium, quasi funiculis quibusdam in specie lampadum, Cordi Dominico annexa; quorum quædam erecta et quasi oleo plena videbantur ardere; quædam vero quasi vacua dependebant circumversa. Unde intellexit per lampades ardentes et erectas, illorum designari corda qui cum devotione et desiderio Missæ interessent; et per lampa- des vero dependentes, eorum corda qui negligebant per devo- tionem elevari. Tunc illa magno exoptabat desiderio, ut cor suum divino Cordi totaliter infunderetur. Et statim cognovit illud quasi de medio aliorum elevari, et in similitudine piscis unius immergi Cordi divino. Cumque illa supplici devotione a Domino rogaret edoceri quali modo cor suum sibi immer- 1. His duobus rivulis alludere per flumina duo Lethe et Eunoe Dante videtur, Purgatorio. c. xxxII. Duo rivi e solio Dei profluentes unus remissionis, alter consolatio- nis. Cor Christi ut lam pas super- effluens. 5 Cor Mechtildis in Cor Christi mergitur. In charitate opera revirescunt. 160 LIBER sPkCIALISs GRATIX. sum disponere deberet, ut semper in unione illa beata quam susceperat, permaneret; vidit protinus Cor divinum quasi mutatum esse in domum magnam aurei coloris, et Domi- num in medio Cordis sui ipsius, velut in domo speciosa ac deliciosa deambulantem. Quod illa admirans, et qualiter hoc fieri posset apud. se pertractans, intellexit Dominum sibi dicentem: Nonne recolis illud psalmi: Perambulabam in innocentia cordis mei, in medio domus meæ?(PSNL. d..) Et quis est qui possit præter me, quia nemo innocens ex seipSO nisi ego solus? Conspexit etiam in ipsa domo quatuor virgines pulcherri- mas, quas agnovit esse virtutes: scilicet, humilitatem, patientiam, mansuetudinem et charitatem, quæ cæteras ele- gantia sua præcellens vestitu viridi præfulgebat. Quam illa videns, et recolens etiam cuidam alii personæ beatæ memoriæ charitatem similiter in viridi amictu demonstratam, admi- rans requisivit a Domino quamobrem charitas crebrius in viridi appareret. Ad quod tale responsum a Domino accepit: Quoniam charitas mulios aridos truncos, scilicet peccatores, virtute sua facit revirescere, et ad fructum bonorum operum reflorescere, ergo justissime in viridi demonstratur.Et adje- cit Dominus: Harum virginum familiaritatibus te aptare studeas et amicitiis, si desideras in hac domo mecum manere, et præsentiæ meæ fruitionem habere; verbi gratia, cum va- nitas cor tuum dissolvit, recole virtutem charitatis illius quæ me de accubitu paterni sinus utero virginali inclinavit, et vilibus panniculis involutum in præsepe reclinavit, mul- tos labores in prædicando perferre coegit, et postremo ama- rissima et turpissima morte interemit. Talium recordatio omnem vanitatem a corde tuo penitus removebit. Similiter cum te superbia inſestat, memorare humilitatis meœ, qua nunquam vel in minimo, cogitatu, verbo seu gestu aut opere superbivi, sed exemplum perfectissimæ humilitatis in omni- PARS SECUNDA, cAPUT xxII. 161 bus factis meis exhibui: et sic vincas superbiam humilitate. Cum vero impatientia te infestat, memento patientiæ meæ, quam habui in paupertate, in fame, in siti, in discurrendo, in injuriis, in contumeliis et maxime in morie. Et similiter cum infestaris ira, recordare mansuetudinis meæ, qua cum his qui oderunt pacem eram pacificus et mansuetus, in tan- tum quod etiam crucifixoribus meis, qui cum tot crudelita- tum genera in me exercuissent quod nihil superaddere amplius possent, adhue præ nimio furore strindebant super me dentibus, cum tanta cordis dulcedine veniam im- petrans, Patrem eis placavi, ac si nunquam mihi con— trarii exstitissent. Et sic poteris cuncta vitia virtutibus superare. CAPUT XXII. DE RUBO ET viRCA JusTTTIXR Er DE ix CHORIS ANGELORUH. vn piæ memoriæ Dominus B. Comes junior obiisset, et Congregatio ejus funeri processionaliter obviaret, hæc Dei ancilla videnscampi planitiem et amplitudinem, multum sibi complacuit. Postea nocte quadam dum dormire non Posset, et tamen surgere ad orationem præ sua infirmitate nequiret, apparuit ei Dominus in veste candida, sedens ante lectum ipsius; super variis tribulationibus et infirmitatibus suis eam dulciter consolabatur. At illa dixit ad Dominum: Eia Domine mi, utinam liceret mihi, per talis campi qualis 1. Cf. Part. V. c. 11. Hic videtur fuisse Burchardus XII de Mans- eld, qui anno 1294 præmatura morte quidem sublatus fuit, postquam monasterio 29 jugera nemoris legasset. Franken, pp. 59 et 223. 11 Charitas, humilitas, patientia, mansuetudo Christi. Campi planities juxta Helftam Mechtildem multum delectat. 2222 Silva habet aures et campus oculos. Deus est ipse virga justitis quam anima complectitur 162 LIBER SPECIALIS GRATI. nuper transivi planitiem, tecum deambularel Cui Dominus respondit: Nescis quid hoc sit quod vulgariter dicitur: silva habet aures, et campus oculos?» Et adjecit: Hoc est silvam habere aures, scilicet si duo sederint in rubo invicem colloquentes, alii circumeuntes audire possunt.„ Et statim visus est ei rubus speciosissimus, qui totus creverat ex virgis novellis in altum directis, miræ proceritatis et pul- chritudinis. In hoc rubo Dominus cum anima sedebat; novellæ autem illæ de quibus excreverat rubus, Dei erant virtutes: scilicet, sapientia, benignitas, justitia, misericordia, charitas, et cæteræ virtutes Domini naturales; quæ sicut oliva semper miro modo virent ac florent, et nova producunt. Anima vero amplexata est virgam justitiæ, dicens ad Dominum: fHanc virgam me modo complecti cum grati- tudine convenit; quia tribulationibus et pœnis me replens, per ipsam me exerces.„Et ecce vidit quod virga illaĩpse Deus erat, quem anima amplexibus suis strictum tenebat. Cæpit- que his verbis ipsum laudare: 0 Laudo te petram justitiæs; laudo te solem justiiiæ; laudo te decorem justitiæ, 9 etc. Fluvius autem de Corde Dei egrediebatur, qui animam illam influens, omnia membra ejus peneiravit, et ad plenum depurans omnem tristitiam quam ante habuerat ab ea peni- tus effugavit. Et ait Dominus: Ecce rubus de quo Seriptura dicit: Emissiones tuæ Paradisus.»(CAxr. W. 13.) Circa rubum vero omnes Angeli stabant, ita ut quilibet chorus rubum illum circumgyraret in modum novem circulorum. Et dixit Dominus ad animam:«Ecce quod Scriptura dicit: Quæ habitas in hortis, amici auscultant.(CAxr. viit. 13.) Anima autem divinitus inspirata, intellexit qualiter omnes Angeli homini justo, ad omnia quæ agis bona, sunt minis- trantes. Cum ergo homo psalmos, aut aliquam divinam scrip- turam legerit, seu aliud bonum opus peregerit, Angeli sunt illi servientes. Cum vero in oratione loquitur cum Deo, aut 1 10 PARS SECUNDA, carur xxiI. 163 Dei verbum audit, vel de Deo loquitur, Archangeli ipsi ministrant. Si autem de virtutibus Dei cogitans, extollit eas, scilicet potentiam, sapientiam, bonitatem, justitiam, mise- ricordiam, longanimitatem et charitatem, et in quantum potest se in virtutibus conformare studet, obsequuntur illi Virtutes. Cum autem homo ex recordatione ineffabilis et excellentissimæ divinitatis, Deum tremit, et in omni humi- litate Deo subjicit, ministrant illi Potestates. Sed cum extollit in corde suo nobilitatem et eminentiam deitatis, cogitando qualiter infinita majestas dignata est hominem condere ad imaginem et similitudinem suam, et quanta pro homine fecit et pertulit, et ob reverentiam qua Deus hominem diligit, et reverenter etiam diligit omnem hominem, serviunt illi Principatus. Sed cum homo inclinationibus, genuflexio- nibus et veniis Deum adorat, Dominationes ei famulantur. Si vero in tranquillitate cordis de Deo meditatur, Throni sunt illi obsequentes. Si autem in cognitione Dei illumina- tur, et in contemplatione ad speculanda Dei mysteria eleva- tur, Cherubim ei famulantur. Sed cum anima de Corde Dei trahens amorem ignitum, et Deum cum suimetipsius amore diligit, et omnem hominem in Deo et propter Deum amat, Seraphim ei ministrant. Post hæc dixit ei Dominus: à Vis scire quid sit campum habere oculos? Ubi duo in plano deambulant campo, de longe se intueri possunt. Si enim duo invicem dilecti se mutuo a longe conspexerint in plana via, citius conveniunt. Cum enim cervus et cerva in campo se per longa spatia res pexerint, quanto citius concurrunt. Sic anima amans et me desiderans, uno gemitu me dicto citius sibi intrahit. In campo etiam viatores et peregrini refici solent; sic ego, cum anima illa quæ se in hoc mundo peregrinam facit, et cor spatiosum et exoccupatum a terrenis et omni impedimento habet, hanc sæpius soleo convivare. In campo etiam solent Varia Angelorum erga animam ministeria. Pars secunda proverbii explicatur. 1 K Quid sit agendum cum sit necesse e monasterio egredi. Cum funeri edsumus, judicii conventum rememore- mus. 184 LIEER sSpECIALIS GRATIAE. homines carpere flores; ita in anima sancta varia desideria, quibus sicut campus floridus decoratur, ego libens carpo, faciens inde sertum quod capiti meo impono, donec anima Per seipsam ad me veniat, et tunc illud sibi reddo. v Tunc dixit ad Dominum:«Mi Domine, quid in hoc deliqui cum me circumspiciendo, sic in spatiositate campi. delectabar?„ Respondit:« Contra obedientiam fecisti, et Sihi non intendisti; insuper pro anima defuncti orare ne- Slexisti.»Et illa: Doce me, amantissime, qualiter de cætero si exire contigit, ſaciamus?»Qui respondit: xDum primo à choro exitis, legite illum versum: Deduc me, Domine, in via tua, et ingrediar in veritate tua. Lætetur cor meum 1t timeat nomen tuum.(Psal. LIXXV. 11.) Sicque in timore Deo excatis, accipientes me in socium itineris, quasi bacu- lum unde sustentemini. Et sic egredientes, domos et ipsam viam omniaque vobis occurrentia, tunc dextera mea benedi- tis, eruntque ex hoc benedicta. Cum enim homo vanam Babuerit lætitiam, semper cor ejus postmodum aggravatur; qui vero timorem meum habuerit, non contristabitur, sed veram lætiiiam obiinebit. Dehinc cum funeri appropinquatis, recolere potestis processionem illam, qua in die judicii om- ges resurgendo cum corporibus suis mihi occurrent, egoque Cum ineffabili gloria et majestate, stipatus omni Angelorum St Sanciorum muliitudine, illis obviabo. Orabitis etiam pro anima defuncti, ut si in pœnis est, citius absolvatur; si autem impedimenio aliquo a me removetur, ab hoc liberetur, mihi Sanctisque meis citius conjungatur, et fiat dignus glorifica- tionis futuræ, ut cum lætitia et gloria in die illa tremenda mihi præsentetur. v alk: 1 PARS SECUNDA, cApUr xxIII. 165 CAPUT XXIII. DE COQUINA DOMINI. vñ quadam vice donum quoddam permagnificum acce- — pisset ex divina liberalitate Domini, recognoscens vili- tatem propriam, dixit cum humili subjectione suiĩ:«O Rex munificentissime, nequaquam hoc tantæ excellentiæ tuæ donum condecet me, quæ indignam me reputo etiam ut immittar coquinæ tuæ ad abluendas scutellas tuas. O Cui Dominus benigne respondit: Quæ est coquina mea, et quæ sunt scutellæ meæ, quas velles abluere? Ad quod illa convicta respondere nesciens conticuit. Tunc Dominus, qui nonnunquam quæstionem movere solet, non ut expediatur, sed ut expediat, hoc eam responso simul et visione læiificavit. Ait enim: àCoquina mea est Cor meum deificum, quod in modum coquine, quæ domus est communis et pervia omni- bus tam servis quam liberis, semper patens est omnibus, et promptum ad cujuslibet delectamentum. Hujus coquinæ coquus est Spiritus Sanctus, cujus inæstimabilis suavitas illud sine intermissione abundantissima liberalitate infundit, et replet, replendoque facit abundare. Scutellæ meæ sunt corda omnium Sanctorum et electorum meorum, quæ ex superaffluentia divini Cordis mei continue mirabili suavitate infunduntur. Et ecce vidit beatam Virginem proxime Deo adstantem, cum omni multitudine Angelorum et Sanctorum. Qui Angeli corda sua in thodum aureorum discorum quasi de pectore suo Domino Regi suo præsentabant ad influendum. Quæ singula torrens deificæ voluptatis egrediens à profluvio Cor divinum quasi Domini coquina. Nu 166 LIBER SPECIALIs GRATIK. divini Cordis copiosissima videbatur supereffluentia influere, Quid de quæ rursus inſluentia de corde Sanctorum reinfluens cum cordibus 4 65 mira gratitudine Cor Dominĩcum repetebat. Tunc ait Dominus ngelorumn— 322 8 8 4 4 fiat, aique ad eam:&Accede nunc primo ad Cor purissimum virgineæ Sanctorum. 8* Matris meæ, unde abluere studeas, scilicet per gratiarum actionem, in ea exiollendo fidelitatem illam dignissimam 8 qua præ omni creatura, in omnibus operibus suis mihi firmissime imo inseparabiliter erat conglutinata. Et ipsam loturam tübi imbibe per desiderium et studium imitationis. Similiter facias de singulorum Sanctorum cordibus, semper eorum virtutes devote extollendo, et pro posse tuo humiliter imitando; sic poteris eorum consortium in gloria feliciter adipisci.„ Gaber. QUOD ANIMA IN CORDE DoOuINI NIDIFICAT. 11A vice, post Communionem sanctam, dixit ad eam Dominus:&Egoin te et tu in me, in omnipotentia mea sicut piscis in aqua.» Et illa: æO mi Domine, pisces sæpe de aqua trahuntur rete, et quid si mihi ita contigerit?» Cui Dominus:«Non poteris extrahi a me, sed nidificabis in Corde meo divino.„Et illa:«Quid erit nidus meus?- Respondit Dominus:« Humilitas in omni dono et gratia Quando tibi a me collata: semper in abyssum veræ humilitaũs te 5 immerge.»Et anima:« Pisces in aqua fructificant, et in honorem 8 9 8 0 2 Sanctorum, quid erit meus fructus 2 5 Cui Dominus: Quando me 22 cOrum 1* 8 crescunt cCclesti Patri offers in gaudium et gloriam omnibus Sanctis. gaudia. tunc corum gaudia et merita sic augmentantur, ac si'ips! PARS SECUNDA, carur xxv. 167 corporaliter me susceperint in terris, et hic est fruetus tuus. v Tunc anima cogitare cœpit quomodo hoc in Patriarchis et Prophetis fieri posset, quia in terris corpus Christi non sumpsissent. Et Dominus:« Quod Apostoli habuerunt in re, hoc Patriarchæ et Prophetæ tenuerunt per fidem et spem; et ideo ipsorum tam veraciter est sicut Apostolorum. CAPUT XXV. DE CRUCE ET SERICA VESTE DOMINI. ArA quandoque in spiritu, vidit se in domo quadam miræ pulchritudinis existentem, quam bene Cor Cbristi esse recognovit, eo quod toties illud simili modo intraverat, ut supra scriptum est. Et procidens in terra, invenit crucem magnam in ipso pavimento, supra quam anima corruebat. Et ecce de medio crucis aureum jaculum acutum exibat, et ipsam animam pertransibat 1. Et audivit Dominum sibi dicentem: Omnis terrena substantia unam animam læti- ficare non posset; sed tota ejus salus summaque gloria in pœnis et tribulatione consistit.»Anima vero multum cœpit tristari et anxiari, eo quod unice sibi dilectum licet audiret, minime tamen videret. Cumque magno desiderio ipsum exquireret, apparuit ei continuo, stans ante ipsam, in veste 1. Quod memoratur de S. Theresia, scilicet illam ab Angelo, qui Christus ipse erat, fuisse cuspide amoris spirituali transfixam, jam in S. Gertrudi factum esse in ejus Libro, lib. II. c. 5. et lib. V. c. 25. legimus. Nunc idem occurrit in beata Mechtilde; quod quidem in per- fectione illarum quamdam testatur fuisse similitudinem ac cognatis- nein. Transfixio animæ per jaculum e cruce. Omnis tribulatio animæ Deum vere amanti est suavis. 168 LIBER SpECIALIs GRATIX. serica et rubea; et apprehendens manum ejus ipsam dulcis- sime est allocuius. Anima autem sentiens nimiam mollitiem et lenitatem vestimenti ejus, cogitare cœpit quid per hoc de- signari posset. Cui Dominus respondit: e Sicut serica vestis lenis est et mollis, sic omnis pœna et tribulatio animæ Deum vere amanti est suavis.Et anima: fHoc in principio pœnæ ita est, cum in affectu nimio animæ ipsam attigerit; sed cum pœna invaluerit, valde gravius illi erit.Ad quod Dominus:«Verum est; sed sicut serica vestis cum auro et lapidibus pretiosis ornatur, nequaquam propter gravedinem projicitur aut detestatur, sed ex hoc nobilitatur et carior habetur; ita fidelis anima propter pœnæ acerbitatem ipsam non recusabit, quia omnes virtutes ejus ex hoc nobilitantur, et omne meritum ejus exinde in infinitum cumulatur. Heæc visio erat præsagium futuræ infirmitatis qua postea in brevi fuit correpta; scilicet in Adventu Domini, quem semper cum maxima devotione et desiderii sancti fervore bangere solebat. Tunc acri dolore tenebatur, sed tamen hoc maxime dolebat, quod nec chorum intrare, nec devotioni solitæ poterat intendere. CAPUT XXVI. DE MULTIPLICI Eus PENA. rcuNpDο multitudinem consolationis et dulcedinis Dei in 8 anima diligentis se, etiam dolores et infirmitates ipsius multiplicat, sicut in hac fideli anima sæpius experimur. Nam vice quadam, amplius quàm per mensem, gravissima capitis infirmitate laborabat, ex qua nec somnum nec etiam requiem Paks sECUNDA, ckpUr xxvi. 169 aliquam habere poterat. Insuper omnem gratiam et dulce- dinem assuetam, Deique visitationem amiserat, ita ut flebi- liter sæpe querularetur, quod nec dulcem de Deo habere posset cogitationem, ac per hoc in tantam devenit tristitiam, ut quandoque misecrabiliter post Deum amatorem suum cla- maret, quod per totam domum sonus audiebatur. Sed cum in hac desolatione plus quam septem dies mansisset, beni- gnissimus Dominus, qui semper juxta est his qui tribulato sunt corde, tam affluenti consolatione et dulcedine ipsam perfudit, ut sæpe a Matutinis usque ad Primam, et a Prima usque ad Nonam, clausis oculis velut mortua, in Dei frui— tione jaceret. In quo spatio piissimus Dominus mira secre- torum suorum illi revelabat, ac dulcedine suæ præsentiæ in tantum lætificabat, ut velut ebria ultra se continere non va- lens, internam illam gratiam quam anie tot annos celaverat, etiam hospitibus et alienis effunderet; unde plurimi legatio- nem suam ipsi ad Deum committebant; quibus singulis, prout Dominus sibi dignabatur ostendere, desideria cordis eorum intimabat, ac per hoc plurimum lætificati Deo gratias retulerunt. In hac etiam infirmitate sua dulcissimam sororem suam, scilicet venerabilis memoriæ Domnam Abbatissam, Dominus sibi per mortis substractionem abstulit; sed sicut jipsa fate- batur, hanc et omnem desolationem suam, in infinitum ipsi Dominus recompensavit, ita ut:quoties vellet, animam ejus videret, et singula ejus merita agnosceret. Sed cum adhuc conquereretur, quod ex dolore capitis somnum amisis- set, homines eam ex infirmitate errare dicebant, quia putabant eam nil aliud agere quam dormire. Familiaris autem sua cum eam interrogaret, quid tunc ageret cum sic clausis 1. Cf. Lib. VI. integrum. Illum gravem orbum anno 1291 Mech- tildis experta est. In mor bo gravi Mechtildis prim um sua dona manifestat. Sororem suam Gertrudem abbatissam per mortem amittit. ——ꝛ— ll— Tamquam aviculam in sinu Domini se videt susceptam. 170 LIBER SPECIALIS GRATIX. oculis immobilis jaceret, illa respondit:«Anima mea in divina fruitione deliciatur, natans in divinitate si- cut piscis in aqua aut avis in aere; nullaque differentia est inter illam, qua Sancti jam Deo fruuntur et animæ meæ unionem, excepio quod illi in gaudio, ego vero in pœnis. v His diebus igitur infirmitatis suæ cum tempus Quadra- gesimæ advenisset, et illa cum Domino in deserto manere spiritualiter decrevisset, nocte quadam, cum sibi videretur se cum Domino esse in deserto, interrogabat eum ubi nocte prima vellet manere. Cui Dominus ostendens arborem miræ pulchritudinis, sed cavam, quæ dicebatur arbor humilitatis, dixit: Hic pernoctabo.»His dictis, Dominus concavum arboris intravit. Tunc illa dixit:«Et ego ubi manebo? v Cui Dominus:«Nescis advolare ad sinum meum, et ibi requiescere, uti altilia facere solent? v Et statim vidit seipsam in specie aviculæ in sinum Domini advolantis, et ibi quie- tissime requievit. Dixitque ad Dominum:« Clementissime Domine, impone digitum capiti meo, ut vel sic obdormiam. Et Dominus: Nescis quod aviculæ dum volunt semnum capere, caput pennis supponunt.» Et illa:«Domine, quid sunt pennæ meæ 2ο Respondit:„Desiderium tuum est penna rubea, quia semper ardet; amor tuus est-penna viridis, quia semper viget et crescit. Spes vero tua est penna flava, quia incessanter ad me anhelas. v Tunc vidit ex Corde Domini stillare guttulas, quas ipsa rostro suo avidissime capiebat, de quibus inexpertam et ineffabilem jucunditatis hausit dulcedinem. Supervenit autem, ut sibi videbatur, sanctus Petrus, admirans valde quod Dominus majestatis tanta dignatione se animæ incli- nabat, Cui Dominus respondit:«Quid miraris, Petre? nescis quia primi et ultimi filii sunt carissimi? Vos disci- puli, primogeniti mei fuistis, quibus omnem benevolentiam PARS sEcUNDIA, Ckrur xXVI. UI exhibui, et omne quod voluistis secundum desideria vestra in me habuistis. 5 Ex tunc igitur spiritus ejus raptus est in cœlum, ubi vidit Dominum in oriente sedentem, et felicis memoriæ Domnam Abbatissam sororem suam, vallatam personis totius Congregationis suæ, tam vivorum quam mortuorum. Quando autem velui levi motu se movebat, statim ab omni- bus personis, quas in terris sua rexerat providentia, sonus fiebat tantæ dulcedinis, quod tota cœlestis militia ex hoc nova lætabatur jucunditate, et omnes Congregationis per- sonæ circumvolabant eam, in specie candidarum columba- rum. Post hæc sancti Angeli omnia meritoria opera singu- larum personarum Deo offerebant in cumulum gaudii dictæ Abbatissæ. Illa vero pro Congregatione sic orabat:«Pater sancte, serva eas in nomine tuo quas dedisti mihi.» Cui Dominus respondit:«Voluntas tua, voluntas mea; nam eas in innocentia ab omni malo servabo. Orabat etiam Fi lium dicens: Rogo ut in te unum sint sicut nos unum sumus v; videlicet ut integra voluntate Deo in omnibus Deo uniti essent, sicut Sancti in cœlo Deo per omnia sunt uniti. Cui Filius respondit:«Desiderium tuum, deside- rium meum; ego in eis, et ipsi in me, ac per hæc omnia, earum opera in me perficiam et confirmabo». Post hæc Spiritum Sanctum orabat dicens:& Sanctifica eas in veritate; earum digneris esse consolator.»Cui Spiritus Sanctus re- spondit:«Gaudium tuum, gaudium meum; ego earum consolator esse volo et conservator. Dehinc audivit sonum dulcissimum in firmamento cœli resonare ex sonitu disciplinarum, quas illa hora Sorores pro communi salute perceperunt; ad cujus clangorem sonitus sancti Angeli plaudentes saltabant, dæmones animas cru- cianies procul fugiebant, animæ laxabantur à pœnis, et caten reatus earum rumpebantur. Visi0 Gertrudis Abbatissæ in cœlesti gloria. Sonus disciplina- rum in cœlo fit dulcissimus sonus. 172 LIBER SPECIALIS GRATIXK. CAPUT XXVII. QUOD El DoxiNuS DE SEIPSO VESTIMENTUX FAcERE REPROMIiSTr. IIIA quoque nocte, dum ex capitis dolore nullam posset habere requiem, rogabat Domi num ut saltem unum ſo- ramen sibi monstraret in quo requiem inveniret. Qui ostendit ei quatuor foramina vulnerum suorum, præœcipiens ei eligere in quo horum vellet habitare. At illa nolens eligere, divinæ commisit pietati ut sibi daret quod magis ipse vellet. Tunc Anima in ostendit ei vulnus Cordis sui dicens:«Ecce huc intra ut Cor Domini R suscipitur. ibi pauses.»Quæ statim cum gaudio intravit Cor Dei. Eratq̃ue simile domui pulcherrimæ, in cujus medio jacentem invenit Dominum in lecto, viridi pallio gloriose contectum; anima autem' ad præceptum Domini se juxta eum pausa- tura cum ingenti lætitia reclinabat, Visumque est sibi tot cervicalia se habere quot ictus dolorum tunc sensit capiti suo advenire; quæ singula, unum post unum, capiti amatoris sui cum magna gratitudine supponebat dicens: Amantissime Deus, si dignareris me miseram in festo Paschali talibus adornare vestibus, quale est operimentum lecti tui?Cui Dominus respondit: Etiam mi prædilecta, per memetipsum et ex memetipso volo tibi vestimenta talia præparare.» At illa hæsitabat quid hæc dicta Domini sibi Bombycibus vellent. Et Dominus: LNescis quia bombyces sericum nent; qui sericum 4 nent se et cum de me scriptum sit: Ego sum vermis et non homo, comparat 8 3 3 328 Dominus.(PSAL. xxI..) ex visceribus meæ pietatis tibi vestimenta produ cam, quæ si tibi fuerint importabilia, ego ea tecum feram. Hucusque enim mihi in laboribus devote servivisti; amodo PARS SECUNDA, CAPUT XXVIII. 175 n virtutum exercitiis exemplo meo prolatis, mihi deservire studebis. v CAPUT XXVIII. QOnõL!Ihh̃ͤ oανο˙'ον SANCTISs DE FoNTE MuISsERIcORDIÆ PROPINAVIr. IAiterum nocte, requisivit Dominum quo in loco dis- A poneret pernoctare. Qui respondit:«Ad radicem montis hujus deserti.» Adduxitque illam illue ubi vidit foniem misericordiæ ad radicem montis scaturire, et in eo argenteam scutellam, dicens ad eam: Hunc fontem omnibus et sin- gulis propina, secundum tuæ beneplacitum voluntatis. Ad quod illa:«Obsecro, mi Domine, tu vicem meam supple, quia minus idonea sum ad hoc opus, cum sim debilis et infirma.»Tunc sancti Angeli vice ejus accedentes, ex fonte ilo propinabant: primo, gloriosæ Virgini Mariæ, in aug— mentum totius beatitudinis suæ. Quæ dum biberet, singulæ E fonte guttulæ tam miræ suavitatis intra guttur ejus dabant reso- GiSPobentr nantiam, quod omnes illius beatæ Jerusalem cives nova 84385 839 exultatione jubilabant. Deinde propinabant Patriarchis, Prophetis, Apostolis, Martyribus, Confessoribus, Virgi- nibus, Viduis, conjugalis, et omnibus cœli civibus; qui om- nes simili modo ex eo bibebant, et singulæ guttulæ in Dei laudem suavissimum sonum ut prius in Virgine Maria beata clangebant. Dehinc etiam a præſato fonte misericordiæ militanti Ecclesiæ propinabant; et primo quidem Domno Apostolico, Cardinalibus, Archiepiscopis, Episcopis, et quibuscumque Religiosis. Post hæc Imperatori, Regibus, principibus et omnibus judicibus et rectoribus animarum; postremo vero, Eod em reficiuntur militantis et patientis cclesiæ fideles. Dona ex Deo ad originem suam per Cor divinum refluant. 174 LIBER SPECIALISs GRATIE. omnibus in terra viventibus. Ad hæc quoque Angeli, vice Christi dilectricis, animabus purgandis etiam misericordiæ fontem propinabant. Omnes quidem ex eo bibebant, sed non omnes eamdem sonoritatem et suavitatem sentiebant, quam triumphans habebat Ecclesia. Post hæc Dominus ex Corde suo prædictis omnibus tam militantis quam triumphantis Ecclesiæ personis, nectareum poculum in parvo vasculo pre- cibus ancillæ suæ benignissime propinabat. CAPUT XXIX. ITERUM DE FoNTE MiSERICORDI&Æ. EOQUENTI nocte, iterum in spiritu ad præfatum misericor- diæ fontem deducta, vidit ex eodem fonte permaximam venam humilis gratitudinis ebullire, et ipsam venam per Cor Jesu Christi purissime in eumdem fontem refluere. Quod sane ita intelligendum est: Cum varia sint dona Dei, et non omnes homines eamdem habent gratiam, quia divisiones donorum sunt, unusquisque a Deo collato sibi dono sollicite intendat, et cum gratitudine in Deum refundat, æstimans se omni bono et ĩpsa vita indignum; et in abjectione sui semper dicat: minor sum cunctis miserationibus tuis. Nec quidquam sibi boni amplius desideret, nisi quantum ad Dei laudem, et omnia quæ sibi evenerint, sive læta sive tristia, ex nimia cha- ritate a Deo sibi esse donata certissime sciat, et sic cum gra- tiarum actione in unione gratitudinis Jesu Christi, quasi per sanctissimum Cor ejus, in suam originem omnia Dei dona refundat. PARS SECUNDοIαε, cArUr xxx. 175 DE CONFESSIONE. rEu alia vice, vidit Dominum Jesum ad dexteram majes- tatis in excelsis residentem, et purgationem peccatorum facientem. Cum enim Sorores contrito corde et humiliato spiritu, accederent ad confessionem, Dominus Jesus singulas dextera sua amplexans, omnia earum peccata in seipso tam plene ac si nunquam fuissent, annihilabat; sicque purifi- catas omnes cœlesti Patri præsentabat. Quas ille benignissime intuens singulas alloquebatur dicens:«Suscepit te dextera justi mei in veram reconciliationem.- CAPUT XXX. QUALITER DOMHINUSs EAM SANAVIr. xeLEris tandem quadraginta diebus suæ infirmitatis, in E quibus continuo capitis laborabat dolore, iterum visum est sibi quasi esset cum Domino in campo quodam florido, dicens ei: Mi dulcissime amator, da mihi benedictionem tuam, sicut olim servo tuo Jacob fecisti. Qui manu sua benignissime eam benedixit dicens:«Esto sana in corpore et anima.„Statimque sensit dolorem suum mitigari. Et magno repleta gaudio, orabat beatam Virginem et omnes Sanetos, ut pro impenso sibi beneficio, dilectorem animæ suæ collaudarent. Qui omnes, beata Virgine inchoante, Pro anima illa et omnibus bonis sibi factis, in novas Dei laudes proruperunt. Ex hoc melius cœpit habere, licet non ex toto, et hoc pro eo magna ex parte fuit, quia statim ut sensit Peccata sua confessos Dominus amplexatur. Pro Mechtilde 3 B. Virgo ö et Sanẽti Deum 1 collaudant. ———— Christus se ut captivum animæ tradit. Nihil se velle quam quod voluerit Dominus testatur Mechtildis. 176 LISER spECIALIs GRATIX. aliquid se prævalere, in spirituali exercitatione tantum labo- rabat, quod eam corpore deficere oportebat. CAPUT XXXI. DE POTENTIA AM0ORIS. LiA deinde vice, cum in gratiarum actione recogitaret potentiam amoris divini, qui Christum de sinu Patris deposuit in uterum Matris, dixit ad eam Dominus: eEcce me in potestatem animæ tuæ do, ut sim captivus tuus, ut imperes de me omne quodcumque volueris: egoque sicut captivus qui nil prævalet, quam quod dominus suus jusserit, ad omnem voluntatem tuam ero paratus.„ At illa mira gra- titudine dignationis tantæ verba suscipiens, cogitabat intra se quid a Domini potissimum expeteret pietate. Sed inveniens in corde suo quod nil sanitati præoptaret, eo quod jam Paschalis instaret solemnitas, et ipsa ab Adventu Domini usque ad tempus illud, excepto Vigilia et die Nativitatis Christi, propter continuam infirmitatem suam, chorum non intraverat, tamen in se reversa cogente eam fidelitate quam semper ad Deum habebat, ait ad Dominum:«O dulcissime et amantissime animæ meæ, etiamsi nunc omnem fortitu- dinem et sanitatem quam unquam habui recuperare possem, nequaquam vellem; sed hoc solum a te volo, ut nunquam a tua discordem voluntate, sed omne quod tu vis et in me peragis, sive prosperum sive adversum, hoc ego semper tecum velim.» Statimque videbatur sibi quod Dominus eam sinistra amplexaretur, et caput ejus supra pectus suum reclinaret, dicens ei:«Ex quo tu vis omne quod ego volo, PARS SECUNDA, CAPUT xxxII. 177 sic anima tua semper erit in amplexu meo, omnemque dolorem capitis tuiĩ mihi intrahens in meipso, cum passioni- bus meis sanctificabo. Multo adhuc plura de his scribi possent quæ in hac infir- mitaie ſsibi Dominus fecit; sed ideo prætermittimus, quia tam interrupta nunc partim et iterum partim proferendo, sæpissime, ut jipsa fatebatur, optima subtrahebat. Dicebat enim: Omnia quæ dico vobis quasi ventus sunt respectu eorum quæ verbis nullo modo exprimere possum. Quan- doque etiam tam latenti lingua loquebatur, ut eam bene intelligere non possemus; unde nihil de his, præter ea quæ diligenter et veraciter audivimus, et conservare potuimus, ad laudem Dei et utilitatem scripsimus proximorum. CAPUT XXXII. DE AMPLEXU Douixf Er DE conDE ponuixt. LrEnA vice cum Deo in infirmitate querularetur, quod K chorum intrare et alia bona opera facere non posset, visum est sibi quasi Dominus in lectum juxta eam reclinaret, sinistro eam brachio amplectens, ita ut vulnus Cordis ejus dulcissimi suo Cordi jungeretur. Tunc ait illi: Cum infirmaris, sinistra te circumcomplector, et cum sanata es, dextera te amplector; sed hoc scias quod cum sinistra mea amplecteris, multo vicinius tibi Cor meum sociatur. 1. A fine Adventus anni 1290 usque ad Pascha sequentis, 1291; quo quidem intervallo defuncta est Abbatissa Gertrudis. 4 5 12 Propter infirmitatem delectata Mechtildis. ——— 178 LIBER sSPECIALIs GRATIX. CAPUT XXXIII. QUALTTER HOoMO COR SUUNM DEO PRKPONET AD INHABTTANDUM. 6 9 ABBArOo quodam, cum Salbe sancta Parens cantaretur, dixit ad Dominum:«O si nunc amore tuo, amantissime Deus, reverendissimam Matrem tuam laudibus attollere, et muneribus tuis regiis tantum honorare possem, quantum unquam regina aliqua potuit venerari 1v Mox Dominus innuit duobus Angelis quasi aliquid sibi deferre deberent. Qui euntes quasi album Sacculum coram Domino attulerunt, in quo ejus bona opera erant recondita, in quo Dominus inier alia diversa xenia, etiam auream crucem tulit, per quam pœnalitas animæ illius signabatur. Lilium etiam mirificum inde accepit, quod ante pectus suum velut monile ponebat. Anima autem ex hoc delectata dixit ad Dominum: Eia præcordialis dilecte mi, utinam de corde meo delectabilissi- mum et tibi decentissimum tibi xenium facere possem I Cui Quale Dominus respondit:«Nullum delectabilius atque mihi Domino optimum munus. inde mihi facias, in qua sine intermissione habitem et delec- ter. Hæc domus unam tantum fenestram habeat, per quam carius xenium mihi põteris exhibere, quam si domunculam hominibus loquar et dona mea distribuam.v Hanc fenestram os suum esse iniellexit, per quam verbum Dei ad se venien- tibus per doctrinam seu consolationem deberet ministrare, PARS SECUNDA, CAPpUT XXXIv. 179 CAPUT XXXIV. QUALITER DEUS ANIMXÆE SENSUS SUOS DONAT UT Els Urarun. RABAT aliquando Dominum ut sibi aliquid donaret, quod sui memoriam in ea jugiter incitaret; ad quod tale a Domino responsum accepit:«Ecce do tibi oculos meos, ut cum ipsis omnia videas, et aures meas, ut per eas omnia quæ audis intelligas; os etiam meum tibi do, ut om- nia quæ loquendo, orando, sive cantundo proferre debes, per illud facias. Doque tibi Cor meum, ut per illud omnia cogites, et meipsum et omnia propter me diligas.»In hoc verbo Deus animam illam sibi totaliter intraxit et secum ita univit, ut videretur sibi quod Dei oculis videret, et auribus ejus audiret, et ore ejus loqueretur, nullumque aliud cor quam Dei Cor se habere sentiret. Quod et sæpius postmodum illi datum est sentire. QUALITER HoMO ELEVRETUR AD INATTINGIBILEM MAIESTATIS . DoMINI CELSTTUDINEM. NDE dixit ad illam Dominus:« Quanto amplius te ab omni creatura elongando eorum consolationem abjicis, tanto magis ad majestatis meæ inattingibilem celsitudinem elevaris. Quanto etiam ad creaturas per charitatem extende- ris, dilatando te per compassionem et misericordiam ad omnes, tanto arctius et dulcius incomprehensam latitudinem meam circumcingis. Quanto autem temetipsam vilipendendo, infra omnem creaturam humiliaveris, eo profundius mihi immer- Cor suum dat animæ Dominus per quod illa cogitet et diligat. ————— 180 LIRBER SPECIALIS GRATIÆ. geris; eoque dulcius et familiarius torrente meæ divinæ ‚ voluptatis inebriaberis. CAPUT XXXV. QUALITER DEU ANIMAM AD SE VoCAVIT, ET DE AMORE ET DE PSALTERIO DECEM CHORDARUM. uvn vice quadam Dilectum animæ suæ præcordialiter affectaret, ille qui pauperis desiderium non solum audire, sed et prævenire dignatur, dulcissima et altissima intonans voce, eam taliter advocavit:„Veni dilecta mea ad Vox Domini me.» Eratque vox Domini tantæ sonoritatis ut totum im- penetrans ö.— oluncs ccli pleret cœlum, et omnes cœli angulos penetrans dulcissime angulos. faceret consonare. Intellexitque per angulos omnes quæ in cœlo sunt animas designari quæ voci Domini gratulanter conjubilabant. Anima autem sic advocata statim affuit, stans coram Dilecio residenti in consistorio valde mirabili et eminenti, cujus columnæ anteriores ex electro erant, capi- iella habentes de smaragdo, et bases de sapphiro. Per smarag- dum exprimebatur viror æternitatis; per sapphirum, excel- lentia divinæ nobilitatis. Amor vero in specie virginis Amor in pulcherrimæ consistorium circuibat decantans: Gyrum i182058 cœli circuivi Sola 1.(Eccui. Xxiv..) In quibus verbis agnovit qualiter solus amor divinæ majestatis omni poten- tiam sibi subegit, ejusque inscrutabilem sapientiam quasi infatuavit, et dulcissimam bonitatem ejus totam effudit, et illum divinæ justitiæ rigorem omnino devincens et in mansuetudinem convertens, ad nostræ miseriæ exilium 1. Responsorium II. Noct. in Dominicis mensis Augusti. ———— 8 PARS SECUN DA, capur xxxv. 181 Dominum majestatis inclinavit. In hoc quoque verbo: et in Nuctibus maris ambulavi intellexit, qualiter omnes qui ante Legem et sub Lege et gratia, in suis tribulationibus Deo per amorem fideliter adhæserunt, cuncta adversantia et vitia per amorem devicerunt. Dehinc amor iterum decantabat: Audit eum in Cero Sedis, etc. per quod intellexit qualiter Sancti modo in jubilo decantant omnia quæ Deus in eis fecit magnalia; scilicet quam investigabili eos sapientia elegit, quam gratuito eos justificavit et sua gratia dignos effecit, quam potenti et forti amore de omni miseria liberavit, et omnia non solum bona, sed etiam eorum mala eis in bonum et salutem convertit; quam laudem Deus tam gratissime a Sanctis acceptat ac si illi non ab eo, sed a seipsis hæc tanta bona haberent, et tamen illi soli gloriam deferrent. Deinde iterum visum est ei quasi amor staret a dextris Dei, de cujus Corde procedebat quoddam instrumentum suavisonum, tendens ad cor illius Virginis, psalterium scili- cet, habens decem chordas, sicut in psalmo dicitur: In psalterio decem chordarum' ꝓSallam tibi.[Psat. xxxn..) Per novem chordas significabantur novem chori Angelorum. in quibus ordinatus est populus Sanctorum; per decimam vero chordam ipse Dominus, Rex Angelorum et sanctificator omnium Sanctorum. Tunc anima procidit ante Dominum, et primam chordam leviter tangens, laudabat Dominum dicens: Te Deum Patrem ingenitum; in secunda: Le Filium unigenitum; in tertia: Te Spiritum Sanc- tum Paraclitum; in quarta: Sanctam et indiniduam Trinitatem; in quinta: toto corde et ore confitemun; in sexta: laudamus; in septima: atque benedici- mus; in octava: tibi gloria; in nona: in Sæœceula; 1. Antiphona ad Aagnificat in ſesto SS. Trinitatis. Psalterii decem chordæ. Dominus magister animæ. Anima per destram Domini“ benedicit. 182 IBER SpECIALIs GRATIÆR. in decima autem chorda cantare non potuit, quia ad Dei celsitudinem adhuc attingere non poterat. Post hæc, vidit in pectore Domini perlucidum speculum, in quo erat hominis ſacies in modum lunæ. Et illa mirari cœpit quid hoc sibi vellet. Cui Dominus:« In hoc edoce- aris.„Statim per oculos intellexit designari quia ipse solus est æterna sapientia, quæ scit omnia in cœlo et in terra, et seipsum solus perſecte et perlucide agnoscit, quem nulla potest comprehendere creatura. Et Dominus:«Quis te hocdocuitꝰ o Cui illa: A te omnium bonorum largitore sum edocta, qui doces hominem scientiam, et inspiras ei omnem sapientiam. v Per os cognovit quia Deus est immensus et incomprehensi- bilis in sua omnipotentia, et omnes in cœlo et in terra ipsum ad plenum laudare non sufficiunt; sed ipse solus suimeti psius laudis plena est sufficientia, qui solus perfecte novit quanta amoris magnitudine dat se amanti animæ, et quotidie in altari hostiam se offert Deo Patri, pro fidelium salute, quod nec Cherubim nec Seraphim nec omnes cœlicꝶ Virtutes ad plenum valent investigare. Et Dominus:. Quis hoc te docuit?»Et illa: Tu magistrorum optime, totius auctor bonitatis, et lumen verum illuminans omnem homi- nem in hunc mundum venientem. Tunc reclinavit se anima illa supra pectus dilectoris sui Domini laudans eam ex omnibus viribus, sensibus ac motibus suis, in seipso, et per seipsum; et quo plus laudabat adhærens illi, eo plus in seipsa deficiens in nihilum est redacta; tamquam cera liquescens a facie ignis, in seipsa liquefiebat, et in Deum transibat, unita ei felicitee et adstricta vinculo individuæ unionis. Exhinc desiderabat ut omnes in cœlo et in terra participes Dei gratiæ efficeren- tur. Et accipiens manum Domini, adeo magnam crucem fecit ut videretur sibi cœlum et terram inde repleri. Et ex hoc gaudium ccelestium augmentabatur, reis venia, tristibus PARS SEcUNDA, carUr xxxvi. 183 solamen, justis ſortitudo et perseverantia dabatur, purgan- disque animabus absolutio et pœnarum alleviatio reddebatur. CaPUT XXXVI. QUALITER Houo PENAS SUAS CoMMITTIT DEO, ET DE BONTITATE CORDIS DEI, Er QUALITER DEUS VIRGINES SUSCIPIT. 114 vice, cum propter infirmitatem suam inutilem se A reputaret, et pœnas suas infructuosas judicaret, dixit ad eam Dominus: Repone omnes pœnas tuas in Cor meum, et ego eas tam excellenter perficiam, sicut unquam passio alicujus transſerri altius potuit. Nam sicut divinitas omnes passiones meæ humanitatis in se trajiciens sibi counivit, sic pœnas tuas in meam divinitatem penitus transſeram, et cum mea passione unum faciam, illamque clarificationem quam Deus Pater glorificatæ humanitati meæ pro universis pas- dionibus contulit, tibi participabo. Singulas enim pœnas tuas amori consigna dicens: O amor, ea intentione qua hæc de Corde Dei mihi attulisti, übi committo, orans ut ea in qomma- gratitudine perfecta ibidem reconsignes. um etiam me laudare desideras, et in pœnis tuis non. prævales, ora ut ea laude qua in cruce Deum Patrem in pœnis meis laudavi et in ea gratitudine qua ipsi gratias egi, quia me voluit pro mundi salute talia pati, et in amore quo pœnas libens et volens sustinui, ipsum pro tuis pœnis collau- dem et benedicam. Et sicut passio mea in cœlo et in terra infinitum attulit fructum, sic pœnæ tuæ, sive quæcumque tribulatio, hoc modo mihi commissa, in unione passionis meæ, tam fructifera erit, ui singulis in cœlo glotiam, justis In Cor divinum reponantur nostræ pœnæ. Pro non valente, Christus in cruce laudat. 222 2— ——9— Omne bonum à bonitate Cordis divini profluxit. Quantis honoribus Virgines in cœlo excipiuntur. 184 LIBER sPECIALIS GRATIX. meritum, peccatoribus veniam, et purgandis animabus con- feret relevamen. Quid est enim quod divinum Cor meum non possit in melius commutare? Nam omne bonum, quod cœlum et terra continet, de bonitate Cordis mei profluxit. Ostenditque ei omnium ordines Sanctorum et inæstimabilem gloriam et dignitatem eorum, dicens: Ecce quanta bonitas Cordis mei in Prophetis et Apostolis, ac singulis Sanctis operata est, quam dignissime omnia opera eorum perſecit, ac supra omne meritum remuneravit. Cum autem illa singulorum gloriam mira delectatione contemplaretur, vidit etiam Virgines; et in decore et deliciis earum præ cæteris sibi complacens, dixit ad Dominum: Eia mi Domine, cum tantum honoris gratuito amore Virginibus contuleris, dic quæso, quid sit maximum gau- dium tuum in eis?»Cui Dominus:«Et quomodo maxi- mum scire velles, quæ nec minimum in hac vita attingere vales? Attamen aliquid de his te docebo: Deus Pater meus in tantum quamlibet diligit virginem, et ejus adventum majori expectat gaudio quam unquam rex aliquis ad sui unigeniti sponsam, ex qua magnum habiturum se sperat hæ- redem. Statim enim ut in cœlo vox illa sonuerit, quod virgo adveniat, tota cœli dignitas in gaudio commovetur, etcum virgo primo ingreditur, ejus vestigia per totum cœlum clangorem reddunt dulcissimum, unde omnes Sancti permoti lætitia, in ejus laudes cum jubilo proclamant: Quam pulchri sunt gressus tui, eic.(Caxric. vil..) Ego quoque per memetipsum festinus assurgo, et ei obviam procedo, his advocans eam verbis: Veni amica mea, veni Sponsa mea, veni: coronaberis. (IBip. w..) Quæ vox mea tantæ sonoritatis est, ut iotum impleat cœlum, in tantum ut omnium tam Angelorum quam Sanctorum spiritus penetrans velut resonantia organa voci meæ faciat consonare. Assistens autem conspectui meo, se in oculis meis, et ego me in ejus oculis velut in speculum, in PaRS sECUNDA, capr xxxvli. 185 multa complacentia in invicem contemplamur. Dehinc amantissimo amplexu me illi imprimo, in quo me cum tota divinitate sic illi infundo et pertranseo, ut in omnibus membris ejus, quocumque se vertat, totus esse videar; eam- que vicissim mihi sic intraho, ut etiam ipsa intra me in omnibus membris appareat gloriose. Insuper ex me ĩpso facio ei coronam, unde eam velut sponsam meam legitimam di- gnissime coronabo. Spiritus etiam Sanctus tota suæ dulce- dinis et bonitatis affluentia eam penetrat, atque transfundit velut micam panis mero immissam. Unde omnibus qui in cœlo sunt fit amabilis et persuavis 1. v CAPUT XXXVII. QUAÆ SINT VERÆK ET PURR VIRGINES. 1¹ quoque vice, cum Deo pro impensis sibi bonis gra- 0* tias ageret, dixit ei Dominus: æ« Gratias age prius pro omnibus quæ feci Matri meæ et Angelis. Quod ista statim fecit, gratias agens quod ab æterno eam præ cunctis elegit, et sibi in Matrem dignissimam præparavit, sanctificans eam in utero matris, et quod in infantia et pueritia sic eam guber- navit quod nunquam peccatum fecit, et quod Spiritu Sancto inspirata, ꝓrima votum vovit purissimæ castitatis. Tunc re- spondit Dominus: Nullam creaturam neque in cœlo neque in terra sic diligo, sicut puritatem virginalem. Ad q uod illa: „Eia Domine, si ita est, dic rogo, quæ sint tam puræ vir- gines quas præ cunctis diligis?» Respondit:« Illæ quæ nec desiderio nec voluntate amittendi virginitatem unquam 1. Cf,. Librum Sororis Mechtildis, part. II. c. 14. Ex semetipso coronam Virginibus Dominus facit. Maria S. Spiritu inspirata prima votum vovit castitatis. 1 Virgines Maria conssrvat. 186 LIBER spECIALISs GRATIK. se maculaverunt.» Et illa: Quid autem facient quæ hoc neglexerunt?» Respondit:« Pœnitentia et confessione se abluant, et in magna delectatione et gaudio cum his quæ puræ Virgines sunt societatem habebunt; sed illas internas et superaffluentes delicias quas torrens meæ divinitatis influit, sentire non possunt.„ CAPUT XXXVVIII. DE ARRHIS VIRGINTCM. prakurr etiam ei vice quadam Virginum Regina aureo A circumaniicta pallio, habens columbas rubeas intertex- tas. quarum binæ binæque ad invicem erant conversæ, ac intra ora sua viride gestabant lilium. Per aureum amictum intellexit notari amorem ferventissimum Dei, quo beata Virgo Maria super omnes flagrat; per rubeas columbas, invictam et columbinam patientiam quam in omni exhibuit ad versĩtate. Per lilium vero, placitissimum ac nobilissimum fructum virtutum operumque suorum. Habebat etiam ad amictum suum zbnam auream, de cujus medio pendebant annuli aurei sigillatim singuli catenis appensi ad invicem, qui omnes habebant gemmas rubeas ad terram versas. Per annulos significabantur arrhæ sponsales omnium Virginum Deo castitatis voto copulatarum. Qui idcirco appensi erant zone Matris Domini, quoniam ipsa benignissima Virgo arrhas omnium Virginum sibi dęvote ſamulantium, materna conservat diligentia, ob amorem Filii sui; et in hora egres- sionis earum de hoc sæculo, in conspectu Domini cuilibet arrham suam immaculatam resignat. Per gemmas vero rubeas notabatur, quod ipse Rex gloriæ, Jesus Christus, paRS sEcUxNDA, capUr xxxix. 187 sponsus Virginum, sanguine proprio arrhas Virginum sacrarum perornat. Per hoc quod gemmæ ad terram erant versæ, dabatur intelligi quod nulla virtus judicatur meritoria nisi exercitio corporis nobilitetur. CAPUTXXXIX. QUOD CHRISTUS CUM PENIS ANIMXE SE VESTIT, ET EAS SUÆE PASSIONI UNITAS DPEO PATRI OFEFERT. AOA aliquando gravi doloris infirmitate, apparuit ei ——— ̃ 1 1 1 ‚ 1 U f 1 1 4 4 Dominus Jesus Christus alba veste indutus, et cingulo tudo ad genua ejus tendebat. At illa admirans, cum scire cuperet quid hoc sibi vellet, dixit ad eam Dominus: En pœnis tuis me vestivi. In cingulo autem innuitur quod pœnis undique cingeris, et usque ad genua tota repleris. Sed ego omnes dolores tuos sic mihi intraham, et in te omnia patiar; sicque in altissima placentia Deo Patri omnes pœnas Dominus 9 vult in nobis tuas meæ passioni unitas offeram, eroque tecum usque ad pati. cinctus de viridi serico et aureis scutulis facto, cujus longi- 1 ultimum flatum tuum, quem nusquam nisi in Cor meum perpetuo pausatura, efflabis. Egoque animam tuam tam inæstimabili amore ad me et in me ipso suscipiam, utomnis — cœlestis militia cum jubilo admiretur. v Divinæ personæ in anima operantur quod ipsam excedit. 188 LIBER sSPECIALISs GRATIXK. CAPUT XL. QUALITER DEUS IN ANIMA OPERATUR. TEM cum in infirmitate sua communicasset, dixit ad Dominum:«Heu me! dulcissime Deus meus, qualiter te modo in animam meam vocavi, quæ nec orationes nec aliquid boni præmisi? Cui Dominus respondit: Pater meus usque modo operatur, et ego operor; Pater meus operatur in te sua potentia tale opus, ad quod tuis viribus non sufficis; egoque in divina sapientia mea operor in te opus quod tuos sensus excedit. Spiritus quoque Sanctus immensa bonitate sua operatur in te opus quod gustu nondum vales sentire. CRPUT XLI. QUOD OMNIX BENEEICIA 5IB1 FACTA CHRISTUS SIBI REPUTABAT. 1 cum gravaretur ex eo quod hominum uteretur servi- tio, timens etiam ne plus commodi accepisset quam necesse haberet, et super hoc querulans Dominum invoca- ret, tale a Deo responsum accepit: Ne timeas, neque tur- beris, quia omnia quæ pateris veraciter in te sustineo, et ideo omnia quæ tibi homines impendunt beneficia mihi fiunt ſ; egoque eos ac si mihi fecerint, condigna remunerabo 1. Cf. Legatus Lib. I. c. 12. in fine. PARS SECUNDA, CAPUT XLI. 189 mercede. Omnes etiam qui tibi in hora mortis pia compas- sione adstiterint, non minus quam si meæ passioni condolen- tes interfuerint, gratum ab eis repuiabo. Similiter qui exse- quiis tuis pia devotione interfuerint, ac si meæ sepulturæ congruum honorem impenderint, acceptum mihi erit.v Cumque specialiter pro sua servitrice oraret, vidit Domi- num coram se, habentem zonam aureis circulis plenam, quam sibi ostendit dicens: Ecce hæc sunt omnia vestigia ejus quæ in tuo servitio calcavit, quæ etiam coram oculis meis in æterna memoria erunt, cum omnibus quæ tibi unquam ministravit.»Commendavitque eam Dominus amori, ut ejus curam gereret, et in suis infirmitatibus ministraret. In quo intellexit, quod amor tribus modis animæ fructuose deservit. Primus est, quod omnia ejus ne- gotia sibi commissa Deo fidelissime præsentat. Secundus est, quod omnia sibi recommendata in scrinio divini Cordis optime conservat, et in exitu animæ augmentata et nobilitata illi diligentius reconsignat. Tertius est, quod in labore et tribulatione homini bene assistit, coadjuvans in bonis et protegens a malis. Igitur cum homo se minus sentit devotum, amore frigidum, et a Deo elongatum, invocet amorem, committens ei legatio- nem suam, orans ut gratiam seu devotionis studium sibi dignetur impetrare. Similiter omnia bona quæ agit, tradat amori custodienda, ut ea postmodum in melius commutata recipiat. In omni quoque tribhlatione et labore, amorem in auxilium invitet, quia eo præsente, homo laborem non sentit, nec deficiet in adversis. Amor tribus modis animæ inservit.— Unde omnia nostra commende- mus amori. Mira Mechtildis per Angelos ad Deum exaltatio. 190 LIBER SPECIALIS GRATIXE. CAPUT XLII. DE THRONO DEI, ET DE NOVEM chHoRis ANGELORUM, ET DE QUATUOR OSCULIS. vn hic liber scriberetur, ignorante penitus illa beata de qua dicimus persona i, ddie quadam audivit in Missa vocem nominantem illam personam cui secreta sua revelare consueverat, ac dicentem:«Quid putas meriti accipiet illa pro eo quod scribit. v At illa admirans et stupens, familiarem suam si ea quæ sibi dicere solebat conseriberet requisivit. Illa vero fateri nolens, se prout poterat excusabat, addens ut Dominum interrogaret. Sequenti igitur die, cum beatam Virginem post Officium Salue Sancta Parens salutaret, dixit ei Dominus:«Tace, et ea quæ tibi do accipe, et eis fruere. Cum vero ita esset expectans, cœpit eadem verba iterare; sed cor ejus eam redarguit cogitans illud: melior est obedientia quam victimæ, ultra prosequi non audebat. Et ecce duo Angeli venientes eam in sublime elevabant; anima vero hoc dono Dei se nimium indignam reputabat. Cui Angeli: Obliviscere populum tuum et domum patris tui.„(PSAL. XxLIV. 1I.) In his verbis intellexit quod cum Deus animam per intimam contemplationem dignatur extollere, semetipsam et omnia etiam peccata sua debet oblivioni tradere, quatenus expedi- tius Deo vacans, his quæ sibi revelantur limpidius valeat inhærere. Tunc Angeli assumentes eam ad domum pulcher- 1. Cf. Lib. V. c. 27. Quæ persona ex fa uiliaritate quàam Legatus testatur fuisse inter Gertrudem et Mechtildem, videtur esse sancta Gertrudis. paRS sECUNDA, capur xUlI. 191 rimam et miræ magnitudinis deduxerunt. Quam intrans vidit in ea novem choros Angelorum miro et ineffabili modo unum supra alium in modum cujusdam testudinis, dispositas et ordi natas. In summitate autem supra chorum Seraphim, thronus Dei et beatæ Virginis excellentissime eminebat. Vidit etiam de Corde Dei novem radios procedere in sin- gulos choros, et quemlibet chorum radium suum omnibus choris aliis ministrare. Radius enim igniti amoris a Deo immediate procedens, chorum Seraphim illustrabat, et deinde choros alios omnes penetrabat. Sicque singuli lucem sibi a Deo immediate infusam aliis choris communicabant. Tunc anima ad pedes Domini procidens, ipsum intimis præcordiis salutabat. Et ait Dominus: Ecce do tibi pacem meam, ut nunquam de aliqua re ita graveris, quod a me impediaris. Fuerat enim nimis contristata, ita ut fere per septimanam ad Dominum per intimam cordis quietem non posset per- venire. Recordata est vero vocis quam hesterna audierat die, et interrogavit Dominum si vere familiaris illa sua scripserit, vel quid sibi vox illa voluisset. Cui Dominus: Ne timeas neque solliciteris: permitte eam facere quod facit, nam ejus cooperator ero et adjutor.„ Rogavit igitur Dominum ut eam instrueret qualiter beatam Virginem salutaret. Qui ostendens ei Cor suum:« Hic, inquit inde accipies quo Matrem meam salutes!.»Statim- que anima quasi avicula ad Rtus Domini volitans, grana quædam nivei candoris in modum mannatis de Corde Dei tulit, et Cordi beatæ Virginis imposuit, per quodlibet granum aliquod speciale gaudium ipsius Virginis exprimendo. Inter Secretum vero cum beatam Virginem admoneret gaudii quod habet ex unione qua Deo supra omnem crea- 1. Cf. Legatus, passim, de his quæ cum defuerint in obsequio beatæ Mariæ debito, per divinum Cor supplentur. Ex Corde Dei novem radii in choros Angelorum. Grana quædam e divino Corde colliguntur. 192 LIBER SPECIALIS GRATIX. turam familiaris vivit, Dominus et beata Virgo in invicem Osculum inclinantes, se diutissime sunt osculati. Dixitque Dominus a Domino Matris ad animam: Hoc osculum tuum in perpetuum erit, et om- erit animæ in nes qui me aut Matrem meam, in unione illa qua mihi uni- Verpetuum. tur salutant feliciter inseparabili unione mihi adhærebunt i. Post hæc anima scire cupiens ubinam anima felicis“ sororis M. modo esset, vidit eam in choro Seraphim, in modum avis contra faciem Domini directe volitantem; per quod innuebatur cognitio illa qua in terris præ cæteris illu- Soror minata vigebat?. Vidit etiam familiaris suæ M. animam, Mechtildis 5 memoratur. quæ cum sorore M. quasi unus spiritus fuerat in Christo, paulo inſerius, et tamen ita vicinam, ut eam manu teneret. In fine autem Missæ Dominus quatuor oscula dabat animæ, pro benedictioffe, cum ineffabilibus verbis dans ei certitudi- nem q uod nunquam ab eo posset separari. 4 CAPUT XLIII. DE NOMINR ET UriLTTATE Hüus LIBRI. icur jam diximus, hic liber fere totus jita conscriptus est, 8 ut hæc Dei famula ignoraret. Sed dum a quodam didi- cisset, tantum contristata est, ut omnino consolari non posset. Unde ad Dominum solito ex more confugiens, ipsi tristitiam suam cum fiducia exponebat. Cui Dominus statim apparuit, hunc librum supra Cor suum in dextera sua tenens, efrsB 2. Cf. infra. Part. V. c. 3. item Legatus, lib. V. c. 7. Videtur pro Seraphim hic ponendum esse Cherubim. — PARS SECUNDA, capUr xxiI. 193 eam osculatus est, dixitque: Omnia quæ in hoc libro continentur scripta, a Corde meo divino profluxerunt, et refluent in ipsum.„ Accipiensque librum suspendit eum ad collum animæ supra humerum ejus. Per quod intellexit quod curare non deberet de libro, quasi ad se non pertineret, quia Dei providentia et non sua præscientia fuerat conscriptus. Interrogante autem illa Dominum, si adhuc desistere de- beret, nec amplius dona Dei hominibus edicere, Dominus respondit: Da me in liberalitate largiflui Cordis mei, et da me in bonitate mea, et non in tua.„ Et illa:«Et quid fiet de libro illo post mortem meam, aut quæ utilitas ex eo pro- veniet?»Cui Dominus:(Omnes qui me fideli corde exqui- runt, in eo lætificabuntur, et qui me diligunt, amplius in amore meo exardescent, et qui mœrentes sunt, in eo conso- lationem invenient.„Iterum anima Dominum requisivit quod esset vocabulum libri. Qui respondit:« RER spECIAIIS GRATIÆ vocabitur.„ Ex tunc illa hunc librum ita bene recognovit, quem nun- quam corporeis viderat oculis, ut familiari suæ ostenderet quantitatem libri, et ſormam corii quo erat opertus ediceret, et 20næ qua circumligatus fuerat. Omnia quæ scripta conti- nentur quasi pauca sunt, respectu omissorum; nam veraciter præsumo dicere quod mulia plura sæpius sibi revelata sunt, quæ nequaquam dicere volebat; sed hæc in quibus utilita- tem et instructionem esse credidit, ad Dei gloriam reve labat, in quibus sæpissime amatoria verba quæ ipsi. Dilec- tus loquebatur, subtrahebat. Aliquando vero tam spirituale erat quod videbat, quod nullo modo verbis potuit explicare. ExPLICTT PARS SEcUNDX. Omnia hujus libri a divino Corde pro- fluxerunt et in ipsum refluent. Vocatur a Domino Liber Sꝓecialis gratiæ. EASERII CAPUT PRIMUM. DE ANNULO SEPTEM LAPIDIBUSs PRETIOSISs INSIGNITO. nοQ Christi cum præsentiam Dilecti sui die quadam V non sentiret, et multum desideraret, videbatur sibi quasi stare Dominum coram se, et aperium est Cor ejus velut janua, et visum est ei quod illud intraret quasi magnam domum, habentem pavimentum aureum. Et domus erat rotunda, significans æternitatem Dei; et Dominus stabat in medio domus, et anima cum eo, multa ad invicem colloquen- ies. Dum ergo cantaretur ad Missam: et tibi reddetur votum in Jerusalem 1, cogitabat illa quanta vota Sancti obtulissent Domino in hoc, sæculo: Beata Virgo et aliæ Virgines castitatem, Martyres pretiosum sanguinem, et alii Sancti multos labores et devotiones. Doluit se nihil habere quod Domino posset offerre. Et vidit beatam Virgi- nem sibi a dextris stantem, dantem sibi annulum aureum, quem statim Domino obtulit, et Dominus gratanter acci- piens digito suo imposuit. Tunc illa intra se desiderans dicebat:&O si fieri posset ut tibi ipse annulum suum daret 1. In Introitu Missæ pro defunctis. Anima in Cor Dei tamquam in domum intrat. Annulum dat Christus sponsæ suæ septem lapidibus insignitum. Nuptiale Christi in sua Passione convivium. Saltatio triplex. Epithala- mia. Ornatus vestium. Amplexus. 196 LIBER spECIALIs GRATIX. in signum desponsationis lY Et videbatur sibi bene sufficere si Dominus dignaretur sibi dare dolorem in digito annulari, quem omnibus diebus vitæ suæ vellet sustinere, in memo- riam quod Christo foret des ponsata. Ad quam Dominus: Do tibi annulum septem lapidibus insignitum, quos potes rememorari in septem articulis digiti tui. In primo articulo potes recordari amoris divini, qui me de sinu Patris inclinans, triginta tribus annis multis labo- ribus te quærendo fecit servire. Et cum tempus instaret nup- tiarum, proprio amore Cordis mei venditus in pretium con- vivii, meipsum in panem et carnem et poculum dedi. In convivio etiam illo, ipse et cithara et organum fui, per verba dulciflua oris mei, et ad lætificandos convivas in similitu- dine lusorum, humiliatus sum ante pedes discipulorum. In secundo, recorderis qualem ego speciosus juvenis, post convi- vium illud, choream duxi, cùm tribus vicibus in terram procidens, quasi tres saltus feci tam validos, quod sudore totus madens guttas perfudi sanguineas. In illa chorea, omnes commilitones meos vestivi triplicibus, cum impetravi eis remissionnem peccatorum, animarum satisfactionem, et divinam meam clarificationem.„ In tertio, memor eris amoris humilitatis meæ ad osculum sponsæ, cum Judas appropinquans osculatus est me; in hoc osculo Cor meum tantum persensit amorem quod si pœni- tuisset, animam ejus in sponsam per osculum illud assump- sissem. Tunc enim omnes mihi copulavi, quos ab æterno in sponsas prædestinavi. In quarto, recolas qualia aures meꝶ amore sponsæ audierunt epithalamia, cum stans coram judice, tot ſalsa de me testimonia sunt prolata. In quinio, recorderis quam decenter me ob tui amorem ornavi, cum toties vestimenta mea mutavi, alba, purpurea, coccinea, et serto roseo, spinea Scilicet corona. In sexto, memor sis qua- liter te sum amplexatus, cum ad columnam fui ligatus; ibi PARS TERTIA, CAPUT II. 197 pro te omnia inimicorum tuorum in me assumpsi jacula. In septimo, memor eris qualiter thalamum crucis sum ingressus; et sicut sponsi vestes suas dant histrionibus, iia vestimenta mea dedi militibus, et corpus meum crucifixori- bus. Deinde extendi brachia mea per durissimos clavos in tuos amplexus suaves, tibi cantans in thalamo amoris sep- tem cantilenas miræ suavitatis plenas. Post hæc Cor meum ad introeundum tibi aperui, cum somnum amoris tecum moriens in cruce cepi.„ His dictis, videbatur sibi plures personas de Congregatione ad Dominum accedere, offerentes aureos denarios, qui figu- rabant bonam voluntatem; et visum est ei quasi flamma ignis eructare de pectore Domini, et conflare cujuslibet dena- rium in florem aureum, qui flos statim adhærebat pectori offerentis. CAEUTIX. DE ROSA QUXÆR DE CoRDE DOMINI EXIVIT, PER QUAM Dul LAUS SIGNABATUR. Missa quadam audivit Dominus sibi dicentem l Eamus in desertum interiorem.»Statim per longam viam sibi visum est cum Domino ire, quasi ulnis eum com- plexans, et hæc verba dicens: Laudo te in tua æternitate, immensitate, pulchritudine, veritate, justitiatv, ete Deinde pervenientes in magnam solitudinem quæ erat locus magnæ ameœnitatis, arboribus ex utraque parte consitus ad modum tecti supernis conclusis. Et pavimentum erat viridissimum, loribus plenum, ubi resedit Dominus. Et anima in specie Thalamus. Amoris cantilenæ septem. Dum in suis perfec- tionibus laudat anima. r — ———— Deum laudare docet Cor divinum. De nimio Dei amore in hominem. Anima fit eibus Dei. 198 LiIBER spECIALISs GRATIX. ovis perambulabat pascua illa, habens in collo catenulam aureis et argenteis circulis consitam, quæ processit de Corde Domini, significans amorem Dei et proximi, sine quo nemo Deo poterit adhærere. Tunc anima desiderans laudare Deum dicebat: O amantissime, doce me laudare te.» Qui Domi— nus: Respice Cor meum.» Et ecce rosa pulcherrima habens quinque folia exivii de Corde Dei totum pectus ejus cooperiens. Et ait Dominus:« Lauda me in quinque sen- sibus meis, qui significantur per hanc rosam.»Et intellexit quod Deum laudare deberet, pro visu amabili quo semper respicit hominem, quasi pater unicum filium, nunquam indignans, sed semper amicum habens intuitum, quasi optans et desiderans ut homo ad eum sæpe recurrat. Secundo, pro auditu quo auris ejus est tenuissima et semper inclinata; ita quod ad minimum sibilum vel gemitum homi- nis,plus delectatur quam ad omnem concentum angeli- cum 1. Tertio, pro olfactu, quod semper habet quamdam amatoriam dilectionem erga hominem, qua excitat cor homi- nis ad delectandum in se, sine qua nemo potest delectari. in vero bono, nisi præveniatur a Deo, et hoc est quod scriptum est Deliciæ meꝶ esse cum filiis hominum.(Pnov. vIII. 31.) Quarto, pro gustu suavissimo, qui fit in Missa, ubi ipse cibus est animæ suavissimus, et in isto cibo ita sibi ani- mam quadam blanditate amicissima incorporat, quod anima per unionem Dei fit cibus Dei. Quinto, pro tactu amoroso quo eum amor amarissimè tetigit, in cruce figens clavos manibus et pedibus, et lanceam lateri; et sicut tunc anima infixa illi erat per dolorem incomparabilem, ita nunc impressa remanet manibus et pedibus et Cordi ejus dulcis- simo, cum ineffabilis amoris jubilo, ita quod nec ad momen- tum ejus poterit oblivisci. 1. Cf. Lib. Luæ fuens divinitatis, Lib. II. c. 2. ad calcem. — PARS TERTIA, CAPUT Iv. 199 CAPUY IIl. DE QUINOUE VERBIS LAUDIS DiVINÆ. IA vice, cum gravi laboraret ægritudine, dixit ad Domi- A num: O quam pauper modo sum spiritu, quæ nec laudibus te extollere valeo, nec orare!o Cui Dominus dignan- ter respondit:«Lauda me his verbis: Gloria tibi, dulcissima, nobilissima, fulgida, semperque tranquilla et ineffabilis Trinitas. Tunc ego hoc verbum, dulcissima, unire volo meæ divinæ dulcedini; et hoc verbum, nobilissima, Christo. f meæ excellentissimæ nobilitati; hoc verbum, Fulgida, meæ inaccessibili luci; et hoc verbum, tranquilla, meæ inquietæ requiei; et hoc verbum, inefñabilis, meæ inedicibili apponam bonitati: sicque placitissimo modo venerandæ Trinitati per memetipsum præsentabo.„ CapUH IV. QUOD TRIBUS Mobis DoMINUS DEBET LAUDARI. rüu, vidit Dominum inenarrabili claritate circumdatum, habentem in pectore folium ex argento perspicuo, in cujus circuitu erant inæstimabiliter decoratæ singulæ passiones Sanctorum, quas pro Domino pertulerunt. Ibi enim in Domino contemplabantur omnia merita et dignitates eorum, quia nunquam adeo parvum pro ejus amore ſecerunt, aui In laude Deus maxime sibi complacet. Pulsans ad Cor dilecti sui anima laudem cxprimit. —— 200 LIBER SPECIALIS GRATIÆ. Perpessi sunt, cogitatione, verbo vel opere, pro quo æternam mercedem non consequantur, et ipsi sine fine Dominum glorificant pro omnibus donis suis. Dixitque ad Dominum: O dulcissime et amantissime, in quo maxime complacet tibi ut me exerceam?»Qui respondit:&«In laude.„Et illa:(Eia, doce me ut digne valeam laudare te.. Tunc instruxit eam Dominus tres modos quasi tres ictus, dicens: Primo, laudabis Patris omnipotentiam, qua in Filio et Spiritu Sancto secundum velle suum operatur, quam nul- lius creaturæ capit immensitas in cœlo et in terra. Dehinc Filii inscrutabilem sapientiam, quam plene cum Patfe et Spiritu Sancto communicat secundum voluntatem suam, omni remoto impedimento, quam nulla creatura ad plenum capere potest. Deinde Spiritus Sancti benignitatem, quam abunde cum Patre et Filio communicat secundum omnem voluntatem suam, quam etiam nulli creaturæ plene par- ticipat. v Cumque anima tali modo ad Cor dilecti sui pulsaret, et illu n taliter laudaret, repente in ipso ictu totum cœlum insonuit, et ait Dominus:« Secundus modus seu ictus est, quod me laudare debes pro omni gratia et dono, quod effluxit de abundantia meæꝶ bonitatis in meam Virginem Matrem, quæ omni gratia et bonis abundantius erat repleta, quam unquam aliqua creatura; et etiam pro omni gratia omnibus Soa netis data, qui jam in præsentia meæ divinitatis in jucun- ditate adstant, et me fontem omnium bonorum cum jubilo intuentur. Tertius est, quod me laudare debes pro omni gratia et dono quod effluit de me in omnes homines: in bonos, quos mea gratia sanctifico et confirmo; in peccatores, quos ad pœni- tendum invito, et cum misericordia ad bonum expecto; et etiam in omnes animas quas gratia mea quotidie a purgato- io absolvo, et ad cœli gaudia perduco.„ —— 5— PARS TERTIA, CAPUT v. 201 Ad primum videbatur sibi quod legere deberet Tibi decus et imperium, tibi gloria et potestas, tibi laus et jubilatio in sempiterna sœcula, o Beata Trinitas Deus; ad secun- dum, Te jure laudant, te adorant, te glorificant omnes creaturæ tuæ, o beata Trinitas. Tibi laus, tibi gloria, tibi gratiarum actio; ad tertium, Ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia, ipsi gloria in æcula, Tibi laus. Post hæc, secundum desiderium animæ, ornamentum illud, quod erat in pectore dilectoris sui Jesu, divisit se, et anima intravit mellifluum Cor Christi, ibique unus spiritus cum Dilecto effecta, procul dubio gustavit et vidit quæ non licet homini ‚ loqui. CAPUT V. DE TRIBUS QUÆE DEBET HOMO REVOLVERE MENTE. rxx instructor ejus, omnium optimus magistrorum, dixit ei:: Tria te. docebo, quæ quotidie meditando ani mo revolvas, et multa tibi inde provenient bona. Primo igitur, recole in gratiarum actione quanta tibi bona feci in creatione et redemptione: scilicet, quod te hominem ad imaginem et similitudinem meam creavi, et propier te homo factus, post innumera quæ sustinui tormenta, amarissimam pro amore tui subii mortem. Secundo, cum gratitudine recole quanta tibi beneficia exhibui, ab hora nativitatis tuæ usque ad præ- sens; scilicet, quod speciali dilectione de mundo vocavi te, et multoties me animæ tuæ inclinavi, replens et inebrians eam dulcedine meæ divinæ gratiæ, illuminans cognitione, etinflam- mans dilectione; et quod quotidie in Missa ad te venio, pa ratus omnia desideria tua et voluntatem adimplere. Tertio, Gratiarum actio pro triplicibus Dei beneficiis. — —————— Quantum a Deo speraverit homo, tantum et Plus accipiet. Anima est Dei filia, amica et sponsa. 202 LIBER SPECIALIS GRATIX. in gratiarum actione laudans, recole qdanta übi in cœlo æternaliter daturus sum, affluentiam omnium bonorum, cum longe supra quam eredere aut æstimare possis, omnibus te bonis cumulabo. v Et hoc dico tibi vere, quia multum placet mihi ut homines de me confidenter magna præsumant; nam quis- quis mihi crediderit quod post hanc vitam supra meritum suum illi benefaciam, et proinde me laudans gratias egerit in hac vita, in tantum mihi acceptum erit, quod eum in quantumcumque credere aut præsumere potest, tantum et in infinitum amplius supra omne meritum suum remu— nerabo; quia impossibile est hominem non percipere ea quæ credidit et speravit. Ideoque utile est homini ut a me magnum sperando, bene mihi credat.»Et anima:«O dul- cissime, si tibi ita acceptum est quod homines tibi bene cre- dunt, dic quæso quid credere debeam tuæ ineffabili bonitati. Respondit:« Certa spe credere debes quod te post mortem suscipiam, sicut pater filium suum amantissimum, et quod nunquam aliquis pater tam fideliter cum unico filio suam hæreditatem divisit, sicut ego omnia bona mea, et meipsum tibi communicabo. Secundo, accipiam te, sicut amicus ami- cum carissimum, et tantam tibi exhibebo amicitiam quantam ullus ab amico suo potuit experiri. Nunquam enim tam fide- lis amicus inventus est, qui aliquem fecerit aut facere possit amico suo dolum; ego autem qui sum fidelis, et ipsa fide- litas sum, nunquam meis ſraudem facere possum amicis. Tertio, suscipiam te sicut sponsus sponsam unice sibi dilec- tam, cum tantadeliciarum affluentia, omnique deliciositatum copia, quod nunquam sponsus tam dulciter sponsam suam allexit, sicut ego te suavissima blanditate delectabo, et tor- rente meæ divinitatis inebriabo.„ Et anima: Quid dabis, inquit, eis qui tibi de his credi- derint?Respondit:Dabo eis gratificans cor, quo omnia PARS TERTIA, cxpur vi. 203 dona mea cum gratitudine suscipiant. Daboque eis cor amans, Quale cor 19 8 accipient quo me fideliter diligant, et tertio, dabo eis cor, quo me qui Domino 85 8 8 8 de his semper in amore laudent more cœlestium, qui me in amore crediderint. laudantes semper benedicunt. v CRPUT VI. QUALIrER CHRISTUS DEBEAT LAUDARI IN SINGULIS MEMBRIS S01S. tionibus et meditationibus præparet, vidit se quasi staret in conspectu Domini, quem dum præcordiali affectu laudare desideraret, dixit ad eam:«Aspice me: in linea- mentis corporis mei lauda me. Lauda caput meum, hoc est, divinitatem meam, sicut scriptum est: Caput Christi Deus. (I. Con. xi..) Lauda frontem meam, hoc est imperturbabi- lem pacem et tranquillitatem meam: quia in fronte apparet cum homo mente turbatur. Lauda oculos meos, id est, meæ divinitatis claritatem. Lauda aures meas, hoc est, miseri- cordiam meam, quam toties precibus et miseriis hominum- Minimum audit Deus inclino, quas etiam nec minimus gemitus, qui non audiatur, gemitum ominis. quadam, cum se ad sanctam Communionem ora- valet præterire. Per nasi mei rectitudinem lauda justitiæ meæ rigorem, cui quidquid juste inciderit nunquam aufere- tur. Per nares meas, lauda delectabilitatis meæ ameœnitatem, quia nihil adeo redolet amanti animæ sicut suavitas amoris mei. Per os, intellige sapientiam meam, quæ omnia bene et suaviter ordinavit. Per mentum, humilitatem meam, qua de cclo in uterum Virginis me reclinavi. Per collum, liberali- iatem patientiæ meæ, qua tuli onus peccatorum, non solum eorum qui tunc erant, sed omnium usque in finem sæculi —— ———— Per Cor Christi extollatur amor. In quibus anima laudatDeum, in his seipsam reprehendat. 204.IBER SPECIALIS GRATIX. 8 futurorum. Et per humeros ineos, attolle quod crucem meam ipse bajulavi. Per dorsum, lauda me pro acri dolore quem sustinui flagellatus. Per Cor meum, extolle amorem et fideli- tatem meam quam hominibus in summo demonstravi. Per manus et brachia mea, accipe opera et labores humanitatis meæ, quæ pro salute hominum aut pertuli aut peregi. Per la tera mea, lauda me pro ineffabili dolore quem habui in lateribus, qui unus fuit de præcipuis doloribus meis, cum propter te distentus sum in cruce. Per genua mea, accipe orationis meæ devotionem; et per pedes meos, desideria mea in quibus omnibus diebus vitæ meꝶ pro salute hominum laboravi, et in siti cucurri.„— CONFESSIO PECCATORUM SOLI DEO FACIENDA POST CONFESSIONEM AD SäCERDOTEM. Si quis ergo libenter confitetur aut timet quod non bene esset confessus, qui tamen in conscientia sua nihil incon- fessum inveniens, hanc confessionem laudis Deo faciat, et in qua parte se deliquisse deprehenderit, hoc Deo confiteatur, ita ut cum divinitatem laudibus extollit, se reum protestetur, mquod Dominum in congrua reverentia non habuit, et quod in se imaginem Dei toties maculavit, memoriam suam terre- nis et inutilibus occupando, rationem suam ad terrenam sa pientiam curiose transferendo, et in caducis et in vilibus delectando. Item cum oculos divinæ claritatis extollit, conqueratur se Dei cognitionem, et sensuum suorum intel- ligentiam ad terrena vertisse. Similiter cum aures mise- ricordiæ ejus collaudat, se reum proclamet quod verbo Dei nunquam ut debuit intendit, nec aures suas proximi pre- cibus inclinavit. Ore etiam suo multoties peccavit, murmu- rando, vana et inutilia loquendo, et àa verbo Dei et doctrina, PARS TERTIA, capUr vn. 205 oratione et cantu os suum claudendo. Jugum etiam quod in baptismo suscepit, toties impatientia abjecit, cum quidquid ei adversum evenerit, ſerre noluit, aut invitus portavit. In- super Religionis jugum, quod Deo coram Sanctis professus est, frangendo obedientiam, et non curando quasi dereliquit. Cum vero recolit quam inhumaniter Jesus Christus flagella- tus est, culpam suam in hoc agnoscat quod corpus suum non castigavit, sed ei sæpius in pigritia consensit, et delica- tius enutrivit. Corde quoque deliquit quod Deum totis præ- cordiis non amavit, nec legem Domini meditando, magis inutilibus cogitationibus se occuοαν]it. Manibus etiam pec- cavit, mala faciendo et a bonis operibus vacando, specialiter aàa communibus miĩsericordiæ et charitatis. Spirituales quoque pedes, hoc est affectus suos, multipliciter infecit, cum eos a Deo avertit, nec ipsum et cœlestia toto corde concupivit. ren QUALITER HOMO OMNESAS CREATURAS AD DPEI LAUDEM INVITET. vn vice quadam valde laboriose cantasset, sicut pene fre. quenter solebat, et jam viribus defecisset, videbatur sibi quod omnem flatum quem spirabat de Corde Dei traheret, et ita non viribus suis, sed quasi divina virtute cantaret. Solita enim erat totis viribus Deo canere, et tam ferventi amore, ut sœpe videretur sibi quod si etiam ex hoc spiritum exhalaret, non tamen a cantu cessaret. Cum ergo tali unione cum Deo et in Deo canere videretur, dixit illi Dominus:« Sicut tu modo flatum tuum ex meo Corde trahere videris, sic omnis qui in amore meo aut me desiderando suspiraverit, non de suo sed ex meo divino Corde spiramentum trahit, sicut follis Totis viribus solita erat B. Mechtildis Deo canere. 22..——————————— —— 206 LIBER SpPECIALIS GRATIX. qui in se nullum continet flatum nisi quantum ex aere trahit.„ Cum autem hymnus Benedicite omnia opera Domini Domino in choro cantaretur, desiderabat scire quid ex hoc laudis Deus haberet, cum ita creaturæ ad laudem suam invitantur. Ad quod Dominus respondit:„Cum hic hymnus, vel aliud simile canitur, in quo creaturæ ad laudem convo- cantur divinam, omnes creaturæ spiritualiter, velut personæ quædam in mea præsentia stantes, pro homine illo, vel gene- raliter pro omnibus, in omnibus quæ feci sibi bonis, me collaudant. Non est discredendum si creaturæ in similitudine viven- tium personarum Deo assistant, cum nihil est impossibile ei qui vocat ea quæ non sunt, tamquam ea quæ sunt, et vui nulla creatura invisibilis est sed hoc magis mirandum, imo venerandum, quod pius Dominus tam benigne annuit votis animæ se diligentis, et omnia desideria sua, etiam supra quod possibile est naturæ, in sua omnipotentia dignatur adim- plere. CAPUT VIII. QUALITER HOMO cox DEI sALUrET. Voxtus Domini apparuit aliquando Christi famulæ, stans A a dextris ipsius in viridi vestimento. At illa dum inter- rogaret cur viridi veste fulciretur, respondit Angelus: Quia semper vireo, et nova quotidie dona tibi defero. Cui illa:«Si hoc ita est, jam aliquĩd novi rogo mihi affe- ras.»Statim Angelus de corde animæ quasi aliquid tollens, Domino illud cum gaudio præsentabat; anima vero mirabatur PARS TERTIA, CAPUT VIII. 207 scire cupiens quid Angelus ab ea tulisset, eo quod illa vice nil specialis devotionis aut fervoris sentiret. Et ecce vidit tulisse ab ea quasi chartam, quæ sanguine suo ita erat in- scripta: Deus fidelis, et absque ulla iniquitate; et illud: mallem mori quam criminaliter à te separari. Mane etenim dum cogitationibus infestata fuisset, illa hæc cogitaverat resistendo. Et ait Angelus ad eam: Hoc tu hodie cogitave- ras; et hocscias: quoties homo cogitationibus et desideriis suis resistendo, proponit in corde suo ante mori quam velle peccare, statim coram Deo acceptabitur, ac si homo virtutem illam opere perfecerit.„ Tunc illa procidens ad pedes Domini, conquesta est quod omne tempus vitæ suæ inutiliter vivendo consumpsisset, proponens de cætero, si possibile esset, quod usque in diem extremi judicii vivere vellet, etiam in maximis pœnis et doloribus, in quibus homo vixit super terram. Cui Domi- nus: Pro omnibus quæ neglexisti, ut ea plene recuperes, saluta Cor meum in divina bonitate, quia ipsum est fons et origo totius honi, et unde omne bonum procedit. Secundo, salute Cor meum in affluentia omnis gratiæ quæ effluxit, effluit et effluet in omnes Sanctos et animas salvandorum. Tertio, saluta venam illam dulcifluam benignissimi Cordis mei, quæ ioties erumpens infudit et inebriavit animam tuam torrente meæ divinæ voluptatis. CAPUT IX. DE SALUTXTIONE DoktiNi, ET Ejus CONSOLATIONE. un vice quadam animæ suà Dilectum præcordialiter 2 salutasset, ille respondit: Cum me salutas, resaluio Beatus qui vult potius mori quam peccare. Cor divinum fons boni, salutis et gaudii. — — Qualiter animam Deus resalutat. Hominem, licet sensu mobilem, Deus constanter amat. 208 LIBER sPECIALISs GRATIÆ. te; cum me laudas, laudo meipsum in te, et cum gratias agis, ago et ego in te et per te gratias Deo Patri.„ Tunc illa dixit: Mi dilecte, quid est illa salutatio qua animam meam resa- lutas, cum non sentiam?»Respondit:«Mea salutatio nil aliud est quam prædulcis affectus meus ad animam. Sicut enim mater filio in sinu suo blanditur, docens eum et prolo- quens ei quibus eam verbis salutet et alloquatur, quod dum puer nondum ex proprio affectu, sed secundum quod a matre docetur fecerit, ipsa tamen illud materno corde suscipit, et quandoque puero ex hoc osculum infigit; sic et ego animam per divinam inspirationem et amoris commotionem instruo qualiter me salutet; quod dum illa pro modulo suo ſecerit, ego illud secundum magnitudinem paterni affectus suscipio, et ex hoc animam per gratiam meam resaluio, licet quando- que anima minime sentiat.„ QOoο DEO BONYͥ OoERA SapIuxr, Lickr Ho,ũu NOx. ciExpun quod eodem modo, cum homo Deum laudat vel 8 orat sive quodcumque facit, etsi ipsi non sapit, Deo tamen cui nec accrescit nec decrescit, sed immutabilis ipse perseve- rat, ideo minus non sapit, nec propterea minus acceptat; qui nunquam nisi in semetipso et ex suo amore erga animam commovetur; qui pro beneplacito suo et secundum quod animæ expedire novit, eam sua dulcedine allicit, et amore suo liquescere facit; imo tunc quodammodo magis gratan- ter suscipit, qui nonnunquam animæ amantis erga se fideli- tatem cupit experiri. PARS TERTIA, cAPUT X. CAPUT X. QUALTTER HoMO coR SUUM 4 DEUM ELEVEr. ocrE quadam dum dormire non posset, dixit ad Domi- N num: Eia, quam bonum, et quam aptum in hoc temporis silentio esset tecum ſabulari.»Respondit Domi- nus: Nunquam in tanta multitudine esse poteris, si toto corde ad nie converteris, quin sola mecum sis.» Et ecce vidit quasi coronam in modum ciborii, de cœlo super lectum ejus descendentem, ita ut lectus ejus operiretur ex ea, facta ex albis et rubeis margaritis. Per rubeas margaritas signifi- cabatur sanguis Christi, qui ita ubertim effusus est, ac 5i nullius esset valoris. Per albas vero, innocentissima et sanc- tissima vitæ ejus conversatio. Dominus quoque in medio coronæ ad animam venit, dulcissimis amplexibus et ineffa- bilibus eam delicans verbis. Facies autem Domini sicut ful- gur ignea ineffabili radiabat claritate: in quo illa intellexit quod animæ omnem pulchritudinem et decorem suum a vul- tus Domini contrahunt claritate. Vidit etiam Cor ipsius apertum, et extentum in quantitate duarum palmarum, ut flamma ardens, non tamen ignis spe- ciem prætendens; sed color ille mirabilis et inedicibilis erat formæ. Et ait Dominus:& Sic volui ut omnium hominum corda in semetipsis igne charitatis arderent. Verbi gratia, cum homo solus est, cor suum semper ad Peum elevet, dulciter ipsi colloquendo ac medullitus ipsum desirando, et intima suspi- ria emittendo; ut ex jugi conſabulatione Dei cor ejus amore divino inardescat. Si vero cum hominibus est, Deo tamen semper, prout potest, intendat; de Deo cum ipsis libenter 14 Anima ubique cum Deo sola. Dominus vult corda om nium, ut Cor suum, ardere. 210 LIBER SpECIALIS GRATIX. loquatur; sicque tam se quam alios accendit ad amorem. Item omnia quæ facit, propter Deum ad ejus laudem faciat; quid- quid vero non licet, aut etiam non potest, similiter pro Dei amore libens dimittat. Omnia etiam quæ sibi adversa aut gravia sunt, pro Dei amore voluntarie suscipiens, supportet patienter. CAPUIT XI. QUOD OPTrIxUM EST GRATIA INFUSA FRUI. rEn docuit eam Dominus dicens: Cum aliquam gratiam l tibi dedero, omnia prætermittens, te exoccupa, quatenus infusa gratia liberius et expeditius perſruaris; quia illa hora Quæ tibi nihil melius aut utilius facere potes. Cum autem psalmos infunditur 8 8 39 4 gratiam aut aliquam orationem quam Sancti in terris oraverunt Sequere. 8 8 9 legis, omnes Sancti pro ie orant. Cum vero meditaris, vel mecum loqueris, omnes Sancti gaudentes me benedicunt. v CAPUT XII. DE TRIBUS DisPOSTTIONIBUS CORDIS HUMANI. RANTE Christi ancilla, dixit ad Dominum:« O millies desiderate, utinam de ultimis terræ abyssis ad te gemere possem I Cui Dominus respondit: Et quid hoc ibi proficeret? ubicumque enim suspiriis tuis me tibi intra- h is. Sicut ergo humanum cor absque aere vivere non potest, PARS TERTIA, CAPUT XIII. 211 sic anima absque meo spiritu minime vivens, velut mortua reputatur. Et sicut cor hominis tres habet meatus, unum aerem unde spirat, alium unde cibo et potu confortatur, ter- tium unde cæteris membris vires ministrat; sic et cor animæ tres habet meatus. Per primum spiritum meum divinum in- Dei Spiritu, 5 3 412 verbo et trahit sibi, unde vivat; per secundum vero, verbo Dei, scilicet opere prædicationibus et aliis scripturis sanctis, velut optimo cibo Vivit anima. confortatur; per tertium, charitatis operibus fortitudinem membris ministrat. Et quia anima membris propriis caret, Ecclesiæ membris, quæ velut sua reputat, ipsa charitatem im- pendat, scilicet pro justis et bonis laudes et gratiarum actio- nes Deo offerendo, pro mediocribus orando, ut in melius proficiant; pro malis ut convertantur; pro quolibet tribulato, ut secundum suam indigentiam consoletur; pro animabus, ut citius purgatæ cœli gaudia adipisci mereantur.. CAPUT XIII. TRIPLEX INSTRUCTIO BONA ET UrILIS. rEu cum in oratione, Deo pro operibus nostræ redemptio- 1 nis gratias ageret, pervenissetque ad illum articulum ubi gratias egit quod pro nobis baptizari dignatus est, dixit ei Do- minus: Ego te volo baptizare. v Statimque rivus magnus de Corde Dei cum impetu erumpens, animam ejus abunde per- fudit. Et Dominus adjecitt:&Ecce ego volo esse commater Quidquid 8 4 sibi evenit tua, et sicut commatres instruunt filias suas spirituales, ita et anima 8 8 8 Christo ego te tria docebo. Primum est, ut omnia quæ pateris adversa aqscribat. tam mentis quam corporis, non tibi sed mihi, ac si ego in te omnia sustineam, patiaris. Secundum est, ut omnia bene- ö Omnia in unione Christi agamus. 212 LIBER SPECIAXLISs GRATIX. ficia hominum sive ministeria, cum hilaritate et gratitudine suscipias, ac sĩ non tibi sed mihi ab eis impendantur. Tertium est, ut totaliter mihi vivas, ita ut omnia opera tua non übi sed mihi adscribas, ac si nihil aliud sis quam vestimentum quo ego opertus, omnia tua opera in te peragam et dispo- nam. CAPUT XIV. QUALITER HOMO CHRISTI cONVERSATIONEM SIBI CSURPET. Missarum solemnia, dum pigra esset et dormitaret, 1 cum mæœrore negligentiam suam Deo est conquesta; cu ille respondit:« Si nil invenires in ie quod tibi displice- ret, in quo bonitatem meam in te recognosceres? V Tunc illa recordata est hominis cujusdam, quem sciebat con- tristatum; pro quo dum orasset, et competens a Do- mino responsum accepisset, inter alia multa Dominus dixit:„Et quare homo nollet accipere quod tam paratus sum illi offerre? Omnem denique sanctissimam et innocen— tissimam conversationem meam qua vixi in terris, libentissime illi do, ut eam sibi assumens, omnia quæ ei desunt, ex meo suppleat.»Cui illa:«Si, inquit, dulcissime Deus, tantum placet tibi ut homo tua usurpet, mihi dic, rogo, qualiter homo hoc faciat.» Respondit: Ut omnia desideria sua, intentionem atque orationem in unione desideriorum et oraũonum mearum offerat Deo Patri; tunc in tanta accepta- tione ascendit coram Deo, eritque omnino unum, velut si diversa aromata simul accensa, quorum fumus in unum collectus cœlum directe ascendit. Sic oratio illa quæ in unione orationis meæ offertur, in similitudine optimi odoris α— pans TERTIa, carur xiv. 213 ascendens, acceptissima erit Deo. Omnis alia oratio licet cœlum penetret, non tamen unione tali, nec tanta gratitudine acceptabitur coram Deo. Item ut homo omnem laborem et omnia opera sua in unione laborum et operum meorum faciat, a quo ejus opera jita nobilitantur, ac si cuprum cum auro liquatum, penitus a sua transiens vilitate, in auri nobi- litatem mutaretur. Et sicut pugillus frumenti magno acervo tritici appositus multiplicatur, sic hominis opera quæ in se nil sunt, ex adjunctione meorum operum augmentantur, et in melius commutantur. Tertio, ut homo omnem vitam suam, scilicet motus, vires, sensus, cogitationes, verba et omnia suã secundum modum conversationis meæ dirigat, a quo ejus vita et conversatio ita renovatur et nobilitatur, ac si nobilis avis de lutoso ac fœtenti aere transmigrans, in opti- mum aerem se renovaret. Sic homo terrestris a pristina conversatione sua in nõwitate vitæ meæ totus efficitur cœles- tis, et mihi counitur. Igitur, charissimi, hanc dignantissimam divinæ nobili- tatis dignationem præcordiali gratitudine suscipientes, usur- pemus nobis sanctissimam Christi conversationem in supplementum omnium quæ nobis in meritis defuerint. Studeamus etiam ipsi, in quantum possumus, in virtutibus conformari, quia hæc summa nostra gloria erit in æterna beatitudine. Quæ enim major esse poterit gloria, quam lucis æternæ candori quadam similitudine propinquare l Homo terrestris per Christum cœlestis efficitur. Impedimen- ta tamquam Dei nuntii suscipienda. De Corde Domini profluunt ipsius opera. 214 LIBER SPECIALIS GRATIX. CAPUT XV. QUALTTER CHRISTI MEMBRA NOBIS VELUT SpECULXA LUcExr. *c Dei ancilla die quodam compulsa est conqueri beatæ Virgini impedimentum quod in Dei servitio se videbatur habere. Cui beata Virgo: Vade, inquit, et sta coram Filio meo cum reverentia. In quo verbo agnovit quod homo omnia impedimenta quæ sibi evenire possunt in divino servitio, sive per hominum mores, sive a semetipso, in visu, vel auditu, vel desiderio, vel per memoriam actarum rerum, hæc omnia debet suscipere tamquam nuntios Domini sui, et eisèum reverentia obviare, et in Deum dirigere, in ipsum refundendo per laudem et gratiarum actionem. Tunc illa procidit ad pedes Domini, et cum se elevaret, visum est sibi videre duo specula ante genua Dei, et vesti- mentum ejus plenum esse speculis, et in pectore speculum valde perlucidum, à quo videbatur sibi omnia specula effluxisse quæ primo viderat. Per quod cognovit quod omnia Christi membra in operibus suis nobis velut spe- cula lucent, et omnia opera ejus de Corde ejus ex amore processerunt. Pedes enim ejus lucent nobis, id est ejus desideria, in quibus debemus agnoscere quam tepida sunt desideria nostra ad divina, quam inutilia ad humana. Genua Christi sunt nobis specula humilitatis, quæ toties in oratione pro nobis curvata sunt, et in ablutione pedum Apostolorum. Ibi possumus agnoscere superbiam nostram, quæ non sinit nos humiliari, qui pulvis sumus et einis. Cor Christi est nobis speculum ardentissimi amoris, PAaRS TERTIA, capur xvi. 215 in quo perspicere possumus teporem cordis nostri erga Deum et proximum. Os Christi nobis est speculum suavi— loquiorum laudis et gratiarum actionis; in quo agnosci- mus inutilitatem verborum nostrorum, et omissionem divinæ laudis et orationis. Oculi Domini sunt nobis specula divinæ veritatis: ibi agnoscere valemus tenebras nostræ infidelitatis, quæ nos impediunt a cognitione verita- tis. Aures Domini sunt nobis specula obedientiæ; qui sicut semper paratus fuit ad obediendum Deo Patri, ita semper est inclinatus ad nostras preces. CAPUT XVI. QUALITER HOMO SECUNDUR PLACITUM DEI VIVAT. E quadam post Communionem sanctam, cum scire D cuperet quid ab ea Dominus vellet, tale ab eo respon- sum accepit: Egrediamur in agrum.„ Statimque visum est sibi quasi esset in campo magno, ubi diversæ erant species rosarum, liliorum, violarum et aliorum florum. Per rosas significabantur Martyres; per lilia, Virgines; per violas et alios flores, Viduæ et alii Sancti. Visus est etiam ibi ager pulcherrimi frumenti, in quo Dominus sede- bat, quasi frumento a quatuor partibus conclusus, osten- sumque est illi quasi ager ille significaret omnem fructum qui de humanitate Christi Ecclesiæ provenisset. Philomelæ quoque et alaudæ dulcissimis vocibus concinentes, circa Dominum volitabant:.philomelæ designabant animas amantes; alaudæ vero eos qui bona opera cum hilaritate et suavitate cordis faciunt. Videbatur etiam sibi quod columba sederet in sinu Domini; quæ significabat sim- Philomelæ, alaudæ et columbæ in agro Dei, quid significant. —— ˖˖Dp˖DrrDrrrrrrrrrrrrrrrrr —— 216 LIBER SPECIALIS GRATIX. plices, qui dona Dei simplici corde suscipiunt, nec discu- tiunt opera Dei, nec hominum; in quibus Dominus maxime delectatur. Illa vero desiderans scire quid designarent quatuor partes quæ in specie domunculæ Dominum concluserant, per spiritum intellexit notari conversationem Christi in terris, quæ in quatuor partes erat divisa, secundum quas ipsa deberet regere cor suum. Primo enim fuit Christus semper fervens cordè: ita ipsa, cum sola esset, semper intendere soli Deo deberet, sive per considerationem ejus divinitatis vel operum ejus humanita- tis, aut meditando de his quæ Deus fecit in Sanctis suis, vel quæ sibi ipsi per misericordiam suam divinam infudit. Christus Secundo, Christus fuit cum omnibus sociabilis et mitis; fuit humilis,.. 93—— sociabilis, ita ipsa esse deberet amicabilis et mitis, neminem mordaci utilis ac patientissi- 0 Christi, aut exemplis Sanctorum aut utilitate proximorum. lædens verbo; sed verba ejus semper esse deberent de factis Tertio autem fuit Christus utilis in omnibus operibus suis, tam in sanatione corporum quam animarum; sic ipsa deberet iniendere ut omnia opera sua studiose faceret cum suavi et hilari corde. Quarto, Christus fuit patientissimus in omnibus persecutionibus et passionibus suis; ita jipsa ad omnes pœnas et injurias esse deberet, benigne tole- randoi, sicut ovis quæ cum in pascuis est, sæpe balat; cum ad mactandum trahitur, coram carnifice silet: sic anima fidelis, cum nullum sentit gravamen, timere debet; sed cum tribulatur, sive in corde sive in spiritu, maxime secura erit. Tunc illa orabat Dominum, ut se instrueret quomodo singulis horis secundum beneplacitum suum vivere posset. Cui Dominus: Mane cum surgis, cor tuum mihi offeras ad inſundendum meum divinum amorem. In Missa, mecum esse debes quasi in convivio, ubi omnes conveniunt, et nullus excipitur, sed omnes suas expensas, id est, orationes, 8 PARS TERTIA, CAPUT XVII. 217 comportant: ibi ego Dominus liberalitate divinæ meæ majestatis omnia vulnera sano, peccata relaxo, omnium virtutum paupertatem dito, et omnium afflictiones relevo. Et anima:„Domine, quid agis cum oro, vel psalmos lego.?Cui Dominus:« Ego ausculto; cum vero cantas, Christus cum anima usque et cum sollicitius et studiosius laboras, ego dulcius in te„Perstur. chordam meam ad tuam trico; cum operaris, ego requiesco; quiesco. Cum tu comedis, ego laboro; quia tu me et ego te f pasco; cum dormis, ego vigilo et te custodio. CAPUT XVII. QUALITER HOMO coR DEI SALUTET, Er cox sdud DEO OFFERAT, 8 8 8 ET SENSUS SUOS CoMMENDEr. 0 NE cum primo surgis, saluta florens et amans Cor dulcissimi amatoris tui, a quo omne bonum, omne gaudium, et omnis felicitas effluxit in cœlo et in terra, effluit et effluet sine fine i; et cor tuum totis viribus ejus Cordi infundere conare, ita dicens: Laudo, benedico, glorifico et saluto dulcissimum et benignissimum Cor Jesu Christi, Laudes 9 5 8 4 8 Cordis Jesu. fidelissimi amatoris mei, gratias agens pro fideli custodia,—“ qua me hac nocte protexisti, et pro me laudes et gratiarum actiones et omnia quæ ego debebam Deo Patri incessanter persolvisti. Et nunc, o unice amator meus, offero tibi cor meum, ut rosam vernantissimam, cujus amœnitas tota die oculos tuos alliciat, et ejus fragrantia divinum Cor 2 tuum deleciet. Offero etiam tibi cor meum, ut eo pro scy- pho utaris, unde tuiipsius dulcedinem bibas, cum omni quod hoc die in me operari dignaris. Insuper offero tibi cor meum, ut optimi saporis malogranatum, et tuo regio con- 1, In cor tuum. Ed. teutonica Lips. 1503. Cor Sponsæ in Dilectum transit. Sensus suos divinis perfectioni- bus commendat. 218 LIBER spPECIALIs GRATIX. 8 decens convivio, quod come dendo sic trajicias in te, ut de cætero se feliciter sentiat intra te: orans etiam ut omnis cogitatio, locutio, operatio et voluntas mea secundum beneplacitum tuæ benignissimæ voluntatis hodie diri— gatur. v Deinde signa te crucis signo, dicens: In nomine Patris et Filii et Spiritus Sancti. Pater sancte, in unione amoris amantissimi Filii tui, commendo tibi spiritum meum. Quod verbum etiam ad singula opera tua cum ea incipis repetas, sive cum intras chorum, vel cum horas inchoas, vel cum vis orare; et credas Deo, quod opus illud quod tunc agis nunquam valeat deperire. Commenda etiam visum tuum, tam inieriorem quam exteriorem, divinæ sapientiæ; orans ut lumen cognitionis tibi do- net, quo voluntatem ejus, et omnia sibi placita agnos- cere valeas. Auditum etiam tuum divinæ commenda misericordiæ, orans ut intellectum tibi ad omnia quæ illa die auditurus es, tribuat, et a nocivo visu et auditu te protegat. Os quoque et vocem divinæ commenda fidelitati; orans ut tibi gustum divini Spiritus sui infundat, quo omnia quæ illa die proferre debes, tibi sapiant, et os tuum in ejus laudes et gratiarum actiones àperiat, et etiam ab omni peccato custodiat. Manus vero tuas divinæ pietati commenda; orans ut opera tua suis apponat operibus et in ei somnia tua sanctificet et perficiat, et ab omni pravo opere retrahat. Cor etiam tuum divino amori commenda; orans ut illud divino Cordi suo cum omni delectatione intrahat, et in amore suo ita succendat, ut nunquam terrenum gau- dium vel delectationem amplius sentire valeat. Similiter in Missa cor tuum offeras Deo, et ante Secretum depura illud, et ab omnibus terrenis exoccupa, et præpara te suscipere effluxum divini amoris, qui omnium præsentium corda influit et replet incessanter. PARS TERTIA, CAPUT XVIII. 219 Sic enim hæc ancilla Dei vidit in Missa Cor Jesu Christi dulcissimum in similitudine lampadis, perlucidum ut crys- tallum, ardens ut flamma ignis, et ex omni parie circumqua- que ex abundanti dulcedine supereffluens; omnium corda qui aderant cum devotione, melliflue instillabat. Ignis signi- ficabat ardorem divini amoris, quo se Christus pro nobis obtulit Deo Patri in ara crucis; dulcedo vero effluens, abundantiam et copiam omnis boni et felicitatis quam in Corde suo nobis donavit: quia in eo omnia nobis salutaria et necessaria habemus, scilicet in laude et gratiarum actione, in oratione, in amore, in desiderio, et in satisfactione, et omnium negligentiarum nostrarum suppletione. CAPUT XVIII. QUID Houο P˙nο NHSCbLGENTIISs SATISFACIAT, Er Q) DoMiNUS SEPTEM Mopis VENIT IN MISSA. LiA autem vice, cum pro una persona Dominum oraret, A et quid pro ejus negligentiis acceptare vellet, inquireret, tale a Spiritu Sancto responsum accepit:«Ipsa quotidie tria Laudate Dominum omnes gentes legat. Mane, unum dicat, accipiatque puerum Jesum in dextera sua, representans ipsum Deo Patri cum omnibus operibus infantiæ et pueritiæ suæ, in suppletionem omnium bonorum quæ in pueritia neglexit. Secundum legat in Missa, accipiendo Dominum Jesum velut sponsum animæ suæ, reddat se culpabilem coram Deo Patre quod tanto et tali sponso vicem amoris et fidelita- tis, nec debitam reverentiam unquam exhibuit, recolens etiam quanta bona ab eo gratis accepit; quia pauper et vilis erat, Cor divinum ut lampas ardens et effluens. ̃ ö Annulus' Dominum et animam simul circumcin- git. Vita Christi nostram supplet. 220 LIBER SPECIALIS GRATIE. sed ipse eam bonis omnibus abundare fecit; offerens Deo Patri ferventissimum amorem quo Christus floruit et omni virtute viruitin sua juventute. Tuñc illa suæ paupertatis memoreffecta, dixit ad Dominum: Eia, quam pauper et vilis sum sponsa, quæ nec annulum habui, quo tibi fidem meam consignarem, nisi a te accipe- rem„ Statim ostendit ei Dominus annulum tantæ ampli— tudinis, ut Dominum et animam insimul circumcingeret, habens septem gemmas speciosas. Per has gemmas, septem modos designari intellexit, quibus Dominus venire dignatur in Missa. Primus est quod Dominus cum tanta humilitate illuc venit, quod nullus tam vilis ibi adest, quin ad ipsum humiliter se inclinet, et ad ipsum veniat, si tantum homo ipsum velit. Secundus est quod cum tanta patientia venit, quod nullus peccator aut ejus inimicus ibi est, quin ipsum illic sustineat patienter, et si ei reconciliari velit, lætissime omnia debita sua ipsi dimittat. Tertius est quod tanto amore illuc venit, quod nullus adeo frigidus et obstinatus ibi est, quin ipsum sĩ tantum velit, in amore suo valeat inflammare, et cor ejus emollire. Quartus est quod tam largiflua liberali— tate venit, quod nullus adeo pauper est, quem non possit copiose ditare. Quintus est quod se tam dulcissimum et deli- ciosissimum, et sufficientissimum cibum omnibus præbet, quod nullus tam æger, aut tam famelicus illic est, quin ab eo valeat refici et abunde satiari. Sextus est quod tanta clari- tate venit, quod nullius cor tam cæcum et tenebrosum est, quod sua præsentia non valeat illustrari et mundari. Septi-— mus est quod tam plenus sanctitate et gratia illuc venit, quod nullus adeo segnis et indevotus ibi adest, quin a suo torpore valeat excitari et ad devotionem incitari. Tertium Laudate Dominum legat in vespere, acci- piendo Dominum Jesum cum conversatione tota perfectis- sima sua; repræsentet eum Deo Patri pro omnibus quæ * .— PARS TERTIA, CApUT xix. 221 neglexit in vita sua: orans per ipsum omnia imperſecta sua plene suppleri. Insuper si omnia deperdita, depravata sive neglecta sua sufficienter recuperare voluerit, sæpius accedat ad illud prænobile et dignissimum sacramentum corporis Christi, quod omnia in se continet bona, omniĩsque gratiæ est inventivum. CAPUT XIX. QUOD BONUMH STT MISSXÆE INTERESSE. m quadam cum præ debilitate longius ire non valens, Missam in ambitu audiret, ingemuit, conquerendo se Deo esse remotam. Cui Dominus statim respondit:« Ubi- cumque tu es, ego sum.»Tunc illa requisivit si aliquid obesset quod homines de longe Missam audirent. Cui Domi- nus: Bonum est ut homo præsens sit; quod dum nullo modo potest, sic tamen prope sit, ut verba valeat audire; quia secundum quod Apostolus dicit: Sermo Dei vivus est et eſicax et penetrabilis.(HEB. iw. 12.] Verbum enim Dei animam vivificat, infundens ei spirituale gaudium, sicut etiam apparet in hominibus laicis et idiotis, qui licet non intelligant quæ leguntur, sentiunt tamen gaudium Spiritus, er inde ad pœnitentiam animantur. Verbum etiam Dei effica- cem reddit animam ad virtutes, et quæque bona, et penetrat eam, omnia ejus interiora illustrando. Sed cum infirmitate vel obedientia, vel alia rationabili de causa præpeditur, ubi- cumque tunc homo est, ibi eidem præsens et cum illo sum. 5 Tunc illa:(Eia mi Domine, modo mihi aliquid ex præsentibus Missæ verbis dona, unde anima mea spiritualiter Verbum Dei etiam simplices penetrat. Se Christus ter oflert cum canitur Agnus Dei. Homines ad ecclesiam contriti accedant. 6—— 222 LIBER SPECIALIS GRATIX. consoletur. Cui Dominus:« Ecce jam mihi canitur ter Agnus Dei: in primo me offero Deo Patri cum omni humi- litate et patientia mea pro vobis; ad secundum, offero me cum omni amaritudine passionis meæ in plenam reconcilia- tionem. Ad tertium, cum toto amore divini Cordis, in supplementum omnium quæ homini desunt bonorum.⸗ Dixit etiam Dominus:«Dico tibi: qui Missam devote et studiose audierit, in extremis ejus tot nobiles Sanctorum meorum personas in ejus consolationem et defensionem, ad animam ejus cum honore deducendam, sibi transmittam, quot Missas in terris audivit. Item cum vice quadam ad Missam iret, vidit Dominum de cœlo in candidissima veste descendentem et dicentem: Cum homines ad ecclesiam properant, pœnitentia, pec- toris tunsione et confessione se deberent præparare; sic meæ divinæ claritati possent obviare, et eam in se recipere, quæ per hujus vestis candorem declaratur.„ CAPUT XX. QUALIrER HoMO TORPOREM DEPELLAT, ET SoMNUx. 14 hæc et devota Virgo, miro modo anhelans cœ- P lestia, cum tempore æstivo Sorores quasdam in Missa pigritantes et dormitantes videret, zelo accensa justitiæ, simul et pietatis ducta affectu, dixit ad Dominum:&« Eia Domine Deus, quid est quod miser homo tam fragilis est, ut nec cum divinis interest, a somno valeat abstinere?„ Ad quod Dominus respondit: eSi cogitarent cœlestia, aut etiam inferni pœnam, somnus ab eis bene ſugaretur? Et PARS TERTIIA, CAPUT XX. 223 illa:„Quibus datum non est ut hoc facere sciant, quid facient? Respondit: à Si quis habet amicum sibi valde dilectum, doleret si ab ejus familiaritate semotus esset. Quis- quis igitur cogitat qualiter ego fidelissimus et amicissimus amicus ejus sim, cum ad me pervenerit, omnia secreta mea ipsi pandam, in tantum ut ultra nil cupiat aut velit scire, juste cor ejus excitaretur ad delectandum in me. Qui etiam cogitaret qualiter ego omnis suavitatis dulcor ero ei, et sa- por secundum omne cordis sui delectamentum, et quam potens et liber in mea libertate fiet, etiam mei potens effec- tus, cum omnia quæ voluerit, in me plenissime poterit: hæc recogitata merito ab homine somnum fugarent. Post dulcia ergo Dei et animæ colloquia, dixit Dominus ad eam: Ecce tuus et in tua potestate sum; duc ergo me quo volueris,» At illa eum deduxit per chorum ad Sorores, ubi singulis dulcem exhibuit affectum, quasi uni- cuique aliquid daret. Interrogante autem illa quid eis dedisset, ait: Afflatum Spiritus mei.»Cui illa:«Et quid hoc eis proderit?„ Respondit:«Ex afflatu Spiritus mei divini anima quamdam sentit dulcedinem in qua me sapit; cui si homo consenserit, et cor suum ad magis reci piendum habilitaverit, nascitur exinde gratitudo. Quam si homo exercuerit, sicut omnia dona Dei cum gratitudine susci- iens, pro singulis gratias agat, prorumpit exinde in opus P 8 8 7 bonum: sicque fit homo de die in diem proficiens in virtutes, donec omnibus bonis abundet. Memor sit homo cæli et inferni. Per chorum Dominus sorores afflat. Facies animæ est imago S8. Trinitatis. 224 LIBER SPECIALIS GRATIÆ. CAPUT XXI. QUALITER HOMO FACIEM ANIMX SUÆ CONTEMPLETUR, SPECIALIrER DUM VULT couxUNICARE. Oννοννο,²ñrunA vice quadam, cum se indignam et impara- G tam reputaret, dixit ei Dominus: Ecce me ipsum totum tibi ad omnem præparationem dabo.Et posuit Cor suum ad cor animæ, et caput suum super caput ejus reclinabat. Tunc illa dixit:«Mi Domine, ex claritate vultus tui illumina faciem animæ meæ.»Cui Dominus:«Quid est animæ tuæ facies?„Ad quod illa cum reticeret, ait Dominus:« Facies animæ tuæ est imago sanctæ Trinitatis. Hanc imaginem anima in mea facie velut in speculo jugiter contempletur, ne forte macula reprehensibilis inveniatur. In quibus verbis illa intellexit, quod cum homo memo— riam suam terrenis et cogitationibus inutilibus occupat, hanc imaginem in se maculat. Similiter cum rationem suam, sive intellectum ad terrenam sapientiam et curiosi— tatem convertit, animæ suæ faciem inficit. Cum autem etiam a voluntate Dei discordat et aliquid præter Deum amat et delectatur in transitoriis, imaginem Dei in se vitiat. Quia ergo anima, quamdiu in corpore est, frequentius a terrenis maculas contrahit, oportet ut in speculo, hoc est in Dei facie, ubi similitudinem suam indepravatam lucidissime conspicit, vultum suum sæpius speculetur, specialiter cum voluerit Dominicum percipere sacramentum. Et sicut candor et rubor sponsæꝶ faciem multum exornant, studeat anima frequentius se conſessione abluere, et jugi recordatione PARS TERTIA, capur xxii. 225 Christi passionis, quasi colore roseo, vultum suum de- corare. CAPUT XXII. QUALITER SE HoMο Apονο SANcCTrAM coxxUNIONEM PRÆEPARET. LIA vice cum esset communicatura, dixit ad Dominum: 38 Eia dulcissime Deus, doce me qualiter me præparem ad tuiĩ venerandi corporis et sanguinis imperiale convivium. Ad quod Dominus respondit:«Quid fecerunt discipuli mei, quos misi ante faciem meam præparare Pascha, cum ante passionem cum ipsis eram cœnaturus?„Statimque visum est sibi quasi esset in domo miræ magnitudinis, in qua mensa erat aurea, et mensale desuper positum, eratque reſerta diversis vasorum generibus. Et ait Dominus: Hæc domus amplitudinem immensæ largitatis meæ designat, quæ omnes ad se venienies liberaliter suscipit et ovanter. Qui igitur voluerit communicare, ad largitatis meæ confugiat clementiam, et ipsa eum velut mater benignissime suscipiens, a malis proteget universis. Mensa est amor, ad quem com- municaturus securum debet habere accessum, qui omnem animæ inopiam ex partĩcipatione et communione omnium bonorum copiose ditabit. Mensale est pietas mea, quæ sicut mensale tractabilis est et lenis, et valde ad hominem inclinata. Ad hanc etiam homo securum habebit confugium, quia recordatio suavitatis meæ et pietatis homini ad obtinendum omnia saluti suæ necessaria reddet ausum. Supra mensam visus est agnus nive candidior, qui ut pede suo tetigit vasa, mox diversis cibis et poculis replebantur. Hic agnus Christus erat, qui solus animæ cibus est et refec- 15 Ad Dei pietatem confugiat communica- turus. Misericordia et charitas ad mensam Christi ministrant. 226 LIBER SPECIALIS GRATIX. tio vera. In hac domo erant duæ virgines pulcherrimæ minis- trantes, mĩsericordia videlicet et charitas. Misericordia erat janitrix, quæ omnes ad venientes benigne intromittens, ad mensam illam ponebat. Charitas vero discumbentibus minis- trabat, eratque omnium illuc venientium largiflua propina- trix. CAPUT XXIII. QUALI DESIDERIO HOMO AD SANCTAM COMMUNIONEM DOMINI ACCEDXAT. 1 cum signum poneret communicatura, dixit ad Pomi- num:«Scribe, dulcissime Domine, nomen meum in Cor tuum, nomenque tuum mellifluum cordi meo per jugem memoriam inscribe Ad quam Dominus dixit: Dum vis communicare, tali intentione me suscipias ac si omne desi- derium et omnem amorem quo unquam humanum cor flagravit haberes, sicque in alissimo amore, quo possibile est humanum cor affici, ad me accedas, egoque amorem illum in te suscipiam, non prout est in te, sed velut si talis ac tan- tus esset, quantus tu eum esse volebas. v . DE SEPTEM GEMMuIS PRET108S1ʃS. 1u4 vice cum idem signum poneret, dixit:« Scribe, Domine, nomen meum in Cor tuum.„ Statim visus est ei Dominus quasi habere litteras aureas, septem gemmis ornatas in peciore suo; viditque litteram primam nominis sui, et agnovit ejus significationem. Deinde requirens nomina PARS TERTIA, cæpur xxiv. 227 quarumdam quæ se orationibus suis commendaverant, inve- nit etiam primas litteras nominum earum septem gemmis adornatas. Prima designat cordis munditiam; secunda, assi- duam memoriam conversationis et verborum Christi tertia humilitatem; quarta, incrementum bonorum operum; quinta, patientiam in adversis; sexta, spem Septima, cœles- tium amorem. His enim communicans esse debet insigni- tus: CAPUT XXIV. QUALITER HOMO AD coùhuαůοNινο,õ,ENM AccEpxr. NCILLæ Christi moris erat, ut dum communicare vellet, 8 Christi passionem diligentius recogitaret; et si quando hoc negligebat, graviter se deliquisse timebat, eo quod Domi- nus dixerat: Hoc facite in meam commemorationem. (Luc. xxir. 19.) Unde cum Dominum orasset ut hujus verbi sibi sensum exponeret, sic intelligendum per Spiritum Sanctum est edocta: Hoc facite in meam commemorationem: Tria sunt nobis memoranda tempore sanctissimæ communionis corporis Christi. Primum est æternus ille amor quo nos Deus, eum non essemus, amavit, prævidens omnem defectum nostrum et perfidiam; et tamen nos creare dignatus est ad imaginem et similitudinem suam; pro quo merito gratias referamus. Secundum est amor ille inæstimabilis quo Filius Dei, cum esset plenus deliciis in Patris gloria, inclinavit se cum sua infinita majestate ad omnem nostram miseriam, quam pati- mur in vinculis Adæ: famem, frigus, æstum, lassitudinem, tristitiam, opprobria, pœnam et mortem turpissimam. Quæ Mechtildis nomen in Corde Domini inscribitur. Tria memoranda tempore Communio- nis. —————— 228 LIBER SPECIALIS GRATIÆ. omnia sustinuit ineffabili patientia, ut nos ab omni liberaret miseria. Tertium est amor ille inscrutabilis, quo nos singulis momentis respicit, et fovet cura piissimæ paternitatis, ita quod ille, qui est creator noster et Dominus redemptor, et frater dulcissimus semper adstans Patri pro nobis, cuncta nostra disponit, et promovet negotia, tamquam advocatus et minister fidelissimus. Hæc tria singulis merito horis sunt habenda in memoria, sed specialiter tune cum intersumus cœlesti convivio, quod nobis donavit amator noster aman- tissimus, pro inæstimabilis amoris testamento merito semper recolendo. er DE TRIPLICI UNGUENTO ANIN&. un pro quadam orasset, quæ sibi conquesta ſuit quod 8 minus devotionis sentiret dum communicaret, hanc doctrinam ex Deo sibi dedit: Quando volueris communi- care, si cor tuum sentis tepidum ad orationem, nec habens tale desiderium et amorem prout dignum est, clama toto corde ad Deum, et dic: Trahe me post te; curremus in odorem unguentorum tuorum.(Caxr. 1..) In hoc verbo trahe, cogita quaàm potens et immensus fuit amor, qui omnipoten- tem et æternum Deum ad tam ignominiosum crucis traxit supplicium; desiderans ut ipse qui dixit: Si exaltatus fſuero à terra, omnia traham ad me(Io. XIn. 32), cor tuum trahat cum omnibus viribus animæ tuæ in seipsum, et faciat te currere cum amore et desiderio in odore trium unguentorum illorum, quæ de sui dulcissimi Cordis nobilis- ˙f˙[ PARS TERTIA, CAPUT XXVVI. 229 sima apotheca tam large profluxerunt, quod cœlum et terram impleverunt. Primum est aqua illa rosacea quam amor divi- nus ex rosa illa nobilissima, Dominico scilicet pectore, in camino decoxit charitatis: hoc unguento utaris pro ablutione faciei animæ tuæ, recogitans diligenter, si aliquam invenies peccati maculam, quam ores ablui hoc fonte misericordiæ quo latronem lavit in cruce. Secundum unguentum est vinum illud rubeum, sanguinis scilicet sanctissimi, quod torcular expressit in cruce, et cum aqua eduxit de Cordis ejus roseo vulnere; ex quo petas animæ tuæ ſaciem colorari, ut tanto convivio possis digne aptari. Tertium est super- eminens et superaffluens divini Cordis inæstimabilis dulcedo, quam nec mortis potuit minuere amaritudo; et dicitur unguentum balsamiticum, omnem vincens odorem aromati- cum, et valet ad omnem animæ languorem. Hoc unguentum petas infundi cordi animæ tuæ, ut gustet et sentiat quam suavis est Dominus, et gustata ejus suavitate impingueris, dilateris, et incorporeris ei qui se tibi talem dedit per amo- rem. Et cum nullam ex omnibus prædictis sentis suavitatem, petas ut in dulcissimo et fidelissimo amatore tuo perficiatur, et ut ipsi sapiat tua insipiditas, ac in ipso ſervescat omnis tua tepiditas; ipseque solus glorificetur in omnibus operibus tuis, hic et in futuro.„ CAPUT XXVI. QUAM BONUM EST HOMINEM SÆEPIUS COMMUNICARE. un etiam oraret pro quadam quæ sæpius communicare trepidabat, Dominus respondit: à Quo sæpius homo communicat, eo purior anima efficitur, sicut quo frequentius Cordis divini aqua lavat,sanguis ornat, dulcedo fovet animam. Per communio- nem anima 0 Deo immersa ac dilatata. Cor hominis divino unitur per desiderium opera, et. voluntatem. 230 LIBER SPECIALIS GRATIR. quis aqua abluitur, eo mundior redditur. Quo etiam sæpius communicat, eo amplius ego in eo et ipse in me operatur, et ejus opera magis sanctificantur. Et quo studiosius homo communicat, eo profundius mihi ĩmmergitur, et quanto plus divinitatis penetrat abyssum, tanto amplius anima ejus dila- tatur, et capax divinitatis efficitur. Sicut quo sæpius aqua in unum defluit locum, eo profundius ipsum cavat, et ad magis influendum reddit aptiorem. CAPUT XXVII. QUALITER COR HoMINIS coRDI DEI S1T UNITUM. vn vice quadam sacratissimi corporis Christi percepisset D sacramentum, post dulcia cum ipso colloquia, visum est ei quasi Dominus acciperet cor animæ et compri- meret illud Cordi suo, ita ut in unam redigerentur massam. Et ait: Sic volui ut hominum corda mihi per desideria essent unita sic, ut homo nihil sibi desideraret, sed omnia desideria sua secundum Cor meum disponeret, sicut duo venti insimul flantes unum aerem spirant. Secundo, uniri mihi debet in omni operatione sua, ut verbi gratia, cum dormire sive comedere debet, dicat in corde suo: Domine, in unione amoris quo istud commodum mihi creasti, et ĩpse in terris tali commodo uti voluisti, tibi in æternam laudem, et corporis mei suscipio necessitatem. Similiter in injuncto sibi opere faciat, dicens: Domine, in unione amoris quo te in laboribus exercere dignatus es, et adhuc in anima sine inter- missione operaris, et nunc mihi hoc opus injunxisti, tibi ad laudem pro utilitate universitatis illud facio, quia dixisti: PARS TERTIA, capur xxviII. 231 Sine me nihil potestis facere(Jolx. xv.), orans cum tua perſectissima operatione uniri et perfici, sicut stilla aquæ magno immissa fluvio, omnia quæ flumen illud agit, etiam insimul operatur. Tertio, per voluntatum concordiam, sic ut omnia quæ ego volo, etiam ipse velit, tam in adversis quam prosperis: sicut electrum igne conflatum amplius non dividi- tur, sic homo ille unus per amorem mecum spiritus efficitur, quod maximæ perfectionis sive virtutis est in hac vita. CAPUT XXVIII. DE SCRINIO TRIPARTITO COR HOMINIS SIGNIFICANTE. Jren post Dominici corporis perceptionem, vidit coram se stare scrinium auro et gemmis mirabiliter ornatum, inte- rius vero candidissimum et tricameratum. In superiori parte erant contenta vasa aurea; infra, vestimenta pretiosa; in inferiori autem parte, cibus delicatissimus. Per scrinium significatum est cor hominis, amore virtutum et bonis ope- ribus redimitum. Per vasa aurea in superiori cella reposita, Sanctorum corda, quæ parata fuerant recipere Spiritus Sancti gratiam; quæ semper imitari debemus, habilitando corda nostra ejusdem Spiritus Sancti gratiæ. Per candorem autem interiorem, signatur quod anima volens Deo placere, cor mundum eit ab omnibus terrenis liberum debet habere, non dijudicans facta hominum. Per vestes quæ in secunda erant cella designantur humanitatis Christi opera; et hæc vesti- menta erant quadruplicia: prima erant purpurea, aureis trifo- liis ornata; secunda erant viridia, aureis rosis intexta; tertia aerei coloris, aureis stellis inserta; quarta vero rubea, aureis liliis redimita. Corda Sanctorum, vasa gratiæ. Christi ves tes, ipsĩus opera. Qui communicat cibat Christum et ab eo cibatur. 232 LIBER SpECIALISs GRTIX. Et cum miraretur quid hæc designarent vestimenta, respon- sum accepit a Domino:«Qualem me vis habere in corde tuo, tali me indues vestimento. Cum enim meam laudas infantiam, totius Trinitatis majestatem in se continentem, vestimento me induis purpureo trifoliis aureis insignito. Cum vero rememoras adolescentiam, veste me induis viridi aureis rosis ornata, designans delicias divinitatis meæ, quas homini communicare adveni, secundum illud: Deliciæ meꝶ esse cum filiis lominum(PROV. vin. 31). Ego enim Filius Dei in omni plenitudine divinitatis exstiti filius virginis et hominis, et illi soli Virgini matri plene communicavi delicias meæ divinitatis.»Tunc illa: Cur, amantissime Domine, te vi vente de his deliciis tam parum homines perceperunt? v Et ille: Nondum poterant quousque passione mea et morte eis illa comparavi.» Et illa: Quid, Domine, per rubea vestimenta signatur?„Cui Dominus:«Passio mea rubri- cata sanguine; et mors innocentissima expressa est per aurea lilia. quæ tu, cum rememoras, tali vestimento meinduis.Et illa:«Quid autem notatur per cibum in inferiori parte contentum?„»Respondit: Omnis gratiæ sapor, et delec- tamentum, quod anima recipere potest in hoc sæculo per Eucharistiæ sacramentum, quod est omnis gratiæ et suavi- tatis contentivum. Et omnis communicans hoc sacramen- tum cibat me, et ego eum.»Et anima:«Cur, Domine, hic cibus est in inferiori parte?»Cui Dominus: Quia sum inferior(a) omni intimo tuo.„ (a) interior. Cod. Guelferbyt. α PARS TERTIA, carur xxix. 233 CAPUT XXIX. DE SEPTEM HORIS CANONICIis. vcαuννν Christi cum aliquando audiret prædicare de nup- tiis, dixit ad Dominum: Eia, dulcissime mi sponse, quam infidelis sponsa tibi omnibus diebus exstiti; quia sponsalem amorem tibi, vero sponso meo, prout debui nun- quam exhibui.„Cui Dominus statim cum ineffabili gloria et deliciis apparuit, dicens: Contingere quandoque assolet, cum sponsi properant in regionem longinquam, ut in reditu sponsæ nuptias renovent. Sic et me facere oportet, quia amanti animæ unathora elongari a me gravior apparet, quam terrenæ sponsæ post amatorem suum mille anni.»Appo- suiique Cor suum divinum ad cor animæ, dicens ei: Nunce Cor meum iuum est, ei cor tuum meum est.»Dulcissimo- que amplexu et tota virtute sua divina sic animam illam sibi intraxit, ut unus cum eo spiritus effici videretur. Post hæc anima dixit ad Dominum:« Sponsa solet frue- tificare sponso suo quem ergo fructum, o floride sponse, tibi proſeram? Cui Dominus:„Quotidie, inquit, septem mihi filios generabis. Cum igitur primo nocte, surrexeris, ob reverentiam illius amoris, quo me vinctum tradidi in manus impiorum, et quo factus sum obediens usque ad mortem, dis- ponas in corde tuo obedire te velle ad omnia quæ tibi injun- guntur, etiamsi die illo obedientiam opere perficere posses quam aliquis Sanctorum adimplevit. Circa Primam, ob reve- rentiam humilitatis qua coram indignissimo judice, velut agnus mansuetissimus, judicandus steti, subjicias te omni creaturæ propter me, et ad quæque vilia opera et humilia sis Cor meumn tuum est et cor tuum meum. Ad Horas memoria Passionis Christi. 234 LIBER spEciALis GRATIxX. parata. Ad Tertiam, ob amorem quo ego contemptus, conspu- tus et omni opprobrio saturatus, temetipsam contemnas et vili- pendas. Ad Sextam, crucifigas tibi mundum, teque mundo; cogitans qualiter ego amator tuus pro amore cruci sum affixus, et ideo omia mundi delectabilia et suavia, tibi velut crux sint amara. Ad Nonam, moriaris mundo et omni creaturæ, videlicet ut amarosa mors mea intimo cordi tuo dulcescat, et omnis creatura tibi desipiat et vilescat. Circa Vesperas, hora videlicet qua de cruce sumꝰdepositus, recoles in gaudio qualiter post mortem et omnes labores tuos felici requie in sinu meo pausabis. Ad Completorium quoque, memor sis unionis illius beatissimæ, qua unus spiritus mecum effecta, meipso in somma experientia perfrueris: quæ unio incipiet per voluntatis meæ et tuæ concordiam, in omnibus tam adversis quam prosperis, et in futuro complebitur per gloriam sine fine mansuram.⸗ J CAPUT XXX. DE TRIBUS QUIBUS HOMO INTER HORAS INTENDRAT. tribus intendere studeat. Ab exordio Horarum usque ad psalmos laudans extollat abyssum humilitatis, quo illa excel- 8 quis etiam Horas canonicas devote cantare voluerit, his lentissima divinitatis majestas asummocœlorum se inclinans, in vallem miseriæ nostræ humiliter se dejecit. In qua humi- litate, Deus Angelorum factus est hominum frater et socius, imo et humilis servus, secundum quod ipse dicit: Non veni ministrari, sed ministrare(Marrn. xx. 28), et ob reveren- tiam illius humiliationis inclinet se devote. Inter psalmos 8 PuRS TERTIXA, capur xxxi. 235 vero, extollat inscrutabilem Dei sapientiam, quæ tam dignan- ter cum hominibus conversata, per semetipsam dignata est hominem salutaribus instruere verbis et monitis, gratias agens ei, dum inclinat, pro omni doctrina et verbis mellifluis, quæ unquam de Corde ei ore ejus dulcissimo profluxerunt. Iiem Humilitas, gratias agat pro omnibus verbis Prophetarum, prædicationi- Hoiens bus et dictis Sanctõrum; quia et illa veraciter Spiritu Sancto instigante protulerunt. Item pro omni gratia et spirituali influxione, quam per semetipsum Deus homini secundum beneplacitum suæ voluntatis inspi rare dignatur. Post psalmos usque ad finem Horarum, extollat dulcissimam benignita- tem, in qua se exercuit in omnibus quæ ſecit aut passus est; gratias agendo pro omnibus desideriis, orationibus et omni- bus quæ fecit aut pertulit pro nobis; specialiter quidquid illa hora sustinuit ipsi gratias referamus. CAPUT XXXI. QUALTITER HOMO HoRAS SUAS INCHOET, ET QUip siT MINIMUM BONUM QUOD HoxO FACERE rorEsr. rpAnUrr aliquando Dominus famulæ suæ in somnis, K quem inter alia requisivit, si quemadmodum legitur de vitiis, quod nullum peccatum adeo leve sit, si veniat in usum, quin fiat mortale, etiam virtutes ex consuetudine ‚ factæ majoris meriti coram Deo reputentur. Cui Dominus: Etiam nullum bonum adeo parvum est, quin jipsa consue- tudine magnum appareat coram Deo. Tunc illa:„Quid est minimum bonum in quo se homo utiliter et frequentius valeat exercere?» Cui Dominus:«Ut homo devote et 1. Quod non est intelligendum sensu theologico, sed moraliter tantum. E— F In unione Christi Horæ persolvan- tur. O nnem Christiano- rum observan- tiam Christus in terris tenuit. 236 LIBER spECIALIs GRATIÆ. intente Horas suas legat; non quod hoc bonum minimum sit, sed quia minus esse non potest, quam ut homo debita sua persolvat. Cum ergo Horas inchoat, dicat in corde suo vel etiam ore: Domine, in unione qua ipse in terris Horas cano- nicas ad honorem Dei Patris tenuisti, hanc tibi Horam per- solvo; et sic Deo in quantum potest intendat. Quod dum- homo ex frequenti studio in usum portaverit, in tantum nobilitatur et magnificatur coram Deo Patre, ut quasi unum cum meo exercitio reputetur.„ Post hæc cum die alio Dominus in oratione sibi appareret, interrogavit eum si revera Horas suas in terris tenuisset. Cui ille dignanter respondit: More vestro eas legendo non tenui; attamen in ipsis laudes DeoPatri persolvi. Omnem ergoChris- tianorum observantiam in memetipso, sicut et Baptismum inchoavi, et pro eis tenui et complevi, sanctificans per hoc et perficiens omnia in me credentium opera. Unde et dixi ad- Patrem: Pro eis sanctifico meipsum ut ipsi sancti sint in me. (Jolx. xVII. 19.) Sicut etiam vos in septem Horis recolitis quæ passus sum in eisdem horis; jita ego omnia quæ passurus eram, in mea præscivi sapientia, sicut testatur Evangelista dicens: Jesus itaque Sscens omnia quæ ventura erant super eum.»(Joax. xVIII..) CAPUT XXXII. QUOMODO HOMο NHGbLIGENTIASs SUAS SuPPLEXT. vn oraret pro quodam, qui sibi conquestus fuerat quod Horas indevote et alia cogitando frequentius diceret, tale a Deo responsum accepit: Semper post finem Horarum hoc 1. Sic habet Evangelista: Et pro eis ego sanctiſico meipsum, ut sint et ipsi sanctiſicati in veritate. 4 PARS TERTIA, capUur xxxiII. 23 adjungat: Deus, propitius esto mihi peccatori; sive hoc: O Agne mitissime, miserere mei; quatenus per hoc ejus negli- gentia suppleatur.„Tunc illa dixit: Et quid si hoc facere neglexerit, ut scilicet hoc ad omnes Horas non dicat? v Cui Dominus:« Si post Horas legere neglexerit, dicat illud sal- tem in die septies, hora qua voluerit pro sua negligentia. Si enim hoc verbum, Deus propitius esto mikhi peccatori (Luc. xviu. 13), in publicano tantum prævaluit, ut de omnibus peccatis suis justificari meruerit, cur non alius de negligentia sua veniam impetrabit? Nam misericordia mea modo tantæ clementiæ est quantæ tunc fuit.„ CAPUT XXXIII. QUALITER HOMO FIDENH SUAM DEO RECOMMENDET. quis fidem suam Deo hoc modo recommendaverit, hanc gratiam ab eo consequetur, ut in fine vitæ suæ nunquam in vera fide tentetur. Primo jigitur, homo fidem suam Patris omnipotentiæ recommendet, orans ipsam in virtute divini- tatis sic firmari, ut nunquam a recta fide valeat declinare. Secundo, committat eam Filii Dei inscrutabili sapientiæ, orans quatenus ipsam luce divinæ agnitionis illustret, ut nunquam erroris spiritu seducatur. Tertio, benevolentiæ Spiritus Sancti eam reconsignet, supplicans ut fides sua per dilectionem omnia in eo sic operetur, ut perfecte consum- matus in hora mortis inveniri mereatur. 238 LIBER spECIALIS GRATIE. CAPUT XXXIV. DE QUINOUE sUSPIRIIS IN QUBUS HoM0O OBDORHIAr. iorr aliquando animam suam in similitudine. lepusculi V in sinu Domini, apertis oculis dormire, et ait ad Domi- num:«Mi Domine Deus, da ut more animalis hujus, cum dormio corpore, vigilem ad te mente.»Cui Dominus re— spondit:&Sicut lepus ruminare et apertis oculis dicitur dor- mire, sic homo cum vadit dormitum, ruminet versum illum: Oculi somnum capiant, Cor ad te semper vigilet(), etc. „ 555 sicut aut aliud quid de Deo meditetur, vel cum Deo loquatur, epus 8 ö 32 dormiat et sic obdormiens, cor ejus ad me vigilabit. Et si quid homini oculo aperto.„. 1. 8 8 390 ad Deum. illi per somnum mali advenerit, si sentit sibi molestum et grave, signum est quod nunquam a me separetur. Item cum homo dormire vult, trahat suspirium quasi ex divino Corde meo, in unione laudis illius quæ profluit ex me in omnes Sanctos, in suppletionem laudis qua me tenetur laudare omnis creatura. Secundo, iterum suspiret in unione illius gratitudinis, quam Sancti a Corde meo trahentes gratias mihi referant pro impensis sibi donis. Tertio, suspiret pro peccatis suis, et peccatis universorum, in unione compassionis illius qua ego omnium tuli delicta. Quarto vero suspiret in affectu et desiderio omnis boni, quo indigent homines ad laudem 1. Ex quarta stropha Hymai ad Completorium tunc usitati. Wel. PAkS TERTIA, clrur xxxv. 239 Pei et utilitatem sui, in unione divini desiderii mei quod habui in terris pro salute humana. Quinto, ingemiscat in unione omnis orationis quæ ex divino Corde meo profluxit, et Sanctorum meorum, pro salute omnium, tam mortuorum quam vivorum; desiderans ut omnem flatum quem dormiens illa nocte trahit, suscipiam ac si tali intentione incessanter ad me ingemiscat: tunc ego qui votis animæ amantis negare nil possum, in mea divina sic compleam veritate. CAPUT XXXV. OOoοο ͥ CHRIsrus àο GGEννν HAERij5⁵ suncrr. E quodam sancto, dum Conventus commu nicaret, et hæc Christi ancilla in lecto jacens infirma, in paupertate spiritus ad Dominum intimo corde altius ingemisceret, vidit Dominum de throno festine surgentem et dicentem: Prop- ter miseriam inopum et gemitum pauperum nunc exsurgam v (PsxL. xI.). Surgente autem eo, omnes Sancti pariter sur- rexerunt, offerentes Deo in consolationem animæ illius omne servitium quod Deo in terris exhibuerant, et quæ passi fuerant, in laudem æternam. Insuper Dominus Jesus etiam omnia sua Deo Patri obtulit dicens:«Ponam in Salutari.(Psar. XI,), hoc est, in meipso et per meipsum desideria ejus compleam.v Sicque laudes ſpro ea] Deo Patri condignas per- solvit. Intellexitque divinitus quod quoties anima in paupertate spiritus ad Deum ingemiscit, desiderans eum laudare, sive gratiam habere, statim omnes Sancti surgentes, Deum pro anima insimul laudant, aut gratiam eidem impetrant. Si vero pro peccatis dolens ingemiscit, veniam implorant; nec in Gemitus animæ ad se Deum intrahit 240 LIBER SpPECIALIS GRATIXK. hoc Christo sufficit; sed per semetipsum surgens dicit: Ponam in salutari, id est, per memetipsum desiderio ejus satisfaciam; offerens Deo Patri pro anima illa laudes, vel quidquid desiderat, dignissime pro ea supplet. Post hæc Do- minus ait:«O si unus gemitus ita excellenter est acceptatus, quomodo jam ulla tristitia in anima pauperis remanebit? Alia vice cum etiam Dominum desiderans ad ipsum ingemisceret, dixit ad eam Dominus:«Quid modo habes? Ecce quotiescumque post me ingemiscis, me tibi intrahis; omnibus enim rebus me communiorem feci. Nulla deni- que res tam parva aut tam vilis est, nec etiam filum, aut una festuca, quæ voluntate tantum acquiri possit; me autem homo sola voluntate, aut uno gemitu habere potest.5 CAPUT XXVI. QUALITER cHRISTrUSs ARpOREM coRDIS DIVINI sUI IN ANIMA REFRIGERAVITr. reu cum vice quadam contristata, ingemisceret eo quod sibi videretur se inutilem esse, quia infirmitate præpedita Ordinem tenere non valebat, audivit sibi Dominum dicen- tem: 4Eia, fave mihi, ut ardorem divini mei Cordis in te reſrigerem.In hoc verbo intellexit quod omnis qui dolores et infirmitates cordis, tristitiam, dejectionem, sive quamcum- que tribulationem in unione amoris, quo Christus in terris afflictiones et gravamina multa, et tandem ignominiosam per- tulit mortem, libens et volens sustinuerit, in eo quodam modo ardorem divini Cordis sui temperabit, qui tam inæstimabili desideriohominis quærit salutem. Quia cum modo in se tales 41. chete. PARS TERTIA, carUr xxxviI. 241 passiones amplius perſerre non possit, in suis dilectoribus, qui ei amore fideli adhærent, dignatur supplere. Et sicut ejus passio toti profuit mundo, non solum sui tem poris hominibus, sed usque in finem sæculi in eum credituris sic diligentium 5e passiones et tribulationes justis cedent in meritum, reis ad veniam, defunctis ad gaudium sempiternum. Et cum anima illa, quæ sic in terris divini Cordis refrigera- tio fuit, in cœlum pervenerit, mox supra Cor Dei advolans, divinitate ac si oleo optimi liquoris peruncta, tota in ardore ferventissimi Cordis Dei, cum omni quod hic pro Christo sustinuit, concremabitur; et sicut thy miama fragrantis- simum seu balsamum, odoris sui suavitate totum cœlum respergit, quo omnes Sancti nova jucunditate et delectatione perfunduntur; et hoc est quod dicitur in psalmo: Unxit te Deus, Deus tuus, oleo lætitiæ vræ consortibus tuis. (Psal xliv..) CAPUT XXXVII. QUOD HouiNES DEIi PiGNUS surr. Upikxs aliquando caniari Versum illum: Dulcem vo— cem audient justi, ete. recordata est pignoris sui quod Deus sibi olim dederat, et dulci affectu Deo perinde gratias referebat. Cui Dominus: Ego pignus tuum sum, et tu meum.»At illa dum cogitaret quomodo Dei posset esse pignus, quæ nullius meriti esset, Dominus respondit: Omnes homines pignus meum sunt, et tenentur mihi rependere mortem meam, secundum quod Apostolus dicit: Mortificate membra vestra gquæ sunt Super terram.(Coross. 1. Cf. Part. I. c. 20. II. 19. VII. 11. item Legatus. Lib. v. c. 4. 16 ä — ——— Animã sicut thymiama cœlum deleciat. Pignus tuum sum, et tu meum. Cor mundum, humile et amans Deum. 242 LIBER SpPECIALIS GRATIÆ. III..) Quilibet enim omne quod in se vitiosum est mor- tificet, ut ante mortem, vel saltem in morte, liber a peccato, pignus meum, quod ipse est, lætus mihi reddat. Specialiter autem spirituales homines pignus meum sunt, quos ad tam singularem et præcipuam vocavi gloriam; qui quoties volun- tatem suam in aliquo sibi difficili mihi offerunt, toties pignus meum magis adorndtum mihi repræsentant; sicut qui amici sui pignus penes se haberet, et quoties illud re- spiceret, toties aurum vel gemmas ipsi adderet speciosas. v CAPUT XXXVIII. DE VESTE NUPTIALI. Upikxs etiam in Evangelio legi: Amice, quomodo ſiue A intrasti non habens vestem nuptialem?(Marr. xxII. 12.) dixit ad Dominum:«Mi dilecte, quæ est vestis sine qua nullus ad tuas nuptias poterit pervenire? Mox ostendit illi Dominus vestem purpureo, candido et aureo colore mirifice intextam, dicens:« Hæc est vestis nuptialis, facta ex candore mundi cordis, et purpura humilitatis, et auro divini amoris. Quicumque hanc vestem habere voluerit, oportet cor mundum habere, ut sponte sua nullam ma- lam cogitationem cordi suo inhærere permittat, et quid- quid videt vel audit, non ad malum, sed ad bonum dijudicet et convertat; humiliter etiam et dulci corde prælatis suis, imo omni creaturæ, se propter Deum subjiciat; Deum tota mente etiam diligat; et omnem creaturam respectu Dei vilipendat, nec aliquid sic diligat, si ipsum a Deo elongat, quin illud omnino abjiciat et fugiat. 44 PARS TERTIAH, carur xr. 243 CAPUT XXXIX. IN QuO ANIMA DOMINO VALEAT sSIMILARI. un cantaretur Missa: Dicit Dominus: ego cogito 60 cogitationes pacis, et non afllictionis 1, etc. dixit ad eam Dominus:« Si mihi carissima et simillima filia esse volueris, in his me verbis imitare. Sicut enim ego cogito cogitationes pacis, et non afflictionis, sic et tu sem- per studeas habere quietum cor et pacificas cogitationes, cum nullo contendens, sed patienter et humiliter cedens. Sicut etiam invocantes me exaudio, sic et tu exorabilem et benevolam te omnibus exhibeas. Studeas etiam educere captivitatem omnium; hoc est, ut omnibus tribulatis et ten- tatis auxilium et solamen impendas. CAPUTXL. QUOD DEUS coR NOSTRhUM DEStDERRATr. rEu., in Missa vidit Dominum in altari in specie aquilæ aureæ, et agnovit quod sicut aquilà habet volatum altis- simum, ita et visum profundissimum, scilicet ad cor humile. Et videbatur sibi aquilam illam habere rostrum curvum et linguam nimis dulcem. Per rostrum significabantur eloquia Domini, quæ per devotionem pungunt cor animæ; per 1. Introitus in Dominica ultima post Pentecosten. Pacifica et exorabilis anima. Dominus ut aquila cor appetit. Anima ut colum ba e divinoCorde grana colligit. 244 LIBER SPECIALIS GRATIX. linguam vero, dulcedo figurabatur, quod sicut aquila semper quærit dulcissimum in præda, scilicet cor, ita Deus semper desiderat cor nosirum, ut illud in dulcedinem sibi offeramus. CAPUT XLI. * QUALITER HOMO MEMORIAMH SUAM EXERTCEAT. æc pia Virgo orabat aliquando Dominum, quatenus hoc donum sibi conferre dignaretur, ut sui memoria cordi ejus jugiter inhæreret. Et ecce ostendit ei Dominus Cor suum in similitudine cujusdam domus, per cujus januam anima illa, velut columba volitans, invenit in ea tritici acer- vumʒ et ait Dominus: Columba, cum ad tritici acervum venerit, non eum totum deportat, sed eligit inde quod sibi magis placuerii: sic et tu facias. Cum verbum Dei audis vel legis, non omnia capere per intellectum poteris, sed tamen aliqua tibi colligas. in quibus memoriam tuam exerceas, cogitans apud te: Eia, quid nunc amator tuus in hac lectione loquitur tibi aut mandat?„ Cum autem ipsa die in Missa audiret legi Evangelium: Simile est regnum cœlorum thesauro, ete.(Merr. xini. 44.) dixit ad Dominum:«Mi dulcissime instructor, quid in hoc Evangelio secundum præceptum tuum eligam?» Cui Do- minus ita respondit:„Quid est thesaurus? Thesaurus est auri et argenti, et lapidum pretiosorum congeries. Per aurum vero amor, per argentum bona opera, per gemmas virtutes designantur. Et sicut argentum valde sonorum est metallum, ita bona opera in auribus meis dulcissimum'reddunt sonum. Quisquis ergo tali intentione opera bona facit, ut cogitet: PARS TERTIA, CAPpUT XLII. 245 Deus tuus, humilis factus, dignatus est ad humilia opera et servitia inclinari; quanto magis te, vilem homuncionem, decet humiliari et subditum esse! Similiter de patientia et aliis virtutibus cogitet, et emper quidquid agit in mei memoriam ſaciat, hujus ego memoriam cordi meo inscribam, ut inde nunquam possit deleri.„ CAPUT XLII. QUOD DEUM IN OMNIBUS FACTIS SUIS CoNSULVUIT. quadam dum vidit columbam in nido sedentem, ait ad Dominum:«Mi dilecte, quod erit ovum meum, cui me- ditando supersedebo?Et Dominus: àOvum est dictio dis- 5YIlaba“. O significat altitudinem meæ excellentissimæ divi- nitatis, et vun extremitatem tuæ vilitatis designat. Hæc duo simul in unum jungens, quasi oVo supersedebis, recolendo scilicet qualiter altitudinem divinæ majestatis inclinans, tuæ vilitati condescendi, cum per divinæ gratiæ infusionem, omnes animæ tuæ medullas penetrans, felici te copula mihi Sociavi. Hoc ergo erit ovum iuum. v Simili modo in omnibus agendis suis Dominum consulere solebat, etiam parvis et vili- bus, in cuncũs placitum suæ voluntatis inquirens. „ 1. Ex hac verbi ooοανν partitione concludendum est latino sermone nostræ Mechtildis revelationes sæpius acceptas atque scriptas ſuissc. Altitudo Dei et animæ vilitas. ——— 246 LIBER SpECIALIS GRKTIX. CAPUT XLIII. QUipquip TIBI DispLIcET IN DEO VINCAS. prr aliquando cujusdam hominis gestum in quo scan- dalizata est. Et statim agnoscens culpam suam, Deo confitebatur. Ad quam Dominus: Cum videris aliquem gestum qui te scandalizat, laudare me debes in nobilitate et reverentia divini mei gestus. Cum ergo videris aliquem superbire, lauda me in fundo humilitatis meæ, qua cum essem Dominus omnium, omnibus me subjeci. Cum autem aliquem videris irascentem, lauda me in mansuetudine qua tamquam agnus steti coram judice. Cum videris impatien- tem, lauda me in patientia quam habui ad omnia sufferenda. Sicque omnia quæ tibi displicent potes vincere in me, in quo tibi cuncta summe complacebunt. CAPUT XLIV. QUOMODO DEUM IN QUᷓοοα̃SENSBUs TUIS QUÆERAS. LiA vice dixit ad eam Dominus: Quære me in quinque A sensibus tuis, faciendo more hospitis, qui amici sibi valde dilecti adventum præ ſoribus et per fenestras respi- ciendo, si uspiam desideratum suum videt semper quærit. Sic et anima fidelis in quinque sensibus, qui ſenestræ ejus sunt, me semper quærat, ut si viderit pulchra et amabilia, cogitet quam pulcher et amabilis, et quam bonus est qui hæc PARS TERTIA. CAPUT XLIV. 247 fecit, tendens statim in ipsum qui omnia fecit. Cum autem suavem audit melodiam seu aliquid in quo delectatur, cogitet: eia, quam prædulcis erit vox illa te vocantis, unde omnis dulcedo et sonoritas vocum processit! Item cum audit homines loqui aut legi aliquid, semper ad hoc intendat audire, si aliquid audiat in quo Dilectum valeat invenire. Similiter in omnibus quæ loquitur, Dei gloriam et proxi- morum quærat salutem. Cum vero legit vel cantat, cogitet: eia, quid modo in hoc versu, vel hac. lectione Dilectus tuus tibi loquitur aut mandat? quærens eum in omnibus, donec divinæ dulcedinis aliquem persentiat gustum. In olfactu et in tactu similiter faciat, rememorando quam suavis sit Spi- ritus Dei bonus, et quam prædulcia oscula et amplexus ejus erunt; et in quacumque creatura delectatur, semper deliciarum Dei memoratur, qui omnia hæc pulchra, delecta- bilia et suavia nobis ad hoc creavit, ut ad ipsius bonitatis cognitionem, et ad amorem omnes alliciat et perducat. Faciat etiam more matrisfamilias quæ dilectum suum in omnibus operibus adjuvat, nec sinit ipsum in aliquo solum laborare. Sic et Dei fidelis sponsa proponat in corde suo Eccle- siam Dei, in qua usquemodo operatur Deus, coadjuvare; ut si possibile esset, omnem Deo laudem, gratiarum acionem et orationem, secundum quod a quolibet vellet laudari, vel pro singulis orari, libentissime persolveret, et omne minis- terium exhiberet, quod quilibet ei offerre tenetur. Similiter omnem pœnam, tribulationem et laborem, quem aliquis pro Dei amore pertulit, sufferre sit parata In Ecclesia usquemodo operatur eus. Er=.N. νοε —— 32 22 ————ů— è 248 LISER sPECIALIs GRATIX. CAPUT XLV. DE OBEDIENTIA ET TIMoRE, ET OUALITER Houo suscipiArT SiBI. 10 MINISTRANTIUM LABORRN. Unin quadam Missa Portariam videret gravatam ex D superven iemibus hospitibus, mota compassione, pro ea Dominum exorabat. Cui Dominus:«„Omnia vestigia quæ homo propter obedientiam ambulat. ac si denarios singulos in mea manu congreget, ita ejus meritum augmentant.„ Tuns illa dixit:„Dulcissime Deus, licet valde grave mihi sit quod infirmitate detenta Conventum sequi non valeo, multum tamen et magnas lübi refero gratias, quod a multis occupationibus me liberasti.»Ad quod Dominus: Cum in necessariis claustri utiliter occupabaris, semper timebas impediri in spirituali exercitio, et in dono tibi dato; modo in tuis infirmitatibus times ne plus commodi accipias, quam 4 necessitas requirat. Sic justus homo semper timet in cunctis amittatur operibus suis, sicut de Job legitur, cui testimonium perhibui, Dei gratia. quod non fuerit ei similis in terra, timens Deum et recedens ab omni malo, qui tamen de se dixit: Verebar omnia Opera mea.»(Jok. Ix. 28.) Homo enim necessaria, et corporis commoda suscipere deberet in unione amoris illius, quo ipsi omnia ad utilitatem creavi. Secundo, in unione amoris, quo ipse in terris ad hono- rem Patris et hominum salutem creaturis utebar. Tertio, labores et servitia sibi ministrantium accipiat in unione amoris, quo ipsi in honorem Dei servitur, et ut servientes inde sanctificentur et remunerentur.„ — PARS TERTIA, CAFUT XLVII. 249 CAPUTXLVI. — DER CHRISTI DESIDERIO rEM cum vice alia regratiaretur Deo pro desiderio quod habuit, cum dixit: Desiderio desideravi hioc pascha man- ducare vobiscum(Luc. xxi. 15), responsum accepit a Do- mino: àVellem ut omnes recordarentur quod tanto tempore ſuit protractum desiderium meum; et non deficereni, cum corum desideria dispensatione divina protrahuntur. v CAPUT XLVII. DE QUADRUPCICI ORATIONE. Tuu audiens cantari Responsorium: Vidi civitatem Sanc- tam Jerusalem ornatam, et compositam de orationibus Sanctorum, cogitabat quomodo civitas orationibus componi posset, et ornari. Ad quod Dominus respondit: Quatuor orationum generibus hæc civitas, velut auro et gemmis, decen- tissime decoratur. Primum est cum Electi pro peccatis suis numili et contrito corde in oratione veniam sibi poscunt; secundum est cum homines in tribulationibus per orationem ad Deum confugiunt et quærunt relevari. Tertium est cum quis, fraternæ charitatis affectu, pro necessitate et miseria alterius intercedit. Hæe oratio multum accepta est Deo, et cœlestis Jerusalem ab inde non modicum insignitur. Quar- tum est cum puro ex amore, quo Deum quis diligit, pro Oratio multum Deo accepta et Ecclesiæ proficiens. — m ι = 250 LIBER sPECIALIs GRATIX. universali Ecclesia et pro singulis, velut pro seipso, inter- cedit. Hæc oratio supernam Jerusalem velut novi solis ortu perlustrat. CAPUT XLVIII. QUip sir MAxIMUM BOxUN QUOD HOMO FACERE POTEST cUM OMNI CORPORE SU0O. IIA vice dixit ad eam Dominus: Maximum bonum et 5 utilisimum quod homo ore suo facere potest, est laus Dei et confabulatio frequens cum Deo, scilicet in oratione. Laudabilissimum etiam Deo quod oculis facere potest, sunt amoris lacrymæ, et sacræ Scripturæ jugis lectio. Aurium vero est, libenter audire verbum Dei, et ad obediendum inclinatos esse et paratos. Fructuosissimum etiam quod manibus potest peragi, est elevatio manuum in pura ora- tione, et scribere. Optimum quoque cordis est Deum toto corde ferventer amare et desiderare, et meditatione de ipso dulciter cogitare. Totius corporis exercitatio, perutilis est genuflexio, veniæ et opera charitatis. CAPUT XLIX. DE NOBILTITATE ET PRETIOSTTATE ANIMXÆR, ET QUID SiT CORPUS HOMINIS. PuARurr illi aliquando Rex gloriæ Christus in eminenti f loco, ineffabili gloria circumdatus, plenus deliciis, aurea PARS TERTIA, CAPUT XLIX. 251 indutus fibula, in qua erant columbæ intextæ, et desubtus rubeo pallio cooperta. Hæc vestis ex utraque parte erat aperta; quo figurabatur quod animæ ad Deum undique patet accessus. Per rubeum pallium notabatur Christi passio, quæ ejus Cordi semper exstitit intima, quam adhuc Patri repræsentat, pro homine incessanter interpellans. Columbæ intextæ exprimebant simplicitatem divini Cordis, quæ semper erga hominem immutabilis perseverat, licet homo multoties a sua fide discedat. Anima autem cum se de longe sentiret, intra se illud prophetæ cogitabat: Heu] longe ap- paruit mihi Dominus(IEREU. XXXI.). Cui ille respondit: à Quid ideo? ubicumque tu es, illic cœlum meum est; sive comedas, sive dormias, sive aliud quid facias, semper habitatio mea est in te.„Tune illa cogitabat quid vere suum corpus esset; ad quod Dominus respondit: æCorpus tuum nihil aliud est quam vilis saccus, in quo reposita est crys- tallus liquorem continens pretiosum. Et sicut magna cautela Saccus ille servaretur, ne huc et illuc projiceretur, forte crys- tallus frangeretur, et unguenti liquor effunderetur; sic homo propter animam suam continentem in se divinæ gratiæ liquorem et Spiritus Sancti unctionem, corpori suo parcere debet, et quinque sensus custodire, ne quidquam videat aut audiat, vel loquatur, per quod gratiæ meæ spiritualem unctionem possit effundere, vel Spiritum meum in se regnan- tem profugare. v —.— * 1 0 ＋ ＋3 f. 1 3 8 7 1 1 14 Ubicumque tu es. illic cœlum meum est. Arbor misericor- diæ. * Arbor patientiæ. Arbor mansuetudi- nis. 292 LIBER spECIALIs GRATIR. CAEUNE. DE HOKTO ET ARBORIBUS VIKkTUTUM. baban vice, post confessionem et injunctam tibi pœni- tentiam peractam, rogabat Virginem gloriosam ut Dominum pro se oraret. Et visum est ei quod ipsa Virgo Maria duceret eam in hortum amœnissimum, in quo erant arbores pulcherrimæ et perspicuæ, nitentes ut sol ſulgens per crystallum. Quæ rogabat se duci ad arborem miseri- cordiæ, de quo Adam frustratus fuerat tanto tempore. Erat autem arbor illa magna valde, et miræ altitudinis, stans in auro fundata, habens ſolia et fructum aureum, et ex ipsa manabant tres rivuli. Primus erat lavans, secundus clari- ficans, tertius influens et potans. Sub hac arbore jacebat beata Maria Magdalena prostrata, et Zachæus genu flexo adorans; inter quos et illa procidit adorans, et veniam quærens. Visa est etiam ibi arbor longissima et pulcherrima, per quam significabatur Dei patientia, cujus folia erant. argentea et fructus rubeus, exterius in cortice aliquantulum durus et amarus, sed interius in nucleo dulcissimus. Erat etiam ibi arbor humilis, ad tangendum omnibus habilis, quæ austro flante suaviter omnibus inclinata erat, per quam figurabatur mansuetudo Domini. Folia ejus erant viridis- sima, omnem virorem superantia; ſructus autem nullus erat in ea, eo quod omnia ſolia virtutem etiam fructuum haberent. Visa est sibi arbor aspectu desiderabilis, plena deliciis. tamquam crystallus purissima, cujus ſolia erant aurea, ei singulis foliis annuli aurei intexti, fruetusque ejus nivei can- ** PARS TERKTIA, capUr LI. 253 doris, dulcissimus et lenissimus: per quam designata est lucidissima et naturalis Dei puritas, quam omnibus com- municare desiderat. Hæc arbor aperiebat se, et Dominus intrans in eam, animam sibi tali unione copulavit, ut ibi videretur impletum quod Psalmus dixit: Ego dixi: dii estis.(PSaIUM. LXXXI..) Sub arbore erant rosæ, violæ, flores crocei, et herba quæ dicitur benedicta; et in his flori- bus delectabatur Dominus, scilicet in charitate, in humilitate, in depressione et in gratiarum actione, et quod in omnibus sibi accidentibus homo sæpe dicat: Sit nomen Domini bene- dictum, et Deo gratias agat, et in omni tempore Dominum benedicat- CAPUT LI. QUALITER SEH HoMO ANTE coNFESSIONEM DiscUTIAT. vrE conſessionem denudare se homo debet per proprii A status discussionem, sicut Christus se denudavit ante flagellationem et crucem. Et quia Christus exspoliavit se ad verbera, jure denudat se homo ad verba. Item ante con- ſessionem oportet hominem contemplari animæ suæ faciem in speculo virtutum Christi. In speculo itaque humilitatis Christi, consideret homo diligenter humilitatem suam, si in aliquo violaverit faciem suam superbia seu elevatione. In speculo vero patientiæ Christi, probet homo patientiam suam, si maculam ullam in se impatientiæ deprehendat. In 1. Ex vocibus verba et verberà quoad sonum hic inter se collatis iterum colligitur ista primitus fuisse dicta atque scripta latine. Arbor puritatis. In speculo 3 Christi homose inspiciat. Maculas suas durius tergens plus Iacerat quam sanat. 254 LIBER SPECIALIS GRATIX. speculo etiam obedientiæ Christi, attendat vultum suum, ne culpam inobedientiæ in eo inveniat. In speculo vero Christi amoris, probet quam amorosus sit ad majores, scilicetad præ- latos, quam pacificus ad æquales, quam mansuetus ad mino- res. Et siĩ quid in his vel similibus, in facie animæ suæ repre- hensione dignum invenerit, studeat suaviter abstergere leni panno humanitatis Christi, recolendo dulciter quod. Christus est frater noster, qui ita pius est, utcum homo peccatum suum agnoscit, ipse misericorditer ignoscat. Caveat ergo homo ne acriter nimis maculas suas diluat, scilicet sine consideratione bonitatis divinæ; quia eas durius tergendo, plus laceraret quam sanaret. SCARUE DE CASTITATE GLORIOSÆ MARIÆ VIRGINIS, ET QUALITER VESTIS INNOCENTIÆE DEBEAT CUSTODIRI. un audiret in prædicatione multum commendari beatæ Virginis castitatem, orare cœpit ipsam virgineam Matrem, ut sibi castitatem veram mentis et corporis obtine- ret. Tunc videbatur sibi quod beata Virgo staret coram Domino, trahens de Corde Domini candidam vestem, et sibi daret: quam cum induere vellet, videbatur sibi caterva dæmo- num a dextris et sinistris sibi stare, impediens ne illam ves- tem indueret. Ipsa autem inclamans beatam Virginem orabat ut se juvaret. Quæ statim opposuit se dæmonibus obum- brans ei, et amplius non comparuerunt. Illa vero induta veste orabat gloriosam Virginem, ut se doce- ret qualiter hanc vestem impollutam servaret. Cui illa: Cave ne quid effluat de oculis, de naribus, aut de ore cadat W PARS TERTIA, capUr LII. 255 super vestem, neque etiam manibus contractes vilia, quæ possint inficere illam. In his verbis agnovit quod oculos— f„ 12 2 525 cus iam cavere deberet ab omni vanitate, specialiter de viris, ne dili- sensuum castitas genter eos aspiceret. De naribus intellexit, quod omne delec- servatur. tamentum, quod Deus non est, fugere deberet. Similiter de ore, quod omnia verba vana, specialiter detrectatoria, mur- murosa et mendacia, multum inquinant animam. Per manus vero, omnia opera et labores quæ propter Deum et necessita- tem non fiunt. ExXPLICIT PARS TERTIA. — C PARS QUARTA IN QUA AGITUR DE HOMINIBUS: PRIMUM, DE IPSIS IN GENERALI, POSTEA IN SPECIALl. CAPUT PRIMUM. DE COLLATIONE DOMINI, ET DE TRIBUS DispOSHTIONIBUS coRpDis EIJUS, ET QUALITER OMNES SANCTI ET coNGREGATIO DE CORDE DOMINI BIBERINTr. 1 hæc et Deo devota ancilla die quadam post sanctam P communionem audivit Dominum dicentem:«Habere volumus collationem ad invicem.»Et statim visus est Dominus sedere in solio ante altare, et visæ sunt omnes animæ Congregationis quasi de corporibus suis exire, in specie virginum, niveis indutæ cycladibus; et euntes ad pedes Domini consederunt. Prælati vero sederunt contra faciem Domini in sedibus; et Dominus dixit ad eos: Ego in medio vestrum sum sicut qui ministrat: Vos autem estis qui permansistis mecum in tentationibus meis, et ego dispono vobis, Sicut disposuit mihi Pater meus, regnum: ut edatis et bibatis super mensam meam in regno meo.(Luc. xxi. 28. 29. 30.) Per hoc quod dixit, Ego in medio vestrum sum sicut qui ministrat, intellexit quod Dominus triplici modo habi- taret in Congregatione: in quibusdam per saporem gratiæ; 17 —————— 99799˖ rr — ⸗ — —9„. Cor suum Dominus animabus ministrat. Clerus, Religiosi et fideles reprehen- duntur. Qui bibe- runt de Corde meo, corum corda bibam. 258 LIBER SpRFCIALIs GRATIX. in quibusdam, per inteliectum Scripturæ; in quibusdam, per receptionem doctrinæ. Tunc ista requisivit quid notaret per verbum illud, sicut qui ministrat. Cui Dominus:«Ego ministro vobis Cor meum.» Et statim Dominus habuit Cor suum ia sinu suo quasi calicem cum tribus fistulis, quæ significabant tres dispositiones divini Cordis, secundum quas se habuit in terris, et secundum has tres dispositiones voluit ut omnes Cor suum disponerent. Primo enim Cor Christi habuit se ad Patrem in reverentia et amore; secundo, habuit se ad omnes homines, in misericordia et charitate; tertio, ad seipsum in humilitate et dejectione. In illo autem verbo: Vos estis qui permansistis mecum in tentationibus meis, videbatur Dominus conqueri quod tam multipliciter infestatur ab Ecclesia, et specialiter in his tribus: videlicet quod Clerus non inten— dit divinæ Scripturæ, sed convertit eam ad vanitatem; Spiritales negligerent interiora, transferendo se ad exteriora; et populus communis non curaret de verbo Dei et Ecclesiæ sacramentis. In hoc verbo Ego disyono vobis regnum, cognovit quod Dominus specialiter in hoc delectaretur, quod Congrega- tio sæpius accederet ad mensam corporis et sanguinis sui. Deinde visum est ei quod omnibus accedentibus Dominus præberet bibere de tribus fistulis Cordis sui, simul dicens: Bibite et inebriamini carissimi.(Cxxric. v..) Tunc illa desiderabat ut omnes, in cœlo et in terra et in purgatorio, partici pes fierent illius gratiæ. Et statim vidit beatam Vir- ginem residentem ad dexteram Filii; et cum magna reve- rentia se inclinantem ad fistulas illas, et tam miram et ineffabilem dulcedinem trahentem, quæ ex ore ejus quasi odor suavissimus fragrabat, et omnes præsentes replebat. Dehinc omnes ordines Sanctorum accedentes cum justa reverentia bibebant. Quo facto, Dominus ait: Omnes qui biberunt de Corde meo, eorum corda ego bibam.„ PARS QUARTA, capur 11. CAPUT II. DE CANDIDA VESTE Er coRONA REOGNI. I10 tempore, dum Conventus communicaret, vidit stantem et vestem candidam in manu ha- bentem, quam singulæ accedentes accipiebant; quæ signifi- cabat Christi innocentiam, quam omnibus vere pœnitentibus donat, qum ad sui corporis sacramentum accedunt. Deinde circumdedit eas pallio mira varietate contexto, in quo omnia opera beatissimæ humanitatis suæ lucebant in hoc enim cognovit quod omnia opera humanitatis suæ et passionem suam animæ se percipienti dat in hoc sacramento. Coronam insuper decoram valde, imposuit capitibus singularum, quæ dicebatur corona regni; quæ inter alia ornamenta præci pue quatuor capiĩiella habebat, in modum purissimorum specu- lorum. Primum capitellum in anteriori parte significabat amorem illum æternum et inæstimabilem, quem divinum Cor habet ad unamquamque animam, quem in cœlis ita plene sentiet anima, quod omnes medullas et interiora ejus pentransiet. Secundum in dextera parte coronæ, significabat illam divinam fruitionem amoris, quæ sine intermissione, omni remoto impedimento, fruetur Deo omnibusque bonis. Tertium notabat unionem illam inseparabilem, quæ nos Deo penitus conformabit. Ultimum capitellum in occipite exprimebat cognitionem illam inevitabilem, qua incircum scriptum lumen illud et speculum lucidissimum venerandæ Trinitatis sine impedimento continue aspiciemus. His vestimentis ornat Dominus animam contritam et humiliatam cum desiderio ad se venientem. Corona regni quatuor capitellis exornata. —ͤůͤ—— ———— 2 bll˖· ˖W˖e˖ Humanitas Christi omnem continet ——EIjœ— creaturam. 260 LIBER SPECIALIS GRATIR. CAPUT III. OuALTrRER vixrurEs iv coNα DOMu,.t LucExr. TEM visus est ei Dominus in Missa quadam, dum cantare- f tur Offertorium. Domine Jesil Chiiste Reæ gloriæõ i, quasi staret a dextris altaris coronatus et regio cultu amictus. Et illa admirata est, scire cupiens quid designarent columbæ et aquilæ, et lapides pretiosi qui erant in corona Domini. Ad quam Dominus:«Ormnium humilitas, omnium fides, om- nium patientia, omnium spes lucet more gemmarum in mea corona. Per columbas vero et aquilas supereminentes coronæ, significantur simplices et amantes. v Inter Secretum vero vidit quasi aureum gradum pertin- gentem ad altare, super quem ascendens Dominus stetit in altari, habens ante mantellum suum quasi longissimum tabellum usque ad genua; quod illa admirata, dictum est ei hoc designare quod omnes crines hominum, bestiarum et herbarum fulgerent per humanitatem Christi in sancta Trinitate; eo quod Filius Dei humanitatem assumpsit de terra de qua provenissent. Omnium vero hominum animæ lucebant in illo mantello mirabili valde ornatu. Dominus autem stans in altari, mantello suo texit sacerdotem; et hostia a sacerdote consecrata, assumpta in Corde Domini, mutata est in ipsum. Tune procidit illa ad pedes, et osculata est vulnera ejus; ad quam se Dominus amanter inclinans dicebat:&Desideria mea inclinata sunt vobis, et omnia quæ cinme sunt bona. 1. In Missa pro defunctis. PARS QUARTA, cApur v. 261 CAPUT IV. QUALITER CONGREGATIO vISA EST AcCEDERE AD couuUNIONEM. vapau vice dum Congregatio ad Agni cœnam accede- vidit Regem gloriæ, Dominuſn Jesum Christum in solio magnificentiæ, stipatum Angelorum multitudine, et Sanctorum circumdatum exercitu gloriose. Adesse etiam vidit Reginam, Regis Angelorum Matrem, habentem in vesti- mento suo mirabili varietate intextam sanctissimam conver- sationem Filii sui dilecti. Congregatio vero stabat coram Rege, ut virgines pulcherrimæ valde ornatæ. Virgo autem Maria processit de throno, et agnum nive candidiorem om- nibus tribuit osculandum. Cum vero de throno procederet, multitudo Sanctorum cum tripudio clamabant dicentes: Honor Matris et gaudium!„ etc. CAPUT V. QUID MAXIME HOMINENH IN RELIGIONE PROMOVEAT. EnU quadam sexta, vidit Dominum Jesum expansis ma— F nibus in altari stantem, et vulnera ejus sanctissima velut recentia ubertim sanguinem fundentia, dicentem ad eam: Ecce rupta sunt omnia vulnera mea ad placandum Deum Patrem pro vobis.„ Gloriosa etiam Virgo stabat a dextris Filii, habens coronam miræ magnitudinis, in qua omnes Maria agnum tradit osculandum „„„„„„„„ Religiosus verba, sensus et cor maxime custodiat. 262 LIBER SPECIALISs GRATIXÆ. virtutes et merita ipsius, et omnia quæ per eam Deus opera- tus est magnalia, miro modo apparebant. Anima vero acce- dens ad eam, rogabat pro se et Congregatione orari; at illa cum multa reverentia coram Filio genua flectens, ipsius vul- nera devotissime salutavit, præcipiens animæ, ut et ipsa similiter faceret, dicens:«Accede et tu, et saluta vulnus dilectissimi Cordis. Filii mei, quod pertulit omnia corporis sui vulnera.»Quod dum gratanter fecisset, orabat Dominum ut sibi revelaret quid maxime ab eis observari vellet, per quod et Religio posset augeri. Qui respondit: Qui vere Religio- sus effici desiderat, oculos suos custodiat ab omni illicito et etiam inutili intuitu; similiter et aures suas abstineat, ne unquam audiat, quo cor ejus maculam contrahat; prohibeat quoque os suum ab omni inutili verbo, et si quid vidit vel audivit, nunquam os suum inde loqui permittat. Cor etiam suum maxime custodiat, ne unquam in malis cogitationibus delectetur, aut sponte immoretur. Homo enim cogitationes cordi advenire prohibere non potest; sed ne ipsis consentiat aut sponte admittat, faciliter dimittere potest. Observet etiam diligenter omnia facta sua, et quotiescumque in aliquo de- liquerit, nunquam cor suum quiescat, donec sibi veniam a Deo postulet, et cum primo potest illud confiteri proponat. CAPUIT VI. QUID HOMINEM IN RELIGIONE CONSERVET. LiA deinde vice, cum attentius pro Congregatione orasset, quatenus eam Deus in suo servitio omni tempore custodiret, et suam gratiam in eis augendo, omnibus virtu— tibus florere et bonis faceret prosperari, iale a Deo accepit PARS OUARTA, carur vii. 263 responsum: Quamdiu in eis humilem invenio subjectionem, virginalis castitatis amorem, dulcem grati tudinem, et ami- cabilem amorem, oculos meæꝶ paternæ protectionis ab eis nunquam avertam, nec eas in suis necessitatibus derelin- quam. Humilem subjectionem, ut scilicet prælatis suis et in invicem humiliter et simpliciter obediant; virginitatis amo- rem, hoc est ut non solum teneant virginitatem, sed etiam amore quo ipsam diligunt castitatem, ab omni quod eis maculam inferre possit, cor et sensus suos custodiant, sicut qui xenium sibi valde carum et perutile haberet, omni dili- gentia caveret ne illud perderet aut depravaret; dulcem gratitudinem, ut non solum dona Dei spiritualia, sed etiam corporis necessaria, vietum et vestitum, dulci corde et hi- lari sufficientia cum gratiarum actione susci piant, nequaquam eisdem se dignas reputantes; amicabilem amorem, ut non solum Deum sincero diligant corde, sed etiam in invicem in Deo se diligant, et opera charitatis in omnibus sibi ceriatim exhibeant.„ CAPUT VII. DE TRIBUS DEO VALDE AcCtFt PTIS. 0 quis etiam accepiabile mihi munus offerre voluerit, in his tribus se studeat exercere. Primum est, ut proximo suo fidelis sit in omni sua necessitate et angustia, omnesque deſetus ejus et peccata in quantum potest, minuat et excuset. Quod qui fecerit, ei ero fidelis in omnibus quibus et jipse indiget, omnia peccata ejus et negligentias tegendo, apud Patrem meum excusabo. Secundum est, ut homo in omni Subjectio castitatis amor, gra- titudo et dilectio. Fideliter subvenire proximo. 4 4. 4 7 4 95 4 4 4 1 1 — Confugere ad Deum in propria tribulatione. Ambulare cum Deo in veritate. 264 LIBER spECIALIs GRATIX. tribulatione sua ad me solum habeat confugium, nullique molestiam suam conqueratur, sed mihi soli omne gravamen cordis sui cum fiducia pandat: hunc ego in suis necessitati- bus nunquam derelinquam. Tertium est ut mecum in veritate ambulet, quem ego in extremis suis, velut mater amantissi- mum filium suum, inter paternos amplexus suscipiam perpetuo pausaturum. Qui primum ſecerit, tam acceptabile munus mihi obtulit ac si quidquid proximo suo debet, perſe- cerit. Qui vero. secundum, velut quod sibi debet, implevit; qui et tertium, reputabo ac si quæ Deo debet, ompleverit universa.„ CAPUT VIII. QUALITER SANCTI PRO CONGREGATIONE ORABANT. un vice quadam Deum per assuetam gratiam minime D sentiret, cum magno cordis dolore ipsum quærere nitebatur. Et ecce vidit quasi portam argenteam et splendi- dam, et in porta Dominum stantem sibique dicentem Intra in gaudium Domini tui.»(Marr. xxi. 23.) Post hæc Dominus secessit in quemdam locum amœnum, ubi mensa parata erat, et panis superpositus, ad quam Dominus sedebat, et juxta eum Mater sua, deinde Prophetæ, Apostoli, Martyres, Confessores et Virgines; qui omnes calices aureos in manibus habebant. Inter quos beata Virgo pulcherrimum gemmis mirabilibus ornatum tenebat. Congregatio etiam ibi visa est prope Dominum sedere in terra; qui accipiens panem fregit, et dabat omnibus illis. Quem quædam cum PARS QUARTA, CAPUIT VIII. 265 magna dulcedine et delectatione comedebant; quædam vero tepide. Cuæ cum dulcedine comedebant, erant quæ cum desiderio et fervore Domino serviebant; quæ autem tepide, illæ quæ sine devotione. Anima vero illa stabat coram Domino. Cui Dominus: Quare modo, ut desideras, hos omnes pro vestra tribula- tione non oras?„Et anima: O Domine, doce me qualiter beatissimam Matrem tuam debeam exorare.» Et Dominus: Orabis eam per lumen quod ei præ omnibus cœteris creatu- ris est infusum, ut obtineat tibi animam luminosam angulo peccati carentem. Orabis etiam eam per unionem divinitatis, qua præ omnibus creaturis mecum erat unita, ut impetret tibi veram cum mea voluntate unionem. Item, orabis pro cognitione et fruitione, qua præ omnibus fruitur mea divini- tate, ut obtineat tibi fruitionem omnium donorum et gratia- rum, secundum meam voluntatem. Qua oratione completa ad beatam Mariam Virginem, anima convertit se ad Patriar- chas et Prophetas deprecans eos. Qui conversis vultibus, et expansis ad Deum manibus dicebant:«Sandte Deus, Sancte Fortis, miserere eis.»Deinde ad Apostolos accessit, admirans cur inferiorem ab his locum tenerent. qui uxores et mundana habuerunt, conferens de hoc cum sancto Joanne Evangelista. Cui ille: Non ideo remotiores Deo sumus, quia ipse habi— tat in nobis, sicut ego scripsi: Verbum caroſfactum ect, et habi- lavit in nobis. vEt adjecit:«Et quid te, quod hic stas, Deo remotibrem ſacit 25(fTunc Apostoli etiam expansis manibus Dominum orabant dicentes:«Pater et frater, Magister et Domine, miserere eis.» Post hæc oràbat Martyres, inter quos specialiter sanctum Siephanum vidit habentem aureo— lam gemmis ornatam, quia lapides torrentis pertulit gaudens (a) Et quid ute hica Deo remotiorem facit. Cod. S. Gall. Et quid hoc te facit, quod tu hic stas remotior a Deo. uæta editionem teutoni- cam Lipsiensem 1503. Qualiter B. Virginem anima orare debet. Oratio ad singulos Sanctorum ordines. ——9ç＋— 2— 29çC—————NçꝙQ—% eũ'—3 ———— —— S. Benedic- tus tiliis suis de calice suo propinat. 266 LIBER SpECIALIs GRATIX. pro Christi nomine. Et hi conversi ad Dominum dixerunt: O Domine, sanguis tuus innocentissimus qui nostrum sanguinem sanctificavit, subveniat eis.» Dehinc accessit ad Con fessores, inter quos vidit sanctum Benedictum icum baculo pastorali, qui de calice suo propinabat omnibus de suo Ordine illic existentibus; et ipsi Conſessores omnes orabant dicentes: Domine, labores nostros tibi pvo eis offerimus in supplementum.Postremo deprecabatur sanctas Virgines, admirans cur ultimo loco sederent. Cui Virgines: Videre debes nos Deo non esse remotiores.»Tunc Virgines orabant dicentes: Rogamus te, sponsum, Regem et Agnum mansuetissimum, pro cœtu Virginum. Et mensa illa amota, surrexerunt Virgines stantes ante Dominum, quibus Dominus assurgens choream jucundissi— mam cum eis duxit, carmina nova canentes dulcissime, ei in his carminibus mentio de Congregatione facta est. Visa etiam est soror M. 2 stare coram Domino, et de Corde Domini radius quidam ibat in cor ejus, propter speciale donum quod habebat amoris. G QOUOD FELICISsSII SUNT QUI A4D HOC VIVUNT QUOD DEO SERVIRE POSSUNT. L14 vice. dum Conventus communicaret, et hæc Dei ſamula propter infirmitatem simul accedere non posset, orabat Dominum quatenus de micis mensæ suæ aliquid 1. Sic filialis erga beatum Patrem Benedictum afſectu in ipsis revelationibus declaratar. Cf. Part. 1. c. 28. 2. Verisimiliter illa est soror Mechtildis de qua in Part. 1. c. 42. Parl. v. c. J. et in Legat. Lib. v, c. 7. etc. cujus est Liber fluens divi- nitatis. rARS QUARTA. cAPUrT x. 267 sibi daret. Mox videbatur sibi quod Dominus ad mensam magnam cum omnibus Sanctis sederet, porrigens ei micas, in similitudine aureorum nodulorum et gemmarum, gaudium scilicet et beatitudinem suam illi feliciter communicando. Post hæc Regina, Mater Domini, manus ambas replens, animæ dedit. Deinde omnes similiter cum magno gaudio faciebant. In mensa autem illa, Virgines ob singularem prærogativam, versus Dominum erant sedentes, utpote faciem et decorem Sponsi sui dulcius contemplantes, et ejus delicias familiarius haurientes. Cum ergo anima eas rogatura accessisset, illæ dixerunt: Eia, felicissimi vos estis qui adhuc vivitis in terra, et multa promereri potestis: quia si homo sciret quanta etiam una die promereri posset, mox ut aàa somno evigilaret, tanto gaudio cor ejus dilataretur pro eo quod illa dies illuxis- set, in quo Deo vivere et ejus meritum ad Dei laudem augere posset, quod tota die ad omnia quæ agere aut pati deberet, alacrior et fortior redderetur. CAPUT X. QUOD DEUS Hus PRECIBUS PLUVIAM DEDIT 1. uvn totam terram siccitas magna perturbaret, eo quod jam longo tempore non pluissei, orabat Dominum ut fructuosa pluvia terræ faciem irrigaret. Cui Dominus: Hodie dabo vobis pluviam.» At illa cum nimiam videret serenitatem et solis sta biliiatem, dubitare cœpit. Cum vero dies perve nisset ad vesperam, secundum promis— sum Domini pluvia desce ndit ſructuosa. 1. Cf. Legatus Lib. I. c. 13. In consessu Sanctorum Virgines versus Dominum sedent. Cla ustrum ab exercitu Deus protegit. 268 LIRER SpECIALISs GRATIX. U QVOD DEOVS Efus MERITIS CLAUSTRO PEPERCIr. 10 tempore, cum plurimum timeremus a facie regis, A eo quod non longe nostro esset cœnobio i, orabat Do- minum ut ipse Rex omnium regum Dominus nos dignaretur defendere sua paterna benignitate, ne aliquod damnum a regis exercitu pateremur. Cui Vominus: Tu nullum de suo exercitu unquam videbis. At illa cogitabat quia si ipsos non videret, iamen claustrum ab eis lædi posset. Cui Dominus: Nullus eorum cœnobio vestro appropinquabit; sed ego ab his omnibus pie deſendam vos.»Quod et conti- git; nam adeo misericorditer nos Dominus custodivit, quod nullum omnino ab eis sumpsimus damnum, cum tamen multa monasteria ab eis plurima incurrissent damna. CAPUTXII. „ οο DOMINUS PACEM REDDIDIT PROPTER EAN. TERMH cum inter Barones nostros magna orta fuisset werra, et cœnobium ex hoc non modicum affligeretur, depre- cata est Dominum quatenus hæc omnia sedaret, et in melius commutaret. Ad quam Dominus: Omnia hæc in bonum commutabo.» Quod ect ſactum est, nam pace in brevi reddita, omnis illa tribulatio Domino largiente quievit. 1. Hic videtur faisse Adolphus qui contra filios Alberti Notni exercitum cuncta vastantem(Septemb. 12949) in terra Islebii congre- gaverat. 8 PARS QUARTA, cAPur XIII. CAPUT XIII. QUALITER EAM DEUS VvOCAVIIT. oM¹e,να quuadam, cum propter infirmitatem non posset D communicare, et ex hoc non modicum tristaretur, dixit ad Dominum:«„Mi Domine, quid me nunc vis ſacere? Qui respondit:«Veni, veni, veni.» At illa non intellexit quid per hoc notaretur. Cui Dominus:«Veni, inquit, corde ad cor per amorem; veni ore ad os per oscu- lum; veni spiritu ad spiritum per unionem.» Illa vero cogi- tare cœpit quid esset spiritu ad spiritum venire; et Dominus: Quisquis omni voluntati suæ renuntiaverit, et omnibus tam adversis quam prosperis voluntatem meam voluntati suæ præelegerit, hic spiritu ad spiritum per unionem venit, et in eo complebitur quod scriptum est: Adhæœrens Deo unus Spinitus ſit cum eo.(I. Cor. vi. 179 Tunc illa rogabat Dominum pro quodam gravamine quod timebat claustro evenire, quatenus hoc per suam clemen- tiam dignaretur amovere. Cui Dominus respondit: æ« Tu es gaudium meum, et ego tuum, ei quandiu vixeris et delecta- mentum cordis mei in te habuero, talia nunquam super- venient claustro.» Et anima:«Eia amantissime, cur ita mihi loqueris, cum nil bonum sit in me? Qui respon- dit: Mel si acetòo misceatur, suam perdet suavitatem; dulcedo autem mea nunquam miscebitur ut suam amittat suavitatem. Attendite, dilectissimi, quam valeat oratio justi assidua, quantam Dominus per suos dilectores hominibus impen- Qui volun- tatem Dei suæ præfert cum ipso unus spiri- tus est. De Mechtil- de nuper amissa amentatio. 270 LIBER SPECIALIS GRATIX. dat gratiam. Vere nimis honorificandi sunt amici tui, Deus, nimis studiose perquirendi, nimis amandi et reverendi; qui et iram tuam nobis toties mitgant, insuper multis bonis nos cumulant. Quis dabit capiti nostro aquas, et oculis nostris fontem lacnumarum(IER. ix..) ut digne defleamus, cum talem interventricem amiserimus, cujus amore toties nobis pepercit omnipotens Deus; cujus orationis fructum toties efficaciter in nobis experti sumus? Ipsa etiam flagrans igne divini amoris, velut carbo igneus alios accendebat, et exem- plo suo ad amandum Deum plurimos incitabat. Heu! ubi talem reperiemus, cum ipsa iniroierit potentias Domini, cum introducta fuerit in thalamum Regis summi, pausatura sub umbra Dilecti sui? CAPUT XIV. QUALITER ABBATISSA ELIGATUR. Acrum est cum senuisset Abbatissa cœnobii t, homo vere F secundum cor Dei, pia hæc et fidelis virgo orabat Deum quatenus aliani sibi placitam monasterio provideret. Et ait Dominus:« Illa die cum Abbatissam vultis eligere, facite cantare Missam de Spiritu Sancto, et tota Congregatio in oratione sit, nulla excepta, orentque Deum ui ipse, qui om- nia novit antequam fiant, illam eis inspiret eligendam, quam ipse ad hoc ordinaverit ab æterno. Una autem sapiens et 1. De abbatissa Sophia juniore hic agitur, filia Burchardi II. de Mansfeld, quæ propter gravem infirmitatem et senium officio se abdi- care voluit, et circa annum 1303 decessit. PARS QUARTA, CAPUT xv. 271 timens Deum persona ad hoc ponatur, cui post orationem factam singulæ dicant quam elegerint, quas ipsa præscribat diligenter. Sorores invicem non affirment quam velint, nec pro singulari amicitia non valentem eligant, sed sSecundum Dei placitum in quantum agnoscere possunt, eligant. Post hæc, septem personæ Deum timentes et sapientes ad hoc constituantur, ut de omnibus electis unam eligant, totus- que Conventus sit interim devote orans, quatenus in unam, secundum Dei beneplacitum concordent. Quod si septem illæ non possunt in unam concordare, referatur ad Præposi- tum, qui tunc loco et vice Dei præsideat; et quamcumque ille tunc eis præſecerit, ac si a Dꝛↄ data sit, suscipiatur et con- firmetur. Simili modo majores officiales, scilicei Præpositus et Priorissa eligi possunt. S QuAUrrER Hoο DοES,,h]Ʒ⁰ͤKTI0N RENOVEr. un vice quadam Deo in amaritudine animæ suæ om- D nes annos suos recogitaret, quam negligenter vixisset, et quam multa bona a Deo gratis accepta, etiam quod Deo in sponsam consecrata, prærogativam illam peccatis suis maculaverit, dixit ad eam Dominus:« Si tibi daretur optio, quid magis eligeres, an ut omnia quæ tibi contuli bona, operibus et virtutibus per temetipsam obtinueris, an ut tibi gratis omnia contulerim?»Quæ respondit:«Etiam, mi Domine, minimum donum a ie mihi concessum plus accepto, quam si omnium merita Sanctorum, etiam maxi- mis virtutibus et laboribus, promereri possem.„ Cui Donum Dei omni merito anteferen- dum. ————t— ˖ ˖pereeerrrrrrrer ————————————— Annulus sponsalis in Corde divino renovetur. Ex corde animæ laus Dei bibitur. Deum videnti præsentia sunt omnia. Pœna superbientis 272 LIBER sPECIALIs GRATIR. Dominus:«kEx hoc, inquit, in æternum sis benedicta.„ Et addidit: æSi tuam vis renovare desponsationem, accede ad pedes meos, gratias agens pro veste innocentiæ quam tibi gratis contuli, quia nullo eam merito deservisti; orans ut mea perfectissima innocentia quidquid in te vitiatum est emendetur. Dehinc ad manus meas gratias agas, pro omni- bus operibus meis, quæ tibi promerui, et etiam pro tuis quæ in ſe sum operatus. Exinde in camino divini Cordis mei annulum fidei et amoris tui, velut aurum in fornace probatum, reſorma, ejusque gemmam in aqua et sanguine Cordis mei lava, ut inde valorem suum recipiat et de- corem. v Anima autem ineffabiliter Deum laudare desiderans, ora- bat Deum Patrem, quatenus suimet altissima laus effici dignaretur, secundum quod beatissima Trinitas seipsam dignissime in invicem laudat et laudatur. Dominus autem volens satisfacere ejus desiderio, accepit cor animæ in simi- litudine crystallini vitri, triangulati, auro gemmisque optime distincti, per quod illa venerandæ Trinitatis laus ineffabilis designabatur; et inde cum jucunditate suimet- ipsius laudem bibebat. Dehinc omnibus Sanctis suis obtulit etiam inde bibendum. Tunc illa pro animabus fidelium orare cœpit, quatenus et ipsæ huic dono participarentur. Statimque vidit multitudinem ipsarum venientium, et de vitro illo cum gaudio bibentium. Viditque inter eas quas- damꝰdibere quæ nondum plene erant purgatæ. Super quod dum illa miraretur, ait Dominus:„Quod modo vides, in vero cœlo non est; sed ꝗquia me vides, qui sum contentivus omnis creaturæ, etiam cuncta velut præsentia tibi vides. Vidit etiam ibi animam cujusdam Religiosi; de quo düm interrogaret cur in cœlo non esset, Dominus respon- dit:«Sapientiorem se prælato suo æstimabat, et quidquid prælatus suus ſaciebat, non sibi placebat, sed se melius PARS QUARTA, CAPUT XVI. 273 facturum putabat. Hoc maximum post mortem ejus impedimentum fuit. Religiosus enim nunquam adeo sapiens esse potest, quin se prælato suo in humilitate omni sub- jicere, et ejus voluntati in omnibus bonis oporteat consen- tire. Post hæc, cum jiterum pro anima ejusdem Conversi Dominum exoraret, vidit animam ipsius in magna clari- tate, cæterosque Conversos tanta excellere gloria, quanta sacerdotes communem populum præcellunt dignitate. Et hanc prærogativam ex eo promeruit, quod speciali devotione et diligenti studio, ubicumque poterat, ad altare serviebat et sacerdotes tam cantu quam ministerio promovebat. CAPUT XVI. OuaUrrRR sE PUELLULE xOVTrIEÆ HABEANr. ENIGNA charitate quàa omnium semper memor fuerat, B etiam pro Novitiis Dominum exorabat, quatenus eas in Religionis et veræ sanctitatis professione confirmaret; pro quibus tale a Deo responsum accepit:«Inambulabo in eis et inhiabitabo, et ipsi populus meus erunt.(II. Cok. vi. 16.) Inambulabo in eis, per sancta desideria, et bonam voluntatem earum. Et inhabitabo in eis, per amoris unionem. Et ipsi vopulus meus erunt, her bonam et laudabilem conversatio- nem suam, et Ecclesiæ sanctæ profectum et augmentum. Omnes enim quos suo bono exemplo, virtutibus, aut doc- trina attraxerint, et quos suis orationibus lucratæ fuerint, pro Ecclesia orantes ut in melius proficiat, pro peccatoribus ut convertantur, et omnes animæ quæ precibus earum a pœnis liberabuntur, in numerum populi sui computa— buntur.» fel 18 Gloria sacerdotibus devote servientis. Quid Dominus Noritiis pollicetur. Quibus studere debeant Novitiæ. Virtutes in Religiosa vrofessione impetrandæ. 0 —jç—ð˙—Vçʃ — 274 LIBER SPECIALIs GRATIX. In his quoque specialiter se studeant exercere: sæpius ei devote orent; divinam Scripturãm libenter legantet audiant; studiose laborent; obedientiam et regulam cum omnibus sibi statutis diligentius teneant, et perfectam in omnibus humilitatem habeant, nulli se comparantes, et nullum om- nino spernentes. Sicque dum orant, meam divinam voluntatem et quæcumque indigent eas docebo, et in lectione meam eas degustare faciam suavitatem. In laboribus quoque eas sanc- tificabo; in obedientiæ et regulæ observatione eis compati et eas roborare atque coadjuvare volo; et in humilitate earum in eis requiescere volo.» CAPUT XVII. QUALIrER chRISTUS PROFTTENTES IN SUOoS SUSCIPTT AMuPLEXUsS. die autem professionis earum, cum iterum pro eisdem Ios dixit ei Dominus: Orare me debent ut dem ipsis oculos inielligentiæ, quibus me et omnia illis salutaria videant, et vere agnoscant; aures obedientiæ, ad omne im- perium et prælati sui voluntàtem paratas; os quoque sapien- tiæ, quo laudem meam semper proferre, et quæ proximis congruunt, docere et loqui sciant. Postulent etiam cor amans sibi dari, quo me et omnia in me et propter me pure diligant; manus autem bonæ operationis, ut omnia quæ agunt, intente faciant et studiose. Cum vero Litania pro ipsis fieret, vidit beatam Virgi- nem et deinde singulos Sanctos, qui ibi nominabantur, flexis cum reverentia genibus pro ipsis Dominum exorare. PAkS QUARTA, carur xvii. 275 Et dum professionem facerent; Dominus Jesus eas in amplexus amantissime suscepit, porrigens singulis dexteram suam in adjutorium voti sui, et protectionem a malis. Accedentibus etiam ad Communionem dulcissimum osculum singulis infixit, in quo unum cum ipso felici unione sunt effectæ. CAPUT XVIII. DEAMYLEXU DoMixI. oMνAεffEES quandoque cuidam personæ, quæ in causa 8 quadam non plene consentiebat voluntati magiĩstratus sui, orabat Dominum, quatenus mentem ejusdem personæ gratia sua dignaretur illuminare, et ad obedientiam inelinare. Et ecce vidit Dominum Jesum stantem, et ipsam pro qua orabat personam dextro brachio circumplectentem, ac dicentem: Ex hora illa qua voluntatem propriam in manus prælatorum suorum mihi consignavit, ego eam in amplexum suscepi, nec unquam dexteram meam relaxabo ut eam dimittam, nisi forte ipsa sponte sua retrorsum se subtrahat mihi; et hoc si ſecerit, de cætero non poterit in priorem locum redire, niĩsi se inclinet.Exquibus verbis illa intellexitquod Deus in die pro- fessionis cujuslibet Religiosi, ipsum in paternum suscipit am- plexum, a quo nunquam eum dimittit, donec homo, quod absit, voluntaria deliberatione obedientiæ contradicat. Tunc quasi subtrahit se dexteræ Dei; cui non poterit de cætero im- plicari, donec per veram pœnitentiam ac dignam satisfactio- nem se humiliter Deo prosternat, votum deinceps libenter obediendi pollicendo. Obedientiæ mancipatum Dominus stringit amplexu. 276 LIBER SPECIALIS GRATIX. CAPUT XIX. QUAM UTILE SIT HOMINEM FRANGERE PROPRIAM voLUNTATEM. oAα aliquando ab una persona, ut Deoofferret difficilem R rem quam pro Dei amore perfecerat voluntati suæ re- sistendo; quod dum faceret, in Missa videbatur sibi quasi de pixide in qua continebatur Christi corpus, egredi pue- rum valde parvulum, qui in momento crevit in virginem speciosissimam, per quam significabatur voluntas Dei; ad Voluntas quam quædam accedentes, dulcissimo visu eam intuebantur 815285.8 et amplexabantur, confabulantes secum; per quas videbatur sibi significari eas qui voluntatem suam in omnibus volun- exsurgere. tati divinæ student conformare, tam in adversis quam in prosperis, et præceptis, majorum obedire. Deinde in alia parte visus est stare servus coquinarius; niger- rimis indutus vestibus; per quem figurabatur propria voluntas et sensus singularis. Hic despicabilis servus conabatur prædictas personas avellere ab illa pulcherrima virgine, et ad se respicere; quod quædam pro nihilo ducen- tes, statim iterum ad virginem respexerunt; quædam vero convertentes se ad illum, alludebant ei secum confabulantes et susurrantes. Per has significabantur hæ quæ interdum a Dei voluntate se avertentes, propriam sequuntur voluntatem, magis proprium sequentes sensum quam monita prælatorum implentes. Hæ nisi convertantur per pœniĩtentiam ad prædic- tam virginem, scilicet Dei voluntatem, oportet ut perpetua inopia cum eodem servo crucientur; quia nihil parit propria voluntas in spiritualibus nisi perpetuam egestatem. PARS QUARTA, CAPUT XX. 277 CAPUT XX. DE LIBERO ARBTITRIO HoMINIS. iorr aliquando Dominum Jesum et hominem quemdam V coram ipso stantem, et in Corde Dei rotam quæ conti- nue volvebatur, ſunem vero longum de Corde Dei tenden- tem ad cor hominis, in quo etiam erat rota quæ volve- batur i. Per hominem illum designantur omnes homines; per rotam vero, intelligitur quod Deus ex suo libero arbitrio homini dedit liberum arbitrium convertendi se ad bonum si ve ad malum. Per funem vero voluntas Dei quæ hominem semper trahit ad bonum et non ad malum. Funis igitur tendit de Corde Dei ad cor hominis, et quanto plus rota volvitur, tanto plus homo Deo approximatur. Si vero malum eligit, rota circumvolvitur, et homo a Deo aliena- tur. Si autem homo in malo perseveraverit usque ad mor- tem, tunc funis ſrangitur, ei homo in æternam cadit damna- tionem. Quod si per pœnitentiam surrexerit, Deus qui semper ad indulgentiam est paratus, hominem iterum in suam recipit gratiam, et rota ut prius volvitur, et homo per gra- tiam Deo approximatur. 1. Hic juvat conferre quæ poeta Dante concinit, il Paradiso c. 33. ad calcem: Ma già volgeva il mio disiro'lvelle, Si come ruota, che igualmente è mossa, 'amor, che muove' Sole e Laltre stelle. Rota liberi arbitrii. —ͤ— ————Cç—Ts&ñn —————＋KÄX˖ẽ? æe0!—X·(EK·— Christi captivus. 278 LIBER spECIALIs GRITIX. CAPUT XXI. QUop UrTiLE SiT HOMINI SENSUS 4 NOxXIIS REFRENARE. uvn vice quadam in affectu mentis Deo inter alia dice- D ret? Quod ejus captiva libenter esse vellem 1 Dominus ita respondit:«Qui meus captivus esse voluerit in terris, oportet ut oculos suos ab omni illicito et inutili visum retrahat, et vinciat. Hujus ego oculos in cæœlesti gloria vultus mei claritate et manifestatione gloriæ meæ revelabo, ac in tantis deliciis mei psum illi ostendam, ut tota cœlorum militia cum jubilo admiretur. Similiter qui aures suas captivat, inutili et nocivo auditu eas avertendo, huic ego dulcisonæ vocis meæ modulatione suavissimum melos in æternitate singulari gloria decantabo. Qui etiam os suum ab otiosis et nocivis refrenat verbis, hujus ego os mea laude tam excellenter aperiam, ut speciali dignitate præ cœteris laudem meam depromat. Qui etiam cor suum a vanis et malis cogitationibus et nocivis desideriis cohibet, hunc ego tanta liberalitate dotabo, ut mei et omnium quæ voluerit potens sit; ejusque cor in meo divino Corde sin- gulari libertate et deliciis perpetuo exultabit. Et qui manus suas alligat ne opus peccati faciat, hunc ab omni labore tam gloriose absolvam, et æterna requie donare, ejusque bona opera meis operibus unita, tanto honore extollere volo, ut tota cœlestis curia novo gaudio cumuletur. 6 PARS QUARTA, CAPUT XXII. 279 CAPUT XXII. QUAM BONA SIT coàxMUNIS ORATIO. quadam necessitate claustri, dum Conventus psal- I. terium quod legerat, Christi famulæ Deo offerendum committeret, dixit Angelo suo: Eia, dilecte Angele, tu qui cognoscis sicut et cognitus es, ego autem cognosco ex parte, hanc rogo orationem Regi tuo, cui in decore et deli- ciis assistis, repræsenta.» Cui Angelus: Nequaquam cognosco sicut cognitus sum; quia qui me fecit, cognoscit me, sicut summa potentia, sicut summa sapientia, sicut summus amor; ego vero eo tantum agnosco modo, sicut creatus sum. Ego quoque plus gaudeo quod tuam legatio- nem Deo meo habeo præsentare, quam unquam aliqua matrum de honore et divitiis unici filii sui potuit exultare v. Tunc Angelus orationem illam in specie alaudarum viven- tium, velut in linteolo candido Deo cum multa reverentia et gaudio præsentabat. Quædam vero alaudæ de linteo, velut evolare volentes, se elevabant, sed iterum resederunt. Quæ- dam autem evolantes, supra pectus Domini consederunt; aliæ vero ad os Domini evolantes, ipsum osculabantur. Et ait Dominus:&«Quot personæ hanc orationem persol- verunt, toties oculis mĩsericordiæ meæ eas respicere volo, et aures clementiæ meæ eis inclinare. Angelus custos orationem Deo præsentat. Dmrrre —— —2222222 8 1 5 ——— — ———— E2—— 3 Amorem suum sibi oblatum Christus acceptat. 280 LIBER sSpECIALIs GRATIXK. CAPUT XXIII. QUALITER chRISTUSs PRO HoMINR QUOD EI DEEST PER SEIPSUM SuPPLEr. RABAH hæc Dei famula pro quadam persona, quæ mœro- O rem cordis sibi conquesta fuerat, quem pro eo habebat quod Deum minus diligeret, eique minus devote serviret. Unde et ipsa in magnam incidit tristitiam, reputans se per omnia inutilem, quæ Deum pro tantis sibi collatis beneficiis, nequaquam ut dignum foret, diligeret. Cui Dominus re- spondit:&« Eia dilecta mea, noli mœrere; omnia enim mea tua sunt. Ad quod illa:«Si vere omnia tua mea sunt, ergo et amor tuus meus est, qui tu es, sicut Joannes dicit: Deus charitas est.(I. Joæx. iv. 16.) Hunc igitur amorem tibi offero, ut per ipsum omne quod mihi deest suppleatur. 5 Quod Dominus gratanter acceptans ait:« Optime sic facies, et cum me laudare sive amare cupis, nec perpetuo desiderio illud implere vales, ita dicas: Jesu bone, laudo te, et quidquid minus est in me, rogo ut tu suppleas pro me. Cum vero amare delectat te, dicas: Jesu bone, amo te, et quidquid minus est in me, rogo ut Cordis tui amorem Patri offeras pro me. Et hæc dices personæ pro qua oras, ut ipsa similiter faciat, et si millies in die replicando, me taliter rogaverit, ego toties pro ea me Patri offeram; quia non possum lassari nec tædiari.- PARS QUARTA, capur Xxiv. 281 CAPUT XXIV. QUID HoMuO IN TRISTITIA FACIAT. rEu cum pro alia oraret, hoc àa Deo responsum accepit: Sæpius legat hunc versum: Benedictus es, Adonai, in firmamento cœli, laudabilis et gloriosus et superexaltatus in œcula; qui fecisti cœlum et terram, mare et omnia quæ in eis zunt, et superlaudabilis, et gloriosus, et super- eæaltatus in cœgcula, alleluia. Et si quando inciderit menti ejus ut cogitet se non pertinere ad electos, faciat more hominis qui esset in valle tenebrosa: hic si libenter as- piceret solem, de valle in montem ascenderet. et sic tenebras evaderet. Sic et ipsa, cum involvitur tenebris tristitiæ, ascendat in montem spei, et oculis fide i aspiciat me, cœleste firmamentum, cui omnium electorum animæ velut stellæ sunt infixæ. Quæ stellæ, licet peccatorum nube et nebulis ignorantiæ obtenebrentur, in firmamento tamen suo, hoc est in mea divina claritate offuscari non possunt; quia electi, licet magnis quandoque involvantur peccatis, semper tamen eos in ea respicio charitate, in qua eos elegi, et in illa ad quam perventuri sunt claritatem. Unde bonum est homini, ut sæpe recogitet quam gratuita bonitate ipsum elegi, quam miris et occultis judiciis in peccatis existentem pro justo homine respexi, et quam amanter de ipso cogitans, omnia etiam mala ipsi in bonum commutavi, et benedicat me, æternam firmitatem electorum. In hoc autem verbo: Benedicadt te omnes Angeli et Sancti tui, desideret omnes Angelos et Sanctos me secum pariter collaudare.„ Ex valle tristitiæ ad montem spei anima ascendat. 282 LIBER SPECIALIS GRMTIX. CAPUT XXV. QUALITER HoMOο dονα AνAννA DEO cO᷑FHfar. EM cum pro alia oraret, hoc a Deo responsum audivit: Cum homo in aliquo gravatur, ad pedes meos se pro- sternat, ibique omne onus suum mihi committendo, deponat, legatque Orationem: Respice, Domine, super meffamulam tuam, pro qua Dominus noster Jesus Christus non dubitavit manibus tradi nocentium et Crucis subire tormentum: orans ut oculis misericordiæ ipsam respiciam, illuminando animam ejus, ut agnoscere valeat ad quid et ex quanto amore, hoc jipsi evenire permiserim, quatenus ad laudem meam hæc et omnia sibi adversantia sufferat patienter. De- inde ad manus meas veniat legendo Responsorium: Emitte, Domine Sapientiam de sede magnitudinis tuæ ut me- cum sit et mecum laboret,; ut ciam quid acceptum sit coram te omni tempore.. Da mihi, Domine, sedium tuarum assistri- cem Sapientiam. Ut Sciam. Cloria. It sciam. orans ut divina sapientia cooperatrix et adjutrix ejus sit, quatenus hoc gravamen ad Dei gloriam sibi utiliter ad fruetum universi- tatis valeat tolerare. Tertio ad Cor meum accedat, legendo: O miraà circa nos tuæ pietatis dignatio; inæstimabilis dilectio charitatis ut Sernum redimeres, filium tradidisti2: et: Oadmirabile pretium, cujus pondere captivitas redempta est mundi, tartarea confracta sunt claustra inferni, aperta 1. Ex Historia Sapientiæ, in mense Augusti. 2. Ex præconio paschali in Sabbato Sancto. PARS OUARTA, càpur xxvi. 283 est nobis janua vitæ, orans ut per amorem divini Cordis mei, quo omnium hominum onera portavi, faciam eam onus tristitiæ suæ cum gratitudine amanter supportare. v CAPUT XXVI. QUALITER HOoMO COR SUUM DE OMNI TRIBULATIONE DEO OFFERAT. lia vice cum pro una oraret, quæ certific ari desiderabat A si cum Deo permansura esset, vidit animam ejusdem coram Domino flexis genibus, cor suum ei propinantem, in modum calicis duas aures habentis, voluntatem et desiderium figurantes, quibus illa Deo cor suum offerebat. Dominus autem calicem illum gratanter accipiens, posuit in sinum suum. Habuitque duas amphoras, unam auream à dextris, et a sinistris argenteam, nunc de una, nunc de altera infun- dens pariter commiscebat: in aurea amphora dulcedo divi- nitatis, in argentea vero labor humanita tis ejus erat; quod insimul in cor hominis infundit, cum illi in tribulatione suæ divinæ consolationis dulcedinem dat sentire et labores suæ humanitatis tribuit in solamen. Et ait Dominus:«Cum homo gravatur, si in ipso initio mihi illud propinaret, ego cum inde biberem, ex ore meo tantum dulcedinis infunderem; unde sic nobilitaretur, ut nunquam de cætero posset perire. Sed cum homo prior inde bibit, inficit illud, et quo plus bibit. eo magis amari- catur, ut jam me inde bibere non deceat, nisi pœnitentia et confessione purgetur. v Glosa. Cum homo tristatur, statim omne gravamen suum Deo offerre deberet; tunc ipse dulce- 1. Antiphona vetus ad Crucis adorationem in Parasceve. Duplic'a per EER homini solatia. f f 65 f 1 * Quantocius ad Deum gravatus confugiat. 284 LIBER spECIALISs GRATIA. dinem suæ consolationis ipsi immitteret, et ad patientiam animaret, nec unquam permitteret gravamen illud absque fructu deperire; ita si contingeret hominem postmodum ex sua fragilitate illud resumere, inde scilicet cogitando vel loquendo, hoc quam citius pœnitentia deleretur. Sed cum homo gravamen suum ipse vult portare, labiturin impatien- tiam, et quo plus tractat, nünc inde loquendo, nunc cogi- tando, eo gravius et amarius sibi erit; et cum postmodum ad. Se redit, jam illud Deo offerre non audet, quia nec illum decet. Attamen adhuc non diffidat, sed confessione et pœni— tudine illud purgatum, Deo humili spiritu et corde contrito studeat propinare. Post hæc Dominus personam illam benigne amplexatus est dicens: Nemo tollet a me animam tuam. ↄ Benedicens etiam eam, signum crucis impressit ei dicens:« Divinitas mea benedicat te, humanitas mea confortet te, pietas mes foveat te, amor meus conservet te. v CAPUT XXVII. QUALITER ANIMA CHRISTO coLLUDAT, ET DE DEclis. LTEnA vice cum pro eadem persona Virginem gloriosam A exoraret, visum est ei quod beata Virgo daret ei tres decios dicens: Hos da ei ex parte mei, ut cum his Filio meo colludat; assolet enim sponsus sponsæ colludenti, annulos, monilia, et si quid habet delectabile quod manibus operata est, sibi per ludum auferre; similiter et ipsa quid- quid sponsus habuerit, sibimet vindicare.» Tunc illa divinitus inspirata, intellexit per unicum punctum decii de- signari hominis, vilitatem et dejectionem, quam tunc- PARS OUARTA, cAPUr XxXVII. 285 Christo quasi in ludo exponit, cum omni abjectione et quælibet adversa Christo libens offert, eligens sponte subjici omni creaturæ; ipsa vero Christo sua auſert, cum Christus suam exaltationem et condignum honorem, quem Deus Pater sibi dedit, pro dejectione qua pro homine in terris seipsum humiliavit dicens: Ego Sum vermis et non homo, opprobrium hominum et abj ectio plebis,(Ps. xxi.) e contra animæ donat. Duo puncta significant corpus et animam quæ tunc anima exponit, cum omniĩa opera sua tam spiritualia quam corporalia, ex amore, Christo in laudem ſacit; pro quibus et illi vicissim omnia opera divinitatis et humanitatis suæ rependit. Tria punctasunt tres animæ virtutes, scilicet memoria, intellectus ei voluntas, quas tunc anima in ludo jactat, cum in his secun- dum Dei beneplacitum se regit; ipsa vero quæ sponsi sunt, acquirit, cum sanctæ Trinitatis imaginem ad quam facta est. in se irreprehensibilem Christi gratia repræsentat. Quatuor vero puncta tunc anima jactat, cum se totam Deo in pro- speris et adversis, in præsentibus et futuris committit: cui Christus sua e contra jactat, cum quatuor mundi partes cum omnibus quæ in eis sunt, quæ sua sapientia(a) potenterregit, animæ subjicit et servire facit. Quinque puncta sunt quin- que sensus animæ, quæ tunc jactat cum sensuum suorum secundum Dei placitum fruitur: cui Christus sua quinque vulnera quæ pro ejus amore et salute pertulit, cum effectu pas- sionis suæ impendit. Sex puncta sunt sex hominis ætates, quas tunc homo jactat cum se omnibus diebus vitæ suæmale et negligenter vixisse confitetur: cui Christus e contra suam sanctissimam conversationem et totam vitam suam cum omni perfectione virtutum suarum in hoc ludo benigne ob- jectat. (a) potentia. Cod. Guelſerbyt. Hominis vilitas per Christi dignitatem compensa- tur. Sua quæque cum singulis Christi commutat anima. Animam quasi thesaurum sibi Deus custodit. 286 LIBER spECIALIs GRATIE. CAPUT XXVIII. QUOD QUIDOUID ANIMA DESIDERAT IN DEIT CORDE REQOUIRRAT. OGαν orabat pro una persona Dominum, ut purum, humile, desiderans, amans et spirituale cor sibi donaret. Pro qua tale res ponsum audivit: Omnia quæ vult et qui- bus indiget, in Corde meo requirat, et a me sibi dari postulet, more pueri qui a patre omnia quæ desiderat petit. Cum enim puritatem desiderat, ad meam recurrat innocentiam; cum vult humilitatem, de meo eam accipiat. Desiderium etiam suum de meo suppleat, et amorem meum cum religiosa et tota divina conversatione mea sibi fidenter usurpet. Tunc illa:„Mi Domine, rogo ut in extremis ejus mise- ricorditer cum illa agas, donans ei certitudinem tecum manendi.» Ad quod Dominus:«Quis sapiens thesaurum cum labore acquisitum et sibi dilectum projiceret et perderet? Ego omnia humana ejus in mea humanitate sanctificavi, et omnia spiritualia ejus in meo spiritu in baptismo vivificavi. Ergo in his duobus mihi adhæreat, omnia humana sua, scilicet tentationes, et quælibet adversa, meis humanis unita mihi committat; et spiritualia sua, scilicet spem, gaudium et amorem suum in me solum tendat: sic eam in æternum non derelinquam.- Pans OuARTA, carur xxx. 287 CAPUT XXX. QUALITER NEGLIGENTIAS CUM LAUDE SUPPLEEAS.“ rEu, cum pro quodam tribulato oraret, vidit ipsum pro quo orabat, stantem coram Domino, et Dominum dicentem: Ecce huic omnia peccata sua dimitto; ipse vero omnia peccata et negligentias suas cum laude supplebit. Inter Præfationem enim ad hoc verbum: Per quem majestatem tuam laudant Angeli, laudet me in unione illius super- cœlestis laudis, qua veneranda Trinitas in invicem se laudat et laudatur, et effluii in beatam Virginem ac deinde in omnes Angelos et Sanctos; legatque unum Pater noster, quod offerat in unione laudis qua cœlum et terra, et omnis creatura me laudat et benedicit: orans per me, Jesum Christum Filium Dei, orationem acceptari, per quem omne quod Deo Patri offertur, in summa ascendit placentia. Sicque omnia peccata illius et negligentiæ per me supple- buntur. v Si quis idem fecerit, pie credat eamdem se gratiam percep- turum, quia, ui supra ait Dominus, impossibile est homi⸗- nem non consequi quæ credidit et speravit. CAPUT XXX. QUALITER SE DEUS cUα ANIMA VESTTr, Er DE EFFECTU GEMuTTUUM. onox quædam dum in ſesto quodam ægrotaret, hæc Christi virgo, pietatis affectu, Dominum pro infirma orabat, piis querelis Domino opponens, cur dilectricem suam Deo Patri placet quod per Filium offeértur. „ ＋＋ —— ˖ ˖ ˖˖ Bonum infirmitatis. Gemitus ex amore reficit, illuminat, et acuit mentem. 288 LIBER spECIALIs GNATIX. quam tam ferventer sibi in choro assistere sciret, fecerit infirmari. Cui Dominus:«Et quare non licet mihi cum dilecta mea cum voluero, tripudiare? Cum homo enim in- firmatur, induo me anima ejus, velut vestimento decoris, et sic in jucunditate Cordis mei assisto Patri meo, gratias agens et laudans pro omnibus pœnis quas sustinet homo ille.» Et adjecit: Quicumque desiderat ut ejus anima me vestiam, mane cum surgit, ad me toto quo potest corde suspiret, desiderans ut omnia opera sua die illa in eo ope- rer. Sicque per gemitum me sibi intrahens, erit vestis mea; et sicut corpus vivit et regitur ex anima, sic anima ex me vivens omnia per me operatur.5 Dixiique iterum Dominus:«Magni effectus sunt gemi- tus, ita ut nunquam homo ad Deum ingemiscat, quin ei proximior quam antea fiat. Gemitus enim qui ex amore aut desiderio mei, sive gratiæ meæ, provenit, tria in anima operatur bona. Primo, animam fortificat, sicut bonus et suavis odor qui hominem reficit et confortat. Secundo, ipsum illuminat, sicut sol domum antea tenebrosam; tertio, eam dulcificat, ut omne quod agit sive patitur, magis sibi sapiat. Gemitus vero qui ex contritione peccatorum provenerit, velut bonus legatus, animam Deo recon- ciliat, gratiam reo impetrat, et conscientiam turbatam se- renat. Tunc illa intra se cogitabat quomodo fieri posset quod dicitur: Peccator in quacumque hora ingemuerit, omnium iniquitatum ejus non recordabor,(EAxchikL. xviii. 23.) cum adhuc tamen homo peccata sua confiteri oporteat, nisi vera ne. cessitas confessionem excludat. Ad quod Dominus respondit: Cum aliquis pro reo intercedit, non tamen servus illestatim ante faciem domini sui præsumit accedere, nisi prius a sordibus se emundei, et vestibus se mundis induat. Sic peccator, licet * PARS OUARTA, cApUr xxxl. 289 eum in gratiam meam susceperim, decet tamen eum sordes suas detergere, et decore virtutum se vestire., CAPUTRN QUALITER Houo sECUNDUM PLAcrruu DEI VIVAT. Ikoααπ rogabat Dominum pro quadam persona, ut se E instrueret quomodo secundum placitum suæ voluntatis vivere posset; pro qua tale responsum a Deo accepit: Ilpsa more sponsæ caput suum, manus, brachia et pectus suum adornet, et mantello se circumdet. Caput ejus divi- nitas mea est, quam laude et reverentia velut diademate adornet. Manus quoque et brachia annulis et armillis aliisque ornamentis decoret: hæc enim cmnia opera sua et labores, in unione et intentione operum et laborum meorum faciat. Habeat quoque annulum sapientiæ, hoc est, Scripturam sanctam frequenter legat, et memoriter teneat, quia sponsam sapientiæ decet esse in divinis eruditam. Habeat etiam annulum amoris, Deum scilicet toto corde, totisque viribus unice diligendo; annulum insuper fidei teneat, hoc est, fidem quam mihi professa est, omni diligentia servet; annulum quoque nobilitatis habeat, hoc est, exempla virtu- tum mearum imitetur: humilitatem videlicet, obedientiam, patientiam, voluntariam paupertatem, et cæteras virtutes meas, ex quibus anima nobilitata amplexibus meis digne perfruatur. Pectus vero suum adornet: suaves scilicet, et amatorias de me cogitando cogitationes, recolligens sibi in fasciculum omnia verba, opera, et passiones meas, quæ per jugem memoriam a corde ejus non recedant. Circumdet — Sit Christi. Sponsa in di- vinis erudita. — Singulos Christi digitos osculatur anima. Homo se ad Deum habeat sicut puer ad patrem. 290 4 LIBER SPECIXAUAAS GRATIÆ. se etiam pallio; hoc est diversarum decore virtutum se cunctis præbeat in exemplar. v Alia vice cum pro eadem oraret, videbatur sibi Dominum extendere manum suam ad illam pro qua orabat, et illam singulos digitorum ejus osculari; per quod divinitus intel- lexit designari: per extremum scilicet digitum, quod omnia opera humanitatis Christi, quæ fecit aut passus est, venerari et amare deberet; per annularem notabatur familiaris amor et fidelitas quam ad Sponsum Christum habere deberet; per medium digitum, eminentia cognitionis et contemplationis; per indicem, sapientia et doctrina quam indigentibus deberet impertiri; per pollicem, fortitudo et perseverantia divini amoris omniumque bonorum. Per hoc quod oscula batur digitos Domini, innuebatur quod has virtutes non solum habere deberet, verum etiam diligere; quia quan- tumcumque virtutis possidet homo, in amore ej usdem virtutis etiam delectatur. CAPUT XXXII. OUALITER HOMO SE DERBEAT AD DEUM TENERE. Liaã quoque vice, pro quadam orabat scire cupienti quid Deus ab ea maxime vellet. Pro qua tale responsum au- divit:«Ipsa, inquit, habeat se ad me sicut puer qui tenere patrem suum diligit, et semper ad ipsum ut aliquid sibi det recurrit; cui quidquid pater dederit, ex affectu quo ipsum diligit, pro magno et caro habebit. Sic et illa semper ad gratiam meam anhelet, et omnia quæ sibi dedero, nunquam parva reputet, sed ex amore cum magna gratitudine susci- PARS QUARTA, CAPUT XXXII. 291 piens, pro singulis gratias agat. Secundo, habeat se sicut sponsa quæ nec pro divitiis, aut pulchritudine, aut nobili- tate, sed ex amore solo eligitur et adamatur, et ad regnum decoris promovetur. Hæc sponsa magis gratifera, et fidelior, et amplius amans jure invenitur; et si quid a sponso, vel propter ipsum sustinere oportuerit, majori patientia suppor- tabit. Sic et illa semper in gratitudine memoretur quam gratuite eam elegi ante mundi constitutionem, quam caro pretio mei sanguinis eam redemi, insuper ad specialem amo- rem et familiaritatem meam vocavi. Tertio, sicut amicus ad amicum, qui omnia quæ amici sui sunt ad se pertinere putet; sic et ipsa in omnibus Dei gloriam quærat, et in quantum potest promoveat, et quæ contra Deum sunt, æquo animo nullo modo fieri patiatur. In omnibus autem his, si quando aliquid eorum quod desiderat, non consequi- tur, aut gratia assueta, seu consolatio divina sibi subtrahitur, non continuo contristetur, nec pro indignatione aliqua illud fieri, aut se a Deo derelictam æstimet; quia fidelis pater nequaquam filio, si ea petit quæ sibi non conveniunt, tribuit, et sponsus quandoque serium quoddam sponsæ exhibet, non ex indignatione, sed pro ejus instructione. Sic et Deus animæ fidelitatem cupit experiri, non ut ipse nesciat, gui omnià novit antequam fiant(Sar. vill..), sed ut eam coram omnibus Sanctis commendabilem reddat.„ QUOD HOoMO TRIBUS MoDISs DPEBETr SE AD DEUNMH HABERE, CUM EST INTER HOMINEs. rEu de alia Dominus ait:«Tribus modis se ad me habeat inter homines habeat se ad me sicut catellus, qui ex fidelitate sua, etiam sæpius expulsus, iterum dominum suum sequitur. Sic et ipsa, cum inter homines est, si aliquo verbo læditur, non statim per impatientiam effugetur; quod Sicut sponsa ad sponsum. Ut amicus ad amicum. Inter homines anima sit ut catellus. ——— —— In choro, tamquam sponsa Ad mensam Domini, ut regina. Anima Spon- 50 sit fidelis. 292 II8ER spECIALIs GRIKNIX. si quandoque fit, mox per pœnitentiam redeat, confidens de mea misericordia quod etiam per unicum gemitum omnia ei remittam. In choro et in oratione, habeat se ad me sicut sponsa- ad sponsum, per amorem et dulcem familiaritatis exhibitionem. Cum vero communicatura est, habeat se sicut regina ad regem suum: regina enim in convivio regis sui liberalis est, largitur dona, et eleemosynas erogat. Sic ipsa bona sui Regis sibi donata omnibus liberaliter tribuat, et suis orationibus subveniat.„ CAPUT XXXIII. QUIALITER ANIMA DEBEAT chRISTO sociARl. rEM cum hæc ancilla Christi aliquando se gloriosæ Virgini Mariæ recommendaret, visum est ei quasi sub pallio suo eam protegeret, dicens:«Anima desiderans Filio meo sociari, habeat se velut sponsa nobilis, longe super dignitatem suam sponsum habens, quæ pro honore sponsi sui in magna reverentia et disciplina se custodit, ne un- quam tale committat quod sponsum suum dedeceat, aut oculis ejus displiceat. Sic anima illa nunquam sponte sua ad peccatum etiam quantumcumque parvum se inclinet. Secundo, in omnibus quæ indiget aut desiderat, secu- rum ad Deum habeat refugium; ejus solius quærens conso- lationem et auxilium. Quod si eam statim noluerit conso- lari, sufferat patienter, sicut sponsa fidelis, quæ omnia secreta sua et necessaria sponso suo exponit cum fiducia, indignum judicans ab alio consolari. Tertio se Christo in virtutibus in quantum potest, conformet: scilicet rARS OUARTA, cAaPUT xxxv. 293 ut, quia Christus humilis fuit et obediens, studeat humi- liier omni se subjicere creaturæ, et si opportunum fuerit, usque ad mortem obedire. Hæc talis virtus ex unione Christi virtutis nobilior erit, quam mille virtutes quæ tali intentione non sunt peractæ.„ CAPUT XXXIV. QUALITER DEUS OPERA SUA HOMINI COMMUNICAT. nAHAr aliquando pro quadam valde benevola ad labo- specialiter ad vilia opera; viditque eam coram Domino flexis genibus et elevatis manibus, quasi oraret. Ad quam Dominus manus suas, de quibus balsami liquor emanabat, manibus suis applicuit, et liquorem illum instil- labat dicens: Ecce do tibi omnia opera mea in sanctificatio- nem et supplementum operum tuorum. 5 Untellexitque opera ejus et labores Deo valde complacere. Et ait Dominus: Cum laboribus impedita mihi non valet intendere, legat Antiphonam: Gratias tibi Deus, gratias tibi, vera, una Tri- nitas et trina Veritas, trina el una unitas, vel: Eæ quo om- nia, per quem omnia, in quo omnia ipsi glorià in Sæꝰcula, et studeat hominibus mite dare responsum.„ CAPUT XXXV. DE DULCI CONSOLATIONE DoMINI GUA CONSOLATUR HOMINEM. rERUH cum pro una oraret, vidit Dominum illam, pro qua orabat, dextera tenentem, et per quoddam pratum amœnum et florigerum deducentem. Per quod intellexit —————ů— — Patiens in infirmitate cor suum mundat. Christi paupertas, labor et passio. 7 294 LIBER sPECIAMAS GRATIR. quod eam ante mortem variis infirmitatibus vellet gravari. Dominus quoque habebat in pectore lilia, rosas et scuteola aurea; quæ illa cum magna delectatione confidenter acci- piens, et cum his ludens ante pectus suum ponebat. InScu- teolis intellexit designari constantiam:et victoriam; in rosis, patientiam, quibus in suis infirmitatibus deberet trium- phare; in liliis vero, cordis munditia notabatur, in qua Christo debuit conformari. Tunc illa quæ hæc videbat. dixit ad Dominum:« Dulcissime Deus, oro ut in extremis ejus des illi prœgustationem æternæ vitæ? scilicet securita- tem nunquam a te separandi.» Ad quam Deus:« Quis nauta qui bona sua cum pace ad portum evexisset, sponte in mare projiceret 1? Sic animam ejus, quam ab ijiafantia in Religionis proposito elegi, cujus manum dexteram ienui, et in voluntate mea deduxi, cum eam secundum placitum meum perfecero, etiam cum gloria mihi assumam. CAPUT XXXVI. DETRIBUS vIIS DpOMINI. uvn pro quodam tribulato oraret, hoc a Deo responsum accepit:„Tres vias in hoc mundo ambulavi, per quas quicumque me perfecte imitari voluerit, sequi opor- tebit. Prima erat arida et angusta; secunda florida et fruc- tiferis arboribus consita; tertia spinis et tribulis erat plena. Prima itaque via est voluntaria paupertas, quam omnibus diebus vite meꝶ in summo tenui et dilexi; secunda est virtuosa et laudabilis conversatio mea; tertia, dura et aspera 1. Cf. Cap. 26. Suνοr%. PARS OCARTA, CAPUT XXXVII. 295 passio mea. Itaque omnis qui me sequi voluerit, oportet ut paupertatem amplectens, nil in hoc mundo cupiat possidere; secundo, conversationem laudabilem teneat; tertio, pœnas et tribulationes pro meo libenter amore sustineat. CAPUT XXXVII. OAUTTEN AMML AD bEuν Cονν,, Er DE Hus SAckis ö vuLNERIBus. LIA vice vidit se coram Domino stantem, et ejus dulcis- A sima vulnera salutantem; vulnera autem eireumposita erant gemmis pretiosis; quod dum illa miraretur, Dominus ad eam ait: Sicut gemmæ magnas in se habent vires, ut etiam quasdam hominum expellant infirmitates, sic vulnera mea tantæ efficaciæ sunt, quod omnem animæ depellunt languorem. Sunt enim quidam tam pavida habentes corda, quod nunquam de mea audent confidere pietate; sed præ timore a ſacie mea fugere cupiunt. De quibus dici potest quod tremulam paralysim habent; qui si ad passionem meam refugerent, et vulnera mea sæpius dulciter saluta- rent, omnem prorsus timorem ab eis elongarem. Sunt Hb etiam quidam vaga et instabilia habentes corda, cogitatio- pavido,Eοr 5 5 vel tepido nibus ubique circumvolantes, et per unicum quandoque cordi verbum ad iram et impatientiam labentes; qui si cordetenus 5 8 10 passionem meam recolerent, et vulnere mea cordi suo infigerent, cordis ex hoc stabilitatem acquirerent, et patien- tiam invenirent. Item sunt quidam dormitantem paralysiia v habentes, illi scilicet qui omnia pigre et tepide faciunt; ————ꝛ—A— Manicarum amplitudo quid significet. Divino Cordi adhæren- dum in tribulatione. — LIBER sPRCIALIs GRATIX. 296 hi etiam, si meam devote recolerent passionem, attendenies vulnera mea, quam profunde et quanto dolore infixa sunt mihi, ab omni eos torpore excitarent.. Tunc orabat pro una persona, quam statim in præsentia Domini in alba veste stantem vidit, et Dominum manus suas ad ejus manus. applicantem; per quod intellexit quod a dexiera sua daret ei adjutorium et fortitudinem ad omne opus bonum, sinistra vero protectionem in adversis. Cogitante autem illa quid per manicas tunicæ designari posset, et cur eis Religiosi uterentur, dixit Dominus ad eam: HHoc per manicarum amplitudinem designatur, quod Religiosi ampla et parata corda semper habere debent ad omne mandatum.»Et ait Dominus: Hoc dices personæ pro qua oras, ut a lacrymis se temperet; quod dum nullo. modo potest, lacrymis meis suas apponat, dolens quod pro peccatoribus et ex amore eas non effuderit; tunc eas la- crymis meis unitas, Patri meo in laudem, proui voluerit, præsentabo.» Alia vice cum pro eadem oraret, vidit animam ejus in Corde Dei velut infantulum stare, et Cor Dei manibus suis tenere. Et ait Dominus:« Sic in omni tribulatione ad me veniat, et se ad Cor meum divinum teneat, quærens ibidem consolari; tunc eam in æternum non derelinquam. CAPUT XXXVIII. DE UriLrrarE LacRVYMARUA Er bE couuursTIONE EARUM. bÆν,Hplurimum gravabatur, pro eo quod a lacrymis ex quadam infirmitate se temperare nequibat Per quinque ſere annos continuos in tantum fleverat, ui meriio PARS QUARTA, CaPUT XXXVIII. 297 si non misericordia Dei sibi non affuisset, sensus aut visum inde amisisset. Rogavitque istam et alias ut pro se orarent, quatenus ab hoc tentationis gravamine per Dei clementiam solveretur. Cui hæc pie compatiens, eam sæpius benigne consolabatur, ei attentius pro ea Domino preces effundebat. Igitur illa in brevi est liberata, ita ut hæc super hoc Dominum quæreret quomodo a tanta tristitia esset tam subito immutata. Cui Dominus respondit:« Ex sola bonitate mea eam absolvi.„Et adjecit:„Dic sibi ex parte mei ut me roget, quatenus propter meam bonitatem omnes illas lacrymas commutem, ac si eas ex amore et devotione et ex contritione peccatorum effuderit.»Quod illa audiens, mirari cœpit quomodo lacrymæ tam inutiliter fusæ, in tam sanctas lacrymas possent commutari. Cui Dominus: Solummodo, inquit, bonitati meæ credat, et in quantum mihi crediderit, in tantum in ea complebo. ⸗ O mira et stupenda divinæ pietatis dignatio, quæ tam liberaliter per tales tantasque consolationes dignatur miseris subvenire! Quisquis hæc legis vel audis, tales consolationes a Deo per suam dilectricem hominibus factas, consulo tibi ut etiam tibi factas usurpes; quia et hoc sibi Deus revelavit multum complacere, si quod uni faceret, hoc alter sibi factum sive faciendum vendicaret. Multas et alias spi- rituales consolationes ab ea quamplures sunt conse- cuti; sed sœpissime quasi doctrinam eis propone- bat; quandoque ac si ab alio aliquo percepisset, eis indicabat. Benedictus igitur per omnia Deus, qui talem interventricem apud ipsum nobis contulit, quæ ora- tionibus continuis, et sedulis instructionibus aut consola- tionibus benigna mater exstitit miserorum! Lacrymæ ex infirmi- tate in meritum devotionis transeunt. Quod per Mechtildem aliis Deus tribuit quisque suùm faciat. 2 ˖ ererrrr eeeeee 298 LIBER SPECIALIS GRATIX. CAPUT XXXIX. 80 DE QUODAM TENTATO Er PER EAM LIBERATO. Uipau homo ex longinquo adveniens, tentationem suam ipsi exponebat, quam multis, tam Fratribus quam aliis Dei hominibus, fuerat conquestus, nec inde potuerat consolari. Quam benigne consolans, pro eo intente Domi- num exorabat. Sequenti die homo ille valde ipsi, regratia- batur dicens: tentationem illam ab eo penitus remotam, nec unquam ab aliquo taliter esse consolatum. DE OUODAM FRATRE ORDIxIS PRAÆDICArOoRUN“. ru cum pra quodam oraret turbato, apparuit ei Dominus stans secus montem floridum, habens dexteram contra mon- tem levatam. In monte vero conspexit minutissimos, quasi culices, vermiculos. Dixitque Dominus:« Sicut de facili 15 potest homo hujusmodi amovere vermiculos manu sua, sic inde discat multo facilius possem removere ab illo pro quo oras, omnia 15*3 R alios juvare. sua impedimenta, si mihi placeret; sed nolo: ut in parvis tim, aliis in magnis tentatis consilium et auxilium minis- 1. Jam plura sequuntur de Fratribus Ordinis Prædicatorum, qui ex domo sua in Hallis sæpius Helftense cœnobium ob spiritualia et minimis tentatus, discat per meam quam invocat gra- officia invisebant. ———— „ PARS OUARTA, CAPUT XLI. 299 trare»Et adjecit:«Scias, procul dubio, quod omnia illa quibus gravatur impedimenta, tam parum eum lædere possunt, sicut vermiculi minutissimi montem quem cernis poterunt devastare. ALIUD DE EODEM. LiA vice cum pro eodem oraret, dixit ad eam Dominus: 00 Ego elegi eum propter memetipsum et in ætern um conservabo; et ubicumque fuerit, regam eum, et cooperabor ei in cunctis operibus suis. Eroque protector, consolator et provisor domus quam inhabitat. Cum prædicat, Cor meum habeat pro tuba; cum docet, Cor meum habeat pro volumine: ad hæc tria Sstudeat Fratres admonere; primo, ut humanam fugiant delectationem quantum ad se- ipsos; secundo, ut honorem fugiant et elationem; tertio. ut ultra necessitatem in temporalibus rebus nihil requi- rant. Si Fratres his monitis non obiemperant, ille non cesset eos admonere, ut cum Propheta dicere valeat: Justitiam tuam non abscondi.(PS. XXXX. 11.) Omnem honorem ei exhibitum non sibi sed mihi susci piat, et omne corporis sui commodum accipiat, ac si corpori meo illud impendat. v CAPUIT XLI. DE ALIO FRATRE PRÆDICATORE. 36 in oratione, de quodam Fratre tale a Domino accepit responsum:«Ego dedi me in potestatem ejus; ita quod contra ejus voluntatem nullum peccatorem volo ſerire; insuper omnibus pro quibus oraverit, tantum gratiæ meæ volo impertiri, quantum ipsius complacuerit voluntati. v Cor divinum pro tuba et volumine. —— — rrNDrrrerrrrrrrrereeree ———— Dominus ex animabus gratiam suam quasi apis exsugit. ——ů—— 300 LIBER spECIALis GRATIxÆ. CAPUTXLII. QUALITER PRO ALIO HOMINE ORAVIT. LIA vice, cum pro quodam Fratre oraret, Dominus sic A intulit:„Quasi penna levis ad ventum validissimum mota liquori adhæret balsamitico, sic anima ejus adhærebit Cordi meo divino.v CAPUT XLIII. QUOD DoMINUS SE APl coMrARAT. vAban vice, videns hominem in Dei servitio arefactum pene consumptum, dixit ad Dominum:«Eia mi Domine, quomodo tu istius fortitudinem totam in te tra— xisti, et velut apis florem totum exsuxisti?»Cui Dominus: Ego sum apis qui meiipsius dulcedinem in me sugo.„ Tunc vidit quasi apem volantem ex ore Dei et iterum in ipsum. At illa cogitabat quid hoc esset; et Dominus: Apis ista Spiritus meus est. Cum vero hominibus gratiam inſundo, et iterum ab eis recipio, sic in Corde meo divino mel operor æternæ suavitatis.„ PARS OUARTA, capur XLv. 301 CAPUTXLIV. QUALITER DoMINUS JESUS CHRISTUS SiBI SERVIENTIBUS SERVIT. uvd quædam persona in choro Collectas diceret, vidit Dominum Jesum in specie juvenis pulcherrimi, coram ea stantem, librumque ipsi tenentem, et supra pectus ejus se reclinantem, et ei dicentem:„Sequar te quocumque ieris; mihi tolli non poteris.» IIla vero cœpit mirari cur tantam amicitiam Dominus illi exhiberet; cui Dominus: Egò scio quid in ea prævaleo, ei ego sibi sensus in omni- bus duplicabo.„ CAPUT XLV. QUOD DoMINUS JESUS GAUDET DE PENITENTIA PECCATORIS. rEMA cum pro alia oraret, hoc responsum accepit: Ego eam sine intermissione subsequor, et cum per pœniten- tiam seu desiderium, vel amorem ad me convertitur, ineffa- biliter gaudeo. Debitori enim majus gaudium nullus facit, quam qui ei thesaurum quo se solvat tribuit: ego vero me quodam modo debitorem Patri meo feci, cum pro hominis culpa me satisfacere spopondi; ideoque nihil desiderabilius et jucundius mihi reputo, quam ut homo per pœnitentiam et amorem ad me revertatur. 5 Sequar te; mihi tolli non poteris. 1. Quamdam a se refugientem Dominus suaviter invitat. 302 5 LIBER spECIALIS GRATIÆ. CAPUT XLVI. QUOD DouiMUs ZESUS PRRBET SE FIDELI ANIMS. un quædam infirma communicatura esset. vidit Domi- D num majestatis Jesum, sponsum florigerum, ante in- firmæ lectulum, velut super solium excelsum; et dum sacerdos hostiam sacrosanctissimam ori ejus imponeret, ipse Jesus Christus, panis vivus et Angelorum indeficiens cibus, se totum præbuit illi animæ: os suum roseum ad osculandum, brachia ad amplexandum. Sicque felix illa anima, tamquam nivea columba tota cum Dilecto unita erat, ut ibi Bihil appareret nisi Deus. CAPUT XLVII. DE QUADAM PERSONA QUAν TIMUIr SKPIUS COMMUNICARE. rEn cum oraret pro quadam persona, quæ pro tepore et levitate sæpius corpus Domini dimittebat, vidit eam coram Domino stantem et sibi Dominum dicentem« Ca- rissima mea, cur fugis me?„ Illa vero admirabatur quare ipsam tam amicabili nomine nuncuparet; ad quam Domi- nus:„Omnibus diebus vitæ suæ hoc nomine vocabitur. Illa vero timere cœpit ne forte post hanc vitam tali nomine privaretur; cui Dominus:«In æternum hoc illi nomen manebit. Anima vero hominis illius stabat coram Domino, in specie virginis pulcherrimæ. Dominus autem convertit se adillam dicens:«Accede fiducialiter ad Patris omnipoten- tiam, ad confortandum te; ad Filii sapientiam, adillumi- nandum te; ad Spiritus Sancti benignitatem, ad dulcifican- dum te. 5 PaRS OUARKRTA, capUr xLix. 303 CAPUT XLVIII. DE ALIXA QUAÆ SIMILITER TIMEBAT. LA tentata ex eo quod, cum accederet ad vivifica Christi Nie lt per se nullus digne accedere possit, se tamen specialiter indigne sumere timebat; pro qua ista fideli corde Dominum invocans, tale ab eo responsum accepit: Ipsa sæpe accedat ad me, et quotiescumque ad me venerit, susci piam eam quasi legitimam reginam meam. vIn quo verbo illa tentata multum consolata, divinæ gratias retulit bonitati. CAPUT XLIX. QUOD HokO OMNIA ILLA DEO FACIT QUAÆE FACIT HOMINI PROPTER DEUM. AricærA vice quadam, ex eo quod homini cuidam sæpius pro necessitate ministrans, timebat se cum illo plus occupari quam deberet; cui apparuit Dominus habens in sinu vestem hominis illius et consuens, dixit illi:« Noli timere; quidquid homini illi facis, mihi impendis.»Quæ tamen nesciens timori illi resistere, rogabat Dominum ut hanc tentationem ab ea removeret. Quod pius Dominus ſecit, ita ut sæpius ab eodem homine contristaretur; sed hoc gra- tanter pro Dei amore suscipiens, orabat Dominum ut nul- lum cordis gravamen adversus hominem illum sentiret, ne peccaret. Dominus vero extremum digitum contra eam ele- vabat; at illa dum cogitaret quid hoc designaret, Dominus Anima in communio- ne sicut regina. ä— ——*ů— Humilitas, patientia et charitas. Dominus homini ut pater, mater, frater ac soror. 304 LIBER SPECIALIs GRATIx. respondit: Sæpius tibi monstravi per ipsum digitum hu- m̃anitatem meam figurari.» Et adjecit:«Quid in eo vides„ Et illa:«Tres articulos.» Cui Dominus: Major articulus designat humilitatem; quia maxime hominem hu- militate ad gratiam meam præparo. Medius articulus patien- tiam, qua homo patienter ferre debet quæque adversa propter me. Superior articulus, qui est tenuis et ad omnia conjunctus, est charitas. In his tribus te exerceas, et omnia adversa in amore meo superabis. 5 GU ALIUD VALDE NOTABILE. un quædam nimis tristaretur, compatiens devote orabat 6 pro ea, quatenus pius Dominus per Spiritus Sancti consolationem ipsi dignaretur subvenire. Ad quam Dominus: Et cur turbatur? Ego creavi eam mihi, et dedi me sibi ad omnia quæ requirit a me. Ego sibi pater in creatione; ego mater in redemptione; ego frater in regni divisione: ego soror in dulci societate.„ CAPUT LI. QUoD Houo DEBETr DEO DARE suos INIMIcos. rEM dum quædam ab alia contristata ipsi turbationem 1 indicasset, pro ea Dominum interpellabat; cui Dominus: Dic illi ut det mihi suos inimicos, et ego illi dabo meipsum cum omnibus Sanctis in æternam mercedem.- PARS OUARTA, CArUr LIII. 305 CAPUT LII. QUOoD DpEus voLUNTATEUM suscifir PRO Facro. * G etiam ea pro quodam contristato, dixit Dominus: Si quis ita tristatur, ut sibi videatur quod libentius mo- reretur, quam illam perferat tristitiam; quoties illud grava- men mihi obtulerit, proponens in eo de cætero velle durare, toties oblationem illam suscipiam, ac si pro me passus sit.„ CKPUT LIII. QUOD DEUS DESIDERAT cONVERTI PECCATORES. rEu cum oraret pro quodam afflicto, quem sciebat esse in statu non bono, indignatione adversus eum movebatur, eo quod sæpius hominem illum salutaribus corripuerat verbis, sed ille adhuc quasi incorrigibilis permanebat. Tunc ait illi Dominus:(Eia concede mihi, et ora pro miseris pec- catoribus, quos tam caro emi pretio, et tantopere ad me converti cupio. 20 Propter Dom inum pro induratis orandum. ——.——UH—Eł—ñ3——— 23—— 306 LIBER SPECIALIS GRATIAZ. CKPUT LIV. QUop DEUS MAXIME DELECTATUR IN CORDE HOMINIS. Lia quoque vice dixit ad eam Dominus:«Nulla res me delectat, ut cor hominis, quo tamen rarissime utor. Omnibus enim bonis superabundo, excepto hominis corde, quo sæpissime frustror.„ CAPUT LV. QUO0D douixus JIESUS cHRSTUS ASSISTIT DEO PATRI PRO PECCATORIBUS. RANrE aliquando, vidit Dominum in veste sanguinea sic dicentem: Sicut humanitas mea, tota cruore perfusa, ineffabili amore se Deo Patri hostiam in ara Crucis obtulit sic adhuc eodem amoris affectu assisto Patri cœlesti pro peccatoribus, omnia genera passionis meæ repræsentans; et hoc maxime desiderabile mihi est, ut peccator per veram pœnitentiam ad me convertatur, et vivat.„ ——— PARS OUARTA, ckrUr LViI. 307 CAPUT LVI. DE QUlNOUE MiLLIBUS QUADRAGENTIS SEXAGINTA Pater noster. 1IA vice, cum offerret Deo quinque millia quadragenta A sexaginta Pater noster, perlecta a Congregatione, in honore sanctissimorum Jesu Christi vulnerum, apparuit ei Dominus, expansis manibus et omnibus vulneribus apertis, dicens ad eam: Cum penderem in Cruce, omnia vulnera mea patebant, et singula voces ad Deum Patrem mittentia pro hominis salute interpellabant; et sic usque hodie clamore quodam Dei Patris iram mitigant peccatori. Et hoc dicotibi, quod nunquam mendicus adao potuit lætificari, accipiendo eleemosynam, quam importunis clamoribus acquisivit, sicut ego exultans suscipio orationem, quæ mihi in honore vulne- rum meorum exhibetur. Et hoc quoque dico tibi, quod hæc oratio nunquam pro aliquo devote et intente legi poterit, quin ei obtineat statum salutis. Tunc illa: Mi Domine, et quæ est intentio in qua hæc tibi vis legi? v» Qui respon- dit: e Ut homo non solum ore, sed etiam corde, verba in- tente proferat, et saltem post quinque Pater noster mihi commendet. Inspiratusque est ei divinitus etiam hic versus, qui ad quintum Pater noster jungi deberet: æDomine Jesu Christe, 1. Cf. Lib. I. c. 18. Tot millia Pater noster possunt inter plurimos dividi, quatenus ad eamdem intentionem recitentur. Christo gratissima ad ipsius vulnera oratio. —————— 6* Peccator cum convertitur Christum quasi a cruce solvit. Dominus charitatis mero ebrius. 308 LIBER SpEclalLis GRATIXÆ. Fili Dei vivi, suscipe hanc orationem, in amore illo superex- cellenti, in quo omnia vulnera tui sanctissimi corporis sus- tinuisti;ʒet miĩserere mei, et omnibus peccatoribus, cunctisque fidelibus, tam vivis quam defunctis,» Dixitque iterum Dominus: Peccator quousque in peccatis est, me velut in Cruce distentum vinculat; sed mox cum per pœnitentiam ad me convertitur, continuo me absolvit, et ego cum gratia mea et misericordia, quasi de Cruce solutus, iotus super eum ruo, sicut olim super Joseph, cum me de Cruce solveret, cecidi, meque ipsum totum in potestatem ej us do, ut de me omnia quæ voluerit, facere possit. Quod si in peccatis usque ad mortem perseveraverit, justitia mea super eum potestatem habebit, quæ tunc eum secundum quod meruit, judicabit. CAEUn LVII. QUOMODO EI DbouiNxUS coNrurrTr CENTUM PECCATORES. Unaudiret legi in Evangelio: Veniet Filius hominis in potestate magna et majestate,(Luc. xxi. 27.) perfusa spirituali lætitia, dixit ad Dominum:«Eia, bene venias.»Et Dominus:«Perpende quæ dicis: cum dicis bene, nota illud bonum quod ego sum, a quo omne bonum effluxit et effluet sine fine. Cum dicis venias, attende illum divinum amorem charitatis, quo ad animam venio, totus ebrius mero charitatis.„Tunc oravit Dominum pro om- nibus qui essent in statu peccati, ut ipsos converteret; cui 1. Sic legitur: Videbunt Filium hominis venientem in nube cum potestate magna et majestate. v PARS QUARTA, CAPUT LVIII. 309 Dominus:«Ecce propter tuas preces centum convertam peccatores. v CAPUT LVIII. QUAM PARATUS SIT DEUS RECIPERE PECCATORES. AboAs aliquandiu gravi capitis dolore, cum die quadam E inter Missarum solemnia ipsum dolorem circa obla- tionem hostiæ, cum eadem hostia sacrosancta Domino in laudem æternam offerret, protinus apparuit illi Dominus tenens in manibus suis delicatis circulum quemdam ligni aridi, circa quem rosas pulcherrimas connectere videbatur. Illa vero dum multum admiraretur quidnam hoc sibi vellet, quod Deus circa hoc aridum lignum tam floridas rosas an- necteret, audivit Dominum dicentem:«Ecce per hoc quod arido huic ligno has vernantes rosas alligo, intelligas desi- gnari quod nullius un quam peccatoris cor ex peccatorum rubigine adeo aruit, si aliquem dolorem vel infirmitatem corporis, quantumvis etiam parvum, pertulerit tali inten- tione, quod pro amore et laude nominis mei, majorem libenter sustinere proponeret dolorem, si mihi complaceret, quin ipsa hora ex tali deliberatione revirescat, et gratiæ misericordiæ divinæ ex tunc jam capax efficiatur. ltem dico tibi, quod nullus est peccator adeo magnus, si vere pœnituerit, quin ipsa hora illi omnia peccata sua plene dimittam, ac cum tanta clementia et dulcedine Cor meum super eum reclino, ac sic nunquam peccasset. v Tunc illa: Si ita est, quid est, dulcissime Deus, quod miser homo hoc minime sentit? vCui Dominus:«Ex eo est quod interiorem. Quomodo peccatoris opera bona revirescunt. 1 ———ęV—-——e —— Gustus Peccati persistens divinam impedit dulcedinem. Digiti virtutes Christi notant Extremus, hum!:tatem 310 LIBERn spECIALISs GRATIX. peccati gustum nondum plene amisit: verbi gratia, si homo post pœnitentiam tam fortiter viliis resisteret, ut omnem peccati gustum et delectationem penitus extirparet, procul dubio Spiritus divini suavitatem persentiret. v O vere altitudo inscrutabilis sapientiæ et misericordiæ tuæ, dulcissime Deus, qui tam miris et multis modis, attrahere tibi conaris cor peccatoris, ut nullus ei jam detur locus desperationis, quem tanta subsequitur elementia paternæ revocationis! CAEUTEI DE ILLIS QUE SCRIPSIT CUIDAM MATRONA SKECULARI ET SIBI FAMILIARI I. ARISsIMA mihi in Christo filia, Amator animæ tuæ tenet manum tuam in dextera sua, tangens digitis suis singulos digitorum tuorum, ut inde tibi ostendatur qualiter in anima tua operetur, et qualiter eum sequi debeas, ejus exempla imitando. Extremus digitus ejus significat humillimam conversa- tionem ipsius, qua venit in terram non ministrari sed ministrare, et omni subjici creaturæ. Ad hunc digitum etiam tuum apponas: hoc est, cum superbia inflaris, recole humi- liationem et subjectionem Dei tui; orans ut per ipsius humilitatem, omnem devincas superbiam et propriamvo- 1. Quæ hac Epistola continentur, sunt sola scripta quæ propria manu beata Mechtildis nobis reliquit, cum ex ejus enarrationibus tantummodo constant reliquæ hujus Libri partes. paRS OUARTA, carur Lix. 311 luntatem, quæ provenit ex privato amore quo seipsum diligit homo. Per annularem figuratur ejus cordis fidelitas, qua solli- citus curam nostri, velut mater fidelissima, gerit, tollens onera et gravamina nostra ineffabili cordis sui fidelitate, et protegens nos a cunetis malis. Ad hunc etiam digitum tuum conjungas, agnoscendo quantam infidelitatem tam prædulcissimo et fidelisimo Amatori tuo exhibueris, elongans ab eo animam tuam, quam sibi in laudem et amorem creavit, ut eo solo in æternis perfrueretur deliciis, quam raro et quam tepide ejus memoreris. Ejus medius significat Eternum, altissimum, divinum amo- rem ejus, qui eum tam mirabiliter et tam efficaciter animæ inclinat, nec Cor ejus quiescere sinit, donec se totum animæ infundat, velut aqua effluens cum impetu, ei quærens in quod se transfundat. Ad hunc digitum etiam tuum apponas, hoc est tuam voluntatem, videlicet si eum omni hora non potes amare, da voluntatem pro facto; ita quod si omnium Sanc- torum, omniumque creaturarum amorem habere posses, in ipsum solum dirigere velles. Index ejus significat mirabilem et inscrutabilem divinæ providentiæ ordinationem, quæ omnia homini futura mise- ricorditer prævidet; et cum deviat, quanta sapientia et dignatione eum revocat, quandoque prosperis quandoque adversis. Huic digito libenter tuum apponas, hoc est ut ei credas quod omnia quæ tibi evenerint, sive læta sive tristia, ex tanto amore ejus et ad tantam utilitatem tuam proveniunt, ut nihil aliud tibi aut aliter evenire velles; et ideo pro singulis ei laudes et gratias agas. Pollex significat divinam ejus omnipotentiam, et po- tentem suæ paternæ benignitatis protectionem; qua resistit et comprimit omnia fideli animæ adversantia, nisi quantum ad ejus sanctificationem et virtutum exercitationem, aliqua Annularis, fidelitalem. Medius, amorem Index, Dei Providen- tiam. Pollex, omnipoten- tiam. 312 LIBEK SPECIALIS GRATIX. evenire permittit. Ad hunc quoque digitum tuum etiam 8 conjungas, videlicet ut et tu ſortis sis in virtutum exercita- tione, et viriliter vitiis resistas; non diffidens de Dei mi- sericordia, si te permittit in aliquo tribulari, aut si tibi suæ gratiæ subtrahit relevamen. AD EAMDEM coNSOLXATIO BONA. ridnris et Deum diligens anima, considera diligenter et O amanter legem quam tibi imperialis juvenculus Jesus, paternæ benignitatis Filius, dedit, cum te sibi in sponsam elegit, seque tibi in sponsum deliciosum donavit, ex seipso et per seipsum nuptias illas peragendo. In die igitur tantæ solemnitatis et lætitiæ cordis ejus, vestivit se ob tui amorem veste rosei coloris, quam amor in sui Cordis Sanguine colo- Qualiter se ravit. Sertum etiam rosæ et lilii capiti suo imposuit, cir- N8808810 cumpositum undique nobilissimis margaritis, pretiosissimi 67011 1 videlicet Sanguinis sui guttis. Chirothecas etiam in manibus tam bene perforatas habuit, ut nihil omnino retinere posset, quin omnia tibi traderet, quæ toti mundo ante absconderat. Nobilis thorus ejus dura Crux erat, quam tam gaudenter et tam ardenti amore insiliit, quod nunquam sponsus in lecto eburneo aut serico tantum est delectatus. In hoc amoris lectulo te adhuc expectat inæstimabili æstuans desiderio, donec amplexibus tuis perfruatur. Quod si nunc ejus esse volueris sponsa, oportet ut omni prorsus delectationi abre- nuntians, et ad ipsum in lectulum doloris et contumeliæ accedas, conjungens te lateri ejus vulnerato. Considera diligenter quale et quam pretiosum pignus tibi posuit, cum prædulce Cor ejus, divinitatis gazophylacium, tibi aperuit; propinans tibi inde præclarum amoris pocu- PARS QUARTA, cApur LIx. 313 lum, quod sanet omnes animæ tuæ languores. Hoc præno- bile pignus inappreciabilis ponderis est; quia omnis gratiæ, omnis virtutis, omnisque boni est contentivum. Hoc, inquam, pignus tibi auferre non vult, quia per hoc fidem suam firmavit. Sicut rex, qui sponsam suam nondum per- duxit in domum suam, urbem aut civitatem aliquam divitiis plenam amicis suis in pignus exponit; sic sponsus amator tuus, Deo Patri pretiosissimum donum, divinum scilicet Cor suum, in pignus dedit quod te sponsam suam nunquam deserere velit. offerens etiam illud quotidie in altari pro te, in exhibitionem amoris quo te ab æterno prævenit. Ergo æterni Patris filia, ej usque unici et coæterni Filii sponsa præelecta, amicaque Spiritus Sancti et requies desi- derata, dilige tam præcordialem Dilectum, a quo dilecta es, qui et totus amor est; esto fidelis ei qui ipsa fidelitas est, et cum aliquid molestiæ occurrerit, suscipe illud, ac si vin- culum aureum sit, quod Deus imponit tibi, quo te ad Filii sui trahat amorem. Tu autem statim quasi consentiens ad tractum illum, te totam eleva, et cor tuum, ut magis trahatur, per gratitudinem et patientiam habilita, diligenter attendens quam Deus per hoc velit in anima tua operari salutem. Considera etiam quid desit tibi in virtutibus: quod si in- diges humilitate aut aliqua virtute, exclude tibi clave amoris pretiosissimum omnium virtutum scrinium, Cor scilicet Jesu Christi divinum; orans Dominum virtutum, ut virtutes suas nobiles tibi det, quibus omne devincas vitiorum tenta- mentum. Quod si latrunculi malarum scilicet cogitationum tibi advenerint, recurre ad armarium, assumens inde præ- clara arma: hoc est, Domini tui passionem et mortem, quam tam valide per jugem memori am cordi tuo infigas, ut omnis inde cogitationum turba annihilata fugetur. Cum vero de- sperati væ cogitationes te impugnant, recurre ad scrinium in- exhaustæ pietatis, quæ nullum vult perire, sed ad agnitio- Cor suum ut pignus, animæ aperuit ut inde sumat amoris poculum. Molestia aureum vinculum uo sponsa 8 Sponsum trahitur. Ex Corde Christi sunt virtutes requirendæ. ——— —— ¶ů— Si quid a Deo retardat, amoveatur. 314 LisER SPpECIALIS GRATIX. nem et amorem veritatis venire, exceptis his qui sponte eligunt damnari; recolens quod Deus paratior est hominem suscipere, quam ipse venire; et hoe maxime desiderat, ut homo talem se exhibeat, ut gratiam suam sine intermissione illi infundere valeat, et quælibet bona in eo semper aug- mentet. ITEM AD KAMDENM, DOoCTRINA VALDE BONA, MArox hominum, Dominus Jesus Christus, deside- 6 rio desiderat animam sibi uniri, specialiter illam quæ vult ab eo consolari, ejusque delicias cupit experiri, ut omnem consolationem, sive delectationem creaturarum abjiciat, quæ ipsam ad Dei amorem non allicit, aut compellit. Cum enim homo aliquid habet quod diligit aut in quo delectetur, cogitet apud se quod hoc Deus illi donavit, ut ad suum ex hoc amorem promoveatur. Quod si sentit se in amore Dei ex hoc non proficere, sed illud quod diligit, seæpius cordi suo quam Deum advenire, debet illud juste amovere, sive homo sit sive alia creatura, si Dei familiaritatis non vult carere; quia delicata valde est, nec omnino patitur supra se aut etiam secum aliquid haberi. Ipse enim Jesus paternæ charitatis Filius, solus vult esse amantissimus et intimus cordi tuo. ADHUC 4D EAMDEM MATRONAM ADMONTTIO UTILIS. rus Cor suum divinum donavit animæ ut ipsa cor suum D vicissim illi donet. Quod si gratanter et fiducialiter fecerit, ipsum potentia sua sic continebit, ut homo ille nun- quam ad magnum valeat declinare peccatum. Homo etiam ELESS paRS QUARTA, cxpUr LxX. 315 Cordis Dei studiosus sit, considerando attentius quid sibi maxime complaceat. Et cum tristatur, statim ad thesaurum sibi commissum fidenter confugiat, quærens ibidem conso- lari. Quod si divina disponente gratia, non consolatur, nihilominus Deum, ex corde gratias agendo, laudet; quod Deo multum in anima fideli complacet, quæ non sua, sed quæ Jesu Christi sunt, quærit, nec suam consolationem divino præponit honori. SAPUT EX. DE TRINA DOMINI INTERROGATIONE. UpiExs in Evangelio legi: Simon Joannis, diligis me plus his? etc.(IoaxxN. XxXI. 15. 16.) cum his inten— deret verbis, facta in excessu mentis vidit se coram Domino qui et dixit ei:«Interrogo et ego te: ad quæ mihi juxta veritatem conscientiæ tuæ responde: Est-ne aliquid in mundo adeo tibi carum quod propter me, si in tua esset potestate, nolles relinquere?»At illa respondit:«Tu scis, Domine, quod si totus mundus meus esset, cum omnibus quæ in eo sunt, pro amore tuo ad integrum deserere vellem. v Quod Dominus statim acceptavit, ac si omnia hæc ex proprio reliquisset. Iterum Dominus eam interrogavit: Est-ne ullus labor sive obedientiæ jugum tam grande, quod pro amore meo nolles subire?»Respondit: Etiam, Domine, omnia pro tuo nomine parata sum tolerare.„ Iterum Dominus:« Est- ne aliqua pœna tam gravis quam pro amore meo pati recusares?»Respondit: Mi Domine, Cordis Dei studiosus homo sit. Mechtildis Domino amorem triplicem spondet. — KX3 Ipsi Dominus triplicem curam committit. 222 ů˙————— 316 LIBER SPECIALIS GRATIÆ. tecum et cum tuo adjutorio omnibus pœnis parata sum sub- jacere.» Quæ omnia Dominus ita acceptavit ac si opere compleverit. Et ait iterum Dominus: En tria hominum genera tibi commendo: scilicet, pueriles innocentes et simplices, qui per agni innocentiam designati sunt; ut eos instruas, et ad mei agnitionem et amorem pertrahas: secundo, tribulatos et abjectos, qui similiter per agni mansuetudinem designantur; ut eos consoleris, et auxilium in quantum potes impendas: tertio, totam Ecclesiam, quæ in ovis utilitate figurata est, quam desideriis continuis et orationibus indefessis, oculis misericordiæ meæ præsentabis. v ExPLICIT PARS QUARTA. PARS QUINTA CAPUT PRIMUA. DE ANIMX sS0RORIS sUE, ET QboD HouiNxIs DESIDERIUM POST MORTEM Efus VIVIr. xInæ pietatis hæc virgo super afflictos pia gestans viscera, E sicut vivorum semper memor exstitit ante Dominum, ita nihilominus animabus suis devotis orationibus studuit suffragari. Unde factum est ut multoties, cum etiam pro animabus oraret, quæ orationis subsidio non indigebant, earum meritum et gloriam pius et miserator Dominus eidem demonstraret. Dum itaque die quadam Missa pro defunctis in Capella cantaretur, et ipsa pro anima sororis suæ felicis memoriæ, Domnæ Gertrudis Abbatissæ, cujus gloriam antea multoties in spiritu viderat, Historiam! Sanctæ Trinitatis in gratiarum actionem Deo persolveret, dixit ad eam Dominus: Modo iterum libenter videres eam?„ Statimque vidit animam ejus in magna gloria, habentem in capite velum lineum valde splendidum. At illa inierrogabat animam quid per velum ejus figuraretur. Cui illa:«Habitum meum designat et 1. Sic vocatur in Liturgia series Antiphonarum et præsertim Re- sponsoriorum quæ ad unum Officium pertinent. ———ů———.rn—2——2 1 —̃——— —.— — — Abbatissa Gertrudis in cœlis coronatur. Orationes post mortem uam in vita utiliores. 318.IBER spECIAXLIs GRATIR. omnia fila hujus velaminis divinitas singulari gloria et splendore perlustrat. In hoc verbo intellexit quod nihil adeo parvum est, quod homo ex devotione et consuetudine sui habitus ſacit, ut est illud quod velamina et coronas portat, quod coram Deo in oblivione sit, et pro quo anima specialem non recipiat dignitatem. Et illa:«Ubi est, inquit, corona tua?„ Respondit: Corona mea tam inæstimabilis gloriæ est, quod a terra usque ad thronum Dei sublimata est, et attingit quatuor mundi confinia. Quæ ideo in terris initium habet quia memoriam mei et exempla hominibus in terra reliqui; sed usque ad thronum Dei exaltata est, quia Deus laudem et honorem, et omnes Sancti gaudium habent ex meis virtutibus. Quatuor autem mundi partes ideo complectitur, quia mea conversatio toti proficit Ecclesiæ, et usque in finem sæculi est profutura. Cum vero illam de quadam causa perquireret pro qua adhuc vivens Dominum oraverat, illa respondit: à Oratio mea modo majoris effectus est operaturque utilioraet fructuo- siora, quam tunc cum essem in terris.v Cui dum illa admirans diceret: Quomodo hoc fieri posset, illa respondit:«Ita est, quia oratio justi, etiam illo moriente, nequaquam mori- tur cum illo, neque deficit; sed qui pro peccatoribus in vita sua oravit ut non perirent, ejus oratio et desiderium etiam post mortem ipsius valebit. Et ita de aliis. 5 Simile huic habetur in libro Machabæorum secundo, ubi legitur Oniam, qui summus fuerat sacerdos, et Jeremiam pro- phetam apparuisse Judæ Machabæo, et Oniam de Jeremia di- xisse: Hic est qui multum orat ꝑro populo, etc.(IL. Macn. xv. 14.) cum certum sit Jeremiæ animam tunc fuisse in limbo. Sed qui in diebus vitæ suæ, ut verus Dei sacerdos, precibus suis Deum populo placaverat, etiam post mortem dicitur pro plebe orare. Unde colligi potest quod quicumque extenderit .—. ⏑ιε —— —.— paRS QUINrA, cærur 1. 319 desiderium suum usque in finem mundi, ita quod si possibile esset, orationibus, desideriis, laboribus et sufferentia sua omni * bus hominibus et animabus purgandis proDei amore et honore vivere et proficere vellet, sine dubio Deus votum suum pro facto acceptabit. CAEUPII. ITEM DE ANIXxA SORORIS SUE ET QUOD ANIME BEATORUM OMNIA VERBA OUÆ PRO Eis LEGUNrUR DEO OFRERUxr. 4 11A vice dum Conventus communicaret, vidit animam 56 ejusdem sororis suæ, inæstimabili pulchritudine stantem 1 a dextris Dei, et quot personæ communicabant. tot dulcia ipsi Dominus oscula infigebat; in quo ejus speciale me- ritum exprimebatur, quod habet ex eo quod tam fideliter a Hoc dum ista admirans et congratulans videret, desiderabat Commenda- tur U Sororibus exigebat ut sæpius et libenter communicarent. 0 etiam scire si aliquod meritum sacerdos ex hoc lucraretur, communio 10 —— 8838——— 8 P 0 5 quod accedentibus Dominici corporis sacramentum minis- geffnectis. traret. Ad quod Dominus respondit:&Sicut miles quispiam ditaretur, si regis sui unicum filium in ulnis suis ad sin- 5 gulos principes portaret, et quilibet eorum filio regis centum 1 marcas offerret, et rex omnia hæc militi cum filio revertenti donaret: sic meritum sacerdotis augetur, qui cum devotione et gratulatione fidelibus Christi corporis sacramentum minis- trat. 5 Post hæc ad sororem suam dixit: àDic mihi, soror caris- sima, quid tibi proficit, cum legimus pro te His:oriam sanctæ Trinitatis aut aliam quamcumque orationem?» Respondit: Suscipio singula verba de ore vestro in modum rosarum Ex charitate orationes fiant pro defunctis. 320 LIBER sPECIALIs GRATIx. quas dilecto meo cum gaudio offero. Ostenditque ei in pallio suo rosas pulcherrimas, in medio aureum folium habentes, et ait:Hoc aureum ſolium cordis est folium, scilicet charitatis, unde orationis effectus procedit; quia ex charitate, non ex debito, talia mihi offertis.»Tunc illa: Quid vero de iis fit quæ Sanctis offerimus?» Respondit:- Singuli sibi oblata cum gratitudine similiter accipiunt, et cum gaudio Deo regi suo præsentant; etiam si omnibus Sanctis unum tantum dicas Pater noster, ea intentione quod si posses, unicuique unum sigillatim legeres, tunc omnes illud singuli totum accipiunt, ac si cuilibet dixeris sigil- latim.„ CAPUT III. DE ANIMA SORORIS MECHTILDIS. vun felicis memoriæ Soror M. deſuncta esset, anima ejus DB taliter est ipsi revelata. Vidit ergo animam ejus in specie virgi nis pulcherri mæ, amictam viridi sindone, coronam auream habentem in capite, et stantem in medio mulütu- dinis Virginum et Sanctorum qui eam nimio inter se duce- bant affectu; et agnovit in spiritu quod esset in expectatione glorificationis suæ, quæ ſoret perficienda illa hora cum ad Missam sacrosancta offerretur hostia. Tunc seipsum Dominus quodam speciali modo dare vellet animæ ejus, pro eo quod aliquanto tempore infirmitate corporis fuerat impedita Christi corporis percipere sacramenta. Deinde cum cantaretur Offertorium, Domine Jesu Christe, et nullus adesset qui pro illa paupercula oblationem faceret, PARS QUixTrA, capur 1v. 321 videbatur sibi ipse Rex gloriæ, virtuium sponsus, accedens Deo Patri, offerret omnia sua divina opera, orationes, labores et passionem sanctissimæ humanitatis suæ, cum gloria suæ divinitatis excellentissimæ, in augmentum gloriæ et gaudii nov sponsæ suæ. Dehinc beata Virgo, Mater sponsi virgina- lis gloriæ, accedens, sacrificavit omnia dona, gratias et vir- tutes sibi collatas, in augmentationem gloriæ sponsæ Filii sui. Deinde Patriarchæ, Prophetæ, Apostoli, Martyres, Con- fessores, Virgines, singuli quique Ordines Sanctorum acce- dentes, eadem ſaciebant. Cum vero sacrosancta offerretur hostia, apparuit a parte Orientis lux quædam mira et ineffa- bilis, quæ videbatur significare Sloriam divinitatis, in qua rapta est beata illa anima; ibique percepit illam ſelicissimam de qua supra dictum est communionem, et veram ac dulcis- simam Dei associationem et fruitionem, omniumque laborum et dolorum plenam et superabundantissimam remuneratio- nem, de qua magis credere quam cogitare aliquid, vel dicere potest cor humanum. CAPUT IV. DE ANIMA PIXÆ YSENTRUDIS INCLUSæ. ELicis memoriæ Vsentrudis inclusæ animam etiam hoc F modo ad Dominum transisse cognovit. Videbatur enim sibi quod omnes Ordines Angelorum in ejus gloriam et hono- rem eam obsequendo præirent, eo quod omnium similitudi— nem et societatem quadam speciali dignitate obtineret. Angelicis namque spiritibus cohquabatur in charitativo et humili obsequio, quod omnibus ad se venientibus exhibebat. 21 Christus et Sancti pro animæ offerunt sua merita. In gloriam post Hostiæ oblationem rapia est anima. Angelorum ordinibus pia inseritur anima. ———.—— Triplex præmium. 322 LIBER SpECIALISs GRATIÆ. Archangelis vero in Dei familiaritate et virtutibus, quia in omnibus bonis se fortiter exercuerat, et virtuosis exemplis, imo et Dei accensa 2clo, correptionibus multos ad Deum convertebat. Item aliis tribus Angelorum Ordinibus similis inventa est, quia fortis et potens contra dæmones et vitia fuit, et Dei imaginem, quam in se immaculatam repræsenta- bat, tam in se quam in omnibus hominibus verebatur et dili- gebat, et quĩa intenta et devota oratione Dominum diebus ac noctibus adorabat. Summis quoque Angelorum Ordinibus coæqualis inventa est, tum propter deliciosam et amœnosam Dei in ea requiem, tum propter cognitionis Dei in ea pleni- tudinem, tum propter amoris præcipuum in ea fervorem. Beata igitur Maria Virgo et beatus Joannes Evangelista, animam ejus ante thronum gloriæ præsentabant. Quam Dominus Jesus Christus inter amplexus suos amantissime suscipiens, et ante conspectum Dei Patris statuens, in hono- rem sponsæ suæ dulciter decantabat: Hæc est quæ nesci- vit thorum in delicto, etc. Hæc est quæ ioto corde et totis viribus me dilexit; Hæc est quæ pura mente mihi adhæsit. 5 In corona quoque sua Christi passio, quam valde diligebat, et amor et castitas speciali dignitate supereminebant. Simi- liter in vestibus ejus hæc tria excellere et omnem decorem ejus visa sunt perlustrare. ANe DE ANIMXA B. DE BAR SANCTIMONIALIS. rEM cum Religiosa quædam persona agonizaret, vidit Do- minum Jesum Christum jibi præsentem, et tenentem lin- teum candidissimum ante os infirmæ, quasi in eo animam 323 PARS QUINTA, CApUr v. 7 ejus recepturus. Quæ statim ut defuncta est, celebrata est pro anima ejus Missa, in cujus initio Dominus Jesus Chris- tus, Virginum sponsus, visus est ad altare accedere, et effun- dere super illud magnum thesaurum; per quod significa- batur quod omnia sua, etiam beatissimam passionem suam, obiulit Deo Patri pro anima illa. Deinde beaia Virgo Mater obtulit varia ornamenta, quibus solent ornari sponse nuptiarum iempore; quæ significabant omnia opera quæ Dominus operatus est in illa. Et hæc obtulit beatissimæ Trinitati in laudem et gloriam, in supplementum decor iset glori novæ sponsæ Filii sui, pro gaudioadventus ejus. Etcum elevaretur hostia, visus est Dominus quasi stans in altari; et inclinans se ad sacerdotem ait:«Voluntas tua voluntas mea est.»In his verbis cognovit quod desiderium sacerdotis illa hora fuit ut anima plene absolveretur. Quod et factum est; et cum perventum esset ad Agnus Dei, et sacerdos corpus Dominicum percepisset, venit illa anima in specie virginis pulcherrimæ ad altare, et Dominus inclinans Se Osculatus est eam; per quod dulcissimum osculum consecuta est cœlestis vitæ ſelicissimum consortium. Finita Missa, cum sacerdos daret benedictionem, auditæ sunt voces in aere psallentium, tympanis et citharis et om- nium musicorum generibus, ut fieri solet in nuptiis rega- libus. Susceptaque est anima illa in consortium Angelorum et Sanctorum, cum ineffabili lætitia sustentantes Se supra domum in qua corpus jacebat, quousque commendatio pera- gereturex more; tunc gaudentes animam ad cœlestia deduce- bant. Aͤltera die, dum corpus tradendum erat sepulturæ, iterum Dominus in Missa visus est, et anima cum magno comitatu virginum advenit, decorata rosis aureis, tamquam sponsa noviter domum introducta. Post hæc ad Offertorium Do— mine Jesu Chniste, Dominus blande conversus ad animam Novam sponsam Virgo Mater ornat Filio suo. Post Missam anima suscipitur in cœleste consortium. ( wmw Ad thalamum Sponsi sponsa deducitur. 324 LIBER SpECIALIS GRATIK. dixit: eVade nune, et offer Patri meo omnia, quæ hesterna die pro te obtuli, cum Matre mea, quia omnia sunt ad tuam beatitudinem sempiternam. Tunc illa accedens cum mul- titudine virginum obtulit thesaurum illum pretiosissimum à Domino sibi datum. Singulæ quoque virgines obtulerunt omnia, quæ in eis beatissima Trinitas operata est magnalia pro sua collega. Sicque virgines illæ altare circumgirabant, habentes inter se novam illam sponsam; choream ducebant jucundissimam, quousquèe Missa esset finita. Dehinc levantes se in aere supra locum, quo corpus tradebatur sepulturæ, psallebant Domino laudes, usque dum omnia ibidem essent peracta. Tunc iterum percutientes tympana, hymnis cœles- tibus ducebant sponsam illam, beatam scilicet animam, in thalamum sponsi immortalis, cui est honor et gloria per æterna sæcula. Amen. O felix anima, o vero Dei gratia et nomĩine Berthal quæ pro singulari munditia tuæ innocentissimæ vitæ, Angelorum Domino indissolubili amoris vinculo sociaris, Sequens Agnum quocumque ierit! nostri quoque memorare in abundantia tuarum deliciarum. Sicut Dominus visus est pro hac anima se offerre Deo Pairi, sic pro omnibus Spiritalibus, qui hic pro amore uo omnia reliquerunt, se offert, cum post mortem non habeant qui pro eis oblationem faciat; quod pius Dominus per seipsum di- gnatur supplere. 1. latine, Lucia. ——— paRS QUIxTA, cxrur vi. 325 CAPUT VI. DE ANIMA OUÆ EVOEAVIr ix ULNAS BEATA MARLÆ4 vixGINIs dUN ExIRRET A coRroRE. oR qdquædam, omnibus diebus vitæ suæ Deo in sancta 8 religione devote deserviens, cœpit infirmarĩi; pro qua ista Dominum devotius invocabat. Viditque animam ejus quasi coram Domino genua flectentem, et Dominum vulnera sua rosea eidem ostendentem; quæ illa hoc versu, quem anima nunquam audierat, salutabat: 4 O salutifera vulnera dilectissimi amatoris mei Jesu Christi, salvete, salvete, sal- vetel in omnipotentia Patris qui vos dedit, in sapientia Filii qui in vobis sustinuit, in benignitate Spiritus Sancti qui in vobis opus nostræ redemptionis perfecit. 5 Cum ergo olei sacrati percipere deberet unctionem, ei Con- gregatio convenisset in domum ubi infirma jacebat, vidit duos Angelos qui pelves portabant. Per aquam quæ erat in pelvi designabatur misericordia et veritas, in quibus anima lavari debuit ab omnibus maculis, juxta illud: misericor- dia et veritas prœcedent Faciem tuam(Ps. LXXXVIII. 15.) Post hæc vidit quatuor Angelos venientes, et supra infirmæ lectulum pallium rubeum tenenies, per quod innuebatur me- ritum et dignitas quam post hanc vitam susceptura erat; 1. Infra hæc Soror vocatur Mechtildis, et propter donum contem- plationis specialiter commendatur, indeque eadem esse videtur ac illa de qua agitur in Capite sequenti, itemque supra, Part. Il. cap. 42. et in ipso S. Gertrudis opere, lib. V. c. 7: quæ sane perhibetur esse Soror Mechtildis, auctor Libri cui titulus: Luæ fuens divinitatis, hic ad calcem editi. RERRr 4 ◻ ———— ee ee „„„„„„Kç„„ ——————— Anima solumJesum requirit. B. Maria infirmam tradit Eilio suo in sponsam. 326 LIBER spECIALIS GRATIR. quia quamdiu anima subsistit in corpore, non potest agnos- cere gloriam qua eam Deus in cœlis coronabit. Tunc mul- tum cœpit contristari, eo quod dilectus animæ suæ deesset; quia Angelorum præsentia nequaquam ipsam poterat con- solari. Et cum eum quem solum amabat, de angulo ad an- gulum oculo cordis quæreret, invenit eum secundum cordis sui desiderium, stantem in medio domus, in vestitu candido aureis clypeis adornato. In candore significabatur infirmæ munditia, in clypeis vero, ipsius patientiæ constantia, qua pro Domino multos dolores et infirmitates sustinuerat patien- ter. His quoque vestibus se Dominus ad honorem sponsæ suæ adornaverat. Dominus autem ante infirmam in locum sacerdotis se po- nebat, et beata Virgo ad caput residebat; et dum sacerdotes litaniam legerent, Dominus ter eam signo crucis signabat dicens: Ego benedico te in sanitatem animæ et in sancti- ficationem corporis.» Cumque nominaretur Virgo Maria, ipsa erexit infirmam dicens: Ecce, Fili, hanc sponsam tibi do perpetuo amplexandam.»Singuli quoque Sanctorum ad nomina sua Dominum genibus flexis pro ea rogabant. Ex hoc omnes Sancti choream circa lectum ejus ducentes, inter quos quæ Virgines erant Deo proximæ ibant. Finita autem unctione, dicit Dominus ad Matrem suam:«En istam tübi commendo, quam repræsentes meↄ conspectui immacula- tam. 5 Et dum instaret hora beatissimi ejus transitus, cum jam in extremis laboraret, ista compassionis affectu permota, Dominum pro ea attentius exorabat. Visumque est ei quasi innumerabilis Sanciorum exercitus adveniret. Martyres vero ordinabant se ad caput ejus, qui erant amicti rubeo indu- mento, habentes aurea scuta in vesübus. Et dicebant ad invicem: Moveamus clypeos nostros.»Et moventes tam dulcem sonum reddebant quod dolor infirmæ in lætitiam est PARS QUixTA, capUr Vi.“ 327 commutatus. Amantissimus quoque animæ Jesus stabat ante infirmæ lectulum et Mater ejus juxtaeum. Tunc beata illa anima carnis soluta vinculo, læta in ulnas evolavit Virginis Matris, ab omni dolore liberata, in perpetuum coronanda. Virgo autem Maria dedit eam Filio suo; quam ille in am- plexus suos mira blanditate suscipiens, supra pectus suum pausandam reclinabat, quousque Missarum solemnia celebra- rentur, et Paschalis victima pro ea offerretur. Dominus autem commendaverat personæ illi, quæ hæc vide- bat, ut promoveret citius pro ea Missam decantari; quod et fac- tum est, et ante Primam pro ea Missa fuit celebrata. Domiĩnus vero in honorem novæ sponsæ suæ, veste candida se vestie rat in qua erant aquilæ. In candore signabatur infirmæ illius munditia et castitas; in aquilis autem ejus cor contemplati- vum. Cum vero Missa inchoaretur, ipse summus Sacerdos et verus Pontifex pro ea Missam celebravit. Supra altare erat reconditus pretiosissimus thesaurus, omnia videlicet bona quæ ipse Dei Filius in terris pro hominis salute est operatus; quem obtulit Patri suo cœlesti pro anima in supplementum ejus meritorum. Tunc inclyta Virgo Maria duxit animam ad altare, dans illi aureum scrinium, in quo etiam erat recon- ditus omnium virtutum thesaurus, et bonorum operum quæ beata Virgo in terris perfecit, et etiam suorum quæ ipsa in terris exercuerat, ut omnĩa Deo offerret pro cunctis negligen- tiis suis. Ad Evangelium autem, Dominus accipiens manus ejus dixit illi: Promiĩtto tibi, dilecta mea, quod caro tua, quæ in mei Servitio tota elaborata est, in die resurrectionis futuræ gloriose resurget. v Anima autem velut sponsa decentissime ornata, habebat annulum in manu, cujus lapis hominis ſaciem prætendebat; et cor ejus iamquam perlucidum speculum enitebat. Cumque 1. Ct. Legatus, lib. V. c. 7. circa ſinem. Anima volat ad B. Virginem. Aquila cor contemplati- vum designat. Præconium sororis Mechtildis sancti decantant. Unio fit animæ cum Domino. 328 LIBER sPpECIALIs GRATIE. Agnus Dei paschalis pro ea Patri sacriticaretur, de Corde Dei tantæ claritatis lux emicuit. quod animam totam circumdedit nec amplius videri potuit. Sicque splendore divinitatis irra- diata et mira Spiritus Sancti suavitate perfusa, et omnibus cœlestibus affluenter dotata, inseparabilis unionis copula unus cum Deo spiritus est effecta. Cum veroad tumulum corpus efferretur, audivit Sanctorum dulcem harmoniam personare in honore exequiarum sponsæ Regi immortalis, dicentes: Beata es et bene tibi erit, egregia sponsa Christi, Mechtildis; quia cum Sanctis gaude- bis et cum Angelis exultabis in æternum.»Multa etiam lu- minaria magnas flammas emittentia præcedebant corpus, quæ significabant opera sua bona quæ Deo cooperante perfecerat. quæ animam ad æternum præmium præcedebant. Post hæc Rex regum et Dominus dominantium, sponsam suam acci- piens, suis eam amplexibus adaptavit. Quæ statim potens Dei effecta, accipiens manum Domini, præsentem Congrega- tionem benedixit. Sicque Dominus dilectam suam cum inæstimabili gaudio ad cœlestia transvexit, prosequente eam Sanctorum exercitu glorioso. Viditque felicem animam stantem in præsentia semper venerandæ Trinitatis, ineffabili decore nitentem. Dominus vero quasi illam osculaturus se illi inclinabat, nec tamen eam est osculatus. Super quo dum illa quæ hæc videbat miraretur, Dominus ita respondit: Per osculum pax intelligitur, et quia in cœlo pax non datur, sed æterna illic pax est, idcirco non indiget pacis os- culo.»Dixitque ad animam:« Surge, et velut filia in patris tui rue amplexus»Quæ amplexata est eum cum læ- titia. Et Dominus:«Per amplexum intelligitur unio, qua mihi anima vinculo indissolubilis amoris perpetuo copu- latur.„ — FPARS QUINTA, carur vrr. CAPUT VII. DE ANIMA FRATRIS N. DE ORDINE PRÆFDICATORUM. osr obitum Fratris N. Ordinis Prædicatorum. qui fami- liaris et fidelis amicus fuerat Claustri, infra dies octo anima ipsius hoc modo illi est revelata. In Missa itaque vidit animam ejus in aere calceatam calceis valde ornatis, jita ut quæ hæc videbat, optaret sibi de ornatu calceorum illorum aliquid dari. Cui ille:«Accipe gemmam patientiæ.»Hæc calceamenta signabant labores itinerum quos in Ordine habuerat. Et vocans eam proprio nomine ait: 4Eia, eia, qualia me celastis, ecce nunc scio.„ Tunc illa:«O Domine ora pro nobis.»Et ille: àNoli me vocare Domine, sed Fra- ter; quia omnes in Christo Fratres sumus. Et illa: àOra, quæso, pro nobis, ne seducamur ab inimico in dato nobis dono:. Cui ille:«Induite vos armaturam fidei, sicut electi Dei; scilicet, ut vere et pure credatis illud ex Deo esse. 5 Cum vero perventum esset ad Offertorium Missæ, audivit vocem dicentem: à Patefactæ sunt januæ cœli.» Et vidit quasi permaximam portam festinanter aperiri, qua intrabat anima prædicti Fratris cum inæstimabili jucunditate. Cui Dominus expansis occurrens manibus, suscepit eam in ulnis, deducens usque ad thronum gloriæ, statuit eam coram se, et induit eam miro et ineffabili decore, quale humana non potest exprimere lingua. Inter alia, specialiter dedit illi chi- 1. Cf. Part, IV. C. 40. 5 2. Dono, scilicet, revelationum. De custodia doni specialis ab inimico. Stola pri ma est ipse Dominus. In claritate Soror Mechtildis apparet. 330„ LiBER spECIALIS GRATIXK. rothecas candidissimas in manibus, et calceamenta multo quam prius lucidiora in pedibus, dicens: 4 Cito proferte stolam primam.»Quam stolam facit Dominus de seipso. Et in hoc agnovit qualiter Deus est vestis animæ, quia sicut omnium gratiarum est auctor et largitor in terris, ita est etiam Beatorum ornamentum, gloria et merces copiosa in cœlis, ornans eos ex semetipso et remunerans Pro omnibus bonis operibus et virtutibus in terra peractis. Deinde impo- sita est ei corona permaxima ex auro rubeo et gemmis pre- tiosis, quam accipiens cecidit super pedes Domini gratias agens, et recognoscens quia hæc omnia sola Dei bonitate et non suis meritis accepisset. Tunc illa scire desiderabat quid inde meruisset quod donum Dei tam fideli corde in sorore Mechtildit dilexisset. Et vidit effluxum quemdam de Corde Dei manantem speciali modo in animam ejus; quem etiam influxum cognovit dari omnibus qui donum Dei speciale in aliis amant, licet in se- ipsis non acceperint. Et statim apparuit soror Mechtildis in magna lætitia ineffabili gloria et claritate circumdata. Cui hæc admirans ait:«Fac me, quæso, aliquid de ornatu tuo agnoscere tam ineffabili.»Quæ respondit:«Non pote- ris comprehendere, quia multipliciora sunt ornamenta mea quam in aliquo vestimento terreno sint fila intexta, et hæc omnia gratis accepi a Domino meo sponso.»In quibus verbis cognovit quod Sancti nihil attribuunt sibi de suis meritis, sed totum quod possident meriti et gloriæ, miseri- cordiæ et gratiæ ascribunt divinæ. 1. Cf. Part. II. cap. 42. item, S. Gertrudis, Lib. V. c. 7. Donum Dei hic accipitur pro gratia revelationum, ut supra. PARS QuivrrA, cærur ViiI. 331 e DE ANKIMA FRnarRis H. DE PLAWEN I. xonarA a Fratre quodam ut pro anima cujusdam Fratris Dominum precaretur, et ipsa hoc differret facere, cum esset in oratione, inspiratum est sibi quod pro anima illa orare deberet; sed cum adhuc renueret, audivit Dominum cum quodam serio sibi dicentem: Num desiderio amici mei non potero satisfacere per te? Et accipiens manum ejus dixit ei: Veni, et introducam te in locum tabernaculi ad- mirabilis usque ad domum meam». Statimque rapta est in cœlum, ubi vidit animam Fratris illius quasi staret coram Domino; et quinque radii de Corde Dei prodeuntes animam illam mirifice adornabant. Primus radius intravit oculos ejus: qui significabat cognitionem illam jucundissimam, qua Deum incessanter in gloria suæ divinitatis contemplatur. Secundus radius intravit in aures ejus, designans gaudium quod habet ex verbis dulcifluis, et salutatione melliflua quam jugiter audit ex ore Dei. Tertius os replebat, designans laudem illam ineffabilem qua Deum laudat incessanter. Quartus implevit cor ejus, declarans inæstimabilem dulce- dinem et gaudium, ac delectamentum quod habet ex in- fluentia divinæ voluptatis. Quintus tegebat et illustrabat. omnia membra ejus ineffabili decore, significans quod omnibus membris suis et viribus devotus ſuerat in bonis operibus, et exercitatione virtutum. 1. Quidam Hearicus de Plawen juxta.edebur, in Algemeine Archiv. erat secundus filius Burchardi comitis de Mansfeld; sed eumdem esse de quo hic agitur dubium est. Cor divinum sensus animæ beatificat. —ů Anima, cur citius ad Deum rapiatur. 332 LIBER spECIALISs GRATIR. Habebat etiam in capite coronam mire ornatam, in qua specialiter vidit ornamentum Dominicæ passionis; per quod cognovit quod specialiter affectus fuĩsset circa Dominicam passionem. Tunc illa admirando dixit ad Pominum: O mi dulcissime Deus, cur animam hanc tam cito assumpsisti de sæculo, quæ tam multis profuisse poterat verbo et exemplo?„ Et Dominus: Vehemens desiderium ejus coegit; me sicut enim ablactatus super matre, ita anima ejus adhæsit post me, et ideo meruit habere requiem in me. Meritum ejus et gloria quam ſuerat accepturus tanta erat, quod aliquam expectatio- nem præcedere oportebat; in qua expectatione ipsum in meo pectore ſeci pausare.»Et illa:«O amantissime Domine, quamdiu ita pausavit?» Respondit:« Momento unius mane; donec amor omnia pro eo complevit quæ sibi ab æ- terno præordinavit. CAPUT IX. DE ANIMABUS FRATRUM DOMNI ALBERTI ET SANCTI THOMÆ ORDINIS PNKDICATORUM. ENERABILLis memoriæ Domni Alberti et Fratris Thomæ, de Ordine Prædicatorum ſ, animas, velut duos præno- biles principes, hoc modo vidit cœlestia penetrasse. Cuilibet enim duo magni Angeli cum mirificis candelis præibant; quorum unus de choro Seraphim, alter erat de Cherubim. Per Angelos de Cherubim significabatur quod in terris 1. B. Albertus Magnus anno obiit 1280; sanctus quidem Thomas anno 1274. Hic autem anno 1325 inter Sanctos relatus est; illius vero cultus quibusdam locis a Gregorio Papa XV anno 1622 concessus. l PARS QUINTA, cͤrur ix. 333 divina cognitione fuerant illustrati. PerAngelos de Seraphim, specialis amor quo ad Deum flagrabant, et quo intellectum et cognitionem sibi divinitus datam, ut donum Dei exi- mium, diligebant. Cum autem pervenissent anie thronum Dei, omnia verba quæ scripserant, in vestimentis eorum velut aureis litteris inscripta apparebant, quos radius divini- Disi Thomæ 13 3 8 8 8 8 et B. Alberti ö tatis, ac si rutilans sol in auro lucens, illustrabat, ita ut sin- multimo- 19 gula verba resplendorem mirificum in ipsam refunderent di- Prew vinitatem. Quædam etiam suavissima dulcedo ex ipsis verbis omnia eorum membra influebat, quæ animas eorum mira ̃ 3 jucunditate replebat. Omnia autem verba quæ de excellentia 4 divinitatis, sive humanitatis Christi scripserant, singulari 6 gloria eorum animas irradiabat, jita ut ex hoc aliquam divi- nitatis similitudinem in se trahere viderentur. In quantum 2 etiam de Angelorum gloria et felicitate, sive Prophetarum aut Apostolorum dicta elucidaverant, seu Martyrum trium- ε —ε⏑ phum extulerant, et aliorum Sanctorum merita dictis et scriptis commendaverant, in tantum singulorum gloriam in se quodammodo repræsentabant: videlicet Angelorum clari- tatem, Prophetarum merita, Apostolorum dignitatem et. excellentiam, Martyrum triumphalem gloriam, Confessorum doctrinam et sanctimoniam, omniumque Sanctorum glorifi- * cationem quadam similitudine in se contrahebant. Fundator claustri cum duabus primis Abbatissis in gloria videtur. 334 LIBER spECIALIs GRATIX. CAPUT X. DE ANIMA DOMNI B. FUNDATORIS cLAUSTRI. &anniversario quodam piæ et semper recolendæ memo- riæ Domni B. 1 Comitis, fundatoris nostri, cum Missa pro eo celebraretur, hæc Dei ancilla vidit animam ejus co- ram Deo stantem, et in veste ejus animæ totius Congrega- tionis quam ipse fundaverat, velut imagines pulcherrimæ apparebant, tam earum quæ jam in cœlestibus regnant, quam earum quæ illuc sunt perventuræ. In corona quoque ejus tot aureos flores habebat quot animas in eodem cœno- bio fuerat Deo lucratus. Duæ etiam Abbatissæ à, quæ idem cœnobium rexerant, una a dextris et alia a sinistris ejus, in gloria stabant; quibus Dominus valde dulcibus verbis gra- tias egit, quod de ovibus sibi commissis nulla unquam pe- riisset. Singulæ vero personæ de Congregatione et multi hæredum suorum, et qui bonorum suorum in terris bene usi fuerant, in modum choreæ circa eum se giraverunt, et de singulis personis radius in animam ejus tendebat, qui mira claritate animam ejus illustrabat. Quælibet etiam per- sona dulcissimum carmen Deo modulabatur, in quo de singulis quæ cum eis Deus ſecerat bonis, faciebant mentio- nem: quæ anima illius auscultans mira cordis exultabat delectatione. Per quod intellexit quod meritum de singulis haberet, et de omnibus quæ Deus in eis perſecerat bonis, quadam proprietate velut in suis exultaret. 1. Burchardi novæ lineæ Mansfeldensis I. de quo in Præfatione ho- rum librorum. 2. Cunegundis de Halberstadt, et Gertrudis de Hackeborn, soror sanctæ Mechtildis. PARS QuINTA, capur x. 335 Vidit etiam inter eos Domni 1O. Præpositi animam mira- Item apparet bili et ineffabili decore circumornatam, quasi similitudine claustri habentis cancellos pulcherrimos, in quibus animæ velut imagines sedebant, et desuper scripta erant omnes observationes et quælibet bona suis temporibus instituta. DE ANIMA DOMNI C. PLEBANI IN OSTERHAUSEN. RIMAM quoque Domni C. plebani de Osterhausen? 9055 etiam vidit ibidem; quæ vestem habebat plenam circu- lis aureis, in quibus Sancti residebant; in quo figurabatur quod valde devotus fuerat circa Sanctos. Videbatur etiam sibi quod sacerdos qui tunc Missam pro eo celebrabat, aureos calices, unum post unum, animæ ejus propinaret: in quo intellexit quod devota gratitudine ejus animæ congaudens, Deo pro ea preces et gratiarum actiones offerebat. Cumque hostia salutaris immolaretur, Dominus Jesus Christus Cor suum dulcissimum aperuit: de quo ineffabi- lis suavitatis odor flagrabat, qui animam ejus et animas quæ aderant, in novam jucunditatem provocabat. Ista vero quæ hæc videbat, dixit ad Dominum:« Et unde, mi Do- mine, promeruit hæc anima ut hanc voluntatem tam grandis et tibi tam laudabilis operis sibi inspirares?„ Respondit: Benigni cordis erat et homo benevolentiæ; et quidquid peccavit, non tamen illud nequiter aut malitiose fecit; ideo hanc viam salutis illi mea sapientia adinvenit. Mul- tum enim complacet mihi benevolum cor, et valde aggravat animam peccatum quod per nequitiam perpetratur. Et quia hic non pro favore homiaum, sed pro honore meo, et animæ 1. Otto, Præpositus, cujus nomen occurrit in charta cautionis, sub Abbatissa Gertrude, anno 1262. Cf. Præfat. 2. Osterhausen, parochia tertia leuca ad meridiem ab Helftensi claustro. anima defuncti Præpositi. Cor suum Dominus animabus aperit. —.. ———2 336 LIBER SpECIALIs GRATI&Æ. suæ salute, monasterium instituit, et Congregationem valde dilexit, speciali quadam proprietate singulorum merita sibi vindicavit, et de bonis eorum quasi de suis exultat. v CAPUT Xl. DE ANIMA B. CoMiTIS ANNORUM DECEM ET NOVEM. vUn felicis memoriæ domnus B. Comes obiisset, se- quenti die hæc virgo devota in oratione posita, vidit animam ipsius coram pedibus Domini jacentem, et uberrime flentem, pro eo quod in extremis positus, magis timore 8 pœnæ quam Dei amore peœnituisset, nec lacrymas amoris unquam in terris effudisset. Cujus miseriæ illa plurimum compatiens, orabat Dominum qua- tenus omnes amorosas et innocentes lacrymas, quas unquam in terris effuderat. ejus animæ in remedium et supplementum donaret. Quod dum pius Dominus dignanter fecisset, anima illa plurimum est gavisa. Illa autem dixit ad Dominum: Mi Domine, cur ani- mam istius tam immatura morte assumpsisti, utpote qui tam bonum sortitus spiritum, multa si vixisset fecisset bona?» Et Dominus: Scis- ne, inquit, quia bona opera quæ fiunt ab existente in mortali crimine quasi nullius sunt valoris 2» At illa dixit:„Et quid huic proficit quod ho- 1. Hic videtur fuisse Burchardus XII, Gebhardi XX qui excommu- nicatus anno 1285 decessit, et precibus uxoris suæ. Irmengardis de Schwartzburg, in capella Helftensi nonnisi 1290 sepultus est, filius; quippe solus ex hac familia Mansfeldensi et Querfordensi videtur ma- tura morte illis temporibus præreptus; quod accidit anno 1294 (Franken, p. 223.) Cf. Part. II. c. 22. PARS QuixTA, cxpur xi. 337 mines ejus bonitatem, ej usque virtutes ac morum venusta- tem modo commemorantes ita nimis extollunt?„Respon- dit: Quoties homines in terris insignia virtutum ejus ac vitæ innocentiam recitantes collaudant, toties omnes Sancti singularem mihi proferunt laudem, pro naturalibus virtuti- bus quibus animam illam decoravi. Insuper et anima ipsa, licet nondum sit in gaudio, quoties homines in terris de ipsa bona loquuntur, toties me gaudens collaudat. Post hæc infra tricẽsimum ejusdem, cum Missa pro eo in capella ubi sepultus erat celebraretur, et sacerdos Evangelium legeret, vidit Dominum stare versus sacerdotem, et omnia verba quæ Dominus locutus fuerat in Evangelio, quasi radios fulgentes ipsum transire sacerdotem. Et ait Dominus: Omnia verba quæ locutus sum in terris ej usdem sunt efficaciæ, et eamdem, quam ex ore meo prodeuntia operata sunt, virtutem in quolibet ea devote proferente perficiunt. Quia verba mea, non ut hominum verba, transeunt; sed sicut ego æternus sum, ita et verba mea æternum habent eflectum.„ Cum vero Offertorium cantaretur, dixit Dominus:« Obla- tio fidelium, quam sacerdos gaudens, non amore pecuniæ, sed pure pro animarum salute, suscipit et mihi libens offert, multum proficit animabus. Tunc vidit animam defuncti circa altare euntem et cantantem: eScio, Domine, quod morti me tradidisti ad salutem, et gaudium et consola- tionem animæ meæ fecisti.»Et illa:«Quis te, inquit, cantare docuit? Respondit anima: Omnia quæ ad laudem Creatoris mei pertinent, cum quibus eum laudare possim aut debeo, scio.»At illa: iHabes-ne aliquam pœnam?„ Respondit: Nullam, nisi quod amantissimum Deum meum nondum video, quem tanto desiderio cernere cupio, quod si omne desiderium, quo unquam in terris aliquis Deum desi- deravit, in unum transſusum esse hominem, in comparatione 22 Qualiter accipit Domiaus laudes dotio as naturalibus datas. De virtute verborum Domini. SSeeeeee —— —— ——— ——— Quantum Dei desiderium habet anima a carne soluta. Quid prodest filio maternus affectus etiam mortuo. 338 LIBER spECIALISs GRATIXK. desiderii mei quasi nihil esset.» Tunc illa: Quomodo hoc verum est, cum multi beatorum inæstimabili desiderio Deum anhelaverint?» Respondit:«Quousque anima mole corporis gravatur, necessitatibus corporis toties im- peditur, nunc comedendo, nunc dormiendo, nunc aliud faciendo, nunc cum hominibus conversando, quod nequa- quam tali ac tanto desiderio flagrare potest, sicut anima quæ carne soluta et ab omni impedimento libera et necessitate, Creatorem suum desiderat incessanter.„ Mense tertio post obitum prædicti Comitis, anima ejus iterum huic Christi virgini apparuit. Duo splendidi juvenes ducebant animam ejus; eratque indutus grisea tunica et desuper sorcotio, in quo militarem susceperat habitum. Et ait virgo:«Cur hac laicali veste indueris?„Respondit: Mater mea tam laudabiliter et mihi tam gratanter ipsam expendit, quod propterea videor uti illa.» Cui virgo: Et non expendit alias res tuas bene?„Respondit:«Etiam omnia bene et proſicue dispersit; tamen præ cæteris hanc vestem utiliier et mihi accepte collocavit. Rogo ergo ut matri meæ et omnibus parentibus et amicis meis regratieris, pro eo quod tam benigne et amicabiliter erga me egerunt. Y Et illa:(Est. ne impedimentum tibi quod parentes tui atque familia te sic deplorant? v„ Respondit:«Nullum. Sed hoc solum volui ut agnoscere vellent bonum quod in hoc Deus animæ meæ præstitit, quod me de sæculo migrare ſecit.„ Et illa:«Cur, inquit, grisea veste uteris?»Respondit: Cum essem in extremis, post Dominici corporis perceptionem, integra voluntate proposui quod si viverem Christi miles fierem.»Tunc illa:„Habes- ne virginalis meriti dignitatem?- Respondit: à Perfecte non habeo, quia pravorum consilio desideria et voluntatem meam ad carnalia-et sæcularia decli- naveram; per quod anima mea sumpsit maculam.„Cui virgo:«Quid, inquit, maxime tibi profuit?„Respondit „* PARS QUINTA, cxpUr xii. 339 Missarum celebratio, eleemosynarum largitio, et pura oratio. Et illa: Quæ est pura oratio? Cui anima: Munda, inquit, oratio est quæ de corde puro procedit, cum homo mundus est a Peccato; aut si alicujus delicti conscius est, proponit in corde suo illud confiteri, aut Deo illud in oratione confitetur. Hæc oratio quam tunc homo Deo offert, velut aqua purissima influit in Cor Dei, ibique magnam Operatur virtutem. Oratio autem Peccatoris velut aqua turbida ascendit.» Cui illa:«Et te quis ista docuit?» Anima respondit:«Omnia quæ scire volumus, Deus nos docet. Et illa:„Qui sunt isti juvenes?» Respondit:«Unus est Angelũs meus, cui a Deo in terris eram commissus; alius est de choro illo in quem sum deferendus. CAPUT XII. DE ANIMA INFANTULÆ NOMuINE E. DE ORLAMUNPDE. ArRoπάqduædam filiam suam nondum natam Deo conse- M32 disposuerat, ita ut si puer, dum nasceretur, puella esset, ipsam Deo desponsaret. Sed infra secundum annum puella deſuncta est. Cujus anima famulæ Dei in specie virginis pulcherrimæ apparuit, induta veste rosei coloris, et desuper aureo pallio niveis liliis mirifice adornato. Dixitque ad puerum:« Unde tibi hæc tanta gloria 2 Respondit: Dominus in sua benignitate hæc mihi contulit. Hæc rubea vestis significat quod naturaliter eram amans; aureum vero pallium Religionis designat habitum, quem mihi Dominus contulit, pro eo quod mater mea religiosam vitam me ducere delegavit. Et omnia quæ mihi Dominus erat daturus, Missæ, eleemosynæ et pufæ orationis fructus. Puella a matre Deo oblata, mercedem Religionis accipit. ä..NKNçNç,?EÜ.————— 2...2N222NN — 2ů E— 2 —————ꝙr—r᷑5ẽ— Medulla Cordis divini. 340 LIBER SPECIALISs GRATIK. si perſecte Religionis habitum duxissem, nunc mihi secun- dum liberalitatis suæ magnificentiam donavit. Insuper mihi speciale meritum est, quod in utero matris Christo fueram assignata.» Super quo dum illa valde miraretur, tale a Domino accepit responsum: Quid miraris? Nonne infantes baptizati aliena fide salvantur? Nam sicut mater spiritualis votum christianismi pro puero spondens, 51 contigerit puerum decedere, per ipsum votum salvabitur; sic ego integram matris voluntatem pro facto suscipiens, omnia bona quæ desiderando huic puero optavit, in ipso remuneravi.» Tunc illa Dominum requisivit dicens: Et cur, amantissime, tam immature puerum assumpsisti?: Qui respondit:« Tam amabilis puer erat, quod ei manere in terris non expediebat. Insuper ejus pater post mortem primogenitæ suæ votum matris irritasset, et eum in sæculo reservasset. v CAPUT XIII. DE XNIMA AXLTERIUS HOMINIS. runn cum pro anima cujusdam Dominum exorasset, ta- liter ipsam animam Deus est allocutus:« Bibe de medulla Cordis mei gaudium ex parte omnium pro te oran- tium. 2=ιι. PARS QUINTA, CAPUT XxIV. CAPUT XIV. DE FUTURA HOMINIS RESURRECTIONE. Missa cum audiret legi in Evangelio: Et tertia die F24 procedit in terram, Deo gratias agens pro hominis resuscitatione, et glorificatione futura. Et ecce vidit in capella in qua erat orans, tria corpora pulcherrima, quæ coram altari erant sepulta, de sepulcris se erigere, extensis in cœlum manibus, quasi Deo gratias agere. Corda vero eorum erant decorata gemmis pretiosis, et miro modo quasi ludendo movebantur, de bonis operibus et virtutibus quas in corpore perfecerant exultantes. Tunc illa dixit ad Dominum:«Eia, mi Domine, qualiter hæc corpora ani- mas suas recipient, et qualis erit illa claritas, cum anima corpori erit sociata? ↄCui Dominus respondit:&In re- surrectione sua corpus septies sole clarius erit, et anima septies clarior corpore; velut vestimentum corpus suum re- induens, per omnia membra corporis velut sol per erystallum lucebit. Egoque perlustrabo omnia interiora animæ ineffa- bili lumine, sicque erunt fulgentes in cœlesti habitaculo, corpore simul et anima sine fine.„ 1. Capella sancti Joannis a comite Burchardo de Querfurt anno 1265 fundata. Corporuir gloria in resurrec- tione. — Kε R˖...rwrreereeeeeeeeeeeeeeeeree Nihil fiat præter obedientiam 342 LISER sPECIALIs GRATIX. CAEUTV DE ANIMA DOMNI B. contris. tuorum, scilicet, Domni! B. Comitis, Domna Abbatissa nanc Dei famulam quasi præcipiendo rogasset, ut de statu G in quodam anniversario unius jam dictorum mor- animæ patris sui aliquid sibi revelari àa Deo i impetraret; et cum illa hoc lacere dissimularet, quia perraro hec facere vo- lebat, ut ipsa primum Dominum rogaret aliquid sibi reve- lari, sed hoc in Dei ponebat voluntate, quidquid ille sibi daret hoc gratum haberet: cum igitur Missæ interesset, in- ter Secretum dixit ad eam Dominus: Imple obedientiam tuam.»Quod intelligens respondit:«Non ego hoc ut præceptum obedientiæ suscepi.» Cui Dominus:« Fac quemadmodum ego feci, cum ad præceptum Patris mei ad terras veni.»In hoc verbo divinitus intellexit quod dum Christus a Paire exivit, in tanta reverentia et subjectione ad omnem obedientiam se eidem inclinavit, quod nunquam fi- lius patri, aut etiam servus domino tam humiliter se subje- cit; paratus omnium hominum onera, miserias et labores 9385 et omnium vices seu in semetipso sup- plere. Tum illa dixit: Mi Domine, exaudi desiderium ancillæ tuæ.„ ö Statimque vidit animam prædicti Comitis coram Domino Hic Comes, pater Abbatissæ(Sophiæ), fuit Burchardus VIII de 93 rfurt seu Il de Mansfeld, cujus filia Sophia post Gertrudem, tertia a fundatione Monasterii Abbatissa anno 1291 electa est, sed ante mor- tem propter capitis dolorem, resignavit; cu! successit Jutta circa annum 13053.(Franken p. 58.) Burchardus anno 1273 defunctus est. (Ib. p. 222) PARS QuixrA, capur xv. 343 stantem in viridi amictu, cinctam optimo et nimis fulgenti cingulo, cujus longitudo ad pedes ejus protendebatur. In viriditate vestis intellexit designari æternitatis virorem; in cingulo fidem catholicam, quam firmam et inconcussam usque in finem vitæ, operibus bonis redimitam custodivit. In pectore quoque habebat monile multiplicis ornatus, quod a collo usque ad cingulum, totum corpus ejus tegebat; in quo omnĩa ejus bona opera et virtutes elucebant; specialiter hoc quod fuit humilis corde, in tantum quod etiam uxori fuerat subjectus; et quod pii cordis erat, exorabilem et benevolum se hominibus exhibens; et quod misericors ſuit in pauperes et egentes, et quod filiam suam Deo multa obtulerat devo- tione. Tunc illa dixit ad animam:«Quid filiæ tuæ man- dabis v? Respondit:«Ut integra fidelitate ad ipsum se teneat, ejusque se voluntati subjiciat, qui tota fidelitate se. ad hoc dignatur inclinare ut sit illi sponsus.„ Cognovit etiam animam Comitissæ: magnum de hoc in cœlis gaudium habere, quod propria et benevola delibera- tione pro anima jam dicti Comitis pauperibus eleemosynam annuam providisset. Post hæc dixit ad Dominum:« Mi Domine, ea dignatione qua sic omnium hominum onus tulisti et in omnibus vices nostras supplesti, factus pro nobis obediens usque ad mortem, oro ut pro me Patri gratias referas pro tua obedientia, quam vice mei supplesti. Ad quam Dominus respondit:«Sicut obedivi Patri meo, sic adhue omnibus obedientibus obedio, qui hic voluntatem suam cohibent propter me, ipsique post hanc vitam singu- lari libertate ac deliciis in me perpetuo delectabuntur. Ego- que vicissim in eis speciali modo volo delectari, ita ut om- 1. Hæc Comitissa, relicta Burchardi VIII, nuncupabatur Oda de Reinstein; cujus filius Gebhardus anno 1284, Helftensi monasterio vim intulit pro quo excommunicatus sequenti anno ex ictu lapidis vulneratus defunctus est. Francken. P. 223.) Pro sua humilitate gloria Co nitis. Obedlientiæ præmium. A Sianmenun. Nreeee Nrnr ———fff—229•—2 ———— 344 LIBER sPECIALISs GRATIK. nibus qui in cœlo sunt notum sit quam gratum sit mihi obsequium, hominem per veram obedientiam propriam fran- 0 gere voluntatem. v CAPUT XVI. DE ANIMABUS SALOMONIS, SAMsONISs, ORIGENIS ET TRAIANI. OGAα a quodam Fratre, Dominum requisivit ubinam R essent animæ videlicet Samsonis, Salomonis, Origenis et Trajani. Ad quod Dominus respondit:« Quid miseri- cordia mea cum anima Salomonis fecerit volo homines latere, quatenus carnalia peccata magis ab hominibus devitentur. Quid etiam pietas mea cum anima Samsonis egerit volo esse ignotum, ut homines se de inimicis ulcisci amplius perti- mescant. Quid vero benignitas mea cum anima Origenis effe- Judicium de animabus cerit volo esse absconditum, ui nullus in scientia sua confi- celatur, ut dens audeat elevari. Quid insuper de anima Trajani libera- litas mea jusserit, volo hominem ignorare, quatenus fides catholica ex hoc magis extollatur; quia hic licet omnibus polleret virtutibus, christiana tamen fide atque baptismo carebat. 1. In codice San-Gallensi ad oram paginæ additum est quοꝗ Sequli- tur: Quid autem bonitas mea cum Aristotelis anima fecerit, volo ce- lare, ne philosophus naturalis cœlestia et supernaturalia minus curet. PARS QUixTA, capur xvil. 345 CAPUT XVII. DE ANIMABUS LIBERATIs PER ETUSs ORATIOXES. x die Commemorationis animarum fidelium, cum esset f orans pro fidelibus defunctis, impediebatur multum cogita- tionibus de quodam homine, quem sciebat esse in statu non bono. Et ecce vidit Dominum quasi pendentem in aere, liga- tum manibus et pedibus, et sibi dicentem:«Quoties homo mortaliter peccat, toties ita me ligat; tamdiu me ligatum tenet quamdiu in peccato perseverat.»PPost hæc jiierum apparuit Dominus, quasi juvenis speciosissimus et sponsus floridus mire decoratus, habens in pectore tria ornamenta velut tria monilia pretiosa. Per primum significabatur æter- num desiderium, quo Deus erga animam jugiter flagrat. Per secundum amor divini Cordis ejus, quo semper diligit ho- minem; licet homo tepescat et nihil amoris sentiat, tamen amor ejus divini Cordis flagrans et immutabilis erga se per- severat. Per tertium exprimebatur delectatio divini Cordis, de qua Scriptura dicit: Deliciæ meæ esse cum filiis homi. num(Sær. vin..) Habebat etiam circa pectus 2ꝛcnam auream, per quam vinculum amoris innuebatur, cum quo animam illam ineffabili unionis modo sibi colligabat. Et ait Dominus ad eam: à Hoc modo cum anima amante sum religatus. Assumensque animam ejus perduxit eam in hortum amœ- nissimum, qui erat situs in aere vicinus cœlo, in quo erat multitudo animarum, quæ omnes ad magnam mensam in aquilonari parte consedebant. Dominus autem per Seipsum dignanũssime accedens ministrabat illis, omniaque verba illa quæ in choro ad Vigilias, et ad omnia quæ per univer- Qui peccat 2515 ligat hristum. Cordis divini affectus ad hominem. 222 ＋22 —————2— NDD ————222??42—232—22＋＋＋229—r— εε——.— „· Vermis conscientiæ in animabus purgandis. Cauda vermis, fama in terris relicta. 346 LIBER sSPECIALIs GRATIX. sam Ecclesiam pro animabus illa die fiebant, quasi diversa fer- cula illis apponebat, et velut pocula varia propinabat. Anima vero jistius quæ hæc videbat cum Domino erat ministrans. Cum autem cantaretur Versus“, Si quæ illis eint, Domine, dixit ad Dominum:«Mi Domine, quid hæc verba illis prosunt, cum sint in magno gaudio?„Tunc animarum omnium cordibus se aperientibus, vidit in corde cujusque quasi vermem, qui caput in modum canis habebat, et quatuor pedes, corrodens incessanter corda eorum et unguibus tor- quens. Hic vermis propria erat conscientia cujuslibet, qui ideo faciem canis prætendebat; quia fidele animal est canis, et conscientia semper corrodit et arguit animam, pro eo quod dulcissimo et benignissimo Deo suo extitit infidelis, nec ad eum absque impedimento post mor- tem meruit evolare. Per anteriores pedes exprimebantur om- nia opera quæ homo facit contra Dei præcepta, quibus pro- meretur post mortem cruciari. Per extremos pedes figura- bantur omnia desideria mala et viæ perversæ, quæ animam a Deo suo elongaverunt. Hic vermis etiam habebat caudam longam: quorumdam erat lenis et plana, quorumdam vero hispida et hirsuta. Per hanc caudam notabatur fama quam reliquerant in terris. Quæ vero bonam famam reliquerant, eorum cauda erat lenis, et ax hoc quoddam habebant reme- dium. Quæ auiem malam post mortem reliquerant, earumver- mium cauda hispida erat et retorta, crucians animam vehe- menter. Hic vermis nunquam moritur, nec anima inde libe- ratur, donec intret in gaudium Domini sui, fœdere indisso- lubili Deo juncta. 1. F. AbSole, Domine, animas eorum ab omni vinculo delictorum, non eas tormentum mortis attingat.“ Non reorum catena constringat, ed miseratio tua in pacis eas ac lucis regione constituat. V Si quæ illis sint dignæ, Domine, cruciatibus culpæ, tu eis gratia lenitatis indulge. VNon reorum. Ex veteri Oſſicio Defunctorum. Adlan PARS QUINTA, caPUT XVIII. 347 Tunc illa totis viribus Dominum exorabat quatenus animabus illis plenam remissionem tribueret, et ad suæ cla- ritatis gloriam assumeret. Et ecce omnium vermes cadentes moriebantur, et animæ cum magna exultatione ad cœlestia gaudia evolabant. Post hæc assumpsit eam, ostendens illi Pur- gatorium, inquo diversa vidit tormenta. Quasdam enim vidit animas velut de aqua progredientes, nudas et madidas; quasdam velut de igne exeuntes, combustas et deformes spe- cies præſerentes. Pro quibus dum illa orasset, continuo de pœnis liberatæ, quælibet formam et habitum suum qualis fuerat in terris recipiebat, et in hortum illum de quo priores animæ sunt ereptæ, cum gaudio transmigrarunt. CAPUT XVIII. DE ORATIONE OαÆ pDictrug Fons vivus. U Prælatus interdictum fecisset huic ancillæ Christi devotæ, ne quid de animabus, quod eidem revelaretur, ediceret, quia timebat publicari, et ex hoc gravamen cœno- bium incurrere, ista compatiens animabus dixit ad Domi- num: Eia dulcissime consolator et tribulatorum adjutor, quid modo faciemus pro animabus, specialiter cum eleemosy- nam pro ipsis accepimus, ut citius absolvantur?» Cui Dominus benigne respondit:«Legite orationem illam quæ dicitur Fons vivus, scilicet Ps. Beati immaculati in via (Ps. cxvini.) cum oratione sibi adscripta, et magnum adjuto- rium, multamque eleemosynarum recompensationem eis impendetis.» Mechtildis a Prælato jubetur quædam reticere. —2 ——— R 1 1 * 9. Pater noster pro animabus lectum. Christiani nominis dignitas. 348 LIBER spECIXLIS GRATIX. QUALITER PRO ANIMABUS PROFICUE sIrT ORAXNDUN. vn die quodam sancto communicasset, et obtulisset Deo D illam prædignissimam hostiam pro animarum libera- tione, ut esset omnium peccatorum remissio et negligentia- rum suppletio, dixit ad eam Dominus:«Lege pro eis unum Pater noster in unione intentionis, sicut de Corde meo illud hominibus legendum tradidi.»In his verbis divinitus intel- lexit quod in tali intentione legere deberet. In hoc verbo: Pater noster, etc. intenderet desiderare indulgeri animabus, quod tam colendum et amandum Patrem, qui sola dignatione ipsas tali honore sublimavit, ut filii Dei nominentur et sint, in tanta reverentia non dilexerunt, nec honorem debitum impenderunt, insuper peccatis suis toties irritaverunt, et a corde eorum, quod inhabitare et in quo regnare velut in cœlo suo disposuerat, sœpius ejecerunt: orans in unione amorosæ pœnitentiæ et satisfactionis, quam innocens frater eorum Jesus Christus pro eis persolvit, ut amorem Cordis ipsius cum reverentissimo honore, quem illi in humanitate exhibuit, suscipiat in hujus delicti supple- mentum. Sanctificetur nomen tuum, in suppletionem quod nomen Dei et tanti Patris sui nunquam digne venerati sunt, et sepe in vanum illud assumpserunt, sed perraro ejus nominis memoriam intente cogitaverunt; et etiam nomine illo dignis- simo, quoCnristiani a Christo sunt denominati, male vivendo indignos se ſecerunt: desiderans ut suscipere dignetur illam sanctitatem perfectissimam Filii sui, quo ejus benedictum nomen prædicando extulit, et in operibus uæ humanitatis honoravit. Adveniat regnum tuum. Hic intenderet indulgeri anima- bus quod regnum Dei, imo ipsum Deum, in quo solo vera 3 PARS QUINTA, capUr xviII. 349 requies et gaudium sempiternum est, nunquam tam ferven- ter desideraverunt, diligenti studio quæsierunt: orans qua- tenus sanctissimum desiderium amantissimi Filii sui, quo eos sui regni voluit esse hæredes, suscipiat pro omni torpore quem ad quæque bona habuerunt. Fiat voluntas tua. Quod voluntatem Dei suæ voluntati non prætulerunt, nec in omnibus dilexerunt: orans ut unio- 4 nem dilectissimi Cordis Filii sui, ac promptissimam obe- 19 dientiam, qua extitit obediens usque ad mortem, suscipiat in emendationem totius inobedientiæ ipsarum. 5 Specialiter cognovit in hoc verbo: Fiat voluntas tua, ete. Spirituales multum delinquere, qui voluntatem suam per- Vealde f 8 nociva 10 raro Deo ad plenum offerunt, insuper oblatam multoties au- propria 4 f f 1 tas. ferunt, et pernecessarium esse eis ut in hoc verbo specialiter N eorum mentio fiat; quia per hanc negligentiam post mor- tem a Deo valde elongantur. Panem nostrum quotidianum. Quod illud prænobile Sa- cramentum et eis tam perutile nunquam tanto desiderio, „ devotione et amore sumpserunt, et multi se indignos effece- runt; et plurimi raro aut nunquam sunt consecuti: orans Deum Patrem ut suscipiat illum ferventissimum amorem, 1 ineffabile desiderium, permagnam sanctitatem ac devotio— 4 nem Christi Filii sui, in qua hoc superexcellens donum no- 10 Et dimitte nobis debita nostra. In hoc verbo desideraret dimiiti eis peccata omnia eorum, quæ in septem criminalibus et ex eis procedentibus commiserunt, et quod in se peccanti- 1 ö ö bis donavit. bus non dimiserunt, nec inimicos suos dilexerunt; orans Deum quatenus suscipiat charitativam Filii sui orationem quam 5 inimicis suis oravit. Et ne nos inducas in tentationem. Quod vitiis et concupis- scentiis non restiterum, sed toties diabolo et carni consense- runt, multis malis se sponte implicantes: orans ut gloriosa Christus devicit omne malum. . Remedium sibi parat Pro. detunctis orans. 350 LIBER sSPECIALIs GRATIX. Christi victoria, qua mundum et diabolum devicit, cum tota conversatione ejus sanctissima ac universis luboribus et passionibus suis, animabus in supplementum totius negli- gentiæ conferre dignetur, liberans eas ab omnibus malis, et ad regnum gloriæ, quod ipse est, eos perducat. Amen. Hanc oratio cum tali intentione perlegisset, vidit copiosam multitudinem animarum, cum maxima hilaritate, pro sua liberatione gratias Deo referre. CAPUT XIX. DE QUINOQUE PATER NOSTER QUÆE STATIN DEBENT DicI CUM QUls MORTUUS FUERIT. EGERur aliquando quinquePater noster sanctissimisChristi L vulneribus pro quodam mortuo, secundum morem nos- trum, quos statim ut aliquis mortuus fuerit nuntiatus legere solemus. Et desiderabat scire quod animæ inde remedium habe- ret. Cui ita respondit Dominus: Anima ex hoc quinque bona consequitur: Angeli enim a dextris ei ministrant protectio- nem, asinistris consolationem, ante spem, retroconfidentiam, supra cœleste gaudium.„Item dixit Dominus:« Quicum- que pro aliquo mortuo, compassionis sive charitatis afſectu, intercedit, particeps erit omnium bonorum quæ fiunt per Ecclesiam pro illo defuncto, et in die exitus sui, omnia sibi parata inveniet ad remedium animæ suæ et salutem. PARS OUINTA, capUT xx. 351 CAPUT XX. DE INFERNO ET DE PURGATORIO. naxTE aliquando, vidit sub se Infernum apertum et in O eo infinitam miseriam et horrorem; quasi serpentes et bufones, leones et canes, et omnium ferarum atrocium species, in invicem se crudelissime dilacerantes. Tunc illa dixit: O Domine, qui sunt ii miserrimi?„Cui Dominus:« Isti sunt, inquit, qui nunquam dulciter una hora recordati sunt mei. v Vidit etiam Purgatorium, ubi tot genera erant pœnarum, quot vitiis se animæ subjecerant in hac viia. Qui enim hic superbi fuerant, in Purgatorio de lacu ad lacum incessanter cadebant. Qui vero regulam et obedientiam professam non tenuerant, ibi velut mole depressi et incurvati incedebant. Qui gula et ebrietate deliquerant, illi supini et velut amentes jacebant esurie et siti tabescentes. Et qui carnis desideria per- fecerant, sicut pingues carnes assatæ, per ignem defluebant. Sicque pro singulis vitiis secundum quod animæ meruerant, in Purgatorio pœnas lIuebant. Sed pro his dum ista preces fudisset, copiosam multitudinem earum Dominus liberavit. Cuique vitio sua pœna redditur. ———— —— 4 ν S 729 ——— ‚ —— Deus ipse in anima justi se laudat. 352 LIBER SPECIALIS GRATIXÆ. eel DE EXITU HOMINIS JUSTI à4 CORPORE. un anima justi egreditur de corpore, si tam libera est 8 ab omnibus peccatis, ut cœli secreta statim promerue- rit intrare, in pri mo egressu animam illam felicem Deus sic penetrat sua divina virtute, omnesque sensus ejus sic replet et possidet, ut ipse sit oculus animæ quo videt, et lux per quam videt, et decor qui videtur: ut miro et jucundissimo modo Deus in anima et cum anima seipsum, et animam et omnes Sanctos speculetur. Est etiam auditus animæ, quo audit dulciflua eloquia sua, quibus animæ supra omnem maternum blanditur affectum, et quo anima audit ipsius Dei et omnium Sanctorum concentum. Odoratus quoque animæ est et spiramen, spirans ei vivificum et divinum flatum suimetipsius, vincentem omnem odoris fragrantiam, quo anima in æternum vivificatur. Est etiam animæ gustus, quo suimetipsius dulcedinem in anima sapit. Item ipse Deus est vox et lingua animæ, qua seipsum in anima et pro anima plenissime et altissime laudat. Ipse quoque est cor animæ, delectans et jucundans animam, et fruens deliciis suis in anima et cum anima in jucundissima delectatione. Est insu- per Deus vita animæ, et motus omnium membrorum ejus, ut omne quod anima agit, ipse Deus in ea agere videatur, ut illud vere in Sanctis impleatur: Erit eis Deus omnia in om- nibus.(J Con. XV. 28.) ‚ Animabus autem nondum purgatis Angeli lumen cogni- tionis ministrant, et sunt eis subsidium in pœniset solamen. Animas vero damnatorum in exitu implent tenebræ, DaRS QuixTA, capUr xxII. 353 terror, fœtor, amaritudo, pœna intolerabilis, tristitia indici- bilis, desperatio et infinita miseria. Sicque in seipsis sunt vitiatæ et omni bono penitus destitutæ, ut si nunquam in infernum aut in potestatem dæmonum devenirent, hæc tanta mala, quibus in se ipsis replentur, essent eis sufficien- tes cruciatus. ExXPLICIT DE AxNlulBus. CAPUT XXII. DE VERITATE HUfus LiBRI, VIDELICET spECIXLIS GRATIA!. Missa quadam apparuit Dominus ancillæ suæ residens I coram ea in solio majestatis. Cum autem pulsaretur ad Secretum, dixit ad Dominum:« Modöo totus in altari in manibus sacerdotis es, et nihilominus totus hic mecum es.„ Ad quod ille respondit:«JNonne anima tua in omnibus membris tuis est, et tamen semper in mea præsentia mecum in cœlo est? Si hoc anima tua, quæ simplex creatura est, potest, cur non ego, Creator omnium, in omni creatura mea et ubique esse possum?„ Statimque visum est animæ ej us quasi esset in cœlo in præsentia beatissimæ Trinitatis, can- didissima veste amicta. Dominus autem eam in sinum suum levans et amantissime intuens, inter alia his verbis ei blan- diebatur:„Pulchritudo mea corona tua erit; gaudium meum, torques colli tui; amor meus amictum tuum, et deli- ciæ meæ honor tuus erunt. Post hæc supra Cor suum eam 1. Quæ sequuntur, post mortem beatæ Mechtildis ex integro con- scripia fuisse videntur. 23 Dominus Cor suum dat totum Mechtildi. 354 LIBER SPECIALISs GRATIX. Dominus dulcissime reclinans dixit:«4 Accipe divinum Cor meum totum.» Sensitque anima quasi rivum validis- simo impetu influere in se divinitatem. Dixitque anima: 0 Modo licet me totam repleveris, et miro modo illustrave- ris, ego tamen tantilla creatura tua Sum, quod omnia quæ in te agnosco, et quidquid inde hominibus elucidare valeo, vix tantum est quantum formica a maximo monte secum pote- rit asportare.„ Tunc recordata est quod de his, quæ sibi Dominus revelare dignabatur, liber conscriptus erat, et ait: Et quid est, aman- tissime Deus meus, quod tam moleste iſero hoc factum, cum tamen non dubitem sine tua factum voluntate?»Ad quod Dominus respondit: æExinde est quod tantam grati- tudinem ad hoc donum meum non habes ut juste deberes“. Cui illa:«Et quid te coegit ut mihi indignissimæ et vilis- simæ tanta conferres? v Respondit:„Mea infinita bonitas; quia si talibus te non allexissem et mihi attraxissem, terrenæ tantum consolationis babuisses, quod parum in te habuis- sem.»Tunc illa jiterum dixit: Unde scire possum, si verum est omne quod de his scribunt, cum ego non legerim, nec approbaverim etsi bene legerem, non tamen ad plenum mihi crederem. Ad quod Dominus respondit:«Ego sum in corde desiderantium audire a te, excitando ad hoc deside- rium earum. Ego sum iniellectus in aure audientium, per quem intelligunt quod audiunt. Ego etiam sum in ore inde Dominus 9 8 8 1 personas loquentium;ego Sum in manu scribentium; in omnibus coo- juvit quæ 5 Iübrum hunc perator eorum et adjutor; sicque omne quod in me et per me scripser unt. veritatem dictant et scribunt, est verum. Et sicut artifex ali- quis habens plures ministros ipsum in opere suo adjuvantes, licet ipsi opus non tamen perficiant ut magister, pro modulo 1. Cf. Part. II. c. 43. 2. Cf. Cap. 28. infra. —— PARS OUINTA, caPpUr xxi. 355 tamen suo quilibet operatur; sed ex ministerio opificis ĩipsum opus consummatur: ita et quæ hæc scribunt, etsi non tam eleganter prout tibi donavi depromunt, mea tamen cooperante et adjuvante gratia, in mea veritate approbatum confirmatur. Tu etiam toties me rogasti, ut te non permitterem spiritu erro- ris seduci, ut jure meæ crederes bonitati te in hoc exauditam. Vidit etiam de Corde Dei tres radios tendentes in corda duarum personarum iquæ hunc librum scribebant; per quod intellexit quod divina inspirante et confortante eas gratia, hoc opus peragebant, ita ut laborem, et quidquid exinde sustinere deberent. libenter tolerarent. Illa vero iterum dixit: Eia dulcissime amator, quia ego ingratissima pro tantis donis tuis, nunquam tüibi dignas retuli gratias, desidero ut omnes, qui hunc librum lecturi sunt, tibi condignas per temetipsum pro me tantilla gratias agant. In hoc enim con- solabor, si tibi laus, et profectus legentibus inde proveniat. Cui Dominus:«Omnes hunc librum legentes, aut de te audientes, quoties me pro dono tibi collato per Antiphonam Tibi decus, aut aliquocumque modo laudaverint, tot dulcia amoris carmina in cœlo mihi in præsentia semper venerandæ Trinitatis decantabunt.- 1. Ex his duabus personis, una dictat quæ ab ipsa beata Mechtilde præ familiaritate nimia audivit, et illam esse beatam Gertrudem con- jicimus; altera vero scribit, quam non novimus, sed utramque quasi Libri scriptricem hic textus nobis demonstrat. Librum pie legenti] merĩtum. f 1. 5 1 4 1 1 356 LIBER sPpECIALIs GRATIX. CAPUT XXIII. QVOD QUf DOoNUMH DEI iN ALIISs DILIGUNT SIMILE MERITUM HABEBUNT. LA vice cum pro omnibus hunc librum lecturis Domi- 550 num orasset, et quid meriti ex hoc quod donum Dei in aliis diligerent consequerentur interrogaret, ille respondit: Omnes qui hoc donum meum in aliis diligunt, simile meri- tum et eamdem gloriam quam illi meruerunt, quibus hanc obtuli gratiam, et ipsi consequentur“. Sicut si sponsa haberet monile pulcherrimum, quod omnem decorem perornaret, 5i aliæ spopse secundum illud exemplar similia sibi monilia facerent, eamdem decoris gloriam haberent: sic animæ eorum, qui per charitatem sibi vindicant hoc donum, simile meritum et gloriam, quam illis daturus sum quibus hanc contuli gratiam, et ipsi sunt accepturi. CkPUTH XXIV. QUXLITER Hic LIBER SIT PROVISUS. vop hic liber vere ex Deo sit, et sua favente gratia conscriptus:*, et quod TisRR srRECIAEis SRATIÆA nominetur et sit, longe ante hoc modo præostensum est. Nam illa persona quæ hunc librum partim ex ore ipsius, partim ex ore sibi familiarissimæ 3 conscripsit. 1. Cf. c. 7. supra. 2. Ef Fart Ie42. 3. Id est, sanctæ Gertrudis. Cf. Part. VII. c. 21. paRS QuINTA. Cor xxiv. 33⁷ ante tres annos fere talem per somnum vidit visionem. Videbatur enim sibi quod hæc Deo digna persona de qua sermo ęst devotissime communicaret. Cumque a Commu- nione sancta rediret, habebat phialam auream maximam, longiorem cubito; et alta voce cœpit decantare dicens: Domine, quinque talenta tradidisti miki, ecce alia quinque guperlucratus sum„; post hæc dixit omnibus:« Quis vult de melle cœlestis Jerusalem?„Tum Sororibus omnibus quæ in choro erant ad eam accedentibus, singulis de phiala illa favum mellis propinabat. Illa autem persona quæ hæc in visu conspexit etiam accessit, et illa dedit ei buccellam panis de illo melle infusam; quam dum illa manibus teneret, miro modo buccella illa simul cum melle excrescere cœpit, ita ut bucella in panem integrum, mollem et calidum excresceret, et favus ille panem tam intus quam foris penetrans, etiam per manus se tenentis in similitudine olei, in tanta uber- tate distillabat, ut sinum ejus et deinde ipsam terram influens irroraret. Nec hoc silendum puto, quod cum hic Liber cum magna cautela servaretur a personis quæ ipsum scribebant, die quo- dam sancto, una ex eis volens in eo legere, cum vix aperuis- set librum, alia quædam persona in vehementia dixit ad eam: Eia] quid boni habetur in hoc libro? quia primo ut eum aspexi, cor meum miram et tam affectuosam sensit commo- tionem, quæ omnia membra mea pertransivit. Merito ergo hoc volumen nomen liRR sPYECIAEIs GRArÆ a Deo accepit, quod in figura tam dulcissimi liquoris præ- monstratum est, et quod corda intuentium se tam facile et tam suaviter penetravit. Nihil enim dulcius divinæ gratiæ consolatione, nec aliquid sic animam afficit et illuminat, quomodo hæc gratia, et ad omne opus bonum animat et conlortat. Unde Apostolus dicit: Oytimum est gratià cor stabilire. HEsR. xili..] Similiter quod verba Dei quibus hic De melle hujus libri. Merito nomen gratiæ libe- ac- ———— RRDN —99“„ 22—— Charitatis opera in hristi Corde reservantur. 358 LIBER sSPECIALIs GRATIX. liber abundat animam illuminant, ostendit et psalmista cum dicit: Declaratio ermonum tuorum, Domine, dat in- tellectum parvulis PSuu. cxvin. 130). CAPUT XXV. QUO0p OPERX CHARTTATIS HOMINENM AB OMMI VENIALI PECCATO MUNDANT. vu, ut jam præscriptum est, Deum ad hanc personam“ dixisse eam non ſuisse tam gratiferam ut dignum fuisset, duæ personæ ejusdem familiares, hoc pro ea supplere cu- pientes, tot laudis carmina Deo persolvi pro ea feceruntò, per Antiphonam: Ex quo omnia, etc. quot dies vixerat in terris. Has laudes dum ipsa offerret Deo in unione amoris, quo ex Corde ipsius omnia dona sua profluxerunt, et in unione gra- titudinis, qua per Filium suum omnia in ipsum refluunt, vidit de Corde Dei rivum magnum et purissimum cum im- petu defluere, et animas earum quæ hæc ex charitate pro ea legerant ab omni macula emundare. Et ait Dominus:« Sic omnia charitatis opera hominem ab omni veniali peccato purificant; sed mortale peccatum, quod animæ more picis fortiter adhæret, confessione et majori contritione aboleri oportet. Omnia etiam charitatis opera in Corde meo, velut thesaurum mihi specialiter dilectum, reservo, donec ille qui ea operatus est ad me veniat. et tunc ad cumulum meriti ei gratiæ ejus ea sibi reddo. Nec in hoc familiari suæ suffecit, quæ ipsam in Christo 1. Cf. cap. 25. supra. 2. Nempe beatam Mechtildem. 3. Cf. Legat. Lib. V. c. 4. in fine. W— PARS OUINTX. CabUr xXxVi. 359 valde diligebat; sed hanc negligentiam ejus pro ea cupiens ad summum usmque suppleri, quia altius non poterat, tot Missas quot annorum erat, scilicet, Benedicta sit, in laudem semper venerandæ Trinitatis a religiosis Fratribus et devotis sacerdotibus pro ea fecit celebrari. Has Missas dum ipsa etiam Deo offerret, gratias agens Deo, et admirans charitatem qua hoc in hominibus peregisset, dixit ad eam Dominus: Da mihi omne quod tuum est.„ At illa manum suam ac si plena esset in manum Dei effudit. Statimque apparuit illud quod effuderat quasi ornamentum optimum, simile monili facto ex margaritis candidis, rubeis et purpureis; per quod figurabatur gratuita et humilis charitas quam in hominibus hæc peregisset. Dominus autem ornamentum illud ante Cor suum ponebat; de cujus medio mira et ineffabilis suavitas de Corde Dei effluebat. Et ait Dominus: Omnes qui hoc donum meæ specialis gratiæ diligunt, et meæ credentes bonitati. humili gratitudine pro his quos ad hanc familiaritatem elegi mihi gratias referunt, singulari affectu Cor meum ad eos patebit.»Ornamentum etiam illud habe- bat in circuitu quatuor lilia, quorum dum illa pulchritudi— nem miraretur, dixit ad eam Dominus: Virgines erant qui hoc laudis munus pro te obtulerunt.„ CAPUT XXVI. QUALITER HOMINES DEO GRATIAS AGANT PRO HAC PERSONA. væDan devota persona Dominum attentius exorare so- lebat, ut qui de spiritu Moysis in alios transfudit (Nun. xi), et Eliæ spiritum et virtutem Eliseo dereliquit, Mechtildis diligenti donum Cor Dei patet. —99— ——— 360 LIBER SPECIALIS GRATtFÆK. etliam spiritum hujus ancillæ suæ, de qua hæc conscripta sunt, ej usque virtutes et gratiam Sororibus communicaret, et quasi pro testamento relinqueret. Quadam igitur vice cum se ad orandum collegisset, dixit ad Dominum: Mi Domine Deus, quid me modo vis facere?“? Cui Dominus:«Pro quo orasti, et quod desiderasti, tibi modo pandam. Dilectrix mea pro qua sæpius gratias agis, inter alia mira virtutum insignia in his mihi præcipue com- placuit; scilicet in perfecta abrenuntiatione suimetipsius; secundo, in voluntatis suæ cum mea perfecta unione; sem- per enim voluit meam perfici voluntatem, et omnia opera Quænam mea sive judicia sibi placebant. Tertio, quod erat valde compatiens, auxilium et solamen miro affectu impendens 16eit tribulatis. Quarto, quod proximum suum omnino sicut seme- tipsam diligebat; nunquam enim in iota vita sua proximo fecit malum. Quinto, quod pacificum et tranquillum cor habuit; nunquam enim in corde suo aliquid immorari permisit quod meam in se requiem turbare posset.„ Omnes ergo qui eam mei causa diligunt, dulcius in- fluam et suaviori familiaritate ad me traham. Omnibus etiam, qui mihi pro ipsa laudes sive gratias referunt, et mihi congratulando favent quod talem elegi et perfeci, quidquid in ea sibi maxime placuit dabo illis; insuper quod mihi ma- gis in ea complacuit, etiam illis superaddam. In extre- mis quoque ejus, cum eam assumpturus advenero, qui tunc cum devotione et desiderio corda sua ad gratiam meam præ- parant, agentes gratias pro impensis illi beneficiis, sSecundum Hanc deltamtlie quod desideratis hoc dabo vobis. Quibusdam spiritualem beneticia consolationem infundam; aliis, illuminatam animam, sive promissa. amoris fervorem tribuam; aliis ratiocinabilem sapientiam, vel utilem doctrinam qua alios instruant conferam; aliis Reli— gionis augmentum, ut sint cæteris in exemplum. v Tunc illa Dominum requisivit dicens:«Et quibus, mi Domine, 2322—— PARS QUINTA cærUr xxvii. 361 modis gratias tibi agere et laudes pro ea referre debemus? Respondit:«Gratias mihi agite pro omnibus quæ unquam in ea perfeci bonis et adhuc facio, et in æternum sum factu- rus: specialiter pro excellenti delectatione et amœnosa requie quam habui in ea; pro deliciosa influitione quam in eam declinabam; pro sancta operatione Spiritus mei in ea, et per- fecta fruitione qua deliciis meis in ea perſruebar.„ CAPUT XXVII. DE FuruRA RESURRECTrIONE AMORTUORUM. aniversario cujusdam, cum ad Vigilias Responsorium Re— demytormeus vivit, cantaretur, vidit animam ejus ineffabili gaudio et delectatione Dominum Jesum amplexantem et eadem verba dulcissime decantantem; agnovitque divinitus quod animæ in cœlis inæstimabili gaudio de Christi humani- tate exsultant, et quoties in terris homines intente hæc verba vel aliud quid de ſutura eorum resurrectione cantant, statim indicibili resultant gaudio, videntes ipsam veritatem in glo- rificata Christi humanitate, certi quod ipsi etiam resurgent, orantque pro his qui hic psallunt in terris, ut illam felicita- tem etiam ipsi digne consequi mereantur. Agnovit etiam quod dum homo hæc verba devote proſert, eisdem per fidem corpus suum sanctificatur, ut dignius hac gloria per— fruatur. 1. Neque caput illud XXVII, neque duo quæ subsequuntur, scili- cet XXVIII et XXIX, occurrunt in codicibus Sangallensi, Guelferby- ano, Lipsiensi, ete.; ea vero descripsimus ex latina editione veteri Intonii de Fantis. Anims tamquam Christus commenda- tur. 362 LiBER sPECIALISs GRATIÆ. CAPUT XXVIII. DE REDEMPTIONE CAPTIVORUM. rEn dixit ad eam Dominus: Qui procaptivis sive in corpore sive in peccatis proficue voluerit orare, oret me per amorem, qui me in utero Virginis novem mensibus captiva- vit; secundo, qui pannis et fascia constrinxit; tertio, qui me vinctum in manus impiorum tradidit; quarto, per vincula quibus me Judæi tradiderunt vinctum in manus judicis; quinto, cum ad columnam fui ligatus in flagellatione; sexto, cum contemptus fui clavis cruci affixus; septimo, cum in sindone involutus, mortuus, et sepulchro fui inclusus, quate- nus per amorem qui in omnibus his me vinctum tenuit, liberem hominem illum ab omnibus vinculis suis, sive peccatis. CAPUT XXIX. QUALITER EAM DOMINUS JFESUS CHRISTUS MATRI SUÆπH COMMENDAVIT. un vice quadam Evangelium Stabat juæta crucem, etc. legisset, in affectu mentis dixit ad Dominum:« Com— menda me, o Domine, Matri tuæ sicut dilectum tuum Joan- nem commendasti.„ Statim Dominus annuens votis ej us eam in manus Matris tradidit dicens: Commendo tibi, o Mater, hanc animam, ut vulnera mea; et sicut me, si vul- neratus jacerem coram te, curare et lenire velles, sic eam WW paks QuixTrA, carur xxx. 363 sollicite foveas et consoleris in omnibus pœnis suis. Com- mendo eam tibi, ut pretium mei ipsius; ut memor sis quanti pretii eam æstimavi, cum pro amore ejus non recusavi mori. Commendo etiam eam tibi, sicut illud in quo reposui omne delectamentum Cordis mei, juxta illud: Deliciæ mec esse cum filiis hominum.»(PROV. viii. 31.) Tunc anima: 0 Domine, hoc idem omnibus te deside- rantibus vis-ne facere?»Qui respondit:„Etiam; non enim personarum acceptor sum. CAPUT XXX. DE LAUDABILI CONVERSATIONE Hugus viRoiNis. urricxREH jam volumus, nec ultra procedere, licet multa 8 possemus addere, ne ipsa prolixitate aut multiplicitate in ſastidium legentibus, quod absit, vertatur. Tanta etiam prætermisimus quod hæc quæ scripta sunt, pauca, respectu eorum quæ omisimus, videantur. Hæc autem ad Dei solius glo- riam et proximorum utilitatem protulimus, quia indignum putamus si tam utilia quæ, ut credimus, non tam pro se quam pro nobis et adhuc futuris a Deo accepit, silentio tegerentur. Sed quia ipsius venerandæ personæ vitam et conversationem laudabilem et vere mirabilem minus descripsimus, libet saltem vel in fine aliqualiter eam commendare, ut et eam imitari cupientibus formam relinquamus. Venerabilis siquidem hæc persona virginitatem quam a septimo anno voverat, et cordis munditiam in tanta diligen- tia custodiebat, et ab omni peccato ab infantia sic cavebat, ut etiam duo confessores ejus testarentur nunquam tantæ ———— ——————ç— Puritas B. Mechtildis et abbatissæ Gertrudis. Paupertas, sui abnegatio, contempla- tio. 364 LiBER spECIHALIs GRATI&X. innocentiæ, et iam mundi cordis homines se expertos ut istam, et sororem ejus, Domnam videlicet Abbatissam. Unde cum integram confessionem fecisset, confessor pro. omnibus suis peccatis, Veni Creator Spiritus legendum sibi injunxit; post- modum alius ut Te Deum laudamus pro peccatis legeret imperavit. Maximum ejus peccatum quod in pueritia se dolenter memorabat fecisse, hoc erat quod vice quadam dixit Se furem vidisse in curia, cum non vidisset, nec aliud men- dacium scienter et sponte sua recoluit se perpetrasse. Ergo non immeriio Virgi nibus jam Agnum sequentibus compara- bitur, quia et ipsa Agnum quocumque ierit perfectissime sequetur; quippe cui non deficit humilitas, quæ ipsam ad ejus gloriæ excellentiam et celsitudinem sublevet, nec virgi- nalis castitas, per quam ei familiarissime et dulcissime socie- tur. Religiosis etiam patribus non incongrue similabitur, quæ pro Christi amore mundum cum suo despexit flore, et tantum paupertatem amplexata est, ut necessaria sua habere nollet; coacta enim per obedientiam, unum tantum peplum habuit; cætera vilissimi panniculi erant, et tunicas valde conscissas et undique reparatas portabat, cum tamen quid- quid voluisset sufficienter habere potuisset. Cætera omnia ad Religionem pertinentia perfectissime habuit; scilicet pro- priæ voluntatis abdicationem, suimet dejectionem, obe- dientiæ promptitudinem, orationis et devotionis studium, lacrymarum ubertatem, sedulæ contemplationis fruitionem. Semetipsam in tantum abnegaverat, oblitaque sui Christo sic absorpta erat, ut quemadmodum de sancto Bernardo legitur, sensibus exterioribus parum uteretur; unde sæpe putrida ova nesciens comedebat, donec a proxime sedentibus et odorantibus est compertum. Similiter cum hospitibus comedens, cum diceret se nullo modo carnes velle comedere, illi morem ejus scientes, carnes ante ipsam ponebant, et sic ——7 ＋ĩᷓ22 PARS QUINTA, capUr xxx. 365 nesciens comedebat, donec per risum eorum ad se rediens, quid fecerit recognovit. Doctrinam in tanta abundantia effundebat ut ejus similis in nostro cœnobio non surrexerit, nec ut timemus, heu! surrectura erit:. Ubique enim Sororesse circa eam velut prædi- catiorem, audituræ verbum Deicongregabant. Omnium refugium et consolatrix erat, et singulari dono hanc gratiam habebat, ut homines secreta cordis sui ei fiducialiter ape- rirent, et quam plures a suis gravaminibus se per eam ereptos, non solum intra claustrum, sed etiam exteri, et de longe venientes religiosi et sæculares; nec ab homine unquam tantum consolationis sicut ab ista se invenisse dicebant. Tot orationes dictavit et docuit, quod si insimul scriberen- tur, psalterii excederent quantitatem. Doloribus et infir- mitatibus tam continue vexabatur, ut non immerito Marty- ribus societur; inzuper multis castigationibus pro peccato- ribus semetipsam affligebat. Denique vice quadam ante Quadragesimam, cum populum cantibus lascivientem au- disset, zelo Dei et compassionis affectu nimium inardescens, ut saltem Deo aliquam faceret emendationem, testas vi— trorum et alia acuta instrumenta in lecto suo composuit, et in his se projiciens tamdiu se volutabat, donec cute conſracia et tota vulnerata, sanguine proflueret, quod præ dolore nec sedere nec jacere valebat. Circa Dominicam passionem miro ferebatur affectu, ut raro de ipsa sine lacrymis loqui posset; et sæpius cum de Christi passĩone sive amore loqueretur, tanto fervore succen- debatur, quod facies ejus et manus in modum decocti cancri 1. Sanctæ Gertrudis meritum, quamvis ea tunc viveret, minime hic attenditur: quæ tamen in Legatus, lib. I. c. 2. et c. 4. etiam B. Mech- tildi quoad dona specialia præponitur; nec sane mirum hujusmodi silentium, si vere fuerit, quod ex aliis quoque locis jam intulimus, Liber specialis gratiæ ab ipsa Gertrude digestus. Charitas ad proximum. Pœnus sustinens Martyribus soclatur. ————-—.————— ——————— —— S 2· R * Cum Deo intima familiaritas. In legendo vel cantando pius fervor. Spiritus propheticus. 366 LIBER SpRCIALAS GRATIR. rubeæ apparerent. Unde credimus eam multoties sangui- nem suum spiritualiter in Christi amore fudisse. Hæc etiam devota Christi disci pula, sicutolim electissimi ho- mines, scilicet Apostoli, qui die ac nocte Christo adhærebant, ejus dulciflua eloquia quotidie audientes, dulcique præsentia fruentes: sicet ista spiritualibus oculis, Deum facie ad faciem videns, ejus suavifluis eloquiis vere quotidie fruebatur, et velut discipula et filia carissima, de omnibus qnævolebatet indige- bat ab ipsoedocebatur. Tam familiariter enim Deo fuit unita, omnemque voluntatem suam sic Deo obtulerat, quod sicut ipsa retulit, postquam professionem ſfecit, in ulla unquam re aliter volebat quam Deus fieri disponebat. Mira suavitate in verbis Evangelii pascebatur, et tanta dulcedine afficiebatur. ut Sæpius cum illud in choro legerei, in ianiam jubilationem verteretur quod finire non poterat, quandoque pene exanimis reddebatur. Continue vero illud tam ferventer legebat, ut audientes in devotionem excitaret. Similiter dum in choro cantaret, acsi tota arderet, totis viribus Deo intendebat; unde quid faceret nesciens, mirabiles quan- doque gestus prætendebat, modo expansis manibus, modo in altum elevatis, quandoque velut in extasim versa, etiam tra- hentibus et moventibus eam, non sentiebat, aut vix ad se re- dibat. Spiritu etiam prophetico clarens, quandoque hominibus quæ eis futura erant prædicebat. Denique matrona quædam, cui dum hostes viro suo in via insidias posuissent, dicentes sine dubio in itinere eum velle detinere, donec captivi eorum laxarentur, et illa hoc fieri plurimum formidans, istius famulæ Christi se precibus commendaret, post faciam orationem dixit matronæ: Vidi Dominum manum corneam haben- tem, et dicentem: Manum meam minime lædere possunt; sic inimici ei nocere non prævalebunt.„Quo audito, matro- na fiduciam sumens quia in Similibus veri tatem verborum — pans QuixTA, cæpUr xxx. 367 ejus sæpius experta fuerat, domum confidenter perrexit. Cumque in pace urbem intrasset, statim hostes venientes castrum ipsum, sed frustra, oppugnarunt. Similiter cum eadem matrona, ut pro viri sui prosperitate et salute oraret, quia plurimos inimicos habebat, Dei famulæ attentius commendasset, illa ore prophetico dixit: Plura adversa et pericula sustinebit; sed a captione et nocivo vulnere eum Dominus illæsum conservabit. Quod per omnia sicut prædixit evenit, et miraculose sepius captione evasit. Jam vero quid amplius dicemus? Numquid non Angelicis spiritibus valebit æquari? Quibus eiiam in terris amicissimo fœdere copulata erat, ut eorum præsentia raro careret, quæ etiam singulorum Ordinum officium in aliquo exercuisse videtur. Angelorum denique quorum proprie officium est ministrare bene congruit Ordini; quia officiosa charitate et dulci societate miseris affectum ministravit compassionis. peccatoribus subsidium orationis, negligentibus admonitio- nem correctionis, ignorantibus verbum instructionis 1. Ipsa etiam more Archangelorum, multorum internuncia ad Deum fuit, et eorum pia ad ipsum interventrix. Virtuti— bus quoque quoad aliquid assimilabatur, quia virtutum om- nium præclarum fuit exemplar. Inter Potestates etiam non immerito reputabitur, cui omnipotens majestas se toties in potestatem dedit, et quæ super dæmones tam potens effecta est, sicut ĩpsi cuidam alii personæ per visum conquesti sunt dicentes: quod ejus meritis et oratione quotidie animæ fide- lium a potestate eorum tollerentur. Cum Principatibus etiam jure obtinet locum, quod velut princeps militiæ cum sorore sua, venerabili Domna Abbatissa, omnia monasterii tam interiora quam exteriora sapientissi- 1. In nonnullis codicibus quædam hic invenimus sanctæ Mechtildis elogio attributa, quæ in laudem Gertrudis Abbatissæ sunt alibi scripta: quæ quidem suo loco, ut par erat, infra restituimus, Parte VI. Angelicis ordinĩbus assimilatur. U f SD—— ＋Ä 33 ———⏑⏑⏑⏑ε A —————— 368 IISERSpECIALISs GRATIX. me et ordinatissime gubernabat. Dominationibus insuper non 1991 370110 incongrue associatur, quæ domina affectuum etactuumsuorum sapient a. fuisse probatur: siquidem dominabatur omnibus affectibus suis ipsos in Deum dirigendo; dominabatur cordi, omni custo- adia illud servando; dominabatur operibus suis, ipsa propter Deum exercendo. Ipsa etiam quietissimus et delicio- sissimus Dei Thronus per serenissimam et mundissimam mentem suam dici potest; quæ Dei gratia plena, omnibus a se quærentibus qualiter vivere et se regere deberent, quasi ex ore Dei in ea sedentis, quid facere deberent indi- cabat. Cherubim quoque ipsam dissimilem non arbitramur, guæ toties ipsi fonti sapientiæ immersa, et luminis abyssum penetrans, velut sol refulgens in templo Dei, scientiaet sapientia omnes ad se venientes illumi- navit. Sicut enim ipsa nobis retulit, super psalmos quidquid cantabat sive legebat, sæpissime spiritualem P4501 intellectum Dominus sibi 33 et super quæ anima intellectuus. nondum cogitaverat, repente in momento intellexit, Super omnes tamen, Seraphim convenientissime et dignissime an- gelica hæc Virgo æquabitur, quæ ipsi amori, qui Deus est, toties immediate unita est, ejusque igneo Cordi tam aman- tissime impressa, unus cum eo ignitus spiritus est effecta. Valde namque generosa erat in loquendo de Deo; maxime de charitate tam ferventer loquebatur, ut audientes sæpe accenderet; unde congrue de ipsa dici potest, quod verba ejus cum Eliæ verbis, quasi facula ardebant.(Eccui. xxvin.) Hæc pauca de laude conversationis ejus descripsimus, dignum judicantes eam coæquari omnibus Sanctis, quibus etiam in terris tam familiarissime sociata erat, ut eorum 7 Iterum quædam ad Abbatissam Gertrudem pertinentia, hic beatæ Mechtildi immerito attributa, in Part. VI. retulimus. b Wykaz. PARS QUINTA, capUr xxxt. præsentia frequentissime specialiter in ſestis eorum frueretur. Sed nulli absurdum videatur si nostri temporis, in quod fines sæculorum, imo fæces omnium vitiorum, et tædia bonorum devenerunt, hominem unum omnibus coæquavimus Sanctis, cum beatus Gregorius super Ezechiele dicat: quod Deus de die in diem homines majori cognitione illustrare, et secreta sua eis amplius revelare dignatur, et processu temporis spiri- tualium scientiam augeri, introducens illud Danielis Pro- phetæ de ultimo tempore dicentis: Pertransibunt plurimi, et multiplex erit scientia.(Daxixt, xu..) Dicit etiam sic: Moyses plus quam Abraham, Prophetæ plus quam Moyses, Apostoli plus quam Prophetæ cognoverunt. Sicut David de se testatur dicens: Super omnes docentes me et super senes intellexi. PSal. cxvin. 100.) Legitur etiam in Vitas Patrum quod sancti Patres de ultima generatione pro- phetabant dicentes: Homines tunc temporis fore negligentes, sed tamen qui inter eos perſecti fuerint, super nos et patres nostros meliores erunt. CAPUT XXXI. GRATIARUM AcTIO PRO couPLETIONE 18STIUSs LIBRI. ENEDIcrus sit Dominus Deus omnis gratiæ, cujus dono B et voluntate hic Liber editus est; nequaquam propria deliberatione et præsumptione scribentium, sed consilio et prœæcepto Domnæ Abbatissæ suæ iet consensu Prælati sui. 1. Hæc Abbatissa fuit Sophia de Mansfeld, quæ post Gertrudem de Hackeborn Abbatiale munus implevit, et tantum post annum MCCXCVIII, quo beata Mechtildis obiit, officium præ gravi morbo dimisit. Prælatus, forsitan Præpositus monasterii, vel Episcopus Halberstadt. 24 369 Magis in ies mundum Deus illustrat. U FFF.................CcCCCCCcCcCcccCccCccCCCcC(cccc˖ccCcc Dominus ipse librum commendat. 370 EIBER sPECIAEIs GATIE. Ipsa etiam Christi ancilla, cui hæc omnia a Deo sunt inspi- rata et revelata, librum hunc legit, approbavit et correxit; quod hoc modo evenit. Nocte quadam in oratione Dominus eidem apparuit librum hunc tenens in dextera sua apertum. Hoc cum dua- bus scriptricibus suis indicasset, rogans ut sibi librum ostenderent, et illæ hoc se facere non posse dicerent, timentes ne forte tristaretur, illa mœrore ducta dicebat se nunquam velle consolari, donec quid de ea scripserint, videret. Sequenti iterum nocte posita in oratione, vidit gloriosam Virginem puerum elegantissimum ulnis gestantem. Cui dum se humiliter prosternens causam tristitiæ suæ exponeret, illa puerum dabat dicens: Accipe Filium meum mæœrentium consolatorem, qui tuum omnino potest lenire dolorem.„ Quem illa gratanter accipiens, mœrorem suum illi similiter est conquesta. Ad quam Dominus:« Noli timere; ego totum feci. Meum est ergo omne opus illud. Ego dedi tibi, et tam veraciter sicui de Spiritu meo accepisti, ita vere eas meus compulit Spiritus ut scriberent et elaborarent. Noli ergo timere, nihilque i in eo deleas. Ego quoque a læsione et ab errore eum conservabo.» Dansque illi magnam spiritus certitudinem, de veritate ejus ita dixit: Omnia verba libri hujus veraciter de Spiritu meo conscripserunt, et in coronis earum coram oculis meis sine fine lucebunt. Sicque omnem tristitiam ejus omnino ab ea tulit, ut ex die illa ostenderint ei librum quandocumque vellet, et ex integro coram ea perlegentes, excepto prologo et finali. Et quidquid in eo invenerunt, de cujus veritate suspicabatur, statim cum primo potuit a Deo requisivit, et sic Dominus ipsa mediante Libri hujus corrector fuit. PARS QUINTA, capUr xxxii. CAPUT XXXII. DE TRIBUS puLsiBUs conpis CHRISTI IN sSUA MoRrE 1. rERRoοArus est Dominus qualiter a tribus pulsibus divini 1 Cordis sui citius fuerit mortuus, sicut in hoc libro supra est prænotatum 2. Ad quod Dominus tale dedit responsum: Cum anima mea in jubilo beatissimæ Trinitatis primo est creata, statim in ipsa creatione sui, veneranda Trinitas inæ: stimabili eam circumplexans amore, tota Sua Divinitate illi se infudit, omniaque sua ipsi plene donavit: Deus Pater, omni- potentiam suam; Filii Persona, suam increatam sapientiam; Spiritusque Sanctus, omnem bonitatem sive amorem; ita ut anima mea haberet omnia per gratiam quæ Divinitas habet' per naturam. In ipsaque ista unione, illud divinum et æter- num desiderium, quod sancta Trinitas ab æterno habuit ad uniendam naturam humanam Divinitati pro homine redi- mendo, animam meam ad perficiendum opus istud ineffabili succendit amore. Cum etiam in divina sapientia plene et lucidissime agnoscerem omnem humanitatis meæ gloriam, et omnia quæ illi erant ventura, et exinde hominis salutem permaximam, divino quodam gaudio super omnem modum replebar. Infusione quoque benignissimi amoris, quo Spiri- tus Sanctus se animæ meæ plene communicavit, tam bene- vola et parata ad redemptionem humani generis est effecta, ut onus illud suave ipsi videretur. Sed statim in ipsa hora 1. Caput istud, quasi adventitium ac posterius saltem scriptum, in præcipuis tantum codicibus, ultimo quidem loco, reperitur. 2. Part. 1, c. v. à 4. pag. 18. — 22 ——— — Quantum Christi anima in saluten humanam ardebat. —————————.————-— —————————— ůĩ— Animam Christi a corpore amor separavit. 372 LIBER SPECIALIS GRNTIE. conceptionis meæ a Spiritu Sancio, cum anima corpori est associata, divinum illud desiderium omnipotentia moderando continuit, et sapientia gaudium illud temperavit, Spiritus- que Sanctus suæ dulcedinis unctione amoris fervorem leni- vit, quatenus humanitas mea vitam servaret tempora- lem. Instante autem hora mortis meæ, amor ille omnipotens, sapiens et benignus, qui antea Cor meum tam valde pulsa- verat, totius divinitatis suæ prævalentia desiderium meum et gaudium relaxans, amore inæstimabili, et superexcellenti Cor meum constringens, animam a corpore separavit; cui omnis pene acerbitas, quæ unquam excogitari potuit, mortem non intulisset.„ ExPLICTT pARS QUINTA. PARS SEXTA“. CAPUT PRIMUM. DE VITA ET MORTE VENERABILIS DOMNE GERTRUpis ABBATISS&Æ. RKDUlcis memoriæ Domna Gertrudis, Abbatissa nostra, gloriosum et vere præclarum Ecclesiæ nostræ lumen, omnibus virtutibus florens ut rosa, totius sanctitatis exemplar et veræ Religionis columna firmissima, hujus ſelicis, de qua scripsimus, Virginis secundum carnem soror exstitit. Hæc a puerilibus annis miræ sapientiæ fuit et discretionis, ita ut cum nonum decimum ageret annum, eam Abbatissam ordinarent. In quo officio tam laudabiliter, suaviter et pru- denter se gerebat, ut in magna reverentia haberetur et ma- terno affectu ab omnibus amaretur, tam Deo quam homini- bus amabilem se exhibens et gratiosam. Quantæ etiam hu- militatis fuerit in habitu et gestu, verbis et omnibus operi- 1. Hæc pars sexta, quæ in paucis modo codicibus reperitur, tota in eo est, ut Abbatissam Gertnidem de Hackeborn, jam supra, part. V. c. 1. et 2. itemque in Legatus, lib. V. c. 1. laudatam, fusius commen- det. De ista quidem præclara Abbatissa quædam fuerunt ipsius sorori B. Mechtildi, quædam S. Gertrudi manifestata et in proprio cujusque Ubro sigillatim consignata. Plurima etiam in utroque de virtutibus ac præsertim de morbo et obitu ejusdem occurrunt, quæ sæpissime etiam quoad verba ita consentiunt, ut ab eodem auctore conscripta deprehendantur. 997979 9 9„„„ Verbis et exemplo Abbatissa filias edocet. Quælibet se maxim: ab ea diligi Estimat. Nallam sine gravi causa contristabat. 374.IBER sPECIALIis GRATIK. bus ejus elucebat. Ad quæque vilia opera et maxime ad communes labores Sororibus se frequenter sociabat; quan- doque prima imo sola laborabat, quousque subditas induxit, vel magis exemplo aut blandis verbis ad se juvandum allexit. Amatrix veræ paupertatis erat: unde omnem superfluitatem rerum temporalium tam a se quam a suis subditis elongare cupiebat. De infirmis maxima illi erat cura, ita ut nunquam in tantum posset occupari, quin eas quotidie singulas visi- taret, et si quid vellent sollicite interrogaret, propriis etiam manibus eis ministerium exhibens, tam ad recreandum quam ad pausandum. Unde cum in senectute infirmitatibus crebris laboraret, ad alias infirmas adhuc se portari faciebat, et cum loqui non posset, gestu et nutibus tam fidelissimum eis prætendit compassionis affectum, ut plurimas ad fletum commoveret. Valde communis erat, et tam materne omnes diligebat, ut quælibet ab ea se maxime diligi æstimaret. Unde etiam vix notari poterat quæ ejus secundum carnem essent propinquæ. Tam mitissima et suavissima moribus erat, ut cum aliquam Sororum rationabiliter dure pro culpa sua corripuisset, statim eadem hora et loco eodem tam amicabiliter et leniter eam alloqueretur ac si nunquam deli- quisset. Similiter faciebat, cum in Capitulo aliquam exigente justitia seriosius proclamasset; statim finito Capitulo illa Soror tam securum ad eam habebat accessum. Nulla Soror tam juvenis erat, quæ ipsi causam suam cum fiducia non auderet aperire. Nunquam de illa visum est vel auditum, ut alicui sine rationabili causa seriosam se exhiberet, aut vitio morum suorum contristaret. Ita in infirmitate sua mitis et benigna erat, et tam hilaris et patiens ad omnia, ut omnes ad se venientes et sibi ministrantes lætas redderet et jucundas. Divinam Scripturam valde studiose et mira delectatione quandocumque poterat legebat, exigens a subditis suis ut . u—— PARS SExTA, capUr. 375 lectiones sacras amarent, et jugi memoria recitarent. Unde omnes bonos libros quos poterat, ecclesiæ suæ comparabat, aut transcribi a Sororibus faciebat. Studioseet hoc promo- vebat, ut puellæ in liberalibus artibus proficerent, ita dicens, si studium scientiæ deperierit, cum amplius divinam Scripturam non intellexerint, Religionis simul cultus interibit. Unde et juniores mũnus litteratas amplius addiscere Sœpe cogebat, et magistras eis providebat. Orationibus devotissime et intentissime instabat, ita dued perraro absque lacrymis orabat. Tranquillissimæ mentis exsti. tit, et tam liberum et exoccupatum a curis cor tempore ora- tionis habebat, ut multoties ab oratione ad fenestram vocata, sive ad alia negotia, statim ut rediit, eamdem puritatem devotionis quam in oratione habuerat, reinvenerit. Denique ora tionis et devotionis studium in tantum portaverat usum, ut cum in senectute viribus et etiam aliquantulum sensibus Studium promovet scientiæ. defecisset, et usum loquendi amisisset, maxima adhuc devo- tionis reverentia et lacrymarum inundantia communicaret, sicut et omnibus diebus vitæ suæ consueverat. Et cum Sorores sibi de Deo proloquerentur, vultu et nutibus lætissime quasi gratias agens ostendebat quam libenter audiret; nuoquam etiam sic male. valens, quin alacrior fieret, ac si nil patere- tur, cum aliquem sermonem vel etiam verbum de Deo audi- ret. Ad Missam frequenter duci volebat, et circa Horas cano- nicas mirabiliter studiosa erat et devota, in tantum quod cum in infirmitate dormitaret, quandoque habens offam in ore vel scyphum ad os ut biberet, semper tamen in mora Horarum vim sibi infecens miraculose vigilavit. De Deo loquentes libentissime audit. Mundissimi etiam cordis ab infantia fuerat, ut ne leve verbum audire vellet, per quod suo cordimacula inferri posset. Quid plura? Quicquid erat virtutis, quicquidscientiæ, quicquid veræ religionis, in ea velut in speculo relucebat · Ferventissima fuit in charitate et devotione, quantum ad 2— —— ÆÆ⏑ W WW πι Æε==. —— 2 . ————————f—— 376 LiSER spECIALISs GRATIX. Deum, summa in pietate et sollicitudine quantum ad proxi- mum, prima in humilitate et afflictione quantum ad seipsam. In pueris mitissima et dulcissima, inter juvenes sanctissima et discretissima, inier seniores sapientissima et jucundissima. in infirmi- ta te loquelam amittit. Mechtildis visio de sorore sua. Nunguam inveniebatur otiosa; aut semper erat utiliter manibus operans, aut orans, aut docens, aut legens. Talis ac. tanta erat, et tam laudabiliter se et omnes subditos suos re- gebat, ut si audeo dicere, nec primam similem visa est nec habere sequentem. 5 Hæc ꝑostquam cœnobio nostro per annos quadraginta optime præſuit, crebris cœpit ãnfirmitatibus fatigari. Cum autem per annum et amplius in infirmitate laborasset, et post hæc loquelam amisisset, pia soror ejus eam decessuram credens, attentius quo potuit pro ea Dominum exorabat, ut secundum voluntatis suæ beneplacitum etanimæ ejus neces- sitatem cum ea disponere dignaretur. Subito autem spiritus ejus in cœlum rapitur, ubi vidit in speculo divinæ providen- tiæ quod nondum moritura esset, sed in illa infirmitate aliquantulum duratura. Attamen omnis Sanctorum exercitus in adventum et susceptionem tantæ sponsæ Dei festina jucun- ditate se præparabat. Beata igitur Virgo Maria inter alia ornamenta quibus mirifice fuit insignita, habebat niveas chirothecas, in quarum una aurea esse videbatur aquila, et aureus leo in altera. Per quod dabatur intelligi quod illa anima in cujus susceptionem se præparabat, ipsi gloriosæ Vir- gini specialiter in tribus erat assimilata: scilicet in innocen- ta virginali, quod notabatur in candore chirothecarumʒ et per altam et perspicuam contemplationem, quod significabatur per aquilam; et etiam per constantiam fortitudinis qua universa vitia devicit, quod per aureum notabatur leonem. Patriarchæ et Prophetæ in sua præparatione habebant aurea canistra diver- sis xeniis plena, significantes quod tam sapienter et fideliter sobditis suis cum omnibus tam corporalibus quam spiritua- We— bins skxTI, cibᷣur 11. 377 libus providerat. Apostoli quoque habebaüt libfos magnos ad Illam et ornatos coram se, cum quibus eam hondräntes erant: pro suscipien- dam se saluberrima doctrina quam suis ministrabat subjectis, quia accinguntur per hoc Apostolicis meritis æquabatur. Martyres verò habe⸗ 15 bant clypeos aureos et nimium splendentes, duibus teveren⸗ tiam infirmæ erant exbibituri pro indefessa batientia, düd. contra adversa omnia firmiter fuit munita, per quam ips rum meritis fuit adæquata. Confessores decorabantur cappis amplis et pulcherrimis ad obsequendum ipsi, pro religiosa conversatione et sanctissimis exemplis in quibus ipsorum erat meritis coæquata. Virgines vero aureolas et lucida Spe- cula in sua habebant præparatione, quibus infirmæ erarit— blandituræ pro innocentia puritatis, et quod lreduentius 5 speculis exemplorum Jesu Christi solebat vitam suam Exa- minare quam similis esset Deo in virtutibus, vel quam dissi- milis; et in hoc imo duibusdam sacris i ginibus præſerebatur.: 3 in Shον¹ an „ IIe n¹ 1i] 817 oSsr hæc dum soror ejus esset iterum orans pro ea, vidit!- P animam ejus in similitudine domus perlucidæ, in:cujus⸗ medio Deus erat sedens, et radians per eam velut-sobper crystallum. Et ait ad eam Dominus: Sicut me- absque impedimento per hanc domum perspicis, ita me in anima- istius in omnibus operibus et virtutibus in quibussee= modo exercet, recognoscere potes: specialiter in patientia, supra humanam na- benignitate et hilaritate, quas Visio Mechtildis de sororis suæ merito. 378 LIBER sPECIALIs GRATIÆ. turam per gratiam Dei est sortita; quæ omnia ego in illa operOr et per illam., 5e ie t Post hæc vidit circa lectum infirmæ duodecim Angelos 6ibi in ministerium deputatos, qui reſerebant ad Dominum universa, quæ circa eam fiebant, tam per proprias virtutes quam etiam per sibi servientes. Ad pedes ejus tres erant An- geli ministrantes ipsi ad patientiam, quæ tantum abunda- bat in ea, quod omnes duodecim Angeli sufficiebant pro ipsa laudare Dominum Deum. Ad sinistram tres erant Archangeli, qui obsequebantur ei ad bonas voluntates, intentiones et desideria sancta. Ad dexteram erant tres de choro Thronorum, qui ei serviebant ad tranquillitatem, mansuetudinem et pie- tatem. Ad caput erant tres de Choro Dominationum, qui omnem honorem et reverentiam et charitatem a Sororibus infirmæ exhibitam suscipientes, in conspectum summi Regis cum lætitia deferebant. Item cum soror ejus sibi ad peccatum reputaret, quod tam libenter cum illa esset, timens ne forte humanitati plus justo consentiret, super hoc Dominum requisivit. Cui ille: Nullum tibi est peccatum; omnes enim sensus et motus, quos ad peccandum habere poterat, penitus ab ea sunt ablati, eamque in talem perduxi statum, quod vita sua in nullo modo potest displicere. Nusquam etiam locorum præterquam in sacramento altaris me verius et certius invenies, quam in ea et cum ea, moresque meos conformatissime in ea repe- ries et virtutes. Tam benignum enim, tam mansuetum' et tam amabilem sicut me discipulis exhibui et omnibus homi- nibus, sic ipsa subditis suis etomniĩbus ad se venientibus modo facit. Et sicut omnes injutias et pœnas mihi illatas dulciter, hilariter et patienter sustinui; sic illa infirmitates et U 1. Eadem declarat Dominus, de sancta Gertrude. Cf. Legatus LAes 2⸗ Wonl. paRS skxrA, carur 111. 379 dolores dulci et jucundo corde supportat. Et sicut ego ex nimia liberalitate omnia quæ habui, crucifixoribus distribui; ita et ipsa ex liberalitate cordis quam semper habuit, modo omnia sua disperdit. CAPUT III. QUOD CHRISTUS SEIPSUM IN EA SuscEpir. Lia vice cum esset communicatura, soror ejus orabat Dominum, quatenus seipsum in ea dignaretur susci- pere, et Deo Patri laudes et gratiarum actiones condignas persolvere, eo quod per se loqui non posset. Ad quod Domi- nus ita respondit: Nonne hoc facere deberem? Nam rap- tor hoc faceret, qui si juste vellet, aut rapinam redderet, aut aliud pro ea restitueret; sic certèe ego faciam, qui ei loque- lam abstuli, quod per se non potest, per memetipsum centu- pliciter persolvam.» Visumque est sibi quasi Dominus staret a dextris infirmæ, habens vestem ex auro purissimo, plenam floribus viridis coloris, ipsamque dulcissime ample- xans osculatus est dicens:« Mille millena oscula tibi, sponsa mea, propino.»Per aureum amictum Domini desi- gnabatur amor divini Cordis ejus, et per flores viror omnium virtutum in quibus floruit ęt exercuit se in terris. In pectore vero habebat rosam pulcherrimam etiam viridis coloris, lapidibus pretiosis mirifice decoratam, cum qua infirma lu- debat: in quo significabatur confidentia ipsius, quam sem- per in omnibus habebat ad Deum. Facies ejus etiam ineffa- bili splendebat pulchritudine, ita ut sibi videretur nunquam in anima tantam elegantiam vidisse. Supercilia ejus specia- Dominus infirmæ dulciter favet. —— „2 7„ A commu- nione impeditam eus consolatur. 380 LIBER SPECIALIS GRATIX. liter bene erant composita et parumper arcuata; per quod sibi videbatur innui ejus providentia, qua tam provide omnia quæ ad suum pertinebaat officium disponebat. Oculi ejus singulari splendebant radio, significantes respectum miseri- cordiæ ejus, qua subjectorum indigentiam multa compas- sione et misericordia respexerat. Os ejus roseo nitebat colore, designans assiduitatem doctrinæ et affluentiam utilium verborum, quibus subditos et alios multos de longe venientes studuerat informare. Item cum hæc soror ejus quadam vice communicasset, dixit ad Dominum: Obsecro, mi Domine, recordare quam fideli studio famula tua a sororibus exigebat modo blanditiis, modo increpationibus, quatenus sæpius et libenter commu- nicarent, et quod nunc infirmitate impedita venerandum corpus tuum suscipere non valet, teipsum illi, prout tuam regiam condecet liberalitatem, impertiri digneris.„ Cui Dominus: Ego me in sponsum, et amicum fidelissimum, et unicum solatium ipsi donavi.„Et illa: Quomodo, inquit hoc verum est, quod unicum ejus solatium sis, cum bene- ficia hominum et dona cum hilaritate et gaudio quodam suscipiens, in terrenis aliquantulum delectari videtur 22 Ad quam Dominus respondit:&Nonne et hoc consideras, quod cum ejus nutus non intelligentes, contra ejus voluntatem facitis, simili modo tam benigne arridet ac si magnum fecis- setis ei bonum? Ideoque scias quod sic in me firmata est, quod ad omnia quæ illi eveniunt, sive læta sive tristia, uno et eodem modo se habeat.„ Alia iterum vice cum esset communicatura, vidit hæc soror sua Dominum Jesum quasi juvenculum duodennem, pulcherrimum et delicatum nimis, eam dextera amplexan- tem, et inter alia multa hæc etiam verba sibi dicentem: Pro dextera quam abstuli tibi, ero cooperator tuus in omnibus quæ agis; pro pede et crure ero ductor tuus. Vir- PARS SExTA, capur iv. 381 ginitate perpetua decorabo te, gaudium et lætitiam pro universis infirmitatibus dabo tibi, agilitatem æternam pro omni gravamine corporis habebis, jucunditate continua meipso perfrueris. CAPUT IV. DE TRANSITU EJUS FELICI. osr hæc igitur cum ille solaris radius ad occasum ten- deret mortis, illaque rutilans gloriæ nostræ corona inclinaret ad casum, ut eam Dominus sibi magis aptitaret, usum loquelæ per viginti duas hebdomadas miro quodam modo sibi abstulit, ita ut: nec nutibus indigentias suas noti- ficare valeret, exceptis duabus dictionibus, scilicet: Spiritus meus, quibus omnia necessaria sua miraculose expetebat. Unde multoties contigit quod eam non intelligentes contra voluntatem ejus facerent; quod tamen ipsa benignissime et patientissime supportabat. Nam vere Deus habitabat in ea et cum ea, qui omnia quæ per eam fiebant, suo dulcissimo Spiritu sibi placitissime dirigebat. Sed cum hoc verbum, Spiritus meus, tam continue iteraret, hæc soror ejus vice quadam eam interrogabat: Et quis est Spiritus tuus? aut de quo Angelorum orꝗine? v Cui illa statim expedita lingua ita respondit:« Seraph est spiritus meus.„ Post amissionem autem loquelæ fere per mensem, quodam mane jita male valuit, quod putabatur agonizare. Et dum 1. Cf. Legatus, V. 1. 2. Hoc est, sic amore Dei plenus, ut aliquis ex Seraphim, qui inter Angelos præcipue per amorem discernuntur. Spiritus meus. — —**ðLr.=— Dominus cum Matre et Joanne agonizanti blanditur. 382· LIBER sPECIALISs GRATIE. congregato Conventu festine inungeretur, apparuit pluribus personis Dominus Jesus formam et decorem, secundum quod dicit Bernardus, indutus, quasi ad amplexum expandens brachia, et blandiendo eam respiciens, et conira faciem infirmæ quocumque vertebatur se statuens, ac si resolutionem ipsius vehementi desiderio expectaret. SIIſdu N DE EODEN. PPROHοονE itaque die, qui ab ipsa tot jucundis desi- deriis fuerat præoptatus, tamque devotis orationibus præ- munitus cum jamagonizare cœpisset, videbatur Dominus totus festinus occurrere, comitatus dextera lævaque beatissima Matre sua prædilectoque disci pulo Joanne Evangelista; post quos se- quebatur multitudo totius cœlestis curiæ, specialiter Virgi- num exercitus, qui videbantur per diem illum domum im- plere, admiscentes se inter Conventum, qui etiam per diem illum mansit ibidem, desolationem suam fletibus et suspiriis deplangens, matrisque transitum devotis precibus commen- dans. Dominus autem Jesus tam dulcissimis gestibus ipsi infirmæ videbatur blandiri, quod exinde mortis amaritudo potuit digne leniri. Cum vero in Passione legeretur, el incli- nato capite tradidit Syiritum, Dominus velut ex inconti- nentia ferventissimi amoris inclinatus super agonizantem am- babus manibus Cor proprium aperiens super eam expandit. PARS SEXTA, CAPUT. VI. 383 CAPUT VI. DE HORA FELICISsIMHI TNRNSITUS Eus. ELicissiuA itaque instante hora, qua ille cœlestis sponsus, F altissimi Patris imperialis Filius, dilectam suam, post longa desideria egredientem de mundi carcere, ad pausandum secum in thalamum amoris suscipere disponebat, felix illa centupliciterque beata anima in illud unice præexcellentis· simum sacrarium, scilicet Cor JesuChristi prædulcissimum, sibi tam fideliter ac jucunde patefactum cum jubilo inæsti- mabili suavitatis evolavit. Ibi quid viderit, quid audierit, quid senserit, quidve beatitudinis affectu intraxerit ex superabun- dantia pietatis, quæ speciali privilegio tali tantoque meruit uti vehiculo, quis mortalium æstimare possit? Quam melli- fluis etiam floridi sponsi se deducentis in dulcissimis intimis suis blanditatibus, quamque læto tripudio concomitantium coronatisque gaudiis suscipientium, ac insimul universorum festivis laudibus glorificatio tam beatissime sit perfecta, cum nihil inde balbutire queat humana fragilitas, decet proinde Deo auctori omnium decantare cum gratiarum actione car- men jubilationis in commune cum cœli civibus. Cum ergo perfulgidus ille sol, qui tam late sparserat radios suos in terra nostra, sabductus esset, et respectu divinitatis illa exigua guttula abyssurꝭ suam unde profluxerat repetiis- set, filiæ in tenebris derelictæ, per viam spei ad maternæ beatitudinis gloriam oculos fidei levantes, lacrymas jam iunc veraciter fundunt ex corde, atque intermixtis cœlestibus gau- diis de maternæ gloriæ congratulatione cum ipsis mœroribus de propria desolatione, altis vocibus laudes dederunt in cœ- In Cor Jesu anima suscipitur. 122—— In Corde dilecti pausat anima. B. Pater Benedictus filiam ante thronumDei ducit. Mechtildis animam sororis suæ interrogat. 384 LIBER spRCIALIs GRATIX. lum, desolationemque suam maternis affectibus commen- daverunt cum Responsorio, Surge Virgo. In quo dum cantaretur: quæ pausas Sub umbra dilecti, audita est re- spondere dicens:«Nequaquam mihi sufficeret sub umbra, sed in Corde dilecti dulcissime et securissime imo quietis- sime pauso.„ Post hæc dum die quodam hæc Christi virgo orationi ĩnsis- teret, vidit animam jam dictæ sororis suæ defunctæ in prœrutilanti gloria, et beatun Benedictum, patrem Ordi- nis, præcedentem, et manu baculum tenentem, et ſeli- cem filiæ suæ, ejusdem scilicet Abbatissæ, animam amicabi- liter et venerabiliter brachio circumplexantem, et ducere ante thronum venerandæ Trinitatis, et alta voce cum melodia pulcherrima in laudem et honorem ipsius animæ decantare Responsorium: Quæ est ista quæ processit sicut 50l 2, etc. Et cum pervenisset ante solium, Dominus blande acclinatus ad eam, dixit:«Bene venias, pulcherrima filia mea.»Illa vero pro congregatione Dominum fideliter exora- bat olim sibi commissa. Tunc ista quæ hæc vidit dixit ad eam:„Quid, soror charissima, vis filiabus tuis mandare?„Et illa:„Dic eis ut amantissimum dilectum cordis et animæ meæ totis visceribus incessanter diligant, ejusque amori, imo et memoriæ, nihil omnino præponant. v Tunc ista: Commenda nos, inquit, omnes Deo, quia video te bene valere.„Ad quod illa: Ego commendo filias meas in illam suavissimam re- quiem, in qua securissime vivo; scilicet, dulcissimum Cor amantissimi Jesu Christi. 1. Cf. Legatus, lib. V. c. 1, p. 510, ubi indicatur. sanctam Gertru- dem Responsorium imposuisse. 2. Responsorium in Matutinis festi Assumptionis B. M. V. PARS SExTA, carur vlI. 385 CAPUT VII. QUALITER ISTA BEATISSIMXA ANIMA EST SALUTATA. TEMA videbatur Christi ancillæ in somnis salutare animam sororis suæꝶ defunctæ in hæc verba:« Saluto te, Christi sponsa, in amore quo flagrasti cum primo vultum et deco- rem Dei creatoris tui revelata gloria aspexisti. Saluto te, Virgo Christi, in dulcore quem sensisti, cum inæstimabilem Dei, quamabæternoerga te habuii charitatem, per suam expe- rientiam plene agnovisti. Saluto te in decore perfecto quo fulsisti, cum omnium operum tuorum plenissimam remune- rationem de manu Domini, regis et sponsi tui, accepisti. Hoc dum fecisset, cogitare cœpit quomodo animam non canonizatam taliter auderet salutare. Cumque sic intra se hæsitans Dominum super hoc interrogaret, ille dignanter respondit: Bene et congrue hoc fecisti; ipsa enim est honor omnipotentiæ meæ, decus sapientiiæ meæ, et allectio divinæ bonitatis meæ. Altera vice vidit animam ejus in una chorea mirabiliter gloriose;[quæ erat] habens crines pulcherrimos, qui eam miro decore venustabant. Delicatus autem et floridus spon- sus Dominus Jesus tenens manum ejus dixit:«Non erant illi tot capilli, quot virtutes inerant ei. 5 Alia vice cum iterum Lam videret in gloria, requisivit quale meritum pro eo recepisset, quod tam devote solebat replicare Psalmum: Laudate Dominum omnes gentes, spe- cialiter in festo Resurrectionis. Quæ ostendit ei viridia vestimenta miri splendoris, quibus erat vestita; et erant innumeris aureis stellis perornata, et suturæ mira quadam 229 Quantam Gertrudis SS. Trinitati complacet. —— Infirmariæ accipit vræmium. 386 LIBER spECIALIs GRATIE. varietatè quasi cum albis margaritis et roseis lapillulis erant intermixtæ. Tunc ait ad eam: Dum sis in abundantia omnium bonorum, quid nunc dare vis Sorori, quæ tibi in infirmitate dam fideliter servivit? vAt illa tangens unum de roseis lapillulis dixit: Hoc porta illi ex me.» Ad quod dum illa diceret:«Cum hæc videam in spiritu, bene scis quod corporaliter hoc non possum illi præsentare.»Illa respondit: 4 Ista albedo quæ apparet in suturis vestimenio- rum meorum signat humanitatem Jesu Christi, quæ præ omni mansuetudine suavissima erat, et rubor lapillulorum signat passionem Agni immaculati. Unde dic illi quod confidat de Dei misericordia; quia ego precibus meis volo ipsi obtinere apud Dominum meum, ut det ipsi mansuetudi- nem, et ut libenter pro ĩpso patiatur adversa(. v CAPUT VIII. QUALITER IN TRICESIMXA VISX EST. xtricesima iterum anima ejus apparuit eidem in nova et superexcellenti gloria, vallata gloriosis cœlestium princi- pum agminibus, qui omnes cymbala tenebant manibus, et tam per cymbalorum quam per vocum symphoniam sua- vissimam replicando cantabant versiculum: Laudate Deum 4 in tympanis beneSonantibus(PSXI. cl.) ete. Et cum inter 1. In codicibus qui hanc sextam libri partem continent, duo hic subsequuntur capita quæ, licet jam initio partis quintæ sint, in bis etiam sicut in cæteris codicibus, scripta, iterum post caput septimum hujus sextæ exhibentur; ea vero semel tantum posuimus, ubi scilicet agitur de charitate B. Mechtildis erga defunctorum animas. Part. V. c. 1. et 2. ——. PakRS SExTA, capur vill. 387 tales cantus anima illa beatissima ducta statueretur ante thronum Regis gloriæ, Jesus, dulcissimus amator, sic eam est allocutus: Bene venias, carissima mea.»In quo verbo persensit quemdam dulcissimum divinitatis effectum, quo- modo scilicet ipsius simplicissima omnipotentia, sicut unum- quemque amat in illo amore, sic respicit ac si nullum diligat præter ipsum. Unde ex plenitudine superabundantis suavita- tis erumpens in laudem amatoris Sponsi decantabat: æAnima mea liquæſactaest(Caxr. v.). Post hæc cantoromnium can- orum, reddens vicem dilectæ suæetiam in laudis ejus excellen- tiam, quasi ex se, abysso totius beatitudinis, qui est initium et finis omnis perfectionis, decantando suavissima voce imposuit Antiphonam:«OGertrudis, o pia v, cui tota cœlestis curia pro- secuta dulcisone subjunxit: Quam pium est gaudere de te, o Gertrudis, Prophetis compar.v In quo verbo intellexit eam specialiter collaudari, quod in terris tam credula: fuit, et tantam delectationem ad omnia Dei dona habuit. Et in spi- rituali doctrina quam subditis ministraverat, extollebatur in illo verbo:«Aposiolis conserta, Prælatorum gemma, fide et meritis egregia, pietate, misericordia, charitate ineffabili; exulta semper hic et ante Deum 1.„ Tunc soror ejus, quæ hæc vidit, dixit ad eam: eDic mihi, quæso, carissima soror, qualis sit illa liqueſactio qua cantasti: Anima mea liquefacta est?» Ad quod illa: Cum incontinentissimus amor divinitatis animam infundit et penetrat, tam in prævalenti virtute dulcedinis, quod impos. sibile est creaturam posse totaliter capere, unde in Seipsa resoluta et liquefacia refluit in ipsum, a quo accepit, tantæ beatitudinis largientem.»Tunc soror ejus:& Ora, inquit, pro filiabus tuis, quæ tam fideli te charitate amplectebantur 1. Quod est Antiphona in honorem S. Martini, piæ huic Abbatissæ adaptata. Bene venias, charissima mea. O Gertrudis, 0 pia. 388 LIBER spECIALIs GRATIA. Hoc ſeci, et sine intermissione 5 vis demandare? v At illa: intimo cordis mei etiam »Hinc ista subjun- in terris.»Ad quod illa: facio.»Et ista: Quid ei Süsdins. Suavitas amoris, qui manet i1 amoris in 8 filiabus maneat in cordibus et sensibus earum. permaneat. xit: 4 Quid tibi donatum est in primo ingressu cœli? v e Dominus Deus, creator, Redemptor et amator inæstimabili me lætitia atque cum semetipso Respondit: meus, me in seipsum suscipiens, adimplevit, seque ipso me vestivit, cibavit, sẽque ipsum mihi dans in sponsum, inenarrabili me honore glorificavit. CAPUT X. 00 DE ANNIVERSARIO EJUSDEM DOMNÆ ABBATISSE. anniversario ejusdem prædulcis memorie Domnæ Abbatissæ, cum ad ejus Vigilias Responsorium Redemp- tor meus vivit, cantaretur, hec soror ejus vidit animam dio et delectatione Dominum Jesum à dulcissime decantantem; agno- Elis inæstimabili gaudio es in terris homines ipsius inæstimabili gau amplexantem et eadem verb vitque divinitus quod animæ in c de Christi humanitate exultant, et quoti rba, vel aliud quid de futura eorum resurrec- inedicibili resultant gaudio, videntes Re⸗ 3 orificata Christi humanitate; certii esurrectio- 355 8488185 quod ipsi etiam resurgent; orantque pro is qur hæc psal- OTIa numänitatis lunt in terris, ut illam felicitatem etiam jipsi digne consequi gnovit etiam quod dum homo hæc verba devote Christi. rfidem corpus suum sanctificatur, ut di- intente hæc ve tione cantant, tatim ipsam veritatem in gl mereantur. A profert, exinde pe gnius hac gloria perſruatur. Post hæc vidit iterum quasi Deus Pater ad mensam regiam 1. Pars prior hujus capituli, utpote laudem B. Mechtildis extollens, in Parte V. cum duobus aliis pariter additis ante caput, De laudabili conversatione ſuijus Virginis a quibusdam editoribus inserta est. 8 — cum anima illa sederet, dulcissimis et amantüssimis ei blan- diens verbis et gestibus, ac si hoc solum esset ejus gaudium et deliciæ cum anima taliter epulari. Dominus autem Jesus velut imperialis juvenculus, balteo præcinctus, ad mensam illam diversa fercula condita Spiritus Sancti dulcedine ministrabat. Singulæ etiam personæ de Congregatio ae cum processione venientes, in magna reverentia flexis genibus, pyxides eburneas, argenteas et aureas odore mirifico refertas offerebant. Illæ, quæ cordis munditia eminebant, pyxides eburneas deferebant, et quæ in Dei servitio plus aliis labora- bant, argenteas habebant; quæ vero amoris fervore cœteras præibant, aureas pyxides attulerunt. Multituds quoque animarum cum gaudio supervenientes, pro sua liberatione Deo et animæ ejus cui Dominus eas donaverat ad sui festi gloriam, magnifice gratias retulerunt. Deinde omnes suæ Congregationis animæ, tam Fratrum quam Sororum, in modum choreæ circa eam se gyrabant, inter quas animam unius Fratris, qui eodem anno decesserat, vidit in stola candidissima, desuper miro et vario adornatam decore; per quod intellexit designari suam benevolentiam; quia valde benigni fuerat cordis, ad omnia bonam gerens volunta- tem. Ducentes autem choros, jucundissime psallebant dicentes: O mater nostra, etc. De Corde etiam Domini Jesu tuba magna exibat, in quam omnium vocum sonus dulcissima madulatione transibat. Sequenti vero die, cum pro anima ejusdem Missa celebra— retur, incidit menti ejus tale desiderium: quod si esset præ- potens regina, auream imaginem optime vestitam et ornatam Ppro anima dilectæ sororis suæ ad altare Deo vellet offerre. Cujus cogitationi protinus Dominus hoc dedit responsum: 1. Per hæc designari videtur Frater Seg. propier easdem anim dotes commendatus in Legatus.ib. V. c. 14. PARS SExTAN, capur ix. 389 Oblatio diversa pro anima. Dominus Mechtildi pro Sorore sua se offert. Da cor tuum amori totum. 390 LIBER SPECIALIS GRATIX. Et quid si hoc desiderium tuum modo per memetipsum compleam?» Apparuitque statim Dominus stans coram ea in specie juvenis regio, imo divino, splendore coruscus, et ait: En accipe me, et juxta omne desiderium tuum me offer.» At illa ineffabili gaudio et gratitudine eum circum- plectens, ducebat secum ad altare. Dominus autem Jesus semetipsum Deo Patri obtulit eum omnibus virtutibus suis, in augmentum perfecti decoris animæ illius, et cum gaudio, dulcedine et amore divim Cordis sui, ad gaudium et beatitu— dinem ejus sempiternam. Post hæc anima illa felicissima, velut regina, et sui sponsi potens effecta, in amplexus Dei amantissime ruens, ipsum ad singulas Sorores per chorum circumducebat, dicens ad singulas: Accipite Dominum virtutum, et petite ab eo virtutes.»Tunc illa quæ hæc videbat, dixit ad eam:«Mi soror carissima, quid maxime a nobis desideras observari?„ Quæ respondit:„Humilem subjectionem, amabilem in invicem charitatem, et fidelem ad Deum in omnibus inten— tionem.» Et adjecit: Eia, da cor tuum amori totum, et omnes ama homines: tunc amor Dei et omnium qui unquam Deum dilexerunt, totus tuus erit. Similiter si humilis es, humilitas Christi et omnium qui se pro ejus nomine humi— liaverunt, vere tua erit. Et si mĩsericordiam proximo feceris, Dei misericordia et Sanctorum ejus etiam tua erit; et sic de aliis virtutibus esse scias.„ QUAPROPTER SiT DEUS BENEDICTUS IN DONIS SuiS ET SaNCTUS IN OMNIBUS OPERI/ BUS 5618S. AMEN. EXPLICIT PARS SEXTIXA. RARS SEPTTIMX CAPUT PRIMUM. DE EXTEEMIS FELICISs SoRORIS MECHTILDiS, 6LORIOSÆE VviRGINIS SANCTIMONIALIS IN HELFEDE. UulLis hæc et devota Domini nostri Jesu Christi ancilla, H affectuosa mater, et prædulcis consolatrix omnium nostrum, de qua hunc edidimus libellum; cum dies vitæ suæ usque ad annos quinquaginta septem in Religionis propo— sito ſet omnium virtutum apice laudabiliter peregisset, per tres fere annos continuis vexata doloribus, ad extrema cœpit propinquare. In penultima namque Dominica, scilicet Si iniquitates, cum ultimo Electa Dei, ante obitum suum, vivificum sacrosancti corporis et sanguinis Jesu Christi perci- peret sacramentum; una persona Deo devotius inten- dens, vidit Dominum Jesum, inæstimabili gloria coram infirma stantem, vultu et gestu delicato sibi dicentem: Honor et gaudium meæ divinitatis, corona et præmium meæ humanitatis, delectatio et requies spiritus mei, vis modo 1. Ad annum post Christum natum 1298. Intra hos quinquaginta septem annos, annumerari debent etiam tres ultimi anni quibus dolo- ribus vexata dicitur Mechtildis; nam hoc anno 1298 decessit. N NN un r ν 16 laudi quidquid I vult Mechtildis per infirmi- tatem supplere. Anima ejus quasi hortus ameægnissi- mus. 392 8 LIBER SPECIALIS GRATIX. venire et amplius manere mecum, quod meum et tuum desi- derium compleat? Ad quod illa respondit:« Mi Domine Deus, supra omnem salutem meam tuam desidero laudem. Quapropter rogo, ui mihi liceat ad,huc in pœnis persolvere omne quod unquam cereatura in tua laude neglexit. Quod responsum Dominus gratissime acceptans ait: Quia hoc elegisti, ecce etiam in hoc mihi assimilaberis, qui voluntarie pœnas crucis et mortem pro Dei Patris gloria et mundi salute suscepi. Et sicut divinum cor Patris mei omne quod susti- nui pertransivit, sic tuæ pœnæ et mors cor meum medullitus penetrabunt; totique mundo provenient ad salutem.„ CAPUTII. DE VOCATIONE TPSIUS à DOMINO JIESU CHRISTO. TEM alia audivit quod eam Dominus his advocavit verbis: Veni electa mea, columba mea, floriger ager meus, in quo omnia quæ desiderabam inveni; hortus meus amœnus, in quo omne divini Cordis mei delectamentum habui; in quo erant flores omnigenarum virtutum; arbores bonorum ope— rum et aquæ devotarum et ferventium lacrymarum; quæ mihi semper ad quæcumque volebam patuit. In hunc hor- tum, quoties me peccatores irritabant, declinabam, et ex aqua ejus bibens inebriabar, ut omnium injuriarum mearum amplius non recordarer.„ PARS SEPTIMHA, capUr 111. 393 CAPUT III. QUOD DIVINITUS INUNGIH COMMONETUR. 7 rEMH una persona devotius orans, commonita estin spiritu ü a Domino, ut eam ex parte sui commoneret, ut se ad suscipiendum sacrosanctæ Unctionis sacramentum præpara- ret; asserens ut sibi ex parte sui diceret, quod post susceptio- nem illius salutiferi sacramenti, ipse, custos amicorum suorum diligentissimus, eam in sinu suo tutissime disponeret- ab omni macula immunem observare, quemadmodum pictor summo studio conservat imaginem noviter depictam, ne aliquo pulvere obfuscetur. Alterĩi etiam personæ revelatum est quod ipsa die Dominus vellet eam sacræ Unctionis sacramento præmuniri. Quod cum ista ex parte Dei infirmæ diceret, ipsa ut erat in omnibus semper Prælatis suis in humilitate subjecta, hoc ad eorum beneplacitum dimittens, nihil in his promovere voluit, sed totum se divinæ providentiæ commisit, quæ nunquam in se sperantes derelinquit. Prælati vero qui ipsam in tanta reverentia habebant, quod non dubitarent ipsam perſecie præscire tempus, quo Domino placeret ut sacramentum per- ciperet, cum viderent ipsam non instare nec ipsam rem urgere, ipso die Unctionem distulerunt. Dominus vero illud verificans Evangelicum: Cœlum et terra transibunt, verba autem mea non transibunt(Marrh. xxiv. 35), testimoniuni quod dederat in ore duorum fide dignorum testium hoc modo 1. nempe beatæ Gertrudi. Cf. Legatus. Lib. V. c. 4. p. 525. —————— 79＋9—ů—22„„2W*«„„*„44,„„ . 394 LIBER spECIALIS GRATIÆ. comprobavit. Nam feria secunda, ante Matutinos, eadem feli- cis memoriæ M. tam repentinis cœpit doloribus vexari, quod plerique putabant illam ad extrema tendere; tunc festinanter vocati sunt sacerdotes, et ipsa percepit sacræ Unctionis sacra- mentum. Sicque contigit ut quamvis non ipsodie, tamen ante ortum sequentis diei inungeretur, juxta Dei voluntatem 1. „ CAPU IV. QUOD SiNGULI SANCTORUM OMNEM FRUCTUNM MERITORUM EIDENM 0 DONAVERUNT QUANDO UNGEBATUR. EVELATrUMñ est autem tribus personis, quod Dominus in forma delicati sponsi dignantissime adesset, et ipse per se hoc sacramentum vivificum Electæ suæ præberet. Inter quas uni videbatur quod cum oculi infirmæ per sacer- dotem inungerentur, amantissimus Dominus omnem aspec- tum suæ divinæ pietatis, quo unquam Cor suum mellifluum propria benignitate commotum est, cum quodam divini splendoris radio ad ipsam dignantissime convertens, donavit cum ipso omnem splendorem, omnem exercitationem sanc- tissimorum oculorum suorum. Unde videbantur oculi ejus ex abundantia divinæ pietatis tamquam liquorem suavissimi olei emanare. Per quod intellexit quod Dominus, ipsius Mechtildem invocantes consolatio- nem conseq uen- tur meritis, omnibus eam cum fiducia invocantibus consolationis subsidium large dignaretur impartiri. Et hoc munus meruit ex eo quod se erga omnes homines semper piam et benevo- lam, charitativo exhibebat affectu. 1. Quæ uncis includuntur sunt e veteri teutonica Lipsiensi editione 1505 excerpta. 2. Cf. Legatuls, p. 526. ——9r99rr2⏑ PaRS SEPTIMA, cApur iv. 395 Similiter cum inungerentur cætera membra, ad singula donavit illi sanctissimorum membrorum suorum operatio- nem; sed ad unctionem oris, ipse incontinentissimus animæ zelator se dignantissime ad porrigendum ori sponsæ suæ osculum, quod vincit mellis poculum, coaptavit; cum quo omnem ſructum sanctissimi oris sui ipsi contulit. Dum vero in Litania legeretur: Omnes Sancti Cherubim et Seraphim, orate pto ea, vidit: quod ipsa beata Cherubim et Seraphim cum summa reverentia maximoque tripudio velut abinvicem secedentes, locum inter se congruentissimum ipsi Dei Electæ præbuerunt, potissimum censentes ut quæ in terris non solum angelicam duxerat vitam, per virgineam conversationis sanctimoniam; verum etiam super angelos cum Cherubim, fluenta spiritualis intelligentiæ, de ipso ſonte omnis sapientiæ hauserat copiose; verum etiam cum ignitis Seraphim, ipsum qui ignis consumens est(DRUrER. iv. 24), charitatis brachiis complexata fuerat, inter se sublimiter col- locari, qui super omnes meruerunt divinæ majestati appro- pinquari. Cum autem singuli Sanctorum in Litania nominarentur, quilibet cum ingenti gaudio maximaque reverentia exurgens, flexis genibus merita sua in modum pretiosorum xeniorum in sinum Domini offerebat; qui ea ad augmentum et cumulum gaudii et gloriæ suæ dilectæ donavit. 1 Peracta unctione, Dominus eam inter amplexus suos amantissime suscipiens, sic per biduum sustentabat, ut vul- nus dilectissimi Cordis sui ad os infirmæ pateret; a quo omnem flatum quem spirabat trahere et iterum in Cor mit- tere videbatur. 1. vidit Gertrudis. Cf. Legatus. Lib. V. c. 4. P. 526. Seraphim et Cherubim animam inter se suscipiunt. ‚ —————————2xp——jꝙ—ᷓL“ v — Cor divinum ad se trahit infirmæ spiritum. 396 LISER SPECIALIs GRATIA. CARUDNV DE DEVOTA INTENTIONE ET Ix GENTI AC FERVENTI PRO OMNIBUS DESIDERIO. PRODIοοIνfν igitur jucundissimo tempore beatissimi A transitus ipsius, quo post diversarum ægritudinum lassitudinem, somnum perpetuæ quietis imperturbabilem Dominus Electæ suæ dare disposuit; feria tertia, in Vigi- lia sanctæ Elizabeth, ante Nonam cœpit evidenter agonizare. Cumque Conventus summa cum devotione convenisset, prædilectæ Sororis suæ exitum, maxima cum tristitia præ- stolantes, necnon consuetis orationibus præmunientes, una“ ardentiori ducta affectu vidit animam ejus, in specie cujusdam puellæ valde delicatæ, coram Deo stantem, et omnem flatum quem spirabat, per vulnus sanctissimi lateris Cordi suo mellifluo immittentem; ex quo deificum Cor incontinentia propriæ benignitatis et dulcedinis commotum, quoties flatum ejus sibi suscepit immissum, toties ex amoris abundantia supereffluens, per totam Ecclesiæ latitudinem stillicidia gratiarum respersit, et specialiter in pe:sonas jibi præsentes. Et hoc intellexit ex eo esse quod ipsa beata infirma, Deo donanie, devotam intentionem et ingens fervensque deside- rium iunc specialius habebat, pro omnibus universaliter tam vivis quam defunctis; quibus omnibus ejus meritis benignus Dominus suæ gratiæ beneficia largiflue diffudit. 1. Sic legitur in variis codicibus, presertim Guelferbytano, et in editione teutonica 1505 hujus libri de morte Mechtildis, itemque in codice Vindobonensi Revelationum S. Gertrudis, contra editionem Lanspergianam earumdem, quæ sola feria quarta inscripsit. 2. scilicet, sancta Gertrudis. Cf. Legatus. V. 4. pag. 527. paRS SEPTIMA, capUr vii. 397 CAPUT VI. QUOD BEATA VIRGO MARIA CURAM CONGREGATIONIS AB EA S1BI COMMISSAM MANUALITER SUSCEPTT. un vero legeretur Antiphona Salve Regina, in illo 2 verbo Eia advocata nostra, Electa Dei infirma Virgi- nem Matrem blande alloquens, commendabat ipsi Sorores suas, quas in proximo erat relictura: orans ut eas sui causa in ampliorem susciperet affectum. Et sicut ipsa, quoad vixit, quantum poterat, se omnibus præbuerat benevolam et paratam advocatam, ita nunc post obitum suum, ipsa Mater misericordiæ dignaretur secum apud suum Filium perpetua esse interventrix, et advocata Congregationis. Ad quod intemerata Virgo se paratissimam mira blanditate prætendit, extensisque delicatissimis mani- bus suis ad manus infirmæ, curam Congregationis sibi commissam quasi de manu ipsius percepit. CAPUT VII. DE ORATIONIBUS AD INFPIRMXR LECTUM&4 SoRORIBUS DICTIS Idcα cum legeretur oratio: Ave Jesu Christe, in illo verbo, via dulcis, videbatur Dominus Jesus delicatarum 1. Hoc Caput VII deest in Cod. Guelferbytano; sed illud ex veteri editione germanica transtulimus, quod præterea in Legatus Lib. V. c. 4. fere integrum occurrit. In Guelf. fuisse omissum suspicamur sane pro reverentia sanctæ Gertrudis quæ ibidem aliqua reprehensione ex propriis dictis, perstringitur. ——2——ů———ͤ— Sorores se ejus orationibus committunt. Vapor ex infirmæ membris ejus animam purificat. 398 LIBER sSPECIALISs GRATIR. animarum Sponsus, quasi ex adipe suæ divinitatis sponsæ suæ viam delinire, ut eo suavius et delicatius eam attraheret sibi. Cum vero Conventus usque post horam nonam apud infirmam preces suas iterasset, et infirma quasi aliquanto melius se habere cœpisset, ab illa quæsitum est num Con- gregatio ad mensam ire posset. Respondit infirma:«Bene- possunt ire.„Sicque tota die illa in agone jacens, nil aliud dicebat quam hæc verba: cO bone Jesu 1o bone Jesulv aper- tissime demonstrans quod ille medullitus sibi infixus erat in corde, cujus nomen inter tam acerbos mortis dolores, quos per gestum corporis satis declarabat, tam dulciter sine intermis- sione ore ruminabat. Cumque Sorores se singulæ orationi— bus ipsĩus committerent, et suas diversas suorumque amico- rum necessitates et causas ipsi commendarent quia non jam plus loqui poterat, dicebat secreta voce:«Libenter v, vel Eia v. Per quod satis indicabat quo affectu, quodeumque ab ipsa requirerent, Deo suo amatori commendaret. Ad pos- tremum, cum nihil amplius dicere posset, sui tamen beni- gnitatem præsuavis affectus, quo suas consorores ei spiri- tuales amicos amabat, cohibere nequivit; sæpius enim oculos, manusque amorose supra se ad cœlum intendebat et exten- debat; per quod maniſeste ostendebat suum ad Deum affec- tunipro illis, qui ipsi fuerant commendati. Intellexit etiam prædicta persona! de omnibus mem- bris hujus beatæ infirmæ, in quibus cruciabatur, exire quasi quemdam vaporem eximiuni qui animam ejusdem pertransiens, miro modo purificabat, sanctificabat, et æternæ beatitudini coaptabat. Hæc omnia cum prædicta persona in spiritu vidisset, apud se proposuit hanc visionem secretam 1. Nempe sancta Gertrudis, quæ ista sibi revelata humiliter aliis manifestavit, cum pro silentio primum servato a Deo reprehensa fuisset. PARS SEPTIMA, capur vil. 399 tenere, ne ipsa in his prænotaretur. Quod quam contrarium ſuerit Dei bonitati, cujus gloria est revelare Sermonem (Tos. xu.), qui etiam in Evangelio dixit: quod in aure auditis, prædicate super tecta(Marrn. x. 27), ex his quæ Sequuntur patebit. Nam cum inter Vesperas, hæc Electa Dei felicis memoriæ Domna Mechtildis valde Egrotans, tam evidenter iterum exspirare videretur, quod Conventus tam repente de choro vocatus, ita ut etiam suffragia omittere debuerit, circa infir- mam orationes solitas recitaret, præfata persona omni conatu virium et sensuum suorum interiorum, ne minimum qui- dem percipere vel notare potuit de his quæ Deus tunc tem- poris cum sua Electa agebat, donec in se reversa culpam agnosceret, et illam per dolorem et pœnitentiam dilueret, et Deo voveret quod quidquid sibi Deus revelaret, ad solam Dei gloriam et proximorum consolationem libenter pate- ſacere vellet. Hinc post Completorium, cum jam tertio omnino existi- marent istam infirmam esse morituram, præfata persona in spiritu rapta est, viditque animam in armæ, ut supra, in specie teneræ multum et amabilis puellulæ, sed quasi novis ornamentis ex hujus diei passionibus decoratæ, in impetu circa collum Domini Jesu sui sponsi delicati irruentem, ac præcordialissimis ipsum amplexibus constringentem, et ex singulis ipsius vulneribus, ad modum apis diversos flores sugentis, specialem sibi intrahere voluptatem. Unde cum legeretur Responsorium Ave Sonsa, etce. processit Regina Virginum, rosa sine spina, Maria, veneranda Dei Genitrix, et animam infirmæ magis ac magis coaptavit et habilitavit ad utendum et perfruendum deliciis divinitatis. Tunc Dominus Jesus ex merito suæ intemeratæ Genitricis, et ex dignitate illa qua ipsa unica et sola gratiam meruit fieri Mater et Virgo, quasi quoddam monile mirabiliter Mechtildis quasi mater et virgo. ——— Dominus animem per vulnera sua salutat. 400 LIBER SPECIÄLIS GRATI&K. radiantibus gemmis compactum sumpsit, et super pectus infirmæ posuit; illamque hoc speciali privilegio donavit quod ad similitudinem suæ virgineæ Matris, etiam ipsa appellaretur virgo et mater, considerans quod in casto amore memoriam sui in multorum cordibus genuisset. CAPUT VIII. QUOD CHRISTUS ANIMAM ILLAM BEATAM INRÆSTIMABILI MODO SALUTAVIr. nocte itaque sanctæ Elisabeth, dum Matutini jam es- sent incepti, iterato cœpit Electa Dei taliter immutari, ut putaretur jam ultimum spiritum exhalare. Unde omis- sis Matutinis, Conventus celerius circa ipsam solito more convenit. Tunc in splendore divinæ virtutis suæ coruscans, Dominus ſormam sponsi indutus, gloria et honore coronatus ac ineffabiliter fulgurantis divinitatis decore mirabiliter per- ornatus apparuit: et animam infirmæ suavissima blandi- tate alloquens, ait:„Modo, dilecta mea, exaltabo te apud proximos tuos: hoc est in præsentia mihi prædilectæ Con- gregationis. v Sic quoque incomprehensibili et inæstimabili, omnique humano intellectui longe excedenti ac sæculis inau- dito, novo salutationis modo salutavit animam illam vere bea- tissimam, per singula vulnera sanctissimi corporis sui, quæ di- cunturesse numero quinque millia quadringenta et nonagin- ta lʒ ita quod unumquodque vulnus quatuor modos scilicetsua- vissimi soni, efficacissimi vaporis, uberrimi roris, ac amœ- 1. Cf. Part. I. c. 18. p. 59. item S. Gertrudis Lib. IV. c. 35. p. 399. PARS SEPTIMA, caPUr viII. 401 nissimi splendoris emittebat; per quos dilectam suam per- transitive salutando vocavit Dominus. Per sonum itaque suavisonum, qui omnem excellebat modum organicum, no- tabantur omnia verba communiter, et singula singulariter, quæ ipsa Dei Electa unquam in vita sua ad Deum dulciter, vel propter Deum utiliter ad salutem proximorum fuerat locuta; quæ omnia centuplicato fruetu in Corde divino dul- corata, per emissiones singulorum vulnerum Christi, recompensabantur ipsi. Per vaporem vero mirificum figu- rabantur omnia desideria quæ ad Dei laudem habue- rat, post Deum vel propter Deum, ad salutem univer— sitatis, quam similiter incomprehensibiliter multiplicato effectu, per singula vulnera Domini remetiebantur. Per rorem autem largifluum exprimebatur omnis affec- tus quem unquam habuit ad Deum vel ad aliquam greaturam propter Deum; qui etiam ineffabiliter sua- vissima delectatione per vulnera Dominica reficie- bat animam ejus. Per splendorem igitur clarissimum signabantur diversæ passiones, quas ab infantia usque ad Præsens corpore et spiritu pertulerat: quæ supra omnem capacitatem humanam, in unione passionum Jesu Christi nobilitatæ, animam ipsius sanctificabant, et divinæ claritati configurabant. In tali delectatione cœlestium deliciarum anima illa repau- sans, nequaquam vice illa expiravit, sed adhuc eminentiora bona sibi a Dilectore suo Præparanda aspiravit. Dominus autem rore largifluo suæ divinæ benedictionis omnes præ sentes copiose respersit, dicens:« Ego propria benignitate tactus dulcore charitatis intrinsecus, delectabar ut omnes personæ præelectæ mihi Congregationis huic dignantissimæ meæ transfigurationi iateressent; in qua tantum hono- rem habebunt in cœlis coram omnibus Sanctis meis, quan- tum illi tres præ cunctis electi Petrus, Jacobus et Johannes, 20 In divino Corde verba Mechtildis edulcorata. 1232r—— 402 LIBER SPECIALIS GRATIX. habent præ cæteris Apostolis ex eo quod transfigurationi meæ in monte meruerunt interesse.» Tunc illa:«Domine, quid hæc tua largiflua benedictio, et copiosa gratiarum infu- sio, prodesse potest illis, qui per internum saporem hoc non sentiunt?»Respondit:« Cum alicui conceditur poma- rium fructiferum àa domino suo, non iamen statim scire potest saporem singulorum fructuum, sed expectare oportet quousque fructus maturescat. Similiter cum alicui dona gratiarum infundo, non statim percipit etiam interioris delectationis saporem, donec per exteriorum virtutum exer- citationem, testa terrenæ delectationis penitus confracta, degustare mereatur nucleum internæ suavitatis. Tunc Conventus, accepta saluberrimæ Domini benedictione, ite- rato chorum intrans Matutinos complevit. 0 CAPUT IX. QUOD SANCTA TRINTTAS ET SANCTI ANIMAM SALUTAVERUNT. un autem cantaretur XIIun Responsorium O lampas, etc. apparuit anima infirmæ, in conspectu summæ Trinitatis stans, devote pro Ecclesia supplicare. Quam Deus Pater per hæc verba dulciter decantando salutavit dicens:„Ave, electa mea, quæ per exempla sanctæ con- versationis Mre dici potes lampas Ecclesiæ quæ rivos, id est profluvia fundis olei, id est orationum in totam latitudinem mundi.» Tunc Filius Dei sua— visone intonabat dicens:« Gaude, sponsa mea, quæ vere diceris medicina gratiæ; quia omnibus gratia privatis copiosior restituetur tuis sanctis precibus.„ Hinc Spiritus Sanctus concinuit dicens:« Ave, imma- culata mea, quæ merito nutrimentum fidæi vocaberis; PARS SEPTIMA, capUr x. quia in omnibus cordibus, quæ pie credunt divinæ operationi meæ, quam in te spiritualiter et non corporaliter operor, fidei virtus nutritur et stabilitur.» Dehinc Pater de omni— potentia sua donavit illi, ut omnibus ex humana fragilitate paventibus, et nondum de sua bonitate plene confiden- tibus, tutelam præstaret securitatis. Spiritus quoque Paraclitus, qui ignis consumens dicitur, contulit illi ut ex fervore suæ divinæ charitatis calorem minus fervidis ministraret. Deinde Filius Dei concessit illi, in unione suæ sanctissimæ passionis et mortis, ut omnibus in peccato languidis conferret medelam. Tunc multitudo Sanciorum Angelorum ipsam coram Deo honorifice elevan- tes, clara voce insimul resonabant: Tu Dei Saturitas, oliva fructifera, cujus lucet puritas, et resplendent opera. In illo verbo, cujus lucet puritas, specialiter in ea col- laudantes suavissimam quietem, qua Dominus in ipsius anima dignanter requievit. In illo verbo: et resplendent opera, omnium operum ejus laudabilissimam et purissi- mam intentionem. Post hæc, omnes Sancti cantabant: Deus palam omnibus revelavit justitiam», ete. CAPUTX. QUopο lESVUSs CHRISTrUS cuu ATTrRACTIONE FLATUS Hus MIRABILI MODO ILLAM ANIMAM FurURR GLORÆ coAρrTABAT. vren Præfationem vero summæ Missæ, iterato velut novæ gloriæ indutus splendore, floriger sponsus Jesus suavissima quadam blanditate delicatis manibus men— tum sponseæ delicate apprehendens, faciem ipsius 403 Responso- rium O lampas Mechtildi a superis cantatur. Vires consumun- tur ut tota in Deum immergatur. ——--— 404 LISER spECIALIs GRATIX. tam directe contra vultum suum divinum convertit, quod flatum infirmæ directo tramite afflatu suæ divinitatis intra- here videbatur; oculosque suos deificos ipsius opponensoculis, ipsos quodam mirifico suæ divinitatis radio illustravit. Sic- que animam illam felicissimam mirabiliter illuminando, fideliterque sanctificando, quodam modo, ut ita dicam, beati- ficavit, sicque futuræ gloriæ beatitudinis coaptabat. Inter hæc, illa quæ hæc in spiritu cognovit“, intellexit quod nondum esset assumenda, donec, virtute divina omni- bus viribus penitus consumptis et annihilatis, tamquam aquæ gutta vini dolio infusa, omni humanitatis insipiditate exuta, ipsi abysso omnis beatitudinis immersa, unus cum eo spiri- tus effici mereretur. Sicque, licet Conventus jam quinto circa eam solitas orationes peregisset, minime tamen evolavit. Post Tertiam vero ipsa infirma crura per se ster— nens, pedes in modum crucifixi Domini sui composuit; dextrum scilicet pedem sinistro superponens. Cumque a cir- cumstantibus pes superpositus deponeretur secus alium, ipsa viriliter retrahens, iterato eum sinistro superponens, palam ostendebat hoc non casu sed devoto perſecisse affectu, ut similitudini unici amatoris sui corpore conformata, simul et gloriæ ipsius mereretur configurari. Sicque Domino pro amore suo in cruce manibus pedibusque confixo ad horam Sextam, vicem pro modulo suo reddens, mediante hora Sexta pedes suos voluntarie consternens, in laudis æternæ sacrifi- cium immolavit. Hinc visus est Dominus tamquam amicus Suavissimus membra infirma præmortua dulcissima blandi- tate contrectare. 1. Illa quæ hæc in spiritu cognovit, est manifeste eadem persona quæ supra, id est, sancta Gertrudis, cujus nunc sunt omnes reliquæ de Sancta Mechtilde in hac ultima parte visiones. Quæ sequuntur ab his verbis: Inter hæc, usque ad cap. Xl. desunt in Legatus ubi cœtera reperiuntur, sed multum abbreviata. .— PARS SEPTIMA, CAPUT XI. 405 CAPUIT Xl. DE EVOLATIONE Eus, Er INTRA cox DivixuM EUS SuUSCEPTIONE. AsrAxrE autem hora illa desiderantissima, cum jam omni f humanitate exuta, et sSecundum optimum beneplacitum Dilecti sui perfecte composita, sponsa illa delicata de carcere carnis egressura foret ad thalamum Sponsi imperialis, exur- gente Conventu a mensa, et prĩma Matre monasterii cum qui- busdam circumstante, ecce facies infirmæ subito in quamdam suavissimam commutata blanditatem, certissimam internæ suavitatis efficientiam prætendebat; velut advenientes Præ- dilectas sibi in Christo consorores, quas non poterat verbis, motu tamen oris et amiĩcabilitate vultus suscipiens ad gratu- landum sibi super ineffabilibus a Domino impensis sibi beneficiis invitaret. Tunc deliciis affluens Dominus majesta- tis, solus satians satietas animæ se amantis, sponsam suam lumine divinitatis circumfulgens, totam et perillustrans, ipse Cantor cantorum omnium, suavissima voce omnemque bumanam capacitatem supergredienti melodia, Philomenæ suæ, quæ toties ei dulciter cantando, multo magis devota intentione quam sonoritate vocis, Cor ejus divinum allexerat in terris, vicem rependens intonabat: Venite v05, benedicti Patris mei, percipitèe regnum, ete. commonefaciens eam doni illius prædignissimi, quo per octo annos in eisdem verbis Cor suum divinum donaverat sibi in pignus amoris et securitatis. Hinc blandissime ipsam salutando ait:«Et ubi est xenium meum“? Ad quod illa ambabus manibus cor suum ape- 1. Cf. Part. I. c. 20. II. c. 19. III. c. 37; item Legatus, lib. V. c. 4. Divinus cantor Philo nenæ suæ vicem: repencit. Xenium Cordis repetitur. 406 LIBER spECiALIs GRATIX. riens, contra Cor dilecti similiter contra se patefacti, et Domi- nus Cor suum sanctissimumcordi illius applicans, iotam eam suæ divinitatis virtute absorptam, gloriæ suæ sociavit. Ubi memor memorum suorum, saltem continua stillicidia de superabundantia deliciarum suarum precibus suis sanctis nobis obtineat apud eum, cum quo unus spiritus effecta, exultabit in æternum. Amen. CAPUT XII. DE GAUDIO ET AUGMENTO MERITI SANCTORUN. osr hæc, cum commemoratio more solito fieret pro de- functa, apparuit Dominus in majestate suæ gloriæ sedens, et animam defunctæ in sinu suo suavissime repau- Santem blandissime delicare. Et dum legeretur: Subvenite Sancti Dei, succurrite ante Dominum, suscipientes animam ejus, Angeli cum magna reverentia exurgentes, quoniam eam suscipere necesse non habebant, quam tanta Domini sui dignatione videbant honorifice susceptam et tam magnifice honoratam, coram Domino genua flectentes, ad instar Prin- cipum ab Imperatore prædia bonorum suorum suscipien- tium, receperunt merita sua, quæ pridie obtulerant in augmentum meriti dilectæ Christi, quasi ex meritis ejus duplicata et mirifice nobilitata. Similiter singulis Sanciorum sigillatim faciebant in Litania ad invocationem nominis sui. Tunc illa quæ hæc videbat, commonuit animam ut oraret pro deſectu singulorum specialium amicorum suorum, eo 1. nempe sancta Gertrudis. — affectu quo ipsos dilexerat in hac vita. Cui illa respondit: Ecce jam in luce veritatis tam perspicue agnosco quod omnis affectus meus, que ma daliquem habere potui in terris, vix est quasi una gutta ad pelagus totius maris, respectu dulcissimi affectus illius, quo divinum Cor ineffabiliter affici- tur erga illos; et quod incomprehensibiliter perutili dispo- sitione permittit Deus homini defectus aliquos, per quos homo frequenter humilietur et exerceatur, sicquede die in diem proficiat in salutem; quia nec uno vel minimo cogitatu velle possum quidquid aliud quam quod omnipotens sapientia, et sapientissima benevolentia dulcissimi et amantissimi Domini mei secundum optimum beneplacitum suum circa singulos ordinavit. Unde me totam pro tam ordinatissima divinæ pie- tatis dispositione in laudes et gratiarum actiones extendo.„ CAPUT XIII. DE MODO ORANDI DEUM PER Husus viRGINIS MERITA. E¹H vero die inter Missam, scilicet, Requiem æter— 8 nam, videbatur anima ejus de Corde Dei aureas produ- cere fistulas ad omnes, qui specialem ad eam habebant devotionem, vel affectum; per quas fistulas sibi de Corde divino attrahere deberent quidquid desiderarent. Habebat autem quælibet fistula ducillum aureum, per quem his verbis ad obtinendum quodcumque desiderarent extrahere debe- rent; confidentes quod per talia verba facilius allicere possunt divinam benevolentiam ad quæcumque deside- rata. PARS SEPTIMA, capOUr xXIII. 407. Prima oratio ad animam per S. Gertrudem. — r 81¹ 117 A Deo quid petendum 0 per merita B. Mechtildis ——ů Ä/e——————————————————— 408 LIBER sSPpECIALIS GRATIK. OonATIo DEVOrA sæpͥ̃ DicENDA4 PYRο DοN Dοu 181A vInGINE. ER amorem quo dilectæ tuæ Mechtildi, vel unquam P alicui Electorum tuorum benefecisti, vel benefecisses, si habilitatem in hominibus invenisses, et adhuc ſacturus es in terris et in cœlis, exaudi me, benignissime Domine Jesu Christe. per merita ipsius et omnium Electorum tuorum. Ad elevationem vero hostiæ videbatur quod anima illa beata simul cum hostia desideraret offerri Deo Patri, in laudem æternam pro salute universitatis. Unde Unigenitus Dei, qui nihil consuevit desiderio dilectorum suorum de- negare, ipsam totam sibi attrahens, et secum Deo Patri offerens, ex illius unione duplicatam salutem omnibus in cœlo, et in terra, ac in purgatorio, Electis suis dignantissime ministravit. CAPUT XIV. QUOD UrTILE SIT OFFERRE AD OFFERTORLUM CHRISTI MERITA Er SANCTORUM PRO ANIMABUS. vrEn sequentem etiam Missam, visa est tamquam in Dei Corde residens, per ipsum mellifluum Cor ad modum iyræ suavisonæ, per quatuor chordas suavissimas revolvendo, allicientissimum resonare discantum laudis, gratiarum actionis, querimoniæ et orationis; scilicet supplementum sufficiens negligentiæ omnium qui tunc exsequias ejus celebrando prœsentes decantabant; et etiam pro omnibus ç＋———— j———————— PARS SEPTIMA, capUr xv. 409 in toto mundo qui libenter vellent celebrare, si scirent omnia beneficia sibi gratuito àa Deo impensa. Hinc ad Offertorium interrogata quid ex hoc consecuta esset, ut ad Oflertorium pro animabus offerret merita Jesu Christi et Sanctorum, illa inclinans se, dimittere videbatur canistra pixidibus plena, porrigens ea animabus in diversis pœnarum locis constitutis. De quibus quælibet pixidem cum magna hilaritate accipiens, mox ut ipsam aperuit, a pœnis omnibus est erepta, et in amœnissimæ requiei man- sione collocata. Per canistra quæ animabus porrexit signa- bantur suæ virtutes; per pixides vero exercitationes virtu— tum quibus se per opera exercitavit: ut est humilitas, beni- gnitas, compassio, et similia. Unde cum singula canistra ad singula pœnarum loca dirigeret, animæ ibidem commo- rantes, quæ aliquid unquam illius virtutis habuerunt in terris, meritis ipsius, de pœnis ad gaudia sunt translatæ. Sicque ad cumulum gaudii et gloriæ suæ dilectæ, Dominus innumerabilem multitudinem animarum transvexit ad limina cœli. Et quas exigente justitia nondum decebat cœ- lestibus sociare, ob amorem tamen dilectricis suæ dignatus est ameœnis sociare locis beatæ requiei. CAPUT XV. QUοο iNᷓ̃ DDiẼ TRANSsTrus sur NULELX AxIMA chRISTIANA INTRAVIT IN INFERNUM. oc idem de animarum liberatione aliis duabus divini- 60 tus est revelatum. Sed et una in Deo pro certo hoc cognovit: quod die illa cum felix anima ejus transiit, ex superabundantia benignitatis dulcissimi Cordis Christi, Animas purgatorii liberat. 2 RERERPRRRrrr PPRR . —— —— Visio de meritis et virtutibus B. Mechtildis 410 LIBER SPECIALIS GRATIÆ. nulla in toto mundo ex Christianis ad inſernum descendit; quia omnes mali illa die decedentes, aut meritis tãm felicis et Deo tam dileciæ animæ pœnitentiam sunt adepti; aut si omnino tam perversi et indurati fuerunt, quod se omni gra- tia privaverunt, die illa Dominus eos a corpore non permisit exire, ne tam districtum judicium, in die tantæ solemnitatis et lætitiæ Cordis sui, in aliquam animam desæviret. CAPUT XVI. QUop LAUS DEE-SUPER OMNIA EST QUAÆERENDA, ET PURA INTENTIONE FACIENDA. TEku in una Missarum visa est inter amplexus Domini delicate pausare; quam dum illa quæ hæc videbat! alloqui affectaret, Bominus brachia sua distendens, ani- mam parumper dimittebat. Tunc vidit animam inef- fabili circumdatam gloria, habentem vestem præclaram, quasi de crystallis factam; quare quædam ut stellæ radia- bant, quædam ut specula perspicua erant: quæ singulæ aureis circulis erant inclusæ, et per quamlibet crystallum gemma elucebat. Quædam gemmæ rubei, quædam purpurei, quædam viridis erant coloris; aliæ diversos colores et spe- cies præferebant. Hæc vestis desubtus eratserica, et de bonis operibus et virtutibus animæ illius felicis erat perfecta. Per crystallos, ejus designabantur opera; per circulos aureos, figurabatur quod omnia sua opera fecit in charitate. Per 1. Illam quæ hæc videbat opinamur esse Sanctam Gertrudem, quæ quidem solet antea hujusmodi locutione dessignari, cujus quoque vi- sionum series, post caput XV ubi revelatio duabus personis facta nar- ratur, iterum in his verbis illa quæ hiæœc videbat resumitur, nec jam nisi opere absoluto, cessabit. PARS SEPTIMA, CAPUT XVI. 411 gemmas, Christi virtutes quibus suas adjunxerat; quia omnia sua in unione et intentione Christi virtutum faciebat. Et surgens vestem illam in latitudinem tetendit, quasi eam perspiciens, et se in eam speculans; eratque multæ ampliiu- dinis, et tanti splendoris ut totum cœlum nova gloria illus- traret. Tantæque dulcedinis tinnitum reddebat, ut cœlum et U omnia quæ in eis erant sua resonantia commoveret. Tunc illa quæ hæc videbat, quid maxime a Congregatione sua vellet, interrogabat. Cui illa respondit:« Super omnia laudem Domini mei desidero, qui me super omne meritum meum in tantum glorificavit et extulit, ut omnia quæ mihi contulit, sola gratuita pietate mihi donasse videatur. Ideo- que gratissimum mihi est, ut ipsum pro me sine in- termissione laudetis. Ipse denique inter illos me trans- tulit Sanctos, in quibus maxime sibi complacet, et in quibus excellentissime delectatur, et maxime laudatur. Et ista:„Et qualiter in vobis Deum collaudemus?„ Respondit:„Omnia quæ agitis vos, ego cum essem in terris faciebam. Ergo breviter quidquid agitis in unione puræ intentionis et perfecti amoris(facite), quo omnia ad laudem Dei, et fructum universitatis feci, ut verbi gratia, cum intratis Chorum ad adorandum sive cantandum, cogi- tetis quam pure et ferventer Deo intendebam, et in quantum potestis, me imitari studeatis; similiter cum itis dormitum sive comestum, cogitetis quam pura intentione et ferventi amore commoda corporis mei et usum creaturarum suscepi. Et sic de aliis. Sic omnia vestra pro me in laudem mei Di— lectoris cedant; et vobismetipsis proveniet in salutem.» Hinc ista iterum ait:„Et quid ex hoc habetis, quod Deum pro vobis laudamus?„»Quæ respondit:« Singularem am- plexum et osculum, in quo omne gaudium meum innovatur.„ Tunc illa vivit tres radios de Corde Dei per animam ejus tendere in omnes Sanctos, a quibus illi mirabiliter illustrati Laudem Dei propter suam gloriam commendat. Dominus in hac anima se laudari delectatur. ————-A¶grr————..—— RRD 412 LIBER SPECIALIS GRATIX. et jucundati, Dominum per illam animam(a) cœperunt laudare, dicentes:„Laudamus te pro amœnosa pulchritu- dine sponsæ tuæ, pro amabili placentia tui in ea, pro unione perfecta qua tecum una est effecta. Cumque ista videret Dominum in his se laudibus plurimum delectare, dixit ad eum: Mi Domine, et cur in tantum laudari in hac anima delectaris? Respondit:„Quia in vita sua super omnia laudem meam semper desiderabat: ideo jipsius desiderium quod habuit retinuit, et hanc incessabili laude mea cupio satiare. CAPUT XVII. DE NOMIxE Er UriErrarE Hufus Likki, scilickr Specialis gratic. INc ista animam iterum interrogavit, quid gloriæ pro sin- H gulari dono gratiæ accepisset. At illa respondit: Hoc omnem gloriam meam excellit. Incontinentissima enim charitas quæ Deum hominem fecit, hoc donum sua potenti sapientia, et divina dulcedine, et liberalissima benignita ie mihi gratis influxit.» Interrogante autem illa: Si carum aut molestum sibi esset q uod liber de his conscriptus esset anima respondit: Maximum gaudium meum est; quia Dei mei laudem et voluntatem, et utilitatem proxi morum ex eo proventuram agnosco. Liber namque ille lumen Eccle- Sic vocabitur, quia ipsum legentes, lumine cognitionis (a) pro anima illa. Edit. Lips. 1. Quod nomen pro elogio libri accipiendum est, non autem pro primario titulo. PARS SEPTIMA, CAPUrT xvin. 413 illustrabuntur, et cujus sint spiritus ex eo agnoscent, et tristes in eo consolationem invenient.„ Quisquis ergo hoc donum diligit. ejus tam veraciter est, sicut illius qui hoc a Deo accepit. Sicut qui donum regis per nuntium suscipit, tam proprie possidet et tantam inde consequitur utilitatem, sicut ille qui hoc a manu regis accipit. In hoc enim dono Deus laudem, gloriam et gratitudinem solus vult habere. CAPUT XVIII. DE SECURITATE EXSEQUIAS EUS CELEBRANTIUM. EiNxDE cum ad sepulturam cantaretur Responsorium Libera me Domine, visa est attentis precibus Domino supplicare pro omnibus bbi præsentibus, et ejus exsequias celebrantibus, ne unquam experirentur æternam mortem. Unde et super hoc a largitate divinæ benignitatis, certam securitatem accipere meruit in promissis. Cum etiam Re—- sponsorium Fegnum mundi cantaretur, ad illud verbum, quem vidi, cantabat et ipsa dicens:«Vere vidi eum in divinitate, quem toties in terris aspexi oculis intellectus, quem amavi totis viribus, in quem credidi toto corde, quem dilexi totis affectionibus meis.„ Et conversa ad Conventum ait: Rogo vos omnes et moneo, quatenus hoc Responsorium libenter cantetis et legatis, quia Dominus Pater in hoc jucunditatur, Filius Dei salutatur, Spiritus Sanctus delectatur. Quare putatis quod Dominus per sororem Mechtildim! illud vobis legendum 1. Ipsa anima beatæ Mechtildis ita de se loqui videtur. Ista scribi debent ad illustratio- nem proximi. B. Mechtildis Responso- rium virginum commendat. —— 414 LIBER spECIALISs GRATIR. tradiderit, nisi quia tam inæstimabili gaudio a vobis audire delectatur.»Hinc cum eidem etiam Responsorium Surge, virgo cantaretur, visa est coram Domino stare, velut regina decentissima ornata, et ruens in am plexum Domini, caput suum super cor ejus reclinabat. Cui Domi- nus: · Gaudium et deliciositas Cordis mei, omnia mea tua sunt; secundum desiderium tuum, omnes adstantes qui tuas peregerunt exsequias, in suis necessitatibus volo exaudire, ei eis adstare. v CAPUT XIX. QVOD Douixus NOSTER JESUS cHRISTUS SUOS DiLIGIr ET CORRIPTT. osT hæc in festo sanctæ Catharinæ visa est cum Deo per P chorum transire et more solito cantantes regere. Quod illa quæ vidit cum miraretur, anima respondit: Cum vobiscum in choro cantarem totis desideriis et viribus meis, cantu ascendente, vestra simul desideria sursum ad Deum et in Deum trahebãm, cantu vero descendente, totis iterum affectionibus gratiam vobis a Deo reportabam; et hoc facio adhuc incessanter.»Tunc ista ait:„Quid Sororibus vis demandare?„Quæ respondit:(Gaudete præcordialiter in Dilecto vestro, cujus amor circa vos est tam tenerrimus et diligens, sicut matris ad unicum suum, quem eximio affectu semper vult ut in sinu suo sedeat; quatenus omnes vias nocivas sibi præcludat. Ita Deus amator vester desiderat ut illi semper inhæreatis et nunquam devietis; quod dum non facitis, permittit vos affligi; ad hoc ut vos iterum revo- PARS SEPTIMA, carur xx. 415 cet; sicut fidelis mater, quæ puerum, dum a se discedit et cadit, verberibus corripit, ut per hoc discat quod a se ulte- rius non recedat. Et sicut mater in hoc delectatur, ut puer amicabilibus sibi blandiatur verbis, ita et multo amplius amabilis Sponsus vester a vobis audire desiderat verba, in tantum ut divini Cordis sui medullam penetrent. Eia date illi cor vestrum totum, quia ipse vobis Pater, ipse Dominus, ipse sponsus, ipse amicus, et ipse vobis omnia in omnibus erit.»Quod illa divinitus sic intellexit: quia Pater est, debemus ei omne bonum credere; quia Dominus noster est, omnem spem nostram in ipsum ponere: quia sponsus, toto corde et anima iĩpsum diligere; quia amicus, debemus omnem tribulationem et necessitatem nostram ipsi cum fidu- cia exponere, et per ipsum solum consolari. CAPUT XX. DE FELICI ANIMA B. courris FudtpATOoRUS. α infra tricesimum ejusdem, in anniversario scilicet Domni B. t. Comitis fundatoris Cœnobii, vidit animam ejusdem Comitis in splendore mirabili, tunicam habentem purpuream, omnibus virtutibus adornatam, et desuper albam vestem ex rubeo et viridi colore compositam. In rubea parte leones aureis circulis inclusi, de quorum cordibus rosæ pul- cherrimæ exeuntes apparebant; in viridi colore omnes virtutes inedicibili opere relucebant. Monile quoque in 1. Burchard Iſ. de Mansfeld. Cf. Part. V. c. 10. Iste defunctus est in die festo sanctæ Luciæ, 13 decembris, juxta notitiam Abbatissæ So- phiæ de Stolberg.» Cf. Documenta ad calcem, no 2. Ccœlestis sponsus dulcibus verbis allicitur. 4 ˖ SRRRr. ˖˖DrDrrrrrrrr —— Gertrudis abbatissa iterum commenda- tur. 222322＋7ç7—7ç＋ßKX¶'̈Wͤͤͤ ͤ ͤU——-: 416 LIBER SPECIALIS GRATI&. modum stellæ splendidæ; et amictum ex auro rubeo et pu- rissimo, et desubtus ex argento perspicuo habebat; et in capite suo coronam nimis decoram. Tunc illa quæ hæc videbat ait illi:«Unde Vobis tantarum virtutum tam copiosa varietas.„ Cui anima: Non meis meritis hanc tam magnificam prome- rui gratiam, sed ex Dei mei pietate et virtutibus dilectæ mihi Congregationis utor. Hanc autem tunicam omnibus virtuti— bus redimitam, in ascensu magnifich reginæ, videlicet Domnæ Gertrudis Abbatissæ accepi. Ipsam denique velut regina præpotens, innumeris virtutibus, divitiis, cœleste palatium in insigni gloria intravit; ut de illa dici possit illud Regum: Et ingressa regina in Hierusalem, etc. 5 (III. Res. k..) 5 In multo enim tempore, nulla talis et tanta anima, cum tam magnificis virtutibus, et tam variis ornatibus atria cœlorum est ingressa. Hoc rubeum et viride vestimentum similiter ex meritis jam dictæ Abbatissæ habeo; quod ex virtutibus suorum subditorum est perfectum. Rubeus color martyrii designat gloriam; quam Religiosi ex vera obtinent obedientia. Quia qui voluntatem propriam libens Deo obtu- lerit, digniorem et cariorem hostiam quam corporis caput immolat. Per leones, fortia obedientiæ opera; per circulos, vincula obedientiæ; per rosas, patientia quam Religiosi in omnibus operibus habere debent, est expressa. In viridi colore, omnium virtutum viror exprimitur; et hinc mirabilis de- super ornatus, cujuslibet virtutis meritum distincte repræ-— Sentat; et hunc decorem ex meritis singularum personarum possideo, quæ in meo claustro Deo deserviunt. Monile hoc, præclarum desiderium prædictæ Abbatissæ designat, quod ideo Stellæ præfert similitudinem; quia sicut stella semper in motu est, ita ejus desiderium fuit continuum; et sicut stella purissima est, sic intentio sui desiderii; semper enim et super omnia Dei laudem desiderabat, et proximorum PARS SEPTIMA, capUTr xX. 417 salutem. In auro et in gemmis, quæ hoc monile adornant, studium et labor sui cordis„quæ habuit ex desiderio, innuuntur. Hoc vero amictum aureum, quod amorem et cognitionem præfigurat, et hanc amoris coronam nuper, cum illa mirabilis aquila cœli petiit secreta 98 Domino ex meritis ipsius accepi.»Tunc illa dixit: Eia, edicite, quid tunc gaudii habuerunt Sancti.»Anima re- spondit: Cum ultimo in infirmitate communicasset, Deo in tantum est unita, ut eam intra Deum in cœlo videremus, novusque radius a divinitate progrediens omnes illustravit Sanctos, in quo vidimus et agnovimus omne meritum et dignitatem, quam anima illa felicissima erat perceptura; et exinde in magno et festivo gaudio fuimus nos præparantes. In exitu vero ejus, Dominus suo divino afflatu animam ejus tanta suavitate et blanditate sibi intraxit, ut impossibile sit effari. Sancti etiam omnes a maximo usque ad minimum ibi affuimus. Et dum eam Dominus secum assumeret, omnes Sancti insimul dulcissime jubilando cantabant: Prudens e· vigilans virgo, qualis es cum Sonso illo, qui te elegit! Ad illud autem, quam pulchra es, guam mirabilis, quanta luce ꝓectabilis! anima illa deliciis affluens velut sponsa de thalamo, a Corde divino Processit, stans coram throno amicta divinitate, et tota plena Deo. Cum vero Sancti cantarent: Ialamo gaudes regio, conjuncta Dei Filio, Dominus iterum in amplexus suos amantissime eam suscipiens, dul- cissime in ejus laudem decantabat: Icta eSt Speciosa inter filias Jerusalem, sicut vidistis eam ßplenam chari- tate et dilectione, Dei videlicet et proximi; in cubilibus, hoc est in contemplatione et in Hortis aromatum, hoc est, in fructuosa doctrina, qua in cordibus pfioximi labo- ravit. 5 Omnes autem Sancti merità sua Deo ad honorem Sponsæ suæ offerebant, inter quos dum ego accederem, Dom̃inus me 2 De gaudio Sanccorum pro gloria G. Abba- tissæ. Fundatoris cla ustri præmium. U ——* 3K232———— 418 LIBER SpECIXLIS GRATIÆ. dulcissime arnplexans, hoc amictum aureum, quod amoris et cognitionis insigne præfert, meritis suæ dilectricis mihi dedit, et amoris coronam capiti meo imposuit; et ex tum majorem cognitionem et amorem semper venerandæ Trini- tatis habui, et in æternum sum habiturus. Hinc ista ait: Quid splendor hic designàt, qui Vos circumdat?» Re- spondit anima: 4In hoc lumine agnosco benignitatem et miĩsericordiam Dei mei erga me; et degusto ejus ineffabilem amorem et dulcedinem, qua me dilexit ab æterno.»Interro- gante etiam ista, quid sibi proficeret quod ejus anniversa- rius festivis cantibus a Congregatione ageretur in terris, ille respondit: Dominus meus omnia quæ mihi fiunt, in purgatorium animabus mittit, ex quo plurimæ liberantur; et has animas proprias mihi donat, sicut Imperator qui principibus suis milites tribuit: et hoc mihi perpetuus honor erit in cœlestibus. CAPUT XXI. DE MIRABILI XFFECTIONE DEkI ER6GA ANIMAM BEATEÆH S0ORORIS MECHTILDIS. IER tricesimum, cum iterum animam beatæ memori æ M. videret, et eam de gloria sua interrogaret, illa respon- diu:„Meritum meum et gloriam meam nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit.„Quo audito, illa cœpit contristari; sed anima consolabatur eam dicens: Carissima soror, noli mœrere; cum enim puer patrem PARS SEPTIMA, capUr xxi. 4¹9 amplecti desiderat, nec ad ipsum patrem præ sua parvitate attingere valet, pater ex affectu nimio et compassione puero se inclinat, quatenus eum amplexari valeat et osculari. Sic et benignus Dominus amanti animæ dignanter se inclinans, invisibilia et ineffabilia cœlestium Secretorum per similitu- dines eidem demonstrat. Ego autem in divinitatem sic trans- lata sum, eique felicissime unita, ut quodam modo ab omni- potente omnipotens, a sapientia sapiens, a benignitate benigna effecta; et sic de omnibus, quæ in Deo sunt, bonis ditata. Ideoque omnia quæ mihi his triginta diebus. Orationibus, gratiarum actionibus pro me, cœterisque bonis operibus impendistis, Dominus totaliter, ac si ipsi in propria per- sona ſecissetis, acceptavit; et orationes vestras secun- dum benignissimæ voluntatis Suæ beneplacitum exaudivit. Insuper quodeumque pia devotione et credulitate ad se- pulerum etiam prædilectæ sororis meæ petieritis, scitote vos exaudiri; ita ut si illud quod oratis vobis non expediat, clementissima Dei liberalitas in aliud melius et vobis utilius commutabit.» Tunc illa ait: Habent omnes Electorum animæ hanc de qua dixistis felicissimam cum Deo unionem?„ Anima respondit: Etiam; sed differen- ter secundum quod hic meruerunt aliæ majori libe- ralitate, aliæ cognitione alias Præcellunt. Et sic de sin- gulis.„ 1. Hic adductum pueri et patris exemplum formam Gertrudi soli- tam in suis revelationibus feliciter in memoriam revocat. Mechtildis anima perfectio- num Dei fii particeps. In septem B. Mariæ assimilatur. 42⁰ LISER spECIALIs GRATIÆ. GAPUe QuopD HC ANIMA BEATà VIRGINI MARIÆE IN VIRTUTIBUS ALIOUA- LITER SIMI,ETUR. NruR Missam vero, cum gloriosa Virgo Maria eidem appa- reret, requisivit ab ea si hæc felix anima in aliquo ei similis esset. Cui benigna Virgo Maria respondit:«Etiam; in cunctis virtutibus mihi multum similari videtur, specia- liter tamen in septem. Scilicet in humilitate præcipua: pro nihilo enim se habuit et nulli se prætulit; et pro eo Domi- nus eam inter summos transtulit Sanctos. Secundo in puri- tate et munditia cordis, et vitæ innocentia, pro quibus nunc his qui Deo proximi sunt et maxime in ejus cognitione vigent Sociatur. Tertio in fideli amore, pro quo omne bonum, quod anima capere potest, potiori modo eam influit, scilicet gau- dium, lætitia, honor et beatitudo. Quarto, in desiderio laudis Dei, quo in omni quod potuit Dei laudem in terris quæsivit et promovit. Et propterea inter eos translata est, qui Deum in maximo laudant delectamento, omnemque laudem seu gra- tiarum actionem pro ea factam, ac si ipsi oblata sit, Dominus computabit. Insuper omnia desideria sua quæ non iqpleta sunt vult adimplere. Quinto in misericordia et compassione, pro quibus hunc accepit honorem, quod omnes eam invocan- tes in suis necessitatibus potest adjuvare. Sexto in benigni— tate et gratitudine; idcirco eam modo Deus influit, velut fon- tem, in cujus redundantia omnes Sancti singulari jucunditate perfusi pro ea Dominum benedicunt. Septimo, in familiari unione, pro qua adhue Deo ſamiliarius consociatur; insuper et hoc speciali meruit prærogativa, ut omnes qui Deum ado- —— A 65 Panks sEPTIMHA, carur xxn. 42¹ raverint per amorem mutuum, quo Deus eam et ipsa Deum dilexit, dignanter velit exaudire. ↄ Et adjecit: Ex illa die qua Deus matrem vestram quam ut animam vestram dilexis- tis subtraxit, in ea fide et amore quo me sibi in matrem elegit, vos mihi commendavit: unde omne studium meum est, quomodo vos, ut decet, Filii mei sponsas adornem. Nunc autem pro eo quod hanc consolatricem vestram vobis abstu- lit, seipsum vobis in consolatorem cum omni quod ipse est redonavit.„ QUStr BENEDIiCcTUS PER INFINHTA SæcULA SECULORUM. AMEN. EXPLICIT pARS SErTMA BLB Karlsruhe Ueh 48 03898 7 031 le,(Gl. BLB kKʒKarlsruhe * * 4 3 7 * 5 3 339— —— —— ε „7. 277 159 2＋ 5 25 — —— — 3332 23322 —.— 3„ ——— — —— .— — —— — —. REVELATIONES * GERTRUDIANÆ AC MECHTILDIANÆE 2 Jus proprietatis et translationis in quamvis linguam vindicabitur. ——— ——ꝗę—ä—œb— rnꝛ——x 2 26 2———ů 4 .— 22 — . — —.— ———— * 1 REVELATIONES GERTKUDIANA. Adr MECIITILDIANÆ 1 n SXNCTX MECHTILDIS VIRCINIS OKDINIS SANCTI BENEDICTI 6. 6 LIBER SPECIALIS GRATIXÆ ACCEDIT SORORIS MECHTIUDIS EAUSDENM ORDINIS EUDNs OrUSs 4D Cobicuu bioEM NUNC FKIMUM INTEGRE EDiTUN SOLESMENSIUNM O. S. B. ONACHORCUM Stefbt ocense . — 1 APUD H. OUDIN FRATRESs 5 PICTAVII PXRISII& 10 60 5 J, via bDicrà DE'ETERON, 4 68, via picra novaraRTE, 68 IXxVi. .. 4 8 8 5————-— 422 ORATIO PER QUUAM FINEM Acciprr nic LIBER IN copick GUELEFERBVYTANO. Domine Jesu Christe, Fili Dei, per intercessionem et merita, et unicum amorem tuæ unicæ Matris, beatissimæ Virginis Mariæ, et beatarum virginum Mechtildis et Gertrudis, et omnium Sanctorum et Electorum tuorum, mierere mei peccatricis et Alberti Sacerdotis, et omnium fidelium vivorum et defunctorum. Amen. Anno. Domini millesimo trecentesimo septuagesimo, sequenti die post festum Sti. Lucæ, Alberius sacerdos, vica- rius Sti-Pauli Erfordi, libros istos conscripsit et tinivit. Deo gratias. Quæcumque virgo intus legerit, orat unum Pater nosten et unum Ave Maria pro eo; quia dignus est operarius mercede sua, dicit Dominus Jesus Christus in sancto Evangelio. SORORIS MECHTILDIS LUX DIVINITAIIS FLUENS IN CORDA VERITATIS. D -ο e ———— — ARGUMENTUM IN LIRBRUM SORORIS MECHTILDIS. I. Priusquam hæc volumina diversis ad ipsa spectantibus instrumen- tis absolvantur, forsitan abs re non erit hic Librum subjungere, cui titulus: Luæ Divinitatis, SS. Gertrudi et Mechtildi utique notum, et in eorum revelationibus, etiam Christi testimonio, comprobatum. Auctor ejus fuit virgo quædam, Mechtildis et ipsa nomine, quam istæ sibi familiarem et in eodem cœnobio per duodecim annos sociam habuerunt, imo consimilis divinarum revelationum doni participem commendant. Equidem in libro S. Gertrudis legimus hujus Sororis Mechtildis, multos propter scripta sibi contrarios, quod et ipsa non semel testatur, expertæ, librum a Domino fuisse acceptum et servatum. Item in Libro specialis gratiæ, eadem Soror extollitur pro dono contemplationis, et Frater Ordinis Prædicatorum, qui ejus scriptis tamquam a Deo ipsi revelatis fidem habuit, atque illa studuit commendare, pro hoc specialem dici- tur laudem meruisse et bonam in cœlo recepisse mercedem. Quia vero diversæ jam quæstiones de Sororis Mechtildis persona et libro, præsertim in Germania et in Helvetia sunt exortæ et variæ itidem opiniones evulgatæ, jam de his quod verius est inquirendum. II. Quæ de vita hujus Mechtildis supersunt, admodum quidem pauca, colliguntur, tum, ut supra, ex revelationibus SS. Gertrudis et Mechtil- dis, tum præsertim ex nonnullis passim indiciis quæ in ejus operis Codicibus aliasve deprehendi potuerunt; quæ scilicet vel soror ipsa obĩter protulit, vel compilator seu interpres ejus libri subjunxit vel notavit. Ex his compertum habemus Sororem Mechtildem duodecimo ætatis suæ anno primam revelationum gratiam suscepisse, nec multo post, relictis cognatis et necessariis, ad quamdam perrexisse civitatem, in qua nullus qui eam curaret erat, præter unum. Ex his quæ narrat ipsa de Theoderico Magdeburgensi Decano constat Magdeburgum illam fuisse civitatem, ad quam patria exul confugit. Ibi cœpit scribere li- brum qui, ut in Præfatiuncula Codici teutonico Einsiedelnensi præ- Legatus 7 Lib.pecialis K 0 II 42 Prolog. no 3. Ibid. Eie Hes rrSDrmrrrrrrrrrrrrr —2— — rC—Nçß—ßðk r Ad calcem. Docum. no Prolog. ne 23233ů——— 9 3 426 ARGUMENTUM IN LIBRUM missa legitur, anno Domini uccr fere per annos xv ipsi fuit per gratiam a Domino inspiratus. Verum ex ipsius testimonio patet do- num illud diutius ipsl fuisse servatum, scilicet per annos saltem XXXI. Quinimo etiam ulterius certe referri debet pars libri septima, quæ a latinis codicibus prorsus abest, siquidem in claustro Mechtil- dis eam scripsit, idque stylo utique novo, quia ipsi aatea ignotis vitæ monastic jam vacabat exercitiis, Horis canonicis studebat, etc. In. Prologo suo Fr. Henricus hoc claustrum fuisse Helpede, seu nostrum Helfta, recte affirmat, addens Mechtildem ibi duodecim annos commo- ratam obiisse. Sed antea tamquam Beguina vixit, nulli tunc regulæ claustrali austricta, sed sola in paupertate, in exilio, in amicorum ino- pia, Deo siç disponente, permanens, et Fratrum Prædicatorum, 5 prout in Præfatiuncula supra memorata traditur,« sequens vestigia semper se melior fiebat.» Ex his sane Fratribus, qui tunc temporis per Germaniam præ cæteris florebant, rectores animæ suæ adhibuit, apud quos tantam hausit erga sanctum Dominicum venerationem, ut ipsa tamquam suum Patrem eum invocet, ac præcipuis inter alios cœli cives laudibus extollat. Unde etiam effectum est ut fratrem suum, no- mine Balduinum, in Ordinem Prudicatorum suscipi curaverit, qui meruit ad officium Sub-Prioris in domo Hallensi eligi; ubi manu propria integrum Bibliæ sacræ scripsit exemplar, quo in lectionibus publicis utebantur. Ibidem ipse ante sororis suæ obitum feliciter ani- mam Creatori suo reddidit. III. Dum dicti Fratres cum Sorore Mechtilde spirituali vinculo ita jungerentur, jidem circa id temporis etiam cum Helftensis cœnobii Sanctimonialibus pia necessitudine devincti erant. Harum charitatis ac religionis haud ignari, Sorore nMechtildem, qus multa propter sua scripta Magdeburgi sustinuerat adversa et majora reformidabat, quatenus in senio pacem et tranquillitatem inveniret, Abbatisse Gertrudi ut inter suas pauperculam exulem et propter dona sua undique exagitatam reciperet, ut videtur, commendarunt. Quod et revera contigit circa annum 1268(ita quidem lege in Præfatione Legatus p. xii. pro 1278 mendose posito.) Forte id fieri potuit paulo post, sed omnino haud prius. Vixit enim hæc Soror duodecim annos in Helfta; porro de ca, cum in extremis ageret, revelatio S. Gertrudi facta est: id vero non ante Purificationem anni 1281, quo Deus Gertrudi sua secreta primum patefecit. Annis igitur XII ab his retrocedendo, ad annum præadictum 1268 circiter pervenitur. B. Mechtildis et ipsa de transitu etde gloria ejusdem Sororis nonnulla vidit in spiritu, sed quo tempore nescimus; nam licet didicimus reve- lationes ejus non ante annum 1291 fuisse conscriptas, attamen plurimæ ex his antèea ipsi potuerunt innotuisse quas silentio reticuerat. Nil igitur ad rem inde colligendum. IV. Jam ex præmissis quæstio illa facile solvitur, utrum scilicet Soror Mechtildis, cujus est Liber Luæ divinitatis, saneti Dominici Ordini possit adscribi, ut censuit DD. Greith in suo Opere bik bkurscur uvsrix m1 REDIC(ERORLN, Germana Mystica in Prædicatorum Ondine. Etenim inter prœclaras Sorores hujus Ordinis, quæ in diversis Germa— SoRORIS MECHTILDIS. 427 ni Superioris monasteriis propter sanctitatem et dona cœlestia clarue- runt, nostram induxit Mechtildem, quam ex Einsiedelnensi codice tantum noverat, cujusque ex multa revelationibus decerpta laudat, et primus in medium profert; verum propter ejus devotionem erga S. Patrem Dominicum deceptus, Dominicanam fuisse prodit: quem D. Gallus Morel, O. S. B. secutus, illam margaritam scrinio sus paternæ domas, Oedinis dico Patris Benedicti nedum restitueret, nimium liberalis alienis reliquit. Alius, scilicet Fridgar Mone, cum diplomata perscrutatus Cisterciensis Cœnobii Sanctæ-Agnetis juxta Magdebur- gum, in his ad annum 1273 quamdam Mechtildem et ad 1270 quam- dam Juttam inter abbatissas reperisset, illam arbitratus est esse Sororem nostram Mechtildem, et alteram esse Juttam, quam in opere suo laudat Soror Mechtildis, sicque illam fuisse Cisterciensis familiæ alumnam. Sed immerito: siquidem ejus scripta testantur maximam vitæ suæ partem in statu Beguinßæ Magdeburgi transegisse, duodennium vero gtatis suæ novissimum consummasse, postquam vitam sanctimonialium assumpsit in monasterio Helftensi, quod in præfatione ad Legatum fuisse simpliciter Benedictini Ordinis probavimus; ideoque Sororem Mechtildem Ordinis S. Benedicti Sanctimonialem vixisse et obiisse omnibus recte tenendum. V. Liber Sororis Mechtildis et ipse fata sua habuit. Nondum comple- tus erat, cum jam a multis covis ex ordine cleri impugnaretur, unde ipsa Soror ad monasterium Helftense confugere coacta est. Deinde obli- vione per sex sæcula quasi sepultus nostris temporibus rursus pro- diit. Unum teutonica lingua digestum exemplar, RR. D. Greith Ecclesiæ San-Gallensis tune Decanus, nunc Episcopus, primum notavit, anno 1861. Cum ex ipso multa passim excerpta in opere suo, Die Deutsche mystił cum laudibus inseruit. Ex hoc animos sumens, anno 1868, doctus abbatiæ Einsiedelnensis bibliothecarius, D. Gallus Morel, textum teutoni- cum in libraria monasterii asservatum typis excudi curavit, in suo antiquo tenore, adjuncta etiam veteris idiomatis in modernum germa- nicum translatione. Verum codices latini Bibliothecæ Basileensis, de quibus infra, ipsum prorsus latuerunt. Attamen operis Sororis Mech- tildis tianslationem in latinam linguam jam dum ipsa viveret confece- rat quidam frater Henricus ordinis Prædicatorum. Nunc verum cum illum Henricum nominavimus, ad Libri fata elucidanda operæ pretium erit diversos ejusdem nominis Henricos, de quibus in hac re agendum erit, ab invicem distinguere, ne similis intercedat confusio nominum et personarum, quæ erga Gertrudis et Mechtildis nomina tot spar- sit errorum semina. Quivis igitur de Sororis Mechtildis libro quæs- tionem agitaverit, quinque Henricos oſfendet. Primus ille est quem inter Sanctos nondum canonizatos libro IV. c. 17 laudat soror Mech- tildis; Ilus Frater Henricus qui compilavit librum Sororis. IIlus auctor Prologi. Vus Henricus àa Nordlingen, qui librum ex inferiori teutonico idiomate in superius transtulit, et Vus Henricus de Rumers- chein qui codicem ad Sorores Einsiedelnensis Sylv misit. De primo quidem Henrico nihil, præter quod in Libro Sororis loco äDrrr..K— .———— f Docum. ad calc. no g. Infra pag. 426437 428 ARGUMENTUN IN LIBRUA citato legitur, nobis notum atque dicendum. Secundus est«Frater Henricus dictus de Hallis, lector Rupinensis.„In codice latino Basilea, numero qui de illo Henrico agit, legitur(lib. 11. c. 19):(Hic littera- tus et bonus vir, Lector prædictus, dictahujus Mechtildis omnia colle- git et in unum volumen redegit, ac in sex partes illud distinxit, sicut legentibus nunc apparet. Hujus animam Soror Mechtildis, quæ post- modum supervixit, vidit in aspectu Domini in cœlo librum hunc in manu tenentem, et de ipso risu jucundissimo gloriantem. Perscripturam namque hujus voluminis multa sibi præmia coinparaverat, quibus in conspectu Sanctorum apparuit gloriosus.„ Qus historica documenta de Henrico libri compilatore in teutonico Einsiedelnensi codice desunt; operi Sororis Mechtildis videntur esse addita, et quidem ab eodem scriptore qui Prologum scripsit, et ipse in Prologi titulo Fratris Henrici lectoris, etc. nomine designatur. Item præfatiuncula codicis Einsied. fert sequentia: Conscriptus autem a fratre quodam prædicti Ordinis, et continet multa bona, prout in titulis prænotatur. v Sed hæc de Henrico Rupinensi dicta videntur. D. Preger, Monacensis, unum esse et eumdem Henricum qui librum compilavit et eum qui scripsit Prologum, de hoc aliquo ne suspecto quidem dubio, affirmat in sua priori thesi de Sorore Mechtilde. Verum plura ipsi obstant: primum, auctor Prologi Sorori Mechtildi supervixit, qui illam a sponso virginum assumptam asserit, et ipso perfrui quem amavit. cujus charitas suam multis decoravit miraculis dilectricem. E contra illius, qui librum compilavit, animam Soror Mechtildis, quæ postmo- dum supervixit, vidit in aspectu Do nini. Ergo duos ab invicem dis— tinctos Henricos habemus. Nec obstat quod allegat D. Preger, Sororem Mechtildem Henrici superstitem, illam esse Mechtildem cujus est Liber Spinitualis gratiæ, hoc est, sanctam Mechtildem, quæ Librum Specialis gratiæ reliquit. Quo pacto in librum Lux diinitatis statim ex improviso induceretur nomen illius Pomnæ Mechtildis, de qua in eo- dem uspiam minima mentio sit facta? Quomodo simpliciter sororn Mechtildis illa nuncuparetur, quæ in alliis scriptis, in libro Gertrudiano, pr veneratione ipsi debita, semper Domna Mechtildis laudatur, et eadem designatione a poeta Dante in carmine suo per vocabulum donna Matelda celebratur? Una tantummodo in Libro Luæ divini— tatis occurrit soron Mechtildis, et illa est ipsius libri scriptrix. E revera Fr. Henricus, qui compilavit librum, sex tantum primas hujus libri partes agnovit et collegit; septimam vero quæ, postquam Soror Mechtildis cœsͥnOobium Helftense fuit ingressa, seripta est, peni— tus ignoravit, ex hac scilicetcausa, quod a Sorore illa scripta est, quæ post- modum supervixit. Unde sex illæ partes quoad librum sepe dictum, Fr. Henrico compilatori solæ assignandæ sunt. Illum liquet scripta sororis Mechtildis collegisse, in unum volumen redegisse, et in sex partes distinxisse; non autem illum ex inferiori teutonico idiomate in lati- nam linguam vertisse, vel quidquam de septima parie, quèæ tota in Helftensi claustro a sororè conscripta perspexisse. Henricum vero qui Prologum scri psit, ipsum esse opinamur qui librum SoRORIS MECHTILDIS. 429 Sororis Mechtildis, qualem illum Fr. Henricus compilator redegerat, ex teutonico in latinum transtulit. Siquidem Prologum latine, ut moris erat, conscripsit, in quo testatur se inceptaturum esse barbara lingua con- scriptum librum, ete. et insuper aliqua huic libro historica superaddit, v. g. de Fratre Baldwino, de Fratre Henrico, etc. Quæ Frater Henricus compilator de seipso nequivit, ac de aliis superfluum duxit inscribere VI. Quidnam vero incœptat Fr. Henricus, auctor Prologi, cum de libro barbara lingua conscripto opus suum aggreditur, nisi hunc li- brum doctorum lingua reddere, et mysteria ibi contenta communi tunc temporis latini sermonis interpretatione revelare, non alio sane pacto quam quo prologum et quædam huic libro historica addimenta exaravit. Igitur, post Sororis obitum, atque etiam post illa, quæ de ista scripta sunt in libris SS. Gertrudis et Mechtildis, quæ in testimo- nium ejus virtutum invocat auctor Prologi, hæc translatio in latinum sermonem facta. Quis vero cœterum fuerit ille Frater Henricus, Lector de Ordine Prædicatorum, et quo tempore vixerit, ignoratur. Exemplar teutonicum quo ad suam latinam translationem usus est, in quibusdam ab illo differt quod in Einsiedelnensi libraria asserva- tur. Ordo rerum, distinctio librorum et capitum prorsus alia, et operi Fr. Henrici de Hallis propior exstat, quod translator, ut videtur, sequi- tur, licet quamdam sibi in vertendis sententiis libertatem vindicet. In stylo etenim latino conficiendo ad duplex propositum inflecti se permisit, quo se doctiorem et elegantiorem prodere studuit, et revera ad minorem fidem librum reddidit. Priori proposito, doctus Lector verba Scripturæ sa- cræ multis in locis inseruit, cujus omnino alienam se esse Soror Metch- tildis et asserit et exemplo confirmat, cum nullibi ad sacram Scriptu- ram se referat, licet ab his quæ docent Libri sancti nunquam sensu, etiam in difficillimis et maxime sublimibus, discrepans inveniatur, quæ de Deo nihil nisi articulos noverat simplicis fidei. Deinde ad elegantiam, prout sua ætas ferebat. trahitur translator, quamdam redundantiam affectans, et præcipue vocum assonantias. Unde simplex Sororis inge-. nium et veram sententiam, simul ac vigorem aut sublimitatem non tam fideliter servavit, quam in teutonico exemplari Einsiedelnensi repe“ rire est. Attamen propter satis congruum rerum ordinem, quem ab Henrico de Hallis retinuerat, illum nos sumus in nostra editione secuti. VII. Hujus latinæ translationis scriptorum Sororis Mechtildis Basileensis publica bibliotheca servat unum et alterum exemplaria, quæ nobis perhumane commodavit D. bibliothecarius ad nostram editionem perficiendam. Quorum prius in pergameno in bibliotheca sic designatur B. IX. 11. et varia opuscula continet per 163 folia distributa: horum præcipuum est liber noster inscriptus: Luæ divi- nitatis Ruens in corda veritatis, qui folio 51 incipit et 91 terminatur. Scriptura videtur esse XIVsculi exeuntis, cujus caracteres etsigla refert. Lepide quidem, incorrecte vero scriptus, sæpeE nævos præfert, quibus evincitur amanuensem rem non intellectu, sed oculo legisse, manu- que sicut legerat rem confecisse. Alterum exemplar chartaceum sub hac designatione A. VIII. 6. inscriptum, etiam varia continet, et ad 430 ARKRGUMENTUM IN LIBRUM ultimum XVI sæculi saltem decennium est reducendum. Folio 99 inci- piunt multa nostri Libri capitula conũnua ad folĩum 154, quibus maxima pars operis conficitur, et quidem accurate et sapienter. Post hæc, idem amanuensis duo capitula inseruit quæ ad quamdam Agnetem Blannbe- kin sunt referenda, nec cum Sorore Mechtilde quid commune pr se ferunt, nisi quod eade nœtate Agnes illa floruerit et a Deo fuerit ipsa mi- re illustrata;cujus vitam et revelationes R. P Bernardus Pe2, Mellicensis, edidit, Viennæ, 1731.Deinde ad folium 159 inscribuntur capitula prius omissa, sed licet cadem manu, non pari successu, cum vestigia codicis B. IX. 1I. vel in mendis suis, sequuntur, sub hac indicatione: Sequuntun yplura aliavapitula cjusdem libri intitulati: Luæ divinitatis, non Scnipta in exemplari, quod solum fuit eæxcerptum totius libri. Primo folio hujus codicis A. VIII.- 6. legitur: Liber donuis Tallis bᷣeatæ Margaretæ ordinis Cartlius. in Basilea minoni, proveniens à Cο Dο,,eo αrdο Met— tinger de Rinfelden. Similis nota codice B fuit recisa; hæc tantum super- Sant verba... num domus Basilensis. Diversa opuscula in illo contenta, cum sint præcipue Fr. ord. Prædicatorum, ex horum monasterio abla- tus in Religionis destructione existimandus est. Exemplar teutonicum in Einsiedelnensis Abbatiæ libraria servatun, no 277, in codice minusculis litteris gothicis xyY swculi exarato. Pars prior, sororis Mechtildis revelationes continens, folio 166 explicit; sequantur quædam piæ de septem Horis canonicis sententiie, et alia fragmenta, tunc denique pars altera, quæ ab 169 folio ad calcem quudam mysticorum scripta continet. In folio codici paulo recentius affixo item teutonice legitur: Soro- ribus in anteriori prato: noveritis quod liber qui ad vos ab illa(quæ ad aureum Tannulum mittitur), hic est, Luæx divinitatis, sic accipere debetis, quod singulæ domus Sα illo utantur, nec e Sνν α unquam exeat, et per unum mensem in una domo permancat, ita ut ex alia ad aliam prout opus erit veniat, et hujus singularis custodia habeatur, cum singularis fiducia in vobis poneret. Orate etiam pro me ejus con- fessario heu!l indigno. Ego Domnus Henricus de Rumerscheim, Basileꝶ in Sancto Petro.v Codex quidam alius, no 268, mysticæ etiam rei refertus, ab eadem donatrice missus, ejusdem Henrici commendationem fert seri p- tam: Noveritis quod liber qui vobis a Virgine Margareta ad aureum annulum mittitur, etc. Igitur quædam Margareta ad auneum anmllum hunc codicem per Hen ricum de Rumerschævin, confessarium suum, mi- Serat ad Sorores, quæ quatuor mansiones in S juxta Einsiedeln spi- ritualem vitam degebant. Basileam his tem poribus confugerant quie- tis et pietatis causa Magistri, inter quos Henricus de Nordlingen, cujus exstat epistola ad quamdam aliam Margaretam Ebner in claustro Medingen, anno 1345 missa, in qua de nostro libro sic agitur:(Ego ad te mitto librum, qui vocatur Luæ divinitatis, et est teutonicum scriptum mihi omnium gratissimum, et intime maxime movens amo- ris verbum. quod in teutonica lingua unquam legerim. Nobis in alieno teutonico pervenit, ita quod sane duorum annorum studio et labore per— ſecimus, prius quam aliquantulum in nostro teutonico transterremus.„ SoRORISs XRCHTIUDis. 431 Scriptum, quod cœlestem hymnum vocat, tamquam inauditi pretii commendat Sic liber Sororis Mechtildis, quem præfert codex Einsiedelnensis, a Margarsta ad aureum annulum in mediam Helvetiæ regionem ad quas- dam Sorores missus, qui Basilea circa annum 1344 ex alieng(infe- riori) teutonico in superius ab Henrico de Nordlingen et ejus amicis, Margareta, Henrico de Rumerscheim, etc. translatus fuerat. Quæ translatio ex uno idiomate ejusdem linguæ germanicæ in aliud facta, majorem exhibet quam versio latina Henrici Lectoris, fidelitatem. Nec mirum: stylus, locutionem, dictiones etipsa verba non tantum inter Se discrepabant quod originis caracterem versio in se facillime retineret. VIII. Codex Einsiedelnensis visiones profert Sororis Mechtildis vix ullo ordine distinctas, prout vero ipsas scripserit Soror. Quidquid id sit, lectori qui rem mysticam aliquantulum curaverit, vel cum mediꝶ ætatis theologis et poetis versatus fuerit, non parum gratum erit atque mirandum, illud opus e femina litteraris sicut et theologicæ rei penitus ignara prodiisse. Materiam suorum sive carminum, sive contemplationum, sive mo- ralium sententiarum, inquit Dr. Greith(p. 208.) e christiana fide sumpsit Mechtildis, et ex propriis quæ in mystica vita fuerat experta. In his intima celebrat Dei et animæ consortia, quæ per amorem fiunt, et ad ima respiclens, rursus explicat animæ et corporis sive sensuum commercia, quæ propter peccati concupiscentiam in hostile bellum sunt versa. Ejus sententiæ de virtutibus et vitiis, de perfectionibus et defec- tibus animæ, cum ad alta peregrinatur, tractant; ipsaque gaudet sæpe formam dialogi, inter Deum et animam, Amorem et Cogaitionem, non imperite usurpare. S. Hildegardis more, de Christianitatis depresso Statu aliquantulum acrius accensa lamentatur, tum in Ecclesia, tum in imperio, apud clerum et laicos, de quibus frequenter querelas movet. Quin et hujus vio metas prætergressa, ad illa quæ ultra patent loca, cœlum nempe, Purgatorium et Infernum, felici ausu penetrat, cuncta- que ibi infracta oculorum acie perlustrat atque contemplatur. In his quibus fuit illustrata, nullam humanæ sapientiæ scholam agnoscit, quacum, ut ipsa pulchre ait, et multa acquirere, et multa rursus per- dere potuisset. Ipsa e contra testatur ab alto omnia accepisse. Cum nullo humanæ scientis freno impedita esset, verum in alto mentis excessu facile raperetur Soror, sæpe factum est ut in dictionibus et notionibus quædam hujus libri, si ad rigorem sensus, nulla contextus habita ratione, reducerentur, aliquam noiam audaciæ vel falsi non fugerent. Sie de B. Maria dicit: Ejus filius est Deus et ipsa dea v, et in alio loco vocat animam omnium creaturarum deam 5; quod manifesto intelligendum est de excellentia qusdam B. Mariæ, vel anime humanæ, a Deo super cœteras creaturas collata, non vero de divina natura, cujus stricto sensu particeps foret B. Maria vel anima. De homine, ratione Incarnationis, notandum est Sororem Mechüldem multa prœ Angelis potiora prædicasse, qut alibi rarissime tain inten- sive afiirmantur. 432 ARGUMENTUM IN LIBRUu Quando contra abusus et vitia quorumdam in Ecclesia invehitur. non ultra S. Hildegardim, S. Petrum Damiani, vel S. Catharinam Senensem, multosque alios excedit; verum illud et in Germaniæ indigena maxime notandum: tot malis in ipsa Ecclesia ingruentibus, remedium a solo Romano Pontifice humiliter et enixe Mechtildem deprecari, minime vero sæcularem potestatem, ut apud Germanos pessimo sensu solet, de hac restauratione rogare, sicut insinuare D. Preger videtur. De spirituali amore liberiores simplicioresque voces aut expositiones nihilo magis reprehensionis dignæ sunt in libro Sororis Mechtildis, quam in mysticis scriptis tot aliorum sanctorum, qui eumdem amorem Deum inter et animam prædicaverunt. Si quid autem incautius Mechtildis expresserit, ex ipsius ingenita simplicitate, solitaria vitæ consuetuqᷣ ne, ingenii impetu, et ex rudi illius ævi dicendi genere profluxit; si vero nonnulli in hoc scandali occasionem opposuerint, meminerint illius Apostoli: omnia munda mundis, dum immundis omne videtur immundum, nempe vitiorum et mali fomitis jam ni— mium in se consciis atque expertis. Quanquam poeticæ artis numeros aut diversa genera sane ignora- verit Soror Mechtildis. quæ, sui ævi lingua adhue in cunabulis vagiente, fere nihil legerat, et de humana scientia minime curaverat, atta- men ejus librum quasdam rhythmi artes resonare juvat in assonantiis, vel alliterationibus, quæ in plerisque partibus libri ad certam poeticæ normam rude idioma ferre videtur. Diversa quoque genera, ut sunt epos, oda, et dramata, ejus sublimi ingenio feliciter attentantur; verum quidquid de regulis vel diversorum generum sit formis, certisimum et nobilissimum fere in omnibus profert ex natura afflatum, qui legenti cuilibet stuporem injicit et mirationem. Cum vero tam alto olatu etiam profunda Dei, tamquam aquila circumvolans, perspicit, vero dogmati semper fidelis remanet, cumque maxime intima animæ supra se raptæ mysteria cantando discutit, numquam a Christiani philosophi recto tramĩte declinat. Maximis theologis in doctrina, poetis in sublimitate, animarum rectoribus in perspicuitate non impar, se vere ex altis spiritum accepisse, cum orat, cum cantat, in omnibus testatur. IX. Editio codicis Einsiedelnensis per D. Gallum multum laudi Sororis Mechtildis statim contulit. Siquidem Doctor Guilelmus Preger, in Monacensi academia duplicem libellum legit, in quo primum Sororis sublime ingenium merito extollit, et de ejus vita, multa acri studio et cura inquirit. In secundo vero libello, cum exorta fuisset quæstio de Matelda, quam poeta Dante in suum carmen induxit, D. Preger, cum apparatu eruditionis Germanis solito, et phantasiæ vi indita, Matelda in Purgatorii cantu introductam conten- dit præcipuam et solam esse Sororem Mechtildem.. Quam opinionem in præfatione Libri Specialis gratiæ haud probantes, nihilominus D Preger studiis congratulamur, quippe quæ et Sorori Mechtildi et nostris Prophetissis non ignobiles vel despectas inter doctæ Germaniæ auctores partes assignent et easdem apprime commendent. SoRORIs MECHTILDIs. 433 Verumtamen tot præconia ingenii superant laudes quas sanctæ Ger- trudis Mecthildisque sorori suæ et ejus libro tribuunt. Speciale donum siquidem in ipsa agnoscunt. Illam videt S. Mechtildis in modum avis contra faciem Domini directe volitantem; per quod innuebatur cogni- tio illa qua in terris præ cæteris illustrata vigebat. Liber Svecialis gratiæ, part. 11. c. 42. Igitur scriptorum ejus vis præcipua, propter quam hominum etiam dyscolarum laudes asssquitur, a Spiritu divino certe profluit, qui, ut dicit Scriptura, prout vult et ubi vult spirat, et infirma eligit ut fortia confundat. Nos igitur hunc Librum soreris Mechtildis, quĩi nondum, nisi ger- manice prodierat, hic ponimus juxta codices latinos, e Basileensi libra- ria transcriptos, his additis et ex codice teutonico Einsiedelnensi translatis, quæ in latina versione Fratris Henrici desiderantur. 28 LUX DIVINITAITIS ees FRATRIS HENRICI LECTORIS DE ORDINE FRATRUM PRKDICATORUM romhðαSã in libro Judicum quod Debbora mulier Sancta 5 1αον Laapidoth, Smiritu prophetiæ plena, in monteè E 7 Fraim collocato sub arbore palmæ tentorio, ut Soli Deo va- caret, solitaria residebat, ad quam populus Dei Yorael ad guœrendum omne judicium ascendebat. Sed et liber Regum guartus narrat quod Olda prophetissa in Jerusalem habitans regem sanctum Josiam, de arcano Dei judicio edocta à Spiritu Sancto, de futuris instruxit Nagellis quæ populo im- minebant. Miserat enim ad eam reæ justus et pius cacerdotes et levitas, ut pro malis imminentibus pro ipso Dominum Jemina sancta consuleret et oraret. Frant certe tunc Ponti- Jices de semine Aaron Sacerdotesque et alii levitici generis in lege eruditi, et vita probati; quibus tamen Syiritus Sanctus consiliorum suorum secretà non aperuit, quæ his 1. Prologus iste et alia passim quæ in codice teutonico non repe- riuntur, hic typis distinguuntur, ut aiunt, italicis; nonnulla vero quæ ipse vetus interpres omiserat, nos vero latine reddidimus, uncis includuntur. 436 LUx Divixirris. sacris infirmi sexus mulieribus pro illis temporibus sicut ei complacuit revelavit. Elegit namque persæpe infirma mundi omnipotens Deus ut fortiora salubriter erubescant. Non miretur igitur qulis- quam nec discredat inſideliter, si Deus tempore gratiæ mi- rabilia innovat, sexui fragili ua revelans mytsteria, qui tempore legis mosaica' dignatus est Similia misericorditer operari. Et quia populus Israel Debboræ vaticinio credidit. Iiberationem ab oppressione et de hostibus victoriam est adeptus. Rex quoque cultor Dei, per orationem et consilium Oldæ prophetissæ, consolationem et misericordiam meruit invenire. Sic etiam omnes qui hunc librum sScripturi vel lecturi sunt, si tamen pia intentione intenderint, incremen- tum consolationis& gratiæ Spiritus, sicut in ipso ꝓromis- gum est à Domino, consequentur. Legenda est autem liœc Scriptura pie, et religiose intelli- genda, et Secundum morem aliarum Sanctarum Sscripturarum, Sane et ſideliter; sic nullum in ea lector Scandalum habebit vel offendiculum, ipsaque Scriptura nullam calumniam perfidiæ custinebit. Auctor quiꝑpe ejus Palen et Filiuset Spiritus Sanc- tus est, materia ejus Christus et Ecclesia est, et Satanas cum corpore suo. Modus agendi, historicus et mysticus: finis vero, præsentis vitæ ordinatio, et prœteritorum utilis recordatio, et prophietica insinuatio fſuturorum. Suſicere debet omnino pro testimonio veritatis piorum credulitati fidelium ejus, per quam jiœc Scriptura innotuit, sincera devotio et simplicitas columbina; quæ a pueritia innocentem et immaculatam du- cens vitam, et in juventute àa Domino ꝓrœæmonita, omnia quæ nabere potuit reliquit, eæul in terra aliena, degens in volun- taria paupertate. Tandem post multas tribulationes, in ſenectute, vita Sanctimonialium in Helpede assumpta, et per annos duodecim commorata, omnium virtutum perfec- tione floruit, ut earumdem testimonio comprobatur, maxi- meque charitatis, humilitatis, patientiæ et mansuetudinis cultriæ fuit. Super omnia autem contemplatione suSpensa et divinarum illuminatiouum ac revelationum particens Hecta, plurima secretorum Dei mysteria de prœteritis, præsen- tibus et futuris proplietico Spiritu digna fuit a Domino per- cipere. Nunc a Sponso Virginum assumpta, virgo Sancta ipso PROLOGus. 437 perfruitur quem amavit, citjus charitas mirabilis uam mullis decoravit miraculis dilectricem. Revelationes et visiones, quas omnipotens Deus electis guis manifestare dignatur, fidei simplicitas in ipsis fundat et in- choat, mentis puritas requirit et expectat, vitœque Sanctitas authenticat et confirmat. Talibus namque patent Secretà cœ Iestia, untque in cordibus audientium eorum testimonia credibilia. Inceptaturus igitur barbara lingua conscriptum librum istum, in quo mira quædam et inaudita continentun myste- ria, aliqua de sanctitate personæ, cui hæc demonstrata Sunt cœlitus, præmittere dignum duæi, ut mirabilia dicta factis mirabilioribus fulciantur. Et quis nobis expressius electo- rum enarrabit penfectionem quam ipsi, in quibus et per quos Deus sdα perfecit operaꝰ Et quis utilius vel melius verfec- tionem Pauli quam Paulis Eeclesiæ intimasset? Sic hœc Sancta persona, quid in ea et cum ea Spiritus divinus gesserit, ad laudem ipsius et gloriam eloquens prœfert dicens: DE INSTRUCTIONE PERSONρ AD INcHOANDUNM LIBRUN. auν cognitio, quam post contactum amoris et affluen- P tiam sermonis accepi a Domino, venit cum mœrore. Nam cum pulchra et mihi placentia respicerem, suspiravi et lacrymas fudi, et cogitavi et querulans dixi: Custodi te; hec non sunt dilectus tuus, qui animam tuam alloquens salutavit, sensus perlustravit, cor tam dulciter vinculavit?, ut hæc multiplex terrena suavitas te ab ipso non abstrahat, sed nobilitate, pulchritudine, utilitate creaturæ utar, ut in ipsis Deum diligam, non meipsam. Quæ priusquam hujus libri opus aggrederer, et anima mea de his quippiam attigisset, eram puella simplicis- 1. Hujusmodi numeri spectant ad libros et capitula quibus in edi- tione germanica opus dividitur. 2. Hic in codice ad oram paginæ legitur: Die gnade grusset erlichtet und bindet. VI.5 438 Lox bIVIxIrAris. sima, omnis diabolicæ singularisque malitiæ et hypocrisis penitus ignara;[oportet me loqui ad Dei honorem et etiam propter hujus libri doctrinam]l. Duodecimo ætatis meæ anno, tam affluenter sum Sancti Spiritus dulcibus labiis salutata, quod deinceps ad quodcumque leve etiam veniale peccatum non poteram inclinari. Hæc amica salutatio quotidie affuit et crevit, amaricans tam amabiliter sæculi blandimenta. Hæc per annos triginta et unum acciderunt. De Deo nighil nisi articulos noveram simplicis fidei Christianæ; cui adhæsi firmissime toto corde, studens semper cordis munditiam retinere. Testis mihi est Deus quod nunquam voluntate vel desiderio concupivi a Domino, ut horum quæ in hoc libro scripta sunt mihi cognĩtio præstaretur; imo nec credidi quod cuiquam mortalium concedi potuisset. Inter cognatos et necessarios amicos degens nihil horum sapui; præhabui vero diu ante desiderium, ut præter culpam meam in oculis homi- num abjecta et contemptibilis reputarer. Perrexi ergo ad quamdam ciĩvitatem, in qua nullus qui me curaret erat, præ- ter unum, per quem tamen ab amore Dei et desiderata des- pectione timui retardari. Tunc me solam Dominus non reliquit, transferens me amica dulcedine in tam admirabile sapientiæ suæ lumen, quod mihi terrestria minime sapie- bant. Tunc primum raptus est spiritus meus inter cœlum sum- mum et infimum, ubi in majestate conspexi humanitatem Domini nostri Jesu Christi. In cujus facie Patris æternita— tem, Filii laborem, Spiritus Sancti dulcedinem recognovi. Ibique vidi Angelum meæ salutis consultorem et Satanam omnis turpitudinis persuasorem. Et dixit Dominus ad me: Hunc angelum tollo a te, aliosque duos tribuo, qui in his mirabilibus te foveant et conservent. vQuos videns humili valde gratitudine stupui, postrataque Domini pedibus gratias egi, plangens me indignam, cui tales principes deservirent. Erat unus Seraph, divini amoris incensor et delicatæ animæ illustrator; alter Cherub, donorum conservator et in aman- tem animam sapientiæ ordinator. Aderant tunc permissione Dei bini spiritus maligni, de schola assumpti Luciferi, qui raro egressi, acuti erant nimis et terribiles, præcipuique ad decipiendum magistri. Quos intuens expavi paululum, et —— * PROLOGus. 439 in Domino confisa eos gratanter admisi. Quorum unus falsa- rius et deceptor vestitu angelico pulcherrime amiciebatur. O quantas mihi in principio prætendit insidias! Venit enim tempore quodam[intra Missam] quasi de excelso dicens: Intuere, intuere pulchritudinem meam et adora me. Et respondi:« In omnibus prosperis et adversis solus adoran- dus est Deus.„ At ille:« Si velles saltem, inquit, inspicere quis sum? vTunc ostendit sub aere quamdam fallacem clari- tatem, quæ multos seducit hæreticos et damnavit; dixitque: „In hoc throno tu sola eris virgo præcelsa, egoque juvenis pulcherrimus tibi junctus. v Non esset, inquam, sapiens qui acceptaret deterius, prævalens attingere bonum majus. At ille: Sancta es et ego humilis. Unde, licet acquiescere nolis, te tamen adorabo meis votis.»Respondi:«Nil hinc reportabis, si stercus ſœtidum adorabis.„Ostendit ergo pedes et manus vulnerum stigmatibus picturatas, et ait: Nunc recognoscas quis sum. Si mihi acquieveris, a me valde subli- maberis; si hoc hominibus revelaveris, multa bona conse- queris. vPropter cautelam autem in futurum et custodiam, licet invita et multo tædio, hæc inutilia sustinui dicta ei blasphemias. Et dixi ad eum:«Tu dicis, Deus ego sum; dic ergo, quis ille sit qui jam in manibus sacerdotis præsens est Filius Dei? vTunc volentem recedere tenui dicens: àPer Omnipotentem dico tibi ut me audias. Scio insidias tuas; nam si, ut suades, arcana cordis[mei] panderem, post bre- vem favoris auram, illusionibus totis viribus me repleres; unde in desperationem et tristitiam, in infidelitatem et libi- dinem malam, et postremo in cordis molestiam perpetuam me jactares, si mihi sanctitatem quam non habeo, falso et inaniter usurparem. O deceptor antique et hypocrita pessime! quousque Deus adjuvat me, malitia tua non prævalebit in me.» Tunc ejulans ille:«Eheu, inquit, hæ sunt incanta- tüones maleficiorum tuorum; permitte me nunc, ait, ut abeam, et ego te deinceps non tentabo.„ Alter ad exercitium adjunctus mihi Satanas, dissipator pacis et incensor occultæ libidinis appellatur. Huic inhi- buit Deus, ne ad me per se veniat. Ideoque perversi spiritus homines adverstim me concitat, ut bene facta meà inver- tendo obnubile nt, et quantum possunt infamando perturbent. 440⁰ Lux bivixrTTrAris. 5 Inter bonos quoque, si carnalis forsitan sermo intervenerit persuasione ejus, commorata, imperturbata non sinor, usque ad hoc tempus talis injuriæ Inondum] consueta. Tempore quodam in principio noctis, dum orarem, venit idem Satanas in aere, insidians valde actibus terrenorum. In morem immanis gigantis apparuit, curtam habens caudam, nasum curvum, caput grande et horribile, de cujus ore scintillæ volitabant igneæ flamma nigerrima superinductæ, cachinnans fallaciter crudelissima nimis voce. Interrogavi tunc cur cachinnaret, quid quæreret, vel quid ageret. Respondit:«Exulio cum mihi te punire non liceat, quod multos angelos lucis similes invenio, qui pro me cruciant te et vexant.»Et addidit: Ego lclericorum] cubicularius sum, duobus modis ipsos facillime a Deo suo segregans: secreta videlicet turpitudine, et abscondito rancore cum discordia manifesta. Quæ ubi sine cordis pœnitudine fuerint, longævi criminis fundamenta sunt et totius perditio sancti- tatis.»Et dixi:„Tu cum sis nequam, quomodo hæc utilia mihi pandere potes, unde cautior fiam?„Respondit dæmon: Quantumcunque versutias meas exerceam, divina tamen manus sic me coarctat, quod nil prævaleo nisi quod relaxat. DE CASTICATIONE ET AFELICTIONE CORPORALI QUA FEMINA SANCTA ATTRIVIT CORPUS SUUM. 60 infelix et misera sic erraveram in pueritia, quod decennii purgatorii puniri merui pœna, si non hæc perfecta conſessio diluisset. Eia, dilecte Domine, quando moriar, volo propter amorem tuum libenter adhuc illic cruciari. Hoc ex intellectu non dixi, sed ex amore prompsi.] Abrenuntians autem sæculo, vidi carnem meam armatam adversus animam meam, ex abundantia temporali et fortitu- dine corporali;[simulque hoc vidil, quod si mortem æternam volui evadere, oportuit tamquam hostem domes- ticum expugnare. Assumpsi ergo armaturam animæ meæ, quæ me protexit in omnibus, passionem Domini nostri PROLOGuSs. 44¹ Jesu Christi; stetique constanter in timore magno sub- jiciens corpus meum in juventute plagis pungibilibus, videlicet, gemitibus, fletibus, confessionibus, jejuniis, vigiliis, virgarum plagis, orationibus assiduis. Hæc sunt arma animæ meæ, quibus vici corpus meum. Nam infra viginti annos, nunquam fuit hora in qua requiem haberet caro mea, lassata principaliter per pœnitentiam et dolo- rem, per desiderium sanctumque laborem, necnon per multiplicem naturæ debilitatem et languorem. Accessit ad hæc fortis amor, qui me per hæc mirabilia, quæ apud me retinere non licuit. etiam totis viribus spoliavit. In simplicitate ergo mea contristata vehementer, dixi Deo meo: à Eia, pie Deus, quid in me respexisti? Tu scis quia fatua et peccatrix ego sum, infirma corpore et spiritu. Hæc tam sublimia sanctis forent et perfectis revelanda, per quos tui nominis potentia posset ampliari. Tunc iratus Domi- nus valde dixit: Responde mihi judicium. Numquid non mea es?» Et dixi: Hoc opto Domine.»Et Dominus: Non licet mihi, inquit, de te facere quod volo? v Et aio: Operare, Domine, etiamsi ad nihilum redigar.» Tunc dixit Dominus:„In his voluntatem meam sequeris, et confidens et fidelis eris. Diu infirmaberis, egoque te pro- curabo, et omnia corpori tuo et spiritui necessaria minis- trabo.»Sic instructa abii misera, tremens in humili vere- cundia, ad confessorem meum, narrans ei hæc omnia, per eum desiderans[consolari, et] utiliter erudiri. Qui dixit mihi quod confidenter procederem; Dominus enim qui me traxerat ipse etiam me in omnibus custodiret. Jussitque me, unde frequenter erubesco, quod mea magna indignitas ante oculos meos est, in hoc quod vili vermiculo imperavit ex corde et ore divino, conscribere librum istum: per hanc viam in charitate prodiit ex Deo liber iste; nec humano sensu editus est vel intellectu. III. 20. N 442 LUx Divixrraris. PDE sANCTIS PER QUOS ILLUSTRATUR LINER ISTE. oMDο⏑uͤ Ocutus est mihi, pollicens quod hunc librum D quinque luminaribus illustraret. Moysi singularis familiaritas grandisque san ctitas, immerita despectio quam sine culpa pertulit, gloriosa prodigia quibus effulsit, dulcis doctrina quam effudit, amabilis et electa collatio qua cum Altissimo resplenduit, elucidant librum istum. Dabitque lumenl, et vult ut per omnes hostium meorum falsas insidias sua protectione sine culpabili verecundia pertranseam, let amori inhæream], sicut Moyses cum populo Dei pertransiit mare rubrum. Pharao autem cum suis qui nos nimis lon- gius persecuturi erant, o væ quomodo in hoc mari sunt submersi! Eia miserere, Domine, quatenus nostris convertan- tur inimici.] David rex et psalmista egregius sit hujus libri jubar; sua docet cithara, plangit, orat, hortatur] Dominum- que collaudat. Salomonis verba lucent; opera non refulgent, quia ipse obscuratus est;] in canticis sponsæ dicta amabilia, sponsique eloquia dulciter casta. Jeremias quoque hic effulget, loquens de matre Virgine virum circumdante. Erat enim purissimus castitate, altissimus charitate, martyr in Christi fide. Adest etiam Daniel, præclara fulgens sapientia, quem Dominus inter hostes corporis et spiritus cibo pavit. Ita me indignam pascit. Deus; ideoque hostes multipliciter me affligunt. In hac hujus libri dignitate] nihil scio nec possum scribere, nisi intellectualibus oculis perspexerim et auribus insonuerit cordi meo, et nisi virtutem Sancti Spiritus præsen- serim in universis corporis mei membris. Omnia etenim Dei dona quæ in hoc volumine continen- tur Scripta, tribus viis in meam notitiam pervenerunt“. Primo quidem per delicatam suavitatem, postea per excel- sam familiaritatem; nunc autem per pœnarum gravium acerbitatem, in qua desiderabilius manere eligo quam in prœ- cedentibus, licet enim in Seipsis bonæ et pretioscè existant, tamen in hac vita tam raræœ sunt, quod qui eas veraciter 1. Cf. supra, De instructione personæ., pag. 437. ꝓROLOG. 443 agnoscunt, nequaquam de eis eloqui permittuntur. Volup- tatem etiam præcipue pertimesco, pro eo quod Christus tam multas acutas pœnas et tribulationes pertulit in hoc mundo. DE CONTINENTIX HUJUS LIBRI TRIPLICI Er HUMILIATIONE Er RECUSATIONE HUIJUSs OPERIS. E IMoRREMH et turbationem humana admonitio cordi meo 1 intulit de hoc libro, quem nisi caute custodirem, ignis incendio cremaretur. Mox secundum consuetudinem meam ad orationem confugi. Nam quando conturbor orare me oportet, et inclinata ad Dominum dixi: Turbata sum pro te, Domine, nisi consoleris me; seduxisti me, nam scri- bere me jussisti.»Mox apparens Deus animæ meæ tristi, tenens hunc librum dextera sua dixit: Non turberis usquequaque; veritas namque nec exuri poꝛerit aliquate- nus nec consumi. Quicumque hunc librum de manu mea conabitur rapere me fortior debet esse. Liber hic triplex est, significatque me solum. Membrana hic ambiens desi- gnat meam mundam, pulchram, justamque humanitatem, quæ pro te diram pertulit mortem. Verba inscripta notant mirabilem deitatem, quæ verba fluunt de die in die in te ex ore meo. Vox verborum declarat vivificantem Spiritum meum, perficientem in seipso omnem veritatem. Aspice nunc in omnia verba ista, quam gloriose occulta sapientiæ meæ promunt, et noli diffidere in te ipsa.» Et dixi:(O Domine, si valens et docta forem persona, laus tuæ majestatis excres- ceret; nunc autem quis credet quod in luto auream domum extruxeris, ubi quiescas cum matre tua omnique cœlesti fami- lia ac universa creatura. Hic terrena sapientia non invenit te, Domine. Et respondit:«Multi sapientes pretiosum aurum ex negligentia perdunt, unde ſad altiiorem scholam] promoveri poterant, quod necesse est aliquem invenire. Ego semper in donis spiritualibus collocandis infimos, mini-— 1. Cf. Legatus, lib. V. c. 7. p. 543. II. 26. Proœ- mium 1. 444 LUxX DbiIVIITAris. mos, familiarissimos requisivi; altitudo terrestris apparitio- nes meas non capit. Spiritus enim meus sanctus fluens, humiles valles quærit. Multi in scripturis approbati, in conspectu meo sunt ſatui reputati, et hæc est gloria mea apud ipsos; fidemque confirmat catholicam quod indoctum os Spiritu meo plenum linguam edocet eruditam. Et dixi ad Dominum: O Domine, cum gemitu, cum desiderio petꝗ pro scri ptoribus qui hunc librum post me con- scripserint, ut gratiam tuam eis in mercede conferas, qualem adhuc alius non accepit. In infinitum namque excedit donatio tua valentem eam accipere. Respondit Dominus:« Aureis hæc conscripsere litteris; ideo cuncta verba in meo regno eorum amictum, super om- nem gloriam eorum ascripta, perpetuo decorabunt; ſnam liber amor in homine altissimas debet partes tenere.] Dum hæc Dominus loqueretur, vidi honorabilem veritatem in æternitatis præsentia, et dixi: O Domine, conserva librum istum a falsitatis observatione, quæ ab inferis orta non de cœlis venit, in corde Luciferi concepta, in spiritus superbia nata, in odio educata, crevit in immani iracundia, adeo ut nul- lam virtutem sibi æstimet coæquari. Oportet ergo filios Dei abjici et in despectionem calcari, ut possint in altissimis cum Jesu gloriari. Igitur nos ipsos semper observare stu- deamus in gratia ne qua nobis adhæreat corruptela. Observemus etiam pie proximum ut sequamur bona quæ approbamus et mala quæ displicent humiliter ca- veamus. DE NOMINE ET PERPETUITATE HUJUS LIBRI. EVorE suscipiendus est liber iste de quo sic loquitur Deus: Hunc librum Religiosis omnibus, qui columnæ unt Ecclesiæ, tamquam nuntium etlegatum dirigo. Nam cum columnæ nutant et corruunt, non valet subsistere super- eminens his structura. Solum me notificat hæc scriptura, 1. Cf. Legatus. Prologus. PROLOGus. 445⁵ proditque secreta mea abdita et obscura.„IOmnes qui hunc librum intelligere voluerint, illum novies perlegant.] Et dixi: Eia Domine Deus, quis edidit librum istum?»Et respondit Dominus:& Ego ipse in mea impotentia edidi, quia me in meis donis non prævaleo continere.v Et dixi: Eia Domine, quod erit hujus libelli vocabulum ad laudem tuam?v Et dixit Dominus:«LUx DiwIxHrXTrIs sEuPER FLUENS coRDA VERTTATIS appellabitur liber iste. In hoc libro om- nes desolati, turbati, consolationem invenient; universi qui alienam admittent consolationem his dictis amplius lur- babuntur. Et erit liber iste in perpetuum inconcussus, dicit Dominus, quia universorum acceptatio gratum, et dilectio firmum, ejusque penfectio stabilem constituent, ut nulla con- tradictio valeat obviare. 1. id est, falsitatis nescia. Cf. ed teutonicam. Proœ- mium. 2. LIBER PRIMUS DE OMNIUM PRINCIPIO ET HOMINIS CREATIONE; ET DE EIUSDEM REDEMPTIONE. I.[oE QUνοοαε οροd LAUDAKruR. oLATIO PRο PECCAris.] SUMMx et ineffabilis divinitas, melliflui roris distilla- Gu O delicate flos, Virginis matris exultatio! O ferti- lis, vernantis pulcherrimique floris fructificatio! O sacro- sancta æterni Patris acceptissima oblatio! O fidelis et copio- sissi ma totius universitatis redemptio! Tu es, Domine, animæ meæ dulcissima reſectio, et in te latet meæ ariditatis refloritio. Tu es mihi modicus tuæ dignationis parvitati, et ego tibi grandis miseriarum mearum innumerabili pravitati. Offero oculis tuæ majestatis quotidie meam qua plena sum iniqui- tatem: tu superfunde propitius tuam qua exuberas dulci- fluam charitatem, ut in tua laude inchoata secundum tuum placitum perficiamus, et tuæ æternitatis gloriam con- sequamur. II. DE JuBILO Er coxcENTU sMMÆ TRINITATIS. RINcIrIun et princeps Deus, Pater et Filius et Spiritus Sanctus, sibi ipse sufficiens et nullius indigens, in Seipso deliciis aſlluens et redundans, delectabatur antequam quidquam faceret, cui suæ dulcedinis abundantiam com- municaret, qua feliciter frueretur. 8 V. 26. VI. 29. 448 Lux Divixrraris. Audi nunc sanctam Trinitatem gloriantem in sua increata sapientia, infinita clementia, æterna veritate, et interminabili Eternitate. Audi nunc dulcissimum,[altissimum], jocundis— simum Trinitatis jubilum, quo in seipsa concinit plena voce, de quo etiam universa suavitas sacrorum insonuit eloquiorum,[quæ unquam in cœlo et in terra sunt decantata et adhuc in æternum decantabuntur.] Intonat itaque auctor omnium Deus Pater:«Ego sum fons effluens, cujus nun- quam emanatio obturatur. Inſelix tamen homo culpas suas objicit, ne sine labore laborans inquieta divinitas[animam] influat et fecundet.»Filius sic succinit modulando: EgO sum thesaurus regrediens, quem nulla creatura a suo regressu prævalet cohibere.Omnis enim liberalis donatio in cuncta procedens a Domino, in idipsum revertitur in Filio. Spiri- tus quoque Sanctus concinit dulci voce: Ego sum virtus veritatis invicta, quæ manifestatur in homine laudabiliter cum Deo perseverante, tribulatione qualicumque jirruente. Tota autem Trinitas hunc personuit jubilum:«Ego sum in mea sic indivisa firmus unitate, cujus dividi nequit soli- ditas, nec frangi valet æternitatis integritas. v III. DE 10NIS DIVIXI IxEFFABILI vixrurE Er MIRAXBILI EFEFECTUu. kEus noster ignis consumens est, sursum tendens super D omnem creaturam ineffabiliter, sine fine dulciter Sem- per ardens. Hic tamquam vitalis calor æternam in se conti- nens vitam, ex se protulit universa. Hujus ardentissimi ignis scintillæ volantes, sunt supernorum lucidissimæ spiri- tuum claritates; radii vero sunt Sanctorum omnium deifici splendores, quibus sanctam Ecclesiam dum viverent mirifice perlustrarunt. Hujus ignis carbones vivi sunt omnes justi, qui in hac vita adhuc positi amore divino ardent, et con- versatione proximis lucent, per quos, si quorum refriguit charitas, si valuerint, denuo accenduntur et Filii lucis eſſiciuntur. Hujus ignis cineres sunt corpora Sanctorum qui eæ hoc sœculo transierunt, qui adhuc in pulvere dor- miunt, expectantes beatam spem et adventum magni Dei —* LIBER PRMHUs. carur iv. 449 et Salvatoris nostri Jesu Christi, qui est redemptio nostra, cui Pater judicium omne dedit. Ipse in novissi mo renovabit cineres corporum humilitatis nostræ in vasa gloriæ, de quibus Pater in die solemnitatis suæ bibet cum Filio, et sociabitur de omni sanctitatis gratia, quam Sanctorum men- tibus et corporeis sensibus infuderunt. Ego ex te et tu ex me vicissim bibemus, et satiabimur ex omnibus bonis quæ con- tulit in nos Deus. Beatus qui nunc firmiter stat, et non effun- dit hic tamquam fatuus a Deo gratiam sibi datam. Hujus ignis fumus omnia temporalia sunt et terrena mquæ licet pulchra et delectabilia sensibus carnalium et cordibus appareant, multa tamen amaritudine sunt respersa. Elevata enim sicut ſumus disparent et excæcant sublimes, generant- que lippitudinem sanctitati. Hujus ignis quieta commoditas, jucunda voluptas est, qua intus divino amore accendimur, ut in charitate vicaria in Domino maneamus, subjicientes jugiter ligna virtutum, quibus ille charitatis igniculus oveatur. Hujus ignis adustio est verbum asperum quod dicetur reprobis: Discedite a me, maledicti, in ignem æter- num. Splendor hujus gloriosissimi ignis limpida contempla- tio serenissimæ Trinitatis, quæ corpora animasque nostras perlustrans, capaces reddit illius admirandæ amandæque beatitudinis, cujus celsitudinem in hac vita nec cogitare nec edicere prævalemus. Hæc de hoc igne prodeunt ſin eumque redeunij secundum divinum judicium, ad ejus gloriam sem- piternam. Quicumque voluerit jis aliquid adjicere jactet se in ignem, videatque et gustet quemadmodum fluit divini- tas, ſundit humanitas, luctatur cordaque cogit Spiritus Sanctus, satagens ut super omnia diligatur Deus. IV. DE ALTITUDINE MAIYESTATIS DIVIN X, Er Quigus Mopis HoMO CONSCENDAT AD EAMDEM. xraptu subito vidi montem. Corpus namque non susti— net nisi momentaneam visionem. Eratautem radix montis sicut nubes lucida, vertex ejus ignea, ut sol clara; finis ejus et initium non sunt visa. Intra semetipsum jubilans in 29 IE III. 9. 56 Lux bDiviIxrraris. modum fulgoris aurei, in deliciis innumeris effluebat. Et dixi: Domine, beati oculi qui hanc supernam ac tanti amoris effluentiam, et hæc mirabilia perpetuo contemplan- tur, quæ ego non possum verbis aliis nominare.»Et dixit mons: Oculos qui me intueri desiderant, oportet radio septemplici clarescere, sine quibus nullus oculus me videbit. Hoc est: nolle mutuare, libenter solvere, nihil in se retinere, fidus odientibus[vicem non redderel, benignus et amicus crudelibus, purus a culpis, paratus et gratus in adversis et prosperis acceptandis. v Dicam hoc eæpressius ut intelligas luculenter. Accedens ad contemplandum Deum, emunda prius oculos montis, intellectum videlicet et affectum. Si peccandi, libidinem invidiæ odiique rubiginem, ac iracun- diæ insaniam a voluntate tua absterseris, affectionis oculus est purgatus. Age vœnitentiam, emunda conscientiam, expelle desidiam, apprehende patientiam, et Sic illustrata intelligentia, in montem istum leva oculos tuos, et veniet tibi auxilium à Deo tuo. V. DE coxsiLIO DIVINARUM PERSONARUM, ET DE CREATIONE OMNIUM RERUM A SpIRITU sANCTO INCHOATA. ATER misericordiarum Deus, ego indigna gratias ago fidelitati tuæ, qua me eduxisti extra me in mirabilia tua, quod in tua veritate(a⸗ vidi et audivi consilium et factum ante sæõcula præordinatum. Cum enim esses solus, in tuis deliciis nulli communis. in Filio et Spiritu Sancto resplenduisti, et hi vicissim in te. Eratque Trinitatis hujus unitas indivisa; in Patre omnipotentia, in Filio sapientia, in Spiritu Sancto- clementia; et hæc in tribus ꝗdualiter adorantur. Spiritus Sancti liberalitas in his Trinitatis deliciis ludens, dixit ad Patrem: uCharitatis consilium ex teipso tibi, Pater, offero. venerande, infecunditas nos non decet; regnum habere volumus creatum. Nam Angelicos spiritus mihi conforma- a. perfecta Trinitate. Ita codex B. ad onam paginæ. LIBER PRIMUS. cAPpUr v. 451 bis ut spiritus sint creatit; multitudinis enim numerositas verum gaudium appellatur.»Respondit Pater: Tu unus mecum spiritus es; voluntas tua et consilium complacet ergo mihi.» Dedit itaque Spiritus Sanctus increatus spiriti- bus creatis benignitatem, ut hominibus ministrarent et eorum saluti congauderent; qui si in sua felicitate Perstitissent, homo tamen nihilominus factus esset. DE CONSENSU FILII cUM PATRE Er spinIrru saNcro SUPER PROPOSITO coNSILIO. OKTERNUs Patri et Spiritui Sancto Filius cum disciplina G sic locutus est:«OPater, fecnnditatis gloriosæ expers esse nolo; ex quo mira inchoare disponimus, hominem ad imaginem et similitudinem nostram faciamus, et licet magnas miserias præconspiciam, oportet me tamen hominem perpetua diligere charitate.»Respondit Pater:«Tangit me, o Fili, dulcor charitatis intrinsecus, nec se viscera mea continent præ amore. Igitur creando fecundi erimus, ut reamemur, et ut immensitas majestatis nostræ aliq ualiter agnoscatur. Præparabo mihi sponsam, quæ me ore suo salutet, et aspectu suo vincat; et hæc initia sint amoris. 2 Et ait Spiritus Sanctus: Et ego tibi, Pater, sponsam hanc ad thalami tui lectulum præsentabo.» Et intulit Filius dicens: Tu nosti, Pater, quod tandem pro charitate mori- turus sum, tamen in sanctitate magna cum gaudio producere volumus creaturam. DE CREATIONE HOMINIS AD IMAGINEM DEl. oα præhabito consilio, decrevit tota Trinitas universam condere creaturam; faciens hominem ex anima ratio- hominemque facies. Hæc clausula in margine codicis fuit 3 4114 452 Lux Divixrræris. nali et corpore compositum in præcipua charitate. Filius Dei imago Patris est, qua Adam et Eva insignes creati sunt, sapientia et potestate præditi per ipsum, ut eum perfecte diligerent et amarent, et in sanctitate firmi rebus creatis omnibus imperarent,[quod nunc nobis magni est pretiil. Accepit ergo Adam a Deo uxorem omni virtute conspicuam, et corporis pulchritudine decoratam. Erat enim amabilis et disciplinata, conſormata in his Dei Filio. Corpora eorum sine fomite creata sunt, vestita angelico vestimento: parvuli eorum in amore sancto generandi fuerant, sicut sol fulgens aquam penetrat incorruptam. Gustato vero cibo vetito, de- formata sunt corpora, sicut nunc, proh dolor! experimur. Quod si in tali deformitate Deus Trinitas nos creasset ex vi creationis, homo erubescere non valeret. DE sSUBLIMATIONE ANIMXÆE QUAM DEUS EIDEM 8 IN CREATIONE CONTULIT. arEx Deus deorum dedit animædivinum amorem dicens: P. Ego sum Deus deorum et[tu]l dea creaturæ; et ecce agam pactum tecum in eo quod nunquam te desero, nisi tu negligens perdideris temetipsam. Angeli mei servient tibi, spiritumque sanctum meum tribuam tibi pro pedĩssequo, ut non labaris in crimen damnabile ignoranter, et liberum arbitrium concedo tibi. Nunc ergo, o prædilecta, diligenter prævide futura, et prœcedant palpebræ tuæè gressus tuos. Præceptum modicum servabis, ut me recogites Deum tuum.„Cibus mundus, ipsis in paradiso concessus et licitus, in sanctitate magna et firmitate eorum corda solidasset. Cum autem inobedienter de arbore prohibita comederunt, dif- fusum est venenum in membris eorum mortiferum, tollens ab ipsis angelicam munditiam et pudicitiam virginalem. Tunc anxiata est anima, et magnis tenebris obscurata clama- bat de exilio lacrymabili vocedicens: O præcordialis dilecte, quo evanuit prædulcis amor tuus? Valde abjecisti reginam legitime tibi junctam. O magne Deus, quousque sustines has longas miserias, et non transfers iniquitates nostras! LIBER Phinus. eArUr v. 453 scio quod nasciturus es pro nobis in terris. Perfecta sunt omnia opera tua, perficiatur ira tua quousque finiatur. DE DESIDERIO SANCTrORUM PATRUM PRO LIBERATIONE HUMANI GENERIS. Lauon iste nubes penetravit, et in aures Domini Sabaoth introivit, et dixit Pater æternus: Pœnitet me laboris: feceram ego sponsam tam laudabilem, quam[meæ] summèæ designaveram majestati. Ejus obsequio omnes su- premas deputaveram potestates, cui et Lucifer, si in sua perstitisset gloria, servus esset. Ipsi[sponsæ] enim soli erat lectus in sponsi thalamo præparatus; at ipsa Dei formitatem retinere respuens, deformis effecta est, et vilis nimis, iterans vias guas. Et quis dignaretur talem sibi spurcitiamassumere?v Unigenitus autem Dei, imaginem suam in homine recognos- cens, majestatem suam coram Patre dignanter inclinans ait: Pater, cum tua benedictione, libens humanam naturam licet cruentam assumam, et per sanguinis mei innocen- tiam perungam vulnera, et sanabo omnes confractio- nes ejus linteolis despectionis exilii mei usque ad mortem. Ego pro peccato ejus animam meam ponam, et per mortem quam non merui, quæ non rapui tunc exsolvam. Revertar autem ad te lvità comite, regno accepto cum duabus turmis Judœorum et Gentilium, reducens ad te cum victoria Israel universum.» His auditis, dulcis amborum Spiritus dixit Patri: Omnipotens Deus, pulchra erit in mundum nostra processio et mirabilis nimis valde; procedemus hinc cum multa gloria, nec tamen ab hac majestate recedemus, altitu- dinem nostram hic(a) existentibus præsentiam substrahendo. Ego usque nunc Mariæ Virginis fidelis custos et pedissequus exstiti in idipsum. vIgitur utriusque votis flexus in amorem Pater Spiritui Sancto dixit: Tu eris luminis mei ante Filium meum portitor in omnium corda, quæ pie move- buntur ad ejus ignitum eloquium vehementer. Et tu, Fili, a. hinc. Cod. A. 454 Lux Divixrræris. tolle crucem tuam, et perge in&Ægyptum et libera populum meum. Ego ero tecum plusquam cum MoVse, et ambulabo te- cum in omnibus viis tuis, tenebo manum dexteram tuam, voluntate mea deducam te, et neducam ad me cum gloria sem- piterna. Ego intemeratæ virginitatis Matrem immaculatam et intactam præparavi tibi, quo ignobilis vulgi naturam pes- tiferam honorabilius omnibus et purius assumere valeas, et tibi unitam ine fabiliter exaltare. vTunc facta est a summo cœlo cum gaudio processionis egressio usque ad templum Salo- monis mysticum, in quo per novem menses, omnipotens Unigenitus Dei dignatus est manere et adorari, donec imple- rentur dies Matris Mariæ Virginis pariendi. VI. DE CLORIA TRIUMH PERSONARUM ANTE IN cARNATIONEM CHRISTI, Er CONTEMPLATIONE ANGELORUN. 0 IV. 14. 1wi et video tres personas in celsitudine sempiterna V priusquam Dei Filium Virgo conciperet; beati Angeli cum distinctione has personas in unitate contemplati sunt, ipsarumque nomina, et quod hæ tres personæ unus Deus 8 verus sunt. Quantumcumque tamen perspicaces sint, non tamen omnia incarnationis ſuturæ mysterià prævide- runt, quia nec carnem, nec sanguinem, nec vultum, nec gloriosum nomen Jesu viderunt. Abscondita erant hæc mirabiliter ab oculis eorum, in pectore Patris æterni. Patrem nominaverunt Deum æternum, increatum; Filium, sapien- tiam inprincipiatam, utriusque Spiritum rectam veritatis scientiam vocaverunt. Ardentes Angeli, de supremo consilio ad conspectum amantis deitatis attracti ipsius Spiritu, ser- vierunt, videruntque illud deliciosum consilium: Deum ſuturum fieri incarnatum. Gabriel solus cum salutatione divina adduxit nobis de cœlestibus nomen Ixsus; neque datum est ei ut ossa vel carnem vel sanguinem secum defer- ret ad Virginem perpetuo incorruptam. Secunda in Trini- tate persona semper fuit Filius, licet necdum hominem assumpsisset; noster semper erat, licet per Gabrielis nuntia- tionem nondum nobis insinuatus esset. Quod si hæc persona ——————— LIRER pRIMus. capur vi. 455 secunda ante incarnationem hanc propter nos redimendos caro extitisset, principium esset caro, quod nunquam ſuit. DE OPPORTUNITATE INCARNATIONIS FILII DEf. Ic eadem secunda persona unita fuit in prœdestinatione humanitati Adæ, priusquam per culpam depravata sua naturali gloria privaretur. Cum igitur natura ej us corrupta et mutata, perpetuoque ſpro parte sua] fuit damnata, non hanc elegit Deus: ideo reparari potuimus et in pristinam restitui dignitatem. Deus suam nobilem, amantem naturam inte- gram retinuit, idcirco se à nobis continere non potuit. Deus extemplo abjecit Luciferum, æterno carcere condemnatum; Adam vero pie sequitur interrogans ubi sit, ipsumque ad viam reduxit. Lucifer non habuit nisi simplicem in Deo naturam, quæ perdita nequaquam potuit reparari. Homo plenam in sancta Trinitate habet naturam, quam[Deus! etiam propriis manibus creando formare dignatus est. Qui suæ sanctæ creationis diligentia frustratus, coactus in seipso delectatione æterna voluit nos recolligere suis manibus et pedibus, propter magnam naturæ conformitatem. Si homo in paradiso mansisset, Deus cum ipso singulariter ſomni hora] affuisset, animam ipsius alloquens et salutans, corpus lætifi- cans et confirmans(). Vidi Dominum de cœlo in paradiso venientem, similem Angelo glorioso. Hæc eadem natura cogit ipsum ut cognitione in præsenti et devotione intima nos salutet, prout virtutibus et innocentia invenerit præpa- ratos. Cum mente revolvo quod divina natura in se carnem et ossa, corpus habet et animam, elevor cum gaudio longe super propriam dignitatem: Angelus est Dei signa- culum, simplex tamen spiritus; anima vero cum carne sua cœlorum est domina, ad dexteram Dei residens, in gloria majestatis. Ibi oculus in oculo, spiritus in spiritu affluit de- liciis; ibi manus manu contingitur, os ori colloquitur; ſet cor a. conformans. Cod. A. RDrrrrr 43389—— ——————ꝙ⅛i“ꝙ 45⁵ Lux Divixrræris. corde salutatur]: hæc est ineffabilis gloria, qua Dominus di- vinam i in eua sublimat et magnificat dignitate. Sic hospes ad dexteram suam honorat hospitam.] Verumtamen princi- pes et ministri sancti Angeli divino semper assistant cons- pectui; quorum famulatus, omnisque laus humanitati Christi, quæ cœlorum est domina, tribuitur et ascribitur per gratiam unionis. Juxta quod hic gratia et sanctis virtutibus refulge- mus, ministrorum nostrorum nobilitas æstimatur. VII. DE DESsIDERIO. vixGINIS Er IxcARNATIONE VERBI DEl. 151 speciosam Virginem in suis orationibus consti- V tutam: corpus quidem ejus ad terram inclinatum erat, divinitati vero spiritus elevatus intendebat. Nam antequam Christus cœlum suæ Crucis clave reseraret, non est tam sanctus inventus quisquam, qui posset vel præsumeret labo- ribus conscendere, vel desideriis attingere, vel amore com- plecti celsitudinem Trinitatis. Ipsa etiam Virgo mundissima, Adæ obstante peccato, capere nequivit, quam postmodum attigit spiritu, excellentiam majestatis. Verum inclinavit se interdum majestas, consolans amicos suos ut ejus intel- ligerent voluntatem. Amabant Prophetæ, ipsum[Domi- num] invitantes ſut descenderet]; præcipue tamen Virgo hæc altitudinem illam ad hæc infima voce sua melliflua inclinavit, dicens in orationibus suis:«Domine sancte Pater. gaudens gaudeo in te, gratias agens quod Unigenitum tuum ex utero virginis carnem sumere pro salute hominis constituisti, sicut per Prophetarum oracula spopondisti. Quam tantæ dignationis et salutis gratiam, ut humana consequatur indigentia, virginitate mea humili omnibusque donis mihi collatis, a te totis visceribus desidero impetrare.» Missus ergo angelus Gabriel à Deo ad eam astitit, fulgens cœlesti lumine et vestimento, cui in terris simile non vide- tur. Circumfulsit etiam Virginem lux divina, vidensque Angelum expavescens, cum reverentia assurrexit. Intuens autem vultum coram se stantis Angeli, pudicitiæ suæ et virginitatis'in eo similitudinem recognovit, stans cum disciplina erectis ad Deum sensibus, aure sua ad obedientiam 1. lege humanam. — 2 LISER PRIMUS. capur vir. 457 inclinata. Tunc eam salutans Angelus, mittentis se ei expo- suit voluntatem. Erant eloquia angelica cordi ejus uper mel dulcia, replebanturque sensus ejus delectatione divina, animaque ejus facta est calore Spiritus Sancti ignea; virgi- nali tamen verecundia charitate Dei plena, quærens prudenter ab Angelo, delegationis suæ concupivit edoceri oraculo. Qui cum per Spiritum Sanctum quod nuntiabat complen- dum assereret, apertum est cor Virginis ad piæ voluntatis affectum et ad plenum divinissimæ conceptionis consensum. Et humiliato corde et devoto Spiritu flexis genibus inclinata dixit: Ecce ancilla Domini; fiat mihi secundum verbum tuum». Ad hanc vocem deprimentis se humillime virgi- nitatis et desiderantis ardentissime charitatis, sanctæ Trini— tatis infinita majestas et immensa benigniias exultavit. Stabat enim charitas, capite rore pleno, ad ostium Virginis et pulsabat, moxque ut dilatati cordis per fidem pessulum aperuit, Spiritu Sancto superveniente, virtuteque altissimi obumbrante, ex purissimis Virginis sanguinibus conceptus est desideratus cunctis gentibus, electus ex millibus, sempiterni Patris Filius, perfectus in anima et corpore Homo Deus, integritate salva, virginitate fœcunda. Exsurgens igitur Virgo impregnata divinitus gratias agens dixit: Laudo te, Pater adorande, magnificasti enim me, eritque cœli et terræ mea progenies veneranda.„ DE PARTU ET LACTE VIRGINALI ET INVOLUMENTIS VILIBUS CHRISTI NATI. pDROINONνν Partus tempore, cum solent gravari et tris- A tari puerperæ, Eyæ præœvaricationis mulæõ, levigata est et exultavit nova nostræ salutis puerpera. Quamvis enim uterus prægnantis tumesceret Virginis matris, non grava— batur tamen carne concepta de Spiritu Sancto Filii Dei Patris; portabat enim Verbum, quod virtute sua portat et condidit universa.[Maria tempus nesciebat quo ex se Deus nasceretur, antequam ipsum in suo gremio videret.] Processit itaque natus in Bethleem diversorio, mundi conditor carens hospitio, ut nos in cœlesti collocaret palatio. In via nascitur 458 Lux DivixrrAris. via, ne erremus per devia, dum in hac tenebrosa veregri- namur via, lucente stella maris prævia. [Omnipotens Deus cum sua sapientia, æternus Filius cum sua humana veritate, Spiritus Sanctus cum sua delicata suavitate, totum pertransiit parietem, Mariæ corpus, in deli- ciarum extasi, sine quovis labore; qualis sol dulcem Post rorem mox suos in jucunda quiete emittit radios.) Aspiciens autem jam natum Virgo Filium, inclinans ad faciem speciosi infantuli caput suum, dixit: Advenisti, innocens et desiderabilis Fili, omnipotens mi Domine; tua est universitas creaturæ. O jucundum indicium et stupendum miraculum Dum conciperetur et in utero Virginis gestaretur, dum nasceretur et in gremio matris, priusquam in præsepio poneretur, dulciter foveretur puer iste, Trinitatis lux inaccessibilis tam potenter affuit, ignisque charitatis tam vehementer in corde Virginis Matris ardens ferbuit, quod infernalis spiritus, qui ubique insidiando circumvolat et circuit, nunquam terræ aut loco ubi Maria mansit sic appropinquare potuit, quod hoc inusitatum experiretur miraculum, quemadmodum infans venerit in hunc mundum. Sumpsit itaque Virgo pannum asperum, qui sub Joseph sellula aselli tergo adhæserat, superioremque pro- priæ vestis partem, qua adhuc in utero latentem Deum con- texerat[altera parte vestis circa se revincta]; hisque involu- mentis vilibus ac duris, regalis mater et delicata Virgo protexit debilia membra recenter ex se geniti Dei sui, eum- que in præsepio reclinavit. Tunc vocem primam similem omnibus emisis plorans. Dicitur quousque parvuli sunt infantes, nõn plorant nisi legitimi doloris anxietate coacti; sic parvulus puer iste nobilis, qui natus est nobis, dum in vili stabulo pro peccato sordido super jumentorum duras stipulas locaretur, humani generis miseriam deplorabat. Ibi abscon— ditæ sunt deliciæ et potentia majestatis. Tunc qui dat escam omni carni esuriit, et refriguit qui venit mittere ignem in terram, quo omnis fidelis anima accendatur. Blandiens ergo materna compassione Virgo, parvulo puel- lari obsequio inclinata, dulcia ubera præbet nato. Erantque de cœli rore redundantia, talis infantis alimento congrua, ————=. LIBER PRIMUs. cApUr vil. 459 et divinissimi corporis aptissima nutrimento. Delectabatur tunc inſans ab ubere, materque de Filii misericordia et amore. Concinebant Angeli gloriam et laudem in excelsis, guippe parvulus in humanitate, Virgo mater in dignitate, Ppartus in inaudita novitate. Audite nunc nova, mira, inau- dita: lucens pudicissimi, serenĩssimi visus floritio, et spi- ritualis virginalis vultus pulchritudo, affluensque ac redun- dans mundissimi cordis dulcedo, deliciosa quoque nobilis animæ jubilatio, Dei Patris voluntate ac Sancti Spiritus suavitate, pro incarnati Filii necessitate in pudici pectoris ubera sunt collectæ; fluxitque lac de Virginis corde sine afflictione et dolore. Suxitque tunc magnus Deus ut parvulus homo, et lætabatur mater[secreto], qua vost partum lacta- bat Virgo.[Angeli laudes canunt Deo.] Venerunt et pasto- res festinantes, et invenerunt Mariam et Josepk et infantem positum in præsepio. Et dixi ad Mariam:« Quo abiit dilectus tuus Sponsus Joseph, o pulcherrima mulierum? Civitatem, ait Virgo, ingressus est, ut panem pauperem parvosque pisciculos nobis emat, quibus cum aquæ poculo reſecti Deo gratias referamus.» Et aio ad Virginem:«0O Domina, iu pane pulcherrimo vinoque delicatissimo refici Supen omnes hujus mundi reges et principes meruisti.» Nequaquam, ait humilis Virgo; divitum sunt hæc, nec potest nostra paupertas hujusmodi comparare.„ DE OBLATIONE MACNIFICA TRIUN MAGORUM ET INSIDIIS SATANÆ. Un natus esset Jesus in Bethleem Judæ, in Oriente stella novæ claritatis apparuit, per quam Mago— rum intuentium corda nova gratia illustrantur. Dispo- sitisque Regis muneribus in Judæam proficiscuntur, adoraturi parvulum quem radiante stella in mundo di- dicerant regnaturum, quos insidians, versute insecu- tus est Satanas in Bethleem, crudelique intuitu respexit parvulum vagientem. Quem dum tam magnificis muneri- bus a regibus conspiceret honorari, anxia cogitatione dicit intra se:«Heu me infelicem! quid nunc accidit? Forsiian hic puer est de quo prophetæ prædixerunt. Ad ejus concep- —— NꝑP——⏑.....—„2 2 460 Loux Divixiræris. tionem maculandam me venire Lucifer rex meus tam crebro mandavit, ut ejus durissimo universitas humani generis sub- jiceretur dominio, ac gehennali damnata periret supplicio. Nisi sine peccato conceptus foręt et natus, a me non esset utique occultatus. Delusa est ars mea, et omnis versutia; revertar ergo ad Luciferum, imminentem nobis calamitatem significans, quia super nos conſortabitur puer iste, et quo- modo nostra sustinebit proterva calliditas, ut sibi donetur talis infirmitas? A sæculo non est infans natus, cui honor tam magnificus sit oblatus.»His auditis, inimicus dentibus infremuit, totaque inſernalis officina tremuit, et dixit:« Si homo judex noster constitutus fuerit, formidabit et contre- miĩscet fortitudo nostra coram omni homine, qui secundum ejus vixerit voluntatem. Egredere igitur, ait Lucifer ad Satanam, et accipe principes terræ in adjutorium cum ma- gistratibus Judæorum, ipsosque instigando commone[quo- modo illum in infantia interficiant, antequam eat ad scho- laml, ne vivendo diutius quidquam adversus nostram forlitu- dinem moliatur.„Veniens autem ad Herodem Satanas, in damnato homine similitudinem Luciferi, videlicet invidiam, superbiam et avaritiam, reperiit et conspexit. In hac simili— tudine posSedit diabolus cor ejus, et diffundens se in omnibus sensibus ejus, sitim validam sanguinis innocentis immisit ei, quorum multa millia furibundus interfecit. DE LIBERALITATE VIRGINIS QUÆ DONA MAGORUM PAUPERIBUS EROGAVIIT. cchrræ in charitate fiducia à Virgine Maria, sciscitabar A quemadmodum solemnis illa trium Regum oblatio adeo deſecerit, quod nee Agnum quem offeret pro Filio, habuit, cum eum, secundum legem Moysis, in temylo Domini prœsentavit. Respondit:«Pia effluens liberalitatis gratia, egentiumque compassionis misericordia, sanctæque inten- tionis paupertas voluntaria, illa me terrena substantia spo- liaverunt. Agnus meus, quem in templo obtuli, est Jesus Christus omnipotentis Dei Filius, quem de meis genui visceribus; quem omnis in lege agnorum et animalium immolatio præfigurat. Aliam igitur agni hostiam offerre LIRER PRIMUs. ckrur vn. 461 non decuit, nec debui, oblata victima per quam omne sacrifi- cium consummatur. Cum thesauro, quem Reges Deo Filioque meo obtulerunt, subveni omnibus quos inveni veraciter indigentes, pupillis, pauperibus, virginibusque desolatis, ut matrimoniis jungerentur, ne secundum legem tamquam adulteræ lapidarentur; postea alienigenis et advenis infirmis, et longævis senectute confectis de hoc thesauro largiter et misericorditer ministravi. 1 DE VELO TEMPLI OUOD viIRGO DE OBLATO AURO COMPARAVIT. 0 PfR et exhibitam in miseros pietatem, auri triginta marcæ meisopportunis necessi- tatibus remanserunt, de quorum pretio velum templi sacris mysteriis plenum, lad quod vulgus in suis orationibus posset convenireſ, constitui divinitus inspirata. Erat autem medie- tas ejus coloris nigri, et medietas altera candida albedine superfusa; ad sinistram templi erat nigredo veli, significans tenebras et umbras legis veteris diuturnas, et erat depictum imaginibus coloris virentis acu pictuml. Quamvis enim lex ad perfectum nihil perduxerit, erant cum sub lege a peccati ariditate immunes, legalibus tum observantiis obscurati; expressit pictura hæc abominationes, quæ Dei irritabant furorem per culpas ut omnem diluvio carnem perderet, Noe justo cum sua familia conservato. Ad dexteram templi-erat velum micantis albedinis, venustate nitidum, significans illustrem Mariæ virginitatem, quæ potens est ab omni nos anxietate et cordis molestia liberare; erantque acu sutæ auro volatilium imagines,(quos Noe ex arca emiserat,] significan- tes eos qui virtutum alis gratia contemplationis semper ad sublimia sustolluntur. Inerat etiam specialiter pictura olumbæ ramum olivæ in ore suo virentibus foliis deferen- tis, cujus os innoxium cadaver horrendum non contigerat et immundum. In illa figurabantur qui quotidie cum novis virtutibus ad Deum veniunt, et attractu Sancti Spiritus in fideli ad cœlum volatu perdurant.] 1. en hungertuch. Cod. B. in margine. Vox ista proprie significat velum jejunii, scilicet, cortinam quæ in Quadragesima ante altare extenditur. 462 LUx Divixiraris. Per medium veli ubi albedo nigredini jungebatur, limbus in medio aureus a summo usque deorsum descendebat. Per medium latitudinis veli coloris viridis opus textile 2 tendeba- tur pulcherrimum, gemmis pretiosissimis insignitum; hic veli hujus ornatus præcipuus mysterium est ligni pretiosis- simi, quod corpus portavit Dominicum, quo cœli janua reseratur, vulnerum Christi malleis obex, quem Adæ pecca- tum objecerat, dissipatur. Bina hæc hujus veli pretiosa ornamenta, licet ab oculis multorum abscondita, erant tamen sanctæ Crucis expressio manifesta. Super hanc crucem acu picta lucebat species agni albi-“, insignis pretiosis lapidibus et auro valde rutilanti,[quasi igne probatum esset]l. Hæc figura tunc impleta est, cum Agnus Dei ſinnocens] in chari- tate mortem in corpore suo pertulit super lignum; unde etiam velum figurale tunc scissum est, ut umbris cessantibus manifesta veritas adoretur. Virgo nato parvulo tunicam tam subtili confecit suturæ artificio, ut eadem ampliandi facultatem retineret, et pro tempore dilatandi; eratque coloris subnigri, filis bistortis confecta. Joseph vir justus faber erat lignarius, pauperum operarius, pro. vitæ necessitatibus suis laborans manibus. Maria autem apprehendens acum et fusum, consilio manuum suarum Filio et viro, sibique providit, et præbuit vestimen- tum. Qui dum in Ægyptum fugerent, ipsos Angelus Domini sic cœlesti circumfulsit lumine, ut lateret Satanam, qua maneret Dei Filius regione 6. DE INSIDIIs ET VERSUTIA SATANAL INCTIrANTISs PHARISROS cONTRA CHRISTUM. un autem Dominus Jesus Christus annos triginta im—- plesset secundum humanam naturam, recognovit eum 1. en liste. Cod. B. ad marg. 2. en borte. Cod. B. ad marg. 3. en opherlamb als ez rchte verburnen solte. Cod. B. ad marg. 4. In originali dicitur quod hæc occultatio duraverit usque ad ten- tationem deserti. Nota in margine codicis B. 0 — . E LIBER PRIMHUs. capur vil. 463 Satanas in deserto, et deinceps in multis miraculis gloriosis. Conversus ergo ad principes et pontifices magistratusque Judæorum, qui intus lupi rapaces existentes, foris ovinam innocentiam prætendebant, callidis suggestionibus persuasit, ut perversis sermonibus veritati Jesu resisterent, ejusque doctrinam non susciperent; ut in gloria lex Moysi permane- ret. Reversus iterum Satanas ad Luciferum dixit: Heu magister, necesse est ut intereat honor noster; inveni nune inter peccatores virum cujus virtus et sapientia nostram et etiam cœlestem i superat. Nullam enim totis viribus meis. vel minimam, ei possum ingerere maculam, etiam levissimi cogitatus.»Tunc frendens et ut canis latrans Lucifer, infer- nalia urgens labia, dixit ad Satanam: Omnem contra ipsum concitabis hominem, qui si super omnes est, omnem potest culpam evadere.»Satanas autem:«Magister, inquit, nos faciliter hunc timorem declinare possumus; multos enim video inter filios hominum qui sitiunt mortem ejus.»ι‚RdNon sic, ait Lucifer, non sic: in hoc metuo periculum; nam qui virtute Altissimi a corporalibus infirmitatibus et morte homines tam facile liberat, si post mortem anima ejus ad nos descendere voluerit, liberabit suos, qui hic originalis peccati vinculis detinentur. Valde ſenim] supra nostram virtutem eminet, qui sic potenter contra naturam ab omnibus dolori- bus et morte eripit So“o verbo. Verumtamen propter Adæ culpam, ad inferni tenebras devolvetur; nullus enim Angelus vel homo damnatus sine crimine unquam fuit; si autem sine macula inventus, innocenter occisus fuerit, ab inſerno anima ejus non detinebitur, nec à morte corpus; est namque solus nobilis et inter mortuos liber, et quæcumque voluerit perficiet, nec est qui resistere possit. Tu vero, Satana, facili versutia obtinebis quod nobis multitudo populi maxima societur; hoc autem totis viribus tyran nidis tuæ ages, ut ab omnibus despectionis pedibus conculcetur, maximisque et acutissimis cruciatibus torqueatur; qui si purus homo est. in desperationem potest labi, et sic a nobis perpetuo deti- neri. 1. id est, quam in cœlo habuimus ante casum nostrum. Nota in margine cod. B. VI. 24. 464 Lux bDivixrræris. VIII. DpE VERTrATE SANGUINis CHRISTI OUI DE LATERE Hus POST MOoRTEM Fl.Uxir. IEi in gravi ægritudine laboranti manifestavitse, infirmi- M latis humanæ singulare præœsidium, Jesus Christus, ostenditque mihi vulnus lateris sui dicens:„Aspiceet attende quam diris me doloribus affecerunt.„ Et dixi ad eum: Cur, o Domine, tam immania tormenta pati voluisti, cum in tua pura oratione pretiosæ guttæ decurrentes in terram ad reparationem totius orbis suffecissent?»Respondit mihi Do- minus: Patri meo non suffecitl. Omnis enim paupertas, labor, passio, despectio portam cœli tangendo pulsaverunt, quousque sanguis Cordis mei effusus per lanceam militis terram irroravit. Tunc reserata est janua regni, et patet ostium omnibus viatoribus desiderantibus introire.»Et dixi ad Dominum:« Domine, cum hic de tuo latere sanguis cum aqua flueret, mortuus extitisti, quomodo ergo de mortuo- rum cordibus sanguis effluit?» Respondit mihi Dominus: Corpus quidem meum tunc humanitus morti succubuerat, cum sanguis mei Cordis de latere exanimis corporis effluebat; sanguis quippe ille virtute divina sic emanando fluxit, quem- admodum lac quod de virginalibus uberibus Matris suxi. Immutabilis divinitatis majestas omnibus membris corporis mei unita, sic in morte perstitit ut post resurrectionem resum- psit, anima auiem mea post diuturnum humanitatis mœro- rem in divinitatis splendoribus requievit. Spiritualis vero meæ humanitatis imago dulcis, in idea majestatis suaviter omnibus supernatans, æternaliter eminebat. E DE sSANCTIS QUI CUMH CHRISTO RESURGENTE SURREXERUNT. die qua Dominus noster Jesus Christus, triumphator mortis, gloriose ab inferis resurrexit, ressumptoque cor— pore clausoque sepulchro mirabiliter egressus est, Judæi et Gentiles confusione operti sunt, et ignominia contabuerunt; LIBER PRIMUS. cæpur x. 46⁰ omnesque vere fideles æterni Patris complacito, Filii Dei potentia benedicti, Sancti Spiritus doctrina illustrati amplius claruerunt. Surrexerunt tunc cum Domino septuaginta viri. Isti præcepto divino valde se subjecerant. Hi dum in prælio cum Deo perstitissent invicti, fideles et justi sunt inventi; dum tentati in siti gravissima aquam ad os manibus pro- jecerunt. Horum animæ adeo sic sunt corporibus restitutæ, ut eos mortales ſfuisse homines non lateret. Sapor vero immundi fomitis, quem Adam ex pomo vetito momordit, qui posteritatis omnia membra penetravit, sanguisque maledic- tus, qui per Evam omne mulierum genus infecit, illis cor- poribus non adhæsit. Debebant enim divinitus cum ipso testes fieri, quod mors æterna mortua suum perdiderit tyran- nicum dominatum; ideoque deinceps mortui non sunt quia expertes fomitis extiterunt. Verumtamen ipsorum animæ a corporibus sine mortis cruciatibus sunt divisæ. Reservantur autem[corpora eorum] cum decore super aerem et super sidera collocata. Et cum more humano non sunt denuo mortui, ideo eorum corpora postmodum in terra recondi vel Sepeliri non debuerunt Adam omnesque filii ejus fomitem hunc retinuerunt, sed et Eva cum filiabus, verecundiam sanguinis maledicti. Hoc est solummodo quod exorbitare ſacit carnem nostram, sensusque nostros inclinat obscurando, tandem- que nobis commanens, amaræ morti subjicit et prosternit. Jesus Christus Dominus ab æterna morte nos eripuit, et æternitatis nobis aditum per pœnitentiam præparavit. Alias tamen pœnalitates non abstulit, sed propter exercitium „irtutisreliquit, tribuens consolationes, consilia, doctrinam, per quæ infirmitatis hujus molestiam evadere et ad sanita- tem convalescere valeamus. X. DkE GLORIOSA FILII ASCENSLIONE DUM ASCENDERET AD PATRENM. EVERTRNrEV ab exilio Pater æternus post triumphum Filium coæternum sic excepit congaudendo, prorum- pens in jubilum:«Advenisti, venerabilis, consubstantialis 30 eh 466 Lux DivixrTrATIs. mihi et Spiritui meo Fili; dextera majestatis meæ in tuis operibus, gloria mea in tua fulget ineffabili potestate; virtus mea in tuæ congressionis miro certamine, laus mea in glorioso trophæo tuæ victoriæ, in tuo adventu desideriorum meorum voluntas, in tuo ascensu mirabilium meorum novi- tas, in tuo judicio consiliorum meorum profunditas adim- pletur. Immaculata, quam conspectui meo offers, sponsa mihi tibique perpetuo conregnabit. Mea divinitas corona gloriæ tibi est. Tu in assumpta humanitate Filius meus es, utriusque Spiritus una voluntas, una operatio, una virtus in omnibus; sine fine ex principio est anima tua, hujus Trinitatis proxima sponsa. O quam deliciose Christi anima in hac individua ludens jucundatur Trinitate, quem- admodum admirabilis scintillatio in sole discurrens claritate, quam nemo nisi pergratissimis oculis intuetur! XI. DE Ocro DiEBUS HuMANITATISs chRISTI. clarissimos dies. Primus annuniiationis Dominicæ Verbique incarnati, qui est desiderii ei felicitatis perpetuæ. Secundus nativitatis Christi incorruptæ, qui requiei beatæ amabilitatisque delicatissimæ merito nominatur. Tertius consecrationis corporis Christi in cœna, qui est fidelitatis et unionis. Quartus passionis, qui liberalitatis et charitatis maximæ appellatur. Quintus resurrectionis, qui est majesta- tis et lætitiæ. Sextus ascensionis, qui fidei et exilii terminus et gemitus in capite et membris sibi colærentibus nuncupa- tur. Septimus dies Spiritus Sancti Pentecostes, qui est veritatis et ardentis consolationis. Octavus extremi judicii et examinis, qui justitiæ et veritatis confirmatio comproba- tur. Hujus hebdomadæ septem dies cum devotione semper decet nos recolere, ut ad octavam valeamus securi pertingere, qui magnus erit et terribilis, in quo creatura movebitun universa; accipietque ſinem peccatum et prævaricatio,; justi quoque accipient regnum decoris et diadema Speciei de manu Domini, et regnabunt cum ipso in sœ²uu] ⁰ ſ,αεiαονο um. D considera et devote octo redemptionis nostræ LIBER PRIMUS. CAPUr XII. 467 XII. pE spixkrruxUI ANIIIXR PASSIONE QUA CHRISTO coNfFORMATUR ET coxpATTrux ur coxRREGCNARE MEREATUR. 2— E X Vuxs et colens Deum ahima trahitur ad eum suspirando, venditur mœrore sui amoris, quæritur lacrymis pro ipso[dilecto quem tam libenter possideret] fusis, capitur in prima cognitione, cum osculum dulce a Deo suscipit unionis. Comprehenditur sacris meditationibus, ut carnem mortificet ne rebellet; ligatur Sancti Spiritus potentia, fitque felix ex ejus præsentia; colaphizatur in Salutari deficiens, æternæ Iucis adhuc expers; judicatur tremens et erubescens peccato- rum maculas, propter quas secreiorum Dei patitur ignoran- tias; benigne ad omnia respondet cum patientia, neccuiquam nisi dulcia loquitur tanta clementia; alapis in judicio cæditur, cum a diabolo spiritualiter ientatur. Ad Herodem mittitur, cum se ipsam vilem et indignam conflietur et cum grandibus suis cogitationibus aspernatur. Ad Pilatum remittitur], cum implicari terrestribus compellitur. Dura flagella sustinet, dum corpori suo nècessaria providet. Vestibus tune plane spoliatur, cum charitatis purpura cœlitus decoratur. Regio diademate insignis fit, cum remunerationem pro meritis non requirit. Irrisione sacræ levitatis despicitur, cum in Deum absorpta humanæ prudentiæ expers efficitur. Geni- bus coram se positis illuditur, cum omni creaturæ humiliter subjicitur. Oculi ejus velantur Per sui corporis ignobilitatem, cum in ejus tenebris detenta tantopere dolet.] Arundine caput ejus tunditur, cum ipsius sanctitas fatuitas reputatur. Crucem pie portat, cum in afflictione Domino[sincere] se commendat. Clavis cruci clavo fortis amoris affigitur, a quo nullius creaturæ affectione retrahitur. Sitit, in cruce amoris deficiens, vinum merum salutis omnium Dei filio- rum] cupiens; sed proh dolor! malitia infinitæ multitudinis offertur ori ejus fel amaritudinis. Corpus ejus in amore vitali moritur, cum supra humanos sensus spiritus ejus erigitur. Post hanc mortem cum potentia descendit ad inferos, desolatas animas consolans suis orationibus, ignaris corporis viribus. III. 10. —— 3P I. 29. 468 Lux piviIxrraris. Transfigitur in latere cæci amoris lancea, de cujus corde profluit sacræ doctrinæ scientia. In altum ad æterni solis calo- rem in cruce superni amoris leni Sancti Spiritus aura suspen- ditur, ut arescat perfecte velut testa a terrenis omnibus vir- tus ejus. Dicens ergo: Pater, in: manus tuas commendo spiritum meum, quia jam consummata et perſecta sunt omnia, beato fine de cruce sua solvitur; et in sepulero pro- fundæ humilitatis ponitur, indigniorem se reputans omnibus creaturis. Cumque in delicato sponsi thalamo amoris dulcia miscuerit eulogia, die solemni Paschæ resurgit lætabanda. Deinde mane per Mariam consolatur alios, cum plenam a Deo securitatem percipit quod in amoris pœnitentia ejus peccata diluerit sua clementia. Ad discipulos clausis januis ingredi- tur, cum sensibus exterioribus divinum dogma frequenter ab ipsa proponitur. Ascensura in cœlum ſde Jerusalem], id est, de Ecclesia, cum virtutum turmis egreditur, corpusque sensi- bile turbatum confunditur, cupiens secundum suam natu- ram suam voluntatem perficere. Dicit ergo ei: Ego tibi præsideo; mihi teneris in omnibus obedire. Nisi ego abiero, tibi a Spiritu Sancto non veniet consolatio. Ascendit ad cœlestia, cum eidem ex Dei gratia vilescunt hæc terrestria. Suscipitur in nube candida protectionis Dominicæ, dum amabiliter progreditur, et cum jucunditate in excelsis susci- pitur. Angeli consolantur discipulos, cum electorum gesta recordamur et exempla veneramur. Hæc est mystica et felix compassio, et crux in qua cum Apostolo configimur Christo et compatimur ut cum ipso postmodum conregnemus. XIII. rrRu, QuALITER FipREIs AxIMA chHRISTO coNrροNArfun. E quadam, dum Sorores omnes ad audiendum verbum Dei properarent, remansit Soror Meclitildis sola in guodam cubiculo clausa. Cœæpit contristari et mæsta esse, dicens in corde uo: Heu me, Domine, quod verbo tuo auscultando propter infirmitatem non valeo miserà inter- esse] Moæ apparuit ei conselator mœrentium in habitu Prædicatorum, et dixit ei:«Vide, mea sponsa: et aspice — 60— LIBER PRIxUs. carur xiv. ö 469 oculorum meorum claritatem, oris mei veritatem, Cordis igneam charitatem, brachiorum strenuitatem, pedum veloci- tatem, et sequere me. Oportet te complantari similitudini mortis meæ. Tradent enim te per invidiam, quærent per insidias, capient per odium, ſalligabunt par calumniam,] velabunt faciem tuam per mendacium, colaphizabunt per amaram despectionem et irrisionem. Portabis hic patienter vincula per obedientiam; judicium per confessionem, alapas per satisfactionem, flagella per paupertatem,[mitti ad Hero- dem per irrisionem], spinis coronari per tentationem, conspui per abjectionem, vestibus exui et reindui per exilii elonga- tionem. Bajulabis crucem, peccatum odiendo; crucifigeris votorum tuorum protractione; figeris in cruce virtutum operatione, vulneraberis amando, morieris in cruce immo- biliter perseverando. Aperietur cor tuum lancea per amorem. Solveris a cruce per hostium devictionem; sepelieris per humiliationem; resurges àa morte per devotam expiratio- nem; ad cœlos duceris per Spiritus Dei attractionem. XIV. DE kxckLEENTIIs ANIME DOMHRN NOSTRI IESU CHRISTI, SALVATORIS NOSTRI. ocrigus cum a somno evigilo, nitor prudenter et attento N si ego misera pro infideli christianorum multitudine, per quam Dilectus meus tam incessanter offenditur, valeam deprecari. Interdum in aliam viam deducit me, lin qua nec pons nec scala occurrit] sequorque eum nudis pedibus et corpore, a terrenis scilicet separata. Quis ſenim] tam facile hominem cohiberet, et animam sursum erigeret, sensus tam excellenter illustraret, sicut Deus qui nos creavit et in nobis mirabilia facit. Sic cogitavi nocte ſquadam] cum corde meo- in dulci affectione animæ meæ, absque omni labore, de sanc- tissima Trinitate; et ecce vidi in excelso ejus, sine desiderio- animam Domini nostri Jesu Christi. Ipsa incessanter super om- nem exaltata dignitatem in sancta permanens Trinitate; ibi cir- cumdata mirabiliter et ornata, et super omnem creaturarum pulchritudinem irradiata, transparet in trium excellentia per- VI. 16. ——— 470 LUX DivIxTrAris. sonarum. Concupivi ergo, cum maxima sicut oportet disciplina, ut ad ipsius gloriam loqui liceret cum illa anima benedicta. Intellexi enim quod singularia per ipsam fierent mirabilia. Et ecce rapta sum ad ipsam, et eam salutavi dicens:«Benedicta sis tu, prædilecta, quæ mira operaris in hoc æternitatis“ speculo, in quo se omnes electi mirabiliter intuentur. Tu dulci exerceris labore in deliciosa jucunditate.»Respondit gloriosa anima miserabili:«Bene venisti, similitudo mea, nam et ego sicut et tu anima sum 5 ego onus omnium portavi et sustuli animarum in meo corpore innocenti. Hoc est officium meum: ego sine inter- missione contingo profundissimam divinitatem, moneoque cœlestem Patrem, et ad mentem revoco sibi eam qua animas diligit interminabilem charitatem. Saluio quoque meam divinissimam humanitatem, gratias agens de mea felicitate; revoco memoriæ ipsius suam societatem, quoniam et ipse homo terrestris fuit, memineritque unde venerit, magni- ficans ac nobilitans consanguinitatem nostram in seipso, et perire non sinat hominem, quia nullus suæ nativitatis exor- dium fuit: nisi tu Deus Dei Filius solus. Tu enim tuam nativitatem ordinasti, quam sine peccato de Spiritu Sancto procreasti. Sic divinam flagito humanitatem et inclino ad misericordiam singularem, ut recogitet hominis fragilitatem, kostiumque ipsius crudelitatem, et contra ipsos pugnandi observo corde continuam necessitatem, cum nondum sit liber ab hostibus, quod oportet ut homo sit usque ad mortem, in continua pugna velut vir bene armatus, cujus tamen velati sunt oculi, tenebris videlicet humanæ fragilitatis. Memento, Fili Dei nobilissime, quam misere in terris conturbata sum in te, et cunctis mortalibus paterna pietate assiste, qui meam. quia tua sum anima, similitudinem gerunt in se. Spiritum quoque Sanctum invoco, cujus gratia replet orbem terrarum, per quam donorum omnium influxit plenitudo. Quod si tu, Pater æterne, obice justitiæ tuæ regni cœlestis aditum, ne linfelix] peccator ingrediatur, obstruxeris, hoc ad Jesum Filium iuum quærulosa refero, qui clavem regni tui cum potestate omnipotentiæ tuæ in humanitatis suæ dextera tenet, 1. Trinitatis. Cod. A. LIBER PRIMUS. CAPUT XV. 471 Judaici populi manibus fabricatam in terra, in qua obses et captivus populus tuus detinetur, quem cum Jesus ad ape- riendum commoverit, venia abjecto non negabitur peccatori. DE(xESPOxS1ONE PATRIS SUER) INTERPELLATIONE FILII AD PATREM PRO PECCATORIBUS. æc est responsio Dei Patris:«Cor meum non sustinet Ho a se peccatorem repellat. Sequor ergo tamdiu pluri- mos, quousque apprehendam eos. Quos in tam angusto conservo loco, quo me nullus consequi poterit intellectu. Ad hæc anima Christi:„Hæc est mea dignitas, et sic or- nata decore divinitas corona mea est, humanitas præmium meum. Spiritus Sanctus circumdedit me et sic deliciose trans- fluxit, ut nulla mihi similari vel attingere valeat creatura. Hoc modo sine intermissione sanctæ Trinitati omnes ſde hora ad horam] offero peccatores, ne in profundum abyssi perpetuo demergantur. Illa vero juvencula, cujus uterus, dum de sinu Patris egrederer, meum fuit hospitium, est pudicitiæ defensatrix, tentatorum advocata, qui fideli timore sanctam reverentur Trinitatem. Judicium enim adhuc pendet in hujus Virginis bonitate. XV. oDE DEsIDERIO AuAxTIS ANIMX. succende intima cordis mei; usquequo tam arida per- manebo! una morula gravis mihi est: una dies mille anni ante oculos meos sunt. Ocio dierum spatium quibus alienus mihi fueris, pro inferno computo; amanti enim tolerabilior est mors corporis quam ejus alienatio ab aspectu Creatoris. Philomela jubilat ad quod eam amor incensat, a quo eam impedit, mortem ei ingerit. Igitur, Deus omnipotens, intuere angustias cordis mei.. Cui respondit Spiritus Sanctus 4 Præpara te, o nobilis juvencula; dilectus tuus ad te venit 0 O vonilis aquila, o mansuetus Agnus, o ardor igneus, * R ˙ 4 — 472 LUX DlIVINITXATIS. cum gloria.» Expavit ergo lætificata ex intimo et dixit: Eia, fidelis legate, utinam, ut loqueris, properaret ad me]! ego tam vilis tamque sum infidelis, ut sine ejus præsentia requiem non inveniat mens mea; cum ipsum adesse sensero, et ex ejus amore refrigerium capio; ex omni parte dolorem sustineo, tamen in hoc gaudeo, quod post ipsum meœrens curro.„ Dicit ei nuntius:« Oportet te purgare, pulverem aqua respergere, lectum præparare et flores in cubili spargere.„ Respondit exul anima: Cum purgo, erubesco; cum per- fundo, ploro; cum lectum sterno, spero; cum flores colligo, amo; cum Dominus meus advenerit, spontanea occurro venit enim cum ipso dulcis symphonia, per quam moritur in me omnis carnis concupiscentia, ejusque melodia[adeo est omnis plena suavitatis quod] elongat a me omnem cordis molestiam. DE PATRE ET FILIO ErT SpiRITU SaxNCTO, ET ANCGELIS. IdGUIA divinitatis veridica locuta est in me verba virtutis magnifica, quæ suscepit parvula humilitatis meæ auri— cula. Lux quoque splendidissima oculis mentis meæ illuxit, in qua prospexi ineffabilem ordinationem, innumerabilem gloriam, et incomprehensibilia mirabilia. Vidi etiam singu- larem et amabiles contactus cum distinctione, et sufficientiam delectabilem; in summo, magnam in cognitione disciplinam, fruitionem cum distributione, secundum virtutem capaci- tatis anime diligentis. Conspexi etiam impermixtum gau- dium, in societate unitatis, viventemque vitam æternitatis, sicut nunc est in secula sæculorum. Vidi præterea quatuor sa- gittas de nobilissimo ac fortissimo sanctæ Trinitatis arcu simul directas, per novem Ordines Angelorum quibus nec dives, nec pauper intactus remanet, sed omnes amabiliter vulnerantur. Sagitta divinitatis penetrat eos incomprehenso lumine; amans Christi humanitss fraterna societate: Spiritus Sanctus tangit eos effluenti et æterna deliciositate; indivisus Deus splendo- ribus eos satiat suæ mellifluæ speciei; replens eos affluentia LIBER PRMUS. CAPUT XV. 473 dulcedinis spiritus oris sui. Aspexi etiam quomodo ambu- lant sine labore, sicut avis pennam non movens in aere, et quomodo pergunt, quo libet, cum anima et corpore, ma- nentque in suo sine fine ordine. Vidi quomodo divinitas clangit, humanitas cantat, Spiritus Sanctus citharizat; quibus concinit omnis electorum chorus cum clangore, quorum mentes extenduntur in amore. DE UBERIBUS VIRGINISs MATRIS ET VvVULNERIBUS JXESU CHRISTI. 1oi post hoc illud vas honorabile, quo Christus novem mensibus requievit cum corpore et anima, sicut permansurum est in sæcula. Cujus in novissimo magni- ficentior erit gloria, cum electi: omnes conveniunt in patria. Vidi etiam qualiter Regina cœli stat in throno in Patris gloria, manifesta in omni virginalis dispositionis natura, corpusque ejus contemperatum et formatum in lucernam nobilem ipsius animæ præelectæ. Vidique ejus ubera incorrupta plena lacte mellifluo, stillantia in honorem Dei Patris, pro dilectione hominis, qui omni quodam modo perfectior creatura est. Nempe mirantur angelicæ potestates, quod humanos super se intuentur principes exaltatos; sicque omnino laudabile est nostrum genus plene hic adesse.] Ad dexteram Dei Patris stat Jesus Redemptor noster, paten- tibus vulneribus, non alligatis, sanguine perfusis, ut Patris pla- cet justitiam quæ peccatoribus minatur vindictam. Nam quous- que finem non habet prævarĩcatio super terram, tamdiu vulnera Christi patebunt hiantia, sanguinea sine pœna. Post diem vero judicii induetur Christus alio vestimento, quod nisi per reve- lationem nescio an quis viderit. Tunc illa dilecta vulnera sanabuntur, eruntque ac si rosarum foliis sunt contecta, ibique videbuntur cicatrices amoris delectabiles, quæ in perpetuum non delentur. Tunc Creator omnem renovabit creaturam, ut non deficiat in æternum. Lingua[teutonica] mihi deficit, et latinum non cognosco; quidquid boni hic sonuit a me non prodiit, nec in me fuit. Verum canis, quantumcumque ——— ———— 2 22. 474 Lux Dlvixir4ris. vilis et stolidus, festinat ad dominum, panis buccella modica advocatus. XVI. conAENDATIO Er Laus vixcixis MATRISs ET DE PRRDEsTi- NATIONE GLORIXÆE Bus AxNTREUAMH NAScERETrUR ix MUxNDpo. ULcis stilla roris incomprehensibilis Trinitatis de fonte D veræ divinitatis respersa est super florem electæ virgi- nitatis, cujus fructus est Deus immortalis, factus homo mor- talis, qui est consolatio viva futuræ immortalitatis. Et ecce Redemptor noster factus est sponsus, et sponsa arsit ex as- pectu Inobilis] vultus ejus. Ex summa virtute deficit a seipsa, in præclara pulchritudine cæcatur in seipsa, et in[ma- xima] cæcitate clarissime intuetur, in qua claritate[(simul] vivens et mortua demoratur; cujus mors quanto diuturnior tanto jucundior] vita, et quanto jucundius vivit, tanto am- plius experitur. Hic quanto minoratur, tanto majus effluit; et quanto plus timet.. tanto ditior efficitur, quanto pauperior est; tanto manet profundius,[quanto latius extenditur ʒſ et quo potentior est, eo longanimior est et quo profundiora ejus vul- nera sunt, eo ad pugnandum audacior invenitur. Quanto ama- bilior ei Deus præsens est, tanto altius nititur, et quanto clarius lucet ex refulgentia divina, tanto eidem lumini appro- pinquat. Mira res! Ista quanto plus laborat, tanto tranquillius quiescit, et quo plus comprehendit, eo facilius conticescit. Quanto altius clamat, tanto virtute Dei plusquam valet, ope- ratur. Quanto delectatio sponsi crescit, tanto solemniores nuptiæ celebrantur; et quo osculum oris sapit dulcius, tanto se mutuo amiciti us speculantur; et quo difficilius separantur, eo sponsi donis cumulatur; et quo magis expenderit, eo plus habet. Hæc quanto humilius sponsum discedendo relin- quit, tanto citius redit; et quo calidior manet, eo facilius scintillat; et quo magis ardet, eo clarius lucet; et quanto laus Dei dilatatur, tanto ista avarior reperitur. —— E2=— LIBER PRIMUS. CAPUT XVI. 475 DE SPECIALI NOBILITATE HUMANÆ ANIMX. 14, Redemptor noster ſactus est sponsus, utique in jubilo beatissimæ Trinitatis; cum enim Deus se in seipso continere non voluit, animam condidit, et seipsum illi proprie tradidit, nimio præ amore. Unde creata es, o anima, quæ sic præcellis omnem creaturam, et præstantissimæ Tri- nitati jungeris, manens integra in teipsa. Respondit anima: Tu de meo principio enuntiasti, et ego vere dico tibi, quod ego ibi creata sum in amore, ideo nihil meam nobili- tatem consolari vel liberare potest nisi solus amor. QUALITER DE PLENITUDINE MATRIS MISERICORDIÆ SANCTI ET PECCATORES RESTAURANTUR UNIVERSI. odI mea sancta Maria, quorum mirabilium tu es mater, quando tanta gloria collata est tibi! Respondit Virgo:«„Cum Dei Patris jubilus per casum Adæ turbatus juste jirasceretur, hunc furorem omnipotentem mecum ei cohqualis sapientia intercepit; tunc Paier pius ut haberet quod diligeret, in sponsam me elegit; mortua enim erat anima quam formaverat sibi sponsam; elegit quoque me Filius Dei in Matrem et Spiritus Sanctus in dilectam, eramque sola sponsa Trinitatis, et mater piorum orphano- rum, protegens eos coram oculis ejus, ne omnes sicut plu- rimi interirent. Cumque sic exulum mater essem, repleta sunt ubera mea impolluto lacte largissimæ miserationis, ut lactarem prophetas et vates, antequam nascerer corporaliter huic mundo. Dehinc in pueritia lactavi nmeum et omnium Dominum Jesum Christum. Ex hoc in juventute lac præbui Ecclesiæ sponse Dei, stans sub Cruce, ubi arens et misera facta, pertuli gladium pœnæ filii mei Jesu animam meam spiritualiter penetrantem. Tunc Filii Dei vulnera et matris ejus ubera patuerunt. Vulnera fuderunt et ſubera] fluxerunt, et revixit anima et sanata est tam salubri poculo delibata. ——————2— 476 LUx Divixfr&ris. Cum sic de patentibus vulneribus nata et vivificata fuit, in- fans erat et infirma; quæ si incrementum vitæ acceptura erat, necesse fuit ut mater Dei mater ejus et nutrix esset; nec immerito; nam Deus legitimus Pater ejus, simul et Virgo sponsa(a) ejus simillima ei in omnibus membris ejus. QUOoο ννονsd- BENEFEICIO OMNES sTrxArus EccLxsIÆk RENOVENTUR. ul, in senectute tua sanctis Apostolis[maternæ] doc- Pline et[validæ] orationis ubera præbuisti, ut in eis Deus suam gloriam, et tuam b) perficeret voluntatem; mar- tyres quoque fidei fortitudine, confessores Ecclesiæ defen- sione, virgines tua integritate, viduas constantiæ stabilitate, conj ugatos pietate, peccatores lactas et ſoves benigna longa- nimitate Domina Mater, necesse est ut adhuc nos lactes et nutrias, nam ubera tua adhuc adeo sunt plena quod non deficiunt nec. arescunt. Quæ si recusares præbere sitientibus lac miserationis, et sitis nostræ ariditas te urgeret. Ego nam- que vidi ubera tua lactis plenitudine sic tumentia, quod deptem venæ tamquam sagittæ ex uno ubere redundantes, simul corpus meum infunderent, et animam humectarent. In illa hora sustulisti a me laborem, quem nullus Dei amicus sine cordis molestia poterit tolerare. Sic, o Domina, usque ad novissimum diem tuis uberibus nos lactabis. Tunc enim omnes filii Dei ad incrementum perducti, ablactati, evel- lentur ab ubere cibo solido refovendi. Tunc cum ineffabili delectatione videbimus lac et ubera, quæ in terris osculatus est Sæpius Dominus noster Dei Filius Jesus Christus. a. mater. Cod. A. b. Susm. Cod. teut. —ͤů— LIBRER PRIuuS. carur xvn 477 XVII. OVOP vixSO BEATA IMMUNIS AB OMNI PECCArO Furr IN Hac vrrà PER GRATIAM NON PER NATURAM. Makis,[gloriosa] imperatrix,[Mater Dei] et domina mea, interrogata sum si in carne vivens peccare potue- ris super terram. Spiritus Sanctus, sanctificator et inhabitator tuus, me instruxit quod culpas committere humanitus po- tuisti, cum in vera humanitatis ſemineaque natura nulloque ejusdem naturæ defectu omnipotentis Dei dextera te creavit, quæ et castitatem tuam nobilem pretiosamque reddidit coram ipso; attamen insuper super omnes homines deificata per gratiam immunis ab omni peccato extitisti. In tota vita tua Similis angelicꝶ puritati permansisti. Omnipotens quippe Pater tuam benigne protexit infantilem pueritiam, per præ- destinationis electionisque providentiam sempiternam. Spiritus etiam Sanctus tuæ gratissimæ juventutis gubernavit florem per suavissimam suæ dilectionis præsentiam, delec- tationisque divinissimæ internam eæperientiam. Ipse quoque, Dei virtus et Dei sapientia, Jesus Christus, sicut florem roris stilla, universa tui corporis perlustravit membra, inhabitandoque penetravit viscera, quod tibi permanet per- petuo virginitas incorrupta. Naturam tuam occupavit virtus sanctæ Trinitatis], quod in ea nunquam nec minimus moius illicitus pullulavit. Æterna sapientia omni potentis divinitatis te sic,o Domina, obumbravit ut naturaliter secundum homi- nem viveres pœnalitatesque communes omnibus sine culpa sustineres, tuaque florens essentia, ne in nihilum in tam potenti sole divinitatis] redigeretur, potentia firmaretur. In hac umbra refrigerii mirabilis gratissima concipiens, Jesum portasti sine pondere, et educasti Virgo materna dulcedine. Vere, Domina. Angelica legatio a summo Patre porrecta, immaculata nativi- tas Filii Dei ex te perfecta, sic te igne divino succenderat et lumine gratiæ perfunderat, ut merito rubus incombustus, ardens et lucens, visione præsignatus Moysi, nomineris. Dein— ceps, o Domina, refrigeravit te pauperies indiga, inquietudo eventuum varia, exilii protractio longissima, cordisque Ill. 4. 3 — U 478 Lux pivixiræris. molestia gravissima. Verumtamen igne qui sine initio fomentoque lucet et ardet extraneo, qui tuæ mentis templum illustravit, intus in corde ardens inextinguibiliter perman- sisti; cujus lucis claritas omnes a te tenebras expulit et ſugavit. XVIII. voß INcofαRABLIBUS REVELATIONIBUS. .23. in fine. adhuc in hac peregrinatione terrena Regina cœli exularet, Virgo gloriosa loquebatur piis mentis affectibus ad dulcem Filium cum voluit. Filiusque mairem honorans venerabilem, ut oportuit, divinarum illuminationum respon- sionibus desideriorum suorum voces exaudivit, ut decuit. Unde confortata cordis molestias in patientia sustinuit et libenter. Hæc autem talis et tanta familiarium revelationum celsitudo nulli sanctorum est communicabilis, quorum etiam nullus fuit vel erit Matris Virginis dignitati similis. Nam et illa specialissima Christi amatrix, cui dimissa sunt peccata multa, quæ ipso teste dilexit multum, a tam præcelsis illuminationibus longe fuit. Cum enim Dominum Jesum corporalibus oculis non videbat, vehementissime tristabatur, et cor ejus amore languens dolore inconsolabili vexabatur. Ardebat quidem charitate magna sed simplici, carens illumi- nationum plenitudine divinarum, donec adveniente in Apostolos] Spiritu Sancto, divinitatis amore est magnificen- tius vulnerata. Nostra autem imperatrix, Dei Genitrix Maria, cujus anima præ omnibus creaturis ardentissima flagrabat divinitatis charitate, ac limpidissima sanctæ Trinitatis fulge- bat cognitionis claritate, in omnibus Filii actionibus, passio- nibus, miraculis, glorificaionibus, patienter et quiete disci- plinam Patris sustinuit in humili molestia, in bonis et gloria Filii gaudens, et gratias agens in Domino exultavit. .— LIBER PRIMUS. CAPUT XIX. 479 XIX. Dz FipRLi PATROEINIO MISERORUM. Arnis et Filii et Spiritus Sancti personalis Trinitatis et P essentialis majestatis unitas, indiviso et ineffabili fluen- lis impeiu, inenarrabilibus bonis, claritate eximĩa, cœlesti gloria, Mariæ vultui se offerunt et influunt bonitate con- summata. Cujus magnificis irradiata ſulgoribus resplendet ex intuitu præsentiæ majestatis. Replet nihilominus humi- lia charitatis vascula præ cæteris gloria et splendore In hac lucis fulguranti resplendeniia, imperat cum potentia Mater luminis Virgo Maria, ac postulat humilitatis qua Deum conceperat reminiscens. Nunquam in regno necessaria est Reginæ humilitas; reve- retur honorans Mater Filium cum omnibus humilibus, corde super omnia præsidente. In omnibus quæ accepit Virgo beneficia clarificata, est in Dei præsentia; nam ea conserva- verat incorrupta; præterea decoratur omnium perfectione virtutum, coronatur universarum prærogativa dignitatum, sicque refluit gratissima gaudens et laudans in Deum quit est fons et largiton omnium gratiarum. Porro ejus fruitio et cum Deo unio super omnes[purissimas] creaturas ine- narrabilis est: quæ quanto hic humilior exstitit, et deifor- mior, tanto illic excellentior, cunctisque incredibili pulchritudine speciosior invenitur. Grandis est ejus virtus et ad repellendos ab hominibus dæmones; ideoque cum dulci memoria ejus attollamus præconia, ut ejus mereamur perci- pere suffragia in sæcula sæculorum. Amen. VI. 39. 4— LIBER SECUNDUS I. bz ANGELIs, DE LAUDE CRKEATORS PRO COLLATIS SIBI A DEO DONIS. Uol nunc aure cordis concentum laudis supernorum Spirituum in excelsis.«Gloria tibi Trinitas, Domine Deus, qui nos creasti tua omnipotentia, ordinasti tua sapien- tia, conservasti tuæ pietatis clementia. Benedicimus te, qui nos honoras zuis mysteriis, foves bonis, reples donis, con- tines imperio majes tatis. Adoramus te, Domine, qui nos sanctificas tua benignitate, illustras familiaritate, exaltas- charitate, et perpetua claritate. II. oE kxckELULENTIA ANCELI Er Houixis AD iNVIcEMH couARATA. AxIMA, unum de duobus dicito quod magis cupias et O præoptes: velles ne unus esse Seraphim, vel homo in infimo ordine Angelorum?„Respondit anima: Tu nosti quod beata Seraphim unus cum Deo spiritus dilectionis ardore igneo et lumine sunt præexcelsi.. O anima, non te latet quod Angeli personæ simplices sunt, qui nec laudare, nec amare, nec agnoscere amplius possunt quam eis per gra- tiam est donatum. Hic infimus homo per fidem, per contri- 31 ſ⁰ν —————————————————— r IGi 482 LuxX Divixrraris. tionem, per desiderium, per bonam voluntatem recompen- sat, licet ejus anima non tam fortiter in amore ſerveat Creatoris.» O contemplatio, tu prævidisti quod spiritus Seraphim et filii et ſamuli Dei sunt; anima autem Christiana“ filia Patris, soror Filii et Spiritus Sancti est amica, et vere sanctæ Trinitatis sponsa.»His in statera appensis, quid præœ- ponderet videamus: Angelum magni consilii, Jesum Christum, qui unus cum Patre super omnes Angelos est, ego ſpauper- cula animal intimis meis complector brachiis, ejusqꝗue carnem manduco et sanguinem bibo, pro modulo meo; quod non possunt Angeli. Eo modo quoque divinitatis participatione anima mea et omnis corporis mei sensus sanabuntur; ideo nequaquam Angelicorum Spirituum beatitudini invidebo. III. du MixisTERIO ANGELORUN. oorris me ulterius scribere, sed non possum; nam deliciæ, honor, claritas, amicabilitas, veritas, sic meam intelli- gentiam excedunt, quod prorsus obmutesco et obstupesco, nec eloqui valeo quod cognosco. Verumtamen est in cœlis in uniuscujusque hominis pectore speculum summæ Trinita- tis, cujus splendores penetrant adeo ut cognoscantur corporis opera gratuita, animæque dona spiritualia, quæ accepit. In hoc splendore fulgido retulget Filius in Patre, et Spiritus Sanctus in utroque; fulgor autem Angelicus amoris micat lumine; amant enim nos, nostramque promovent salutem, absque labore serviunt, crescitque eorum præmium quousque stat hoc seculum. Verus Deus amor eamdem virtutem in Angelis quam in hominibus possidet; nos vero cum labore servimus, quapropter in peccatum deſectibiles sumus.] 1 Cf. Legatus, Läb. III. c. 9. ſhar 4— LiBER skcuxpus, cærur iv. 483 IV. ok orricio NGELORUNH ET ExPUGNATIONE DÆOONUI. ccaron compunctus per gratiam, tribus modis per pœni- P tentiam restauratur, utsigillo ſper peccatum in nobis con- fracto]. quod in carne Christi in crucè clavis et lancea eflossum est, imprimi mereatur. Primo, pro culpa commissa tam acriter doleat, ut in corde, quod malum concepit, sit salubris tristitia 3 in sensu, qui delectatus est, verecundiaʒ; in actione, quæ scan- dalizavit, exemplaris vita. Hæc compunctio Patri cœlesti reconciliat, et a pœnis infernalibus liberat pœnitentem. Se- cundo peccator satisfaciat studiosa operatione, perseveranti securitate et tentationum omnium victoriosa conculcatione. Tertio, sequitur efficacissima compunctio, videlicet amantis animæ charitas, quæ magis æternas pœnas eligeret quam Dilectum suum mortali crimine oflenderet. Pœnitentialis amor hominem in hac vita Sanctificat, et exaltando glorificat in æterna. Cum ad huncestatum felix anima pervenerit, tunc plus Deum quam se diligit, et culpam Super omnia detes- tatur. Qui hac triplici pœnitentia dotatus fuerit, hunc Spiritus divinus sine intermissione irradiat, fitque ex mutua resplen- dentia candens., sicut in clypeos aureos sol refulgens. Estque hæc reſulgentia virtuosa, et apparens magnifice coram beatis- et purgandis et damnatis. Huic animæ superiores Angeli familiaritate junguntur speciali, in hoc ipso splendore flam- meo et ĩgnito. Illi enim angelici spiritus et hominum spiritus connaturali conformitate castitatis sociantur; verum cor poralis voluntaria castitas ex charitate assumpta, animam decorat et amabiliter Superornat: Angeli inferiores in nos- trum ministerium deputati, fideli nos custodia promovenies, noxia cuncta removent, et salutaria in nobis consiliis et orationibus suis fovent. Attamen igneus et magnificus splen- dor a Patre luminum in amantem animam descendens, dæ- mones terret, ne audeant illum divinitatis radium Pertransire. Erubescunt igitur et vehementer confunduntur, quod vias in acre a Deo concessas, sic præcludit terrestris hominis 13 484 Tux DivIxIrAris. charitas. Vias peccatorum qui eos admittunt pertranseunt, sed ubi animam amantem in corpore conspiciunt, procul territi illico fugiunt, nec licet eis aerem inficere in quo con- stat amantes animas habitare. Tentationes quas ingerunt a terrenis semper incipiunt; quas nos Angelicosuffulti suffragio fideque confortati vincamus, et erigamur ad Dominum orationibus ferventius insistentes. Tunc informati sicut cera liquescent et cadent a facie Dei dissipati. TRACTATUS DPE SANCTIS. V. DE Missà sSANxNCTI IOANNIS BAPTISTE. Imil ofſertur Deoditius bona voluntate, ſetiamsi opus per- fici nequeat.] Velle enim Sæpe adjacet nobis. sed penficere non invenimus; Deus vero operatur in nobis velle et penficere ꝓro bona voluntate. Quod pauperculæ, cum nihil posset, nec heuldivino Officio interesse. Dominus ostendit.] Et dixi ad Dominum:„O Domine, numquid hodie Missa carebo? Mox rapta in spiritu invenit se in templo glorioso, in quo prorsus nullus erat. Cogitabat ergo intra se dicens:«O mi—- sera et pigra, cum nimis tarde veneris, quid tibi proficit huc venisse?»Et ecce venit juvenis portans florum ma— nipulum candidorum, quos in turri dispergens ecclesiæ abiit. Aderat alter ferens pondus violarum, quos in medio templi spargit. Venit tertius rosarum deferens manipulum, quas decenter sparsit ante altare Mariæ Virginis gloriosæ. Affuit quartus onustus liliis, quæ in choro dispergendo adap- tavit. Quibus paratis, inclinantes reverenter discesserunt. Erant hi nobiles, et tam ad intuendum speciosi, ut quan- tumcumque homo gravi torqueretur corporis ægritudine ipsos aspiciens sanaretur. Advenerunt autem duo[scholares albis induti, portantes lumina bina, quibus super altare loca- tis, inclinantes cum disciplina in choro stantes remanserunt. Et ecce venit vir mediocriter longus, valde macie confectus, non tamen antiquus. Vestes ejus viles et adeo pauperes, ut nuda ejus crura et brachia apparerent. Erat autem lucens in Rer LIBER sEcuxpus, carur v. 485 pectore ejus agnus candidus. Duas ampullas in digitis suis gessit. Qui ad altare accedens agnum superposuit, et devotis- sime incli navit. Hic erat Joannes Baptista, qui celebraturus erat Missam. Venit quoque juvenis delicatissimus in suis gestibus, præferens in pectore suo aquilam avem regiam; et hic erat Joannes Evangelista. Accessit etiam quidam homo simplex, videlicet Apostolus sanctus Petrus. Supervenit etiam magnus juvenis præparamenta deferens, quibus prædicti tres induti solemniter ornabantur. Tunc multitudo cœlestis familiæ superveniens templum replevit, adeo quod pauper- cula ancilla in eo locum ubi requiesceret non invenit. Abiit ergo ad inferiorem partem Ecclesiæ, ubi vidit homines in vestibus albis, non habentes capillos sed coronas simplices in capitibus suis. Hi sunt qui rite secundum legem matrimonii non vixerunt, ideo decore capillorum, hoc est bonorum ope- rum, carueruntzad regnum cœlorum veneruntquia per finalem pœnitentiam et bonæ voluntatis propositum sunt salvati. Pro- cedens ulterĩus, conspexit homines pulchriores, vestibus coloris aerei, pulchraque cæsarie insignes, lege Domini coronatos, qui sunt viri et ſeminæ in matrimonio legitime commanentes. Ad- huc amplioris speciei aspexit homines, habentes vestes coloris purpurei cum signo vidualis castimoniæ, et coronam assumptæ continentiæ propter Christum. Ancilla vero pau- percula corpore debilis, vilibus utens indumentis, cum tri- bus consistere non poterat turmis istis. DE OFFICIO MISSÆ ET MINISTRIS. PPROINOUANS autem choro, prædicta paupercula intro- K spiciens vidit supremo in loco Reginam cœli, Matrem Virginem, consistentem, sanctamque Catharinam, Cæci— liam, episcopos, martyres, Angelos et virgines valde mul- tos. Hæc videns paupercula consideravit semetipsam, si posset præ sua tenuitate in tanta gloria locum obtinere. Tunc vidit se coloris fulvi pallio circumamictam, cujus textura charitas; et auxilium Dei omnisque desiderii boni erat orna- tus ejus, et dulciter sic resonabat cantilena:« Ego libens morerer præ amore.„ Viditque nobili se similem virgini — T D. 486 Lux DiVINITArIS. portans coronam auream, ſet] hujus verbi scripturam: Oculi ejus in meis quiescunt; anima ejus in meam flectitur in- defesse. Vultum quoque proprium Angelis similem re- cognovit, et dixit:„Heu me infelicem ſpulverem], quia me talem non invenio qualem me esse debere hic aspiciens recognosco. Universi in chöro assistentes suavi risu eam dulciter aspexerunt. Innuit ei Regina ut supra Catharinam juxta se assisteret. Quod et gratanter fecit; raro enim licuit sibi vi- dere vel alloqui Matrem Dei:«O reginam nobilem, quæ juxta se statuere non dedignatur ignobilem; turtur, corni— culam; pauperem imperatrix; ancillam domina.»Om- nis illa familia vestibus aureis fulgida, circumfusa deliciis, luce solis clarior, sic intonuit dulci voce concinens:(Gaudea- mus omnes in Domino.»Onnis illa concio audiens nomen Matris Virginis humiliter inclinavit; ipsa vero flexis geni- bus 1 0 præ omnibus majora dona promeruit et accepit. Dit autem paupercula[quæ ad hanc Missam venerat] ad eam: O si liceret mihi, Domina, communi- care, quantum hic malignos non video observatores; et ait Domina:«Licet, sed prius confitere.»Innuitque Re— gina[cœlestis] Joanni Evangelistæ, qui egressus pecca- tricis audiit confessionem.] Rogavit autem eum ut sibi dierum suorum numerum intimaret. Et ait Joannes: Deus vult ut lateat te hoc, quia vitæ longiturnitas tibi propter multas angustias quas pateris, desidiam, aut certe temporis brevitas, cordis molestiam et prolixioris vitæ desi- derium generaret. Post hæc Joannes legit Evangelium: Liber generationis. Dicit iterum ad Reginam paupercula: Numquid debeo offerre, o Domina.»Et ait:&«Si non vis oblata resumere. offer.»O Domina, ait paupercula, hoc tu mihi a Do- mino impetrabis.Et regina:«Accipe, inquit, hunc aureum nummum, id est tuam voluntatem, et offer Filio ꝛc0 in prosperis quæ eveniunt et adversis.„ ſharſe⸗ 605 50 LIBER SECUNDUS, CAPUT v. 487 * DE OBLATIONE PAUPERCULER ET coàMUNIONE Eus. un disciplinata gratitudine ſet sancto timore] suscepit paupercula de manibus Reginæ inappreciabilem num- mum. Tunc nummum aspexit ut ejus inscriptionem cer- neret.] Eratque imago Joseph Christum de cruce solventis insculpta denario una parte; et in reliqua regnum Dei i cum throno, cum novem ordinibus Angelorum; et dixit ei vox divina:«Si istum mihi denarium obtuleris, et non reac- ceperis, liberabo te de cruce tua mecum, et dedicam ie ad me in regnum meum. Accessit ergo ad altare et sacnifi—- cavit voluntarie, ut edocta ſuerat, Deo Suo. Deinde sacerdos ſqui fuerat]j in utero matris suꝶ sanctificatus et a Sancto Spiritu consecratus,[secreto Missam celebravit.] Dum oblatum[candidum] in manus acciperet, Agnus quem in altari locaverat, inter verba consecrationis[sub signis manus ejus] pani se jungens, et Agno panis, ita transsubstan- tiatus est, ut panis speciem non viderem, sed cruentum Agnum in cruce purpurata suspensum. Qui tam benignissimo aspectu luminum dulcium in nos respexit, quod ejus a me memoria non recedat, sed mentem meam reficiet in æternum. Ora- vit ergo paupercula Dominam suam dicens:« Eia Mater electa, roga Filium tuum ut ipse per se mihi communicare dignetur.Et lucens sagitta fulgurans ecce ex ore Reginæ su- per altare voto precis suæ Agnum tetigit, et vox Dei ex Agno sonuit, dicens:«Mater, ego libens me transfero in desi- derii tui locum.» Accessit ergo[paupercula] ad altare cum multa charitate, et anima per Spiritum charitate gratiæ di- latata. Tunc sanctus Baptista sumens Agnum candidum sanguineis vulneribus cruentum in ara reposuit oris ejus. Ipse vero Agnus immaculatus super suam imaginem se re- clinans in corporis stabulo, suxit, ore suavissimo ubera cor- dis ejus. Qui quanto magis suxit, tanto illa sugendi favens, sugi amplius concupivit. Nunc ea quæ hæc mysteria pros- 1. In originali sic legitur: In regno Dei novem chori et desuper tres throni. Nota in margine cod. B. ————„———————§— *11„ 488 Lux Divixrræris. pexit, ex hoc mundo transiit; quam nos videre faciat rex Sanciorum in consortiis Angelorum.[Amenj. VI. pR DIGNITATE SANCTI JoANNIS BAPTtSTAE. oν Dei nequaquam capi possunt corporalibus sensibus vel attingi. Errant proinde frequentius in rebus spi- ritualibus non habentes intellectum invisibilis veritatis. Nam quod exteriori sensu percipitur, ipsi veritati comparatum, sicut lux candelæ ad clarissimum solis radium æstimatur. Quod enim sanctus Joannes Baptista pauperculæ Missam celebrasse visus est, non exterius sensibiliter, sed in interiori cognitione illius spiritus agebatur. Nihil corpori cum his, licet verbis materialibus exprimatur. Quærunt quidem quem- admodum Baptista sanctus Missam celebraverit, cum ipse inter indoctos et laicos computatus fuerit. Filium Dei Bap- tista humilis stupens ac tremens baptizando tetigit; sanctita- tisque specialis meriio vocem Patris audiens intellexit; Spiritum Sanctum in golumba vidit, et in utroque manentem, quem baptizabat, Filidꝭ recognovit. Hic est quem tota visi- bilium Sacramentorum repræsentat Solemnitas, ciljus corpus el canguinem in veritate umamus, et in majestate invisibi- lem adoramus. Joannes Baptista prædicans populis venien- tem ad se[verum] Dei Filium digito demonstravit dicens: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi. Hæc tam ineffabilis prærogativa sanctitatis excedit justorum omnium dignitatem. Vide nunc quod ea quæ mysterialiter gerimus et tractamus, solaque fide capimus, beatissimus Joannes non solum fide sincerissima attigit, verum etiam corporeis mani- bus contrectavit. Nunc vero Sancta Sanctorum ingresso et vultui Dei assistenti, quomodo negabitur quνον0 αadhue mortali concedebatur. ſharfe. K— LIBER SECUNDUS, CAPUT VIII. 489 VII. DR voLuxrATE Er AMORE ET LUMINE sAxcCTORUM. DE I. OcOo MIRABILI INx QUO REOCUIESCIT coRPUS SANCTI IJOANNIS EVANGELISTE. axcri Joannis Evangelistæ corpus spiritualibus meæ 8 Oculis, licet indigna, veraciter ego vidi. Jacet deliciose illud corpus sacratissimum insepultum in loco qui est super omnem corruptibilem creaturam; verumtamen infra æterni regni, id est cœli emꝑyirnei, mansionem; lucens tamquam crystallus ignea, eam quæ post nesunrectionem habebitun possidens clanitatem. Quiescit humani aspectus gratiosa dulcedine iam amabiliter illustris, ac si in familiari suspensus jubilo dormiat spiritaliter soporatus. Cujus supercilia fulvo sunt similia colori; ſoculi clausi, resupinoque jacet corpore]; supra et infra ipsum ac in circuitu ejus est claritas et lux magna. Istud illustre ac sacratissimum corpus advolantes Angeli sancti visitant septem horis et in voce eæultationis et laudis jubilantes sic concinunt Evangelistæ gloriam et de- cantant: Sanctus, purus, simplex, sapiens, Deo prædilec- tus.» Hujus dulcisoni melodia cantici extendens super— greditur omnem terrestrium vocum resonantiam, totamque musicorum industriam clangentium organorum. Hoc præcla- rum corpus a cœlo empyreo solus separat paries, ad modum membranæ quæ ovo circumjacet tenuis. Adeo tamen impe- netrabilis, quod eum nullum corpus ante resurrectionem ultimam prævalet peneirare. Hæc quæ de pariete hicdicun- tun mihi allegorico intelligenda videntun. VIII. DE SaNcTXA MaRIA MACDALENE Er FESTO Eus. N Sanctorum pia devotione et insigni solemni- tate, cum multitudine populi quæ haberi potest, celebrare ipsorum benignitas gratanter suscipit et acceptat; eo quod his diebus divina clementia beato fine honorans ipsos de hoc exilio ad patriam transtulit paradisi. Ideo autem in eorum N VI. 23 ——————.Vlf....——3³—————— —— . —— —————.—.— ———————————— *„ 490 TLux DIxITArIS. ſestivitate exultantibus congaudent fidelibus, quod eis tunc suam beatissimam exhibent præsentiam, cum omni sibi a Deo collata gloria occurrentes. Vidi ego incunctanter illam Jesu Christi specialissimam dilectam Mariam Magdalenam, cum in die depositionis suæ festivis honoraretur laudibus, psallentibus congratulantem jucundissime collætari. Transi- bat in choro ad melodiam tripudians cantantium, singulos psallentium dulci vultu intuens, manibus plaudens, corpone gesticulans, pede terens, per ineffabile mentis gaudium dicebat: Omnes meum felicem laudantes in cœlum trans- itum, in suæ mortis visitans consolabor articulo, eisque vicem tribuens honorabo. Præterea in omnibus quæ pro meritis oportet recipere, astabo fideliter, nec deero ferens auxilium tempore opportuno. Quatuor Archangeli ipsam inter se ducebant mediam, comitabatur minorum Angelorum innumerabilis multitudo; interrogavique venerabilem illam feminam, ut mihi quatuor principum nomina indicaret. Et dixit: Primus dicitur fortitudo; secundus, Sancta cupido; tertius, bona voluntas; quartus, perseverans stabilitas.„ His ego virtutibus omnes cordis mei vici molestias; idcirco data est mihi in obsequium, horum principum dignitas. et coronat me summa majestas; quemadmodum hæc Sancta suos acceptat et remunerat laudatores, sic quibuslibet sibi fa- mulantibus adest et subvenit secundum suam virtutem, dicit Dominus, et impetrat beneficia præmiorum. Nam sicut mi- nima scintilla aere afflata incalescit et lucescit, sic in igne cœlesti sanctis attracti desideriis, scilicet carbones vivi, in- ardescunt in nos flamma dilectionis& effulgent adjutorio consolationis. V IX. on vigrorinus SaNcrI DoMINICI 4A DOoMINO couuMENDAris. E die sancti Dominici, dum pro Prædicatorum Ordine generaliter exorarem, dignans affuit mihi Dominus cum eodem, quem præà omnibus Sanctis amplector, quantum audeo dicere], dignissimo Conſessore. Et dixit ad me: Dominicus filius meus in hac vita quatuor pollebat virtutibus, quæ prœ- * 6ů— LIBER SECUNpUs, cæpUT x. 491 latis congruunt universis. Fratres sibi subditos tam præcor- dialiter dilexit, quod nunquam aliquem ex ipsis motu proprio perturbavit; secundoque omniĩum necessitati temperata pro- vidit, ne juventus ad ea quæ reliquerat incauta mente recur- reret, vel senectus propter inediam nimiam deficeret. Tertio,] eximio prudentique instruxit exemplo juniores, ut in neces- sitatibus et in omni suo statu modestiam et omnis virtutis et pulchritudinis observarent. Erat insuper tam misericors quod nunquam subditos præter Ordinis et culparum exigen- tiam prægravarit.»Et adjecit Dominus:«Duo, inquiens, tibi adhuc de meo dilecto famulo mirabilia enarrabo: Risus in ore ejus nunquam apparuit, nisi de vera Sancti Spiritus suavitate: lacrymas autem tanta fidelitate fundebat, ut fratrum suorum principaliter ac deinde generaliter totius Ecclesiæ necessitates præsentans, ardentissimo desiderio Domino commendaret.»Risum sine peccato fieri, nisi in hac revela- tione, antea non cognovi. X. Dz SANCTTrATE ORDIxIS PREDICATORUM. xORDUAH Hitjus Ordinis primitivum ardenti charitatis Deiſica fernebat calore; eximique puritatis munditia candens, velut lilium fnagrabat odore, fictionis Mοονᷓeisis- Jue nescius. Vestitus veræ simplicitatis effulsit decore. Itaque Dominus dixit ad me: In hoc Prædicatiorum Ordine duo, id est statum cultum et ſructum multum, adeo complec- tens amo, quod eisdem cojucundans semper arrideo ex mei beneplacito Cordis multo; ipsi namque totis utriusque ho- minis sui viribus studiose pradicant meæ gloriam majestatis. Proditenim ex eorum intimis vehemens gemitus, præcordialis fletus, desiderium vividum, sollicitæ cogitationum restrictio, humilitas tida, charitas jucunda, frequens mutatio peregrina. Et adjecit Dominus:«Etiam mea tria nomina per hæc septem ad extra honorant.] Porro exterius resultat ministerii sacri devota solemnitas, prædicationis utilitas, absolvendi peccatores auctoritas, afflictorum pia et dulcis consolatio, nutantium con ſortatio, sancta exempla, catholicæ unitatis salutaris con- nexio. Hoc quoque dixit Dominus:«Eleemosyna quam 2 492 Lux DivIxrrris. Ppro nomine meo larga ipsorum tribuit inopia, paupertasque largiter prodiga, accipientium culpas diluit ac minuit, dia- bolum elidens expellit per virtutem Evangelicæ paupertatis. Laudo te æternaliter, ardens Deitas, unde ego et omnia pro- fluxerunt, et benedico te cum omnibus quæ sub te sunt, quia me sic dignatus es, Domine, consolari me indignam creatu- ram. Amen.!] XI. DE UNIGENTTO Er ALtis FILIIS ADOPTIVIS. Rixckrs magnus habet sibi dilectum, et populo suo uti- lem, Filium;[qui] tam laudabilis et tam carissimus est quod ejus memoria et opera in omni loco Patris gloriam prædicant ei extollunt. Excelsus hie princeps Deus Pater est, qui septem filios utiles et unam speciosam filiam de Matre nos- tra, videlicet Ecclesia, generavit. Primogenitus est ſrater nos- ter carissimus, Dominus noster Jesus Christus, qui est gloria Patris et consolatio gentis, qui unus cum Patre sedet ad dex- teram ejus, cui honorem immensum et potentiam contulit majestatis. Secundus filius sancti Apostoli sunt, qui pretiosum thesaurum de monte alto effossum conservarunt, de arbore pri- mitus procreatum; quem hostes nostri de quinque partibus raptum abstulerunt, et cum thesauro cœlestes a nobis divitias excusserunt. Tertius filius sancti Martyres sunt, qui cœli viam suo sanguine resperserunt. Quartus filius sancti Doc- tores sunt, qui nos sua doctrina et sapientia munierunt. Succedunt sacræ Virgines divinam in se similitudinem præ- ferentes cum aureolis, quarum pudica non teguntur capita utpote sponsarum in hoc sœculo corruptarum, ſcum Dominus noster illas in superiori domus suæ loco tqu gloriose juxta se collocavit, ut quidquid doloris aut 60N terrestris ab earum mente penitus excidit.) DE NEGLICGENTIA PRNAÆLATORUM ET PECCATIS SUBDITORUM ET OBLIVIONE DEr. un Dominus noster Jesus Chiristus, sicut promiserat dis- 8 cipulos, electos Apostolos, accepisset ad Semetipsum, 14 — .— LIBER sEcuxDus, carur xi. 493 1 essent ubi ipse est viventes, sicul et ipse vivit in gloria, cœperunt lapsu temporis magistri Ecclesiæ negligentius agere, populusque immemor multitudinis misericordiæ Dei, a mandatorum ejus aberrando rectitudine deviare. At Deus, misericors Pater omnium nostrum, electorum suorum curam gerens, uno tempore duos quasi gemellos de sponsa sua, scilicet Ecclesia, per gratiam progenuit filios, fratrum suo- rum fidelium in salutem. Quos genitrix Ecclesia, uberibus de cœlo tam copiosa dulcedine quæ exhauriri non potest, plenius tideliter enutrivit. Hæc sunt duo testamenta, quibus omnes Dei filii per matrem Ecclesiam educantur. Hoc etiam locutus est Dominus noster: Nemo debet in presbyterum ordinari nisi utrumque, scilicet vetus et novum noverit Testamentum. Uno pede nemo potest ad aulam accedere, nec etiam diu in servitio stare.] Hujus matris gemini Fratrum Minorum et Prædicatorum Ordines sunt; quorum radices et origines beatissimi Franciscus et Dominicus extiterunt. Heu! quæ et quanta defecerunt, quæ isti Patres fideliter servaverunt! Quæ quanto magis deficiunt, tanto infirmatur Ordo, et ci— tius deficiet; tamen prius a patre fideli alter nascetur filius qui suum populum non relinquet. DE BENIGNITATE SANCTI boMINICI àb suBDITos. axcrus Dominicus pia devotione et fideli respectu consi- deravit fratres suos sapienter sine perversa observatione, et absque crudeli præsentia. Doctiores instruxit, ut divina simplicitate suam prudentiam temperarent; simpli- ciores vero, ut ad veram sapientiam anhelarent. Tentatorum portabat secreto molestias, et pericula orationibuset consiliis amovebat. Juvenibus persuadebat silentium; ut ex hoc extra disciplinati, tamen interius fierent sapientes. Debiles et infirmos piissimo consolabatur affectu, et eis remedia et necessaria diligentissime procurabat. Hinc omnes de ejus diutina gaudebant præsentia et ejus dulcis societas omnem eis laboris molestiam levigabat. Hic Ordo primis temporibus mundus ſuit, simplex, et vigabat in eo ſfſervens Dei] charitas; !—— V. 494 LUx DivIxIIAIISs. simplicitas sancta et justa, in qua Dei sapientia reperitur, sed quandoque a quibusdam despicitur et proditur, et etiam charitas extinguitur quæ ardebat. Qui in hoc Ordine prœla- tionem tamquam tentationem suscipit, hic in Spiritu Dei et humilitate oblatam gloria m cu m timorata verecundia et fideli diligentia, misericordia, adjutorio et benigno gau- dio portat, vel cum omni prudentia instat ut ab hoc onere e absolvat; quia spiritale cor quietam pacem desiderat, ut parens et florens rursus in Domino requiescat. Hos duos filios Dominus singulariter quatuor præmiis. honoravit, ut de se jam non solliciti, ab hoc sæculo imma- culati permaneant, omnisque labor eorum et sollicitudo ad hoc intendat, dicit Dominus, ut populus meus in sanctitate et justitia mihi serviat omnibus diebus vitæ suæ. Primus honor est quod suscipiuntur ab hominibus venerabiliter et. devote; secundus est adjutorium fidele Dei, quod in choro magnifice sustentantur; tertius est sanctissima sapientia, ex divina effluens veritate, qua uberius jirrigantur; quartus est auctoritas utilissima, qua in universali Ecclesia fulciuntur. Fovendi sunt igitur pie a ma, oribus suis ſratres; quia durum, impium et crudele multique labores sine pietate impositi, multa suscitare discrimina consueverunt; de quibus nunc oportet me silere]. 5 XII. ou saxcrA- ELIZaBETH ET DE sSXNxCTISs pOUINICO Er FRANCISCO coNrESssORIiBUs. ONSIα NgS excellentiam sanctitatis et maguitudinem humanæ fragilitatis admiratione multa suspensa stupui, cogitans quomodo beata Elizabeth tante virtutis meritum et dignitatis præmium consecuta sit, cum productior ætas ejus non fuerit in hac vita. Et dixit mihi Dominus: Nuntiorum est expedita agilitas, qua cursim levi celeritate explicent vias suas; Elizabeth direxit nuntiam ad miseras incontinentia kluidas, superbia erectas, vanitate dissolutionis dissipatas, in castris et alibi constitutas. Quarum infamis et abominanda conversatio tristi æternoque supplicio fuerat deputanda. LIBER sEcuxpus, carur xii. 495 Quarum nonnullæ transeuntem celeriter a me missam Eliza- beth intuentes, verbis ejus et monitis crediderunt, ex hisque provocatæ mores correxerunt et per pœnitentiam gratiam meruerunt. Erat enim exemplum virtutum, et bonorum operum exhortatrix. Sanctum Dominicum à latere meo venerabilem et pium desti navi legatum ad gentes increduias convertendas, ad insipienies et stolidos instruendos, et ut turbatione oppressos et tristitia consoletur. Franciscum quoque dilectum ſamulum. humilitatis et paupertatis ↄpecu- lum, crucis praſerentem stigmata, direxi in mundum ad clericorum avaritiam confutandam, et laicorum superbiam deprimendam. v DE SANCTO PETRO MARTXYRE El. DEFORMTrATE ECCLESIX. nuntius meus, detestator sanguinis, quo nunc falsa christianitas est perfusa. Dicunt enim se castos esse et fideles et meos amatores, cum sint impudici, infideles, et suæ carnis dilectores; at qui ad me venire desiderat cum sancto Petro omnibus his renuntians contradicat; abscondita ejus crimina pariunt in novissimo supplicia manifesta v. Ego paupercula in oratione, sumpta in Domino fiducia, Ecclesiam mali- gnantium portandam ulnis anime sumpsi, graviterque portavi; et dixit mihi Dominus:« Desiste; ultra vires tuas 0 S 5 Petrus de Ordine Præedicatorum, novus martyr, est quod attentas.»Et aio ad eum:«Eia dulcis Domine, ego tollam eos, et tuis brachiis eos portans coram pedibus tuis ponam, lut ad crucem eos tæcum feras].„ Et permisit Do- minus ut me quietaret. Sic ergo oblata Domino Ecclesia similis erat virgini; quam cum aspexissem, etiam Dominus intuitus est eam, et erubui vehementer; et dixit Dominus ad me: Aspice nunc: decetne ut hanc cœcam ignorantiam, claudam gressibus bonorum affectuum, et debilem manibus in bonis exercendis operibus, et immundam incessibus, assumam mihi in sponsam, in æternitatis lectulo amandam, intuendam et amplexandam?» Et dixi: Quiĩd fiet de hac misera, et quod dabitur ei consilium? v Et respondit Domi- nus: Ego lavabo eam in sanguine; omnes qui veraciter 496 LUx Divixrr&rIs. sine crimine sunt protegam, et ad me eos in abscondito sus- cipiam et occulte, morie beata ſelicitier consummatos.„ DE SORORE JUTTA SANCTA ET TRIPLICI SANGUINE. Eꝰ tempore quo gens Trachtarorum ver mundum grassabatur, et multos occiderent, dixit Dominus ad me: Sororem Juttam de Sunderhusen, viduam piam et devotam, misi in exilium ad gentiles, ut suis oratio- nibus eos adjuvet et convertat, et exemplis bonis provocet, et annuntiet nomen meum.» Et intulit dicens:«Librum istum tamquam nuntium dirigo omnibus spiritualibus reli- giosis bene viventibus vel male agentibus 1: quia cum columnæ nutant, tunc structura supereminens non subsistet. Columnæ Ecclesiæ Spirituales homines et viri religiosi Sunt. Vere dico tibi, ait Dominus, in hoc libro scri ptus est sanguis Cor- dis mei, quem in novissimis temporibus denuo fusurus sum. Et dixit mihi Dominus de tripartito sanguine:« Pri— mus sanguis est Abel justi, ac Innocentium infantium qui ab Herode interfecti sunt, sanctique Jounnis Baptistæ, qui ab alio Herode decollatus occubuit,[et] aliorum' sanguis innocens ſqui] effusus est ante passionem meam; et hiclChristi] sanguis vocatur, quia pro amore et justitia et nomine meo fundebatur. Secundus sanguis Christi est, quem de proprio suo corpore fudit, qui de manibus et pedibus et de latere ejus pro redemptione humani generis in cruce fluxit, et copiosissime emanavit; qui ideo sanguis Patris dicitur, quia propter voluntatem Patris et mandatum Patris humiliavit semetipsum usque ad mortem Crucis, ibique sanguinem ſundens occubuit, in obedientiam charitatis. Tertius sanguis est qui novissimis diebus pro christiana fide effandendus est crudelitate et œbitia Antichristi; et hic Spiritui Sancto ascribitur, sine cujus gratia et adjutorio nullum bonum perficitur; nec quisguam unquam ꝓro Christo mortem et Sugpplicia mortis potuit snferre, nisi Spiritu Sancto inhabi- 1. Cl. 1um pfHRum origin. tæuton, et supra, pag. 17. .— LIBER SECUNDUS, SAPUT XIII. 497 tante fuerit confortatus. Sanguis martyrum pro Christo effusus ipsos socios passionum ejus constituit, et confert aureolam rutilentem. Sanguis Filii Dei in cruce pro reveren- tia Patris effusus, ejus et dicitur: redemptionem captivis et fidem per mundi climata dilatavit. Extremus sanguis qui, Spiritu Sancto confortante, in fine mundi effundetur, gloriam sanctorum cumulat et honorem. XIII. DE rëα̃ οονά SPfRTUALITER cUM ibSs0 Er ALlis SaxcrIs PERTrULTIr soROR MECHTILDISs. oνJesu Christe, pœnas quas patior justo judicio sus- D tineo; verum me in ipsis tormenta tuæ innocentiæ consolantur. Tuæ salutiferæ mortis recordatio meam sus- tentans memoriam, vivificat et conservat in te; tuus imma- culatus sanguis animam meam penetrat et fecundat. Maria, tibi assisto cum fide juxta crucem, tuæque passionis gladius perfodit mentem meam, eo quod tanta in spiritalibus iniquitas tam varia dominatur. Joannes Baptista, tecum in carcere teneor; falsitas enim, tamquam lasciva saltatrix. verbum veritatis occidit, et lingua mea obmutuit. Joannes Evangelista, ego tecum in Jesu Christi dulciter obdormiam pectore, ubi tot miranda hausi mysteria, unde- exterioris mei omnis succumbit misera- substantia. Petre, tecum crucifigor quotidie: nam sagittæ Domini semper militant in me, nec quiescit spiritus meus præ desi- derio laudis suæ. Paule, tecum rapta sursum, conspexi habitaculum admi— roendum, nimisque mirando stupeo, quod vivens in hac mortalitate subsisto; sitit enim anima mea et concupiscit in atria ubi summus Pater, pincerna largissimus, calix præcla- rus et inebrians Filius, poculum vini, dulcedo Sancti Spiri- tus, plenitudo vasis, sanctæ Trinitatis immensitas, cellaria, potentissima charitas. O si me de tot bonis reficiat et nutriat summa liberalitas, donec inaniet esuriens mendicitas, nec apparet affluens societas in qua consistat vera felicitas! Nunc 32 498 Lox biVINITAris. interim bibam bibens de calice furoris divini, quo me replent et inebriant crudelissimi inimici. Retribue eis, Domine Jesu, mel tue dulcedinis, qui me potant felle amaritudinis. Oblatus est mihi calix potionis durissimæ, interiora et exteriora omnia penetrantis. Oravi ergo Dominum, ut imple- ret sua. gratia eum qui mihi propinavit hæc pocula venenosa. Exaudivit me Dominus et dixit ad me:« Fortis esto, in te mea mirabilia apparebunt, leones te timebunt, ursi supplica- bunt, lupi fugient, et morabitur agnus tecum. Hoc est: guperborum elatio, et inuidorum delatio, avarorum ambi- tio deficiet, et persequi deseret; Christus autem te nunquam derelinquet. Scio et certa sum quod adhuc plura veneni pocula mihi restant; habet enim diabolus multos sub ovina pelle veneno plenos hypocritas, quo replent nequiter inno- cuos Dei servos. Stephane, ego tecum sto inter invidos, qui jactant lapides, in me valide irruentes; a tergo me lapident hypocritæ, pu- tantes quod me lateat, cum tamen sciat Omnipotens qui corda probat. Laurenti, ego annis viginta et amplius tibi in craticula crudeliter colligata, Deo protegente permansi invicta, ei erepta per septem annos let amplius] sum libera ab hac pœna. Martine, tecum sum in despectione, meque charitas ſecit martyrem perenni persecutione. Dominice, dilecte pater mi, tecum communico desiderium passionis, optans quod sanguis meus flueret sub calcibus impiorum. Catharina, ad pugnam tecum propero, quia infernales sophistæ falsa contra me argumenta proponunt et concludere mihi volunt. Quorum unus splendidus apparuit, librum ſerens, sie mihi proposuit dicens: Pacem suscipe, quia ad Missam non vales accedere.» Et respondi(cum sapientia et disciplina]: Pacem non potes tribuere, qui pacem dignos- citur non habere.„ Confusus ergo abiit. Reversusque in forma pauperis,[cui diffluunt viscera] dixit mihi: Eia, sana me, sancta femina, et sanabor.» Et dixi:„Qui in- firmus est. quem sanabit? contra Dominum nulli præstabo auxilium.»Ait ille:(, Bonum, inquit, opus facere non est contra Deum.»Et respondi:«Ubi bonum non est, quid LIBER SECUNDUS, CAPUT XIII. 499 potest bonum fieri? Insanabilis est plaga tua. Si vis salvus tieri, pergens hinc, ostende te sacerdotibus: illi potentes sunt; ego nihil possum, nisi peccare.»Tunc ille in ira: Hoc est, ait, quod nunquam faciam.»Et disparuit simul cum tetro fumo.[Nec tamen illum sane timui.] DE CAPTIVATA CHARITATE. ARIXA Magdalena, ego tecum in deserto habito; omnis enim creatura àa me deserta exilium mihi est; patria, solus Deus. Omnipotens Pater, incomprehensibilis Spiritus a te procedens, animam meam indesinenter visitat, in quo multa incomprehensibilia intueor, et cognosco. Proh] dolor, tamen ex eo parum capio; sum enim vas contumeliæ et fragile, quod nec minimam stillam tui prævalet continere. Charitas adhuc instabilis inhæret sensibus corporis tamquam permixta rebus terrenis ut exclamare cogatur homo et dicere: In gratia est charitas, in sensibus absorpta humanis, nec adhuc, proh! dolor, evagantem animam subjugavit. Multi quidem ceciderunt quorum anima his gratiæ vinculis man- sit soluta. Salomon et David Sanctum Spiritum in suis hu- manis sensibus acceperunt; cum autem sensus erraverunt, tunc in falsum ceciderunt amorem. Deus scit, eorum anima non erat in profundissimum infra omnes creaturas demersa, nec etiam valido alligata vinculo amoris, cujus nunquam optimum vinum prægustatur, quin hujus ſastidium oriatur omnium molestissimum.] Captivans autem charitas, habi- tans in spiritu, omnis sensualitatis transcendit illecebras, nec sinit corpus ad voluptuaria inclinari. Disciplinam tenet, valdeque silentio intenta, alasque suas submittens, auscultat vocem sine strepitu, intuensque lucem inaccessibilem Iaborat cum desiderio perficere voluntatem Domini. Quamdiu alis reverberat caro, nequaquam potest spiritus altissimam contingere quæ in hac vita a perfectissimis attingitur summi- tatem. Hæc captivans charitas ditans animas exterioribus sensibus depauperando spoliat, quæ quanio ditatur amplius, tanto ex nobilitate propria humiliatur profundius. Qui hac eiieeeeeeeeeeeeeeee 3 500 Lux DivIxrrAris. abyssali virtuosæ charitatis vinculatus fuerit aà tactu, huic ad capitaliter peccandum deinceps licentia non patebit; liga- tus enim est et cogiturad amandum. Utinam Deus nos omnes sic alliget l] XIV. ox sraru saNxcrÆ ECCLESLAÆE ruLCARE Er MIRABILITER DEMONSTRAro. ux pater dilectum voluerit filium consolari, tunc odio- 0 sum præcipit flagellare. Sic agit Omnipotens, hominibus ita loquens:« Qui in præsenti caret gratia, mecum non re- gnabit in gloria, et qui non potest rerum temporalium vo- luptatibus satiari, necesse est eum fami perpetuæ deputari. Væ ei qui sic temporalia possidet, quod eis mente pariter occupatur et hæret; qui se super alios per elationem extollit, a me cadit et ad infima descendit. Ad hæc respondit sancta cognitio: quod Deus triplicem nobis sapientiam indidit, qua dilatari et nociva possumus præcavere. Primum est clericalis Sapientia et christiana doctrina, sicut ostendit mihi Dominus. Vidi enim veris intellectus mei oculis, sine labore in deli- ciis, lapidem similem monti non prægrandi, qui ex seipso susceperat incrementum, habens in se omnem pulchritu- dinem omnium colorum et odorem omnium cœlestium aromatum. Interrogavi igitur quæ esset hæc suavissima pe- tra, et dixit mihi:«EGO sun IEsus v4. Veni ergo[præ amore] in excessum mentis, et ad ipsum reclinavi caput meum. Et vidi omnes tenebras ab eo exclusas, et in eo tenebræ non gunt ullæ; intrinsecus autem repletus erat æternitatis lumine et splendore. Stabat super hunc lapidem supra modum spe- ciosa Virgo, cui similis non est visa, excepta Domina nostra Virgine Matre Dei sancta Maria; quæ tamen socia et conjuga- lis ejus fuit. Pedes ejus jaspide decorantur. Lapis hic tantæ virtutis est ut repellat malam avaritiam a pedibus affectuum irruentem. Profertetiam odorem mundissimum, sacra desideria provocantem; abstergit etiam ab oculis caliginem tenebrosam: 1. Hæc tria verba etiam in teutonieso codice sunt latine expressa. 9 1 6 LIBEn sBcUxpus, cærur xiv. 501 Lapis petiosus fides catholica est: duo pedes, quibus Virgo stans innititur, potestas ligandi et scientia absolvendi sunt; quæ duo omnibus christianis sacerdotibus conceduntur. In manu dextera calicem tenet, rubro uvæ sanguine ple- num; de quo sola bibens ineffabili dulcedine satiatur; hujus potus participio Angeli non fruuntur in mysterio. Hic san- guis Unigeniti sic mentes inebriat sacerdotum fidelium, quod nobis doctrinam evangelicam ministrant ad votum. In sinistra Virginis igneus est gladius, aureis cymbalis depen- dentibus plenus, resonans tam dulciter ut omnes audientes sanctæ Trinitatis desiderio repleantur. HEC EST ECCLESIA. NTERROGAVI Virginem, cur sinistra gladium et calicem præferret in dextera. Respondit:«Ego usque ad mortem, uniuscujusque hominis peccata comminans increpabo, tunc Deus inferet plagas suas; ego etiam ipsius sanguinem manu dextera propino, sicut Christus ad gloriam Patris sui nominatur]. Habet etiam virtutem in manibus suis, qui- bus, quos Deus eligit, attrahit omnes sibi; omnesque abji- cit qui se diabolicæ subjiciunt servituti. Ex affectu pulchri- tudinis vultus ejus in perpetuum beatam me reputabo. De gutture ejus rivus fluit olei, hoc est, unguentum misericor- diæ salutaris. In ore enim ejus sunt dentes aurei, quibus cœlestia mandit aromata, hoc est, Prophetarum oracula. Mel distillant ejus labia, quod veloces apes, sancti scilicet Apostoli, de campi flore dulcissimo detulerunt. In labiis ejus fulgent florentes rosæ; nares ejus redundant violarum odore; frons ejus resplendet liliis virentibus: est enim mater vidua- rum, amica conjugatarum, et virginum gloria. Oculi ejus pleni sunt deliciis, sicut aurora rutilans solis luculentiam antecedens. Corporales oculi sicut natura triplici distin- guuntur, sed in unitate subsistunt; sic primus quidem color auroræ Patris æternitatem, secundus Filii æqualitatem, sol vero utriusque connexionem in Spiritu Sancto significat et ostentat. Harum transitio et respectus ad invicem perso- ——— 502 LUxXx DivVINITATIS. narum gaudium et pax est, quæ et exsuperat omnem sensum. Virgo hæc coronam habet in capite suo, auro rubro contex- tam; hoc, consilium sanissimum et exemplum sanctissimum Doctorum. DE IIS QUÆE MUNTUNT ET IMPUGNANT ECCLESIANM. onoοαεα’ heæc similis est urbi quæ multis mœniis est ex- 0 tructa, quam invalidus circumdedit exercitus, princi- pem habens infidelem, qui est diabolus, cum suis complici- bus, qui sunt pauperes et infideles. In hac corona exercitus consistit laudabilis, potens et armis opulenter instructus, habens fidelem super se principem, redemptorem Dominum nostrum Jesum Christum, qui tentatos consolatur, et con- fortat in prælio, et deficientes consolationis suæ reficit vino. Turris est in hac corona tria habens cornua, in qua sagittarii et speculatores sunt in claritate firmissimi, ut maneant infir- miores securi. Est turris et alia in hac corona, in qua habi- tantes rara pugnandi infestantur molestia; quam nullus valet conscendere, nisi per charitatem suam studuerit volun— tatem frangere. Beati omnes qui in hac turri meruerunt habitare!] Hujus turris mœnia pretiosis decorantur lapidibus; qui sunt Sanctorum animæ viventes in cœlestibus. In corde hujus Virginis vidi erumpere fontem viventis fluminis, ad quem deferebantur cæci, et lepra respersi, infantes gentilium. Super hunc ſontem stabat vir perlectissimus,[præter quem nemo alius ex hoc fonte haurire poterat] Spiritu Dei plenus, sanctus videlicet Baptista Joannes. Hic lavabat in fonte in- fa ntulos, cæcos illuminans, et leprosos mundans. Interrogavi Virginem quæ[ipsa] esset, et respondit:«Ego sum quam tu tam diligis, tuà consodalis sancta Ecclesia, quarum unus est sponsus; hæc est immaculatorum sponsa sacer- dotum, quam frequenier amanter respiciunt, quibus legi— time desponsatun. Beati qui eam in Sincera charitate cusgto- diunt. 6N — LIBER sECUN DUs, cAP?ur XV. 503 DE SECUNDA ET TERTIA SAPIENTIA. EcuNDα, de qua prædiximus, sapientia naturalium poten- 8 tiarum animæ est, per quam operando vitia perditionem incurrimus. vel virtuies operantes vitam æternam acquiri- mus. In hac carnis sapientia, morantur perversi laici, falsi- clerici, et astuti religiosi. Non invenitur tam perfectus qui se ad plen um a talibus valeat custodire; sic enim eorum per- versa mens est, ut quæque bona sinistra interpretatione ma- culent et confundant. Nemo ex his naturalibus bonis spiri- tualis efficitur, nisi ex charitate stultum se reputet, quia vera simplicitas mater est sapientiæ desursum venientis. Quid enim prodest homini astuto thesaurus innumerabilis, qui nonnisi famem et sitim, despectionemque et æternam sibi operatur cordis molestiam? Tertia demum sapientia de divina manat gratia, dirigens hominem utiliter in omnibus donis Dei. Quantumcumque dives efficiatur homo in omni gratia, nunquam tamen præ- sumit infimis se præponere creaturis; in adversitatibus non turbatur, sed divinæ congratulatur voluntati; nec sustinet quod aliqua virtus de cordis ejus hospitio excludatur. XV. DEk REONO cœLloRUM. NIMA sancta sic est desiderium suum allocuta:« Eia, perge hinc et vide ubi sit Dilectus iuus, et dic ei, quia cupio amare. v Perrexit ergo subito: velocis enim est naturæ, et veniens in excelsum clamavit: Magne Domine, aperi te, et intromitte me. vEt respondit hospes: Quid tibi vis quod tanto clamore fremis?„ Dixit desiderium: Domine, signi- fico tibi: Domina mea diu sic non potest vivere: si velles fluere, ipsa superflueret. Piscis enim diu vita non durat in arido.»Respondit Dominus:«Revertere nunc; non intro- mittam te nisi adduxeris famelicam lanimam] quæ præ cunctis amat me.„Quo audito per nuntium, anima aman- H —2w322——————.——.—.—————.9——————..9———— ——— 504 Lux DivixIrxris. ter expavit et surgens in mansueto spiritu et delectabili volatu venit. Et ecce occurrunt ei duo angeli, quos misit Deus ex amore præcordiali, qui dicunt ei:„Ut quid, domina, tam longe processistis, cum sitis adhuc vestita terrena sub- stantia.»Et dixi:«Tacete, et me dulcius salutate. Ego pergo ad amare. Quanto quis ad terrena inclinatur, tanto ad superiora tenebratur, et ego quanto altius conscendo, clarius luceo.„ INTRODUCTIO 4D sSpONSUM CELESTEM. uxc assumentes eam ſinter se mediam] Angeli, cum lætitia deduxerunt. Videns autem Angelorum patriam. cujus ſnondum antea sibi exploratæ tamen] habebat notitiam, apertum est ei cœlum. Stabat autem ibi et liquescebat cor ejus, intuensque Dilectum, ait: O Domine, cum te video, compellor laudare te in sapientia admiranda. Quo deveni? numquid nunc perdita sum in te? non possum terrenum quidquam, nec cordis mei molestiam memorari. Proposue- ram, cum te viderem, multa tibi de terrestribus querulari; verum tuus intuitus me repercussit, quoniam me super no- bilitaiem meam valde et nimis elevasti.»Inclinata ergo gra- tias egit, tollensque de capite suo coronam, ponensque super rosam(a) pedum, ipsius cicatrices desiderabat ut eidem in- timius ingereretur. Assumpta jigitur inter divinitatis brachia, manuque ejus super pectus ejus posita, faciemque ejus con- templatus est. Perpendite nunc si tunc ab ipso fuerit osculata. In hunc amoris osculo super omnes choros rapta est Ange- lorum. DE CELO ET CASU LUCIFEERI. INon quam ibi vidi, audivi, cognovi, veritas extollit supremam terrenæ sapientiæ dignitatem. Ibi inaudi— (a) rosea vulnera. Cod. teut.“ .- LIBER sECUNDUs, capur xv. 505 t as res vidi, confessoris mei judicio, quia sacras Scripturas non cognovi. Timui Deum] si tacerem, timui propter im- peritos si scriberem. Quid dicam, vel quid faciam, carissimi? Quod Deus hic operatur in me, et frequenter operatur: et in humili simplicitate et in exili paupertate, depressaquedespec- tione ostendit mibi Deus mira suà. Ibi vidi creationem ordi- nationemque domus quam Deus constituit. Ibi reposuit amantissima quæ fecerunt manus ejus. Domus hæc vocatur cœlum; chori qui intus sunt dicuntur regnum; ideo conjuncti dicuntur cœlorum regnum. Regnum finem in sua positione habet initialem, sed in sua essentia non sortitur finalem. Cœlum ambit choros, et inter cœlum et choros ordinati sunt peccatores sæculares, altitudine choris similes, juxta quod hi emenduntur et convertuntur. Chori sic sunt subtiles, sancti et mirabiles, quod præter castitatem et amorem et omnium rerum abrenuntiationem nullus illuc intrat; quia omnes qui inde corruerunt sancti extiterunt, ideoque necesse est ut sancti sint qui illuc ſet ipsi] sunt intraturi. Omnes baptizati infantes puerique sex annorum illius casus diruptionem non implebunt amplius quam ad sextum chorum; at usque in Seraphim virgines puerilibus peccatis pollutæ voluntarie, nec tamen actum perfecerunt, confessione purificatæ, defec- tum corruentium supplebunt; verum tamen ad pristinum statum non redeunt, quia puritatem perdiderunt. Post diem judicii, religiosæ Virgines purissimæ defectum super Seraphim supplebunt, unde Luciſer eique proximi per virtutem Altis- simi sunt dejecti. Lucifer peccavit tripliciter: invidia, super- bia, avaritia. Hæc peccata mortifera ipsorum multitudinem tanta velocitate projecerunt in abyssum, sicut subito dicitur alleluia. Tunc obstupuit totum regnum et contremuerunt omnes columnæ regni cœlorum; aliique tunc horribiliter corruerunt. Hoc exilium adhuc est vacuum et inane; nullus ibi habitat et est in se pulcherrimum, luditque totum deli- ciis ad gloriam Dei omnipotentis. 506 Lux DivixrràrIs. DE TIHRONO DEI. vrER hoc exilium thronus Dei est, in modum testudinis, 8 virtute Domini fabricatus, in florenti lucenti et ignea cla- ritate; attingens inferius ad cœlum contra Cherubim, fitque thronus Dei et cœlum inclita domus valde; ibique est exilium et novem chori Angelorum intus jubilantes. Supra thronum Dei nihil est, nisi Deus, Deus, Deus, immensus, magnus Deus. Supra in throno videtur speculum Deitatis, imago humanitatis, lumenque Spiritus Sancti. Cognosciturque quomodo tres personæ sunt unus Deus, et quomodo in unum conjunguntur. De hac ineffabili re mihi loqui amplius nihil licet. Casum Luciferi Joannes Baptista supplebit, ejusque gloria in illa dulci vastitate supra Seraphim; omnesque Virgines purissimæ et religiosæ cum illo erunt, quæ adhuc sunt ad illam solitudinem reservatæ. In throno est Domina nostra, quæ nullum defectum supplet, quia ipsa cum Filio totius humani generis vulnera sanavit, qui gratiam quærunt eamque conservare voluerunt vel noverunt. Filius ejus Deus est, ipsaque dea i; nullus enim ei potest in gloria similari, gui nec primam Similem visa est nec habere segquentem. Sancti Apostoli post Dominum sunt in throno, habentque illam solitudinem cum Seraphim in præmio, secundum suam puritatem. Joannes Baptista princeps etiam est in throno. Angeli ultra celsitudinem Seraphim non morantur, supra quos homines tantummodo collocantur: martyres sancti, et prædicatores Dei, amatoresque spirituales, ad Choros conve- niunt, licet virgines non permanserunt; imo, quidam etiam in Cherubim contendunt; inter quos etiam prœter desiderium, prædicatorum perspexi præmium sicut in sæculum est futu- rum; sedes eorum sunt mirabiles, præmium singulare. Anteriora sedis sustentacula, duo sunt luminaria ardentia quibus charitas vera, exemplum sanctum fidelisque intentio innuuntur. Interius reclinatorium est commode liberum, et admirabili requie dulcius quam liceat enarrare, pro obe- dientia cui se humiliter subdiderunt. Pedes eorum ornati 1. Non ad litteram illud est interpretandum, catholica quidem mente licet incaute prolatum. Cf. supra quæ'ximus, pag. 431. W 63— LIBER sECUNpUS, cAPUT xV. 507 sunt variis lapidibus pretiosis, adeo quod opto caput meum tali corona decorari. Hund ornatum accipiunt pro labore quem et viando suis pedibus pertulerunt. O prædicatores, cur tam difficulter labia aperitis, et cur tam inviti aures declinatis ad ora peccatorum? Ego vidi coram Deo quod futurum est in cœlo, quod spiritus oris vestri lucens de choris ascendat ante thronum, glorificans Deum Patrem qui sapientiam labiis vestris dedit, laudans Filium qui prædica- torum et princeps et socius fuit, gratias agens Spiritui Sancto qui donorum largitor existit, et magister indoctorum. Tunc prædicatores Dei et martyres sancti et amantes Virgi- nes sublevabunt se, quoniam ipsis, in speciali vestitu, in suavi cantu. in serto mirabili quod deferunt in honorem Dei, præcipua gloria est collata. DE INDUMENTIS SANCTORUN. NDUNExrUNH virginum candore resplendet lilii niveo; præ- dicatorum vestis ut sol splendore aureo; martyrum vesti- tus colore nitet roseo, quia cum Jesu perfusi sunt cruore sanguineo. Corona virginum multicolor est et varia; marty- rum manĩſesta et magnifica; prædicatorum corona est florea, qui sunt Dei verba per quæ gloriosi sunt in patria. Sic triplex hoc collegium ingreditur in conspectu Domini cum dulci tripudio, quibus occurrit obviam ex Deo fluens triplex gau- dium in eorum mentes, ut jubilent in veritate psallentes secundum dona à Domino sibi data. Sic concinunt prædica- tores: CO præelecte Domine, tua secuti sumus vestigia in paupertate voluntaria; ovesque tuas errantes, quas pastores conductitii deviantes neglexerunt, reduximus ad ovile.„ Martyres vero decantant: Domine, tuus innocens sanguis consecravit mortem nostram, fecitque nos consortes tuæ beatiſicæ passionis. 1. In margine codicis B. hic notatur triplex cantus, scilicet: ius Vir- ginum(lib. II. c. 25); 2us Prædicatorum(hoc loco); zus S8S. Trinitatis (lib. V. c. 26. in ſine.) 2— 508 LUX DIVINTrATIs. DE VOLUNTATE FT AMORE Er LUMINE SANCTORUM. Axcri qui nunc regnant cum Domino circumdati sunt uno lumine, unoque perſusi amore, et uniti una voluntate. Verumtamen illarum excellentium sedium dignitate carent; sed sedent et quiescunt in divina majestate, ejus deliciis affluentes, tenenturque superius attractionibus, quemad- modum aer calore solis. Post diem vero judicii cum hora cœnæ nuptiarum Agni fuerit, ponentur sedilia, sponsa contra faciem sponsi, convenientque dilectus et dilecta], corpus et anima, possidebuntque plenam in æterna gloria dignitatem. O Agne delectabilis, o sponse amabilis, Jesu Fili Patris cœlestis, cum a cœna surrexeris, omnesque choros transieris, virginibus amanter innueris, sequentur te cum laude ad locum delectabilem, meis labiis inenarrabilem. Quomodo tibi tunc alludentes, amoris tui voluptate se satient; latens est dulcedo, et tam ſamiliares deliciæ quibus æquales nescio. Sequuntur quoque viduæ in cordis sui lætitia, sufficitque eis dulcis illa visio qua Agnus virginibus conjungitur admiran- dis amplexibus. Conjugati et aspicient prout eorum nobilitas meretur, quia quanto hic quisque terrenis delectatur, tanto illic a jucunditate cœlestium separatur. DE CHORIS SaNCTORUNM ANGELORUM. chori in splendore suo illuminationem continent specialem, et insuper cœlum suum. Sic est autem illa illustratio, quod non licet nec valeo describere explicando. Choris et cœlo huic tam præclara a Deo dignitas est collata, quod de singulis eloqui vix sufficio breve verbum, quemad- modum de pleno alveo stillam favi mellis apis effert modicum pede suo. In primo choro, delectabilitas supremum est inter omnia dona sua; infra requies. In tertio, amabilitas; in quarto dulcedo; in quinto, gaudiositas; in sexto, odoris nobilitas; in septimo, divitiæ; in octavo, dignitas; in nono, 0 . LIBER SECUNDUS, CapUT XV. 509 amor ardens. In illo dulci exilio, summitatem tenet puris- sima sanctitas. In throno est pateruæ majestatis etiam vir- tuosa dominatio. Supremum super omne quod in cœlo unquam fuit factum, est admiratio; hoc est quod licet con- templari, quod nunc est et in futuro erit. Eia, gloriosa spatiositas, et dulcis angustia,! honorabilis omnium rerum contemplatio, et singularis familiaritas, quæ inter Deum, et unamquamque animam semper intervolat! Hæc consistit in tam mirabili deliciositate, quod si omnium hominum haberem sapientiam et Angelorum eloquentiam, verbis evol- vere nunquam possem. DE SrarU Er Loco NON BATIZZATORUM. xFANTES non baptizati infra quinquennium de hoc sæculo decedentes, in quadam speciali morantur dignitate, quam eis Deus extra regnum suum per misericordiam præparavit. Hi in suam staturam triginta annorum non excreverunt, quia christiani cum Christo non extiterunt. Nullam habent coronam, nam Deus non habet nec invenit quod in eis remuneret. Verumtamen pro sua bonitate tribuit eis ut in magno commodo maneant et quiete. Suprema qua potiuntur possessio est gratio plenitudo; concinunt ergo sic:«Bene- dicimus Dominum qui creavit nos, quamvis decorem jipsius non viderimus faciei. Si afflictio nos cruciare posset, dolor et querela propter hoc perpetua nobis esset. Nunc autem bono animo esse debemus.» Dicet nunc aliquis quomodo hæc, miĩsera et peccatrix, audeam describere vel præsumam? Dico veraciter quod nisi gratia Dei cor meum ante annos septem speciali gratia instigasset, adhuc tacens superposuissem digitum ori meo. Adhuc ex his dictis dispendium nullius peri- culi cerno; speculor enim manifeste meam pravitatem, ac nobilissimam divinæ gratiæ veritatem. Verumtamen quanto altius anima profecerit, tanto minus honoris, commodi corpus ab extrinsecus obtinebit; de ejus 1. In margine: æternitas. 4 444CCC——.0 910 LUX DIVINITATIS. miseriis querulari ipso sciente nullus debet; naturaliter est enim pavidum et infirmum. Pascendum est tamquam servus qui posset curiæ deservire, et pascitur eleemosynis propter Deum. Sic in veritate congruit; quia quo canis crudelior, eo fortius vinculum. ejus colli esse debet. Nunc, o Domine, hæc verba tuæ pietati committo, deprecans[corde] suspiranti; lacrymantibus oculis, exuli mente, ut ea nullus pharisæus, infidelis Scilicet lector, aspiciat; sed pueri tui audientes sic intelligant, quemadmodum tu, Domine, ea in tua veritate edidlsti. XVI. DE MorripLicigus vokris cœli. Ex cœlorum multas habet portas, ſet tamen nullam habet.] Portarum multiplicitas est præmiorum diver- sitas, quibus singulorum fidelium animas suscipit, cœlum- que se totum aperit in occursum amabilis Dei, sponsæ. Transit per omnes choros descendens Altissimus, occurrens fideli animæ, quem cœlestis sequitur exercitus secundum Dei gratiam gloriosus. Egreditur autem anima vel de purgatorio vel de hoc exilio, quam comitatur etiam angelica multitudo. In porta cœli conveniunt Deus et anima, dilectus cum dilecta. Aspectus nobilis, quo anima suscipitur et a Deo gratanter intuila nesylendet et ornatur. Tantèæ virtutis est aspectus ille ut a corde ejus omnem præteriti supplicii merorem, molestiam aufert et dolorem. Corona regni in hac porta capiti ejus imponitur, cum qua ad regnum gloriose introducitur. Corona hæc regni Dei voluntas nuncupatur; usque ad mortem peccanti, quam Deus per finalem pœniten- tiam visitat, merces illa dignitatis non indulgetur. Tria sunt genera hominum quos Dominus dignatur suis paternis manibus coronare, videlicet virgines, viduas et matrimonio copulatos. Quos cum solemniier susceperit, postea eis coronas imponit. Viduas et de legitimo thoro coronat sedens in sede majestatis suæ; virginibus autem assurgens coronas stans imponit, tamquam imperatoris filius gloriosus. Salutat eas interius sua divinitate; honorat exteriusomnipotenti humani— „ K0— LIBERK SECUNDUS, CAPUT XVII. 511 tate; decorat Sancti Spiritus largitate, remuneratque omnia ipsorum merita Trinitatis æternitate, gratias agens singulis quod ad suas nuptias convenerunt; illique Deo reddunt gloriam quod per ejus gratiam mortem perpetuam evaserunt. INCIPIT TRACTATUS DE SANCTIS NONDUM CRNONIZATIS. XVII. DE rnarnRE HENIUcO. osSrUDO mikhi erat ad Sepulchra piorum accedere de- functorum, ipsosgueſtamquam Dei domesticos salutare. Accidit autem ut frater Henricus, sacerdos de Ordine Fratrum Prædicatorum, in die Dominicæ resurrectionis, postquam prædicavit et Missam celebravit, populumque sacramento Dominico communicavit, et omnia rite Officia complevit, sacramentum Unctionis peteret et more acciperet christiano: quo facto, instante crepusculo, transiit de hoc mundo. Qui cum a me more solito salutaretur in tumulo, facta est in anima solemnitas eximia; et ostensa est mihi anima illius in Dei amplexibus delicata. Vidique quod ejus adhuc esset gloria imperſecta; et interrogavi Dominum, quamdiu“ sic deberet subsistere, et si quas pœnas purgaiorii pertulerit. Respondit Dominus: Per horas quatuordecim sic manebit, hoc est septem diebus et septem noctibus.„Reclinatus erat super pectus Jesu, ineffabili voluptate pr devotione intima, qualem expertus non fuerat in hac vita. Sic auiem subito illuc sine cruciatu pervenerat, sicut mater subito dilectum filium ad suum gremium suscipit in cinere volutatum. Et dixit frater Henricus ad me: Dic sorori meæ Odæ, quod eam inſra quindenam volo in Domino consolari.Quod et factum est; nam infra quindenam debitum carnis solvit. Tunc frater Henricus me ad suæ cœlestis susceptionis solemnia nvitavit. Et ecce illa universa supernorum civium multi- tudo in occursum se illius felicis animæ per suas cohortes ei ———ů ů— 512 LUX DivIxIrArIs. turmas ordinabat cum gaudio processura. Venit itaque dux et princeps exercitus sacri Ordinis Prædicatorum, gloriosus Dominicus filiorum suorum multitudine copiosa; qui sin- guli serta ferebant aurea ineffabiliter micantia, prout in carne positis promereri contulit misericors Dei clementia. Decur- rens vero Pater de exilio revertenti filio, dux triumphanti militi de prælio, coronam protulit in morem solis mirifice radiantem, propter quod exemplorum jipsius vestigia ſuerat imitatus. Excellebat tamen incomparabiliter omnes filios suos Pater excelsus in gloria; universorum enim merita ejus sunt beatitudinis incrementa. Byssus namque et pur- pura viridisque coloris jucunditas ipsius indumentum orna- bat, veritatis doctrinam cum patiendi desiderio exprimens ac innocentiam virginalem. Sequebantur autem omnes Prædi- catores ac eorum consiliis adhærentes, insigneque præferebant vexillum dignitatis. Sic illa beata Fratris anima sedenti in throno oblata, pro obedientia grata, pro paupertate volun- taria, pro abjectione accepta, de manu ipsius et divitias accepit et gloriam, atque perpetuam libertatem. Grati as igitur agens dixit:«Gratias tibi, Domine, pro talentis mihi tradi- tis, pro his quoque per tuam gratiam conservatis, quod tua majestas mihi misericorditer condescendit.»Et inclinans majestati conversus ad Fratres cum exsultatione multa exci- pitur. Dixitque illi Pater Dominicus:„Bene venisti, dilecte fili, intra! in gaudium Domini Dei tui, alleluia 2.„ Tunc in jubilo mihi influente divinitus., illam animam, ummæ Trinitatis beatis amplexibus dulciter et inseparabiliter inhærentem. FVere non est acceptio versonarum apud Deum,; ecce enim mendicus cum gloria Susceptus, Siculit dignaculum vositus, inter brachia Altissimi, delectatur. Quod hæc merui sublimia intueri, hoc mihi exilium et de- spectio amicorum Dei, qua me contemnunt, utique contule- runt. 1. Hic erat septimus chorus. cod. Basil. in mang. Cy. cod. Einsied. 2. Hoc non habebat unem. cod. Basil. in marg. Cſ. cod. Einsied. 60— LIBER sEcunDes. carur xviii. 513 XVIII. DE FnarRE ALBERTO. zi scientia cum charitate et sapientia conveniunt elec- U tionis fructum efficiunt, et nemo scit quid in se boni lateat, nisi pravitas hunc exerceat. Ego pro fratre Alberto de Minda oravi Dominum, et Do- minus dignatus est mihi ostendere illius dignitatem. Et ecce vidi super caput ejus coronas septem virginum dependen- tes. Mirabar valde quid hoc esset, quoniam pœnitens fuerat ipse. Et dixit Dominus: Has coronas promeruit quia sep- tem puellas juvenculas pro amore meo multis laboribus in castitatis pudicitia custodivit. Igitur dignitatem ipsius coro- nabunt perpetuo, nunquam tamen contingent ejus animam neque corpus. v Intellexi cœlitus aliud esse ſpræmium, aliud coronam et aliud dignitatem. Præmium consistit in operibus, dignitas in virtutibus, corona in charitate: præmium dilata- tur et crescit juxta multitudinem operum; dignitas dilatatur secundum mensuram virtutum; corona fulget in alto secun- dum diligentiam misericordiæ etstudium in charitate. Frater N. i nuntiavit mihi tunc fratrem quemdam post sex annos moriturum; quod tamen factum non est. Anno sepiimo quæsivi a Domino quomodo factum esset istud. Et dixit mihi Dominus:«Istedispositionem meam vidit, electionem autem meam non vidit. Amicos meos speciales in despectione magna eligo vivere sine culpa, et in sanctis desideriis dies eorum differo et prolongo. Cum homo in lumine charitatis in veri- tate cor suum perspexerit, invenit se contempũübilem et præ omnibus contemnendum; et exinde sitis sancti desiderii insatiabilis nascitur, deducens hominem extra semetipsum in Dominicam voluntatem, adeo ut Deus dignetur hominis illius tempora protelare, conferens ei tunc novæ gratiæ dona, si ea cum disciplina diligenti studuerit custodire. 1. Albertus. Cod. teutonicus. — — * —— WIii II. 20. 214 LUX DlIVINITATIS. XIX. DdE schoEARE BONO AMENTE Facro. choLanis quidam bonæ conversationis et Deo devotus, et- 8 mihi Secundum carnem consanguineus, permissione Dei et dipositione ejus occulta, amens et eæxpers rationis ectus est; et sic sine Sensibus et intellectu usque ad eæxtrema vitæ uæœ tempora perduravit. Cogitaveram ipsum Religioni et divino famulatui coaptare; ideo super hoc eventu fui intime yerturbata. Oravi Dominum ꝓro ipso, et respondit mihi Dominus:«Dico tibi ego Deus ardens et homo vivens, quod ipsius natura sanctorum morte defuncta est, ita quod nun- quam amodo peccabit mortaliter in hac vita.„Tunc ipse visus est mihi similis prædicatori, stabatque supra columnam marmoream,, rubeam, et populo prædicabat dicens: Venite benedicti Patris mei, et discedite a me maledicti.»Et intel- lexi ex hoc, quod ex his duobus] verbis prædicatores omnes prædicant atque docent. XX. D soRORE HiLpEGUNSDE. L dié sanctæ Barbaræ virginis Soror Hildegundis suam gloriam recepit; quod ostendit Deus languido cani, qui cum gemitu adhue sua lambit vulnera]. Cum orarem, nescio an cœlum fuerit ad me inclinatum, vel ego rapta sim in admirabilem Dei domum. Et ecce anie thronum Dei Patris stabat soror Hildegundis, ornata tamquam sponsa nova, quàm rex adduxit ad regni sui palatia. Tribus erat amicta palliis, sepiem diademata habens in capite; laudabatur specialiter a choris omnibus Angelorum. Videns, eam cognovi in omnibus donis quæ de divina susceperat largitate; verumtamen delec- tabar cum ſea] alloqui et interrogare, ut in illa fruitione cum ea diutius possem esse. Et dixi:( Eia, dilecta, unde habes hoc roseum mantellum? vEt respondit:«Martyr fui, igneo cre- mata amore, quod frequenter cor meum[sanguine] respersit caput meum. Etdixi iterum ad eam: Et unde habes aureum LIBER SECUNDUS. caPUTr xxt. 515 amictum qui tam pulchre lucet?»Respondit:« Propter exempla sanctitatis bonorum operum.» Et dixi:„Unde habes tam candidum et floridum pallium 2 Respondit: Propter admirabilem amorem, quo familiariter in corde meo et in sensibus meis arsi. Propter autem septem virtutes, vide- licet constantiam, fidem catholicam, fidelitatem veram, largam misericordiam, sacram intelligentiam, charitatem eximiam, virginitatis munditiam, septem diademata defere- bat. Et interrogavi eam dicens: Dic, dilecta, ubi est corona humilitatis quæ competit omnibus sanctis?„Respondit: Hanc singularem nec habui nec habeo, nisi quantum Deus eripuit me ab elationis vitio. Hæc septem diademata ornant singulariter pernobilem et puram gloriosam virginitatis aureolam.„ Sic autem collaudatur a choris:& Glori ficamus te propter tuam peœnitentiam,[dulcem gemitum]le, bonam volun— tariam pau pertatem, constantem ſortitudinem, veram recti- tudinem, sapientiam et veritatem.» Sic autem a Seraphim suis consortibus laudatur:« Laus tibi sit in charitate divina, o Regina. Throni sic: Laudamus sponsum in pulchritu- dine hujus sponsæ.»Multa quæsivi alia quæ nunc mea reti- cent labia, quia licet cœl.um uniforme sit colore, terra tamen heu! valds] variabilis est vitiis et dolore[mihi et aliis mul- tis, quinon dum ad cœlum pervenerunt, ubi veritatem poterunt contemplari.] XXI. Dg FRATRE BALDERWINO. P Baldeminus, germanus sororis Mecthildis, ab ipsa pueritia nutritus bonis moribus et omni virtutè instruc- tus est, et nihilominus per ipsius industriam litteris apposi- tus Suſficienter disciplinis scholasticis est imbutus. Tandem meritis sororis ad Prædicatorum Ordinem est receptus; in 9uo in virtutibus et Scientia sic pꝓrafecit, quod ipsum licet invitum fratres ad Subprioratus Micium ꝓromoverunt; per quod adeo gravabatur quod viribus corporis, licet juvenis esset et fortis, cœpit destitui; exsequebatur tamen injunctum officium propter obedientiam benevola voluntate. Quod cum 1 S VIl. 42. I 516 LUX DivINIræris. sorori notuisset, oravit pro eo Dominum, ut eum sua mise- ricordia visitaret. Et respondit mihi Dominus et dixit: Omnis labor quod sustinet, et omnis scriptura ſ et lectio quibus desudat, in conspectu meo amoris canticum coram mea cœlesti familia præibit, dicens: Magne Deus, æterne, fortis, mirabilis. Alleluia. Ego exaltabo caput ejus et omnes vires ejus sicut tuas roborabo, non solum naturaliter, sed magis per gratiam quam infundam. Scripsi etiam eidem fratri meo dicens:« Summum gau— dium in cœlo voluntas Dei est. Quod voluntati contraria libenti voluntate complectimur, hinc divinum gaudium con- tribulato spiritui generatur. Religiosa mens per con fessio- nem debet diluere quod dona Dei parvipendens non suscipit grato corde; proinde dona Dei, quæ cum tribulatione veniunt, suscipienda sunt cum gaudio et amore; quæ vero cum con- solatione conferuntur, amplectanda sunt cum fiducia et timore; utraque tamen cum condigna gratiarum actione: sic omnia cooperabuntur in bonum meriti et præmiorum. Frater mi carissime, esto consentiens Deo, et congratulare de sua benignissima voluntate.„ XXII. or InarxzE HENRICO LECTrORE QOuH COMpIEAVIr LIRRUN isrux. uerkR Henricus, dictus de Hallis, lector Rupinensis, E admiratus de dictis et Scriptis Sororis Mechtildis tale ab ipsa necepit resyonsum: Magister Henrice], vos miramini de scriptis meis; sed de vestra admiratione amplius ego miror. Ex corde tamen vehementer doleo, cum ego indigna femina compellor scribere, quod verissimam cognitionem et limpidis- simam contemplauonem nisi his verbis exprimere nequeo; quia mihi videntur æternæ valde improportionabilia veritati. Imterrogavi super his veritatis magistrum, et dixit mihi: Interroga eum quomodo Apostoli post tantam formidinem, iam grandem acceperunt fortitudinem, post acceptum Spiri- 1. Scripsit enim manu sua Bibliam in qua legitur ad mensam in conventu Hallensium. Cod. B in margine. K0 U LIBER sECUNpUs. carur xxit. 517 tum Sanctum. Et interroga ubi Moyses tunc fuerit cum nihil præter Deum videret. Interroga etiam quomodo Daniel puer senes iĩniquos presbyteros de mendacio convicit et Suzannam liberavit.» Hic litteratus et bonus vir, lector prædictus, dicia Riljus Mechtildis omnia collegit et in unum volumen redegit, ac in Seæ partes illud distinxit, sicut legentibus nunc appanet. Hiuijus animam Soror Mechtildis, quæ postmodum Super- vixit, vidit in agyectu Domini in cœlo librum kunc in manu tenentem, et de ipso risu jucundissimo gloriantem. Per scripturam namque hiijus voluminis multa Ssibi prœmia com- paraverat]; quibus in conspectu Sanctorum apparuit glo- riosus. INSIRIT EIBER TERTIUS ———22———„æð*„˖4ÿ22224.2ç9„—VC6 ð 659ꝙ7ꝙç9ç9çꝙỹę—.'..———:—————— I. DpE DECANO MACDEBURGENSI. EBEuus homines salutare in Spiritu Sancto cum ejus VI. 2. divina voluptate, et de ejus benignis donis gratias agere. Magis vero cœlesti Patri cum universitate creaturæ gratias agere debemus de ejus sanctis donis, quæ ex sua beata Trinitate in peccatorum corda de die in diem et absque intermissione fundit. Si aquila tam in excelsum volat, de ö hoc noctuæ non potest gratias agere.] 6 Exorata a Domino Th. venerabili Magdeburgensis eccle- sic decano, propter suum desiderium deprecabar Dominum pro eo, et respondit mihi dicens de eo: Desiderium ejus descendit humiliter, ut abjectionis servet vitam; donum quod sibi confero magnum est; volunias qua me respicit sancta est; verumtamen volo eum permanere in statu in quo est.» Hanc regulam hic conscriptam transmisit ei de cœlis Jesus Christus Summus Pontifex observandam. Debet secun- dum clericalem ordinem sine intermissione orare; quod ut implere sufficiat, internam ei dulcedinem ministrabo; qua in secreto cordis sui ſamiliarius perfruatur. Si in eum tentatio irruerit, clamabit ad me in ſortitudine, pugnando viriliter, et ego exaudiam eum succurrendo velociter. Debet etiam debita obligationis suæ integraliter persolvere, expensasque suas moderari, nec superfluis effluere, nec intendere vanitati. Nullum in suam familiam vel procurationem propter fas- tum vel lucrum assumat; verum ſamulos pudicos et boni testimonii homines pro sua necessitate requirat; nec debet 1. Theodoricus, germanice Dietrich. 520 Lux Divixrræris. cum suis nepotulis et proximis occupari; sed si quis ex eis sua vestigia vellet imitari, non illi deneget consilium etauxi- lium opportunum. Vestes sicut nunc honestati clericali congruit deferet; ad carnem tamen uti debet asperiori indu- mento contra varias quas expertus est noxias voluptates. Super stramenta dormiat inter duos pannos lineos(a) duoque cervicalia in quibus reclinatum caput suum habeat pro quiete. Diebus vero lectus decenti operimento contegatur, locatusque sit, ut nunc, in loco qui appareat evidenter; matia sternatur in thalamo, et locus fiat congruus ad orandum. Sic per conversationem humilem et devotam perversos ad bonitatem per vitam provocet exemplarem. Duas in thalamo occulte virgas habeat, quibus cum evigilaverit castiget et cruciet carnem suam. Quotidie prostratus in longum, cla- mans ad Dominum dicat orationem istam: Domine sancte, Pater omnipotens, æterne Deus, ego indignus sum ut tuam potentem misericordiam ad me digneris inclinare. Nunc igitur te, clementissime Pater, supplex rogo, et tuam depre- cor majestatem cum omnibus amicis tuis, ut tua dulcedo descendens, qua jugiter infundit de fonte vivo et ĩnexhausto sanctæ ac individuæ Trinitatis, animam irriget sine inter- missione et mundet ab omni macula peccatorum. Per Dominum nostrum Jesum Christum. Et dixi ad Domi— num: Quomodo custodietur, Domine, a culpa, vivens inter peccatores in sæculari pompa 2˙ Et respondit Domi- nus: Debet in continuo timore Dei persistere, inceptam mortem semper mente revolvens, et districtam extremi judi- cii ultionem, Inon secus ac sorex qui in muscipula captus mortem suam expectat. Pars inferior muscipulæ estsæcularis pompa; superior vero mea omnipotens fortitudo.] HHæc dicit Dominus:« Si quis divinam gustare quæritdulcedinem, debet omni tempore, in omni re, suæ carnis illusoriam, quæ cor occulte allicit, detestari et abominando fugere voluptatem. Ideoque dum corporaliter reficitur, sit contentus et continens, misericors et largus; dormiens vero disciplinatus jaceat et pudicus, et mihi soli junctus. Uum conversatur in mundo, ſtamquam sorexj timeat periculum, et cum timore ad divinum a. laneos. Cod.&. K LiBRR TERTIUS. capur iii. 521 conſugiat præsidium; confitens, verax sit, sacerdotique con- sentiens, cunctaque disponens et faciens discreto consilio confessoris.„ II. TrEM DE VENERABITLI DECANO. srE, de quo loquor, venerabilis vir secundum voluntatem Dei electus est àa concanonicis in decanum, et dixit mihi Dominus:«Idcirco eum de sede sua ad jurisdictionis sedem transtuli, ut hircorum sit cibus, et refectio immundorum. [Glossa:] Quod omnipotens hircos appellat canonicos, ideo fit quia Iuxuria sordida et abominabili fœtentem libidine carnem habent. Pellis hirci abstracta a carne fortis est et uti- lis; sic clericorum thesaurus et auctoritas, ſructus et honor est Ecclesiæ Dei. Divina à carnalibus desideriis Separantur; verum qui his delectando carnaliter abutuntur pelle deposita per mortem esca vermĩbus efficiuntur. Requisitus ergo Deus quemadmodum ex hircis agni formarentur, respondit Si pabula, quæ famulus meus Th. posuerit, edere eisque pasci voluerint, id est, si confessorum salubre consilium secuti pœnitentiam servaverint, efficientur arietes ovium: quibus tueantur et ornemur cornibus decorati, confortari debent et in Deum spem suam ponere; dicit enim Domi- nus quod ipso adjuvante hujus viri debita utiliter per- solventur.„ III. poE vinrurigus sacERDOTUM kus Pater omnipotens quasdam mihi virtutes, quibus 857 sacerdotes ornari debeant, revelavit. Debent in semet- ipsis veram innocentiam perfectumque testimonium con- Scientiæ, cum apparatu debito Missæ qui requiritur, habere. De quo si nascatur dubium, deseratur quod imminet faciendum. Figuras a mente sua legales, judaicasque umbras amo— 1. Theodoricus. VI. 3. III. 8. IV. R△ 522 Lux DIVIdTrATIS. veant; sicque Agni mei vivi carnem comedant ſet ejus san- guinem gementes bibant], memorantes ejus quam pertulit pro peccatoribus passionem. Quod si sacerdos reus, in seque peccator fuerit, filii mei panem cœlestem manducantes salvi sunt; Judas autem damnabitur, suspendio interemptus. Quod si quidquam eorum quæ ad necessarium Missæ appa- ratum pertinent defuerit, mensa Domini manet vacua, ali- mentoque suo filii ejus et pueri spoliantur. Quod si sacerdoti celebranti ſob provectam ætatem] periculum mortis ingruerit, expedit ei magis proprium sanguinem fundere, quam san- guinem Redemptoris. IV. DE connUNIONE INFIRMORUM. IRABAR cur infirmo vomenti sacramentum Eucharis- Mue negaretur; eramque tam rudis ut nec intellectu nec fide hanc comprehenderem rationem, maxime cum Deus nonnisi per solum peccatum ab homine separatur. Interro- gavi ĩgitur a Domino in amore muiuo rationem, et respondit mihi: Verum quidem est quod homo non nisi per peccatum a me disjungitur; verumtamen corpus ejus præ debilitate corpus meum potest evomere.Ex his verbis didici in as- pectu sanctæ Trinitatis, quod in perceptione hujus sacramenti, divinitas unitur animæ innocenti, humanitasque Christi corpus nostrum sanetificans eidem conjungitur, sicque Spi- ritus Sanctus per fidem inhabitat corda nostra. Hanc divi- nissimam unionem debemus in nobis cum custodia conser- vare. Post hæc dixit mihi Dominus, quod sacerdotes sacrificium in quatuor locis debent accipere; alias vero nusquam: de al- tari, de loculo Eucharistiæ pro infirmo; infirmus vero pro reverentia unctionis offerre debet pro suæ beneplacito voluntatis. In campis autem, quod voluntarie offertur gratanten accipiat et devote. Sacerdos non debet eligere, nec expetere; sed quod de infirmis offertur pro gratia suscipiat, non de jure. K. — LIBER TERTius. capur VII. 523 V. DE OBLATIONIBUS LAiconun. ucn offerentes sic se conservent a malitia parcitatis, sic- PE ut presbyteri cavere debent ab astutia aviditatis. Hæc custodia est necessaria utrobique; debet enim laicus cum multa offerre charitate, cum jucunditate, et largitate; pres- byter vero eam suscipere cum humili timore tremuli cordis, tamquam oblatum Dei manibus munus, et rependere Deo laudabiliter in omnibus factis suis. Terrena namque sub- stantia iniqua et servilis est dum accipitur, valde autem li- bera dum pie effunditur. I. DE Jupækis. EINDE docuit me Dominus quemadmodum Christiani D conver̃sari debeant cum Judæis: Legem et consuetu- dines eorum tenere nullus fidelium debet. Cohabitationem eorum vitabit omnis christianus, nec cum eis per noctem ali- qualiter remanebit. Emptionis et venditionis commercium cum eis habere licebit, absque fraudulentia societatis et avaritiæ falsitatis. VII. DoE MisERABILI STATU ET DETESTABILI VITX EORUM Q¹ο- NEGUNT EcCLESILAM. IDEMA Ssanctæ Ecclesiæ splendidum, quomodo obscura- D tum es terra, fuligine fulgor tuus; lapides tui pretiosi, rectores doctoresque sanctissimi, ceciderunt; idcirco tuis perversis moribus infirmatur et scandalizatur plebs Dei. Aurum tuum computruit in stercore vitiorum; pauper effecta est nimis, non habens thesaurum pretiosissimum, charitatem. Exusta est et denigrata est super carbones in igne teterrimæ libidinis speciosa tua facies integerrimæ ios VIIi VI. 21. ——— —————————————————————————eet.—297. —.— 524 LuxX DivixrrAris. castitatis. Structura domus tuæ corruit, subverso per super- biam fundamento profundæ humilitatis. Ad nihilum redacta est et disparuit rectitudo veritatis tuæ, et invenitur in labiis tuis mendacium et iniquitas falsitatis; flores virtutum et honestatis cadentes emarcuerunt in te. O corona sortis Dei, quomodo inclinata es et decor vultus tui deperiit! Jam non est in te facies neque decor; neque remansit quidquam virium præterquam ruinæ tuæ occasio, clericalis videlicet jurisdictio; qua Deum et electos ejus impugnas, justificans impium pro muneribus et justitiam justi auferens ab eo: Propterea Deus humiliare te disposuit, venietque super ie ultio die qua nescis, et tempore quo ignoras; quia hoc dicit Dominus: Ego summi Pontificis auriculam revelabo, et tangam ejus dolore zeli mei intrinsecus, eo quod ovium mearum pastores de Jerusalem latrones et lupi effecti sunt coram oculis meis: mortificant crudeliter et devorant agnos meos; oves majores morbidæ sunt et languidæ, eo quod eas a pascuis utilibus revocatis, et pasci in excelsis montibus et herbis virentibus impie prohibetis, caventes minis et monitis, ne sana doctrina et salutaribus consiliis virorum fide et scientia illustrium foveantur. Si quis viam ad inſeros ignorans sciĩre desideret, turpium et depravatorum clericorum vitam et mores aspiciat, qui luxuriæ aliisque vitiis dediti consuetudine nefaria sine obstaculo properant ad inferna. Hi sunt prædicatores novissimi quibus eam amiciens protegam adversus fallacias et malitias Antichristi. Tu ergo filium, Pater Patrum summus Pontifex, in terris vices meas gerens, his perficiendis studiose intendito, ut protelentur dies vitæ tuæ, et gratia augeatur; antecessores tui breviter transierunt, quia voluntatis meæ secretum consilium non impleverunt. Sic vidi Papam in suis orationibus existentem. ibique audivi sibi ista Deum colloquentem. ◻ LIBER TERrius. capur k. 52 VIII. pE UriLrrark TENTATioFis. Oατιε oravi Dominum pro quodam homine, ut liberaret R eum, auferens attactus et motus corporis, qui etiam sine peccato quandoque incidunt, ad quæ se liberum arbitrium non inclinat; et dixit mihi Dominus: Tace; placeretne tibi quod miles omni genere armorum munitus, et in militia doctissimus, ad bellaque fortissimus, brachiisque expeditus, torperet ignavia, negligeret domini sui gloriam et donativum perderet, laudisque jactantiam, quam dominus suus et ipse habiturus esset in terra, pigritando contemneret? Quod si expers et imparatus ad pugnam, ad principum præsumeret torneamenta procedere, subito in tali Iudo dejectus interiret. Ideoque infirmis oportet parcere, qui levi à tentatione arctati solent occumbere; quos permitto cum pueris conten- dere, ut saltem coronam de floribus valeant obtinere. 5 IX. DEus piE Diutrrir rECcATA. oαeur me quidam homo turbatus, ut pro ĩpso Dominum deprecarer. Oravi ergo Dominum cum timore lintra me.] Et audivit me, in veritate vocis suæ dicens verba hec: Non invenitur tam speciosus et innocens agnus, qui non luporum feritate et timore constringatur; prædestinationis meæ electio a nullo penitus poterit irritari. Hæc ego ei pro quo supplicas in tribus declaravi: primo, quia culpis ejus misericors fui; secundo, quia gratiam meam ipsi tribui; tertio, quia ab infidelibus hominibus eum nunquam infes- tari permisi.» Tunc querulosa pro eo ad Dominum dixi: Eia, benigne Domine, adhue timet homo iste, quod sibi peccata sua non plene indulseris.» Et respondit mihi Dominus: Hoc est impossibile: qui pro peccatis suis dolet, relaxo ea sibi; qui vero cum dolore afflicti cordis gemit, gratiam indulgentiæ percipit; qui autem tanto fervore com- pungitur, ut plus vitam mortalem perdere quam peccatum IV.6. VI. 526 LUx Divixrræris. admittere eligeret, et in hoc perseveranter permanserit, hic post hanc vitam nullis suppliciis deputabitur, nisi aliquibus ponderosis involutus postmodum fuerit venialibus peccatis, et in his repertus, sine condigna pœnitentia negligens.„ * X. DE BECUINA DisTORTA MORIBUS ET CONVERSATIONE, TANDEM CoRREPTA. x mea societate quædam est femina religiosa, de qua multa patior incommoda. Distorta enim et pertinax, ad benefaciendum nequaquam meis exhortationibus acquies- cit. Pronuntians ergo tribulationem meam cum desiderio coram Domino, mirabar unde in homine talis malitia per- maneret. Et dixit mihi Dominus: Aspice vitium quo labo- rat.»Et vidi, et ecce appendebat ei dæmon abstrahens eam ab omni bono. Et dixi dæmoni:«Quis tibi hanc tribuit potestatem, ut Deum in hoc homine sic inhono. res?» Respondit dæmon:«Nemo mihi hanc dare po- tuit potestatem, nisi ejus voluntas propria accessisset.» Et lin his verbis]l vidi dæmonem religiosos quamplurimos irrisorie comitantem, qui ei mendaci pietatis specie consen- tiunt, hanc ei in semetipsos audaciam tribuentes, unde excusavit se dæmon, et Creatorem cum omni creatura. Et dixi dæmoni: Cujus auxilio miser hic a te liberabitur?„ Et dæmon ſa Deo] coactus respondit: Nullus eam eripiet, nisi propria voluntas sua. Deus enim eam liberam consti- tuit, valetque si voluerit convertere sensus suos; quod cum ſecerit, ab ea me discedere oportet.» Tunc aio dæmoni: Nunc in veritate Domini quæro, quod tibi nomen est.„ Respondit dæmon:«Ego Uncus recurvatus dicor(guod imerpretatum Widerhake dicitur). Omnis turba, quam a tergo meo conspicis, ejusdem officii sunt et sodales mei; qui tot sumus numero, quot reperiuntur hömines qui majorum suorum fideli magisterio contradicunt.» Hinc spiritus meus alacer, et anima mea in Deum erecta in- volvit se in ipso, sicut infans involvitur pallio matris suæ, in ipsius uberibus requiescens; tunc voce et virtute sua. LIBER TERTIUS. capUr xi. 527 dixit anima mea Deo:« Eia, Domine, memento tribulationis meæ in homine hoc, et converte mentem ejus dulcedine tuæ suavitatis.»Non sic, ait Dominus; experiri meæ dulce- dinis suavitatem non est enim digna; verumtamen sic in- firmabo corpus ejus, ut clauda vagos excursus evitet, muta a vaniloquiis obmutescat, cæca ut ab illicito visu oculos cohi- beat et compescat. Et revera quidquid ei quisquam intulerit, mihi ſecit.»Hæc postea infra dies quinqueevenerunt. Alleluia.] XI. DE BECGUINA IN APrARENTIA ET NON ExISTENTIA. EMεαiquædam habitum Religionis bᷣeguinarum induerat, F sed tamen curiis dominorum Sααν]“,) serviebat. Pro qua diebus ac noctibus Dominum tota virtuie deprecabar, sciens quod si in eo statu persisteret, dæmonum consors fie- ret in futuro. Diligebat quippe nimis dominos suos, nec Dei quæsivit gloriam, sed honestatem curiæ vanam ac disci- plinam inutilem cum studio procurabat, nobilitatemque eorum, quibus serviebat, semper præ oculis habebat. Venit ergo dæmon valde immanis, flammeus, cruentus, niger, cum ungulis, cornutus, oculis nigerrimis et perspicuis, ad- stans coram me. Non extimui, tamen signo Crucis me si- gnavi. Obdormivi itaque, et volvebatur ultra corpus meum sicut uter aqua plenus, affligens me tam graviter ut gratiam Domini implorarem. Et ecce affuit mihi adjutor[candidusl Angelus, de quarto ordine spirituum beatorum, qui custos fuit ejus pro qua orabam. Interrogavi autem ipsum quis iste hostis esset, et cur me sic torqueret. Tunc ille lucis Angelus cœlica voce respondit:&Hic est unus de teterrimis dæmoni- bus, cujus est officii eos qui se justos æstimant apparenter, dilectione damnabili rebus et personis Sæcularibus alligare; idcirco autem nunc pœnis te exagitat, quia tuis precibus co- naris eum de sua potestate et possessione ejicere.„Et ait illa: Numquid aliquandiu durabit hæc afflictio? Respondit 1. quatuordecim. Cod. teutonicus. IV. 2 — —— ————— .27 528 Lox bivixrraris. Angelus:„Nequaquam; hic mihi dignatus est Dominus suam clementiam declarare. v Post hæc idem inimicus veniens igneas super me sagittas fulminavit, quæ mihi infernales pœnas in mente et corpore intulerunt.„Et dixi:«Quod tibi a Deo permissum est infer mihi.„Tunc infirmatus dæmon dixit: Ex quo te humiliter ad flagella exhibes, omnibus ut te aflligam viribus sum destituius. Et dixi:«Per vi- ventem Deum tibi præcipio, ut mihi edicas nomen tuui et officium quod in hac femina exerces.» Respondit dæmon: Nomen meum tibi non enarrabo, quia mihi magnum for- sitan dispendium generaret.»Et dixi:«Oportet te hæc ſa- cere, per extremum judicium conjuratum.» Tunc dæmon inquit:«Ego huic personæ crudelem ingero superbiam et sæcularem astutiam, avaritiamque grandem, elongans ab ea omnem pietatem et miserationem. Nomen meum est Grellkeit, hoc est iracundia, spiritualia dissipans corda. XII. DE hipuoNATIONYE ORDIxIs FRATRUIt PRTDICATORUM. G est aliquando gravis persecutio quorumdam falla- cium doctorum?, aliorumque qui avaritiæ student pec- catorum, adversus Ordinem veritatis Iucidæ Prædicatorum. Quibus ex intimis animæ meæ visceribus compatiens oravi Dominum, ut in Ordine tam necessario statui Ecclesiæ suam gloriam conservaret. Et dixit Dominus ad me: Quamdiu eos tenere me placuit voluntati, impossibile est eos per hominis cujuspiam quantamcumque malitiam abo- leri.„Et dixi ad Dominum: Numquid, mi Domine, usque ad consummationem sæculi manebit Ordo iste?»Et respon- dit mihi Dominus:« Usque ad extrema tempora per- manebit.„ 1. Anno Domini MCCLVIe. Cod. B in margine. 2. Gulielmi a Sancto Amore, etc. in Universitate Parisiensi. 14. LISER TERrius, capur xii. 529 PROHETIX DE FRATRRUS NOVÆ RELIGIONISs ix ExTREMO VENTURIS. uxd exsurgent homines novæ religionis qui istos T prædicatores sapientia, potentia, pauperiè et fervore spiritus superabunt, propter ultimam tribulationem, quæ tunc Ecclesiam perturbabit. Vidi eorum vitam, vestes et numerum copiosum. Duplici tantum utuntur indumento, quorum interior albi, superior rubei coloris est, humanitatis Christi munditiam et passionis siĩmilitudinem repræsentans. Comam capitis et barbam prolixam prout creverit non atton- dent. Cingulo de oleo olivæ conſecto, hoc est de subere vel cortice olivæ præcingentur, in signum Ecclesiæ desolatæ. Nudis incedent pedibus, præterquam in locis ubi terra gelu constringitur, in quibus rufos portabunt calceos albis corri- giis ligatos, caligas non habentes. Capita lavabunt æstate in sylvis cum aqua; in hieme vero non, quia carent domicilio. In omni loco sunt advenæ et hospites non habentes domicilia. Argentum et aurum non habent absconditum, multa pau- pertatis ĩncommoda sustinentes. Quivis eorum defert baculum album rufo coloratum, habentem desuper in modum Thau eburneam crucem ad longitudinem palmi. Ebur indicit eis castitatem et omnem munditiam; baculus rubricatus 1 memoriam passionis. Intus parte una sculpta est imago pa⸗ tientis Christi, in altera, ascendentis: hunc in omni loco coram se tenebunt comedentes, bibentes, dormientes, oran- tes, per diem prædicantes, missas celebranies, confessionem audientes. Cum vero manu deponunt, ipsum terræ infigent lante oculos suosſ, ut supra Christi passionem aspiciant. Cum propter utilitatem vel necessitatem via eorum protenditur, debent[duo] unum asinum secum ducere, et aliquando in eo equitando requiescant; nec tune baculum juxta laiera reclina- 1. In summa margine cod. Blegitur: Isti venient anno Domini Moe. Do. Lo. vel LXo., et 30 annis in pace prædicabunt verbum Dei; postea veniet Antichristus. Similis nota marginalis reperitur in codice Ein- siedelnensi. 34 530 LUX DivixITArIs. bunt, sed coram se erectum tamquam Crucem Domini deferent reverenter. Asino sedent equitando, humilitatem Christi imitando; pedes etiam ipsorum tam graviter itine- rando læduntur, quod nequeant ſtotum jter] sustinere; cal- ceos a ſesto Omnium sanctorum usque ad Cathedram Petri tantum ferre licet. Nec pro libris nec pro aliis necessitatibus ab aliquo quidquam petent. Panem tamen humiliter petere possunt, cum non ultro exhibetur. Cum simplicibus et popu- laribus comedent quæcumque apponuntur eis, præter carnes. Non jejunabunt, nisi jej unia ab Ecelesia instituta. Talia sibi providebunt hospitia, in quibus dormire et orare possunt ab aliis sequestrati. Videntes fideles tantam sanctitatem, ædificati dabunt eis necessaria cum gaudio abundanter; cum viduis non hospi- tabunt. Lavabunt fideles cum devotione eorum pedes exaspe- ratos, gratias agentes Deo quia fovent Ecclesiam; et ungunt pedes eorum, viri ſnomine,] quia dii non sunt; quia permissum Mariæ est Magdalenæ ungere Dei Filium verum Deum, Cum attrita viderint vestimenta eorum, nova eis homines ministra- bunt. Offerentur eis plurima; refutabunt, s uadentes ea ipsi in pias causas misericorditer elargiri. Bis in anno capitula cele- brabunt, linducti per utilitatem et necessitatem Ecclesiæ]; in æstate in nemore, in hieme in civitate, in domo civium consulari. Si quis hunc statum aggredi voluerit, duo libro- rum genera debet habere: de majori libro prædicabit; libri principium est: Credo in Deum; deinde alii sermones sequuntur docte ordinati juxta catholicam veritatem. De minori libro, horas canonicas decantabunt. DE FILIO IMPERATORIS PRIMO MAGISTRO HUJUS ORDINIS. RiMus ordinis hujus auctor erit filius regis Romanorum. Nomen ejus[teutonicum] interpretatur coram Deo: Alleluia. Huic Papa proximam tribuet potestatem, deinde voluntarie eliget et a Papa suscipiet statum istum cum quo magni magistri vestientur imitantes ipsum, nec erunt ætate minores viginti quatuor annorum. Non assument aliquos l— LIBER TERrius, cpur Xii. 531 nisi sanos et valde doctos; oportet enim omnes sacerdotes, confessores et electos esse doctores. Primus magister voca- bitur princeps, qui quartus fratrum procedet, quia fides in ipso præcipue impugnabitur. Tredecim ex se unum præla- tum habebunt, qui Custos appellabitur, et semper tertius procedet. Est autem magna eorum auctoritas, quibus nullus Pontificum comparatur. In omni loco prædicare, confessio- nes audire, missas celebrare, eis interdicere nullus potest. In quolibet Episcopatu septem erunt ex ipsis, secundum septem Spiritus Sancti dona. In Archiepiscopatu tredecim erunt juxta formam conventus Christi. Romæ triginta erunt propter felix commercium venditionis Christi. Hierusalem plures erunt, quia occisus est ibi Christus. Minus capitulum post tres hebdomadas propter mysterium Trinitatis in civitate, cum quinque fratribus propter quinque vulnera Christi, vel cum septem propter septem dona Spiritus Sancti, vel cum pluribus secundum quod poterunt convenire. Infra refectio- nem, major in Ordine loqui debet de vita et exemplis Christi, et cæteri taceant. Super stramina dormiant, laneum pannum album habentes super stratum, et alium ejusdem coloris super se positum. Cervical ad caput inferiore panno tectum. Renes eorum sedendo nec jacendò molliter accubabunt, quia sani erunt usque ad martyrium sicut Christus. Verum quidam qui utiles ſuerunt et præ senio finem Ordinis nequeunt præ- stolari, si debilitantur vel infirmantur, hi molli stratu et delicato pastu refovendi sunt benigne, propter eorum consi- lium utile et salubre. DE PACIFIEO SrATU ET TEMPORE HoRUM FRATRUM Er ADVENTU ANTICHRISTI. c status sanctus stabit in pace bona per annos triginta, H infra quos sic docebuntet illuminabunt Ecclesiam, quod propter simplicitatem ignorantiæ a fide divertere non oportet. Heu! heu! post hæc consurget tribulatio; veniens enim tunc Antichristus principes sibi agglutinabit sæculares, per aurum et lapides pretiosos et per maximam falsitatem quam ————— E — S 532 LUx DivINITAris. diligunt et sequuntur. Adhærent ergo libenter excolentes eum tamquam[suum] Deum et suum Dominum, præstantes ei ducatum et sigilla sua cum litteris. Heu! tunc veniens ad clerum inveniet per avaritiam et per ingentem astutiam, et vincet eos facillime, et prosperabitur in tantum quod Epi- scopi et præœlati alii pauci in Ecclesia permanebunt. Tunc hi fratres sub periculo vitæ suæ fidem catholicam prædicabunt promittenies et dantes indulgentiam omnium peccatorum vere pœnitentibus, vitamque æternam sine purgatorio per- severantibus in fide. Quia hi fratres sancte vixerunt in populo, multi cum eis martyrium sortientur, multi Judæi et gentiles sensati fidem catholicam et baptismum sus—- cipient ab eisdem. Hinc indignatus Antichristus, graves angarias et minas ingeret his qui ad eorum sermo- nem accedunt: beati qui tunc eos audiunt et assistunt! Et tanta erit angustia quod se boni a malis separabunt, et corpus et quodeumque habent abjicient.] Tunc nuntii Antichristi venientes, prædicatorem sanctum transfigent ferrea phalanga propter doctrinam christianam, in qua oportet pendentem affligi ad terrorem et miseriam aliorum. Deferuntautem inter se sic transfixum ad spectaculum. Dolent et flent pii, irrident et gaudent impii. Tunc inspiritu Dei can- tat: Credo in Deum, et consolans fideles: Christiani filii Dei Omnes tunc sequentes eum, capti, tectis oculis flagellati, du- centur, sicut oves occisionis ad magnam aquam, ubi decollati mergentur in flumine; ubi vero aqua non fuerit, in campis occidentur. Ordinat autem Deus ut tegantur sanctorum oculi, ne vanissimam malorum gloriam, quam habent cum bestia, intuentes, moveantur ex humana fragilitate. Ipsum autem sanctum prædicatorem sic mortuum statuunt in excelso, in eo loco quo prædicaverat et passus fuerat. Post hæc, qui fidem Christi voluerint imitari erunt vivi martyres, et glo- riosi sancti. Tanta est Antichristi immanis potestas quod nullus ei poterit coαquari, cum Papa plus non prævalet contra eum, ad fratres convertitur, sustinens quod et illi. .IBER TERTIUs, cxpur xiii. 533 XIII. Doe AbVENrU ENxOCh Er ELIæ. uxc in adjutorium illorum Enoch veniet et Elias, qui A nunc in paradiso[sunt, ibique in corpore et anima in iisdem vivunt deliciis et eodem sunt] nutriti cibo quo Adam vesci debuit, si ibi permansisset. Vitant autem propter obedientiam Dei fructum arboris interdictæ. Hanc arborem ego vidi: magna non est, fructus pulchri valde, ut rosa, aspectu delectabiles, sed naturaliter acerbi saporis, peccati amaritudinem significantis; quam Deus noluit hominem acceptasse, quia hic fructus sic homini inconveniĩens exstat, quod adhuc toxicus est. Idcirco hoc lignum vetuit Deus homini, cui non malum creavit. In illa extrema tribulatione, cum hi fratres confortantes populum electum omnem ad passionem perduxerint, ipsi plerique adhuc viventes restant, quorum innocens tanta est tribulatio, quod eorum sancta promeretur oratio, ut ad eos tunc primum Deus mittat Enoch et Eliam, ut eos consolen- tur et educant de nemore, ut prædicent et ad mortem præ- parent. Hi duo de paradiso egressi, Dei veritatis sapientia pleni potenter Antichristo resistendo refellent. Ipsi plane ostendent unde sit, et cujus virtute signa faciat enarrabunt, et unde venerit, et quo fine sit cönsummandus. Videntes autem qui ipsum coluerunt, quia in reprobum sensum dati sunt, ut ipsum propter avaritiam et concupiscentiam suam pro Deo colerent,[quod Deus in eorum corda perspicue noverat], convertentur viri nobiles et speciosæ mulieres, qui a fide recesserant ſet Antichristum secuti fuerant.] Tunce justi occidentur, quia tunc Antichristus maxime dominabi- tur. Congregabit omnes ch:istianos qui reperiri possunt, et in plateis bullientes sartagines præparabit; et convocatis uxoribus et liberis eorum, cogentur eligere, a fide recedere aut his suppliciis interire. Respondebunt viri:„Eia, uxores, et non de nobis, sed æterna gaudia cogitate, offerteque vos hostiam, et sic non separabimur, sed pariter regnabimus.„ Tunc uxores dicent et liberi: Domine Jesu, fili Virginis —— ——— π¼ε̊˙ν Y ο ο ονιιιιι ιεεοε VI. 15. 2 4. 534 Lux DivixIxAris. pro te volumus libenter martyrium sustinere.«Tunc martyres cum liberis mittentur in foveam igne plenam, et super eos ignem, ligna, straminaque projicient, et cremabuntur. Angelus autem educet Enoch et Eliam de paradiso, quorum claritas et jucunditas non descendet cum eis. Aspicientes autem terram terrebuntur, sicut videntes mare, metuentes quomodo transeant. Tune suscipientes terrenam imaginem, mortales erunt. Cibus eorum mel et ficus; potus, vinum mixtum aqua. Anima vero eorum pinguedine Dei satiatur. Iter eorum ab India usque ad mare; quemlibet eo-— rum magna multitudo fidelium sequitur fugientium An- tichristum. Qui omnes tamquam canes rabidi occiden- tur, quorum vita toxica æstimatur. Tunc occulti Christiani, scientes se periculum persecutionis aliter non posse effugere, adhærebunt eis. Elias primo altissimæ cruci alligatus, clavis affigitur manibus, pro eo quod frequenter crucis gloriam prædicabit, et quæ in cruce pertulit Jesus Christus; ut diu- tino tormento attritus, a doctrina cessans, Antichristo adhæ- reat, non inſerent ei mortem. At ille sine voce obmutescens, pendebit in eruce tribus diebus et noctibus, confortans popu- lum donec emittat spiritum. Tunc vidi Dominum Patrem manibus Filii ejus animam suscipere, sic dicentem:«Veni, dilecte meus, jam enim tempus tuum et meum venit.»Et in splendore cœlesti deduxit eum Deus. Non sinetur sepeliri ad terrorem Christianorum; verumtamen aspicientes sacrum corpus, ad fidem magis moti et devotionem, venerabuntur; tanta ad hæc replebuntur dulcedine ex præsentia sacri cor— poris, ut mortem et terrena omnia parvipendant. Enoch supervivere permittet Antichristus; delectatur enim audire amnem sapientiam quam scit Enoch de Deo, ut subvertere possit eam, et ut ipsum Enoch sibi possit attrahere, ut sic toti mundo domineiur. Interim tot ab An- tichristo discedent, ut ideo durius contra Enoch agere incipiat. Tunc primum etiam Enoch aggredietur ipsum in hunc modum: Tu totius orbis flagellum, a Deo missus es prop- ter peccatum malorum et probationem eleciorum. Tu habens scientiam utriusque Testamenti, nunc vide quem tua facta exitum præstolantur, sicut vis et placuit tibi; secundum Scriptdram filius es perditionis, sicut ipse legis. Tu cœlum 1— l „ LIBER TEkKrius, capur xiII. 535 et terram non creasti, nec angelis vitam donasti; tu hominem non fecisti, nec animam nec corpusl, nec aliquam creaturam: quomodo poteris ergo esse Deus? Opera tua falsa sunt; veri- tas, Jesus Christus est, qui cum Patre vivit Deus. v DE MORTE ENOCH. Rarus filius perditionis respondet: Qua fronte me præ- f sente hostem meum nominas, cui gloriam meam ascribere non formidas? Ego me consolabor, et de te mundum libe- rabo. Accipite, inquit, eum et in os ejus picem fundite bul- lientem. Stringite duris loris collum ejus et obmutescat continuo hostis meus. Si sermones ej us pati possem, libenter diutius eum torquerem. Suspendite eum mortuum altius omnibus maleficis, ut omnes eum intuentes in Christum credere pertimescant. Blasphe mavit, reus est læsæ majestatis: doctrinam habuit vanitatis; ego autem per multa tempora sum prævisus; secundum doctrinam meam, prosperabitur vita mea.»Tunc Enoch intra se orans dicet: Sancte Pater et Fili et Spiritus Sancte, tu æterne et indivisus Deus, gra- tias ago tibi, quia me dudum elegisti, et tunc pro te me pati voluisti. Oro te pro tuis et pro meis ovibus jam sine pastore derelictis: conserva eas singulariter, et consolare familiariter. Suscipe animam meam, de corpore meo curam non gero. Responsum divinum quod tunc ei dabitur, et gratiarum actionem et orationem ejus vidi, et legi scriptam in libro &ternitatis, sic: Dilecte fili, ſestina valde nunc venire ad me, quoniam in te veraciter gloriabor. Hi, pro quibus oras, parvulos occανte per se baptizabunt, ego velociter eos de filio perditionis eripiam. In corde suo fideles permanebunt, et eos de laqueo desperationis custodia m. Veni, care mi, expecto te, tibique alludit anima mea. 22 24. 11 2 3 2 * —— οεεν. 43 Is 536 LUx bivixiræris. XIV. Dr srATERA IN MANU cHRISTI. RIr in die novissimo, coram summo Patre, in manu Jesu Christi gloriosa statera, in qua reponentur sanctissimi Christi labores et pœnarum, quas in mundo pertulit innocens, multitudo. Erit in hac statera innocens pœna, despectio, cordiumque molestia omnium, qui pro Christi amore sus- tinere hic supplicia meruerunt. Tunc erit æqua ponderatio meritorum, gaudebuntque qui ibi pretiosi thesauri pondera contulerunt: virginalem sanguinem, martyrumque propter Christum immolatorum, occisorum innocentum, et cum suo sanguine ponderabit propter innocentiam qua in morte cla- ruerunt. XV.[IN SEMIscrr ANIMA DEH CORPORIS ExSTINcrIOxRE. porExvSs Dei amor, tam suavem mihi vim intulisti, O ut anima mea cum angustia miraculum concupiscat. Quando enim cogito quod corpus meum in morte ita exstinctum fuerit, ut jam nec pati nec laudare debeat dilec- tum meum Jesum, tunc mihi tam gravis incumbit dolor, ut cupiam, modo possibile esset, ad novissimum usque diem meam producere vitam. Ad hoc me cogit ille fidelis amor, qui Dei absque me, nec mei est. Ideo dixit Dominus: Cum moritura sis, per totum tempus age pœnitentiam, quantum- libet sancta esse possis.»— Eia, Domine, rogo te, non moriatur desiderium meum, quando jam in corpore nihil mihi licebit mereri.»Dixit Dominus:«Desiderium tuum utique vivet, nec mori sane potest, eo quod æternum est. Igitur ad novissimum usque diem propter me expectet; rursumque corpus et anima simul venient; tunc ergo ea in unum iterum constituam, et me laudabunt absque fine, quæ mihi libenter a primo initio famulata essent; quippe tu cum Adamo propter amorem meum jam vivere voluisses, ei ideo omnium hominum molestias sustinere, et ſamulatum perficere propter me elegisti. Imo et hæc dicam: tuum esse ——— l 14 LIBER TERTIIUs, carur xvI. 5¹ usque ad novissimum stabit hominem.» Eia, mi dilec- tissime, qualis erit ille novissimus homo, ad quem se proten- dere debet vita mea? Spirituales viros in fine mundi vivere, multum erit difficile.»Sic respondit Dominus:« Enoch novissimus erit qui spiritualem vitam teneat. v Post hæc ostendit mihi Dominus hujus mundi finem. quando novissimi Fratres martyrio tradentur. Horum capilli non excisi fuerant ex speciali Dei consilio, per capillos enim ad arbores suspendi eos jubet Antichristus; in qua suspensio ne pulchra morte defungentur, cordi- bus intus dulciter cœlesti igne in tantum flagrantibus quantum in corpora sæviunt tormenta. Quapropter, inter consolationem Sancti Spiritus et miseræ carnis cruciatum positi, animam suam absque ullo doloris tremore exhalant.] XVI. ALLOOUrruR ANHHA coRοUοYFru.˙MRESURGENDI. 5 S11 dilecte mi, et consolare, recuperans omnes pœnas infirmitatis tuæ, despectionis, tristitio, exilli, læsionis, et laboris. Ortus est luciſer, videlicet nativitas Mariæ virginis et conversatio gloriosa. Refulsit sol Christus homo factus, opera ejus et glorificata ascensio. Luna in æiernum stabit; hoc est, nos resurgentes in æterna vita erimus immortales. Olim omnis salus mea fuit in te; nunc omnis consolatio. tua manet in me; nisi enim rediissem ad te, pulverem nul- lus erexisset te. ÆEternus dies illuxit, in quo nobis merces pro laboribus tribuetur.»Hæœc sunt verba animæ ad corpits guuι],ũaUn die resurrectionis novissimæõ. — VI. 35. 11 S„ — EEEEFEEEEEETECECCCC0C0CC0CCCCCCC0C0C0CCCCC000CC0C0CoC0 —ů————ů .— IIBER OUARTUS I. Excrrar AuOοn ANIMAM PIGRAM. nonx sic alloquitur animam: O stulta et insipiens A anima, ubi nunc es, et ubi est habitatio tua? Ad quid II. 23. vivis, et ubi requiescere poteris? Ex quo non diligis delec- tabilem Deum supra voluntatem tuam super omnem virtu- tem tuam? Respondit stulta dicens: Noli me inquietare excitando; nescio quid loquaris mihi. Amor dixit: Reginam excitare licet, cum adventus appro- pinquat regis. Anima dixit: Ego ordinem sanctum porto, jejuno,[vi— gilo,, sine[gravi] crimine vivo, satis ligata sum regula et conclusa. Amor dixit: Quid prodest quod vas vacuum multo li- gamine constringitur, cum tamen vinum effluere videatur. Impleatur ergo lapidibus, exteriorum scilicet laborum, et trausiioriis rerum temporalium cineribus. Anima dixit: Ego voluptate carnalium cognatorum. et spiritalium amicitia perfruor dilectorum. Et quomodo pos- sum voluptuose diligere, cujus speciem non valeo videre? Amor dixit: O! quod non cognoscis eum cujus nomen dulce tam frequenter audis! Plus versatur occupatio tua circa tuum caninum corpus quam erga eum, cujus nomen est Jesus Christus, cujus propterea gloria pri vabitur spiritus tuus. Anima dixit: Ego vivo secundum propriam voluntatem, 1 quam libenter expleo juxta meam possibilitatem. tνανναο l ——ů—— 8 LUX DivINIrAris. Amor dixit: Si Deo vis adhærere fideliter, 1 te cha- ritatem ejus sequi spiritaliter. 5 Anima dixit: In potestate et libidine mei corporis re- quiesco. Amor dixit: Erubesce, obsecro, quod nomine gloriaris religioso, et occuparis per omnia corpori tuo. 15 00 Anima dixit: Quomodo sustentarem et viverem, si tuis consiliis obtemperarem? Amor dixit: O infidelis ſqui animam adeo nobilitavit, quod[solus] cibus ejus sit Deus æternus, numquam impas- tum relinquet de terra plasmatum mortale corpus. Anima dixit: Tu dure increpas me; si scirem quis et ubi esset, ad eum adhuc converti sensus meus posset. Amor dixit: Si vis cum ipso in libertate jucunda et nobili habitare, oportet te primum habitationem pravæ consuetu- dinis abnegare. Anima dixit: Cum quid melius est cognovero, hoc eli- gere parata ero. Amor dixit: O quam multi hoc non faciunt, qui juxta doctrinam plura sapiunt ſet naturalem sensum], ut se tradant potestati nudi ac simplicis amoris, fiduciam habentes, in eo cui cura est de nobis; at mera simplicitas, quæ sinceritate pura Deum intendit, huic se ipse dignanter inclinat et proinde attendit. Anima dixit: Putabam ego cum religiosam vestem in- duissem, quod valde ardua conscendissem. Amor dixit: Quid prodest quod dormienti clara vestis in- duitur, eique ciborum apparatus deliciosus apponitur, cum his soporatus et dormiens non utatur? Eia, dilecta, permittas te excitari et vigila. Anima dixit: Eia nunc dicito mihi ubi sit habitatio ejus. Amor dixit: Nullus dominorum invenitur qui in omni— bus domiciliis suis similiter habitare valeat, præter ipsum solum, qui in pace sanctæ charitatis habitat. Ibi cum dilecta secrete colloquitur in angusta mentis solitudine, eamque complectitur in amoris sibi complacens plenitudine. Intuen- tem se amanti salutat oculo; deosculatur speciosam[divini] oris sui osculo;[ohi bene üübi et plusquam bene, in super- magnifica Boref contingit virginem tactu mundissimo, in flo- LIBER OUARTUs, cAPUr 11. 541 rido castitatis lectulo. Ibi provehitur ad aummum bonum?ꝰ et experitur amantissimum væ, cum conjuncta fuerit ei vere. Ibi ei erit bonum super bonum, et pax super pacem ex- zuperans Sensum omnem. Eia nunc, dilecta, non resistas, sed permittas ie amari, nec prohibeas id amare. Anima dixit: Qui cum amaritudine hoc prohibent? Amor respondit: Hi sunt qui se et alios suis iniquitatibus onerant et impugnant. Nunc quoque narrabo tibi quis sit de quo ũübi persuadeo. Ipse est celsitudo altissima, quæ se inclinavit in hujus vallis proſundissima, et hæc vallis infima elevavit se, et transcendit omnia cœlorum vestigia. O anima insipiens et stolida! circumspice hic infima, et leva oculos tuos ad illa tam sublimia; unge ocν³s tuos collVrio, ut videas eum cum quo Semper maneas. Anima dixit: Ex quo propter me Summus descendit ad infima, tribuitque se mihi cum omni creatura alia, perpe- tua mihi foret verecundia, quod mea turpia et vilia non dedi pretia, ut acciperem aurea et pretiosa præmia. Væ mihi! ubi fui infelix, et cæca, quod tamdiu vixi carens cha- ritate divina, per quam procul dubio omnes vicissem miserias et contrarias inimicorum insidias? Nunc ego paupercula, quamvis innumera neglexerim præmiorum merita, opto adhuc relictis omnibus mundanis, exire extra omnia, ut vadam ad amoris sublimia. Eia, amor, dignare me adhuc suscipere ut valeam in te quiescere. Respondit amor: Ego te suscipio; Deus enim omnibus communicat se et nulli se denegat. Intellige quæ dico: Hoc est justum commercium et æqua ponderatio: qui vult habere quod cupit, relinquat quod diligit; et qui quærit quod amat, abneget quod affectat. II. DE coLLOOο ARανο, ErH chHARITXTIs. ccunxRENS anima charitati, salutavit eam reverenter, di- O cens: Ave, mi sancta charitas. Respondit: Salvet te Deus, regalis anima. Anima dixit: O charitas, tu es valde perſfecta. I, 1. 542 LUx DivixrTAris. Respondit: Propterea sum super omnia præelecta. Anima dixit: Hoc opus tuum extitit ab æterno, ut celsitu- dinem sanctæ Trinitatis compelleres, ut se totam trans- funderet in humilem Mariæ virginitatem. Respondit charitas: O anima, hæc est tua gloria et glo- riatio sempiterna. Et dixit anima: O charitas, tu venisti nunc ad me, et omnibus quæ in hoc mundo habui et possedi expoliasti me. Et dixit charitas: O anima, fidele est hoc commerci um, et utilis commutatio. Et anima: Charitas, tu meam pueritiam adnihilasti. Respondit charitas: O anima, pro hac libertate tibi cœ- lestem concessi. Et dixit anima: Charitas, tu mihi florem juventutis abs- tulisti. Respondit: Pro hac multas sanctas virtutes retribui tibi. Et dixit anima: Tu mihi parentes et amicos et bona tem- poralia rapuisti. Respondit charitas: Eia, regalis anima, hæc est vilis que- rimonia. Et ait anima: Tu tulisti a me sæculum et honores ejus, et divitias ejus omnes. Respondit charitas: Hæc ego tibi omnia in una hora per spiritum meum, pro voluntate tua, restituam in hoc mundo. Et dixit anima: Tu me sic fortiter constrinxisti, quod corpus meum doloribus fere in nihilum redegisti. Respondit charitas: Pro hoc multa te cognitione ditavi. Et anima: Tu carnem meam et sanguinem meum ex— pendisti. Respondit charitas: Ex hoc purificata es, et in Deum elevata. Et ait anima: Charitas, tu es raptrix violentissima; ad- huc in multis es mihi debitis obligata. Respondit charitas: O anima, pro his accipe memetipsam. Et dixit anima: Nunc satisfactum est mihi centuplum in hac vita. Et dixit charitas: O anima, adhuc præter Deum, quem præhabes, possidebis regnum Dei. LIBER QuARTUS, carur iii. 543 III. DeE srupiosk ANIMA Ap DbEUR suux. rus, innumerabilis thesaurus in divitiis! incomprehensi- bilis in mirabilibus multis! majestas interminabilis in potentia tuæ nobilitatis! Quis mihi dolor sit, lad te suspirans] cum mihi parcis, omnis creatura narrare non sufficit; quia mœror est invisibilis; mors esset mihi dulcior quam pœna hæc intolerabilis. Quæro te meditationibus, sicut dilectum juvencula, modis occultioribus, fioque multum fra- gilis, Iligata tuis vinculis; fortius me est hoc vinculum, unde non habeo cor amore liberum. Clamo ad te cum desiderio in voce exuli: expecto te cum cordis mœrore, nescia requiei; ardeo inextinguibiliter in tui amoris calore; sequor, te festina currens in unguenti odore. Si gigantis vires haberem fortis- simi, illas vere consumerem currens, et quærens vestigia Sponsi velocissimi. Eia, dilectissime, noli me diu præcurrere; requies- ce suaviter, ut te comprehendam veraciter. Eia, Domine, cum mihi omne quod a te habeo abstuleris, præsta mihi per gra- tiam, quam canis habet per naturam, ut tibi fidelis sim in mea tribulatione, sine tædio ſet diffidentia]. Hoc magis procul dubio quam cœli gaudia cupio. DOLET ANIMxXA QUOD PARCIT EI DEus. oLunRg&A mea, audi me: Divina] sapientia mea sic excellit te, quod ordino dona mea in te, ut corpus tuum fragile valeat sustinere. Occulta tua infirmitas prævalet invenire; cordis tui molestia cogit me; cursus tuus velox post me et sistit me; nam quæro etrigeriumg l in tui cordis munditia, in quo constrietüs sum per vincula cordis tui; suspirium tuum abstulit a te justitiæ meæ judicium; concordat nostra affectio; nam quacumque dividamur, nolo esse sine te, et tu langues, nec quidquam prævales præter me. Quantumcumque leviter tangam te, valde tamen affligo te in fragili tuo corpore. Si tuis votis annuens, tibi semper afferrem me, in terris ipse 1125 — —— ＋˖C——=＋ 544 Lux DivixrTTAIIS. pri varem me hospitio grato, tuo pectore. Mille corpora nequa- quam possent amanti animæ plene exsolvere vota sua. Ideo tanto martyr gloriosior. quanto amor fuerit sublimior. Dicit anima O Domine, nimis parcis putrido carceri, in quo bibo aquam mundi, et manduco cum miseria buccellam panis subeinericii ſinfirmitatis meæ]; vulnerataque sum ad mortem telo amoris tui igneo, nec unguentum adhibes ut a dolore me liberes. CONSOIHATIO SpPONSI AD ANIMAN. PREDILECrX Domina, quamdiu cruciaberis hac impa- O tientia? Cum te vulneribus gravissime saucio, tunc tibi mox unguenta salutaria amanter adhibeo. Divitiarum mea- rum magnitudinem sola possidebis, et super meipsum potes- tatem habebis. Ego ex intimis meis amo te. Si stateram habueris, aurum a me quamplurimum reportabis. Omne quod propter me gessisti, omisisti et pertulisti, æquo pondere et mensura bona tibi restituam, teque super meipsum liberaliter secundum voluntatem tuam, in æternum gratis constituam. Anima dixit: Duoquæro a te Domine, responde mihi secun- dum gratiam tuam. Cum oculi mei tristantur exuliter, et os meum tacet simpliciter, et lingua ligatur misere, sensusque mei omni hora quærunt quid mihi sit, tunc totum, Domine, mihi est post te. Cum caro mea deficit, sanguis exsiccatur, ossa figiscunt, nervi contrahuntur, cor liquescit præ tuo amore, anima fremit famelici leonis more: quomodo mihi tunc sit, et ubi tu sis indica mihi, Domine prædilecte. CONFABULATIO SPONSI ET SPONSÆπ VALDE DuLCis. EspoRονẽ Dominus: Tu es velut sponsa recenter nupta, a R qua dormiente dilectus latenter recessit, super quem cor suum inclinaverat plena fide, cujus absentiam nec horam poterit sustinere. Quæ cum vigilans eum habere non poterit, LIBER OUARTUs, cærur 111. 545 imaginem ejus sensu revolvit, unde dolor inchoat et querela plangit. Antequam sponsus sponsam traducat ad propria, frequenter tristatur sponsa carens ejus præsentia: ego ad te venio pro meo desiderio, cum volueris. Interimdisciplinata esto et quieta, et tuam tristitiam lubi possis] occulta: ex hoc enim incrementum suscipit amoris tui virtus et potentia. Nunc dicam tibi, ubi tunc sum: in memetipso sum, in omni loco et in omni creatura sicut fuit ab initio. Expecto te in delicia- rum horto, et flores unionis dulcissimæ tibi carpo, lectumque [sanctæ] cognitionis de gramine odorifero tibi sterno. Sol splendidus meæ deitatis fulget super te, de mirabilibus absconditis delectabilitatis meæ, de quibus modicum fami- liariter decerpsisti. Ibi inclinabo ad te arborem Trinitatis altissimam, decerpesque inde viridia, alba et rubea sapidis- simæ humanitatis meæ poma, et obumbrabii te Sancti Spiritus umbra ab omni terrena tristitia, et fugiet a te cordis molestia. Cumque arborem circumplexa ſueris, docebo te Virginum canticum, melodiam, verba, dulcem resonantiam, quam nequaquam capiunt qui carnis voluntati serviunt: quorum tamen erit dulcis conversatio.] Canta nunc, dilecta mi, ut audiam, si tu nosti. Anima dixit: O Domine, rauca sum in castitatis gutture; attamen tuæ dulcedinis cithara resonantiam mihi contulit ut possim cantare hoc modo: Domine, sanguis tuus et meus est unus impollutus; amor tuus et meus est unus indivisus; indumentum tuum et meum est unum immaculatum; os tuum et meum est unum osculis carnis intactum; pectus tuum et meum est unum incompres- sum ab omnibus viris præter te solum. Hæc sunt verba Cantici virginalis. Vocem vero amoris et sonum cordis non exprimo, quia calamo scribæ non pingitur quod lingua non exprimitur. 1. Caniicum virginum. Cod. B in marg. Cſ. Supra, pag. 507. 3— l. 9. I. 10. 546 Lox bivixrrAris. IV. DE coLLATIONRE ANIMAÆ Er cokrokls. onrus meum longo languore torquetur, et anima mea laltissimis deliciis] fovetur: vidi enim Dominum meum, et ulnis meis circumplexa sum eum; ex hoc enim patiturp aupercula nec quiescit; trahit lillel et lista] fluit, nec intra se capitur, moram non sustinens qua eam plenius amplexetur. Loqueretur libens, sed non potest; namque est mirabili majestatis unione constricta]. Paulisper derelinquitur ut desiderio placeat, quæritque mox laudem ejus, quam ad votum nequit invenire, cunctis exponi pœnis cupiens infernalibus ut Creatoris laus ab omniĩ creatura fieret infinita. Intuetur dilectum dicens ei: Domine, benedic mihi, obsecro v. Ille eam rescipiens retrahit salutans verbo mellifluo, quod eloqui non prævalet humanus sermo. Tunc corpus eam sic alloquitur:« Dic nunc ubi fueris, jam enim virtus deficit membris meis.„C Tace, stultum, ait illa, ego dilecto meo adhærebo tuæque mortis pœnas non curabo. Ille super me gaudet, ego pro eo torqueor: hoc est ejus tor- mentum; utinam ab hoc nunquam liberer. Hoc te tormen- tum arripiat et nunquam ĩd effugias. Amen.„ Sic maledixit mihi Dominus dicens: xCorpus tuum moria- tur: sermo lobmutescatl, oculi tenebrescant, cor iuum effluat, anima tua ascendat. Corpus tuum adhuc in terrà maneat, sensus corporeus evanescat, spiritus tuus sanctæ Trinitati assistat. v O tu mons ardens, o tu sol electe, o tu luna plena, o tu fons absque fundo; ſo altitudo inattingibilis], charitas inac- cessibilis,[sapientia usque proſundissima] misericordia inexoptabilis, fortitudo invincibilis, corona venerabilis, te laudat homo miser et humilis. Habitantes in summitate veræ charitatis, ædificantes supra petram immutabilis veritatis, fructificantes perseverantiam in perfectione operum pietatis, hi in excelsis habitant. [Glosa: id est, supra Seraphim. Mundi triumphans vanitatem carnisque illecebrosam vo- luntatem, ac diabolicam perversitatem, Deum vere diligit, quem nec mundi adversitas, nec carnis infirmitas, nec diaboli frangit crudelitas; amat enim, amorque vincet, vincit omnia. * Eane N ode ＋ LIBER QUARrus, cæpur v. 547 V. COLLOOVUNTUR SIuxUL DEUs ET ANIMA. no quasi ros veniens ad dilectam, ipsaque sicut lilium E germinabit. O rex æterne gloriæ, corona principum, sapientia magis- trorum, largitor omnium bonorum, redemptio captivorum. Tu aspectu desiderabilis, eloquio dulcis, amplexu delec- tabilis, tuum me vincit miraculum; gratia me oppressit. O Petra altissima excellenter excisa, in te nemo nidificat, nisi columba et philomela. Bene venisti, columba mea dilecta, volando supergressa es terrestria, pennæ attigerunt cœlestia. Sapor tuus ut botri, odor tuus ut balsami, lux tua lux solis, communicatio summi amoris. O fundens largiter dona, fluens in amore, ardens in con- cupiscentia, liquescens invicem cum dilecta tua. Tu re- quiescis inter ubera mea; langueo et deficio in absentia tua. Ad hæc sponsus: Tu rosa in spineto speciosa; apis in melle operosa, immaculata columba in conversatione, rutilans sol in splendore, luna perfecta in tua statione, àa tuo con- spectu oculos meos nequeo avertere. Blanditur sponsus sponsee: Tu es meum cervical molle, lectus delicatus, requies occultissima, concupis- centia profundissima, gloria excellentissima; tu es vo- luptas meæ deitatis, thronus humanitatis, rivulus mei caloris. Ad hæc anima: Tu es Sion meæ contemplationis; meorum pastus et refectio oculorum, perditio mei, oblivio temporis, status cordis mei, et strepitus casus, et abstractio omnium virium mearum, summa et infallibilis securitas. Amor sine cognitione animæ sapienti videtur obscuritas; cognitio sine fruitione videtur ei infernalis pœnalitas, et nisi fruendo moriatur, nulla consolationis gloria sublevatur. O sponsa, tu es columba sine felle, virgo sine corruptione, miles sine vulnere, servus invictus. Quatuor hæc sunt quæ in suo prælio probat Deus.] Respondet: Eia, Domine, lama me fortiter,, ama me[frequenter et] æternaliter; amor tuus 18 12. 20. ————ů—— 22 Iu * — *öꝛͥvu˙˙.r 58 Lux Divixrr&ris. quanto fuerit frequentior, tanto sum mundior: quanto fortior, tanto] efficior pulchrior; quanto vero fuerit diuturnior, tanto fio in hac vita sanctior. Dicit ei Dominus: Quod amore ſrequenti te visito naturæ meæ est; amor enim sum: quod amore fortii te prosequor concupiscentiæ meæ est; cupio enim et ego fortiter amari. Quod indesinenter te amo, æternitatis meæ est, qui nec principium habeo neque finem. Dicit sponsa: Gaudeo quod amare ¶debeo] eum qui me amat; quod utinam sic diligam ut in amore moriar, sine mensura, sine termino, quia fſortis est ut mors dilectio. Lætare anima mea, quoniam vita tua mortua est pro te in amore; quem reamato tam fortiter ut pro eodelecteris mori viriliter;sic ardebis ĩnex- tinguibiliter, sicut ſvivus] carbo in igne grandi summi ardo- ris, erisque plena amoris quo nunc tam suaviter perfunderis. Anima ad intellectum: Non necesse habes amplius me instruere, quia averti non valeo ab amore; ejus semper volo esse captiva, sine quo subsistere non potero, Salva vita; ubi manet, ibi ero; cum mortua fuero et tum vivo: hæc stulto- rum stultitia qui carent cordis molestia. Hostium tuorum malitia decorabit te; virtutes cordis tui honorem tibi conferent; opera tua bona corona capitis tui erunt, amor inter me et ie mutuus exaltabit te, miraculum meum delectabile sanctificabit te. ö Respondet anima: O prædilecte, despectionem immeritam delectabiliter accepto; virtutes cordis desideranter accepio; bonis operibus, proh dolor! vacua sum et careo; amorem nostrum mutuum heul destruo non modicum et infirmo; tuum gloriosum miraculum expavesco, quia me indignam penitus recognosco. Christus in regni solio gloriatur de amantis animæ desi- derio dicens: Ecce venit conscendens quæ me vulneravit; hec est quæ hujus mundi simiam abjecit, hæc ursum jinpu— dicitiæ crudelem devicit, hæc leænam immeritæ elationis suppeditavit, et avaritiæ lupinam ingluviem discerpsit. Et ecce ſestinans venit, exagitata tamquam cervus desiderans ad me fontem vivum. et tamquam aquila de profundo volitans in excelsum. NOKE er 7 — 1 LIBER OUARrTUs, capUr vi. 549 Tu valde festinas in amore, o regina, indica mihi quid attuleris in tuo decore. Respondet: Domine, mu- nusculum[meum affero tibi:] montes excedens magnitu- dine, mundum latitudine, nubes altitudine; mari est profun- dius, sole clarius, stellis multiplicius, terra ponderosius. O regina, imago meæ majestatis, glorificata assumptione meæ humanitatis, insignita spiritu meꝶ suavitatis, narra nomen oblati muneris. Respondet: Domine, hoc est oblati muneris nomen mirabile: cordis mei delectatio quam mundo abstuli et denegavi, ac in meipsa continui, omnique creaturæ abrenuntiavi. Nunc ultra portare nequeo, ostende ubi ea reponam, quæso. Respondet: Cordis tui delectatio- nem nonnisi in Corde meo deifico, et in pectore meo collo- cabis humano; ibi solum tibi erit consolatio, spiritusque mei deosculatio. VI. DoR vix AMANTIS ANIMÆ. LAxGUENSs amore anima, vis noscere vias tuas? Respon- dit: Eia, dilecte] Sancte Spiritus, doce me.— Cum dolorem contritionis, ruborem confessionis, satisfactionisque laborem transieris, post despectum ſamorem] sæculi, et tenta- tiones diaboli, et carnis illecebras, deinde propriam(se extollentem] voluntatem, quæ a tergo multos ne in via chari- tatis ambulent retrahit, cum Satanam cum suis complicibus sub pedibus tuis pugnando conculcaberis, tunc lassata respirando dices: O decore juvenis, delectat ine præsentia tua, ubi te inveniam? At ille: Audio, inquit, vocem quæ de amoris procedit valetudine. JIamdudum hanc concupivi, nec hanc nisi nunc vocem audivi; motus hinc ibo ei obviam; hæc est enim quæ dolorem sustinet et amorem portat. OUALUIrEn sroxsus Excirar Axina. Axn, luciflui roris tempore, hoc est devotionis intimæ, qua primum intus tangitur ſanimal, dicunt ei famuli, hoc est sensus corporei: Vestiri debes, odomina, et ornari. I. 39. I. 40. — — 550 LUxX DiVINITATIs. Respondit: Dilecti], quo, inquam, duci debeo? quo oportet procedere?At illi: Auribus, inquiunt, audivimus et susurrium intelleximus, in occursum tuum princeps[se] præparat, cum dulcis ros lucis effluxerit et avium concentus sonuerit. Eia igitur, o regina, ne tardaveris sed festina. His attonita sermonibus,(tunc dulcis] humilitatis se induit camisia, qua inferiorem se nullum patitur æstimari. Post alba veste sin- ceræ castitatis vestitur, ut nullam in se ſcogitatione, verbo et contactu] sinat maculam reperiri; mantello deinde claro famæ circumdatur, quod variis virtutibus deauratur. Proce- dit itaque ad nemora societatis sanctorum, ubi sonat phi— lomela dulcius vox concordiæ perfectorum et cognitionis melodia beatorum. Sed nondum adhuc comparet desideratus juvenis quem quærebat. Convocat ergo prænuntios: fidem Abrahæ, prophetarum desiderium, Virginis Matris humilem castitatem, Jesu Christi Domini nostri veritatis et gratiæ ple- nitudinem, electorum omnium sanctitatem; fitque choros ducentium jubilus spectabilis. Tunc adveniens juvenis dicit ei: Sic, dilecta mea, sic oportet te choros ducere, sicut hi qui te exemplis præcesserunt et tempore. At illa: Non pos- sum, ait, hoc facere nisi digneris manu me tenens præcedere. Si vis ut multum saliam, oportet me præcingere, sic in amore saliam, hinc in cognitionem indeque in fruitionem, de qua super omnem humanam æstimationem; ibi manere desidero, attamen ultra procedere contendo. Canit ergo juve- nis sic: Propter me festino ad te, tu vero propter te discede a me; tecum meum gaudium, et præter ie non jucundum. Et intulit: O pulchra, spectabilis, hæc chorea ad bonum tuum peracta est; delectaberis enim ad votum super Virginis Filio amabiliter;[quia nunc intus] lassata es in hoc choro. Veni in meridie ad umbras fontium, ibi mecum refrigerium habebis in thalamo amoris. Respondet ei: O Domine, omne excedit meritum ut tui amoris habeat consortium, quæ in se amore non calet nisi tuo munere moveatur. At illa famulis suis, id est sensibus[loquitur]: Cogitationum circuitu lassata nunc sum, cedite ſa me, exire volo] pro tempore, ut refrigerer in mea tranquillitate. 1. te præcinere. Cod, teutonicus. LIBER OUARrus, capur vi. 551 At illi: Sufficiet tibi[Domina], inquiunt, Magdalenæ re- frigerium, in dulcedine amoris lacrymarum.— Tacete, ait illa, ne faciatis impedimenta, quoniam non capitis verba mea. Bibam enim ad tempus et inebriabor vino impermixto; nec in pudicitia Virginum, vel patientia Martyrum aut consilio Confessorum, non in sapientia Apostolorum, nec in puritate Angelorum aut Baptistæ austeritate, aut infantuli Christi[lac- tis dulcedine, quæ parvulorum potus est, satietatem meam constituam. Omnis enim qui lactis est particeps, expers est sermonis justitiæ; penfectorum autem, de quorum numero um, solidus est cibus gquem paravit pauperi in dulcedine sua Deus. IIluc quia provectæ ætatis sum velut aquila convolabo, ibique in arduis nidum meum in Dilecti gremio collocabo. Quo si perveneris, aiunt, Domina, omnes excæcabi- mur; lux enim inaccessibilis est divinitas et ignea, illumi- nans quæ in cœlis et in terra sunt universa. Quibus illa: Piscis, inquit, in aqua non submergitur, nec avis aere suffocatur, nec aurum igne exuritur, sed claritatem induit et decorem. Omni creaturæ Creator contulit ut secundum suam naturam naturaliter operetur; quomodo ergo naturæ meæ possem resistere?] Et quomodo ego in Deum meum non festinabo, qui mihi pater venerabilis, frater desiderabi- lis et sponsus amabilis est? Quamvis non sapiatis, virtus ejus adurit vehementer, et refrigerat suaviter; ne turbemini, vestra adhuc doctrina egeo, postquam ab his ad vos rediero; mundus enim hic laqueis est repletus. Procedit ergo prædilecta ad speciosum forma, ad cubicu- lum secretissimum invisibilis majestatis, ubi lectulum amoris et amplexus invenit deificæ suavitatis. Dicit ergo sponsus: Sta, dilecta. Et illa: Quid, inquit, præcipis, dilecte mi? Respondens ille: Exuere, ait. Et de me quid futurum est, inquit, Domine Deus? Et ille: Sic, inquit, per unio- nem naturarum ineffabilis gratia nos conjunxit, quod divor- tium nullum poterit intervenire. Nullum Angelorum sed semen Abrahæ apprehendi, ideoque omnem timorem, verecun- diamque et ab extrinseco venientem depone virtutem, solam- que quam ab intrinsecus geris naturaliter, elige hoc nobile desi- derium fundoque carentem rectæ voluntatis concupiscentiam, quam meam adimplebo interminabili æternaliter largitate. 22 FFF˖˖ —— 17. 8 552 Lux Divixtræris. Et ait: Nunc, Domine, simplex et nuda sum mens, tu sponsus decorus gloria, interminabilis vitæ communicatio nostra fit nunc intolerabilis inquieti ardoris, et amoris quietis- simum silentium, juxta desideratam voluntatis utriusque vo- luptatem. Ipse se sponsæ et sponsa se sponso communicat, quid sibi tunc eveniat non ignorat, et hæc est consolatio quam exoptat. Brevis est hæc morula, ubi dilectus cum dilecta oc- culte convenit. Oportet ut inseparabilis separatio frequenter interveniat et indivisos disjungat. O amice Dei, hanc tibi amoris viam descripsi; quam Deus dignetur inscribere cordi tuo![Amen.] VII. onaTIO ET GRATIARUM àAcrio. vE Deus vivens, tu es præ omnibus rebus meus, hoc est mihi ineffabile gaudium, quod sine calumnia valeo loqui tecum. Cum insequentes hostes me exagitant, inter bra- chia tua confugio; ubi omnes molestias effugio, cum te incli- nas meo desiderio? tu scis quomodo animæ meæ chordas soles tangere; eia conſestim hoc incipe[quatenus te semper beatum esse oporteatl. Rex et Sponse meus carissime, sponsa sum ignobilis, tamen tu sponsus meus legitimus et amabilis; unde exultat mens mea mirabilis. Memento quomodo mundam animam in tuo foves gremio, et perfice hoc Domine] in me continuo, licet indigna sim omnino. Eia, trahe me sursum ad te, Domine, et ero munda et clara in tuo lumine,; si dimi- seris me, in meipsa remanebo gravis et tenebrosa. DE INTOL.ERABILI VERBO SALUTATIONIS. D hæc respondit Dominus: Mea resalutatio sic est ma- gnifica, quam si secundum meam effunderem in te potentiam, nequaquam mortalem retineres vitam. Tu vides quia est necessarium quod meam contineam potestatem et abscondam claritatem, ut in hac vita tuam detineam morta- i= LIBER QUARTus, capur vili. 553 litatem; nam ad hoc tendit tua dulcedo in æternæ dignitatis excessu, et chordarum mearum harmoniam tibi resonabit, prout amoris tui fidelis longanimitas promeruit. Interim ani- mam tuam cœlestium chordarum symphonia temperabo, ut possis æquanimius expectationis diutinæ tædia tolerare. Oportet namque illustres sponsas ac nobiles milites cum pretioso apparatu divitius ac solemnius præparari. Anima veritatem experta sic locuta est: Domine, corpus meum mortuum est, amota et elongata a me omni sensibili pravitate; propter quod inimici tui a facie sua me tamquam cadaver fœtidum projecerunt:(sed, Domine,] anima mea vivit in te, unde diligentes te diligunt me. Eia præcordialis sponse, mi dulcis Jesu Christe, ego sine intermissione in medio cordis mei pono signaculum crucis tuæ, ut contra omnia terrena sit mihi obstaculum et munimen, rogoque te ut extra hæc omnia me custodias impermixtam; nam quantumcumque sancta, me tamen valde extra te movent; quod quia sustinere non valeo, toto conamine ab ipsis discedo. VIII. oRXTiO 4D PATREM ET FLiun Er spiRITUNH sàxNcrUxM. OMNα Jesu Christe, qui es fons affluens de corde Patris DB tui sine initio, natus de purissima Maria virgine fem- pore præſinito, qui cum Patre et Spiritu Sancto ſunus spiritus,) una es voluntas, una sapientia, una potestas, una summa virtus, omnibus prædicans sine fine. Domine, Deus æterne Pater, quia ego omnium indignissima de corde tuo per crea- tionem processi, et, o Domine Jesu, quia de latere tuo ꝓer redemptionem sum genita, et de utriusque Spiritu purificata, invoco te in tribulatione dicens: Domine Pater cœlestis, tu es Deus cordis mei; Domine Jesu Christe, tu es redemptor vitæ meæ; Domine sancte Spiritus, tu es sanctificator animæ meæ; et tu, o beata Trinitas, es unicum refugium meum et mea requies æterna. Deus conversus ad animam dixit: Tu es fundamentum gratiæ effluentis, tu es gloria virgineæ castitatis, flos excelsæ V. 6. ———kͤÃͥ———ů— III2. 554 Lux Divixrræris. jucunditatis, speculum internæ domiĩna et magistra diabolicæ cohortis. IX. DE UNGUENTO spiktrALI. Urcis Jesu, pulcherrima forma manifestata exuli animæ meæ in dolore pariter et amore, laudo te in teipso in amore, in dolore et in dilectione cum universitate creaturæ; hoc enim delectat me præ omni re. Domine, tu es lux omnium oculorum,[tu es] delectatio ſomnium] aurium,[tu es vox omnium verborum, tu es virtus omnis pietatis, tu es doc- trina omnis sapientiæ, tu es vita in omni vivente, tu es ordi- natio omnis naturæ. Tunc Deus amantem animam laudavit, quod ĩta se dulciter delectaverat: Tu es lux coram oculis meis, tu es cithara in auribus meis, tu es] vox verborum meorum, intentio sanctitatis meæ, honor sapientiæ meæ, vita in mea vita, laus et ordinatio in essentia mea. Dicit anima: Domine, tu omni tempore amori langues post me, sicut satis osten- disti in te. In libro divinitatis tuæ descripsisti me, in humanitate tua depinxisti me; tu in latere tuo, in manibus et pedibus sculpsisti me. Eia! indulge mihi, Domine, ut unguento ſte] perungam. Respondit Dominus: Et ubi com- parabis hoc unguentum? Respondit anima: Domine, cupio scindere cor meum, et te reponere intra ipsum. Dixit Dominus: Numquid vales suavius et dulcius mihi unguen— tum adhibere, quam ut locum des mihi in anima tua sine inter- missione movendi? Dicit anima: Domine, si dignaberis me in domum tuum suscipere, semper volo medicina vulne— rum tuorum existere. Respondit Dominus: Ego te sus- cipiam; verumtamen fi delitas mea jubat te expectare, amor meus laborare, patientia mea tacere, pauperiem sustinere, des- pectio mea supportare; delectatio meæ sufficientiæ non queru- losam esse jubet, victoria mea in omni virtute proficere et proficere; finis meus præcipit te multa portando tolerare. hinc erit tibi gloria, cum alleviavero onera tua gravia. LIBER QOuARrus, cæpur x. 555 X. MisERA coxsOLATORRM ALUOUrrun. NmA exul, quam Deus a dulci amore elongaverat et A cruciatibus amando augebat, sic querulando exclamat: O væ] quam graviter dives quandoque tolerat, quod post honorabiles divitias paupertatis opprobria magna portat! Dicit ergo: Eia, Domine mi, pauper sum valde corpore debili, exul nimis in spiritu flebili; nullus enim in spiritali Ordine constitutus coram me legit tuas Horas canonicas, vel Officium Missæ dicit. Tunc[dixit] amabile os, quod mentem meam vulneravit, verba magnifica quæ nunquam digne audivit auris mea: Tu es desiderium meum, amoris sensus, pecto- ris mei[dulce refrigerium, oris mei] fortissimum osculum; mirabilium meorum deliciosum gaudium; ego in te et tu es in me. Non propius possimus convenire, quoniam in unum confluximus, et in unam formam figurati sumus, et sic jugiter[ſindefessi] permanebimus. Et anima ait: Eia prædi- lecte, quomodo sic intime loqueris ad me, non audeo hæc verba cum lætitia cogitare, quia canis mortuus, scilicet corpus meum, misere semper fœde in naribus meis olet. Audio quod hostes mei contra me fremunt assidue, nec sensum capio quid mihi immineat in extremo. In conspectu tuo tantum- modo meas miserias recognosco. Sicut, Domine, abstulisti mihi et promisisti, obsecro, ui eveniat tibi; promisisti enim quod ex hoc laus tua proveniat. Sic respondit Dominus: Mea profunda protectio et lata deambulatio, excelsum desiderium, et diutina longanimisque expectatio, rursus oportet tibi doc- trinam adhibere. Disciplinam suam sine gravamine non possunt nobiles juvenculæ exercere; oportet namque ut omnia membra sua arctando cohibeant, frequenterque coram magistra disciplinæ, tremulæ consistant. Sic sponsis meis in terris corpus suum pro disciplina compede est alligatum. Ego in terris pro tuo amore fui circumdatus angustiis: ini- mici mei coram oculis meis porta verunt mortem meam eru- deliter in manibus suis, sustinuique in despectionibus super- borum quamplurimam egestatem, et in his omnibus fidu- III. 5. Lenn — * —* —— ———— 9323 2 556 Lux DivixIT&Aris. ciam habens in Patre, supersperavi ad inæstimabilem bonita- tem. Secundum hæc verba dirige mentem tuam. CoNSOLXATA GRATIAS AGrr. v, Deus, illustras animum meum, sicut sol aurum; cum T conceditur mihi quiescere in te, magnæ sunt deliciæ meæ; tu, anima mea induis te, et tu es vestis proxima qua anima mea vestit se, qua dum spoliatur, cordis molestia generatur. Si amor tuus convalesceret ad me, cito eriperet de hoc corpore, ubi te sine intermissione possem ſad votum] diligere; carmen tibi cecini, nec adhuc habeo quod volui. Si tu mihi velles canere, perciperem quod merui concupis- cere. Cum splendeo, tu radias; cum fluo, humectaris; cum su- spiras, trahis cor meum in te; cum ploras pro me, inter bra- chia mea sumo te: cum amas me, simul unimur, et sic uniti nunquam dividimur; verum deliciosa expectatio duorum est in amoris vinculo. Tunc expecto famelica et sitiens, festinans et delectans horam jucundissimam qua de ore tuo deifico fluunt verba melliflua, quæ auris non audivit, sed et solus spiritus percipit, et qui mundi prospera despicit; et qui inclinat aurem suam ad verba oris tui, sitienti suavem odorem Spiritus tui. Ego peccatrix et pigra, olim orare volui; Deus vero vide- batur averti et quod nullam mihi vellet gratiam imperiri. Cum ergo pro infirmitate corporis, miserabilique obstacu- lum videbatur esse, spiritu vellem contestari: eia, inquit anima mea, memorare omnis fidei, laudaque dilectum tuum et dic: GLORI4 Ix EXCRUSmJs Dxo. In hac laude resplenduit lux animæ, in qua vidi Dominum in sua majestate et immensa claritate. Habebatque duos aureos calices in manibus suis plenos vino vivo; in sinistræ manus calice, vinum erat rubeum afflictionis et pœlα]; in dextera, calix plenus con- solationis eximiæ. Et dixit Dominus: Felices qui hic rubeum bibunt vinum, licet utriusque vini ex æquali charitate propinem poculum meum, tamen vinum limpidum est W00 LIBER QuARrus, cArUr XI. 557 nobilius in seipso, et beatissimi qui et mero et rubeo ine- briantur vino. AFFLICTIO siMILEM FAclr DEO. MILIARIs anima rememorans Deo dona sua ait ad ipsum: Domine, tu dixisti: nullum donum hominis super terram quod non habeat flagelli disciplinam. Hoc mihi prophetasti ore tuo,/ et adimplesti in me frequenti verbere diro. Ante sex annos prænuntiasti mihi quod religiosi valde essent me persecuturi et despecturi, et nunc faciunt, et fece- runt hactenus malitiose duri mihi. Numquid, Domine, hoc est miraculum quod jussisti me desiderare? Respondit mihi Dominus et dixit: Pater meus dedit mihi potentiam suæ veritatis, et notitiam suæ sanctitatis; addiditque mihi multitudinem despectionis. Post autem contulit mĩhi gloriam ineffabilem et interminabilem dignitatem. Hoc modo assiĩmi- labo te prœstantissimæ Trinitati. XI. DE pRÆCIO ASCENS1ONIS GkKADU. Iwixæ allocutionis salutatio ex ardore fluens deitatis fervido, sua virtute corporis virtutes adimens, animam clarificat, ut se similem sanctis aspiciat, splendoremque cœles- tem in se recipiat: separatur itaque quantum potest a corpore cum omnibus viribus, sensibus, amoribus, voluptatibus ex- terioribus, remanente solo tamquam in suavi somno, spiritu vegetante. Tunc plenum Deum in tribus personis, et tres personas in uno Deo inseparabiles ineffabiliter contemplatur; quodamque modo inscruiabili eam salutando alloquens, regali indumento circumdata, ejus se sübdit delectabiliter voluntati; petit ergo et quærit omne quod concupiscit, daturque quod vult, et de omnibus quæ quæsierit respondetur. Quod si donum non tribuitur, vel responsio subtrahitur, ibi eidem protinus innotescit. Hic est primus ascensionis gradus. Pro- III 2. 16. „„„——7 33˖... 558 LUx DivIxITATIis. cedens ergo in familiari loco statuitur, in quo nec orare nec investigare quidquam licet; ibi enim solus cum sola deliciis. fruitur quas corpus nescit; silluc necrusticus cum aratro, nec miles cum clypeo appropinquat. Maria quoque Virgo Mater huic se pro disciplina absentat consortio. Progrediuntur itaque ad locum plenum deliciis de cujus gloria eloqui nec audeo nec valeo, et quia indigna valde et peccatrix sum obmutesco. Verum cum fine carens fundo carentem animam ad hoc sublime provexerit Deus, mente obliviscitur stupefacta hæc infima, nec meminit, si quando fuerit in terra. DE GRESSU ANIMX AD INFERIORA. uxrA vulgi proverbium: tunc cessandum est a gaudio, 4J cum prospera est ludenti successio. Dicit ergo florens sponsus: O dilecta, necessarium est te jam inclinari. Stu— pefacta illa suumque recognoscens exilium dicit: Domine, sic me hac tua dulcedine inebriasti, quod nullo te in cor- pore meo laudis prosequi possum ordine, nisi exilium sus- tinendo patienter, et carni repugnando valenter. Et spon- sus: Eia, inquit, columba mea, vox tua est auribus meis dulce organum, verba tua oris mei electuarium, desideria tua sunt pietatis meæ donum. At illa: Sponsa sum, ait, et sponsi voto pareo et præceptis. Tunc Suspirans ex intimis, ut moveatur corpus et dicat: Ubi eras Domina? En rever- teris amabilis, pulchra, fortis, ignea, sensibus plena; tua deambulatio sustulit meum colorem, omnem depulit et valorem. Tace, miser, refert illa„noli querulari, tibi volo semper adversari; hostis mei victoria profectus meus est et jugis lætitia. 0 * DE EFEFECTIBUS sALUTATIONIS DIVINÆ. æc dulcis salutatio de qua dicemus, est indeficienti Deo in aridam profluens animam; venas habet continue manantes novæ cognitionis, contemplationis, fruitionis, ex LIBER QUARrus, cærur xii. 559 superingenti novitate præsentiæ conditoris. O dulcis, ignite, florens, interior et exterior, Deus meus, qui hæc minimis con- tulisti; experiar, obsecro, quæ tuis majoribus reservasti, et te timentibus abscondisti, et tolerabilis mei erit omnis pœna quam peccatoribus delegasti. Hanc qui consequi desiderat lsalutationis] gratiam, super se elevetur et in oculis Suis ut parvulus sit necesse est, et ad nihilum redigatur. In hac salutatione libenter vivens moriar, nec ab hoc voto ignoran- tium me deterrebit simplicitas, qui diligunt nec agnoscunt. Horum cæcitas reprehensibilis non est; cognoscunt enim in parte et non sicut videntes, per Speculum et in ænigmate, necdum fſacie ad faciem, ambulant enim, pen fidem Spem inquirentes. XII. DE suscEpTIONE AMuANTISs ANIME IN cœLESTIBus. uñ amans Dominum anima cœli intrat regna, disciplina fulget et sapientiæ claritate. Intuetur Deum lætissime et ab ipso suscipitur gratissime, laudem ejus tacens et ardens desiderat. Tunc deifici cordis ardor, similis auro rubeo ful- genti in camino carbonum ignis, patens ei insiti ardoris, et in incendium trahit ipsam. Cumque sic magnus utcumque parvulam complectitur, et modicum aquæ vino jungitur; hæc a sua virtute deficit, et ad nihilum redigitur et nescit; cumque sic in salutari delecerit, tunc et ipse amore languet ad eam, in se permanens semper idem. Tunc illa dicit: Tu es dilectus meus, tu meum desiderium, tu fons inde- ficiens, tu sol nunquam occidens, et ego speculum in quo fulges. DE CRUCIATU ANIMÆE AB AMORE. Mxis virtus fideli animæ famulatur; voce querulosa O amori dolorem suum proſert anima etclamosa dicens: Eia, dilecta, tu mihi jamdudum famularis, indica mihi quis sit adhue status meus. Tu me agitasti, captivasti, vin- 1 40 1333. * — 560 LUx DivINITArIs. culasti, profunde et irremediabiliter vulnerasti, multasque cum clava plagas terribiles inflixisti. Indica ergo mihi,. obsecro, si tuam sævitiam evadere valeo. Mallem enim te non novisse quam mortem de tuis manibus evasisse. Respon- dit amor: Ego te agitavi delectando, captivavi concupis- cendo, ligavi gaudendo, vulneravi uniendo, plagavi domi- nando. Ego altissimi Filium de cœlo expuli, ego humanam vitam sibi abstuli, ego ipsum Patri cum gloria retuli. Et tu vilis vermicule, manus meas æstimas te posse evadere? Loquere, inquit anima, o regina, ego enim dilationem mortis timui, unde manus tuas evadere formidavi. Ad hæc amor ait: Cum captivis vita conceditur, panis eis arctus et aqua brevis impenditur; hæc est dilatio qua electi ab æternis epulis suspenduntur; cum autem mors vitalis ad— venerit, diesque sanctificatus illuxerit, brachlis te circumdabo, tuaque intima penetrabo, animamque a carne liberans, te amantissimo præsentabo. O amor, inquit anima, hanc lepistolæ] scripturam ex ore tuo depinxi editam; non dene- ges, obsecro, sigilli tui impressionem debitam. Amor respondit: Qui norunt plusquam se Deum diligere hujus sigilli Iocum possunt invenire; latet enim inter me et te. Anima: Tace, inquit, dilecta, nec loqueris ultra, ego cum omni creatura majestati tuæ prosterno gratias urgens. O regina, nuntia Dilecto quod lectus meus insignis est, et ego ejus amore langueo. Si hac in charta reprehensibilis est prolixitas, prati florigeri hoc effecit amœnitas. Cum gaudio deplangitur, quod anima in amore moritur, et vita ejus cum Christo in Deo absconditur. XIII. ouATIO àb0 cHARTrArEM CUα brus Esr. 1a! cara Dei charitas, animam meam amplectere, quia EI mortis væ si forem libera a te. Eia, amor, non sinas me refrigescere, opera mea mortua sunt cum non sen- tio te; o amor, tu dulcoras pœnas, et angustias; tu doctri- nam et solatium[veris] filiis Dei præstas. O amoris vincu- lum, tua suavis dextera potenier ligat omnia nova simul et LIBER QUARTUS. CKrUr xiii. 561 vetera. OAmor, tu facis luminaria magnifice ardentia, et leves culpas aggravas. Tu serviens non quæris præmia, cunc- tis creaturis ꝓro Christo subdita. Eia, dulcis amor Dei, cum nimis diu dormio et negligenter actito, fſac mecum clemen- ter, et excita me frequenier; canta mihi, ſo domina,] tuum canticum, quo tangis ſanimam quasi[dulce chordarum or- ganum, audiamque tuum clamorem. Eia, amor, tu me tibi subjice, libens succumbo tuæ victoriæ, et ut vitam meam interimas, summas æstimo delicias. O[Væ] Dei] amor li- beralis, cum multum nimis mihi parcis, hoc toto corde do- leo, et hinc querelas moveo. Amor, tua nobilis salutatio sanctæ affectionis est occasio; amor, tuà munda infestatio facit peccatorem vivere sine peccato; amor, tua fre- quens meditatio, statuit me in suavi dispendio. O amor Deus, quomodo tui impatienter careo, cum tamquam [tibi] aliena reputata fuero. Amor, quod tua me delectat absentia, jucunda est et cœlestis dementia. O amor mirabi- lis, quam beatus est quem tu erudieris! deliciosa est humi— litas, cum supplicat tibi quod ab eo discedas! Eia, amor, quam paucos reperis qui te totis viribus quæ- rant in lomnibus] rebus, qui te continuo fruantur studio, et ferventi desiderio affectentur ſut fiat] ab eis tua discessio. Multi sunt qui labiis te invocant, et moribus ut discedas provocant. Amor, adventus tuus et recessus gratus est æqualiter ordinatæ animæ et acceptus. Amor, tu operatus es omnia quæ facta sunt in nobis dilectionis mirabilia. Amor, tua nobilis puritas, quæ tamquam clarum speculum in casta fulget anima, affectum facit calidum in pectore virgineo Jesu Christo Domino. Qui amant in præcordiis et nitent cordibus, virgines juvenculæ sunt in choreis seraphicis. Amor, tua sancta miseratio est dæmonum læsio et sempi- terna confusio. Amor, tua pax suavissima mentis est tran-. quillitas et morum munda benignitas. Amor, tua sufficien- tia lætificat et liberat in paupertate voluntaria. Amor, tua perlectio non adversatur in adversiiatibus, nec querulatur cum fatigatur laboribus. 36 —— 31 562 Lux DivINITAris. XIV. oE ExckLLENTIA chARITATis. Chaniras quam spatiosum est lumen ſtuum in anima], O quam igneus splendor, quam incomprehensibile mirum, quam mulplex sapientia, quam citatum donum, quam forte vinculum, quam perfecta essentia, quam dulcis emanatio, quam magna divitiarum substantia, quam fidelis labor, quam sancta distinctio, lætificant animam et illustrant, cum his omnibus eam beneficaveris, et tua impleveris deitate! Tunc elevata sursum pennis columbæ, hoc est virtutibus, volare incipit, et assumptis pennis aquilæ ſerventi desiderio sequi- tur calorem solis ad sublimia, æstimans cuncta transitoria, frigida et insulsa. Tunc loquitur ex ore veritatis dicens: Domine, votum quod ad te in tua tractione habeo, sapientia quam in volatu concipio, ſunio] quam in tua voluntate com- prehendo, stabilitas quam tunc in dono tuo accipio, dulcis memoria quæ afficit me dum te[recogito, amor disperditus quo te] diligo, sic est in seipso dives et coram oculis tuis magnus, quod si tu nescires, non possent maris arenæ, aquarum stillæ, gramina et folia, lapides et ligna, omnes essentiales creaturæ, insuper et vegetabiles, pisces, volucres, animalia, vermes, volantes et repentes, dæmones, gentiles, Judæi, et omnes hostes tui, insuper et amici, homines, angeli, sancti, si loqui scirent et vellent, et clamarent sine intermissione usque in diem novissimum, vere, Domine, tu nosti, nequirent tibi[denuntiare] medium intentionis desi- derii mei, et angustiæ cordis mei, et clamoris animæ meæ, pro odore unguentorum tuorum et sine intermissione appenden- tiam indivisam. O Maria Domina, Dei mater, quid fieret si tu cùm Filio evolvere inciperes æternæ Deitati amorem, quem unita anima sine fallacia in hac vita in Deum portat, et contactum quo eam delectat. Domina,] lassareris et Filius tuus amens fieret, quia divini amoris ignivora virtus omnis creaturæ fortitudi- nem antecedit. K6 LIBER OUARTUs. capur xiv. 563 DE OFFICIO CHARITATIS. ninitio et ante secula Deum homini et hominem Deo 88 conjungere, et nunc et in perpetuum tui existit et erit otficii beueficium, o charitas benedicta. Te saluto, domina- triæx creatoris et oh nium creatorum; custodi, domina, ne querelas de ie moveam coram Domino meo pulchro; qui si tardaverit et moram fecerit, frigus me opprimet et gelida nimis ero; quod ne fiat, caveas, o regina, o regina! Tu me in Deum transtulisti, cujus amore feliciter sum constricta; o amor, adjuva me ut in ejus brachiis moriar, quæ amabiliter ine captivant. Verumtamen in hoc fragili corpore pœnas mortis exsolvere non recuso. O amor, omnium virtutum excellit iua potentia fortitudinem, tu aufers a me multipli- cem cordis molestiam; unde Deum benedico semper. Ego cerie virtutes non habeo, verum suis virtutibus Dominus mihi servit, essetque cordi meo supra mortem gravius tur- batio, si quidquam possem sine jipsius adjutorio. Quæcum- que de amore ore meo pronuntio mihi adscribere non præ- sumo; omnium enim electorum ædificatio in his verbis Dei bonitatis est intentio, ad quos pertinent hæc, intelligunt. Amor corda vacua replet ad se Su,irantia. Quod si rancore et amaritudine pleni ſuerimus, dulcedinis ejus capaces non erimus, sed tamquam vasa inutilia reputabimur et immunda. Bonam præsta, o amor suavis, noctem, in pace dormiam et requiescam.[Alleluia.] DE INSANABILI VULNERE CHARITATIS. Mon divinus septemplici principio insignitur: læta- bunda charitas vias et semitas Dei aggreditur, timo- rata labori Sacro substernitur, fortis manum mittit ad ſortia. amatrix non inficitur vana gloria, sapiens fulget cognitionis prudentia, libera vivit sine cordis molestia, potens semper manet in lætitia. 9s H ———————.————— ⁰ U 15 IV.I8 IV. 16. 564 LUx DlviINIT&riS. Amaritudo cordis provenit ex infirmitate humanita tis, gravitas corporis ex sola corruptione carnis, subti— litas ingenii ex nobilitate mentis, horror pœnæ ex magni— tudine criminis, valetudo corporis ex maledicto creatoris, exactum et invitum exilium ex corruptela perversæ volun- tatis, rarum solatium causatur ex inquietudine cordis. Anima quæ semel perfecto Dei amore vulneratur, nunquam deinceps a tam salubri vulnere medicatur, ut ejus oris os- culo perfruatur, per quod hujus vulneris inflictio generatur. XV. ok AFrEcrigus ET EFFECTIBUS CHARITATIS. ERA Dei dilectio quatuor affectionibus purgetur; prima est crescens desiderium; secunda affluens incommo- dum; tertia, mentis et corporis dulce incendium; quarta cum multa custodia perfectæ unionis vinculum. Ad hæc homo non pervenit, nisi commercium cum Deo ingerat, omne quod tuum est, inierius et exterius] offerens ei ſetsic ille tibi vere datl omne quod suum est, interius et exterius. Cum felix illa hora, qua Deus amantem animam sua excellenti consolatione visitare dignatur, illuxerit atque transierit, miro mentis gaudio fruitur, fiuntque ei cuncta dulcia quæ vanis homi- nibus sunt amara. Quod si tunc invenitur aspera, timeat quod unguento diabolico sit peruncta. Habet magnus amor hoc quodammodo naturale: multis non effluit lacrymis, sed ardet magno igne cœlestis adustio- nis; in quo fruendo longe ducitur extra sSe, manet tamen requiescens in se: ascendit fitque Deo proximus, manens tamen in semetipso intimus, comprehendit præ omnibus, nihilque retinet ex omnibus. O amor felicissime, ubi sunt qui te cognoscunt intime? Ipsi certe non sunt in se, imo succensi sunt ferventissimæ charitatis igne, nec unquam possunt ab ejus amore cadere. Quare? quia sic divinitate perfunduntur et circumdantur, quod quanto magis tentantur LIBER OUARTUs. capUr xvi. 565 tanto fortiores redduntur. Quare? quanto diutius in pugna morantur et amant, tanto eis Deus nobilior apparet, ipsique 8e in feliciores reputant et æstimant viliores. Quare? quanto enim sanctior amor, tanto anxietas gravior; quantoque con- solatio multiplicior, tanto timor constantior. Verum tamen amans anima nequaquam timet crudeliter, sed reveretur metuendo nobiliter. Duo sunt quæ plangere non sufficio miserabiliter querulando: unum est, divinæ bonitatis in hoc mundo oblivio, et spiritualium imperfectio. Hinc mul- tiplex casus necesse est ut veniat, quia perfecti homines nunquam a Dei gratia corruerunt. Amor Dei purus hæc continet in se bona: Pacem et concordiam cum Deo conservare, ut quidquid præter peccatum evenerii cum devotione gratias referamus. Secundum est ut donis, quæ a Deo percepimus, mentis et corporis bonum ordinare studeamus. Tertium est ut in sin- cera dilectione sine crimine cum bonis moribus coram Do- mino ambulemus. Quartum est ut omnium virtutum co- piam in nobis instituere totis viribus studeamus. O utinam, has haberem et in omnibus actibus et eventibus veraciter exercerem! hoc ego omni contemplationi præponerem, quæ haberi poterit in hac vita; quid enim prosunt sermones ma- gnifici sine misericordiæ operibus et mansuetudine cordis pacifici? Quid valet amor ad Deum cum persecutione bono- rum et innocentium proximorum? Dicit forsitan quis: si Deus mihi hoc donaret, facerem utique quod deberem. Audi nunc: Virtus partim ex Dei dono, partimque ex nostro dependet arbitrio. Cum Deus mentes nostras ad veritatem illuminat, exequantur in opere quod lux demonstrat. XVI.ͤ orp puagus sroxsis cuRisTI Er DiABOLt. vprrE nunc quæ scribo de spirituali sponsa et de sæculari ſemina. Sponsa spiritualis loquitur ex luminosa Spiri- tus Sancti gratia absque sui cordis molestia; contra, secularis VI. 30. III. 24 566 LUx DivixrrAris. femina de Luciferi malitia crudeli labore profert sua verba ex suæ carnis spurcitia. Duo spiritualium super terram sunt genera, quibus duplex exhibetur spiritus: mundis corde, qui sanctam intentionem hic fideliter in omnibus conver- santur, infundit omnipotens Spiritum suum, conveniuntque duæ naturæ limpidæ, scilicet: fervens ignis Deitatis, et anima fluens velut cera amore chäritatis. Ubi si fuerit oper- culum nitidum veræ humilitatis, lucebit procul dubio lux a longe contemplantis veritatis, quo multi illuminentur. O amans anima, nunc ditaberis divitiis que non auferuntur, et tamen paupertas remanebit. Ex humilitate homo dives effi- citur, et in disciplinatis moribus decoratur. Disciplina mo- rum exornat et nobilitat natales genitorum; charitas confert pulchritudinem et reddit laudabilem; despectio superborum elevat coram Deo animas beatorum. Hæc meditare, spiritua- lis sponsa, et in bonis operibus persevera, ut sic permaneas Sancta. Hostis antiquus invidis, superbis et amaris suum ingerit spiritum, qui ad mala inclinati sunt et charitatis bona ne- sciunt. Hi de crudelitate diaboli et ex invidia mali ꝛ2eli in pauperes nimis fiunt adeo crudeles, quod amorisdulcedinem nunquam percipiunt, nec sequuntur. DE SEPTEMPLICI AuoRE.— PpE I6NOBILLITATE MENTIS. rris amor laude Dei semper repletur; amor desi- derans afflictiones dulcissimas generat mundo cordi; amor quœrens sui solius est; amor agnoscens omnibus se communicat creaturis; amor resonans permixtus est tristitia et sensu hujus mundi; amor tacens sine labore ſruitur, quietusque longe graditur et à corpore non cognoscitur; amor purus est in solo Dee wanquillus; una enim conveniunt voluntate, nec licet hic cuiquam inte- resse creaturæ quantumvis sit nobilis. Hæc per cognitionem de libro vitæ æternæ sunt conscripta. Aurum persæpe cupro 1. Hic prior titulus tantum ad summam paginam inscriptus est, cum hac nota: in codice. LIBER QUARTUs. cArUr xvit. 567 falsificatur, et confunditur: sic per inanem gloriam et mentis extollentiam virtus a corde hominum deletur. Igno- bilis mens quæ temporalia inhæœrendo sic diligit ut nunquam ejus amorem experta sit, et in qua vox divina loquendo suave nunquam insonuit, proh dolor! in noctis tenebris semper fuit. XVII. DE AscENSU Er DESCcENSV MONTIS DEl. DuIIRABILIs charitas Dei, magna et sancta est virtus tua; 18 tu illustras animam, tu doces sensus, tu es virtus omnium virtutum. Bene mihi miseræ[rusticæ], quoniam merui te[o Dominal, videre! Eia, charitas, tu es deliciosa, et in omnibus actibus operosa: sentit enim anima mea quod omnis virtus übi ſest] subdita; verum tamen profunda hu- militas elatione carens in religione spirituali, et innata assumptaque castitas, quæ æquali puritate constant, charita- tem utrinque circumstant, et tamen ei substant. Charitas sensus perambulat et impingit plenis virtutibus animam; quæ cum augmentatur in anima, conscendit ad Peum avida, dilatans se fluida, ad mirabilia quæ occurrunt obvia; liquefit per animam ad sensus egrediens, corpusque huic participans servat in omnibus disciplinam. Nam vera Dei charitas pra- vos mores non admittit, quos etiam odit et excludit; attamen numquam anima sic charitate perfunditur, nisi quandoque tentationibus inquietetur, quod animalis homo non percipit, qui hypocrisi fallitur et succumbit. Cum charitas lin anima] ad perfectum venerit, tunc juxta vires hominis ad summa conscendit, quia ſin sua ordinaone modum servat amor; quod] si modum non servaret, ſeia! dulcissime Deus, quam] multa sanctorum corda purissima infirmata deliciis expira- rent! Cum anima amoris attractu et mira ſsui Deum venantis] cordis aviditate, ad Domini montem potentis ascenderit di- lectionis, et limpidæ cognitionis, tunc ſse habet] velut pere- grinus[qui montem multum anhelans ascendit, et inde] alteram partem montis cum timore casus descendit. Nam V. 4. 2 SLK — — 568 LUx DivixrrAris. diuturni caloris splendoribus inflammata, divinis amplexi- bus circumdata, humiliari incipit et refrigerari, quemadmo- dum sol de altissimis descendens sub terram mergitur, et Frigescit. Vere sic in corpore fit devoti hiominis et in mente. Homo charitate dives attractu humilitatis mergitur, et cedit donis Dei quæ menti ejus utilia sunt, quia nobilitate inten- tionis Deus et mens conveniunt; avertitque ab omni volup- tate rerum mentis oculum, ſde quo multum Deo laudem potest lucrari]. Corpus quoque humiliatur non modicum, dum hostes sustinens. ipsis tacens obsequitur et ab amicis ob honorem Domini segregatur. At anima, quia tunc prævalet, amplius se humiliat, ad locumque novissimum cum dili- gentia declinat, quem Deus in sua virtute possidetl. Et quo- modo hunc locum nominare audeo, his qui profundissimam humilitatem non cognoscunt? DE MULTIPLICI HUMILTTATE ET CHARITATE. RIMA humilitas in exterioribus constat videlicet, ut habi- P tus modestus et religiose formatus et compositus sit, et mundus in habitatione sancta. Secunda humilitas est in moribus et societate, ut sint concordes et pacifici in omni necessitate et operatione; hinc charitas augmentatur. Tertia humilitas consistit in sensibus, ut homo omni creatura rite utatur et frugaliter, et diligat ordinate. Quarta humilitas animam inhabitat: hæc est profunda et descendens, quæ dulcia in ipsa[amanti anima] et mirabilia operatur; hæc sursum compellit et elevat et in abyssum rursus retrahit et deorsum; hæc ſanimam] ad omnem deducit creaturam sin- gulariter et dicit: Nunc ſvidel: hæc te sua bonitate superat creatura. Deinde ducit ad inferni novissima et sub Lucifero collocat, quo, non potest deterior locus esse; ubi si secun— dum suæ voluntatis desiderium et Dei gloriam liceret persis- tere, hoc gaudiis omnibus præoptaret. Sic[paupercula] a mans anima præœdicta humilitate constringitur, quod nec timore terretur nec pudore confunditur, sed in his cœli civi- bus conformatur. Verum corpus miserum propter cordis LIBER OUanrus. carur xviI. 569 tenebras et Sensuum, concipiens timorem pariter et pudorem, quoniam adhuc mortalitate circumdatur et gravatur. Anima vero sic est in corpore pulchra sicut in cœlo, sed non sic secura; sic est potens, sed non tam constans; sic est amabilis, sed non tam læta; sic est audax, sed non tam fortis; sic est larga, sed non tam dives; sic est sancta, sed non ita sine culpa; sic est sibi sufficiens, sed non tam plena. Hæc anima est[sola] quæ hic respersa est humili charitate. Divina quæ attingere potest conscendit, quamdiu alligatur corpori, et descendit in profundissimum quod invenire poterit; tunc est perfecta in virtutibus et sanctitate; tunc ornari eam oportet pœnis in exspectatione longanimi; tunc conscendit fidelitas sublimia, contemplans cuncta jin sapientia, nec latet eam res aliqua, ne detur Deo ab ea laus et gloria. XVIII. DR MuLTIDLICI AuoRE. MoR liberalis ex miseratione sancta proveniens expellit A vanam gloriam et malitiam. Verus amor ex divina sapientia sufficientiam affert et expellit odibilem avaritiam]. Humilis amor sanctæ simplicitatis vincit solus superbiam, deducens potenter animam in sanctam cognitionem; stabilis amor ex bonis moribus elongat a se falsitatem; amor audax in actibus, sacris nititur consiliis in omnibus; amor contin- gens ex Dei ſamiliaritate excæat mundum absq ue labore; (amor devinctus ex sancta consuetudine nunquam requiescit, et tamen in se vivit absque labore]; amor ingrediens ex affluentia quiescit, amara reputans omnia præter Deum; amor clamans ex nobili impatientia nunquam tacet, oblitus omnium peccatorum; amor doctus ex Dei doctrina ſmultum libenterj inclinatur ut puer; amor pulcher ex magna potestate juvenem reddit animam, et corpus antiquum; amor amabilis ex[manifestis] donis Dei, querulantem animam consolatur; potens amor ex magnis divitiis in Dei dulcedine delectatur; amor occultus portat thesaurum pretiosum ex bona et sancta cordis puritate; amor clarus ex amica influentia, sine pœna punit et sine morte mortificat; amor sclavicus supra posse, nullus eum potest nosse. H II. 2. 570 Lox pivixrræris, DE LABORE CORPORALI. Lrrrupo animæ est charitas, de corporis castitate ſper baptisma] sacramentali; nihil enim charitate subli- mius, nihilque sacramentis ornatius. Errant ergo non me- diocriter qui crudelibus et inhumanis laboribus altitudinem veram se putant attingere, habentes incompositum et crude- lem animum; nam qui carent sanctæ humilitatis mansuetu- dine, quæ mentem in Deum ducit, rectissime in alta nequeunt conscendere. In crudeli enim corde semper latet hypocrisis in quo sub bonis operibus voluntas propria damnatur. Cupio dissolvi et in amore mori, si hoc digna essem pro- mereri. Eum namque quem diligit anima mea illuminatis vidi oculis ſin anima mea stantem]. Quæcumque sponsa dilectum suum tenet hospitio, necessarium non est ut eva— gando eumdem in extraneo perquirat domicilio; amor enim sequentem Se vel quæœrentem fugere non consuevit; cum fide- lis anima amans et Deum sitiens, ad eum aspiciens, oculos mentis frequenter dirigit, naturali motus nobilitate libens et gaudens eam suscipit, et super cor suum sicut Signaculum dignanter ponit; hoc insipientibus non præstat virginibus, nec datur Sponsis quæ affectione non calent nec amore lan- guent. Christus Sponsam Suimnm laudat dicens: Tu es lux mundi, corona Virginum, unguentum læsorum, fidelitas ſalsorum, sponsa sanctæ Trinitatis. Laudat vicissim Spvonsa Christum et dicit: Tu es lux in omni lumine, flos super omnem coronam, unguentum super omnem languorem; tu es immutabilis fidelitas sine fallacia, in omni hospitio dominandus, hilaris et jucundus. „ LIBER QUARrus. capur XX. 57 XIX. DE Tnigus Locis XLLOCUrIoxIS DIVIN R. nl sunt loca in quibus Deus animam loquitur. Primus 15 est sensualitas, qui Deo, diabolo, omnique creaturæ pervius est juxta hominis liberam voluntatem. Secundus locus, quo Deus animam alloquitur, intra animam est, quo nullus ingreditur nisi solus Deus; ubi, cum Deus loquitur, magnum, virtuosum, velox ac unitivum verbum sensus ex- terior omnino non percipit neque novit; ubi adeo humilia- tur quod nullam creaturam infra se valeat sustinere. Num- quid ergo sub diabolo humiliare se debet homo? Utique, memorando quod similitudinem dæmonis frequenter pec- cando induit et quandoque criminaliter assumpsit, divinam a se contemnendo removit, sibi mortalia vulnera infligendo. Anima Spiritu Sancto plena Ise cohibere non potest, imo] omnem terrenam declinat consolationem et lin consolatione] refugit voluptatem. Quæ vero proprium sequitur arbitrium, ad terrena flectitur, variis voluptatibus irretita. Tertius alloquendi locus est regnum cœlorum, cum Deus animam sursum elevat, cum deliciis sui amoris suspendens eam, ut suis mirabilibus delectetur. Eia, Domine Deus, miserere his qui hic in tui amoris ignibus sunt exusti, et his qui in humilitate ad nihilum sunt redacti. Respondit Dominus: Mea divinitas te exus- sit, mea humanitas te cognoscit, meus Spiritus in tua pau- pertate te sanctificavit. Qui multum amant, libenter tacent; qui non amant, observare amantes solent. XX. DE RESECTrU SPECULI DIVINI ET CANDELXBRO. MANs anima æternum respiciens speculum dicit: Inter me et te, Domine, pulchra sunt omnia; et inter damna- tas animas et earum sponsum maledictum diabolum cuncta VI. 33. Y22 III. 11. ½r ä ———— eee-. 572 Lox Divixrrris. sunt horribilia et crudelia; et cum in mentem venerit ama- bilis Jesus, contremiscunt et renovatur in ipsis cruciatioinfer— nalis. III. 12. Pauper eram, Domine, cum nec meditari, nec orare, nec amare poteram. Conabar tamen ad te sensibus exulibus, et dixi: Eia, Domine, quomodo nunc honorificabo te et lau- dem tribuam nomini tuo? Tunc dixisti indignissimo homini quem creasti: Laudem nomini meo pro defensione fidelis- sima decantabis; gratiarum actiones mihi refundes pro lar- gissimis donis meis; desiderium tuum mirabilium meorum dilatabis; finem perfectum et exitum hujus vitæ beatum precibus impetrabis. Interrogavit ergo anima cum timore nobili reverenter: Quæ sunt mirabilia quæ desiderare jubes, Domine? Quæ deinceps scripta sunt, scribo cum lacrymis; adjuvet me Deus lomnium pauperrimamj, ut cum Jesu per- maneam. Et dixit Dilectus ad me: Ponam lumen super candelabrum i, et omnes oculi qui hoc intuentur, ex hoc lu- mine radium splendoris in suæ cognitionis oculis perci pient specialem. Interrogavi iterum cum humilitate magna absque timore: O Dilecte, quale erit candelabrum? Et dixit Domi- nus ad me: Ego sum lumen, et candelabrum est pectus tuum. XXI. LAUpar spoxsUs ET HUMILIATUR ANIMX. II. 12. vnhi Deum sitiens mundana libens caret gloria; non A affectat ab hominibus reverentiam, solitudinem ample- ctitur, quietem quærit; in imo permanet per humiliationem, in supremo per amorem, dilatatur ubique per communica— tionem. I3 Inter te et Deum, o anima, maneat continua charitas; inter tè et creaturam cum timore admiratio; inter te et peccatum pugna et detestatio; inter te et cœlum suspirans affectio. 16 Abyssus es per desideria ardens per amoris incendia, amabilis in tua præsentia, speculum mundi, Iparva] præ magnitudine, fidelis adjutorio, collecta in Deo. 1. Cf. Legatus S. Gertrudis in Prologo. — 8— S= ⏑⏑⏑%. LIBER OUARTUs. capUr xxil. 573 Dicit tibi Dilectus invitans ad amorem suum et instruens te: Columba mea, pedes tui rubicundi; pennæ tuæ æꝗquales et collectæ; os tuum rectum; oculi tui pulchri; caput tuum simplex et compositum; incessus tuus delectabilis: volatus tuus agilis, valde declinans ad terrena. Responsio Sponsæ ad dilectum: Pedes mei, Domine, tuo sanguine rubricati sunt; pennæ meæ electione tua ¶nobili) collectæ sunt; os meum tuo Spiritu recii ficatum est; oculi [mei igneo] tuo lumine clarificati sunt; caput meum tua fideli protectione complanatum et compositum est; gres- sus mei de tuo munere tibi acceptabiles et delectabiles sunt effecti; volatum meum agilem perfecerunt delec- tationes in dextera tua usque in finem: ad terrena declinabilem casum patior, gravis corporis unione; quo ampliorem liberationem dederis, eo in te diutius volitans exaltabor. XXII. NVITATIO AD AMuoREM. Ooν, quam mirabiliter inops, exul, paupercula anima, D quæ in hoc mundo sterili in amore tuo permanet virgo! O quis clamabit mecum querulans mĩseriam quam patitur? nescit enim quantæ sit gloriæ delectamentum quo caret. O sponsa, tu loqueris in canticorum Cantico ut a te fugiat dilectus tuus: dic, mirabilis Domina, quid te movit cum hoc diceres? Ego enim mori præeligo in amore splendido, quam a me sponsum amovere in sapientiæ sensu tenebroso. Cum mihi licuerit cum dilecto ludere, non egeo, nec volo tunc sapientiam nec discretionem docere; cum autem in aliis extra laboravero et sensibus corporis me exerceo, opto etiam libens accipio, quod modicum ejus sortiar consilio. Dicit sponsa: Audi me, præcordialis socia: ego ferme amore repleta, fere fui ebria, unde deliciose eloquar de sensibus pro- verbia. Cum autem ꝓlene superebria fuero, tunc corporis mei recedita me recordatio; amor enim dominatur in me, et prœci pil mihi, et quod voluerit necesse est fieri: et quod divina provi- dentia esse vult in pendulo, in hac constanter agens sibi mecom- N N II58. III. 3. ——————— 574 LUX Divixrræris. mitto; quia si mihi mortem intulerit, animam procul dubio retinebit. ¶Si mecum in cellam vinariam volueris procedere, oportebit te plurima expendere; si habueris marcarum millia, in una hora expendes, et contemnes ut vilia; si vinum bibhere volueris impermixtum, expendes plusquam. habeas, nec ad plenum quod desideras hospes tibi] tuæ sufficientiæ propinabit. Tunc eris pauper et nuda, ab omni— bus contempta, qui plus gaudent in fœcibus pretiosum tlie- Saurum expendere, quam in cella vinaria clarum et dulce vinum bibere; oportet te etiam invidiam tolerare ab his qui tecum cellam vinariam contendunt intrare. O quantum te persæpe despiciunt, quia tot et tanta expendere nequeunt neque volunt, qui vinam aqua mixtum sitiunt! Ad hœc diæit anima: Prædilecta sponsa, in hac taberna omnia quæ possideo cupio dimittere, et per amoris carbones attracta corpus meum exuere, et despectionis titionibus con- cuti permittere, ut frequenter liceat cellam vinariam feliciter introire. Hoc libens exoptoet eligo, quis in amore non præva- let perditio. Qui me affligunt et despiciunt, vinum mihi offerunt de quo ipse bibit hospes cum Suis carissimis, et satiantur ææ hoc et sitiunt. Ex hoc vino sic inebrior poc⁰, quod omni creaturæ veraciter me subdo, æstimoque secun- dum meam humanam conditionem et meam quam admisi voluntarie pravitatem, ut quantumcumque quicumque homo offendendo turbaverit in me misera et infelice, pecca- tum non commiserit; quapropter vindiciam de inimicis meis non exspecto; scio tamen quod mandata Dei in me violant non sine flagello condigno. Dicit vonsa“: O fidelis socia, cum clauditur cella vinaria sola stabis extra famelica, paupercula, nuda, et sic despecta, ut omnis christianèe vitæ solatio sis extranea, excepta catholica fide sola; et si tune amare valueris nec destiteris, in perpetuum non peribis. Nespondit anima: O sponsa, ego Patris æterni insatiabili fame esurio majestatem, in quo obliviscor omnis miseriæ gravitatem. Ego Unigeniti ejus sic sitio venustatem, qui om- nem terrenam mihi eripit voluptatem. Ego ab utriusque Spiritu talem sentio charitatem quod transcendit Patris 1. Hoc est, amor. LIBER OUARrus. capUr xxili. 575 10 sapientiam quam capere non sufficio, Filiique laborem quem ferre valeo, ejusdemque Sancti Spiritus consolationem quam invenire desidero. Quicumque angustiis hujus vinculi con- strictus fuerit, indissolubiliter ad Deum in perpetuum suspen- sus permanebit. XXIII. DE purchRTrUDINE AMANTISs ANIMX. OGανiοsic alloquitur animam: Intueor te nunc, oamans II. 19. anima; tu mirabiliter es amabilis, es mirabilis et deco- 0 ra; præstitum est mihi lumen gratiæ, sine quo nequirem contemplari te. Trinitatem quamdam considero in te; tu Dei tui, ut suspicor, es imago; tu es fortis virago in conflictu; tu es bene ornata juvencula in palatio regis tui; tu es delicata sponsa in amore Dei tui.[O Deum amans anima,] in con- flictu armaris invicibili potentia, adunatæ mentis constantia, ut nec ſuniversa] mundi multitudo,] nec[omnia] carnis [auxilia,] nec ſomnis] dæmonum caterva a charitate Christi te valeant separare. Tu hostes tuos expugnare floribus consue- visti; ensis tuus est nobilis illa rosa Jesus Christus; clypeus tuus candens lilium est Maria; quibus te protegis et defendis. Impugnantes ve ornant te, et futuram Dei gloriam amplifi- cant in te; omnes quippe qui in hoc prælio præstiterint, magnificum ab imperatore percipient donativum. Indica nobis, electa et mirabilis sponsa, quæ, quanta, et qualis est gloria in palatio Trinitatis, cui feliciter assistis. Respondet anima: Tu me sapientior es, o cognitio: quare quidquam a me quæris? 1 Diæit: O anima, Deus te elegit super omnia, tu mihi 18 8 8 domina es et regina. 1 — O cognitio, ego certe ortu nobilis sum, et libera; non debeo disposita privari et carere gloria; amando tantum- modo Deum meum digna efficior amari, amplecti et honorari a summa Trinitate, omneque quod cœli ambitu continetur 10 meis pedibus sustinetur. Si amori super me potestatem con- cessero eique locum dedero, ut me compedibus salutaris patientiæ vinciat, ne peccatum in me pullulet vel acerescat, deducet me in mansuetudine, ut ad omne opus bonum sim —— —ů— 576 Lux Divixiræris. habilis et apta, ligans me per fortem obedientiam ut Deo pꝓropter Deum et omni creaturæ amanter] subjicior prop- ter eum. Cognitio: O sponsa, mihi adhuc] digneris ſuno verbulo] edicere quæ sit illa memorabilis familiaritas, qua Deus übi et tu Deo jungeris. O cognitio, hoc ego nequaquam ſacio: sponsarum vere- cundiam enarrare non condecet omnia quæ contigerit experiri; sanctam speculationem per me consequeris beatamque frui- tionem. Illa vero præcelsa divinitatis experientia mihi Ssin- gulariter infusa, tibi et omni creaturæ ¶propter me solam] semper erit penitus ignota. — O anima, cum tuæ mentis acumina et altisona eloquia utrumque parumper edixero, in obscura putrescentis stabuli regium lumen colloco; verumtamen jumenta suo stramineo vili pascuntur pabulo; quidam nempe sibi sanctitatis spe- ciem impinguant carnibus, pecori no more, in stabulo igno- rantiæ reputantes deliramenta Secreta Dei, dicentes ea esse humanè voluntatis figmenta et falsæ sanctitatis documenta. —Cognitio, scriptum est quod Paulus in tertium cœlum raptus sit, qui Saulus permansisset, si tam sublimia non attigisset. Si etiam in primo vel secundo cœlo veritatem repe- risset, tertium conscendere necessarium non fuisset. Est quoddam cœlum phantasticum, quod diabolicæ pulchritudinis falsitas fabricavit. Ibi cogitatio sensibus turbulentis versatur et quiescit, quia ratio ibi quod naturaliter diligat non inve- nit. Ibi sine solatio moratur anima, sensusque falluntur animales; hic Satanas in angelum lucis se transfigurat per- sepe, etiam in quinque vulneribus Salvatoris. O simplex anima, in his sollicita sis et cauta. Secundum cœlum ex sanctis[sensuum] desideriis construitur et ex principiis charitatis. In hoc cœlo lux non est, nam anima hic Deum non videt, sed tamen incomprehensibilem quamdam præli— bat dulcedinem, interiora ejus omnia penetrantem; audit vocem quam desiderat, mixiam tamen sensuum phantasiis, ubi si vera defuerit humilitas, falsa luce illudit Satanas, nec ibi tunc operatur Dei veritas. Si vero vera humilitas comita- LIBER QUARrus, cA ν Rxxiv. 577 tur, anima in cœlum tertium sublevatur, in quo divino lu- mine illustratur. Tunc sensus aiunt corporales: Domina nostra, ab initio hucusque dormitavit cognitio nostra, nunc vigilans amoris superni radios intuetur; in hac luce circum- spicit quis sit qui se sibi manifestat, et quid sit quod sibi loquens mandat, cognoscens veraciter quod Deus est omnia in omnibus. Nunc omni cura seposita, tertii cœli cum Paulo conscendo fastigia, cum Deus animam meam a visibili libe- raverit creatura. Istud cœlum tertium circulatur, testitudine ordinatur, illustratur pulcherrime trium personarum ineffa- bili majestate,[quæ sic intonant: Vera Dei salutatio illa pro- venit ex cœlestis sanguinis profluvio.] XXIV. oR FAMILIA ANIMA Er MixisTRIS Eus. poxsA sole amicitur, lunaque sub pedibus ejus subster- 8 nitur, ac unione beatissima coronatur. Ejus minis- ter 1ſest timor]! manu virgam gerens auream; hoc est prudentia. Minister vestitur Agni sanguine, coronatus honore; sapientia induitur sua debilitate, coronatur Eterni- tate. Sponsam quatuor pedissequæ consequuntur. Amor ipsam conducit, vestitus castitate, coronatus dignitate. Humilitas, vestita despectione, coronata exaltatione, sustentat eamdem. Contritio?, vestita botris, hoc est com- punctionis lacrymis, coronata internis gaudiis, Dominam comitatur. Sequitur quarta pedissequa nomen ſiabens miseri- cordia, quæ vestitur unguentis, coronatur deliciis. Suavitas et deliciositas mantellum Sponsæ,[qui est sanctitatis odor,] Sufferunt et sustollunt. Adest reginæ Pontifex, vestitus gem- mis pretiosis, coronatus Spiritu geminæ dilectionis, qui Sponsam Sponso repræsentat. Hunc duo sequuntur milites: ſortitudo scilicet, circumdata tribulationibus, coronata vic- torlis; alterque qui prudenter audax dicitun, vestitus velo- citate, coronatus omni felicitate. Accedit cubicularius, cus- 1. capellanus. Cod. B. in marg. 2. vel pœnitentia. Cod. B. in marg. 37 I. 46. 32 578 LUx DivINIrATIS. todia videlicet, vestitus constantia, coronatus Perseverantia. Hic coram Sponsa Præſert lumen, intelligentiam vestitam discretione, coronatam pietate. Portavit Præterea tapetem Sanctæ conscientiæ, indutam bona voluntate; coronatur placendi Deo charitate. Habet etiam pincernam, desiderium scilicet, indutum Pia aviditate, et coronatum Pacis tranquillitate. Habet cithare- dum, amabilitatem, cujus cithara est devotio: hic vestitur ſavoris gaudio et coronatur adjutorio. Suat ei quinque ſortes, Jui nunguam eam deserunt: primus, visus dicitur, qui fundatur in lacrymis compunctionis, et decoratur in restric- tione vagationis; secundus est cognitio, qui fundatur obsta- culo et decoratur consilio; tertius, videlicet locutio, fundatur utilitate, et insignitur fidelitate Sequitur auditus, quartus utique, inſormatus divinis Sermonibus et ornatus consolatio- nibus. Postremo accedit quintus, tactus videlicet, qui stat in fortitudine, formosus in bona Sonsuetudine. Hi quinque habeni super se dominum, videlicet Peccatum, qui vestitur confessione, coronatur satisfactione. Non caret sponsa judice, qui vestiiur disciplina, et coronatur patientia. Habet quoque ponsa animal, corpus suum videlicet, quod frenatur in di- gnitate, pascitur contemptibilitate, stabulatur in confessione; vasa quod defert necessaria, sunt sensuum munditia et vitæ innocentia. Defertur super Sponsam velum Ppurpureum, hoc est spes, quæ(vestitur) veritate et jubilo coronatur. Defert palmam in dextra, hoc est Peccati victoria, et alabastrum in altera, amoris scilicet desiderium, quod dilecto proſert in obsequium, gerens capite pileum pavonis pennisylendidum: hoc est odor famæ dulcis in terrestribus et honor grandis in cœlestibus. Procedit ergo via mansuetudinis, quæ vestitur melle dulcedinis, et coronatur gloria securitatis. Tunc eæul- tansjubilat, et jubilans exclamat: O Præcordialis Dilecte, te desidero; tu aufers, præbesque mihi multiplicem cordis molestiam et dolorem: Per te sustineo invisibilem angustiam, cum tu, Domine, dignaberis, me a me misericorditer libera- bis. Respondet Sponsus: Amabilis dilecta, noli mærere ulterius; memento quod invenies quod excedit omne desi- IER Quakrus, clrur xxv. 379 derium, et remove à te hujus vitæ tædium. Super te manet jugiter mea fida Protectio, et brachiorum meorum te amabii circumdatio. Et addidit: Veni dilecta veni coronaberis: Imponitque capiti ejus coronam veritatis, quam nemo nisi homo suscipit spiritualis. In hoc diademate Juatuor virtutum radiant insignia; ibi ſulget decor sapientiæ, Paupertatis divitiæ, desideriorum adimpletio, et præmiorum conservatio.[Deus det nobis omnibus hanc coronam. Amen.!] XXV. EXDLICATIO OUοRMDIAàM VERBORUx. xi quodam loco libri hujus quod Deitas Pater est meus D naturaliter. Hoc non intelligis, et dicisomne quod Deus nobiscum operatur est gratiæ non naturæ; verum dicis; sed et ego non erro. Audi nunc imilitudinem: quantumcumque acutum visum homo habeat ultra spatium, tamen unius milliaris non tenditur visus ejus; et Juantumcumque limpidi sensus, invisibilia non capiunt, nisi per fidem et quasi pal- illuminatum, quo videt æternam deitatem, et quomodo ooperata est sua natura in anima, imprimens ei suam ima- tus propter necessitatem nostram opera sua perfecit in chari- tate, in paupertate, in Pœnalitate, in Iabore, in contemptu usdue ad mortem Crucis. Spiritus Sanctus operatus est in 1. In originali, I. 44. In versione latina, IV. 6. P. 551. —————. —— I. 30. 580 LUX DIVINITATIS. DE INcOGNOSCIRIEIrATE DEI Er DE CREATURA. SeiPso erat, et omnis creatura præsens et manifesta oculis ejus erat sicut hodie. Et quæ erat forma et similitudo ejus? Similis erat circulo, et omnis res in eo claudebatur sine sera et ostio. Inſerior pars circuli, firmitas est omnia sustentans; superior pars, altitudo omnia excellens; circulus est ambitus omnia complectens. Necdum adhuc Deus Creatordici poterat; gum vero cuncta creavit, reseratus estcirculus et apertus. Num- Ju ergo Scissio facta est? Non. Integer est et Semper erit. Cum Deus creator dici voluit, omnis creatura in seipsa appa- ruit. Homo videlicet ad çognoscendum, diligendum, fruen- dumque Deo et obediendumʒ; volueres et animalia ad utendum Sua natura ʒ aliæ creaturæ, ut in sua essentia permaneant et Sub- sistant. Audi nunc: omnis cognitio sine ordinato amore, quo Deum in omnibus rebus amare debemus, vana est cCcuncta enim ut ametur ipse fecit, et in his amari se docuit et præcepit. U U erat antequam quidquam ſaceret Deus noster? In XXVI. pR sEPrEMU HonIS CANONICIS QA INFIRMA DicRBAT. Wurixæ.— minnem vol, ein süze wol. M Prima.— minnem gere, ein sũze swere. Tertia.— minnem lust, ein sũze durst. Sexta.— minnem vülen, ein sũze külen. Nona.— minnem tot, ein sũze not. Vesperæ. minnem fliessen, ein sũze giessen. Complet.— minnem rũwen, ein sũze frowen. Septem horæ describuntur hic: Ad Matutinas: plenitudo amoris, suavitas est dulcoris. Ad Primam: amoris desiderium doloris est incendium. Ad Tertiam: voluptas amoris est dulcis sitis. Ad Sextam: amoris sensus refrigerat sensus. LIBRER OUARrus, capur xxvii. 581 Ad Nonam: amoris mors est angustia concors. Ad Ves peras: amoris afflictio est devotionis infusio. Ad Completorium: requies amoris est gaudium honoris. Hæc Septem verba Jemina sancta, corpore debilitato, præ Siritus fervore, vel etiam per languorem amorem delec- tantem, decantare Domino consueuit. XXVII. FAsTrr. ANIMA AuANS OMHNEM CRRATURAM. §5 Christi de quiete thalami sanctæ Trinitatis egrediens sic omnes alloquitur creaturas: Eia, elongamini et discedite a me, universæ Sreaturæ; vos affligitis me, nec valet Vestra præsentia me consolari. Dicunt ei: Quare? Respondet: Dilectus meus cum dormirem discessit à me, ubi inter brachia ejus requievi: Dicunt creaturæ: Non Potest te hic pulcher mundus et omne quod in eo est consolari? Respondit: Non, video namque serpentem falsitatis vagantem in omni hujus sæculi voluptate. Video etiam angelum Havaritiæ cadavere ignobilis dulcedinis plu- rimos attrahentem. Dicunt: Potestne regni cœlestis sub. limitas consolari te? Respondet: Non; esset enim in seipso lmortuuml, si vivus Deus non appareret. Dicunt: Possunt- ne te Sancti consolari? Respondet: Non; qui si de efflu- ente vitæ ſonte Separarentur, plus lugerent quam ego; nam Janto me excellunt, tanto profundius in Deosunt. Dicunt: Valet Filius Dei te quoquo modo consolari? Resvon- det:Ita. Ego interrogabo eum quando velit deambulare ad flores sacræ cognitionis; rogaboque eum ut mihi aperire di- gnetur jucundam affluentiam magnificæ Trinitatis, unde solummodo anima haurit vitam. Si secundum nobilitatem meam meruero consolari, oportet utdivinum spiramen absque labore me pertrahat in se. Splendor enim solis summæ Majestatis transparet Per aquam mundissimæ humanitatis, voluptasque Sancti Spiritus ab utroque procedentis omnia 1. Lege hamum, teutonice angel. IV. 12. ————————————————...... — ————ů— 582 LUx DivixrrArIS. Cum per octo annos bhorum mirabilium ista consolatio perdurasset, complacuit Altissimo supra meritum nobilitatis suæ valde animam consolari: Eia, Præcordialis Domine, in altum nimis noli me sustollere, dixit anima reputans se indignam: Bonum mihi nimis est in loco novissimo recumbere, ubi pro tua gloria cupio Perpetuo detineri. Cecidit ergo misera deorsum ad pendentes et proscriptas gaudiis positi poterant sustinere. Singulis namque sic ejus refulget claritas, Prout eos virtutum habitus nobilitavit et operatio, et sanctificavit charitas in præsenti. Sanctus Joannes in Epistola Sua dicit: Videbimus eum sicuti est H: Hoc quidem verum est; verumtamen secundum dispositionem aeris s01 refulget; multiplex est sub sole aeris mutatio in terris: sic multæ mansiones in domo Patris sunt in cœlis. Attamen sicut perspicax fuerit oculus mentis, sic erit illa visio claritatis. Et dixit Dominus: Quamdiu vis hic morari? Et dixi: Eia, concede mihi, Domine mi et dimitte me adhuc amplius pro gloria tua mergi. Post hæc anima cum Sorpore tam profundas tenebras in- 1. I. Joann. c. 3. 00 LIBER OUARrus, capUr xxviI. 583 cidit ut cognitione carerem et luce. De familiaritate Dei nihil noveram: sed ipsa beata charitas abiit, et elongata est à me. Tunc dixi: Ubi es nunc, Domina fidelitas, ego tibi modo officium charitatis committo, ut in me gloriam Dei custodias et honorem. Tunc assumpto officio charitatis, tam sancta patientia et læta longanimitate tuebatur EEt sine miseria viverem et dolore. Et ecce circumdedit me infidelitas magnis tenebris, cla- mans ad me crudeliter: et expavi, valdeque exhorrui vo- cem ejus. Si gratia hæc, inquit, a Deo Processisset, ne- quaquam tui oblitus te sic dereliquisset. Et dixi:: Ubi es nunc, o constantia? Reduc ad me, obsecro, catholicam fidem veram. Dixit ergo Deus Pater cœlestis ad animam: Memento quid præsenseris, et duid perspexeris, cum inter me et te medium nullum fuit. Et intulit Unigenitus Patris Recordare, Juantas corpus tuum pœnas pertulerit ex amore. Addidit quoque Spiritus Sanctus: Memor esto scripturæ quam scripsisti. Tunc anima cum Sorpore, cum vera fidei constantia re- spondit: Sicut credidi et cognovi, dilexi et perfruita sum: sic ex hac vita impermutabilis emigrabo. Deinde alienatio Dei veniens circumdedit animam undi- que et dixit Ibeata anima: Bene venisti, valde beata aliena- tio j] bene nata sum, quod te pedissequam habere merui. Tu enim inconsuetum mihi affers gaudium et incompre- hensibile miraculum, atque intolerabilem suavitatem. Tu autem, Domine, hanc suavitatem longe fac a me, facque me tuam alienationem retinere. Eia, bene mihi, Domine Deus, quod hanc in via charitatis merui supportare, quia qualiter veniens id mihi sic non audeo enarrare; dico tamen quod quod omnis creatura Creatorem glorificans, hymnum Te Deum laudamus, jubilans decantaret. Renuit autem hæc illa, et avertit a me faciem indignantis. Lætificata ergo valde sum et dixi: Quod me nunc contemnitis et ad me tergum vertitis, laus immensa Dei est; bene mihi. Nunc Procedit in me gloria Dei, quia nunc mirabiliter est Deus mecum, cum me alienatio sui, plusquam ipse, reficiat delectando. 22 —————— ö 584 LUx Divixrræris. Hoc satis innotuit[animæ]; nam cum eam Deus in alienatione ſextrema] consolari vellet, dixit ei: Memento, Domine, quæ ego sum, et contine te a me. Et ait illi Dominus: Fave mihi, obsecro, ut fervorem meæ majes- tatis, affectumque[meæ] humanitatis, ac voluptatem mei Spiritus refrigerare liceat mihi in te. Ait illa: Annuo, Domine, hoc pacto ut tui solius in me et non mea delectatio compleatur. Post hæc[Sponsa] in tam magnas irruit tenebras, ut corpus ejus in pœnis tremeret et deficeret incurvatum. Interim ro- gavit eam quidam ut pro ipso Dominum deprecaretur. Et dixit: ODomina] pœna, committo tibi ut tu me liberes a me, quoniam tu nunc suprema es in me. Et ecce pœna corporis et animæ, umbræ similis tenebrosæ, sustulit se a me et pergens ad Dominum sapienter, exclamavit voce valida vehementer: Domine, tu nosti, et ante te est omne desiderium meum. Et occurrens ei Dominus, ante januam regni dixit: Bene venisti; oDominal pœna, tu in terris fuisti mei corporis proximum in- dumentum, et omnis superborum despectio fuit mea superior circumdatio, et licet te illic diligam, nequaquam hanc regni januam introducam; verumtamen anima quæ duo complere voluerit, duplex præmium reportabit; sic illa debet esse] constanter disciplinata et prudens, et sic eris ei utilis, ample- xaboque eam dulciter et meo pectori applicabo firmiter.„Et dixit pœna Deo: Domine, ego multos beatos facio, nec inde sum beata; multa sancta corpora efficio, et sum mala; mul- tos ad cœleste regnum dirigo, nec tamen illuc pervenio. Cui dixit Dominus: Pœna, tu non es cœlestis natione, quaprop- ter illuc non poteris pervenire; tu de corde Luciferi es egressa, illuc reverieris, secumque perpetuo permanebis. Et dixit anima: Eia, felix Dei alienatio, cui sum tam amicabiliter alligata, tu meam in pœnis confirmas voluntatem, tu dulcoras mihi in hac vita diutinam expectationem; quantoque tibi majori societate copulor, tanto fit in me major Deus et mirabilior. O Domine, in profundo impermixtæ humilitatis ab oculis tuis non absorbeor; sed væ mihi quod me inelatione mentis a te tam feliciter averto; verumtamen quanto profun- dius in humilitate me mergo, tanto suavius sitim animæ meæ reficio et exstinguo. LIBER QUARTUs, cοur xxvill. 585 XXVIII. dE carrruro spixrruxLi ET PEREGRINO Qο APPARUTT El. oLEBA multo tempore cum districtione magna mei cor- dis ingredi capitulum, visitans Dei contemptum et mei ipsius dispendium. Ejeci ergo de corde meo omnem meæ carnis culpabilem affectum; statuens e contra totius pœ effectum voluntarie sustinendum; amovi etiam cognatorum et amicorum carnalem amicitiam, et institui persequentium injurias patienter sufferendas. Expuli insuper amorem divi- tiarum et honorum, quibus mundus[peccator] gloriatur, et introduxi paupertatem evangelicam de consilio obser- vandam. Et hoc capitulum ingressus est Dominus Jesus Christus, similis pauperi] peregrino: ad cujus introitum illuminatus est spiritus meus, ut adesse cognoscerem Deum meum, et dixi: Eia, dilecte peregrine, unde venis? Et respondit: De Jerusalem venio, ubi graviter vulneratus sum; ibi sustinui magnam despectionem, pauperiem et passionem, quæ attuli huc ad te. Respondi: Gratias ago tibi, mi Dilecte: hoc enim jam multis experta sum diebus. Tunc unam simplicem coronam imposuit Dominus capiti meo, dicens: Hæc est corona paupertatis, despectionis, et pœnæ, quæ adhuc est imaginis meæ pulchritudine deco- randa. Hoc dicto, peregrinus abiit. Unde turbata dixi: Ovæl vælmi dilecte peregrine. Utique] cum illo plura colloqui voluissem. Et respiciens sursum, vidi eum similem potenti Domino circumdatum gloria, et deliciis sempi ternis. Et dixit: Benedico te et saluto te, pax mea semper sit tecum. Amen. Audita est vox in qua hæc verba dicta sunt: Ecce venit quæ mundum contempsit, mendacium effugit, veritatem amavit, et me laudans benedixit. Excipiatur ergo cum omni honore; stabiliatur in veritate, benedicatur sine fine, indua- tur decore, coronetur dignitate, sedeat in æterna requie, sa- lutetur omnium linguarum genere, serviatur ei omnĩ officio sitate, lætificetur omnium donorum munere. VI.33. f Nσ 2 586 LUx DiVITTATIS. XXIX. DzE pRCCAro Er RECNO. FPR meum quo a te recessi, Domine, tamquam mons immensus, stat contra me, umbrasque densas operatum est inter me et te, meque æternaliterelongavit a te. Væ mihi et ite- rum væ] Eia, dilectum bonum, electum Præ omnibus, reduc et retrahe me ad te ab omnibus. Verumtamen futuræ damnationis casus apparetoculis meis. velut ignei draconis os apertum, omni tempore mecupiens absorbere. Eia bonum meum Sternum, ad- juva me nunc, ut immaculata valeam refluere in te. Domine, mea terrena conversatio est coram me sicut ager spinis plenus et fertilis, et a bonis fructibus Vacuus et sterilis. Eia, Domine Jesu Christe, eflunde nunc suavem tuæ humanitatis[dulcem] pluviam et calentem tuæ viventis] divinitatis solem, et præ- dulcem Sancti Spiritus tui rorem, ut refrigescat molestia cordis mei, et compleantur consolatione accepta dies luctus mei. Regnum tuum læternum, Dominel, oculis meis patet simile nuptiis nobilium maximisque gaudiis jubilantium et æternis deliciis convivantium, ubi, mi dilecte,] amantem Ponsam complecteris, amoris avidam sine fine. Domine, om- nia dona quæ Percepi a te sunt in conspectu meo similia plagis Peregrinis ad aures meas, quoniam humiliat me hic altissi- mum donum tuum. Respondet cuncta tribuens Deus Mons tuus liquefiet in àmore; inimici tui nullum partici- pium habebunt in te, agrum tuum calor solis splendoribus suis penetrabit, fructusque tuus illæsus permanebit. In regno meo nova sponsa eris, ibique osculabor te dulcissimo oris mei osculo, ut plenitudo divinitatis animam tuam Pertranseat, et Trinitatis oculi semper in tuo corde duplici delectentur. Ubi tunc remanebit tristitia tua? Si tunc me mille annis rogaveris, unum suspirium non obtinebis. 0 LIBER QUINTUS I. DE ANIMALI OUO MOoRALTIrER ANINMA DESIGNATUR. vnlA desolata et exul sic allocuta est dilectum suum: A Duo sunt quæ jamdudum concupiscit anima mea, quæ necdum sum, proh dolor! assecuta. Unum quidem est spiritualis vitæ fida conversatio.[O væ mihi! præcordialis Dilecte; hoc omne media via remansit.] Aliud, sancta et finalis in morte dormitio, ad quam tanto aspiro gaudio quod omnem tristabilem serii mei dolorem postpono. Ostendit ergo mihi Dominus despectum vermiculum et dixit: Huic parvulo similis es vermiculo, quem respice diligenter. Et vidi animal illud in insula marina de limo maris generari, ita ut sol pater, mare mater esset ejus. Sic Adam Dei po- tentia super terram de vili materia est productus. Hoc ani- mal designat hominem veraciter spiritualem, qui dum spiritum veritatis et perfectionis concipit, calore divinitatis editur, et in Christi humanitate tamquam in matre conci- pitur, fitque Spiritus Sanctus veluti materia omnem Pecca- tricis naturæ fomitem eradicans. Crescit hoc animal ad calorem solis; et perfectus quisque igne Sancti Spiritus succensus aperitur. Hoc enim tantæ nobilitatis Semen est quod germinat et crescit, et usque in finem Suscipit incre- mentum. Hoc animal cibo non nutritur; habet autem caudam valde grandem semper melle repletam, quam sugens pascitur omnibus diebus vitæ suæ. Habet etiam barbam auream, IV. 18. ——————R— —7ͤͤ————„2 **„— 588 LUx DivIxTrATISs. dum sugit dulciter sonantem ut vocis suavitas et clangoris jucunditas cor ejus lætificet, et dulcedo mellis corpus ejus satiet et confirmet. Cauda hæc mors Sanctorum est, quam bonis operibus et sacris virtutibus ornatam sapienter et gaudenter præ mentis oculis Semper habent, fidem tamen suam libenter et longanimiter Supportantes. Aurea barba Dei charitas est, quæ amantis cor penetrans dulcem in- mente suscitat melodiam. Beatus homo qui hæc in hac vita vel semel meruerit experiri. DE FUGA SENSIBILIUM COGITATIONUM. od animal naturali quadam delectatione ductum, undas ER bibens, reficit inutilem sitim suam; propter quod mortis periculum non evaderet, nisi evomeret, quas sorbuit amarissimas maris guttas. Nos quoque qui carnis illece- bris illecti, suasione diaboli fœces mundi glutivimus, et nos- metipsos intoxicavimus, mortem incurremus nisi nosmetip- sos abnegantes, sæculo abrenuntiemus. Aures habet animal istud grandes, sursum erectas et pa- tentẽs, et concentum avium auscultantes. Fugit feras terri- biles et timet terrestres Serpentes; sic anima Deum diligens fugit societatem perversam aodit fallacem astutiam, apertas habens aures ad sanctorum scientiam. Hoc animal animo nobile in mari non remanet, dum anima- lia ad ludendum conveniunt et aquæ redundant et intumes- cunt. Amat pudicitiam scandens super altissimum quem reperit montem, eligensque arborem pulcherrimam, ipsam gaudioso labore conscendit, summumque illius complectens verticem cum magna delectatione in libertatis altitudine requiescit. Sic amanti Deum animæ amara est vanitas, fu- gitque vehementer hujus mundi temporanea, quæ præter- eunt velut aqua. Oognoscens autem quod per virtutum studia bonorumque laborum exercitia conscenduntur mon- tana cœlestia, conatur per gratiam sine difficultate ad claris- simam summæ divinitatis lætitiam, cujus complexam celsitudinem, ejus meretur vicissim amplexibus honorari. LIBER Quixrus, capur 1. 589 Hoc animal duobus acutissimis se tam sapienter tuetur cornibus, ut ab omni animali liberum pertranseat et illæ- sum. Intelligis hoc, ut reor, prudens et Deum amans anima? Repellis enim a te per Dei sapientiam tentamenta diabo- lica, vivisque in sancta puritate ab omni ꝓeccato libera. Habet hoc animal duos claros humanos oculos, qui semper fluunt lacrymis, desiderantes quem congpexerunt montem pulchritudinis. O anima delicati amoris, quam] pulchri sunt oculi tuæ cognitionis, quibus intuitaes Speculum Sine macula sempiternum candoris. L acrymæ tuæ sunt ſamanter paratæ] in maxillis tuis; libens tamen sustines amaritudines hujus [peccati] maris. Hoc animal suavem mundanique linguam possidet, den- tibusque carens, morsibus non nocet, nec terret murmuri- bus. Sic homo justus ore mundo loquitur sapientiam et docet scientiam; linguaque a noxiis restricta conservat disciplinam. Detractionis vel alterius malitiæ non mordet dentibus, sed in consolatione non deest Sed semper adest mœrentibus. Non habet nisi contemptus Dei et peccati odium, quæ super omnia detestatur. Habet hoc animal os grande superius, et inferius diminu- tum. Os nostrum immensa Dei Iaus dilatat, ut cum omni creatura in omnibus factis nostris omni tempore ipsum collaudemus. Oris nostri Pars inferior ad loquendum, proh! dolor, prona est de terrenis. Væ autem pro omni verbo, quid fiet de] eis hypocritis qui sub imagine sanctitatis de bonis fidelium miserum corpus nutriunt, seque sic loquentes osten- E tant, ac si omnia in Dei cognoverint veritate, a quibus fidelis Deus, veritatis cognitor et amator. dignetur custodire se simpliciter diligentes. Veloces habet hoc animal pedes; voce caret, et est in se quietum; et hoc habet proprium anima disciplinata, ut in amoris celsitudine velox permaneat simul] et quieta. ö Ignobilis est hujus animalis color et aspectu despicabilis; pallens enim est et marcidus; ideoque pro præsentis pul- chritudinis deſectu perseècutionem agitationis non patitur; at post mortem cum alia putrescunt animalia, pellis ejus nobiliter decoratur, crinesque ejus tam mira pulchritudine variantur, ut omnes magnati, quibus hujus pellis copia con- 590 LUX DiVIxIrArIS. ceditur, præ omnibus ornatibus Juarumcumque pellium, de. corare studeant hac pellicula vestes suas. Perfectorum pax et mores eximii, utilisque doctrina dum vivunt pro nihilo æstimantur; post mortem vero illorum, cum miseri angustiis premimur, utique illorum Sanctitatem et doctrinæ fidelem admonitionem recolimus, intra nosmetipsos confusi erubes- cimus, quod ipsorum familiaritati tam fuimus alieni. Effici- tur ergo vita eorum decor eximius, quem præ oculis mentis nostræ delectabiliter gestamus; qui dum in vita degerent, ignobilitatem et gravitatem laboris tamquam cuprum exhor- ruimus, adeo quod Pretiositate auri contingere verebamur. Hujus animalis caro diebus jejuniorum et quadragesimæ comeditur, nec moritur nisi malis inundationibus et fluctibus obruatur. Totum Sanciorum vitæ tempus jejunium est; semper enim abstinent nec cibos edunt vetitos, sed tantum lege divina concessos. Inundatio et fluctus impatientis charitatis mortificat eos ab amore mundanæ vanitatis, ut in sola maneant requie veritatis. Tunc primum omnia eis in Dei communicantur amore, habetque amor eorum virtutem validam ad laudandum Creatorem in omnibus creaturis. Animalis hujus ossa sunt cujusdam nobilis piscis, ex quibus fiunt clenodia de quibus magnati et nobiles gloriantur. Quanta nobilitate corpus sacrum, plenum charitate et carens iniquitate polleat, in suis carissimis ostentat Deus omni- Potens, cum eorum verissimis miraculis illustramur. Deus in sanctis suis multa nobis dona et beneficia largitus est, pro quibus, si condignas gratiarum actiones non reſerimus, eorum consortio digni non erimus,[qui hic sunt de terra elevatil. Nomen hujus animalis est Totum utile. Beatus homo qui meretur in conspectu Domini hoc nomine glo- Uriari. LIBER Quixrus, capur 11. 591 II. DR BONHTATE KELICGIONISs, Er QBOοRUn”ν’ RELIGIOSORUM PRAVITATE. NI5 Religionis, quamj venerabile ſes] super omne no- men sæcularis gloriæ! Jesus Christus in omni vita et moribus suæ conversa tionis tam fideliter glorificavit te, quod omne nomen magnorum qui sunt in terris veterascet a glo- ria sua. Nomen vero Religionis exaltabitur juxta quod hic spiritualiter vivitur et bonĩis moribus humiliter sanctificatur. Vere mirabiliter, singulariter et in sanctitate excellenter exal- tabitur; fratri Jesu et sorori Mariæ conformabitur, qui primo Religionis nomen in multa despectione extrinsecus et in verissima sanctitate intrinsecus Jidelissime extulerunt. Sunt autem quidam Religiosi qui tam sancto incessu, tam profunda incurvatione extrinsecus Se Perornant, ſet coram hominibus tam pulchra verba Prætendunt, I ut veraciter æs- timari oportet quod per Spiritum Sanctum regentem intrin- secus ista fiant. Non est autem hoc aliqua vera sanctitas, sed fraudulenta tentatio, qua homo cupit esse sine labore famo- sus, cum non sit in ore ejus Spiritus Sanctus, sed fallax et dolosus. Hujus rei experimentum hic accipe; fit enim apud domesticos crudelis ursus et fremens leo, inter quos deberet esse agnus mansuetudinis et columba virtutis et Simplicita- tis. Et est vita talium coram Deo et hominibus fallax offi- cium, et coram familiaribus nocivum et perniciosum men- dacium. Væ tibi, infelix avaritia, valde te odit anima mea, nam tollis a charissimis meis lSororibus] internam Dei dul- cedinem et externam cum Proximis societatem amabilem, quæ ipsas præparare et in lectum sponsi debuerant introdu- cere; has sic induras intrinsecus et impias reddis extrinsecus, quod religionis verba quæ audiunt, mox despiciunt et per- vertunt, eisque Sancti spiritualia dicere non præsumunt. Oportet te, soror dilecta, sensus habere compositos, ut bonæ voluntatis efficiatur cor tuum, et dilatatam animam ut capere valeat influentem gratiam. Si sine consilio et necessi- tate sustentationem corporis tui dilataveris, altitudine divini ii V. 135 592 Lux DiVixIrxris. densus profunditateque fluentis Dei dulcedinis particeps nun- quam eris. Magna enim verecundia et indisciplina reputatur, et est confusio, quod sponsa regia voluntarie voluiatur in luto. Eia, soror, cum ex debito orare debueris, præbe cor tuum totaliter Deo, et dic: Domine Jesu Christe, hæc hora tui solius deputatur servitio, et Ecclesiæ tuæ, et peccatorum, et in pur- gatorio detentorum instituta est consolatio. Omnem cordis mei virtutem offero tibi hodie, ut tu, Domine, ad gloriam tuam secundum desiderium meum eis suffragari digneris, et concede mihi ut te veraciter cognoscam; tunc primum pie, utiliter anima mea conturbabitur ad meipsam. Cum autem,[dilecta soror,] ad opus accedere debueris, signa te signo crucis et dic: Domine, hæc hora tua est, et mea; auxiliare mihi, Jesu benigne, ut animam et sensus meos sic in te infigam et involvam, ne avaritiæ absorbeat me profundum; solet enim animas industrias invadere et ten- tare; quod si sapientiam, quæ desursum est, inveneris, nulla te pravitas vel malitia decipiet vel subvertet; nam in gratia, quæ a Deo fluit in corda ad ipsam suspirantia, inveni- tur veritas et discretio agendorum. Facile coram hominibus imago bonitatis assumitur; quæ si lveritas] defuerit, serpen- tium virus mortalibus propinatur. Purifica cor tuum inte- rius, et ne ostentes exterius, tunc eris cum Deo familiarius. III. DE vixrurg oRATIOxIS. RATIO quæ ex tota virtute cordis promitur coram Deo magni ponderis æstimatur; nempe: cor amarum dul- cificat, triste lætificat, egenum ditat, stultum informat, pavi- dum conſortat, fragilem ſortificat, cæcum illuminat, frigidum accendit, Deum altissimum trahit in cor parvi summum, famelicam mentem elevat ad Deum vivum fontem: conjungit duos charissimos, Deum et animam, in loco amœnissimo, ubi inter eos multa est de amore collatio. Væ mihi infelici! 1. me. Ex teutonica lectione. LInER Quixrus, capur itr. 593 lhic sacco involutæ] quod non licet mihi mori, ut mea ibi jugiter anima remaneret, et corpus meum temporalem vitam hic ſiniret. Nullus scire potest quæ vel quanta sit consolationis dul- cedo, pœnꝶ amaritudo, desiderii dilatio, nisi hoc experiatur in semetipso. Ego quæro auxilium, quia sustineo mœrorem continuum. Tres habeo filios, quos, proh dolor lcum gemitu in- tueor languidos et misenos. Primus est peccatorum multi- tudo, qui jacent æterna morte soparati, spem vitæ non haben- tes, prœterquam quod corporaliter sunt viventes. Væ milti hunc filium respicio corde Sanguineo, et lacrymantibus oculis ldiligo, ac] in ulnis animæ meæ susceptum, ad pedes patris sui per quem ipsum genui defero, ipsumque supplex rogo, ut sicut Lazarum potenter excitavit de monumento, sic istum clementer suscitet àa peccato. Ad hæc respondit Deus: Hujus filii infirmitatem curabo; si recidivum mortis ca vere stu- duerit, non consentiens peccato, erit mihi semper similis in speciositate, in generositate, in divitiarum quantitate, cir- cumdatus et infusus voluptate, in sempiterna æternitate. Surge, dilecte fili, quia de morte revixisti liberum, quod tibi tribui, voluntatis arbitrium, tibi nunquam auferam, quia secundum hoc ponderabitur in cœlis tuæ retributionis Præ- mium. Væ adhuc jacet tacens mortilus propriæ voluntatis. amicus et socius. Alter[filius] quem defleo, animæ sunt afflictæ in purga- torio, quibus mei cordis in potum Propino sanguinem, deprecationem ad Deum ꝓro ipsis Jundens supplicem. Cum varias eorum angustias et sitim amarissimam quas pro singulis patiuntur delictis intueor, materna pietate moveor, et in intimis meis crucior; verumtamen in hoc gaudeo quod ſcum justo debito] pœnas suas tolerant dantes laudem Deo, cum multa ſerunt patientia, quia patet eis sua negligen- tia. Sustinent pœnas cum. disciplina sapienter, imbibuntque angustias et sorbent molestias vehementer. Pro cura et salute hujus filii obtinenda, materna fidelitas Ssuffragari debet indefessa. Tertius filius est imperfecti Religiosi. Cum omnes infirmos 38 I8 III. 394 LUX DIVINTrXTISN meos filios aspicio, pro nullo tamen crucior, quantum pro hoc solo, quia exterioribus sensibus deditus, et iemporalibus occupatus, sic a cœlestibus dividitur et a generosa consuetu- dine elongatur, quod dulci familiaritate Dei qua specialiter dotatus ſuerat spoliatur. Deinde adeo perversi fiunt quod nullis sermonibus superantur. Reprehendunt devotionem, divinam calumniantur dulcedinem, et malitiose quæ viderunt et audierunt observant et irrident. Apparent exterius sapientes, cum sint intrinsecus insipientes. Hie filius magis difficulter curatur et mortæm evadit. Primo enim contentiosam perti- naciam incurrit, deinde acediam et vanam spem, post hæc in desperationem labitur, et tandem omnis gratiæ expers efficitur. Tunc miser per omnem vitam suam conversatione stat lamentabili, et ad extrema mortis fine vergit inutili, sic- que venit in dubium quale de ipso fiat judicium. IV. DE BONO LABORE. vr Deum sequi desiderat fideliter in labore, stet non pigri- tando; sed seipsum provocet meditando, recordetur qualis fuerit in peccatis, qualis nunc sit in virtutibus, et qualis ſuturus sit nisi caveat in lapsibus.[Doleat,] laudet, oret, diebus ac noctibus. Cum fidelis sponsa a somno emer- serit, cogitat de dilecto; quem si habere nequiverit, lacrymis Se consolatur et perfundit. O quam frequenter sponsis spiri: tualibus et religiosis mentibus hoc contingit! DE SEPTEM VIRTUTIBUsS. OBirissmun sensuum gaudium, et sanctissima pax cor- dium, et gratissimus incessus morum ex hoc provenit, si homo verax et non fictus in omnibus viis suis invenitur. Hinc locutus est Dominus et docuit me ea, quæ omnes cum Christo lomne genus humanum] judicaturi in novissimo dehent habere. Qui his septem caruerit tamquam[servus] LIBER Quixrus, capur iv. 595 emptitius ſcoram hero suo] in judicio adstabit, quia qui.se hic contra veritatem Dei astuto mendacio erigunt, virtutes ipsas vendunt. Primum est justitia in Præsentia; hoc sic est intelligendum: video quod amicus meus inimicis Dei et meis injurias infert; amicum meum debeo fideliter corripere et inimicum adjuvare. Secundum est misericordia in necessitate. Glosa: si video amicum meum et inimicum meum in necessitate simili con- stitutos, consilium et auxilium impendere debeo par utrique. Tertium est fidelitas in societate.[Glosa:] socium arguere non debeo nisi pro peccato de Juo non egit pœnitentiam! coram Deo. 5 Quartum est adjutorium in familiaritate. Glosa: homo ubi sint exules, infirmi, et captivi, interroget occulte de eorum Periculis, ut eis valeat Subvenire. Oh![Vvæ!] quot sine suspiriis et lacrymis et misericordia exulem infirmum prætereunt; quærat consolans eos verbis, 8 suam in hac parte sententiam ignorantes. Quintum est quod homo in tribulationibus obtumescat. Glosa: Homo verba tumida, quæ ex superbia cordis consur- gunt et iracundia, non proferat: tunc enim apud Deum ineffabilem gratiam Promeretur. 5 Sextum est ut sit homo plenus veritate. nus veritate dicitur, cum nulla mortalis criminis conscientia recordetur, gaudetque quod cordis ejus inspector Deus est, nec, si videretur ſintra cor suum] homi sustineret. Septimum est mendacii detestatio. Glosa: mendacium de- bemus in omni homine reprehendere, nec hæc in nobismetip- sis debemus aliquatenus occultare. In his septem debemus exerceri et ea perficere contra car- nalis sapientiæ voluptatem. Nisi enim carnalis sensuali- tas edometur, non possumus hæc spiritualia adimplere; attamen animæ nostræ nobilitas salutaris nobis consi- lia suggerit, licet cärnis infirmitas negligat pietatis nibus, verecundiam 1. Versio recens germanica huic veleri Iatinæ consentit, non vero lectioni codicis Einsiedelnensis; quod non semel occurrit. 2 Closa:] qui tunc ple. ——— —— V 596 Lox Diviðtxkris. opera, et remurmurans contradicat. Cum recordati fue- rimus quam dulciter et sapienter et lætanter ore suo benedicto creavit Deus] animam nostram spiritaliter, sensus prudenter, corpus utiliter, merito erubescimus de pravis moribus foris, et intus de infidelitate cordis. De sensibus nihilominus non immerito confundimur quod dona Dei sic vane gerimus, quod tam modicum fruc- tum ad fontem reſerimus unde omnia effluxerunt. hoc est, cor Dei. O væ mihi merito dolenti Il Ad locum debi- tum voluntas recia perducit omnia, licet mores corporis non permittant. V. DE SpIRTTrUALI PAUPERTATE UTILI. xun est in virtutibus nobilissimum et coram Deo splen- didissimum, etin hoc mundo cunctis quæ homo possidet acquirendum, el hujus rei in cœlestibus mentio non habetun, hoc est, ut homo in paupertate, in contemptu, in exilio, in in- firmitate, velit, sciat et possĩt ex corde benedicere, cum gau- dio gratias agere, desideriasursum erigere, et operibus collau- dare. Superest quod gravius est, ut religiosa ac spirituali paupertate, in coactione obedientiæ, in multiplici mentis et corporis amaritudine, Deo laus, quemadmodum prædixi- mus, exsolvatur 1. Hæc in cœlesti patria hominem super- exaliant et honore dignum faciunt ampliore: præeminent enim aliis in laudatione, in dilectione, in claritate, in gaudio, in deliciis, in decore, in divitiis, in fruitione beatitudinis(a) sempiternæ. Deus meus, interrogo te: quomodo sapit tibi laus et gratiarum actio, quam tibi turbatus homo offert sine omni dilectionis dulcedine. Audi quid nunc dicat: Ad- scendit sursum cum potentia, cujus honor magnus est et multiplicatur; cui cedit omne quod est, donec perveniat in locum sanctum Dei, ubi mirabilia operatur. Transit enim speculando tres personas et tangendo, et concitat ſacitque 1. Alia hujus loci versio, originalem ad verbum reddens, in codice B, ad manginem, sic legitun: et quod gravius est, in spirituali pau- pertate, in coactione obedientie, in multiplici amaritudine interius et exterius, velit et possit et sciat in his laudare Deum, et cum gaudio gralüas agere, et desiderio se in altum erigere et opere implere. (.) Trinitatis. Cod. B. in marg. 8 IIBER Quixrus, carur vi. 597 in amore delectari sanctissimam Trinitatem. Eam vero qua tunc fruor suavitate, anima ipsa percipit, cui plene fa- miliaris esse nequeo, nisi velit vacans et nuda in meis re- poni[divinis] brachiis, ubi eidem alludens divinitus conde- lector; propter hoc quippe parvulus factus, pauper, nudus et despectus et postremo mortuus, ejus me tradidi vo- luntati, ut velit proxima et dilectissima compar et socia mihi esse. Et erit sicut piscis in mari, et in aqua na⸗ tans, anima ejus et corpus, in Imea sancta] Trinitàte ab- sorpta, ejusque dulcedine ebria et copiosissime satiata. Ubi tunc dolor et miseria quam pro me et propter me est per- pessa? Hæc est dulcis consolatio dexteræ Excelsi. VI. on&sIDIIs; DE IxIMIcis. vi rite se secundum attractionem Domini et cognitionem 2 quam habet regeret, delicias maximas, quæ in cor ho- minĩs inon ascend um, et illustrationes quas non videt oculis, perciperet. Sic esset tamquam Angelus in omni vita sua ama- bilis et unitus Deo in omnibus viis suis, fieretque infer- nus diaboli regnum Dei. Cum autem homo justus tractio- nem derelinquit, immittit ei Angelum malum Dominus ut tentetur durius et excitetur àa Somno peccati otiosus. Verum- tamen[dilectus noster Dominus] vires hosti subtrahit, et ne cadat protegit hominem et deſendit. Inimĩcus autem conces. sam sibi potestatem reputans in hominem, nititur omni tem- pore ut ipsum valeat seducere. Væ mihi miseræ quoties his insidiis in me studuit prævalere; ostenderat mihi Deus rem magnificam quam implere promiĩserat, de qua reddenda prop- ter meam indignitatem diffisa, gratias agere[heu I] neglexi. Venit ergo diabolus volens mihi infligere pœnas, et dixi ei: Quid tibi vis? Vides quod Deus mecum est, et quomodo audes ipso præsente me punire. Respondit dæmon: Ego volo nunc sicut olim volui, sedem ſmeam juxta] suamſponere], imo ipsum de sede animæ tuæ conabor depellere et in te re- sidere; quin etiam cœlum, paradisum, purgatorium, terram, convertere cupio in inſernum, Et dixi ei: Velles-ne ut — ö ˖w˖w˖D˖prrrrrrrrrrrr ——AAA VI. 598 Lux Divntrræris. hæc omnia essent cœleste regnum, ut tu gratiam invenires? Respondit: Non; ad hoc nunquam potero inclinari. Et dixi: O quomodo tam infelix es, quod coram Deo non erubescis? Respondit: Qui boni aliquid habet in se, non est omnino malum; qui vero peccat, perdit verecun- diam; qui si erubesceret non peccaret; præsumptuosus ego sum, et audens, stulte sicut musca advolans et inquietans semper, et nulli parcens. Cæterum qui se tuetur virtutibus, permanet illæsus, et qui Deo stat firmus triumphat de om- nibus molestiis invictus. VII. DE PEnicuro PRRÆHTATORUM. RANDis timor consisüt in Ecclesiastica potestate: cui 8 nomen prælationis imponitur, in eo tentationis periculo locus datur. Age ergo, o homo, et cum multa humili- tate prosternere et ad orationem confuge, et in Domino conso- lare; renova cor tuum in Dei charitate, utomnem tibi subditum ames et respicias in sua necessitate. Esto cum subditis ſet Fratribus] amanter jucundus, et benigne seriosus, et misericors in omnibus laboribus super eos. Dulcibus verbis ad'audacter] prædicandum eos dirige, et ad confessiones utiliter audiendas hortare, quia a Deo ad hoc missi sunt in mundum ut liberetur, et adjuvent peccatores, sicut Christus (omnem] mundum salvabit de cœlo veniens ſin hujus sæculi Iutum], ut nos ad sublimia elevaret. Hæc loquere cum profundissimaſhumilitate tibi subditis, mundo corde dicens: Eia, dilecte, ego ſomni bono] indignus, servus tuus sum lin omni servitio quod præstare possum, et non dominus tuus! licet tibi præsumt et in charitate mitto te; laboribus tuis qui- dem ſheu Ij compatior; quam Deus tibi præparavit congratu- lor dignitati; nunc igitur mitto te ut cum Jesu perditas requiras oves, pro quibus ſex amore] periulit passionem. Charitas Dei conducat ie in viis et laboribus sanctis tuis. Desi- deria, orationes cordis mei et lacrymas mitto tecum, ut te Deus sanctum et plenum charitate reducat. LIBER QUiNTUS, CapUT VII. DE HOSPTITIBUS. * I debes tu omnes tuos fratres consolari cum exeunt; jeum de via redierint, lætificare stude eos, et[præcedens in hospitium] ordina discipulis Christi necessaria et commoda, quantum prævales, secundum Dei largitatem. Pedes eorum lava, et humiliter subdere, licet eorum prælatus sis Ivel præ- lata]. Cum hospitibus non diu maneas, sed conventum re- spicias ordinate. Hospites non diu vigilent, sed ad orationem se conferant et quietem. Ad infirmos quotidie ingredere, et eos dictis et factis pie ſove, et[terrenis rebus largiter] refice; Deus enim dives dabit quod fuerit necesse. Stude semper circa infirmos munditiam ordinare, et eis ſin Deo] dulciter arridere. Secretas miserias debes ab eis tollere, et fideliter ſamanterque] inquirere de eorum occulta infirmitate, eisque paterne assistere; sic Deus dulcedinem suam effundet in te. Coquinam intrabis et cavebis ne parcitas tua in conventu Fratribus necessaria recuset], et coqui desidia laudem divinam ſin choro] furentur; clericus enim ſamelicus jucunde non cantat, et homo esuriens studiis intendere non prævalet, et sic propter hæc vilia Deo subtrahitur laus et gloria. In Capitulo, justitiam dilige, in Deo suavi animo et secua- dum culpæ meritum pœnas inflige. Cave diligenter ne contra voluntatem[Fratrum aut voluntatem] Conventus tuam aucto- ritatem exerceas vel extendas,[quia inde magna divisio exoritur]. Elatas cogitationes omninoevita, quæ religiosa corda frequenter tentant, dicentes: Tu prælatus istorum est, quod volueris facere tibi licet. Non sic loqueris in corde tuo; hinc enim[sancta Dei] pax scinditur, et turbatur. Cum mansuetu- dine morum et verborum investiga placitumeorum, et secun- dum hoc dirige vias tuas. —————— 600 LUX DiVIxITAris. VIII. DE ORATIORE. Un tibi a subditis reverentia exhibetur, custodi cor tuum 0 interius et time, et cum disciplina exterius erubesce. Omnem querelam misericorditer suscipe etsalubre consilium fideliier impertire. Ædificationes superfluas non admittas; magis autem persuade ut per Scripturas sanctas virtutesque sacras in cordibus templum sanctæ Trinitati et habitatio construatur. [Primus lapis splendidi hujus palatii, in quo æternus Deus amantissime suæ sponsæ sine fine secundum suam potentem voluptatem et secundum ejus inhiens desiderium blanditias exhibebit, est profundissima humilitas, quæ cum dulci in hac terra pereunũum sufficientia tam optime inclinatur, quod nec appeiens superbia, nec pungens inanis gloria potestatem ejus unquam sic augebit, ut nos in illo ædificemus tamquam ter- reni domini vel dominæ: quin potius dificabimus tamquam cœlestes principes in terra. Unde nos in novissimo die apud pauperem Jesum, dominis Apostolis similes, sedebimus. Fratres dilectissimi, volumus ædificare nostram cœlestem domum cum divina lætitia; nostram vero terrenam scholam cum sollicitudine, quia vitæ nostræ spatium nec usque ad crastinum diem certum habemus.] Oculos aquilè in mente tua constitue, quibus tibi sub- jectos pie et sine malitia intuere, si quem occulte tentatum inveneris, eia, illi cum omni studio et benignitate assiste, sic poteris ſamiliaritatis Dei gratiam obtinere. His qui portant officia dicam quod in veritate orando intellexi. Homo in fide catholica humiliter orans, et in Deum exulis anime oculos amotis omnibus defigens, divinus ſcum Patre ccelesti] eſſicitur, et se miserum recognoscit, ac solius Dei gloriam desiderat et requirit. Cum autem piis et justis insistit laboribus, ea charitate qua coniemplationi vacaverit, eſſicitur membrum Christi; quod vero inutiliter et curiose geritur, mortuum in conspectu Domini reputatur. Qui autem ſpre Dei amore, non vero humana opinione] indoc: LIBER QUINTUS, CAPUT VIII. 601 tos docet, et peccatores convertit; qui tribulatos consolatur, et desperatos ad spem revocat, hic Sancti Spiritus organum computatur. Beatus homo qui cuncta Deo placita sibique possibilia ad laudem Dei simplici intentione in charitate perficit: sanctæ Trinitatis gloria perfruitur. Pulvis autem peccatorum levium, qui frequenter etiam præter voluntatem affectibus illabitur, igne amoris citius consumitur, cum acies mentis Deum attigerit, cui nullus resistere poterit. Quæ cum sursum scandere cœperit, omnis peccati pulvis decidit, fitque una cum Deo, ut quod ipse vult velit; et hæc est vera unio: conformitas voluntatum.— [Eia, homo,] stude semper unam tibi horam assumere, qua valeas sine impedimento orare et Deo libere vacare, quia dona, quibus Deus salutare et docere electos suos con- suevit, tantæ nobilitatis tantæque subtilitatis sunt, et tam dulciter ac familiariter fluunt, quod ei cuncta conporata cedunt, cum amanti animæ Deus dignatur copulari. Ipse namque sic amore ejus vinctus est, ut omnia carnis suα’ αοοm- moda per triginta annos et amplius postponeret, ut ejus osculis et amplexibus frueretur. Si hoc cor tuum tangeret, nequaquam tam inurbanum existeret, quin per triginta anno- rum spatia unam ei[horæ] morulam indulgeres. Cum ego miserrima ad orationem accedo, secundum igno- bilitatis meæ indigentiam me exorno, induo me pulvere qui sum; calceo me tempore quod ſquotidie] perdidi; cingo me pœna quam merui; deinde assumo mantellum pravitatis qua plena sum; impono capiti meo coronam verecundiæ quam contra Dominum habui. Post hæc assumo ſin manu mea veræ] cogitationis speculum; in quo sim statum per- spicio; in quo, proh dolor 1nihil invenio nisi lamentationes et væ. Hæc indumenta libentius defero quam quælibet terrena ad libitum possidenda; verumtamen sic mihi sunt molesta cum miserabili impatientia, quod optarem potius inferno vestiri et sine culpa diabolo coronari: Ovæ nobis! quam sæpe raptores instabilitatis his indumentis nos spo- liant, cum propriam complacentiam persuadent, et cum in peccutis positi excusationes prætendimus, per inanem glo- 602 LUx Divixrraris. riam perducamur, et per elationem degradati vel dejecti nu- dis efficimur nudiores. O ſvæ I] quantum coram Deo et omni- bus amicis ejus et omni debemus erubescere creatura; qui si omnem verecundiam cum magno honore cupimus evincere, oportet rursus illis indui vestimentis. Sic ornata quæro Do- minum Jesum Christum, nec aliquo modo ipsum velocius invenire queo, licet gravia sint et corpori minus apta. Oportet hæc valenter cum forti desiderio et pudore culpabili cum amore ferventi et timore humili omnia aggredi; tunc labes peccati coram oculis Domini evanescit; incipitque in anima relucere et ipsa refluere præ amore. Ibi omnis culpa et mi- seria animæ dissipatur, docetque ſille] eam suam volunta- tem, et[ipsa] prægustat ejus dulcedinis suavitatem. In salutatione divinitatis virtus sanctæ Trinitatis corpus et animam penetrat, qua veram sapientiam suscipit et reportat; et sic contacta et amplexata infirmatur; incipitque sugere ut ille langueat et deficiat præ amore; sed ille modum im- ponit et temperat quem ille scit, et ista ignorat. Quærit ergo fidelitatis vicem rependere, ipseque ejus cognitionem augere. Deinde læta in carne amore affligitur; sed ille in ejus anima firmat et stabitit sua dona ſcum sancto affectul. Tunc si carnalem concupiscentiam et omnem terrenam voluptatem abdicaverit, perfecti amoris gratiam et Dei gloriam in omnibus promovebit. Duo sunt tibi potissimum cavenda, de quibus boni nil provenit: scilicet, ut bene quis operetur ut dignitatem ali- quam assequatur. Qui cum quod concupierat apprehenderit, sic in virtute deficit, ut ab eo contristentur hi qui eum de- siderabiliter elegerunt; unde plerumque talis deponitur ab honore incipitque simulata virtus fallaciter apparere. Se- cundum est si homo rite promotus, a virtute mutatus in ea tentatione nititur permanere;[quod est signum multorum defectuum.] Qui licet forsitan condigne stet, humiliari tamen debet et cavere ne cadat. HFunc libellum legat post mortem meam qui desiderat mecum loqui, sed non potest. LIBER Quixrus, carur ix. 603 IX. DR vIàA MIRAXBIET ELECrORUx. Lecros suos Dominus in via mirabili deducens edocet eos E et dirigit ne offendant. Hæc est via mirabilis et sancta, ut crucietur homo sine crimine, et sine piaculo puniatur; ipsa est in qua Dei Filius innocens pertransivit. In hac exul- tat Deum sitiens anima, gaudens in Deo qui, propter sua beneficia, multa pertulit supplicia. Pater cœlestis Unigeni- tum suum a gentibus percuti et a Judæis crucifigi constituit; nunc vero, quidam Pietatis speciem habentes, et religiositate gloriantes, filios Deĩ᷑ affligunt in corpore et cruciant in mente, ut complantati imilitudini mortis ejus, conformes sint Fi- lio ejus, qui mentis et corporis sustinuit cruciatus. Hæc est mirabilis et excellentior via, in qua fidelis currit anima ducens post se sensus corporeos, quemadmodum videns ducit cæcum. In hac via liberatur anima vivens sine[cordis] molestia, nil cupiens præter id quod ille 31 5 cujus volunias, bonitas et t opus est benignitas. DE TRIBUS QUÆ HOMINEM HABILITANT AD BENE AMBULANDUN. RiA sunt quæ hominem habilitant ut cognoscere et in hac via digne valeat ambulare. Primo, si homo oimpli. citer et eꝶ toto, absque omni humano magistèrio, Se in Dei luce et veritate contineat, gratiamque ejus in sanctitate cus- todiat, et voluntaria patientia portet, abstrahens sensum ab omnibus creaturis[secundum humanam voluntatem]. Secun- dum in via retinet, quod homo cuncta quæ veniunt gratanter excipiat præter solum peccatum; quia nikhilfit sine causa et providentia Dei super terram. Tertio, hominem perficit i in hac via, ut omnia a laude Dei incipiantur et terminentur. Ego minima quæ in me reperio bona coram Deo sic existimo, ac si altissimæ contemplationi insisterem, qua homo in hac vita poterit sublimari. Nam si æquali charitate ad gloriam 33 126 ———-— VI. 12. 83 604 LUX Divixtraris. Dei id facio, æquali merito et præmio exultabo; cum vero peccando delinquo, in hac via non consisto. 5 QUALITER SE HOMO HABERE DRRBEAT IN AGENDIS. 685 oras, humiliare; cum confiteris, veritatem W8 cum satisfacis, 155 esto; cum manducas, sobrius sis et frugalis; cum dormis, disciplinatus sis; cumsolus fueris, esto fidelis; cum cum aliis fueris, prudentiam Serva; cum de bonis moribus instrueris, consentiens esto et obedi; cum de pravitate reprehenderis, patientiam exhibe, et desiste; cum feceris quod justum et bonum est, inutilem te reputa; cum a recto deviaveris, veniam pete; cum levis et dissolutus fueris, time; cum turbaris, spem in Deo pone; cum laboras manibus, festina, ut cogitationes inutiles valeas evitare. DE IMPEDiMENTIS RELIGIONIS. ERRECrIoNEM Religiosorum valde diminuit incuria et æsti- matio modica venialium peccatorum. Fateor quod cum vel levi risu aliis innocuo vel rancore cordis modico licet occulto, aut proprii incommodi impatientia levi inficior, obtunditur mox mens mæa et obscuratur, et cor refrigescit, donec ſin lacrymas et gemitus erumpam, et] exul et misera, amicabili prece et desiderio valido cum humilitate meum vitium recognoscam; tunc recuperata gratia valeo, ſtamquam canis e coquina ſuste pulsus redire, et] in pulvere Dei cle- mentia respirare. Cumque vitium incognitum et incorrec- tum affuerit, infernalem maculam in anima mea pingit,[sic quid consilii capiam, non habeoz] ejusque auctor in me ima- ginem dæmon,[qui ignem purgatorium curat, in quo peccaia consumenda Sont respicit; mihique horrorem ingerit, cum sola fuero, quia hujus expers miseriæ sum facta, ſcum dona, quæ vocantur conscius amor, reciperem.] Moxigitur ad pedes ejus procido, et ante eum medullitus vloro dicens: LIBER OUIxrUs, capUr xi. 605 Miserere mei Deus,[vel Pater noster], sicque mundata ad para- disum quietis redeo, unde ejecta fueram maculata cœno. XI. DE caRNALI SAbIENTIA ELIGIOSORUN. 1E, Domine Jesu, quærere compellor, in quo quorum- dam cæcitatem detestabilem recognosco, cur spiritales homines internæ devotionis gratiam reformident, cum superna dignatio humanæ animæ illucens frigidum aliquan- tulum accenderit ut ardeat, cœpitque liquefieri, ad lacrymas effluere; tunc cœlestem in terrestrem commutare vult, ut in eo veraciter ipse imitari, diligi valeat et agnosci. Humanus ad hæc sensus dicit: Non I] ego in exterioribus utilis esse possum. Maximeque monastici, quanto prudentiores sunt, talia dicere consueverunt. Ad hæc respondit Dominus: Divinitas mea ad terram venit, ubi mea humanitas laborat. Divinitas crucem ascendit, humanitas mortem pertulit. Di- vinitas infernum confregit, et a morte cum corpore resurgens in cœlum conscendit. Omnes qui me repellunt a se, repellentur et ĩpsi a me. Sine me nihil homo potest facere, ſnisi peccatum]; nam et humanitas mea nihil unquam perfecit nisi quod mea divinitas præordinavit.— Ecce, Domine, ipsi dicunt sapientiam esse parcere corpori, eo quod Spiritus tuus bonus et suavis a te procedens, animamque sua.dulcedine peneirans, corpori vires auferat, et infœcundum ad opera bona reddat. — DE USU GRATIX. æcd dicit Dominus: Cibus regius removeri perfunc- EI torie non debet, quousque[terrena] necessitas hine sit sumpta. Donum meum speciale dignitatem cörporis et animæ confert homini singularem; dat insipienti doctrinam, solatium sapienti, laudem et gloriam indefi- cienti profluvio tribuit, de quo prodiit, cum fructuose rever- titur ad me a quo fluxit. Gratia quæ a Deo potenter re- pente infunditur, tantæ in se virtutis ac nobilitatis est, a iam ineffabili Dei procedens amicitia, quod non mediocriter N ö VI. 32. 606 LUx Divixiraris. delinquit qui hanc pro temporali quocumque ingratus abjicit ac relinquit. O væ I] ignobilis anima, qua mente eum a te repellis antequam eo secundum desideri um fruaris, cujus summa voluntas in te est[abscondital. Vis nosse quemadmo- dum Dei donis fruaris et utaris secundum ipsius voluntatem; ipsa te docebit peroptime, si tibi gratus fuerit adventus ejus; exteriore virtute et interiori devotione suscipienda est, hu- mili timore servanda est in omni necessitate discreta. Da ei tempus et locum in te, quia aliquid non quærit à te, ipsa te sic in Deum convertet profunde ut ejus cognoscas in om- nibus voluntatem, quamdiu, quo tempore ejus dulcibus in- hæreas amplexibus, quo tempore et quemadmodum hujus mundi peccatoribus et in purgatorio constitutis subvenias, et inspecta cujuslibet vivi vel defuncti necessitate succur- ras. Cumque[hoc perfeceris] interius secundum Dei volun- tatem animæque tuæ possibilitatem(lassatur enim mortali juncta corpori) dicit de suo: Fuge nunc interius,[mihique exterius assiste, ut omnibus factis meis fulgeant tua dona ſet ego libenter molesta sufferaml. QUALITER HOMO CHRISTO ET SANCTIS HUsS SE CONFORMAT. uon et misericordia et stabilitas quæ proximis impen- dimus, cœlesti Patri similes nos reddunt qui hæc sine in- termissione circa nos operatur. Paupertas, contemptus, pœna, abjectio nos similant Dei Filio vero Domino Jesu Christo. Quantum effluimus cordis liberalitate ad dandum nostra pau- peribus et corpus serviendum debilibus, tantum Sancto Spi- ritui assimilamur, qui est larga effluxio Patris et Filii. Quantum veraces, modesti et discreti in sancta simplicitate fuerimus, tantum cum Simplici Trinitate similitudinis habe- mus, qui unus verus Deus est in sapientia perficiens omnia opera sua. Quantum casti in omni puritate, humiles cum omni subjectione, serviles cum omni sanctitate, innocentes ab omni pravitate fuerimus, tantum Dei Genitrici semper Virgini Mariæ conformamur, quæ his virtutibus super omnes emicuit, quæ Virgo Mater facta, Virgo permansit, impera- LIBER OuNTrUs, capUr xIII. 607 trix et miseratrix totius creaturæ. Si benigni, amabiles, pa- Fifici studuerimus esse, sanctis Angelis similes sumus,[qui nunquam malitiose aguntl. Si sanctam conversationem cum exilio et tribulatione sine solatio sufferimus, sancto Joanni Baptistæ, qui inter natos mulierum major est, nos conforma- mus. Desiderium laudis divinæ, cognitio in donis, et fruitio Dei voluntatis ordinata Patriarchis et Prophetis nos similes reddit, qui se magnis virtutibus conjunxerunt Deo]. Studium divinæ sapientiæ et conversio peccatorum et in tribulationi- bus perseverantia sanctis Apostolis nos assimilat, qui se reliquerunt usque ad mortem. Si patientiam in omnibus eventibus et fidem catholicam inconcussam usque ad mor- tem servaverimus, formam Martyrum induimus, qui viam regni cœlestis suo sanguine resperserunt. Quando necessita- tes vivorum et mortuorum fidelium in sancta Ecclesia cum pietatis studio pertractamus, sanctis Confessoribus, qui cum multis laboribus, vigiliis et sanctis exercitiis similia fece- runt, uiliter conformamur. Pugna invicta contra carnis con- cupiscentiam, et virginalis munditia conservata, electis Virginibus conformitate sociat, quæ nunquam palmam vic- toriæ amiserunt. Vera pœnitentia et satisfactio magna sanc- tis Viduis nos assimilat, quæ post culpas tantam gloriam meruerunt. Quantum omni virtutum studio et operibus at- tenti fuerimus in hoc Sœe., tantum Domino Deo nostro et omnibus Sanctis ejus conformabimur in futuro, qui eum(cum omni alacritate] secuti sunt in hoc mortali stadio, vitiis ve- pugnantes et virtutibus adfærentes. XIII. on uriwrræTE TRIBULATIOxIS. Krlas ago Deo quia benignitas est, et quamdiu vixero 8 meipsam judicans defleo mala mea; Deus ultionum, Deus non supervacue ulciscitur in peccatis. Quamdiu vani- tati et peccato ereatura subjecta est, etiam non volens, non tam virtutibus indiget quam pœna. Quam dum sibimet in- flixerit homo consulte et discrete, utilis est assumpta propter Deum; ea vero quam Deus per inimicos suos infert vel V. 2. 608 LUx DiVIxIrAris. amicos, tanto nobilior et utilior consistit quanto ipse me- lior et suavior est omnibus per quos tormenta et supplicia inferuntur. Christus Dominus noster non per pœnam quam sibi iniulit nos redemit; verum quemadmodum sibi in pœnis ſamularemur et laboribus, nos instruxit. Passio autem quam ab inimicis et perfidis pertulit sine culpa, mors miserabilis et despecta, in qua nullus cum eo amicus per- stitit præter singularem virginalem Matrem, intemeratam Mariam, nostræ redemptionis causa præcipua exstiterunt; quia vero Mater Virgo Filio veraciter unita fuit interius, cum ei inseparabiliter adhæsit exterius. Dum ego misera anxiarer et pœnarum mearum tædium me teneret, consolatus est me Dominus dicens: Adversi- tatum doloribus, pœnarum cruciatibus carere semper, saluti fragilitatis humanæ non convenit; purificat enim assidue à peccatis multiplicibus hominem et tuetur. Et ecce vidi in spiritu terribilem peccatorum exercitum nos persequentem, tamquam omnes montes, et lapides, lgraminal, arbores et eorum folia, stillæ pluviarum et arenæ maris in vivas personas Versa, nos quærentes opprimere, ne valeamus in Dei misericordia respirare. Igitur contra pec- cata, quæ quandoque verbis nequimus exprimere, datur nobis ab occulto Dei judicio pœnarum asperitas, quas occulte in nostris membris miseris sustinemus; præterea amaritudo adversitatum a futuris lapsibus defendit, quos frequenter munda electorum corda quæ Spiritus Dei repleve- rit pertimescunt.[Tertio] hujus etiam incommoditatis nobilitas ad susceptionem Dei gratiæ dignos reddit. Cum enim omne temporale commodum et transitoriam necessi- tatem terrenumque solatium anxia cum timore et exuli corde suscipio, tum procul dubio divina illa ac delicata adest consolatio. LIBER QUiNTUs, cærpur xiv. 609 XIV. QVOMODO DRus coNSsclATUR N TRIBULATIONE. acra sum aliquando opprobrium abundantium et desyec- F tio quperborum, et dixit mihi l Dominus noster]: Noli mirari: si vas electionis et gloriæ, omnique pretioso lapide ornatum, factum est tamquam vas perditum, audiens vitu- perationem multorum secum commorantium, quid fiet de vase contumeliæ immundo, quod caret operculo, repleto felle ama- ritudinis? Igitur cum honoraris, erubesee; cum affligeris, gaude; in beneficiis time; cum maleſactis tuis me offendis, desolare ex corde. Quod si turbari nequiveris, memento quam acerbos, quamque diuturnos pro te labores sustinui et dolo- res. Et dixi: Domine, largitas tua est pastus corporis mei mirabilis, et præbenda; misericordia tua est animæ meæ consolatio singularis; amor tuus est animæ meæ requietio æternalis. Tu es mihi agnus mansuetudinis, turtur Simplicitatis in divina afflictione. Tu mihi sponsus in expectatione. Et dixit Dominus: Ama abjectionem, fuge admirationem. Sola sta; conjungere nulli; esto non multum negotiosa, et ab omni re libera et otiosa; absolve captivos a vinculis, alliga male liberos in compedibus; infirmos refice; tuque nihil posside; aquam tribulationis bibe; ignemque amoris lignis virtutum fove. Tunc habitabis veraciter in solitudine vera. DE RARITATE VERER VIRGINIS. virginitatem, quam Unigenitus sic honorare dignatus est 8 ut pro tua dilectione filius virginis fieret, exornare volueris, Ueia lcogita quid hoc dicat]j, humiliter tace; amanter adversa sustine; persevera in omni bono omnibus diebus vitæ tuæ, virginalem pudicitiam custodi etretine; sic poteris ex virgini- tate cœlesti sponso complacere. O virgo, quantum tibi Domi- nus gloriæ magnificentiam pro his disposuit exhibere. Ipse tibi speciosus erit sponsus, tecumque cœlestia tripudia fre- 39 — 1 83 ν III.15• 610 LUX DivINITAris. quentabit. O ego misera, clauda caniĩcula, prout potero clau- dicans ambulabo. Intende quæ dico: Castarum, proh pudor1 virginum non est multitudo. XV. Dz REVERENTIE coMNν)ꝙ,e ͤcoRPORIS CHRISITI. IxsIPIEXTES Virgines, beguinæ videlicet, quomodo sic O estis temerariæ, quod eæxpavescendo, coram Omnipo- tente non tremitis Judice, cum ad sacrarium corporis ej us tam ſrequenter] cæca acceditis consuetudine; ego quidem inter vos sum minima, erubesco, paveo, et contremisco. In quadam festivitate sic pavida exstiti, quod hoc sacramentum contingere non præsumpsi; quia de meis præcipuis meritis confundor coram oculis suæ majestatis. Rogavi ergo Domi— num ut mihi in hoc gloriam suam declararet, et dixit mihi: Vere si me præcesseris cum humili mœrore, sanctoque timore, oportet me te subsequi, sicut fluctus altissimus infra se positam molam influit et impellit. Quod si mihi virenti desiderio fluentis amoris occurreris, obviam tibi ibo, tangam- que te divinitate tamquam reginam unicam et dilectam. Ut glorificetur Dei bonitas, necesse est ut secreta mea proferam; quæœ aliter Dei Iaudes non valeo enarrare, quod profecto me non plus impedit quam si ignita fornax panibus simila- ginis repleatur. Igitur ad mensam Domini laccessi,] turma vallata nobili, quæ me tuebatur fideliter, et tamen observans me affligebat fortiter: veritas accusabat me, timor increpabat me, verecundia flagellabat me, contritio contemnebat me; desiderium interſecit me; charitas deduxit me, fides deſendit me. intentio pura præparabat me; omnia bona opera mea clamabant adversum me; omnipotens Deus suscepit me, ejus immaculata humanitas univit sibi me, Spiritus ejus consolatus est me. Et dixi: Nunc Deus meus es tu, Domine, quia bis datus es mihi hodie, et etiam in Scriptura quæ dicit: Puer natus est nobis. Desidero, Deus, honorem tuum, non commodum meum, petoque ut hodie sacramentum corporis et sanguinis tui consolatio sit animarum quæ in Purgatorio eruciantur; tu vere meus es; esto igitur[hodie] redemptio LIBER Ouixrus, capur xvt. 611 captivorum qui tuam in pœnis goriam prœstolantur. Exau- divit Dominus me sicut in hoc Libro continetun ſ. XVI. bE Fonrrrubixk pkl Er INFIRMITATE HOMINIS. ν SdDomine, Deus omnipotens, quamdiu subsistam in E hac terra tamquam signum posita, ad quod currunt homines, jaculant et sagittant, insidiantes cum multa astutia et malitia ſamæ meæ et animæ saluti. Audite hoc respon- sum: Dicit Dominus: Nullus tam felix in cursu, nullus tam fortis in jaculo, nullus tam astutus in sagitta, nullus tam malitiosus in ira, qui cœlum irrumpere vel destruerè vel dis- pendio attingere valeat, in quo mea est habitatio sempiterna. Verum ubi hodie ad hospitium invitor, et cras amoveor, si- miles sunt inferno, cujus ego fundamentum fuero, illius pin- naculum et sublimitas permanebo. 1 0 Eia, Domine, quis mihi dabit ut sic omnes vias meas, perambulem, quod si mota fuero sine casu permaneam? Timor Domini tenebit me, et voluntas Dei] deducet me. Nullus scit quam firmus in timore Dei stet, nisi prius car- nalibus tentationibus attentetur, nec scit homo virtutem suam nisi prius mundi malitia atteratur; nec bonitatem suam quis novit, donec vita præsens felici termino finiatur. Pro eo quod omnibus me subjeci, et postposui creaturis, tu, Domine, me super omnia exaltasti, et quia omni terreno subsidio et peculio careo, terrenum cor] non habeo, et tu es solus bonum meum, et ego variabilis et instabilis in omnibüs, factis meis. Dicit Dominus: Hoc est inscrutabile, quod Deus peccato- rem respicit tamquam jam ad se conversum. Hæc est vera voluntas Domino serviendi, quod homo valde festinet venire ad me, nec retardetur respiciens retro vel post Se. Ego Imne onus porto quod pro dilectione mea suscipit et tollit homo super se. 5„ Respice omni tempore cor tuum in Sancti Spiritüs veri- tate, et detestaberis omne mendacium in simplici puritate 5 1. Lib. VI. c. 3. VI. 38. VI. 40. VI. 18. VI. 19. — 912 I. UX DiIVINITXTIS. nam falsitas charitatem excludit, et firmat in animo hygo- crisim, odĩum et crudelitatem. 935 „Qui in pœna Posĩtus impedimenta conqueritur, in cogni- tione est cæcus, in patientia non firmus, in amore frigidus, in virtute Repidus, stultus in sensibus, in bonis 5 mutus. Ideoque. dixit Dominus: Hic homo nec infirmari vult nec despici; et super quo fundabo et ædificabo gloriam ejus?— Domine, cum infirmatur, vel despicitur, quo tunc ædificatur gloria tuà?— Cum infirmatur, debet vene- rari, servire, amare me solum cum jucunda patientia: cum despicitur, debet amare me et longanimis esse. Sicut enim clerici ac religiosi quandoque per obedientiam re- stricti a divinis cum merito vacant, sic infirmitas et despectio se humiliter sustinentibus gloriam accumulant, gratiamque conservant. XVII. oE uriErrarE BONÆ voruxräris. bLras in corde meo sustinui miserias, pro eo quod bonam voluntatem nunquam producere potui ad effec- tum. Impedit etenim me paupertas, impatientia, defectus- que consilii, et quod supra naturam agere non præsumo. Postquam enim proprio arbitrio cecidi, divino judicio a deli- ciosa altitudine qua mirabar ea in quæ potens charitatis flamma me abstraxerat, quorum nec finem nec principium poteram reperire, hæc miseria me invenit. Nunc autem in tali. profundo fluctuo cujus fundum non invenio; nam omne quod sustineo pœnale non æstimo, locum novissi- mum desiderans, ut tamquam canis rabidus nullius hominis amica, in exilio incognita, amicitiam inter pauperes Fetinerem. Nolo autem extra obedientiam fieri, quia sancta, humilis obedientia virtutum est sigillum. Voluntas vona; qua homo præditus est, nec tamen opere suffieit, simi- lis est pulchritudini florum nobilium suave redolentium sine fructu. Sic me consolatus est Dominus, quod omnis pia voluntas perfectæ conversationis et vitæ flores sunt jucun- ditatis æternæ, quibus rex omnipotens in die lætitiæ festi- LIBER OUidrUs, CaPUr xviii. 613 viiatis suæ electis suis serta præparat, quibus coronentur. qui hie bonarum conceptibus voluntatum imprægnatü, ad partum sanctæ non perveniunt actionis. Eia nunc, pie Deus, porrige mihi dexteram tuam, et deduc me in patriam chari- tatis; quia, proh dolor! tempora multa inutiliter perdidi, quæ per te recuperare proposui, Deus meus. Et quoniam corporis commoda et sensuum exteriorum solatia cum timore humili suscipienda sunt ab iis qui in veritate Persistere 5 runt, tuum est auæilium implorandum. 1 Ki⸗ XVIII. DpE vxRrrærE Er FaLsTrarg vixrurum Er vrrioßun 1. EMPORALES divitiæ peregrinus et infidelis hospes sunt; 93 sancta paupertas magnarum divitiarum coram Deo pondus portat. 5 Mobilitas damnum proprium non recordatut; Iconstantia est omnibus virtutibus plene onustal. Stultitia sibi ipsi complacet; 5 doctrinam. amplec- titur et in se fovet. 14 40%% V Iracundia menti tenebras ingerit: 5 mabsbethe sanctam gratiam Dei faciliter invenit. Superbia reputari optima et suprema appetit: humilitas despecta, nisi hominibus se subjiciat, non quiescit. Inanis gloria coram Deo surda est et cœca: innocentia honorat in sanctis Dei opera. Hypocrisis et falsitas pulchris abundat 2 001 5 6940 84 6 870 patet superborum contemptibuunsi Avaritia semper immitis est Kelir modesti suavi fundatur in gratia. 8 3 Acedia multos thesauros 1 7 ansenun non valide quærit sua commoda-. 400070 Infidelitas[semper falso voneilio blene non prætermittit Wss bonum? 5 —— ⏑ε.—,·. 214＋ nn 1. In De duabus viis dissimilibus, qdarum una descen- dit ad infernum, alia sursum scandit in cœlumn. Cod. B. in mang ine. — * III. 614 Tuux bivINITAris. Vera Religio vindictam non Expetit⸗ 8 induietum cor sem- Per pacem erumpere quærit; 5 eee. Sancta devotio malum non operatur: perversa nulli subjicitur. Naturaliter malitia fundamento falsitatis nititur: gratiosa Vero benignitas aspectu amabili et dulci eloquio fulcitur. Corda sæcularium affectant reverentiam; spiritales animæ despectam obedientiam. Occulta crudelitas planum habet eloquium: manifesta vero pietas Deo est sacrificium. Perversa observatio vicina est odio: suavi misericordiæ jungitur dilectio. 5 Mendacium clarum est in superficie; sed nimis intus de- jorme, suscipiturque jucundius a suis complicibus: veritas despicitur propter incuriam quam patitur; ideoque qui eam amplectuntur necesse est ut cum Domino Jesu multos con- temptus sustineant. Sine intermissione fremit invidia: sine dolore ardet amor Dei, liber a tristitia. Perversitas invidiæ odit Dei largitatem: mundum cor plenum charitate congaudet super veritatem. Detractio coram et non coram Deo erubescit; qui tamen omnia novit et inspicit. Gravis et crudelis casus est desperatio: vera spes est bono- rum omnium impetratio. Falsa spes nunquam vere lætatur; nam per veram culpam sœpe conturbatur. Postquam hæc ostendit mihi Dominus, dixit ad me: Qui semper quam bonus sum cogitat, assidue mihi ad- hærens cor suum ad me elevat. Quod tu præstare digneris, Domine,[propter tuam ipsius gloriam], qui vivis et regnas sine fine. Amen. XIX. DE popLici rAUPERTATE Er FALSITATE. vo consideravi genera pauperum in hac vita. Primi propter charitatem Dei pauperiem amplectuntur, inve- niuntque semper quod de hujusmodi rebus nimis accipiant LigER Ouixrus carur xx. 615 et usurpent; alii sunt qui præter voluntatem divitiis carent, pœnaliter et coacti mendicant, ambiuntque multa cupiditate terrena, insudantque multis laboribus vehementer ut ca habeant et acquirant. Respondit Dominus ad hæc dicens: Hi qui inviti onus portant paupertatis, meam justitiam experiuntur, quia si terrenis abundarent, non me plus dili- gerent vel agnoscerent; unde oportet ut eos per pœnæ duri- tiem ad me traham. Charitatis autem pauperibus amplius tribuo quam audeant ipsi tribuere; non tamen sustineo in ipsis pulverem quo terrenis dediti gravarentur. Desidero ut corda eorum semper pateant mihi et aspirent ad me, ac sine impedimento jugiter in eis resplendeat luminis mei fulgor. XX. oDk HvrocRisi FALLENTkE. vsrnUcron meus Spiritus Sanctus est, docens me suaviter prout vult, occulta tenens quæ latere vult. Ait ergo: Sapientia sine Spiritus Sancti firmamento convertitur in montem superbiæ in extremo; pax sine ejusdem Spiritus vinculo, in vanam lætitiam redigitur continuo; humilitas sine charitatis incendio manifesta falsitas fit in novissimo; justitia sine fundo(humilitatis] crudelis efficitur ex odio; paupertas cum frequenti avaritia est in se eriminosa super- abundantia; timor crudelis in vera culpa inducit horribilem tristitiam in patientia; suavitas incessus cum animo lupino deprehenditur faciliter a prudente viro; sanctum desiderium in veritate raro pervenit sine labore; vita bona absque contentione facile ad inutilia flectitur]; virtus elata absque Dei munere perit flagello superbiæ; speciosa promissa sine fideli redditione falsitas est ex diaboli persuasione; fiducia carens vera securitate efficitur mors animæ in vitæ extremi- tate; patientia quæ Deo ex corde non subditur, in peccatum reputabitur. Omnis enim qui in ſactis suis ad Deum ac mente non erigitur, tandem ab jipso cadens verecunde dejicitur. Amor cui non est mater vera humilitas et, pater sancti timoris veritas, plusquam alia virtutum falsitas abjici- tur, tamquam 18801 vanitas. 3 III. 14. NN H V. 16. 616 LUx DivIxirris. 1 QUOοpοõMBuuirfIA SOLENT DiSSIPARE VIRrUTEsS. 3 M aaNον detrimentum nobis generat quod sine utilitate bonorum operum pertransimus; prava consuetudo con- fundit et maculat, et proæimos ubique Scandalixat. Terre- norum cupiditas sanctæ doctrinæ est abolitio vel deletio, et iniqua cordis distractio. Duræ mentis pertinacia pietatis divinæ est Societatis humanæ exterminatio et mors animæ. Hostilem mentem fugit Spiritus Sanctus, et rancorosum cor familiaritatem Dei minuit et extinguit. Hypocrisis et falsa Sanctitas non subsistet, veraque Dei charitas nunquam excidet. Si horum hostium malitiis cesserimus, non solum regno cœ- lorum nos spoliant, ſest enim quoddam cœli atrium nos hic sancte vivere j] verum etiam donis Spiritus Sancti bonis- que moribus et charitate Dei evacuant atque pri vant, oculos cogitationis eruunt, et cæcatos in septiſormem peccatorum laqueum introducunt. Et quo tunc pergit homo nisi ad inferni loca, ut mergatur in abysso „„ XI. DE MATLTrIA Er PRccæro. MNiPorExris Dei magnitudini nulla adeo est compa- Oubid⸗ magnitudo quam peccatricis meæ iniqua et au- dax malitiæ amplitudo. 3 Quidam indurati homines et perversi asserunt quod pec- care non sit diabolicum, sed humanum. Ego autem in omni- bus corporis mei tentationibus et perversi cordis motibus, sensuumque meorum apprehensionibus necnon et nobilibus- intellectibus aliud conjicere non valeo, nisi quod peccare dia- bolici:spiritus est, non khumani; omne enim grande vel leve peccatum similem facit. diabolo et consortem; assumpta namque per. liberum arbitrium diabolica conformitas plus 85 deformat et. officit quam innata et illata humanitati pœna- litas, id est fames et sitis, et similia quæ Christus ipse homo- factus pro nobis pertulit et nobiscum. Quod si peccatum ho- mini naturale esse debuit, etiamãpse, cum verus esset homo, 1 — LiBER Quixrus, ckrur xxI. 617 peccato vero non debuit carere. Erat autem justus per sapien- tiam, constans per virtutem, perſectus per Spiritus Sancti plenitudinem et super hæc omnia Deus in veritate æterna, in quo peccatum incidere nullum potest. Cui, si conformes fieri appetimus, oportet ut eidem vita et morĩibus conforme: mur, laut per pœnitentiam salvemurl. QUALTITER HoMO NECGLIGENTER DE VITIO IN VITIUM LABITUR. Ec mala a Deo hominem sic elongant ut nunquam ad 651 ipsum regredi prævaleat nisi potenti virtute gratiæ re- trahatur. Exordium hujus elongationis vanitas est exagitans et impellens; cui nisi renuntiaverimus, carnis libidinem in- curremus, sicque gradatim de luxuria ad avaritiam et de hac ad desidiam, hinc ad mendacia, et tandem ad perjurium dila- bimur. Sed nec hic stare permittimur: adest enim ira quæ ad detractionem et delationem, ad invidentiam et libidinem incitat vindicandi. Se quitur descensus ad desperationem, præsumptionem, inverecundiam, diabolicam sapientiam, et infidelitatem. Cumque in hoc profundum peccatorum di- lapsus fuerit et absorptus, tunc dicit: Vana sunt quæ au- divimus, nec evenient. Omnia quæ de benigna Dei Provi- dentia prodeunt cum tanta cordis malitia suscipiunt, ut vix piorum aliquis pro calute eorum audeat loqui eis: ea vero quæ loquuntur ex propriis, adeo perversitate et mendaciis permixta sunt quod, proh dolor! in dictis eorum nullum veritatis vel boni indicium valeat reperiri, licet aliquando se probos simulent; reprobi tamen sunt, proh dolor!] et men- daces. 465 Lætare, o ſelix perfecta anima, quæ sola divina similitudine- illustraris. Nec immerito; tu enim dono Dei cum patientia inebriaris multa amaritudine sine culpa. Tu ab adversariis frequentius conturbaris. sicque prui na inferni decoquit florem. cœli. Floret certe indesinenti pulchritudine, cujus radix perseverantiæ viret jugiter de Spiritus Sancti rore. ———————— ——— —— 8 0 8 ̃ f — 1002954 ‚ — 1 1 33 825 4 0 60 LIBER SEXTUS I. DE CIvirATE INFERNALI Er FUNDAMENTO Er CONSTRUCTORIBOUS. Ipi civitatem horribilem et infelicem cujus nomen est Odium æternurn; quæ in abysso profundissima con- structa est ex lapidibus variis criminalium peccatorum- Lapis ejus primarius superbià est, quam fundator ejus primus ibi Lucifer collocavit. Inobedientiam, avaritiam, gulam, luxuriam,[quæ fucrunt gravissimi lapides], superposuit primus homo Adam. Iram, fallaciam, homicidium adjecit Cain. Mendacium, detractionem, desperationem, traditio- nem, propriæque manus crudelem injectionem superædificans, Judas proditor structuram exaltavit. Crimen detestandum Sodomæ humani generis destructivum fraudulentaque hypocrisis imaginem præferens sanctitatis, hujus horrendi ædificii sunt lapides angulares. Ab initio temporum fundata est hæc maledicta civitas. Væ omnibus construentibus eam! Nam quanto magis ad ejus ædificationem hinc transmise- rint, tanto, si secuti fuerint, illic infelicius punientur. DzE LOCIS INFERNI ET INHABTTATORIBUS Eds. sedes obtineant inferiores, et ignobiliores habeant mansiones. Lucifer in profundissimo inferni loco residet Uius civitatis tanta ac talis est perversitas ut superiores III. 27. 2 5 i 1 620 LUx DiVINITATIs. suo scelere alligatus; de cujus cordis spurcitia et horrendis- simĩ oris cavea indesinenter peccata effluunt omnia, pœnæ, dolores, scandala, per quæ infernus, purgatorium let hæc terra] miserabiliter cruciantur. In inferlori inferni loco est ignis, tenebræ, fœtor et horror, omniumque pœnarum genera, ibique Christianorum anime juxta sua merita dispo- sitæ puniuntur. In media vero parte omnis est pœna mitior, in qua Judæi secundum sua opera puniuntur. In suprema vero parte pœna tolerabilior est, ubi Gentiles malorum suorum recipiunt talionem. Hi in Suis cruciatibus sic exclamant: Væ nobis! quia si legem naturæ servassemus, pœnam hanc horrendam non sustineremus[æternam]. Et exclamant Judæi dicentes: VæI vælSi Dei voluntati secundum doctri— nam Moysi paruissemus, damnationem hanc perpetuam non incurrissemus. Super omnes Christiani vociferantes ululant, quod collatam a Christi charitate sibi gloriam per voluntariam suæ perversitatis amiserunt miseriam. Horri- dissimum Luciſeri vultum sine intéermissione cum dolore maximo speculantur, et coram eo nudi in suis turpitudini- bus versantur. O quam pudibunde suscepti et horribiliter salutati et amarissime allocuti audiunt dicentem: Vos maledictii mecum, quale hic gaudium nunquam narrari audivistis; et unde vobis complacuit quod ad me venire voluistis? II. pkE chuücixrigsus sixGUEORUM virIoRURM. 1 1— 1 vdd crudelibus manibus superbos principaliter rapiens, sub suaque cauda deprimens dicit: Non adeo in pro- ſundo damnationis sum mersus, quinimo adhuc vestræ volo elationis stultitiæ superferri. Sodomitæ per collum- ejus ingressi in ventris ejus tenebris retinentur; inde cum exspirat, exeunt, et cum respirat denuo revertuntur. Hy po- critas in suo sinu collocat et horrendo ore deosculans sic alloquitur: Vos consortes mei estis, nam et ego vanæ speciei colore Seductus fuĩ, per quem vos et omnes me sequentes sunt seducti. öI0 semper rodit, improperans quod miseri- LIEER SExrus, capur 111. 621 cors nunquam fuit. Raptorem primus spoliat et agitandum et percuũendum sine misericordia suis consortibus deputat. Fur ibi levatis sursum pendet pedibus, lucerna factus dæmo- nibus, nec tamen clarius videtur. Qui hic fornicando cohæ- serunt, illic coram Lucifero sic jacebunt; quorum si alter defuerit, ejus vicem dæmon supplebit. Infideles philosophi coram pedibus residebunt Luciferi, ut quem coluerunt confusi aspiciant; coram quo disputante et de eisdem concludente obmutescant. Avarum diro morsu devorat, quia semper habendi cupidus extiterat; quem cum deglutivit, per poste- riora turpiter digerit. Viri sanguinum occisores hominum, coram ipso perfusi sanguine astabunt, et ignitorum gladio- rum ictus a dæmonibus sustinebunt. Qui hic dira moventur- invidia, ejus erunt olfactoria ad nares pendentia. Qui cra- pulæ vacant et ebrietatibus, sitis ac famis[coram Lucifero] arescent cruciatibus; ignitos rodunt lapides, torrentesque bibunt sulphuris let picis]l, amara sumentes Ppro dulcibus. Piger cunctis doloribus onerabitur. Iracundus igneis flagel- lis, atteretur. Joculator, qui vanitates provocat, amaras fun- det lacrymas, æternas sustinens tristitias. Vidi fundum sub Lucifero inſerni, saxum nigerrimum et durissimum, super quo civitatis hujus consistit ædificium in æternum; et licet infernus initium non habet vel ſundum, ordine tamen divino nec fundo caret nec profundo. Qui quo- modo in se fremens sit et frendens, qualiter se cum dæmoni- bus angeli flagellentur, quis sit modus decoquendi vel assandi, quemadmodum fluctuent vel transnatent in illo fœtore, igne, vermibus et luto, qualiter in sulphure et pice demergantur, nec ipsi nec aliqua creatura poterit enarrare. ——— 0 III. xVuLIXA PROSUNr DAMNATIS REMEDIA. Un auxiliante Deo has pœnarum diversas miserias re- spexissem, infirmatum est miserum corpus meum ex ſcœtore, et inconsueto calorè adeo læsum, quod nec ambu⸗- lare valui vel sedere; et per triduum omnis humani Sensus sic impotens permansi tamquam homo tonitruo fulminatus. — éêë.V2—ͤĩ ³ͤR———-— 622 LuxX Divixrraris. Verumtamen nullum anima mea supplicium pertulit, quia mortalis morbi, quod peccatum est, veneno caruit. Et si foret possibile quod immunis a culpa cum eis moraretur anima, grande eis esset solatium et lux perpetua. Talis enim imma- culata et felix anima lucet naturaliter et splendet æternaliter, atpote divino lumine insignita. Quæ si diabolicam imagi- nem peccando assumpserit, luminis sui decorem perdit. Damnatis itaque a fidelium orationibus et eleemosynis nullum, credo, provenire solatium potest; lhoc utique non didici]; eo quod in perpetua obstinatæ mentis malitia con- sistentes, omnis boni gerunt odium et horrorem. IV. srarus dAuNxKTrORUAH posr jupiciux. oSr extremum judicium novo vestietur Lucifer indu- mento, quod ex omni angelorum et hominum sordi- bus criminibusque est confectum. Ipse namque, causa et princeps peccatorum omnium et malorum, tunc solutus est adeo ut omnis ſuror illius et crudelitas cunctis dæmonibus et animabus se commisceat, ut ejus præsentiam nullus eflugiat. Tunc interdum immaniter Se distendet, et dilatabit os suum et aperiet valde, in quod dæmones, Judæos et Gentiles uno spiritu attrahet interius. Ventre plenam mercedem acci- pient et festa tristia celebrabunt. Væ tibi tunc, corpus et anima! humana lingua eloqui non sufficit ineffabilem pœnæ miseriam quæ tunc erit. Vere ſateor Deo quod medi- tatio mea huic immorari non patitur, quousque ab homine Salutatio angelica compleatur. O quam crudelis damnatio, et quam horrenda illic erit vexatio! V. dE pURCATORC. vrERSUS capite immanissimo horribilis et terribilis est; innumeris et crudelibus oculis undique repletum; de quibus egrediuntur flammæ nigerrimæ miseras animas exurendo: LIBER skxrus, capr v. 623 Limbum de quo Filius Dei Adam aliosque Sanctos eduxit. Nunc Purgatorium majus est; in quo peccatores salvandi, maximis tamen pœnis obnoxii, cruciantur. Ibi vidi Episco- pos, advocatos, et magnates, in diutina angustia et doloribus infinitis. O quam benigne et quam vix ibi existentes Dei clementia de absorptione tartari eripuit sempiterna! Nul- lum enim jbi reperi qui vel in extremis compunctus sincera confessione decessit, quibus dum vis mortis exteriores sen- sus eripuerat, cunctaque corporis membra invalida jacebant, adhuc tamen corpus et anima unam habebant voluntatem, licet usus rationis portio quieverit. In hac extremitate mise- ricordia divina gratiam compunctionis infudit. Oquam angusta est ibi via ad regna cœlestia consequenda! In illa hora corporis et animæ unitas indivisa. Sic loquitur cum misericordia divina: Verus Deus, miserere mei, veraci- ter de peccatis meis doleo. In hac hora brevissima invenit occulta et inæstimabilis Dei misericordia quos perditos et damnatos æstimant humana judicia. Ego nullum hanc cõn- secutum esse cognovi misericordiam, qui non pietatis opus fecit ex sinceritate intimæ voluntatis. Animas peccati macula respersas dæmones ad pœnas rapiunt purgandas; Angeli enim sancti non contingunt eas, nisi purgatæ eisdem claritate aliqua similentur. Potest autem quis ab amicis christianis viventibus adjuvari, quod ejus animam angeli Satanæ contingere non audeant; quæ si fuerit multum rea, pœnas alias exsolvet, quas tamen luit levius, quam ma- lignorum morsus dæmonum et interminabiles irrisiones eorum. Cum sancti Patres ad infernum descenderent cum fide sincera, spe inconcussa, charitate divina, cum humili vir- tute multa, fidelibus quoque laboribus descenderunt. Qui licet ad inferos descenderùnt, erant tamen ad cœlestia susci- pienda parati. Unde inimicus eis nocere non poterat, nec eorum supplicia molestare. Quæ secum adduxerant cremabilia non fuerunt, maximeque in eis arsit charitas, quæ omnes electos Dei filios inflammabit perpetuo, si etiam regna cœles- ua non intrarent. Nam æternæ sapientiæ sic ordinavit justi- tia ut quæ seminaverit homo hic, hæc illic metat, f̃ecipiens in spiriiu prout gessit in corpore, sive bonum fuerit si ve II. 624 Lux Divixrræris. malum. Verumtamen negligentes qui sine satisfactione cum multis pœnis sibi debitis hine discedunt, in illo loco gravis— sime cruciantur, ubi halitus Luciſeri egrediens eos periran— sit: urunturque flammis sævissimis tam crudeliter, velut beati patres in dulci cognitione Dei charitatis ardebant. Feminarum nullam ibi vidi, nisi principum uvxores et filias, quæ ipsis consentientes omnia eorum peccata imitabantur amando. Infernus etiam superius in capite uo os habet, quod omni hora stat apertum. Omnes qui in os veniunt nunquam mors æterna auferet.] VI. DpRE courassIONE PURGATORUM l. un in conspectu Domini pro defunctis simplici corde magnoque desiderio exorarem, ostendit mihi Dominus generaliter pœnas purgatorii multiplices, sicut culpæ inerant purgandis. Tunc compassionis igne succensa, brachiisque meis omnium cruciatus amplectens sustuli graviter, optans in eorum charitate salutem. Et dixit mihi Dominus: Cessa ab hoc opere, ne ejus pondere quod supra vires tuas est præ- gaveris. Et dixi cum tremore: Eia, misericors Domine, erue lsaltem] aliquas de his pœnis. Et Dominus: Quot, inquit, vis ex istis? Et dixi: Domine, quot prævaleo tua benigni- tate redimere? Et iterum Dominus ait: Accipe nunc mille, et eas quo tibi placuerit perducas. Et ecce egredie- bantur de pœnis nigræ, igneæ, pollutæ, ardentes, cruentæ, fetidæ. Dixi ergo in spiritu ad Dominum: Eia dulcis Domine mi, quid nune fiet de his, quæ sic deformiter turpatæ non possunt ingredi regnum tuum? Et inclinavit nimis infra se suam nobilitatem dicens verbum omnibus pec- catoribus consolatorium, verbum bonum: Tu eas mundabis tuæ charitatis lacrymis, quæ fluunt ex oculis carnis tuæ. Et ecce facta est in similitudinem luci rotundi aquarum congregatio ingens valde, ubi convolantes simul animæ in Quod unus homo redimit mille animas suis precibus et mis Dei per gratiam. Cod. B. in margine. LIBER SExTrUSs, cApUr viz. 625 impetu ingressæ sunt, clarioresque sole effectæ, lotæ in illo balneo charitatis. Ego autem nimia jucunditate accepta dixi: Benedicant te, dulcis Domine, omnes creaturæ tuæ in æternum; nunc istæ dealbata et Splendidæ decent te et congruunt regno tuo. Tunc inclinatus ad eas Dominus de excelso coronam charitatis quæ eas absolverat imposuit eis, dicens: Coronam hanc portabitis, æternaliter ingsignum Sanctis mecum conregnandis, quod vos de pœnis charitatis lacrymæ sustulerunt, cum adhuc torqueri per novem annos merebamini, mea ſustitia exigent.. VII. DE MxuEris ANIMABUS LiBERXTIs A PENA. „„ Ux in esto gquodam cor pus Dominicum suscchissem, difi Domino: Deus meus es tu, Jesu Christe, hodie eniin ddtus es mihi. Et cum propheta dixi: PokR Nrus EsT No- Eis, Er Filius darus EkST NOBIS. Nunc quæro, Domine, laudem tuam, non utilitatem meam, petens ut sacratissimũm cor pus tuum hodie miserarum consolatio sit et redemptio anima- rum. Tu vere meus es, ideoquè rogo, Domine, ut pignus salvationis et liberationis esse digneris hodie captivorum. Tunc nimis confortata spiritu, 7150 eum in virtute ipsius ad locum terribilem, i in quo erat balneum confectum igne, ßice, luto, fumo, fœtore. Nebula condensata utpote pelle nigra balneum tegebatur; ibi animæ miseræ in similitu- 11785 ſranarum] luti volutabro mergebantur. Erat. hümana eorum dispositio; specie tamen erant imaginem diaboli in se præferenies. Coquebantur et assabantur Pariter; clamabant in nimiis doloribus, lugentes carnis quæ eos in profundum demerserat voluntatem:[caro obcæcaverat eorum spiritum, vnde præcipue coquebantur.] Et dixi ad Dominum: O Domine, quis est numerus harum miserarum quas hic in- iueor animarum; tu es, Domine, pignus veræ redemptio- nis; oportet tè misereri. Et ait Dominus: Innumerabĩlis est, nec potest earum multitudinis numerus ab homine com- prehendi. Hi omnes vasa confracta exstiterunt, nec garnis facta mortificare spiritu voluerunt, ex omnibus nationibus 4⁰ lf. 15.8 2. S r 626. LUX DivINIrATIs. et regionibus huc profecti. Et dixi: O juste Judex, ubi sunt solitarii, et reclusi, quia hic non comparent? Et ait Dominus: Occula eorum ſuerunt faci nora, idcirco in pro- fundissimis juncti cum dæmonibus cruciantur. Tunc perturbata nimium ad pedes procidi Creatoris, et vehement, desiderio æstuans, dixi ad Dominum confidenter: Dominfe, ante te est omne desiderium meum. Et dixit Dominus:“ Tu me huc adduxisti sine misericordia, eas non dese- ram intuitu pietatis. Circumstabant autem eas multitudo dæmonum, lquam dinumerare etiam non potuissem], qui eas de illo formidabili balneo affligebant confricantes, et pun- gentes, lrodentes, unguibus lacerantes] et flagellis igneis ver- berantes. Et 2162 ad dæmones: Audite, devoratores scele- rum, perspicite hoc pignus redemptionis pretiosissimum. Mox territi et confusi et trementes dixerunt: Nunc edu— ciio eas hinc; licet damnati simus et inſelices, tamen reco- gnoscimus veritatem. Tunc de dulcedine Cordis Jesu datum est desiderium illis miseris animabus, moxque cum multa [lætitia ei] charitate de suis suppliciis prodierunt; et dixi lego anima extranea:] O pie Deus, ad quem modo locum convertent se? Et respondit: Ego deducam eas ad mon- tem floridum ubi reperient inexplicabilem jucunditatem. Itaque comitatus cum eis Dominus charitatis obsequia præ- buit, societatis eis amicabilis beneficium exhibendo. Dixit- que mihi Dominus, quod septuaginta millia[ibi] erant qus tunc eripilit àa tormentis; quærentique mihi quamdia ipsorum pœna duraverit, respondit: Triginta anni sunt quod sua corpora reliquerunt; decemque adhuc annis pur- gari debuerint, si non eis redemptionis pignus tum efficax succurrĩsset; quod expaventes dæmones, fugerunt, illudque contingere non audebant. Dixique ad Dominum: Quousque in hoc monte istæ animæ morabuntur? Et respondit: Sicut nostræ fuerit beneplacitum voluntati. 3 LIBER sExrus, Cxpur ix. 39 07 A 1 VIII. Dæ puRGA1ORIO Er rENis cLBICORUN. O quondam vidi purgatorium fluvio igneo compara- V. 14. tum. Coquebatur velut æs fluidum bulliens, super- ductum nebula tenebrosa, in quo natabant pisces humanam speciem præferentes. Hi sunt animæ clericorum qui divitia- rum deliciis dediti, carnisque exusti concupiscentia et delectationibus excæcati, nullius bonitatis amore duceban- tur. Erantque desuper hanc aquam piscatores qui nec navi nec retibus utebantur, sed cum ungulis igneis piscabantur; spiritus enim diabolici erant isti.“ Quoscumque captos ad littus pertrahebant, mox[in spiritu] crudeliter excoriatos“ bullientique cacabo immissos fustibus igneis contundebant, sicque pro libitu cruciatos, rostris laniatos crudelibus devora- bant, et super aquam regressi eos iterum turpiter evomebant, sicque rursus captis, coctis, devoratis, t prædiximus/ faciebant. 5 5 inü —„ e— IX. DE LENI srATU ANIMX BON,̃ SACERRDO0ris. Pes quodam sacerdote justo et devoto in sua parochia defuncto secundum consuetudinem Ecclesiæ Dominum deprecabar. Et vidit anima mea animam ejus in laudabili dignitate, expectantem adhuc gloriam sempiternam. Quatuor- angeli ducebant eum super omnem tempestatem[in pri- mum cœlum], psallentes sibi chordis cœlestibus, sicque purgabant eum, æternæ beatitudini coaptantes. Inter- rogavi eum quo merito hanc dignitatem attigisset. Et- respondit: Ego dilexi solitudinem, et cum timore Domino supplicavi. Et dixi: O nimis felix, cur non continuo cum istis electis angelis evolasti? Respondit: Tanta est gloria quam accepturus sum pro munditia clericali, quod eam adhuc non mereor adipisci. V. 15. III. 17. 628 LUX Divixtræris. 391 ˙1 123 3*— X. DE VALDE GRAVI PURGATORIO CUHUSDAM RELIGIOSI. 3 R quemdam de quo mihi bona fuit opinio, dum viveret, pœnis vidi deditum et afflictum. Oravi igitur prolipso per tres menses cum gravi cordis mei molestia; nec tamen obtinui ut ejus dolores perspicerem, donec in vespera ultimæ diei, sicut spiritumexhalaverat, repente in orationibus meis quas pro ĩpso obtuli, ostensus est mihi. Vidi eum̃ solum, nec concessum est ei ut mihi supplicia sua omnia demons- traret. Pallidi coloris erat, et in alba nebula videbatur. Et dixi: O cur non es in cœlo? Respondit mihi in verbis ambiguis, in miseria verecunda; legit autem quemdam librum lacrymando, cujus verba omnia adversnsS eun, cum omnibus libris quos legerat, conclamabant. Et dixit: Sæcu- lum et res mundi in corde, in verbis, in moribus nimis dilexi. Duo dracones incumbebant pedibus ejus, sugentes et extrahentes ab ipso omne solatium quod ab Ecclesia catho- lica fuerat percepturus, propter inobedientiam qua propriæ voluntatis amator, non secundum prælatorum sapientiam procedebat. Horror ciilpæ et ignis pœnæ ipsum in draconum Specie cruciabant, quod percipere non poterat Suffragia quæ Ecclesiæœ charitas Oferebat. Et sciscitabar ab eo dicens: Ubi sunt inimici tui qui te solent affligere? Respondit: Nobilitas ordinis mei non sinit quod dæmones me contin- gant: Grande certamen in carne mea sustinui; quædam mente tractavi; quod si eff:ctum habuisset, inutile valde esset. Ideo vitam meam protelari Dei benignitas non permisit; ardeo in meipso; mea propria voluntas cruciat me. Et dixi: Eia! narra mihi, quemadmodum possis adjuvari? Respondit: Si:quis per annum centum venias duodecimque disciplinas ac multts contriti cordis ex oculis suis lacrymas mihi daret, peccatorum mihi indulgentiatn impetraret: missæ etiam sunt legendæ. Eia, roga virgines et sacerdotes, ut pro me Dommum deprecentur; finem purgatorii mei dicere nolo tibi, ne ex hoc fratres mei ordinis contristentur. Et dixit: Nunc ſuge a me. Tunc accepta diabolica imagine in se ardebat et obmutuit contra me. LIBER SExTUS, CaPUT XI. 629 XI. DE pundkronio cuùον,hνiͤsxif) BEGUN οοαε EnRnAfHf PRORII SENSUs. 1 7¹ Yætibi, peccatum infelix, quod tantum malum et damnum ingeris et infligis, sancta destruis opera, quæ præter sana consilia sunt peracta. Dicunt quidam: Humanum transcendi consilium, vivam secundum divinum spiracu- lum. Hæc verba semper horrui; quia non potest bomo uti- lius subdi quam ut corde humili obtemperet consiliis chris- tianæ fidei. Hoc experimento didici in quadam femina, quæ amore Dei flagrabat mirabili, quo fruebatur inhumanis et indiscretis laboribus, ut natura aresceret et deficiens more- retur. Pro qua dum secundum christianam consuetudinem exorarem, in attractione spiritus mei vidi spiritum ejus. Erat autem clarius in seipso sicut sol propter munditiam cordis ejus intentione fideli. Cireumdabatur tamen magnis teuebris, et desiderabat vehementer fontem æterni luminis; iendebat sursum jugiter, sed tenebrosa nocte tenebatur sem- per. Hoc erat voluntas propria sine consilio, quæ hanc per-: fectam feminam tantum retardabat a Domino. Interrogavi ergo quemadmodum posset a suis pœais liberari. Et res- pondit: Quia nullius hominis in terris juxta christianum ritum curavi audire consilium, idcirco nullius possum- juvari orationibus vel sentire auxilium. Conversa ergo ad Dominum quæsivi quid hoc esset, quod homo transit ad purgatorium, qui in hac vita pro dilectione sua tot pœnis exposuit corpus suum. Et dixit mihi Dominus: Nulla vir- tus meis complacet oculis, quæ non ſulcitur sanis consiliis. Ego ad terras descendi cum consilio, ibique Patri ac humano generi servivi cum omni humilitatis officio, et ita cœlos con- scendi cum libertate et gaudio. Verum, quod vero ostendi exemplo, nullius utilitas est Operis merito; desideriis, orationibus, laboribus, quæ hic pro ea fiunt, his decorabitur, cum post pœnas ad cœlestia subli- matur lanima] quia quod nobis in via regni cœlestis pro adjutorio tribuitur nostrum, exigente justitia, putatur; cum ad regnuni pervenerimus, universitati defunctorum fidelium SSrS ——— — 2— ——— VI. 10. 630 Lux pivIxTrAris. Dominus pro amore nostro impertitur, ut liberati velocius Deum nobiscum collaudent in cœlestibus. Decem et Septem annorum pœnas deputaverat huic feminæ justitiæ sententia, mquam in ſdecem et] septem menses commutavit misericordiæ clementia; quoniam ex charitate sincera perfecit hœe munda conscientia. Deus nos adjuvet recta mensura. Amen.]“ R O6GAᷓ¹ Dominum pro a anima cujusdam qui in peccatis XII. Dr puncATORIO cUusDauH schoLARIs IxTERFECTII. existens fuerat interfectus. Et dixit Dominus ad me:Septem anni Pœnitentiales et septem carenæ quasi una gutta pluviæ esset in grandi igne. Infra triginta annos non expeteret a me, quoniam per stultam su- perbiam triginta annorum spatium quo victurus erat si- bimet abstulit, quos oportet eum mihi exsolvere in tormen- tis. Et dixi: 0 Domine, licet tuam misericordiam exorarè? Et respondit: Utique. Et addidit: Cum duo colluctantur, oportet ut succumbat infirmior fortiori. Ego, licet sum om- nipotens, infirmior esse volo. Triginta millia à missarum re- demptio ejus est, quia nunquam nisi pro verecundia missam integram perstitit vel audivit. Et dixi: Domine. quo merito salvus factus est? Respondit Dominus: Sermones meos audiens compunctus suspiravit, propter quod a me accepit in extremis internum suspirium pro peccatis. Et dixi: O misericors Deus, frater matris SuæR, qui vir ecelesiasticus est et tibi a juventute sua usque ad canitiem in religione, in ærumnis et laboribus deservivit, offeret ad te placandum pro eoſomnia quæ per eum operatus es tibi placita opera, po- nens se in primo statu famulatus tui; numquid velles prop- ter hianc oblationem istam animam liberare? Respondit Dominus: Utique, si mihi talis inferretur coactio, oporte- ret me tribuere quidquid vellet Aominis instantia 1. In originali, ponitur talis titulus: Quod orationes, missæ, auditio verbi Dei in præadicationibus, vita bonorum, jejunium, carenæ, libe- rant animas de purgatorio. Cod. B. in margine. 2. centena. Cod. teutonicum. 040 LiBER skxrus, carur xiii. 631 Et dixi: O Domine Deus, si ille famulus tuus omnia bene- facta sua huic indigenti animæ largiretur, quid tunc fieret circa eam? Extemplo indulsit mihi Dominus quod illam felicem animam videre digna fui; quam prius propter, im- pudicam pœnam quam sustinuit non poteram intueri; quia hoc anima mea non valuit sustinere. Erat au- tem sole pulchrior, elevatus valde super omnem miseriam deliciosa fluens clari tate. Et dixit ad me gaudens et exultans: Dic amicis meis: si terra aurea perpetuo solis splendore illustrata, vernali florum ac fructuum aerisque tempore cum odoris efflueret dulcedine, una ibi hora nollem consistere, quia tanta amœnitate et jucunditate perfruor in hac vita. Nondum tamen pervenerat ſad æternum cœlum] beatorum. XIII. Dn sraru saNcronun. OMiNuS Jesus Christus virtutibus plenus ad dexteram Patris ascendit; quem nullus sequi potest nisi ſulcia- tur virtutibus. Sancta Trinitas super celsitudinem exaltata resedit cum omnibus electis amicis, quos honore, pulchritu- dine, gaudiisque ditavit, secundum quod laudabiliter piarum virtutum similitudinem in hoc seculo habuerunt. Quæli- bet[virtus] quæ in hoc mundo bonæ voluntatis formam ac- cipit, charitate ornata, et perfecta sine culpa resonat in cœ- lestibus, tamquam chorda fidelis animæ et prompti] corporis coram throno. Dicit Pater grates Filio quoniam virtutibus attraxit, Filiusque Patri quoniam creavit, stringitque Pa- trem et Filium Spiritus Sanctus; etenim cum jubilo sic transfluunt, ut ſillal in omnibus Deum diligant et collau- dent. Diabolus et Satanas cum omnibus vitiosis sic in infima est demersus, sicut Dominus Deus cum Sanctis super omnia exaltatur. Inter altitudinem divinam et abyssum Satanæ duplex purgatorium invenitur, in quibus multiplex pœna et angustia reperitur. Primum purgatorium est utilis miseria, quam in hoc mundo in pœnis multiplicibus et pœnuriis ex- VI. 8. 2222 N r IV. 25. 632 LUX DiVINIrAIIS. perimur; secundum purgatorium est post hanc vitam immane nimis, quod in faucibus inferni incipit et in porta cœli desinit et finitur. Dæmones autem poiestatem non habent animas puniendi nisi super terram et in aere et in omnibus locis, in quibus peccatis suis aerem maculavit. Hæc sunt testi- monia diaboli in verecundiam et pœr]m ampliorem pecca- torum, quæ hic per pœnitentiam diluere neglexerunt. Cum autem manum diabolicam evaserunt, tunc in semetipsis ar- dore mirabili etiam pro culpis minoribus cruciantur; deinde adjutoriis et compassionibus a pœnis omnibus elevantur, ubi cœlo proximi omnibus gaudiis perfruuntur; attamen visione- Dei nondum digni sunt, nec gloriam quam accepturi sunt adhuc habent, nec coronam de manu Domini perceperunt. Hæc est dispositio purgatorii in terra et aere, inter infernum et firmamentum. Anima autem quia spiritus est, a corporali- bus rebus cruciari non potest, cum fuerit à corpore separata. XIV. QUALUIrRER ELECTI ET RERORIH Ix cœLo, ix PURGATORIO Er IN INFERNO coupARENr. oSrRA præsentia jam nunc resplendet in cœlestibus, secun- dum quod hic decorati virtutibus et charitatis Dei munere sumus, sic jam manifesta omnibus beatis; laudant- que Dominum et gaudent ac si jam eorum consortio junge- remur. Nostrum autem profectum non cognoscunt, verumta- men virtutum incrementum et claritatis augmentum, et ascensus ad profectum sanctis hic de die in diem conceditur; unde sanctorum meritum et angelorum jucunditas cumula- tur. Cum vero in quæcumque peccata labimur, pulchritudo in nobis cœlestis obumbratur, et desiderant angeli, orantque pro nobis sancti, ut purificati per pœnitentiam revertamur. In purgatorio quoque nostra apparet præsentia; unde ibi existentes contristantur, nec tamen juvare nos poterunt, suis cruciatibus miserabiliter occupati. Multæ cum tam gravibus culpis ad purgatorium animæ descenderunt, quod eis scire non conceditur si unquam debent liberari. Quare? Nolebant, dum viverent, suis carnalibus labiis confiteri. Quomodo au- LIBER sExrus, carur xiv. 633 tem salvari valeant in loco alio est deseri ptum i. Peccatorum manifesta est præsentia in inferno, quos divina sic prosequitur misericordia, ut qui hodie sunt dæmonum, cras fiant socii angelorum. Sic variatur nostra præsentia de cœlo ad purga- iorium et ad inſernum, prout nostræ voluntatis declinat ar- bitrium. DE IMMENSA ET INEFFABILI MISERICORDIA DElI. upiExs et perpendens immensam Dei misericordiam, dixi: Domine, justitia et misericordia tua unum sunt, et se- cundum magnitudinem misericordiæ tuæ magna est justitia tua. Quid igitur est quod misericordia tua magis elucet in omnia opera tua? Respondit mihi Dominus magnæ fidelitatis et clementiæ verbum: Per memetipsum juravi et vere dico tibi, quod plures in Ecelesia mea reperiuntur, qui sine medio de morte transeunt ad vitam, quam qui æternis suppliciis deputantur; justitia tamen suæ rectitudinis potestatem non deserit; nam quidquid ejus conspectui cum crimine oblatum fuerit, hoc de manibus ejus a me nullatenus auferetur; verum tamquam pater desolatam animam primitus visitabo, si quid boni in non desperante potuero invenire. Cogit me adhuc paternæ fidelitatis tentatio, qua circa filios meos moveor quos creavi. Et dixi: Eia, Domine, indica mihi hanc tuam tenta- tionem. ut tua delectatio et meum desiderium conveniant et concordent. Respondit Dominus: Audi quomodo tentor: bonitas et largitas, fidelitas ac miseratio tam fortissime me compellunt quod sino ut per montes superbiæ et valles humi- litatis, per rubos immunditiæ et per plana munditiæ, transeant atque fluant. Plusque me cogit dulcedo benignitatis quam hominem perversum amaricatio suæ mentis, majorque est meæ pietatisclementia quam omnium dæmonum malitiosa demen- tia. Et dixi: Domine, tua justitia sic in tua resplendet et con- decet veritate, quod inæstimabilem sine cordis molestia mihi ingerit lætitiam, et quocumque se convertit, in hoc veritas exultabit. 1. Lib. III. cap. 21. N ————— EUwwm3—2＋＋E＋-2L??———— „4t444„„„„ö 6334 Lux Divixiræris. ohario pEVOTA Er GRATIARUN Acrio., Ex. pie Pater, trahe animam meam sine impedimento in te. et occurre illi in omnibus bonis quæ sunt in te. Tune orare, imperare, et te plene laudare vellet cum Unigenito tuo Jesu Christo super omni bonitate tua. Eia, da mihi, Domine, sanctæ Trinitatis tractum, in dulcis amoris volatu, ut lauda- biliter fruar omnibus donis largitatis tuæ, et nunquam a te petam quod tu ad gloriam tuam nolueris exaudire. Amen. Eia, Pater omnis bonitatis, ego peccatrix gratias ago tibi super omni fidelitate tua cum corpore afflicto et languido, cum anima exule et corde culpabili, cum sensibus turba- tis et despecta vita in hoc mundo. Domine Pater, hæc sunt in me et mea, et nihil aliud; nunc laudo te et gratias ago tibi, cum dilecto Filio tuo 1880 Christo, et cum universa crea- tura tua; et bonitate qua eam creaveras antequam peccaret et futura est in renovatione, qua eam dignaberis reformare. Eia, dulcis Pater, cum omnibus rebus his laudo te hodie, quia animam meam ſexulem] et corpus meum[miserum] semper custodia fidelissima protexisti, et pro omnibus donis quæ tu mihi, magne Deus, corporaliter et spiritualiter largissime contulisti. Cum hac universitate creaturæ desi- dero, Domine, hodie laudem tuam, in omnibus et pro omnibus rebus quæ de corde tuo dulcissimo, immaculatæ, Pater mitissime, profluxerunt. O dilecte præ omni dilecto, invoco te hodie, cum his omnibus ad laudem tuam, pro[vera mutatione et] conversione plenaria omnium peccatorum qui adhuc peccatiscriminalibus prægravantur. Oro te, vera chari- tas, Pro, incremento sanctarum virtutum et christianæ reli— gionis omnibus qui in hac vita sine crimine coñversantur. Rogo te, Domine, proomnibus animabus in purgatorio afflictis et pro ĩis specialiter qui per nostram negligentiam talibus cru- ciatibus sunt addicti, quod nos per bonum exemplum avertere debuissemus.] Supplico te, Domine, pro sancta sanctificatione ei vera defensione, tuique spiritus inſusione, nominatim pro omnibus qui meum exilium pro tua charitate per suum LIBER skxrus, ckpUr xiv. 635 sustentant auxilium, corporis et animæ præbentes subsidium- Imploro te, Deus, qui dives es in omnes qui invocant te, per Jesum egenum Filium tuum, ut pœnas spiritalis paupertatis meæ et amaritudinis meæ fel in faucibus mentis meæ ſin mel velis convertere.] Oro te, Deus, vita vivens, pro nobilitate fidei christianæ, ut tu, Domine, eam nobis defenses per tuam sapientiam contra testes. Et confirma spiritum nostrum ut in veritate beatifica requiescai. Rogo te, dulcis Domine, pro omnibus qui me cruciantchristiani, ut te hic adhuc cognoscere et diligere mereantur. Supplico tibi, omnipotens Deus, Pro repressione vera falsæ dominationis cum discretione, et pro misericordi compassione multitudinis innocentis. Rogo te, consolatio æterna, Deus, ut consolari digneris omnes desola- tas animas, quæ hodie cum angustia et tremore de suis cor- poribus separantur, ut eas per tuam sententiam ad vitam æternam depuies et. misericorditer Salpes. Oro te, Domine, pro emendatione et spirituali perseverantia ac. laudabili custodia divinæ veritatis in omnibus, et specialiter iis qui re- ligionis habitum et ecelesiasticam potestatem protuo, amore deferunt et exercent. Imploro te, piissime Deus, pro vera gra- titudine omni tempore, pro tuis beneficiis cunctis, ſut succur- ras hisqui pro tuo nomine paupertatis et miseriæ onus portant. Supplico tibi, sancte Deus, pro elementi respectu inutilis vitæ meæ et pro continua tecum mei spiritus unione, et pro fideli via- tico sacri corporis tui, quod in extremis meis cibus sit ultimus corporis et animæ meæ in æternum. Supplico tibi, Summa et benedicta Trinitas, pro extrema hora exitus de hoc exilio, cum anima mea misera a corpore dividitur, ut tu, Domine, tunc ad me digneris te inclinare, ut omnes inimici mei tris- tes a me discedant, et juxta tuam voluntatem et meum diu- tinum desiderium, te jugiter intuear, ut oculi animæ meæ in tua deitate ludant, et dulcedo amoris tui de tuo pio pec- tore animam meam profluat et infundat. F. D. N. Benedictus sis, Domine Jesu Christe, Fili Dei vivi! Credo, Domine, et vere scio quia tu es verus Deus et verus homo. Digneris nobis hic tuam pꝓrœsentiam exhibere; ideoque adoro 636 Lox DiVIxITaris. te W. et 0 Creatorem et kedempiorem, Regem regum, mihi præ cunetis dilectum in sæcula sæculorum. Confiteor, sancta Trinitas, cum gemitu et querela cordis mei, sine timore et verecundia coram te, graviter me peccasse. Concede mihi quæso, mitissime Deus, plenam indulgentiam omnĩum peccatorum, et coram te gratiam et amicitism inve- nire, quoniam consuetudo peccandi menti meæ tenebras superduxit. Munda, Domine, cor meum ab omni terreno amore, et fluentis cœlestis roris arentem infunde animam ut digne defleam peccata, quibus et me perdidi et te irreverenter contempsi. Ago tibi gratias, Domine Deus, pro beneficiis quæ omnibus diebus nostris a te accepimus, et nunc accipi- mus, et æternaliter accepturi sumus. Oro te, omnipotens Pater, in nomine Domini nostri Jesu Christi, ut purifices et custodias me ab omnibus peccatis, et sanctifices me in omni- bus operibus virtuosis. Rogo te, Domine Jesu Christe, per angustias et horrores mortis quos caro tua in cruce sustinuit, ut oculis tuæ Idi vinæ] miserationis ſet tuæ humanæ fidelita:is, et tui sancti Spiritus favore] necessitates meas ad extremam horum vitæ meæ clementer intueri digneris, et concede mihi ut sacramenta corporis et sanguinis tui, ea fide et charitate tunc suscipiam, ut sint corporis et animæ meæ perpetuum alimentum. Rogo te, Deus meus, ut me tuncdigneris abomni- bus hostibus liberare, et spiritum meum tuis consolationibus sublevare. Rogo te, Fili Dei, ut animam meam cum bene- dictis manibus tuis excipias, et perducas me cum gaudio ad regnum Patris tui, ubi te cum omnibus Sanetis tuis, ſex hoc exilio] fruar æternaliter et collaudem. Præsta mĩihi hoc, Domine Jesu Christe, et omnibus mecum qui pro amore tuo, qui nunc, ibi sunt et adhuc pervenire debent], mihi favent et benefaciunt, me slis beneficiis eustentantes; iis quoque qui me impugnant contra voluntatem tuam, et omnibus christia- nis tuam misericordiam non Supplico übi, Domine Deus, ut propter gloriam tuam concedas Ecclesiæ tuæ in perpetuum Caput plenum virtutibus catholicis, Ro- manum scilicet Pontificem, per quem Ecclesia dilatetur, a peccatis liberetur, et in omnibus operibus sanctificetur. Li- bera, Deus, hodie ſcum tua potenti dextera] Jerusalem, civitates et terras quas iniqua poiestas opprimit, ut ibi laus übi a —— IuBRR sExrus, cærur xiv. 637 fidelibus decantetur. Cum omnibus Sanctis tuis supplico ubi ut pacem et aeris temperiem cum fructibus necessariis donare digneris huic terræ et omnibus populis christianis. Conserva, Domine Jesu Christe, amicos tuos in tua gratià, et hostes tuos converte, et eorum dilue pravitatem. Rex regum et corona omniĩum principum, rogo te ut principes hujus terræ et totius Ecclesiæ Spiritu Sancto adunare digneris, ut nun- quam iniqꝗua bella et congregationes perversas exerceant contra tuam voluntatem et propriam ſelicitatem. Consolare, Domine, omnes fideles in aquarum, infirmitatum, captivitatum, tentationum, turbationum, paupertatum angustiis constitu- tos ut nunquam a tua gratia decidant vel trahantur. Miserere, benignissime Deus, animabus quæ hodie per mortem a suis corporibus separabuntur; salva eas et dona eis requiem sem- piternam. Eia, pie Deus, propitiare animabus parentum meorum, et omnium qui in purgatorio, cruciantur; libera eas, Domine, in hac hora, propter 33 nominis tui sancti. Requiescant in pace. Amen. 3 Oro te, Domine, pro meis et cOnsortibns ut repleas nos virtutibus tuis sanctis; munda vitam nostram et sanctifica ad laudem tuam, et ad utilitatem Ecclesiæ nos dirige, Deus noster. Suscipe, Damine, hanc orationem que- 1 et fac nobiscum secundum tuam misericordiam. Amen. 81315 DE QUERELA IMPOTENTIÆ VIRUU. uv senuisset soror M. dixit: Væ mihi miseræ i queru- lor in conspectu tuo,[cœlorum] Deus, quod deterior nunc, quam ante triginta annos fuerim, sum iĩnventa. Tunc enim in exilio degens utebar quibuscumque; nunc autem ut subsistam, uti necesse est delicatioribus alimentis. Proinde inter animam et carnem meam duos[perpetuos] constituĩ custodes, ne plus mihi sapiant quam oportet. Præservant etiam sensus meos ne seducar in avaritiam plus habendi, vel iis diutius immorandi. Primus custos est discretio quæ omnia perfecte, secundum Dei voluntatem ordinat ad VI. 4. 638 ſiux DiVINITATIS. utendum; ita quod homo alienum cor semper retinet ad terrena, adeo ut si his caruerit, animus consoletur, animà liberetur, sensus non sollicitetur, sicque in Domino delecte- tur, ac si ab amico optimo de maximo onere sublevetur. Qui- cumque enim hæc terrena onus esse non reputat, spiritalem se in conspectu Domini non cogitet æstimari. Quapropter hæc dicit Dominus: In necessitate omni bus uti licet, qui a voluntaria paupertas semper egens est; ideo sancta est, nec potest in ea superfluitas tenebras in anima generare. Secundus custos meus, timor sanctus, qui per supernàm Sapientiam cavet ne anima mea donis terrenis mihi oblatis arrideat, sed ea ut tentamenta suscipiat, ne avaritia aut vana gloria subrepat, quæ multos laudatos religiosos adeo cæca- verunt, quod lumen discretionis caloremque amoris ac gustum divinæ dulcedinis, pacem ac miserationem adeo perdiderunt, quod proprium non sentiunt detrimentum. Hæc dicit Do- minus: Ecce ipsi dicunt[sub pulchra specie,] quod ideo tier- rena[diligunt et sibi] cumulant ut mihi serviant; sed ipsi non mihĩ, sed magis serviunt ventrĩ suo. Qui sibi cbmmodum et utilitatem procurat, suus est; verum omnis homo debe- ret esse Christi, ut non quæ sua, Sed quæreret quæ suiit Jesu Christi. Vere felix homo qui totus vivit Deo; hic æquo animo recipit quod offertur; quemadmodum Deus Pater Unigenitum de trono majestatis deposuit in stabulum paupertatis, sic hodie electos suos ab omni segregat voluptate. Vere sanctus plus metuit quam quærit necessaria. In cœlo enim mente habitat, et hic æstimat se captivum. Hæc dicit Dominus: Ei qui libertatem meam cognoscit et diligit, non sufficit ut me diligat propter me, sed et creaturam diligat in me; et sic me proximum retinebit in se. QUALIS DEBEAT ESSE IN EXTREMIS. NrERRCH Dominum meum, quemadmodum i in extremo vitæ memꝶ tempore placens suis conspectibus apparerem. Et dixit mihi: Qualis eras tuæ conversationis initio, talis ö esse stude in iempore vitæ tuæ extremo: charitas, deside- — LiBER skxrus, carur. xiv. 639 rium, contritio, timor, tuæ fuere salutis primordia; necesse f quoque est ut in his consummationem accipiat vita tua. Et dixi: O Domine, ubi ærunt fides et spes, quæ sunt, chris- 0 tianitatis corona et principalia fundamenta 2Et respondit mihi Dominus: Fides in cognitionem convertitur, et spes in realem certitudinem. Hanc verbis ejus glossam reperi, et mente mea intellexi: 3 In tribus contritio mea extat: De peccatis doleo, præcipue pœnitens et contrita ex charitate; pœn2m autem contritionis abstulit amanti charitatis in amore. De peccatis universo- rum dolens plango, facta tamquam infirmus delicatam rem cupiens, quam raro vel nunquam consequetur. Idcireo corf meum meærens et anima mea desiderando persequens, utpote 1 venator feras immanes et sylvestres. Et dixit mihi Domi- nus: Immanes feræ capi non poterunt nisi ad aquas profun- dissimas agitentur; sic peccator non convertitur, nisi justo- tur. Doleo de omissis bonis operibus, quæ Propter carnis commodum præter causam debitam intermisi. Et dixit Do. minus: Sicut sine locali spatio habitatio non construitur, 5 sic sine justis operibus possessio in cœlestibus non habetur. Quod idcirco Dei charitas constituit, ut unaquæque anima quasi pro merito accipiat quod per Dei gratiam est assecuta. Idcirco Deus nostros labores, paupertates, infirmitates tam libenter amplectitur, ut has miserias in charitate supportantes remuneret, suæque justiiæ condescendat prout suæ con- 65 5 gruit æquitati. Hæc in cumulo divinæ reperi largitatis. — es QUALITER EXULTrAT DE MORTE SOROR MECHTILDIS. Ulrun sum mirabilis, mirorque in meis sensibus quod vl. 26. M anima mea sic est mirabilis. Cum de morte cogito, exultat ad exitum anima mea iam potenti gaudio ut perfun-. 1 dantur dulcedine ossa mea; anima enim mea quædam i inef- fabilia in exitu animæ de corpore mirabilia contemplatur. 25 Hoc respectu amplecior tempus mortis, quod Deus mihi .... VI. 27 640 Lux Divixiræris. constituit et non poterit præœteriri. Extendit autem e contra se in extrema tempora amplitudo desiderĩi mei, ut cum Sanc- tis, qui tunc erunt, fundatur sanguis meus in fide ejus quem diligo, Domini Jesu Christi. Ejus charitatem ex singulari dono me habere profiteri audeo, eo quod contemptus et tri- bulatio exsurgens in amore Dei tam suaviter me accendit, ut corpus meum voluptate delicata repleatur. Manet tamen apud me compassionis miseria, oroque pro persequenũbus me, ut a peccatis liberentur. Domine sancte Pater, gratias ago tibi quod me creasti. Domine Jesu Christe, laudo te quod me redemisti. Spiritus alme Domine, glorifico te quod me purificans emundasti. Benedico te, sancta et indivisa Trinitas, Deus nogter. Me- mento nunc, quæso, Domine, omnis fidelitatis et gratiæ tuæ, et concede mihi misericorditer mortem quæ ab omni an- gustia me liberet. Amen. In manus tuas commendo spiritum meum. VALEDICIT OMNIBUS CREATURIS. ORTrußA, omnibus a quibus separor valedico. Primum, M sanctæ Ecclesiæ, gratias agens Deo quod christiana de christianis nata sum; cui quousque vixero, exorans pro peccatoribus, quos patitur, adhærebo. Valedico cruciatis in purgatorio;[quod si diutius hic maneam, illorum debita libenter compensare volo,] gratias agens Deo, quod vasa sunt misericordiæ, quibus exoptabo. Damnatis justitia Dei in ipsis reſulgens utitur, quibus si semper viverem, non optarem. Valedico omnibus criminaliter in hoc mundo viventibus, gratias agens Deo quod eorum consors non sum; pro quibus, cum vixero, ut converiantur exorabo. Valedico omnibus vere pœniientibus, gratias agens Deo quod eorum consors sum, eorumque quo advixero, amatrix sum. Valedico omni- bus hostibus meis, quorum Dei gratia victrix ego sum; quo- rum si viverem, semper salutem exoptarem. Valedico creatu- ris omnibus, confitens et dolens quod eisdem perverso ordine sum abusa. Valedico amicis meis charissimis, gratias agens ——— LinER skxrus, capur xxv. 641 Deo et ipsis quod mihi in meis necessitatibus affuerunt; coram quibus si viverem, semper erubescerem, quia meos defectus et mĩserias cognoverunt. Valedico tibi, fomes immunde, per quem in me dona Dei sunt obruta, et quodam modo in nihilum computata. Parce, Jesu piissime, quia peccavi nimis coram te. Valedico corpori meo misero, gratias agens Deo, qui me a multis malis misericorditer custodivit, ab eo, cujus talis est insolentia, pro qua si diu hic morarer, ipsum perpetuo detes- tarer. DE TURMIS OCCURRENTIBUS ANIMX ECREDIENTI. Joacræ scribo quod libentius vellem reticere; timeo enim [secreto] inanis gloriæ jaculo vulnerari; verumtamen, nisi Deus pepercerit, plus de silentio vereor judicari. Timo- rem et mœstitiam continuam cordisque molestiam ab infantia anima mea sustinuit, quæ de extremo hujus vitæ termino sollicita semper fuit. Nunc in ultimo vitæ meæ tempore ostendit mihi Dominus Angelorum ac Virginum, processio- nali more, de cœlo descendere turbas quatuor. Virginum turmæ innuit virtutes quibus floruit homo Christum serviens in oc mundo,; angelica vero munditia, puritatem meritorum qua Deum coluit repræsentans. Has turmas Filius cum Virgine Matre sequitur, ut egredientem de carne spiritum 5 8 tueatur. Erat hæc via pacifica, itemque sole clarior ex Sanc- torum illustrata splendoribus et æternis fulgoribus. Et ait anima: Hæc via mea excellens merito complacet mihi, Domine; pavesco tamen intime quomodo solvar àa corpore. Et ait mihi Dominus: Traham spiritum tuum in me, sicque sicut adamas sequeris attrahentem te. Harum processionum a latere altrinsecus multitudo erat dæmonum, quos nec oculis perspicere, nec numero valui æstimare. Verberabant se mutuo crudeliter, et corrodebant ungulis atrociter[sicut insani], nec tamen ad eorum aspectum expavi; sed exultavi uberius de prœæsentia ejus qui aderat, Jesus Christus. Hinc admirata nimium quæsivi a Domino quo gererentur ista prodigio. Et respondit Dominus: Ex ubertate securitatis scaturit hoc 41¹ 32 23 642 Lux DiVINITATIS. gaudium: cognosces enim tunc quod nunquam per dæmones a mea charitate vales deinceps impediri. QUALITER PRRSCRIPTUS LIBER INNOTVUIr. VI. 20. U o cognoscendum ea[donal quæ in libro conscripta sunt, tribus modis Dominus me instruxit. Primo, multa dulcedine; postea, intima famili aritate; extremo, in nimia pœnarum asperitate: in quibus libentius quam in primis duobus perdurabo. Quamvis enim dulcedo et familiaritas Dei perpetuæ in seipsis et nobiles sint, tamen in hoc mundo tam raræ sunt, ui eas etiam ipsi qui possidentexprimere non sinuntur. Timeo etiam spirituales voluptates, quoniam Christus multas acutas persecutiones pertulit in hac vita. Verum natura amoris est ut primo quidem fluat dulcedine, deinde ditetur cognitione, postremo contemptum appetat et lætetur in abjectione.[Sane tu es multum instabilis;] atta- men verus Dei amor interdum languet ex Imala] dulcedine inanis gloriæ et tumore superbiæ, ex nociva] phrenesi iracundiæ, ex amplitudine terrenæ concupiscentiæ, fitque paralyticus in omnibus membris suis, ad inchoandum e- perficiendum omne quod natura etiam subministrat. Porro nullus in corde suo cœlesti gaudio plene fruitur, qui non omne solatium ſet omnem gratiam in hoc mundo] abnegavit. Hujus enim mundi voluptates a Deo separant; unde ad ipsum redire cum amaritudine nos oportet. Tamen quia sine ipso nihil possumus, nequaquam denegat gratiam ad omne quod agimus, et auxilium ad ea quæ graviter sustinemus. DE CoONCORDIA FiNIS CUH PRINCIPIO HUJUS LIBRI. 3 SER iste a charitate sumpsit initium, unde conveniens * est ut in charitate etiam concludatur; quia nihil sapien- tius est charitate, nihil sanctius, nihil pulchrius, nihil fortius, nec potest aliquid perſectius inveniri. Tunc dixit Dominus WM, —— ˙ 110 ſi5 6 „ 484 LIBER sExrus, capur xxv. 643 1 noster Jesus Christus: Loquere, Pater, ego nunc tacere voio, 95 sicut tu taces, fremens et murmurans in ore Unigeniti tui, fR propter humani generis fragilitatem, et sicut humanitas mea 57 locuta est tremens propter mundi falsitatem. Respondit enim 1 ——————— f voci meæ per mortis acerbitatem, inierficiens me veritati 1 testimonium perhibentem. 6 F1 65 4 ——— 3 5 U W ————— e I. DE coRONIA Er DIGNITATE, QUAM D. N. JIESUS CHRISTUS posr DIEM NOVISSIMUM ACCEPTURUS Esr. De noster, Pater cœlestis, multifaria in sua divina sapientia servat adhuc indicibilia dona, quibus post diem novissimum ornare suos electos filios vult, maxime vero suum Unigenitum Jesum, Salvatorem nostrum. Cui cœlestis ille coronam paratam ita magnis, gloriosis, variis- que operibus contexuit et ornavit, quod omnes magistri qui quandocumque fuerunt, nunc sunt, et futuri, nunquam hujus coronæ claritatem aut multimodas delicias plene describere va- lerent. Quæ corona amanti animæ oculo spirituali visa est in perpetua æternitate, ipsique innotuit ejusdem contexio. Quid est hoc, æternitas? Nempe increata illa infinitæ divinitatis sapientia, quæ nec initium, nec etiam finem habet. Corona tribus constat circulis, quorum primus Patriarchas, alter Prophetas, tertius vero sanctam Christianitatem conti- nent. Insuper ornatur quasi floribus pullulans hæc corona om nium præsentia Sanctorum qui novissimodie regnum Dei adepturi sunt; qui tamen ordine suam dignitatem juxta cujus- 1. In codicibus latinis non reperitur hic septimus liber, quem totum ex teutonico codice Einsidelnensi transtulimus. 646 LUxX DiVINtTATISs. que opera obtinebunt. Primus quidem circulus quasi gemmis decoratur ac illustratur Sanctorum intimo fervore bonisque operibus quæ Patriarchæ perfecerunt. Hominum etiam ima- gines, corpore et anima, præfert ille circulus. Prima est imago sancti Stephani, et omnium martyrum qui pro christiana fide sanguinem suum fuderunt; juxta vero sanctus Peirus omnesque Apostoli Domini pariter figu- rati; proximo ordine beati omnes qui Apostolorum doctrinam sunt secuti; tandem matrimonio juncti in cireulo eodem imaginem suam habent, cum filiis, dummodo bona opetu Dei sint secuti. Secundus coronæ circulus summis Pontificibus, aliisque cunctis spiritualibus Patribus efformatur, quibus gregem suum commisit Dominus. Qui circulus omnimodo potestate spirituali decoratur, christianaque floret doctrina. Tertius coronæ circulus pulcherrime effingitur Domir i nostri Jesu Christi nobili humanitate, juxtaque illum sua gloriosa matre Maria cum omnibus Virginibus qui Agnum sunt secuturæ; ubi invenitur Agno proximus sanctus Joan- nes Baptista, et hi secus illum apparent, qui sub ejus mani- bus facti sunt christiani. Creatione omnium arcus coronæ ornatur secundum amorem, intentionemque Creatoris, qui ibi insuper se omnia juxta suum beneplacitum creasse osten- dit. Ex omni parte floret corona scuto sanctæ fortitudinis, quæ ad fidem pertinet christianam. Imperium quoque in corona usque ſulgebit florebitque dum illi novissimi qui Deo servire mereantur, fuerint nati. Antichristi temporibus co ronæ plurima accedent nobilium imaginum ornamenta, scilicet Enochi et Eliæ multorumque sanctorum martyrum, qui illam suæ sanctæ vitæ flore decorabunt. fidelique san- guine consecrabunt. Corona item Agni sanguine tincta erit, validoque in- aurata amore quo Jesus Cor suum dulcissimum in duas par- tes divisit. Hanc coronam creavit noster cœlestis Pater, Jesus Christus meritus est, Spiritusque Sanctus præparavit ſabricavitque in igne amoris, sicque nobili arte beatissimæ Trinitatis in unam massam redegit, quod jam nostro Salva- tori Jesu Christo optime aptatur, tantumque pretiu m acqui- sivit, ut inde cœlestis Pater de Filio suo unigenito majus * πνενεε LIBER sEprIuus, capur 1. 647 etiam recipiat gaudium. Quod et fieri necesse est; quamvis etenim æterna Divinitas absque initio, omnes delicias om- neque gaudium in se habeat, et nunc et in perpetuum habere debeat, sic tamen singulari disponit voluntate æterna, ut Uni- genitum cum omnibus quæ illum subsequuntur cum gaudio velit contemplari. Postquam Jesus Christus suum novissimum judicium exercuerit, suamque cœnam ministraverit atque compleverit, tunc a Patre suo cœlesti illam accipiet in magno honore coronam, simulque omnes in corpore et anima, qui magno labore ad æternas pervenerunt nuptias; sicque unusquisque in corpore et anima in hac corona suam agnoscet digni- tatem. Elaboratur corona in hac terra magno quidem dispendio, non vero argento aut auro aut pretiosis gemmis, sed humano labore, humano fletu, sanguine atque sudore, omnibus etiam virtutibus, ac novissime per durissimam mortem. Angeli quidem in hac corona non apparent, quia ipsi non sunt homines; verum ad hanc coronam Deum dulcissimo cantu laudabunt. Primus chorus sic decantat: Te, Do- mine, laudamus, propter tuum primordiale connubium, unde provenerunt isti omnes qui in tua sunt figurati corona. Secundus chorus: Te laudamus, Domine, cum fide Abrahæ et ardenti desiderio prophetiisque omnium Prophe- tarum. Tertius chorus: Te laudamus, Domine, cum sapientia et pietate omnium tuorum Apostolorum. Quar- tus chorus: Te laudamus, Domine, cum sanguine et patientia omnium tuorum Martyrum. Quintus chorus: Te Domine laudamus, propter sanctam orationem et christianam doctrinam omnium Baptistarum et Confes- sorum. Sextus chorus: Te laudamus, Domine, cum pœnitentia et constantia omnium Viduarum. Septimus chorus: Te Domine laudamus, cum castitate omnium Virginum. Octavus chorus: Te Domine laudamus, cum fructu Matris tuæ et Virginis. Nonus chorus: Te lauda- mus, Domine, propter sanctam mortem tuam, et gloriosam post mortem vitam tuam, et propter largam omnium dono- rum atque bonorum effusionem, qua tu, Domine, nos exal- *9— 4Ä 648 Lox DivIxIrAris. tasti et laudabiliter ordinasti. Te laudamus, Domine, cum tuo igneo amore, quo tu nos in unum coadunasti. Supra coronam pulcherrimum agitatur vexillum, quod unquam in hoc imperio visum fuerit, nempe sanctæ crucis, in qua Christus mortem passus est. Crux in quatuor oppo- sitas partes vergit: pars inferior jucunditate ornatur, sole clarior. Sed ei ante et subter crucem nutant erectæ columnæ, Agni sanguine tinctæ, quasi flosculis clavis decoratæ, qui Dominum nostrum pupugerunt. Supra vero arborem crucis pendet pulcherrimæ imperialis spinarum corona regni, cujus florent spinæ, ut lilia rosæque, jucundo cœlestique colore. Hoc est coronæ vexillum, quo Jesus Christus triumphans ad Patrem suum redivivus reversus est- Statim vero post ultimum'em in æternis nuptiis, ubi nova fecerit omnia Deus, manifestabitur hæc corona, supra- que humanitatis caput Domini nostri dependebit ad honorem laudemque beatissimæ Trinitatis, omniumque Sanctorum perpetuam exultationem. Humanitas Domini nostri est quædam fidelissima ejus æternæ divinitatis imago, ita ut per humanitatem divini- tatis apprehensionem, beatissimæ Trinitatis perfruitionem habeamus, incomprehensibilemque divinitatem amplecti ac osculari valeamus, quam nec cœlum, nec terra, infernum nec purgatorium capere aut frenare unquam prævalebunt. Æterna deitas apparet et lucet, ac jucundat omnes beatos qui ipsi præsentes sunt; sic gaudent sine labore, et usque laudant sine ullo cordis dolore. Domini nostri humanitas salutat, jucundat diligitque incessanter carnem suam suum— que sanguinem, licetque ipsa jam neque caro neque sanguis sit, nihilominus tanta intercedit fraterna cognatio, quod ille ut suam humanam speciali prosequatur amore naturam neces- sarium habet. Spiritus item Sanctus suam amantissimam effusionem largitur, beatisque propinat unde plenius bibant, sicque cum lætitia decantent, delicate arrideant, tripudient- que disci plinato modo, ac effluant, et innatent, evolent item et de choro in chorum ad regni supremam altitudinem ascen- dant. Ihi in speculo divinitatis voluntatem et operationem vident beatissimæ Trinitatis, necnon suimetipsorum in cor- pore et in anima formationem, in qua perpetuo remanere LIBER SEpTIMUS, CAPUT II. 649 debent. Anima quidem in corpore hominis effigiem præſert, divinam vero in se habet apparentiam, et per corpus quasi lucidum aurum per purum crystallum translucida est: unde beati tantum læti facti sunt, et liberi, et agiles, validi et amabiles, clari Deoque similes, quantum ad hoc capaces esse possunt. Inde feruntur, prout libuerit, ultra mille milliaria, ut nec mentis uno cogitatu longius res expediatur. Probant quousque se illud extendatur; verum ad regni hujus fines usque nunquam pervenient, nec spatiorum largitatem aut aureas vias attingent, quippe quæ sint super omne protensa, nec mensuram recipiant. Non autem hæc aurea, verum æternaliter auro gemmisque pretiosiora, quæ terra sunt et ad nihilum redigentur. Nunc ad finem coronæ veniendum est: Spiritus Sanctus hujus coronæ extremas fabricat partes, nempe usque ad novissimum diem, cujus laboris a Patre Filioque recipiet mercedem, animas scilicet omniumque corpora, quæ in regno Dei congregata fuerint. In his obtinebit Spiritus Sanctus requiem æternam, et absque intermissione salutabit, jucundabit quodeumque per Dei amorem bonum factum vel futurum est. Quidquid pro Deo reliquerint vel passi fuerint, in corona efflorescet. Eia! qualis corona! Eia! quis mihi dabit ut hujus coronæ parvus flosculus efficiar, quales sunt infantes vix nati, qui minimi huic coronæ flores insunt! Si prolixius locuta sum, prolixitatis causa sit animi gaudium in hujus coronæ contemplatione immorantis, quamvit res multas brevibus expedierim verbis. Unde sic me sœpe alloquor: Ut quid, vilis munde, allatrare pergis? Tace et obmutesce, quando illa quæ sunt maxime amabilia silen- tio tegere coacta sum. II. QUOMODO IN DiE ANIMARUM QUIDAM PRO ANIMABUS IN coMMUNI ORAVIT. die omnium animarum cum sancta Christianitate orabam pro animabus communiter, quæ in purgatorio pœnas suas exsolvunt, tuncque cognovi purgatorium, quod velut fornax quasi extrinsecus nigra, intrinsecus vero llammis plena vide- 650 Lux DiVIxITAris. batur; cumque introspicerem, vidi qualiter in his flammis starent, quasi palearum manipulus ardentes. Tunc adfuit mihi quasi magnus Angelus, a quo rogavi unde tantum ad exteriores partes eniterentur animæ, cum pro ipsis a piis hominibus oratio fieret, quædam revera exeuntes, pleræque vero exire non valentes. Et ille quem interrogaveram mihi sic respondit: Quando super terram degebant, noluerunt his qui se in necessitate deprecabantur subvenire. Tunc miseria anima mea illarum potentiæ ac dignitatis ad cœlum exclamavit: Domine Deus, utinam cum his in ardore et cruciatibus ibi adessem, quo citius ad te venire possent! Tunc ostendit se Dominus mihi illum esse Angelum qui mihi astabat, dixitique: Vis-ne illuc intrare, tunc ego tecum intrabo. Apprehensamque animam iniro duxit; anima vero cum Domino ingressa nullum dolorem experta est. Interrogavitque quam multi ibi essent; respondit vero Dominus: Illos numerare non posses; hi sunt enim pro quibus orasti, cum adhuc in terris viverent. Tunc quemdam inveni pro quo ante triginta annos orare consueveram; unde non parum fui turbata, quoniam huic orationi me dederam, tantumque dominum tanta orare præ mea vilitate reformidabam. Attamen hanc unam emisi vocem: Eia, dilecte Domine, vis-ne illes liberare? Et ecce una sublatæ sunt in magno amore, jucunditate, nive candidiores, paradisumque in dulci clara petierunt delicio- sitatè, ubi cum gaudio requieverunt. Cum autem ex igne tollerentur, omnes cantabant psalmum: Laudate pueri Dominum; cui subjungebant: Te laudamus, Domine, prop- ter magnam tuam bonitatem, ac donorum tuorum suavita- tem, tuique auxilii fidelitatem. Attamen adhuc remanebat Dominus in loco ignis, animam circumplectens, quæ dixit: Eia, Domine, tu scis quod desidero: nempe ut pedibus nostri Domini prostrata, con- dignas ipsi referret gratias. Tunc illam dimisit Dominus, ipsique ista gratias egit pro illo quod sibi daretur magnam contemplari gloriam quæ a Deo pauperibus facta fuerat animabus. Et in ejus pedibus invenit rosea nostræ redemptio- nis vulnera, rogavitque: Domine, da mihi benedictionem tuam. Dixitque Dominus: Te benedico cum meis vulneri- —— ** LIBER sEPTiMUs, cæpUr 111. 651 bus. Quod fiat mihi, Deique ac meis amicis. Sed proh dolor!! non ex meis laboribus ita provenit, siquidem in Sancta Christianitate multi sunt multo meis digniores. III. OuAn UriEE sir Ho⁰ę˙ Cοα Sνονν ui HUMILITATE siNx INTERNAISSIONE scRUTARI. EMINEM tam bonum scio cui non sit necesse ut cor Ssuum N sine intermissione scrutetur, agnoscatque quid intra se habitet, atque sæpissime reprehendat omnia opera sua. Quod cum humilibus verbis debet fieri; docuitque me vox Domini me nunquam aliquid boni fecisse quod non adhuc melius facere potuissem. Et hæc est mea reprehensio qua nostram imbecillitatem arguere debemus: Eia, vilissima creatura, quamdiu tuam inutilem consuetudinem vis in quinque tuis sensibus hospitari? Nostra pueritia in stultitia, juventus in tentationibus pertransiit, quas quomodo superaverimus Deus scit. O væl mea provecta ætas mihi nimis heu! culpanda est, utpote in operibus quæ videntur valde inutilis, ad gra- tiam frigida; ad hæc impotens effecta est, quippe quæ illud juventutis non retinuerit quo divini amoris ignem ferre valeat; impatiens insuper effecta, ne minimum quidem de quo juventus non curaret dolorem suffert nisi magno sup- plicio, licet bona ætas libenter perduret exspectando, solique confidat Deo. Ante septem annos turbata anima cujusdam provectæ ætatis personæ de his miseriis querulabatur Domino, cui respondit Dominus: Tua pueritia mei Sancti Spiritus fidelis comes exstitit; juventus tua meæ est sponsata humanitati, tua matura ætas est meæ divinitatis matrona. Heu, Do- mine, quid prodest canem latrare, dum paterfamilias dormit, fur domum ejus effodit. Puri tamen cordis oratio nonnunquam excitat istos morte sopitos peccatores. Væ I peccator, quam deflendus es, qui tui ipsius occisor inveniris, bonorum omnium destructor atque etiam tuæ utilitatis. Vir bonus magnum habet proſectum; cum enim alium in vanitatem et in pec- catum videt incidere, tum a longe circa se respicit, ne in 652 X DIVIxTrArIs. similem deveniat necessitatem. Sic melior efficitur qui jam bonus est, ex his quæ male fiunt, bona autem opera libenter imitatur. Qui vero malus ad pejora trahitur, cum mala exempla videt: sicque est malus, quod bona opera, bonos- que homines contemnit, suam præ cœæteris attollens perver- sam sapientiam. Meus dilectus magister, qui me simplicem, stultam illum docuit librum, hunc etiam manifestavit sSermonem: Quidquid egerit homo, cum ipse non veritate constat, ne illi intime confidas. Inimicum quemdam agnosco, divinæ veritatis in corde hominis eradicatorem, qui, si accessum non denegatur, cum hominis libero arbitrio ſalsam veritatem ipsi in corde scribit, dicitque: Ego sum natura iracundus ac infirmus. Verum tu nequis coram Deo de hoc te cum dignitate excu- sare: nam ex gratia mansuetus, validusque fieri debes. Non habeo gratiam. Ergo deficiente gratia ad Deum gratiæ recurras, humilibusque cum lacrymis, constantique oratione in sancto desiderio illi supplicare debes, sicque necesse est ut jiræ vermis pereat. Tu tibi ipsi fortitudinem indere debes, unde nulla te possit superare cum dolore potentia, sive ex Deo sive ex quolibet alio sit; sicque ad nihilum re dactus erit vermis qui granum radit. Si etenim iram imperſectionem- que nostram cum Deo superare et evincere voluerimus, ten- tationes quæ ad peccandum nos provocant secreto silentio tegamus, sanctamque exterius hilaritatem præferamus. Nos miseros! quamdiu ira tenemur, nil boni nobis inest, et quoties tunc ad cor redimus, de culpis nobis erubescendum est, adeo vires fregit iracundia, carnemque nostram contrivit; sicque multum nobis utile tempus perdidimus, quo Deo servire debuissemus. O væ Ihæc est perditio æterna; atque iterum væ cum peccaminosas gemens recordor lacrymas, quæ in superbienti funduntur iracundia. Tunc obscurior fit anima ex eo quod tanto tempore nihil boni recte perfrui homini permissum est. Quæ autem ex pœnitentia profluunt lacrymæ, sanctæ et piæ sunt; quas si fundere potuerit magnus etiam peccator, ad infernum nequaquam, modo perseveraverit, deveniet æternum. Si quis pius levia quotidiana peccata sua relin- quere quamdiu vita conceditur noluerit, neque talia cum LIBER sErTiuus, carur v. 653 moritur, confessus aut detestatus cum dolore fuerit, quan- tumvis sanctus inveniatur, ad acres purgatorii ignes deputa- bitur; nam, quantumvis misericors Deus sit, tantum etiam justus, et quibusque peccatis infestus est. Existimo tamen ibi amorem semper immoraturum esse, ig tenebris bonos nun- quam futuros esse, itemque libenter humilitatem ibidem permanere. IV. DEk vixcA boxINI. osrH“ ad claustrum venissem, non multo inde tempore P elapso, adeo sæva infirmitate ſui visitata, ut inde com- passione Domnæ meæ valde afficerentur. Tunc dixi ad Do- minum: Dilecte Domine, quid vis ex hac pœnau? Tunc ita respondit Dominus: Omnes viæ tuæ sunt mensuratæ. omnia vestigia tua numerata; vita tua sanctificata est, finis tuus lætus erit, et regnum meum tibi multum proximum est. Domine, cur vita mea sanctificata est, cum tam parum facere valeo boni? Dixitque Dominus: Sic vita tua est sanctifcata, quod virga mea a tergo tuo numquam desistet, Te Deum laudamus, quod tam bonus est Deus! V. cux MONASTERUM QUODAMH TEMPORE LAcESSTTUM Esr. EBExT illis secreto benefacere quos in necessitate positos perspexerint, nam bonum quod inde aliquis accipit nolo ad monasterium habere. Hæc est glosa. Quisque juxia dignitatis suæ officium misericorditer illis benefaciat quos scit in necessitate degere. 23 2—— 654 Lox Divixrræris. VI. DrE CAPITUTCO, Er Quονõ,ugo coNsIDRRARR SVOS DERECTHUS ILLOSSUE OEPLORARE DEBENT; DE DUOoBUS AUREISs NUMNIIS SclLIC ET DE BONA voLUNTATE Er DESIDERIO. — vicunouR hanc habet cognitionem, queruletur et lacry- metur mecum. Quando electi Dei filii ad Dominicum corpds accedunt sancteque illud accipiunt, ego in ferventi re- collectione Capitulum meum debeo intrare. Tunc occurrit mea indignitas me tangens; occurrit et desidia mea quæ me culpat; occurrit animi levitas, mihique instabilitatem meam objicit; occurrit et vilitas inutilis vitæ meæ, et turbat me; iunc occurrit timor Dei et flagellat me; indeque tamquam mĩser vermiculus super terram jirrepo, et sub herba mearum multimodarum negligentiarum quotidianarum me abscondo, residensque ad cœlum sic exclamo: Eia piissime Deus Icon- cede mĩhi ut hodie gratiæ tuæ particeps efficiar, quam nunc electi tui acceperunt. Et respondit Dominus: Accipe duos nummos aureos, qui ejusdem sunt ponderis, et inde emas, nam ægque multi quidem sunt pretii, et æque boni. Heu! dilecte Domine, quomodo mea vilitas tuam posset æquare bonitatem, cum sim nihil, quo tibi redonare honorem valeam? Nihil habeo quod te condeceat, nec aliquid ex mundo spero in animæ meæ consolationem, adeo dejecta miserabilisque sum effecta, quodque tamdiu concupivi hoc frustrata sum. Dixitque Dominus: Cum bona voluntate ac sancto desiderio quodcumque velis poteris ex æquo solvere. VII. QCVoHODO Quis DREοO ON TEMεE UNIRIH DEBEr. ONREM Deo sine intermissione uniri, hæ sunt cœlestes deliciæ super omnem mundi voluptatem. Quomodo vero illud fiet? In omni nostra operatione sine intermissione conversari debet nostrum desiderium, omniaque opera nostra in christiana fide confessioneque divina indesinenter scrutari 8 LIBER SEPTIMUs, capur vii. 655 debemus, ne sint unquam inutilia; sicque in omnibus nostris operibus Dominum laudabimus propter opera sua, quæ unquam in terra operatus est pro amore nostri. Unde ipsi in terrenis suis operibus per cœlestem uniemur amorem. Post hæc spiritualiter illuminati, Dominum Deum nostrum laudabimus pro universis quæ largitus est donis, pro corpore et bonis, pro amicis et propinquis, et pro omni terreno delec- tamento quod appetere possumus. Item illi gratias agemus pro suis ex misericordia donis, quæ nobis tam in corpore quam in anima contulit; sicque cum Deo in dulci charitate et humili gratitudine unimur. Exinde omnia Dei dona in nostro corde comprimamus, tunc amore abundare incipit, nostri- que sensus aperiuntur, tamque clara fit nostra anima ut in Dei cognitionem inspiciamus, eo scilicet modo quo quis in speculo suam imaginem intuetur. Sic Dei voluntatem in omnibus operibus nostris agnoscimus, illamque veneramur diligamusque, in severis ut in consolatoriis donis, atque ita nobiscum agi gaudemus, quia fit sine peccato, quod dolere atque detestari debemus, nam illud nimis odio haberi non potest. Ibi in ipso terræ regno uniti cum Sanctis in cœlorum regno efficimur, qui de Dei voluntate maxime gaudent in cœlis. Nescio quomodo innotuerit inimico Deum mihi illam dedisse cognitionem in nocte, cumque illi in magna dulce- dine juncta essem, iste pessimus adfuit, meque confidenter allocutus illudere volebat. Ejus vocem carnalibus auribus percepi, spiritualibus vero oculis formam vidi nigram, horri- dam, crudelique similem homini. Atiamen illum minime timui; siquidem cum donum Dei animam habitat, et in sen- sibus luctatur, in ejus præsentia non potest corpus reformi- dare. Si vero corpus inutilibus operibus occupetur, et jiste adveniat, tunc tanta corpori fit miseria ex tali præsentia, quod similem in terra nunquam sum experta. Igitur sic mihi est locutus: In nocte somniabam me divi- tem esse multaque possidere. Innuens nempe mere som- nium esse has delicias, hanc sanctam animæ cum Deo unio- nem; verum domna corporis, scilicet anima, illi respondit: Mentiris. Et ille: Ita, sicque, quandiu Deus vivet, faciam. Anima: Attamen cum doctus sis, die mihi quid 656 LUx DiVIxTTArIs. agam? Tunc prompte respondit diabolus: Tu gaudere debes, et hanc rem magnam cum magno animo ferre. Anima: Sed heu ſego tam parvus sum adhuc clavi uncus, ut per acus foramen omnes meos inimicos ad valvas januæ cœlestis patriæ meæ affigere possem. Diabolus: Nimis circumsepta es. Anima: In tuis verbis agnosco tuam falsitatem, ambiguitatem, vanam gloriam atque fastum. Ascendat solidus murus circum me usque ad nubes, nun- quam tamen ab inimicis meis liberum securumque erit cor me um. Tunc remansit stans tremensque coram me. Heu! quam horrida mihi videbatur ejus falsitas. Postremo caput s ibi vellens, ira fremens hinc exsiliit. VIII. QuLTrRER HoO οÆετν PEURI. un Deus homini alienus fieri voluisset, tunc ille Domi- num quaæsivit et dixit: Domine, abysso proſundior est pœna mea, mundo largior cordis mei molestia, montibus altior limor meus, stellisque sublimior desiderans ardor meus; verum in his nusquam te invenire possum. Cum autem in hoc luctu defleret anima, illi adfuit dilectus suus, pulchro similis juveni, pulchritudine quæ verbis exprimi non potest. Et licet se illa abscondisset, tunc cecidit ad pedes ejus salutavitque ejus vulnera tam dulcia, quod suæ pœnæ atque ætatis omnino est oblita; sed cogitabat intra se:: Heu] quam vis ejus vulium libenter aspicias, ad ejus vulnera te dejicere debes; et quamvis libenter ejus verba ardensque desiderium audias, stare debes vestita decorataque sub moderationis disciplina. Et dixit: Bene venias, dilectissima. In hac voce recognovit quamlibet animam quæ devota Deo servit, ipsi dilectissimam esse. Et ille: Tibi parcere debeo in utra- que fruitione, mea et tua. Quæ fruitio est ineffabilis. Accipe hanc coronam virginum. Tunc ab ipso venit corona, capiti- que meo repausavit, quæ quidem quasi purum aurum fulgebat; duplexque erat, cum esset etiam amoris corona. Dominusque dixit: Hanc coronam oportet coram omni exercitu cœlesti manifestari. At illa sic rogavit: Domine, == α * LIBER SEPTIuus, cxpr x. 657 vis- ne animam meam accipere, ut ego sacrum corpus tuum accepero? Respondit: Tu ditior adhuc eris pœnas suffereado. Domine, quid hic debeo in hoc claustro facere? Tu illumina- bis et docebis et cum ipsis in magno honore vives. Tunc sic secum cogitabat: Eia, nunc tu sola hic es cum Domino. In qua cogitatione duos vidit sibi adstantes Angelos, qui sicut terreni principes erant conspicui præ pauperibus hominibus. Illaque dixit: Quo modo nunc me abscondam? Responde- runt: Te de pœna in pœnam, de virtutibus in virtutes, de cognitione in cognitionem, de amore in amorem portabimus. Quod talia miseræ peccatricis os possit et debeat loqui, mihi gravissimum est; nec tamen hoc de Deo omittere audeo, ac propter obedientiam, hominum despectui perseveranter, Deique timori omnibus diebus vitæ meæ subjici debeo. IX. oUALUTTER AUANS ANIXMX DEUM LAUDEr cuπν οœοονα uhus CREATUnis. MAxs anima nunquam laudis satiatur, indeque cunctis A in semetipsa in suo desiderio collectis quæ creavit Deus clamat ad cœlum: Domine, etiamsi essent omnes hæ personæ tam perfectæ, tamque sanctæ quam tua benedicta mater Maria, si possibile illud esset, attamen mihi pauperi ut ple- nam tibi cum Unigenito tuo laudem tribuere valeam non sufficerent. Domine, numquid ad plenum potes laudari? Non, et inde gaudium est mihi. Tunc respondit Dominus: Virgines, qui diu mihi servierunt, me laudabunt. 8 X. QUOD sEQUTTUR TEMPORE ADVENIT QUOO MACNA ERAT INOR- DINATI0O0 ETr NECESStTAS. un Dominum pro belli necessitate mundique multimo- dis peccatis orarem, ita respondit Dominus dixitque: Peccati fœtor me tangit, a terrenis abyssis usque ad cœlum ascendens. Si possibile esset, inde me ejiceret. Jam quidem ecœlo me expulerunt peccata, cum me humiliavi, mundoque 42 658 LUX DivIxNIrKris. usque ad mortem meam servivi; nunc autem ita non debet fieri:; nunc enim ex peccatis justitiam ædificabo meam: —Dilecte Domine, quid nos miseri nunc facere debemus? Respondit: Sub manu minanti Dei omnipotentis humi- liemini, illumque in omnibus operibus vestris timeatis. Volo equidem adhuc populum a necessitate liberare, nempe illos qui amici mei sunt. Communis oratio cor meum satiat. Quid enim intime sentiam, optime novi: spiritualium homi- num orationem libenter audio, qui me ex corde diligunt. Adjutorium nostrum in nomine Domini. Laudate Dominum omnes gentes. Gloria Patri. Regnum mundi. Eructavit cor meum. Quem vidi. Gloria Patri, etc. Domine, cœlestis Pater, suscipe famulatum laudemque tuam a tuis turbatis filiis, populumque tuum a præsenti libera necessitate, omnibusque nos absolve vinculis, exceptis solis amoris vinculis, quæ nunquam a nobis tollenda sunt. I. QUALITER DOMuINUS OPERARIO SiMILIS Visus Esr. SrENxorr mihi Dominus similitudinem quam in me O adimplevit, et nunc adhuc implet. Vidi pauperem quemdam et terra erigentem se, vilibus pannis quasi opera- rium vestitum. Cavam manum præferebat, in qua quoddam onus terræ simile reposi tum erat. Tunc dixit: Vir bone, quid portas?— Ego porto, inquit, tuam pœnam. Con- verte tuam voluntatem ad pœnam, illamque tolle et porta. Et animà: Domine, tam paupercula sum effecta, ut nihil possideam. Dixitque Dominus: Sic docui meos discipulos cum dicerem: Beati pauperes Spiritu, id est, si quis liben- ter aliquid ageret, sed actu non prævalet, hæc est spi— ritualis paupertas. Anima: Numquid utu es, Domine? Vultum tuum ad me converte, quatenus te possim agnoscere. Dixit Dominus: Agnosce me intrinsecus. Anima: Li— cet inter mille te viderim, optime te agnoscam. Quamvis enim intra cor meum me ad accessum sollicitasset, non tamen audebam illi me jungere quasi vere Dominus esset. Dixique: Dilecte Domine, hoc onus nimis mihi grave- LIBER SEPriuus, capuUr XIII. 659 est. Respondit: Illud juxta me sic volo disponere, ut tu quam facillime ferre valeas. Tu me sequere, et considera quomodo ante cœlestem Patrem stem in cruce sicque perse- verem. Et illa: Domine, da mihi tuam benedictionem. Tibi indesinenter benedico; boni consilii erit pœna tua. — Domine, sic omnibus succurre qui libenter pro te pa- tiuntur. XII. oVUALTrER vANÆ CLORIÆ Er TENTATTONH RESISTIIUR. vaxpo quis de se boni quidquam existimat, statim exsecreto cordis angulo exsilit vana gloria, cum quadam peccati voluptate, ut per quinque sensus diffundatur. Tune vero debet ille mentem suam coercere, animamque continuo humilitatis timore intra se cædere, seque sanctæ crucis signo signare, moxque ab ipso recedet tentatio, quasi nun- quam adfuisset; quod ego miserrima sæpe sum experta. Nec dissimili ratione agendum est, cum malæ circumvolant co- gitationes, quæ et ipsæ sanctæ crucis virtute evanescunt, cum ex his tristitia in animo exsurgit. XIII. OVOMODO IN PERSONA PERRGRINI DoMiNUS visus EST.“ 60 paupercula et indigna, memet abrenuntians, illa E quæ in Deo vidi et audivi loquor. Quadam nocte vidi Dominum in similitudine cujusdam peregrini, qui quasi totam per Christianitatem circumerrasset videbatur. Tum ad ejus pedes corruens dixi: Dilecte mi peregrine, unde venis? Respondit: Ex urbe Jerusalem(significans Chris- tianitatem), et ex meo ejectus sum hospitio. Gentiles me ignorant; Judæi me nolunt, Christiani me impugnant. Tunc oravi pro Christianitate. Postea excusare se cœpit Do- minus de injuria quam ex Christianis passus fuerat, alle- gans, quam multa his ex initio contulisset bona, quantum pro Ecclesia laboravisset, quodque adhuc quotidie locum in 660 LUx DivINITATISs. ipsa investigaret, in quo gratiam suam effundere posset. Tunc querelas ingeminans, exclamavit Dominus: Ex hospitio cordis sui per suum liberum arbitrium expellunt me; verum si nullum in eo invenio locum, illos in suo libero arbitrio stare permittam, et cum morientur, quales tunc invenerim, tales ego judicabo. Tunc oravi pro Con- gregatione: Dilecie Domine, ne illos perire permittas; in illorum cœmeterio lumen ponam, ex quo seipsos poterunt cognoscere. XIV. Dn ELxcrIoxRE Er BENEDICrIoxE DE!. Liæ nocte cum in oratione mea essem cum magno desi- derio, absque ullo dubio novi Dominum adesse. Stabat in cœmeterio, coram se habens totam Congregationem, eo ordine compositam quo quis ad claustrum venisset. Sicque ad illas est locutus: Ego vos elegi, vos eligite me; mul- tum vobis dare volo. Et dixi: Domine, quid vis illis dare? Respondit: Volo illas perspicuum in terra facere speculum, ita ut quicumque voluerint, in his suam vitam cognoscere quæ sit debeant. In cœlis vero lucidum illas constituere speculum, ita ut qui illas conspexerint, quomodo ego illas elegerim clare agnoscant. Tunc extendit Dominus dexteram, deditque illis suam benedictionem dicens: Vos benedico cum meipso; vos me in omnibus cogitationibus velitis. Hi quidem qui Dominum in omnibus cogitationibus suis volunt, sunt illi beati qui Dominum recte laudant. Tunc dixi: Illæ modum quo te viderim nosse cupiunt. Respondit: Inter ipsas quædam sunt quæ me noverunt. XV. QVALTrER Hoxko Qul Auανrν VvρENRIiTlIKTEM ORARE DERBEr. ul veritatem amaverit, sic libenter oret: Eia dilecte Domine, ſave mihi aique subveni, quatenus te in- desinenter cum omnibus sensibus meis, in omni re pie LIBER skpriuus, capur xviI. 661 quæram, quia præ cæteris quibuslibet te Dominum elegi, et præ omnibus principibus te animæ meæ sponsum conse- cravi. Da mihi etiam, Domine, ut te in omni desiderio meo, cum accenditur rursusque extinguitur, semper inveniam. Item peropto ut te frui cum fluenti amore omnium tuorum donorum valeam. Tua exuberantia reple os meum, Domine, qua mihi quælibet pœna, despectio, amaritudo dulcescere queat. Ex tua gratia illud semper mihi fiat, piissime Deus, nuncque illud serva mihi. Item me adjuva, Domine, ut te semper observem in omnibus meis voluntatibus juxta tuum beneplacitum: sic nunquam exstinguetur in me tui flamma amoris. Amen. XVI. oOALIrER HoM0O DESIERAT ATUE ORar. un quis supra omnia dona omnesque pœnas, præ- cipue desiderat animam suam a Deo beato fine sol- vendam, dicit Dominus: Expecta me. Et ille: Dilecte Domine, in vanum nolo meum desiderium erogare, adeo tecum libenter essem. Dicit Dominus: Tuum habeo deside- rium, antequam mundus inciperet; te desidero, et tu desi- deras me; cum autem duo ardentia utrimque desideria conveniunt, tunc perfectus est amor. XVII. coCxIrIoN,—iCoͤ cuα’ coxsciENTrIA corOOUiux. OGανrο sic alloquitur Conscientiam: Quantum tibi despectionis atque vexationis infertur, licet tamen stas pura ante Deum! Conscientia: Domna Cognitio, bonum verbulum dixisti: qui suos omnes perpendit errores, debet humile cor habere. Cognitio: Domna Conscientia, tam pretiosum speculum est tibi, quod sæpius in die te intime potes intueri; illud quidem esse debet vivens Dei Filius cum suis omnibus ope- ribus; alioquin adeo sapiens esse non posses. 662 Lux DivIxIrATIS. Conscientia: Domna Cognitio, quandome intueor 5 simul mihi bene est atque male: bene quidem quia Dei fluens bonitas ad me dirigitur; male vero, quia tam parva in bonis remaneo operibus. Cognitio: Domna Conscientia, in omnibus Dei volunta- tem et gloriam propriæ tuæ commoditati tam animæ quam corporis præponis; tu diaboli infernus, Dei vero cœlum es; quis jam tibi potest comparari? Conscientia: Domna Cognitio, quodcumque accepi a Domino, in me hoc proposito ille recondidit, quo suam inde laudem et gloriam promoverem, simulque meam uti- litatem; quoniam vero hoc illi restituere debeo ejus maxime gratia egeo. Cognitio: Domna Conscientia, admodum ex mundi pec- catis vulnera pateris, nec etiam spiritualium hominum tibi parcit imperfectio; ex suo libero arbritrio sibi possunt eligere ad cœlum vel ad infernum pergere, aut etiam in longo purgatorio durare; hoc tibi onus gravissimum. Conscientia: Domna Cognitio, non equidem queror me vexationes multaque dura quotidie sustinere; mundi pec- catorum tantum me pænitet quantum meorum; pœna quidem corpus a peccatis mundat animamque in Deo sanc- tificat; sic nos in ejus mandatis volumus cum jucunditate stare. Cognitio: Domna Conscientia, qui sunt benevoli inter mundi divites, Deo offerunt bona sua atque eleemosynas; spirituales homines in ejus servitio suam carnem atque san— guinem, et ante omnia offerunt in obedientia propriam volun- tatem, quæ oblatio majoris ponderis, majorisque pretii est. Conscientia: Domna Cognitio, atqui illa non sufficiunt; si enim Dei ſruitionem in sublimi habere, corona humilita- tis et puritatis, castitatis ingenitæ vel acquisitæ, insuper- que amoris sublimis necessaria est. Hoc vestimentum ipsa defert beatissima Trinitas: nempe, Pater amoris sublimita-— tem; Filius humilium puram castitatem, quam omnibus suis electis communicavit, Spiritusque Sanctus amorem igneum in nos, ac nostra bona opera. 1. Hic in codice Einsidelnensi aliqua desunt verba. **2 LIBER skPriuus, capUr xviiI. 663 .U Cognitio: Domna Conscientia, constantia in bonis, est laborans amor, quo nemo carere debet, si cum Deo possidere F cupiat maximam gloriam hic et in suo æterno regno. Beatus 5 ille qui ad illum hic jam diligenter nititur. XVIII. comtENDATIO SEPTEM HORARUM DoMINL NOSTRIL PASSLONIS. 5 In Matutinis. kos abundans nobilis Deitatis! O delicate flos dulcis Virginis! O formosi floris utilis fructus! O cælestis Patris oblatio sancta! O fidele mundi redemptionis pignus, Domine Jesu Christe! Suscipe hos tuos sacros Matutinos in honorem et gloriam tuæ egenæ nativitatis, tuæ extremæ ne- cessitatis, tuæ sævνε passionis, tuæ sanctissimæ mortis, tuæ gloriosæ resurrectionis, tuæ speciosæ ascensionis, ad tuæ 5 omnipotentis gloriæ laudem et honorem. Memento ei 11 dilecte Domine, ut in omnibus factis, omissis, vel IEr meis, tuam sanctam compleam voluntatem, ad bonum 50 finem, ad beatissimæ Trinitatis honorem; simul idem om- nes qui in tuo nomine tui meique sunt amici. Ad Primam. O misera despectio, o anxietate plenus dolor, quibus morti- ficatum fuit Domini tui corpus, et cor dulcissimum! Adjuva me, Domine carissime, ut omnem despectionem meam, om- nemque cordis anxietatem in tuo amore debeam et valeam deplorare, quatenus hoc tibi in tuam æternam gloriam com- placeat, meque in perpetuam deducat felieitstem. Kie,„ 10 Grave pondus, miserandum onus, quod nos ſuimus, quos cum cruce portasti Domine Et nos modo supra omnem nostram necessitatem porta in vitam æternam. 664 LUX DiIVINITAris. Ad Seæxtam. Cruenta pœna, vulnus profundum, dolor immensus! Ne permittas, Domine, in meis pœnis me perire. Amen. Ad Nonam. O beatissima pœna!] o sanctissima mors lo deliciosissimum cœlestis Patris speculum] Jesu Christe, manibus pedibusque cruci pendens! Tibi commendo, Domine, animam meam in suo ultimo fine, ut tecum in sempiternum indesinenter unita fiam, sicut tibi cœlestis Pater erat et nunc est unitus. Hoc mihi concedas, et omnibus te fideliter diligentibus. Amen. 5 3 Ad Vesperas. O amoris alligata effusio! o fidelis cordis effusio! O nobile corpus, quod pro me occisum est! multum dilecte Jesu Christe! Te oro ut mei quinque sensus sine intermissione possint velintque de cruenta lancea, de tui dulcissimi Cordis vulnere semper gaudere, necnon mea misera anima pariter æternum mihi gaudium interne moveat, illique ibi sint me- cum pro quibus christiane orare debeo atque desidero. Amen. Ad Compleiorium. O sancta omnis humilitatis profunditas j0 donorum om- nium piissima largitas! O gloriosa omnis amoris sublimitas, amor omnium, Jesu Christe, in quo ſferventer tuum oras Patrem cœlestem! Adimple nunc, Domine, erga nos tuam orationem; sanctifica nos in veritate; nobisque omnis humi— —„ LIBER SEPTIHus, capur xviit. 665 litatis profunditatem concede, qua cunctis creaturis subjici optemus, quoniam resistunt creaturæ illi qui non agit sicut et nos. Da nobis, Domine, omnis dulcedinis largitatem libenter in omni nostra ordinatione adimplere per tuam cha- ritatem; itemque nobis illam tui amoris tribue sublimitatem quæ nos in te puros, et a cunctis terrenis immunes conser- vet. Amen. XIX. DE NOSTRE DOMINX sALUTrATIONE. Vß, Domina, dilectissima Maria, quæ es beatissimæ Trinitatis deliciæ. 8055 Ave, etc. quæ est omnis nostræ felicitatis initium. Ave, etc. quæ es sanctorum consors in et in regno D21 Ave, etc. flos Patriarcharum; Ave, etc. spes Propheta- rum; Ahe, etc. candidum nlium 885 Virginum. Me- mento qualis tibi venit ex ore Gabrielis salutatio; animam- que meam in hora novissima saluta meque cum gaudio inturbatam transfer ex hoc exilio ad lætitiæ patriam, in qua filii tui dilecti requiem inveniam. Ave, Domina, dilectissima Maria; docta sapientia Apo- Ave, etc. rosa fulgens e Ave, eic. mu- ö nus Conſessorum; Ave, etc., 1 f18 Viduarum; Ave, eic. 0 gloria omnium filii tui dilecti Sanctorum. Ora pro me, ui in omnibus meis operibus sanctificer cum illis, in quantum tam miseræ possibile est, o Maria, Imperatrix mea. Ave, Domina, dilectissima Maria, refugium peccatorum; Ave, auxiliatrix et spes desperatorum; Ave, consolatrix omnium Christianorum; Ave, terror malorum spirituum; istique namque per te effugantur, quos a me, dilectissima Domina, procul constringe, ne unquam de me, 35 autem in tuo servitio constanter 1 „ rD ＋—— -.„„ ISSeeee 666 LUx DivINTrATIS. XX. QUALtrER AVE MARIA NOSTRE DOMINÆ couENDATUR. vE cœli Imperatrix, Mater Dei, meaque præcordialiter dilecta Domina; suscipe, Domina, conserva tuum Ave ad laudem et gloriam, in delicioso conspectu Patris ei Filii et Spiritus Sancti, quod tanta deliciositate vultui vir- gineæ matris apertum revelatumque adstat, omnis beatitudi- nis plenum. Eia, Domina, hujus gocum omni meo desiderio, omnibusque precibus meis meminerim. Omnis mea pœna, necessitas, cordis molestia, meus honor, mea anima, novis- simorumque meus finis, quando ab hoc lamentabili discedam exilio, illa, inquam, cuncta tuæ maternæ fidelitati sint com- mendata; tuæ virginali gloriæ, tuæ matronali bonitati sine intermissione commissa; insuperque illi omnes mecum qui tui meique in nomine Dei omnipotentis sunt amici. Præ- cordialiter dilecta Domina mea, nobilis imperatrix, Maria! 19 XXI. QUALIrER suun conx Houo DEBET visrrARE ANTEOUAI Ab DEI MENSAM Acckpær. ME doceri cupitis, cum ego ipsa indocta sim; siquidem quod nunc postulatis, millies in vestris libris invenire potestis. Quando ego misera illuc vado, corpusque Domini nostri accipere debeo, tunc animæ meæ faciem in speculo peccato- rum meorum considero. Tunc me video qualiter vixi, et nunc vivo, et qualiter adhuc vivere volo; quo in peccatorum meo- rum speculo nihil quam væ et iterum væ reperio. Tunc ad terram prosterno faciem meam, gemitus lacrymasque ciens quam plurimos, quod ille æternus, incomprehensibilis Deus adeo sit bonus, ut se cordis mei ad impurum inclinet pulve- rem. Sic igitur recogito justitiæ magis fore consentaneum ut corpus meum ad patibulum tamquam fur traheretur, quia suum legitimum dominum ex illo projecit puritatis the- sauro, quem in sacro baptismate mihi Deus contulerat: LIBER suprmnius, cæpUr xxi. 667 Illud ergo deploremus, quamdiu in hac vita sumus, nos sæ- pissime hunc paternum tenebris offuscasse, quo culpam nobis, Domine, dimittas affectum; si quis vero quoddam peccatum nec confessus est, nec etiam vult confiteri, ille corpus Domi- nicum non accipiat. Deinde in veram spem me verto, Deoque gratias ago, quod illud unquam fieri possit, me miseram ad divini corporis sumptionem esse admittendam. Ideo ad Dei mensam cum gaudio accedere volo, ipsumque cruentum Agnum suscipere, qui in sancta cruce voluit pendere, per quinque sua vulnera non alligata sacrum effundens sangui- nem. Bene nobis quod ita ſactum est! In ejus sancta passione volo omnia mala mea reprehendere. Sic igitur eamus cum gaudio, et præcordiali amore, inhiantique anima Dominum nostrum suscepturi, præ omnibus cæteris qui nobis sint cari dilectissimum, illumqꝗue in anima nostra tam- quam in dulci curru deponamus, illi gloriam et honorem de- cantantes, quod hoc primum necessitatis sustinere voluit, cum in præsepio reclinatus est. Coraàm illa jam mente sen- sibusque prostrati, gratias agamus amori nostro, dicentes: Domine, tibi de teipso gratias refero, et nunc te rogo, mul- tum dilecte, ut jam pure absque omni peccato vivam. Ubi nunc, Domine, ubi te reponam? Quod habeo hoc tibi do. In lectulo meo te regonam, qui totus est pœnarum; verum quando tuam recogito miseriam, meæ utique jam oblita eio. Tu mihi, Domine, reclinatorium amoris præbebis; cervical est mei cordis molestia, ex quo non sum omni tempore ad- accipiendum tua pœnalia dona parata; de quo nunc tota doleo. Lecti stragulum est meum desiderium, quo sum involuta; quod si tu vis me quiescere, tunc meam comple voluntatem, peccatores mihi concede, qui capitalibus peccatis obstricti sunt; sic animæ meæ dabis gaudium ei exsultationem. Nunc, Domine, quid de amore colloquemur, cum in lec- tulo pœnæ meœ tam vicini pausamus? Te, Domine, recepi, tamquam super terram ex morte resurgentem. Dilecte cordis mei amor, jam animum meum consolare, ut tecum indesi- nenter munda perseverem, cum tanta inde sequatur felici- tas. Animas quæ pro culpis purgantur da mihi, Domine; hoc mihi pretium redemptionis pluris æstimandum est. Nunc ergo, cum te recepi, Domine, jam in cœlum ascen- 668. LUx DiviINrræris. disti; ne, quæso, nimium mihi, dilectissime, parcas. Præ amore mori debeo, alio non poteris, Domine, me compes- cere modo: Da mihi, Domine, vel a me aufer quodcumque volueris: hanc unam mihi concede voluntatem ut ex amore in amore moriar. Amien. XXII. LXus cœlgESTis PATRis. ENE sit mihi! Te, Deus, laudo propter omnem tuam no- bilem bonitatem, qua tu me ad tuum sanctum famula- tum elegisti. Mentem meam sanctifica, quatenus omnia tua dona intima in fervore suscipiam, tecumque in gaudio sem- per persistam. XXIII. LAUs FILII. ENE sit mihi! Tibi gratias ago, Dei imperialis Fili, ma- joresque semper gratias agam, quod me in mundo ex mundo suscepisti. Tua sacra pœna, mea est, quam pro me passus es. Quæcumque et ego passa sum, tibi in vicem red- dere volo, quantumlibet inæqualia sint; ex hoc tamen libera mea fit anima. Conserva me in tuo obsequio, quo in æternum lauderis. Jesu, mi dilectissime, vincula mea solve, ut possim juxta te remanere. XXIV. oE FLuENTI AMORE. enim fides mea te unam esse beatissimæ Trinitatis personam. Tuus exundans fons amoris omnem cordis mei evertit molestiam, utpote suaviter ex beatissima exiens Trinitate. Te oro, Domine, Sancte Spiritus, ut me ab omni malignitate malorum spirituum per tuum divinum amorem sic præserves, ut quidquid in me quæsierint, minime repe- riant. B sit mihi! Gratias tibi ago, Sancte Spiritus; hæc est ————— LIBER SEpTIMUS, CAPUT XXVI. XXV. BEXTISsMÆ TRINITATIs SALUTATIO. volo et audeo tamen altitudinem, claritatem, delicias, sapientiam, nobilitatem, mirificam unitatem salutare beatis- simæ Trinitatis. Inde siquidem omne profluxit, absque ullius imperio, quod fuit, quod nunc est, quod unquam erit. Illuc reditura sum et ego; quomodo autem hoc fietꝰ Debeo equidem ijiterum repere, ut multis debitis subjecta; debeo per bona opera meliorari; in multa diligentia currere, cum pennis columbæ evolare, scilicet, virtutibus, bonis ope- ribus, sanctaque mente. Super omnia et supra me ipsam me sustollere debeo; tuncque cum exhaustis viribus defatigata inventa ero, rursus huc pervenero. Quomodo vero jam sus- cipiar oculus hominis non vidit, auris hominis non audivit, os hominis nunquam exprimere potuit. Gloria tibi Tri- nitas 60 omnium virtutum egena, in mea substantia vilissima, XXVI. OUXLIIER AD oRU, TENTATIONE SIT coνοονμνNοuN. OuNE Jesu Christe, ego hominum pauperrimus te sup- plico, tuumque auxilium desidero, cum me perse- quantur inimici mei. Domine Deus clamo ad te, quia me a te volunt separare. Domine, omnipotentis Dei unigenite, ab istis separa me; in illorum poientiam ne tradas me, meque puram in te custodi, qui per tuam passionem me redemisti. Esto nunc mihi auxilium ac solatium, neque me, Domine, permittas perire, qui pro me mori voluisti. Domine Jesu Christe, a somno suæ acediæ excita animam meam, et sensus meos a tenebris carnis meæ illumina; da mihi ut a te per vagantes vias meas ad te sine peccato perducar, in quantum sit homini possibile, quia oculis tuis mea delicta non sunt incognita. Maria Mater Dei, cœlorum imperatrix, sis nunc mea auxiliatrix, quia, heu!l sum nimis peccatrĩx, ut gratiam ad 67⁰0 Lux DivINrArIS. tuum carissimum Filium inveniam. Mater omnis castitatis, übi defero omnem mei pœnam cordis. Salve Regina. XXVII. OVUAIArRER spixHTUALIs HOMHO coR sUUunH RETRAEHTr A Muxpo. vaxpO spiritualis homo cognatos, carissimosque sibi amiĩcos ornatu vestituque ad mundanam formam decorãtos coram se intuetur, tunc armis Sancti Spiritus se instruat, ne sic cogitet: Et iu similiter facere potuisses. Ex hac enim cogitatione in ejus cor et sensus quasi tenebræ ascenderent, quasi non præpararentur ad Deum, ejusque animus ita labefieret ad sanctam orationem, ejusque anima tam a Deo aliena redderetur, ut tunc cognatos quos habet in mundo quam seipsum licet spiritualem pluris faceret. Si vero purus cum Deo stare velit, certamen ineat; tunc enim ejus obtenebratur conscientia, quæ est lampas Spiri- tus Sancti, quando lumine jam non fulget hujus Sancti Spiritus. Ubi enim accensa fuerit lampas, hujus ornatus tunc per- spicue agnoscitur. Sic de spirituali homine, cui in animo omnia frigent mundi ornamenta, modo pulchram et arden- tem suam lampadem servet. Si vero mundo cor ejus se ape- rit, frangitur lampas, insufflantque avaritiæ aquilonares venti e regione cognatorum nostrorum sæcularium, quasi nobis multum querantur se nimis parum ijstius pulvisculi possidere, in quo tamen inſeliciter detruduntur, et in pecca- torum suorum undis suffocantur. Tunc exstinguitur lampas, mundique nox nobis supervenit. Tune a meridie oritur ventus quidam, scilicet, mundi falsa voluptas, pulchra specie, sed multa redundans amaritudine; quod si in hac nobis compla- cuerit, æternum tunc patimur damnum; a quo cavere stu- deamus, cum in hoc nullum sit peccatum tam parvum, quod nostræ non inferat animæ æternum damnum. Cur? Nunquam fuit tam secreio peccatum commissum, quod non melius fuisset otnissum. Ideo constanter timendum nobis est, ne cum Deo simultatem geramus. Quod enim Deo dederi- mus, ab ipso iterum tollere sine nostro gravi damno non LIBER SkEprixus, CaPpUTr xXVIII. 671 possumus, nam quod suum erat illi vere dedimus. Piscis in aqua rubeo colore fulgidam magna perspicit aviditate prædam qua illum capere volunt; verum hamum non videt: sic mundi circa venenum, cujus latet damnum. Tu vero si recte converti velis, aspice tuum sponsum, om- nis mundi Dominum, quam pulchre vestitus adstet: pelle vestitus, cruore fulgidus, colore nigro, virgis variatus, colum- na astrictus, ubi pro tuo amore tam amara suscepit vulnera. His in cor accessum concedas, quatenus mundi fallaciam vitare queas; quod sĩ ultra progredi sancta cogitatione per- optes, attolle oculos, et in cruce pendentem considera, alio deputatum supplicio, ante omnium oculos sanguine pro fluentem. Cujus habitus cor tuum sibi devinciat: ejus impe- riales oculi lacrymis suffusi, Cor dulce amore effluens; vocem vero auscultare, te Dei amorem bene docebit: necnon malleorum strepitum et ictum, qui illum manibus pedibusque cruci affigunt. Item recordare vulnus lancea quæ per latus ad intima cordis pertransiit; de quo tua omnia defleas peccata, atque sic Dei notitiam percipias. Nune acutissimam quam in capite defert coronam considera; illam præ omnibus oscu- lare, magnamque inde voluptatem ſruere; hujus recordare qualiter pro tuo magno voluit amore mori. Sic nemo te deci- piat, sic in ejus æterno regno regina esse poteris; hic pugna, hic vince cum lætitia omnem mundi amaritudinem. XXVIII. Dx PERIcUHO cUοh“ονẽ,m‚ BELLI. um quam maxime enixe commendatum est ut pro M necessitate quæ nunc in Saxonia et in Thuringia urget, orarem. Cui cum laude et magno desiderio intenderem, me tamen suscipere Dominus recusavit, inque severo permansit silentio, quod dies quatuordecim sustinere in amorosa patientia debui. Tunc diki ad Dominum: Eia, dilecte Domine, quandonam aderit placita tibi hora in qua volueris et ego debuero pro hac necessitate deprecari? Et ostendit se mihi, dixitque Dominus: Qualis matutini multis coloribus jucunde fulgens aurora, tales sunt pauperculi qui varia neces- 2——˙³— 311½9 8 672„ LUX DivINIrATIS. sitate nunc urgentur; sed post ortum æternæ claritatis, in æterno sole, cum magna lætitia post hanc necessitatem ful- gebunt. Sic enim sanctificati et clarificati erunt ut sol, cum lætus ad orientem exsurgit, et ad summum inde ascendit cœlum. Sunt quidem in hoc exercitu nonnulli qui nonnisi necessitate atque metu compulsi, ex mea voluntate captivi vel corporibus soluti, ad me pervenire poterunt. Qui sunt belli causæ, hi ex se detestabiles et in operibus crudeles, qui etiam meæ divinæ domus i imagines impetunt. Quos, ut op- time scio, manet æterna perditio. Qui vias latrociniis inſes- tantur, nisi bellum esset, ut fures et falsi homines reputa- rentur; ita mali bonos beatos efficiunt; verum hoc modo per ærumnas suas Deus ad se trahit, quos aliter lucrari non posset. Sic de piis et devotis mihi locutus est Dominus, nec adhuc scio qualem hoc accipiat finem: hoc tantum pro certo scio me Dei amicos ex corde refecturam esse; hoc pro certo scio Dei amicos, licet multa sustinentes in ejus obliyione nunquam esse venturos, verum in omni sua necessitate illum Sibi. auxiliatorem atque consolatorem experturos. Sic igi- tur militare et cum gaudio debemus, si coram 2 fulgere XXIX. DR OuAbAM bocrRINA. isx cor tuum ad Deum totum convertere? tunc de tribus 95 edoceri debes: Ab omni peccato time, ad omnem vir- tutem alacri animo esto; in omni bono constans persevera; sic perduces ad bonum finem vñtam tuam. Quod si hoc per- ficere eniteris, utique cum Dei auxilio adimplebis. Hic con- stans Deum deprecare, et omnem tuam molestiam suaviter sustinebis. Ora pure, Deoque Glligenter famulare, sic multa ditaberis jucunditate. LiSER sErrMmUs, cæpUr xxxi. 673 XXX. oRATIO QνN οο CORNνα viRGINES Acciriuxr. A cch, Domine, sponsam tuam, illique cum puræ casti- tatis liliis cunctis diebus occurre. Accipe, Domine, sponsam tuam, illique cum diligentis laboris rosis ad bonum finem usque occurre. Accipe, Domine, sponsam tuam, illique cum profundis- simæ humilitatis violis occurre, eamque ad tuum deduc thalamum, ab amplexu omnis amoris tuo nunquam separan- dam. XXXI. DE ouADAM OUERELA. 1 1* est amantis animæ querela, quam sola non po- test sustinere, sed omnibus Dei amicis edicere debet, ut amoris servitio consentiant. Amoris ægritudo, corporis molestia, pœna, necessitas, duraque constrictio, iter nimis elongant qua ad dilectum Dominum ten- dunt. Quomodo eitenim, dilecte, tamdiu te frustrari potero? heu lnimis procul a te remaneo. Numquid, Domine, querelam meam recusas? Ergo, in luctum meum rursum redibo, expectans patiens, simul tacens et loquens. Optime scis, dilectissime Domine, quam libenter demorer apud te: Dominus nosten: Quando venero, magnus veniam. Non adeo magnum erit malum quod non bene sanare valeam. Tu me exspecta, te magis paratam invenire volo, antequam ad Patrem meum deducam, ubi majus te manet complacitum. Nunc vero libenter ad aures resonat tua amoris querimonia. Quando obscurior fit humanus sensus, tunc cum querela excitemus divinum erga Dominum nostrum amorem. 674 KI Lux DivikrrArIs. XXXII. OOMODO Bo · Huνν,j,²ofERA coοπ)n Doẽ,josrRI „ien⸗ vonopo boni hominis opera in cœlesti gloria luceant et fulgeant, sequentibus indicatur verbis. Si in hac vita innocentes fuerimus, in nostra lucebit lul. gebitque Dei innocentia. Si hic in bonis operibus laboraverimus, in nostro sancto labore lucebit fulgebitque Dei sanctus labor. Si vero hic erga Deum intimo fervore accensi fuerimus, R8 ipsius sanctus fervor multipliciter in nostro lucebit ful- 8 111885 fervore. Si pœnas hic cum gratiarum actione 0 e et patienter item Dei pœna in nostra fulgebit 5 8 5 Si etiam omnes hic virtutes cum exercuerimus, tunc Dei sanctæ virtutes in nostris fulgebunt lucebuntque cum multiplici honore; semper in æternum hoc accrescet. Si tandem in sancto amore hic ardentes sancta clarueri- mus vita, tunc Dei amor in nostra anima nostroque corpore indesinenter fulgebit lucebitque nunquam exstinguendus. Hi mutui oculorum respectus ex æterna deitate fulgent; hæc bona opera ex Dei sancta accepimus humanitate; illa- que perfecimus in Sancti Spiritus plenitudine. Sic igitur nostra opera vitamque perspicimus in beata Trinitate. Ibi maniſestum erit, qualiter hic nobis res steterit, et quemad- modum hic secreto in divino amore vixerimus, ibi in sublime cum deliciis feremur, nobisque pro mercede amoris potestas condonabitur, qua quodeumque voluerimus per- ficere valebimus, et Sanctis cogniti sic erimus, ut ſuerimus, qua ipsis s sociari Amen.—— 27＋ 8 4 5 833 555 1„ Xin. DF rOorU spiRrrUALI. NFINMA sum, Wlüdrendes anhelo 88 quem ipse Jesus Christus potavit, cum Deus et homo in præ- LISRER sEPTruus, cKpur xxxIV 675⁵ sepe venit, potumque jam sibi paratum potavit. Ex quo tam plene hausit, ut inde amore ebrius factus fuerit, et in omni virtute cunctam sui cordis intulerit mòéles- tiam, quæ virtutibus illud contulit ut semper bonæ et absque infirmitate essent. Salubris potus me delectat: potus est pœna pro. Dei amore, quæ si amarior videtur, hac radice temperatur-⸗ pati libenter. Alia vero superaddi poiest radix, nempe, patientia in pœna, quæ et ipsa amara invenitur. Huic alia item injicitur, quæ vocatur sanctus fervor, quo patientia omnisque nostri labor dulcoratur. Tertia radix est in pœna diu vitam æternam nostramque salutem expectare. Multam adhuc retinet amaritudinem, ad quam temperan- dam alia sumitur radix: cum gaudio indefatigabiliter. Eia, dilectissime Domine, vis-ne mihi hunc potum pro- pinare? tunc cum gaudio indefesse in pœna potero vivere. Etiam regno cœlesti, quantumvis dulce sit ejus in me desi- derium, aliquandiu volo carere. Nunc illud juxta tuam dilectissimam, Domine, mihi concedere debes voluntatem; hisque etiam qui illud per tuum exoptant amorem. XXXIV. org spikrruàri Esca. osr amarum potum, dulcior exquiritur esca. Ascendens desiderium descendensque humilitas, necnon diligens charitas, tres virgines ad cœlum animam sustollunt; coram- que Deo reponunt, dilectumque suum perspicit. Igitur sic loqui incipit: Domine, ego doleo te ab his qui in terra carissimi tui sunt, nempe christiani, tam acriter impugnari. Domine, querimoniam gero, quod tui amici a tuis inimicis adeo sunt impediti. Dominus: Cum isti sint recte in se boni, quodcumque ipsis supervenerit præter peccatum, in deliciis consumunt ad veri Dei manifestationem. Unde etiam pœna clara voce proclamat: super omne Dei servitium mihi cedunt, quia homo secundum Dei voluntatem incon- solatus est, si secundum propriam voluntatem accipit con- solationem. Dei quidem voluntas omnino puraſest, nostra —— 685 rux Drvixrraris. vero ex unione carnis defectus sustinet. Quicumque enim valde in intimo diligunt, extra tranquilli apparent, quia omnis exterus labor interiorem spiritim impedit, et quæ intus spiritus decantat, omnem cantum excedit ter- renum. Patientia quidem omni Angelorum choro suavius cantat, quippe qui nullam patientiam exerceant, cum nullam pœ- nam sustineant. Hoc ex Domini nostri accepimus humani- tate, cum omni insuper gloria qua in terris a Deo glorifica- mur, et postea in cœlis exaltabimur. Ex nobili labore, sanctaque Domini nostri passione, noster christianus labor, bonæque voluntatis pœna nobilitantur, eodem utique modo quo aquæ omnes ex Jordane, in quo Dominus baptizatus est, sanctificantur. Eia, dilectissime Domine, succurre nobis, quatenus nos- trum sanctum desiderium nunquam resideat, nostraque pro- funda humilitas nunquam ad superbiam se extollat, et fluens sancti amoris Dei flamma hic sit purgatorium nostrum,* peccata omnia nostra eradicitus exterminentur- XXXV. on szyrEI PSALMis xCrisshlk bDomine Jesu Christe, hos Kierd psalmos ad Dis laudem et sloriam omnium tuarum pœnarum kego, gum in cruce mori voluisti pro meo amore. Dilectissime, te deprecor, quando tempus veniet 405 mandatum tuum in me per meam mortem explere volueris, ut ad me sicut fidelis MEDCs ad suum filium venire digne- ris; mihique tunc concede sanctam inquisitionem, quatenus rectis i, et vera christiana fide me intus præparem. 654 Eieit zets, e ne 3 15 401217 14½% 3 1 8. een Te rogo, Aleli ne W5 18 ut tunc mihi sicut carissi- mus Auicus in necessitate adesse velis, sicque mihi veram afferas requiem ut peccata mea sint intus omnino eradicata, et inde ab i isto corpore imperturbata remaneam. Beati quorum remissæ Sunt. *α α Sns SAN — 2w2[ 2227— ˖jꝙ＋Vↄ/y3—ꝛů———————ů— . LiBER serrins, curur XxxV. 3 Exoto te. dilectissime Domine. ut tandgvam 3 Coxrxs- sox ad carissimum amicum, ad me venire digneris, verum- que mihi tunc lumen afferas, tui Sancti Spiritus donum, quo me intus videam atque cognoscam, et omnia ex intimo corde defleam peccata, in hac tamen spe sancta, quod a cunctis culpis absolvar, puraque inveniar. Inde præbe mihi tuum proprium corpus, quod tunc, dilectiesime, cum majori amore suscipiam, quem unquam cor humanum habere po- tuit. Jam vero mecum remaneas, tamquam meæ exulis ani- mæ viaticum, ita ut, multum ailecte, ego tibi socier in æter⸗ num amorem. Amen. Domine, ne in ſurore. Rogo te, Domine dilectissime, ut tamquam fidelis xRπνρ ad caram sibi sororem advenire digneris, afferasque mihisan- ctam armaturam, qua mea fiat parata anima ad inimici accu- sationes repellendas, quatenus de suo omni 345 in me consumpserunt labore confundantur...---¹un ̃ Miserere mei Deus. Oro te, dilectissime Domine, ut: velis àd me venire, tam- quam fidelis pArER ad carissimum filium, tuearisque tunc finem meum. Et si tunc meum os peccati nulla proferce nę- quit verba, ergo loquatur intus anima mea, quatenus a le b- latium æccipiat pariter et tutamentum, ut læta, non vero turbata efficiatur: hoc te oro, Domine, per tuam dulcissimam misericordiam. en Sraidli orationem meam. Or⁰ te, Domine, ut tunc 84 me mittere digneris tuam vir- gineam MArRRν, qua non possum defraudari, ut ipsa meum longum expleat desiderium, meamque animam ab inimicis custodiat illæsm.- De clamavi- 61 Oro te, juvenis dilectissime, Jesu, puræ Urginis fili, ut tunc ad me venire digneris, ut omnium dilectissimus svon- S 678 ux'Divixiräris. sus, atque mecum sic agas ut solent nobiles sponsi cum sponsas suas muneribus præveniant, ad latus tui amoris me accipias, tuique longi desiderii pallio me contegas.— in æternum felicem, si tunc soluta fuero! H anc hor̃am si mente frequenter perpendimus, tunc ad pro- fundum superbiam omnem demittimus; et cum nobis faciem suam Dominus manifestaverit, speculum sibi optatissimum Possidebit anima: hic vero magis ac magis querulor, in terra rem nunquam 10 meum desiderium-s Se ha- bere potuisse. Domine exaudi or ationem meam, auribus percipe. 195¹⁰ XXXVI. ok spixrruaLI cLAUsTRO. Donm desideravi ſore ejus voluntatis mihi pate- facere ut amplius jam non scribèrem. Cur? Quia nunc meé magis vilem et indignam agnosco, quam ante triginta annos ſui, magis etiam quam cum illud incipere debui. Tunc ostendit se mihi Dominus manu gerens sacculum, dixitque: Nonnullæ adhuc mihi radices supersunt. Et ego': Domine, aio, has radices non cognosco. Respondit: Tu bene cognosces, primum ut illas videris. Sunt quidem infirmi recreandi, sani confortandi, mortui excitandi, boni Sanctiores efficiendi: Post quæ vidi spirituale claustrum quod Virtutibus erat ædificatum. 8 85 Abbatissa est charitas vera, cujus sancti suni sensus multi per 9 quos diligenter Congregationem in corpore et in anima custodit, totum ad Dei gloriam; ipsique multimodam san- ctamque erogat doctrinam, quatenus in omnibus Dei fiat voluntas. sicque propriam in libertate servat animam. Charitatis, seu amoris, capellana est divina humilitas; quæ semper amori subjecta, arrogantiam aliam sequi cogit viam. Priorissa est sancta pax Dei, cujus beneplacito patientia præstatur, ut Congregationem sapientiam doceat divinam; et ad quodcumque se vertat, hoc ad Dei gloriam fiat. 3 Subpriorissa est amabilitas, quæ parva colligit fragmenta, scilicet minores defectus, et cum benignitate annihilat; quæ R„ ** S auxilianti ei a Deo conceditur. LIBER SEPTIMUS, CAPUT XXXVI. 679 æquanimiter nequit sufferre ut aliquis male se habeat, sed cupit ut melior per Deum homo fiat.. Capitulum quatuor constare debet: primum ut manifes- tetur sanctitas quæ Dei servitio inhæret; deinde labor qui libenter sustinetur, quo magna inimico infligitur pœna, Deo vero accedit gloria, quapropter in anima multa redundat læ- titia; a vana gloria ibidem caveatur, mulio magis proximi honor quæratur; diligenter servitium expleatur, præmiumque Deo æquale inde meretur. 380 Cantriæ quæ est spes, sancta humilique devotione repleta, in cordis deficientia, coram Deo cantus tam suaves intonat, ut notæ Deo complaceant quæ in corde intimo resonñant. Quicumque cum illa cantat, non secus in cœlesti amore obti- nebit cum ipsa præmium. Scholæ magistra, quæ est sapientia, bona voluntate diligen- ter ignaros docet, quo multa claustro sanctitas et honor accedet. Celleraria est in dono auxilii effusio, quod in divino ero- gat gaudio, indeque sanctum in divinis donis lucratur ani- mum. Quibuscumque ab ipsa quoddam requirentibus Satis- ſacit tribuitque semper absque querela, adeo in ejus cor effluunt suavia Dei dona. Qui vero illi sunt in adjutorium, eadem sibi dulcia conquirunt dona. Cameraria, quæ est mansuetudo, semper bona voluntate in ordinata benefacit mensura; quod vero non habet, per bo- nam voluntatem supplet, quod est Dei speciale donum. Quod si quibus datum fuerit, cum intimo affectu gratias Deo retu- lerint, cor tamquam ex nobili potu in puro. scypho inde iüeündatur?? 5 Infirmaria, quæ est diligens misericordia, hanc semper famèem patitur, ut indefessa infirmos curet, adjuvans, mun- dans, refocillans, atque lætificans, consolans et quasi caris- simos sibi delicate et amanter tractans. Quæ a Deo hanc recipit mercedem, ut semper illud libenter peragat; et idem Ostiaria est vigilans custodia, quæ bono animo in omni gestu quodcumque sibi demandatum est implet; cujus labor et opera non perit, quippe quæ ad Deum venire semper parata sit, statim ut hoc ĩpsa rogare voluerit. Cum illa quidem in tranquillo manet Deus silentio. Si vero ex cordis molestia ———*ee— 680 Tux pivixIrXris. querulatur, quod aliquid grave interdum sibi imperatur, alleviat omne sancta obedientia, cui tunc cum 9 05 remanet subjecta. Disciplinæ magistra quæ est Sancta 0 semper ut cereus ardeat, in cœlesti libertate nunquam extincta, sicque omnem suaviter cordis molestiam, usque ad sanctum 3 sustinebimus. Præpositus est e cui reliquæ Subjieiugntur virtutes, quatenus in Deo stare claustrum valeat. In hoc claustrum qui concedere voluerit, cum divino gaudio. Welles permanebit, nunc et in vitam æternam. Bene sit illis 45 in ipso perseverantl XXXVII. Dæ ArEnxis vurriis BrATisSIÆE TRIN ITAris. 13 1 Wuicvndbf ad æternas beatissimæ Trinitatis nupüäs Se. in vero amore voluerit præparare, jam nunc inci- piat: primum cœlestem Patrem sequatur illique serviat in- cessanter cum sancto timore, necnon cum humiliin omni- bus humilitate. Deinde Filium ejus item sequatur illique cum pœna et patientia, voluntariaque paupertate in sanctis laboribus famuletur. Similiter Spiritum Sanctum in spe sancta præ omni verbo sequatur, hilarique corde menteque suavi illi famuletur; sic in eo spiritus bonitatis redolebit. Puræ vero 8 Virgines, ultra procedere atque sequi debent nobilem juvenem Jesum Christum, puræ Virginis filium, quem sic diligant, quasi duodevicennis sit, et. vir ginibus ideo maxime pulcher et amabilis videatur. Quem quidem delicioso et delicato prosequuntur affectu, in fulgenti suæ mundæ, conscientiæ candore. Juvenis vero virtutum-“ carpit flores, ex quibus pretiosa fit corona guæ in. æternis. nuptiis semper feretur.. Expletis vero nobilibus epulis i in 15 751 ipse 838 1 tus ministrare voluit, valde sublimis ordinatur chorea: Illic- quisque corpore et anima suarum virtutum defert coronam, quas utique sancta devotione exercuit multimodas. Et inef- 1 LIBER sEPrinus, caPUr xxxvIII. 681¹ fabili voluptate Agnum sequuntur, voluptate ad amorem, ex amore ad gaudium, ex gaudio ad claritatem, ex 8 ad potestatem, ex potestate ad altissimam procedentes subli- mitatem, ubi stant ante cœlestis Patris oculos; et ille suum Unigenitum salutat omni 5198 secum advenienti dicit bene: Eia, dilecte Fili, 150 tu es, et 88 ego sum, et quod hæ sunt, nunc gaudeo. Dilectissimæ sponsæ, magis semper dete; in æterna mea gaudete puritate; nunc mittite omnem miseriam omnemque dolorem; vobis ipsi mei Angeli minis- trabunt; vos Sancti mei 05 materque mei Filii- jam cum laude in suam se præparat societatem recipere.“ Gaudete, carissimæ sponsæ; vos omnes Filius meus amplexa- bitur, suaque penetrabit divinitate; vos Spiritus Sanctus in lætissimis semper, secundum vestram voluntatem, deducet deliciis. Quid amplius vobis potest fieri? Ego vos ipse intime diligere volo. Quæ vero puræ virgines non sunt, his tantummodo adsis- tunt nuptiis easque contemplantur, et in quantum ipsisst: possibile, his etiam fruuntur. 0 Et ego postquam in brevi hora hæc animæ oculis et aure vidi et rursus b 5 et cinis, ut antea, fui. 1 XXVXVVIII. OUALrTER spixrruxLis HOο rEccνι Sν Obormbie A6αοοαν DbEPLEAr. 9 EEE f 8 333 8 1 21. 1. i 27 9 60 o homo peccator, 606 defleogue, Deus omnia- mea peccata, quorum ante oculos tuos reus invenior. Item confiteor defleoque omnia bona quæ neglexi opeta Peccata illa etiam confiteor atque defleo quæ commisi igno⸗ 85 rans quod essent pꝓeccata, et illa. pejora, quæ mentè conscia- cum malitia, acedia aut vanitate commisi. Miserére meitl Domine, quia mihi vere sunt dolori; mihiquè tuam omnem securitatem redde, certiorans omnia mihi esse jam dimissa, alioquin in hac vita gaudere nunquam possem. 435 Jesu, dilectissime mi Amator, mihi veram Wegüled in 682 LUx DivNIr&ris. te et in præcordiali amore ad te accedere concede, neque me unquam permittas refrigescere; ita ut in meo corde et in mea anima, in meis quinque sensibus, et in omnibus membris cordialis tui amoris suavitatem perseniiam, et ita nunquam refrigescam. XXXIX. oVUAUrruR DiaBOLI IxTER SE RixANrUR, AGIrANTUR, SE INVICEM DExTIBUs Er uxSnð˙s 1AckRARr, OANοꝙ ν ANIMA TRANSIT EX Hoc Moxpo. ELIcEH bonum hominem, quod natus est, qui cum omni- bus virtutibus secutus est Deum, illas in quantum potuit perficiens! Ejus anima in amoris pace, cum ultimus finis advenerit, requiescet; tuncque accedentes Angeli sancti, illam puram cum immenso amore accipient, ad cœli delicias cum gaudio deducentes, anteque ipsum Deum cum magna laude sistentes. Infernales inimici vero, qui et ipsi huc advenerint, sibi perire omnem laborem et operam sentient, qui cum odio et crudelitate accesserant; cum autem minime secundum suam voluntatem rem vertisse viderint, quantum tunc sese verberant et exagi- tant.! quantum sese dentibus et unguibus dilaniant! quan- tum ululant et rugiunt! pœnĩam sævissimam quam ab in- ſenso suo domino sunt reportaturi metuentes, quod ista sunt deſraudati anima. Sicque inyicem conviciis impetunt: Mi— serrime, tua culpa est. Tace tu, commilito. Illam nunquam in magna inveni impatientia. et cum malas suggererem co- gitationes. sibi sociam semper adhibebat pœnitentiam; cum enim quis conſugit ad confessionem, omnem nostrum tollit honorem; majores numero erant nostri socii quibus fuerat commendata. Quomodo vero nunc ad aulam remeare nos- tram? O væ, here, væ, nobis quid intendisti, cum talem nobis demandasti? Grave in ea peccatum non potuimus invenire, licet multoties tam vehementer tentaverim, ad laerymas statim confugientem, nec ego solus, sed omnes mecum consortes nec ad casum impingere valuimus. ν ů— 3 R LiBER sEpTMUs, carur xxxix. 683 Per lacrymas me expellebat, per suspiria mihi crines et unguiculos ustulabat, huic accedere mihi vetitum erat. Tantum in illa prævalebat obedientia ut mihi interdiceretur ejus vel minima societas; unde factum est ut magno nostro detrimento, jure optimo, a nobis sit ablata, a qua per ejus opera amore divino flagrantia separabamur, quippe quæ omnia cum bona perfecit voluntate. Sed jipse princeps sic loquitur: Cum detrimento et jac- tura ad aulam rediistis, cum istam vobis demandassem, pœna nunquam a vobis recedet, quam pro hoc vobis modo infligere volo. Apud istas non jam remanebitis, sicut ego libenter; si mihi in honorem res cessisset, permisissem; verum multo magis ad inferni profundissima mecum detrudamini, ubi pœnitentia vobis est agenda. Ego volo altiores emittere magistros, ut bonorum cognitionem obcæcent; nam si magnam quam ad Deum habent diligentiam infregerimus, nostrum omnem honorem recuperabimus; illos juniores sequentur, nostraque gens in immensum inde accrescet- Mihi, o mihi una ex his animabus quæ amore Dei ardent, obveniat, illa meipsum coronari gauderem, longi laboris dignam existimarem esse mercedem, omnemque pœnam et dolorem ut suavitatem et dulcedinem reputarem!““ Tu vero(Lucifer) hoc vile desiderium dimitte, nunquam enim in illo profecisti nec unquam proficies. Tibi malum et væ tantum erit; omnes vero sanctæ animæ quæ in christia- nitate Deum in Eordle diligunt, illæ tantum amore infun- duntur et penetrantur, ut virtutibas fulgeant, et in omnibus operibus amore flagrent. Bene novisti, tibi nullo modo bene rem tibi cessuram, quantumvis opera illa pervertas-; ægre enim animæ tunc expectant ut iempus adsit, quate- nus Deo laudes reddant, et quantumvis ad ipsas tuis acceleras insidiis, ad laudem divinam invenies paratas. Quantum vero frematet tabescat. dentibus et unguibus tunc etiam sœæviat, verbis sensibilibus edicere impossibile est. Domine Deus, gratias tibi agimus; bonum nobis concede finem; hæc est enim maxima quam beata possit anima pos- sidere lætitia, cum videt et pernoscit inimicos suos sesè invicem impugnare, pœnasque justas in inferno luere. Nam post multa sibi ab istis inflicta mala, his tandem cum gaudio ———— —ů——— 684 rux Divixrræris. —* jam erepta est, æternamque feret coronam pro pœna quam ab ipsis passa est. VVXL. QUALTTRER AMAxNS ANIMA DOMIXUMH ALLOQOurruR. 8⁰¹ meus quidem totus mundus esset, et ex puro constaret auro, et si insuper ibidem juxia votum semper remansura essem, nobilissima, pulcherrima, opulentissima imperatrix, id mĩhi nunquam satis esset; verum multo libentius ad Jesum Christum dilectum meum Dominum anhelarem, cuperem- que in suo cœlesti regno intueri sedentem. Quantum patian- tur experĩuntur illi qui eum diu præstolantur. 8 VISus 1—83 Aübhers eee 5 1 G4 5.885 8 125 85 ELEi i 1. 2333— 4 NTE 41 79 annos noveram spiritualem (religiosum] virum; tunc quidem spirituales isti erant 50 et amore ardentes. Ille autem in spirituali vita et devotione proficiens, pro Domino multos etiam labores publice sustinebat. Nunc vero hinc jam decessit, ideoque pro ejus christiana anima rogavi Dominum, ut si aliqua adhuc esset in culpa, Deus ipsi remittere dignaretur. Tunc autem ante omnia vidi quamdam claritatem quæ ipsi a Deo parata erat, in qua cum illum nullatenus deprehenderem, inde non parum. turbata fuit mea anima. Cum Posthæc iterum pro ipso orarem, illum i in nube i ignea inveni, qui petiit aliquid sibi erogari. Igitur rogavi pro virili Dominum sic dicens: Eig dilecte Domine, fave mihi, quatenus bonum pro malo reddere Valeam. Et ipse in nube erigens se dicebat: O Do- mine, quam prævalens est vis tua! quam recta tua veritas! Et e80 dizi: Nunc vero, quidnam habes? Respondit: Hoc 17 1 05 5 qualis— Unde hæc, tibi pœna?— Qui speciem sanctitatis præ se e ferebant, innocentes apud me calumniati sunt, quod pro vero accepi, et hos inique et dure — iäER sEYrMus, cahur xLin. 685 habui, pro quo nunc pœnam hanc patior.— Eia, si unum haberem adhuc suspirium, minime hoc propter me Susti- nuisset, cum ipse etiam ex parte mihi ignovisset. Tertia vero vice pro ipso oravi, et cum deliciis inde exivit. Cui occurrens Dominus dixit: Tuam viam post mortem fuisse tam longam tamque difficilem, in causa habeantur mali homines; tu quidem me sancte secutus es, mihique fideliter servisti; virginum coronam deferes, cum corona justitiæ et corona veritatis. Tunc duxit illum supra ocio primos choros, et ad nonum statuit, ubi illum jam amplius videre non potui. Nisi illum falsi homines decepissent, ad. cœlestia gaudia sine ulla Pœna utique pervenisset; verum f cum istis tribuit, hoc i 0 in crimen fuit. XLII. DEæ MuELLEO voru. rum ocelude, et deinde reclude, quatenus ad tuam lau- F Deus, jam nunc bono fine tibi pretiosum 15658 dem proficiat tam in cœlo quam in terra. Et vox quædam FC 1 34½ 8 23 7 locuta est: Tu melleum debes servare potum, qui reperitur 6 in densis sylvis ibi ego volo ilum aperire; hoc etenim mülti f adhuc fruentur. f 6 ör cognoscere quidem volunt, parum vero' diligunt, 14 semper in bonæ vitæ initiis remanebunt. Nobis per⸗ petuus inesse debet timor, utrum intus Deß placeamüs. Amor simplicissimus, et parva cognitio, magnas res intra operantur. Sancta simplicitas omnem sapientiam medicans operatur, inducitque doctum ut coram ignaro Sese inclinet. Et 09 si cordis simplicitas i in sensus sapientia iminanet, Bominis animæ accedit Sanctitas. E —— 686 Tux Divixrraris. I Qανορ EHÆαο,ꝗ rν ον viRrurigus. & paupertate avaritia, in veritate mendacium, ad miseri- f cordiam desidia, ad præsentes indigna ludibria, in ordi- natione.... Illa quinque imperfecta, ummopere spiritualem infirmant vitam. Veritas vero sine falsitate, mutua manifes- taque affectio, timor in tribus timoribus Gic), secretus ad Deum amor in corde manifestus, ad quæcumque bona diligens animus; hæc quinque sanam servant spiritualem vitam. XLV. og sEprRu RRBUS id AMuANTI DESITDERIO. EUrEMH proferre ad Dei gloriam me oportet: Domine O deus, si possibile est, hoc præsta mihi, ut illorum in terra nunquam obliviscar, quorum quinque in cœlis repe- riuntur, alia duo in terra manent. Primum est offensa culparum quas commisi, vel cum a bonis operibus per negligentiam abstinui quæ peragere debuissem. Secundum vero, Domine, est expectatio continua tui, dum ad me venire velis, modusque quo mihi felicem exitum decre- visti. Tertium est irrequietum desiderium quod ad te habeo. Quartum, ignis amoris inextinguibilis pro te. Quintum, primus erit tuæ faciei nobilis aspectus, quo nunquam in terra juxta votum frui potui, unde clamat anima mea tam frequenter: Ovαπ Sextum vix nominare audeo; obmutesco ut illud agnosco, vix nominare audeo, quippe quod ego in terra nominari nusquam audiverim: Hoc est amoris ludens diluvium quod a Deo in animam secreto manat, rursusque ab ipsa prout potest redundat. Quæ inter utrumque vigeat voluptas, nemo ab altero ediscere potest; quodque vicissim inter se operantur, in cujusque partem propriam inveni tur. Quodcumque ille huc effuderit, ibi illi omne restituitur: Hic est cœlestis Dei amor qui in ee 1. Verbum aliquod in germanico codice deest. LIBER sEprixus, capur XLVi. 687 terris Parva omnino initia captans, in cœlis finem nec limi- tes inveniet. Septimum, vix verbis perstringi, verum per fidem apprehendi potest quam magnum, quam altum, quam largum, quam deliciosum, quam nobile, quam lætum, quam opulentum] Beatus qui cum ipso æternaliter manebit! Aspectus jucundus omnis voluptatis plenus, sanctaque fruitio juxta votum omne, mirum in modum multiplices, et absque termino semper augustiores erunt, quia aà viventi Deo profluent. Suavitas in desiderid, in fame deliciæ, in amore plenitudo, magis ac magis in animas defluent ex superabun- dantia Dei, suavissimam tamen retinebunt animæ 105 ſlamem, et sine molestia vivet. XLVI. OVALIræR SEANIMA IN PAUrERTATR SpIRrrUALI HoRræxrTun. 10 se anima in spirĩtuali paupertate constituta hortatur, et in æterno amore ad Deum, et. in irrequieto ardore ad ipsum, in suo discessu, atque ita loquitur: Ecce decrevit longa expectatio,(hoc est appropinquat) tempus futurum! in quo Deus et anima ita uniti erunt ut nunquam separentut. Hæc quoties recogito, exultat cor meum præ gaudio. Eia dilecie Domine, quantum nunc siles! Te semper in mente habeo, tu vero tamdiu me fugisti; verum in æternum sit tua lau- datio, quod tua voluntas, non autem mea sit facta. Nunc me conservare volo in tuis verbis quæ in christianitate audivi cum diceres: Ego diligentes me diligo. Ad eum venie- mus, Pater meus et ego, et mansionem apud eum facièmus. Mihi ergo bene est, AI88 Domine, ex tua dulci misericor- dia, quam utique denegare potes. Tunc dixit Dominus 5 Cum tempus advenerit, in quo tibi dare volo dona cœlestia a me reservata et collecta, tunc multum velox ero; nam ex æternitate mea intus multa potuerunt asservari. Sed(nñunc) volo animam magis dilatari, et ex illa sanguinea() terra elevare, quia nihil antiguius minhi fleri potest. Æternus amor ad Deum manet in anima, transitorius vero amor rerum terrenarum in carne habitat; super autem quinque sensus tantam vim habent ut ad auodeumdue ver- tere se valeant. ——ůů—ůů—— ———— 688 LUx Divixrræris. XLVII. DE uopAM PECCArO OUoο ον PECTCCATO PDus Esr. Equodam peccato audivi, Deoque gratias ago, quod hujus D³ me consciam non inveni, adeo mihi præ omnibus aliis peccatis malum videtur, et hoc est summa incredulitas; cui quidem ex toto corpore meo, ex tota anima mea, et ex quin- que sensibus meis, et ex ioto corde meo me infensam confiteor. Iterum gratias ago Jesu Christo, viventi Dei Filio, quod nun- quam in cor meum venit. Hoc peccatum ab hominibus christianis non processit, verum per ipsum simplices vilis inimicus decepit. Hi nempe ad æternam divinitatem se tollere voluerunt, et juxta æternam sanctamque Jesu Christi Domini nostri humanitatem residere; sed quando se ad illam celsitu- dinem se invenerunt, æternam maledictionem incurrerunt, et cum sanctissimos esse se vellent, quæ de humani- tate Domini nostri scripta sunt, Dei verba in ludibrio habe- bant. Tu miserrimus homo, si vere æternam cognosceres divini- tatem, quod utique est impossibile, etiam cognosceres æter- nam humanitatem, quæ in æterna residet divinitate; item- que Sanctum cognosceres Spiritum, qui humana illuminat corda, omnique redolet dulcedine in anima, et præ omni magisterio sensus docet hominis, quatenus ille humiliter, quidquid eloquatur coram Deo perficere possit. XLVIII. oALIIæR AMuoR visuvs EST cun svis vixoIxIBus. vAban nocte sic cum Domino sum locuta: Domine, in terra habito quæ vocatur exilium, scilicet isto mundo; quia ibi quidquid occurrit mihi neque solatium neque gaudium sine pœna potest afferre. Ibidem domum habeo, vere pœnosams in qua gemit captiva anima mea, corpus meum: domum vetustam, angustam, tenebrosam. Quod spiritualiter intelligi debet. In hac domo habeo lectulum, nempe inquietudinem; quia quodeumque ad Deum non 1ibERn Skrriubs, carur xLVII. 689 pertinet, me valde gravat et lædit. Ante lectulum est sedile, scilicet dolor, quem ex alienis peccatis quæ mea non sunt, concipio. Ante sedile ponitur mensa, quæ est displicentia, ex eo quod tam paucos reperio spirituales. Super mensa vero extenditur mensale mundum quidem, quæ est paupertas; 3 ei multa in se habet sancta bona; quæ si recte in usum veniret, jam ex corde acceptabilis esset; sed amor divitia- rum paupertatem furatur. Super vero mensa apposĩtus mihi est cibus, id est peccatorum amaritudo, cui additur labor libenter toleratus. Potus autem vix est aliqua laus, quia, me miseram! nimis exigua sunt mea bona opera. Cum hæc intra me in tenebris perspicerem, subito se mihi manifestavit verus Dei amor, ut imperialis virgo apparens: nobili corporis forma, candido rubeoque juventutis florenti colore. Multas secum ducebat virtutes, quæ item quasi virgines videbantur, quæ mihi ad nutum famulabantur; omnesque libenter ad meum famulatum Propensæ erant. Corona ejus puro pretiosior auro, vestisdue quasi- ex (sandale) serico- Cum illam recte intuerer, tenebrosa domus mea inde illu- mĩnata est, ita ut perspicue jam agnoscerem quidquid in ea esset, vel factum esset. Illam autem statim ut conspexi, bene 5 agnovi, quippe quam sæpius, impr imis cum esset in meoco- mitatu, vidissem: de quo nunc, cum in hoclibro jam ĩsta sint scripta, existimo esse silendum. Et dixi:: Dilectissima virgo, tu millies altius quam ego exaltata es, nihilominusque mihi cum multa reverentia famularis, quasi imperatrice major essem. Respondit illa: Cum te in pura voluntate intellexi esse, ut quodcumque transitorium abjiceres, tua esse tantummodo domina nolui, sed etiam in perpetuum tua puella esse debeo, adeo me delectat cor purum quod per Dei amorem ab omnibus terrenis se resolvit.(Per quod significa- iur rebus terrenis, quaniælibet sint, hominem ex cordè ag Ssluti. nari non debere.) Virgo dilectissima, ex quo tanto tempore mihi Wölste es, æquum est ut a miserrima licet dominà nobilium virgi- num mercedem dignam accipias. Quodcumquè in terra habui vel mihi provenit in mercedem tibi concessi. Et illa dixit: Et hoc omnè sedulo collegi, tibique cum magno ho- 3 1 PPPWG.... 690 Lux DivINITATIS. nore reconsignare volo. Anima: Nescio, domina, quid adhuc tibi dare queam; vis-ne animam meam? illam tibi libentis- sime tradam.— Amor: Ego illam jam diu a te concupivi, et in novissimis mihi reservasti. Sed etiam meis loquere puellis, ut tibi diligenter serviant; sicque tecum in vera Dei dilectione manebo, quæ ego ipsa sum. Et anima sic primæ virgini, quæ erat pœnitentia, locuta est: Domna vera pœnitentia, huc ad me venias, afferasque mihi sanctas lacrymas, quæ me absque peccato efficiant. Domna huumilitas, hic resede juxta me, et repelle a me super biam et vanitatem. Si enim te juxta me viderint, procul a meè fugient. Carissima Domna mansuetudo, sede hic sub mea veste, sicque amoris dulcedo semper in promptu erit. Eia nobilis obedientia, me tibi subjectam in omnibus ope- ribus meis trado; tu vero nunquam a me recedas, quatenus in omnibus operibus meis divinam veritatem absque ullo mendacio, quæ Dei amicos perficit, conservem. Dilecta Domna misericordia, mecum esto, sicque infir- mis diligenter ministrabo, et quidquid expendendum fuerit, modo cum benevolentia et amore illis serviam, libenter sus- tinebo. Eia carissima Domna castitas, tibi virginalem meam ves- tem commendo, ut semper munda permaneat, quia meus dilectissimus sponsus Jesus Christus omni tempore mihi adest. ö Domna patientia, in silendo et supportando vim magnam habebo, si mearum tentationum vim abstuleris, ita ut mihi nullatenus noceant. Volo te mecum ut simul laboremus remanere. Domna pietas, huc advenias, os animæ meæ osculare, et in profundo cordis mei recondere, sic sanior ego permanebo. Domna spes, rogo te ut cordis mei vulnera alliges, quæ mihi intulit amor, sicque tamquam Dei benedictionem quid- quid pœnæ mihi advenerit, semper conservem. Eia nobilis, sancta christiana fides, semper oculos meæ animæ illumina, ut optime ad christianas res me vertere sciam: tibi opera et sensus commendo. Eia dilecta Domna custodia, ne sedeas, sed surgas et stans LIBER SEPTIKUS, capUr xLIX. 691 perseveres juxta me omni tempore, et sic ab omni permanebo libera malo. Domaa moderatio, semper mecum remaneas, quatenus semper ego ad Dei servitium sim parata. Domna temperantia, sis thalami mei cameraria dilecta; te valde diligam, durum lectulum mollem efficies, vilibus cibis condimentum adjicies, in paupertate potentiam ministrabis; quod ex Dei bonitate procedit. Pax et tranquillitas mihi non deerunt, in omnibus viis meis mecum ambulabunt; qui enim multum loquuntur, multumque vagantur, vix honorem tuentur; qui de fama fabulantur, nihil sibi utilis usquam metent. Sapientia omni tempore perseverat cum amore, quæ est omnium virginum magistra. Custodit quodcumque amor dederit, et si quid didicerint vel legerint homines, utile red- dit. Castus vero pudor hoc sibi speciale habet, ut libenter coram omnibus sine laude recedat. U 1 . ——— Nunc ergo his virginibus sum bene possessa; duæ sunt etiam quarum oblivisci nolo, timor et perseverantia; ambæ mecum remansuræ sunt, sicque omnes meæ puellæ suum opitime perficient officium. ö 4 Gratias tibi ago, carissima virgo, Dei amor, Domna im- peratrix, quod omne mihi auxilium dedisti, exuli in via ad cœlum peregrinanti. E ordine Prædicatorum Frater fulmine ictus periit, et pro ejus anima cum magno fervore et fidelitate oraverunt, ut 4 si quid adhuc in ipso immutatum remansisset, ipsi condo- natum foret. Tunc visa est ejusdem anima personæ pro ipsa oranti, quæ jam pulcherri ma in cœli deliciis et absque omni pœna versabatur. Et hoc inde erat utanima dixit: Eram in opere meo humilis, in sensibus meis timens, et ad quod- cumque bona voluntate pronus, unde nullam patior pœnam. Anima: Cur igitur statim cœlum non intrasti? Re- spondit: Ante omnia hic debeo divinam accipere cogni- XLIX. DpE FnaraEH coxVERSO. 692 LUx DivixtT4ris. tionem et cœlestem amorem, quo carui in terris.— Unde vero istas parvas habes in ſacie maculas? Dixit: Faciem meam his qui voluntatem meam non explebant, austeram præferebam, quod in me non mutatum mansit.— Et quo- modo doleri possent hæ maculæ? Dixit: Unum si haberem suspirium. Quod quidem ipsi ab homine fieri non potuerat, quia tempus defuerat; sed tunc cum datum ſuisset, gavisus est dixitque: Nunc deletum est.— Cur hanc defers coronam cum nondum ad cœlum pervenisti? Res pondit: Mortem specialem subii, inde mihi Deus hanc contulit coronam. L. bu TIxORUH IN pboNis DEI. 1 dilecte Domine Jesu Christe, qui æternus es Deus cum E æterno Patre, memento mei. Gratias ago tibi pro spe- cialibus donis quibus me incessanter penetrasti, et ossa mea, venasque meas et omnem carnem meam præcidisti. Cum tui in pia gratitudine recordari possum, tunc, et non aliter, secura sum. Vilem famulam in vilitate retinere potes, quia intentio tua bona est, etiam plus quam bona; quia multa vocantur bona quæ profecto non sunt qualia tu erga me operaris. Verum cum tu me superna tangis suavitate, quæ animam meam corpusque meum totum penetrat, tunc metuo ne tuam divinam voluptatem nimis in me trahere valeam, cum hujus indigne in terris adhuc sum. Ideo pro aliis interdum magis quam pro me te rogo, quatenus mihi subtrahetur voluptas per Dei amorem et per christianam fidelitatem. Postea timeo superbiæ ascensum, qui præci- puum Angelum e cœlo præcipitavit. Timeo etiam serpentem vanæ gloriæ, qui Evam decepit. Timeo Judæ perfidiam, quæ ipsum a Deo projecit. Si Deo fidelis maneo, tunc cum omni virtute, cum omni bono in custodia, proxima Deo, ejusque virgineæ Matri Dominæ nostræ perseve- rabo. .IBER SEPTIMUS, CAPUT LII. LI. onATIO covrTRX NEGLIGENTIAM. 60 minima, vilissima, indignissima inter omnes homi- nes, desidero, exoro te, cœlestis Pater, Domine Jesu Christe, Domine Spiritus Sancte, Domine, beata Trinitas, ut ab omni negligentia me præserves, cum tuum sacrum ser- vitium non tantum propter utilitatem vel necessitatem, multo vero magis propter malitiam neglexi, a quo non recessissem. si vere voluissem. Accipe nunc, Domine, hanc paucam emendationem quam tibi offero et tuæ carissimæ Matri et illis Sanctis, in honorem quorum hodie festum celebratur in Ecclesia, etiamque in honorem omnium beatorum qui tecum, Domine, in beatitudine pervenerunt. Nunc adjuva me, Domine, ut ita dirigar in vita mea, quatenus sicut in terra tuorum sanctorum per sanctam vitam consors fuerim, ita et in cœlesti regno ipsorum societate fruar in conspectu tuo, Domine, necnon mecum omnes qui meas preces quæ- sierunt. 8 LII. dXLTrEn AMANS ANIMA sE SUB MANU DEI IxcLINAr. ic meos quĩnque sensus alloquor: Humiliemini sub manu 8 omnipotentis Dei, quia hostes infernales se humiliare et incurvare debent, quantumvis superbi sint, in suis igneis vinculis sub dura constrictione omnipotentis Dei. Qui vero in purgatoriis ignibus sunt, debent et ipsi humiliari, in sua culpa pœnitentiam agentes, novissimam usque ad horam in qua puri invenientur. Peccatores qui sunt adhuc in terra humiliare se debent sub culparum suarum onere, seipsos judicantes cum dolore in pœnitentia, aut in æterno inferno. Et ipsi boni debent se humiliare in terra quotidiana. Electi vero et puri qui Dominum Deum cum omni fidelitate dili- gunt, in multis sunt constricti, et multimodis pĩis sollicitu- dinibus subjecti. Se humiliant et incurvant sub omni pœna 694 LoxX DIVIXITATIS. et sub omni creatura, amore supereminenti, superbiaque ipsis ut aliquid rarum et nimis magni pretii æstimatur. Hic vere perpendam quomodo et ego ex eodem calice bibam mquem hausit pater meus, ut ipsius regnum possideam. Cœlorum regnum cum omnibus sanctis Angelis in deliciis affluenti sanctitate se humiliat, quia omne quod sunt et vivunt ex gratuita Dei bonitate acceperunt. Sancti inclinant et incurvant se coram Deo in effluenti amore et deliciis pleno desiderio, cum diligenti gratitudine. Deo gratias agunt, quod in sua necessitate in terris cum amore ipsis dona sua erogavit, quatenus sua facilius sustinerent incommoda. Non aliter mihi eveniet, quia ego etiam per ejus amorem non par- vum suffero dolorem. LIII. DR cæprwWIrArE RELIGIOSIRUM PERSONARUxM. corde doleo hujus Congregationis, in qua sum, ærumnas; f unde quadam nocte in solitudine cordis mei sic Dominum alloquebar: Domine, quomodo tibi in hac captivitate complacet? Respondit Dominus: In ipsa et ego capti- vus sum. In quo verbo intellexi sensum etiam sequentium: Cum ipsis jejunavi in deserto. Cum ipsis tentatus sum ab inimico. Cum ipsis per omnem vitam proficuum perfeci laborem. Cum ipsis odium sustinui et proditionem. Cum ipsis venditus sum in fide, cum promiserunt Dei ser- vitium in sua oblatione. Cum ipsis quæsitus sum in conversatione, et impetitus seva aggressione. Captus cum avaritia et invidia; alligatus in obedientia. Cum ipsis fui derisus magna injuria, et verberatus in plena innocentia. Si de periculo audiant, nihil inde timeant. Cum ipsis ad prætorium ductus sui tanquam reus latro; hujus meminerunt in capitulo et in confessione. Cum ipsis fui flagellatus; quod secum recogitent, dum seipsas flagellant. Cum ipsis crucem portavi, quod recordentur si quid gravius sustimendum habeant. Cum ipsis cruci fui affixus, ideo 1. Cf. Legatus. III. 16. —— LIBER sEPrixus, carur Liv. 695 libenter patiantur nec in ærumnis querantur. Cum ipsis spiritum meum in mea morte Patri meo commendavi; sic se mihi in omni necessitate sua commendent. Cum ipsis bono fine decessi; sic ipsæ à cunctis vinculis suis solvantur. Cum ipsis in monumento saxeo fui sepultus; sic esse et remanere debent ab omni re terrena puræ et liberæ. Surrexi a mortuis; sic exsurgant a delictis suis, atque ita cœlestem in sua anima claritatem accipere poterunt. Mea divina potes- tate ad cœlos ascendi, quo me sequantur in eadem virtute. Et ego spero vos incessanter hoc præstituras atꝗ ue cogni- turas esse. Cui vero mens illa nondum inesset, hanc verus Deus in ipsa perficere dignetur. LIV. d OouATUOR OUÆ AD FHDEM PERTriINExr. Deum christiana mente credere, Deum piediligere, Jesum Christum vere confiteri, ejus doctrinam usque ad suum tinem fideliter sequi, in his quatuor ego credo hominem vitam æternam esse inventurum. Nos igitur ut christiani credimus, non ut Judæi, aut christiani increduli. Hi nempe in Deum credere volunt, non vero in ejus sanctissimum quod est operatus opus, scilicet quo nobis suum dedit Unigenitum, quem aspernantur. Domine Deus, hoc apud te accusamus. Nos vero in hanc Dei voluntatem credimus, qua nobis in hunc mundum suum misit Unigenitum. Nos credimus in opera et in mortem Domini nostri Jesu Christi, per quæ nos salvos fecit. Nos credimus in Spiritum Sanctum, qui nostram sanctificationem perſecit in Patre et in Filio, et adhuc in omnibus nostris perficit operibus. Quomodo vero Deum pie diligemus? Nempe si quidquid nobis diligendum mandaverit beata Trinitas vere diligamus. Deus peccatum non creavit, ideoque illud in nobis odio habet, verum in nobis bonum diligit, quod ipse est. Quo- modo etiam Jesum Christum confitebimur? In ejus operibus illum confiteri illumque super nos diligere debemus. Quomodo ejus sequi doctrinam? Qualem nos ipsam docuit, et adhuc nunc docent ejus sequaces. Sic quamdiu hic manebimus, nostram beatitudinem augebimus.— *˙˙˖„„ 696 Lux bivixiræris. LV. sic Auicus Ap Aufcun schiBtr. uvn Deum super tuam humanam potentiam diligis, cum Deum omni tuæ animæ vi amas, cum Deum omni tuæ animæ sapientia cognoscis et confiteris, cum Dei dona in multa et pia gratitudine acceperis, ideo tibi hanc scribo epistolam. Magnus divini amoris effluxus, qui nunquam sistitur, sed indesinenter sine ullo labore, suavi vero semper cursu erum- pens, quatenus nostrum impleat vasculum et exundet, si nos- tra propria voluntate minime impeditur, semper nostrum vas- culum Dei donis superreplet. Domine, plenus es, nosque plenos etiam tuis efficis donis. Tu magnus es, nos autem parvi, quomodo tibi similes eri- mus? Domine, nobis dedisti, nosque vicissim usque dare debemus. Cum vero vas parvum sumus, illud sane replesti; potest autem tam sæpe vas minus in majus fundi, ut majus ex minore repleatur. Majus vas est Dei complacentia quam ex nostris operibus accipit; sed heu! tam parvi sumus, ut uno Dei aut Scripturæ sacræ verbulo ita nos compleamur, ut jam statim magis nequeamus. Nunc autem vicissim dona in magnum vas inſundamus, quod Deus est. Quomodo vero hoc fiet? Illud pio affectu effundamus in peccatores ut munden- tur, tunc implebitur vas. Item effuidamus in imperfectiones spiritualium virorum, ut illas superent perfectique fiant et maneant, et implebitur. Effundamus in pauperum animarum necessitates, quæ in purgatorio cruciantur, ut per suam misericordiam ab his liberet eas Deus. Item effundamus cum pia compassione in necessitatem illorum, qui licet sint chris- tiani tamen in peccatis detinentur. Dominus Deus nosterplus quam cæteri nos amavit. plus quam omnes pro nobis labora- vit, etiamque maxime pro nobis passus est. Vicem ipsi rependere debemus, si illi similes esse volumus. Sic cuidam locutus est Dominus noster: Da mibi omne quod tuum est, et ego tibi dabo omne quod meum est. Amoris repensio quam Deo præstamus valde suavis est; la- boris vero repensio valde gravis est, quia his quæ intus amor 3223—3— 2* LIBER SEpTiuUs, CAPUT LVII. 697 sapit et fruitur, plerumque in exterioribus carere debemus. Quam verositillud grave, si quis me interrogat, humanosensui minime valeo edicere. Dominus noster multa pro nobis usque ad mortem passus est; nunc vero dolor, vel minimus, adeo gravis nobis videtur et magnus, ut sane de hoc erubescendum est, atque dolendum coram Deo tam parvam nobis esse virtutem. Ex amore vero dolor plus dulcescit, quam exprimi potest, et Deo similes si efficeremur, in multis pugnis vicio- riam reportaremus. Dei complacentia amantisque animæ simul conveniunt sicut sol cum aere, qui una quadam suavi penetratione commiscentur, ita ut aeris frigiditatem sol de- vincat etobscuritatem, unde omne in uno sole fulgens videtur; quod quidem ex divina procedit suavitate. Deus vero nobis omnibus hunc concedat ac conservet amorem! Amen. LVI. oVALTrER DEUS AMicos sbos ràANαννοο οονÿZ vanbo quis turbatur, ut jam in se non firmĩter constet, et levem culpam in se habet, ita tunc loquitur Dominus noster: Illum tetigi. Glosa: Eo modo quo me Paier in terris tetigit, ego illos quos in terra ad me traho, non sine magno ipsorum dolore traho, et quo mihi propiores accedunt, eo graviorem tractum meum cognoscent. Quando vero homo ita super se victor extiterit, ut pœnam et consolationem pro uno eodemque perpendat, ad tantam illum extollam suavita- tem, ut inde vitam sapiat æternam. * * LVII. NvOSNVULLUX DR PARADIS0. SrExsUN est mihi et vidi qualis fuerat modo creatus para- disus. Ejus latitudinis ac longitudinis nullum finem inveni. Primo ad locum deveni inter hunc mundum et ipsum paradisum medium, ubi vidi arbores, folia, pulchra gramina, nullam vero malam herbam. Quædam arbores fructus ferebant, pleræque vero tantum folia suaveolentia. Ibi discurrebant 698 Lux DivixrTxris. rapida aquarum flumina, ventusque a meridie ad septentrio- nem, et in aquis quædam terrena suavitas cum cœlesti voluptate miscebatur. Aer suavior quam exprimi potest. Bestiæ vero avesque prorsus deerant, quia soli homini illum præ paravit Deus, quo commode frui possit. Duos ibi vidi, qui erant Enoch et Elias, prior quidem sedens, alter vero humi in magno fervore animi recumbens. Et Enoch sum allocuta, ab ipso rogitans num ibi juxta huma- nam viverent naturam. Respondit: Nos ex malis aliquid comedimus et ex aqua potamus, ut corpus vitalitatem suam conservet, sed hoc præcipue fit ex divina virtute. Rursum interrogavi: Quomodo huc advenisti?— Huc adveneram nesciens quomodoadvenissem, nec quid de me esset antequam advenirem magis gnarus. De ejus oratione illum rogavi: In fide et in spe stat omnis nostra oratio. Et ab eodem quæsivi quo esset animo, an quid molesti pateretur. Respon- dit: Omnia mihi bene sunt, nec aliquid adest pœnæ. — Numquid certamen illud formidas quod in mundo adhuc futurum est?— Deus me sua virtute muniet, ut illi resistere valeam.— Oras- ne pro christianitate? Oro quatenus eam Deus a peccatis liberet, et in suum regnum perducat. Tunc Elias surrexit, cujus ſacies pulchra et ignea, cœlestis, et cæsaries quasi alba lana. Vestiti quidem erant tamquam pauperes qui cum baculo pro suo pane circumvagantur. Tunc interrogavi Eliam quomodo pro christianitate oraret. Ego miserans, humilis, fidelis et obediens oro.— Oras— ne pro animabus.— Utique, desiderans ut ipsarum pœnæ allevientur, et ex orationibus meis pœnæ sane immi— nuuntur.— Liberantur-ne?- Equidem multæ.— Cur Deus hic vos transtulit? Ut Christianitati et Deo ipsi in auxilium novissimo die adesse possimus. Utrumque vidi paradisum; de terrestri jam sum locuta; cœlestis vero superior est, ei terrestrem ab omni præservat tempestate. In parte superiori sunt animæ quæ Purgatorium non meruerunt, quamvis nondum ad Dei regnum pervene- rint. In deliciis quasi suspenduntur ut aer in solis claritate; gloriam tamen et honorem, præmium et coronam nondum habent antequam ad regnum Dei advenerint. Cum vero omne terrenum dissolutum et destructum fuerit, non jam ipse LIBER skprinus, cæpuUr Lix. 699 stabit terrestris paradisus; et cum judicium suum Deus fecerit, ipse etiam abolebitur cœlestis paradisus, nam in domo communi omnes habitabunt qui ad Deum venire po- tuerunt, nec infirmorum aliqua supererit domus; qui enim ad Dei regnum pervenit, ab omni liber est infirmitate. Lau- detur Jesus Christus, qui nobis suum regnum concessit. LVIII. Dz saxcrO GSABRIELR. AxvcrE Gabriel Angele, memento mei! Mei desiderii nun- 8 tium commendo tibi: meo dilectissimo. Domino Jesu Christo nuntia quantum præ amore ad illum sim ægrotans, et si quando inde sanari debeam, ipsum meum esse medicum necesse est. Illi fideliter explica vulnera quæ mihi ipse inffixit, quæ diutius non inuncta nec alligata ferre nequeo. Vulneravit me usque ad mortem, et nunc cum me non unctam relinquit, sanari nunquam potero. Et si montes universi vulneribus aptum unguentum, et aquæ omnes salutifer potus, et quæ- que arbores cum fleribus salutaris alligatura vulneris essent, nondum inde usquam sanarer. Sancte Gabriel Angele, me- mento mei hunc amoris nuntium commendo tibi. Quicumque Deum diligere voluerit, hæc amatoria epis- tola ej us excitet sensum, si Deum sequi desideraverit. LIX. OVALTrR ANTE DEUH Nuxrrius ApVExNIr. ERTTATrRMH in spiritu meo optime accepi, meum nuntium V ad Deum pervenisse. Responsum vero quod mihi refe- rendum est, tam magnum, tam potens, tam profundum, multimodum, deliciosum et luminosum est, ut accipere illud nequeam, quamdiu terrestris homo ero; verum breve tempus ab hac misera vita discedam, sicque ibi nunquam amplius ma- 3 nebo. Verum tamen de hoc cito silere cogor; nec mihi plus inde licet concipere quam quis posset mani festo exprimere; magis enim sanctum Gabrielem in referta deliciis gloria, in cœlo- —— 700 L. UX DIVINTTATIS. rum altitudine coram Deo vidi stare quam ego pauperrima possim concipere. Novis et amore rutilantibus vestimentis indutus erat, quæ jipsi in mercedem ſuerant data, pro fideli- tate qua nuntium tam honorifice impievisset; vultus item amoris ignibus irradians mihi visus est; divinate erat præ- cinctus et penetratus; ejus verba nec intelligere nec audire valebam, quia sum adhuc stultis qui in terra degunt similis. LX. QOVALITER pkus iINxFANS visus Esr. xilla nocte qua Dei Filius natus est, visus est infans in pauperibus pannis involutus et fasciis alligatus. In duro stramine ante duo animalia reclinabatur. Tunc ad matrem dixi: Eia dilecta Domina, quamdiu sic jacebit puer? Quando illum in tuo accipies gremio? Respondit igitur Domina, oculis in puerum semper retentis, manibusque ad ipsum extensis, et dixit: Septem horas in nocte et in die super hoc stramine debet jacere, juxta sui cœlestis Patris voluntatem. Patri cœlesti sic complacere utique cognosco. Puerum rogavi pro his qui se mihi commendaverant. Et vox e puero ad me venit, nullatenus vero mota sunt ejus labia: Si in me complacentiam suam servare volunt, ego illos in meo retinebo obsequio, nihilque aliud ipsis dabo quam cor- pus meum et vitam æternam. In præsepio jacebat puer in stramine duro, sic disponente ejus cœlestis Patris imperio. LXI. QuæUrrRER PRRÆPARARI DEREMUS AD DEux. Jun ſavis diu in terra remanet, inde ejus infirmantur alæ, 8 pennæque graviores fiunt. Cum vero in altum se tollit et agitat alas, adque tantam penetrat altitudinem, quantum aerem captare potest, tunc volatum suum dirigit. Quo enim diutius volat, in cœli spatiis eo magis deliciatur, vix- que solum interdum tangit ut vires resumat, adeo amoris alæ quidquid terrenæ voluptatis est illi tulerunt. Simili LIBER sEPTrIMUs, cAPur LxI. 70¹ modo nos præparare debemus, si et ipsi in altum pervenire volumus. Alas desiderii nostri semper ad Deum moveamus. Virtutes operaque nostra per amorem extollamus, et sĩ non ab hoc desistamus, ad interiora Dei perveniemus. (FVacat.) 1a desiderans amor, vox tua multum dulciter sonat in auri- bus tui dilecti Domini: tantum paulisper cessasti; nunc vero gaude, nec taceas: cum jucunditate ad te vult se vertere. Eia amor, qui te deprimis et humilias, multimodam susti— nes dulcem pœnam, magna est afflictio tua. Quomodo Jesum attinges? Ante te currit nimis longo intervallo. Attamen pro peccato illum elegisti, temetipsum in illo perdidisti, in- deque pœnam multam sustinuisti; jita volo me in illo rur- sum invenire. Eia amor, qui plenus et perfectus es, vehemenier cor meum et sensus meos protendis, quatenus hinc mox discedam; ne- queo tamen pro voto te acquirere, verum in amore et dolore volo perseverare. ˖ 1 Eia fortis amor, in magna manes custodia, quodeumque (evenit) pro bono accipis, omnem supportas necessitatem magna spes, magna fides tua; omnes tuas superabis moles⸗ tias. Eia sapiens amor, tua ordinatio pia est, in qua Deum lau- das confiterisque, ejusque voluntatem in omnibus comples. Cum fidelitate in hoc perge, et in Deo poteris requiescere. Ibi ego gaudere volo. LXII. OVALIIER VixGINESs sUε DON REOINA FAMULANTUn. — spiritu cuidam sequens revelatum est: Viam vidi ab oriente unde sol exsurgit ad occidentem in quo decumbit tendentem, quam sequebantur quicumque bonæ voluntatis sunt ad Deum. Vallem quidem tenebant, et non æquo tamen ſestinabant cursu. Tamquam peregrini itinerabantur qui ö 702 LUX DlIVINTrATIS. omne quod sibi carum est reliquerunt, et optimum, Deum scilicet, requirunt. Quidam ad gaudia quæ reliquerant res- piciebant, nec jiter plane conficiebant. Quidam vero in vo- Iuptatis herba decumbebant, flores vanitatis colligentes, et in via diu procrastinabantur; qui Postea licet gravibus pec- catis immunes reperti fuissent, severas in purgatoriis ignibus pœnas luebant. Hic subintulit ita Dominus noster: Quidam cum bona voluntate ad sancta feruntur quidem opera; verum cum duros retinent in se mores, ita se per modum agendi præci- pitem invisos efficiunt, ut difficillime tolerari possint; de quibus judicium meum reservatur. Si vero cum humilibus verbis misericordiam meam invocarent, conservarent integra sua bona opera, et cordis eorum amaritudo ad nihilum redi- geretur, et ad sè redire possent. Qui enim misericordiam meam quærit, in tenebras incurrere nequit. Unus vero viam solus tenebat, et hoc ipsi inde erat quod terrestris voluptas ejus animæ ullum solatium afferre nequi- verat. Quem alii duo præcedebant: unus a sinistris, alter a dextris viam sequentes. Et interrogavit persona quinam hi essent et quibus intenderent. Respondit vero qui a sinistris: Ego sum Dei justitia, datumque est mihi judicium, quod nunc meum est, ex quo in paradiso peccavit Adam. Judicium meum et longum et magnum fuit; nunc vero advenit hæc virgo quæ juxta me procedit, et mihi socia facta est, quæ vocatur miĩsericordia. Quicumque illam requirunt et perse- veranter invocant, omnem suam devincunt cordis molestiam; quæ cum sit admodum perfecta, a me tulit meum judicium. Quando homini aliquid molesti acciderit, et cum pœnitentia ad me confugit, tunc illa manum leniter ad quæque sunt distorta ducit, dum egoquasi muta nihilque contra agere valens remaneo. Quod quidem omne peregit verus Dei Filius, qui mihi per suam mĩsericordiam meam summam abstulit jus- titiam. Hæc turbatos consolatur, sanat vulnera, omnes qui ad se veniunt lætificat, mihi magnam abstulit potentiam. Atta- men illa me diligit, et ipsam ego diligo; simul amodo per- gere semper una debemus, ad novissimum usque diem in quo judicium meum erit. Dei judicium et Dei justitia non unum aut idem sunt. IIBER SEPTIMUs, cpUr LXII. 703 Judicium fit culpæ quæ absque pœnitentia coram ipso inci- dit. Justitia vero est vita sancta quam Deus omnibus suis erogavit amicis, vultque in perpetuum coli, quia ipse justus ˖ in omnibus operibus suis est; et ubi noverit nos illam colere. pro certo puri cum ipso inveniemur. Hanc vero Dei misericordiam et Filii ejus sanctam justitiam, quam ipse in terris per vitam suam tenuit, necnon utrius- que Sancti Spiritus dona sequitur gloriosa turma, quæ tota virginum esse videtur. Quas ut vidi, bene agnovi, voluique de hoc, quod ab ipso mihi responsum fuerat, ipsas interrogare. Ideo quæsivi ab his quænam essent, et quid ipsarum esset officium. Responderunt: Nos virgines sumus, nobiles et optime disciplinatæ; Deoque famulamur ad ejus honorem, ipsius dilectissimam reginam quam præ omnibus elegit assis- tentes: Hæc est anima hominis ejusque corpus. Domnæ nostræ reginæ ita famulamur ut omni diligentia et omnibus sensibus suis in cunctis Domini sui voluntatem perficiat, secundum christianam ordinationem; sicque nunquam cul- pari poterit. Domna sapientia, in quo ipsi famulari cum sorore tua modestia potes? Docemus nostram domnam reginam ad discernendum malum a bono, in divina sapientia, piaque modestia, ad existimandum quidquid nunc est, quale vere 5 sit, et quidquid futurum sit præcavendum; quod quidem in omnibus piis rebus acquiret. Domna veritas, ad quid in aula famularis cum sorore tua zanctitate?ꝰ Domino meo, reginæque meæ famulor inlomni fidelitate, quatenus Domino suo in omni necessitate fidelis perseveret: Unde secura et libera erit. Dein intus perpetuam colat sanctitatem in omni re suo Domino subdita, siæque his qui foris sunt laudabilis erit. Domna humilitas, in quonam famulari cum sorore tua ‚ mansuetudine potes? Ego doceo domnam meam reginam Domini mei voluntatem, omniaque ejus dona ex corde dili. gere: sic in sancta poterit quiescere mansuetudine, omnemque cordis molestiam cum gaudio a se expellere. Domna bonitas, quid præstare potes cum sorore tua obe- dientiaꝰ Ego doceo domnam meam reginam in sua oratione cum ardenti Dei amore bonam omnibus esse, malis et bonis, 704 LUX DIVINITATIS. vivis et defunctis. Magnus et pretiosus est thesaurus qui ipsi inde in sinum veniet. Quod si sui Domini voluntatem voluerit adimplere, sanctam obedientiam in omnibus operi- bus suis adimpleat; sic remanebit Dei regina. Domna fortitudo, quid potes præstare servitii cum sorore tua constantia? Ego doceo domnam meam, in omni discri- mine fortem stare, sic in regno suo poterit residere: si vero semper constans remanserit, coram Domino suo libera erit. Harum virginum immensus est numerus, quia quodcum- que bonus vir intra vel extra se in Deo operatur, ad virtuies reſerri debet. Cum his virginibus in via procedebat quidam magnus dominus, sancto potentique similis episcopo, qui erat Fides nostra christiana, intus ardens et omnes divino amore succendens. Et ipse cum cæteris virginibus isti reginæ famulatur. Supra videbatur alia virgo, aureæ aquilæ similis, cœlesti splendore circumdata, illuminans et docens, mode- ransque illas omnes virgines in famulatu quem suæ domnæ reginæ præstabant. Hæc quæ Charitas estin christianaà habitat fide, et in palatio requiescit reginæ; et hoc est ejus officium, dilecto dilectam unire, Deo animam animæque Deum devin- cire, ideoque posita est in primo mandato. LXIII. DET voLuNrASs ixN OMNIBUS PRINcPArUM OokTINEr. TET desiderium in affectu, stet vitæ luctus in corpore, stet pœna in sensu, stet spes ad solum Jesum in corde. Hi omnes qui Deo se tradiderunt, quid hic intendam facile per- cipient. Duos dies duasque noctes iam male habui, ut jam sperarem mihi adesse finem. Tum Deo gratias prout poteram, pro suis donis agens, ab illo expostulabam ut, me sus- cipere dignaretur, modo ipsius dilectissimæ complacuerit Vvoluntati. Verumtamen, Domine, si inde laus tua cres- ceret, pro tuo amore libenter in hoc misero corpore volo remanere. Domine, sic multos dies, sic multos peregi annos, quod nunquam tibi tam grave obtuli sacrificium. Fiat, Do- mine, voluntas tua et non mea; quia ego ipsa non mea, sed in omnibus tua sum. „ LIBER SEPTIMUS, CAPUT LXIV. 705 Et in longinqua altitudine Sanctos videbam, quasi ad finem meum se præparare, quorum formas discernere tamen nequi- bam; adeo mihi resplendebat fulgens splendor, ut mihi inter ipsos jam conversari videbar. Hæc altitudo in occidente quo sol decumbit exurgebat; a septentrione vero apparebant mali spiritus, meo judicio attendere cupientes, simul colligati ac revincti quasi canes qui flagellantur; cervicem ad me pro- tendebant, sed illos non metuebam, quin imo gaudebam. Tunc agnovi illos ad Dei gloriam huc advenisse, ut postquam ex qua necessitate suos amicos eripuerit Deus conspexerint, cum suis oneribus ad infernum remeent. Tunc autem meo corpori talis intervenit conversio, ut inde in hac amara exulanti vita remanere adhuc debui. Sic igitur eram secura et libera, absque omni timore ac pœna. O væ, væ, væl si tamen in morte quæ bonum Dei est, nondum quiescere possum, libenter nunc, durum licet, acceptarem, dumque modo mihi humanæ vires, Deique amor sufficeren- tur, Deo servire quasi ab initio incipere vellem, quatenus ad bonum finem pervenire valerem, sicut Semper mihi fuit et nunc est mentis voluntas. LXIV. QUILIrER HomixfI DRUS MINISTRAT. uvADM mendicans in sua oratione sic Deum alloque- batur: Domine, gratias ago tibi quod ex quo mihi om nes terrenas divitias per amorem tuum abstulisti, nunc me vestis nutrisque per alienorum bonitatem; quidquid enim mihi adhuc proprium gaudio cor meum afficeret, et ipsum mihi alienum fieri debet. Domine, item tibi gratias ago quod ex quo mihi vim oculorum abstulisti, per alienos oculos mihi ministrasti. Domine, tibi gratias etiam ago, quod ex quo mihi manuum vim abstulisti.., per alienas manus mihi ministrasti. Domine, gratias ago tibi quod ex quo mihi cordis mei vim abstulisti, per cor alienum mihi ministrasti. Domine, pro istis te rogo, ut illis id in hac terra per tuum divinum amorem compensare digneris, tibique sic supplicare 45⁵ 706 Lux DiVIxrræris. ser vireque cum omni virtute usque ad sanctum 38 va leant. Omnes qui in Cordde puro per Dei amorem omnia reliquerunt sunt archimendicantes, qui in die novissimo judicium cum Jesu Salvatore nostro possidebunt. Domine, quidquid ad te cum dolore deſero, in me et in omnibus- peccatoribus convertere digneris. Domiĩne, quidquid a te pos- tulo, præstare mihi, et omnibus imperfectis religiosis prop- ter honorem tuum digneris. Domine, nunquam in corde meo laus tua cesset et taceat, quidquid agam, omittam aut sustineam. Amen. LXV. ouATLrrRR DRUS ANIMAM PENIS ORNAT. 1virgines ad nutum sui sponsi omni tempore vestitæ 8 sunt, nihil aliud vestimenti opus est præter nuptialem habitum, hoc est, pœnas, morbos, quotidianas molestias et tentationes, cordisque tristitias varias quæ in peccarrici christianitate ubique occurrunt. Hæ sunt amantis animæ nuptiales vestes: attamen operariæ vestes, id est, jejunia, vigiliæ, disciplinæ, conſessiones, suspiria, lacrymæ, timor peccati, sensuum et corporis coercitio in Deo et pro Deo, cui addi potest dulcis spes et instans amoris desiderium, in omnibusque operibus cor indesinenter orans, hæc omnia sunt quotidiana et operaria boni viri vestimenta. Quando quidem infirmi sumus, nuptialibus vestimur; quando au- tem sani et validi. communibus induimur. Sic ad exulem animam afflictum corpus loquitur: Quan- donam alis tui desiderii volare ad deliciarum celsitudinem, ad Jesum, tuum æternum amorem, cupis? Ibi mei memento, domina; nam quantumvis vile et indignum sim, attamen meus esse voluit, quando in exilium venit, nostramque assumpsit humanitatem; ora ut me sine culpa in sua pura gratia servet usque ad bonum B113— dum tu, carissima anima, a me discesseris. Anima: Eia dilectisima mea custodia, in qua vinculis A sum, tibi gratias ago pro omnibus in quibus me secuia es. Tu quidem me sæœ- LiBER sEPTUSs, cKPUr LXV. 707 pissime turbasti, verum etiam in aukilium mihi præsto fuisti. Ate in novissimo die ultima auferetur necessitas, indeque nobis nulla amplius erit querelo, adeo nobis gratum erit à Deo nos fuisse creata: 6c080 firmiter sta et —— spem conserva. Obedientia est quoddam sacrum vinculum quo Deo anima, 80 corpus, Spirituique Sancto sensus religantur. Quo lon. gius et protractius est vinculum, eo animæ major est amor eo major corporis, actuumque ejus depressio non solum co- ram Deo, sed etiam coram hominibus qui sunt bonæ voluntatis. e Sequuntur eadem manu duo fragmenta non sine momento, ex eodem Einsidelnensi codice excerpta, non vero sororis Mechtildis, sed cujusdam mysticæ scholæ Amicocum Dei,; ad quam referendus est vetus translator. Heénricus de Rumerschein, Basileensis. 1 DE QUIBUSDANM ExERCTTrIs 4D SEPTEM HORAS CANONIcAS. RoßET se quisque in tempore Matutinorum, utrum divi- P nitatis virtus ad animam venerit, hominemque a concu- piscentia corporis et a cæcitate cordis abstraxerit. Cujus duo testimonia hæc erunt: corporis Subjectio cum inquirenti di- ligentia, et spiritus firmitas in Deo. Ad Primam, probet se quisque, utrum divinitatis sapientia ad animam venerit, quatenus dignoscatur perſectio et imper- fectio. Duo sunt testimonia... Ad Tertiam, probet se utrum diwinitatis ignis ad ani- mam venerit, omnesque consumpserit maculas peccato- rum. Cui duo abscribuntur testimonia, scilicet præcordiale desiderium ad Dominum nostrum, et interiores lacrymæ ex divino amore. 117 33 Ad Sectam, probet se utrum divinitatis mansuetudo ad animam venerit, et recesserint omnes sæculares amici. Duo producuntur testimonia, ab omnibus creaturis exulatio, spiritus firmitas in Deo. Ad Nonam probet quid in cruce tulerit Deus, humanam compassionem et divinam fidelitatem. Producuntur duo tes- FRAGMENTA. 709 ümonia, nostri Domini confessio et hominum dilectio. Si magna nobis virtus adesset, per omnia Dominum nostrum esuriremus atque sitiremus. Ad Vesperas probet se, utrum paxDei ad animam venerit, num pacem cum Deo et cum hominibus, item secum et cum omnibus creaturis habeant. Duo testimonia, silentium et solitudo. Ad Completorium probet se, utrum divinum ad animam venerit miraculum, quod Deus in cruce promisit. Cui qua- tuor competunt testimonia: Ut Deum diligenter homo quæ- rat, et in intimo cordis amore conservet, eoque sic fruatur. Fidelis servus Domini nostri, ne unum quidem diem præter- ire debet, in quo ad bona opera non se exerceat, aut sensus doctrina diligenter instruat, quatenus discat qualiter Deum ex corde tum in dulcedinis sensu, tum in gaudii fruitione diligere valeat. Vere spiritualis homo de hujus mundi felici- tate non curat, quæ ipsi solummodo convenit in quantum ad suam necessitatem requiritur. In his enim sibi semper com- placet Deus, sive bene sive male in hoc mundo eorum res se habeant. 5 255 33 1 5 II. DE MVYSTICA VITA. 85 vod nobilissimum utillimumque de Deo edicere omnes magistri Deique amici unquam possunt, sunt quidem articuli christianæ fidei. 355 15 Nunc autem est in anima abscondita quædam abyssus quæ ad divinam abyssum effera, abyssali, incomprehensibili voce exclamat, ita ut quasi momento temporis rationi explo- rata sit, ad quam tunc supermirabili quodam venantium cursu rapitur, nec tamen in zempore illam attingere potest. Illud vero altissimum, utillimum nobilissimumque consequi saltem potest, scilicet, omnia verba, omnem cogitatum, omne desiderium, omnem amorem, quid plura? omnem simul animam in divinam abyssum ita intrahere, ut inde ratio quantamcumque vim habeat, auferre nequeat. Hæc sunt 710 LUX DIVINITATIS. fercula atque micæ quæ de mensa cadunt Domini. Et quan- tumvis altum et incomprehensibile rationi videatur, ubi tale ab amore in proprium accepit, nunquam securius illud con- servare poterit, nisi ex amore reddens in divina absque fundo abysso perdat, in qua omnia in æternum tuto sunt conser- vata. Quotidianus autem victus qui necessario hic homini inte- riori et exteriori remanere debet, est rationabilis cognitio et intellectio Dei ordinationis erga Deum, erga seipsum, atque erga proximum. Cui fit satis, quovis modo offeratur, scilicet impellendo ad sacramentum suscipiendum, vel ad secedendum in quiete, vel ad quemdam interiorem et rationabilem discursum, ut divina agnoscatur veritas, vel ad orationem, vel ad revela- tiones, aut ad spirituales visiones, vel ad divinam dulcedi- nem, vel ad exteriora opera, vel ad quoddam rationabile, amans, raptans, amicorum Dei de nobilissima Dei veritate ll8 0 Hinc vero quodcumque iterum novum nascitur et acquiritur, ita communicari debet, ut quidquid nobilissi- mum perdĩtum aut ad vicem rependendam oblatum in præ- dicta abysso sit, itemque cum altero in cibum sumatur præ- dicta(Dei) ordinatio, in uno coadunata atque divinæ sapientiæ in Christo Jesu adjuncta. Hæc autem tantummodo voluntariæ paupertatis et perfec- tissimæ sunt conversationis, quam prosequuntur quicumque sunt veri Dei amici: quidquid vero alio modo nascitur stare nequit, sed multimoda inordinatione et pœnali modo cor- ruit, quod Deo displicet, aut ad inordinatam rationis et spiritus libertatem præcipitat, qui est maxime nocivus casus, aut rursus ad sæculuin vertit errantes. EXPLICIr. 3 — 2. 2 25 —— DOCUMENTA —.— BouRchARDI, MANSFELDENSISs couiris, BuscuE coNviοσοα,̃ ELZABETH CUOο RUMDAM PREDIORUM DoxNATIO, NOVO MONASTERIO JUXTA CASTRUM MANSR FELD AB IPSIS FUNDATO facrXA ANNO 1229. In nomine sancte et individue Trinitatis. Ad remedium labilis humane memorie studiosa sancivit antiquitas pia negocia litteris annotari ne si per oblivionis nubem fierent occultata filiis hominum in generacione altera pravorum insidiis pateret occasio malignandi, quapropter ego BuxchaxDus comes in Mangfeltli et mea contectalis ELIzaBETIU per hoc presens scriptum, notum ess: volumus tam pre- sentibus quam futuris quod nos cupientes pro transitoriis commutare celestia ad honorem Dei et beate genitricis ejusdem et ad sustentatio- nem Sanctimonialium Cisterciensis Ordinis quas in novella plantacione nostra juxta castrum MaxsrEUrH studio pietatis locavimus heredibus nostris scil: filiabus nostris Gertrude et Sophia et maritis ipsarum et filiis pure consentientibus subscriptas possessiones donavimus cum omni integritate juris libere et quiete in perpetuum ab jiisdem Sanctimonia- libus possidendas ut per temporale subsidium a nobis collatum tem po- raliter sustentate ocio sancto libere vacantes pro nobis et pro genitori- bus nostris et successoribus sine intermissione precibus pulsent divine januam pietatis. He vero sunt possessiones: videlicet in Rodherdstorp quinque mansi, in Ostdagestorpꝝ quinque mansi et ecclesia cum omni- bus ad eam pertinentibus, in Seveckenroden ecclesia cum omnibus ad ipsam pertinentibus, in villa Mansfelthi unus mansus et sex jugera et duo orti, in Voleben duo pomeria et domus hospitalis sancte Katerine cum omnibus ad ipsam pertinentibus, item prope Sevecłenrode centum jugera lignorom. Que donatio ut firma sit et nullius insidiis versutie possit revocari sigilli nostri appensione fecimus roborari. Hujus rei testes sunt comes Hogertus de Wallenstein, Walthierus prior de Nans- 4 714 DocUENTA. felth, magister Olricus et magister Heynricus phisici, Thiemarus capel- lanus de castro Mansfelth. Laici: Lantwichus scultetus, Heynricus advocatus, etc. Acta sunt hec anno Dominice incarnationis u. cc vice- simo nomo. Diplomatischie Belustigungen von Friderich Carl Moser. Tom. 11. Pp..) Teætum emendavimus juæta Copial Buch eæ Archivo Magdeburgensi. II. NARRATIO ABBATISSE SOPHIE E STOLBERC CONSCRIPTA ANNO 145¹ DE FUNDKTIONE MONASTERII NOV-HELFR INcEPTI AN&NO 1229. Nos Sornta de SralhERCUabbatissa totusque conventus Nove Helptte prope Issleve diocesis Halberstad. recognoscimus per presentes omni- bus visuris et audituris quod Dominus Hermannis Ghiseken preposi- tus ecclesie S. Jacobi Stique Borehardi prope et extra muros Halberstad. ex petitione et commissione venerabilium Domine Abbatisse Kathe- rine, Margharete priorisse, totiusque Conventus petiit informari et cer- tificari de fundacione monasterii nostri, quomodo et qualiter primo et principaliter est fundatum et constructum, ex monasterio dicto S. Jacobi, quod Nos ex nostra Cronica et nostra certa sciencia conscribi fecimus et protestamur hunc modum continentem ad profectum et utilitatem tam præsencium quam futurorum. Disposui seribere libellum cooperante gratia Spiritus Sancti scriptis formis, primo de inchoatione claustri nostri, nomina et genus fundatorum nostrorum, quia valde absurdum esset ignorare cos per quos ad talem proventum et felicitatem petve- nimus, ut de diversis mundi partibus in unum collecti die noctuque in uno loco insimul absque impedimento possumus vacare laudibus divinis, toti intenti servicio Dei omnipotentis, cui servire regnare est, de quorum prediis etiam statim in inicio fuimus tam large dotati, ut nunquam nobis necesse fuerit proprietatem habere vel coacti paries procurare, divina gracia et misericordia semper et ubique gubernati et summi largitoris providentia nutriti et p̃er propriam regulam ita edocti et educati. Secundo de prima institucione religionis et de diversis vir- tutibus et sanctis moribus prestantissimarum virginum et nos precedencium, que vidi oculis meis in maxima parte, et audivi de fide dignis veridicis senioribus, que quidem solutaria exempla non decet oblivioni tradere, sed intente memorie commendare; et ideo toto desi- derio estuo hunc libellum nostris conscribere posteris, ut quos post mortem non possum verbis movere, saltem instruam verissimis et fidelissimis scriptis. Tertiode prepositis, quia piam curam et fidelissi- mam solicitudinem multaque pericula, tribulaciones et angustias, que fideles pastores et prepositi nostri diversimode passi sunt pro nobis et propter nos, convenit cum multa ad Deum pro eis gratiarum accione ſerventer recolere et nunquam posse oblivisci. Quarto de Abbatissis, de laudabili scilicet conversacione carum, de bonis exemplis et quam bene DocUMENTA. 7¹ 5 et superbene fecerit Deus his que in officio perseveraverunt usque in finem, et quam grave punierit eas Dominus, que contra Dei benepla- citum et contra conventus voluntatem se petierunt absolvi, et quasi pugnis eas objicerunt Domini Dei electionem ut omnes pertimescant contraire divine voluntati. Quinto de filiis fundatorum nostrorum, et benignitas quam eis Dominus dono sue gracie contulit nos fideliter tuendi et in bonis nobis providendi et in periculis defendendi, multum expedit et necesse est fideliter memorari, ut post mortem oracionibus nostris eis possimus vicem rependere pro singulis beneficiis que fide- liter impenderunt, nobis ergo libet nunc retexere quod et quale fecit inicium claustri nostri et intencio constituendi. Origo et inicium claustri nostri fuit illustris comes Dominus Borchardus de Mansvelt, cujus uxor Domina Elizabeth filia Domini Heynrici de Schwartzeburch, ad quorum nuptias fuit Dominus Fridericus Imperator, et hec Domina Elizabeth comitissa fundatrix nostra propriis ulnis bajulando illum cecum natum puerum adduxit in presenciam sancte Elizabeth Lant- gravie, ut ei lumen oculorum impetraret et audivit auribus propriis quod tamquam pergamenum rumpebatur ei cutis ut posset habere sedes ad recipiendum lumen oculorum. Notandum quoque quod tota causa institucionis cenobii nostri fuit pia intencio et diligentissima solicitudo ejusdem piissimi fundatoris nostri, ut per hoc opus solum- modo anima ejus salvaretur et a Deo numquam separetur. Nam Deus misericors et clemens qui neminem vult perire et omnes homines cupit salvari, quadam nocte per somnium eum salubriter ierruit et misericorditer permonuit, quatenus amplius curaret de anima sua, quia cum tantis diviciis nullo modo salvaretur, nisi in honorem glo- riosissime genitricis Dei monasterium sanctimonialium construeret, et sic per matrem misericordie reconciliatus veram anime sue salutem obtinere posset; qui nihil moratus avide nimis sollicitus pro anima sua statim prudenter sategit, ut salubre consilium opere comple- ret. Anno ab exordio mundi transactis 6. millibus quadringentis LXXXIII, anno vero dominice incarnacionis MCCXXIX. indiccione VI. Epacta 15. anno communi 6. ciclo decemnovennali simul et lunari 16. ciclo vero solari 18. idem illustris comes pie memorie, Dominus Borg- hardus de Mansvelt cooperante sibi gracia divina pure ad laudem Dei et ad honorem gloriosissime Virginis matris Marie tantum pro salute anime ut interveniente matre misericordie nunquam a Deo possit sepa- rari, in hebdomada Pasche feria V cepit construere claustrum Domi— narum apud castrum Mansvelt, adoptans in filium idem monasterium, qui nullum poterit habere filium ex legitima uxore, nisi tantùm duas filias Wherder et Sophiam, nam potens Hoyerus, qui ante incepcionem claustri nostri interiit miserabiliter in bello Wolpesholt, non filius fuit legitimus, sed in Romana curia legitimatus. Eodem anno 3. Cal. Julii, hoc est in die sanctorum Petri et Pauli Apostolorum ad propagandam congregacionem nostram Deo perpetuo servituram de cenobio S. Jacobi Apostoli sanctique Borchardi prope Halberstad moniales grisei ordinis 7. personas religiosas in Mansvelt 716 5 DOocUÑTA. transduxit et ipsum locum larga donacione donavit, optans et deside- rans ut omnes posteri sui essent huic congregacioni tamquam patres et non tamquam domini, eo quod ipse pro sola anime salute constru- xisset illud monasterium. Sed nequaquam omnem bonam voluntatem suam erga claustrum potuit opere complere, nam ipso anno post 5 menses, scilicet idus Decembris, hoc est in die S. Lucie, de hac luee migravit. Notandum eciam, quod claustrum nostrum in Mansvelt mansit tantum quinque annos, in Roderdestorp viginti quinque annos, in antiquo Helpede 90 annos, in quo loco graciosus et venerabilis Dominus Dyocesanus Dominus Vulradus Episcopus Halberst. quiĩ antea fundamentum ejusdem propriis manibus primum lapidem posuera-. in prima introduccione Sanctimonialium ibidem missam celebravit, virgines consecrando et sacrum velamen imponendo ete. et sic de inicio claustri, usque dum translati sumus in novum Helpede prope Isleve fluxerunt centum viginti anni, et hoc mira Dei disposicione factum est, sed ipse Dominus ante multos annos uni de senioribus familiarissimis amicis suis, que vita et exemplo multos edificavit, et fuit una de for- tissimis antiquis columnis religionis, revelare dignatus est. Nam per- duxit, immo repromisit ei Dominus evidenter quod claustrum transferri faceret in quatuor loca, in testimoniuin gracie superfluentis, qua propter familiares amĩcos in quibus haberet et semper habuisset delicias suas, totum mundum usque in diem judicii per quatuor cli- mata quasi in quatuor fluminibus Paradisi, propiciacione quadam ines- timabili irrigare dignaretur mirabiliter et in vivis et defunctis effica- citer fructuare velle in vitam eternam, illarum quippe venerabilium seniorum nostrarum testimonia credibilia facta sunt nimis, quarum oculis vidimus exempla sanctitatis et opera tocius perfeccionis. Domĩnus Borchardus Comes de Mansvelt et Dominus Johannes Prepositus, hi duo fidelissimi patres claustri congregacionem nostram transtulerunt de antiquo Helpede. in novum Helpede penes Isleve et est locus quesitus anno incarnacionis dominice MCCCxLVI in die S. Severi Episcopi in Dominica qua cantatur: Da pacem, novo claustro funditus consum- mato, Dominus etiam Borchardus Comes de Mansvelt factus est con- frater noster et cohabitator in regula penitencium perseverans nobis- cum us que in finem. Domina Luchardis filia piissimi patris nostri Pomini Borchardi Comitis de Mansvelt, qui propter insidias inimi- corum claustrum novum una cum prefatis Dominis de antiquo Helpede transtulit in presentem locum scilicet tutiorem. Item Domina Abbatissa dum ad novum claustrum venissemus, quasi novo semper fervore succensa frequenter hortabatur conventum, ut omnes et singuli in novitate spiritus inciperent vivere et cum novo claustro in novo studio amore et dilectione cum delectacione in Deum totaliter in sancta reli- gione satagerent florere et reformare, ipsa autem tota ardens Spiritu Sancto divini amoris incendio flagrabat, ut nec frigus sentiret nec aliquod incommodum in Dei servicio ex virtute animi qua tot incalucrat in Deum. Quod enim tempore post matutinas cum maximum frigus esset et tota congregacio calefaceret se in divina DOocUENTA. 717 etc. Statim ejusdem tercio mense post- Helpede, in nocte scilicet circumcisionis Domini cepit egrotare ad mortem, cum tamen per totam septimanam nativitatis Domini ferventissime cantasset, per decem autem dies decumbens, omnibus ecclesiasticis sacramentis bene premunita III Idus Januarii integro aspectu atque auditu, nihil omnino timens demo- nem, sed felicissime transiit ad eum quem amavit, quem quesivit, per optavit, sequenti die, cum Domiaus Johannes prepositus solemnissime sepulturam celebrasset, cantans vero Reguum mundi et Surge Virgo, Dominusque Borchardus pater ejus, quasi deficeret pre merore, eo quod non esset consecratus locus sepulture ejus, Dominus Albertus, filius ejus, a sede apostolica electus et confirmatus Halberst. adduxit Dominum de Bycheling, Episcopum in romana curia consecra- tum et consecratum, qui die tercia scilicet dominica qua cantatur: 8 Omnis terra, consecravit totum monasterium et unum altare videlicet Apostolorum, capellam, cimiterium in claustro, capitolium, ambitus et curiam intra ambitum in illa consccracione monasterii. Et Nos Sophia Abbatissa, ex peticione et majorum convencione sepe dicti monasterii S. Jacobi Stique Borchardi et nostri fecimus perscrutari Breviarium dicti monasterii una cum Breviario nostro nostrique con- ventus singula in divinis perpensanda, sicut nobis constat, testamur nobiscum concordare in omnibus horis et consuetudinibus, etce. modum coronacionis quam nos ab inicio habuimus et de gracia Dei perse- verare intendimus, a predicto cenobio primo et principaliter nobiscum recensemus, exceptis tamen duobus festivitatibus, scilicet in nocte resurreccionis dominice et nocte pentecostes, ubi nos habemus XIL lec- ciones cum antiph. et resp. earumdem et sepe dicta causa secundum breviarium antiquum nobis visum et monstratum III lectiones et III responsoria prioribus festivitatibus duabus. Acta et conscripta sunt hec anno incarnacionis dominice MCCCUI, Dominica infra octavas Epiph. Dei nostro sub sigillo duximus robo- randum nostrique conventus. Niemann, Geschicſite der Graſen von Mansfeld.) caritate, oracio fiebat pro ea, quam venimus huc in novum quem sem ——.... III. Wie uUxp vow WENA bas cLosrEn Id WELCIIt DIH ZWEV SELIOEH 1bNG- ENET CESTIFFTr uUNvD AUrCE/ FRAUEN MECHTIUDiSs UNDο GρHHNnfFnRUD¹ͥ 60TT GEDI nAUET 18. Da man nach Christi unsers lieben Herren und Heilands Geburt zelte Tausent wey hundert und neunzchen Jar, hat auss sonderer eingebung Gottes der machtige und edle Graſf Burchard von Manssfeld 1. conversationis. 718 pvbocungENrA. bey dem Schloss Manssfeld ein Jungfrauen Closter gebauet zu der Seligsten Jungfrauen von Himmel Kœnigin Marie, und darein gesetat gantz fromme und geistliche Kinder, von und auss S. Jacobs Closter, Burckarsshoff genandt, Cistercienser Ordens bey Halberstatt gelegen. Diser Graff Burchard hatte keinen ehelichen Sohn, sonder einen ausserhalb der Ehe, doch von Baptstlicher Heyligkeit und Keyserlicher Mayestat gecheliget und geadlet, als nemblich den mechtigen Grafſen Hoyer von Manssfeld, welcher hernach in der grossen Sachsischen Schlacht bey dem Welffsholtz vor Hetzstede erschlagen worden. Ermelter Graff Burchard von Manssfeld hat zu einein ehelichen Gemahl gehabet Frau Elisabeth ein Græffin von Schwartzbruck: welche hernach, da sie ein Witwe war, auch neben andern Edlen Frauen nach Marpurg füre, 24 dem Grab der Heiligen Elisabeth Landgræffin in Türingen: Und da sie alda in grossem hinzurringen under dem Volck kniet, kame under andern ein armer Man mit einem Blind gebornem Kind, das auch nit die statt oder orth der Augen hatte: Und als er dasselbige begette zu opffern aufdas Grab der Heyligen Elisabeth und jedoch vor dem grossen Getræng nit hinzu kommen kondte, hat er dise Edle Græffin, die ihm gleich wohl unbekandt, und nit wuste wer sie war, demutig gebetten, das sie ein weil das Kind zu ihr neme, biss er von dem Marck wider kame, und bey dem Grab etwas geraũmet wuͤrde. Derowegen dise fromme Græffin das ellende und blinde Kind gantz gutwillig und freundlich zu ihr name, und es mit Barmhertzigkeit ansahe, und auss Mitleiden selbst in eigener Person in ihrer Armen, in grosser Demut truge zu dem Grab der Heyligen Elizabeth, Gott den Herren mit Andacht bettend, das er durch das Verdienst seiner ausserwalten Liebhaberin der H. Elisabeth, disem armen blinden Kind wolte 88Ben und verlihen das Licht der Augen. Under welchem ihr auch, auss Anfechtung(Eingebung) des bœse Geists und menschlicher Gebrechlichkeit, ein Zweiffel einfiel, und also bey ihr gedachte: Mit nichten kan dise bey Gott sein eines s0 grossen. Verdiensts, wie sie vor den Menschen geachtet wirt, dan ich sie ofſt mit meinen Augen etwan in weltlicher Zierde hab sehen tantzen und andere weltliche Frœlichkeit uben. Von stund an straffet sie ihr eigen Gewissen umb solches desswegen sie daruber Reue und Leid hatte und gedachte, das solches von der H. Elisabeth nit wer ge- schehen auss Wollust oder Leichfertigkeit, sonder zu Gefallen und Ehren ihrem ehelichen Gemahl, dem seligen und loblichen Fursten Landgrafſen Ludwig. Und nachmahls nach Absterben ihres liebsten Herrens und Furstens sie in einem solchen armseligen Elend gewesen, und ein so hart und streng Leben gefürt und gehabt, das sie dadurch nit allein ein solche Frœhlichkeit, so sie damit læsslich gesundiget hette, gegen Gott hett mœgen abtragen, sonder auch werde haben grosse unaussprechliche Verdienst. Mit solchem ist ermelte Græffin von Manssfeld mit gantzem Glauben, mit grosser innicher Andacht ihres Hertzens, neben vilen andern andæchtigen Personen, mit dem armen DbocuuENTA. 719 blinden Kind kommen zu dem Grab der H. Elisabeth, und hat vor menniglich Gott getreulich angeruffen, das er durch Verdienst seiner heiligen Liebhaberin disem blinden Kind wœlte geben das Gesicht. Und als sie sampt andern mit so grossen Begierden des Hertzens an- f -geruffet hatte Gottes Gutigkeit, fiengen plitzling an, das alle die da gegenwertig standten hœreten, die Stætt der Augen an dem blind gebor- nen Kind zu krachen, und gleich wie ein hart Pergamen, da man das 2zerreisset rauscht, also ist die Haut und das Fleisch an den Oertern, da die Augen stehen solten, auff und von einander zerrissen, und das Kind hat angefangen mit lauter Stimm klæglich zu weinen. Und da nuhn die Edle Græffin von Manssfeld mit grossen Ver- wundern das Kind ansahe, sahe sie das es hete schœne grosse graue und klare Augen; haben also alle so darbey stunden, Gott in seiner Dienerin lob und danck gesagt. Das Kind aber hatte die Augen stracks offen, und kundte nit hin und wider sehen. Derhalben die Græffin ein Ayerschaal name und zoge dieselbige an den Augen des Kinds 50 lang auff und ab, hin und wider, biss das es lernet die æugen recht auff und zu thun, und ist sehend bliben, biss an sein End. Nach dem aber auch wider kame der Vater des Kinds, sahe und hœret das gross Wunder, hat er Gott, der Heyligen Elisabeth, und der Græffin danck gesagt, und mit Freuden sein Kind heim getragen. Dise Græffin hat ihrem Gemahl Burcharden Graffen von Manssfeld geboren zwei Tœchter; eine heiss Gertrudis, die ander Sophia. Ger- trudis warde vermæhlet einem anderen Jungen Graffen von Manssfeld, Graffens Burcharden Vettern: Sophia aber wurde vermæhlet einem Burchgraffen von Querfurdt. Und als Graff Burchard, wie oben ange— zeigt, das Jungfrauen Closter zu Manssfeld hatt auflerbaut, und mit Notturfft versehen, ist er in dem selbigen Jahr, ehe dann es gar ver- fertiget, seliglich von disem Leben abgeschiden. Von ihme wirt gemeldet in dem fünfften Buch der Seligen Mechtildis am 11. Capittel. Da aber nach seinem Abscheiden die Edle Græffin Fraue Elisabeth sein nachgelassene Witwe, befunde das der Orth bey dem Schloss Manssfeld, da das Jungfrauen Closter lage, zu einem geistlichen Le- ben nit wohl tæ aglich war, hat sie solches, in dem fünfften Jahr nach absterben ihres Herren, mit Rath ihrer Ræth und anderer verstændi- ger Leuth, verændert, gebauet und gesetzet an einen andern Orth in obgesagter Graffschafft, zu Rodardsdorff genandt. Und als da selbsten das Closter gestanden 24. Jahr, ist es darnach noch weiter gen Hel- pede oder Helffede gesetzt worden, wie hernach folgen wirt. Als nuhn viel ernandte Græffin von Manssfeld Frau Elisabeth das Closter gen Rodardsdorff verændert, hat sie sich daselbsten darin begeben, Gott gedienet, und ihr Leben alda wohl und seliglich beschlossen. Die erste Abtissin ist gewesen Frau Kunigundis von Halberstat, ein gantz W Gottsfœrchtige Geistliche Frau, und grosser Andacht. Und nach dem E I sie zu Rodardsdorff gelebt 17. Jahr, ist sie anno 1251. Seliglich ver- . schiden. Von stund an dess andern Tags nach ihrem Abscheiden, ist auss Eingebung des Heyligen Geists, wie dann auch ermelte erste 9＋*3233ů3——2— fFFFIFICCCCC 720 DOCUMENTA. Abtissin Frau Kunigundis zuvor weissgesagt hatte, einhelliglich au einer Abtissin erwœlet worden Schwester Gertrudis, ein geborne der Herschafft von Hackenborn, und ein leibliche Schwester der seligen und wunderlichen Jungfrauen Mechtildis, von welcher das Buch des geistlichen Gnaden sagt. Dise Gertrudis jist gewesen ein gontz Geistli- chen und beschaulichen Lebens; zu einer Abtissin erwœlet da sie alt war 19. Jahr, und hat in disem Ambt gelebt 40 Jahr, 11 tag. Auch haben zu ihren zeiten die Closter Jungfrauen gar Gottseliglich gelebt, und Gott hat mit ihnen gethan grosse Wunder. Wurd letzlich da sie hett gelebt 59. Jahr, mit grosse Freude und Andacht von diser Welt genommen in die Wollust und Glorj des ewigen Reichs, anno Domini 1291. Und als jetz das Closter 20 Rodardsdorff Wwar gestanden 24. Jahr, und sie Abtissin dasselbsten gewesen 7 Jahr, ist das Closter an die dritte Statt verendert, gesetzt und gebauet worden, wie folgt. Graff Herman von Manssfeld, ein Sohn Frauen Gertrudis der eltern Tochter, und Burchgraff Burchard von Querfurdt, ein Sohn Frauen Sophiæ, der Jüngern Tochter des NMechtigen Graffen Burcharden von Manssfeldt und Stifſters des Closters, nachdem sie sahen und erkanten das zu Rodardsdorff das Closter grossen mangel hette an Wasser, und ins künfftig alda nit wohl würde bestehen kœnnen, haben beide dise Graſſen, mit den zweyen Freyherren, als Herrn Albrecht, und Herrn Ludolph von Hackenborn, umb das Forwerck und Dorff Helpede einen Wechsel getroffen, andere Guter darumb geben, und dahin das Closter gesetzt, und also zum dritten mahl verendert. Die Closter Jungfrauen sein von Rodardsdorff gehn Helpede oder Helffede gefurt worden, anno 1258. am Sontag der H. Dreyfaltigkeit. Zu dieser Einsetzung und Verenderung des Closters haben ermelie zwey Graffen von Manssfeld und Querfurdt beruffen viel Herren, als den Ertzbischoff von Magdenburg Ruprecht, Bischoff Volradt von Halberstatt, auch andere viel Herren und Prælaten, Geistlich und Weltlich. Graff Herman von Manssfeld hat keinen mænlichen Erben gehabt, aber drey Tœchter: Zwey, als Sophiam und Elisabeth, hat er in das Closter Helpede gethan, welche gantz Gottseliglich gelebt: Eine ist gewesen ein gute Schreiberin, die viel guter und nützlicher Bucher dem Closter geschriben hat, und hernach Abtissin gewesen: Die ander ist ein lange zeit gewesen Priorin, und ein gute Mælerin, dit mit ihren Malen die Bucher, und.anders das zu dem Gœttlichen Dienst gehœret fleissig gezieret. Die dritte Tochter hat Graff Herman von Manssſeldt vermæhlet einem Freyherren von Rabinsswalt. Und dieweil obgemel- ter Graff Herman von M. keinen lehen Erben gehabt, hat er das Schloss und die Graffschaft Mansfeldt verkaufft demBurchgraffen Bur- charden von Querfurd': Und ist also Manssfeldt und das Landt kom- men an den von Querfurdt; Und Graff Herman von M. hat ihme an- dere Guter iin Land Türingen. In dem Closter Helpede sein gewesen vieler fürtreffenlichen Perso- DocuH,A. 7²¹ nem, Graflen und Herren Edler und Unedler Kinder: Und ist nach Gestalt der Stifftungen in der selbigem Versamlung ſast biss in die go. Jahr an einander gewesen ein englisch Leben: Und der Herr Jesus ist Personen dises Closters so gemein gewesen, das sie mit ihm, als wie mit ihrem geliebsten Herren un Breutigam, wie ein guier Freund mit dem andern, geredt haben: Auch alles himmlisch Herr hatt von diser selingen Versamlung gehabt ein sondere Freud und Fro- lockung, von welchem viel zuscnrieben were; jedoch umb kürze willen allhie underlassen wirt, dan dises in dem Buch der Geistli- chen Guaden gnugsamlich wird kundt und offenbar sein. Endtlich nach Christi unsers lieben Herren Geburt 1342. hat 1 ein grosser Zweytracht erhebt zwischen dem Herzogen von Brauns- chweig und dem Graffen von Mansfeldt, mit Nahmen Burchard, de rumb das von etlichen azu einem Bischoff zu Halberstatt erwœlet war ein Herzog von Braunsweig Albrecht genandt: von etlichen dess Graf- fen Burcharden von Manssfeld Sohn, der auch genandt Albrecht, und diber ward von dem Bapst confirmirt: Desshalben ein grosser unfrid entstunde, also das die Herzogen von Braunschweig dem Graffen von Manssfeldt mit Gewalt in das Land gefallen, das verderbt, verwũst und verbrændt: Under welchem auss Verhengniss Gottes das Closter in grund verbrændt, verderbt und verwust worden: Und wie die Histo- rien melden, so haben Herzog Albrecht von Braunschweich und ein Herr von Weringenrod das Closter mit eigner Hand angezündt, was sie aber darzu bewegt, ist dem bekandt der alle ding wisset. Ess seind auch etliche Reuter und andere, mit gespanten Armbrosten und audern mœrderischen Weren auf die Abtissin und andere fromme geistliche Kinder geloffen, in meinung sie zuverletzen, jedoch, wie die Feind sebst haben mũssen bekennen, wann sie eines Steinwurffs weit zu den Jungfrauen kommen, 80 haben sie all ihr Krafft und Starcke verloren, und mit nichten weiter mogen kommen. Und wiewohl dise that Herzogen Henrichen von Braunschweig, der da zumahl Bischoff zu Heldesheym war, auch Herzogen Otto von Braunschweig und an- dern mehr, die mit Herzogen Albrecht waren, fast zuwider und leid war, auch so viel ihnen mæœglich treulich abgeweret haben, ist dan- noch das Closter gantz beraubt und verbrandt worden. Darnach anno 1346. Closter zum vierten mahl wider auflgebauet und gesetzt gehn Eyssleben in die Vorstatt. 5 ö (Ex teutonica editione Revelationum sanctæ Mechtildis, anno 1557.) „ V. NVOoα fFfH Nοαοõ,,j¶MͤuναsTER.1 ET TRANSLOCATIO A uRnECmH IisLEBIUN. 1343. 8 8—— 992. W 5 nomine Domini amen. Quoniam facta temporalia quamvis magna J et communia cursu temporum a memoria prorsus delentür nisillit- teris patentibus et sigillis autenticis muniantur et firmentür, Fiat 46 722 DOCUMENTA. itaque sicut nunc est presentibus ita futuris hanc litteram audientibus manifestum quod migrante de medio Domino Alberto dicto de Anahalth Episcopo Halberstad. Ecclesiæ felicis recordationis, Domi- nus Apostolicus Johannes XXII. jamdictum Episcopatum adhuc vivente predicto Episcopo sibi reservavit: hac reservacione non obstante Canonici predicte Ecclesie Dn. Lodewmicum de Mundorꝑ nunc Bran- denburg. Episcopum sibi in Episcopum concorditer elegerunt. His vero tam provisione quam elections non cassata infra tempus debitum non obstantibus Dom. Albertus de Braunswigle violenter cooperante fratre suo Dom. Ottone Duce Braunswickensi in sepe dictum Episco- pa tum se intrus t. Dominus vere Papa Dmo Giselberto de Holsʒacia providit de Episcopatu sepe dicto, mandans ut omnes tam clerici quam Laici predicto Giselberto tanquam vero suo Episcopo obedirent. Pre- dictus vero AIbertus de Brunswick Canonicos, Prelatos monasteriorum ac simplices Clericos, civitates et munitiones sibi violenter contra jus- ticiam subjugavit. Post aliquod vero tempus predicto PDn. Lodewico de Nyendorſf de Episcopatu Brandenburgk a Dn. Papa est provisum, qui ad diocesin suam veniens factus est Vicarius generalis tam in spiritua- libus quam in temporalibus Dni Giselberti Halberstadt. electi et con- firmati. Idem vero dictus Lodewicus tanquam vicarius verus multas sentencias scil. suspensionis, excommunicationis et interdicti contra predictum Albertum et sibi obedientes, si infra tempus deputatum ab ejus obediencia non cesserant, fulminavit. Quod dum venit ad noti- ciam Prelatorum et Clericorum bannorum Orientalis et Islebensis, pre- videntes saluti animarum ipsorum predicto Alberto intruso de cetero noluerunt obedire. Mox predictus Albertus indignatus contra predictos Prelatos et Clericos sentencias fulminavit. Qui quidem Prelati et Cle- rici statim ut audiere posse eos indebite gravari, ad Sedem Apostoli- cam contra predictum intrusum appellaverunt, et ab Apostolico obti- nuerunt omaes sentencias quas predictus intrusus contra Prelatos et Clericos dedit esse irritas et inanes penitus et omnino. Videns vero sepe dictus Albertus omnino se superatum, maximo furore repletus ducens secum in auxilium fratres suos Dom. Ottonem Ducem de Brunswick et Dom. Heinricum Hyldenseinensem intrusum et Comi- tem de Mernigerode atque Ducem Ernestum de Brunswigk.. cum exercitibus suis., proponens omnia monasteria et ecclesias parrochia- les predictorum bannorum funditus devastare, terramquèe Comitum de ManSheldt et Reg esteyn, qui predictos Prelatos et Clericos in quantum poterant ne violentia perirent, tuebantur, adnihilare penitus incendlis et rapinis. Arrepto itaque itinere cum fratribus suis predictis et coim- plicibus, multas ecclesias parrochia les incendebant igne omnesque religiosas personas inclusas ab habitaculo earum ejecerunt et habita- cula earum igne cremaverunt, et quod horrendum est dicere Corpori Dominico non pepercerunt, sed ad campum cum pixide perduxerunt. Deinde sanctimonialibus in claustro Helpede existentibus mox post meridiem manu armata violenter claustrum ubi erant Abbatissa et Conventus intrare et portas claustri frangere; vestes, lectos et res alias, DOocUURgRNTA. 723 libros et ornamenta multa ad divinum officium spectantia, exinde se- cum nequiter asportare; ipsum claustrum rapinis destruere et incen- diis concremare ausu sacrilego presumpserunt. Verumtamen Otto Dux Brunswic. Deum magis timens quam Albertus intrusus predictus, nolens omnino consentire quod claustrum igne combureretur sumpsit responsum a fratre suo predicto intruso quod voluntatibus suis vellet parere et claustrum non incendere. Mox Duce recedente commisit suis ut monasterium in quo erant Sanctimoniales plene timore et tremore et quasi exanimes, incenderent. Qui cum tale nefas facere quantum audebant contradicerent, clamavit voce magna: Sequimini, venite post me facturi quod ego faciam. Assumptumque ignem incendit propria manu pistrinum et horreum. Misit quoque ignem in stratum dormi- torii quo Sanctimoniales consueverunt dormire. Sed Deus omnipotens qui nunquam dereliquit sperantes in se, cum intrusus predictus dia- bolica suggestione quater ignem in stratum mitteret, sequentes ejus Deo jubente ignem penitus extinxerunt, et sic dormitorium cum mo- nasterio manserunt. Combusta alia autem edificia satis multa et bona miserabiliter incendiis devastarunt. Nos igitur Burchiardus D. G. Co- mas de Mangſeltli scientes statum hominum non meliorari sed cotidie in pejus verti, ne simile vel aliud deterius in monasterio Helpede im- posterum contingeret, pii amoris affectu moti quem ad Conventum predicti loci semper habuimus, locum mutare et Sanctimoniales in Tsleven transferre cum auxilio Dei disposuimus. Igitur Conventui predicto dedimus et presentibus damus cum consensu omnium here- dum nostrorum quorum consensus ad hoc erat requirendus, xvni. jugera agrorum ex aratro nostro cum proprietate pro novo Claustro construendo, volentes utique largiter predicto Conventui subsidiis et auxiliis ad structuram novi Claustri subvenire. Dedimus insuper et presentibus donamus predicto Conventui tria molendina, unum juxta agrum in quo Claustrum est edificatum, solvens tres marcas annua- tim, et alia duo continue superiora super rivulum sub muro WVleben solventia annuatim sex marcas et daaos coros annone, pacifice et quiete perpetuis temporibus possidenda. Verumtamen in anniversario beatæ memoriæ Conthoralis nostre et eciam nostro cum cursum vite pre- ventis De) jubente consummaverimus, Con ventus missas et vigilias solemniter debet celebrare, et Prepositus qui pro tempore fuerit de redditibus molendinorum pauperibus eleemosynam, videlicet panem caseum, cervisiam et pisa pro salute animarum nostrarum et omnium fidelium defunctorum, et Sanctimonialibus bonam pitanciam singulis annis in anniversariis nostris debet fideliter ministrare. Ne forte quis- quam super his que in his litteris scripta sunt imposterum hesitaverit aut donaciones nostras vel beneficia nobis et nostre felicis recordacio- nis Conthorali impedierit, quia sigillum autenticum nostrum habere minime potuimus, secreto nostro sigillo hanc litteram dedimus robo- ratam. Dat. an. Dni millesimo cccxiitt. in vigilia B. Georgii martyris. (EX Mosknx T. 11. Urkunden Buch des Closters Helpede Exx. 1343. 53 5 724 DOCUMENTA. NOVISSERIA TRANSACTIO&N HELPEDR FAcrA. In nomine Domini Amen. Ad notitiam omnium quorum interest aut intererit, Nos Lukardis Dei gratia Abbatissa, Joſiannes Prepositus totus- que conventus Sanctimonialium monasterii in Helpede, volumus per- venire quod datis nobis in precium XXIII. sexagenis cum dimidio grossorum Pragensium ab honorabili Dna abbatissa et Conventu in Gerberstede cœnobii, vendidimus eis et ipsi monasterio in Gerberstede multis deliberationibus et tractatibus prehabitis, uns nimi consensu, duos mansos cum dimidio sitos in campis et duas curias in villa Neustede..... Testes vero sunt honorabiles viri dnus Heydenricus et dnus Johiannes in cella monasteriorum Prepositi; Henmannus sacerdos, confrater noster et alii quamplures fidei digni.. Datum Helpede anno Dni MCCCXLVI, in die B. Augustini confessoris. 8 (Allgemeine Archiv. 1836. p. 154 von Ledebur.) VI. COMMENDATIO LInRI SaNCTE GERTRUDIS JoxT& CoDicEM BIBLIOTHECÆ CÆSAREE VINDOBONENSIS. Anno Dni MCCLXXXX divina exuberante gratia libellus iste initium habuit. Qui postmodum procurantibus Prelatis monasterii examinatus et comprobatus est a nominatis theologis Fratribus ordinis Predicato-— rum atque Minorum. Et primo perlectus et approbatus a litterato viro, scilicet Fratre H. dicto de Mulliusen, viro utique pleno Spiritu Sto; et etiam a Fratre H. de Wernigerode, cum ipse staret in domo Hallensi. Hinc comprobatus est a Fratre dicto de Burch, qui circa annum Dni MCCC. lector existens Fratrum Minorum in domo Halberstadii valde nominatus fuit tam in eminenti litteratura quam etiam in spirituali privilegio spiritualis unctionis. Deinde subtilius est examinatus àa Fre Nicolao leciore de Hildesheim, qui circa annum Dni MCCC. primum fuit Prior in Halberstadt. Et Fer quoque Theodoricus dictus de Apol- dia sæpius cum ea colloquium habens, sermones et sensum illius per omnia approbavit. Dominus etiam Gottſfridas, dictus Rex et magister satis probatus, ac verbis istius personæ tanto divinæ voluntatis zelo succensuũs est quod deinceps totam vitam suam devotione mira et desiderio ad Dominum feliciter consummavit. Similiter Fer Hermannus dictus de Loweia lector ordinis Fum Predicatorum in Lipxia? et alii quamplures ejusdem ordinis fide digni, audientes verba ipsius optimum characteribus distinximus. DbocumRENTA. 725 et jpsi testimonium ex parte Dei eidem perhibuerunt. Quidam alter perlecto et diligentius examinato libro isto sic subscripsit: Ego in vera veritate divinæ lucis fateor quod nullus veraciter Spiritum Sanc- tum Dei habens ausu temerario permittitur his scriptis ullo modo rebellare: imo ego per veritatis spiritum unici amatoris humani ge- neris confortatus obligo me pro his usque ad mortem contra quemli- bet certaturum. Trutta est nomen istius libri. VII. INVENTUS EST QulpauM VETUSTUS CopEXJ IN QUODAM MONASTERIO PROPE STIRIAN SiTo, Ið οOO HC PRRFATIUNcULA PRRMuITTITUR REVELATIONI- BUS S. MECIHTIVDIS ET S. GERTRUDIS. Binæ hæ beatæ virgines, Meclitildis cujus pater dives Baro fuit do- minii de Hackenborn, et Gertrudis, de quibus hic liber loquitur, in Etate juvenili Deo et beatæ Matri tuæ(lege suæ) Mariæ in hostiam et oblationem vivam oblatæ sunt in monasterio Helpede, quod medio milliari ab oppido Eislebio, comitatus Mansfeldensis, diocesis Hal- berstaten. situm, et per eosdem comites Mansfeldenses fundatum est. In quo cum aliis Deo sacratis virginibus tam admirabilem, sanctam et contemplativam vitam duxerunt, ut de tam copiosa Dei gratia illis infusa tota patria miraretur. Unde quisquis hunc librum legerit, modo ipse voluerit, magnam vitæ suæ emendationem inde trahere poterit, Deoque suam animam placentem facere. Porro monasterium istud, quod lingua saxonica Helpede[nostra vero lingua Helffede] dicitur, in quo Deus per electas suas dilectrices] sæpius mira operari dignatus est, succedente tempore ſtandem sicut jibi scriptum est] anno Domini Meccxlij in bello, quod Duces Brunswicenses cum Comitibus Mansfelden. gesserunt, permittente Deo misere subversum et incinera- tum est. Et quamquam aliqui sacratas virgines tunc in eo repertas in honore et corpore suo violare tentaverint, adeo tamen mirabiliter a Deo[in hac necessitate] protectæ sunt, ut nemo hostium, sicut ipsimet posteà confessi sunt, eas quiverit attingere. Et hac de causa ipsum monasterium per memoratos Comites Mansfelden. in suburbium oppidi Eislebien. translatum est, in quo ſad hoc usque tempus, Deo gratias] multæ religiosæ virgines Deo devote serviunt. Ita pleræque editiones libri Gertrudiani juæta Lansyergium factæ, et quædam Mechtildiani. Insuper fr. Maxcus dE WEIpa, qui LisRun SPECIALIis CRATIÆA teutonice redditum, Lipsiè, anno 1503, typis man- davit, eamdem Præfatiunculam eæ emendat iori codice Iibro sue prœ- Ræit. Quædam verba eæ ipso translataà et uncis inclusa textui Lans- pergiano supra inseruimus; ea vero quæ in teutonico desunt, italiois 633 DoCUMENTA. VIII. CIIRONOLOG. 4 CcoNVENTUS HELFTENSIs MONIALIUu O. S. B. 4 CLausrRI MANSFEEI. DICA FUNDATION&E USCE AD CENORBIH NOoVI-HEUFETENSIS ix su- BURB:O ISLEBII INSTAURATIONEA. 5 Anno 1229. Burchardus I. Co nes de Mansfeld cum uxore Elisabeth ac filiabus Gertrude et Sophia in castro suo Mansfel- densi claustrum monialium in honorem B. Mariæ V. erigit et dotat. Fer. V. post Pascha. Inchoantur ædificia. Die XXIX junii. Chunegundis Abbatissa cum septem Monialibus e cœnobio S. Jacobi Halberstadtensi in novam do- mum introducitur. Die XIII. Decembris. Comes Burchardus pius fundator moritur. Anno 1230. Confirmatur ab hæredibus Burchardi fundatio claustri, additis quibusdam donationibus. — 1232. Gertrudis de Hackeborn nascitur.— — 1234. De castro Mansfeldensi transfertur conventus in Ro- dardsdorf. — 1242. Mechtildis de Hackeborn nascitur. — 1249. Mechtildis de Hackeborn in claustro Rodardsdorf, ubi soror sua Gertrudis jam ſuerat ingressa, recipitur. — 1251. Moritur Chunegundis prima Abbatissa; cui subrogatur 8 Gertrudis de Hackeborn, soror sanctæ Mechtildis. — 1253. De gremio monasterii Rodardsdorf sorores duodecim desumuntur ut novus erigatur conventus in Heders- leben. 6 jan. 1256. Sancta Gertrudis nascitur. Anno 1258. Albertus et Ludovicus de Hackeborn, fratres Gertrudis Abbatissæ quoddam prædium in Helfta concedunt monialibus de Rodardsdorf. Eodem anno. De loco Rodardsdorf transfertur conventus in Helftam. — 1261. Sancta Gertrudis quinquennis Helftæ claustrum ingre- ditur. — 1262. Datur a conventu Helftensi cautio Sororibus in Heders— leben antea missis. — 1265. Burchardus de Querfurt, gener fundatoris, erigit in Helfta capellam in honorem SS. Joannis Baptistæ et Joannis Evangelistæ, ubi familia sua sepeliretur. Circa 1268. Soror Mechtildis, cujus est liber Luæ divinitatis, apud Helftenses jam senior recipitur. 27 jan. 1281. Prima sancte Gertrudis revelatio a Deo facta. 1284 in Paras- Gebhardus de Mansfeld, frater Sophiæ postea abbatissæ, ceve. graves injurias infert monasterio, propter quas ex- communicatur. bocuuENTA. 727 Fer. V. in Cœ- Sancta Gertrudis revelationes suas scribere incipit a na Dni. 1289. capite primo ad quintum libri secundi. Mense Octob. Sancta Gertrudis scriptum resumit, sicque conficitur pars illa revelationum quam ipsa exaravit. Circa 1290. Soror Mechtildis ex hac vita decedit. — 1291. Abbatissa Gertrudis paralysi correpta decumbit, et aliquanto ante Quadragesimam ad cœlestem patriam transit. Beatæ Mechtildi Abbatissa in gloria apparens sororem consolatur. Felicitatem in cœlis ejusdem de- functæ sanctæ Gertrudi Deus quoque manifestat. Instituitur Sophia de Mansfeld, tertia Abbatissa. 1292. Maio Sancta Gertrudis Dei revelatione cognoscit electum loco ineunte. Rodolphi I. Adolphum imperatorem, cujus etiam necem prænuntiat. — 1291. Helfte monasterio imminet grave periculum ex exercitu Alberti Nothi, quod SS. Gertrudis, Mechtildisque de- precantur. 1298. 19. nov. fer. IV. post Sancta Mechtildis ad cœlum vocatur. Dominicam Si iniquitates. Anno 1301. Absolvitur pars altera libri sancta Gertrudis; nec multo post ipsa migrat ad Sponsum. — 1342. Helftense monasterium direptioneet incendio per manum Alberti Brunswicensi episcopi Halberstadtensis intrusi vastatur. — 1346. Helftensi domo relicta, Conventus transfertur ad Isle- bium in suburbio per Burchardum VIII. de Mansfeld, Luitgardis Abbatissæ patrem. IX. SERIES ABBATISSARUM MONASTERII HELFTENSIS IN QUO FLORUERUNT SS. GERTRUDIS AC MEChriLpis, NECNON SOROR MECHTILDIS. I. Kunegundis Halberstatensis 1229— 1251. II. Gertrudis de Hackeborn 1251—1291. III. Sophia I. de Mansfeld 1291—1303. IV. Jutta J. Halberstatensis 1303—1310? V. Sophia II. de Friedburg 13101—1337. VI. Lutgardis I. de Mansfeld 1337-1347. VII. Lutgardis? II. de Querfurt 1347. VIII. Oda de Hamersleben 13482- 1351. IX. Jutta II. de Stolberg 1351—1383. X. Mechtildis I. de Querfurt 1383-1409. 728 DOcνNHfA. XI. Sophia III. de Stolberg 1400-1459? XII. Mechtildis II. de Mansfeld 1459— 146. XIII. Margarita 146.— 1474? XIV. Catherina de Wartzdorff 14962- 1527. Nora. Forsitan sunt duæ Sophiæ ante Juttam una filia Hermanni de Mansfeld, altera, Burchardi, ac unica Lutgafdis; item duæ Sophiæ de Stolberg 15 anno 1409. ad 1459. Post Margaritam aliqua potest etiam inseri abbatissa. Illæ sunt quas reperire nobis licuit Abbatissæ hujus celeberrimi Monasterii Helftensis. 091 PR. EE NTICUNCULA REVELXTIONiInUSs sSoRORIS MECHTILDIS iNð cobicE EINSIEDELNFNSI INSCRIPTA. Von Offenbarungen einer liebhabenden Seel. Anno Domini MCCL. fere per años XV. liber jiste fuit teutonice cui- dam begine, quæ fuit virgo sancta corpore et spiritu, per gratiam a Domino inspiratus, quæ in humili simplicitate, in exulari paupertate, in oppresso contẽptu, in cœlesti contemplatione, ut in scriptura jsta patet, plus quam XL. anos Domino devotissime servivit, sequens per- fecte vestigia fratrum ordinis predicatorum, de die in diem semper proficiens, semper melior se fiebat. Conscriptus autem à fratre quo- dam predicti ordinis et continet multa bona, prout in titulis prenota- tur. 5 Prifitste neSeiossV.lib, is et ig e; KMlib2689e 55 Rrishsehhes 5 V. Defdémina néstraeßtseszn De IX. ordinibus angelorum: I.., 6.; 11 Iieeesp De prerogativa quorundam sanctorum: III.., 20, 21. ct 23. 15 De malitia de nonum: IV.., 17..; II.., 24. c.; V.., 29..; V.., De hominis dignitate: I.., 44..; V. I, Ig. c. De raptu et separatione anime a carne: I.., 2. c. De descriptione cœli: III. I. ,1. e. De descri ptione inferni: III.., 21 De multiplici purgatorio: II.., 7 Cc ʒ IIl.., 15.et 16. C; XIV. I. 154c. De multis Virtütibus et Vitiis: II. 1, 22, 25. E,; III..57. et 14..; IV.., 4. c. et de caritate maxime: III.., 13. c. De predicatoribus in fine mundi tempore antichristi: IV.., 27..; et de multis inauditis quæ intelliges, si cum credulitate, humilitate et devotione novies perlegeris librũ istu. Hic est prophetia de preterito, presenti et futuro. Hic est etiam dis- tinctio trium personarum: VI., 26. c. (enbarungen den Schmesten Mechitild von Magdeburg, von P. Gall Morel. Regen sburg 18699) 0 2 23. C. DOCUMENTA. XI. 1e sßLLABus PERSONARUH cοπν Aiο,]u½ SANcHrrATis xorA pAssSiu Apο-‚ scnirroRE OccunRRNTiuν, Ouinus NoMH FUr GERTRIIDIS àur QUODDAM sMILE. Gertrudis nomen attributum est nonnullis e sociabus S. Ursulæ: sex enim, præter Gebertrudem in veteri litania monasterii Ewick in- sertam, numerantur ex Crombach, Vita et mart. S. Ursulæ, in Boll. t. IX. Oct. F. 263. Gertrudis, vel Gontrudis de Hagnevilla in Diœcesi Tullensi, post ann. 362. Boll. t. VIII. Oct. f. 273. Gertrudis de Hamatico, in Flandria vidua, ann. 649.— Boll. t. J. Febr. f. 295.— Lud. Schonleben. Annus sanctus Habspurgo-Aus- triacus, p. 763. Gertrudis vel Geretrudis, Fossensis, ann. 640 Menard. Mart. O. S. B. F. 900. Gertrudis Nivigellensis. ann. 664. Act. SS. O. S. B. 1I. S. F. 46.— Boll. t. II. Mart. F. 59 2 eit t. X. Oct. F. SS9. Gertrudis de Valduleto in Lotharingia. VII. S. Boll. t. VIIMaii. f. 5 14. Gertrudis vel Gebetrudis vel Tetta, Habendensis in Vosago, post ann. 670. Act. SS. O. S. B. II Ss. F. 603. et 604. Gibitruda, in Faræ-monasterio. VII. s. De Heredia, Vidas de Santos. t. J. F. 423. Ant. de Vepes. Chron. O. S. B. t. 2. F. 68. Gertrudis, abb. de Marchiana et de Hamatico. VII. Boll. t. III. maii. F 10. Gertrudis de Blangiaco in Flandria; post ann. 725. Act. SS. O. S. B. e e ene, Gertrudis, seu Tetta, Angliæ regis filia, monial. in Winbrun. ann. 740. Surius. t. V. 28. Sept fol. 434.— Monast. angl. t. II. F. 85. Gertrudis, Carleburgensis in Franconia; VIII. S. Act. SS. O. S. B. I. s. part. I. f. 718.— Boll. t. L. Mart. F. 607. Gibitrudis, abb. S. Quintini apud Trecas. VII. s. Act. SS. O. S. B. 14.S. F. 985. Gertrudis Zwifaltensis in Polonia. Ann. 1160.. Bucelin Ménol. An- nales mon. Zwifalt. F. 96. Gertrudis, vel Genetrudis, ex ms. Aquisgran. Greven, auct. martyr. Uscuardi. 1. Apr. Gertrudis de Spanheim, reclusa xxu. s. Gertrudis de Monte Salvatoris in Germania. Circ. ann. 1229. Annus Cisterc. t. L. J. 163. Gertrudis de Rheinfelden cum aliis ejusdem nominis in monasterio Sub-Tilia Colmariensi in Alsatia. XIII. s. Per. Biblioth. ascet. t. VIII. c. XXI. Gertrudis de Jesu. Calendarium Ord. Prædicatorum. Gertrudis de S. Dominico. 7³3⁰ DOocUMExTA. Gertrudis de Warburch, in Wesphalia. Boll. t. I. Jun. F. 219. Gertrudis de Trebiniaco, in Silesia, filia S. Hedwigis, ann, 1273. Act. SS. O. S. B. II. S. F. 462.— Henriquer, Menol. cisterc. F.§6. Gertrudis de Altenberg, filia S. Elisabeth Thuring. ann. 1297. Boll. t. II. Aug. f. 142. Gertrudis, Abbatissa in Helfta, ann. 1291. de qua in Revelationibus SS. Gertrudis et Mechtildis. Gertrudis, virgo, de qua pariter in Legatus, lib. V. c. 3. ö GxRTRUDIS MacvA, Helftensis in Saxonia, post an. 1301. Gertrudis de Volmstein, in Westphalia. xivx. s. Boll. t. II. Febr. J. SOA. Gertrudis, vel Gheertrudis, vel Truyt, de Oosten beghina in Delft, in Batavia. ann. 1358. Boll. t J. Jan. f. 348. Gertrudis, item beghina in Delf. xiv. s. Boll. t. I. Jan. F. 353. Gertrudis de Biloca, prope Gandavum, ann. 1400. Boll. t. V. Aug. F. 649. Gertrudis Ortenbergica, in Suevia. ann. 1435. Ord. S. Francisci Boll. t. III. Febr. f. 360. Gertrudis de Dresum, Ord. Præmonstr. xis. G. Lienliart. Ephem. hagiol. F. 352. Gertrudis, comitissa Clivensis. Ord. Præmonst. G. Lienliart. Epni. hag. F. I19. Gertrudis, Mauriacensis. Ord. Præmonst. G. Lienhart. Eph. hiag. F.§6. Gertrudis de Roggenburg, in Suævia, Ord. Præmonst. G. Lienhart. Ephͤ. hiag. F. 151. Gertrudis, martyr in Anglia. Boll. t. II. Aug. J. 326. Gertrudis de Furtenburg. Ord. S. Francisci. ann. 1653. Gertrudis Salisburgensis, ann. 1673. Ziegelbauer. t. II. J. 212. Gertrudis Sieciecha, Ord. S. Basilii. ann. 1841. 20 SypLLABUS PERSONARUM CUπi ALIOUA SANcTIrATis xorXA pASsSR AFUο Scäip TORES OccuRRENT1Un, Cuisus NONν Hννν MECCHTILDIS, àur QUODDANM SINAILE. Mechtildis, vel Mathildis nomen quinque e sociabus S. Ursulæ ex Crombach attributum est. Boll. t. IX. oct. f. 264. Mechtildis, vei Manechildis, filia Sigmari, vun. s. Boll. t. V. Oct. Mechtildis de Ringelehin post ann. 930. Iepes. Chiron. O. S. B. t. IV. F0l 6r Mechtildis vel Mathildis, in Quedlimburg. uxor Henrici Aucupis. ann. 968. Act. O. S. B. v. S. t. 7. F. 347. Mechtildis item Quedlimburg circa ann. 998. Boll. t. IL. mart. F. SA2. DocuuExTA. 73¹ Mathildis it. Quedlimburg. ann. 1007. Boll. t. I. Febr. f. 764.— Act. SS. O. S. B. vi. S. t. S. f. 202.— Albert Krantz lib. LI. Sa- koniæ c. 12. Mathildis, apud Brunonisvillare, prope Coloniam. ann. 1025. Boll. t. V. maii. 2 ꝙ F. 48. Mathildis comitissa de Tuscia, circa 1090. Boll. t. I. Jul. f. 400. Mathildis, ord. Præmonstr. xi. s. Hugo, Vita S. Norb. lib. I. n. 18. Mathildis Ambian. Ord. Præmonstr. Lienhart. Eph. hiagi. f. 367. Mechtildis, filia S. Margaritæ de Scotia. ann. 1118. Boll. t. II. apr. F. 722 et t. I. maii f. 4. Mathildis, Fontis Ebraldensis. ann. 1150. Boll. t. VI. maii. f. 3. Mechtildis de Spanheim, ann. 1154. Boll. t. III. Febr. F. 626. Mechtildis de Fussenich in Wesphalia. ann. 1207. Boll. t. III. Febr. J. 485. et II. mart. F. 342. Mechtildis de Fusciniaco in Theorascia circa ann. 1217. Boll. t. I. apr. F. 65. t. II. apr. F..16. t. I. mai. f. 434. Mechtildis et alis ejusdem nominis in Unterlinden Colmariensi. Perz. Bibl. ascet. t. S. Mathildis de Bierbeke. ann. 1272. Gall. chirist. t. V. f. 66. Mechtildis de Diezzen. ann. 1272. Boll. t. VII. maĩ. f. 442. Mechtildis, virgo, in Helfia, auctor libri Luæ Divinitatis circa an. 1290. Mechritpis de Hackeborn, Cantricis, de Helfta, in Saxonia. Mechtildis de Stanz in Helvetia, xv. s. Boll. t. VII. maii. f. 234. Mechtildis de SS. Sacramento, ann. 1698. ExPLICIr. PRRÆFATIO. PROLoOoGuUs. LIBER SpPECIXLISs GRATIE. PARS PRIMA. Carur PREVU. De nativitate hujus virginis, item de voca- tione et præclaris dotibuniuiunuMuVK II. III. IV. VI. VII. VIII. IX. De Annuntiatione B. Mariæ Virginis et de Corde Domini et laude ejus De evangelio Missus est et de B. J Qualiter beata Virgo salutetur. De quadruplici voce Dei. Cur facies Domini soli comparatur. In vigilia nativitatis Domini. De Christi nativitate mellifluain Item de nativitate et amore. 5 3 De quatuor pulsibus Cordis Christi. Item de Christi nativitate 8 De Sancto Joanne apostolo et Duodecim privilegia beati Joannis Item de sancto Joanne 30 Qualiter pro Congsegatione 1 et de Spiri⸗ tuali circumcisione. 3 De quinque januis et de 54 Qualiter Christus defectus animæ supplet. Quod Christus iram Patris mitigavitt. Kliud Defarboereeee 1˙1 12 13 14 16 18 20 21 23 24 24 26 29 29 30 7³3⁴4 XI. XII. XIII. XIV. XV. XVI. XVII. XVIII. XIX. XX. XXI XXII. XXIII. XXIV. XXV. XXVI. INDEX. De veneratione imaginis Christi, et de ejus con- NiViS. DSStrina De quatuor radiis faciei Domini De sancta Agnete, et quod Sancti omnia bona sibi devotis dare possunt in proprian De purificatione B. Virginis et de sancta Anna De monte et septem gradibus et fontibus, et de Ne ee De monte virtutum et de Sanctis in eo visis.. Qualiter Domino anima ministreti.. De quinque modis Deum laudandi. De nomine Domini et de ejus vulneribus sacris. DedesidelieBimn. Deanbere erubeis De Passione Domini nostri Jesu Christi.. Iteinde ESssiene Deminiiiiiii Qualiter homo memoriam Christi Passionis cele- bret omni sexta feria per annumnmn Quid Deo maxime in homine complaceat. De Christi resurrectione et ejus glorificatione. D IE e Dedomeeerdißtß Quod Dominus Congregationi ministrabat. Laus et oratio de quinque gaudiis Domini, quod habuit in sua gloriosa resurrectione. De glorificata humanitate Christi in resurrec- tionbesßsßßtß. Qualiter Deus cum anima maneat, et de convi- o Demnin DediszeestsRasebss Qualiter Deus Pater Filium suum ascendentem Süscepit ⸗· Qualiter Deus operum Redemptionis moneatur. De fletu Domini et lacrymis amoriss. De triplici operatione Spiritus Sancti in Apos- tolis et in qualibet anima desiderante. De vinea Domini, scilicet anima justi. ee Item de amore, qualiter homo cor suum offerat. De fonte vivo qui Deus est, et de gaudio animæ. De vulneribus sanctæ Mariæ Magdalene. Quod B. Maria Magdalena se invocantibus pœ- nitenũam valet impetrare.. De veneranda Assumptione Beatæ Mariæ Virginis. Qualiter Maria Virgo sit assumpfta. In his quinque communicans se exerceat.. 2 31 33 33 XXVII. XXVIII. XXIX. XX. XXXI. XXXII. XXXIII. XXXIV. XXXV. XXXVI. XXXVII. XXXVIII. XXXIX. XL. XVI. XIII. XLIII. XLIV. XLV. XLVI. XLVII. Carur lI. III. W. VI. VI. VIII. INDEX. De processione et missa quam Dominus celebra- vit. 5 f De sancto Bernardo 8 De Nativitate gloriosæ Mariæ Virsinis De Angelis, et qualiter homines socientur Eent De festo Omnium Sanctorum, et qualiter Christus omnes animæ defectus SüpPIEt De aureola Virginum. Qualiter Deus 10 dari in Sanctis. De sancta Catharina et 5675 De minimo Sancto et de bonitate Dei. De sancto Bartholomæo. 339 8 Qualiter Deus in Sanctis Wuidst 0 De festo Dedicationis ecclesik. INCIPIT TRACTATUS DE BEATA viIRCINE. De Beata Virgine et de septem pedissequis ejus. Qualiter homo veram sanctitatem obtineat. De coronis beatæ Virginiss 5 De radiis de corde beatæ Mariæ Virginis bectean⸗ tibus. 5 Angeli animam ad E W115 De gaudiis beatæ Virginis Mariæ. Quod beata Virgo Maria non potest dulcius? Sa- lutari quam per Ave Maria. De quinque Ave Maria ante communionem 3 Sns- De fidelitate Sloriose t⸗ Virginis Qualiter beata Virgocum omni creatura salutetur. Item de Salutatione Virginis. De tribus Ave Marià dicendis. PARS SECUNDA. Qualiter Deus animam invitat. De vinea Domini quæ est Ecclesia, et de 1 61705 plici oratione. 8 8 Qualiter Deus ad animam venit. De amplexu Domini. Dominus illam juvat ad Aee Dominus suaviter illam excitat.. De cursu et labore Domini. De osculo Domini. 8 933 Qualiter ei Dominus apparuit. Quod Dominum in specie diaconi vidit. 95⁵ 97 102 104 108 110 111 112 113 115 118 120 122 123 124 125 126 127 128 129 131 133 135 137 140 140 141 141¹ 142 143 143 736 XI. XII. FAI XIV. XV. XVI. XVII. XVIII. XIX. XX. XXI. XXII. XXIII. XXIV. XXV. XXVI. XXVII. XXVIII. XXIX. XXX. XXXI. XXXII. XXXIII. XXXIV. XXXV. XXXVI. XXVXVII. XXXVIII. XXXX. XL. XLI. XLII. XIIII. INDEx. De flagello Domini. 9 8 Quod in sua tentatione fuit consolata. Qualiter Deus animam in mœrore sustentat. De desiderio quod habuit ad confessionem. Quod amor omnia ejus neglecta Supplevit. Quod ei Dominus amorem in matrem donavit. Qualiter unum cum Dilecto est effecta. Quod Deus animam suis virtutibus decoravit. Quod eam Dominus in se ipso Sepelivit in die Pa- rasceves.... Qualiter Christus pro ea laudes Deo Patri per- solvit. Quod Cor Domini in similitudine lampadis sibi visum est. I De rubo et virga justitiæ et de x choris Ange- lorum. 33 De coquina Domini.„„ Quod anima in Corde Domini nidificat. De Cruce et serica veste Domini. De multiplici ejus pœna. Quod ei Dominus de seipso vestimentum facere repromisit. e Quomodo omnibus Sanctis de fonte misericordiæ BOPEFHHHlo Iterum de fonte misericordiæ. De confessione. Qualiter Dominus eum sanavit. De multiplici ejus pœna. 3 8 De amplexu Domini et de Corde Domini. Qualiter homo cor suum Deo prœponit ad inha- bitandum. R Qualiter Deus animæ sensus suos donat ut eis utatur. Qualiter Deus animam ad se vocavit, et de amo- II(.. Qualiter homo pœnas suas committit Deo. Quæ sint veræ et puræ virgines. De arrhis virginum. Quod Christus cum pœnis animæ se vestit. Qualiter Deus in anima Oerätuß Quod omnia beneficia sibi facta Christus sibi reputabat. n De throno Dei et de novem choris Angelorum.. De nomine et utilitate hujus libri. 145 145 146 147 149 149 191 153 155 161 165 166 168 174 179 180 183 185 186 187 188 188 190 192 Capur 15 III. IV. V. VI. VII. VIII. XI. 8 XII. XIII. XIV. XV. XVI. XVII. XVIII. XIX. XX. XXI. XXII. XXIII. XXIV. XXV. XXVI. XXVII. 1— XXVIII. 8I68 88 88J5 PARS TERTIA. De annulo septem lapidibus pretiosis insignito. De rosa quæ de Corde Domini exivit, per quam e eee De quinque verbis laudis divine.. Quod tribus modis Dominus debet laudari. 3 De tribus qus debet homo revolvere mente. Qualiter Christus debeat laudari in singulis Iemnrissüisß Confessio Deo facienda post confessionem ad sa- Seactert Qualiter homo omnes creaturas ad Dei laudem ifleitetet Qualiter homo Cor Dei salutet. 07 0 8 De salutatione Domini et ejus consolatione. 5 5 Quod Deo bona opera sapiunt, licet homini non. Qualiter homo cor suum ad Deum elevet. 6. Quod optimum est gratia infusa frui.. De tribus dispositionibus cordis humani Triplex instructio bona et utilis. Qualiter homo Christi conversationem sibi usur- peeFFFTVVUoVoA:ĩ⸗⸗ Qualiter Christi membra nobis velut Specula lu- Ceiittt 2 Qualiter homo secundum placitum Dei vivat.. Qualiter homo Cor Dei salutet et cor suum Deo Ofeztt Quid homo pro negligentiis suis offerat. Quod bonum sit Misse interesse. 55 Qualiter homo torporem depellat et somnum. Qualiter homo faciem animæ suæ contempletur. Qualiter homo se ad sanctam communionem præ- Earer ßp Quali desiderio ad communionem Seecedadtt De septem gemmis pretiosis. 930 Qualiter homo ad communionem SeSda... De triplici unguento animm.—3. Quam bonum sit sæpius communicare. Qualiter cor hominis Cor Dei sit Unitir De scrinio tripartito cor hominis significante. De septem Horis canonicis.. De tribus quibus homo inter Horas intendat. 0 Qualiter homo Horas suis inchoet, et quid sit mi- nimümſſboenüum Quomodo homo negligentias suas suppleat. 197 199 199 201 204 205 206 207 208 209 210 210 211 738 XXXIII. XXXIV. XXXV. XXXVI. XXXV.I XXXVIII. XX* R. XLI. XLII. XIIII. XLIV. XLV. XLVI. XLVII. XLVIII. XLIX. L. LI. LII. Capur 1. II. III. IV. VI. VII. VIII. IX. XI. XII. XIII. INDRX. Qualiter homo fidem suam Deo recommendet. De quinque suspiriis in homo obdor- Wist 53 3 Quomodo Chistus 5 surgit. Qualiter Christus ardorem Cordis sui in anima refrigeravit. Quod homines 5 Dei Se De veste nuptiali. 3 5 In quo anima Domino veleat Quod Deus cor nostrum desiderat. 0 Qualiter homo memoriam suam exerccat. Quod Deum in omnibus factis suis consuluit. Quidquid tibi displicet in Deo vincas. 8 Quomodo Deum in quinque sensibus tuis quæ- zaFCCC( De obedientia et timore et susceptione laboris ministrantium. De Christi desiderio De quadruplici oratione. Quid sit maximum bonum 054 9 50 doaen facere cum corpore suo. 6 De nobilitate et animæ, et de cor- 55 De horto et Qualiter homo se ante confessionem De castitate gloriose Mariæ Virginis. PARS QUARTA. IN QUA 46ITUR DE HoxiNiBUs, PRIMxUM IN GENERALIU, POSTEA IN SPECIALI. De collatione Domini; qualiter Sancti et Congre- gatio de Corde Domini biberunt., De candida veste et corona regnni. Qualiter virtutes in corona Domini lucent. Qualiter visa est accedere ad commu- nionem. Quid maxime in 5 promoveat. Quid hominem in Religione conservet. De tribus Deo valde acceptiss. Qualiter Sancti pro Congregatione Quod felicissimi sunt qui ad hoc vivunt quod Deo servire possunt. Quod Deus ejus precibus piuviam Eit Quod Deus ejus meritis Claustro pepercit. Quod Dominus pacem reddidit propter eam. Qualiter eam Deus vocavitt. 257 259 260 261 261 262 263 266 XIV. XV. XVI. XVII. XVIII. XIX. XX. XXI. XXII. XXIII. XXIV. XXV. XXVI. XXVII. XXVIII. XXIX. XXX. XXXI. XXXII. XXXIII. XXXIV. XXXV. XXXVI. XXXVII. XXXVIII. XXXIX. XL. XLI. XLII. XLIII. XLIV. XLV. XLVI. XLVII. XLVIII. XLIX. LI. LII. 1404 1 0 RRRDrr INDEX. Qualiter abbatissa eligatunmunmn. Qualiter homo desponsationem renovet. Qualiter se puellulæ novitiæ habeant. Qualiter Christus profitentes in suos amplexus Süseipitt e De amplexu DPomini. 98 3— Quam utile sit hominem propriam vo- luntatem. 8 De libero arbitrio Quod utile sit homini sensus a noxiis Quam bona sit communis oratio. Qualiter Christus pro homine 6585 Quid homo in tristitia faciat. Qualiter homo sua gravamina Deo committat. Qualiter homo cor suum de omni tribulatione Deo Ser Qualiter anima G117310 et de deciis. Quod quidquid anima desiderat in Corde Dei re- if 6 338 Qualiter negligentiss 5 9 5 Qualiter se Deus cum anima vestit, et de effectu gemituum. 6489 Qualiter homo Endun Dei 1985 0 Qualiter homo se debeat ad Deum tenere. Quod homo tribus modis debet se ad Deum habere, cum est inter homines Qualiter anima debeat Christo sociari. Qualiter Deus opera sua homini communicat. De dulci consolatione omini.. De tribus viis Domini.. 8 5 Qualiter anima ad Domini 1455 8140 De utilitate lacrymarum et commutatione. De quodam tentato per eam liberato. De quodam fratre Ordinis Prædicatorum. De alio fratre Prædicatore. Qualiter pro alio homine oravit. Quod Dominus se api comparat. Qualiter Dominus sibi servientibus servit. Quod Dominus gaudet de pœnitentia peccatoris. Quod Dominus se præbet fideli animæ. Dé quadam persona timuit sœpius commu- nicare De alia quæ Quod homo Deo facit quæ facit 0 0 propter Deum,. Aliud valde l6. 9.6 Quod homo debet Deo dare suos inimicos. Quod Deus voluntatem suscipit pro facto 739 270 27¹ 274 275⁵ 276 277 278 279 280 281 282 283 284 286 287 287 289 290 291 292 303 304 304 305 74⁰ INDEx. LIII. Quod Deus desiderat converti peccatores. 305 LIV. Quod Deus maxime delectatur in corde hominis. 306 LV. Quod Dominus assistit Deo Patri pro peccatori- bluüs:„„ 306 LVI. De quinque millibus quadragentis sexaginta Pa- ter noster 307 LVIIl. Quomodo ei Dominus centum peccatores. 308 LVIII. Quam paratus sit Deus recipere peccatores 309 LIX. De illis quæ scripsit cuidam matronæ seculari. 310 Ad eamdem consolatio bona 80 312 ltem ad eamdem doctrina valde bons⸗ 888 314 LX. De trina Domini interrogationee.. 315 PRRS QUINTA. Carur l. De anima sororis suEEk. 0 317 II. Quod animæ beatorum verba 115 5508 eis Ksumär Deo offerunt.„„ 319 III. De anima sororis Nierttildis 320 IV. De anima piæ Vsentrudis inclusse. 321 V. De anima B. de Bar sanctimonialis 322 VI. De anima quæ evolavit in ulnas beatæ Marie Wirsinißnßß 325 VII. De anima Fratris N. de Ordine Prædicatorum. 329 VIII. De anima Fratris H. de Plawen. 331 IX. De animabus Fratrum Alberti et S. Thomæ Or- dinis Prædicatorumm.. 332 X. De anima Domini B. Fundatoris Claustri 334 De anima Domni C. plebani in Osterhausen. 555 XI. De anima B. Comitis annorum decem et novem. 336 XII. De anima infantulæ nomine E. de Orlamunde. 339 XIII. De anima alterius hominiss. 340 XIV. De futura hominis resurrectione. 341 XV. De anima Domni B. Comitiiswk. 342 XVI. De animabus Salomonis, Samsonis, Origenis et Ran 344 XVII. De animabus liberatis per ejus orationes. 345 xvlll De oratione quæ dicitur Fons vivus. 347 Qualiter pro animabus proticue sit orandum.. 348 XIX. De quinque Pater noster post mortem alicujus R Esen 350 XX. De Inferno et Purgatoriio 351 XXI. De exitu hominis justi a corpore.. 352 EXPLICI＋ DE ANIMABUS. xXII. De veritate hujus libri, videlicet Specialis g7 atiæ. 353 XXIII. Quod qui donum Dei in aliis diligunt simile meritum habebunntt.. 356 XXIV. Qualiter kic liber sit provisuis. 356 INDEX. XXV. Quod opera charitatis hominem ab omni veniali peccato mundant. XXVI. Qualiter homines Deo saire eSunt 285 1355 persona 8 XXVII. De futura resurrectione mortuorum. XXVIII. De redemptione captivorum. XXIX. Qualiter eam Dominus Matri suæ commendavit. XXX. De laudabili conversatione hujus virginis. XXXI. Gratiarum actio pro completione istius libri. XXXII. De tribus pulsibus Cordis Christi in sua morte. PARS SExXTA. Capur I. De vita et morte venerabilis Domnæ Gertrudis Abbatisse. 89 II. Quod duodecim Angeli ei Winistrabant 9( III. Quod Christis seipsum in ea suscepit. IV. De transitu ejus felici. V. De eodem. 3 VI. De hora transitus 0 VII. Qualiter ista beatissima anima est salutata. VIII Qualiter in tricesima visa est. IX. De anniversario ejusdem Domnæ Ie PARS SEPTIMA. Capur I. De extremis sororis Mechtildis, gloriosæ virginis II. De vocatione ipsius a Domino. III. Quod divinitus inungi commonetur. 15 IV. Quod singuli Sanctorum fructum meritorum suo- rum eidem donaverunt quando inungebatur. V. De devota intentione et ferventi pro omnibus desiderio 9 VI. Quod beata Virgo 218 curam ab ea sibi commissam manualiter suscepit. VII. De orationibus ad infirmæ lectum a Sororibus dictis.*20 VIII. Quod Christus animam 00 Pentem inæstima- bili modo salutavit. 8 IX. Quod sancta Trinitas et Sancti animam e FEaünt 330. X. Quod Jesus cum attractione at0 ejus mirabili modo illam animam futuræ gloriæ coaptabat. XI. De evolatione ejus et intra Cor divinum suscep- tione. 9 N XII. De gaudio et Susmente meriti XIII. De modo orandi Deum per 38 me- 7— 3 XIV. Quod utile sit 3 Christi 2 570 et Sanleto⸗ rum pro animabus. 359 383 385 386 388 4⁰7 742 INDkx. XV. Quodd in die transitus sui nulla anima christiana iEinneeir XVI. Quod Laus Dei super omnia est quærenda. XXII. De nomine et utilitate hujus libri, scilicet Spe- S 5 3 XVIII. De securitate exsequias ejus celebrantium. XIX. Quod Dominus suos diligit et corripit. XX. De felici anima B. Comitis fundatoris. XXI. De mirabili affectione Dei erga animam beatæ sororis Mechtildis 53. 5 XXII. Quod hæc anima beatæ 3 V415 füdue⸗ liter similetur. 5—— Oratio per quam finem hie Iber in co- Gie SO RORIS MECHTILDIS. LUX DIVINITATIS FLUENS IN CORDA VERITATIS. AnGENffl PROLOGuS Fratris Henrici lectoris de Ordine Fratrum Præ- disstoruhnfß, De instructione personæ ad inchoandum li- Brüffthhhs De castigatione qua femina sancta Attriditeppuüs süuüm 8 De Sanctis per quos illustratur liber iste. De continentia hujus libri triplici et recusatio- ne hujus operiss De nomine et perpetuitate 805 libri. ILIBER PRMos. DE OMNIUM PRINCIPI0 ET HoiNIS CREATIONRE, ET DE EUS DEM REDEMPTIONE. I. De quinque Deus laudatur. Oblatio pro pecca- issHß Ide jubilo et concentu summæ Trinitatis.. III. De ignis divini ineſſabili virtute et mirabili ef- feere 9 IV. De altitudine majestatis divinæ, et 05568 mo- dis homo conscendat ad 5 V. De consilio divinarum personarum, et de crea- tione omnium rerum a Spiritu Sancto in- choata,. 55„9‚ 9 0 consensu Filii cum 3 8 et Spiritu Sancto super proposito consilio.. 409 410 412 413 414 415 418 42⁰ 447 447 , ieeeeeieeeeeeeieeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee U 8 INDREx. 743 De creatione hominis ad imaginem Dei. 45¹ De sublimatione anime, quam Deus eidem in creatione contulitt. 0 452 De desiderio sanctorum Patrum 8555 5 ie 453 VI. De gloria trium personarum ante Incarnatio- nem Christi, et contemplatione Angelorum. 454 5 De opportunitate Incarnationis Filii Dei. 45⁵ VII. De desiderio Virginis et incarnatione Verbi Dei;: 456 De partu et lacte virginali et involumentis vili- Büs CRrisd ai 457 7 De oblatione magnifica trium duaserun et insi- diis SanE„HHCCoꝰZg 459 13 De liberalitate Virginis du 09275 7 f Fäuperibes eresset 8 46⁰ De velo templi quod Virgo de oblato auro com/- EFII((( 461 33 De insidiis et versutia Satanæ incitantis Pbri 16 sοoss contra Christum. 462 VIII. De veritate sanguinis Christi qui 94 latere ejus post mortem fluxit. 464 IX. De Sanctis qui- cum Christo 5 sur- AE inHttt 464 X. De gloriosa Filii ascensione dum ascenderet ad ͤ 8 RaieH 8 15 465 XI. De octo diebus Christi. 466 XII. De spirituali animæ passione qua Christo con- 1 frnanß 467 XIII. Qualiter fidelis anima Christo 0 155 8.— 468 XIV. De excellentiis anime Domini nostri Jesu CRrii 90 469 10 De responsione Patris super interpellatione 11016585 Riliitßzßg 47¹ XV. De desiderio amantis animna 47¹ 41 De Patre et Filio et 3 8 et 88 ˖ lisß„„ 472 110 De uberibus ibit 4 et 88 Skrisiiiüü 5 473 XVI. Commendatio et Virzints Mattis et 8 Præ- destinatione gloris ejus 6 nasceretur ö ee 474 10 De speciali nobilitate 90 55 Aninmnese,, 475 Qualiter de plenitudine Matris misericordiæ Sancti et peccatores restaurantur universi. 47⁵ Quod ejus beneficio omnes status Ecclesiæ reno- ehtuuiiht 170 74⁴ XVII. XVIII. XIX. II. III. VI. VII. VIII. IX. XI. XII. XIII. XIV. III8 XVI. INDEX. Quod Virgo beata immunis ab omni peccato fuit in hac vita per gratiam non per naturam. De incomparabilibus revelationibuaus De fideli patrocinio miserorum. LIBER SECUNDUS. De Angelis, de laude Creatoris pro collatis sibi Deofdeniß,ßßñ 45 De excellentia angeli et 5 invicem comparata VV De De officio Angelorum et expugnatiope dæmo- numpßßd; TRacrarus DkE sarcris. De missa S. Joannis BARtisz sssses De oflicio missæ et ministris. 9988ʃ5 De oblatione pauperculæ et communione ejus.. De dignitate sancti Joannis Baptiste. De loco mirabili in quo requiescit corpus 8. Jannis EVangeliseesese 8 De sancta Maria Magdalene et festo ejus De virtutibus S. Dominici a Domino commen- datis.. ·· De sanctitate Ordinis Prædicatorum. De Unigenito et aliis filiis adoptivis. De negligentia Prelatorum et peccatis subdi- törum nnnn De benignitate sancti Dominici ad subditos. De sancta Elizabeth et de sanctis Dominico et Franeiss8 89 8 De sancto Petro et te B sim.—988 De sorore Jutta sancta et Lontzuine. 39 De pœnis quas spiritualiter cum ipso et aliis Sanctis pertulit soror Mechtildis. De captivata charitate.. De statu sancte Ecclesiæ polehre Kerg6ssteatd⸗ De jiis quæ muniunt et impugnant Ecclesiam. 0 De secunda et tertia sapientiak. De regno cœlorum. Introductio ad Sponsum DSeSleetessbeen Deſthrongde hhſd Deindumentissageterum De voluntate et amore et lumine Sanctorum.. De choris sanctorum Angelorumnm. De statu et loco non baptizatorum. Demültiplieibuüs pPostistsclitee 477 478 470 489 490 491 402 492 493 40⁴ 495 406 497 499 50⁰0 502 503 503 504 504 506 507 508 508 509 510 —— XVII. XVIII. XIX. XX. XXI. XXII. II. III. IV. V. VI. VII. VIII. IX. XI. XII. XIII. XIV. XV. XVI. II. III. INDEX. INCIPTT TRACTATUS DE SANCTIs NONDUMu cANONIZATIS. De Fratre Henriceoo. De Fratre Alberto 998 De scholare bonod amente factto De Sorore Hildegunde. DeFratre Baldesinds ss De Fratre Henrico lectore qui compilavit istumee LIBER TERTIUS. DedeeandNMasdebürssens!!!!ßß Item de venerabili decano De virtutibus sacerdotum. De communione infirmorum. De oblationibus laĩcorum. De üdsisH 33 De miserabili statu eorum Aui regunt Eecle Sia'wÿ?;ũà ieee De utilitate Deus pie dimittitpeseste hssss De Beguina distorta moribus tandem correpta. De Beguina in apparentia et non existentia. De impugnatione Ordinis Fratrum Prædica- torum. 0 8 Prophetia de 3 65 novæ in ex- tremo venturis De filio 3 primo t⸗ 588 Ordi- nis. De Pakiie statu et 108 l et Sdtentü tiechzisi m tt De adventu Enoch et Elia«. Defgorte Endekßk!ßß 4 De statera in manu Christi. Ingemiscit anima de corporis exst inctione. Alloquitur anima corpus suum resurgendi. LIBER QUARTUS. Excitat amor animam pigram. De colloquio animæ et charitatiiis. De studiosa anima ad Deum suum. Dolet anima quod parcit ei Deus. Consolatio Sponsi ad animam. 8. Confabulatio Sponsi et Sponsæ valde dbleis:. De collatione animæ et corporis. Colloquuntur simul Deus et animaaa De via amantis animmsm. 511 513 514 514 515. 516 521 ον 1 1 e i Oνοn 9 0 0 546 549 ———ꝗ— 74 VII. VIII. IX. XI. XII. XIII. XIV. XV. XVII. XVII. XVIII. XIX. XX. XXI. XXII. XXIII. XXIV. XXV. XXVI. XXVII. XXVIII. XXIX. II. III. IV. VI. INDEX. Qualiter sponsus excitat aniſaemnmn Oratio et gratiarum actio. De intolerabili verbo satutationis Oratio ad Patrem et Filium et Spiritum Sanc- tum. De 55 Misera consolatorem Consolata gratias agit. Afflictio similem facit et o. De præcipuo ascensienis gradu. De gressu animæ ad inferiora. De effectibus salutationis divinæ. 8 De susceptione amantis animæ in 55 8 De cruciatu animæ ab amore Oratio ad charitatem quæ Deus est. De excellentia charitatis De officio charitatis. 38 De insanabili vulnere ο Y De aſſectibus et effectibus charitatiss De duabus sponsis Christi et diaboli. De septemplici amore. De ignobilitate mentis. De ascensu et descensu montis Dei.. De multiplici humi litate et charitate. eee De labore corporali. 8 De tribus locis allocutionis Givine 9 De respectu speculi divini et candelabro. Laudat sponsus et humiliatur anima. Invitatio ad amorem. 9 38 De pulch ritudine amantis animæ. 8 De familia animæ et ministris ejus Explicatio quorumdam verborum. De incognoscibilitate Dei et de creatura. De septem Horis canonicis quas infirma dicebat. Fastidit anima amans omnem creaturam. De Capitulo spirituali et peregrino qui apparuit i····.·····(. De peccato et regnuooooſ.. LIBER QUINTUS. De animali quo moraliter anima designatur. De fuga sensibilium cogitationum. De bonitate Religionis et quorumdam Religicsb- rum pravitat De virtute orationis. 6 880 De bono labore. De septem Fürtutibus De spirituali paupertate utili. De insidiis; de inimicis. 549 552 552 553 554 555˙ 556 557 557 558 558 559 559 56⁰ 562 563 563 364 565 566 567 568 569 57⁰ 57¹ 57¹ 572 575 577 579 580 580 581 585 586 587 588 590 592 594 596 597 VII. VIII. IX. XI. XII. XIII. XIV. XV. XVI. XVII. XVIII. XIX. XX. XXI. II. III. IV. VI. VII. VIII. IX. XI. XII. XIII. XIV. INDEX. De perieule Prslsterummmm Deſthospitibuss De oratione De via mirabili 2 R De tribus quæ hominem it8 ad bene am- bulandum 8 0 Qualiter homo se 8 3686 in bsradi. De impedimentis Religionis. 5988 De carnali sapientia Religiosorum. De usu gratiæ. Qualiter homo Christo et Sanctis ejus se confor- mat...8. 3 De utilitate tribulationis. Quomodo Deus consolatur. De raritate veræ Virginis 838 De reverentia communionis corporis Christi. g De fortitudine Dei et infirmitate hominis.. De utilitate bonæ voluntatis. De veritate et falsitate virtutum et vitiorum. De duplici paupertate et falsitate. De hypocrisi fallente 98885 Quomodo vitia solent dissipare e DE Walitigetrpesste Qualiter homo negligenter de vitio in vitium la- bitur. LIBER SEXTVUsS. De civitate infernali et fundamento et construc- toribuüss 8 De locis inferni et iabteribus ejus. De cruciatibus singulorum vitiorum. Nulla prosunt damnatis remediia Status damnatorum post judicium, Deſgürgatoriod hhassgeess De compassione purgatorum. De multis animabus liberatis a pœna. De purgatorio et pœnis clericorum. De leni statu animæ boni sacerdotis. De valde gravi purgatorio cujusdam Religiosi. De purgatorio cujusdam Beguinæ quæ erat pro- prii sensus. De purgatorio cujusdam Shöterie interteetl. De statu Sanctorum. 3 5 Qualiter electi et reprobi in 945 in Porzaorio et in inferno comparent. 8 De immensa et ineſſabili Nan 93 Oratio devota et gratiarum actio. De querela impotentiæ virium Qualis debeat esse in extremis. 596 598 600 603 603 604 604 605 606 607 609 610 611 612 613 614 615 616 616 617 632 .C0 748 III. IV. VI. VII. Vin. Ix. X. XI. XII. XIII. XIV. XV. XVI. XVII. XVIII. XIX. XX. XXI. XXII. XXIII. XXIV. XXV. XXVI. XXVII. XXVIII. INDEX. Qualiter exultat de morte Soror Mechtildis. Valedicit omnibus creaturiis 0 De turmis occurrentibus animæ egredienti. Qualiter præscriptus liber innotuit. De concordia finis cum principio hujus libri. LIBER SEPTIMCUS. De corona et dignitate, quam D. N. Jesus Chris- tus post diem novissimum accepturus est. Quomodo in die animarum 65 pro tanima- bus oravit. Quam utile sit 29 0 cor suum in humilitate sine intermissione scrutari. 3— De virga Domini 5 938— Cur monasterium pore lacessitum est. 5 De Capitulo, eduomosh suos tus debent. Quomodo quis Deo omni uniri Gebet. Qualiter homo quærat Deum. Qualiter amans anima Deum laudet cum 188 creaturis 5 Quod sequitur enbote 7 85018 wasra e erat necessitas. Qualiter Dominus 1 815 ft. visus est. Qualiter vanæ gloris et tentationi resistitur. Quomodo in persona peregrini Dominus visus est. De electione et benedictione Dei. Qualiter homo qui amat veritatem orare 13535 Qualiter homo desiderat atque orat. Cognitionis cum conscientia colloquium. Commendatio septem Horarum Domini nostri Passionis. 8 De nostræ Dominæ 1845 0 Qualiter 4ve Maria nostræ Dominæ nninend tur. 93 8 Qualiter suum cor 10155 debet visitare ante- quam ad Dei mensam accedat. Laus cœlestis Patris. Laus Filii. De fluenti amore. Beatissimæ Trinitatis A8 993 35 Qualiter ad Deum in tentatione sit 9. dum. Qualiter 5 3 5 cor suum 218 a mündogems 8 De periculo cujusdam belli. 656 657 657 658 6⁵0 660 660 661 661 XXIX. XX. XXXI. XXXII. XXXIII. XXXIV. 5 XXXVV. XXXVI. 3 XXXVII. XXXVIII. XXXIX. IIö XLII. XLIII. XLIV. XLV. XLVI. XLVII. XLVIII. XLIX. L. LI. LII. LIII. LIV. LVI. LVII. LVIII. LIX. LXI. LXII. LXIII. FRnAOCMENTA LV. LX. LXIV. LXV. INDEx. De quadam doctrina. Oratio quando coronam virgines aceipiunt. 3 De quadam querelłlai. Quomodo boni hominis opera contra Domini Operd lueent::: De potu spiritualiii. DeSpiritigesssg,, T ˙·¶ De septem psalmis. De spirituali claustro. De æternis nuptiis Trinitatis. Qualiter homo 385 sua W8 defleat.. 8 Qualiter diaboli inter 82 0 1 0 amans anima transit ex hoc mundo. Qualiter amans anima Dominum alloquitur. Qualiter visus est frater Ordinis Prædicatorum. De melleo potu 6838 De simplici amore, 1 51 05 visus est. De quinque peccatis et quinque virtutibus. De septem rebus in amanti desiderioo-. Qualiter se anima in paupertate 0 hor- tatutr 6488 3 De quodam baas duse omni pecesto pejus ES... 9980 8 Qualiter amor visus Et cum suis 9 85 De Fratre converso. 8. De timore in donis Dei Oratio contra negligentiam. Qualiter amans anima se sub manu Bei 125 De captivitate religiosarum personarum. De quatuor quæ ad fidem pertinent. Amicus ad amicum sic scribit. Qualiter Deus amicos suos tangit dolore. Nonnulla de Paradissoo. De sancto Gabriele. Qualiter ante Deum nuntius Aivent Qualiter Deus infans visus est. Qualiter præparari debemus ad Deum. 8 Qualiter virgines suæ dominæ regind famu- lantur 95 Dei voluntas in 1 5 obtinet. Qualiter homini Deus Ministrate Qualiter Deus animam pœnis ornat. De quibusdam exerciüis ad septem Horas cano- nicas. 320(0 Demysties Vit.,,ß 68 687 688 688 69· 692 693 693 694 695 696. 697 697 699 699 70⁰0 70⁰ 70¹ 7⁰⁴ 705⁵ 706 708 709 *9 f 4 2— ö AG 7 750⁰ INDEx. DOCUMENTA. I. Burchardi, Mansfeldensis comitis, ejusque con- jugis Elisabeth quorumdam prædiorum dona- tio, novo monasterio juxtà castrum Mansfeld ad ipsis fundato facta anno 12—96 II. Narratio abbatissæ Sophiæ de 80915878 conscrip- ta anno 1451 de fundatione monasterii Novæ- Helftæ incepti anno 12299. III. Wie und von wem das Closter in welchem die zwey selige Jungfrauen Mechtildis und Gertru- dis Gott gedienet gestifft und aufgebauet ist. IV. Nova fundatio monasterii et translocatio ad ur- bem Islebium. 1343. V. Novissima transactio in Helpede facta. 8 VI. Commendatio libri sanctæ Gertrudis juxta codi- cem Bibliothecæ Cesareæ Vindobonensis VII. Præfatiuncula Revelationibus 8S. Mechtildis et S. Gertrudis ex vetusto codicſce. VIII. Chronologia Conventus Helftensis O. S. B. Monisliuunnßßßß IX. Series Abbatissarum monasterii Helftensis. Xx. Præfatiuncula Revelationibus Sororis Mechtildis in codice Einsiedelnensi inscrip'ftia XI. i1e Syllabus personarum cum aliqua sanctitatis nota passim apud scriptores occurrentium, quibus nomen fuit GERTRUDIS, aut quoddam Ssimie 20 Syllabus personarum cum aliqua sanctitatis nota passim apud scriptores occurrentium quibus nomen fuit MecuriIpis, aut quoddam Siilieb PICTAVII.— TypIS 11. OUDIN FRATRUM. 10 BLBE Kkarlsruhe ————— —.—. 8 — 25 8 833 8 3— 3 05 22＋ 4 ——— .... .— —— 8 ——— 8 = .——. 2 — 5 —