FAS j AEAEE a N* E X BIBLIOTHECA ILLUSTRIS CAROLI HESYCHEL A'

EDITATIOONES APOSTOLICO- OLICE.] BREVIS, ACCURATA:TAMEN, omnium totius Anni Textuum Epiftolicorum, tam Domiinitalium i quàm Feſtivalium Dif potio., Deductio,& ad uſũs varios Aoc: IN QUIBUS Pofidadum emifjam Pofilam Epifiolicans fingularia thematatratavit ` a A £ NF JAI IANNUS CREIDIUS, Ad D. Annæ Templum in Augufta Vindelicorum quondam Paftor piè& bene meritus. CUM INDICIBUS NECESSARIIS. — I ＋ AE * FRANCOFURTI AD MOENUM, umtibus JOH. ADOLP HI, P HILIPPIW ILH. STOCKII. =~ Amo MDC XCYIII „ Ej Ai S Pa i SiN aN f ii E PR WER i i + j

— 2 7 p Jt) ln l r P G: 7 o kd malog gie x, 2 E Piakh. j piis, A C G ZAlle, PAL kig feno 163, E aae N hi EEE A a Met a alen Doun,“ g A WG j np bg i À S Norg CAJ- Si rio lAa. 1694: A W 7 í f Plena 1 Je Aea zg, a y phl K a A A Aen ET A n Jofel hor lah iya p N 4 í f ne P ENA ffa EUr G mý A TT i s Aeng f A, 5 ré: Kiwini Ulp MY AD do. RPE<a 6 A LOPTE] Gah Wa, Bee pegi 1693- adis hyla Epifeliris Loflkumg. ENA Guder M Aap WW. an Aa(I A

RI Llo lR D Abes, en ,Lecror Benevole, Poſtillam CREIDII Epi- ftolicam eamque Latino Sermone dudum conſcri- ptam, ut eadem opera& patriæ cives& exteras etiam nationes ex æquo erudire poſſet. Quò verò celeber- rimus Autor ſacrum hunc laborem univerſoChriſtia- no Orbi elaboratiorem offerret, maturè in animum induxit, primas hafce Meditationes indefatigabili ftudio plurium anno- wm, quatenus per occupationes muneris liceret, decenter exornare,& demum exornatas in lucem emittere. Scilicet perverfos mores mo- demi feculi averfatus eft, ubi plurimi ſcripturientium primas quasque ogitationes, ad affectandam inanem gloriolam parùm conſideratè& pæcipitanrer in publicum protrudunt,& hac manifeſtã incogitantiũ ne- „Kio quam perfectionem omnibus numeris abſolutam arroganter ſibi ogant. Ex meã parte certò& bonã fide affirmare poſſum, multos ex rmotiſlimis terræ locis, orthodoxæ noſtræ religioni addictos, ab Auto- wdumadhucin vivis effet, per literas petiifle,ut Poftillam hancLatinó idiomate conſcriptam in publicum ederet, eò quòd multi eſſent inter ekas nationes, qui avidè id deſiderent, magnum inde expectantes Chiftianifmi frmandi lucrum ſi ubicunque locorum venalis exponi pof- K 8

PRÆFATIO AD LECTOREM. Annuerat Autor petito ſatis pio& honeſto; ſed morte proh astay dolori præventus, Opus hoc recognoſcendõ& augendõ dextrè elabora- MR tum,ærc typographico Chriftiano Orbi poft fe reliquerat commendan- dum. Proinde ne pius Chriftianoram cœtus tam ſa&to& utili laborc diutids careret, Laudatiſſimi Autoris hæredibus æquum viſum fuit, ut abſque ulteriori morâ luci daretur, omniumq́; uſui exponeretur. In- N venientur enim ut plurimùm alia eaq́; planè nova Exordia in præfenti- iyin bus meditationibus:& mox abinitio Exegefeos tùmcollationem Evan- Mi IU geliorumcum Epiftolis: tùm exquifitam variationem in diſponendo ilem,& à Germanica poſtilla omninò diverſam deprehendes: non inuti imo dictis, exemplis& fimilibus tàm facris quàm prophanishinc inde poflit. AA Ny x immixtis exuberantes judicabis. Infuper etiam in explicatione} textuum verba emphatica non ex rivulis, quæ indè expectari haud pote- rant, ſed ab iplis uſque fontibus, ubi aquæ ſemper dulciùs bibuntur, per- ſpicue deducta videbis Ad quæſtiones etiam, quæ ſubindè inſeruntut, 6 A0kis led ae leao| r i non perfunctoris, fed prompte& to idè refpondentem habebis. Ac-} cipeigicur LB opus hoc pofthumum Epiftolicum Dn. HARTMANNIG CREIDII:m: Eme ,Lege: fruĉtumhinc certiſſimum experiere,& non Te velemiſſe vel legiſſe Pœnitebit. Vale. r

Hangelicum, Natiyitatis u ft Chifti Proin eclelia, ut digna illud bercipiatur. Quo fine c ult dominicas, quibus doctrinam Chrifi populo explicari voluit haberet inſignium illorum fna Chriftus iacarnatio ne& na 3 Wis açquiſivit,&& korum intuitu ſtudio nium operum carnis aſi ſtei netet, ut para- oſtto hoſpitium inveniat. Hoc timentorum& conjugalem dlitarum præfigura um elt, ar in hodierna per cope: Cum omno expergiſci. quàm tùm, cumm crede- quavit: Abjiciam? namus arma laii(re e ulteriori verborum piæloquio nillam ad manus ſumemus;& vide- .. Temporis reverentiam., II 7“ud tta g ii, Ambulandi prudentiam, Å te Jova Deus facia mordia lihri, Da bene cuncta tuo homine cœpta fluant, hypoeæritis inquit Sytacides, quod ſo- eant quærete, cur una dies ſit ſanctiot teris, cumSol unum diem ſicut alterum effi- at pet totum annumʒ& reſpondet: 8⸗ Domini ſic diſcrevit dies,& ipſe Feſt & alias totius anni feſtivitates ordinavit. A

Dominica J. Adventus. 2 diſpoſuit, Sequoſdam diesad peculiare exerci- tium cultus divini elegit& ſanctificavit c. 3 3. .7. Hocetiam de tempore ad ventus intelli- gi poteſt, quod veneranda antiquitas ita præ alijs anni temporibus ſanctificavit, ut omnem laſciviam prohibuerit, imó gaudia aliàs licita, nuptias, choreas, convivia&c. intered juſſetit cellare, ut omnem peccandi anſam& occa- fionem Chriftianis præcideret. Eſt enim, ut ab Apoſtolo in prælecta pericope deſcribitur, J Tempus gratioſum, ſi ſpectes 1. Titulum adyenientis, qui falus à Paulo appellatur: Salus illa Chriftus eſt, qui vitam & falutem mundo reparavit, unde{alus mun- di dicitur Ela.4.-6. Non enim eft in alio quoquam ſalus, Act..v. 1 2. Huc pertinent dictajerem. 2 3. v. 6. I. Cor. I. v. 3 0. 1. Tim. I. v. I5. Faceffant igitar Pontificii cum ſuis fictitiis Salvatoribus, qui neſciunt nos, Eſa. 6æ4. V. C.& juvare non polſunt. Jer. 10.V. f. Væ qui ſectan- tur eos. Multiplicabunt enim labores ſuos, Pſal. 1..4. 2. Manum conferentis. Non enim tan- tum falus eft zy tavr in feipfo, quiathefauri falutis, fapientiæ&{cientiæ in ipfo repofiti fant,Col:..3. Sedetiam refþetu nofiri, quia falvum facit populum fuum à peccatis fuis, Matth...21. Unde hic falus noftra dicitur, aliàs pars five thefaurus,ut vertie Lutherus, la- cobi, Jerem. 10. v. 1 6. excujus plenitudine poſ- ſumus accipere gratiam pro gratia STORT Y 16:Hoc fit per fidem,qua beneficia per Chri- ftum parta nobis in individuo applicamus& appropriamus, cum Paulo Gal. 2. v. 20. Talis applicatio eſt anima fidei, ſine qua ipfa mor- rua eſt, Iacob. 2. v. 17. 3. Terminum emergentss, quantum nimi- rum temporis adhuc expectandum ſit, uſque dum ſalus illa appateat, de eo dicit Apoſto- lus: Salus propior, quàm cum credimu, Con- fert tempus V.& N. Teſtamenti. In Veteri procul erat ſalus, quia umbram habebat futu- rorum bonorum, non ipſum corpus, Hebr. 0. rS efe ii v.., Hinc falutem hanc tum creditam a ait id eft, magno deſiderio exſbectatam, quod ſu- ſpiria veteri lamus, quia in conſpectu Salvatoris vivimus, quemPatres olim non niſi à longèͤ intuiti ſunt, quomodo diſcipuli in præſentia præceptoris modeftè fe gerere folent. Odit enim omnes, qui operantur iniquitatem, Pſal.§. v. 7. interim notetur etiam Confolatio. Salus"im noftra prope eft, quid timemus? Si quis patronum ſuum in propinquo Habet, ſtes non formidat: lolatium, quod pattonum noſtrum in pro- pinquo habemus, qui non tantum domina- tur in medio inimicorum Pfal. 1 10. V. 2. fed w ambulat etiam in medio candelabrorumApoc. 1. V. 13. Quid igitur faciat nobis homo? Pſal. 11 8. v. 6. Si Deus pro nobis, quis contra nosꝛ h Rom. 8. v. 3 1. IL Tempus religiofum caufa. 1. Propter noctis epaneſcentiam. Pet noctem intelligitur 1. Judaiſimus, qui meris conſtabat umbris, quibus Chriſtus cum omnibus fuis beneficiis tum temporis adhuc involutus erat, Col y Lilie Sicut enim Sol noctu infra Horizontem 3 verfatur,& lunam ſubſtituit, quæ nocti regen- dæ creata eſt, Gen. I. V. I 6. Ita ChriſtusSol ju- Ritiæ in..adhuclatebat£ cæorG, nec Ma- nifeſtabatut in catne, x. Tim..V. 16. Nam ple- nitue` s Ecclefiæ fatis fuperque confit-“p. mant, Pfal. 1.v. J. Eſa.4.V. 7. 6A. v. I. lam ve- ui ròin N. Teftamento habemus iplumMeffiam 1" s incarne manifeftatum. Proinde æquum eft,` pan; ut majori vitæ ſanctimonia tempus hoc excoC— ho- tumhe Ita magnum affert nobis titdmen „ idque duplici de i ma

nitudo temporis nondum venerat,Gal...4. Splendebat quidem facies Mofis Exod. 3.v. 19. ledalieno lumine, quod tenebris mixtum ell quale etiam luna à Sole mutuare ſolet, un- delex.e...umbram continere dicitur fu- wrom bonorum, Heb. 10,y.T, 2. Gentiliſmus. Namin fola Iudæa ante Chrifi adventum verus Dei cultus florebat; Cerere gentes fedebant in denfifima nođe, fl60,,(L Tujus typum vide Exod. ro. v. 2 3. Potea verg, cum Chriftus in carne apparuit, Apoftolorum minifterio gentesetiam ad Ec- delam congregatæ, lux in Domino factæ ſint, Eph. 5. V. 9, Et nos, dilecti, proſapiam trahimus à la- pheto, qui Ethnicorum pater eſt, Gen. 1 O. v. & ledimus olim in tenebris& umbra mor· tsMath...16, Ex confideratione igitur fatus priftini agnoſcamus beneficium, quod divina nobis praftitit clementia. Nox terro- tis plena eft Pl.9 T. v. 5.& qui nocte ambulat, hcilè offendit,& in toveam cadit, Luc..v. jalta terrebat nos confeientia propter pec- atom admifionemRom,..1 f. Ita variè olẽdebamus, euntes ad ſimulacra muta, pro- urducebamur.Cor, 1.v. 2, Gratia Dei, qui wsde poteftate tenebrarum eripuit,&trans- ultin kegnũ filij dilectionis ſuæ. Col. I. v. 3 2 Propter lucis evidentiam. Nam dies appro- lllaerit, inquit Apoſtolus,& intelligit hoç tomine k 5 1 Tempus Mefa exhibiti, qui Sol eſt juſtitiæ, alv..8e lux yerailluminans omnem ve- uentem in hunc mundum, Joh...9, ù Tempus Evangelii patefađi, Ibi enim jixta Prophetiam Zachariæ lux yelperi orta "Zach, 1 4...& nos bene facimus atten- keesei quafi lucernæ lucenti in loco caligi- whodonec dies illucefcat& lucifer oriaturin edibus noftrisa, Pet..y. 1 9. Fpiſtola Rom. 1 3. v. 1 1. 14. 3 Apparet hinc difcrimen.& Novi Tefta- menti, de quo eleganter Lurkerus: Si conferas, inquit, Ecclefiam V. Teftamenti cum Ecclefia N. T. fimilis$t hemini lippis oculis ex longin- quo aliquid intuenti.-Isidem videt, quod alius, qui acutils videt, fed non ita clarè. Agnofiit ew longinquo montem, turrim, arcem, civitatem, fed qui acutis vident, etiam minutiſſimas adi- Iciorum partes oculis notant. Ad hunc modum eadem doctrina, eadem res, omnibus temporibus Ecclefiis prepoſitæ ſunt in verbo, ſed Nopum Je- ftamentum has ipfas res propiġs admovet oct- lis,& præbet clarids conſpiciendas. Nam agnus occiſus eſt ab origine mundi Apoc. 1 3. v. 8.& Chriftus Jefus heri& hodie idemi& in ſæcu- lum Hebr. 1 3. v. 8. Unde petrus affirmat in Concilio Hierofolymitano per eandem gra- tiam Domini noſtri Jeſu Chriſti ſalvari cives V.& N. Teſtamenti Act. 1..1 1, In eo tan- tum major eft felicitas noftra, quàm Patrum, quod nox evanuit,& nobis fine umbris Chrifti gloriam aſpicere licet„Joh. r. Hinc Chriſtus ipſe diſcipulos ſuos eo nomi- ne beatos prædicat, Luc. 10.v. 28. Videte igitur dilecti, ut Chriſto Soli juſti- tiæ gratis mentibus& piis ani obviam Eå- tis, dum lux eſt, ne tantam gratiam fruſtra ac- cepiſſe videamini, 2. Cor. G. V. i. De Secondo, Uittemporisreyerentia, fequitur ambulandi prudentia, quæ complectitur I. Fugienda, ut ſunt LSomnolentia. Nam ſcimus, inquit, quod tempuses, jam nos de fomno ſurgere. Somnus aliàs triplex eft, .Nature,qui hominiad virium defatigata- rum recuperationem conducit, de quo Salo- mo: Dulcis eſt ſomnus operanti Eccleſ. f. v. II. A 2 2. Grá-

4 Dominica z, Gratia, qùi morientes opprimit, ficut in ſeriptutis tetminus ħic valde communis eft, Dan. 1 2. V. 2. Matth. 9. v. 9. Joh. 1 f. V. 1 f.. Theſſ.4. v. I 3. 3. Culpe, qui fecuritatis cft, quando homi- nesit peccatis dormiunt,& diem gratioſæ vi- ſitationlis non attendunt, ut faciebant antedi- luviani.Gen.6. v. 3.& Judæi Luc. 19.v. 44. Hic eſt ſomnus, quem Paulus excuti jubet. Sicutenim bönus Paterfamiliás fole oriente primus ſurgit,& familiam excitat, ut fervi& ancillæ quilibet ſuo defungantur oflicio, ne per agrum ejas aſcendant fping, Prov. 24..31. & paupertas tanquam viator ipfum obruat Prov...T 1. Ità Paulus hîc excitat auditores fuos,& omnesin genere homines, è fomno peccati, tanquam fidelis difpenſator 1. Cor. 4. VI. Similes admonitiones invenire eſt Epheſ- .v. 1 4. Luc. 2 f. v. 36. Apoc. 16. v. 15. Tuc. 12 Comparatur autem peccatum fomno 1. Propter analogie conformitatem. Sicut e- nim ſomnus eſt mortis imago: Ira peccatum imago cft ahime ſpiritualiter mortuæ. Divi- dit enim inter Deum& ħomines Eſa. 5..2. $n quo fumus, vivimus& movemur, AG. 17. v. z8.unde peccatores ita deſcribuntut, quod viventes mortui fint, Luc. I.v, 24. I. Tin- $..6. 2. Propter fenfuum captiyitatens Sicut enim fomnus homines quafi inſenſatos reddit, ut nihil videant, nihil audiant, nihil ſentiant& intelligant: Ita peccatum in ſtuporem con- vertit peccatorem, ut non videat claritatem, 2. Cor. 4. V. 4. nec audiat fideles Dei admoni- tiones Eſ. 42..· o. nec ſentiat periculi fibi ins minentis gravitatem Jer. 5. v. 3. nee tandem intelligat, quæ ad pacem ſuam facinnt Lucs 19.4tanquam equus& mulus, quibus non eſt intellectus, Plal. 3.V. 9. 3- Propter fomniorum vanitatem. Sicut enis 1. Adventus lomnus vana ſpe lactat dormientes, Eſa. 29. v. J. g. Ita peccatores ſomniant mundi favoremʒ ſed in maligno poſitus eſt r. Joh. F. v. 19, Sscu- larem bon gloria ejus ſtercus& ver- mis.M 3 divitiarum fplendorem; fed non valebit eos liberare indie furoris Domini, Ezech. J. v. I9. O periculoſum ſomnum! qui cum æterna perditione conjunctus eſt. Cogitate vos mei Holoſernem, quem dormientem Judith ſum pta ſuper ſexum audacia proprio gladio ob- truncavit, Iudith. f 3. v. 10. Cogitate Siſaram ducem, qui exceptus 4 ‘Je femina lađtis potu ſopitus& occifus eft, Judic..v. 2 F. Cogitate Samſanem, qui in ſinu Dalilæ quieſcens capillis amiſſis Spiritu juxta& for- titudine piivatus elt, Judic. 1 6. v. 1 9. Ita qui in peccatis dormiunt, in magno verſantur peri- culo, quod eo iplo exaggeratur, dum non cu- rant id dormientes, ſed lætantur, cum malefe- cerint,& exultant in rebus peſſimis, Prov. 2e nA Apud Sigebertum& Volaterranum memo- rantur ſeptem dormientes, Maximianus, Mal- chus, Martinianus, Dionyſius, Joannes, Sera- pion& Conſtantinus, qui apud Epheſum De- cii perfecutionem in vicinum montem Co- lium fugientes, ac fub caverna quadam lati- —1*. tantes, quanquam diligenter quæfiti, nun- quam inventi funt; Ibi per ſingularem Dei diſpoſitionem obdormierunt uſque ad an- num Fheodoſii junioris trigeſimum annis 196. ſed quid de ſeptem dormientibus dico? Hodie omnes dormiunt à minimo uſque ad maximum Dormiunt Paſtores,; quos Deis Eccleſiæ vigiles conſtituit, EZech..v. 17. ſed ingtuenti lupo non Gbviant, vulneratam ovem non ti- gant

gantjinfirmam non ſanant, errantem non re- vocant, Ezech. 3.V. 4. Dormiunt Magiſtratus, dum eppreſſum nonfublevant, pauperi fuppetias non ferunt, yiduarum caulasnegligant,Efa, EVIS, Dormiunt Parentes,& propter peccata li- betotum ne ftontem quidem contrahunt, ut Eli, 1. Sam. 3. v. 14. Dormiunt Chriſtiani in univerſum omnes, diop” Domini durus tractant,guafi agentes &aliud cogitantes; J.4 S. v. 9. Lacutite ſomnum hunc, vos mei, jubet tem- ſus jubet hora, jubet miunt nocte dormiunt,& qui ebrii ſunt nocte tbrii funt; Nos autem, qui diei ſumus, ſobrii ſu- musr. Thel. 5. v. 7 s/e profeſſio. Qui enim dor- 3 Caprietus canderbegus, cum ab Amura- tho Turcarum tyranno deficiens Epiri Re- gnum oecupafler, bre viſſimi ſomni fuit, adeò, ut quo tempore Epirum recepit- duabus ho- Astantum per ſingulas noctes ſomno indul- fſſe feratur. ln tantum ille vigilavit protregno terseho; &quid nos faceremus pro obtinendo regno cœleſti: Vigilant alii ad choreas, ad talos, ad pecula;& nos non vigilaremus ad cœli deli- tas conſequendasꝰ j i Amovete ha torpedinem iftam à Yigilantibus, nondormientibus ata fun tli gaudia, tit Chr ftus docet in parabola de Mgikibus prudentibus& fatuis„Matth. 25 .l. ſeqq. ll. Operam tenebraram Peflilentia v. 12, peratenebrarum vocat peccatacontra conſci- ttiam. i DRES pikta VOODIS expe f Retione Principii, quia;à principetene- tum proficifcuntur, Epheſ..v. 1 2. Sicut tum omnia dona bona&4 perlecta d Deo Koveniunt, qui eft Pater luminum, Jacob. WIG. Ita peccata ècontràa diabolo inftile Ehpiſtola Rom. 1 3. v. 11.14. ~ g j lantur, quiet patér mendacii, Joh. 8.44.& qui facit peccatum à Diabolo eſt, 1. Ioh. 3. v. 8. atione exercitii, quia plerumque in te- is peraguntur Joh. 3. v. 20. Syr. à 3. v. 2 F. Katione ſupplicii, quia impœnitentes de- in tenebras exteriores, Matth. 2 2. Hujuſmodi operum ttia hic tecenſet Apo- ſtolus, ut ſunt 1. Comeſſatio, quæ conſiſtit èv peuss llẽ Sœν quuando homines Epicuri de grege pi entri tantùm ſacriſicaut, comeflando & potandoñ ſieut heluones iſti, de quibus Eſa. 5. v. 1 1. 22. Confer Pcov. 2. v. 20.& Syr. me vitium in hac mundi pernicioſum. Nam ad luxu- avocat y Prov. 204 V. I. Piritum ſuffocat, V. I T. morlos generat, Prov. 2 3. v. 29. em habet, Eph. 5. v. 18. erdinando I. Imperatore memo- Hiſtorici, quod ad Conſiliarios ſuos ſæ- cerit: Das Teufeliſche Sauffen/ es lei⸗ elets nicht/ noch habt ihr ſo groſſen arzu. Attendite igiturs, ne graventur corda veſtra in ctapula& ebrietate;& ſuper- veniat in vos repentina dies judicii, Luc. 2.v- 34. Nam in quocunque loeo ceciderit arbor, ibi erit, Eccleſ. 1.v. 3. 2. Scortatio, quæ in cuhilibus plerunque exercetur, hinc ndiln appellatur. Ut tamen intelligamus non externamtantùm ſcortatio- nem, quæ ſit cum ſoluta, aut cum ſociata, hic prohiberi, fed-omnem potius impuritatem contra 6, præceptum, addit vocabulum æi gax Veicæs, quo cogitationum, Matth. 1.v. 1 9, ver⸗ borum, Col.3. v. 8, Eph. 4..2 9. oculorum, Sy te 9. v. 8. 2. Petr. 2. v. 14.& geſtuũ& raE repri- mitur, Syt. 1 9. v. 27. Eſd..v. E6. Matth. 24. v.(. Quantum hoc peccatum ſit, docet ſcriptu- ran, Cot,..9, Heb. x..4. A3 3. Aker- Tia Aa T $ dei

Dominica I 3. Altercatio. In Græco duo ſunt vocabu- la, Euer aO prius ad verba, poſtetius ad facta pertinet. Nos brevitatis gratia con- jungimus, quia unum ex alteto naſcitut. Ubi enim contentio, ibi invidia,& vice yerla, ubi invidia, ibi contentio facilè oriri pote. Nam inter luperbos ſemper ſunt jurgia, Proverb, 13.-10.© Hinc Jacobus: Quod ſi zelum, in- quit, amarum habetis,& contentiones intor- dibus veſtris, nolite gloriari& mendaces eſſe contra veritatem; Non eft enim ifta fapi- entia deſurſum deſcendens, ſed tetrena, ani- malis, Diabolica. Ubi enim Zelus& Con- tentio, ibi confufio x) mar Qavao ToRy c. .V. 14. [NBZ7a@ numeratur aliàs inter virtutes T. Cor. I 2. v. 3 1. 14. v. I. 2. Cor. 9v..Sed tum à vetbo α deſcendit, quod idem eſt ac wmuspunon à nrw, quod cum Qoto, invideo, concidit.] Examinate, vos mei, conſcientiam veſtram, num ſitis etiam in numeto corum, qni tene- bras magis diligunt quàm lucem,& abjicite opeta tenebratum tanquam fœtidum ſtercus; cum ſumma indignatione, ſi Chriſtum Re- gem veſtrum dignè vultis excipere. Qui enim ſumen juſtitiæ non attendit, ſed in tenebris ambulat, nefcit quò vadar, Jóh. 1r:v; 3 y-& cü damnatis tandem lamentari cogetur: quid profuit nobis ſuperbia,&c. Sap. 5 V. 6. J. 7J. Eicienda. Non enim ſufficit intermittete mala, ſed neceſſe eſt, ut faciamus etiam bona, ſi bonæ arbores haberi velimus, Matth. 3. v. 10. Hoc ſcriptura conjungit, Pſal. 3 4. v. I5. Rom. 1 2. v. 1O. alibi paſſim. Inde eſt, quod Paulus poſt operum tenebrarum prohibitio- nem jubet nos apprehendere. 1. Lucis arma, quæ delcribuntur Eph. 6. v. 12. Cum enim vita hominis perpetua ſit mi- litia, Job. 7..r. quam habet cum Diabolo 1. Adventus. Pet. 5. v.. mũdo, Joh. 15.V. ĩ 8. peccato, Rom · 7. v. 1 8. 1 9. armatus ſit oportet, ut poflit refi- Rereindiemalo Eph..v,.1 3. Vocantur auteni arma lucis, tum ratione çaufe efficientis, quia à Chrifto originem ha- bent, qui eſt lux mundi, Joh. 8. v. 12. tum et- iam ratione effecti conſequentis, quia fidem no- ſtram coram mundo lucidam, conſpicuam- que faciunt, ut ex armis quilibet conjicere poflit, fub quo vexillo militemus, Matth. 5. V: 16. Volumus igitur titulum obtinere filiorum lucis, Luc. 1 6. V. S. neceſſe eſt, ut exhibeamus nos Deo, tanquam ex mortuis viventes,& membra noſtra arma juſtitiæ, Rom..v. 13. 2. Lucis opera, quæ differunt ab armis tan- quam cauſa& effectus. Sicut enim miles aqui bonis armis inſtructus eſt, honam etiam mili- tare poteſt militiam: Ita miles Chriſtianus, qui arma lucis induit, dignè ambulat Deo& proximo, in omni opere bono fructificans& creſcens in ſcientia Dei, Col. 1. v. to. Id quod declarat r, Per honefam conyerfationem, we tv nutad ut ait Apoſtolus. Hæc tva/nuosuys decet o- mnes Chriſtianos, Sicut enim, qui de die in publicum prodit, cavet,ne deformitas quæ- dam in corporis habitu ayt veſtitu appareat: Ita renati amnbulant in luce Evangelij,& pro- inde ſordes peccatorum abjicere debent, ne ſeiplos ignominiã notent, fed exemplum præ- beant bonorum operum, ut is, qui ex adver- ſoeſt, vereatur, nihil habens malum dicere de ipſis, Tit. 2..d8. Notent hoc 1. Ercleſia Paſtores. Sunt enim ſpititua- les Architecti, Eph. 4. v. 2. proinde decenter ambulare debent, ne unà manu ædificent,& alterã deſtruant; Hoc inſipientis eſt, Syr. 3 4. v. 28. i y 2. Rei-

li | y ; 4 “ ji nr jh Rii 2. Reipublica gubernatores, Vulnus in capite citiùs apparêt, quàm in reliquo corpore: Ita lare ſerpunt delicta Superiorum, Syr. 1.v. 2. z Familie adminiftratores,ne turpibus& ob- ſcœnis verbis ſcandalizent juniores, quod in- ter gentilia ſeelera numeratur, Sap. 1 4. v. 2 6. 2. Per Cbriſti applicationem. Naturã nudi ſumus, Apoc. 3..1 7.& amiſimus veſtem illam concreatam primæ væ juſtitiæ& ſanctitatis, poltquam in latrones incidimus per lapſum Drotoplaſtorum, Luc. 10.v. 10. Sed ecce veſti- wentum aliud, quod Paulus hic omnes verè Chriſtianos induete jubet, nimirum veſti- mentum ſalutis& indumentum juſtitiæ, de quo Ela. 61. v. 10. Hoc eſt Chriſtus cum fuo metito, quem induere debemus internè per fidem, Gal...27.& externe per imitationem 1Pet2..21.Matth.T 1..29. tunc perfe&tè ornati erimus, ſicut ſponſus in ſacerdotali omatt,& fponfa in monilibus fuis, Efa. 61. Y. 10. Pontificiifibi ipfis veftimenta texere fata- guntex bonis operibus,vel Jofephi caligas vel tunicam Mariæ aligrumve Aea yeltes; quas in thefauris reliquiarum affervant, in- dunn&ineo habitu peregrino Deo fe place- teconfidunt. Quidam cucullo monachali ſe operiunt moribundi, ur purgatorium eva- dant&retàincælum fubvolent. Sed apage Iiles balce. Telæ ſunt, Eſa. 5 9. v. 6. folia ficus fint, Gen.:.7. veltes peregrinæ funt, quas vifitabit Dominus Zeph..v. 8; Cùm David Rex lenucrat;non calefiebat, let veftibus operiretur, LReg...r. Itao- mnes veſtes ſanctotum& cuculli Monackorũ tantum virtutis non habent, ur calefacere pof- lut eum, in quo refrixit ſtudium pic tatis& jititieNam juftus fide ſud vivet, Hab. 2. v. 4. Sed Chriftus eft veftis nuptialis, Matth. 22. v. lr yeltis illa cum fimbꝛiis aureis, quã ſplendet Epiſtola Ram. 1 3. v. 1 1. 14. y ſponſa Chriſti, Pfal.4 f. v. 15. Hanc induite, ves mei, ne appateat confuſio nuditatis veſtræ, Apoc..v. 1 8. 3. Per corporis moderationem feu caftigationem. Nam in Græco eft:@ ris capros mecvorav. pn muide eis emDvulas, Carnis curam ne aga- tis ad concupiſcentias. Novit Apoſtolus, quòd hac in parte ut plurimùm excedimus, ſolliciti magis de οασ quàm deChrifto.Ju- bet igitur moderare ill⸗ oóroiay, ne quid nimis,& pra vi aflectus naturæ noſtræ adhæ- rentes per inotdinatam corporis noſtri ſagina- tionem irritamenta nobis fiant ad libidinem. Conceſſa quidem eft moderata corporis cura per ufum licitorum conviviorum, medica- mentorum, veſtimentorum,&c. In hiso- mnibꝰ quiſque ſibi ipſi benefacere poteſt, imò debet. Nemo enim propriam carnem odio habuit, Eph. 5. v. 29. neque vult Deus, ut ma- ceratione corporis, detrectatione neceſſarii cibi& potus noſtri fiamus carnifices, quin Paulus reprehendit hypocritas, corpori fuo non parcentes, Col. 2. v. 2 3. cujus farinæ ſutit flagellatores in Papatu, itemque Monachi& Eremitæ, qui continuis jejuniis ſe macerant, in cilicio cubant, nudis pedibus incedunt,&c. quis requiſivit hæc à manibus veſtris? Eſa. 1. v. 1 2. Hoc tamen obſervandum eſt, ut in cu- rando corpore vitetur luxuria, ne deliciæ ear- nales impediant voluptates animæ, quas habet in Deo& ſtudiis honeſtis. Non enim anima homini propter corpus; fed corpus propter a- nimamdatum eft, unde fequitur, quod præ corpore étiam curanda fit, juxta illud Chrifti, Matth.16..26. Hæceftambulandi pruden- tia, qua Regi noftro Chrifto Jefu obviam procedere debemus, cui ſit laus& gloria, ex hoc nunc& in ſempiterna ſecula, Amen, Amen. DOMI- "i? i n Ee AH WA j 4 r h $ a i* $ t„ii ' k i' į PSr} d ap l a w i *

Egimus Gen, ž6..1. 9. de fervis Haa quod foderint PHIEHRI. agug viven- tis juxta Ortentæm, led ibi ju ¡gium fuit paſtorum Getar, qui paſtori- bus Iſaac puteum illum eripere voluerant. Hinc Pulchra necti poteſt A legoria. Servi Chriticælefti stimt. nt Prophet, Apoftoli & Evangelſtæ. Hi foderunt puteum aqu viventis, qui ſcaturit in Scripturi„& aquam vivam in æſtu crucis& mortis ſuf Pſal. 1 1 9. v. 50. Joh. 8v. 5 1. Alii ciunt,& aqua eorum mortua e ft; Sed qui bibiteg hoc fonte; non fiti st num, Joh. yvi r4 Gaudeamus igitur de k foħte; ſicut Iſraclitæ in deſerto de fIntibu lim, Pod Ëyivogpyin; infernalibus Philiſtæis eripiatur. dic enim vivitur& ſtri tota in verbo Dei conſiſtit, yv I6. Cùm Rex David zuar di ex fonte Bethlehen por rumpentes caſtra Philiſtinorum runt aquam,& ipfi attulerunt. t. Ckron. 2. v. 17. Ità quilibet Chriſtianus ardeat ſiti ſpiri tualis aquæ de fonte Scriptutæ,& dicat Davide Pfal. 4 2. V. 1. Sicut cetvus deſiderat ontesaquarum, ita defiderat anima mea ad » te Deus. Obſtant Philiſtæ iſpirituales, ſtul- ta ratio intra te, hæreſis& Diabolus extraite, & abaditu hujas fontiste prohibere volunt? perrumpe etotkiterz& tres heroas mitte, videli- cet ora tio nem, meditationem, tentationem, ut ho- rum adminiculo hauſtum aquæ viventis ex hoe pur neo obtii iere,& animam laffam recrea- re poſlis, quicquid enim ſcriptum eſt, in noſttã doctrinam ſctiptum eſt, ut per& conſolatic ionenole ripturarum fpe a ptit inquirApoftolusia Feslect ip ſine ulterioribus verborum ndi in ſuſcipiemus, in duobn — ami bagibu jai oag d[racia J. Scripture pitir J. Spiritus S, op Adſis nob iritus Sagratiâ, Ter, Opr uamur nA audiamus ie lane am, Amen, E, X egi e fiss fer còm pars atum eft cum mano, ut què ſuperioribus hraki: prædicta ITa gencre hus Pi & nondum'impleta funt’, velcontemnamus, vel nihil ad nos pertinere exiſtimemus, præ⸗ ſertim in doctrina de AdventuChriſtiultimo, ſicut

ſeut petrus empæcta uii . bet...3. ſeqq. Ha; ancincuriam taxat Apo- foluśin hodierna epiftola;& primò ufu gnm, guzin Scriptura utriuſq famentide fignis ultimi adventus Don adudicium prædicta ſunt. taturauditores ad ſtudium pacis& concordiæ, quo omnium optimè ad diem illum magnum nospræparare pofi umus. Unde quilibet fa- dlè percipit convenientiam hujus Epiftolg umọrdinario Evangelio, ubi fig na quædam Chritys prenuncianquæ ad dventum ejus præ- lete debent,& ad dignam fimul præparati- mem lecutos exſulcitat. Proinde non con- tmnamus tales Scriptur.— Qi iones, non enim yoluntate humana pre phetia all ata eſt, ecd Spiritu lancto infpirari los Deihomines, 2. Petr. 1. v. 2 I. Ta fibi prafixum habent, eft L Didaficus. Hinc Paulus, quecun- gue firipta funt, inguit, al nof ram doctrinam firipta fint- ut erudiamur. L De Deo, quòd ft unus in effentia, E 6. verſ.4.& tri- l perlonisquemadt 100 n in baptiſmo Chrili ſe manifeſtavit, Matth. 3. v. 16. I7; lDeChrifto,quòd fit Otdihawroc Matth. 16.v. ie Mediator& Salvator nofter in quo Pater nos fibi acceptos reddidit, È ixæsirere) iph...6. II. De Saiutismedio,] fides, Joh. 3..16. in fumma» omne con- [im Dei noft ram n famem concernens in Deinde adho E~ s, quem ,: Er feripruras, qura putatis in illis vitam æternam habere,& ille fmt, que teftimonium de me perhibent, Joh...39, tacit hoc, 1. ad Ponti ificiorum refi pidenin qui ſctipturam extenuant& ir agunt, nifi accedant Kiperam quod- enim ad doć tradi Epiſtola Rom. 1 5. v. 4. 1 3. 2 ptum eſt, omnia doctrinæ ptæcepta neceſſariò continet, hinc Chriſtus, Joh. 5. v. 15. Omnia quæ audivi à Datre, nota feci vobis;& Johan- nes de ſuo Evangelio cap. 20. v. 31. Hæc ſcripta ſunt, ut credatis,& ctedentes vitam ha- beatis. Si Johannes de fuo Evangelio affirmare audet, quod poſſit iuſtruere credentes ad vitam æter- nam, K, idni tora Scriptura illud poffit, de qua Pauius ait, quod fitutilis ad cendum, a d arguendum, ad corrigendum, ad erudiendum in juſtitia, ut perfectus ſit homo Dei, a omne opus Dei inftruđus, 2. Timoth,.y. 16. 17. Şufficiat igitur hobis verbum Dei; quod fine mendaci oconſumma- tur, Syr. 3 4..&. Quia€- 3 Facit z, adnoj ſtram ex chortationem. nim omnia, quꝶ ſcripta ſunt, ad noſtram do- ctrinam leripta ſunt, ad ſedulam lecionem lacri codicis eo iꝶ eaae nur, ut id, quod Ad noftram gočrinam feriprnm e eft, finem il- lum aſſequatur,& ad vi itam æte diat. Sapientia able or qygæ utilitas in utrifg Excitet nos infuper-Dei vol .C. 1 7. v. 1 8. pan-.Jo I, Tim..:13. r62: Mei ra- fua vitak, Palro. v. II. v..cft enim verbum vitæ, Joh. ..68. quod ficut manna omne delectamen- tumin fe continet Sap. 16.v. 20. 3. Summa ultilitas, nam ejicit inſcitiam„Pſal. 1 9. v. Ia parit notitiam, Joh, 5. v. 39. 2. Tim. 3. v. 15 pellit triſtitia: n, Phal. 19. v. 9.& 1 19. v. 9 2 mi- tigat miferiam, Ela. 66.Y, 13. Procreat vitam æternam, Rom.. v. 16 hodi e pauci ñ inyeniuntur, qui lectioni liquid temporis tribuunt. Interim zA turg aliqu i efe oblectant in quiſquiliis Amadiſi, vel O- Sea ERR hadaa Sittenwald /vel etiam in libris quatuor Regum; Sacra Biblia nemo curat. Íh Papatu Daue arcentur à Lectione B Scriptu- ji H

10 Scriptutæ fub interdicto anathematis. Apud nos nemo arcetur, ſed in omnibus ferè conci- onibus ſeriò admonetur, ut quivis ſacraBiblia diligenter evolvat,& meditetur in lege Do- mini noctes dieſque, Pſal..v. 2. Sed quis cre- ditauditui noftro? Efa, ș.v. 1. Hinc tot ubi- que fratres ignorantiæ, qui nihil ſciunt de Deo, de Chriſto, de vero ſalutis tramite, quo ad vi- tam æternam perveniri poteſt. Non eſt bona ralis gloriatio, 1. Cor. ș..6. II. Practicus. Excitat enim 1. Patientiam, quæ fluit ex recta inſtitutio- ne doctrinæ cœleſtis in facra Scriptura com- prehenfæ,& roboratur tàm diis Matth...5. Syr...4. Jac...I.Heb.10..3.quàm ex- emplis, jobi,c...2..V. 1o. Tobiæz,c..v. I 8. feptem fratrum, 2. Macc. 7..5. Chriſti, Matehk. 1 1. v. 2 9. Virtus omnibus Chriſtianis tam ne- ceſſaria, quàm panis ad ſuſtentandam vitam, hinc conjungitur cum fide& patientia, Heb. 6. v. I 2. Apoc. 1 3. v. 10.&tructibus Sp. S. an- numeratur, Gal.5. v. 2 2. Quoties igitur erux aliqua tibi perferen da immttitur, Scripturam conſule, quæ hortus concluſus eſt ſponſi cœleſtis, ubi ſalutares het- bæ, gratiola, Benedictwurtz Grundheil/ Sieg⸗ wurge. inveniantur, quibns omnis calamitas aut curari aut mitigari poteft,Sa p. 1..1 2. 2. Conſidentiam, quam parit 1. Uberrima conſolatio. Nifi enim lex tua delectationes nieæ fuiflent, periiflem in afli- &tione mei, inquit David, Pfal.1 19.y. 92 Ita nimirumDeus gubernat& regit vitam fancto- rum, ut primùm ducat eos in montem Calva- tiæ, deinde in montem Thabor, ſed in ipſa tri- bulatione tantà ſpirituali lætitid& voluptate cos perfundit, ut læpe malint eam moleſtiam cum conſolatione, quàm ſine conſolatione de ilta liberari. Nam vexatio dat intellectum, Eſa. 2 8. V. 19. Dominica Il. Adyentus. 2. Certiſſima liberatio. Nam fidelis eſt Do- minus, qui non patitur nos tentari ſupta id, quod poſſumus, fed dat Baf, ut poſſimus ſuſtinere, 1. Cor. 1 0. v. 13. lIta liberatus eſt Noah, Gen. 8. v. 1 C Joſeph, Gen. 4 1. v. 14. tres viri, Dan. 3. v. 26. Daniel, c. 6. v. 2 3. Jonas,.2. v. 2 T. Petrus, Act. 1 2. v. 7. Relpicite nationes hominum,& ſcitote, quia nullus ſperavit in Domino& confufus eſt, Syr. 2. v. 11. 3. Largifimaremuneratio, ad quam paffio- nes hujus temporis non funt condigngæ, Roma ..13.Nam momentánea levitas tribulatio- nisnoftræ operatur bğar næb vierepGoany erg OmreeBoayy s 2. Cor...17. Sicut igitur omne opus leve fieri folet, cum ejns pretinm cogitattit, 6 fpes prami[olatium fit laboris, ut Hieronymus ait: Ira multò magis confideratio æterni præmũ ctucis jugum tolerabile reddet, ut con- fugiamus ad tenendam propoſitam ſpem, tan- quam ad anchoram animæ tutam& firmam, Heb..y. 18.& fideles mus ufque ad mor- tem, fi coronam vitæ reportare yelimus;4= poc. 2. v. 10. Hæc omnia ex Scripturis haurimus, quas ideò conſignari voluit Spiritus S. ad noſtram doctrinam, ut per patientiam& confolatio- nem earundem fpem haberemus. Scriptura eht calefte armamentaritm, in quo pendent mille clypei& omnis armatura fore tiun, Cant, 4. V. 4- qua uti poſſumus in mi- iu litia hujus vitæ, quando cum variis advetſita- tibus conflictamur, ut reſiſlere poſſimus in die malo;& victotiam reportemus, Eph..v. 13.JT4.15. Scriptura eft nobile gtanarium, ubi panis de cœlo,& aqua vitæ aflervatur, de qua Chri- ftus Joh. 4. V. I4.&.W. 3 g. Vita noftra pere- grinatio eſt, Gen. 47. v. 9. Sed hoc commeatu inſtructi per vallem mortis ad cœleſtem pa- triam feliciter tranfire pofumus, Plalm. 23. veth 4. Scri-

Scriptura eft infiru ti fimum Pharmacopoli- In, ubi proſtat oleum lætitiæ, Pſal. 45. v. d8 omnis generis prælervativa& confortativa a, imo iplillinna panacæa, quo omnes morbi cu- ranun Sap. 16.v. r2. O quàm bene igitur fa- ciunt, qui Scripturam curæ cordique habent, 2. Pett..v. 19. Hæc poterit illos inſtruere ad falutem, per fidem, quæ eſt in JeſuChriſto, 2 Tim. 3. v. I5. De Secundo. Eie ſcopus, reſtat Spir. S. opeis, quod perficitin omnibus illis, qui in Scri- pure le&ione& meditatione ftudium fuum illocant. Ubi duo ponderanda veniunt. 1. Ttuli magniſicentia. Vocatur enim Deus ptientie G confolationis. Patientie, quia non nnùmetmifericors miſerator. Exod. 3 4. v. 6. tardus adiram, Num. r 4. v. I8. 2. Pet. 3...& diſſimulat peccata hominum ad pœnitentiam, 2p.U..24. ſed etiam confert patientiam o- mibus ſerid p tentibus, 1. Jac. 1..5. Conſola- limautem, quia vera conĩolatio non niſi ab [plo proficilcitur. Sicurenim mater conſola- turlios fuos, ita ego confolabor vos, inquit pk Ela.66.v, 1 3. Hoc facit per verbum, quo nriaconlolationis argumenta nobis ſuppedi- nt,& intra animos nofttos{uo teftimonio Iwa& eficacia redditur illis confirmati o- mnibustribulationibus ſuperiores efliciamur, tnde tribuuntur ei confolationis ubera„Eſa. 66.. 1T. Notate hune titulum, yos mej,& litetis au- us tabule cordium veſtrorum inſcribite. Quiaenim ſine cruce& tentatione in his ter- tsele non poffumus, Tob.:2..1 3. fed per uras tribulationes in regnum cœlorum in- geli aos oportet, Act. 1 J4. v. 2 2. dulciſſimam Lelicaciſimam conſolationem hoc nobis ier$. o. Ketd quöd Patientiæ veræ& omnis conſola- Expiſtola Rom. 1 6. v. 4. 13. Ff t tionis autorem audimus eſſe Deum, qul in in. fernum ducit, Sc turſum educit, 1. Sam...6 premit& erigit, vulnerat& fanat. Job...18. Onus crucis imponit,&{ub onere jacentes clementer ſublevat, Pſal. 68. v. 20. Quoties igitur vel nos ipſosprivatim tentati, vel Ec- cleſiam totam publicè vexati ſentimus neque ullum in humanis auxilium apparet, adDeum conſugite, qui dat laſſo virtutem,& his, qui ) babent fortitudinem, robur multiplicat, Ela.40.29. Il Operis conyenientia. Nonenim titulo tan- wm fuperbit, ut Principes hujus ícculi, fed magnus elt,& magnum nomen ejus ii fortitu- dine,hoceft, quemadmodum Lutherus vertit, ipfoopere titulum hunc verificare& præftare poteft, Jer. 10.v,6. Opera autemSp.S. qug per Scripturam in cordibus fidelium perficit,tria Paulus hic enu- merat, quæ paulò uberiũs explicabimus. Ope- tatur enim .Animorum confenfioném, y. 5 ut idem fen- tiant Chriftiani in doctrina, Ioh. 1.v. 21.22. 2 3.& vita, abnegantes im pietatem,& ſecularia deſideria,& ſobriè, juſtè& piè viventes in hoc ſeculo, Tit. 2. v. 1 2. Modus eſt, ut fiat ſecundum Chriſtum, ſeu in timore Domini: Non omnis conſenſus Deo placet. Conſpirant Tyranni Pſ. .v. 2. Act. 4. v. 2 6. Pl. 8 3. v. f. 6. 7. Conſpirant fures& latrones, qui veniunt, ut furentur, ma- ctent& perdant, Joh. 1 0. v. i o. Conſpirant ad= ulteri, ut duo ſenes, Dan. 1 3. v. i f. ſed illa con- ſenſio non eſt ſecundùm Chriſtum& verbum ipſius. Proinde etiã non eſt à Sp. S. ſed Diabo- lo, qui ſua etiã in pace poſſidet, Luc. 1 l. v. 2 1. Ex his apparet, quomodo pax iniri poſſit cum adverfariis, fi nimirum Deo dent glo- tiam,& fecundum Chriftum Jeſum doceant & vivant, alias melior eſt diſcordia, ut Nazian- zenus rectè ſtatuit. Qui enim non eſt B 2 mecum,

12 mecum, contra me eft,& qui non mecum col- ligit, dilpergit, inquit Salvator, Luc. 1.V. 23. Sit maledictus amor, pax& concordia quævis, uæ ſummi violat dogmata vera Dei. Conſenſio illa duplici effectu leſe exſerit. q, Per unanimem collaudationem, V. 6. Fieri enim non poteft, ut qui ſeriò honorem Dei promovere cupiunt, diſſidia& lites invicem alant, fiquidem Deus pacis eft, 1. Cor. 1 4. v. 3 3.& abominatur eum, qui ſeminat inter fra- ires difcordias,Prov..v. 1.-Nulla igitur præ- Gantior harmonia eft in auribus Dei, quàm conſenſus eorum, qui unum Deum invocant & honorant. Hinc Chriftus, Pater ſancte, ſer va eos in nom ine tuo, quos dediſti mihi, ut fint unum, quemadmodum& nos unum Iu- mus, Joh. 17. v. I I. Nunquid ambulabunt duo pariter, niſi convenerit eis? inquit Amos c. 3. .3. multò minus pari pietatis affectu honora- bunt vel compellabunt Deum, quorum animi rixis& altercationibus diſtracti funt. Ideò vult Paulus, ut orantes puras manus elevemus, ſine ira& diſceptatione, 1. Tim...8. Ut enim corum ſolummodo preces Deus exaudit, qui procul relictis contentionibus in- ter fele totis annis conveniunt: Ita à ſolis etiam illis glorificari vult, neque eos ferre poteſt, qui cum illum Patrem fuum diċant, interim fra- tres ſuos oderunt,& inter illos diſſidiorum au- thores ſunt. Nam ptæceprum de amore proximi ſimile eſt illi de amore Dei; nec abeo divelli poteft, Matth. 2..3 9. Videantur igitur Neutralifie, quomodo íe excuſent, qui ut omnibus homines commodi videantur, omnes quoque religiones, aut cultus divini formas probant., Certè fi Deus ideo cos unitos vult in Chrifto Jefu, ut uno corde & ore Deum verum Parrem fcil. Domini no~ ftri Jelu Chrifti glorificemus, nunquam pla- Dominica IL. Adventus cere iph poterunt, qui& Deos diverſos in o- re habent,& Patrem Jefu Chriſti vel ignorant, yel illo uno non funt contenti, adhæc ſuper- ſtitiones diverſas ſequuntur, quibus unitatis Chriſtianæ vinculum abrum pitur. Nemo igi- tur ſibi ipſi figmentis ejuſmodi delicias faciat, ſed unum Chriſtum omnes audiamus,& in il- lo uniti, virtutes ejus prædicemys, qui nos à tenebris vocavit in admirabilem fuam lucem, 1. Pet. 2..9. 2. Per mutuam ſublevationem, v. 7. quia e- nim in multis labimur omnes, Jac. 3. V. 2.& nemo eſt, qui poſſit dicere: Mundum eſt cor meum, purus fumà peccato, Prov. 20. v. ↄ. mo- deratione opus eſt, Phila.v. j. ut alter alterius onus portet, Galat. 6. v. 2.& qui firmi ſunt in fide, fratrem infirmum fulcipiant, Rom. 14: v. 1. Galat.v. 1, hoc Chriftus fuoexemplo nobis inculcavit, dum nos aſſumpſit, cùm non infirmi modò& imperfecti, led à Deo prorfus alieni, peccatoresitem& fli iræ cle- mus, Rom. f..G. Eph..v. 3. Induite ergò ſi- cut electi Dei, ſancti& dilecti vifcera miferi- cordiæ benignitatem, humilitatem, manine- tudinem, longanimitatem, ſupportantes vos invicem,& condonantes vobilmet ipſis, ſi quis adverfus aliquem habet querelam ſicut& Dominus donavit vobis, ita& vos. Super omnia autem hæc charitatem induite que eft vinculum perfectionis& pax Dei palmam ob- tineat in cordibus veftris, ita vovet Paulus Col. 3. v. I 2. 1 3. 14.15. Hodie multi reperiuntur, tatis aut al indigni imum facinus elle purant ſi leſe fami- liares præbéańti is, qui in gradu inferiori cõfti- tuti funt. Sed valde errant, dum ſuæ gloriæ ita metuunt, quæ magis augeri& provehi non po- teſt, quàm officiofa humilitate,& mutuæ bene- ficẽtiæ ſtudio, quod nosDeo ſimillimos reddit. Chriſti qui inani nobili- iüs dignitatis petſuaſione ebrii,

Chritti potius exemplum nobis ob oculos quotidiè verletur, ut quemadmodum ille nos amote complectamur, idque in eum finein, ut Dei gloria illuſtretur, quam in omnibus ac nibus noſtris unicè intendere debemus, Pſ. ih ipnr der g..24..Pêt.4..I r. Il. Chrifti agnitionem, Hiç enim eft Scri- mre fnisutcredamus, quia Jefus eft Chri- fus,& per fidem habeamus vitam æternam i innomincejus, Joh.20..3 rfi quis igitur di- K lgens eſt ſerutator lacrarum paginarum, in o- mnibus capitibus& verſiculis Chriſtum in- y veniet, dequo teftimonium perhibent omnes 5 Prophetæ,quod remifionem peccatorum ac- n cepturi Gnt pet nomen ejus omnes, qui in eum ctedunt, Act.r.v. 4 3. dumma illius teſtimonĩi in eo conſiſtit, quod n fit univerfalis falvater, 1. fieorum, ex quibus natus eft fecun- dumcarnem, Rom..v ş. unde vocatur mini- ter cicumceifionis{eu circumcifi populi, quia iner udæos prædicavit, miracula edidit,& $ dotum cutriculum miniſterii ſui peregit, idque propter veritatem Dei, ut ſatisfaceret promit- fionibus Patribus olim fa&is, quales extant GENI2y, 3. 15...22,V. 1.2. Sam. 7. v. 12. Miyov Wk S. Efa pt3, E 434 Hecet maxima Juda orum gloria, quod Chriftusex illis nafci,& eorundem minifter W kri voluit, Sed ingrati fuerunt,&hanc præ- togatiyam inftar Efavyi pulmento poſtponen- ‘Gen, 2 5v, 34.Chritum,qui in propria ve- Mtnon receperunt, Ioh. 1. v. 1 1. hinc nihil in- venient, guo exculent hanc malitiam in no- \ilimo die, Joh.1.v. 2 2. i A Ethnicorum, quò pertinent allegata te- 0 g mona, 1. cominetut Plalm. 1.v. 5 o. ubi, opter hoc,inquit Propheta, confitebor tibi N gentibus,& nomini tuo canam. Exeo Pau- lisitacolligit: Si confeffio veri Dei& gloriæ lulcepit in honotem Dei: Ita fratres ſincero Epiſtola Rom. 1 f. v. 4. 13. 19 ejus prædicatio, quæ intet folos fideles aliàs locum h ab impiis enim prædicari non sint ntes publiċèdivulga- j gentes etiam ad Ecclefiam Chrifti colle&um iri, extra quam noñ eft fa- lus. Sicut extra arcam Noah omnes homi- nes in aquis diluvii peribant, Gen. 7. v. 22. Alterum teftimonium deſumptum eſt ex Deut. 3.v. 43. ubi jubentur gentes lætari A- ræ t Aas ġuta ,uthabent LXX.-Hinc fitmi- ter concludit Apoftolus, quod conjunétio ho- rum populorum in Ecclefia certò futura fit, At ficum veteri populo Dei gentes etiam gau- dere& exultåre debent, utique iisdem iñ po- pulo illo locus fit oportet, Imò gentes inChri- fti cognitionem adduci neceffe eft, quia fine hac nullum folidum poteft eſſe gaudium, quo conſcientiæ noſtræ exultent,& Deum verè& ex animo prædicent. Quod enim non fit ex fide peccatum eſt, Rom. 14. v. 2 3. Tertium in P r 17..1. legitur, ubi fimili- ter Sp. S. omnes populos ad laudes Dei cele- brandas hortatur, Quartum habeturEfa.1...ubi radixſeſ- ſe, id eſt Meſſias ex proſapia Iſai oriundus, ſpes dicitur atque Imperator gentium. Hæc ſunt Teſtimonia Prophetatum, quæ Paulus adducit, ut confirmet& ſtabiliat voca- tionem gentium. Noſtrum eſt agnoſcere hoc tantum bene- ficium,& gloriſcare Deum, qui maceriam diruit,& ex utroque populo unum fecit.: Era- musenim& nos olim fine Chrifto alienati à Republica Ifraël,& hoſpites Teſtamentorum, promiſſionis ſpem non habentes,& fine Deo in hoc mundo. Nunc autem in Chriſto Je- ſu facti ſumus propè, qui aliquando longs eramus Eph. 2..1 2. ſeqq Hoe inquam debe- mus agnoſcere& prædicare non ſolùm ver- bis, ſed& facto& vita, ne indignos præſtemus nos vocatione noſtra, per quam in locum Ju- 3 dæo- * 4 i U f i f į soi 14 $ § i ig na ; è j ton y A ba i sI A ——

t4 dæorum recepti ſumus, alioquin& nos exci- demur, Kom. 1 2. v. 2 1. 2 2. III. Shbei perfectionem v. 1 3. Cujus obje- &um Chriftuseft,fpes noftra, 1. Tim,.V. I. Chriftus autem in verbo revelato invenitur, hoc eſt, quod de ipſo teſtatur Joh. 5..ʒ 9. unde ſequitur, quod{pes vera per Scripturam ac- cendatur in nobis,& promifionibus Eyange- licis tanquam ſolido fundamento innitatur, quo ſenſu animæ anchora dicitur, Ebr. 6, V. 18. 19. Quanta enim ſit ejus virtus in rebus pro- phanis, quotidiana docet experientia. Victo- riæ ſpes omnia belli pericula levia reddit. A- gricolas una ſpes recreat, ut duriſſimos quoſq; labores animo læto ſubeant,& ad ſtivam quo- que cantu ſeſe exhilarent. Opum ſpe multi excitati per terras& maria currunt,& ſingulis prope hotis mille mortes adennt. Ægrotos inter acutiſſimos morborum dolores vitæ ſpes ſuſtentat, hinc Poëta: Vivere fpe vidi, qui moriturus erat, Quod fi autem tanta[pei virtus eft in rebus temporariis& mox perituris, quid non faci- ent& vincent, qui cœleſtis& æternæ beatitu- dinis fpem animis ſuis conceperunt:? Certe fpes illa nunquam confundit, Rom..v. g. Habet enim comites affiduosà latere t. Animi hilaritatem. resa Koay» Ly- therus vertit: Allerley Freud. Quo nomine in- telligitur non gaudium externum. Id enim piis rarò contingit, qui in mundo preffuram habent, Joh.1..3.& in lacrymis leminant, Pfal. 1 2 C. v. g. ſed gaudium internum, quod pii animis ſuis coucipiunt, quando{pei bench- cio in altum ſubvolant,& virtutes guftant fu- turi feculi, Hebr..v. f. Hoc tantum edt, ut et- jam in medio tribulationis igne extingui non poſſit, quemadmodum videmus, quod tres vi- tiin fornace ardente Deo hymnum cecinge 1unt, Dan. 3. v. 1. ſeꝗq. Dominica II. Adventus 2. Confiientia tranquillitatem. Hæc eſt pax Dei, Phil. A. v. 7. quæ inter fructꝰ Sp. S. ponitur, Gal. 5. 2 2.& mundum non formidat, fed cum Paulo ait: Juſtificati fide pacem habeinus cum Deo, Rom. F. v. I. ubi enim pax cum Deo, ibi peccatum ablatum eſt, quod omnis iræ cau- ſaextitit, ubi peccatum ablatum eft, lex nullã habet amplius virtutem& potentiam, ubi nul- la amplius legis exactio, ibi gratiaDei, ubi gra- tia Dei, ibi cœlum apettum eſt, ubi cœlum a- pertum eſt, non poteſt non bonorum abun- dantia depluere. Hinc Chriſtus redivivus à mortuis pretioſius Keiuiαοννν noοn habuit, quod difcipulis afferret, Joh.20..1 9. 3. Fidti ſinceritatem. Hæc paſſim in toto ſalutis negotio primas partes obtinet,& ſola Chriftum apprehendit, qui omnium bono- rum nobis unicus mediator eſt. Ergò fruſtrà laborant& ſudant, qui ſine fide Deum colere, & huic placere conantur, quia fine hac neque Chriſtum amplecti, nequead Deum Patrem accedere poflumus, Credenti enin omnia poſſibilia ſunt, Marc...2 3. Cum igitur ſpes quaſi compendium fito- mniũ aliarum virtutum, debemus nos quoque illam ardentibus votisà Deo expetere, limni verò,quia ſpem hanc nobisDeus facit per ver- bum tum; hdanosfre nedter audire, legere& itari gecẽt. In quoſtudio non parum pro- fi exempla quoque ſanctorum dili- jamus, qui ut ſpe ſuſtentati ſunt, genter inſę ita Deum quoque in ſuis promiſſis veracem lenſetunt, qui ipſos randem omnibus adverſis ſuperiores lecit, nde hic à PauloDeus ſpei vo- l r. Quod ſupereſt, Ferto crucem, retineto fidem, meliora {fubinde Sperato, vinces auxiliante Deo» DOMI-

j g On impunè_ tulit Hanon Rex Ammonitarum, cùm legatos Davidis, qui coníolandi ergo miſſi erant, præſciſſis veſtimen- tis&capilliscontra jus gentiutn infigni con- tumelidaffeciflet, 2. Sam, 1...feqq. Fideles Eecleſiæ miniſtri legatione fungun- lur pro Chriſto, 2. Cor. 5. v. 2 0.& in mandatis Mbentillud Efa.40.v. 1. 2. fed mundus non agnolit tantum-beneficium,& fùbfannat nuncios Dei, 2 Chron. 3 6. v. 16. corripientem inporta odio habet,& petfectè loquentem ab- minatur, Amos.v, 1 o,Hinc cft, quòd tales egati LUNT wè TEGILAS WOUT TÉ xiTu8, I. orgy. 1 3. fed tdi ó sva,.Fheff4. V6Rex ille Regum& Dominus Dominanti- proquo legatione funguntur, injurias il- i o têmpore jufta feveritate vindicabit. Nm qui vos audit, me audit, qui vos ſpernic Lelfernit, qui autem me ſpernit, ſpernit eum lumiſt me, inquit Chriftus Luc. 10. V. 16. ouam durumerit, adverfus hunc ſtimulum tlitrare?&,.v. 5. Huc pertinet præclara commendatio Jo- nis Baptitæ, quam Chriftus in hodierno mace io inftituit Jam Paulus hypothefin qu transfert ad theåin,& quod Chriftus in Epiftola 1. Cor. 4. V. I. ‚. fpecie dixerat de Johanne, iplein genere ad totum miniſterium accommodat,utCorinthii & omnesin genere Chriftiani ufque ad noyif- fimum diem honeftè fentire de Paftoribus ſuis,& debitam ipſis ceverentiam ptæſtate di- ſcant, ſi vindictam Deieffugere velint. Epiſtola illa tribus conſtat partibus, ut ſunt 1. Minifterii Encomium. 11. Mundi Ingenium. UI. Eludendi artificium. Ad guas utiliter pertractandas Deus no- bisè fupernis adit per& propter Chriftum Jelum Dominum& Salvatorem noftrum p Amen. Er aa LX egefis. Kena Rex ille Judæorum celebertimus duodecim habebat præfectos, quibus rei cibariæ cuta incumbebat, I. Reg. 4. V. 7. Ita Chriſtus, qui majot eſt Salomone, Matth. 12. v. 42. certos præfectos conftituit-, quorum eſt domum illam magnam Eccleſiæ ſuæ ci- bo ſpirituali procurare, pane nimirum vi⸗ tæ, qüi de cælo venit,& aqua lalien- te in

t6 té in vitam æternam, Joh..v. I 4. Tales fue- runt Apoftoli,& funt adhuc hodie omnes fi- deles eorundem ſucceſſores. Hinc Paulus, ſic hos æſtimet homo, inquit, ut Miniſttos Chriſti,& diſpenſatotes myſteriorum Dei. A0’)&u elt in Greco, quod nbn opinionem incettam, ſed infallibilem perſuaſionem in⸗ cludir, quæ neceſſariò præſupponit tam do- ctrinæ puritatem 5 quàm vitæ integritatem, a- liàs aoyieyòs ifte fallit,& quos putas ‚ovium paſtores, lupi ſunt rapaces, Matth. J. V.). Notanda igitur hic I. Appellatio; quæ duobus titulis fidelesEc- cleſiæ Doctores depingit. Varia aliàs nomina ipfis tribuuntur in Scripturis, Vocantur enim Pafloras,Eph...1 1. Speculatores, Ezech. 3. v. 17. Operarii, Matth. 9..37.&c. fed hiç Pau- lus iplos exornat| T. Titul minifirorum. In Græco eft drn- elrne; idem. quod remex In quo vocabulo pe- culiaris latet emphaſis. Alludit enim ad ſimi- litudinem, qua Eccleſia naviculæ, Chriftus nauclero, verbi prædicatores remigibus com- parantur, ut indicet 1. Miniſterii utilitatem. Sicut enim opera remigum navicula propellitur, ut eò citius portum attingat: Ita fideles Eccleſiæ miniſtri curtum naviculæ Chriſti prædicatione verbi& adminiftratione Sacramentorum` ptomo- vent, ut mediante Sp. S. gratiä, tanquam venti aſpirantis, largo mercimoniorum fœnore ad portum cœleſtem feliciter perveniat. Quod igitur ſunt in nave Remiges, hoc funt in Ec- cleſia Doctores. Utrobique par ratio: Ne- ceſſarii remiges, neceſſarii Doctores. Cùme- nim Prophetia defecerit, diſſipabitur populus, Prov. 2 9. v. 18. Mundo quidem inviſi ſunt Paſtores, quia veritatem prædicant, quam ille ferre non po- tet, ut verè Lutherus: Oee Gottloſe gebe Dominica LHI. Adventus. umb alle Pfarr⸗Herrn nicht eln alt par Schuß. Sed Deo, cui ſerviunt, amabiles ſunt pedes Evangelizantis& prædicantis pacẽ, Elai.5.v. 7. unde miniſterium verbi miniſterium ſpiri- tus appellatur, à2. Cor. 3. v. 6. 2. Miniſterii diſicultatem. Ut enim Remex graves cogitur exantlare labores, quò navem propellat,& quando alii, quos vehit, in carina dormiunt, vel ad ignem ſedent,&confabulan- do tempus fallunt, ille interim pluviæ ventil= que expofitus,iń æſtu& frigore partes officii fui ftrenuè facit& de hoc unicè ſollicitus eſt, ut portum feliciter attingat Ita communis omnium Eccleſiæ miniſtrorum ſors eſt, ut in labore& ærumnis, in vigiliis multis, in fame& fiti, ia jejuniis multis., in frigore& nudite cum Paulo afduè verfentur;.Cor, 1 17:27. Ut taceam, guod tempore peftis infectos viſi- tare, tempore perfecutionis aut reformationis inexilium migrare,&aliàs, quando aliquid taxandam chin Ecclefia feli nolam appende- re coguntut, Ut in proverbio dicitur, niſi com⸗ minationis divinæ effectum experiri velint, Ezech. 3. v. 18. 2. Titulh geonmum. Eccleſia eſt domus Dei, 1. Tint. 3..l f. bona diſpenſanda lunt yerbam C Sactamenta, quæ hic Paulus my- ſteria vocat 1, Propter autoris majeſtatem, Ioh. 1. v. 18. 2. Propter loctrine ſublimit atem. Quod enim Deus omnia ex nihilo condidit, magnum eſt myſterium, Heéb. I. v. 3. Quod eus homo,& homo Deus et,mignum eft ietatis myſterium, 1. Tim, 3. verl. 16. Quod tushos redemit de vana noſtra conver- ſatione paternæ traditionis non auro& argen- ro corruptibili, ſed pretioſo fuo fanguine, magnum ef myhterium, I. Petr..verf. I 8. 1.Quod nos'in baptifmo regenerat, magnu eſt myſterium„Joh. 3. v..Quod in facra cœ- na cum panc corpus,& cum vino ſanguinem ſuum H a —

ſuum nobis manducandum& bibendum ex- hibet, magnum eſt myſterium. Quis audivit tdia? O Domine, verè exaltate í funt vie tug à viis noltris,& cogitationes tuæ à cogitationi- bus nolttis, ſicut exaltantur cœli à terra, Eſai. ro Ita mitabile feciſti conſilium,& ma- gniftcalt lapientiam tuam, Efai. 2$.y. ult: 3. Propter rations noftra cæcitatem. Nam anima- lishomo non percipit ea, qug tunt tpiritus Deit. Cor. 2..14. Horum myfteriorum dilpenſatores{funt fdeles Ecclefiz miniltri, r. Petr..v. to. unde economi vo i, quorum officium eft i Rem familiarem adminiftrare. Et ſicut hoc opus et multi laboris:ita verbi minifter mul- kfii uo devorare cogitur moleſtias, Eccl.12..1 4..Cibaria difpe niare, ic ique į pro tatione perlonarum, temporum, locorum, t nlignem requirit prude ntiam, Matth. Nf. MEadei n difcretione opuseftin œco- wonisfpiri uali ſiveEccleſiaſtica, ut fidelis di- ſpenlitot myſteriorum ni verbum veritatis rede lecer, 2. Tim. 2, v. T5.& infirmis lac, perfetis vero, q pui pro akee jine exercita- tos habent feains ad dilcretionem boi 1i& ma- l folidum cibum porrigat, Heb...1 2, Excitet hæc conſideratio apud Paſtores 1, Aodeſtiam, ne ſnperbiant ob don concredita, T eddChriſto diſcant humilitatem, Manb. t.v. 29. qui non venit, miniſtrari, fed hniniſtrare, Matt. 20.v. 2 f.& di iſcipulis fuis o- moemdominandi libidiné purènegavit, Luc. a6. quod poſted Divus Petrus repetiit, 1. Pergv, i 2. Fiduciam, ut animosò agant, quod hjunĝum eft, nec à ditera aa onis la- tm unguem recedant,{cientes fe effe Chrifti Dre cjus nimirum Domini, qui dedit Dores Ecclefix Eph. 4. v. I 1, iisque certif- Epiſtala 1. Cor. 4. v..5. 17 ſimam defenſionem ptomiſit, Zach. 2. verſ. 8. Eüc. FZ VIII Deinde excitet hæc Conſideratio apud Auditores « Reverentiam, Nam qui bene præſunt Presbyteri duplici honore digni habendi ſunt, maximè qui laborant in vabas doctrina, I. Tim. ç fV. i7 t FAES- F. 2. Dieden Vegbum enim quod PAi cant, non hominum, ſed Dei verbum eſt, Theſſ. 2. v. 13. Ebs 13.17 I m.: Forrannp miniſter& co- ndium: ita miniſtris Eccle- ſalarium, 1. Cor. 9. v. 1 3. Gal. 6. v. 6. Matth. to..10. Mundus negligit hæc præcepta, pro tereå pænam: malediétio= nis PPAF A.3. V. 9. II. Obligatio, quid requiratur ab ejuſmo- di æconomis. Relpondet Apoſtolus: Nihil prater fi lelttatem. Fidelitas i igitur proprium& re unicum diſp eno attributum eſt, fed multa comi prehenduntur fub hoc titulo, T3 Scientia, Quienim ålios docere volunt, rias diEa DRAPO NEL, monet Syr. C IS v. 19. aæc fcientia hauriri debetex facra Scriptura, Syr. 3.v. f. Jo. F. v. 3 9. f. Iim. 4. v. I 3. ut cer- tus be: quando loquitur ad populuin, fe loqui el loquia Dei, 1„Petr. 4..1 I. lęu quod coram Deo juſtum eſt, Jer. 17. v. 16. o — Prudentia, ut non OF orthodoxam doctrinam purè proponat, ſed etiam falſam tempeſtivè refutet, Ta. v. rg.& conciones ſuas ita inſtituat, ut inde tota ædificetut Ec- cleſia, 1. 0 Cor. 1 4. v. 2 6. quicquid enim non adi- ites, vertitur in periculum loquentis, ARa rrit mei ingoit H lieronymus. Huc eti- et vita inculpata. cui inprimis ſtu- dere cber, 1 nemini ſit oflendiculo, 1. Ti- Timot. 4. v. 1 2.& dum C alios y

18 alios docet, ipſe reprobus fiat, 1. Corint. 9. verf. 27. 3. Diligentia, ut laboris iplum non tædeat, fed manè lurgat,& Dominum quærat, Syr, 39..6. inftáns tempektivè& inteinpeſtivè, 2. Tim. 4. V. 2.& opus faciens Evangeliſtæ, 2. Tim..v. j. Hinc Origenes, Duo ſunt, inquit, Pontificis opera, Primd à Deo difcat legendo Scrip- suras divinas,& faepius meditando, ac populum do- ceat, fed illa doceat, qua ipfa à Deo didicerit, Eft & aliud opus, quod facit Mofes ad bella non vadit, ſed orat pro populo. Exempla vide Eph. 1. v. 16. Phil..v. 9. T. Sam. 1 2. v. 23. His ferè modis Ecclefiæ miniftri fidelitatem fuam Chrifto Domino probare,& ofßcium ſibi concreditum contra malevolos in mundo tueri& ornare poterunt,ut ſuaviſſimam tandem vocem audi- ant: Euge ferve bone&c. Matth. 2 f. v. 23. De Secundo. pot Miniſterii Eucomium, ſequitur Mundi Å ingenium, quomodo nimirum erga fideles Eccleſiæ miniſtros affectus ſit. Quia enim non ſunt de Mundo, ſed Chriſtus ipſos de mundo elegit, proptereà à mundo odio habentur, Joh, 15.v. 19. Ubi duo conſideranda veniunt. I. Selerum concurſus. Sicut enim Kedor- laomor Sodomam exſpoliatutus quatuor alios Reges ſibi uniebat, Gen. i..9. Ita Diabolus colleđtis copiis vitiorum hominem adoritur, facto per minora principio, dum per gradus ad majora delapſus ſcopum ſuum attingat. Exemplo fit judicandi cacoëthes, quo mun- dus æſtuat. Concurrit enim 1. Odium. Qui enim ſiniſtrè judicat de proximo, eo ipſo prodit odium fúum, ex quo tanquam fonte finiftra illa judicia promana- re folent, fiquidem charitas non cogitat ma- Dominica LUI: Advents lum, 1. Cor. 13 v. 5. Odium autem tale vitium eſt, quod inScripturis homicidio æquiparatur, 1. Joh. 3. v. 15. 2. Ludibrium, quo proximus excipitur. Id Jobus expertus eft c. 1 2..4. ItemqueEzechiel Propheta,.;.v. 3 2.& ipſe Chriftus„Joh. 8. v. 48.5.57.59. Quin toto terrarum orbe nemo eft tam integrorum morum, nemo ef tam probatæ ſanctimoniæ, qui omnibus pla- ceat. Ut enim Equus emiſſarius, ſic& amtcus ſubſannator, ſub omni ſupraſedente hinnit, inquit Syr. c. 3. V. 6. . Mendacium, quod concinnant ſuperbi, ut opprimant pauperem, Pſal. I 19. v.(9. 78. hoc eft opprobrium nequam in homine, Syr, ZO. V; 26; 9 4. Convicium: Ita Phariſæi deChriſto non tantum perversè judicabant in abſentia, ſed coram etiam Samaritanum appellabant„Joh. 8. v. 48. Jeremias audiebat vir rixarum, Jer. 1 7. v. 10. Talibus Ecclefiam noftram conviciis adhuc onerant Pontificii&Calviniani. Hoc tlivak eft ingenium Diaboli, qui mendaciorum& uyghun conviciorum pater et, unde nomen habet Joh...44.; 5- Tripudium, quando proximi infirfita= piia tes, quastegere par eratamiculo charitatis, publicè cum fingulari dele&atione propalan- tur, ut omnes ſciant, quod inter privatos pa- an rietes peccatum eſt. Hoc non decet Chriſtia- lyy, nos, Gal...1. hinc Salomo, Delator, inquit, obambulans revelat arcana, qui autem fidelis eft,celat amici commiflum, Proverb, IT. V. I 3. En congeriem atrocium delictorum, quæ finiftra femper comitantur judicia. Tem- E peratè, yos dileđi&honeftė fentientes de proxi- mo, tectum judicate judicium, Joh. 7..24. ar Aut fumus, aut fuimus, aut poſſumus eſſe= quod hic eft, inquit Poëta. uis igitur es, qui ſu- dicas

fe tisy lees ſervum alienum? Stat caditve Domino ſuo, Kom. I 4. v. 4. Il. Agendi modus. Non omne Judicium prohibitum eſt. Poſſunt enim, imò debent etiamjüdicare, I. publice, ut{u (1) Paftoresin Ecclefig, quorum eft judicare inter oves& hæ dos, Ezech. 3 4. V. 17.(2. Ma- gfratus in politie, qui Judices co u it fuper populum.,& judicare debent quod jiltuaneſt Deut. r. v. 16. c. 1 6. v. 1 S. Zach. 7. 19.2. Chron. 20.v. 6. 7.(3) Patres& Matres familiás in gonomig, quibus dominium con- ehum eft fuper liberos lervos& ancillas, ut judicent& cortipiant eos, quando à pie- utis tramite deflectunt, ne pœnam Eli repor- tnt, Ie Sam. 3, verf. 12. feqq. II. Poſ- lunt etiam& debent judicare perone priva- t 1 Dorine yeritatem, an ita ſe habeat, quod de luggeltu ipſis proponitur, ut Berrhoënſes, Act. 17.v. 1 L. hoc præcipit Paulus, 1. Cor. 2. .Cor. 10.v. T F.& 1. Joh..v. 1. 2. Vitæ puritatem, an cum regula verbi divini conve- nianhoc judicium neçefarium eft, 1. Cor. I1. etl. 31. Sedhic de Judicis temerariis lermo eſt, qemodus agendi vitiat. Fiunt enim atempeſtins. Reſtat aliud Judicium, ſci- let extremum, in quo omnia, licet minima Kocculta, ad cenſuram venient. Matth. 10. 16 Luc.1.v..Eccl. i 2. v. ĩ 4. Illud eſt verum judicium, in quo nulli fiet injuria,fed bonis be- tk malis malèeritabsgueomni rgorersane Yhd, Cor. 5. v. 10. hoc tempus conftitutum pectandum eſt, Rom.i 4. v. I O. Act. 17. v. 3 I. Nos non famus Kegodioyrosas,& fæpeinjuri- mfcimus proximo. Suſpendamus igitur ju- dicium noftrum,& probet interim unuſquis- ue ſuum opus, ut in{emetipfo gloriam ha- tit& nonin altero. Unufquifque enim fu- im onus portabit Gal,..4. 9. Aluſire. Deus eſt judex univerſæ Car- 1 nt nrt Epiſtola 1. Cor. 4. v..5.-4 nis, Gen. 1.v. 25. 1. Chro. 1 7. v. 1 4. Pſ. 105. v. 7 El. 3 3. v. 22. Dgum igitur homo hominemn temerè judicat, falcẽ mittit in alienam meſſem, aon impunè feret. Unus eft Judex, qui po- lere& libetare, ſed tu quises, qüi pro- ximum judicas? inquit Jacobusc...1 2. InV. T. neim ini ſacrificare licebat, niſi ſacer- dotibus. Multi involatunt in hanc meſſem, fedin propriam perniciem. Num. 16, v. 18. feqq:.Chron.26.16.feqq. Ita-tria.fibi re- {ervavit Deus, ut Germani dicunt: RuHmeNh/ richten/ und raͤchen/ qug nemo unquam line maxim lade ad fe rapuit.Stat igitur fententia .Hietonymi,quam.{ibi quilibet applicare de- et: Filium fatis hominum eft cr fuam laudem quærentium alios viles facere, quia alterius vitupe- ratione ſe laudari putant,& quia ſuo merito place- renon poffunt, placere volunt in comparatione ma- lorum. D. Baſilius muftis homines illos comparat, que falubria pratereunt c7 ad ulcera properant: Ita hi quoque regum bene geftarnm magnitu- dinem non attendunt, inania verò& fragilia, ſi quid erratum eſt, ut quandoque rebus accidit humanis, hæc obſervant, hæc divulgant. Sed quomodo lexChrifti impletur? Charitas non gaudet fuper iniquitate, gaudet autem fuper veritate, inquit Apoſtolus 1. Cor. 1.6. De Tertio. R Eſtat artificium, quo ludi poſſunt talia Judicia. Id Paulus ſuo docet exemplo. Mihi. inquit, pro minimo eſt, ut à vobi judicer, aut ab humano juditio, imò nec me ipſum judico, nullius enim rei mihi ſum conſcius, ſed non per hoc juſtiſicatus ſum, cæterum qui me judicat Dominus eſt,&c. Duo his verbis continentur argumenta principaliora, quibus Paulus frivola mundi judicia feliciter elufit,& nobis exemplum de- dit, quod in hoc etiam cafu imitari debemus, Solatur ipſum, ſoletur& nos C2 I. Boa Ç

230 1. Bond conſcientia. Paulus ait: nihil mihi fum confuus. Hoc non eft intelligendum dé cordis puritate nam ante voca ionem grave eccatum admiſetat, quod& deplorabat,& ob id ſe indignum judicabat, qui Apoſtolus vocaretur, 1. Cor. 1 5. v..neꝗque veritus eft fe peccatorum maximum appellare, 1. Tim. 1, tg. huc referatur ipfius lamentatio, Rom.7. v. I 4. ſeqq. ſed de externa tantum functione lo- quitur, qua. Eccleſiis miniſtrabat. Hic ait, ſe non eſſe ſibi alicnjus-peccati· conſeium-de quoapud hominesaccufariauthumanosjudi- cio convinci poflit. Ne,autem-quis-ipfroc- cinat: Lingua quò vadis? Nonne omnis no~ mo mendax, Pi 1 16..1-reftritionem addit: ſed in hoc non ſum ſuſtiſicatus. ꝗ. d. Deus habeto- culos plus quam lynceos.,& acutius videt, quàm nos ipfi res noftros cernere valemus. Undequam vis neque dcœtri Shominibus, ne- que:à me ipſo· argu ipoffimy coramDeotamen juftificatus non lum, qui multa poflet jufta TE tionedamnare, fi mecum in judicium intrare veller. HincChriftus, cum feceritisomnia, quæ vobis mandata ſunt, dicite, ſervi inutiles ſumus, quia fecimus quod debuimus. Luc.1 7- V. 10. Eodem modo gloriari poſlumus contra frivola mundi judicia, fi confcientia pura eft. In omni, quod dicitur, ſemper tacitè recurrere debe- mus ad mentem, inquit B. Gregorius, ó” interio- remtehemregquirere. Quid enimproderit, fto- Inne⸗ e sp A ANI- eſſe, ſi omnes derogent,& ſola conſcientia defendat. Sloria noſtra hæc eſt, ſcribit Paulus, teſtimo- nium conſcientiæ noſtræ, quod in ſimplicita- te& ſinceritate Dei,& non in ſapientia carna- l, led in gratia Dei converſati famus in hoc mundo, 2. Cor. I. V. 12.confer Hebr. I 3. v. 18. nimirum hic muruk abenens efo, Wil conſcire fibi pulla re culpd. Poimninicà Ill. Adventus Hilaris mens quafi juge convivium, Prov. Tg. .1 gubi verò cauteriata eft confcientidtimór ófa concutit, ubi non eft timor, Phal. 3 fv. 6. Caveant ergò miniſtri Eccleſiæ, ne per falſam doctrinam& ſcandaloſam vitam judicia mundi adverſus ſe concitent, ut filii Eli, 1. Sam. 3. v. I 3. quando enim quis alium doceæt, & ſeipſum non docet, prædicat non eſſe furan- dum,& furatut ipſe, non eſſe mœchandum,& ipfemæchatur, Rom. 2: V. 21. mirum pro~ fectò non eſt, ſi prava ſequantur judicia. Nam Turpe eſt Docloriſi culpa redlarguit ipſum. Hoc igitur agamus, ut puram& immaculatam res tineamus conſcientiam. mundi facilè erit contemnere, ut patet exèm- plo Samuelis, 1. Sam. 12. v..3. 4.& Jobi,c.27. v. G. hæc gloriatio bona eſt& laudabilis: Syr. ald.. i 3 J. V. 2. 8. K1 H C II. Julicit imminentia. Judicia impiorum & male volotum hominum tantummodò ſunt bumanus lies, hoc eſt, funt falſa, iniqua& in- conſtantia, ideoque parum curanda. Homines enim carnaliter judicant ſecundùm ea quæ forinſecus apparent, Deus autem cor intuetur, 1. Sam. 1 6. v. 7. Proptereà femper reſpicien- dum eſt ad judiciumDei quod præ foribus eſt, & hic deſcribitur. 1. Ratione ſubjecti, perſonæ nimirum, per quam adminiſtrabitut, illa Chriſtus eft, qùi dominus vocatur, 1: peraternam generationem, da iſt er ein geborner Herr. Lumen de Lumine, Deus verus de Deo vero, ut eſt in Symbolo Athanaſiano, Rex Regum& Dominus do- minantium, Apoc. 1 9. v. 16. 2. per temporalem exaltationem, Phil...). da iſt er ein gemachter Herr/ Plal. 8. v. Act. 2. V. 36. nam omnem po- teſtatein acce pit in cœlo& in terra, Matt 28. V. 1 8. Quamvis igitur Patti quoquè& Sp.S. judi- ciumt tribuatut in Scripturis, fingulari ramen ratio- Hoc modo judicia Diadan

mtione Chriſto tanquam flio hominis illud iphom tranf ſcribitur 5Justenus fji: ille in forma hominis vifibili ad judici ium yent utus,& O- mnem ejus proceſlum judicialem viſibiliter dreckurus elt. HincJoh. 5. v. 2 2. dicitur: Pater NT uam, fed omne judicium undidit filio, Hic eſt vir ille, in quo ſtatuit Deus Pater judicare orbenrterrarum, Åt, 17i, Audiant hocpii;& confolationem inde per- eipiant. Videbunt enim Fratrem ſuum, Heb. eft compati infirmitatibus no+ H17«qui po€ fris Hebr, 4Y 14+& tribulationem retribuet em, qui tribula- & trib isquitribua nt nos nobis aut aain: mus, requiem ſempiternam, 2. Theſl. f. v..7. Audiant hoc impii,& horrore concutian- wur, videbunt enim,in quem pupugerunt Zata. omg 2. Rationé objeđi,- Judicabit enim t, Occa lta, Nihil hic valebunt ficus folia, qibusProroplafti f fe obtegebant, Gen. 3. v. 7. Nihil Pontificu ſubligacula, quibus nuditatem ſuam obvelabat, E Zad. Ey.4.Nihil tenebre, quibus ſe adulcer abſcondit& dic cit: Parietes proprint me, quis poterit me vid 3 a -25, Judex hic ilaminabit abj kondita tenebr lun ut inquit hic Apoſtolus,& occulta quævis in Í ſulloium adlucet. Eccl. 1 2. v. Ige Peccate igitur peccatores quàm vultis oc- A nò ciminar egite, quàu y po! t umedilimulare, excufate.. Omni Namin illo diein omnium conſp quicquid! hic clåm admififtis, omniaqu kramanifeftabuntur. Imò deg dtioloratio reddenda erit, Matt 2, Inulta, In hoc mundo cog cerut etin proverbio, Sed i doconfilfbetiam cordium pro dicabuntur, Nulti à pparent wind qua ndia lolis abeſt radius. Simul ruſtià. Epiſtela 1. Cor. 41. 21 lucere incipit, innumerabiles cernuntur. Sic nonapparentnunç quidem clandéftinæ ho- minum machinationes, verùm in illo die, cùm Soljúftitiæ radios fuos in corda hominum im- mittit, oninia appatebunt, quæ nobis anted ab- fuerunt,& in judicium protrahentur. D utinam hoc perpenderent ii, qui proximum de E audant in negotio, aut alienis thoris infi. diantur; cogitantes quis videt? quis intelli- gitꝰ Quamvis enim hic nemo eſt, qui conſilia cordium manifeſtare poteſt, erit tamen in ul- timo jus licio, eui præſidet talis perſona, quæ renes& cotda ſcru tatur Jer. 17.V. 10.& cogi- tationes noſtras de lõgꝭ intelligit, Pſ.1 39.V. 2. Sed piis vergit ¿n Či onſolationem. Judices hujus feculi quandoque hon faciunt officium, fedimpium juttificant,& condemnant juſtum, Prov. i 7. V. IF. quod Nabotho accidit, 1 Reg. 2 f. v. 1 3Confidite dilecti, aliud reſtat judiciũ, ubi jufta ſeveritate vindicabitur, quicquid hic conniventia ſudicis obliteratum eſt, tunc fta- bitis in Oa dent adverſus eos, qui anguſtia- verunt vos, Sap.gN.1. 3. Roatione effecti, Tunc, inquit Apoſtolus, ique lauserità] Deo. Corinthii inter Mmi- leſiæ ſe quo odammodo Agonothe- nfituebant quaſi ſpectaret ad ipfos nia,& fuis calculis iftos vel Sed Paulus, ut retun- tiam eorum ad examenChriſti hoc vocat, ubi gaen mque pium&' fidelem nullis ſeculis abolen- nif tas c redd lsira Arig ane Pum iaus nanebi iterutn unde ſe conſolentur, Hn REITS ahitur à malevolis. uclicantur& vitupe- bfſolvet,& honotifico eala int ròdr cert, xirs ST rinitas, ut hujus es aliquando fiamus in Chrilto Amen.:3 DO. ka'

e 8* DOMINICAIV. A r Epiftola Philipp:::-7- kit H Lluftrede Chrifto vaticinium eft, quod le- gitur Ofe.6. V. 3: ubi Chrifti adventus in carnẽ emergenti auroræ comparatur. Sic- ut enim autora diem noctemque diſcrimi- nat: Ita Chriſtus fe medium ftitit inter.T. noctem,&..diem, Kom. I 3. v. I1 2. adeoque omnes legis umbras ſuæ claritatis fulgore dif- ſipavit, Gol. 2. v. 17 Heb. 1.v. 1. z. Aurorarefrigerat: ita Chriftus ab æ ſtu legis& peccati nos libetavit, Gal. 3. v. 13. 3. Aurora fecum affert rorem: Chriftus to- rem Spiritus dancti ſuper nos effundit 3 Tit. .V. 6. quo corda noſtra irrigantur,& fructi⸗ ſicant in omni opere bono, Col. T. V. 10. 4. Aurora fugat latrones& feras, ut revertan- tur ad cubilia ſua, Pſal. 104. v. 2 2 ita Chriſtus adventu(fuo latrones infernales fugavit,€x- ſpolians principatus& poteſtates,& trium⸗ phans illos in ſeiplo, Col. 2. v. 1 p g. Aurora excitat aviculas, ut læto modula- mine aures demulceant: ita Beati Patres in .T. per Adventum Chrifti miris modis exhi- larati funt, quod Zacharias teftatur in hy- mno lüo, Luc.1,.63. Er quidni? ficut e- nim nox terrorem parit,Pfal.g.v. f. dies au- rem lætificat, Tob..v. 13. ita Patres N. Ta & nos cum illis rationes habemus ſufficientiſ- fimás, ut timore ferviliabje&o ad ſpirituale 22 aoon I A (O3 Ee& T y >e sC>— y d$ e RARA SRO A PPN AINS P Ae Gi A O A a hd A a BA GSA Gr fe: N N RENREN PAE GR HEA PRIN oy ON C gaudium corda noftra exufcitemus.Noxenim tranſiit,& appropinquavit dies, Rom. 13 v. 12. præfertim hocanni tempore, quo feftum uneei Nativitatis Dominicæ præ foribus eft. Huc collimat prælecta pericope, quam in ahin n tribus membris£0y Seg egplicandam fulcipic-"ancui mus, viſuri a k I. Letum Nuntium. II. Noſtrum Qfficium. III. Conſequens Pramium. mangu Singula ordine perluftrabimus, quod ut kihti fiat ad Dei gloriam,& noftram ædificationem, xie Dominus, qui propè eſt, Spiritu ſuo ſancto tuari clementer conatus noftros felicitet per Jefum ty Chritum Dominum noftrum, Amen, i Exegefis. plomnese pitome Concionum Johannis Baptiftæ bp legalium, quas de adventu Meſſiæ tan- quam prodromus ejus habituruserat, deſcribi-- 1 tur Ela. 40. v. 3. his verbis: Dirigite viam Domino, ut ipfe in hodierno Evangelio vati- cinium hoc interpretatur. Brevis quidem can- tilena, ſed quæ longum habet epiphonema. Multa enim requiruntur ad hanc gig Domi- nicæ directionem. 1. Palles funt æquande, ut Propheta loco dicto loquitur, hoc eft, con-“H. k fterhatis confcientiis fuccurrenduin, ne de-“ty ſpe-

fþerando peccatum augeant,& hoc ipſo ſe adventu Chri&i indignos reddant. 2. Mon- use coleshumiliandi funt, hoceft, fuperbia& opinio propriorum meritorum. è medio tol- lenda, gue Chritum nobis inutilem facit, quinon venit vocare juſtos, ſed peccatores ad enitentiam, Matth.9. V. f 3. Denique 3 pra- mfucurva dirigenda ſunt, hoc eſt, quicquid contra regulam legis impingit, removendum. Hllenim Chriſtus venit in mundum peccato- us lalvos facere, 1. Tim,.v. 1 f. tamen non ſunteĩ neceſlarü homines impii, Syt. 1 6. v. I 2. ſed qui pietate vitæ appropinquant ei, his kipe appropingquaturum fe{e polliçetur, Jac. 40.8. Hane doctrinam Paulus in Epiſtola præla- @a certis Aphoritmis includit,& gaudere ju- bet luos Philippenles,& omnes Chriſtianos, in Domino, qui propè eſt,& feriis hiſce nata- lbus ſe in præſepio conſpiciendum exbibebit. Hoc eſt lætum nuncium, quo Paulus Audi- totes ſuos exhilarare ſatagit, fed nö ad Philip- Pju pettinet: Dominus enim,-gui Popek noker guague Dominus eft,& be- neficiaadventu ſuo parta, in Ecclefia fuaad- be hodiediftribuit, Propè autem eſt 1, Generaliter a pudomnes creaturas, quas portat verbo virtutis{fug,Heb.1. v. 3. implet timceelum& terram, Jer. 2..2 4. nec lon- etab unoquoque noftrům. In ipfo vivi- Mis movemur& ſumus, Act. 1 7. v. 2 8. 2. Hetialiter, ſi[pectes 1, Adventum Incarnationis. Venit enim plenitudo temporis, Gal,.v,.& Deus brevi tmanifeltabit incarne, r, Tim...16.quod ma magno deſiderio expectarunt, Efa.4 f. 0664..1. Plal. 14. v. 7. ſed juxta fidem de- b funt non acceptis repromĩſſionibus Alonge eas aſpicientes& credentes, Heb. Epiſtola Philipbp. 4 v. 4. 7 anhie bi orana Annio FN LI V l3 NODIS I3 gratia app uit, IIt. 2. v. Aiat aaia na: II. AN iitaeit cies quam expectabamus, inve- x PL 1 f nimus, vidimu hr. 2. v. 16. InvenimusMeſ- ſiam, de quo ſcripſit Moſes in lege& Prophe- tæ, Ioh...45. mox canet Eccleſia: Hic jacet in præſepio, Qui regnat ſine termins. 2. Adventum Sanctißcationi, quo in cordi- bus fidelium divertit pet Verbum& Sacra- menta. Sic iterum propè eſt Dominus. Ne dixe- ris in corde tuo, inquit Paulus, quis aſcendet in cœlum, id eſt, Chriſtum deducere, aut quis de- ſcendet in abyſſum, hoc eſt, Chriſtum à mor- tuis revocare. Sed quid dicit ſeriptura? Propè eſt verbum in ore tuo,& in corde tuo, hoc eſt verbum fidei, quod prædicamus, Rom. 10. Y. 6. ſeqq. Ita de Sacramentis loquendo Domi- nus props eſt, quia non ſolùm aquam baptiſmi ſanguine ſuo tingit, ut jubeat quaſi,& efficax fiat organum„quo à peccatis lavamur& re- generamur ad vitam æternam, Eph. 5 v. 16. Tit. 3. v. 5. Sed in ſacra Cœna etiam mediante pane& vino corpus& ſanguinem ſuum nobis manducandum& bibendum exhibet; ut ipſe in nobis maneat,& nos in ipſo, Joh. 6. 6. 3. Adventum gloriſicationis, ubi veniet in nubibus cœli,& Iiberabit electos ſuos: Tem- pus illud propè eſt. Adhuc modicum aliquan- tulum, qui venturus eſt veniet& non tardabit, Heb. 10..3.erit hic dies drcavleacews, Lue, 21..2:dies dyafv iwc, AGk:..20,dies gro- zalasdsewaibid..2.Tuncapparebit vita nó- ftra,& nos apparebimus cum ipſo in gloria, Col. 3. v. 4. transſigurabit enim corpus no- ſtrum humile, ut conforme reddatur corpori ſuo glorioſo, Phil. 3. v. 2 1. O quanta hac eft conſolatio. Fremat mundus, Dominus propè eſt, qui mundum devicit Joh. 16, 3 3. Rugiat Diabolus, I. Pet. f. v. 8 Dominus propè eſt, qui opera ejus diſſolvit, 1. Joh,.8. mu-

Aia Dimintca N. Adventus ¹ 24 mugi mori at oren, Dominns propè cft, quiinferne um intulit,Ol. I.v. 4. Latłet conſcientia, Dominus propè ek, qui fanguine ſuo emun- davit conſcientias noſttas, Heb. 9. v. 1 4. Bello premeris, confide, Dominus propè eft, qui pacem ri ſtauravit, Rom.4. V. t. Periculolo sorbo decumbis, ut Hiskias, Ela.3..I Do- 1 luwus, minus propẽ᷑ eſt, cujus livore lanati Eſa.5...Paupertate gravatis ut Sareptana, 1. Reg. 17. V. I 2. Dominus propè eft, cujus ve- Rigia ſtillant pinguedinem, Pfal.6 SRTA. In ſumma, quicquid eft guod te cruciat, ſolatio ræſentiæ divinæ emollire potes, ingeminans Paulinum illud: Si Deus pto nobis, quis con- tra nos? Rom..V. 3 T1. De Secundo. Udivimus lætum nuncium, audiamus ét- Y iam noftrum oficium, quod in ftudio vir- tutum quatuor Cardinalium conſiſtit, quæ non tantùm in omni vita noſtra, ſed vel imprimis hoc adventus tempore apūd omnes Chriſtia- nos vigere& florere debent. Jubet enim Paulus. I. In Domino gaudere. Deus hominem non condidit quafi felteum aut æncum, qui, more Stoicorum. nullo tangatur affen humano; fed vel cum Democrito ad omnia riderèt, vel ceum Heraclito ad omnem fottübæ ſtatum in fetum folvere yult cum fentib’,& gaudere cum gaudentibꝰ, Rom, r2:v. T5. Eft ergò duplex gnudium; 1. Seculare, quod non improbatur, fi mo- dòinter limites pieratis ſe contineat. Omnis enim homo, qui comedit& bibit,& videt bo- num in omni labore fuo; hbc donum Dei eft; Eccl..v. 1 3. Sed Paulus hic loquittr de per- petuo gaudio, quale mundi non eſt, quia per viciſſitudines& alternati'ones modò ridet, modò plorat, modò lætatur, modò triſtatur, tut. IdcircðPaulus alibi flere nos nec alitet facere poteft, cùm ir iis rebus læte- tür guenon ſemper durant. Imò ſi vel maximé ellet continuum aut perpetum, eo ipſo in pec- catum degeneraret, unde Paulus hortatur, ut qui gaudent, ſint tauquam non gaudeant, I. Cot. y. v. 0. Quod ſi hoc non oblervatuiex- trema gaudii luctus, Prov. 4. v. 13. 1, Spirituale, quod Deum authorem ha» bet,& intet fructus Spititus recenſetur, Gal. 5. 2 2. Paulus vocat gaudium in Domino, quando nimirum homo certus eſt de remiſ- ſione peccatorum, gratià Dei& vita æternd, unde& regnum Dei ita delcribitur, quod ſit juſtitia, pax& gaudium inSp.S. Rom. 14. v. I7. Tale gaudium perpetuum eft, quia fundatur ih Domino,{olo ftabili& fempiterno bono, quod nunquam ſenelſcit,& cujus anni non de- ficiunt,& de cujus pulchritudine pulchri, de cujus gloria glorioſi, de cujus immortalitate immortales efficimur. Hæcconſideratio per- Bin petuum iñ cordibus piorum gaudium accen- dit. Gaudent in Deo,à quo omnis noftra fuf- ficientia dependet, in ipſo enim vivimu vemur& ſumus, Act. 1 οα 8 iterum gai- y dentin operibus Dei admirantes& deptædi- cantes ſapientiam, potentiam,& bonitatem; o] factoris, qui ſapientet omnia ordinavit, Pilal 104. v. 24. Gaudent, dum à Deo beneſicinm aliquod iunt,& itetum g audent cum ab novum recip eo tanquam filii in milerico Utrumque enim àDeo, Syr. 1 1. v. 14. Gaudent de beneficio creationis,& iterum ¥ Gaudent af gaudent de beneficio liberationis. quod Deus ad imaginem{nam hominem con-“Riisa didit,& iterum gaudent,guod ipfeadnoftraim"ik imaginem homo factus eſt. Ubique copiofa fe‘! offert gaudendi materia. Magna opera Do- mini, exquiſita in omnes voluntates ejus, Pſal. a N-Tm Q T 1.V. 2. T adio Er tal; Ued. Keyk icer i4 Be kve dia figellantur:`

Licet igitur ſub tentationum fluctibus non- nunquam in piorum cordibus vehementer ata tenuetur, tamen tractatione verbi Dei& preci- dus exulcitatur& confirmatur, ut licet multa intetyeniant extrinſecus, quæ oculos ſolvunt inlchtymas, ſciamus tamen affore tempus, quo Deus abfterget omnes lachtymas ab ocu- lis noftris, Apoc.2 1...Ibi gaudium hoc per- kllumn etit. Io h. 1 6. v. 2 4. conf. Ela. 3 4. v. To. Ila. 65..14. Quando igitur mundani gaudent de diviti- mm topis ut villicus Luc. 1.v. 1 9. vel mundi (mauc Haman, Efth. 5 ,v. 1.vel yite luxuria, u Epulo,Luc. 1.v. 1 9. vel proximi miferia, ut ividifolent,Pfal. 3 f..2 1. Tu inDomino gau- denec te pænitebit, nam feculi letitia impunita ngmtia Hut inquit Auguftinus,& momento unùm durar, Job, 20.v. f. Sed qui in Domi- no gaudet, mupore gaudere poteft,& finem fideiluæ reportabit,.Per, 1v..04 Neh:-10. II.Lenitati ſtudere. Moderatio veſtra( rè newe umay inquit Apoſtolus, nota ſit onini- bwhominibws, Hæe talis virtus eft, quz re- mittere poteft aliguid de fummi juris rigore, k proximi infirmitates pacis causå tolerat, qanym pro officii& confcientiæ ratione ficere licet, multò minus fugillat ejus mores, ict reprehenfionedigni fint, fed modeftè po- iis interpretatur. juxta normam Chriftiang aritatis, 1, Corinth. 13.verf 4, Hæc vir- us innotelcere debet omnibus hominibus, un quafieam prædicare aut publicè procla- mare debeamus, fed ratione exercitii, quia n folummodòetga eos, qui nobis bene vo- T imk fciunt, fed abſque refpe&u perfona- im erga omnes homines ipfo opere de- tarandaeft,Tit:...Matth. 5. v. 44. Rom. .. 20. Neceſſaria eſt t Ia Cloro, Nam fervum Domini non Epiftola Philipp. 4. V. 4. 7: 25 oportet litigate, à. Tim. 2. v. 24. c. 4. v. 2. Exem- plo poteft eſſe Paulus, 1. Cor. 9. v. 1 9. 20. 22. 2. Inñ Foro. Ibi reſponſio mollis fiangit iram, Prov. 1 f..i. tali modeſtiã& lenitate u- tebatur Gideon, Jud...a. quid è conttario mali ſecum ttahat nimius rigor, docet hiſtoria Rehabeam, I. Reg. 1à2. v. 16.19. 3. In Toro; Nam ad evitandas rixas pluri- mum facit ftudium modeftiæ„ut fibi invicem condonent,& quæ minus rectè facta ſunt, ſine acerbitate cortigant. Noli eſſe ſicut leo in do- mo tua, inquit Syr. c. 4. v. 3 j. qũo pertinent di- cta, Eph. 6. v. 9. Col. 3. v. 12. Invitet nos r. Manlatũ. Matt. 5. v. 2Nf. c. 6, 1 f. c. I8,;j f. 2. Exemplum 1. Dei, qui decem millia tä-.1 lenta nobis remittit. Matth. 1 8. v. 27. 2, Chri- ſti, Matth.. v. 29. 3. Aliorum Sanctorum, Aoſis inprimis, Num. 1 2,.3.& Davidis, 1. Sam:2..7. Sep hani AAT. bu 3. Congruum. In multis enim labimur 0- mnes, Jac.}...& fi peccatorum remiffionem impetrare velimus à Deo,proximo priùs con- donemus oportet, Matth.6,v, 14. 4, Premium. Beati enim mites, quoniam ipſi poſſidebunt terram, Matth. J. v. f. § Supplicium. Judicium enim ſine miſericor- dia illi, qui non fecerit miſericordiam, inquit Jacobus.2. v. i 3. hoc eſt jus talionis, Luc. 6. .38. II. Curas removere.Cura duplexet: Una Competentie, quæ cuihbet ratione officii int- poſita eſt, inſtats Eccleſiaſtico, Syr.3 9. v. 1. feq. Jer.48..10.Heb.1 3,v.17. Politico, Rom 12. v. 8. Oeconomico, 1. Tim. 5..g. Altera diſfdentia, qua homo ſuis viribus plus tribuit, quàm di- vinæ ptovidentiæ, quaſi Deus omni ſe cuta ergå nos abdicâffet,de qua Chriftus Matth. 6, .3.3.hanc Paulushêic prohibet. Nam fru- ftràek,Plal.I 27....& Dei čuram impedit, qu: wR "i

26 qui præſumptuoſos fugit.& cum contrito li- benter& humili fpiritu habitat, Eſa. 5 J. v. 15. acta igitur curam tuam luper Dominum, ipſe te luſtentabit,& non dabit in æternum flu- dtuationem juſto, Pl.5 5. 23. aut ſi vel maximè curis delectaris, peccatorum tuorum curam habe, ut deleantur coram Deo, Pſal. 3 8. v. 19. IV. precibus inharere. Magna vis orationis, in- quit Auguſt. Nam in terris effuſain cælis opera- iur Paulus hic 3. ſpecies enumerat. Meoscο. precatio, quà tam corporalia, quàm ſpiritualia bona à Deo petimus. Ilnois, deprecatio, quà ma- la tam culpæ quàm pænæ deprecamur, quales invenias Plal. 6. 23.& 5 1. 3..Pſal. 90. 1 3. 14. EoNagista, quã Deo gratias agimus pro collatis in nos beneficiis. Oportet enim preces noſtras mixtas eſſe cum gratiarum actione, quale tem- peramentumDeus ipſe requirit,{. 5.14.15- Quod.Paulus has preces innoteſcere vult a- pud Deum, non eo lenſu dicitur, quaſi ipſum quidquam noſtrarum vel neceſſitatũ vel virtu- tum lateat, ſed ut noſtrã explotemus indigen- tiam precando, Deique agnoſcamus beneficẽ- tiam gratias agendo. Idque hoc cõprimis tem- pore neceſſarium et, ubi de adventu Chrifti Regis noftri inEcelefia prædicatur.Sicut enim ſubditi nudato capite Principis{ui adventum excipiũt,& literas hinc inde ſupplices offerũt, quibus gravamina ſua exponunt: ita nihil eſt, quo Chriſtus Rex magis delectatur, quam de- vota oratio. Intonemus igitur cum Eccleſia: Leber HErr/ wecke uns auff/ daß wir bereit ſeyn/ wann dein Sohn komt/ ꝛ. De Tertio. R Eftat premium, quod omnes verèChriftia- ni reportabunt, quando officium fuum haàc in parte faciunt, nimirum pax conſcientiæ, A A T- e cujus hic Paulus deſcribit 1. Autorem, duin pacẽ Dei vocat,& hoc iplſo diſtinguit à pace mundi, quà conſpirant impii Dominica IV. Adventus. trahentes iniquitatem funibus vanitatis,& q. funib. plauſtri peccatuim, Ela. 5. 1 8. Talis erat pax& reconciliatio Herodis& Pilati, Luc. 2 3. I2. itemque Phariſæorum& Herodianorum contra Chriftum,Matt. 22:16. Ejufmodi pa- cem Paulus hic non intelligit, fed pacem Dets quæ nihil aliud eft, quàm reconciliatio noſtri cum Deo, quà factus eſt clementiſſ. Pater no- ſter, nec eorum, quæ contra ipſum fecimus, un- a quam vult recordari. Jer. 3 1. 34. præſupponit zs fw unitatem fidei& ſpiritus, per quam credentesin syi unum ꝗ. cor,& in unam animam coaleſcunt, Eph. 4. 3. Act.4. 3 2. præſupponit etiã certo re · ſpectu pacem domeſticam, cujus encomium legi- tur PLI 33..leqq.Syr,25,.2,& pacem politie. ir cam, quæ Deum etiam authorem habet, Ela.45 7. beati enim pacifici, Matth. 59. Hæc omnia niſi floreant apud Chriſtianos, de pace interna gloriari non poſſunt. Quia enim pax Dei eta fruĝibys Sp.S. annumeratur, Gal,$, 22. pecsi];- catum abhortet,& abſque ſtudio bonorum operum, pacis& concordi cum proximo,; conſiſtere non poteſt, impiis enim nomet pax,°% Ela. 48..ult.} Il, Valorem, qui duplex hic ponitur; .Sublimitas,qguòd fuperet raia vës omnë ine 1 tellectum, ut inquit Apoſt.& eo ipſo oſtendit. n quantum pax illa donum fit& beneficium, ui nimirum nemo vel cogitatione complecti, ve oratione exprimere poſſit. Videte, qualem charitatem dedit nobisPaterr ut filii Dei nomi. nemur, ſcribit Iohannes 1. c..v. 1. Operatur Å enim paradoxa OYA 1. In articulo Jaflificationis, ut peccatore: coramDeo reputentur juſti,& ex filiis iræ fiani filii lucis& gratiæ, imò hætedes vitæ æternæ Rom. 4. 5. Eph. a. 3. hoc omnem ſuperat intel⸗ jectum, ſed Sp„$. hujus rei perhibet nobis te- ſtimonium Kom. 8. v. 16. i .Sub onere tribulation. Qui enim pacem ha-tik, bent cumDeo, iis nulla cal. mitas nocet, fed-an mnia

maiaconvertuntur in bont, Rom.$8,28. Hoc iterum luperat omnem intellectum, ſed in khols pacis diſcimus, nos ideò ã Domino cor- lipine cũ mundo damnemur,.Cor. I I. v. 32. - g. dln termino emigrationis. Qui enim pacem liabent cum Deo, his mors quoque lucrum eft, Philt..2 i Hoc fuperat omnem intelle&um, cui mots eſt OeBeũ Sνά αονοñ led in ſcho- kSpSdilcimus,quod beati funt mortui,qui in Domino moriúntur, Apoc. 14..13. Nam morsipfis januam quali aperit, per quam in lum ingrediuntur, Joh...2 4. ll. Onlitas. Cuſtodit enim corda noftra& fknlus noltros cótra tentationes peccati, mor- H Diaboli inferni damnationis,& contra o- ſunes alias afflictiones, ut in mediis his calami- kutibus ſtabiles& in victi permanere poſſimus. eiunt enim piĩ& ſideles, nihil tam adverſum ſbiaccidere poſſe, quo ſeparentur à chatitate Dei quæ eſt in Chrifto Jelu, Rom...39. Hinc juftusetiam in morte ſperat, Pro v. 1 4. V. quisenim tapiet ipſum de manibus Patris cleltn Joh. 10.v. 29. ML Reparatorem, quiet Chiiſtus Jefus. Vinculum ejiis per peccatum difruptum erat, Nam Peccata noſtta inter nos& Deyin diyi- Epiftola Philipp. 40..7. 27 debant, Ela.ş...fed Chriftus teltauravit, Col..v. 20. reftauratamque per prædicatio- nem Evangelii pacis nobis annunciat, offert& applicat, Eph. 6. v. 15. Adt. 1 0. v. 36. Eſa. 52. verſ. 7. Kom. st. Videamus,ne per peccatum hanc pacem de- ſttuamus& annihilemus. Commendatut Pere fei Regis Pater, quod conditiones pacis, quas cum Romanis inierat, quotidie perlegerit, ne quid fortè committeret, quod conditionibus illis adverſum eſſet,& ita novis diſſidiis anlam daret, Eodem modo conditiones, quas Patet cœleſtis nobiſcum ſancivit,& in tabulas Exan- gelii redegit, quotidie legamus& relegamus, ne quid committamus, quo pax illa poſſit everti. Qui enim pacem cumDeo habet, timo- re non percellitur, licèt mundus& Diabolus beiluin ipſi ſtruant, quorum poteſtas ſub pote- ſtate Dei eſt, nec quicquam nocere poflunt fi- delibus,nifi Deus frenum laxet, quo malitiam eorum compefcit ut vel unius Jobi exemple ad oculum patet. Sed finem faciamus. Deus arer cæleftis hanc pacem nobis concedat,& per illam confervet cor&intelle&um noftrum inChriſto Jeſu, cui ſit laus& gloria in feculum, Anen, NG SRRE SART ENARE INRE TART TURE FERIA|]. NATIV. DOMIN. Epiftola Tit...11. ij. Egimus1 Sam...4. ſeqq. quod Iſraẽli- tzcæfià Philiftinis, in acie ultimum in atca fœderis ſibi ſolatium ſupereſſe ſta- lentes ealtris eam inferri cutarint, illatamque liadiclamore, quo terta perſonuit, excepe- tin, Philiftini infernales, Posmei, victoriam de nobis reportãtunt in Pᷣaradiſo. Sed in Chriſto noſtrum ſolatium. Hiceſt ſemen illud mulie- ris, quod capiti{ferpentis conterendo Deus os lim in protoplaſtis ſe miſſutum promiſerat, 2 Gen.

28 Gen...1 f. Longa quidem mora interceſſit, quæ B. patribus multa expreſſit ſuſpitia, Eſa. 45.v..c. 6 4. v. I Pl. 1.v. 7. ſed tandem im- pleta et promiſſio. Habemus veram arcam novi Fœderis. Apparuit lalutaris gratia Dei, excipite illam dilecti ſpirituali jubilo,& dignè ambulate, hoc gratioſo tempore abne- gantes omnem impietatem& mundanas cu- piditates, ut Paulus hortatur in prælecta peri- cope, quam breviter explicabimus in tribus membris, contemplaturi 1. Fefti hodiernidignitatem. II. Celebrandi qualitatem. HI. Don natalis pretioſitatem. Appareat nobis ſalutaris gratia Dei,& propo- ſitum noſtrum ſecundet, per& propter Do- minum noſtrum Jeſum Chriſtum, Amen. Exegeſis. Edu ftella appareretNovi Regis index,vi- debant iHam Magi in Oriente, ſed Judæi non videbant, Matth. 2. v. 1.Ita multi cæcuti- unt in ipſa meridie, non agnoſcentes gratiam, quæ per nativitatem Chriſti omnibus homi- nibus apparuit. Unde Paulus Auditores ſuos excitat in hodiernaEpiſtola, ut oculos aperiãt, & gratiæ emergentis radios plenisvelis excipi- ant. Requirit hoc feſti dignitas, quæ tanta eft, ut meritò exclamare liceat: Hæceft dies, quam fecit Dominus, exultemus& lætemur in illa, Pſ.1 1.v. 2 4. Eſt enim 1. Feſtum giorioſom. Nam Lſrecdun, in- quit Apoſtolus, apparuit gratia Dei. Appari- tio præſupponit tenebras, quæ per lucem mox fugantur. Verè tenebris omnia invo- luta erant, antequamChriſtus veniret. Teue- bræ etant in pudaa propter umbras legales, Heb. 1.v. 1. hinc Paulus tempusV.T. noctem vocat, Rom. I;. verſ. 12. Tenebræ erant ex- Feria 1, Nativitatis Dominica tra Judeam in om nĩ gentilitate, quæ ſepta fuit caligine mentis per ignorantiam, Eph. 4. v. 18: cordis per malitiam; 1. Pet..V. 3. quò referan- tur opera tenebrarum,de guibusPaulus Rom. 1 3. v. 1 3. caligine miſeriarum per Dei vindictam, Ela..:3.fed asyo incarnato præteriit nox, & dics illuxit. Apparuit gratia Patris, qui fia lio proprio non pepercit, ſed pro nobis omni-* bus tradidit illum, Rom. 8. v. 32. Apparuit gratia filii, qui propofito ſibi gaudio ſuſtinuit crucem confufione contempta, Heb. 12..2. a! utab ira futura nos liberaret, 1. Theſſ..x. 10. Apparuit gratia Spiritus S. qui miraculofa fua dahs aos, obumbratione conceptionemChriſti promo- muo vit,& adhuc ïn cordibus fidelium Jefulo re--i cens nato cunas ædificat pet Verbum& Sacra- wahi menta, quibus placidè requieſcat. Noſtrum eſt, hanc apparentis gratiæ lucem ka agnofcere, ne communicemus operibus in- fructuoſis tenebrarum, Eph. 5. v. 11. ſed com- poſitè ambulemus tanquam in die, Rom. 13.13. 3 II. Feſtum gratioſum. iræ, Eph..v. ʒ. diviſià Deolper peccatum(Bla. T 59..2. fed hodie Princeps pacis natus plt y Eſa. ↄ9. v. 6. qui iram Patris{ui placavit,& re- a conciliationem fecit per fanguinem Crucis fug,Col...20. ahi Maledictionem promeriti eramus terna i; ç Diaboli mancipia, Heb. 2. v. ș. fed hodie be- A Cah, nedictum Abrahæ femen progerminavit in quo omnes generationes benedictionem con- ſequi debent, Gen. 2.V. 1 8. Sicut enim Jaco- bus hædinis pellibus manus ſuas tegebar, benedictionem& jus primogenituræ impetra- turus, Gen. 2 7. V. I6. Ita cœleſtis Jacobus, verus y ille Eſavi infernalis ſup plantator, ſemen Abra- W ut benedictionem ſpiritualem non fibi, fed nobis impetraret- Heb:.ye Ai hæ aſſumpſit, 14.16. Exu- Eramus naturâ filii

Erulabamus.miferi per peccatum à paradi- ſo, Cen. z..2 4. led hodie porta cœli tecluſa, & gladius Cherubini remotus eft, ceffat ama- telimencæli janua, Deum propitiatum refo- nant omnia. Hodie ſcala ſacobi de cœlo ſul- penla eſt ad delcenſum Angelorum& piorum alcenlum, Gen. 28. v. 12. Hodie Verbum factum elt Caro, ut caro noſtra fieret particeps Vetbi xenit ſub legem juſtus, ut à lege injuſtos lberatet. Formam ſer vi aſſumpſit Deus, ut Ys formar Dei acciperet homo. Hodie Deus Pater nos adoptavit in filios, Deus Filius nos í effecit fratres, Deus Sp. S. nos gignit hæredes. Me lin reddimur per reconciliationem,“Fratres Ie pet incarnationem, Heredes per ſanctificatio- nm, Omira meramorphofis!: Quis ad tantæ nilericordiæ vifcera non obftupeícat? Videte diletti ne in vacuum gratiam hane kecepetitis, 2,Cor....Hodie Chriftus natus ekt hodie vitiis denaſcendum eſt, natus eſt car- naliter, naſcamur cum ipſo ſpiritualiter, de- ſcendit ad nos per gratiam, aſcendamus ad il- lumpet pœrnitentiaan. Hodie, hodie id fieri debet. Cras corvina manifeſta ruina. Hodie, fiaudiveritis vocem Dei, corda veftra nolite obutare, Pl.o F. v. 8. UI. Feſtum fructuoſum. ema 1. Ratione effei. Gratiz enim quæ appa- ebe- tit rha appellatur. Cùm premerentur n in Haclitæ in Egypto, mifit eis Deus Salvatorem Holen, qui ex lervitute Ægyptiaca illoseduce- .Erod...g. Ita jacebamus nos ſub ſervi- iute peccati& mortis, ſed en Salvatorem, qui Mntym luam falutarem virgam exa&oris uregit Efa..v..8 à poteftate tenebrarum Meratos, Col, 1V, 13. im libertatem gloriæ totum Dei reftituit Rom..v. 21. Mox 4 ò tüm in deferto morfu ſerpentum Epiſtols Tit. 2. v. try. ig ignitorum ingens multitudo enecaretut, juſ- ſit Deus erigi ſerpentem æneum, cujus intuitu percuſſi ſanarentur, Num. 2à T. v. C. ſeqꝗ. Ser- pens infernalis, Xos mei, legali vulnere nos ſau- ciaverat, ut nihil ſani à capite ad caleem in nobis reperiretur, ſed vulnus,& livor,& plaga, Eſa. L. v. C. Hodie Chriftus natus eſt, cujus gtatia eſt gratia cνννονε, quæ tollit cœcitatem intellectus, & illuminat nos, malitiam cordus,& lanctificat nos, concupiſcentiam appetitus,& dirigit nos, ut poſthac nihil condemnationis futurum ſit in omnibus his, qui in Chriſto Jeſu ſunt, Rom. 8. v. T. ſicut enim Moles exaltavit ſerpentem in deſerto: Ita filium hominis oportet exalta- ri, ut omnis qui credit in euin non peteat, ſed habeat vitam æternam, Joh. 3. v. 16. Dicat nunc Mundus: Non eſt ipſi falus in Deo, Pi.3 v.;.en hic Salvàtorem, apud quem miſeticotdia& copiola redemptio, Pfal. T30. V. J. Dicat Moſes: Maledictus, qui non manet in omnibus quæ in lege ſcripta ſunt, Deuter. 27 v. 26 en liic Salvatorem, qui nos è maledi- ctione legis redemit, Gal. 3. v. 1 3. Dicat Pecca- tum: Morte morieris. Dicit Salvator: Ego vivo,& vos vivetis, Joh. 14.v, 19. O nos fe- lices, qui tantumSaivatorem habemus! Gufta- te& videte quàm fuavis eft Dominus! Beatus, qui ſpetat in eo, Pſ.3 4. v. 9. 2. Ratione objecti. Neque enim paucos tan- tum, ſed omnes omnino homines attinet hæc yža rar. Siquidem illuxiſſe dicitut omnibus hominibus. Nullus hic ſexus, nul- Ia ætas, nulla gens excluſa eſt. Piſcator re- ſtringit hanc univerſalitatem,& per omnes homines intelligi ait non ſingula generum, ſed genera ſingulorum,, nicht alle/ ſondern al⸗ lerley Menſchen; quæ aperta eſt loci Paulini D3 depta- TN ie è o

20 deprav at io. Chtiſtus non eſt particularisSalva- torzuniverlalis eſt gratia, quæ hodie non ſolis paſtoribus Bethlehemiticis, ſed den a Sοά woiromnibus hominibus illuxit, nemo hic ex- duditur, niſi qui ſua ſe excludit incredulitate, juxta illud Ol. 1.v. 9. Exultate igitur omnes homines, Deus homo factus eſt, Ioh..v. 14. Exultate omnes gentes hodie natus eſt, in quo omnes gentes benedictionem conſe- uuntul,Gen. 2 2. v. 18. Exultate omnes peccatores, hodie natus eſt Salvator, qui ad ſalvandos peccatores in mun- dum venit, x. Tim..v. 15. Exultate onnes captivi, nyunç enim vobis Ve- Rit liberatio, Eſa. 6 L. v. 1. Exultate omnes ægroti. Hodie Medicus na- tus eft,qui omnes infirmitates veftras ſanabit, Pſ. 103..3. Exultate Vello preſſi& oppreſſi Chriſtiani, princeps pac is natus eſt, Eſa..v. 6. Exultate pauperes, Chriſtus, cum dives eſſet, pauper factus eſt veſtri cauſa, ut paupertate é- jus diteſceretis, 2. Cor..v. 9. Exultate amnes pit, Vobis gratia hæc peculia · titet deſtinata eſt, ſiquidm Chtiſtus eſt Salva- or omnium, maximè autem fidelium, 1. Tim. 4yo Notetdt hicditingio V.& N. T. Lex qua- fi ftagnum exiguum contenta fuit angnſtus u⸗ nius{olius provinciæ. nimirum udææ. Evan- gelium verò,& gratia Salvatoris noſtri angu- ſtiis illis contineri non potuit, ſed quaſi fons vivus in paradiſo ſcaturiens,& in quatuor flumina diviſus, quæ ſunt quatuor CodicesEv- angeliorum; Extra ripas cœpit difflnere,& brevi tempore totum terrarum orbem occu- pavit, Gen..v. 10. Tempus enim adeſt, quo totus mundus tepleri debebat fcientia Domi- ai; fout aque maris aperiunt terram, Ela. SAAT Feria I. Nativitatis Dominiit De Secundo. pE dignitatem vidimus; videbimus etiam celebrandi qualitatem, ubi juxta pPᷣauli Præ- leriptum requititur 1. Fugiendorum remotio. Solis radii non pe- netrare poſſunt, ſi feneſtras obſtinis: ita remo- venda ſunt ante omnia obſtacula peccatorum, fi gratia Dei ſalutatis, quæ hodie illuxit, cor il- luminare debetzhine dicitur xAνντοννανσεν gratia erudiens. Quemadmodum fi quis ma- guum beneſicium in te cõferat, iſta beneficen- tia tui te oflicii admonet, quod grato animo agnoſcere,& fidabitur opportunitas repende- re debeas: ita hic loquitur Apoſtolus. Gratia Dei, quæ per adventum filii(ui mundo appa- tuit, docet nos atque etudit, ut non ſimus in- grati, ledeo modo, quo poſſumus, Deo vicem rependamẽ, inprimis hoc tempore, quod ſicut ſanctum eſt, ita ſanctam queque vitam,& fan- ctos mores poſtulat. Duo autem cumprimis removenda jubet Apoſtolus, ſi gratiæ apparentis delicias Fẹriis hifce natalibus guftare velimus, ut ſunt 1. Atheiſinus, qui nihil eſt, quàm aeibæznquo nomine comprehenduntut omnia impietatis opera, qug cohtra primam Decalogi tabulam admitti poſſunt. In Primo precepte Deus hoc à nobis exigit, ut poſthabitis Diis alienis, ei loli adhæteamus, & ſuper omnia confidamus. Qui ſecus facit, e & vel idololatria fe contaminat, quå honor Deo debitus creaturis attribuitut, ut inPapatu fieri lolet, vel in div itũs confidit,& obiyꝛ di- cit: Fiducia mea, Job. 31 V. 44, Bera Oba noxius eft,que à fefti hújús celebratione pro- cul effe deber. In Secundo: Precepto- requirit Deus nomi- nis fui ſanctificationem. Quisquis igitur mer-

A gb 1 oni gur pii mercando pejeratidoziñcantando,&c. nomen hoc acrolanđumin vanumaflumit ertBuav committit,& beneficiis natalibus hoc ipfo fe indignum reddit. ln Tertio Precepto Sabbati ſanctificatio nobispræcipitur; quæ fit pet ſedulam verbi ptedleati auſcultationem& per legitimamSa- ctamentorum ulurpationem. Qui contra de- laguit ege committit,& gratiæ apparen- ts naufragium facit. Ergo removenda etit ateomnia talis artBua, fi feftum hödiernum dignècelebrare velimus.Multi in ea ſunt per- luallone, dies feſtos ideò inſtitutos, ut cuticula cutetur,& genio ſactificetur, horum venter Deus eft, Phil. 3. v. 19. Sed falluntur mifer; RegoumDei non eft efcaaut potus,ted juftitia, Pr& gaudium in Sp. Sancto, Rom. 1 4. v. 17. 2. Epitureifmus, quem Apoftolus indigitat Pet uowds imiSuuiage Hoc nomine peccata pethringuntur, quæ contra fecundam Decalogi fabulam impingunt, nimirum concupiſcentia carnis, concupifcentia oculorum& faftus vi- wrjoh...16. Hæc omnia abneganda lunt ut inquit Apoſtolus, tanquam ea, cuin quibusChriftiani bellum potius gerere, quàm uquam ad illotum vomitum redire debeant, Keutenim Manna non de pluebat cœlo prius, quam Ifraëlitæ in deſerto omnem ſubſtantiam pnisex Ægypro deportati abſumpſerunt: ita leusille panis de cœlo deſcendens non datur W, qui concapilfcentias hujus mundi non- m abnegarunt. Nam amicitia mundi eft inimicitia Dei& quicunque vult effe amicus f coli, Dei inimicus conftituitur, Jac. 4. Vig IL. Faciendorum pofirio. Quemadmo- Sanaga gticolæ, ſi ſemper malas herbas “gtts evellerent,& nunguam bonas femi- Mren, nihil nunquam colligerent: ita quo- Epiflila Titz Pi r rp 34 que non ſatis eſt nobis etadicare vitia y&sés Berzv putas& mundanas concupiſcentias, ſed neceſſe eſt etiam ſerere virtutes& facere bo- num. Hine Paulus tanquam bonus agticola damnato folio ad virtutes hortatur,guibus ie- mnes veri Chriftiani ftudere,& vocationem ſuam exornare debent. Sed totum nego: um duobus quaſi verbis eomplectitur. Vt Së- briè, inquit, juſtè& piè vivamus in hoc ſeculo, expectantes beatam ſpem,& adventum gloria ma- gni Dei,& Salvatoris noftri Jefu Chrifti.-Duo igitur potiſſimum hic requiruntur, quæ non ſolùm addiſcere, ſed ipſo opere declarare de- bemus, ut ſunt . Vita inculpata, quam tribus hiſce voculis Pau- lus expreſſit, Sobriè ſuſtè,& piè. Sobriè debemus vivere erga nos ipſos, quod fiet, ſi tes omnes temporales, cibum, potum, veſtes, pe- cuniam, honores, delectationes cum modera- tione capiamus. Iſta ſiquidem non ſunt in ſe mala, ſed nobis tamen efficiunturmala, cùm ſine modo quæruntur ac deſiderantur. Exi- ſtant hic duo, quotum alter habeat quantum neceffe eft, neque aliquid ampliuscupiatg al- ter habeat omnia duplicata& triplicata, ſet- vos, ancillas, oves, boves, vineas, domos, pe- cunias,& cætera, quæ in opibus& fortunis nu- merantur. Num proptered hic poſterior, quia habet amplius quàm prior, melior& Deo gratior eſt? ac ut ad humilia deſcendamus, num melius videt, melius audit, melius gu- ftat, aut fortè ftomachum habet amplio- rem,& plus comedit, quàm alij? Nihil horum: Quid igitur håbet? quid ei confe- runt majores divitiæ? aliud non video., quàm ut minusbene dormiat, magis metuat latrones, majoribus curis& ſolicitudinibus prematur,&, quod omnium potiſſimum eſt, verotum& cœleſtium bonorum detrimen- tum patiatur. Hoc quilibet verè Chriſtianus probè T "o

j2 probè conſiderate debet, ut ſua ſorte vivat contentus, uxorem habens tanquam non ha- belis, flens tanquam non flens, gaudens tan- quam non gaudens, emens tanquam non poſ- ſidens,& ita hoc mundo utatur, tanquam non utatur, f. Cot. J. V. 29.30.3 T. ſuſts debemus vivere erga proximum; ut reddamus omnia debita, cui tributum, tribu- tum, cui vectigal. vectigal, cui timorem, ti- morem, cui honotem, honorem, Rom. 1 3. v. 7. jec quenquam eircumveniamus aut lædamus. Si mercator es, ſis contentus juſto lucro, fimi- leß, debito ſtipendio, ſi ſervus, debito lalario, ſi opifex juſto pretio laborem tuum vende, ſi diya noli defraudare operarium fuà mercede, aut pauperes contemnete,{fed memento te pauperum conomum à magno Eleemoſy- natio Deo eſſe conſtitutum, qui idcircò his diebus pauper pro nobis fieri voluit, ut nos in pauperibus eum agnoſceremus& venerare- mur, Paucis multa complectar, ſi vis juftẽ vivere erga proximum, diliges ipſum ſicut te iplum, hæc eſt ſumma Juſtitia LeV. 19. VETE: i Piè debemus vivere erga Deum, utnon fo- [fum'agnofcamus eum ſecundum eſſentiam& voluntatei ex verbo revelato, in qua agnitio- ne vita æterna conſiſtit, Joh. 17,3. ſed etiam juxta agnitionis hajus lumen vitam noftram conformemus& inftitwamus, ne titulo nudo Chriſtiani nominis luperbiamus, ut hypocri- tæ, Matth, 7, 2 r. Sed Deo'noftro tanquam a- mantiſſimo Patri verè& ex animo afficiamur, & ſine tædio, ſine faſtidio, ſine nauſea, cum de- lectatione& gaudio, non coacti ſed ſpontè, non ex timore, ſed ex amore, quæ Dei ſunt,& ad cultum ejus pettinent, quæramus& pro- moveamus; talis pietas promifionem habet hujüs& illius vitæ, 1. Tim,..8, Si hoc modo vitam noftiam agamus, verè Eeria J. Mativitatis Dominicu. inculpata erit, ſ circulum illum abſolvet, cu- jus ambitu omnis recti honeſtique ratio con- tinetur. Qui enim intempetanter vivit;& corpus gravat in crapula& ebrietate,& curis hujus ſeculi, Luc. 21. v. 3 4. in ſclplum eft inju- rius; qui non vivit juſtè, lædit charitatem pło- ximiʒqui denique non piè vivit, in De mijeſta- tem lua impietate impingit. Eigò& nobis,' m — 8— roximo,& Deo, adeoque ſingulis reddamus, quod ſuum eſt. Sic erimus accepti Deo, proba- tique hominibus,& laudem aliquando repor- tabimus, 1. Cor. 4. V. 5. 2. Spes elevata, quæ deſcribitur 1. Ratione adjunti, per expeĝationem. Quia enim crux individuus pietatis comes eſſe ſolet, 2. Tim. 3. v. I2. ſpe opus eſt ac patien- tia, ne ſuccumbamus, ſed tandem vincamus& triumphemus. Nam ſpes non confundit, Rom. 5. v. f. ſed requititur expectatio. Spes enim, quæ diflertur, affligit animam, Prov. 1 3. .12. Bonum igitur, cum filentio præftolati falutare Dei, Thr...26. nec erit hoc fruftra- dy idd neum,largaolim compenſatio ſequetur, Mal. .V. 1 6. ſeq. 2. Ratione objeckt, uod eft adrentm magni illins Dei& Salvatoris noftri fefu Chrifi, ræ firmare debet, ut magno excelſoque ani- mo in curſu pietatis obduret, ſervataque ſi- de& bona conſcientia portum attingat, Heb. 6. v. 19. Chriſtus enim eſt Petra lalutis, cui ſi quis innititur, pottæ infero- rum adverlus ipſum non prævalebunt, M⸗atth. 16..1 8. unde præclaris hicd Paulo elogiis ornatur, quorum conſideratio ſpem noſtram tu magis elevat& mirifice confirmat,, f fpe- ctemus 1. Perfane magnificentiam. Paulus enim circa quod verfatut s iire Hunc fibi noftra ſpes ſca- lj rA habeat oportet, ſi inter tot ſcopulos procellarum mentem inftar ancho- ppi falutis feliciter licet ata

leetalium Deum non agnolcit, præter unicum ilum, qui mundum condidit,& omnia quæ in eo lunt, Act. 17. v. 24. nihilominus tamen Chriſtum etiam hoc titulo decorat,& non fimpliciter Deum appellat, fed xar’ ižoynv magnum Deam, fubindicans hoc epitheto, Deinomen Chrifto non ut Angelis, vel Magi- ſratui ob officii dignitatem tribui, ſed ſignifi- aione propria ob æternam Deitatrem, eft tim filius Dei proprius, Rom..v. 3.unde fplendor gloriæ& character ſubſtantiæ ejus pellatur, Hebr....Deus per quem omnia ha ſunt,& ſine quo fatum eft nihil, quod hâum et, Joh...3. Deus, qui fuit ante- qamAbraham effet, Joh...ş 8. Deus,qui daritatem habuit apud Patrem, antequam mundus erat, Joh. 17, v. 5. Deus benedictus i kcula Rom.:v, f. Sicontemplamur iplum fafciis involutum, & in præſepio poſitum, parvus certè& con- temptibilis appatet. Sedl attollite oculos, vos nůde videte deſuper Angelorum choros ve- lut apumexamina circa puerum volitantes,& inter novĩ partus tripudia mira Deo ſuo lau- dim præconia perfonantes, nimirum admi- nnturcæleftis curiæPrincipes intra tenerrimi rporis facellum inhabitanteni Domini ma- fllatem,&, ſicut ſeriptum eſt, aſcendunt& tkendunt fuper filium hominis, Joh. I. v. y r. qui jacet quidem in præfepio, fed fulget in tælo,fociatur brutis;& adoratur ab Angelis, "gitin matris gremio, fed interim ut magnus Deusregnatabíque termino. non vul- gati rutina penſitanda, ſed probè obſervanda bant, ne quis humilitate Chriſti offendatur, f(i propter nóftram falutem inftar parvulo- lum carnis& fanguinis particeps factus eſt, e p Hb...14.fed verè tamen magnus eſt Deus, ſtheddes 1. Miraculofam nativitatem, quæ duplex EpifolaTit. zy. Trg. 55 eſt, cæleſtis, Pl.2. v..& terreſtris, de qua hodie in Eccleſia agitur. Utraque miraculoſa eſt. Namut Deus genitus eſt à Patre ante ſecula, lumen de lumine, Deus verus de Deo vero, quis generationem illam enarrabit? Efa. ș 3. .8. ut homo natus eft ex Maria virgine, illæ- ſa virginitate, per ſolamSp..obumbrationem, quisaudivit talia? non faum eft tale opus in omni feculo. 2. Perfone Majeftatem. Nam Deus& ho- mo eſt, qui in præſepio reclinatur. Intus ma- jeſtas, foris infirmitas, intus potentia, foris in- fantia, intus ſublimitas, foris humilitas. Myſte- rium admirandũ eſt, ut Angeli etiam gaude- ant aαρνινναά, 1. Pet. T. v. I 2. 3. Oſficii dignitatem, eſt enim Propheta magnus, in cujus ore Pater cœleſtis verbum ſu- um poſuit, Deut. 1 8. v. 1 8. Sacerdos magnus, qui per ptoprium ſanguinem intravit ſemel in ſanctum ſanctorum,& æternam nobis redem- ptionem invenit, Heb. 9. v, 1 2. Rex magnas, qui ad dexteram Patris conſedit in cœleſtibus, Eph. I. v. 20.& dominatur in medio inimico- rum ſuorum, Pſ. 1 T0.v. 2. 4. Beneficiorum ubertatem, Eft enim Media cus nofter, cujus livore ſanati ſumus, Exod. 15. .26.Efa.ş.v. g. Paftor fidelis, Plal, 23, v.:2. Jehova Zitkenu, Jerem, 2 3 ,v..Sponfus nofter, OR, ..19.defideratus gentium, Hagg..v,8. Lux mundi, Joh...1.refurređio d yita, Joh, 1T, V. 2 F.&c. Veneremur hunc magnum Deum debite obſequio, ne gratiam ejus amittamus. Nomen enim habet à bono,& miſericordiam facit in millia kis qui diligunt ipſum,& præcepta ejus cuſtodiunt, Exod. 20. v. 6. qui verò gratia ejus abutuntur,& in peccatis perſeverant, iram eR* perientut, quæ ardebit uſque ad inferni noviſ- ſima, Deut.].v. 2 2. 2. Officii eminentiam. Salvator enim dici- E tury A

tur, quia hoe ſine in mundum venit, ut pecca- tores ſalvos faceret, 1. Tim. T. v. 15. id quod etiam præſtitit excellenter, dum propitiatio lactus eſt pro peccatis noſtris, non autem no- ſtris tantüùm, ſed totius mundi, 1. Joh. 2. v. 2. 3. Nominis conpenientiam. Vocatur enim hic 1. Veſus, quod Salvatorem vel redempto- tem ſignificat, cujus rei teſtem habemus Ange- lum, Matth, 1. v. 2 r. 2. Chriſtus, quod idem eſt quod unctus, quia unctus eſt à Deo oleo lætitiæ præ conſortibus, Pſ. 45. v. S. Actor. 10 v. 3 8. Eſa. 6I. v. 1. In v..ungebantur 1. Propheta, 1. Reg. 19. V. 16. 2. Sacerdotes, Exod. 29.v. 7. 3. Keges, 1. Sam. 10. v. 1. Ergò hoc nominetriplex offi- eium præfiguratum eſt, quod Chriſtus admi- niſtra vit in terris, Propheticum, Deut. 1 8. v. 15. Sacerdotale, Pl. 1 TO. v. 4. Heb. 7. v. 2.8 Regium, Pl. 2. v. 8. Hæc unctio Chriſtid capite in membra de- fcendin PLI 3..3. unde Chriftiani dicimur, Act. 1 1. v. 26.& hoc reſpectu magni æſtima- mur in oculis Dei, qui ſalvum conductum no- bis addixit, Pſ. 105. v. 1 5.& olim Reges nos fa- eiet& Sacerdotes, Apoc. T. v. C. De Tertio. reret, ut paucis etiam videamus donum natale ,' quod trium beneficiorum falci- culo quaſi continetur, ut ſunt 1. Voluntaria traditio. Ita enim de Salya- tore-noftro Paulus{cribit:-qudd dederit femet ipfum pro nobis. Principes hujus ſeculi, quan- do liberalitatem ſuam exercent, aliquid de bonis{uis in bene meritosconferunt; led ma- iora ſibi reſervant, multò minus ſe ipſos tradunt, aut aliorum ſervitioſſe mancipant: De Chriſto autem dicit Apoſtolus, 4uùd de- berit ſemet ipſum pro nobis. O caritatem fine 34 Feria I. Nativitatis Dominicæ.< modo! ô dilectionem fine exemplol Attollite por- tas cordis veſtri, ut intret hic Rex glotiæ, Pſ. 24. V..9. Nunquam obliviſcimi hujus apho- riſmi: Chriſtus dedit femet ipfumpro nobis, Bo» num eft-vivere cum hge Aphorismo. Quia aid nim Chriftus femetiplum dedit pro nobis, nos fumus ipfius peculium, quod fibi nulla vi ex manibus rapi patietur, Job; TO. v. 28. Bo» num eſt pati cum hoc Aphoriſmo. Quia e. nim Chriftus lemetiplum dedit pro nobis,& 0: calicem Crucis prælibavit, deinceps bis, qui Deum diligunt, omnia in bonum vergant ne- ceſſe eſt, Kom. 8. v. 18. Bonum eſt cum hoc= Aphoriſmo mori: Quia enim CThriſtus ſeip- [üm pro nobisin mortem tradidit mors-nobis ultrà nocere non poteft, fed ad vitam tranſitus eſt, Joh..v. 2 4. 2. Copiofa redemptio. Nam redemit nos,in= lizo quit Apoſtolus s drè rærns aromus s quo no- mine peccatum intelligitur,ut Johannes expli- cat 1. c. 3. V. A. non tamùm originale fed etiam acluale, ab utroque nos Chriſtus redemit, quia culpam& pœnam ſuſtulit. Hæce eſt copioſa redemptio, de qua Plaltes canit Pſal. 1 3.v. 7. quod contra Pontificios notandum eſt, qui Chriftum pto originali tantum peceato fatis- iiit feciſſe,& actualia nobis eluenda reliquiſſe, bla- terant. Hæc ſententia Paulo è diametro con- trariatur. Perfectum eſt meritum Chtiſti,& ſupplemento noſtrorum operum haud indi- get. Ego folustorculat calcavi,& de populis non eſt vir mecum, inquit ipſe Ela. 63v. 3. Noſtrum eſt agnoſcere hoc tantum bene- ficium,& fidejuſſoris hujus gratiam nunquam obliviſci, Syr. 29.v. 18. 3. Popult acquiſito. Hæc omnia fecit inquit, Apoſtolus, ut mundaret ſibi populum accept abi- lem, ſectatorem bonorum operum. Naturã ſu- mus fllii iræ, Eph. 2. v. 3.& vocamur oam- Uey mi, non populus Deij Ofk.v. 9. quia dele- cimus ab iplo,& Diabolo in peccatis cxüi=

ubibentes membta noſtra tanquam arma in- itie, Rom. 6,19- fed Chriftus purificavit onlcientias noftras ab operibus mortuis in poprio fanguine ſuo, Heb.9, I 4. ut ſimus ο Tigu, he genus electum, Regale Sacerdo- ium, gens Rasa, populus acquifitionis, x, Per, 2w 9. Magaa hinc reſultat conſolatio. Quemadmo- dum enim Paterfamilias peculium ſuum, quod her hæreditatem à Parentibus accepit,yel pro- piolaboreacquifivit, amat,& fibi eripi non pitir quodexemplo Nabothi patet,£. Reg, il}, Ita Chriſtus etiam peculium ſuum de- adet contra portas inferorum, Matth. 1 C. v. idled Mañras nos eſſe decet bonorum ope- um ad quæ conditi& per Chriſtum redempti (mus: Qui enim facit peccatum ex Diabolo hr Joh:..8. Hæc operetur in nobis Deus ile magnus Redemprot& Salvator nofter Chriftus Jeftis, per& propter ſacroſanctum nonien fuum, Amen, Alia Dipi itio. ejusdem Epif ole. Idua de fliis Prophetatum, cùm ære alics nonimis obltriéta efet;& non haberet, mde creditoribus ſatisfaceret, ad Eliſæum ſoderat, qui oleum in laguncula vacua bene- üĝione divina fic multiplicat, ut multas ton- uimpleret,& non tantům ære alieno ſe leva- ts verùm etiam honeftam cum liberis luis imrentationẽ inde perciperet, 2. Reg. 4, l. ſeq. Vidua hæc imago eſt totius generis ſiumani, duod pet lapſum Protoplaſtorum multum æ- waleni contraxit,& non eſt lolvendo, Matth, ilaß lumus enim ad unum omnes mileti& lletabiles,& bauperes,&cœci,& nudi, Apoc. A omnes peceavimus,& egemꝰ glotiaDei, Om..2 3. Proxima igitur via eſt, ut ad cœle- m Flifæum Chriſtum Jeſum in vera fide Ontugiamus, qui lagunculam cordis noftri i i Epiftola Tit.ev.tr.rgi 36 ita fœcundare& multiplicare poteft, ut nihil nobis deſit, Pl.3 4, L L. nam veſtigia ejus ſtillant dinguedinem, Pl. 65. v. 12. Hoc ſciunt liberi noſtri, proinde recens na- to Salvatori Jeſulo vas aliquod apponunt, magno deſiderio expectantes, ſi quid ipſis elar- giatur, Conformemur, vos mei, conformemut hac in parte parvulis,& diſcamus ex prælecta pericope, quid ſeſulo Salvatori apponendum ſit vaſculi, ſi bona tàm ſpiritualia quàm cor- poralia ex ipfius manu confequi velimus:Mone trat enim Divus Paulus I. Feſatli noſtri aſſectionem II. Donorum conſequendorum rationem, Videbimus hæc ordine,& quæ ad noſtram æ- dificationem faciunt breviter excerpemus. Deus Magnus, quem hodie veneratur Ec- cleſia in præſepio recumbentem, gratia fua a- lutari nobis adeffe dignetur, Amea. Exegefis. Ominus novum creabit fuper terram, fæ- mina circundabit virum, exclamat Jer.c. 31, 22. Hoc vaticinium per incarnationem Chriſti impletum eſt, ibi Deus verè novum creavit, ſi ſpectes 1. Conceptionis ſingularitatem, quæ non virili ſemine, ſed myſtico ſpiramine modo incom- prehenſibili in eflectum perducta eſt, ut Maria Virgo manferit in, poſt,& ante partum,& ta- men in xeæi veritate GeoTin appellati merea- tur puc: rva gs 2. Perſonæ ſublimitatem, quæ in virginali ute- ro quaſi delicuit,& propter nos in cunis- vagi- re voluit: Hinc Cyptianus, Non miror, inquit, h mirabula mundi, Deum: mirorin utero virginis,- 4 mnipotentem incunabulus. 3. Miram efficacitatem. Naturd ſumus filii itæ, Eph...3.& veterem hominem per pec- catum induimus, Eph. 4, 2 à. ſed hodie vetera E 2 trans- =

36 tranfierunt,& ecce facta funt omnia nova. Si quis ergo in Chrifto Jeſu, novaCreatura eſt, 2. Cor. ş. V. 17. aliquando non eramus populus Dei, nunc fumus populus Dei, 1, Petr. 2,v, 10. imò filii Dei per fidem,Gal...2 6; Hoc fsulo recéns nato acceptum ferimus,qui deſcribitur in prælećđta pericope L. à Clementia. Nam gratia ejus omnibus homi- nibus apparnit. Nos per laplum gratia Dei excideramus, facti peccatores& inimici ejus, Rom. 5. v. 8. 10. proinde fines æquitatis non tranfivillet finos etiam, quemadmodum An- gelos malos, catenis tenebrarum in tartarum præcipitaflet, 2. Petr. 2. v. 4. Sed converſum eſt cor ejus,& miſerationes ejus exarſerunt, ut non potuerit facere ſecundum furorem iræ ſuæ, Gl. 1 I. v. 8. 9. Rex Sodomæ deficiebat à Rege Elam. Hoc ipfe bello vindicabat, Gen. 14.V. 4. II. Idem accidit Moabitis, cum å Rege líraël deficerent;& tributum negarent;.Reg..V. 9& Zedekiæ, Regi Judæ, ſer. 5..4. Rebellaverat etiam homo,& à Deo ad Diabolum defecerat. Hæc lumma erat ingra- titudo, de qua ipfe Deus conqueritur, Ela. r. V. 2. ſeqq· Merebatur quidem ultionem, quam expetebat divina juſtitia, juxta illud Ez. 18. v. 19. expetebat divina veritas, quæ executio- nem primæ comminationis urgebat„Gen. 2. v. IY.expetebat divina majeſtas, quæ defectio- ne tali multum violataerat. Mofes cum mal- leo fuo ferreo& iple accelerabat debitum exigens,& ſua maledictione cor omne ver- berans: aut folye, ant morere. Succedebat mors uno ictu ſpem vitamque omnem ampu- tatura, fed intervenit amor é miſericordia Dei, hæc poftquam vidit hominem ita con- culcatum in{anguine fuo,dixit: Vive, Ez. 16, .6, netamen quid decederet juftitiæ& veri- tati diving, ipfe Dei filius noftri loco& fitit, Ferja L Nativitatis Dominice & ſolvit quod non rapuit, Pſ.C9. v. 6. hine pul- chrè admodũ pii veteres: Erat alterutrum duorũ neceſſarium, aut ut homines pracipires abirent in mortem, aut certè ut hujuſinodi pretium pendere- tur, quod exactum debitum ad juſtitia amuſſim en- p n aquaret. Id nõ poterat ſacere, nif. Deus, nec debebat, niſi bomo, neceſſe igitur erat, ut faceret illud Deus homo, Chriftus nimirum, gui Deus eſt à Patre, G homo à matre. Agnus immaculatus, qui tollit peccata mundi, Joh. 1. v. 29. per ſuam nativi- tatem ſanctificavit nativitatem noſtram, per ſuam paſſionem paſſiones noſtras, per ſuam i mortem noftram mortem, ut nihil condem-™ nationis porrò reſtet in his, qui in Chriſto Jem" Heæc{unt vifcera miferi- TELM funt, Rom...1. cordiæ Dei noftri, in quibus nos viſitavit ori- ensex alto, Luc...78. propterea Paulus 15 duobus quafi coloribus gratiam illam depin- git, I. Ratione qualitatis, quod ſit .Gratia fingularis, Nam ireQdvp inquit, hoc ak: eſt, illaxit, ſubitò puta,& quafi drd unyaislic= utcandela accenfa radios ſuos diffundit,& his, k; qui in tenebris hærent, lucem præbet: Promi- ſerat quidem Deus olim ſtellam ex Jacob ori- undam, Num. 24.v. 17. Lumen gentium, Eſa. dhad 49,6. Solem juſtitiæ, Mal..v. 2. ſed longam 1 hactenus moram fecerat, quo fastum, ut o-(yig; mnes ferè fpem fuam abjicerent, ufque dum fub veſperam hujus mundi gratia Dei repente illuxit,& pauculos illos fideles, qui in Judæa ſuperſtites erant, exhilaravit, reliqui non faf- cipiebant Meſſiam, fed tenebras magis dilige- S i bant, quàm lucem, Job. 3. v. 19. Inter alia vaſa Tabernaculi numeratur etiam S candelabrum aureum ſepteho ctum, cujus alimentatio Aaroni demandata e- rat, Exod. 2.v. 3 1. Egregium certè candelabrumʒſed tenebtas non poterat diſpellere. Nam Judæi umbram lychno inſtru⸗- habebant fututotum bonorum, Eleb. 10,1. Sol Y kuna Juĝi-

lultitiæ nondutn ortuserat, Mal. 4. verſ. 2.& quamvis candelabrum hoc cum lychno fuo kjtemplice magnum jubar emittebat, nox tamen erat, Rom. 1 3. V. 1 2.& per lumen illad nemo illuminari poterat ad vitam æternam, quz nobis jam inChrifto Jefù gratia apparuit; Joh.. v. 9. facit illa ſplendeſcete noctem inſtar diei,& tenebras inftar lucis, Ph. 139. v. T1, lucem lu- pe cut lucem(olis, Efa. 30. v. 26, Facit illa, wcelentopera tenebrarum, Rom. 1..1.8 lixnoftraluceat coram hominibus, matth..v, 16, Facit ut viam rectam inveniamus in deſer- tohujus mundi ad cœleſtem patriam, ſicut columna ignis prælucebat Iſraẽlitis, Exod. 13. t2122, Soletur nos lux illa ſplendeſcentis gratiæ diving .Contra tenebras fedučionis, quando Prin- tepstencbrarum hinc inde tenebriones ſuos emittingui lucem formidanr, quia opera co- zum mala funt, Joh. 3. v. 1ꝗ. dicta Scripturæ saatli, 2. Pet..v. 16.& ſimplices pertur- bant dum tandem cum cœcis ſuis Ducibus in honeam cadant,Luc. 6..3 9. lequere tu lumen Ratie dis inæ, quod hodie illuxit,& nunquam iberrabis, fedd claritate in claritatem tranſ- frmaberis,.Cor...18.imò luxeris inDo- mno, Eph....-8& in lumine hoc tandem aernum videbis lumen; Ph} 6.10, 2. Contra tenebras tribulationis, quando nu- besatræcruciscolum obducit,& omnem no- bisex oculis lucem fubtrahit, ut nil nifi mor- tisimago paffim oberret,© Nam piis femper otur polt nubila phœbus, Tob. 3. V. 23. Pſal. pyr. Athanafius, cum Juliani Apoſtatæ juſſu in tilium pelleretur;& pius ille vir Chriſtiano- Au multitudinem circa fe lacrymas profuna centem intueretur; Bono animo, inquit, eftote$ d f Meulah itdtranfitura, Quod ipfum certo Fpiſtola Tit..v. 1 1. 15. 37 judicio eventus comprobavit. Ira cogitent etiam pii, quando cœlum inſpicere incipit va- tiis calamitatibus, nubecula eſt, quam lux gratiæ divinæ citò diſpellet. Ad veſperam de- morabitur fletus,& ad matutinum jubilatio, Pſ. 3 O. v. 6. 3. Contra tenebrasaternæ damnationis. Nam bonum Dominum habemus, cujus gratia in noftram falutem appatuit, ut liberi ſimus po- teſtate renebrarum, Col. 1. v. 1 3. Videte igitut ne gratiam hanc fruſtra acceperitis. 2. Cor. C. v. I. ſed ambulate in luce, quia lucem adhue habetis, ne tenebræ vos obruant, Joh. 1.v. 35 II. Gratia ſalutari. Collocarat Deus homi- nem in Paradiſo, ubi ſumma erat felicitas, nul- la ſenectus, nec ſenectutis miferia, nulla pau- pertas, nec paupertatis moleſtia, nulla ægritu- do, nec ægritudinis imbecillitas, ſed homo, ſi manſiſlet in illo ſtatu, Deo ſimilis ſimilẽ quo- que in vita vitam egiſſet, ſimilem in ſapientia, nihil enim ignoraſſetʒ ſimilem in juſtitia, nun- quam enim peccaſſetʒſimilem in claritateʒnun- quam enim caligaſſetʒſimilem in ſanitateʒ nun- quam enim ægrotafletzſimilem in poteſtate:ni- hil enim ei reſtitiſſetʒ ſimilem in immortalitate, quia perpetuò vixiſlet; idignitatem, õ honorem! Sed deſcendit miſer in Hiericho,.ed ſumma felicitate ad mutabilem rerum temporalium colluviem ſe convertit, ubi in latrones incidit, qui non tantum deſpoliaverunt eum, ſed mul- tis etiam vulnetibus conſauciaverunt,& ſemi- mortuum reliquerunt, Luc. 1O. v. 3onec remã- ſit in eo quidquam integrũ à planta pedis uſꝗ; ad verticem, Eſa. I. v. 6. Præteriit Sacerdos, ræteriit Levita, uterque arti ſuæ diffiſusʒ nam victimas,& Levita per legis o- pera juſtificare non valebat. Sed gratia, quæ hodie illuxit, damnum nobis illatum facilè re- ſarcit, unde cul aG appellatur,ligat vulnera, Pſ. 10 3..3. illuminat oculos, Pfal. r.v. giete perit aures, 2. Sam. 7. v. 2.movet labia, Pfal. E z 5§ 1. v. 7.

— mae i 28 Ferid 1. Nativitat Dominics gev Y. confortat manus, Ela.35.WM. dirigit pedes, Luc. 1. V. 79.&, ut paucis dicam, pana- cæaã eſt, quæ omnes morbos corporis& animæ ſanare poteſt. Quienim Deum habet propi- tium, nihil eſi, quod amplius deſideret, Plal. 3 3. v. 1 2. am Noah naſceretur, dicebat pater ejus lamech non ſine tacita animi ſui exultatione: Iſte conſolabitur nos ab operibus& laboribus manuum noſtrarum interra, cui maledixit Do- minus, Cen. 5. V. 29. Chriſtus, Vos mei, ckt Noë verus, qui nos conſolatur in omnibus paſſioni- bus noſtris, hãc præſertim ſeculi tempeftate Š ubi anxietatibusòc anguſtiis plena ſunt omnia. Ad hoc quippe venit, ut jugum oneris no- ſtri& ſceptrum exactoris à nobis auferret i noſque veræ& libertati& felicitati reſtitue- ret: Naſcitur velut alter Jacob 5 ut communem Adverfariunt Diabolum ſupplantet,& fcalam cœli in tetta collocet, qua homines aſcende- rent ad beatitatem, angeli verò ad hominum miniſterium deſcenderent. Naſcitur velut alter Moſos, ut populum fu- üm inond Pharaonis alicujus! terreni fervi» tute, ſedà tyrannica Satauæ poteſtate eripetet, & hoſtes inkernales in rubro ſui ſauguinis ma- ri ſubmergeret. Nafcitur velut alter Eliſaus, ut aquas tribu- lationis ſale meriti ſui dulcoraret& ſanaret, 2. Reg. 2V. 21. Guandolſralitæ premebantur ab hoſtibus luis miſit ipſis Deus Salvatores,, qui vin- dicarent& liberarent eos de manu hoſtium ſuorum, quales fuerunt Ehud, Jud. 3. v. 16. Samgar, Jud. 3..3 1. Gideon, Jud.&.v. I 2. c. J. v. 13. Simſon. c. 1 F. V. 16. Sed nonnifi typi fue- runt veči illius Salvatoris, cujus gratia hodie illuzit;& non: fine caula culno© appellatur, quia ſalutẽ amiſſam reparavit; unde etiam: Jes fas dicitur,& nominis hujus ọmen iplo opere præſtare poteſt. ſer. 1o..õ. nam ſalvum facit popalum ſuum 8 peccatis, Matth. 1. V. 2 IVir- tus ipſius divina virtus èt, guà unxit cum Pa- ter cœleſtis, ut pertranſiret bene faciendo& fanando omnes oppreſſos à Diabolo, Act. 10. v. 3 8.& redemptio, qua minvenit, non tempo- ralis, ſed æterna redemptio eſt, Heb..v. 1 2. I, Ratione quantitatis Non enim qui- buſdam tantùm, ſed omnibus hominibusapparuit, ut hie Apoſtolus ſcribit: Jeſulus recens natus Salvator eft non particularis, fed omnium ho- minum, maximè fidelium, 1. Tim. 4. V: 10. Nemo hic excluditur, ſicut in transfiguratione, Matth. 1 7. v. i. ubi Pettustantùm, Jacobus& Johannes gloriam Chrifti videbant, cæteri non admittebantur; fed yae ealyaG, quam Paulus hîcdeprædicat, omnibus hominibus apparuit,nullus ibi perſonarum reſpectus, Act. 10. v. 34. nulla diſtinctio Eræcorum& Judæo- rum, fervorem& liberorum, maſculotum&c fœminarum, Gal. 3. v. 2 8. Jeſulus rocens natus Maneo quoniam propter nos egenus factus eſt, cum eſſet dives, ut illius inopia nos divites elle- mus, 2. Corinth. S..9. Eſt Salxatot dinitum⸗ Nam Magiex Oriente ad regnum ejus vocati ſunt, qui apertis theſauris aurum, thus& myr- 0 rham iph obtulerunt, Matth,.v. 1 1, Eft Sal- vator vixoram, dicitur enim Vir Dominus, Gen: 4v..Salvatormulierun, unde femen mulieris appellatur; Cen. 3:verkT f> Salvatoriparvalo- m quos ad ſe vocat. Matth. J0.V. 4. Salva- Tor ſeniorum; namSimeon ipſum in ulnas fuf- cepit, Luc,.v. 23. Salvatoregrotorum, nam ſani non egent Médico,le ægroth Matth. g. v. 12. Salvator fanordm,quienim ſtat, videat ùe cadat, T Corinth, 10, verh r 2. Salvator oneratorum Matth. 1 f. v. 28. Salvator Horien- 477, Joh. 1 T. v. 2 C. Salvator ommium hominum; A ý——-Fitn.—EUUii brT— Sic enim Deus dilexit mundum, ut omnes, qui credunt in eum, non pereant, ſed habeant vi- tam yi Th

tm Eternam, Joh. uyr. Hine Urtlamat Betnhardus: Reſpirate perditi, venit peſus quære- w G falvare guod perie in, Cony aleſcite morbi- di venit Chriftus, qai contritos corde fanat oleo mi- firuordia, Exàltate grai eftis grándia concu- piftentes, deſcendit ad vos filins Dei> ut'regni fiti yos obaredes faciat, Sicut enim per uriius deli&um condemna- tioluper omnes homines defcendit: Ita per unius juſtitiam juſtikcatio vitæ ſuper omnes lomines delcendit, inquit PauluskKom. f. v. 19 Kiterum 1. Cor. f F. v. 22. Sicut in Adam o- mes moriuntur, ita per Chriſtum omnes vi- vificantur. Apage ig igitur Calvinianam particula- titatem, certi fumus ex hoc Apoftöliès Apho- ilmo, quod gratia Dei omnibus hominibus illuxit, Quid turbarisanima mea? Jeſulus re- cens natus tutis eſt,& undequaque tùus Eſt; Ti- ti natu à Matre, tibi donatus à Patre: furi huic tiofirmitet infifte,& dic cum Sponſa Canhr. 3. Y4 Tenuite, neque dimittam, donec introdu- eas me in domum matris meæ,& in ſecretum cubienlum genitricis meæ cœleſtis Hieruſa- lem, ut perpetuò deoſculer& amplexer te, Kjucundi fima tua pulchritudine,& pulcher- tima jucun ditate cum ai igel 18 Pertruar in g- ternum, U 4 Mag gnißcentia. Nam Deus inagnus ser, qüidives et în omnes gui ii vocant Rom. 10.v. 12 R Rebum g: Dom aapa m, Apoc. 1 9. v. 1 6. Deus 3 isinfeculum, Rom..v iG; E ipfum informa fervili’; qua hodie in ptæſepio con ſpiciendum ſe ex- bet,non eſt ei ſpeci jes, neque decor Elea, Ya, ütnon immeritò ER humilitatem mi- kEtut Po&ta Chtiſtianus dum in hune mo- um quærit: Epiſtola Tit. 2. v. 11 Heu j cs ftabuldomninii Creator, Vagiens Canabulo mundi reparaton? Si Rex, ubi purpura; vel clientum munera? tbi aula Regis? Heu omnis penuria, paupertatis Curia, Forma nove legi! Sed n judicare, vns mei, nolite judicare ſecundum faciem, ſed juſtum fúdicare judi- ciui, Joh..v. tyh Pàülùny áttendite; qui de pustulo re oens nato affirmat, quòd ſit Deus ma TENUS; nimirum ne Rithies Deus Ve- rus deDeo ver o, ut elt inSymbolo Niceno, uni- genitus à Patre, pléite gratiz& veritatis, Joh..v. 14. imago inviſibilis Dei primogeni- tus omnis Creaturæ. Col. T. v. 15. TPt gloriæ,& character ſubſtantiæ ejus, Heb..v. 3. Deus ille, per quem omnia facta funt;&fine quo nihil fatum eft, quod factum eſt, Joh. 1-.3. imò Deusy erus& vita æterna 1. Joh. 5. v. 20. Hoc reſpectu altiſſimus eſt, quamvis humili ſtabulo& præſepi reclinat; ditiſſimus eſ ft, quamvis laceris faſciis involu- pat pro leĉtylo; aguo niy £ 10d petin H nam manus a HUAG ta eſt Eſa. 50. acit in Cœlo& in S ip ſius non yeri 2. ſed qu ieg uid vult terra, in mati,& omnibus abyſſis, Pl. 1 3 5. v. 6 hunc invocate in omnibus nec efirangus, dat fimpliciter& nemini quicquam exprobrat, Jac..v. fab eod endu SW na temporalia, ——— Pira.V. 16.,2 eſcendunt etiam bon di- left A Gipi ituala nimir um juftitia pax& gat~ dium in S RG m. 14.v. T7. il luminat edida, Joh..v,"p aperit intel Iiei tum, Luc. 2 4. v. 4. augetf An e T 17. V.§. remittit peccata, Matth,

40 Eoria 1 Nativitatis Dominica. Matth. 9. v. 2.& donat vitam æternam omni- bus in ſe ctedentibus, Joh..V. 1 6.& IO. v. 2 8. Cùm Rexlſraël in obſidioneSamariæ tran- ſiret, per murum mulier quædam exclamavit ad eum, dicens: galva me, Domine Rex; qui ait: Niſi te ſal vet Dominus, unde ego te ſalva⸗ bo,de area, vel de torculari? 2. Reg. 6. v. 2 6. ſeq· ſed ſeſulus noſter recens natus non eſt Rex talis, qui non poſſit juvare. Nam præ multitt= dine fortitudinis:& roboris virtutiſque ejus neque unum deficit, Ela.40.v. 2 6, Si ſapis igi- turin hoc magnoDeo ſpem tuam pone,& non confunderis in æternum, Pſ.3.v. 1. III. A benevolentia. Nam dedit ſemetipſum pro nobis, inquit Apoſtolus. Magnum certs beneficium, quod penitus exponens D. Bern- hardus, O Domine feſu, inquit, quil eſt tibis mori nos debuimus,& tu ſolvis, nos peccavimus,& su liis. Opus fincexemplo gratia fine merito cha⸗ ritas fine modo! David cum oves paſceret Iſai patris ſui, ve- niebat leo& urſus,& tollebat ovem de medio gregis, fed ipfe perfequébatur& percutiebat cos,& oviculum eruebat de ore eorumo i„Sam, 17..34. Forte'utique facinus, ſed illuſtrius in Chrifto, qui de faucibus ur& leonis, mor- tis nimirum& Diaboli, animam noſtram eri- uit,& forti manu prædam illius avertit, ùt nunc inſultare ipſis poſſimus cum Padlo; i Corinth. r f..55. Ubi mors ſtimulus tuus: ubi tua inferne victotia? Deo ſit laus, qui de- dit nobis victoriam per Dominut noſtrum Jeſum Chriſtum. Celebtatur ſttatagema Regis Codri, qui ad- verlus hoſtem caſtra movens oraculum con- ſuluerat. Quilnam exercituum eſſet victo- riam conſecuturus; eumque oraculum re- {pondiffet: Illum quidem exercitum vito» tem evafurum, cujus Rex in prælio interfe- &us fuillet,` Quod-cùm inimicus Rex reſci- viſſet, præconis voce juflit,ut Regem Codrum indemnem ſervarent, ille autem mutato habi- tu ei parti exercitus fe oppoſuit, cui maximum imminebat periculum,& hoc mortis propriè ſtratagemate exercitum ſervavit. Sed major eſt amor Chriſti, qui animam fu- am pofuit non pro amicis, fed pro inimicis, Sa Rom. f. v. I o. ipſe erat filius altiſſimi,& pote- rat gaudium habere in cœlo, ſed propter nos crucem ſuſtinuit, confuſione contemptã, Heb. 12. v. 2. nos eramus Diaboli mancipia, Hebr. 2. vV. 1 F. ſedipſe formam ſervi aſſumpſit, ut nos in libertatem filiorum Dei reſtitueret, Phil. 2. v. J. Dives tradidit ſe pro pauperibus, ſanctus pro immundis, juſtus pro peccatoribus, bene- dictus ꝑro maledictis, Deus pro hominibus, Creator pro creatura| Quis non exclamet: 6 charitatem ſene modo, dilectionem fineexemplot quid eſt homo, quod memor es ejus,& filius hominis, quod viſitas eum?Pl...5. Overò benè& itetum benè nobis Chriſtia- nis, quibus deſtinata ſunt hæc lolatia. Naſci- túr infans út jus vio Serias nobis acquirat, Gal. ..J. Tempore Augiſti naſcitur, quo totus orbis cenſebatur, ut indicaret, ſe eſſetillum Do- minum, qui perfectiſſimum adros pro pecca- tis totius mundi perſoluturus eſfet, 1. Pet. 1. v.` 18 naſcitut pauper, ut nos ditaret, 2. Cor, 8. v. 9: Nalcitur in fabulous nobisgtrernam, man- fionem in domo Patris compararet, Job. 14. wa. ..Fafis involyitur, ut primam folam quam in Adamo perdideramus, nobis reſtitueret, Rom. 5. V. 1 8. 19. Agite pos mei, beneficia hæc tanta funt s uibus gratiæ debentut ſempiternæ. Præci-· nunthodie Angeli: Gloria in excelfis Deo, Ùig. pax in terris,& kominibus bona volunptas En Con-

E riell notr affectionem, quid de Conjũgite voces veftras,in honorem Salvato- fis hymnum aliquem natalem modulamini, qui non pro Angelis, ſed pro vobis hominibus komonatuset. Glorificate iplum quantum poteſtis, lupervalebit adhue&c admirabilis magn ficentia ejus. Benedicentes Dominum, exaltate illum,quantum poteftis, major enim elt omni laude, monet Syr. c. 4 3. v. 3 2. 33. De Secundo. iplo[perare liceat; fequitur parsaltera, quede yaftulo agit, quod apponere debemus, tbenefcia natalia digne excipiamus. Jubet cnim Paulus abnegare omnem impietatem,&. wundanas cupiditates, c~ contrà fobriè, juftè»piè tivreinra riv giov. Iremque expećtare bea- tam fpem,& adventum glori magni Dei& Salvatoris noftri Jeſu Chriſti,&c. dicut igitur cœleſtis Sapientia Cor à filiis fis requirit, quando ait Prov. 2 3. v. 26. Præ be mihiflimi,cor tuum- Ira facile eft c Olligere, qudlibiſeſulus recens natus apponi deſideret, nimirum 1, Carvacuum, tin láir Gefåf. In diver- brio Berhlehemitico non erat ipũi locus. Luc. 25,J. Idem accidit in corde, quod vatiis pec- duis contaminatum eſt, non enim iutrat ani- bam vitioſatn, Sap. I. v. 4. Removenda igitut I Omnis impietas. In Græco eſt d quo nomine intelliguntur omnia peccata con+ ttaprimam Decalogi tabulam. Ilololatria, lflentia, blaſphemia, perjurium:; contemptus nrbi G facramentorum;&id genus alia. Hæc omnia ſub titulo& comprehenduntur, & removenda funt ex cotde ut dona Jeſuli nultticapere poſſimus. Epiſtola Tit. 1 1. v. 1 5. 41 Noah vir juſtus etat,& perfectus, Deoque dignam vitam egit in his tetris, propteteà con- fervatuseft in arca, ne cum impiis periret in diluvio,Gen...9. Idem quoque Enocho tribuitur elogium, proinde vivus in cœlum translatus eſt, Gen. 5. v. 24. His veſtigiis inſiſtamus oportet, ſi Deum propitium habere velimus, qui bonis& donis {uis apud nos divertat. Sicut enim arca fopa deris& Dagon non poterant in eodem, loco conſiſtete, r. Sam. Ff. v. I ſeqq. Ita ſeſulus recens natus, qui per arcam fœderis præfiguratus eſt, Kom. 3 v. f. cum beneficiis ſuis cœleſti- bus in tali corde ſtare non poteſt, ubi mera dominatur ãναe. enim conventio Chrifti& Belial?.Cor...1 f. 2. Mundana cupiditas.. Mundus enim in maligno pofitus eft, 1. Jo..v. 1.8 nihil ha- bet præter concupiſcentiam carnis concupiſ- centiam oculorum,& ſuperbiam vitæ, 1. Joh...16. Quifquis igitur mundo confor- matur, Rom. 1 2. v. 2,. amicus Dei eſſe deſinit, Jac: 474. Mundani finem deſidetii ſui quærunt I. Jn divitiis, ut I„Lud. 1 2. v. 19. vel Mhjdas, qui optabat, ut quicquid contingeret, aurum fieretʒvel Cajus Caligula, qui nudo cot- pore ſe volutabat in pᷣecunũs recreationis er- gò. Sed uptasea dan nabilis eſt. Qui e- iligit, non juſtificabitur, Syr.3 r. s FETA) toL H 2. In Deliciis, ut heluones, Eſa. 5. v. I r. Ibi periclitatur& pudor& verécundia.Nam boni Zschimagui mæchi, Prov.23.V. 31.32. 33. Hæc eſt acolla ,guæ ebrietatem conſequi ſolet, Eph.y..1 8. 3. Is gloria nominis, ut Nebucadnexar, Dan: 4. v. 27.& Flerodes, Act. 1.v. 2 f.& Haman, Efth..v. 1 l. Sed quid elt mundi gloria? romy Sailaia, prætereaque nihil, Act. 2 f. v. 2 J. quia ; enim” a

42 enim terrena fapiunt tales ioute, confufio ipſos manet certiſſima, Phil. 3. v. 19. Hæc trina mundi cupiditas removenda, imò abneganda eſt, ſi donis Chriſti gaudere,& de- ſideria cordis noſtri ab ipſo ĩmpetrare veli- mus, Pſ. 3 7. v. 4. Il. Cor purum, ein rein Gefaͤß/ ut viramuz 1. Sobris, tàm in verbis, quàm operibus. Hoc fit, quando abominamur ſtultiloquium & ſcurrilitatem, quæ Chriſtianos non decet, Eph. f. v. 4.& non ſolům bonos mores cor- rumpit, r. Cor, 1f..33. ſed in noviſſimo die gtaviſſimam rationem ſuſtinere cogetur, Matt. 12. v. 36. Fit, quando non gravamus corda noſtta crapula& ebrietate, Luc. 2.V. 34. feu temperantes& ſobrii ſumus, ad orationem, 1. Pet..v. S. Fit, quando fornicationem fugi- mus,& membta noſtta, quæ Chriſtus ſuo ſan- guine purificavit„meretricis membranon fa- eimus, 1. Cor. C. V. I f. hæc enim Dei voluntas, noſtra ſanctificatio, ut abſtineamus à forni- catione,& ſciat unuſquiſque vas ſuum pofi- dere in ſanctificatione& honore, 1. Theſſ. 4. v..4. 2. Fuſtè, ne fupergrediamur aut circum- veniamus fratrem in negotio, 1. Theff....& diverla ponderain ſacculo habeamus, majus& minus, Deut.2 f. v. i 3. aut vinum aquà miſcea- mus, Ela. I. v. 2 2. aut quiſquilias frumenti ven- damus,Amos.aut per uſuras proximum ex- pilemus, ſed in omnibus juſtitiæ ſtudeamus,& quicquid volumus, ut nobis faciant homines, idem ipfis faciamus, Matth.. v. 12. 3. Piè ut juxta normam legis diving, quan- tum quidem in hac fragilitate fieri poteſt, vi- tam inſtituamus,& per opera charitatis erga Deum& proximum fidem noftram declare- mus, alids mortua eſt,& Deo placere non po- teſt, Jac. 2. v. 17. Vulueraſti cor meum, inquit Nolardr e, Eyy r EE in hoe fendo: Nam T Akerthda— in p diena.a 1A lengealider vendi g WA rele dávek Feria 1. Nativitatis Dominics, Bdil, pokia,[È S pi PAR í e daz xls nee da. i pè vi, F} Kuh a bai Ex plic dt.— Spõſus cœleſtis, Cant. 4. v. 9. in uno oculorum tuorum,& in uno torque colli tui.Per oculum intelligitur fides,quæ Chriſtum aſpicit, quem Deus nobis propoſuit Jagesngov per fidem in! incon fanguine ejus, Rom.3.2 5 Per torquem col- li ſeries virtutum, quibus omnes verè Chriſti- ani oi nati effe debent, Prov,.v. g cohærentee nim inftar catenæ, quæex annulis conftatfiş nm wan biinvicem connexis, qualem Petrus format a. pi :.v. f feqq. iie, qen Si vis igitur fruidonis Chrifti natalibus, Hac tria perpetud meditareadyerbia Pauli, Ut mayeant vite regula ſancta tusæ. TII. Cor iuum, quod'dona confervet,ne EXCI= iga dantremporé tribulationis, quando Satanas Syd 7 cribrat nos inftar tritici Luc. 22, 3 1. Ut auteni iy) cor totum bit& sazango, Ut Jacobus vocat e .V. 4 requiritur aT 1. Patientia, quæ expectat beatam ſpem&x ad ventum gloriæ magni illius Dei& Salvato- ris noftri Jefu Chrifti,ut hîc Paulus ait. Nam Deus quandoque differt auxilium fuum,& oblivionem noftri mular, ut Zion lamenta- tur, Eſa.49, 14. Muliercula illa decem& octo annis habebat piritum infirmitaris, Luc.1 3 Mime 1 1. Valetudinariꝰ apud piſcinam Betheſda tri- inta& octo annis decubuerat, Joh. 5. v. 5. Claudus ab utero, qui ad pottam templi fede- nnii baņerat4o- annorum, Act. g. V22, Paulus per totam vitam ſtimulo ſuo cruciabatur, 2. Cor. 12. v. 7. O quot ſunt, qui adhuc hodie in tali indant balneo& ſub ctuce quærulantur: Uſque quò Domine clamabo,& non exaudi- esꝛ Sed expectate, vos mei, expectate beatam' ſpem, Dominus Jeſus certiſſimè veniet,& 1on tardabit, Hab. à2 v. 3. nemo unquam confulus eſt, qui ſperavit in eo, Syr. 2. V. II. 2. Obedientia. Nam purificavit nos fuo fanguine, út elemus aads wegl Gs fetatora bonorum operum, Quemadmódum igitur pra iti ,

diti Domino ſuo hæreditario in omnibus pa- tere tenentur, quæ non pugnant cum Deo& tonlcientia: Ita nos multò magis Deo obedire debemus, qui non tantùm corpus occidere, ſed corpus& animam in gehennam perdere po- tet, Matth. 1.v,28. nam melior eftobedien- tiaquàm vitima, 1. Sam, I..2 2. Eja igitur, vos mei, vocat mundus: Venite, ftuamut bonis,&c. Sap̃. 2. v. f. Nolite attẽdere, fimus Aas als, quem Chriftus fuo hnguine acquifivit,&.20..23. Quid igi- ut vobis cum mundo, ſi mundo placetis Chriſti famuli non eſtis, Gal. 1. v. 10. Oftendit vobis Satanas regna mundi,& di- CSES a 1 cadentes adora- , g iuHecomnia vobis dabo, f Ite Kritis me,Matth..v. 9. Nolite attendere„fed dicit: Quid mihi tecum eft Satan? forfan ob- ltus es quod me Chriftus à poteftate tenebra- mmeripuit,& fibi in peculium èlegit? Huic krviam omnibus diebus vitæ meæ in juſtitia& kandlitate,Luc. I. v. 7 4. f; Provocatte Caro& Sanguis variis illecebris, adexplendum deſideria ſua. Noli attendere, fdquia Chrifti peculium es, carnem crúcifige umfiisconcupifeentiis,Gal.$.:24-quienim kundum carnem vivit, morietur, qui verò piritu fa&ta carnis mortificàt> Viyet, inquit Pulis Rom..v, r3, Hoc fioblervabis, Chriftus teut peculium fum defendet,& tandem ex hac miferiarum villein urbem regiam cœleſtem Hieroſoly- mam ddansferet, übi vox fletus& damilatio- 1 non audietur, Efa, 6 ṣ;y. 1.Sed Deuserit Epiſtola Tit. 1 1. v. 1 5. 43 Sol& clypeus, gratiam& gloriam dabit, nec ptivabit bonis eos qui ambulaşt in iñocentia, Pſ. 8 J. v. T 2. 3. Perſeverantia, ne deficiamus in medio pietatis curſu, quemadmodumDemas, 2. Tim. .v. 1o. ſed e+8 viv dav, in præfenti hoc feculo ad mortem uſque conſtanter apud Chriſtum perſeveremus. Ringitur quidem caro, quando ſobris, juſtè & piè vivere debet,& mallet in defideriis fuis ambulare, quàm coactam vitam juxtaDecalogi præſcriptum vivere; Sed cogitate, vos mei, quòd præſens ſeculum nihil aliud fit,quàm zò vv, ut hic à Paulo deſcribitur. Cur igitut momen- taneam voluptatem ætetno ptæferamus gaus dio? Satius eft pati iv ro vür,& pofteà æter- nùm gaudere, quàm gaudere v ra võv& poſt. eà xternùm pati, Alterutrum ex his eligas oportet, Nemo enim potefi in utroque feculo gau- dere, inquit Auguftinus. Sed qui hîc ridet, ibi flebit, Luc..v. 2 f. qui autem hic flet,& in la. chiymis ſeminat, olim in exultatione metet, Pl. 1 26..5. Faxit Jeſulus recens natus, ut admonitionem hanc liters aureis tabulis cerdium noſtrorum in- ſcribamus,& hit ſobris, juftè& piè vivamus uie tandem donorum cælicorum cum omnibus Sangis participes reddamur, per& propter ſalutiferam nativitatem ſuam, Amet.

Epifiola A..89 7. capp. Um filii Prophetarum die quodam prope Jordanem fluvium ligna cæ- derent, ut fibi quifque domicilium ædificaret, uni ex illis ſecuris de ma- dibus éxcuffa cft,& in profundum fluminis cecidit. Mov ille ad Eliſæum fe confert,& Keu, heu, heu, inquit, Domine mi,& hoc ipſum mutuò acceperam. His vocibus commotus Eli- ſæus artipit lignum unum, atque in eum locum projicit, ubi ferrum jacebat. Continuò autem tes plane admirabilis& prodigii plena appa- ruit Nam ligno defcendente, ferrum repen- tè aſcendit,& ſuper aquas nata vit. Deſcribitur hiſtoria 2. Reg. 6. v. I. ſeqꝗ. s: Nos allegor icum ſenſum eliciemus. Quid Eli- fæus Propheta nili Deum Patrem fignificat, qui verè Eliſæus; id eſt, Deus ſalvans dici me- retur,& nomen illud facto præſtare poteſt, Jer. 10..6. Quid autem Filius Prophetæ niſi Verbum& Sapientiam àbatre genitam deſignat, de quo ipſe, Tues filius cheus, inquit, ogo hodie genui te, PI...7, Ferrum bomo ef, fic- ut enim fecuris ſuapte nutu ac pondere ad ter- ram fertur,& nili in manu artificis ſit, nihil penitus opefatur: Ita homo præclarum aliquid fine Deo non modò non agere, fed ne cogitare quidem poteft, z. Cor. 3. v. 5. Ante laplum eramusin manibus Filii Prophetæ, qui fimul atque hominëm condidit, in fuam gratiam& curam eum ſulcepit, ſed excidit miſer vento Wi ſuperbiæ, Diaboli inſtinctu afflatus,& in fluvi- vium perditionis matimo impetu prolapſus eft. Ibi Dei Filius ad Patrem ſe contulit,& co- 1 ram eo caſum noſtrum deplorare incepit: Heu, heu, heu, Pater mi, Heu primò, quia natura ho- minis& omnes ejus vires plagam magnam" acceperunt, qui humanum animum illuſtrabat, omninoex- tinctus eſt. Heu tertiò, quia voluntas humana, juſtitiæ rectitudine amiſsã, converſa ad tet- r ram, propenſa ad malum, atque adeò curva ef- fecta eft.Hâc tam piâ querimoniâ viſcera Pa- tris commota funt,& continuò de hominis liberatione cogitationem cepit$ ſed quis ibit nobis, inquit, quem mittemus? Relpondit ille, Ecce ego, mitte nfe, Eſa. C. v. 9. Nec mora. Ac- cepit lignum carnis& miſit illud in aquas, id eft, tempori ſubjacuit, natus eſt, pallus elt; fluctibus aquatum jactatus eſt. Nec fruſtra! nam ligno iſto in aquas defcendente, fertum, quod ceciderat, repent faper aquas afcendit. tay Chriſti enim deſcenſus noftri cenfus, En ejus merfio tlo, Atque hæc tan- ting w noftre emerfionis caufa fuit. Heuſecundd, quia gratiæ decor, dem eſt ratio, quod ſancta mater Ecclefia Domini ingrefionem in hunc mundum cum h| Stephani eorefione de mundo hifce feriis iy 8 copulare ſolet. Heri defcendit Dominus, hoe Heri filius Dei factus eſt. die aſcendit ſervus. filius hominis, hodie filius hominis fit filius Dei, Heri angeli comitati funt Regem}. ſuum

i Y himin terras abeuntem y hodie fervum co- mitantur in cælum afcendentem. Videtis hîc quafi duas lances gquantum una deprimitur, tantum altera extollitur. Deus goſter, cum noscondidit, in una lance nos poſuit,& ipfe manſit in alteta. Venit autem hoſtis generis humani,& invidens lanci noſtræ, quam ſubli- mem eſſe videbat, grandem lapidem peccati ſuperiplam impoſuit, quod ad profundum in- krni eam depteſſit, ut jam longiſſimè diſtare- mis Deo:: Sed quid fecit dulciffimus Pater moker} Heri luam naturam ad profundum Iſque depreſſit,& noſtram in cœlum uſque e- yexit. Hoc eft quod hodie recolit Eccleſia, quando hiftoriam lapidati Stephani explican- dam ordinavit, cui ordinationi ut nos quoque ſibjjciamus, prælectam epiſtolam ad manus lumemus, contemplaturi in ſpeculo virtutum, quibus Bearus Stephanus ornatus fuit, L Vite Curriculum. I. Moriendi artificium. Adeltonobis ſeſu puſio mellitiſſime,& ſpiritu olbia noftra dirige,ut quicquid loquimur, in gloriam nominis tui& falutem Ecclefiæ vergin ó Domine da falutem! 8 Domine da pro- firitatem, Amen, Exegefis, NV. T. omnem adipem ſacrificiorum Deus bivendicabat, Levit. 3 V. 1 6. Hec figura todieimplera ettin B, Stephano, qui plenus f y k | ide&fortitudine quafi adeps præ cærteris, fi- | dlibuseminebat, hinc primatius martytum hûuselt,& Ecclefiani.T, tenellam adhue kofanguine anima vit& tructiſicavit. Quod m vitæ ejus curriculum attinet, deeco Lucas ommemorat, quòd fuerit l Criflianw. Docet hoe Fpiſtola Ack. 6.& 7. capp. 4f 1. Fidei frmitas. Nam plenus fide fuiffe dicitur, unde apparet quod noit tantum falutarem dé Chrifto notitiam habuerit, fed in eo quoque omnem[pem& fiduciam{uam collocaverit, certã perſuaſione, quod non ſit in alio quo- quam ſalus, nec aliud nomen datum homini- bus, in quo oporteat eos ſalvos fieri, quàm in nomine Jeſu, Act..v. 12. quinimo ſide ir acu- loſa præditus fuit, de quaPaulus ait, quod mon- tes transferte poſſit, 1. Cor. 13. v. 2. hanc fi- dem etiam Stephanus habuit, nam prodigia& ſigna magna faciebat in populo, ut Lucas in præ- lecta pericope teſtatur. Imitemur hunc Beatum Martyrem, vor mei,& quamvis eam fidei plenitudinem aſſe- qui non valemus, qua Stephanus& alii ſancti polluerunt, hoc tamen agamus, ne fide ſalvifi- cã planè deſtituamur, ſiquidem abique fide impoſſibile eſt Deo placere, Heb. r 1. v. 6. quod ſi autem parumper adhue fumigat linum fi- dei, promiſſionem habemus, quod Deus illud non vult extinguere, Eſa. 42..3. ſed operari in nobis velle& perſicere, Phil. 2. v. 1 3. ut in virtute Dei pet fidem cuſtodiamur in ſalutem, t Petivig: Fides illa duo in volvit, mentis aſſenſum& fi- duciam cordis. Uttumque ſummè eſt neceſ- ſarium. Aſſenſum veræ doctrina dare debemus; quæ in Sacra Scriptura fundata ſit. Hæc diligen- ter evolvenda, Johan. ſ. v. 39. quicquid enim ſcriptum eſt, in noſttam doctrinam ſcriptum eſt, Kom. 1 5. v. 4. ut credamus, quòd Jeſus ſit Chriſtus,& credentes vitam habeamus, Joh. 20..3 1. Non igitur cuivis ſpiritui ctedendum, 1. Joh. 4. v. 1. ſed omnia probanda, quæ bona lunt, tenenda, 1. Theſſ. f..2 t. hoc modo ac- creſcet lalutaris Dei agnitio, in qua vita æter- na conſiſtit, Joh. 17v. 3. E4 Poft g k g

46 poſt aſſenſum verò, qui prima fidei EVange- licæ pars eſt, firma inſuper requiritur fiducia, ut cwn Abrahamo credamus contta ſpetn in {pem, Roim. ANa 8. cumoboRedemptorem noſtrum conſtanter apprehendamus. c. 19. v. 25&cum paulo certò ſciamus, quòd nihil nos leparare poſſit à charitate, quæ eſt in Chriſto Jeſu KRom.8..z8.3 9. Hæc fiducia eſt quaſi ani- ma ſidei, quam dum excludunt ſeſuitæ,& dubi- tationem fubftituunt, fidem talem fabricant, quæin fe mortua eft, Jac. 2. v. 17. vera enim fides OxlSο eſt, Heb. I 1. v. I.& complectitur AANLOÇOPEN» Rom,..4 1. reroiDysv, Rom, 8,338. nappnrlarjHeb. gy1.1 Joh. 4, 18. Exuletergò rontificia dubitatio: Nullam fluctuandi cauſam habemus. Deus Pater diligit nos, Joh. 3. v. 6.& non vult quenquam perire, 1. Fim. 2. v. 4. ſed expectat converſionem no- ſtram, Ela.6 F. V. 2. Deus filius pro nobs mortuus eſt, Kom. 5̃. v. g.& ſuaviter nos vocat ad ſe, Matth.f f. V. 2 8. Deus§p. S. ante oſtium cordis pulſat, Apoc. 3. v. 20.& ingredi deſiderat per verbum, quod eſt potentia Dei ad ſalutem o- mnicredenti, Rom. r v. 1 6. Scimus per Dei gitim, in quem credimus,& certi fumus, quia potens eft depoſitum noſtrum aſſervare in illum diem,.Tim. I. v. I 2. 2. Conftientie puritas. Poftquam enim de Synagoga quæ appellatur Libertinorum& Cytenenſium& Alexandtinorum,& eotum qui erant de Cilicia& Aſia, quidam Eennales ditputando adverſus eum conſurtexiſſent, & non valetent reſiſtere ſapientiæ& ſpiritui qui loquebatur„alia via rem aggrediuntur, ua curlum Evangelii impedire,& magnani- mum illum Chriſti confeſſorem è medio tol- lete poſſint. Nam viros quosdam ſubornant, ui dicebant, fe audiviffe eum dicentem ver- ba blaſphemiæ in Moſen& Deum. Hoc falſo teſtimonio commoverunt plebem& Senio- In die S. Stephani res.& Scribas, qui concurtentes rapuetunt eum&c adduxetunt in concilium, ut ipſum porrò accuſarent,& condemnarent. Hæc magna erat perſecutio. Sed Stephanus bona fretus conſcientia nihil quicquam expalleſcit propter falſam illam accuſationem, quã vitæ ejus ſtruebant inſidias, ſed vultu ſtat imperter· rito,& intuentes eum omnes, qui in concilio%% ſedebant, Viderunt faciem ejus tanquam fagi- em Angeli. Videtis hĩc, Dilecti, quantum bonum ſit bo» na conſcientia. Verè Chryſoſtomus: Nihilbonå ssi ſuavils conſcientid& bonaſpe,& Syr. cap.1 4. V. 1. Beatus vir qui non eſt ſtimulatus in triſtitia de- licti. Nam ubi pax conſcientiæ, ibi gratia Dei, inhabitatio Sp..& ſocietas Angelorum, cor non contremifcit amplius, fed fiduciam habet ad Deum, 1. Job. 3. v. 20. Ubi Pax conſcientiæ, ibi juge convivium, Prov. 1.V. 15. Ubi Pax conſcientiæ, ibi gloriatio vera, quæ conſiſtere poteſt coram Deo& hominibus, 2. n Cor. T. v. 12, Conſcia mens recti famæ mendaciæ ridet. Contra verò ubi cauteriata dominatur con- ſciẽtia, 1. Tim..V. 2. ibi nulla pax, nulla ſecuri- tas. Nam fugit impius,& nemo ipſum perſe- quitur, prov. 2 8. v. T. ſonitus terroris ſemper in auribus ejus,& cum pax ſit, inſidias ſulpicatur, Job. 1 5. v. 2 1. hinc Bernhardus, Nulla pena i major eſt, inquit, mald conſcientiljomnium ſiqui- j q à dem deli&torum noftrorum ipfa teftis ipfa judex ipfa tortor ipfa carcer; ipfa dccøfat,ipja judtvassipfa pte.. nit ipfa damnat. Notus eſt Apologus de leporibus ventorum flabra& atborum volitantia folia metuenti- bus, qui non aliter ac fi hoftes adeſſent fugie- bant,& vix demum, ad amnem ubi deveniſſent, cum progredi ulterius non liceret, poſt lon- gam exactam viam ſubſiſtebant. Lon-

ifin- totum nienti rfuzit- ilen, okot lor Longẽ adhuc meticuloſior eſt conſcientia, quæ ad omnem venti ſulurrum tugam medi- utut. Trepidat enim malè ſibi conſcius, ſed bolbem non effugitzhuc illuc diſcurrit, ſed tor- torfequitur; metu perpetuo agitatur, ſed cede- loco nefcit. Solemipfum abfque metu non videt, neque abfque fulpicione aërem haurit, nec tamen,quomòdo,elabatur, invenit. Odura Tifiphone,quà nullus Carnifexcru- delius fagellar! Cavete vos mei, ut hoftem il- lmadverlus vos neconcitetis, fed ita vivite in pizlenti feculo, ut fidem Tetineatis& bonam kunlcient, r. Tim..v. 1 9. ſi verò lapſu aliquo ræoccupati conſcientiam vulneraſtis, ne de- hetate, ſed ad Chriſtum confugite, qui per Sp. Sfemeriplum obtulit immaculatum Deo, ut mundaret conſcientiam noſtram ab operibus nortuss ad ſexviendum Deo viventi; Heb. z, .14. .Confefionisalacritas, quå veritatem Eyan- geli publice aſſeruit& defendit. Non fuit inftwus Nicodemus, qui noctu ad Chriſtum Veniebet Joh....ſed vox clamans,& intre- pidus Chtiſti confeſſor, cujus fides latere non potuit, ed per confeſſionem& mitaculorum ultionem pnblice inclaruitt, eſtimonium per- hibens Chërlto crucifixo& à mortuis retuſci- ttoquod ſit verus Meſſias& Salvator Mun- d, ctiomnes Propheræ teftimonium perhi- bent, quöd remiſſionem peccatorum acceptu- ilnt pet nomen ejus omnes, qui credunt in UMAGE Tv g, Hottatur nos ſuo exemplo, ut ſimus intre- jidi, quando de fidei noftre profeflione in- ttrogajiur>& ufque ad mortem defenda- mis veritatem; tunc Deiis xpugnabit pro tbisinimicös noftios, Syr. 4. 3 3. nam cordè editii ack juſtitiam ſed ore fit confeſſio ad em, Kom. 10.v. 1 0 conſtantia illa largain p Promiffionem Mart. r0..1.32. Apo. v Ipari i Lo.qui verò claudicantin utramq; partem Epiſtols Add. 6.& 7. capp. cum Baalitis, p. RegerS.v. 21. vel cum Bilea- mo linguam venalem habent, Numi zaw. 6 & nequecalidNuht neque frigidi, hos evomet Dominus ex ore Juo, Apoc. 3..1.& coram Patre cœleſti abnegabit, Matth. 10.v. 33. II. Crucianus. Multos enim habuit adver- ſatios. 1. Diſputatores, qui vatiis argumentis ex pharetta rationis depromptis docttinam de Chriſto impugnabant,& Stephanum coram populo confundere fatagebant, fedaihil'efi- ciebant. Nam fapientia mundi ftultitia ch a- pud Deum, 1. Cor. 3. v. 19. Invenias adhuc hodie multos, qui diſpu- tando& ſophiſticando fundamentum fidei noſtræ ſubvertere tentant, ſed non niſi ligna, fœnum, ſtipulas, ſuperædificant, quæ ad ignem verbi divini ſtatim conſumuntur, 1. Cor. 3. v. 12. Innitamur igitur claris ſcripturæ teſtimo- niis.&, obloquantur licet advetſarii, non ceda- mus quicquam; habemus enim firmiorem propheticum ſermonem, cui attendentes bene facimus, 2. Pet. 1. v. 19. 2. Calumniatores. Quia enim diſputando nihil proficiunt, falſos teſtes iubornant, qui mentiuntut᷑ ipſum verba blaſphemiæ effudit- fe in Molen& Deum. Sed mera érat calumnia, quam Stephanus prolixa ſatis apologia evi- denter retundit. Duo ipſi objiciebantur crimina, quorum alterum concernebat Moſis perfonam, alte⸗ ruim privilegiorum coronam. Primum refutat.3 fabi Mofi teftimonium perhibet, quod à Deo Princeps& Redemptot popiti lui conftitutus fit,& acceperit in mon- te Si nai verba vitæ,& quæ plura ad Moſis en- comium pertinentia profatur. Alterum diſſi pat v. 44. ſeqq. nee diffitetur, quod Deus juſſerit ſibi erigi tabernaculum, ideënim fecit primò Mofes, fecundum for- mam, quam in monte viderat, Fecit deinde Salo- W Md j kig Fer f krpi À{ 4 Í i poli t i y į i}"i j l F į À{ R ; h$ tn MONA | Iii 4 i f k i e

48 Salomo, templum ædificans tam ſplendidum & decorum, ut omnes, qui alpiciebant illud, in admirationem raperentur. Sed addit ta- men, quòd Deus illi templo externo non fital- ligatus vel addictus, ut non poſſit recedere, ſic- ut ſudæi in ea fuerunt opinione, clamantes fubinde: Templum Domini, Templum Do- miniş Templum Domini, Jer. 7. V. 4. non enim habitat excelſus in templis manu factis, ſicut per Prophetam Eſaiam dicit c. 66. vetſ.r. Cœlum mihi ſedes, terta autem ſcabellum edum meorum. Quam domum ædificabitis mihi, dicit Dominus, aut quis locus requi- ſitionis meæ: Coneludit apologiam hanc.L· graviſſima in vectiva, quã ipſis malitiam ſuã, & Prophetarum omnium ipſiuſque Chriſti internecionem exprobrat. Tria hîċ Beatus Stephanus ponderanda noe bis ſuppeditat. 1. Calumniatorum ingenium, qui wenda- cia hinc inde conſarcinant,& ſicut novacula acuta dolum faciunt, Pſalm. 5 2. v. 4. Hoc ipſo Diabolum imitantur, qui pater eſt mendacii, Joh. 8. v. 44. propterea cum Diabolo partem invenient in ſtagno ardente ſulphure,& igne, quod pro mendacibus præparatum eft, Apoc, 2 1. V. S. 2. Apologie artificium, Vita C fama pari pafu ambulant s Jureconfultorum axioma eſt, ideoque atrocius nil. homini bono. inferri poteft, quàm calumnia; Verba bilinguis{unt vulnera, qug ufque ad cordis interiora pene- trant, Prov. 1 8. v. 8. Quid igitur faciendum? Convicia, quæ noſtram concernunt perſo- nam,& notoriè falſa ſunt, ſurda aure præter- mittere: quæ verò noſtram doctrinam& reli- gionem attinent, cã quã decet ſeveritate refuy tare debemus. Utrumque brevi aphoriſmo Salomo complexus eſt, dum, Ne reſpondeas ſtulto, inquit, juxta ſtultitiam ſuam, ne ei ſimi- In die S. Stephani lis efficiaris;& iterum: Reſponde ſtulto juxta ſtultitiam ſuam, ne ſibi ſapiens eſſe videatur, Prov. 2 6. v..5. Caveamus tamen, ne malũ pro malo,& maledictum pro maledicto referamus, ſed è contrario benedicamus, ſcientes, quod in hoc vocati ſumus, ut benedictionum hærtedi- tatem poſſideamus, 1. Petr. z. verſ.9. 3. Eccleſia miniſtrorum officium, Stephanus non parcit congregatis Patribus,{edin osdi- cit ipſis, quod culpabile erat. vent omnes fideles Ecoleſiæ miniſtri, ne pul- viſculos auditoribus ſub ytraque axilla con- ſuant,& cet vicalia ſub capite univerſæ ætatis ad capiendas animas faciant, Ezech. 1 3,..1 8. vel pedes quidem vulpeculæ& corpus exco- rient, caput verò decorticare dettectent, di- centes, Siteiff dich der Teuffel/ quod Ser⸗ manorum proverbium à Luthero allegatur in explicatione. Pſ. 101. Tom. 6. Jen. Hos gravis pœna manet, Ezech. 3. V. 18. 3. Lapidatores. Idem obfer-` dentibus, ejectumque magno impetu extra civita- tem, lapidibus ohruebant. Nimirum hoc in more poſitum habet Eceleſia malignantium, ut ſi deſint arma Scripturæ, ad oflicinam Car- kn nificum confugiant,& lapidibus controvere un ſiam dirimere tentenr, quod ipſe Chriſtus ts; expertus eſt, Iob. S..59. fed eo ipfo produnt; cujus ſpiritus filii ſint„Luc. 9..5.Proptered non oflendamur, ſi lapides adverſus nos tol- lant& ptojiciant adverſatii. Hæc eft nota oyicularum Domini, ut mittantur inmediumtaç Nam audientes hec, inquit™ Lucas, diſſecabantun cordibus& ſtridebant t luporum,Matth, 1 O. V, L6.& æftimentur ficuta ovesOcciſionis, Rom. gBl. v. 36. ſicut ĩgitur intetan oves& lupos naturalis intercedit arrir abeo: quæ etiam poſt mortem durar, ut fidesky, ex inteſtinis ovillis confectæ cum his, quæ eꝝ inteſtinis lupinis funnin inktrumentis mufi, Be Lapidkoe vud. Upp- Praed. Sehmid citia Sabi p- 178 fg

rout orinter sge cslemper difideant,& nunquam concordent. [ta mundus ferre non poteft;quos Chriftus à mundo felegit, Joh. 1 5.v. 19. led perfequitur &ttueidat eos, eoque iplo putat, ſe cultumDeo peltare, Joh. 1 6. v. 2. In tali vexamine animum non abjiciant, fed cogitent:Ubi multum Crucis ibi multum lucis€> ionfolationis, Luxenim juftisin mediis tene- brisoritus,£. t 1...& fi in tenebris fedent, Dominus ipſis lux eſt, Mich. 7. v. 8. Affaiuntur ignominia, lañis, probris& male- lilis cogitent à Domino ſe benedici, Pſ. 109. VàB.& glorificari, 1. Pet..v. 14. Proferibuntur miferi,& in exilium pulfi incer- tsvagantur fedibus, f. Cor. 4. v. 11. Cogitent cum Luthero: Si terra nos non capit, je. In domo patris noſtri multæ ſunt man- lones, Joh. 4. V. 2. Ocliceantur& trucidantur, dicant cum Po- heatpo, Occideris me, beaveri ne, mors enim Chriſtianis lucrum, Phil. I. v. 2 T. Toluntør è medio memoriæ& cineres ipfo tum, cogitent nomina fua in cœælo adfcripta Luc.Tow.20. Hancconfolatienem imisrecondite pene- ttalibusanimi veftri,& nolite obſtupeſcere ac tntationem,tanquam ad rëm peregrinam, f gudete communicantes paſſionibus Chriſti, win revelatione gloriæ ejusaliquando etiam Rudeatis, 1. Pet.4. v. 1 2. De Secundo. Antum de Vitæ Circulo, feguitur moriendi artificium, quod tribus requifitis abiolvitur. aiea mg Ciam Ca- ~ F Stephanus fuo nobis prælucet exemplo, fe- amur pos met, veram tu Şasaciar, que F gemmis præſtat& auro, in compendio quaſi iddilcemus, Pertinetad hanc artem L Celi contemplatio,-Nam càm effet plenus Sb S, intendens in celum, vidit gloriam Dei,© Epiſtola Acd. 6.& 7. capp. 49 Fefum ftantem à dextris Dei. Idem nos obſervare decet, ſi beatè mori velimus. Si conſurtexiſtis cum Chriſto, inquit Paulus, quæ ſui ſum ſunt quærite, ubi Chriſtus eſt in dextera Dei ſedens, quæ ſurſum ſunt ſapite, non quæ ſuper tertam ſunt, Col. 3. v. T. 2. Nam omne opus cortupti- bile in fine deficiet,& qui operatur illud, ibit cum illo, Syr. r 4. v. 20. 25. Ergo qui habent uxores, ſint tanquam non habentes, qui flent, tanquam nön flentes, qui gaudent tanquam on gaudentes, qui emunt, tanquam non poſ- entes,& qui utuntur, hoc mundo, tanquam non utantur, præterit enim figura hujus mun- i, T. Cor. J. V. 29.30. 3 1. In Græco eſt voca- quo propriè habitus denota- i in ſcena prodeunt, comœdiam quandam acturi. Vita enim noſtra quid eſt, niſi ludus ſcenicus? Mundus theatrum præbet, quod duas habet januas, per unam ingredimur tempore nativitatis, peralte- ram egredimur tempore mortis. Sicut igitur co- maædiaipoft horam unam atque alteram finiri re vel tragædi: ſolet:ita tranſit etiam mundus cum fua pom- pa, ſicut navis pertranſit fluctuantem aquam, cujus, cum præterit, non eſt veſtigium inveni⸗ re, Sap. 5. v. 10. Quando aliquis pecunias enumerans pa- rum temporis in iiſdem enumerandis inſu- mit, dicere oportet, eaſdem non affluere: ita Saran princepsille tenebrarum, cùm filio Dei omnem mundi amplitudinem tertæque ma- gniticentiam demonſtraret, notat Evangeliſta, quòd ë yug ygs factum fin, Luc,4, f. Ergo hinc colligi poteſt, mundum non eſſe ufq; adeò locupletem,cum ejus majeſtas, divitiæ, ma- gnitudo,& deliciæ tam brevi tempore enu- merentur. Verùm enim verò, quicquid Mune dus haber; telis aranearum peplimile eft. Sic- utenim aranea miris modistlſe eviſcerat& evacuat, ut telam fuam pertexat, quæ tamen minis TNU

98 minimo boreæ flabro diſſolvitur,& non niſi ad muſcas capiendas utilis eſt: Ita quicquid mundus ejuſque ſectatores ordiuntutʒpoſt va- riasetiam moleſtias& difficultates non niſi te- læ ſunt aranearum, quæ ad minimum fortunæ indignantis im petum colliduntur& evane- ſcunt, Eſa. 5.v. 6. Heliogabalus magnificum aliquando pata- bat epulum, ſed non niſi picti cibi appone- bantur, ut convivæ mensà ſurgentes magis e- ſurerint, quàm dum ad eandem accederent. Mundꝰ eodẽ niodo ſuos excipit amatores. ſed ſercula, quæ apponit, fucata ſunt, emẽtita ſũt,& ſpiritualẽ animæ ſamẽ ſedare nunquã valent, Hinc fapienter mihi feciſſe videtur Vice-Rex EÆgypti Jolephus, quòd nullos vel agros vel polſeſſiones in illa regione ſibi poſteriſve comparare voluit, ſciebat enim non ſtabilem Hebræos illic ſedem habituros, Gen.$ o. v. 24. Ita ſtulti ſunt, qui in hoc mundo ſibi manen- tem civitatem fore imaginantur, Heb. I 3. v. 14. Suſpiciamus, Dilecti, luſpiciamus cum B. Stephano,& cœleſtes theſauros inhiemus, quos nec ærugo nec tinea demolitur, imò quos neque fures eflodiunt aut furantur, Matt. 6. V 70. Multi in extremo vitæ articulo terrenis ita quafi agglutinati ſunt, ut nihil magis ipſos cruciet, quàm deſertio Mammonæ. Sed ibi non procul eſt Diabolus, qui animam expe- ctat, ut migrantem ècorpore ftatim ad infe- sos fecun abripiatquodexemplum epulonis teſtatum facit, Luc. 1 C. v. 23. Ergo ſurſum cor- da, yos mei, cœlos ſuſpicite cum Stephano ,& -ardentibus Deum gemitibus invocate, tunc videbitis filium hominis ſtantem à dextrisDei, qui vobis aderit ſuo auxilio, ut bonam mili- tetis militiam x. Tim. 1. v. 18.& denique an- gelos mittet ¶Mui animam veſtram in finum Abrahæ depottabunt, Luc. 16. v. 2 2. Fecit id In die S. Stephani Rex David, Pſ. 4 2. v. i. fecit Afaphan, Pſ. 7.v. 25. fecit Paulus, Phil. 1. v. 2 3. ſequamur hæc veſtigia,& relictis terrenis cœleſtia medite- mur, præſertim cum ex hoc vitæ holtæ Moe mento omnis æternitas dependeat. Quæ enim videntur, temporalia ſunt, quæ autem non videntur, æterna ſunt, 2. Cor. 4. v. 18. II. Anima procuratio. Stephanus mexiturus in vocabat, dicens: Domine feſu, ſuſcipe Spiritum meum: Ita nihil ſalutarius poſſunt Chriſtiani: ſuſcipere, cùm ultimam horam imminere ſen tiunt, quàm ſi ſpiritum ſuum in manus Chriſti comendent, quod Pettus jubet 1. Pet. 4. v. 19. Præeuntem habent hic Stephanum, præeun- tem habent ipſum Chriſtum Salvatorem, qui in ara crucis magnã voce clamavit, dicens: In manus tuas Domine commendo Spiritumcα meum, Luc. 2.v. 46. Si quis peregre ad tempus abire cogitat, tumiawc pretioſiſſima quæ habet apud fidelem amicumtisi deponit,& ejus cuſtodiæ commendat, certus ,Ùuipdi quod omnia reverſionis tempote illæſa rece-πν pturus ſit. O quàm pretioſus theſautus eſt-π nima noſtra, quare cum emigrat de corpore, deponamus eam in manibus Dei, ira cuſtodie- tur potentet,& reſtiiuetur fideliter, 2. Tim. 1. v. 12. Manus Chriſti ſunt 1. Manus Clementia, quibus nos amplexatut ut Sponfus Cant...6. benedictione cumula ut Sacerdos, Luc. 24. V. 66. informat& va~ JαIö ſubminiſtrat, ut Praceptor, 1. Pet. 2. v. Szr curat ut Medics, Job..v, 18. gubernat uty Dúx,Pl4g..19: erigit ut .14 protègitut Rex,PL8o..1 8. 2. Manus potentie, quibus hoftes profter- nit, Exod.1 J. V. 5. cœlos expandit, Pſl 104. V. a. Mater, Plal. 1 4§. omnia paſcit, Pſ.1 4.v. 16. nemo has manus poteft effugere, PI. 1 3....1.& quod prospi mittit;id iplum præktat drhas Jaci 1Y: f enam L mas

fike inliſtamus oportet, alids vana eſt n. mnusejus non eft abbreviata, Efa. s.verl.2, Quod fi igitur his manibus te commenda- verisquiste eripiet? quis tibi nocebit? Oves ner vocem meam audiunt,& ſequuntur me, kego do eis vitam æternam, nemo rapiet eas ve A AA e eX Epiftola At. 6 Ó mum oglio Implac D1i 7. tapp. Fr ritatis impleatur. Quĩ enim proxi- lacabil perſequitur, oratio- nem Dominicam rectè non orat, quoties Orat, imò nec beatè poteſt moii, ſed in cribro Dia- boli hæret, Luc. 22,3 f. peccati ſetvus eſt„Joh. demanu mea, Pater meus major omnibus eft, 8,34.&à Diabolo captivus teneturad ipfius &nemo poteriteasrapere de manuPatris mei, Poh.10. U. 27. 2.29. hulcherrimum& notatu digniſſimum eſt fuum prudentis Abigail, quo itaDavidem iloguitur.Sam. 2.2 9. Si ſurrexerit aliquã. do homo perſequens te, vel quærens animam mm, entanima Domini mei cuftodita, qafiin fafciculo viventium apud Dominum Dumtuum, Porrò inimicorum tuorum ani- marotabitur quafi in impetu& circulo fundæ. Hic Deus habere dicitur faſciculum vitæ& lindam itæ. Quæ chara habemus, faſciculis iwvolvimus,ne damnum apiant, Juſtorum nimæ Deo ſunt chariſſimæ, propterea colli- giteasin falciculo, ut apud fe vivant in perpe- tum, Injuftos autem non dignatur manibus fuis ingludere, fed per fundam iræ à ſe projicit, &inllacum infernalem præcipitat: Orate igi- unut faleiculo viventium vos includat, dicen- scum Dionyfio: O Domine fac ut ultimum ſnlum tuum in cruce ſit ultimum meum verbum hac luce. Ita beate moriemur,& per mortem Aritam ttanſibimus, Joh. 5. v. 24. Ul, Fraterna reconciliatio. Stephanus pro Qidaroribus fnis orat,&c, Domino, inqui fus ili peccatum hoc, ſuia neſciunt, 4 lout. Hæc didicit à Magiſtro fuo, gni etian ko crucifixoribus fuis orabat, Luc. 2$.: Kxolomus eſſe veri Chriftiani jloriatio,Caro& fanguis repugnant, fed lubi- pendus et vetus Adam, ne dominetúr in mor- ulinoftrocorpore, Hoc eft artificium Chri- nilmi, quod pauci callent; fed nihilominus onformanda eft voluntás noftra verbo Dei, re mortise mors nos iracundos o pprimat — voluntatem, 2. Tim. 2. v. 2 C. Ita via ejus com- planata quidem eſt lapidibus, ſed in fine illo- rum profunditas inferni, Syr. 21, 1.hine Chri- ſtus, Eſto conſentiens, inquit, adverſario tuo citò, dum es in via cum co, ne fottè tradat te adverfarius Judici,& Judex tradat te miniſtro, & in carcetem mittaris. Amen dico tibi, non exibis inde, donec reddas novi imum qua- drantem,M ę-E EEr RARE 3<% verò iſta condonatio tempo- ria, quò ita Spiritum no- ſtrum in manus Dei abſque omni rancore cum Sol non occidat monet Apoſtolus, t 3 Eph. 4,2.quanto magis igitur cavendum, ne J Nam ſi ceci- ad aquilonem, in iderit, ibi epit, inquit Sa-⸗ 2, quæ adiugavasiav per- icerimus à B. Stephano, beatè wm illo obdormiemus,& in noviſſimo die novis qualitatibus animæ& hris noſtris prodibimus, ſic- lomno fẽſſa membra recrea. ilant, opera vocationis ala- rg itur& perficiunt, nimin corruptione, ſurget in incorrupti- § inatut in ignobilitate, ſurget in glo- eminatur in infirmitate, ſurget in vir- it, quando ev Klite, ſeminatur corpus animl, furget corpus ſpitituale, inquit Apoftolus 1. Cor, r 5. v. 42. 43744. Hocfaxit Jelulus recens natus per& propteť meritum incarnationis&¢ paflionis ſuæ, Amen. Gz DOQ- f sii f Kei f À Í x f 4 Wi a H kih i N j K i : a, 0 ton ` ne"g í i i j f Į E i f k S $ 1

νεοο 92299229999999 90228R DOM. POST NATIV. CHRISTI. Epiftola Gal....7. KË E Jona legitur, quodegreflus Ni- nive federit contra Orientem,& fecerit fibi umbraculum ,ut ſederet fubter illud in umbra, donec vi- deret, quid accideret civitati. Et præ paravit Dominus Deus hederam,& aſcendit ſuper ca- put Jonæ, ut eſſet umbra ſuper caput ejus,& protegeret eum. Et lætatus eft Jonas fuper he- deralætitià magnâ, Sed paravit Deus vermem fabexortuauroræ, qui percuſſit hederam, ut exareſceret. Jon..v. 6. Hedera illa figura legis eſt,& omnium Levi- ticarum ceremoniarum, ſub quarum umbra Patres V. T. ſedebant& gaudebant. Nam lex umbram habebat futurorum bonorum, non ipfum corpus;Heb.1 O. v. I. Cum dies fervet, umbram quærimus, ubi deliteſcere poſſimus Ita Judæi in V. T. ſub æſtu conſcientiæ in ſacrificiis& cultu Levitieo refrigerium habebant. Nam meri typi€- rant, quibus Chriftus præfigurabatur; qui ſuo perfectiſſimo ſacrificio conſummaturus erat in ſempiternum eos, qui ſanctificantur, Heb. 10..14. Poftquam autem in temporis plenitudine tanquam aurora prorupit, Of. 6. v. 3.& propter nos vermiculus factus eſt Pſal. 2 1. v..hederam illam ceremoniarum Leviti- ejus nos amplius non feriat, Rom. S. v. 1. Gal. Solet Princeps nuptias Reginæ alicujus ambiens,& quidem abſentis, quam videre non poteſt aut alloqui, imaginem illi{uam mitte- re; atcum alter alterum vidit, fruftra omnis` T pictura, natura ſiquidem prævalente cedit fi- &itium: Ita quoque magnus ille Princeps pa- cis Chriftus Jefus, quamdiùú Ecclefiam fuam ambivit, quæ illi in Sponſam deſtinata erat, le- ge Moſaicà durante, imaginem ſuam Syna- gogæ deſtinavit, ac priuſquam ad illam veni- Ypsi ret infinitas figuras& fignt premffit.At ubi iple venit, noa jam ampliùs figuris piĉturifq; Saia & parabolis locuseft. De diferentia utriufque Teftamenti per- Wt perl quàm erudite in prælecta pericope differit A- poftolus, quam abſque ulteriori præloquio in duobus membris tractandam ſuſcipiemus, viluri I. Legis gravamen. II. Conſequeus lepamen. suggere, quod dicam, mihi, Spiritus alme. tuumque Per linguam munus perfice, quæſo, meam. Exegefis, carum planè abrögavit, moralem verò legem noſtri loco ita implevit, ut ne apex quidem minimus ſuperſit, Matt. 5. V. 18.& maledictio Avid cum Goliatho in atenam deſcenſurꝰ galeã Sau is abjecit, guia nimis erat pon- Atia dero-

tyh NLU, aur drol g ſolius fundæ jactu hoſtem ptoſtra- it, l. Sam. 17..3.ſeqq. Lex talis fuit galea, graristam ob rigorem: maledicebat enim o- mnibus, qui non manebant in his, quæ ſcripta ſunt in ea, Deut. 27.v. 2 6. quãm ob valorem, re- quirebat enim fummam perfectionem omni- um virium, corporis& animæ, Deut. 6. v. 5. hanc ſibi aptatunt Patres V. T. ſed non potue- uunt portare, Act. 1 5. v. 10. Proptered abjice- Eneceſſum habuerunt galeam illam cuan o- mni merito bonotum operum, ubi cumdatana conlligen dum fuitʒ& contid findam fidei ca- felſere, quæ lola mundum vincit cum Princi- poDiabolo, r. Joa.+.4. Ejuſdem ſen- lentiæ eſt ptælecta pericope, ubi Paulus gra- vamen legis per illuſtrem ſimilitudinem à Tu- toribus& pupillis defumptam exaggerat. Pu- pillo fub Tutoribus adhuc conftituro‘deficit l Patrimoniiufurpatio» Quamvis enim hæ- reshtbonorum paternorum ab ipla infantia; non tamen eſt ſui juris, nec hæreditatem cerne- le potelt, donec annos pubertatis attigerit: Ita fidele ante Chriſti ad ventum in carnem fue- tunt quidem hæredes ac Domini bonorum, qur Deus populo ſuo per Chriſtum promiſe- lat. Nam Chriftus Jefus heri& hodie idem &infeculum, Hebr. r3..8. Sed erant tamen adhuc infantes& pueri reſpectu notitiæ Chrifi, quam nonniſi umbratilem ſacrifi- dorum& aliorum rituum Leviticorum ne- bulis involutam habebant, nec integrum i- piserat, vel Feſta, vel cibos, vel facr f- tla vel alia in lege ptæſcripta mutare, quemad- nodum hodie nos Chriſtiani præceptis e- ſnock non ampl us obligamur, Coloſſ.2. v. 16. ſed ſtamus in libett te, quam-Chriftus Mobis comparatit, Gal. 5. v. 1. Eci enim plenariam nondum adt pti fumus hæredita- £m,(nondum enim apparuit quid erimus, 5707 tii a; Epiftola Gal- Amid Y.$3 r Johan: 12. fed vita totr abfcondita eft cum Chriſto in Deo, Col.3..3 liberi tamen fi gis maledictione nec coactè faci- mus, quæ noſtri ſunt officii, ſicut in Vet. Teſt. legum terror undiquaque intonabat; ut nihil ferè libeto ſpiritu, lèd omnia cum ttemore& metu agerent beati Patres. Hæc omnia per Chriſtum ſublata ſunt. Non enim accepimne Spiritum ſervitutis iterum in timoreſed ſpi- ritum adoptionis acce pimus,in quo clamamus Abba Pater,& hic Spiritusteſtimonium teddit ſpiritui noſtro, quod ſumus filii Dei. Si autem filii,& hæredes, hæredes quidem Dei, cohære- des autem Chrifti, Rom..:1 f feqq. Monſtratur autem nobis ſub hac allegoria Tutoris officium triplex eſt. Julia entin Parentis vicem gerit, requiritur ſumusa legi legis uſus. 8 1. Educatio, juxta exliortationem Pauli, Eph. 6. v. 4. Ita lex honeſtè nos educat, dum do- cet quid faciendum, quid omittendum, Mich. 6. v. 8. 2. Objurgatio. Ubi eſt filius, quem non ca- ſtigat Pater? Heb. 1 2. v. 7. Certè qui parcit virgæ ſuæ, odit flium ſuum, qui autem diligit illum, maturè caſtigat eum, Prov. 1 3. V. 1 4. Ita lex caſtigat delinquentes. Hoc enim fihe iti- travit, ut abundaret deli&tum ,„ hoc eft, ut peccati magnitudo, multitudo& efficacia a- gnoſcatur, Rom. F. v. 2 o. quod declarari poteſt exemplo Davidis, qui ſecurè dormiebat poſt commiſſum adulterium& homicidium toto fermè armo, dum Propheta Nathan ipſum per concionem legis excitaret, ut agnoſceret pec- catum ſuum;& diceret: Peccavi Domino, 2. Sam. I 2. V. I3. 3. Procuratio, ut bona pupilli legitimè dif- penſet& conſervet, tanquam propria dona, ne dilapidentur aut conſumantur. Ita lex pro- curat noftrã ſalutem, dum peecata prohibet, G3 Deur.

c4 Dominica poft- Nativitatem Chrifii Deut. 1.v. 2 6.& libenter in ctelum nos eve- heret, modð obedientiam ipſi præſtare pofle- mus, quam poſtulat, ſicut Chriſtus ad Legis- eritum ait:HAoc fac,& vives, Luc. 1 O. v. 28. uoties igitur vel Diabolus, vel mundus, aut caro te ſollicitat ad peccandum„tutorem hune reſpice, qui præmia morigeris, immo- Aigerie autem pœnam& maledictionem æter- nam deputat&e annunciat, Rom. 2. v. J. II. Pleua emancipatio. Eſt enim ſub po- teſtate Tutorum, donec 2à 5 annum attingit, ſuilque rcbus ipſemet conſulere poteſt, in illo tempore nihil differtà ſervo, imò ipſis etiam ſer vis pro uno nummo æreo ſupplicare ſæ pe cogitur. Ita Patres.T. erant fub elementis nundi, ideſt, ſub jugo multiplicium cere- moniarum&c zituum Le viticorum, quos Pau- Ius gH˖ Hlu ſive tudimenta mundi ap- pellat, zig j; 1. Ratione ſabſectè, quia continebant quaſi tudimenta de Chrifto, qui ritibus illis Leviti- cis adumbrabatur, populoque tacitè propo- nebatut. Ita Patres V. T. quaſi a b edarii fue- runt fub Pædagogo Moſe feſpectu N. T. ubi petChriſtum in altibrem claſſem collocati fu- mus, divites facti in omni verbo& in omni fcientia, ut nihil nobis deſit in ullo dono, r. Cor. 1. V..J. Hoc modo vicinitas erit locu- tionis hujus cum locutione de litera& fpiritu, z, Cot...6. 2. Ratione efecti? Sicut enim nemo‘ ar- tem aliquam addifcere poteft, niſi præcogni- tis elementis: Ita nemo ſcire poteſt, quid fa- ciendum, quidve fugiendum, niſi addiſcat le- gem& decem ptæcepta, quæ regula ſunt& norma, quam quicunque ſecuti fuerint, pax fuper illos& mifericordia, Gal...16. Sed qucmadmodum elementorum proprium non eſt reddere virum dottum, fed ignoran- tiam diſcentis manifeſtare: Ita legis propriuin non eſt juſtificare, ſed defectum virium hu- manarum oſtendere, Gal. 3. V. I.ſeq. Qui prima elementa tenet alicujus artis, nondum totam artem tenet: Ita qui externam dilciplinam& opera legis ſervat, non eſt ſcor- tator, non fur, ſicut iſte Phariſæus de ſe gloria· batur, Lucir 8. v. 1 1. non tamen ideò juſtus eſt per legẽ, quæ non externam tantùm, ſed in- ternam,& omnibus numeris abſolutiſſimam requirit obedientiam, quam nemo in hacim- becillitaie præſtare poteſt. Nam lex ſpiritua- lis eſt, nos ſumos carnales, Rom...4. ideo- que vitam æternam ex operibus legis conſe- qui non datut:ſed cùm fecerimus omnia, quæ nobis mandata ſunt, dicendum erit: Servi inutiles fumus, fecimus quod debuimus, Luc. 17. v. To. 3. Ratione objecti. Quia verſabantut ut plu- rimùm circa reselẽmentares ſive externas, ci- bi, potus, lotionis, dietum& ſimilium, ut pſe Paulus ſeſe explicat, Col...20. Sub his Elementis quaſi conſtricti, hære- bant Patres: V, F: unde Lex appellaturjugum importabile, Act. IFñ. v. 40, quod Chriſtus à PE cervicibus noſttis removit,& jugum aliud, quod ſuave& leve eſt, ſubſtituit, Matth. 1 L. v. 30.nã mãdata ej nõ ſunt gtavia, 1. Jo.J..3. Hinc apparet, quæ ſit differentia inter hæ- rédesV& N T. Una quidem omni tempeſtate eſt Eccleſia, ſed ſuas habet ætates.In V. T. erat in infantia, ubi rudimentis doctrinæ Chriſtia- næ tantùm exercebatur: tempore Chriſti& Apoſtolorum adoleſcebat: hodie adultior fa- Tacht, ubi omnes articuli dei in clara luce pofiti, itaqjue ventilati lunt; ut diſcendi oupi- dis nihil deeſſe videatur. Caveamus igitur, ne, dum ex Ephebis V. T. exceſſtmus, iterum re- pueraſcere incipiamus, quod ab iis fit, quie- lementismundiciborum, fetorum& fimi- lium veteris pædagogi exercitiorum obfer- vatione

natione ſe iterum ſubjici patiuntur, præſertim in bapatu, ubi talibus clementis conſcientiæ hominum valde gravantur contra interdictũ Apoftolicum Col. 2. v. 16. Caveamus etiam, necx libertate Chriftiana faciamus licentiam carnis, fed italiberi fimus à lege, utin liberta- te Spiritus ſetviamus Deo& Proximo, Gal. 6. VIInihil quidem condemnationis eſt in his, gui lunt in Chriſto Jeſu; ſed oportet eos juxta Shiritum atnbulare,& non juxta carnem, Rom..v. 1. De Secundo. pu' legis gravamen, videbimus etiam cou- ſeſuens lexamen, quod hic bifariam deſcri- bitur: 1. Ratione temporis.: Nam in plenitudine tem- pori fipervenife: dicit- omnia tempushabent,& cuique propoſitoiſub cœlo bola lus deſtinata eſt, Eccl. 30v. 1. Ita Pater cæleſtis ab æterno certum tempus definivit, quofliusejus venire,&in carne femanife- ftare debebat; nimirum in ultima Monarchia, Dan...44. poft leptruaginta hebdomadas, Dan.9, 24.& ſceptri ablationem de juda, Gen. 49v to poftquam illius temporis plenitudo venit, milit Deus filium tuum,& publicè te- latus elt, promiſſiones ejus eſſe in ipſo etiam K Amen, 2. Cot. 1. v. 20. non enim eſt quaſi omo ut mentiatur, nec ut filius hominis ut peniteat eum, Dixit& hon faciet? locutus tht& non implebit? Num. 2.v 19. Notate hoc,vos mei,in perturbatis hiſce tem- ſoribus ubi quotidie ingtaveſcunt tumul bellici,& vix ulla pacis{pes apparet, jašta il- nd Jet: 4v. 19. poſſidete animas veſtras in litientia plenitudo tempotis nondum venit, quod noſtri liberationi præfinitum eſt; nam omnia diſpoſuit in numero, pondete& nenluta, Sap. 11,22. quamprimùm dilpoſi- | tionisilli? termin? advenerit, brevi Deus con- Epiſtola Gal. 4. v..5. $i vertet noſtram eaptivitatem,& Priratib’Im~ perii dicet: Pax vobis, Joh. 20,19. Hocmando vobis, ut diligatis invicem, foh, 1F.v. 17. Ver- bum illud non erit ſine pondere. Tardè quidẽ Deus venire ſolet, ſed quando venit, n un- Xais venit,& ita juvat, ut omnes agnoſcere o- porteat, Deum hoc feciſſo,& ad deprædicatio- nem magnificentiæ ejus invitentur, Pſ.6 4, 10. II. Katione temporis, ſi ſpectes 1. Parantis ſublimitatem. Nam Deus miſit Flium ſaum, inquit Apoſtolus. Ergo qui dedit egem, media etiam excogitavit, ut juſtificatis egis, quam illa per carnem infirmata præ- ſtare non poteſt, implerotur in nobis, Rom. 8. v. 3. 4. Deus erat pars læſa, nam peccatum inter nos& ipſum dividebat, Eſa. 5 9. V. 2. nihilo- minus converſum eſt cor ejus,& miſerationes ejus in iplo exarſerunt, ut non fecerit furo- rem iræ fug, O61118 ſed gratiam, quam fepu- diaveramus, denuò nobis obtulit, 2. Cor.$, .20. quinimò proprio flio non pepercit, ut fervus redimeretür, Rom...3 2. O dilectionis divinæ magnitudinem! O excellen- tiam lfi maximi cujufdam Principis fervus fe- bribus æſtuaret, n mlamque aliud ad ſanitatem ejus temedium ſupereſſet, niſi halneum ex ſanguine filiibrincipis. Pater autem ſervi ſaluti conſulens filium totius regni unicum hæredem traderet, venas incideret, ſanguinem in uni- verſum eliceret, vitàqueprivaret: proh Deum, quantum hoc foret beneficium! Fecit hoc Pa- tet cœleſtis,&, ut ſervos priſtind libertate& ſa- nitate donaret, filium tradidit, ut venis ejus ſpinarum ac clavorum aculeis inciſis, ſangui- nem, quo peccatores abſtergerentur, profun- deret. Nimirum hæc ſunt viſcera miſetatio- nis, Luc..v g8 divitiæ bonitatis, quibus nos in donatione fili lucupletavit, Eph. 2. W7. Magnum erat, quòil Deus Tobiæ juniori Ra- phaelem Archangelum adjungebat, qui illũ in Rages Medorum ducebat& reducebat, nec non

$6 non medicinam docebat; quà& Almodæum fugare,& Patris oculuin curare poſſet, Tob.é. VA. ſeqq.ſed longè majus efti quõd nobis fili- um ſuum donat, qui npbis eſſet in hac peregri- nationecomes, in militia dux, in ægritudine Medicus, in proſpetis& adverſis adjutor, in i- pla morte ſalus& beatitas. O datorem ſummum: O donum ineffabile! Ecquod majus dilectionis argumentum no- bis exhibetẽ pOtuiſſet divina liberalitas qui fltum dedit, quidni cum ipfo daret nobis o- mniaROm.V.; 2. habemus in ipſo mediato- zem, L. Tim...5. habemus ſponſorem, Heb. .v. 22. habemus redemptorem, Lit. 2. v. 1 4. 1. pet.. V. 1.1 7. Heb..v. 12. habemus Salva- torem, Pl. 3. v. 9. Luc. 2. V. 1 1.& ut paucis di- cam, habemus omnia. Nam omnia nobis Jefus eſt,Vla, ne aberremus, veritas, ne decipiamur, pita ne moriamur Joh. t476: 2, Modi qualitatem,qui duplex hic ponitur. , 1. Incarnatio. Nam flium mifit yev pever é yuramòs, UE inquit Apoſtolus. His verbis filii Dei incarnatio deſcribitut, qua ſemen Abtahæ aſſumpſit& ſicut pueri carne& ſanguine par- ticipavit, EHeb. 2. v. I4. Per mulierem intelligi- tut Beata Hirgo Maria, quæ licèt virum non cognovit, Luc. 1. v. 34. mulier ramen hic di- citur, quia viro deſponſata erat, Matth. T. v. 18. inprimis reſpicit Apoſtolus ad protevangeliũ de ſemine mulieris, Gen. 3. V. 1. illa promiſſio jam impleta erat,& ſicut Fmi nan de vetita dum caßeret arbore malum, per malum nobis intulit omne malum, ita per fœminam quoque ſalus mundo reſtau- tata ẽſt, dum peperit eum, per quem prævari- catio conlummata, peccatum obſignatum, iniquitas expiata,& juſtitia ſempiterna ad- dusta eſt.Dan..v. 24. Domminica poſt Natipitatem Chrifi, Valeant igitur Marcionita, qui Chriſtum Apeciem rantùm corporis aſſumpſiſſe finge- bant, eò quòd in ſimilitudinem hominum fa- ctus perhibeatut Phil. 2. v. 7. Valeant etiam Heteruſii Valentiniani, qui Chriſtum cœleſte corpus habuiſſe, quod non ex Maria aſſum- perin fed cœlitus in uterum matris adduxerit, ſomniabant. Aliter hie Paulus, miſit Deus fi- lium ſuum, inguitsyevouweor èn yuvawsKòs factum ex muliere; quod convenit cum verbis Angeli: Sanctum, quod ex te naſcetur, filius Dei voca- bitur, Luc. 1,3§ Aliter Eliſabetha ad Mariami Benedictus, ait, fructus ventris tui, Luc. 1. v. 4 2. Aliter Apoſtolus, qui filiumDei ſemen Abrahæ apprehendiſſe diſertè affirmat, Heb. 2. 1 6. Quantum verd in eo ſolatii, quod carnem de carne noſtra geſtat Salvator, quod noſtram naturam aſlumpfſit, quod frater nofter fa&us -eft 2- Nunc confidenter accedere poſſumus. Quis enim unquam propriam carnem odiog habuitEph:::29.Nuncaudaster quidvis- ab eo petere poſſumus. Quiaenim frater elt, fra- trũ preces non fruſttabit. Nunc in oimnibꝰ ne- ceſſitatibꝰ eòẽ ſecuriũùs ipſius a iliũ ſperabimꝰ, quo minꝰ amicꝰ amicos non deſeret, cõſangui- neꝰ conHanguineos nõ deſtituet. Adeamꝰerge cum fiducia ad thronũ głatiæ, ut miſericordiã conſequamur,& gratiam iuveniamus in au- xilium opportunum, Heb. 4Y. 16. 2. Sub jugatis. Addit enim Paulus: yeri- paa úr duw y faäum fub leges Chriftus per fe ex-lex eraty% Dominus legis, fed pro- pter nos octavo die juxta legem ciieu nciſus eſt, Luc..v. 2 1. proptet nos in templo juxta legem primogenitorum oblatus eft, ibid, v. :2. propter. nos Hierofolymas profectus eft cum Parentibus- ad feſtum Paſchatis, v. 42. propter eos etiam fuit calaoise: pa- rentibus fuis, verl. 3 1. imò ne titulus quidem vel apex legis cekat imple- quam Ghriftus non Mag

inpleverit, Matth. F. v. x 8, hinc finis legis di- citur, Rom. 1.v. 4. Agnoſcite hinc, Vos mei, ſummam TACYyS humilitatem, quæ tanta eft, utetiam Angeli deliderent in illã proſpicere, r. Pet..v, r.e- lat Rex regum& Dominus dominantium, A- poc. 19. v. 16.& noftri cauſa deſcendit, forma lerriacceptà, Phil. 2. v.. erat verus Deus& Iita æterna, 1. Joh. 5. v. O.& noftri caufa huset novilimus virorum, Elas JVS Dominus Sabbathi, Màrc. 2.:28.& pro- pernos legi fe fubjecit.: O bumilitatem! O cle maiam quaſi parùm eſſet aſſumendo ani- mmnokraminfra Angelorum conditione bjici! quali parùm-eflet, fieri os exofibu noltris,& humanã infirmitate veſtiri! qual ſatũm ellet, noſtro ſe unire ſanguine& terre- te conditioni commiſceri! en maledictum eiiam factus eſt pro nobis, ut nos à maledictio- lelegis tedime ret, Gal. 3. v. 19. Quid igitur luperbis terra& cinis? Syr, ro 9 Deus ſe humiliat,& tu te exaltal milia te ſub potenti manu- Deis r. Petr. fix &&incoaghofcent homines, quòd Chriſti fs difcipulus, Joh. 8. v. 3 1. . Efecti ſalabritatem, quod triplex, „ 1 Aelecictionis ſublatio. Nam ideò legiſe tbjecit, ut nos, qui eramus fab lege, redime- tt Sumus quidem adhuc debitores leeis, kquantum fieri poteſt, juxta normam Deca- lei ritam inſtituere tenemur, Rom.g. v. I 2. kd privilegium illud habemus per Chriftum, rlicet perfectiſſimam obedientiam, quam lex leguixit, præſtare non poſſimus, meledictio ken ejus nos haud feriat, quia Chriftus il- kminlelulcepit, Cal..v. 1$: „conet igitur Mofes& fulminet, agat quicquid poteſt, tentet quicquid velit, hic ſluseet quàm Moſes, nimirum Chriſtus Je- Epiftola Gaby mt in: S7 ſus debiti ſolutor, chirographi confoſſor, cat- ceris deſtructor, juſtitiæ reparator, vita Do- minus,& victor omnis infernalis poteſtatis. Accuſat ille, hic abſolvit, minatur ille iram, hic annunciat gratiam: ut cum Paulo exclamare poſſimus: ubi exuperat delictum, ibi exuperat glatia, ut ſicut regnavit peccatum in moitem, ita nunc gratia regnet per juſtitiam in vitam æternam, per Jeſum Chriſtum Dominum no- ſtrum, Rom. F. v. 2 r; 2. Gratuita adoptatio. Eramus naturã filii iræ,EPh. 2. v. 2 3. filii Belal, Deut. 1 3. v. I 30fllii mortis, Pſ. 7 9. V. I I. filii hujus ſeculi, Luc. 1 6. v. 9. filii noctis& tenebrarum, 1. Theſſ..v. ș. filii prævaricatioħis, Efa. f..-afilii iti- ferni, Matth. 2 3. v. 1 J. At pet incarnationem Chriſti facti ſumus filii Dei, 1. Joh. 3. v. T. filii regni, Marth. 13..38, filii lucis, Joh. 2. v. 36. filii ptomiſſionis, Kom. 9. v. S. filii fœde- ris, act..v. 25. filii Dei viventis, Rom. 9. v. 26. Videte qualem charitatem dedit nobis Pater, ut filii Dei nominemut& ſimus, 1. Joh. 3. v. 1. Si enim filii,& hæredes, hæredes qui- dem Dei, cohæt autem Chriſti, Rom. g. v. 17. quictiam hujus Epiftolæ epilogus eſt. De Erico Pomeranorum Duce memorat Cianziꝰ, quòd ille à Matgaretha Regina tiium R egnorum, Daniæ, Not Wegiæ& Sueciæ, ad- optatus fuctit. Splendidior eſt hæteditas, ad quam per Chriſtam adoptamur, dum in nos transfeit regnum gratiæ, regnum potentie, regni glorie vel triplicem Coronam, vite, Apoc. 2. V I0O. juſtitia, 2. Tim. 4. v. 8. glorie, 1. Pet. §-.4. Sumus enim Reges& Sacerdotes, A- poc. T. V. 6. nec dum apparuit, quid erimus. Scimus autem, quoniamcum apparuerit, fi- miles erimus ipſi,& vidèbimus eum, ſicut chh 1. Joh...2. 3. Spiritus S. donatis. Nam quiaÿplii eſtu, H inquit i so| PEN sii AN ' ? X bi t KAI j l i w į ; k i *. DR ET i UB i k hi

p3 Dominica poſt Nativitatem Chriſti. inquit potrò Apoſtolus, emiſit Deus Spiritum filid furn sorda veftra clamantem Abba Pater. Inſigne beneficium, quod conſiderandum no- bis lũc proponitur 1. Ratione auſpicii. Vocatur enim Spiri- tus lanctus Spiritus filii, non tantùm, quia in nomine& propter meritum filii mittitur, ve- rùmeriamyquia originem effentiæ{ug habet à flio,‘à quo æquè procedit ac à Patre, unde Spiritus oris ejus dicitur, 2. Theſſ. 2. v. 8. quod contra Græcos notandum eſt, qui aſſerebant olim& adhuc aſſerunt, Spititum Sanctum à ſolo Patre,& non ſimul à filio procedere. Nam miſſio Spiritus Sancti hic Patri aſſcribi- tur, alibi de Chriſto etiam pronunciatur, Jo- Ban. 15. V. 26. 2. Ratione hoſpitii, quod eſt Cor hominis credentis, ubi templum ſibi erigit Spiritus Sanctus, 1. Cor. 3. v. 16. Videte igitur, ut ho- ſpitium illud purgetis à mortuis operibus per fidem, Act. 1 5. v. 29. de corde enim exeunt co- gitationes malæ, homicidia, adulteria, forni- cationes, farta, falta teftimonia, blaſphemiæ. Hæc ſunt, quæ coinquinant hominem, inquit Chriſtus, Matth. 1 f. v. 19.20. propterea re- movenda ſunt, ut Spiritus Sanctus purum ibi holpitium inveniat, qui non intrat animam malignam, aut habitat incorpore peccatis co- inquinato, Sap...4. Non eft ex uſu, ut unguentum aliquod pretioſum in vas impurum infundatur, nam quid inde tralleret, niſi fœtorem graveolen- temꝰſic unguentum illud fragrantiſſimum, ex Oleo lætitiæ confectum, in corde peccatis con- taminato locum ñon invenit.. Beati mundo corde, quoniam ipli Deum videbunt, Matth. .V. 8.” 3. Ratione officit. Efficit enim, ut poſſimus clamare, Abba Pater, inquit Apoſtolus,& re- ſpicit lus verbis ad inſtinctum Spiritus S; in- ternum, quo ad preces nos excitat,& de exau⸗ ditione certos redditʒquam obcauſam Spiri- tus gratiæ& precum vocatur, Zach. I 2. v. 10. hunc Spiritum mifit Deus in corda fidelium, aliàs Chriftum neDominum quideni appella- np] re, nedum firmã animi fiducia in neceſſitati- oR A bus ad eum accedere poflent, 1: Cor. 1 ANG i Sicut enim ignis, quando exardeſcit, flam- mis ſuis cœlum petit& furfum tendit: Ita Spi- ritus S. tanquam ignis pentecoftalis, cum in cordibus fidelium ardereincipit, continuò in dizh flammas abit devotio,& ſtructuras frequen- tes ſulpiriorum emittit, quæ nubes tranant⸗ aſtra permeant,& coram S5, Triados con{pe-ma su &u fe fiftere non dubitant. Exemplo eſt Pa- n triarcha Jacob, qui ad Angelum, cum quo lu-πνν ctabatur, Non, inquit, dimittam te,nifi bene-is& dixeris me,Gen. 3..2 6. Exemplo eft Regiuss kuer Propheta David, Ulque quo Dómine, clatiatertnr ille, ufque quò obliviſceris meis relpice& Xeste audi me Deus meus, Pſ.1 3. V. 1. 2..exemplong g eſt D. Bernhardus, quem ſi templum fubitet, quò melius orationi invigilatet, ſolitum feanii runt, apprehenſo ejuſdem limini exteriorum i teram. curas omnes hoc di&o demandafle ga CGaeteras meas curas tibi committo s donet me hâc.. curâ liberaverim. Talis hæc devotio à Spiritu S. proficiſcitut, qui non ſolùm ad preces nos, inſtigat, verüm etiam pondus addit, ut opta- T tum luum effectum aſſequantur, dum inenar- rabilibus ſuſpiriis Gmeooduy ya e pro nobis, ai & infitmitatem noſtram fublevat, Rom. 8. v. 26. Faxit Doctor ille veritatis, ut hæc be- neficia grato animo recolamus, per Je- fam Chriftum fratrem& media- totem noſtrum. Amen. gop$

yen z ) ANTO, ENS Í 7 e a A A De A LD Doe s 4 AO] p> è 4 AFS zra etaa ddaa K nT ai na Sn Aa e CIA Ea RT a neman, o a SEA ELAR e AAT à D x ENQ, IOT h ANN A SNN oer SENO p Oa IOs PRE Ý LAOA NE E L A PEIE-A 1 4 2 $ E DNS TDN& ¢ & $ FERIA CIRCUMCISIONIS. Epifiola, Efa: 9::.3. Oſtquam inſidiæ Hamanis per ſingu- latem Dei directionem diſſipatæ, in ptoprium ipſius jugulum reciderunt, & Judæorum luctus in hilaritatem geudiumque converſus eſt, conſtituerunt ipſi po fe&profteris fuis ut quartam decimam, kquintam decimam diem menfis Adar pro kltislulciperent,& revertente femper anno blenn celebrarent honore, mitterent que ſibi initem partes,& pauperibus munuſcula lar- gettut, ut videre eſt librofſther cap..v. 20. gq, Hanchiſtorĩam poſſumus applieare ad no- fium atum dupliciter, 1. feni literali. O quot inflati Hama- sanno præterlapfo vitænòftræ infidias ftru- wtuntquibus periculis grex puſillus Eccleſiæ Evangelicæ expofitus fuitꝰquid non machina- ilunt hoſtes noſtri, ut diſperderent nos, ne eſ- mis gehs& memoria litaelis plane extermi- neur Ph.v, e ſed diſſipavit Deus conſil ia&æ mala, quæ meditabantur, in capita ini⸗ "corum noſtrorum effudit, ut exclamare li- eit cum Jeremia: Miſericordiæ Domini, duodnon conſumpti ſumus, quia non defece- intmilerationes ejus, Thren. 3. v. 22. nam Agnat pro Eccle ſia juxta promiſſionem ſuam, ligir. To. 8 diflipat cogitationės aftiito- um ne pollint implere manus eorum, quod Kbetant, Job..V. 1 2. Pſ. 2 I. v. 1 2. 2. In ſenſu ſoirituali. Venundati eramus ſub peccato per Hamanis infernalis inſidias, percutiendi uno die omnes& Præcipitandi in æternam perditionem. Sed ecceRex regum, Verbum ſcilicet Patris, vilem illamEither, noſtram ſcilicet humanitatem, ſibi in conju- gem adoptavit,& hoc modo diram mortis lententiam adverſus miſetum mortale genus latam revocavit. Hodie arrham quaſi dedit in Circumciſione, ſanguinis guttas, pretioſas gemmas, cœleſtes margaritas, omnibus Chry- lolitis, Smaragdis atque Topaziis pretioſiores, ſicut emptor„priufquam totum ſolvat preti- um, pignus aliquod venditori offert, pòſt ꝑle- naria ſecuta eſt redemptio, nimirum tempore paſlionis, ubi infernalis Haman in ligno Ctu- cis periit, quod pro Chriſto ſuſpendendo& intetfic iendo erexerat. Ita chirographum de- letum,& cruci aſfixum eſt, quod adverſus nos oſtentabat Satanas, Col. 2. v. 1 4. is non gauderet& ex diebus hiſce face- ret dies epulatum& lætitiæ? Exultate vosmei, & ingeminate cum Paulo: Ablorpta eſt mors coria. Ubi eſt mors ſtimulus tuus? ubi ferne victoria? 1. Cor. 1F. v. 5: Hinc mos non eſt contemnendus, quo ma- jores noſtri hodietnam ſolgmnitatem celebra- re conſueverunt, mittèntes ſibi invicem ſttenas,& pauperibus etiam, ad conteſtan- dam animi hilaritatem& gratitudinem erga TiS Deum,

60 Feria Circumciſionis Deum, eleemoſynas diſttibuentes, quod ſal- vos& incolumes anni elapſi melerias evadere, & novi emergentis auram aſpicere liceat. Finitur veteris curſus triſtiſſimus anni, Principiumque oritur lux hodierna novi. Cum veteri mala quæ paſſi ſumus omnia faxit Non reditura magis præteriiſſe Deus. Ut verò novus eſt, hodie quem cœpimus, annus, Sic poft tot clades ſint nova cuncta precor, Bellatuant,& humi nova pax proſttata re- * ſurgat, Pace Deus populum pace beato tuum. Anſam præbet nobis Vaticinium præle- &um, quo ſtrena pretioſiſſima continetur, quam Pater cœleſtis ex mera charitate, ſine ul- lis noſttis meritis, nobis anno ſupra milleſi- müm ſexcenteſimum quadrageſimo ſexto dono dedit,& adhuc hodie cuilibet verè Chriſtiano in ſinum quaſi effundit. Ita enim canit Eſaias: Parvulus natus eſt nobis, filius da- tus eſt nobis,& fackus eſt ptincipatus ſuper hume- rum ejus,& vocabitur nomen ejus admirabilis, Con- ſfliarils, Deus fortiſſimus, Pat er futuri ſeculi, Prin- seps pacis,&c. Nos fine ulteriori præloquio verba præle- cta explicabimus, viſuri 1. Perſonæſublimitatem. 2. Titulorum ſiavitatem. 3. Regalem dignitatem. Dum loquimur JES U nobis clementer adeſto, Adque decus laudis dirige cuncta tuæ. Exegeſis. ys{criba dođ&usad regnum eœlorum ſimilis eſt homini Pattifamilids, qui pro- fert de theſauro ſuo nova& vetera, inquit Chriſtus, Matth. 1 3. v. 5 2. Ad ductum hujus effati pro poſitum noſtrum jam etiam accom- modabimus. Hodie tractatum eſt ex N. T. or- dinarium Evangelium, jam vetera pruducemꝰ, & breviter enumerabimus, quid ElaiasProphe- tade Nativitate Jefuli noftri ante annos plus quàm feptingentos prædixerit. Parvulus no- bis natus eft inquit, filins nobis datus eſt. Ubi tria conſideranda veniunt. 1. Naturarum diverſitas. Nam Deus& ho- mo eſt Salvator mundi. Humana natura indi- catur verbis: Parpulus nobis natus eſt. In He- bræo eſt Iꝰ, quod propꝛriè puerum ſeu inſantem ſignificat. Sicut enim pueri communicaverunt carni& ſanguini,& ipſe ſimiliter participavit eiſdem, ut lratribus per omnia ſimilis fieret, Heb. 2. v. i 4. Divina natura indicatur verbis+ Filius nobis datuseft, Nimirum filius Dei viventis, Matt. 16. v. 1 6. filius unigenitus, qui in ſinu Patris eft, Joh.1,v.1.filius in quoPatri complacuit,: Matth. 3. v. 17. cujus egreſſus eſt ab initio,&~ Adiebus ſeculi, Mich. 5, 2. hinc Pater: Filius meus es tu, ego hodie genui te, Plal.. V. 6. Talis nobis erat Salvator, qui non tantůum homo eſſet, ſed& Dei filius. Requirebat hoc redemptionis noſtracæconomia, requirebat nofira falutis ratio. Decebat Salvatorem noftrum effe Deum, qui caput ſerpentis contereret, Gen 3, 15.& in quo omnes gentes benedicerentur, Gen. 22, 1 S. qui legis translationem faceret, Heb. 7. 12. pecca- ta mundi tolleret, Joh. ,9. ab omnĩ peccato nos emundatet, t. Joh. 1..7. teguum Diaboli deſtrueret, 1. Jo..8. mottẽq; deleià ſempiter- nam juſtitiam adduceret, Dan. 9. V. 24. Hæc omnia

omnia à nudo homine non erant expectanda. Interim tamen etiam decebat Salvatorem no> ſtum eſſe honnine m, ut per omnia fratribus ſimi- ellet, Heb,.v. 17.& aflici poſſet ſenſu in- frmitatum noftrarum, Heb..v. 1 f. ut poffet pto nobis pati in carne, r. Pet. 4. v. r. ut poſſet pro nobis crucifigi i 2. Cor. 13. Vi4vut poffet pto peccatis noſtris mori, r. Pet. 3. v. 1.& ani- mam luam dare in redemptionem pro multis, Matth. 20. v. 2 8. Excitet hæc doctrina apud nos 1. Amoris divini ponderationem. Magnum gat benchcium, quod. Abraham Patriarcha wito domicilio ſuo armatã manu cum ſervis leecentis octo& decem hoſtes pei lequitur, qui lattem luumLoth captivum abduxerant, per- ſuldtque eos,& reduxit omnem ſubſtantiam, fratremque liberavit, Gen, 1:.14.fed fongè majuset quod ipfe Deżtfilius per Incarnatio- nemfuam nobis præftitit. Omnes captivi e- ramus fub Diabolo, qui laqueis fuis nos copu- laverar,& jam in procinctu ſtabat, ut cater- vatiminæternas tenebras totum genus huma- nmabducetet: Sed ecce Dei filius noftri mi- frtusreli&o domicilio cælefti in hanc lacry- mrum vallem defcendit,ut liberaret nos à po- tltaterenebrarum, Col..v. 1 3, forti armato | pizdam extorqueret,Efa.4..24.& nos fra- tes ftos priftinæ libertati reftitueret, Heb. 2. wk rg. fu Rex Ifraëlis defcendebat ad Elifzum tgtotantem ,eumq; vifitabat& flebat coram t02 Reg. 13.0, 14. magnum hoc erat amoris fignum, quo Prophetam Rex ille complecte- ur, Sed majus& longe majus eſt, quòd lekegum nos vifitavit 10 grabato miſeriæ kecumbent S,&y quod nullus unquam Rex Wirenus fecit, infi: mitates noftras in fe deri- MiYit, ut nos priftinæ fanitati reftitueret, Efa. Bng, Epiftola Efa....7. 6r Miraris eximium Prophetain Mofen in Cani- firo pofitum, parum eft, mirare potius cælo. rüm Regem pofitumin Virginis utero, in ma- tris gremio, in duro præſepio. Miraris Deum in columna ignis& nubis ab. ſeonditum, populum per deſertum decentem. Parum eſt, mirare potius, ignem Deitatis fla- grantiſſimum humanitatis nebula occultatum lucem& ducem orbis exiſtere. Miraris retroactum Solem tempore Jofua. Pa- rum eſt, mirare potius retroactũ juſtitiæ Solem, dum è cœlo in terras, ex beatitatis ſede in ca- lamitatis venit ergaſtulam. O charitatem ſine modo! ô diletionem fine exemplo! Agnolcite,yos mei, beneficium hoc grato pectore,& quan- tum poteſtis deprædicate, non tamen aſſeque- mini, Syr. 4 3. V. 3.34. 2. Efficaciſſimam Conſolationem. Quia enim filius Dei factus eſt filius hominis, fratrem ha- bemus, qui conſedit in cœleſtibus& interpel- lat pro nobis, Rom. 8. v. 3 4. Efavus odio plus quam Vatiniano proſe- quebatur Jacobum fratrem fuum, imò mor- tem ipſam intetminatus fuerat, Geu. 27..41. ſed poſteà cum rediret Jacobus ex Meſopota- mia, currit Efau obviam fratri{uo,& ab am- plexibus ejus pendens profufis etiam lachry- mis affectum ſuum conte ſtatuseſt, Gen. 33. verſ.4. O quoties Chriftum offendimus peccatis noftris! Sed confidite,frater eft, non iraſcetur in per- petuum, neque in æternum retinebit iram, Pſal. 103. v. 9. Revertimini modò per pœ- nitentiam,& humiliate vos ſub potenti manu Dei, nec dubitate, quin in gratiam vos rece- pturus,& omnes veſtras iniquitates in pio- fundum matis ſubmerſurus ſit, Mich. 7- verſ. T 9. II. Unionis ſingularitas. Patvulus qui da- tus& natus eſt nobis, eſt ſimul filius Dei,& H 3 filius

7 62 filius Mariæ, nec duo tamen ſunt filii fedóai- ©@- rde iyivero, Joh..v. 14. non conperſione Divinitatis in Carnem, ſed aſſumptione humanita- tis in Deum, ut D. Athanafius loquitur in ſuo Symbolo. Hoc elt illud duoroyupivws miya uvgngovy quod Deus manifeſtatus eſt in carne, 1. Tim. 3. v. 1 6. Cettabant olim Philoſophi, quid omnium eſſet maximum. Primus dicebat, aquam effe omnim maximum, fiquidem totum terrarum orbem circumfluat. Secundus dicebat, Solem eſſe omnium maxi- mum, à cujus radiis nihil occultum maneat, Tertius præferebar Olympum,-cujus api- ces& jugera cælum tranent, ita ut ab ejus ſummitate totus fere tetrarum orbis conſpici poflit. Alii alias fovebant opiniones. Sed ul- timus ſubjungebat: Nibil magnum in rebus humanis mifi animus feipfum nofeens é defpiciens, Sic illi certabant: Ego verò cum Damaſceno ronunciaverim: NVihil majus, quàm quòd Dens homo fatus eft,guod Deus carnem aſſumpſit, quod Deus filius eft fue filie, qudd Deus Creatura eft fua Creature, Hoc inquam vérè magnum eft myfterium, in quod iph Angeli gaudent raganvhat, 1, PEt,..I Z2. Obmautelcat hic Neftorius cum fua Jorotoer feu ſeparatione, qui non volebat concedere, filium Mariæ eſſe filium Dei, adeoque non niſi humana homini,& divina Deo attri- buebat, ideò ſubinde clamabat: Noli gloriari fudae, non enim Deum ſed hominem crllcifixiſti. Sed graviter erravit, Non enim ó aiy@ carnem, noftram aſſunipſit ut externam lar- vam, non geſtavit perſonam hiſtrionicam, non pro cothurno carne noſtra uſus eſt, ſed in fug perlong commercium fed in Deitatis complexum, ſed in Trinitatis conſortium il- lam recepit, utinilla habitet tota plenitudo ` Feria-Circumcifionis: Deitatis cuuαάνανα)ñ tanquam in proptio ſua templo,Col. 2. v. 9. Erubefcat Eutyches cum fua cvyyioer& cônfufione, qui naturas inter fe confudit,& poſt factain unionem unuam duntaxat Chriſti naturam comments eft. Sedfine fundamen- to, Nam ſi natura humana in divinam con- verla eſſet, quomodo filius nobis datus pat- vulus diceretur, quomodo nobis ſimilis eſſet, Heb. 2. v. 17. quomodo creſcere potuiſſet ſa- pientia, Luc. 2. v. 2. quomodo denique pro nobis mori potuiſſet? Rom. 14. v. 9. Obftupefcat Calvini foboles cum fuo extra s quo fingit totum abyo» ita eſſe in carne, ut ſi- mul totus fit extra carnem, cujus fententiæ ſubſidium ponunt illud Ariſtotelicum: Fini- tum uon eſt capax infiniti. Sed contra Scriptu- ram. Nam fi finitum non eſt capax infiniti, quomodo caro facta eft particeps infiniti atys Joh. f. V. 14. Noſtrum eſt hoc myſterium mitari non ri- mari, venerari non venati, ſtupete non ridere; ignitum ferrum eſt, quod fidei forcipe non rationis digito vult contrectari. Sequamur hãc in parte Alexandrum Magnum, dequo refertur, quod, cum aliquando DelphisinA- pollinis templum veniret, ibique inveniſſet no- dum mille modis implicatum, cum inſcri- ptione: Qui folverit nodum bunc, totims Afia Do- minus erit; varia tentando cùni nec initium nec finem ullum reperire poſſet, evaginato pu- gione, quod folvere non poterat, diſlecavit, di- cens: Idem eſt: Sic& nos, cum nodum hunc rationis digitis nequeamus difcindere, fidei pugione eundem fecemus,& credamus, quæ intelligere non yalemus, Per fidem enim ams bulamus& non, per ſpeciem, 2. Cor. J. v. J. III. Aeriti univerſalitas. Hoc ſubinnuit Propheta per voculam nobis Paryulus nobit natus

f hir ant 4 H whi i ryki ptis efi hguik C filiusnobi datus efl. Ubi nul- h Exclùfiva locünm habere pot teſt. Concio- nabat urquidem Ei aias iu Judæa, fed fcripfit Propheriam fuam non Judæorum tantùm, ſed omnium hominum bono, quod} patet ex capi- tisnoni introitu, ubi gentes etiam conſolatur, quodin lumine Evangelii ambulaturi ſintʒun- de Meffias delideratus gentium appellatur, Hagg. 2. v. 8. Calviniani pro folis Electis parvulum hunc datum& natum effe ſomniant> qùos ábfolu- toquodam decreto ad vitam æternam Deus pedeltinaverit,Sed perperzm. Non elt par- ticulatis Salvator, qui nobis darus& natus eſt, kdquilibetex ore noftri Prophetæ dicere po- tet: Parvulus mihi natus af fius mihi datus eft, mh natus a matre mihidonatus 4 Påtre. Cer- tus ſum, quod negue mors, neque vita, Ange- li, neque Principatus, neque virtutes, neque in- ttantia, neque futura, neque fortitudo, neque altitudo, neque profundum, neque creatura ala me ſeparabit à charitate tua in ſeculum, Rom. g..;., Noligitur f igere Âdam ob peccatum. Ec- te quos culpa ſeparabat incarnationis gratia tedunivit. Sein filius hominis in con- lottum diyinæ naturæ ſulceptus factus eſt fi- lusaltiſſimi,Luc. I. v. 32. Tta nos per fidem onfortes reddimur diving naturæ,2.Pet..v. fut verè dicamur hæredesDei,& cohæredes Chrifi, Rói m. 8. V. 7 lamati Chrifti quafi ſcala eſt, per quam tlum cum terris ſuperna cum infer nis, hu- mana cum divinis copulantur:: quafi fons eft, tqio aquæ tefrigerii, aquz Eönſokztioni S, iqug fa li itis ſcaturiunt: quafi funiculus e e, qio nos homines inicælum, ex peregtinatio- leinpitkiamtrahimur. Venite igitur quot- Muot eſtie ſttientes,& haurite aquas cum gau- diode fontibus s Salyatoris Ela. 1 2,v. Eni- Epiftola Efa....7. 63 te quotqut laboratis é onerátieftis ,hicreĝuiem invenire potēftis pro animabus veftris, Matt. II.V. 28. Venite quotquot per peccatum à Deo divifi eſtis, per incarnationem Chrifti pacifica- ta ſunt omnia, ſive quæ in cœlis, five quæ in terris, Col. I. v. 20. De Secundo. Aa perfonæ fublimitatem,videbimus etiam titalorum ſuavitatem. Memorant Hiſtorici, incidiſſe aliquan do in ſenatu Romano diſceptationem, quo nomi- ne Deum fuum.nominare vellent, Aderant mi- lites gui cenſebant vocari debere Deum Poten- tiæ. Ita enim fore confidebant, ut hoſtibus fuis f finériokes lacti palmam victoriæ repor- tent. Surgebant Philoſophi, dicentes, nomina- ri oportere Deum Sapientiæ, quòd, ubi ſapienter omnia e ibi beata futura effet Refpublica. Accedebant Mercatores,& fuade- bant, illum dici oportere Deum pecunie, quòd pečun 1i omnia obedire videantur, His dum certabatur ſentei ntis, fortè fortuna in- E advocatus,& ex dictis ſenten- Ha nala f fibi placere e fignificavit. Namh yor aretu Deis potentiæ, aje bargeskerctkellent infirmizſi Deus Sapientiæ, nullo loco futuri ef- lent indoctiʒ ſi Deus pecuniæ, nullam paupe- rum curam eflet habiturus, utpote qui nihil èi oflerre poſſent. Quocirca viſum eſt vocare ceum Deum Clementie, ut ejus benſgnitate O= mnes ex æquo gauderent. Eodem modo tota quaſi ſacroſancta Tri- nitas deliberavit,& nomen magis idoneum Domino Meſſiæ dęcernete non potuit, quàm nomon JEamaa Salvatorem fignificat, quia populum fuum, falvaturus erat à peccatis, Matth. 1. v. 2 1. Alia

64 Alia quidem nomina à Prophetis ipſi tri- buuntur, qualia hic Elaias multa cumulat, ſed appellativa lunt, quibus olficium ejus deſigna- tur, ſicut in V. T. non intrequens fuit, ut una a⸗ liqua perſona duplici nomine inſignitetur. Gideon habebat nomé proprium,quo ab aliis diſtinguebatur, habebat tamen etiam cogno- men,& dicebatur Jerubbaal, Jud...23. Ita 5alomo vocabatur etiam Jedidia, 2. Sam. 12. V. 25 Nomenſeſu tale eſt, quod omnia alia no- mina in ſe complectitur. Sicut enimomnia flumina intrant in mare, ita in nomine Jeſu o- mnia alia nomina conveniunt, Nihilominus dulce eft in reliquis nominibus virtutem no- minis Jel contemplari, quod jam ro Ote fe- cundum textus noftri manudustionem aggre- diemur negotium. Vocatur ibi .. Admirabilis. Hoc priori loco ponit Pro- pheta, ut nihil commune aut vulgare nobis imaginemut. Omnia važe võv, Jate AiJOY s» umag xatarnd Tis xlisãs QuEtwg, inquit Ju- ſtinus, inde eſt, quod mirantur parentes ejus, nec ſatis mirari poſſunt, quod dicebat de ipſo Simeon, Luc. 2. v. 3 3. Mirabilis et nativita In homine enimDeus nafcitur, Virgo finè viro gravidatur, videtur inviſibilis, palpatur impalpabilis, comprehen- ditur incomprehenſbbilis. Quis unquam ta- lia audivit? verèCyprianus: Non miror mi- raculá mundi, Deum miror in uteroPirginis omn- potentem în cunabulis. Mirabile nomen, Eft enim nomen(nper omne nomen„in quo omne genu cœleftium, terreltrium& inferorum fleĉti oportet, Phil, ...10. Mirabilis perfona. Nam qui nafcitur par- vulus, Dei filius eſt. Hic videre licet Deum in puero, æternum in tenero, leonem in agno, gigantem in parvulo. Iutus majeſtas, foris in- `SS N Feria Circumciſionis firmitas, intus potentia, foris infantia, intus {ublimitas,foris humilitas! 6 myfterium! Mirabile oficium. Nam Propheta nofter eft docendo: Sacerdos leiplum offerendo, Rex Ec- clefiam{uam gubernando& defendendo. Mirabiles Servi, qui thetauium inæſtimabi- lem verbi divini portant in vaſis fictilibus, 2. Cor. 4. V. 7. Mirabile ipſius verbum, quod eſt virtus ad ſalutem omni credenti, Rom. I. v. 1 6. Mirabile regimen, quo ſanctos ſuos mirifica- re ſolet, Pſ. 4..4. Hunc titulum recens nati infantuli ſtrenæ loco fibi habeantCives noftri{ub onere bellico iai toti ferè fuccumbentes, ut non immerito la- mentati poſſint cum Jeremia: Tranſiit meſſis, finita eſt æſtas,& nos ſalvati non ſumus, c..v. 20. quotidie ingraveſcunt mala, ſuper cervi- ces noſtras urgemufr,& laſſis non datur requi- es, Thren. y..5. Nolite animum abjicere, yas mei recens na” tus infantulus vocatur Mirabilis,& tum omni- um libentiſſimè juvat, quandohumanum deſi- nit auxilium. Confidite huic mirabiliario,& auxilium mirabile vobis mittet. Mirabilis qui- dem eft in confiliis fuper filios hominum, Pf. 66..5{edita tamen difponit hngula, ut dili- gentibus iplum omnia in bonum operentur, Rom. S. v. 2 8. 2. Conſiliarius. Terreni Reges negotia im- perii fuis Conſiliariis adminiſtranda commit- tunt, horum oculis vident,& auribus audi- unt. facto opus ſit,& alios in curarum partem non adjungit. Provetb. 8. v. I.& acutius videt, quàm omnes etiam fapientifimi Regum terrenorum con- ſiliarii. In ipfo enim reconditi jacent omnes“ theſauri ſapientiæ& ſcientiæ, Col. 2. V. 3. Etin Non ita Rex Chriftus, fcit per fe, quid Ef enim æterna Patris ſapientia,

1 001 pientidy I m omings m colle mome f yi, Te . bet. 2. v. 2 1. Elt nobis à Conſiliis intimit,& arcana ho- fium revelat, ut patet 2. Reg. 6. v. 9. imò Abuc in lenaculum iplorum prolſpicit, dicens: Inite Conſilium,& diſſipabitur, loquimini vabum,& non fier, quia nobiscum eft Įm- manuel, Eſa..v. 10. Eſt nobis à Conſiliis Eccleſiaſticis. Nemo enim Deum vidit unquam, filius unigenitus, qui in ſiupattis eſt, tevela vit nobis omne conſilium Dei noſtram concernens ſalutem, Joh. 1. v. 18. Act. 20.v. 27. Eſt nobis à Confiliis Politicis,& in rebus du- bis pruclente m deciſionem ſubminiſttat, cu- ſus rei exemplum habemus 1, Reg. z. v. 16. legg. quin imò præ ſens eſt adhuc in omnibus jüdiciis,& fententias ditat, quando ad nor- mam verbi ſui illa adminiſtrantur, 2. Chron. 20..6. Eſt nobis à Confiliis bellics,& quid facien- dum ſit monet ſub crebris illis bonorum di- leptionibus, quibus hodierna bella tanquam impunita latrocinia confpurcata funt, nimi- mm rapina bonorum cum gaudio ſuſcipien- da, quia meliorem& manentem ſubſtantiam it cælo habemus, Rom. roiv.'4. Elt nobis à Confilus privatis,& regulas in erbo ſuo ptæleribit, quomodo unuſquiſque domui fuæ præeſſe debeat, ut familia ptobè Ilminiſttetur,& liberi in diſciplina& admo- ione Domini educentur, Eph..-4. Irem- que quomodo piè vivere,& beatè moti de- umus. Hæceft ars artium, quæ à loloChri- lo dilcitur, ipſe enim tam in vita quàm in mokte royg-ν hοis reliquit, ut veſtigiis ejas inſiſtentes optatam metam contingamus, Gaudete dehoc Confiliario, Paſtores, Ju- incationes ejus ſunt veſtri Conſiliarii, Plal. 119.v. 24. Gaudete Aagiſtratus, ipſe dat ſa- lemtibus ſapientiam, Dari. 2. verſ. a I Gaudete Fpiſtola Eſa. ꝙ. 5. C. J. Patres& Matres ſamiliâs, apud hunc Corſiha- rium invenietis conſilium, quando nullum ſuppetit conſilium,& mirtficat ſapientiam fu- ami,Efa.28..29. Hunc titulum ſtrenæ loco donabimus inch⸗ to hujus civitatis fenatui Quod fi primas ipfi concedent in Curia,& conſilium ejus in omni- bus actionibus ſuis attendent, non deſiciet i- pſos conſilium, per me enim, inquit Sapientia, Reges regnant,& legum conditores juſta de- cernunt, Prov. g. v. 1-16; 3 Deus fortis, propter immenſam virtutem, guå pollet in cælo& terra, Matth. 28..18. ſuam fortitudinem demonſtravit in eo quòd mortem, Diabolum, omnes inferorum portas expugnavit, demonſtrat adhuc, dum Eccleſiam ſuam defendit,& demonſtrabit ulg; ad noviſſimum diem, ubi regnum tradet Deo &.Parri, 1. Cor, 1 F. v. 24.& Draconem anti- quum, qui eſt Diabolus& Satanas, in abyſſum præcipitabit,& claudet& ſignabit fuper illum, ut non ſeducat amplius gentes, Apoc. 20. v. 2 Hanc ja > lugiat æcher, rugiat leo infernalis, fremat mundus, Salvator noſter Deus fortis eſt, o- mnesReges& Tyranni ad ipfum collati vix titivillitũ inſtar ſuat, aut minus quàm niſil eſſe de prehenduntur, Eſa. 40.v. 5. 16. 17. Habet fortem mani m, quæ omnia mutate poteſt, Pfal. 77. v. Li. habet fortem loquelam, quã hoſtes ſu- os proſternett poteſt, Ioh. 1 8. v. 6. habet forte brachium, quo potentiam facit, Luc.'..g Ie habet gladium fortem& grandem, quo vifitat ſuper Leviatham ſerpentem directum,& ſupet Leviathan ſerpentem tortuoſum,& occidet cetum, qui in marĩ eſt, Eſa. 27. v. T. imò ac- cinctus eſt potentiã, Pſ. 65. v. 7. furor hominis laus ejus,& reliquiis furoris accingit le, Plak 7C.V. 11. Sat fortis eſt ad nos ab inimicis liberandum. I Sag 4 s nN í PEN iak $ J{ ` i i e Ë i i |» i : i I Meana

66 Sat fortis eſt ad nos in periculis protegendum ſat ſortis eſt ad nos in anguſtiis ſuſtentandum, ſat tort is eſt ad nos contta perſequentes defenden- dum ſat fortis eſt ad nos è morte eripiendum. Nam drte izntooeg facere potet, ultra id guod petimus& intelligimus, Eph..v. 20. Quin igitur omnem noſtram cutam in illum conjiciamus, ut infirmos nos erigat Egrotos curet, debiles ſublevet, patientes conſoletur, dubitantes confortet, periclitantes tueatur, mortuos denique ex pulvere terræ in vitam immortalem excitet. Si Deus hie fortis pro nobis, quis contra nos: Rom. S. v. 3 T. Habeant Titulum hunc Jeſuli recens nati loco ſtrenæ Novi conſules& quæſtores, qui pri- màm hodie fuis prodierunt infignibus, Mu- nus certè gubernandum ordiuntur laborioſiſ- fimum,& hoc tanto Heroe fummoperè indi- gent, Nam licet primum in ſenaculo locum occupant, omnium tamen reverã ſervi ſunt,& præſertim hiſce perturbatis temporibus, ubi peregrini dominantur in patria noſtra, à quo- yis calone fibi leges dari patiantur oportet, quem olima cum canibus gregis fui ponere vix dignati effent, Job.3.v. 1. Hinc omnium optimè rebus fuis confulunt, quando amicitiam Herois tanti ibi pœniten- tia& devotis precibus conciliant,qui robur& vires ipfis dabit, nt oflicium ſibi demandatum laudabilitet in Dei gloriam& totius civitatis ſalutem adminiſtrare poſſint. Omnia enim poſſumus per eum, qui nos confortat, Chri- ſtum, Phil.4. v. 1 3. 4. Pater aternitatis. WN eſt ipHebræo, quod Patrem ſignificat, qui ultra, id eſt perpe- tuð maner... Dicitur ita non ratione perſonæ, quaſi eſſet prima in Deitate perſona, quæ Pa- tris nomen ideò obtinet, quia ab æterno ge- nuit filium ſibi conſubſtantialem, Pſalm. 2. V. J. Feria Circumciſionis. hoc enim modo confundetentur perſonæ Trinitatis, inter quas eſt 8 aG non dmo ù dmo s Ut Damaſcenus ait: Sed ratione cure, guam exercet I. Per adoptationem, Joh. r. v. 1 2. 2. Per regenerationem, 1. Pet. I. v. 23. 3. Per ſüſtentationem, quod victu& amictu, eoque ſpirituali& corporali nobis proſpicit. Sicut enim Pater uſque modo operatur, ita o- peratur etiam filius, joh. g ,17-In ipfo vivimus movemur& fumus, AG. 17,28. producit pa- nem naturalem de terra Ph. 104, V. 14.8 pae nem vitæ nobis{ubminiftrat in verbo& Sa- cramentis. Joh. 6..j j. idem de veſtibus judi- cium, Matth. 6. v. 3 0. Eſa.61. v. 10, 4. Per Educationem. Notas enim facit nobis vias vitæ, Pl. 1 6. v. I 1. annunciat verbum ſu- um Jacob,& Judicia ſua Iracl. Pl.147. V, 19.& radebu caſtigat nos, ut abnegemus omnem impietatem& mundanas cupiditates, ſobrie, juſte,& piè viventes in præſenti ſeculo, Tit. 2. v. 12. s. Per exaltationem, Pater omnem lapidem mo vet, ut filios fuos in aliquo honoris gradu conſtituat: ita Chriftus laboravit ,ut nos ad fe pertraheret,& in cœleſtibus collocare poſſet, Joh. 14.v. 3. hinc dicitur Pater æternitatis, quia non tantùm hujus, veram etiam futuræ vitæ curam habet. Liberi in hac vita ſæpè à corporalibus ſuis Parentibus deferuntur,& quidem cum maxi- mè illorum conſilio& auxilio indigent: Sed hic Pater noſter æternus eſt,& nunquã mori- tur, itaut omni temporead ipfum confugere poſſimus, Pl. 102. v. 7.) Arripite titulum hunc pro ſtrena vidui& vidue, ne deſperate in ſtatu veſtro miſerrimo- Patrem alium habetis, qui veſtri curam gerit, nimirum Patrem æternitatis, qui ſe ipſum ap- pellat Patrem orphanorum,& judicem vidua- wm,

nm, PAg.Y..8 vlolatoribus talium perſo- mum gravem pænam intermináat’ eft, Exod, 14..2.leq:Prov,2 3, 10.Deur. ž7..1 9. hic nonrelinguet vos erphanos, Joh. 1..1 8. fed Pareis initar futuras novianni moleftias miti- pbit&fubleyabit. Hydria faring non defi- cderpnec lecyrhus olei minuetur, tde vidua Sareptana legitur 1. Reg. 17.v. 16. j. Princeps pacis. Pax duplexelt, Znterna, um Deo& confcientia,& externa, cum pro- imo. UtriulqueChriftus author eft, Nam jū- lificati per Adem pacem habemus cumDeo per Dominum noſt rum Jeſum Chriſtum, Rom. ç. lepacem habemus cum conſcientia, quam e- nundavit ſanguine ſuo ab operibus mortuis, Heb.g, 1.urnosampliys non poffit condem- wre, I foh.3,2 1. negue temporalem pacem vo- bis denegabit, fed oratus facilè concedet, Jer, 33..6. nam ficut riyi aquarum: ita corRegis inmanuDomini quocunque voluerit inclina- bit illud, Prov. 2 T. V. T. Utinam qui Monafterii& Oſnabrugi ad pacisretaurationem convenerant R egum& Principum legati, hujus Principis dictamini ſe lubjcerent.& ſepoſitis privatis publica matu- rent certe tunc non foret dubium, quin pax noftra brevi futura ſit ſicut flumen,& juſtitia mokra ficut Augus maris, Eſa. 48, 1 S. Sedquia llincipem hunc parum curare videntur, ad ni- fram plebeculam me converto, quæ non ad vi- n tantům cutem, ſed& ad com pa ilg; | nimeg& corporis quotidianis belli e tbusdecorticata inezilio vagatur: Gaudeat llade hoc pacis principe,& tanquam ſtrenam etdolilimam titulum hunc recens nati in⸗ antali in cordis arcula reponat, crebris gemi⸗ toushoc modo cælum fatigans: Satis jam fuperque fufum eft Chriftiani ſangui⸗ Wfatis diu in mutua bacchatum exitia, ſatis diu, 1 Dialoli paſcat oculos, aaa eft fabula. Tpu ef, utin amorem vertatur furor,&. Epiſtola Eſa. 9. v. 6. 7. 67 bello pax amænior ſuccedat. Tuum eft ô Princeps Pacis grandibus gradibus in auxilium noftram pro- perare tuam fidem imploramus, tuam opem expofit- mus. Tu nifi auxilieris ne falus quidem ip'a fa- luti effe poterit. Quin igitur exurge, qui dormis! ex ſitu& pulyere vindica gloriam tuam. Inin- dignatione tua peri ufifti nos, in reconciliationè tila miferere noftri perde populos quibella volunt& fac, ut ſub graviſſimis pacis Etefiis tuti vitam noſtram tranſigamus. Preces hæ non erunt ſine pon- dere, ſed dabit pacem Princeps pacis, quam- diu hactenus delideravimus, autt fi flagello bel- li mundus adhuc indiget, ex hac miſeriatum yalle in pulchritudinem pacis,& in requiem fecuritatis nos recipiet, Ela.}..1 8, De Tertio. Eſtat, ut conſideremus etiam Kegalem par- vuli nobis nati dignitatem. Cum Saul ã ſtiva ad faſces evehendus eſſet, ſtaretque in medio congregationis,&altior eſ- et univerſo populo ab humero& ſurſum, felix inde omen capiensSamuel, Certe videtis inquit, quem elegit Dominus, quoniam non eft fimilis ei in omni populo,& clamavit omnis populus& ait: Via yat Rex, yivat Rex, ut habetur 5, Sam, 10. Y, ITA Nos etiam Regem habemus, Pos mei, quem Pater cœæleſtis unxitSp. S.& vittute, Ad. 16, 38. & in Sion monte ſancto ſuo collocavit, Pi. 2. V. 6. ſuper omnem principatum& poteftatë& yittutem& dominationem,& ſuper omne no- men, quod nominatur non folum in hoc sked etiam in faturo ſeculo, Eph. r, 2 1. ut non ho- minibꝰ tantũ, ſed ipſis etiam Angelis excelſior factus ſit, Heb..4. unde quilibet facilè colli- gere poteſt, quodDeus ipſum elegerit, ſiquidẽ nemo ei ſimilis eſt in filiis hominum. Noſtrã erit Regem hunc digna gratulatione exci pere, L3& ipi — n Ki à ' 4 if f ; T We T

c & iph acclamare: Vlvat Reu, vivut Rex. Nam hæreditarius eſt ſuper omnes gentes, Pi. 8 2. v. ult.& proptered elegit nos in populum ſuum, ut ſerviremus ei in juſtitia& lanctitate omni- bus diebus vitæ noftræ, Luc. 1. v. 74.7J· In hac textus noſtri pericope conſideran- dum venit Regis noſtri L. Resnum, quod defcribitur bifariam, r. Ratione quantitatis, Nam dominium. ejm magnum. erit, inquit Propheta, In hebræo eſt naa? ubi älem clauſum invenitur in prin- cipio dictionis, quod nullibi alias in totis Bi- bliis. legitur. Rabbi Hakkadofch. notavit hoc tanquam ſingulare myſterium,& Impe- ratoriAntonino communicavit, expreſsè affir- mans, quod perpetua Mariæ matris Chriſti virginitas per Hanc clauſuram.indicata ſit, ut Gafatinus teſtatur. Lutherus verò de horri- bili Judæorum cœcitate illud explicat, quaſi dicat Propheta: Erit mirabilis multiplicatio, quam non intelligent ſudæi. Cogitant enim& ſo- mniant temporale aliquod regnum., idque multis plicandum effe temporaliter leòclzufaeft eis ifia multiplicatio, Gregni Chrifti ratio, Haec horri- bilu claufuracy cæcras judeorum per clauſam in princinio literam Mem ſigniſicata mihi videtur. Hactenus Eutherus. Uttut fit, regniC hriſti immenſitas hit claris verbis aſſeritur. Alio- rumRegum regna anguſtiſſimis terminis con- tinentuł, Alexander Græcorum, Nabuchodo- noſor CHaldæorum, Darius Perſarum, Cæſar Romanorum Imperator erat, Nunquam Au- guſtus in Lybiam, Mauritaniam atque inac⸗- celſlos Atricæ teceſſus ſigna ſua intulit, nun- quam ad AntipódesRomanorum aquilæ pe- nettatunt. At Chrifti regnum adomnesillàs provih= eias extenditur, Æ quicquid uſpiam Sol aſpi- eit, uocoercet ſinu. Sicut enim Rex Regum Foria Circumciſionis eſt,& Dominus dominantium, 2. Tim. C. v. I-Apoc T9.V,I 6. ita regnum ejus cœteris omnibus regnis præeminet, Dan, 2. w44. Romanorum Imperatori tres debentur co~ ronæ, ferrea, argentea& autea: ita ſummus mundi Imperator ttipartitum habet regnaum, quod in omnes mundiſangulos ſe extendir. In mundo regnat per potentiam, 1. Chron. 3 O. v. 1I. Eph.. v. 20. 2 f. 2 2. In Eccleſia per gratiam, Pl. 2. v. 6. KRom. 14..1 5. In cœlo per gloriam, Pl. 8.v. 1 2- Noſtrum eſt hunc regem venerari& oſcu- lari, ne quando iraſcatur,& nos pereamus de: via. Exardeſcet enim brevi ira ejus, beati o~ mnes qui confidustin eo, Pſ. 2. v. 1 2. De ter⸗ renis ſubditis, eorumque obedientia, ait Apo- ſtolus: Subditi eflote, propter iram, Rom. 13.% v. 5.& quis neſcit graviter punitam rebellio- nem in Core, Datan& Abiram, Num. 16. verſ. 32. in Sickemitis, Iud.9,4 K. in Theuda& Ju- 36.37. quid arbitrami- da Galilæo, Actor.5. ni iis accidet, qui Chliſto Regi immortali& loli potenti non obtemperant? Certè non temporali aliquo carcere fed gehennæ crü= Ciatibus æternis inobedientiam hanc expia- bunt, Matth. 1 O. V. 2 8. 2. Ratione qualitatu, erit enim 1. Dominium oneroſum. Nam factus eſtt principatus ſuper hun:eros ejus, inquit Prophe- ta. Id de cruce explicat Auguſtinus. Tunc, ait, Chriftus: principatum fuper humeros ejus ha- buit, quando crucemfuam admirabili humilitate nortavit,& alibi, Non incongruò: Crux Chriſti ſignificat principatum nam pes ipfam: Diabolus pintir, Gstotus-mundw ad Chrifiinotitiam é” Fatiam revocatun. Eibido

pabili an& LOO Ubido dominandi multos ita faſcinavit, ut don dubitent conſcientiam violare,& ipſius HRS aí conculcarem Dei præceptum pedio quali conculcare, mo- dòvori fni compotes fieri poffint:, ut Julius Gelar dixille fertur:Si jus violandum eſt, regnan- derati violandum est. Verùm fi frirent Juantis malis purpura regia opletar ne in fierquilinio quidem ilam tollerent; qur verba ſunt Antigoni ad aniculam quan- ùm teg ium ipſius ornatum ſupra modum de. mirantem. Nam Magiſtratus pius& fidelis ftoportet, oculus cœci, pes claudi, pater pau ferum, Job. 19. v. 1f. 16. qui confugit tanquam ad facram gravamina fuain finum ejus e mdepazillo comparatur;de qui pen kr quicquid aliquam, portanti moleftiam: fa- eellere pote lt, Ela. 2 2. v. 23. Quod ſi vetò regna mundi tantis ſcatent lifliculatibus, quid de Chriſto dicemus, qui per pallonem& mortem in gloriam ſuam in- wavinLuc...V: 26.& proprio fanguine po- pulum acquiſivit, Act. 2.v. 2 8. Agnolcite hoc tantum beneficium, vos mei, & qucquid in hac miſeriarum valle moleſtia- um vobis im pendet, humeris Chriſti impo- lite iple portabit ad ſenectam,& ufque ad ca- mosiple portabit& lalvabit, Eſa.4 6. V. 4. Gravat te peccatum, PI.-8..7. Chrifti hu- werisonusillud impone:, qui rulit peccara madi, tua: etiam portabit,&in profundum marisprojiciet, Mich..veI g: Cravatte Crax, Job..:3. Chrifti humeris ilud onusimpone, nó linet te úlrra vires teñ- i, feddabit<1 Bucw, üt polis fültinere, r. Cor.10.u. 1 3% Gravantiecure hajus ſeculi, quæ canos tibi lelunt,& immodica triſtitia cot quaſi exe- unt, ut planẽ ignores, quid ſit agendum, 2. t I Kkton. 20.v. 2. Chriſti humeris illud onus Epoiſtola Eſa. 9. v. 6. 5. 69 impone, ipſe te ſuſtentabit,& noꝶ dabit in æ· ternum fluctuationem juſto, Pſall 3.V. 2 3. 2. Dominum gratioſum. Nam regnum pas cis erit, in quo Meſſias pacem ita formabit, ut nullo prorſus tempore deſtruenda ſit, ſed pa- cem ſpiritualem cordis& conſcientiæ, quam Chriſtus prædicavit, Act.i O. vl 36. per paſſio· nem& mortem inſtauravit, Eſa. 43.N. J.& per reſurrectionem& aſcenſionẽ ſuam intoto mundo publicavit. Hinc eſt, quod omnia Chriſti opera pacem individuo quaſi nexu complectuntur. Cuim naſceretur, Angeli canebant: Pax in terris, Luc. 2. v. f A. cùm ſiſteretut in templo. ace concionem ſuam inſtituebat, paſſionem ſuam aggreſſutus met de pace ad diſcipulos ſuos ali- Simeon. dep dpræfabatur, Job. 1.v.:cùm refurge- retã murtuis, pacem Apoſtolis ſuis conturbatis inciabat, Joh.2 0. v. 21. poſt aſcenſionem ad cœlos in feriis pentecoſtalibus Spiritum pacis ſuperApoſtolos effudit, quem adhuc ho- die mittit in corda noſtra, ut ejus inſtinctu cla- memus Abba Pater, Gal.4. MG.& eum Paulo dicete poſſimus: Juſtificati ſide pacem habem⸗ cum Deo, per Donminum noſtrum Jeſum Chri- ſtum Rom. F. v. T. Hujus pacis in regno Meſſiæ non eſt finis, ſedcontinuè de omnibus ſuggeſtibus ſonat, unde Evangelium dicitur Evxangelium pacis, Eph. 6. v. 15.& fideles Eccleſiæ Doctotes en- comio nunciorum pacis exornantur, Eſa. 5 2. 7. 3. Dominum rigoroſum. Nam Zelus fehovæ exercituum faciet hæs, inquit Propheta. Hæc verba ad hoſtes Evangelii pertinent, quos Do- minus Meſſias in ira ſua alloquetur, Plalmt 2 v. J& in virga forrea reget, Apoc. ¶ 2. Verſ. 5. eò quòd gregein ſuum electum derident dicentes: Ubi eſt Deus eorum Pl. 4 2. v. 4. id Deo curæ erit, proptereà implebit ꝑromiſſib. L y 3 nem

70 Feria Circumciſionis. nem luam,& auxilium faciet, ut ubique ptæ- dicetur Evangelium cum confidentia, Pſalm. 1 2. V. 6. Beati Pattes magno deſidetio tempus illud reſtolati ſunt, ut Eccleſiæ veteris ſuſpiria te- frantur, Eſa.5. v. 8. 065 V. I. Pſ. 14. v. 7. ſed hora præfinita nondum venerat; Zelus Do- iini nondum éxarlerat' y plenitudo: temporis áondunapparuerat, Nobis contigit illa gra- tia, quod videre licet ⁊clum Domini ſuper Ju- dæos accenſum. Poſtquam enim lucem mundi rejicientes tenebras plus dilexerunt„Joh. z. v. 1 9cn᷑regit Deuscapita iplorum& verticem, capilli peramnbulantium in delictis ſuis, Pſ.68. v. 2 2. Ut adhuc hodie ſint in ſtuporem, in pro- verbium& fabulam omnibus populis ,- juxta yerbum, quod per Moſen locutus eſt, Deut. 28.v. 37 nam veraxeſt in promiſſionibus, ve- tax in minis, in leges ejus impiòè agere impune non licet, ſed hoc tempus ſequens declarabit, 2. Macc.4. v. 17. II. Sceptrum, quo nihil aliud intelligitur, uàm ſermo Dei vivus& efficax, qui penetra- bilior eſt omni gladio ancipiti,& pertingit ui- que ad diviſionem animæ ac ſpiritus, Heb. 4. y I Z. unde vitga directionis appellatur„Pfal, 45.V. 7. Hoc Sceptro adminiſtrat, ut hic Prophe- ka ait, 1. fudicium, quando im pœnitentibus pec- cata retinet,& niſi pœnitentiam agant, iram Dei& æternam condemnationem annunciat, Qui enim non cxedit, jam judicatus eſt, quia non creditin nomine unigeniti filii Dei, Joh, 3. V. 18. Hæc eſt Virga doloris, Zach. 1..7. & clavis ligans, quain Chriſtus Apoſtolis ſuis,& oinnibus legitimis eorundem ſucceſſoribus commiſit, Matth. 1 8. v. 1 8. Joh. 20. v. 23. 2. Puſtitis exercitium. Per juſtitiam intel- ligitur jquſtitia Chriſti, quæ coram Deo coas fitere poteſt, Rom. 10..3. hanc offert nobis in verbo,& ſi quis illam fide apprehendit, ei juſtitia illa imputatur ad ſalutem, Rom..v. 24. ideò enim dicitur Johova Zidkenu, Jer. 2 3. v. 6. quia factus eſt nobis à Patre in ſapien- tiam& juſtitiam, in lanctificationem& te- demptionem, 1. Cor...30. hæc eſt virga a- mabilis, Zach. 1 I. V. 7.& clavis ſolvens; quam Chriſtus Apoſtolis ſuis& omnibus fidelibus imik eorundem ſucceſſoribus commiſit, Matth. 1 8. v. 18. Joh. 20. v. 2;. ad alligandum contritos corde, ad prædicandum captivis liberario- σν nem,& vinctis apertionem carceris, Eſa. Gr. v. 1. ne deſperent in peccatis, ſed erigantur in Chriſto,& finem fidei animarum ſalutem reportent, 1. Pet. I. v. 9, Si quis ad Regem Ahaſverum contta ſtatu- tum non vocatùs intrabat, ftatim intetficie- batur, niſi fortè Rex auream virgam ad enim tenderet, ERB..y: 1 L. Ita nobis æternã mot- te pereundum fuiſſet, quia mandatum Regis regum trantgreſſi eramus, ſed porrexit nobis wi ſceptrum ſuum,& mox in paradiſo promiflios tenje nem de femine mulieris caput ſerpentis con- trituro promulgavit’, Gen, 3,:T f- Imòad> y huc porrigit, quoties in ablolutione pet mi- niſttum nos alloquitur: Confide fili, confide„iay filia, remiſſa tibi lunt peccața tua, Matt. 9,v. 2: STTS O nos felices, quod tam beneficum Regem tyd habemus, qui ſceptrum pauperibus& diviti- tel bus,magnis& paryis porrigit,& neminem à y fe repellit, Joh. 63.6. Sceptrum hoc ſceptrum rectitudinis, quod non obliquat judicium, neque cutvat rectum, fed zquali trutina fuam W, unicuique diſtribuit. Nam yerbum ejus ve- y ritas, Joh. 17.V. 17. quæ flecti non poteſt, ted i fimplex& recta eſt, ſtabitque in ſeculum, Syc. 41. v. 12. See ptrum hoc ſceptrum promptitudinis, quo

T wónosin gratiam recipit,& facit volunta- tem invocantium ſe, Pſ. 14 5. v. 9. Seeptrum hoe eſt ſceytrum fortitudinu, quo inpios, qui noluerunt emolliri pet miſericor- liam, puniet per juſtitiam,& tanquam vas fi- ili confringet, Pl. 2. v. 9. IIl.Soium, in quo Rex iſte conſidet. Hoc eſt blium Davidis, ut habetur v. 8. prælectorum verborum. ld promiferat Deus olim Davidi .Sam.J. v. I 2. 1 3. 14. reperiturbſ. 89. v. 4. y. 19.30.35.36 ſeqq. Jer.3.v. 20.2 f. Hæc vaticinia de Chriſto ſonant, qui filius Davidishinc inde in Scripturis dicitufyquia ex fmiliia Davilis oriundus eſt, Luc.2... Poſt. iam enim regnum Davidis& politia Judaica wtareinciperet jamjam lapfura, Pompejus et- imHierofolymas occupaverat; Herodes e- mRer, qui primarios exdomo Juda medid ollebat, genealogias comburebat,& paulò dolt 7o. Seniores, qui Sanhedrim conſtitue- bant,& à Moſe ordinati erant, Num. 1 1. v. 2 fi imerbciebat, accidebat deſcriptio totius orbis ſub lugulto Cæ ſare, cui etiam Iudæos ſeſe o- ortebat ſubjicere; ecce tum naſcebatur jeſus, dquo Angelus Gabriel: paulò;antè dixeratad Mariam: Concipies in utero& paries filium, k vocabis nomen€j? Jelum.:Hicerit magn’, k fliusaltifimi vocabitur.Et dabit illiDomi- us Deus fedem David patris ejus,& regna- lrluper domum Jacob in æternum,& regni ſus non etit finis, Luc. 1. v. reqq. Hæc omnia ſpiritualiter intelligenda ſunt. Nam regnum meum non éft-de hoc mundo; nguitipfe Chriftus Joh. 18. v. 36. hinc pau- ſalk alino vectus Hieroſolymam ingreditur, Hanh, 2 T. v..& ĩca deſctibitur à Prophetis W Epiftola Eſa. 9. h. C. 7. 7r in V,T.ut facilè fit colligere, ipfum non terre- num aliquem Monarcham ſed talem fore Regem, qui ſpirituale tegnum per verbum& lacramenta inchoaturus ſit, ut patet ex Zach. 9. V: 9. 1O. Hol. 5. v. 7. Eſa. I f. v. 45. Dan. 53. v. 24. Notate igitur Vs mei, loco Epilogi, quod hoc dominium Chrifto debeatur juxta huma- nam naturam. Nam juxta divinam naturam eſt filius Dei viventis, Matth. 1 6. v. 16. ſplen- dor gloriæ& character ſubſtantiæ ejus, Heb. T..3 Dominus gloriæ, 1. Cor.a. v. 8. Domi- nus omnium; Act. 10. v. 36. Deus benedictus in ſecula, Rom...ſ. ſed juxta humanam natu- ram dicitut fructus Davidis, Matth. 1 2. v. 4 2. fructus ventris Davidis, Luc.r. v. 4 2. fructus lumborum ejus, Act. 2. V. 3.genus Davidis, Apoc. 2 2. v. 16. filius Davidis, Matth. I. V. 1. RadixſJeſſe, Ela. 1 f. v. 1. germen Davidis, Jer. 23..j idque hac de caula, quod ex ſemine Davidis natus eſt ſecundum carnem, Rom. 1. v. 3. 2. Tim. 2. V. 8. Maxima finc emergit Conſolatio, quod Salvatorem habemus, qui Dominus eſt ſecun- dum utramque naturam,& omnem poteſta: tem habet in cœlo& in terra, Matth.2 8. V. 1 8. Væ igitur his, qui dicunt: Nolumus hunc regnare ſuper nos, Luc. 1 9. v. 1 4. experientur olim, quàm dutum ſit, contta ſtimulum calci» trare, Act...I. Faxit Deus, ut hanc doctri- nam firmiter retineamus,& fructum feramus in patientia plurimum, per Jetum Chri- ftum Dominum noftrum, Amen. „ E DO-

Do ie eS) Ta e oeoo S09 woe EEF EEE TETTEN 1 DOMIN; POST. CIRCUMCIS. TT g ri € E piftola Tit. 3. Y.-7. Oah exploraturus aquarum diluvii decurſum; emiſit columbam, quæ reverſa citea veſperam tamuſcu- lumolivæ decerptum attulit in ore ſuo, ex quo intellexit Noah, quod aquæ dilu- vii ceſſallent ſuper tetram uit videre eſt Gen. 8. V. 10. 11. trec] pulchra hinc necti poteſt allegoria. Omnis eato corruperat viam ſuam ſuper terram,& non erat, qui faceret bonum uſque ad unum, Pſ. 1 4. v. 2. Nec mora, ira Dei inftar diluvii inundabat totum terrarum orbem, abyſſus a- byſſum invocabat, omnes undæ& fluctus Dei ſuper nostranſiverant, bſ.42.v. 8. Interim Pa- ttes V T. ſedebant in arcæ quaſi,& expecta- Bant ab uno ſeculo adaliud.dum promiſſusSi⸗ loh, Gen. 49. v. To.deſideratus gentium, Hagg. .V. S.& falutate Iſraclis in carne ſe mani feſta⸗ ret, bſal.i.U. J. Diſtulit quidemDeus promil⸗ fionem illam annis ʒ 96 2. ut multi Keges& Prophetæ optarint videre diem Meſſiæ,& non viderint, Luc.to.v. 24. ſed impleta tamen eſt ſub veſperam, hoc eſt in ultima mundi ſenecta, cum jam ad interitum vergerent omnia‘, ibi Deus emiſit columbam gratiæ, Spiritũ ſanctũ, qui in baptiſmo Chriſti ſub ſpecie colũbæ ap- paruit, Matth.;3. v. 16.& foliumolivæ ſpiritua- lis reconciliationis teſſeram toti mundo, $ quiin maligno poſitus erat, 1. Joh. J. W19. offerri& reconciliari voluit. Hiceft ramu- iculüs gratie& päcis, in quo anima noftra re= quiefcere poteft, 1. Cor, 1 f..I. Promeritieramus ſubmerſionem totalem in diluvio infernali, nam peccata noſtra divide- bant inter Deum& nos, Eſa. 5 9. v. 2. ſed exar- ſerunt vilceta milerationis ejus, nec fecit furo-| ogo oos TFF rem iræ ſuæ, ut diſperderet nos, Oſe. I I. v. 8. 9. imò in medio itæ recordatus eſt miſericordiæ luæ, Hab. 4. v. 2.& in filio ſuo æternam re- demptionem invenit, Heb..v. i 2. Hoc Paulus nobis conſiderandum propo- nit in prælecta pericope, ubi gratam& Qiaey- Wi Sevr lev Salvatoris noftri miris modis depræ- d cat: quam in nativitate&incarnatione luati omnibus hominibus illucefcere fecit,denomi-ti nato ſimul medio ſalutari, ba ptiimo nimirum, quo gratiam illam nobis applicat& oblignatit; Tria tamen potiſſimùm notatu digna oc- currunt, quibus totam illamttactationem bre- viter includemus. J. Gratia apparens. II. Medium conferens. III. Commodum emergens. DEUS Ter Opt. Maximus largiatur nosy bis gratiam fuam, ut fingula dignè ponde- remus,& ex ponderatione illa ad vitam æter- nanj Aig

dam edificemur per ſeſum Chriſtum Salvato- rein noſttum, Amen. Exegefis prime Partis, mecneue huic Dominicæ doctrina de Baptilmatis Sacramento convenit, quia præcedente feſto de Circumciſione a= dlunm elt, cui in N. T. Baptiſmus ſucceſſit, Col. LVII 12.guo tanquam organe divinitus or- dinato gratia apparens, cujus in prælecta pe- cope mentionem. facit Apoftolus, nobis ap- picatur; Delcribitur. autem ŝrifariam, l. Ratione Caufa Eficient, quæ Deus eft, isenim juki ficat impi, Rom,4...in Domi- n nokra juftitia& robur, Ela.4 5..24. fa- nante eo lanabimur, ſalvante ſalvabimur, quo- niam iple laus noftra, Jer, 17..14.angelis i polibilėerat gratiam illam largiri, ipi enim mediatoreopus habebant, quia aliqui ex eo- ium numero in peccatum prolapfi erant, ne- quefrarerfratrem redimere poterat, PL4.v. Blous Deus, qui dives eft in mifericordia propter multam charitatem fuam, qua dilexit nos, cum effemus mortui in peccatis, convivi- favit nos in Chiifto,Eph...:5, Hinc ab effe&o Salvator. å Paulo dicitur, liçetenim hic titulus Chrifto in facris potiſſi- mimtribuatur, tamen cùm opera Trinita- isad extra fint indivifa,& ſingulæ perſo- waliquid ad redemptionis negotium contu- krint Patet filio fuo non pepercit, ſed in pleni- udine temporis mifit cum fatum ex mulie- t& fatum fub lege, ut eos, qui fub lege ef- lat redimetet, Gal..v... Filius[ponte tradidit ſemetipſum pro nobis, ut nos re- ämmetet(755 Tarni dvsuias,& purificaret ſi- bi ipfi populum, fe&tatorem bonorum ope- A, Tit. 2. v. 14. Sp. S. per miraculo- im fiam obumbrationem in caſto Mariæ Epiftola Titz vigy. 73 corpore c onceptionem operatus eſt, ut ipſa Præter communem naturæ curſum viri neſcia Sanctum Sanctorum illæsa virginitate pepe- rerit, Luc. I. v. 35. non immeritò titulus Salva- toris omnibus tribus peiſonis SS. Trinitatis attribuitur. Pater dicitur Salvator nofter propter filii mif- Jionem,quâ redemptionis noftræ-exordium fe- cite Filius propter fatifationem, quã peccata obſignavit,& ætetnam juſtitiam adduxit, Dan:.:2 4. unde xa?’ ioy lw Salvator& Saz lus Dei dicitur uſque ad extremum tertæ, Eſa. 49.v. 6. Miritus Fanctus propter ſanctiſicationem, quã ſalutemà Chriſto partam per Evangelium unciat,& per Sacramenta obſignat, aldè notanter eifaßwv tis rànpovouiah "uiv: à Paulo dicitur, Ephir.v. 14. Pr bis hæc Conſideratio E efutatorium, r. Contra Synergiſtas, qui tantum ſupereſſe irium arbitrantur, ut Spiritui Sancto in conver ſione ſua cooperari poffint: Sed abſque fundamento. Sumus enim mortui in peccatis, Epfi. 2. v. T. nec aliquid percipimus eotum quæ Dei ſunt, r. Cor. 2 x. Iꝗ. priuſquam vivifice- mur à Chriſto, Col. 2. v. 1 3. Uti igitur in mortuis nullus cft motus, nullus ſenſus:Sic nec in homine cori upto ulla vis vel facultas eft ad ſui converſionem, intellectus noſter obtene- bratus eſt, Eph..v. 1 S. ut ſufficientes non ſi- mus cogitare aliquid à nobis quali ex nobis, .Cor. 3. v..hinc Rex cæleftis, cùm fervos mitteret, ut hoſpites ad nuptias filii ſui invita- rent, non jubet, aliquid de ſuo adferant, ſed pa- rata ſunt omnia, inquit, venite ad nuptias, Luc, 14..17. 2. Contra Papiſts, qui Petto claves aſ- ſignant,& B. Mariam Virginem portam K cœli " h fi JS A oi| ERAIN oi UN EN ' j 4 Di e i HENEB,(iy j l Ì A i 1 a ; k i Tia Kh

74 cœli conſtituunt, ultimumque in vigiliis& in- dulgentiis refugiũ quætunt. Sufficit nobis gra- tia Dei,quâ nos coronat, PE ro3.v. 4.&falvos facit, Eph.2,v. g-hincexclamat Efa. 45..22. Convertimini ad me& falvi eritis omnes fines terræ,quia ego Deus,& non eft alius. 3. Contra Calpiniſtas, qui Deo larvam cru- delitatis obducunt, ut ejus Qao Sgoria non appareat,& nihil præter deſperationem in cordibus afflictorum emergere poſſit. Sed au- diamus Paulum, qui dicit, Beus nos ſalvos facit. Ideò enim concluſit fub peccatum omnia, ut omnium miſereatur, Rom. I..3 2. Audia- pius Johannem, qui teftatur Chriftum effe pro- pitiationem pro noftris peccatis, nec pro no- ftris tantùm, fed pro peccatistotius mundi, T. Joh...2. Audiamus Petrum, gui Deum nolle ait, aliquos perire, ſed omnes ad pœnitentiam reverti, 2. Pet. 3. V. 9. O quid majus eft, Vos mequid majuset æ- ternå beatitudine? Ipla eft Boaßetav, ad quod contendimus, Phil. 3..14:Corona pro qua cer- tamus,2.Tim.2,v.ș. finis fidei quam reportare finguli delideramus, 1. Per...9. quãdo igitur Deus nos falvos facit, eoipfo plus confert, quàm omnes hujus feculi monarchæ conferre poſſent, nimirum ikav xal ureeBorny es Urege Borir,.Cor..V. 17. II. Ufum exhortatorium.` Quia enim fü- premus mundi Dynafta, Deus Ter Opt. Max. nosin gratiam fuam recepit,& ad falutem æ- ternam prædeſtinavit, noſtrum eſt, grato ani- mo beneficium illud agnoſcere. Ipſe, ante- quam effemus, fecit nos, cùm eſſemus, ſalutem dedit, cùm in peccatum prolapfiefemus, que- ſevit nos; cuͤm convetſi fuiſſemus, alju- vit nos, ſi perſeveraverimus coronabit nos, Reyocat errantes, vincit repugnantes, expe- Dominica poſt Circumciſionem Gat torpentes, amplectitur redeuntes, docet ignorantes, mulcet mœrentes. Gratia ejus nos prevenit, ut fanemur, fubfequitur, ut glorifice- mur, prævenit,ut pié vivamus, ſubſequitur, ut cum ipſo ſemper triumphemus. O igitur præ- parate animas veftras ad gratiarum actionem, & cum Davide intonate ex Plalmo 103. v. 1. Benedic anima mea Domino,& omnina quæ dwa intra me ſunt, nomini ſancto ejus. Benedic a- nima mea Domino,& noli obliviſci omnes retributiones ejus. Vera autem gratitudo non in nudis verbis conſiſtit, ſed ĩpſo opere declaranda eſt. Nam Deus cor aſpicit, 1. Saim. 1 6..7. Videndum igitur, ne gratiam hanc fruftrà acceperimus, 2. Cor. 6. v..aut peccatis contra conſcientiam prodigamus. Nam voluntariè peccatoribus jam nő relinquitur pro peccatis hoftia,ted tere ribilis quædam expectatio judicii,& ignis æ- mulatio, quæ confumptura eft adverſarios, Heb. 1 O. v. 27. K 2. Ratione adjunti competentis. Vocatur€e nim I. Nνe.e. benignitas, quæ tanta eſt in Deo, ut hos, qui inimici eramus, in gratiam & amicitiam ſuam receperit, Joh. 15. V. 14. Rom. f. v:$. Merebatur noſtra impietas da- mnari, led exarſit Dei benignitas,& damnas tionem illam in æternam benedictionem com- mutavit. Omnia Deiopera fpitant benigni- tatem, ut non immeritò Michæas Propheta exclamet: Quis eſt Deus ſimilis tui, qui aufert iniquitatem,& peccata condonat, Mich. 7. v. 18.& DavidPſ. 3 4. v.. Guſtate& videte, quàm ſuavis eſt Dominus, beatus vir, qui €o. 2. Qay Jowrid, id eft, humanitas, dequa Moles Deuter. 3 3. verf. 3. Dilexit homines, inquit, omnes Sandi in manibus ejus, Mite- tur„aliquis Molen, quod Ethiopiſſam in uxo- ſperat in

mer $ Epiftola Tit.3..7. 75 morem duxit, Num. t 2..1. Ego mirabor Deum Deorum, quod genus humanum multis peccatorum maculis deforme,& quovis Æ- thiopenigrius, Jer.:}.v. 23. indiflfolubili a- moris nexu fibi copulavit, mortalis immor- tales, Creator creaturas juſtus injuſtos,& per filii fui traditionem fibiin peculium redemit, Tit 2v.i 4. idque ex mera GaaiŞswrié, qua homines à le creatos complexus eſt; ipſe dici- tur ElSchadai, quia fibi ipfi fufficit,& nullius’, negue hominis,neque Angeli fubfidio indiget, nihilominus condidit homines$ hał um quo bonitatem- fuam communicaret. Namdeliciæ ejus cum filiis hominum, Prov. ..31. Facelfant igitur Pontificii, qui ſibi Deum i- maginantur ut ſe vetum judicem, Kabk Hanctotum interceſſione non adeundum cen- lent, quemadmodum incivile lit, in Regis con- hettum ablque Patrono& interceſſote prodi- le.ed falluntur miſeri. Pater miſetetur filio- um Phroz,v, 13. Hibemus Deum benignifim aimam fe quærentem, T hr, 3. v. 25. Deum noftri amantißimũ, qui non de bisbenefacere, Jer. 3..40.Quid ftatis igitur, Kdemottuorum luffragia ſollicitatis? acanea cura eſt. Per Chriſtum habemus acceſ- fimin gtatiam iſtam, in qua ſtamus,& glori- murin fpe filiorum Dei, Róm, ș. Vv. 2. Ipfe ut haberet, Cider. ÞUper eſtunicus Mediator inter Deum& komines TIim...5.& reconciliavitPatrem, ut nunc, Am neßkneis ad thronum gratiæ accedere bolfmus, Hebr.4. v. I 6. 3; Ratione caufe impellenti; qneæ defciibitur icduplicitėr, I. Remotive. Won enim propter opera nfitie, qua fecimus nos ,` inquit Apoftolus, flios nos fecit. Quibus verbis opera noſtra ex articulo juſtificationis planè remo- vet. 1. Propter imperfectionem. Quamvis enim totis viribus contendamus, ad legis præſcri- ptum vitam noſtram inſtituere, manca tamen erit impletio primi& ultimi præcepti. uis eſt, qui Deum fuper omnia timere, diligere ,& illi ſoli confidere poſſit? juxta primum:& quis eſt iterum, cui non prava aliqua concupiſcen- tia aſcendat? contra ultimum præceptum. Si- quidem lex ſpiritualis eſt, nos verò carnales, Rom. 7. v. 14. Ubi non eſt plenaria Dei cognitio, ibi non eſt plenaria Dei dilectio. Ignóti enim nulla cupido. Ubi non eſt plenaria Dei dilectio, ibi non cft plenaria legis implerio.Nam finis præ- ceptieft charitas, I. Tim. r. v. f. Jam verò in hac vita non datur plenaria Dei agnitio, nam per fidem ambulam?,.Cor. $-.7.& ex parte cognofcimus, 1, Cor, 13, Ye .Ergo dileétio etiam in hac vita plena& per- fecta nan eſt, adeoque legi obedientiam, quam requirit, præſtare non poſſumus. Quando verò lex non impletur, quomodo juſtificatio- nem conferet? Certè qui ex lege vult juſtifi- cari, totam ſet yet, neceſſe eſt, Jac. 2. v. 1o. 2. Propter pollutionem. Nam volentibus bo- num facere, ſemper adjacet malum, Rom. 7. v. 21. hinc omnes júftitiæ noftræ funt tanquam pannus menſtruatæ, Eſa. 64. V. 6. In primo ſta- tim limine, cùm Deus incipit calculationem, decem millia talentorum ipſi debemus, Matth. 18, 24. Agnovit hoc David, Pſ. 14 3. 3. Hob. .9, 2. Paulus, Rom. 7, 18.& Phil. 3, S. omnem ſuam juſtitiam pro ſtercoribus reputat. Quid igitur fiet de nobis, qui ſanctitatem tantorum virorum ne minimo quidem digito attin- gimus? Gertè fi omnia fecerimus, quæ no- bis injuncta ſunt, oportet nos dicete, ſetvi 8 2 ipu-

76 inutiles famus, fecimus quod debuimus, Luc. 17.-10. 3. Propter honoris divini imminutionem. Iple eſt, qui delet ut nubem iniquitates noſtras,& quaſi nebulam peccata noſtraEſa. 44. V. 22. hanc gloriam alteri non dabit Ela. 42..8. Vetba hæc ſunt inſtar fulminis, quo totus Papatus proſternitut, qui magnam partem o- perum meritis innittitur. Sed Paulus illa re- movet, Non propter opera, inquit, quæ nos fecimus, Deus ſalvos nos facit, interim non f- quitur., quod bona opera non fint facienda. Facienda utique funt 1, Propter Deum, cui debemus obedien- tiam; Non enim vocavit nosin immunditie, ſed in ſanclificatione, 1. Theſſ..v. J. Deus Ba- ter condidit nos ad bona opera, Eph. 2. v. 10. Denus Filius ad hunc finẽ nos redemit, ut qui vi- vunt, non amplius Gibi vivant, fed ei, qui pro i- pſis mortuus& excitatus eft,z.Cor..verf.i f. Dew. Sp S. ſanctificavit nos per Evangelium, Cui digaè ambulate tenemur, Phil. 1. v. 2 7. 2. Přopter proximum. Si Hdelis eſt, ne i- pſum offendamus, Matth. 18 v. 8..Cor. 6. v. 3. Siinfidelis, ut iplum lucriſaciamus, I. Pet. ..: 3. Pyopter Diabolum, ne: hala patrando i- pſius fimiles& ſocii, imò ſer vi& mancipia evadamas, ut accuſationem ejuſdem in noviſ- fimo judicio,& tormenta infernalia decline- mus” Qui facit peccatum ex Diabolo eſt. Qui auteini Deo natus eſt, peccatum non facit,& ig hoc manifefti funt filii Dei,& filii Diaboli, 1Joh3..egq. «4. Propter Angelorum confortium, ne con- ttiſtemus eos peccatis, ſed per pœnitentiam, & böollorum operum ſegetem lætificemus, Liesi pry Domi nica poſt Circumciſionem 5. Propter noftrum commodum, ut 1 teſtemur fidem, ſac. 2. v. f g.& vocationem noſtram cer- tam faciamus, 2. Pet. I. v. 10. 2. Ut pœnas ef. fugiamus, 1 Theſl. 4. v. 6. Rom.&. v. 1 3.& deni- que promiſſionem hareditemus, quam fert pietas vitæ hujus& futuræ, 1. Lim. 4. v. 8. Hæ ſunt cauſæ potiſſimæ, cur bona opeta facienda ſint, ſed juſtificate tamen& ſalvare non poſſunt, ob rationes ſupra dictas, quod in Moſe præfiguratum eſt, qui graves habebat manus, Exod. 17. v. 1 à erat impeditæ linguæ, Exod. 4. v. 10.& ſplendeſcentis faciei, ut Iſrac- litæ ſplendorem illum terre non poſſent, Exod. 34. v. 29. Ita lex eſt jugum, quod neque nos, neque Patres noſtri tolerare potuerunt, Act. 15. v. 10. II. Poſitine. Quò pertinet adverſatiya Sed. Nam Sed, inquit Paulus, ſed fecundum fuain miſericordiam ſalvos nos fecit. dum attribuitur. que currentis, ſed miſerentis Dei, R om. ꝙ. v. 16. Confer Kom. 3. v. 2 4. Eph. 2. v...2. Tim. 1. V. 9. um unigenitum darer ut omnis, qui credit in eum,non pereat, jed habeat yitam- aternam, Joh. 3. v. I6. Extta hunc ChriſtumSalvatorem noſtrum Deus eſt ignis conſumens, Deut. 2. v. 24. Nolite igitur defperarein peccatis veftris» dile&ti, fed ad nnlericordiam Dei, quã ſalvos nos facit, confugite. Ubi exuperat delictum, ibi exuperat gratia, RoOm. 5. ve ſ. 20. Cedant montes, tuant colles, fœdus hacis, quod in Chriſto nobiſcum pehgit, nun quam corruet, Eſa.) 4. v. 20. De Ik Quibus verbis`“ juftificatio noftra milericordiæ divinæ in ſoli- Non enim eſt volentis ne- Hæc miſericordia tamen non alitet quàm in απ Chrifto nobiscontingit, propter quem genus tlir humanum in grariam receptum eſt, Eph. 1. V. 6. Sic enim Deus dilexit mundum, ut filium ſu-

De II. Parte. hr praris apparens,lequitur medinm confe- rens, quodeft Baptiſmus, primum N. T. Sa- ttamentum, cujus typus in V. T. tuit citcumci⸗ 10, Col..v. 1 2. Vocattràliàs iregwryuæ Tig yai TWHŠYTEOS ſtipulatio bonæ conſcien- ir etgaDeum, r. Pet..v. 2 I. Quemadmodum emim in fæderibus& conttactibus pars una interrogat, altera reſpondet: Ita Deus requirit bhomine fidelitatem, homo repromittit ob- edientiam. Dieit Deus Pater: Ego ero tibi inParrem,dicit baptilatus,& ego eso tibi in fiè lüm. Unde non infcitè hæc reciproca Dei& hominis actio èrsgw:nu:t@, hoceft inter- togationis& teſponſionis mutuæ appellatio- hem obtinet. Sed hic titulus duobus aliis in- lignitur. Dicitur enim Lavacrum regenerationa. Naturã ſumus fliir, Eph...3. led pei Baptilmum rege- nerationem operatur Sp.S.& ex filiis iræ facit fliosDei hæredes Dei&.cohæredes Chefti, Rom g..17. unde puerpera regni cœloium à Luthero appellatur.. Niſi enim quis renatus luent ex aqua& Spiritu, non poteſt introire iutegnum cclorum, Joh. 3..5. figuram hu- [Stei habemus, Gen. 1. verl. 2. ubi inprima creatione Sp..dicitur incubuiſlè aqdis, eaſque tugiferas reddidille. Incùbabat ibi aquis MundiSp.S- e febát retum omnium cteatio. lncubat hic aquis baptiſmi,& ſequitur rectea- i& dum Trinitas cum fide concordat, qui letus fuerat leculo. Deo ſpirirualiter renaſci- lut, ut optatus Mile vitanus autor eſt. InV.T. Aaron& filii Ejus prohbebantur bingreſſu ſanctuarii, niſi prius manus& pe- leslariſſent ex labro æ 166; quod Mofes inter tihemaculum teftimonii& altare ex mandatö lho pofuerat; Exod-3O..1 8. Ita emo Epiſtola Tit. 3. 5..7. 77 admittitur ad communionem Eccleſiæ in N. T. niſi per lavacrum aqua in verbod peceatis ſuis lotus& mundatus ſit, ſed in peceatis ma- ner, nullamque partem haber hic in militante & illic in triumphante Eccleſia, Johan. 3. v. J. hinc fons ſalutis dicitur; Eſa.i 2..J.& vena patens in expiationem peccati, Zach.153. v. 1. 2. Tapacrum tenovationu, in quo Sp·& copi- osè ſuper nos effunditur. De aquis ſubter li- men templi egreſſis dicitur, quòd. quicquid contigerint, illicò ſanaverint& vivifcatint, Ezech. 47.9. De aquis baptiſmi idem lice- bit dicere, quòd non ſanent tantùm hominem, ſed& in peccatis mortuum viv iſicent. Non enim pura aqua eſt, dicente Beda, ſed aqua ſau- guine Dei rubricata, cui virtus vivificandi aſſeri- bitur, Joh. 6. v. 54. Naaman Syrus cum juſſu Eliſæi in Jordane ſepties laviſſet, reſtituta eſt caro ejus tanguam caro pueri parvuli,& mundatus eſt, 2, Reg. §. v. 14. Ita per lavacrum tegenetationis in baptifmo ſpirituali noſtta lepra emunda- mur ad vitam ætetnam,& nova evadimus creatura in Chriſto Jeſu, 2. Cor. f V. I.depo- nimus enim hominem veterem,& novum in-: duimus, Coli 3. v. 10. Teſtatur Autor Sylvæ variæ lectionis, ſe vidiſſe fontem in ſuperiori Geimania, cujus aqua en quæ in illam projiciebantur, in ſaxa convertebat. Nun ita hic fons divinæ gratiæ, etenim quæ ille attingit corda ſaxea atque pe- trina, extemplò cerã& lacte iolliora efficit: juxta promiſſionem Dei, Ezech.;.. 2. ö. Huc etiam poteſt applicari figura de piſci⸗ na probatica, quam Angelus deſcendens quotannis commovebat,& qui prior poſt il- lam commotionem:in piſcinam deſcendit, ſa- nus factus eſt. à quacunque detineretur infir- mitate, Joh..v. AItaChliſtusAngelus ille ma- K; gu

73 ni conſilij, Eſa.ꝙα.aquam in Baptiſmo pær ſuum Baptiimum quaſi commovit& lanctifi- ut virtutem nune habeat omnes motbos cavit anandi.Hinc canit Eccleſia: & inlirmitates Dass Aug allein das Waſſer ſteht IWie enſchen⸗Waſſer gieſſen ¶Del Glaub irn Geiſt die Krafft verſteht/ SDeßBintes JEſu Chriſti. Und iſt fuͤr ihm ein rothe Ilut Mit Chriſti Blut gefaͤrbet/ n Die allen Schaden heylen thut Von Adamher geerbet/ Und von uns ſelbſi begangen, laſtiget nos hæc conſideratio 1. Aldrationis Captivationem. Coram mun- do Baptiſmus ridicula res eſt. Abſurdum enim videtur rationi humanæ, quod per afluſionem aquæ infans regenerari,& in fœædus gratiæ re- cipi dicitur.Sed myſterium eft, quod fides ca- pit, tatio non eapit. proptereã captivanda eſt fab Obſequium Chriſti, 2. Gor. rov fe: Deus ita ordinavit, cujus opera confeſſio ſunt& magnificentia, Pl. 111V. 3. 2. Ad Scelerum deteſtationem, ut conſepulti cum Chriſto per Baptiſmum in mottem, car- net mortificemus& in novitate vit abus lemus, Kom. 6..4. Qui enim Chriſti ſunt illi ctucifigunt carnem cum affectibus& concu- iſcentlis ſuis, Gal.5. V. 2 4. Baptiſmus eſt lavacrum regenerationis Er- o, tanquã tenatos decet, non juxta carné, fed juxta Spiritū ambulare debemus;Rom: giv. T. ficut enim per Baptiſmũ Chriſtũ induimus; Gal. 3. v 27. Ita diligenter cavendum, uttu- nica illa peccatis contra conſcientiam non conſpurcetur, hinc eſt, quod in Baptiſmo dantur nobis nominá- ut per omnem vi- tam fæderis hujus Sacroſancti nos commo- nefaciant. Dominica poſt Circumeiſionem Si quis igitur dicitur Jehannes y quodet gratiofus y gratiæ iu Baptiſmo ſibi coliatæ re- cordetur„& firmum conſolationis argumen- tumin omnibus adverftatibus inde formare dilcat. Tum etiam erga pauperes ſe gratioſum & beneficum præſtet, ne dedecus alquod no- mini ſuo affricet. Si quis Petrus dicitur, quod à Petra deſcen- dit, immotus ſtare debet in fide, ne circumfe- ratur omni vento doctrinæ, Eph...1 4. Si quis Pacobi nomen ſortitus eſt, ſupplantet vétetem Adamum cum pravis fuis concupi> fcentijs, né dominium fibi acquirat: in hoc mortali corpore, Rom. 6..12. Si quis habet nomen Chriſtophori, Chriſtum ſemper in corde gerat,& pet aquam& ignem pᷣortet; ut neque mots.neque vita, neque An- geli, neque Principatus, neque virtutes, neque inſtantia, neque futura,&c. ipfum ſeparet a charitate, quæ eſt in Chriſto Jesu, Ronm.,“am .38.39. ita de Mulieribus loquendo. Quæ Maria appellatur, hoc ubice agat; ut Beata Mariæ“i Virginiin pudicitia, obedientia, pietate aliis virtutibus Chriftianis afimiletur,` Quæ Catharina nomen obtinet, caſtitati ſtu- deat,& ab omni inquinamento Carnis& Spi- ritus ſe emundet, 2. Cor. 7. V. i. Quæ Margaretha dicitur, ita fe geran ut qui- näi libet ex vitæ ratione colligere poſſit, ipſam eſſe aliquam margaritam,& ſicut mar- garitæ non ſolent objici porcis, Matth: 7. v. C.{ Ita cum porcis illis obfcænis, fcorraroribus& hika adultetis, nullum commerciumhabeat. Quæ Dorotbea dicitur, ita vivat, ut appareat eſſe illam donum Dei, non creaturam Diaboli, Wa & ita conſequenter. Baptiſmus eſt lavacrum renovationis. ErIgo vete⸗ Sn pretioſam

yetera non ſunt reaſfumenda, ſed hoc potius agendum, ut homo infetiór de die in diem re. gur E movetur,.Cor..v. T6. homie Exlpoliavi më túnica mea, quomodo in- duar illa; Lavi pedes meos, quomodo inqui- mboillos? ingûit ſponſa Chriſti, Cant. 5. v. 3. lemn in nobis affectus eſſe debet; quia lace- nm illani Veteris Adami tunicam inBaptiſmo uuimus, ut deinceps odio habeamus macu- latam à carne tunicam,& non iterum indua- mus Ep. Jud.v. 2 3. Baptilmus eft ſalutare organon, per quod .luper nos effünditut. Æquum igitur eſt, il luktus Spiritus emergant, Cal...2 Z. qui- hus declaremus, nos eſſe templa Sp. S. 1. Cor. 7. qui peccatis contriſtatur, Eph..v. 30. Rejicitur. Quemadmodum enim fimus apes, Kkeetor columbas expellit: ita Sp. S. pèr pect cata contta conſcientiam expellitut, ſiquidem in anima inquinata noñ habet domicilium Sap. 1..4. De MI. P arte. R Har commodum emergehs., quod duplex hic ponitur. 1. faſlitis collatio. Omnes natura ſumus nuki,& inter fan&tos ejus nori eſt ĩnteger. Celi non funt mundi in conſpectu Domini. Quno magisabominabilis erit homo; qui bit quaſi aquam iniquitatem, Iobar.v. 14. lj. ed ecce Chriſtus à Patre nobis factus eſt hpientia& jultitia, ſanctificatio& redem ptio, 1Cor. 1. v. 30.& ſi quis illam Chtiſti juſtitiam uam activè& paſſivè nobis acquiſivit, per ve⸗ [f mfidem apprehendit, huic Deus peccata fua Uunimputat, fides autem ipſi imputatur ad Mitiam, Rom..v, f. wf TI e Epiftola Tit: 3..: 7⁵ Pontificiĩ quidem juſtitiam hane imputa- tam repudiant,& per inhærentem juſtitiam juſtificari volunt. Sed ignorant juſtitiam Dei, & juſtitiam ſuam quærentes ſtatuere, juſtitiæ Dei non funt ſubjecti, Chriſtus enim finis legis eſt ad juſtitiam omni credenti, Rom. 10..3. Sicut ĩgitur peccata noftra Chrifto imputa- ta ſunt: ita nobis èconttario imputatut ejus juſtitia. Sed peccata noſtta Chtiſto impᷣutata ſunt non tanquam inhærens qualitas: Etgo conſeqhens eſt, juſtitiamChriſti eodem modo nobis imputari,& non infundi, ut Pontificii autumant. Eum enim, qui non noverat pec- catum, Deus pro nobis fecit peccatum, ut nos efliceremur juſtitia Dei in ipſo, ſcribit Paulus, 2. Cor.§. v. 2 1. unde facile eſt concludere, quòd, ficut Chriftus peccatum factum eſt im- Putat ve, ita nos etiam juſtitia facti ſimus im- hutative. Quod eſt in nobis, nempe pec- catum, hoc Deus nobis non imputat,& quod non eſt in nobis„nempe juftiti Chriſti, hoc nobis ĩmputat, ita beatitudinem ætetnam con- ſequimur, Pfal.3 2. v. 1 2,. Hoc probè notandum. Totus enim Papa- tus ſuper hoc fundamento extructus eſt, quo everſo cortuit. Hinc articulus de Juſtificatione arx& propugnaculum totius doctrinæ Chri- ftiangà Theologis appellatur, quã ſtante, ſtat Ecclefia,& à portis infetorum ſuperari vel ex- pugnari non poteſt„Matth. 1 C. v. 1 8. Jacente verò, jacent omnia, ut pet quàm notanter in Commentario ſuo ſuper Epiſt. adGal. Lutherus ſcribit. Non enim in alio quoquam ſalus, nec ullum nomen ſub cœlo datum eſt hominibus, in quo ſalvi ſiant, præter unicum nomen ſeſu, Act. 4. V. 1. 2. Qui igiturlin Peregrinationibus, indulgẽtiis, vigiliis& id genus aliis humani cerebri inven- tis

80 tis lalutem quærit/ adeoque per aliam juſtiti- am, quam eam, quæ à Chriſto nohis acquiſita, & præſcripta ect. cœum promereri ſatagit; in vanum laboratʒnam Chriſtus eſt via, veritas& vira, nemo venit ad Pattem niſi per ipſum, oh. 14. V. 6. 2. Vitæ atennæ hareditatio. Ita enim Paulus, ut hæredes efficeremur, inquit, juxta fpem vitæ æternæ. Hoec certiſſimè verum eft, Quàm{plendida olim futura fir ifta hære- ditas necmente concipere, nec verbis expri- mere poſſumus. Nam oculus non vidit, auris non audivit,&in cor hominis non aſcendit, quæ Deus Ptæparavit his, qüi diligunt iplum, L COF. 2V. 9s my i Per peccatum WDeo abalienati eramus, ac- cepturi partem hæteditatis noſttæ cum Dia- bolo in tagno ardenti ſulphure& igne, que morsfecunda eh, Apoc. 2.7. 8. Sed per Chti- ſturn jus adoptionis Habemus. Omnes enim ſumus filii Dei per fidem in Chriſtum, Gal.3. y. fi fli,& hæredes:hæredes nimirum Dei, & cohæredes Chtifti, Rom. 8..17. fed non- dum apparuit quid etimus, quia per fidem am> bülatnds&e non per ſpeciem, 2. Cox. f. J. 7. ſcitnus autem, quoniam cair appatueritſimi⸗ es ei eritttüs, quoniam videbimus eum ſicut e, I. Joh. 3.. 2. Hoc certiſſimè verum eſt, quo Paulus epiphonemate aſſertionem ſu⸗ am concludit, ut de veritate ejuſdem non duż bitemus, ſed fitmiter eredamus,& pet fidem in Chriſtuni vitam æternam conſequamur; Job. 20.v. 3 1. Reaſſumemus loeos potiores. Apparuit Vensbne Ù Qinavboon io Dei noftri Hoc cere rilſimẽ verum eſt. In hoc eaim eſt charitas. Dominicæ poſt circumciſion em non quod dilexerimusDeum, ſed quod ipſe di- lexit nos, 1. Johia..10. Opera juſlitiæ in ju- Bai ftificatione hominis peccatoris coram- Deo non attenduntur, ſed gratiæ& miſericordiæ divinæ in ſolidum illa adſctibitur. Hoc cer- tiſſimè verum eſt. Nam gratia ſalvati eſtis pet fidem,& hoc non ex vobis, Dei enim donum eſt, non ex operibus, ne quis glorietur, Eph. 2. v. 8. 9. Baptilmus eſt lavactum regeneratio- nis& renovationis. Hoc certiſſimè verum eſt. Nam quotquot baptizati etis, Chriftum Je- ſum induiſtis, Gal. 3. vetſ. 27. Per Baptiſmum Deus nos ſalvos facit. Hoc certiſſimè vetum eſt. Nam Raptiſmus nos ſalyat, non depoſitio ſordium carnis, ſed conſcientiæ bona interro- gatio in Deum,.Pet,3..2.Per Baptilmum Sp. S. ſuper nos effunditur. Hoc cettiſſimè ve- rum eſt. Nam Sp. S. incubat aquis Baptiſmi. Quemadmodum in Baptifmo Chrifti{ub fpe- cie columbg,apparuit a Marth. 3. v. 16. unde dbjaCuv ris Kàngevopias nmo” appellatur, Eph. 1,14. per gratiam Chriſti juſtitiam conſequi- mur. Hoc certiſſimè verum eft; Nam ex ple- nitudine ejus accipimus gratiam pro gratia, Joh..v, 16.Per gratiam Chrifti hæredes efi- kimur vitæ æternæ Hoc certiſſimè verum eſt. Nam oves meæ vocem meam audiunt,& ego do eis vitam æternam, inquit Salvator Johan, ti 10.v. 2J..8. Videtis igitur dilecti, quod habemus‘ fira miorem Propheticum ſermonem, cui atten- dentes hene fakimus,.Pet. 1.. 19.§p. Sthanc certitudinem in cordibus noftris obligner& confirmet, per Jeſum Chriſtum galvatotem noſtrum. i Amedi IN

no paterno 8⁴ Srk vari gionibus profecti gnitatem muneribus cumul tov. Legg. Fuit hoc fgura myſterii, tecolendum proponi it Eceleſia. an den otat. Talis Chrif 1 lle pacis, E{ a..6. gui yenit o diizimex E phraim, & equum aç Kdifipabituz arcus belli E loquetur Rentibus Se poteſtas ejus a mar &à fluminibus ı ulque adâi nes teri rias tas Propheta de iplo va "io. Vixautem Salomo hic ad totiusor pis mon deltinatús era maipſius perc le excittad eum tonyolarunt,a auru y nimi 8e fubje&tifl n Ipi offeren tes, n ee regnum Catholicum tantùr, 4 fed gentes etiam flumeg, ut tam Pa afto iad eum . Reg. Jerufalem, pacem mare, fu dæi Hinc onem Angeli, quàm Magier eP êr mir Alali fle Him ex f ium Chrift ti adducti& voc ex hodierno Evangelio audivimus. CùmTem plum illud magnificumSalomo- nis extrueretur, lapides qui& ſaxa in Ju- dæa colligebantu Ty ligna& trabes deLiba- no adve A i Réz.V..Ita y flitaetiato templum Eccleſia videl; F exJ udgis& gentibus collectum& erectum ii hoc ipſo præ æfiguratum eſt. entibus 8 ati funit Huc pertinet étiam figura T aridan as habuituxores,Ahinoam d le Jeſreel, de Abi- gail Cart dlitatiajii,.Sam:2 gv. 40— Chri- fus filius Davidis Ecclefiam ſpon am ſibi ele- git ex Judæis& gentibus, quam fbi d eſponſa- vit in juſtitia& jaclicio;&in miſericordia& milerationibus me⸗ diante fide in ſeculum, Oſ. neon ipfum appellati ne non tantùm gloriam I- : umen ad revelationem gen- tium, Lúc...3 2, Hanc ma aa m gratiam hobis èx jap étt hMmilia oriuñdis Ethnicis Deus per C ii exhibuit, ponderandam êr depredic andam hoc peculiari fefto ordina- vit Ecclefia.. Audiamus i igitur, qui din præle- cta pericope ſeptigentis& quinquaginta annis prius quàm factum eſt Propheti ico fpi- L ritu „quam miſeris

ge ritu Eſaias de hoc Meſſiæ excurſu ad tenebri- colas gentium regiones vaticinatus fit. Conftat Epiftola duabus partibus, ut funt I. Amica exhortatio. II. Perſpicua vaticinatio. Utramque brevibus perluftrabimus, indica- turi, quæ ad noſtram exhortationem& conſo- lationem futura ſunt. Quod dum facimus, vera lux mundi Chriſtus Jeſus corda noſtra illumi- net, ut in luce illa ambulemus,& quæ ipſi glo- rioſa, nobis verò ſalutaria ſunt, proferamus, Amen. Enxegeſis. ANequam iplim tractationem aggredia- mut, quærenda eft dQopun& occaſio, per quam ad hanc exhortationem devenit Pro- pheta. Reperitur illa in præcedentibus, ubi clariſſimum extat vaticinium deChriſto re- demptore mittendo omnibus iis, qui redeunt ab iniquitate inJacob& de fœdere novo, quod cum civibus.T. Dominus initurus erat: Ut igitur dignè hoc tantum agnoſcant& excipi- ant beneficium, hanc exhortationem Pro- pheta inftituit,& altum exclamans, ſurge, in- quit, illuminare, quia venit lumen,& gloria Domini ſupra te orta eft. Ubi tria potiſſimum conſideranda ve- niunt. 1. Objectum, quod eft populus Judaicus, ſive urbs Hieroſolyma, ut Chaldæus& lati- nus interpres expreſsè addunt. Quòd verò plena fuit urbs ifta impiis& idololatris, præ- ſertim tempore Chriſti, ſciendum, ſynecdo- chicè paucos illos reſiduos credentes intelli- gi, qui veram conſtituerunt Ecclefiam, de quibus Zeph...1 2, 1 3, Dominus loquitur.: Tn Fefto Epiphania Relinquere faciam in te,(civitate fædata& inquinata,v:.) populum humilem& tenuem, & ſperabunt in nomine Domini, refiduum I- fraël non faciet, iniquitatem, nec loquentur mendacium. Hi ſunt{piritualisZion& Jetuſa- lem, quam hic Propheta alloquitur. Quam- vis enim univerſalis eſt gratia Dei, univerſalis Evangelii prædicatio& annunciatio, multi ta- men fidem non habent,qua univerſalem illam gratiam Dei& beneficiatoti mundo per Chri- ftum parta in individuo ſibi applicent. Hinc quod ex parte Dei univerſale eſt, ex parte ho- minum ſit particulare, ut multi ſint vocati, pauci verò electi, Matth 2 2. v. 14. Ex te per- ditio tua lfraël, tantummodo in me auxilium tuum, Oſ. 1 3. V. 9. 2. Argumentum. Exhortatur enim 1. Ad erectionẽ, vocabulo ſurge, ſurge, inquit, quæ hactenus ſpreta,& à variis hoſtibus con- culcata jacuiſti. Sutge à malitia ad pietatem: à miſeria ad felicitatem, à rerum divinarum ignorantia ad veritatem. In hoc quafi cœno jacebat tum temporis Ecclefia Judaica, tan- quam afli&a& deferta mulier,cui nulla appa- iu fet conſolatio, Eſa. 5 4. v. 6. Jubet igitur Pro- pheta, ut ſeſe erigat,& in altum conlurgat, ad pietatem per pœnitentiam„quæ cœli quali feala eft, per quam id Deum afcendimus, ad tas felicitatem per Dei clementiam, quà humiles refpicit& exaltat, ad veritatem, per obedien- tiam, quæ rationem captivat ſub obſequium S Chrifti,:Cor. 10. v. f.& credendo contra i+ ſpem in ſpem juſtitiam fidei conſequitur, Rom. .V. 18. Hoc exhortationis membrum ad nos quo- que pertinet. Jacemus miferiincæno peccas torum& non eſt ſtatio, Pſalm. 69. v. 3. Jace- mus in cœno Variæ calamitatis,& non poſſu- T* mus emergere, expectamus pacem,& non eſt bonum,& tempus curationis,& ecce turba- tio,

yeouum Jocontra ukoma nos quos n0 pea io, Jeremi T A. T9Surgite,vos mei;ex cæno pccarorum per veram pœnitentiam, ut ſurge- politis ex cœno malorum, quibus circum- valati etis, per Dei clementiam., Repentè lo- uoradverfus gentem,inquit Jehova,& ad- Ei tegnum, ut eradicem,& deſtruam& lherdam illud. Si verò pœnitentiam egerit gnsillaà malo{uo quod locutus fum adver- fiseam,agam& ego pœnitentiam fuper ma- bquod cogitavi, ut facerem ei, Jer, I 8. v. 7. 3. z Al luminis ſuſceptionem, vocabulo illu- mmate: Iluminare, inquit,& quæ hactenus tittie&timoris caligine obvoluta fuiſti, gudio& lætitia perfundere. Hoc per lucem itelligitur PL 97..1 T. Mich. 7. v. 9. Appáret hinc fortuna vetæ Eccleſiæ, quæ lepe à luis perſecutoribus premitur, affligitur, & tantum non pedibus concultatur, ut in te- lebris ledete cogatur,& nullum ipſi lætum ſi- dus oriti&æ lucete videatur, cujus Eccleſia V. T. ub captivitate Babylonica typus fuit, Efa, 54..b. 11. Quantas quæſo tempeſtates perpeſſa eſt Ecclelia tempore decem perlecutionum, pita fub Nerone matricida qui inter alia torrendatormenta, quibus homines. exçar- libcarit, ferarum tergis involutos Chriſtia- 1s, canibus dilaniandos objecit: fub Domi- fmo, qui Johannem Apoſtolum, poſt mul- ustribulationes in Pathmum relegavit. Sub Lichene, qui Ignatium martyrio coronavit. Sub Hadriano, qui ultra 1 200. martyres effe- ot Sub Severo, qui ita gralfatus eft in pep- kqiendis Chriftianis, ut non aliter vocaren- lreo tempore Chriſtiani, quàm Sarmen- fiii, quia ad ſtipitem revincti Sarmento- tum ambitu exurebantur. Sub Maximino, u plurimis confefloribus dextrum oculum Fpiftola Efa. 600...9, ——— effodit,& ſiniſtrum erus ſubnetvavit. Sub Decio, qui Laurentium cremari juflit. Sub a- leriane y qui Cyprianum ſuſtulit. Sub Diocle- tiano, qui ideò graviter Chriſtianòs afflixit, quod tunc oraculum edictum fuerit, Chriſtia- nis omnibus interemptis Romanum imperi- um proſpe ris omnibus affluxurum. Sub Lulia- no, qui inter alia immania ſuppliciorum gene⸗ ra, etiam mulierum& virginum ventres diſſe- ctos, avenã& hordeo impletos, ſuibus, hor- rendum dictul objecit. Imò tam ſrequentes eo tempore& crudeles fuerunt perſecutiones, ut Majores noſtri non veriti ſint dicere, ſe non credere tempore..tot agnos paſchales eſſe occiſos, quàm in N. T. Chriſtianos. Nam adꝰ nudum tantùm Chriſtianorum nomen con- clamabantur: Ad leones, ad ignes. Sicut autem cœpit tum temporis lanienam {ua m Diabolus homicida ille ab initio, Joh. 8. v. 44. Ita continuavit poſteà per Mahometem in Oriente,& per Antichriftumin Occidente ut paſſim in Getmania, Gallia, Angelia&c, Sanguis Chriſtianus inſtat aquæ effuſus ſit, PI. 7 9. v. 3.& meretrix Babylonia ebtria dica- tur de ſanguine ſanctorum,& de ſanguine martytum ſelu, Apoc. 17..C. Sed in mediis hiſce adverſitatihus hæc eſt afflictæ Eccleſiæ conſolatio, quòd Deus illam blandiſſimè alloquitur. Illuminare Jetuſalem: dat luctui datum, exporrige frontem. Ne time- as, quia ego tecum ſum, neque terreatis, quia ego Deus tuus, confortabo, ut auxilium tibi feram,& ſuſtentabo te dexterã juſtitiæ meæ, Eſa. 4 I. v. 10. Nolite igitur animum abjicere, Vos mei, quando tenebtæ tribulationis ingruunt, hre- vi ſequetur illuminatio, Mich. 7. verſ.9. Ec- clelia fuper Petram ædificata ct, Matth: E2 16.v.

34 In Fefto Epiphania 16.1:Chriftus eft illa petra; 1 Cor. 1.v. 4. quis igitur prævalebit. Ecclefia cft pupilla DeiPatri, Zach,.v. 8 fi- cut igitur homo pupillam oculi cuftodit: Ita Pater cœleſtis cuſtodiet& de fendetEccleſiam, omnes, qui iraſcuntur ei, confundentur& eru- beſcent, erunt quaſi nihil& peribunt viri, qui contradicunt ei, Eſai. 4 L. v. II. Ecclefia eft ovile Dei filit, Joh. 1..1: ficut igitur Paftor fidelis Oovile cuſtodit, ne irtum- pat lupus,& oviculas perimat: Ita Chriſtus ille cœleſtis oves ſuas defendit,& non rapiet eas quisquam de manu ejus,, Joh. 10.V. 2 8. Eccleſiæ eſt domus& templum Sp. S. 1. Cor. C. v. 1 9. hanc deſtrui non patietur,{ed Ange- los mittet, qui hoſtes cœcitate percutient,& tindem omninò depellent, ut domus Lothi contra Sodomitarum incurſus per Angelos defenſa eſt, Gen. 19.v. 10.1 1. Hac conſolatione poſttemis& periculoſis hifce temporibus nos ſuſtentemus contra fu- rorem Satanæ, certò(cientes, quòd Deus Ec- clefiam in ſenecta ſua non ſit deſerturus. Au- dite me, domus Jacob, inquit,& omne xeſidu- um domus Ifraël, qui portamini à meo utero, qui geſtamini à mea vulva. Ulſque ad ſene- ctam ego ipſe,& ulque ad canos ego portabo, ego faciam,& e go feram, ego portabo& fal- vabo, Ela. 4.v. 3. 4. Nitamur hac promiffione, cilecti, in omni- bus adverſitatibus. Bethulia circumvallabatur abHoloferne, ſed capi non poterat, Indith. 1;3. lia: Sæpe expugnave⸗ LIJAN DUMY. .10. Irta canit Ecclefia funt me juventute Mea, fed non præ valut⸗ runt, Pſ. 1 2 9. V. f. Kirnilis eſt Salamandra, quæ in mediis flam- mis Vivitilta ſub mediis perſecutionum fam- mis Ecclefia petdurat& incrementa fumit, cujus exemplum eſſe poffunt focii Danielis; Dan. 3. v. 95. Similis eſt arcæ Noa, quæ per aquas diluvii increſcentes magis magilque elevata eſt: Ita quò fluctus afflictionum vchementius inlut- gunt, eõ majus inerementum fmit Ecclefia. Nam vexatio dat intellectum, Eſa. 2 S. v. 19. De Ponti Rege Mithridate memorant Hie ſtotes, nullo potuiſſe ipium necari veneno, quod à prima ætate eidem aſſueviſſet: Idem ipſum de Eccleſia dici poteſt, quodà primo ætatis ſuæ die veneno perlecutionis aſſueta, poſthac ſuccutnbere neſeiat, ut præclare ce- cinit quidam ex Chriſtianorum Potarum numero: Sanguine: fundata eft Eccleſia, ſanguine renit, Sanguine fucirevir fanguine fini erit. Similis eft Turri Davidis, quæ ædificata eft cum propugnaculis, mille clypei pendent ex ea,& omnis armatura fortium, Cant..4. ſicut illa armatura deſcribitur, Eph. 6. v. 10. feqq. Gloriemur ergò cuni Davide Phal. 46. v. 5 ſeqq. Deus noſter refugium& virtus adjutor in tribulationibus, quæ invenerunt nos nimis. Propterea non timebimus ſi terta loco ſuo moveatur,& montesin medium mare praci- pitentur,&c. 3. Incitameutum, quod triplex hic po- nitur, 1. Lucit adventis. Lumen tuum venit s inguit Propherayquod Chaldæus interpres ita reddidit: Venit lumen redemptionis tuæ. Unde ſatise videnter apparet, quòd ſermo ſit de Chriſto, qui lux vera& magna eſt, illumi- nans omnem hominem, qui venit in hunc mũ- dum,Jch.1. v. 2. Dicitur autem lux Judæo- rum

um,(Lus tua venit) r. ratione promiſſionis, Cen.2 2W. 18. 2. ratione incarnationis, Num. 14;17.& 3. ratione illuminationis, quia pri- mum ad Judæos venit, ut illuminaret eos, ſed non receperunt eum, diligentes tenebras ma- is quàm lucem, hinc factum eſt, quod dedit poteltatem filios Dei fieri omnibus qui cre- dunt in nomine ejus, Job. LV T Ost I-2juxta Miticinium Ela. 4..6. Elegans certè Meta- phora, quâå Chi ftus delcribitur 1. Ratione ſubjecti. Eſt enim juxta divini- nlem iumen de lumine, ut confitetat Symbo+ lum Niccenum, Deus vetus de Deo vero, lucis Riernæ ſplendoft, atque ſpeculum virtutis Dei, fap7:.26: Iplendor gloriæ& character. per- bngillius, Heb. 1..2. imago in confpicui Del, Col..v. 1 Fijuxta humanitatem Sol juſti- leal..v. 2. Lux mundi, Ioh. g3.v. I 2. Caput tus de capilli ſunt candidi velut lana alba tan- quamnix,& oculi ejus tanquam flamma ignis, pedes ejus ſimiles auric halco, ſicut in cami- noatdentes, Vov illius tanquam vox aqua- un multatum.& facies ejus ſicut Sol lucet in virtute lua, Apoc 13V. 14> 1$: 2. Ratione efedi, fi ſpectes 1 Virtutem illminandi. Ita Chriſtus il- lminat oculos noftros ne. obdormiamus in morte PET3 ,v.:2b:1pfo emanat lumen: gra- ie finequo homo nec vivit, nec vider., Nam imalis eft;& non percipit ea, quæ ſunt pi- us Det, 1. Cor. à..i 4. inſufficiens etiam per fkadaliquid cogitandum, 2,Cor:..f led per Reatiam Dei ſutnus quod ſumus, 1. Cor. 1 6. v. loill operatur in nobis-råm velle quàm perficere Phil.v, 13.cordtabilit, Hebr, I3.y. Nullitias lult net, 1. Pet..v. 19. vites confiſ⸗ natſolicat, petficit,. Pet. 5. v. 10. Ab ſpio emanat lumen juſtitiæ, de quo onquerumur impii, Sap. f:..-Juftitiæ lu- Mennon luxit nobis. Hoe eft lumen vitæ Epiftola Efa: 60.:.7: 85 noſtræ, quæ lucere debet ſauctitatebc innocen- tià, Luc...75. lumen ſemitis noſtrisne Va- cillent greſſus noſtri, Pl. L.v. TOf. lümen rectis corde, qui in ſimplicitate ambulant, Pl IT2. v. AIn hoc lumine qui non ambulat, il- lum tenebræ infernales apprehendent„ Ioh. Là..3 5. 2. Virtutem exhilarandi. Nox enim nemini amica, omnes expectant lucem, præſertim hi, qui morbis afflicti grabato decumbunt, aut te- nebricoſo detinentur carcere, aut oculis ſedent orbati, ut patet exemplo Tobiæ, qui Raphaeli ſibi gaudium apprecanti, quale, inquit, mihi gaudium erit, qui in tenebris ſedeo& lumen cœli non video? Tob. 5. vII3. Ita Chriſtus mæſtitiæ nebulas è cordibus noſtris propellit, & gaudium vetum accendit, quod fructibus Spiritus annumexatur, Gal. ghονν& nunquam auferetur dmobisJo ki 16:42 2s] 3. Hirtutem calefaciendi: Lux etiam calo- rem generat, quod de Sole, quiEux mundi eſt, cumprimis apparet. Isenim nil niſi ignem& calorem de ſe ſpirat, Syr.43..4. quod verò Sol eſt in tegno naturæ, ideſt Chtiſtus in res gno gratiæ. Quicquid ille opetatur per ca- lorem ſuum in corde macrocoſmi, id ipſe præſtat in corde microcoſmi, calorem atque ſpiritum ſuis communieando. Solis Calor eſt 1. vivißcatiwus. Nam Sol& homo genetant hominem; inquit Ariſtoteles; Ita Chriſtus dat nobis vitami naturæ, gratia⸗ gloriæ,;&. ſuſtentat etiaàm. ¶Eſt enim lon- gituido dierum noſtrorum; Deut. 3.voa o,. pet ipſum vivimus, movemur& ſumus, Act. 17. Hago ad; Solis calor ęſt 2. reſolutinus,& materizin accommodam liquefacit-“ Idem de Chriſto Juſtitiæ Sole Vełum éſt, Habemus nos cot durum, imò lapideum, Ezech. 1 1V. 1 9. C. 36: E3 v. 2 6. T a

86 Tn Feſto .26. cor incraſſatum, Act. 2.v. 27. ſimul ac verò Chriſtusgadios ſuos emittit, ignem con- cipit,& calore ab hinc emanante emollitur, 2. Paral. 3.v. 17. mutatur, Job. f 2. v. 2 4. apeti- tur, Act, 1 6.. I 4. tenovatur, Pſ.5.v. 1 à.& pu- rificatur, Act. 1 5..9. Solis calor eſt 3. inſlammativus: Ita Chriſtus lux vera inflammat corda noſtracut ardeant chatitate ergaDeum& amore erga proximum,⸗ Lampades ejus lampades ignis,& flanima Do- mini, aquæ multæ non poterunt extinguere hanc charitatem, hec flumina obruent illam; Cant. 8v..7. Adeſte igitur in peccatis mortui, adefte dus ri& bſtinati, adeſte charitate frigidil Aperi- te feneſtras cordis ut operetut gratia. Verſus Solem juſtitiæ animam emortuam exponite, ut calorem& vitam inde recipiat, neex mor- te gratiæ in fecundam& æternam mortem ptolabatur, qua damnatos in æternum depa- feet, PLAI g 2. Glorie exortm;de quo Propheta,& gloria Domini, inquit, orta eſt ſuper te. Per gloriam Domini intelligimus doctrinam Evangelii, quz annunciat Chriſtum filium Dei lucem æternam de luee æterna, propter nos homines, & propter noſttammalutem deſcendiſſe de cœ- lo,& incarnatum próprer peccata noftra tras ditum eſſe in mortem turpiſſimam crucis,& teluttexiſſe propter juſtificationem noſtram: & propter hunc redemptorem& pontificem noſtrum; ejuſque ſolius rneritum& obedien- tiam erga batrem, nos gratis ſine operum me- ritis repudiari jaſtos,& effe filios& hæredes Dei,& hujus Domini cohæredes, Rom. 8a verſ. 7. Hæc eſt magna gloria, que à Chrifto Do- mino gloriæ, 1. Cor. 2. v. 8. ſuper nos deſcen- dit, ut cum.Johanne dicere poſſimus: Vi Epipbhanic. dimus gloriam ejus, gloriam quaſi uuigeniti à Patre Joh. vel Ihoc eſt: vidimus eum eſſe ducem& autorem vitæ, reſuſcitantem mor- tuos, ejicientem Dæmones,& imperantem o- mnibus creaturis. Vidimus eum peccata tol- lere, mortem& Diabolum vincere,& omni- bus in ſe credentibus juſtitiam, lætitiam& vi- tarn ætetnam teſtituere. Vidimus eum tan- qam victotem omnium ad cœlos afcendere, & ſcimus ei ſedenti ad dextram Patris ſubjecta omnia, ſeimus ceum regnare& fervare Eccle- fiam,& dare credentibus Sp.S.&vitam æter- nam,&c. Ita vox gloriæ, comprehendit totum regnuin Chriſticum omnibus beneficiis& el- fectibus, cujus luculentus commentarius ex- tat Pl. 147. Noſtrum eſt agnoſcere hoc beneficium,& digusambulatè Evangelio, ne gloriam hanc, quæ ſuper nos otta élt, peccatis noftris obtu- ſcetnus. Sicutudæi ſtellam novam præconem nativitatis Chriſti parùm curabant, nemo erat in tota civitate Hieroſolyma, qui cum Magis Bethlehemum proficiſceretur,& novum Re- gem inquireret, fed turbatus potius eſt Rex È Flerodes& tota Hieroſolima cum illo. Devi- tate igitur, Vorme, devitatè peccatum, cujus fructus pudor eſt& ignominia, Rom. 6. v. 2 1. & contra boñis operibus ſtudete, quæ gloria & honor comitari ſolet, Kom. 2. V. 10, ʒ. Prardgitivus ſtatu. Nam ecce: inquit Propheta,tenebtæ operiunt tettam,& caligo populos: ſed ſuper te otitut Dominus,& glo- ria ejus ſuper te conſpicitut. Ubi Propheta op- oſitionem inſtituit inter ſtatum Ethnicorum & Judæorum„hoſque præ illis felices præ⸗ dicat quiaver à Dei agnitione donati glori- am Meſſiæ ex ipſorum videri ipſis datum erat. medio prodeuntis‘s Ceteri verò populi,~“ tenebris,& denſa caligine immerſi tanquam na cœci

deci palpabant in meridie projiciendi tandem intenebras exteriores, ubi erat ſtridor denti- um, Matth. 13.v. 42. Hine maniteſtum eſt, quantum ſit benefici- um cùm Deus populum, urbes, regiones, prin- cipatus& regna luce verbi ſui dignatur. Hoc nunquam agnoſci& intelligi poteſt clarius, quàm fauc lumen illud rurfiis extinguatur, dtalpiciantur ejufmodi-populi; qui cæœlefti loe theſauro deftituti in tenebris ceſpitant, vagantes à mari ufquead mare, ab aquilone uguead oriengem,& quærentes: yerbum Dei, nec ameninveniunt, Amos 8,v.I r. tune ap- paret,guid ſit diſcriminis inter populum Dei, lupet quem gloria Domini exorta eſt,& alios iubdeles, qui veã Dei agnitione deſtituuntur. Qul in tenebris ambulat, neſcit quò vadat, Joh.12..3 5. Ita qui lumen verbi divini non babent prævium, à recto veritatis tramite ab- erant& ad ſalutem æternam pervenire non polſünt, unde lucernæ comparatur, Pſ. 1 19. Vioß.& 2. Pet. T. v. f 9. Quii tenebris ambulat, facile offendit& infoveam cadit„Luc..v. 3-Ita tales homi- tesqui lumen verbi non habent, graviter im- pingunt in præcepta Decalogi,& tandem in cum præcipitantur; in quo non eft aqua, lachigv. rT. unde nulla ipfis in æternum li- heratio ſperanda eſt, Pf.4.v. 1 y. Qui in tenebris ambulat, per ignes fatuos quandoque feduċitur, ut non fine periculo& kbore eundo ſe fatiget,& tamen ſcopum ſibi Rrlrum attingere non valeat. Idem acci- dt omnibus illis qui luiine verbi divini lolthabito in operibus tenebrarum oblecta- lonem ſuam quæ runt, ut diſcant ſemper& ad Veritatis agnitionem ramen nunquam perve- Paant„ 2. Tim. 3. v. 7. In cauſa eſt Diabolus, Mondus& propria caro, quorum duum iph ———— Epiſtola Eſa. Col y. 1. 7.$7 ſequuntur ab iniquitate ad iniquitatem, Rom. 6. v. 19.& ab arcta cœli via aberrant, Matth. 7. v. 13. adeoque circa fidem naufragium faci- unt, I. Tim. I. v. 19. Inter plagasÆgyptiacas numerantur etian teuebræ triduanæ, quæ tam horribiles fuerũt, ut nemo viderit fratrem ſuum, nec moverit ſe de loco, in quo erat tribus diebus, ubicunque autem habitabant fllii Iraël,ibi erat lux,Exod. 10..22. Tenebræ hæ apud: Ægyptios horrenda e- rant pœna, ſicut lux apud Iſraẽlitas ſingulare beneficium. Sed nulla eſt comparatio ad hoc, quando populo alicui verbum Dei conceditur, & alii in tenebris telinquuntur, licet aliàs bo- nis omnib. terrenis affluant, Pſ. 4 4. v. I 2. ſeq. Quærant mundani Summum Bonum in di- vitiis inſtar Villioi. Luc. 1 2. v. 16. ſeqq. Non in venient. Nam argentum eorum& autrum eò- rum non valebit eos liberare in die furorisDo- mini, Exech..v. 79. Quemadmodum enim bombyces magnã ſans difficultate ac labore, ut ſubtilia illa fila- menta ore educant, ſeipſos eviſcerant,& quo- dammodo emedullant, cumqʒ ſe lectum texe- re honoris& locum quietis componere arbi- trantur, ſibi ſe carcerem& ſepulchrum, in quo emoriantur, ſtruere non vident: Ita qui divi- tiis coacervandis incumbunt, cum ſplendidũ aliquod ædificium conſttuere, cum dignitatem aliquam auro redimere, cenſus& facultat s comparare intendunt, carcerem ſibi ædificant & ſepulchrum, quo vivi tumulentur. Hinc Chriſtus, væ vobis divitibus, inquit, quia habe- tis conſolationem veſtram, Luc..v. 2 4.& Matth. 1 9. v. 2 3. Amen dico vobis, dives difi- cile intrabit in tegnum cœlorum. Facilius eſt Camelum per foramen acus tranſire, quàm di- vitem intrare in regnum cœlorum. Luna nunquam deliquium patitur aut eclipſin

88 eclipfin ſubit, niſi dum plena eſt: Ita homines rarò aut nunquam ih ainlore Dei, ejuſque maa · datotumobſetvatione deficiunt, niſi divitiis turgeant& oppleti ſint, quod patet exemplo Sodomitarum, Ezech. 1.V. 49. Quækrant mündani ſummum Bonum in de- licilsInſtar epulonis, Luc. 16..I9. Non inve- nient. Nam in vino eſt ddIe, Eph.§. v. 1 8. Tandem væ ætetnum conſequitur, Eſauß. V. 2.1 Ti hiſtotia Pauli Diaconi quatuor ſenum in Italia ad ſtuporem uſque compotantium fit méntio quorum natu minimus quinquaginta octo cum eſſet annoruin, ſecundus ſexageſi· mum tertium ageret, tertius octuageſimum ſeptimum exegiſſet, quartus nonaginta duos compleviflenita ſe ad bibendum provocarunt, ut bini binis ſuios præ biherent annos,& hi tot crateras refpoiidendo exhauritent, quot iſti annnos vixiſſent. Itaque minimus cum natu maximo 15 3. createras propinatunt reliquis duobus mediis,& hi totidem iftis fibiinyicem relpondendo ptæbiberunt exemplo inaudi- to. Hodie apud noſtros Germanos ſtrenui& fortes habentur viri, qui reliquos exiccandis poculis vincete poſſunt multi tanta bibendi ardent cupiditate, ut nif collegia computa- tionum, iil quibus Sauffeius& Bibacias ptæ- ſident, quotidiò frequentent,& tam pleni ſint, ut oinne vinum vomitu cauponi remetiantur, adeoque auterri,& in vicinos lectos deportari opus habeant parùm hilariter ſe bibiſſe pu- tent.Sed nihil aliud faciunt, quàm quod cor- da gravant.& ad preces, aliaque pietatis opera inepta reddunt, Luc. 2 1. v. 34. Hue pettinent etiam illi, qui in fœdis. libi- dinibus delicias quærunt,& vel peccant, ut Onan, Cen.3 S..9. vel adulterio ſe polluunt, ut David, 2. Sam. I I. V. 4. vel inceſtum čom- in aviario collectas dicere docuetit: In Foſto Epiphanis mittunt, ut Abſolon, 2. Sam.T6.v. 2 2. vel abe- unt poſt alttram carnem, ut Sodomitæ; Epiſt. Jud.v. 7. Hi omnes ſunt abominatioDomi- no,& vitam æternam non poſſidebunt, 1. Cor. Gxi rO: nis Quærunt mundani Summum Bonum in e- minentia, ut de Pſaphone Lybio memorat A- lexander ab Alex. quòd veſansã divinitatis cupiditate abreptus multas aves è loquacibus Mαι RE z y Osipov, tuncaperta cavea liberas per col- lescompoíque dimiſit, à quihus aliæ tria illa verba ſuopte ingenio diſcentes proferre idem caùcbanr,ita ut tota Lybia- Pfaphonis divini- tate perlonaret,& ille à rudi pᷣopulo pro Deo haberetur. Hæc magna erat ambitio,& ejul-- dem farinæ ſunt omnes illi, qui Deum& reli- gionem abjurant, modò ad honoris aliquod w faltigium aícendere poflint. Sed quid eſt glo- ria mundi? Fumus, Jac,.V. L4. Tolluntur in altum, ut lapſu graviore ru- ant: Quodenimn hominibus altum eft abominatio eſt ante Deum, Luc. 16. v. 15. Quærant mundanisummum Bonum in po- tentiã, ut David, qui in muſtitudine confidens, populum numerari jubebat, 2. Sam. 2 4. V. 2. Non invenient. Xerxes decies centena millia virorum inaciem producebat& humanæ conditionis oblitus, ſupra Deos& homines, adeoque ſupra omnes Creaturas efferebatur.“ Sed tandem in fuga ab Artabano trucidatus eſt. Plura exempla non affero: Stat illud Sy- riċidæ: Omne opus corruptibile in fine defi- ciet,& qui illud operatur, ibit cum illo ,ci I4 vaci i: Vetum Summum bonum Chriftus eft*; cum. falutari luce Evangelii fui.= Quanda™ fuper aliquam civitatem oritur: Dominus,& W gle- Na

iando f p Hæc eſt imma felicitas, ibi Chriftus habet fuam ci- tarem, Matt. 9. v..fuum ignem& caminum, gotia ejus ſuper illam conſpicitur: quam aurifaber,& purgat filiosLev i, quaſi au- um& quali argentum, ut idonei fiant ad oſ- ferendum Domino ſacrificium in juſtitia, Mal. .73. Nobiscontigit ifta felicitas. Videamus. di- kåinecum Gergefenis Chriftum repellamus, Nemini f obtrudit invito. Venit& pulfat, Apoc...20.Sed nifiaperias, difcedit,& cum to lalus& benedictio. Væ enim, ubi ego diſ- elero, inquit ipſe, Ol. ꝙ. v. I 2. De Secunia. Idimus exhortationem, videbimus etiam valicinationem. Agit illa de converſione gentium, quarum hic detcribitur 1. Aceſſus. Ambulabunt gentes in lumi- mtua,& Reges in ſplendore ortus tui. Leva citea oculos tuos& vide, omnes iſti congrega- ti eniunt ad te,&c. Per gentes intelliguntur boßall elienatia Republica Ilracl, hoſpites Te- lamentorum promiſſionis, ſpem non haben- ts&fineDeo in hoc mundo,ut: Paulus eas de- Lulbit,Eph..v. I2. Prima Evangelii promil- foad omnes homines pertinebat. Omnibus oblata elt lalus, omnibus licuit eſſe cives Eccle- læk particeps fieri beneficiorum Chrifi, fed Mgnapars generis humani{preta Evangelii pomifione& contempto regno Chrifti de= gneravit d vero Dei cultu,ut- Cain cum tota mledi&ta pofteritate fua. Hinc factum, quod Deus fingulari confilio& immenla bonitate kmiliam Abrahæ ſeligit,& citcumciſione im- ſoſtta& promiſſione gratiæ repetita, peculia- tmpopulum inftituit, qui veræ doctrinæ de uturo ſemine benedicto cuſtos eſſet, cæteriſ- 5 gentibus ad veram Dei agnitionem quafi cem præferret, (3 p vultluam officinamin qua fedet tan-- Epiftola Efa. 60..%. 83 Omnes ergò populi, qui non fuerunt ex A- bralami proſapia,& circumciſionis ſœdus re- ceperunntanguam fignum externum, quo ab alis profanisgentibus diſcernerentut, inger- tes reputati funt, quas propter contemptum Evangelicæ promiſſionis,& audaciam fingen- di novañumina, Epicui⸗ amque ſecuritatem Deus abjecit,& in cupiditates cordium fuorum tradidit a impuritatem, ut ignominia affice- rent propria tua corpora in teip ſis, qui muta- verunt veritatem Dei in mendacium,& colue- runt creaturam loco creatoris, qui eft bene- dictus in ſecula, Rom. 1. v. 24 zapi Dehis-gentibus vaticinatur Efaias~ quod tempore N. T. in lumine Meſſiæ ſuper Judæos orto ambulaturi ſint. Hanc gentium voca- tionem quafi rem præſentem contemplatur Propheta,& deſcribit eas T, Ratione multitudini.-Nam in plurali lo- quitur: Gentes ambulabunt in lumine tuo& Reges in ſplendore ortus tui. Particulatia etiam in V. T. exempla reperi- untur, quibus clarum fit, quod ex gentilium numero omni tempore aliqui ad cultum Juda- icum ſeſe aggreg Vetus Job Idumæus, Job. i..r. Jethro ſocer Moſis Midianita, Exod. 1 9. v. I. Mamre, Eſcol& Aner, Amori hæi, Gen. 4. v. 24. Ruth Moabitis, Ruth. 1. v. 16. Rahab Cananæa, Jol. 6. v. 2 2 UriasHetthæus, 2. Sam. 1I. v. 3. Ithai Gethita, à Sam. 1. V. 1 9. Nae- man Syrus,.Rig....Heram Aſſyrius, r. Reg. f. v. f. Regina arabiæ, I. Reg. f O. v. 1. Ne- bucadnezar Babylonius, Dan. 4. v. 34. Cores Per ſa, 2. Paral. 3 6. v. 2 3. Darius Medus, Dan. C. v. 2 5. 2 6. Ahaſvetus, Eſth.8S. v. 8. Gibeonitæ, Joſ.9. v. 27. Ninivitæ, Ion. 3, 5. ſed hic lon-. gius abit Propheta>»& de miraculofa aliqua & populoſa gentium converſione diſſerit quæ temporibus N. T. reſervatus,& poſt re- ſurrectionem& aſcenſionem Chriſti ad cælos demum impleta eſt, ubi totum mun- M dum 4 R ; B li ' ioi į 4 ii$ 5 j$ ji K ; "a,; ta ETS vad ! Í } UA

jo dumablegati Apoftoli exierunt,& prædica- runtEvangeliũ omni Creaturæ, Marc. 1 6, 15. Et valdè dignum eſt notatu, quod gentes convertendas non in genere tantùm deſcribit, ut jam diximus, ſed ad{peciem quoque dela- pitur,& notat illarum 1. Statum. Nam Reges inquit, in ſplendore ortus tui ambulabunt.Hoc impletum eft tem- pore N. T. ubi multa populoſiſſima regna do- ctrinam Evangelii ſuſceperunt,& in lumine Chriſti adhuc ambulabant. Confer æquipol. lentia vaticinia Pſal. 47. v. ult. 7 2. v. 1 O0. Eſa. 49. .23. Non tamen hinc fequitur, quod Magi, quorum in hodierno Evangelio mentio üt, Reges fuerint,ut quidem Pontificii arbitran= tur.Hoc tantum notamus, quòd Magiftratus politici, Reges, Principes,&c. ſint in ftatu bo- noòæ laudabili, in quo piè vivere,& non minus atque alii Chriſtiani Deo ſervire poſſunt, con- tra Anabaptiſtas, qui ſtatum hunc extenuant, & tanquam minusChriſtianum rejiciunt. Hoe falfam effeteftatur hic Propheta, qui Reges etiam ad regnum Chrifti vocatum iri exprefsè aſfirmat. Nam non eſt poteftas nifiaDeo.Quæ autem ſunt poteſtates, à Deo ordinatæ ſunt. Rom. I 3. v. I. 2. Sexuin. Nam fllii tui de longè venient, inquit Propheta,& filiæ tuæ juxta latus educa- buntur. Unde patet, non viros tantùm, ſed& fœminas ad regnum Chriſti pertinere. In Chriſto enim non eſt maſculus aut ſœmina, Gal. 3. v. 2 8. ſed mulieres ſunt etiam cohære- des gratiæ vitæ, 1. Pet. 3. v. 7. 3. Locum. Leva oculos eircum, inquit Propheta, omnes'@i congregati veniunt ad te. Et paulò pòſt: Tunc videbis,& difflues,& mirabitur& dilatabitur cot tuum, quando converta fuerit ad te multitudo maris,& ex- ercitus gentium venerint ad te. Multitudo Cameſort moperiet te,& Dromedarii de Mi- In Fefto Epiphanie Quibus verbis indicatur ex omnibus plagis terre Eccleſiam N. T. collectum iri. Per multi- tudinem maris intelliguntur gentes illæ, quæ ad ſeptentrionem& occidentem habitant. Nam Scriptura hunc motem habet, ut licet mülta fint maria, folum mare mediterraneum abſolutè mare appellet, quod ita dicitut àſcri- ptoribus, quia ferè mediam terram inyndat, sai irrumpens ab occidente& habens à læVa Hi- ſpaniam, Galliam, Italiam, Græciam& Aſiam uſque Ciliciam: à dextra Africam, Ægyptum, uſque Palæſtinam. In medio Inſulas, ut Cre- tam, Rhodnm, Cyprum,& innumeras alias, Hujus maris accolas præſertim ſiniſtri lateris. Scriptura folet gentes appellare,quibusPaulus prædicavit,quin imò omnes fuasepiftolas ad hos ſcripſit, neque legimus ad dextrum littus populolque ultra id habitantes iptum deve- niſſe, niſi ab initio Damaſci& in Arabia, unde fe wa eRel gentium Doctorem& Apoſto- lum vocat, 1. Tim. 2. v. 6. ſunt verba Lutheri in enarratione b..fol. 1 28, per inundationem Camelorum& Drome- dariorum, quæ animalia velocitate ſuà omnes antevertunt equos,& àquibuſdamCameli voz“ cantur parvi; Orientales& meridionales po- puli intelliguntur, quibus hærc animalia in ufu funt, quemadmodum nobis equi& aſini. Madian& Epha ſunt populi ab ipfis deſcen- gentes. Fuit autem Madian filius Abrahæ ex Ke- thura Epha filius Madian, Saba filius Jaeſan ambo nepotes Abrahæ, Gen. 2 f. V. 1..3. Ha- bitarunt illi in Arabia, quæ alids felix dicitür unde venit Regina tempore Salomonis, audire ſapientiam ejus, 1. Reg. 10.U. 1. ex hac Arabia felice Mahometus etiam oriundus et, cujus magnificum templum in urbe Mecha extru- ctum eſt, ubi ejus lepulchrum in magna Ve- neratione apud Turcas habetur. t Videtisigitur„quid velit fibi Propheta, ni<t mirum ex omnibus terr partibus tempore shoe

chſus pat f T licis Nominibus: metum 9— Unt, ſredicarunt de ctuci ..venturas gentes,& ad cœtum Eccleſiæ le aggtegaturas, cujus vaticinii eventus j ipfo meridie clarius omnium oculis hodie expofi- tus jacet. Tanta nimirum eft vittus& efficacia Eyan- gliquod fimulac in Judæa perfonuit, etiam gentes commotæ lunt, ut non viritim, ſicut ated, ſed turmatim tam inferiores quàm fu- periores deſerta avita ſunt religione tanquam columbæ advolarint, veræque Eccleſiæ cum fliis& filiabus fe afoc ciarint,Eſa. 2. V. 2. 3. Bx- enplo poteſt elle Eunuchus, qui, quam p rit nům audivit Evangelium de jelu p er baptiſmi liſceptionem, fi deig que p M pecli sany S AAE iem verg ad Klydis, Act. 16. V. I4. Ergo verbum Dei non€ militera mortua, ut quidam calu kdkrmo vivus& efficax, pen ilior omni gladio ancipiti,& pertingens tulait ad diviż lonem animæ& ſpititus, co ompagum quoque &medullarum;& judex cogi tentionum cordis, Heb. 4. v. 1 2. 7 Ratione promptitud linis. Nai bint gentes, fed ful fcipient illam voc: i Libenter. Nam ambulabunt nio, ingúitPropheta,id eft, cüm gatic fabrkvangelium, id quod e ventus compro- bay yit, Nam S. Apo pſtoli non fi uerunt i amis corporalibus, aut militibus medium proceſſerunt, vel etiam totm aneſc ens nniantur, nodum inbello fieri folet, fed E ifxoT reli 1 Nazarèn ikm concionem Sp.S. fica x fuit, utge ponte venirent,& violenta qua fi man u reg- tR Ti T2: cunctabuntur aut ler um Dejad fer raperent, Ma 2. Feflinanter. Non Epiftola Efa.6o. mda aa .I. 7. 91 different illam converfionem, ſed feſtinabunt, ut explicatur. Efa. 49. v,17.& afferent filios tuos in ulnis,& filiæ tuæ fuper humeros por- tabuntur. Aliàs difficile eſt, ut aliquis in idololatria natus& educatus a4 Ch riſtianam fidem cona vertatur, nec eſt dubium, quin multi ex Judæis huic vaticinio fidem detogav erint, ſiquidem is Ethnici ſuam idololatri am igne & ferro defendebant. Poftquam vero Meffias luxillaad revelationem gentium apparuit, fa- cili iores ſe æbu uerun Jadis, verbum,„quod cum gaudio fuf ſcepetun 1t; AĜ. Id Propheta fubinnuit per multitudinem maris per Exercitu m pe per multitudi nem Ca meloru m, quo perti ne comptimis etiam vocabulum inun dheo: riré c oropriè de flucl ibus uſui rpatur, q uí- do m Ne atque ione atque impetu in a aliquẽ Per hanc methaphoram ini ibim 15 5 itantes erùnt A Es negotia hujus fe- ite omnia qgugrei HEI regnum Dei& „Matth...3 3 hocefl unicumne- ceſſarium, ye qui i ſectatur Eaa 14 partem eligit, quæ non auferetur ab eo, Luc. 10. 42. D Ean no nut fieri foletap ud nos die. hus profeſtis, ubi vix iik alter apparet in M 2 dome

9 2 domòo Domini,& fi opus fit uno conceptu o- maes auditores numerari poſſent, ſed frequen- tes debemus properare adconciones, quando campana fonat cum uxore& liberis, ſervis& ancillis quemadmodum plebecula in Evan- gelio, Luc. 5. v. I. Hodie zelus iſte apud pleroſ- que refrixit. Vident multa, nec tamen obſer- vant, apertas habent duas aures, nec tamen au- diunt, Ela. 4 2. v. 20. ſed cum auditoribusſere- miæ publicè ogganniunt: Sermonem, quem locutus es ad nos in nomine Domini, non au- diemus ex te, ſed facientes faciemus omne ver- bum quod egredietur de ore noftro, Jer.44.Y. 1 C. hinc valde metueudum, ut Deus candela- brum moveat de loco ſuo, Apoc. 2. v. f. cande- lam extinguat& de templo excat, Joh. 8. v. 59. ſunt enim hæc juſta Dei judicia, quæ exercet in omnes illos, qui charitatem veritatis recipere nolunt, 2. Theſſ. 2. v. 10 II. Effectus, quem illa gentium vocatio& converſio de ſe genuit. Ille duplex hic ponitur. 1. Ex parte Fudeorum, ubi de inſolito Pro- pheta gaudio vaticinatur, quod capturi ſint Apoſtoli& cæteri ex Judæis converſi ex ac- ceſſione gentium. Loquitur autem de verè piis, il gratius& optatius accidere po- ſi regnum Chrifti propagari vide- hypocritisenim fupra c..v. 3. iixerat? plcaſti gentem, non magnam feciſti læ- 1 İli dolebant gentibus. etiam idem illi communicari lucem Evangelii, quas cane& e pejus oderant, adeogue foli Dei popu- & peculium eſſe valebant, ſicut Aaron& verſus Moſen murmurabant, quod in uxorem duxiſſet, Num. 1 2. v. 1.& pii ex circumciſione adverſus Petrum di- ſceptabant, quod ad viros introiiſſet ptæputi- um habentes,& mauducaverit cum illis, Act. nam Hæc æmulatio non proficiſcebatur à Spiri- In Feſto Epiphania tuDei, proinde cavendum erit, ne apud nos di- vertat& radices agat. Vetè Chriſtianorum eſt, non tantùm gauder ob beueficia ſibi exhibi⸗ ta, ſed proximi etiam lalutem pro movere,&de acceptis àa Deo beneficiis ipſi gratulari, impri- mis autem magnã perfunduntur lætitia, quan- do vident Evangelium propagati,& multos ad Chriſtum converti, ſicut Paulus& Barnabas gaudebant, quod Deus etiam gentibus oſtium fidei apetuiſſet, Act.1 4. v. 27. Hoc ex charitate non ficta provenit, quæ proximi falutem ur fuam iphus falutem confi» derat.Non enim quærit quæ fua fnnt, Gor, 1 3. v. ș. Secundùm hanc normam vitæ noftræ w, am rationem inftituere debemus, fi veri Chriſtia- ni& membra Ecelefiæ genuina efle velimus, Nam fides operatur per charitatem, Gal, f. ve .ubi igitur non eft charitas, quæ proximo be- ne cupit, ibi quoque non eſt vera fides. Ubi non eſt vera fides, ibi nihil valet oratio. Nam quod ex fide non proficiſcitur, peccatum eſt, Rom. 14. v. 2 3. 2. Ex parte Ethnicorum. Ubi duo Propheta relfulgis recenfet, quibus gentes converſæ Ny gratitudinem ſuam declaraturi ſint. 1. Auri& łhuris oblatio. Nam omnes de Saba venient inquit Propheta, aurum& thus offerët, Hæcxerba poſſunt intelligi dupliciter. 1 Jp fenfu proprio de facultatibus terrenis, qui- bus omnes verè Chriftiani cultum divinum promovere tenenmtur,Ht ſicui Eceleſia ſuas mã- mas præbet,& dulciſſimo lacte Evagelii alit& fovet ſuos liberos: Ita viciſſim ipſi bona& fa- cultates ſuas Eccleſiæ ſeneſcenti,& ab omni- bus derelictæ& afflictæ præbeant& commu- nicent juxta doctrinam Pauli Gal. 6. V. 9. 10.. Cot. 9. v. Io. ſeqq. Cavete dilecti, ne ſitis yo erga matrem veſtram, quæ vos peperit, luis uberibus lactavit quales hoc tempore permulti iuveniuntur, qui omnem beneficen- tiam erga fidelesEccleſiæ miniſtros& ſchola- 3 WF TET rum

umPreceptores quaſi abjurarunt,& tantum abeſt, ut aurum& thus ad conſervationem Ecclef iar& Scholarum offerant ut potius au- ferant, quod ab antiquis in hunc finem deſti- natum& conſecratum eſt. Hinc rapit fifcus quod non capit Chriſtus,& q uod negatur pio Kcerdoti, dandum eſt impio militi, nolite er- Rare Deus, non irridetur, Gal. 6..7. 2. In fenfu myftico. Aurum typus eft veræ loctlinæ& ſinceræ fidei, Pſ. I.v. I.I Pet. 1 Thus preces notat& gratiarum actionem, quæ per nubes alcendit& ſuaviſſimo odore Deum recreat, Apoc..v.&. Utrumque Chtiſto ofre tenemur, aurum fidei, ut credamus, mmoculi ejus refpiciunt fidem; Je fe Vege& thusprecium; ut ex omnibusirecefGtatibus li- beremur. Maiu invoca me, inquit, in die tri- bulationis,& ego exaudiam te,&t uglorifica- bime, Ph g..I g. 2, Laudis Dominicæ annunciatio. Nam kudes domini annunciabunt, inquit Prophe- Moni S DOMIN. I. Um Deo ſacrificium aliquod offer- re vell ent Itraẽlitæ, ex Ægy pto mi- grandam erat-Hnc Mofes ad Pha: taonemablegatus dimifionėm illo- um vehementer urger cum fenibus& junio- 10s, ovibus& capris, omnique fupe ellectil tonm,& ne ungula umn ay relictam vo- id 10.v. aroa, M. giz m. lu" Divina fa B oii” — Epiſtola Eſa.& O. v.. 7. 93 ta. L XX, Mhata: y to 4οονννοεεν Tp: falutare Domini Evangelizabunt. Id ſibi quilibet ex nobis etiam di&um pu- tet. Certè nos Germani ante non gentos an- nos in magna adhuc cœcitate conſtituti hæſi- mus,& velut hiſtoriæ teſtantur Martem& Mercurium adoravimus: mactare liberos& eo- rum haurire fanguinem magna erat religio., cui litabamus uſque ad annum Chriſti 714. ubi pei S. Bonifacium,& poſted Anno 801. per Carolum Magnum fides Chriftiana plenariè propagata& con firmata. Hoc agnoſcamus dilecti,& annunciemus virtutes illius, qui nos vocavit è tenebris in ad- mirabilem fuam lucem, 1. Pet. 2. v. 9. Talis de- cora& jucunda collaudatio, Pſ. 147. v. 1.& placebit Deo fuper juvencum producentem cornua& ungulas, Pſ. 69..33. Faxit beata Trinitas, Agamus ut fideliter, Qua dicta ſunt breviſſimè, Amen. e 2 1 t prak AA K POST EPI PHAN: Epifola Rom. i2. Yel 7. /  eft figura,tem ipfam habemus in præ- er icope, ubi Paulus ad Spirituale ſacrifi- Deo offerendum auditores fuos cx- tur,& proinde Saee conformationem qui totas in maligno pofitus Eſt. Carilfimi, foual exivimus ex iel ollas vo! uptatum reliquimus, pehi ye in regale Sa cerdorium 4 a Deo cooptati fu- 4 vikins Anah us, I Bet..v. 9. quidl cunctamur igitur, quid M 3 ter-

24 rergiverſamur Veniamus cum ſenibus, veni- amus cum juvenibus, offeramus Domino Deo noſtro ſacrificium honoris, ſacrificium cultus, ſacrificium gratiarum actionis, veniamus in conſpectum ejus cum ovatione,& pſallamus cj cùm exultatione, omnes animæ facultates, omnes corporis vites, omnes actus vitæ in Dei cultum impendamus, ne ungula quidem in Ægypto relinquatur. Serviamus ei in anima noftra, jubilemus ei in corde noftro; exalte- tius cum lábiis noftris, omnis liügüa glorifi- cet eum, omne os confiteatur ipſi, omne genu flecatut nomini ejus. Nemo hic ad offeren- dum pauper, nemo ad ſacrificandum inhabi- lis, adſit modò voluntas, non deerit facultas, etiam egeſtas iph litat ofculata deéxtrâ pro chitte elt odot ptecum, pro incenſo ignis devot tionis, pro ara cor, in quo lacrificiüm piætatis immolatur. De hac ſpirituali immolatione elegantem pParæneſin inftituit Paulin prælecta pericope, quam ſine ultiori præloquio trać ſcipiemus, viſuri Evva, quomodo vitam noftram conformare debeamus. I. Keſpectu Dei. I. Keſpectu noſtri. IIL. Keſpectu provimi. Deus ter Opr. Maximus, qui partitus eft uni- cuique menſutam fidei, partiatur etiam nobis gratiam Sp. S. ut loquamur, quod ad ipfius gloriam,& noftram falutém promovendam inſervite poteſt per& propter Chriſtum Je- ſam Salvatotem noſtłtum, Amen. Exegeſis. e hodierno Evangelio defcribitur iter; quod Maria& Joſeph und cum puerulo Je- ſu Hieroſolymam verſus ſuſceperunt, ubi cum paſchali aguo comeſto ſimul ſaerificia Deo offerebantur, Deut. i..2. quæ fuerunt figura ſpititualis ſacrifici, de quo Paulus agit lecta pericope. Imò Maria& Joſeph ſe- iptos Deoobtulerunt in tale ſacrificium,quale hic Paulus deſcribit,& appatet hine conveni- entia Epiſtolæ cum Evangelio, quo pertinet etiam quod de amabili& duodecennali pue- ro Jeſu in Evangelio commemoratur, quod improbæ petulantiſq pubis conſortium pra- vum fugiens in templo cum Doctoribus legis divinæ converſatus fuerit, quo ipſo in exem- plum ſe ptæſtituit non puetis ſolùm, ſed qui- buſcunq; hominibùs pictatis lectatoribus; ut & ipf confortia malorum: fugientes non con- figurentur huic ſeculo. Sequamur hanc fa⸗ cem, quam Maria& Joſeph cum puerulo fuo duodecennali ad pietatem nobis præferunt,& ſiſtamus corpora noftra hoſtiam viventem; ſanctam& acceptam Deo, ut Paulus hortatur in verbis prælectis, ubi ttia cumprimis notan- da veniunt, I. Impulſiva, quæ triplex, T. Apoftolicaobfesratio. Nam obfecro vos, t Ai oftolus, in Græco et regaræis s quod ġuidam adhortor vertunt quidam oble= tiy Cro. Res codem redit. Id enim fidelium Ec- it cleſiæ miniſtrorum eſt, ut hortationibus& iy oblecrationibus tempeſtivè& intempeſtive inftent, atque ic pro grege Domini vigilen cum omni lenitate& docttina, 1. Tim..v. 1. 2: Tinn.. 2. Tales obſecrationes& exhortationes ab hoc etiam ſuggeſeu quotidie ad vos delabuntur. Non quidem ſumus Apoſtoli, ſed quod no- triekt ollicii, alactitet fecimus,& faciemus adhuc dum ſpiritus hos reget attus. Pauci qui- et dem funt; qui crèdwnt auditui noftro, Ela. f 3. v. l. led non ferent impunè, Deus tollet con- ciones verbales,& reales ſubſtituet, quas comi-* tabitur ejectio, Thren. 2. V. 4. T, 2. Fraterna compellatio. Nam fratres ih- p eah quit, T sii ¥

quit,&eoiplo bene volum affectum ſuum ape- it, qu uo complec ebat tur Nomanos: ut ſeient ea que diurus fir,falute: mi ncernere, &exanimofincero& minusfucato i romaną- re, Fraternitas ca communis eft omnibus Chriftianis 1, fure creationis, Nunquid non:frater unus omnium noſtrüm, nunquid non Deus unus cteavit nos? Mal. 2. v. ro. 2, ſare redemptionis, quia Chriſtus per inoar- nationem ſuam noſtrum omnium fratrer factꝰ dt&legi feideò ſubjecit, ut veram si Seria nobis onii ireret, Gal. 4..5. unde nos fratres pellare dignatur, Pſ. 2.V. 2 zija 20. v. 17. 3, Fure fan ctißfcationis. Nam unus Domi- nisuna fides, unut Baptilma, unus Deus& Pa sgh: ſuper omnes,& per omnes, & in omnibus, Eph.v 4..ſeqq. Proptered fraternè invicem affecti fimus. Nam tria ſunt quæ probantur Deo& homini- bus concordia frattum& amoꝛ proximorum, &vit& mulier bene fibi cónfentientes„Syr. ifya $ Divinamifer ratio, obſecro vos, inquit, ddl TUrc ITAL/ ehes per miferationes Dei. qd.guam vöbis eſt gratia& milericor- da Bei immenta,(id enim ypluralinominc'i In- witur} in Ch riſto Jeſu vobis exhibita, tam sea, gug propono; Nec inmetitò Dei etationes in memoriam ipſis J riia atio magaum ad ſtu- 2 ka Faris calg In Creatione i imagi: hefecitnós; Sap, 2. v. 23. pr demus, utimago illa de di uquám in adamo perdidit 18; enadis nã rati kembulemus, non ut in ifipi ientesyfedutfapis tutes Eph. pi-non mo! Ét porcorum, quiin F ovolutantur poft ablutionem, abt cant, Epiſtola Rum. 1 2. v. 1. 7. 95 qui revertuntur ad ſuum vomitum, 2. Pet..V. mines enim ſumus non beſtiæ, quibus oſt mortem non reftar PL dit nobis membra robuſta& for- gò utamur illis tanquam armis juſti- tiæ, R davan z. operemur quod honum eſt. Eph. 4. v. 28. net defatigem nur, Gal. 6..9. Conſervat etiam vitam noſtram fupp Pedi- tans quotidi ie cibum& potum, victum, Dan ctum,& quicquid ad noſtram ſuſtentationena pertinet, Pſ. 104. v. 14. 15.& 145. 15. Erge grato animo agnoſcamus, momente Davide PLi OO. v. 2. In Redemptione liberavit nos à poteſtate te- nebrarum, Col. 1. v. 13, Ergònon debemus re operibus infru&uofis tenebra- 5. V. I I. ſed honeſtè ambulemus, Alter De anquam in= non in comeſſationibus& alirieniaik jusynon in cubilibus,& impudicitiis, nõ in contentione&æmulatione, Rom.i 3, 13. Magno empti ſumus pretio, non corruptibi- libus a auro& argento, fed pretioſo ſanguine quaſi agni imma adabi scincdärnin ACEi ſti, 1. Pet. 1518. 19. Ergò non fumus noftri, I. Cor.6„19. SedChriſti ſumus, qui redeimit nos, ac proinde ſer vire debemus ei in juſtitia&ſan- ctitate omnibꝰ diebus vitæ d aa. tahe Portavit peccata noftra in corpore fuo fuper lignum, Ergo peccatis moriamur& juſtitiæ Vi- vamus, 1 Petzav-a 24. TnS Sanckißcatione miſerationes ſuas iterum magnificentiſſimè oſtendit, dum verbum ſu- um obis implantavit, quod animas noſ ras falvare poteft, Jac;.v. 2 r. itemque in Baptiſ- moa ù peccatis nosem& in ſacra cœna proprio corpore& Gim{uo nos paſeit& reficit ad vitam æternam. Hæc ſunt viſcera miſericordiæ Dei noſtti, in quibus viſitavit nos oriens ex alto, Lug. 1. v. 75. propterea debemus agnoſcete,& quia ex hoc fonte tanta in nos beneficia quotidie re- dan ndat 5

96 dant, eð promptidres ſimus duin, x. Joh. 4. v. 19. II. Materia, quid debeamus immolati, nimi- ium proprium corpūscum omnibus membris & facultatibus externis& internis. In V. T. oves & boves immolabantur, ſicut de Salomone legitur, quod in dedicatione templi duo& vi- ginti millia boum& centum viginti millia o- vium ſehovæ ſacrificavit, 1. Reg. 8. v. 68. Habuer nt etiamEthnici ſua ſacrificia, qui- bus Deos fuos placari putabant, Martis hoftia erat equus, Noctis gallus gallinaceus. Palladis capra. Cereris porcus,&c. Olim in Papatu Veteres S. Martino obtule- runt anſetem contra febrim, Caponem lagina- iim S. Vito contra membrorum tremorem,& ita unicuique Sanctorum peculiarem aram c- cexerunt& confecrarunt juxtrillud: Secundû numerum civitatum tuarum erant Dii tui Ju- àdd,& ſecundum numerum platearum tuarum Jerulalem poluiſti ceras confuſionis, Jer. L f. v. 13. Taceo jam, quòd eò dementiæ prola pfi fint Judei,ut filios fuos Molochin valle Hin- ñon facrificarent,& per ignem traducerent, 2. Chron. 3.V. 6. 302 De talibus ſacrificiis hic non agitur. Nam quod Judaica attinet ſacrifioia, illa per Chri- ſtum conſummata ſunt, Heb. 1 O. v. 14. cætera v. ſeriptura partim planè ignorat, partim ex- prefsè damnat, Lev. 20.v. 2. Vultis offerre, dilecti,ſacrificium Deo acce- ptabile, oflerte ipſi corpora veſtra. 1. Per Carnis mortiſicationem. Sicut enim pe- cota ſacrificalia occidebantur: Sic occidendus eſt vetus Adam cum deſideriis ſuis, Rom. 8. v. 1 3. Col. 3. v. nam quando is qui foris eſt no- ſter homo corrumpitur, is qui intus eſt de die in diem renovetur, 2. Cor. 4. v. 1 6. 2, Per feriam peccatorum confefionem. ad ipfum diligen- Dominica L poſt Epiphanie Quemadmodum enim pecora ſacrificiis deſti- nata pellibus nudabantut: Ita pell i ſeos cordi detrahenda eſt per confeſſionet ſi remiſſionem peccatorum à Deo impetrat velimus. Niſi enim ſit qui aperit, noi È operit, fi dixerimus,guoa pece f is hyi Sn mus, ipſi nos ſeducimus,& veritas in non eſt, ſi verò confiteamur peccata noſtra,& emundet nos ab omni iniquitate, I Joh. 1. v. .9. . Per ſanctam vitatranſactionem. In V. T. facrificia oportebat eſſe ſine macula& nævo. taae teo Hoc ipſo ſignificatum eſt, quod ſobriè juſ piè vivendum fitin præfenti feculo, Tit. z, V. I 2. Averſabatur Deus hoſtiam cl ipſi abominatio omnes qui claudicant in u- tramque partem;.Reg. 18-.2 r& neque ca- lidi ſunt nèque frigidi Apoc...1 5. Atellabseurbefn cæcam: Ita non probat fratrum ignorantiæ ſocotdiam, qui nihil vi- dent in ſacris, nihil cognoſcunt de vetitate cœ- leſti, quorum oculi excœcati ſunt ſcientia hu- jus mundi,& non poſſunt contemplari quæ pulcra,& eligere quæ honelta y& factis expri- mere quæ decentia ſunt, adeò Deus hujus ſe- culi excœcavit eorum mentes, 2. Corint. 4. verſ. yi Averlabatur hoſtiam cauteriatam, habentem cicatricem, aut tale quid: Ita rejicit adhuc o- mnẽs illos, qui cauteriatam habent conſcienti- am, 1. Tim. 4. v. 2. aut chaiactetem beſtiæ in fronte gerunt, Apoc. 1 6. V. 2. Averlabatur hoſtiam ſcabioſam habentem pe- tiginem: Tales funt avari, quos cupiditas ni- mja exulcerat,& dum lucrum rêponunt in ar· ca, damnum ſibi cumulant in conſcientia. Nam radix omnium malorum avaritia, I. Tim. 6. .I $ f f EA udam: Ilta lunt O. Tales fane libidinofi; qui pruriunt erga uxorem

iNi ai ua itte f worem proxmi inftar equorum ferocium, AAi Jer g,v.8. FR ii Tales funt contemptores verbi divini, qui fa- etfe mmdoĝrinam non í uſt inent, ſed pruriunt aue l ribusà veritatcad fabulas fe converteates. 2. na f Tim4 y4. s$ Averlabatur hoſtiam mutilatam aut alio de- wk ME&uobnoxiam: itá odio funt Déo omnes,qui LU funt mutilati manibus,ne'operentur bona,aut aribus,ne audeant falutaria, aut oculis, ne vi- danthonefta,aut pedibus, ne ſequantur juſta, hna ht do&rina, fana fides, fana confciei atia, fl gratam Deo victimam offerre c cup 4, Per charitatis declarationem. Sicutenim hcrifcia VT. igne concremabantur: accendendũ eſti igne charitatis divinæ. tas enim omnis boni operis fundamentum& condimentum ch, r. Cor. 1 3. v. 1. f. Per fanguinis Chrifti confperfiongm .T. fanguine vitimarum conſpe me us: Ita corda noftra fanguine Hiſti conl[pergenda funt JeF nosabomnibus peccatis,) Hoc eft raewshia Deo Quo vocabulo non ſine cauſa Paulu 1 Dicere poterat ronsare facite corpor fra hoſtiam, ſed maluit adhil Tiagsivou, quod dicebatui erc vocabı m de iis, qui Im- parori præbebant equos bel! lus fubinnuit hâc p phrafi> Sitengz€ torpora noſtra, ut jam d iki incipiant efè di mel ahoni[n adverfus Diabo! icos-.- lta Pau- N fle Deo inant eſſe noſtri ju- RA e i Iw n piunt g| niini f gniis accomm dareu f ar Quò refer licta, Kom. 6..1 8. 19. 1. Cor. 4 p vig. | U. Forma, quæ conſiderari poteſt 1. Ratione object, cuinimirúm offerend; g Epiſtola Rom. 1 2. v.-7. 97 ſit hæc victima? In Papatu ad ſanctos itur de- mortuos,& imptimis B. Virgo Maria omni- bus aris exponitur, cui thura P receſque fiant,& ſingulorum litet devotio. Ita videasinter nos, qui ſuæ ſacrific ant ſuperbiæ inftar Jovis alicu- jus, dum ſoli volunt amari& Ronorari ři ab om- Hius dicentes, Ego fum& præter me non eſt alius, Zeph..v, 1 fa Videas qui ſuo litent ven- tri, cum cyclope il lo, qui apud Pottam dicit: Uni Deo ventri me eo quotidie facrifico, alios Deos ignoro. Talium hodie cyelopum nume- rus innumerus, qui gulæ vivunt,& ventri tan- tům ſacra ficiuut, Phil..V. 19. Videas qui li- tant faper menfam fortune, dumnega ata& ex oculis ſepoſita divina provi baa fe credunt,& cœco ejus im petu omnia guberna- t, Eſa. 65. v. 1 1. Videas qui ſacri- dum aliorum opes rapiunt,& yah reti quodam ad le pertrahunt, Heb..v. 16. Videas quiin auro robur füum quætunt, & obtyzo dicunt: fiducia mea, Jol.3 L. v. 24. Non ita, Vosn mei, non ita, Diabolo litant,„qui feramus pa ede verpa naii Fas iòd cr avit,& in Chriſto t unicuique petitio- Requisit enim Pau aUis i; quam in Chrifto vi- quæ priorem, quam in carne vixerunt vitam bolet atque mortificat,~ Ut nim vidua quæin deliciis verfatur, quoad 2- am mortua eft; etiamfi corpore vivat, r. i vant fid leles, e Tim. y. v. 6Ita ũi demut mver vivunt quitum riæ quam mundo renunciant vel ut cum Chriſto vivere pof- Ee N$ auli Gal. 2. v. 20. 2. Sanita. Sienim nefas erat iñ V, T Ag IN pecu.

98 pecudem vitioſam aut morbidam Deo offerte: Multò minus ei probari poterunt, qui cum e- jus cultum profiteantur, ſimul tamen mundo & carnis ſtudiis addicti vitiis teterrimis labo- rant. Omnes quidem peccatores ſumus,& e- gemus gloria Dei, Rom.3 verſ. 23. etiam inter fanctos ejus non eſt integer, Job. 1.v. 1 5. ſed quod nobis denegavit natura, ſupplet Chri- ſti gratia, qui factus eſt nobis d Patre ſapientia, & juſtitia.& ſanctificatio,& redemptio, 1. Cor. 1. v. 30. Proinde hiĩc non intelligitur ſanctitas aliqua inhætens, omnibus numeris perfecta& abſo- luta. Nam omnes juſtitiæ noſtræ ſicut pan- nus menſtruatæ, Eſa.6 4. v. 6. ſed ſancta dicitur illa hoſtia r. Expiativò, per& propter meritumChri- ſti, quo peecata noſtra, quæ erant ut coccinum, yelut nix dealbata funt, Efa. 1,v. 1 8. ablutie- ſtis, ſanctificati eſtis, juſtificati eſtis innomine Domini Jefu Chrifti,& in Spiritu Dei noftri, inquit Paulus 1. Cor. C. v. I I. nam ſemetipſum expoſuit pro Eccleſia ſua, ut lanctificaret eam, Eph. F. v. 2 5f. 2 6. 2. Imputatinè per fidem, quæ ſanctitatem Chrifti apprehendit,& ſibi propriam facit. Nam credenti in eum, qui juſtificat impium, reputatur fides ejus ad juſtitiam, Rom. 4: V- 5. 3. Inchoativs, per noyvam obedientiam. Nam quiChriſti ſunt, ctucifigunt carnem cum deſideriis ſuis, Gal. ç..24.& ſanctimoniam Ectantur, ſine qua nemo videbit Deum, Ebr. I2..1I4. 3- Deo accepta, Poterat hoc prioris con- fequens videri,fed plus intendit Apoftolus,& fimul regulam veri cultus: atque totius vitæ Chriftianæ hoc epitheto complectitur>» quæ eft, necarnisaut mundi judicio nos approba- re, ſed uni ſolique Deo placere ſtudeamus. Quia Dominica I. poft Epiphanie enim nos ſuam ſponlam eſſe vult Chriſtus,piæ & ſidæ matronæ officium nos facere convenit,., ut ficut hæc contemptis ſuæ pudicitiæ inſidia- toribus, uni marito placere ftudet:Ita nos quo- ue uni& ſoli Chriſto tàm nosipfos, quàm noſtra ſtudia omnia probari cupiamus, in quo tota beneplaciti divini vis& origo conſiſtit, Matth. 3. v. ult. 4. Cum ratione conjundt a. xcyimi Græco eſt, quã appellatione talis cultus indi- { catur, qui cum norma& forma verbi Dei re- velati exactẽ convenit,& hoc ipſo diſtinguitu- I. Acultii Levitico, qui circa mactationem brutorum& itrationalium pecudum occupa- batur. Sed non niſi umbra erant tales victimæ fututorum bonorum, quæ Chriſto advenien- te evanuit, Heb. To..x. z2., à cultu idololatrico, Ethnicorum, hypo- critarum, Pontificiorum, qui in opere operato confidunt,& abſque intellectu preces ſuas de- iit blaterant Sed Deum fruftrà colunt, Matth. 1 fo v. 9. oratio enim ſinè devotione eſt mugitus boum, inquit Bafilins, quo non delectatur Do- minus, Amos F. v. 2 1. 22. Quisquis igitur verè Chtiftianus hoſtiam Deo placentem offerre cupit, hocagat, ut fit Aarto AYIRD> rationalis cultus, non quaſi ra- tio conſulenda ſit in rebus divinis, illa enim` cœca eſt, Eph..v. 18.8 captivari deber fub obſequium Chriſti, 2. Cor. 10.v. J. ſecatten- dendum potius yerbum Dei, cur non minus epitheton hoc attribuitur, 1 Pet. 2. V. 2. quic- quid enim contra ſcriptutam dicitur aut per- agendum ſuſcipitur, ²οα eſt& maximè per- nicioſum, Eſa.&. v. 20. De Secundo. Nο· in en Hentou alterum, quid nimi- mirum relpectu noftri opus fit, facri- Wa ficium

kiate minus EP quit- piper pe ficium noftrum Deo gratum& acceptum red- datur. Id docet Apoſtolus. I Negativè. Præcepta negativa duo funt, quibus prohibetur 1, Mundi conformatio. Mi curynuaričed: elt in Græco, nolite laryam mundi induere. Quicquid enim in mundo et cyi uæ& larva th qug tandem præterir, r, Cor..v. 3 1. Poflumusautem mundi laryam induere 1. Per afetum, cum ea quæ funt in munda umium diligimus. Quemadmodum enim eeimprimiturfigillum; Ira vanitas mundi cis amatoribus, ficut fcriptum et OL.v. 10. lacti ſunt abominabiles, ſicut ea quæ dilexe- lunt, unde& illi ipſi, qui mundo adhærent mundi appellationem hæreditario quali jure acceperunt, foh, 1v. TO. cap. 1 F. v. 18. 2. Perefeđum, quando opera mundi imi- umur. Tria autem potiflimùm funt mundi opera concupifcentia carnis, concupiſcentia oeulorum geſuperbia vitæ, 1 Joh. 2 v. I 6. qui in his mundo conformatur, amicitiam Dei exci dir, Jac. 4..4. proĩnde Pettus neceſ lujus doctrinæ indicaturus, a Sare inquit, ſal- Yaminid generatione illa prava, Act. 2. v. 40. Unde fequitur,qui generationi iſti pravæ con- fgurantur su ći Şa feu ſalvari non poſſe. Nam mundus in malig no poſitus eſt, l. Joh. y. v. &qui diligit mundum, non eft charitas I in eo, 1. Joll. 2. v. 15. xci- 2. Donorum oſtendatio. Dico enim per gratiam, inquit Apoſtolus, quæ data eſt mih cullibet verlanti inter vos, ne quis alti piatquàm oportet fapcrc, Quibus ye: | ogatiam reprehendit Apottolus,quæ ex ni- l mia donorum propriorum admiratione oriri lolt&abominatio elt coram Deo, Prov. 16. “j. noli te extollere in faciendo opere tuo, Epiftola Rom. 1...7. 95 ait Syrch: 10. v. 25,. x Paulus hortatutPhilip- penſes, nec quid ab ipſis fiat per contentionem aut inanem gloriam, Phil. 2. v. 3. Rex Exechias theſauros omnes perdidit, quia illos ambitiosè monſtravit, Eſa. 39D. v. 6. Ita per arrogantiam obſcurantur don Dei, ut nobis in perniciem vergant, qug ad falutem à Deo collata funt. Ariftoteles adoleſcentulum fuperciliis fub- latis fuperbientem, fed nulla fcientia præditum conſpicatus, Adoleſcentule, inquit utinam talis eſſem, qualis ipſe tibi videris, qualis autem re- vera es, tales fiant hoſtes mei. Nam plus eſt {pei de infipiente, quàm de eo qui fibi fapiens videtur, inquit Salomo Prov. 2 6. v. 1 2. II. Mlirmatirè. Ubi iterum duo præcepta ponit Apoſtolus, quibus requirit I. Mentis renovationem.-, inquit, in novitate mentis veſttæ. In Græco eQSSE, quod refpeđtu formæ palli- vum eft,& monemur, quod nonà nobis no- ftrilque viribus illa renovatio proficiſcatur, ſed opus fit Sp.S. fine quo non fumus idonei cogi- tare aliquid ex nobis tanquàm ex nobis, 2. Cor. 3. v. j. reſpectu verò ſigniſicationis ſatis iñuit moQav, feu formam illam hominis veram& internam, imaginem nimirum Dei per lapſum triſtiſſimum amiſſam in Chriſto per Sp. S. cre- dentibus reparari. Ideò enim venit in hunc mundum, ut quæreret quod perierat, Matth. 2. Deſcribitur autem transformationis hujus* y. Modus, per elegantem metaphoram à fuloribus delumptam, qui arte fuå metalli formam unam inalteram facili negotio trans- fundere& transformare poffunt: Ita vult nos Apoſtolus deponere larvam mundi, in qua eſt ueræuo nati ſumus,& induete formam Dei, quæ con- N 2 ſiſtit

108 fiſtit in juſtitiasc lãctitate Veritatis, Ep. 4. V. 24. Hoc ut fiat, non opus eſt ipſius ſubſtantiæ mutatione, quæ Flacianorum fuit opinio, ſed renovatione tantum mentis& emundatione cordis, depoſito veteri homine, qui ſecundùm defideria erroris corrumpitur, Eph;..22. Fuſores non ſubſtantias ſed formas rerum mutant vel expoliendo, vel ſubtrahendo, vel addendo, ſubſtantiis integris relictis: Ita ho- mo idem permanens quà corpus quà animam cum mundo valedicit, in alium quali homi- nem transformatur 1. Per expolitionem, quæ fit per crucem, qua dolatur vetus Adam, ut novus exurgere poſſit, 2. Cor. 4v. 16. nam vexatio dat intellectum, Eſa. 2 g. v. 1 9. 2 Pir ſubtractionem ſuperſtuarum deliciarum, quibus[emen verbi divini ſuffocari& ipſa tan- dem pietas extingui poterat, quò pertinent omnia corporalia exercitia, jejunia, vigiliæ, e- leemoſynæ,&.quarum icleam præſtatApoſto- lus 1. Cor. 9. v. 27. 3. Per additionem bonorum operum, quibus vitam noftram Deo& mundo probatam red- dimus, ut videant honsjnes& Denm glorifi- cent, Matth..v. 6 Kre aa E 2 Qui ita transformatur mente hic in tem- pote gratiæ, transformabitur olim corpore, &gloriofo corpori Chrifti cupu O. erit, Phil. 3..2 1. 2. Dſus, qui eſt eſt cανiαe exploratio. Ut probetis, inquitił poſtolus, qua ſit volun- tas Dei bona accepta& perfeta©t6vala cht S001 læ. Voluntas Dereft amor ipſius, tùm quo nos diligit, Joh.6. v. 3.40,tum quo nos eum diligimus, aut certè diligere debemus, T. Johan. 4. verſ. 1.hanc voluntatem Dei non agnoſcunt, qui mundo ſunt addicti, ſed exiſti-. dens, péron certum mant potius ſe ad id natos,& tot bonis divini- tus ornatos, ut genio iudulgeant, cuticulam Dominica I poft Epiphanie „4% J S ua fat f nrg proinde in harum curent& animi ſui voluntatem expleant. Se- cus illi, qui totos Deo fe conſecrarunt, de vo- luntate Dei ſentiunt, quam ſciunt eſſe noſttam ſanctimoniam, 1. Theflf.4v. 3. Voluntas illa tribus pulcherrimis epitheris ornatur,& dici- tur 1. Bona, non eo duntaxat nomine, quòd mali nihil percipiat, fed quod noſtræ ſaluti conſultum vult,& mala eriam ad bonum f- nem dirigerc folet,ut his qui Deum diligunt, in bonum cooperentur, Kom..v. 2 8. 2. Accepta, àv Quod ſi ergò vitam noftramad voluntatem Dei in lege& Evan- gelio nobis revelatam inſtituimus, certi ſumus, quod illud Deo gratumòacceptum ſit, etiamſi perfectionem illam, quam lex requirit, attin- gere non valemus. Nam miſeretur noſtri, ſicut pater liberorum,.. 103. V. 13. 3. Perfecta, quia omnia ſapienter diſpoſuit, quæ ad ſalutem noſtram pertinent, nec quic- quam diſſimulavit, Act. 20..27. quid igitur reſpondebunt hie, qui Conciliorum decretis & humanis traditionibus opus eſſe dicunt,& humanis traditionibus opus effe dicunt,& iis eandem cum ſcripturis authoritatem vendi- cant? Cettè ſcripturas imperfectionis accu- authorem Sp. S. e- juſque Notarios Prophetas& Apoſtolos con- tumelioſi ſunt. Sufficiat nobis voluntas Dei in Scripturis revelata, quæ ſine mendacio eon- ſummabirur, Syr. 3 4. v. 8. 2. Debitam humiliationem, ut modeſtè ſentiamus de nobismet ipſis. Duo enim hic ſurgunt quaſi exttema, quotum lerupuli o- ‘manibus verè Chriftianis devitandi ſunt, unum in exceſſu, quod vocatur ambitio, quando quis effertur propter dona fibi concredita; plus quàm par eſt, fibi tribuit, non atten- eſſe ejus, quod accepit à doni, nec de eo quaſi de tota acce- Alterum in defe- Deo, pta plenitudine gloriandum.

letectu, quando quis abſcondit talentum ſibi cono reditum, ut ſer vus nequam, Matth. 2 F. v. z5.vel humilitatem fronte imulat, corde in- teim veneno ambitionis penitus infesto& rekrto,utCarlftadius tunicam vilem induce- bat de eo uſque ſe demittebat,& abjecto Do- ĝoris titulo frater Andreascompellari vellet. Hocnon intenditApoftolus,quando ad:humi- litatem& modeftiam fuos hortatur auditores. Namjubet Oe ita de ſe kentire, ut ab una parte ſuperbia, ab altera verò contemptus&c negligentia vitetur, per quàm ipiDeo injuria affricatur. Agnoſcenda igitur ſunt dona Dei quæ in nos contulit,& in pro- xmiulum quotidie exuſcitanda, hoc Paulus alias vocat dvøfuruoan 2. Tim....Pulchtè lac de te Bernhardus: In te conſiſto, inquit, noli infra dejici; aut lupra extolli, noli evade- tinlongius,aut extendi latiùs, tene medium, finon vis perderemodum, locüs medius türús ek. Multos fupplantavit præfumptio,& con- fidentia mala intelle&us eorum perdidit cos, Hr.3. 26. De Tertio. R Eltat ut videamus etiam, quomodo vitæ no- O frs conformanda fit reſpectu proximi. Suma rëdit, ut[erviamusei donis à Deo conceffis. Apulcherrĩma declarat ſimilitudine„dum toß qui ſele inſolentius efferebant, eò quod do- uopluribus inſt ructi eſſent,& reliquis dignio- em conditionis ſuæ gradum obtinerent, ad Kopriicorporis& membrorum ejus monem remittit, ut ex ea modeſtius agere diſcant. . Å i Ta od` Confideratio illa tribus potifimùm mem- winehſolvitie. Nam revocar ip Gəa 1. Membrorum pluralitatem. iim a corpus unum ex pluribus conftat mem- hisque diverfa tamen habent munia: Ita lu- Epiftola Rom. 12.V..7. 101 mus quidem omnes unum cot pus, cujus ca- put Chriſtus eſt, Eph.4. v. i gnon tameneas dem eſt omnium credentium conditio, ſed ut dona diverſa ſunt, ita etiam functiones vari- ant, multumque inter ſe diverſas Deus inſti- tuit, quæ non omnibus cõvenire poſſunt. Pa- flores in Ecclefia funt quafi oculż in corpore hoc myſtico, quibus incumbit, ut attendant gregi, Act. 20. v. 28. Undè vigiles ſive ſpectatores ap- pellantur, Ezech. 3. v. 7. MAagiſtratus Politici funt pedes, quibus corꝑus portatur& ſuſtentatur, unde Curato- rum& nutricorum titulo exornantur, Eſa. 49. V. 23. Patres ac Matrøfamiliàs funt manus; quibus labor impolitus eft üt in nomine Chrifti la- c fuum., Luc. ș..10. finguli igitur intra ſuos limites ſe contineant, nam Spiritus fanđtus-diftribuitdona fua xaJwsBsasia s I. Cor. I 2. V. I f. 2. Membrorum unanimitatem. Licet enim diſpar ſit eorundem conditio, unitatem tamen corporis illa difparitas non fcindit, neque ali- quam invidiæ& æmulationis occaſionem præ- et, led innato potius intimoque le membra invicem amore complectuntur, dum ſibi mu- ttid ůganlent in lætis,& condolent id ad- veklis: Itã vetorumChtianorum officium eſt, nt cum gaudentibus,& fleant cum m. 1 2. v. 1 j. adeoque alter alteri- 1 t lex Chrifti impleatur, Gäl. xent ret igeo, z Dur i} i 1O un caput pedibus-:‘non eftis mihi ne- ceſſarii. Sed multò magis, quæ videntur mẽm- bra corporis infirmiora eſle, neceſlaria ſunt,& quæ putamus ignobiliora membra corpo- NI 1% ris,

102 ris, his honotem abundantiorem circumda- mus,& quæ inhoneſta ſunt noſtra, abundan- tiorem honorem habent, honefta autem no- ftra nullius egent, 1. Cor. 12..2.» feqq. Ita finguli credentes quicquid ſunt, hoc non ſibi ipfis, fd omnibus aliis-effe debent, quos ſuo oflicio aut miniſterio opus habere vident. Non omnes poſſumus eſſe Doctores, oportet etiam eſſe qui aulcultent. Non omnes poſ- {umus accumbere, oportet etiam aliquos famulari: Non poffumus omnes imperare, oportet etiam aliquos in inferioribus ſubſel- liis conſiſtere,& mandatis ſuperiorum obe- dire. Ut igitur quàm graviſſimè peccant, qui alios præ ſe contemnunt cò quod iph ho- noratiorem locum in Eccleſia obtinent,& ſe AWE AE Win| Ae E| aG j E 2099007 EWON G 6 FA y N 7 f 5 SA I ORE Bo C Dominica TI. post CA e ae a Ae g ARY ROCO ALLAL R p DR a" FTK RENIRIS RINI E MNE ING FARER IOIA Su Z Ah AA GÈ: Ay G? he A VAN ALAN A A X NTAN SPIN aA A OA GOA A OA ROA OEN pi AICA OOY GS 8 GS 8 AA ae GSA X] uen TAEA GAA E A EN k RNR T PAEA A A GRAS $ Epiphan. pluribus donis inſtructos effe confpicantur ê Ita non minus impingunt, qui turpi otio fefe dedunt, quia aliis ſunt inferiores, quaſi hæs caufa ſit ſufficiens, ob quam omne onus abs ſe in aliorum humeros devolvant. Debent ergò ſinguli cogitate, quod in præſenti dicitur, alios aliorum membra eſſe. Fecit Deus puſillum& magnum,&æqualiter cura eſt illi de omnibus, Sap. 6. v. 8. Sufficit. Da Magne Jelu Pontifex, Ut offeramus corpora Tibi, modo quo diximus. Loco placentis victimæ Tuum futuri perpetim RegaleSacerdotium, Amen- i, i Ai a e a a a yo 85 EoD 9 DAE eeee F ENAN ANA O, SMAA gy5 f p DOMIN. II. POST EPIPHAN. Epiftola Rom.12..:16, E tunica PontificaliAaronis legitur, Exod. 2g..3-fegq. quod fimbria ejus malis punicis ex hyacinto& purpura,& coccobis tincto factis, itemq; tintinnabulis aureisDei mandato exor- nata fuerit, ita ut tintinnnabulũ aureũ& malũ unicũ, rurſumque tintinnabulũ aliud aureũ, & malum punicam sirvan sivea eonfpicien- dum fuerit Tunica illa veĝiebaturt Amun in officio miniſterii, ut auditetur ſonitus, quan- do ingrederetur,& egrederetur ſanctuarium in conſpeltu Domini,& non moreretur. Hæc omnia myfticè ad noſtrum inſtitu- tum accommodari poflunt. Ante octiduum gravilimam Pauli exhortationem de ſpiri- tuali Gcrificio corporum noftrorum Deo of- terendo Eccleſiæ proponendam pia ordina- yu, vit antiquitas. Jam fequitur ornatus Sacerdó-.: talis, quo amictti ſacrificare debemus, ut ſacri-; ficium noftrum sdas Deo gratum acces, ptumque eſſe poſſit. Nam virtutes Chriſtia- n, qne Påulusin præle&ta pericope com- memorat, tunt quaſi tuuica iacêrdoTalis. Hanc induamus oportet, norum operum{onitumedant, quo excitatus,"4 proximus ad pietatem quoque inflamme-“ tur ut tintinnabula bo-

lutde Patrem in ccælis glorificet, Matth. 5. v16. Exhortatio duplex eſt, I. Sktiali. II, Generalis. Faxit Chriſtus Jefus, qui pròprio nos fan- guine lavit,& Reges fecit atqueSacerdotes co- tm Deo, ut dicamus quod ipli gratum, 8 no- bioutile eſt, per& ptopter meriti ſui pondus & efficaciam, Amen. Exegefis. J p atca leæderis tria aſſervata leguntur. 1. Ta- bule Moſis. 2. Virga Aaronis. 3. Vrna aurea fabens manña, Hebr, 9-.4, quibus myfticæ tes tatus& ordines humani generis figrifica- tiſunt. i Per tabulas Moſis Status Eccleſiaſti- es. Per virgam Aaronis Status Politicus. Per umam Mannå refertam Status œæconomicus, quipoltremus omnium antiquiſſimus& am- plilimuseft, ex quo reliqui tanquam ex femi- mrio prodierunt, unde non abs re factum au- divimusex hodierno Evangelio, quod Chri- fusmatrimonium,& inde confequentem. Œ- eonomiam partim honorifica ſua præſentia, jatim etiam præclaro miraculo cendecora- 1i, Ad hune fcopum collimat etiam præle- a pericope ponit, jaxta quasomnes& finguli in quocun- | qiefint ftatu& ordine-mores luos conforma- tedebent,ut Deo placere poffint. Quia verðin ſingulisStatibus magni ſunt& f pvi, fuperiores& inferiores, Paulus étiam oc ordine procedit,& 1. ad Superiores{e tonvertit, qui primas-tenent,& aliis præfunt T. In Choro,ubi requirit 1. Dođrine puritatem, qui prophetiam ha- t, inguit, ſecundùm analogiam fidei ha- Epiftola Rom. I 2. v. 6. 1 6. quæ certas vitæ regulas pro- eat. Prophetiam vocat non illuſtre illud do. num propheticum, quo Cx revelationeSpititus Sancti futura prædicuntur, illud enim bodie ceſſavit; ſed donum interpretandi Scriptutas, quo ſenſu utitur hac voce 1. Cor. 1 4. V. 1 ſeqq. hanc interp retationemi convenire-vult cum ratione feu aualogia fidei quæ nihil aliudeſt, quàm cohærentia& congruentia articulorum fidei, qui in Scripturis fundantui& ad creden- dum omnibus& ſingulis proponuntur. Alids vocat οοενν Curuαοεii Ayay, formam fanorum verborum,:Tim.:V41..& 1. Tim. .v. 3. 4 graviſſimam addit comminationem contra omnes illos, qui ab hac analogia rece- dunt, ſi quis aliter docet, inquit,& non manet in ſanis fermonibus Domini noſtri JeſuChri- ſti,& ea, quæ ſecundùm pietatem eſt doctrina, is inflatus eſt nihil ſciens,&c. Pertinet hoc ad Eccleſiæ miniſtros, itemq; Doctores& Profeſſores Scholarum, qui libros Scripturæ vel de ſuggeſtu, vel etiam de Catha- dra auditoribus ſuis explicandos ſuſcipiunt, ut juxta hune Canonem Prophetiam vel inter- ptetationem ſuam iuſtituant. Super hos enim pax& miſericordia, Gal...I6. Hanc analogiam fidei parùm attendunt Pontificii, dum non ex Scripturis, ſed exſcri- nioPapæ prophetiam ſuam depromunt,& fa- cultatem interpretandi Scripturas mitris& larvis aſtringunt, quibus ille ſuas Creatutas, Epiſcopos& perſonatos Doctores inſignire ſolet, cùm tamen expreſſe Petrus ſcribat, Scri- pturam non effei ið ias JmAnstocs 2. PEt r. v. 20 Peccantetiam contra hanc regulam omnes illi qui rationis judicium fequuntur intreb? di- vinis,& non ex ſide intellectum, ſed ex intel- lectu fidem informare volunt. Nam capti- vanda eſt ratio ſub obiequium fidei> 2. Cor. 1 0. v. 5. 2,{ufam

104 2. Puſtam ſelulitatem. Qui miniſterium habet, inquit, in miniſtrando habeat. In Græ- to elt Jiængviæ, qUO nomine officium intelligit corum, qui ærario Eccleſiaſtico in primitiva Eccleſia præfecti erant,èjquorum numero fuit Stephanus, Act.&. V. J. Hodie talis S αEiu non amplius in ufu eft;parùm enim in hac m ũdi ſe- Hesta in pauperes erogatur, quia refrixit cha- titas, Matth. 24v. 1 2. Sunt tamen adhuc in Ecclefia Diaconi, quibus conciones pomeri- dianæ Epiſtolicæ& Catecheticæ demandatæ ſunt. Et licet ratione ordinisDaſtores aliquam ræ ipſis habeant ptærogativam, tamen ratio- ne officii pares ſunt, imò plus laboris impen- dün“ Diaconi explicandis Epiſtolis& Cate- chiſmo, quàm ipſi Paſtores, qui Evangelia tra- taùt,& Cramben eandem quotannis reco- quunt. Ab his requirit Apoſtolus, ut faciant oficium 1. Diligenter. eirt Danoviav, èv TI dianovid y inqut Apoſtolus, quam phraſin non multum ablimili ratione nos Germani exprimimus: Wer ein Dienſt hat/ der diene/ daß es dienlich fey. Lutherus teddidit: Ver ein Ampt hat/ der warte deß Ampts. perſtringuntur hoc aphoriſmo Prælati in Papatu, qui commiſſam ſibi functionem per vicatios adminiſtrant. Ita officium negligitur, quod grave ſcelus eſt. Maledictus enim, qui opus Dominifacit'amiriç, negligenter; Jer. 48.v. 10. j 2. Prudenter, I. Inſormando, qui gocet, inquit Paulus, fa- eiat hoc indoctrina. Nimirum hoc vult, ut otnnibus aliis rebus aut ſtudtis renuncient,, quicunque docendi munere funguntur. Nam ut hoc maximẽ neceſſarium,& inter alia om- nia præſtantiſſimum eſt: Ita operam dent ut doctiores femper à fe dimittant difcipulos;ar- que ſio dorere in doctrina, eft doctriua ſua Dominica I. poft Eiphaniæ uti ad ædiſicationem aliorum,& ad captun diſcipulorum leſe accommodare, quod Paſto- res& Profeſſores cumprimis obſervare de- bent, ũt iis, qui ſunt adhuc rudesſermonis ju- ſtitiæ, lac porrigant, cæteris verò, qui perfe- ctiores ſuut,& pro conſuetudine exercitatos habent ſenſus ad diſcnetionem boni& mali, ſolidum cibum. Heb. 5. v. I 2. Hodie circa hoc plurimùm peceatur, dum vel profanis ſtudiis intenti ſunt, qui Doctores agere debeban tvel inter docendum circa quz- ſtiones occupantur ſupervacaneas,& fubrtilia nagis quàm utilia& neceſſaria auditoribus ſuis proponunt. Sed facilè omnibus hiſce vi- tiis medexi poſſent, ſi cogitarent, fe olim fun- ctionis fuæ rationem reddituros effe Deo, qui pereuntium ſanguinem de manu corum requi- ret, Ezech. 3. v. 1.20, 2. Exhortando; Qui ex hortatur, inquit, fa- ciat in exhortatione. Nam etſi duo inter fecon- junctiſſima y funt, neque femper utroque inftru alterum ex illis habet. Sunt enim, qui facilitatem præclarã habent, perſpicuitatẽ& fiin at in exhortando planè frigent; maximè & publica au- contumaces, aut in magnates ncidant. Rurſus alios vi- thoritate præditosi dere eſt, j ebus obſcurioril quando de rebus obſcurioribu dùn’, fa exhortando tamiet v ` ideantur, diverla tamen dona cus eſt, qui docendi qui cum docendo minus poſſint, ſi s eft diferen- ehementiſſimi fant”;& mira quadam gravitate argumento- nimh animos" eriam trani Apparet hinc,non fimpli erum etiam exhortationi Ecclłſia, idque propter carnis pe nium, quæ ſubinde à tergo reſpic obſtinatiſſimos pene- ci modò doctrina, bus opus eſſe in rverſæ inge- ere ſolet,& in iis eriam cunctatur, quæ ſancta& ſaluta- fia eſſe novit.Hine crebris exhorta pisek; quibus inſtats debent fideles tionibus o- Eccle- {i ra Ú

fe miniſtti oportunè& importunè, 2. Tim. .V. 2. j Confo Olando. Utrumque é vabum abgreadv, exhortari& conſolari. Uuumque etiam afidelibus E celeſiæ miniſtris requiritur, idquod par duas virgas præſigura- umek; Zach. sE v. II. In Foro. Qui præeſt, inquit Apoſ ſto- u laciat hoc e orsi, in diligentia. Pertinet peano præceptum ad Seniores, qui a- id Veteres Senatum Eccleſiæ referebant,& hiis dift plir gerant præſecti, in quem u⸗ un kodie Conſiſtoria Eccleſiaſtica ordinata n politici} dam 3 3 De co nim ſignificat ſunt: Sed interim Magiſtratus eti qui ad Rempublicam conſtituti ini 5c übi di&tun i utent; u prelint wory? populus averi Dei cognitione 8 dat, aut in ſcelerxum licentia vero legibus opus eſt, 9 quoque accedere oportet, gent& emottuæ jace ut, ne fru dum, Kom. 13. vÅ. I.-In Toro, Ubi Pat tresamiliâs, qui i præ aliis diva iis admonet officii; Et qui d tinlimplicitare, c laritate: um diſttibutio, quam ex ftolus .Simpl Er aep iagdlen sutii, qui diquid erogant pro pauperibus,id'non faciant dofentationem, ſed ita ut ſiniſita ignoret quod dextra agit, Mattk. 6. v. 3. 2. Hilaxiter. Hoc cumprimis neceſſ. ell. Ut enim miſeri ex eo ſolatium& gubernan nie iptotum incutia flat„ ut ui diſtribuit jui miſeretur, Præcipitur his verbis E) erceri jubet Apo- tionem non vulg irem percipiun aeg plorum iniferia ex animo tangi& ad opem i ferendam promptas effe videant: Ira vicit- p s A U im nihil iplis moleſtius accidere poteſt, quat A Red meli nem I. nar amad tius præ 3 rum actioni Epiftola Efa.1 2.:.1 6. rof mfi G quibrilvit a oneri ſe eſſe ſuſpicentur, ſos& difficiles ſentiant, quorum evari debebant. Hinc iñomni a o y- inguit, hilarem fac l n,& in exultatione ſanctifica de- tuas, cap. 3 f. v. 11. nam hilarem dato- dil'Deus, ait t Paulus. Cor. 9. verſ. 7. det autem lætos& a lacres, ſi cogitemus, ius eſſe dare quàm accipere, Act. 20..35. ariſtum] ſeſum in ſuas rati istes adlebire i ıs nomine it 1 pauperes confertur, lium effe opum& fa- vàm ut noftræ fi- ſerviant, quibus ſi o repoſiti conſideratio- ſis oportet, niſi ad com- VI N a Est aajictas, j iſerationem& p dromptum quoſvis juvandĩ p is. Nam Domino fæ neratur, etur pauperis,& viciſſitudinem ſuam de ctei,Prov. Tov. T De Secundo. o generalis> quæ omnes in quocunque ſtat ú viventes his requirit Paulus Amorem, qui fons eft omnium Chriftia+ um ,& fructibus SRE annu- ratus, Gal, f.22,hinc aliàs vult Apoſtolus, i quicquam debeamus, quàm mutu- lilectionem, Rom. I 3. v. 8 iqui dem ea to- legis impletio eſt, Rom. 13. V. 10. Amor ille conſideratur dupliciter: 1 ng i ore fede &cord lis hie inter Keſpectu Dei, de quo Paulus: Dilectio uit, non ſit ſimulata. Deus enim cor intue- „1. Sam. 16. v. 7. Non igitur ſufficit, ut quis Ferareten Dei, qui tamen in corde m fuam no habeat, fed:harmonia oris cedunt neceſſe eſt, alids vana O erit $ Ji i S f rag ien n fol į i| H A } j i ł$ 1 A ` * i ia er

106 erit gloriatio, Matth. I f. v. 8. fiet hoc, ſi diliga- mus Deum 1. Corde toto, ut exulet amor noſtri& amor mundi, Matth. 1o. v. 3 7. ſeqq. Jac. 4. v. 4. T. Jo- kan. 2. v. 15. 2. Corde ſandto, ut averſemur malumẽe dili- gamus bonum, Habent in hoc præcepto fin- gula yerba peculiarem emphafin. Nam pri- mò malum fimpliciter dicit, ut fimul omnia comprehendat, quæ fub hujus cenfum veniunt & cum voluntate Dei pugnant. Deinde non modò cavere& fugere, led 3mmsvyeiy odiſſe, imò horrere& abominari jubet, ut tantum fit odium peccati, quantum in rectè ſentientibus eft contra Stygem& infernum. Econtrà verò bonũ non appetere mõdò& ſectari, ſed ut huic agglutinati hæteamuus Præcipit. loc eft yomi garg ayadG; quod verbum àglutine deducitur, cujus mira vis eſt, adeò ut ligna ſo- lida facilius findere, quàm eã parte divellere poſſis, quà probẽè inter ſe commiſſa& conglu- tinata funt. Vult ergò, ut nos quoque bono ita adhæreamus, ut nullis rationibus, quantumvis ſplendidisò gravibus nos ab eo divelli aut ab- duci patiamur: Non enim ſimul ſtare poſſunt arca& Dagon, 1. Sam. 5. v. 3. 4. lux& tenebiæ, Chriſtus& Belial, 2. Cor. 6. v. 14. 1 f. qui hæc non obſer vat, fruſtra gloriatur de amore Dei, 1. Joh.§. v. 3. 3. Corde ſirmo. Nam qui perſeverat uſque ad finem falvus erit Matth: 1..22. 2. Refpeđtu proximi, de quo Paulus: Fra- terna charitate, inquit, alii ad alios amandos propenſi eſtote. Græca ſunt emphatica: 25 Qiaadea piz eic ARs QIAbcogyot- Prior yoxamoremtalem, quo frater fratrem com- plectitur, poſterior verò amorem paternum & filialem, atque ita congenitum& natura- Dominicæ II. poſt Epiphæn. lem cordis affectum ſignificat. Eodem Paulus omnes Chriftianos vult effe præditos animo, Fratres enim fumus&(.) ex uno fanguine o- mnes deſcendimus, Act. 1J. v. 2 6.(2) unus& idem nobis Pater eſt, quem invocamus quoti- die in oratiqne Dominica, Matth. 6. v. 9.(39 una& eadeln nobis mater eft Ecclefia„ad cu- jus inum& gremium omnes colligi oportet, qui Dei filii& hæredes cenferi volunt.(.)ex eodem femine verbi diyini, ejufdem‘ Spiritus virtute& operatione renaſcimur.(.) una ea- demque eſt omnium eredentium hæreditas in cœlo, quam ab æterno ptæ paratam JeſusChti- ſtus ſanguinis ſui pretio nobis acquiſivit. Hæc omnia ad amorem fraternum nos exſuſcitare debent, ut concordiæ ſtudeamus,& ſolliciti conſervemus unitatem ſpiritus in vinculo pa- cis,Eph..v,3. illic mandavit Dominus bene- dictionem& vitamin ſeculum, Pſal. 1 3 3..4. I. Honorem: Honoré, inquit, alius ali~ um præveniat. Hæc eſt Civilitas morum, quam non excludit fides aut pietas, ut exiſti- mat Anabaptiſtica barbaries, ubi nulla eſt offi- ciorum aut perſonarum differentia. Sed virtus potius eſt Deo maximè placens, ſi honor tribuatur, cui debetur honor, Rom. 13. verí. 7. Hodie mulos invenias, qui vel ruſtici& rudes nimium quid cuique debea- tur non vident, velambitiofiores{uo tan- tùm litantes honori reliquos omnes exgquo negligunt,& fug dignitati aliquid deceſſu- rum arbitrantur, ſi ad honorandos alios ſeſe nonnihil demittant, ſed peccant contra cha- ritatem Chtiſtianam, quæ non quærit quæ ſua lunt, 1. Corinth. 1 3. verl. 3.& interalia tian hoc etiam vult; ut nihil faciamus per contene tionem autinanem gloriam, ſed in humilita- te alios etiam viliſſimos ſuperiores nobis ipſis arbitremur, Phil. 2. verſ. 3, quemadmodum Abra-

Abraham& filii Heth de mutuo honore quaſi certant, Gen. 2 3. v.§. 6. . Laborem Studio non pigri, inquit Apo- tolus. Hocnon de pietatis rantùm exerci- tio, led& de vocationis operibus quibuſcun- qleintelligendum et. agen- dum,quod cuique incumbit, fiquidem ad la borem homo conditus eſt, tanquam avis ac volaidum, Job. ş. verf, 7. Hoc di&tum f- biputent 1, Paftoresin Ecclefia, ne perfun&oriè fal- em luo ptæ ſint muneri, ſed ex gutture clamẽt & non ceſſent, annunciantes populo tranf- gefiones eoruni,& domui Jacob peccata totum, Efa. ș.v. 1, hoce opus boni& fide- lsminiſtri, 2. Tim. 4. v..5. 2, Magiſtratus in Pol tia, ne ſegeneſcant in officio, fed gladium,quo Deus iplos armavit, debito modo ulurpent, non enim ſruſtrd ge- llant, Rom. 3 V4. 3, Patres& Matresſamiliâs in conõomiæ, ulaborent,& operentur manibus ſuis quod bonum eſt. Eph.. v. 2 8. ne veniat quaſi via- tor egeltas,& quafi vir armatus pauperies, Prov6..i r. Breyiter: Omnes omninò Chriftiani no- tent hunc aphoriſmum, ne pigri ſint in ftudio penitentiæ, led hodie audiant vocemDomini, Pagg. y, 8. pigri in ftudio charitatis& bo- Wum facientes, non defatigentur, Gal...9. 8 Oa t o o © ſigriin ſtudio orationis, ſed inſtent diligen- trquando Dominus tacet, ut Cananæa, Matt, 1j. V. 23, feqq. pigri in ftudio audiendi ver- bum Dei, quod animas noftras falvare poteft, I70.1.. 2 1. 4. Fervorem, de auo Paulus; r8 νE,udli (ales,[piritu ferventes; quibus verbis requi- itur zelus& ardens amor erga Deum cele- e| knque ac ſalutarem doctrinam, itemq; leve- n indignatio adverſus corruptelas doctrinæ — ES Epiſtola Rom. 1 2. v. C. 16. T97 & morum turpitudinem. Nonenim tepidos, ſed fervidos cultotes Deus habere vult, Apoc. 3v. 1 ö. ita ardebant Emauntici, Luc. 2 4. v. 3 2. rdebat David, Pſal. 69. v. 1 1. ardebat Paulus, 2. Cor. II. v. 29. ardere debemus& nos, hoc e- nim fine Chriſtus ſuo fanguine nos purificavit, uteflemus àa; abre liO naih e nænray pyas Fervor ille declarandus eft .Per temporis obfèrvantiam. Quædam exei- plaria legunt: Axatusles xuolo, quam lectionẽ ſi recipiamus, ſenſus loci erit, Charitatis frater- ternæ finem& ſcopum eſle debere gloriam Dei, ne quid propter homines faciamus,quod in illius contumeliam cedat, Etfanè inter di- tiones non multum dillimiles lapfus hic faci- lè admitti potuit, Uterq; ſenſus pius eſt,& præſenti inſtituto optimè convenit. Sed prior tamen lectio magis recepta eſt. Nec hoc vult Apoſtolus, quod inconſtantes& leves cffe de- beam’, quales hodie ſunt vertumni quidã, qui quavis de caula fidem& religionem mutant, rout ſibi commodum fore arbitrantur, ſed udentiam ptæcipit, quà omnes noſtras acti- ones gubern iri debent, ne quid perperam aut cum fratrum incommodo fiat,de gua Chriftus Matth, 10..1 6. Præfettim ver tempus gra- tiæ ſollicitè obſervemus, ne ſine fructu tran⸗ ſeat, Jer. 8. v. 7. 2. Cor. 6. v. 2. 3. qui enim hoc modo tempori non ſervit, in æternitate ſervus& mancipium eritSatanæ& inferni.Ar- bor n. mala quæ ftuctus non fert, exſcindetur & in ignem æternũ conjicietur, Matt. 7. v. 19. 2. Ver ſpei conſt antiam. Spe gaudentes, in- quit Apoſtolus,& loquitur de ſpe Chriſtiano- rum, quæ certa eſt cœleſtium bonotum expe- ctatio,& nunquam confundit, Rom.-..Ad hanc nos remittit Apoſtolus,& ea gaudete ju- bet, ſi vel niaximè ommnis generis adverſita- tes in hoc mundo ſuſtinere cogamur. Veniet n. 2 teM- mE—

168 tempus, quo ttiſtitia noſtra in gaudium verte- tut. Joh. 1 6. v. 20.& dies luctus noſtri comple- buntur, Eſa. 6. v. 20. Hanc lætam metamotphoſin ſpes ſemper anhelat,& proptereà gaudet quando commu- nicat hic Chriſti paſſionibus ut poſtmodum in revelatione gloriæ ejus particeps fieri pof- ſit, 1. Pet. 4. V. I 3. 3. Per patientia concomitantiam. Ita enim oſtolus. In tribulatione patienres. la non creſcit in omnibus hortis, ſed eſt homini pio in hac atio incipit àdomo Do- meñ necefl fece ubi tribul „ Pet:.v. 1 7. ut voluntatem Dei faciat& valdè mun mini promiſſionem reportet, Ebr. 1O. v. 3 6. 4. Per orationũ inſtantiam. Sæpè enim ft, ut in anxietatibus non confẽſtim exauditio- nis argumentum appareat, ſed auxilium ali- quandiu occultetut& differatur: tune opor- tet nos iñ precibus perfeverare,&non deficere, Chriftus ipfe docet in parabola, Puers. yir ſi diſtulit, expecta eum, veniens veniet,& non tardabit, inquit Hab. 2. v. 3. s. Per beneficentia abundantiam, quam de- clarare debemus I. Erga amicos, ut Sanctorum neceſſitati- bus communicemus 1. Offcio. Hinc non abs re communican- di vocabulo utitur, ut oſtendat, nos ipſorum miſeriis perinde affici debere ut noſtris. Cujus præcepti ratio eſt, quod ejuſdem corporis membra ſumus,& proinde eodem erga om- nes fideles affectu præditi eſſe debemus, quen in noſtti corporis młtnbris cernimus. Siquis igitur haber fubftantiam hujus mundi,& vi> det fratrem ſuum neceſſe habere,& claudit vi- ſcera ſua ab eo, quomodo charitas Dei mane- bit in eo? 1. Joh. 3. v. 17. 2, Hofpitio, ut peregrinos,& præſertim exules ob religionem ſuis ledibus pulſos exci- piamus. Hoſpitialiraten nolite obliviſci, in- II m Q (a 5. Dominica II. poð Epiphan. quit Apoftolus,per hanc eniin quidam inicié tes angelos hoípitio exceperunt; Ebr I 3. v. 2. fecit hoc Abraham, Gen:1 8,;.fecit Loth, Gen. 19. v. 2. fecit Job, c. 3 1. v. 3 2. hoc Chriſtus de- prædicabit ih extremo die, Matth. 2 f. v. 3 5. 2. Ergainimicos, benedicamus perſequen- tibus nos, quod fingulari emphaſi inculcat Apoſtolus: B licite, inquit, perſequentibus vos, benedic jolire maledicere. Quibus verbis vindicta ſtudio, quod omnibus conge- nitum eſt, obicem quaſi ponit,& rationem monſtrat agendi cum hoſtibus, ut nimirum eo- rum malefacta benefactis compenſemus,& iildem benedicamus& bens precemur, non quidem ʒut in conatibus ſuis iniquis ſucceſſu ar, quod ipſis non utile aut faluta- | noziūm foret:{ed ut peccatum fuum nt& pœnitentiamagant. Hæc chari- car CAill tatis Chriftiang rogupa& fummus apex eft cut perfectionem Chriſtus adſcribit, Matt.§. verl. 44.48. z, Ergapromiſcuos, ſivs ſint amici, ſive ini- mici, quibus benchcentiam noftram probare debemus 1. Congaudendo. Gaudete, inquit, cum gau- gentibus. Quod non generaliter accipiendum, ſed ad gaudia tantùm honeſta& fanta re- ſtringendum eſt, qualia piorum eſſe ſolent, qui ut Deum omnis boni autorem agno- {cunt: Ita cum gratiarum actione læto ani- mo ac hilari fronte beneficia ejus accipiunt, iiſdemque ad norninis divini gloriam rectè u⸗ ntur. Alia eſt impiorum conditio, quiin rebus profanis& carnis libidini ſervientibus gaudent,& Dei donisomnibus turpiter abuti folent, quibus Chriſtus pœnam gravem enuntiat, Luc, 6. verſ. 2 5. Ut igitur re- bus malis& turpibus nemo gaudere debet: Ha aliis piè& honeſtè gaudentibus non con- gaudere animiinvidi argumentum eſt. Si ta- men inimicus etiam rebus poſteris utatur& gau-

gaudio aliquo in œeοι οmia perfundatur, non ungamur ejus felicitate, ſed congaudeamus porius, id€ Chriſtiana charitas requirit, 1. Cor. 13....6. A Conpatiendo. Nam flete inquit, cum fentibus. Ec his verbis‘riy'oezariav retun- dingue aliorum malis gaudet.- Hoc Diaboli ingenium eft, Job. 4 T. v. 1 3.& Deo valde im- probatur, Syr. 7 V. L2. Cap. 2 7. v. 3 2. Prov. 2 4. veal 17. iendo. Co mmendatur hic ſtu- erga omnes homines leb -L 3. tem| nêt aA~} raig, qu od> tumn exercere debemus, monente Paulo Roggi. 18. Concordiæ-hujus a= fuerit omnium illorum cor unum& a- ima una AT,..3.Liċet igitur non{entire debeamus idem cum hoftibùs noftris, quo- mm enlus, cogitata, diéta& fa&ta à ver- bo Dei aberrant,& in perniciem PRNO di&a lunt: nihiominus-ramen, quatenus ca lentiunt, gird toncordiam pu biahe i oftros cum ipfis conjungere qud r SSNS È BRAHAM Patriarcha immola- turus Ilaacum filium: fuum infe- tius ad radices montis Moria ſer- * vos cum Afino expectare jubet; Genz. verf g. Eft illuſtris figura} qua modus:nobis deli- ——— Epiftola Rinne.. Tog ddebemus ut pax coĝfervetut sque optima re- neft mquas homini noviſſe Taos.„ut canit militati ftudendo. Hoc vocat, Apofto- Puad Pgo vev,& addit: roic mænewiis ciawayiueyots quibus verbis hoc vult, ut ſuæ qui iique Sbi magnitudinis, deſcendat ad affectus inferiorum, id quod mira diligentia multis locis inculcat Palus, haud ignarus, ex hoc fonte maximas vitæ peftes(carere. Quem- admoduin enim fephtbia eſt initium perdĩtio- nis, Tob. 4. v. 1 4.& jurgiorum, Prov. I 3. v. 10. ita viciſlim niodeſtia& humilitas Dei bono- rumque omnium favorem& gratiam concili- at, Pl. I I3. v. 6. Unde ſequitur, quod humili- tati ante omnia deditus eſſe debeat, qui cum hoſtibus in gratiam tedire velit. Qui ſe dila- tat, jurgia concitat, qui verò ſperat in Domino, ſatiabitur, Prov·2 8. v. 2 5. Quodut fiat, largia- rur n fa ate po TA gratiam Spiritus ſui er Jesum Chriftum Salva- torem noftrum, Amen. s a EA batur A Deo corpora noſtra ſecun- dum exhortationem Paulinam, de qua in ptæ- cedentibus duabus Epiftolis audivimus, Per Aſinum denotatur cœca ratio, concupiſcen- tia carnalis, ſapientia humana,& id genus de- Pravati affectus, qui mortificandi& ſeponen- O 3 di

aIo di fant, quando gratam& acceptabilem Deo hoſtiam exhibere volumus. Nam Qeóvnmaæ 55 66000 205U0 b ele Se, Rom. S..7. Sacrificia V. T. ſine melle& fermento offe- rendaerant, fed non ſine ſale, Lev. 2. v. I f. 13. Ita ſarificium noſtrum ſpirituale, quod tan- quam Sacerdotes myſtici Deo ſemper offerre tenemur, neſciat fermentum malitiæ& ne- quitiæ, 1. Cor. 5̃. v. 8. id eſt pacem ſetvemus cum omnibus,& malum malo non reddamus, ur requirit Apoſtolus in prælecta peticope. Neſciat etiam mel hypocrilews& ſimulatæ ſanctitatis, ut candidi ſimus ergaDeum& pro- ximum, Nar êy 7o Inrg 4⁰οEνά,EPh.. V. 2 L. Sal tamen nunquam obliviſcamur, quo non tantum fermo noftér,Col...:6. fed inprimis vetus Adam condiendus& morttificandus eſt, ut peccatum non regnet in. mortali noftro corpor eRoin. 6. v. 1 2, Huc ſpectat Epiſtola hodierna, quam modò SEQ abſque verborum ambagi- 18.85 I. Manfuetudini exercitium, II. Zmpalfivarum beneficium, Tales decæœlo Deminus felicitet anhs, Ut pariant lancto commoda mul; ta gregi, f a ? Exegefis, Uo homini Chriſtia no maximè ſunt ne- AJeeſſaria, ſides pura& charitas. Per fidem purificantur corda, Actor. 1 5. V. 9. pet charitas tem autem declaratur fides, Jac. 2. vetſ. 1 4. ſeqq · Ueramque adl ſpixitualem mundationem pettinet, cujus typum in mundatio ne leproſi miraculoſa habuimus in hodierno Evange- lio, quo nomine apptimè convenit cum epi- ſtola, cujus unius ſcopus eſt de renovatione Sp. S. quæ in Rudio&e exercitio bonorum Dominica I. poſt Epiphanis operum conſiſtit. Omnis enim qui habet hanc ſpem viſionis ſcilicet Dei beatiſſimæ in vita æterna, purificet ſe, ſicut& ille purus eſt, I Joh. ya Quia verò nihil minus caro noftta ferrepo- teſt quàm injurias,& ad vindictam ſemper proclivis eſt, manſuetudinem ptimatiò iit: cat Apoſtolus,& ad hujus virtutis excteitium requirit 1. Arrogantiæ deteſt ationem, de qua Paulus: Ne ſitis prudentes, inquit, apud volmet ipſos. Non prohibet omnem prudentiam quæ Dei domum eſt, 1, Reg...29.&ab omnibus Chriftianis requiritur, Math. 10.v. 16fed Qoinyos ræ tavr, qug tandem in ftultitiam denegare foler quando quis opinatur fe fibi in fapientia& vivendi moderamine ab mde fuf#1 ficere necaliorum indigere vel doĉtrina, vel 7 confilio, velimperio, Hoc faciunt parum, qui rerum funt periti fed effe nolunt, hoc eſt, dęnis ſuis nemini inſetxiunp partim qui rerum non{unt periti, fed efie voluygz, hoc eft, plus viribus fuis arrogant quàm reverdi- habent, y- terque eft abominatio coram Deo, Prov. 1 C6. v. .&Eſaias Propheta væ denunciat his, qui ta- les ſunt, Ela.J.2 p WA. prov z6rz: Caveamus hane peſtem, quæ innumerabi- lem hominum multitudinem præcipitat in Kternam perditionem,& certiſſinum ruinæ ſignum eſt, Prov. 16. v. 18. Pulchrè Auguſti- nus: Magis cogitare debetis, quid vobis de- ſit, quàm quid vobis adſit. Quod habes, cave ne perdas, quod nondum habes, ſupplica ut habeas. Et Iſidorus:Eſto parvus in oculis tuis, ut ſis magnus in oculis Dei, tantò enim eris; in oculis Dei precioſior, quantò fueris in o- culis tuis deſpectior. Confer. 1. Sam. 15.‘È verſ. 17. Jerem. ↄ. verſ. 23. Hoc vitium cum manſuetudine non poteſt conſiſtere. Inter ſu- perbos

fieris n0 1 Sam1f; i Iitiom am j Jnter ie K k Uv: prbosenim femper funt jurgia„Prov. z. v. 10t0.2.v. 25. 2. Lenitatis declarationem. Hæc talis virtus eh qug juri fuo renunciat, ut cum proximo in ſate viyere poſſit. Paulus effert: Nolite malum to malo reddere..e. Si odio habeamini, aut nale xobis exhibeantur. à quibuſcunq:&qua- unque ratione id fiat, nolite eis conformari, mlite vicifim odjohabere,vel mala exhibere, fdlequimini Patrem cœleftem, cujus filii eftis iĝi per fidem, is bonis& malis benefacit, qiod pluribus ipfe Chriftusdeclarat, Matt: g. „43.44. ded tardum eſbad hanc virtutem carnis no- Îtzingenium; proinde alibi repetitur hoc in- lerdlctum, Lev. 19. V. 18.Prov. 17. V. 1.0 Wäste 24.v. 29. 1. Theſſ. 5. v. I 5. T. Petr. 3. v. 3 Ut crebris ejufmodi admoriitionibus hoc ittüralemalum ex natura humana vel tandem ĉtirpetur,Exem pla rara funt,at evidentia, Da- \idis t, Sam, 26...1:1.Sauli, r. Sam. 10, var Jofephi, Gen, ṣ0..19,20,ipfius Chrifti, Lic.22v.g 16,2..3 4. Orandus igitur erit PS utignem veræcharitatisin animis no- kisaccendat, qui non exacerbatur, ſed gανεσε | wiw perpetuum habet comitem; r. Cor. 1 3. vhf. 3. Honeftatis obſervationem In Græco eſt: Si$ WOK UEVO; WoA EVOTICY FANTOV 20. PIOTTA povidè parantes honefta in con ſpectu omni: im hominum. Lutherus vertit-: Fleiſſiget lih der Erbarkeit gegen Jedermann. Fen⸗ iset: Sectamini honeſtatem vitæ& mo- im,&in ea quidem ſectanda curate, ut ve- tam innocentiam ita omhibus approbetis, enemo juſtam calumniandi occafionem ha- | at, que vel Dej gloriæ aliquid detrahat; vel | f f f f } auai inter vos turbet& extinguat. Onvenit hec commòonefactio cum illa t b, Raa tam Paulus ſuis quoque Theſſalonicenſibus Epiſtola Rom. 1 2. v. 17.2 1. II dedit, 1. Theſſ. 5. v. 1 5. Phil. 4. V. S. jam verò impium& inhoneſtum eſt feipfum vindicare Putantquidem carnales&. mundo addi&i ho- mines famæ ſuæ aliquid deceſſurum, ſi iniu- rias ſibi illatas vindictà non proſequantur, ſed interim conſcientiæ tranquillæ, gratiæ Dei& falutis æternæ jacturam faciunt, hinc Chri ſtus manſuetos beatos prædicat, anncxo pic- mio, quòd terram hæreditaturi ſint, Matth. 5. verſ. 5. Regula hæc per omnes Status extendi po- teſt. Nam honeſtati ſtudere debent. 1. Eccleſia Paſtores, ut leipſos præbeant ex- emplum bonorum operum in doctrina, in integritate, in gra vitate, ut ꝗqui ex adverſo eſt vereatur, nihil habens malum dicere de illis, Tit. 2...8. ſunt enim ſpirituales architecti ad præ parationem ſanctorum in opus mini- fteriiinædificatiohem corporis Chrifti, Eph. 4. V. I2. ſi vetõ unà manu ædificent,& alterà deſtruant, auid prodeſt illis, niſi labor? Syr. 34. v. 28. 2. Keipublica gubernatores, ut ſint ſtrenui& timentes Deum, nec non ſtudioſi Veritatis,& alieni ab avaritia, Exod. 18. v. 2 1, ſicut enim cicatrix in capite citius apparet, quàm in alia corporis parte: Ita latius ſerpunt peccata Ma- giftratus, quàm fi privatus aliquis exceſſum comittit. Nam ſecundum judicem populi, ſic & miniſtri ejus;& qualis Rector eſt civitatis, tales& inhabitantes in ea, Syr. 10.v. 2. Familia adminiſtratores, ne verbis aut factis obſcœnis ſcandalizent tenellam pubem. Væ illis, Matth. 1 8. v. 7. 4: Omnes omnio homines. Senes honeſtati ſtudeant in verbis, Phil. 2. Vetſ. 37. Tria enim abominatur Syrach: Pauperem: fuper- bum, divitem mendacem:,& fenem fa tuum A f 4 pey 4 n R I i! 4 i id ; w l ` 1e"g aA l i f u fa 1 i i r|

112 tunin& mœchum, c. æ5.A. in geſtibus, ut fu- giant luxum veſtium Alamodicum, neve cho» reis ſe immiſceant, ut quandoque fieri amat. Senes enim lobtios, modeſtos& graves eſſe decet, ut inquit Paulus Tit. 2. v. 2. Ridet in Emblematibus ſenum canorumq; verticum ſtültitiam& ineptam ſtoliditatetn Alciatus, duni fingit, aniorem g morte die ad idem diverſorium declinaſſe,& dum diſceflum pararent, alterum mor- quodam i caſu mane, alterius arma ſumpliſſe. Amotem falce tis ejuſque leralibus telis inſttuctum abjecilſe, mortem verò pharetramò& ſagittas cupidineas humeris adaptaſſe. Amor igitur cum{olita in juvenes tela ejaculari diſponeret,& ad a- mandum ineitaret, inopinatò omnes doli igna- Mors quoque cum in caniti- em illam decrepitaque ſilicernia alterum jam sedem in Charontis cymba habentia manus inſicire vellet, cupidinis telis eadem transfixit, adeò ut non occumberent lethali arundine ercuſſa, ſed juvenelcerent, ineptirent, laſci- veque inſoleſcerent. Teſtatur hoc expetientia. Quot enim fet neciones,& ſolã canitie venerandos reperire eft, qui annis quidem graves, nullam tamen vel gravitatem vel honeſtatem præ ſe ferunt; fed conjugibus orbati pturiunt tanquam equi emifarii, Jer. y..:& primo ftatim menle no- Sas méditantür huptiás:` Idquodhoneftati repugnat; quam inptimis cana illa capita ſe- Cari debebãt. Corona dignitatis canities, quæ in viis juftitiæ reperietur, Prov. 16.v,3 I. juvenes honeſtati ſtudeant, ne compota» tionibus& commeſſationibus indulgeant, quod hodie præcipuum juventutis exerci- tium eft, fed Creatoris fui recordentur in die- bus juventutis ſuæ, priuſquam venient dlies mali, Eccl. 1.v.. quo nomine commendatur ros leto dedit. Dominica HL poft Epiphanie Joſias, 2. Chron. 3 4. V. 3. maledictus enim, qui florem juventutis Diabolo, feces autem ſene- ctutis Deo conſecrat: Ich foͤrcht fuͤrwahr die Goͤttlich Gnad/ Die er allzeit verachtet hat/ Wird ſchwerlich ob ihm ſchweben. Mulieres& Virgines honeſtati ſtudeant, ne ultta ſtatus conditionẽ ſe offerant, in ptetioſis veſtibus quod ih filiabusSion reprehẽditSp.S. Ela. 3. v. 1 6. ſed in habitu decenti cum vere- cundia, modeſtia ornatæ incedant, non in tor- tis crinibus, aut auro, aut margaritis,v el vefte pretiofa, fed quod decet mulieres profitentes pietatem per bona opera, Tim. 2. v. 9. 10. cont. 1. Pet.3. v. 3. 4. En vos mei, hoc modo præceptum Pauli de honeſtate impleri, conſcientia ſalvari,& memoria nominis comparari poteſt, quodin mir erpetua bene dictione ptædicabitur, Prov. a) LOLy..-Contraverdh qui yeer iuyv EXEECENT tnye fe ipfos vindicant,& proximo cederevitio fibi ducunt malè audiunt apud pios homines,& nomen Chriſtianum proſtituunt,& malè aus diunt apud Deum, qui tales homicidis annu- merat,& d vita æterna ſimpliciter exeludit,.. Joh..v. 14.15. 4. Pacis indagationem. porrò Apoſtolus, omnibus hominibus in pace vivatis, notauda veniunt. .Iyſa praceptio, quæ pacem Si fieri poteſt, inquit Ubi duo quantum in vobis eſt, cum cum omnibus, ſervandam inculcat. Ut enim diſcordia iram concitat, omneſque cauſas& occaſiones, quæ ſerendis controverſiis& litibus auſam præ⸗ bere& arma provocare poflunt progignit: Ita ex adverſo concoidiæ Rudiumisam fedar," occaliones litium declinaț, injurias tolerat, 8e t proinde(ummåalacritate fovendum& perfe” quendum eſt, Pſ.3.v. j. Hoc præceptum generale eht

nemo excluditur. Ut enim Chriſtus omnibus ſerxxandis in mundum venit, omnes item ho- mines amore ſuo complexus eſt,& Evangelii fui præconesà falutatione pacis ordiri juflit, Matth. O. v. 1 2. 1 3. Ita minimè decet, ut qui hujusdifcipuli cenferi volunt cum aliquo pri- vato propter caulas privatas bella& lites fufci- piant, quibus pax Chriftiana turbetur, juò pettinent commonefactiones ſimiles, Mare 0O.Rom. 1 4. v. Lo. Ebr. 1 2. v. 14. Y7. Beati enim pacifici( eozv-7roro) eſt in Græ- toque vox pacis conciliatores fignificat) vo- buntur filii Dei, Matt..v. 9. fifilii Dei, ergò beredes cœli, quod filiationis Dei conſequens eltRom. 8. v. 17. . Daplex reſtrictio. Si fieri poteſt, inquit Apoſtolus, quantum in vobis eſt; Duo po- nitquæ maximè neceſſaria ſunt. Altero pie- nti& gloriæ Dei conſulit, ne pacem cumul- lo homine ineamus, quæ Deo adverſatur, cui plis obediendum quam. hominibus, Actor, g. .29. Altero privatos affectus excludit; ne his temere abrepti pacem violemus, fed potius omnemmovcamus lapidem, ut ex noftra pár- tefila ſempet conſervetur& integra. Quod figitur fieri non poteſt, ſalvã pietate& glo- ji Dei, præceptam hoc:nos non amplius ob- lga; Magiftrarus à Deo. habet gladium; quem non fruſtrd portat, ſẽd Dei miniſter eſt index in itam ei, qui mals agit, Rom. T3 Vige lta Paftores Ecclefiæ tenentur peccata& fal- ſum doctrinam redarguere;: nec culpam fibi conttahereexitiment, fiob veritatis prædi- tationem peccatorumque liberam reprehen- tonem odia& jurgia oriantur. Id enim fit: per Jer. 29. uecidens ex Satanæ malitia,& ipſi Chriſto contigit. ejuſque Apoſtolis, Matt 10..3.3 /. Oeconomia fieri iterum non poteſt, ut pax femper conſervetur, quando liberi, ſetvi& atille degenerant, tunc correctione cpus elt, Epiftola Róm. 12. V. 17.21. Yr 3 Syr. z0. v. 1. ſeqqͥ..; 3. v. 2 f. ſeqq. ne merces Eli conſequatur, 1. Sam. 3. v. 1 3. Si verò fieri poteſt, pacem ſectari debemus, ſine qua ſocietas vitæ humanæ non poteſt conſiſtere, Luc. 1.v. 17. Imperaror Auggſtus bellum etiam juſtum fugiebat,& bellum gere- rê ajebat efe aureo hamo piſcari. Ubi nun- quam tantum acquiritur, quantum impendi- tur. Oquàm bonum igitut& quàm jucundum fratres habitare in unum! Ibi mandavit Domis nus benedictionem& vitam uſque in ſeculum, PI. 133..24 Inimicorum ſublevationem. Non tantùm lum malo reddere prohibet Apoftolus, fed uper præcipit Chriftianis bencficentiam; quam erga hoftes etiam exercere debent ci- 4 s.—..... bando&.potando.Si efuritinimiċcus tuus zin- quit, ciba eum, ſi ſitit, da ei potum, Cibi& po- tus vocabulis omne genus officii comprehen- dens, quo homini in neceſſitate conſtituto ſuc- curritur. Mutuavit hunc aphoriſmuin ex Prov. 2. Ff. v. 2 T. ſenſus eſt, beneficiis cettandum eſſe cumiis, qui nobis injuriam aliguam faciunt. Confer Exod. 2 3..4. 5. Exemplo efle poteft Elifæus Propheta,quicumSyros hoftes non fi- nemiraculo in Samariam adduxiſſet, cibo& potu refectos dimiſit, 2. Reg. 6. v. 2 2. Hoc carni quidem noſtræ non arridet, ſ mortificanda eſt pei Sp. S. melior enim pat ens viro forti,& qui dominatur animo fuo ex- pugnatore urbium, inquit Salomo Rex Proy TOV 22a ma inf c tls Pontificii hæc præcepta de intermiſſione vindictæ& dilectiohe inimicorum ad ſua conſilia referuut,; de quibus finxetunt, quod ſint ſupra præcepta, he.meliora& difficiliora Præceptis, non omnibus ſed paucis data, ni- mirum ad perfectionem adſpirantibus, quæ quidem plus mereantur quàm præcepta, ſi ta- mea po Foha U $ i | i ee oii ” IS il t| } h $ Tia i A ne"g f i 1 t k ; Eg t

114 Dominica III. poſt Epiphan. men violentur nullam habere pœnam viola- latoribus decretam. Sed graviſſimè errant. Nam quod ipſi pro conſilio& libero arbitra- rio habent, Paulus noſter ſub ratione præcepti proponit, Chriſtum imitatus Matth. 5..J.& ad omnes pertinet, Rom. 1 f. v. 2. Nemo igitur hic ſe excludat, ſiquidem cha- ritati fraternæ, quæ germana diſcipulorum Chrifti teffera eft, cum ira& odio,& proin- de etiam cum vindi&æ cupiditate nullo modo convenire poteſt, 1. Cor. 1 3. v. 4. 5. Deli. Parte. Edimus manſuetudinis exercitium, vide- Ibimus etiam Deo aſpirante impulſiva- rum beneficium, quarum conſideratione in exercitio illo felicius progredi,& veram tan- dem duνfͤ contingete poſſumus. Vix enim dici poteſt, quàm difficile ſit in hac pugna vin- cere, eò quod ex innata nobis Qiàgurig ad vin- dictam proclives ſumus. Sed quia vinci cum manifeſto ſalutis periculo conjunctum eſt, hinc eò magis nos anniti decet, ne affectibus pravis locum concedamus. Quò pertinent im- pulſivæ, quæ calcar nobis addete debent, ut {unt 1. Jufta Deivindicatio. Non vos metipfos ulciſcimini, inquit Paulus, ſed date locum iræ, ſcilicet Dei, ſcriptum eſt enim: Mihi ultio, e- go rependam, dicit Dominus, Deut. 3 2. v. 3 f. fenſus eſt: Deo committendam eſle vindi- ctam, qui ſuo tempore injurias membris fuis illatas exaggerabit& vindicabit, Matth. 2 f. v. 42.43. ita tamen, ut fiat ſine malo affectu, o- dioque adveiſus proximum. Invaſor igitur fit divini muneris, qui ſeipſum ulciſcitur,& cur- ſum iræ Dei, quæ hoſtibus deſtinabatur, ob- ſtruit, imò ab hoſtibus avertit& in ſeipſum de- rivat. Qui enim gladium ſumit per privatam vindictam, gladio peribit, Matth. 2 6. v. 5 2. Ex- ercet autem Deus vindictam ſuam. ï. Zmmeđiatě, quando iple per occultam quandam animadverſionem in peccatores ob- ſtinatos invehitur; ut quilibet agnofcat miras culum,& naturalem rationem dare non poſſit. Exempfla in facris obvia funt, Pharaonis puta. Exod. 1 4. V. 27. 2.Uſiæ, 2. Chron. 2 6. v. 19. Nebucadnezar, Dan..V. 30. 2. Mediatè, idq; variis modis I. Magiſtratus ſententiâ, quem cuſtodem utriuſq; tabulæ conſtituit,& præcinẽtum gla- dio ad vindictam malefactorum, laudem verè 4 bonorum judicem viſibilem ordinavit, Rom. 1 3. V. 4. T. Pet..v. 1 4. 2. Angelorum potentik, qui faciunt ver- bum ejus, Pl. 103. v. 20. Angelus percuſſit pri- mogenita in Ægipto, Exod. 12. v. 29. Angelus percuſſit ſeptuaginta millia hominum peſtis contagio intra triduum tempore Davidis, 2. Sam. 2 4. v. 1 5. Angelus percuſſit centum& octuaginta quinque millia in Caſtris Aſſyrio- rum, 2. Reg. 19.V. 3 f Angelus percuſſit Hero- dem,& de ſolio regio præcipitem dedit, Act. 1 2. v. 23. 3, Matrü inclementia. Væ qui prædaris, Efa: 3};3. verſ..expertus eſt Adonibeſek, Jud. Tiy: 67. à F 4. Brutorum truculentia. Per urſos, 2. Reg, 2. v. 24. per canes, 2. Reg...3 6. per mures, 1. Sam. 6..f: huc facit hiftoria de Hattone Archiepifcopo Moguntino,quià muribus de» voratus eſt. Expectate igitur. Vos mei, hanc Dei vindi- ctam. lpſe eſt rerum omnium Dominus& to- tius tertæ judex, ut ab Abrahamo appellatur, Gen. 1.:2f-imò Deus ultionum, Ph g4..-1. nec temerario auſu ad vos tapite, quod Dei proprium eſt. Ne dicas, teddam malum, expe» &a Dominum& ſalvum faciet te, inquit Salo- mo Prov. 2 C. v. 22. II. Carbonum ignitorum coacervatio. De- notatur hac phraſi beneficiorum ac cum ulatio, qui-

quibus injurias ab inimicĩs acceptas compen- lre& animum ipfam nobis demereri debe- mus, ut noftra æquanimitate& benevolentia œuvivis quibufdam carbonibus ad mutuam dlectionem acccendantur& inflammentur. lta Jacobus Patriarcha Efavum fratrem bene- fcentia fua lucratus eft,Gen. 3 2. v. 1. feqq;& DavidSaulem, 1 Sam. 24..1.1..26..2 1. Quod fi verò hoftilis animus ira& odio tan- tópere flagret,ut nec benevolentiâ mitigari fe patiatur,fed in dies deterior evadat, aliæ capiti iplus prunæ paratæ ſunt in gehennali incen- ſlo, ubiligna multa ſunt,& flatus Domini ſi- ut totrens ſulphuris& ſuccendet, Eſa. 30. vetl. z 3. M Mali afligentis fuperatio. Noli vinci à malo inguit Apoftolus,fed vince malum bo- madii manluetudinem exercebis nihilerit, quod tibidamnum aliquod afferre poterit, ſed omnium malorum victorevades. Pugna igi- tut hoc loco ptoponitur, quã nihil in hujus mundi theatro frequentius eſt. Quia enim in- juratim plena fant omnia, perpetuò cum his nobis pugnandum eft, ne adverfarioram con- tumacia& improbitate ſuperati eadem facia- Rus, quæ in illis reprehendimus. Filii bujus feculi malint Jædendo vincere, wrm hoc palto magis vincuntur, h..inferi üesevadunt, dum pii ferendo injurias pal- mamreportant. Dürusfermo, inquis, quis poteſt eum fer- Joh.V. Co. led interim abſque vera ſermo- Epiftola Rom. i iana aS. Sat 2. v. 17.2 P. Err nis hujus impletione totus labaſcit Chtiſtiani- ſmus, qui duabus firmiſſimis columnis lidei nimirum& charitati inniti debet, ſi tandem fi- nem optatum contingere,& cum Abrahamo Ilaaco& Jacobo in reg no cœlorum accumbe- re velimus, ut Chriſtus dicit in Hodierno Evan- gelio. Accipiamus igitur pro exemplo virtutem tres jam nominatos Patriarchas. Abrabamus doceat nos obedientiam, quæ tanta fuit in ipſo, ut proprio filio ad DPei mandatum non Parceret, Gen. 2 2. v. I. ſeqq. kom 4. V. 10. 11. Ab Iſaaco diſcamus concordiam, quam erga quoſc unque exercuit, quibus cum ipli conver- iandum fuit, Gen. 2 b. v. i 2. ſeqq. A Jacobo di- ſcamus manſuetudinem,& ſapplantemus af- fectus carnis, iram nimirum, odium,& vindi- ctæ ſtudium, ne ebulliant& in actum prorum- pant. Ita fiet tandem, ut cum Abrahamo: Iſaaco& Jacobo accumbamus in regno cœlo- rum ſuperiores facti Diabolo, mundo, carni& omnibus hoftibus noftris, felicitetexclaman- tes: Nunc facta eſt ſalus,& virtus,& regnum Dei noftri& poteftas Chrifti ejus, quia proje- ctus eſt accuſator fratrum noſtrorum qui ac- cuſabat illos ante conſpectum Dei dièe ac no- cte, Apoc. 1 2. v. i o. Hocconcedat nobis veræ patientiæ& man- ſuetudinis exemplar Chriſtus Jeſus tet$ benedictus in ſecula ſeculorum, Amen, 0 DOMI-

5) T Ae BS ai h Ne G S S 2 NO AEA AAG 2 7A`A Wi| w Yi Wi Wig ANg,| Ah BupLHMDDH EV INZA IVIVE D aN INP ON DAPO JIa r:— DOMIN. IV.. POST EPIPHAN. Epiftola Rom. 13. V.-19. Um Rex Babylonis urbem Hieru- ruſalem ditiperet, ſacerdotes relictis omnibus facrum ignem occultarűt, 2. Macc. I. v. 19. Hoc ipſo nobis exemplum dederunt, ex quo videre licet, quomodo ignis amoris tractandꝰ, & juſta ſollicitudine in ara cordis conſervan- gus ſit. Nam Diabolus adverfarius noſter, qui homicida eft ab initio, Joh...44.hoc agit u- nice, ut ignem illum extinguat, nec malè re- fponde eventus, præ ſertim ultimis hiſce tem- poribus, ubi planè reftixit chatitas,&bellis, ſe- ditionibus, diſſidiis gliſcunt univerſa. Ergò, o- pus eſt prudentia, ut vigilemus,& fi vel maxi- mè diripiantur nobis opes, vectigalia annua peſſum eant,omnes facultates pereant, tamen facrum diving dilectionis ignem conſerve- mus tàm erga Deum quàm erga proximum. Hoc omnibus relictis fatis et.Nam in his duo- bus præceptis univerfa lex pendet& Prophetæ Matth. 2 2..4 O0. groptered lex de dilectione proximi lexregia appellatut, Jac. 2. verſ.8. non tantüùm àDeoRegumRege lata eſt, 4 nibus legibus humanis de- cõ, quod monſtrat nobis vi- mnes verè Chriftianiincede- aprimisob caufam,guod ritate proximi omnia alia præ- imum concernentia ſub ſe com- plectitur,& inſtar Regis actiones noſtras di- rigit, ut in proximi commodum& emolumen- tum vergant, ex quo fundamentoPaulus etiam charitatem legis impletionem appellat in præ- lééta pericope quam Gne ulteriori præloquio Deo feliciter annuente tractandam lulcipie- mus. Duo autem cumprimis membra continet, quæ breviter contemplabimur, ut ſunt I. pfa exhortatio. i I Impulſivarum Commemoratio. Flamen ades, noftrofque tuo rege numine greſſus, Ut pede progrediar non titubante> Precor. Exegefis, Udivimus hodie de navicula Chriſti, in qua ipſe vectus eſt cum dilcipulis. Haæc ty pus eſt Eccleſiæ,& inprimis%οσοννν& mutuæ benevolentiæ, quà alter alteri obliga- tus eſt. Sicut enim hi, qui in una navi fedent$ quando tempeftates ingruunt,& periculum imminet naufragii, Omnes& finguli agunt quod debent& poſſunt in ful& ſociorum ulum& commoditatem: Idem, quoque Chriftianos decet, quiin impetuofo mun- di hujus mari inter varia pericula ma ates

tates& ſcopulos vchuntur in navi Eccleſiæ, it miſereantur ſui invicem, opitulentur ſibi mutuò, alii aliorum onera portent,& ſic legem Chriſti adim pleant, Gal. S. v. 2. Hue reſpexit pia antiquitas, quando ptæle- dtam pericopen ordinavit cœtui Chriſtiano TIAI euplicandam, ubi ſub ratione præcepti pro- \ ponitur, quod: partim aranyos, partim tiam okgduyudlzas in Evangelio hodierno continetur.: Ita enim Paulus exhortatur fu- os Romanos: Nemini: quicquam debeatis nili hoc, ut invicem diligatis. Nam quidiligit letum, legem implevit. Hæc eſt Paulina ex- lortatio, quam cõnſiderabimus 1, Juxta materiam; quæ eſt dilectio. Quid dulcius, quid fuavius, quàm amare? Cæ- ftre virtutes. fuas conjunétas habent moles ſtas, ut ſobrietas ſitim, vigilantia dolorem, f humilitas deſpectum, dilectio autem cum lu- eto yoluptatem habet ingentem quod Pa- triarcha Jacobus expertus eſt, qui ſeptem an- fnoservivit propter Rahelem,& videbantur pii pauci dies ptæ amoris magnitudine, Gen. 29.. 20. Ad cæteras virtutes exequendas variis ad- umentis opus eſt. Ad fortitudinem robote, Ap Ra h lfepientiam ftudio,ad valetudinem cura sAd beralitatem divitiis;;ad amandum verò ne- [mo infipiens,nemo pauper, nemo imbecillis; fiin alio quovis opere perfectionem poſuiſſet Deus, excluderentur nonnulli quibus tale op) ſſibile aut facile. Siin narum largitione præceptum Deus bolailſet, excluderetur egenus, ſi in jejunio, flcluderetur æ gretusʒ Gin labore, exclud ſur debilis li in doctrinaf exclude: cludere- ridiota fiis a contemplationes excluderetur agricola,ſi oa. P hi nviginitatesexcluderetut uxor, in pauper- tati vyhlo Aiii na, Pte, extladerentur:divites. Ab amore verò xmo excluditur, Æquè potet amare pau- Epiſtola Rom. 1 3. v. S. 10. — per ac dives, ægrotus ac ſanus, rudis ac doctus Hoc eſt quod johannes aii: Præcepta ejus non ſunt gravia, 1. Joh...3. Deſcribitut autem hæc dilectio 1. Ratione objecti, quod eſt proximus. Hunc monente Apoſtolo diligere debemus tanquam nosipfos. Sed multi quærunt cum Legiſpe- rito: Quis eft proximus meus? Luc. I.ä 29. Sciendum igitur, quod nomine proximi non intelligitur tantùm is, qui nobis ad latus ha- bitat: ſed omnes omninò homines, qui ope noſtra indigent, ſive ſint amici ſive inimici, ſive noti ſive ignoti, ſive pauperes ſive divites. Et hoc T, Ratione initii. Communem habemus Pa- trem, Mal. 2. 10. Communem matrem, Syr. 40. v. 1.-aliud nafcendi initium nullus unguam Rex habuit, Sap. J. v. 5. 6. 2. Katione medii. Prima noſtra vox eſt fletus, Sap. 7. v. 3.& vix tantùm intercedit tefrigerii, ut lachrymas abſtergere liceat à die exitus de ventre matris noſtræ uſque in diem ſepulturæ in matrem omnium, Syr. 40. v. I. ſeq. 3. Ratione termini. Omnibus enim poſitum eſt ſemel mori, Ebr. 9. V. 2 7. ſed in morte nulla conſpicitut eminentia, Mors ſcepta ligonibus æquæt, Strataq; jam nullo diſcrimine funera miſcet, Militis at, Ducis corpora mixta jacent. Net micat auratå tibiCræfe cadaver arenâ; Pulchrior aut tuus eft y pulchra Rebecca; cinis. In morte enim nullus ordo, Job. 10.v. 22. Videte dilecti, ita proximus noſter eſt omnis homo;& proinde relicto perſonarum di- ſcrimine quemvis obvium favote& commi- ſeratione proſequi,& pro vitili juvare tene- Mur, ſi noſtao auxilio live confilio opus ha- beat. Interim non abrogatur difcrimen il- lüd, quod inter fidei noftræ domefticos,& à B 3 fide —

118 fide alienos Sp.S. conſtituit. Nam ut propter communem hunlanitatis ſenſum dilectionis vilcera omnibus patete debent: Itaæ quum eſt, ut nobis præ aliis hominibus commendati ſint, quos eadein fides ejuſdem patris filios, i- mò ejufdem nobifcum corporis membra fe- cit,& hæredes unius ejuſdemque hæreditatis in cœlo aſſer vatæ,.Pet.1..4. Hæc omnia ad dilectionem proximi nos ex ſtimulare poſſunt Quis enim unquamcar- nem propriam odio habuit? Eph. 5. V. 29. jam verò omnes homines ſunt caro de carne no- ſtra, ſiquidem ex uno ſanguine Deus habitare fecit omne genus hominum ſuper univerſam faciem terræ, Act, 17. V. 26. Ex quo ſequitur, monſtra eſſe humano nomine indigna, qui in continuis rixis cum proximo vivunt. Sævis e- nim inter ſe convenit urſis, ſed homo homini Iupus, imò Diabolus. Quid tandem fietꝰ ſi invi- cem mordetis& coineditis, videte, ne ab invi⸗ cem conſumamini, Gal. 5. V. 16. 2. Ratione adjunti, quod debeat efle i1. Mutua. Id vox daanassimportat, quæ reciprocationem amoris requirit, ut ſi quis te diligat, tu viciſſim tenearis ipſum diligere. Ita amor amori refpondere& mutuis complexi- bus alter alterum proſequi debet, quemadmo- dum in primitiva Eccleſia Chriſtianorum u- num erat cor ẽt anima una, Act..V. 3 à. hæc ſumma eſt jucunditas, quæ Deo probatur&ho- minibus, Pf. 1 3.V. F. 2. 3. Syr.25.V. Lo 2. Perpetua. Debita civilia ſolvi poſ- funt; fed debitum charitatis eft perpetuum, quo nunquam liberamur, quoad inter homi- nes vitam degimus. Sicut enim Dei boni- tas in&ternum durat. neque unquam ceſſant beneficentiæ rivi, quibus ille ſua bona innos profundit Ita nos quoque indeſinenter quoſ- vis amore fraterno complecti,& omnibus benefacere debemus, quos opis noftræ indi- Dominica IW: poff Epiphanig gere videmus. Notenthoc amici ollares, qui commodi Bratia diligunt, fedeoiceffante; as; micitiàm xenunciant, de quibus, Syr..6. v. 10. 1II. I12. Intima. Jubemur enim proximum dilige- re ſicut nos ipſos. Nos ipſos diligimus 1, Veraciter,& amorem iſtum indeſinenti ſtudio teſtamur, quo in noſtris commodis quæ- rendis nunquam non occupati ſumus:Ita abſq; omni fuco ptoximum etiam diligere debemus, Rom. 1 à. v. 1O. I. Joh. 3. v. 18. 2. Ardenter, quamprimùm enim adverſi quid incidit, dolẽmus& noſtri ipſorum nos miſetet: Ita proximi ſalutein promovere& damnum præcavere debemus, flentes cum flentibus,& gaudentes cum gaudentibus, Rom. 1 2. v. I 5. quemadmodum unius corpo- ris membra exga invicem affecta ſunt, 1. Cor. I2. V. 26. 3. Conſtanter, ad extremum uſque halitum Ita radicati ſimus in amore proximi, ſicut ar- bor, quæ firmas egit radices, venti impetus de- rider Eph.:v; 17:2 bonum facientes non de- fatigemur, Cal.6. V. 9. Sicut Pater cœleſtis non ceſlat ingrato mundo benefacere, licet pau- ei ſint, qui beneficia ſibi præſtita agnoſcant, Matth. 5. v. 47. ll Juxta formam, quando exhortationem ſuam inſtituat, nimirum l Imperanter. Nemini quic quã debete, inqu t, fifi ut invicem diligatis. Non ergò in noftro ſtat arbitrio, an diligere velimus proximum necne fed idut faciamus necefle eft. Impe- rat hê Paulus, imperavit etiam tg.v. 1.Confirmavit Chriftus, Matth..v. 44.C. 2 2. v. 39. Noſtrum igitur eſt obedireꝰ, talis obedientia melior eſt quàm victimæ, 1. Sam. 1 5. v. 2 2. qui verò contemnit hoc Apo ſtolicum ptæceptum, non contemnit homines ſed ipſum Deum, qui Spiritum fuum innos; ¥ dedit,.Thefl...8. 2. Aman- Moſes, Levit. y

2. Amanter. Dura erat lex illa Draconis Biti- nienſibus tradita, qua ſanciebatur, ut quicun- que de otio ĩgnavo convicti eſſent, nullà excu- letione admiſsã lapidarentur. Inde Plato ſoli- tus fuit dicere: Draconis leges non attamento ledlanguine ſcriptas eſſe. Tale præceptum du- um& alperum non eſt, quod Paulus hic pro- nulgat. Non præcipit jugulare liberos, ut Cultoribus ſuis Moloch, non carnes cultris in- adere,utSacerdotibus fuis Baal, fed diligere pecipit, ſed amorem flagitat, quem proximo tuo debes, Cui igitur refragaris?.Certè qui on diligit fratrem,quem videt, quomodo De- um, quem non vider, diligere peteſt? 1 Joh. 4. „.20, De Secundo. R Efa ut de impulfivi etiam aliquid dica- mus,guasPaulus adducit, ut amorem er- pa proximum nobisèò citius perſuadẽat. Tres snem cumprimisevidentiam aliquam præ fe kium&e digniſſimæ videntur, ut diligenter ezaminentur, ut funt 5 1. Naturalis obligatto. Namnemini quic- quam debete, inquit Apoſtolus, niſi ut invVicem tgatis.Ergo debitum eft eharitas, quo alter idalterius dile&ionem obſtringitur. Chiro- gaphum exhibet ipfa confcientia, quæ dictat ticuique noftrum, wt quiequidvelumus alij ibis faciant> idemäphs quoque faciamũs, Rath.). v. 1 2. Quid igitur tergiverſamur? quidifimum eft hoc debitum, non Ppoſſu- dusnegare, nec opus eſt multo auro aut argen- far lolutio,am or eft qui Præcipitur, cha- qꝗuã creditoribus noſtris ſatisfacere lumus,; Felluntur igitut Pontificii, qui in peribus tis juftitiam quætunt,& dilectione ſua CŒ- fir A T n promereri ſatagunt. Nam debitum eſt,& i;;: 4 em debitum perpetuum, proinde meri- uce non Poteſt. Hæc duo mutuò ſe tol- Epiftola Rom. 1 3. v. 8. 10. 119 lunt, quò pertinet dictum Salvatoris, Luc. 1 T v. 1o. Cùm feceritis omnia, quæ præcepta ſunt vobis;dicite: Servi inutiles famus, quod de- buimus ſacere, fecimus. 2. Leg Conſummatio. Qui enim diligit pro- ximum, inquit Apoſtolus, legem imple vit, idq; per inductionem præceptorum, ſexti leptimi, octa vi& novi oſtendit, quæ omnia in hoc fer- mone comprehenſa eſſe dicit: Diliges proxi- mum tuum ſicut teipſum. Pontificii ex hoc loco ita argumentantur: Qui diligunt proximum, legem implent. Omnes verè Chriftiani diligünt proximum. Diligunt enim Deum, qui verò dixerit, ſe dili- gere Deum,& fratrem ſuum oderit, mendax eft, I.Joh...20.Ergò comnes verè Chriftiani implent legem, ac proinde. impletio legis ho- mini Chriſtiano non eſt impoſſibilis. Sed di- ſtinguændum eſt iutet impletionem legalem &Evangelicam.Şiaphorilmun Paulinum in- telligis de imꝑletione legali hoc eft, perfecta, & omnibus numeris ahloluta non nili cum conditione accipiendach,{i nimirum ita quis diligat proximum, guemadmodum Etequi- rit· Hoc verò in imhecillitate hujus vitæ im- poſſibile eſt. Lex enim ſpiritualis eſt, uos verõò carnales, Rom. J. v. I4. Irta minot falfa erit. Contugiendum igith ad perfectionem Evan- geticafn, ĝua hòmó fdelis inehoata etiam fua charitate, quæ ex corde puro& bona conſci- entia, ideque non ficta proficiſcitur, Deo pla- cet,à quo cæteta, quæ imbecillitati noſtræ ad- hætenc, ex gratia teguntur,& propter fili non ĩinputanturi quĩ proptered ſinis legis d ad ſalutem omncredenti, Rom, 10.U. 4. Triplex igitur via eſt, guf ag legis imple- tionem perveniri Potelt. 1: Via perfetioni quando Deum diligimus ex totò cotde, ex tbta ànima& omtibꝰ viribus noftris, H

120 Dominica ll noſtris& proximum ſicui nos ipfos; Matth. .2. v. 37.ſeqꝗ. Hæc via ardua eſt quam nemo mortalium ambulare poteft Si enim volumus adjacet nobis malum, Rom: 7. bonum facer yerl.2 1s zi: Pia imputation, > quando obedientiam Chrifti perfe&ifimam,quam legi præſtitit, per fidem appíchendimus& nobis applicamus. Ita fit ut quod Chriftus fecit, nobis imputetur ad juſtitiam, Rom. 8.. 3. 4. 3. Via inchoationis quando vitam noſtram AP dE T+: Lit Hige 5 jucta normam& formàm legis divinæ inſtitui- mus,& fidem per opera chãritatis etga proxi- mum declaramus,licet perfectionem àlege ret guiſitam attingers non poſſumus. Studium 8 11 giada i illud Deo placet ptoptet Chriſtum,S/ οοον Tg” 1 vas, Eph. POO) Si poiterioribus Hiſce Viis incedimus, cfe- dendo ih Chrimine proximum diligendo, l 5 r arne y de impletione legis gloriati poſſumus/quam Vis illa gloriæ non eſt noſtta, ſed ad Chriſtũ re- dit.qrt pet fidem in cordibus noſttis habitat, EpH. 3. V. 17.& non confortat, ut omnia poſſi- mus Phikg. 13+ PRSU LLS: 92 a.4 wanen .Y R, SNA T EON ORTA DT, TA ae E E REI ET I ON E poſt Epiphania 3. Mali declinatio. Dilectio proximi, ait Paulus, malum non operatur, ſed refrenat no- cendi cupiditateme ut David cum Sauli noce- fe poſſet,.Sam. 26. V. T 1. corrigit affectuur pravitatem, ut Joleph qui ex charitate Chri- ſtiana ab illicito hetæ concubitu abſtinuit, Gen. 3.v...ſuble vat ptoximi paupertatem, ut Cornelius, Act. 1O..2. defendit famæ ipſius integritatem, ut Jonathan facit, 1. Sam. 28. verſ.3 2. Quiſquis igitur vitia omnia evitare vult, compendioſam habet viam, ſi nimirum hari- i tati erga proximumex animo ſtudeat, quæ non cogitat malum,:Cor. 1:V: f$ fedomnes vir- tutes cætetas complectitur, quo nomine vin- culum perfectiqnis appellatur, Col. 3..4. In- de fit, quia charitas refrixit in hoc decrepito ſe- culo quod omnia ſimul mala ingruunt,& pa- ctiam noſttam devaſtant. Orandus igitur Deus autot ominis boni, ut perSpiritum ſuumignem: velæ dilectionis intra animos noſtros accen- dat, quo inflammati præceptis ipfius obtem- aç peremus,per Jeſum Chriſtum Dominum no- HDi ari ý 2 A ý ſtrüm, Amen. +, DOMIN: V. POST EPIPEHAN. inq s nieu R Ëjifola Cols: PIa:' yos PNI n E Jacobo Patriarchadicimr, quod R filio fuo Jofephmpræ aliis dilecto tunicam fecetit pohymitam Gen 933 Za Voie Eodem ferè modọ“Paulus omnibus dilectis DEl filiis tunicam conficit& va- Tiis Virtutum ornamentis teii ſtellis diſtin- guit, quam induere cœleſti placere velint. Protoplaſti noſtri, cùm poſt lapfum nudi. tatem ſuam cõgnoleerent, conſuerunt folia fi.- cus,& ſecetunt ſibi periʒomata, ſed dedecu: t DET la debent, ſi Chriſto ſponſo~ admiſſum non poterant tegere,v Cen:.W. an Ita vanum eſt& fruſttaneum, ſi vel maxime i s A omnii X Ji

omħia noftra opera conſuamus, telæ inutiles ſunt, quibus nemo operiri poteſt, Eſa. 5 9. v. C. Hanc vetem, quam Paulus hîiccommendat omnibus verè Chriftianis induamus oportet, ut exultare poſſit anima noſtra in Deo tan- quam ſponſus in Sacerdotali habitu, aut ſpon- Amonilibus ſuis ornata, Eſa. Cf. v. IO.nam ve- ſesleticæ& hololſericæ licet auro& argento, gemmis& pretioſis lapidibus variatæ& feg- mentatæ ſint, nihil valent coram Deo, ſi verò bleonditus homo cordis in incorruptibili- ute quieti& modeſti Spiritus ornatus incedit, irois vomi Te OE walete inguitPetrus TIENE Spititualem hunc ornatum ſuppeditat no- bis ptælecta pericope, iſque duplex eſt Prior refpicit proximum. Poſterior reſpicit Deum. Utrumque contemplabimur. Quodut fiat ad Dei glorĩiam,&noſtram ædificationem, arden- tibusà Deo omnis boni datore ſulpiriis efflagi- tamus per Jeſum Chriſtum, Amen. Exegeſis. Nhodierno Evangelio Ecclefia agró com- paratur, in quo bonum ſemen ſeminatum, kdoperå Diaboli admitta funtzizania, Talis mxtura bonorum& malorum erit uſque ad iovifimum diem, ubi andem folida& plena intityétur fegregatrio, Mátt. 2.:3:3.Hoc igitut agendum erit omnibus& ſingulis, ut iva& veta Eccleſiæ membra& bonum ſe- men in agro Domini reperiantur. Non enim omnes qui dicunt Domine, Domine, introibūt integmimcælorum, fed qui faciunt volunta- tem Påtis mei inguit Chriftus, Matth..v. 21. Hunc ſcopum intendit prælecta pericope, ibi præcipuas virtutes conglomerat Apoſto- lus quibus verè Chriftiani, quos hîc electos Epiftola Col.-3 — .T ArT. 2Y Dei ſanctos ac dilectos appellat, inſtructi eſſe debent, ſi nomenChriſti non ad judicium, ſed ad remedium geſtare velint,& non ſine eauia utitur vocabulo οοονοννüd induitionem ſignificat. Ut enim virum bonum ornat hone- fta veftis: Ita virtutes, quas Paulus hîc com- memorat, ornant hominem Chriſtianum, tanquam veſtis nuptialis, de qua Chriftus in Patabola, Matth. 2 2. v. 1 T. Quatuor autem potiſſimùm circa hunc ſpi- ritualem amictum conſideranda veniunt. 1. Materia, quæ nihil aliud eſt quàm virtu- tum à Paulo commemoratarum feries: Ex his enim veftis illa contexta eftsTales lunt 1, Intima Commiferatio. Induite, inquit A- poftol’(ærgyy ew oisliowwr vifcera mifericor- diæ, hoc eſt, ſedium cordialismiſericordiæ af. fectum, qui per xersirílæfive benignitatem benefaciendo,&officia quæ vis pietatis præ- ſtando, ſeſe exerat. Hæc non immeritò conne- ctit Apoſtolus. Vera enim niuſericordia non eſt otioſa, ſed eſurienti frangit panem, exules ſuſcipit, nudos operit,& carnem ſuam non de- ſpicit, Eſa.5 8..7. Si enim fratet& ſoror nu- di ſint,& victu quotidiano indigeant, dicat autem aliquis ex vobis, ite in pace, calefacimini & ſaturamini, non dederitis autem eis quæ ne- ceſſaria ſunt corpori, qùid prodierit? inquit Jac. 2. v. I5. 16. Certè charitas Dei non mane- bit in eo, 1. Joh. 3. v. 17. 2. Profunda humiliatio. Induite rν Gazivlw; inquit Apoſtolus, quæ vox ſuæ com- poſitionis emphaſi, non externam ſolùm in geſtibus& actibus demiſſionem; ſed mentis humilitatem potiſſimùm exprimit, quando quis non arroganter de ſe ſentit, ſed demiſſio- ne minimè ſimulatà coram Deo& hominibus ſe humiliat, id quod ſingulare decus& prælu- ſtris gemma eſt in ſpirituali illo hominisChiri- ſtiani ornatu. Ubi enim talis humilitas ibi ſa- pien- — ————

IXE pientis, inquit Salomo Proverb. I L. v. 2.& ite- rum: Humilem ſpiritu ſuſcipiet gloria, Prov- 29.V. 2 3. Tribus potiſſimùm gaudet Deus habitacu- lis. Habitat enim 1. in excelſo, 1. e. in cœlo, ubi gloriam& majeſtatem ſua mangelis& electis communicat, Pſ.8 4. v. 12. 2.{n Santorin Eccleſia, ubi verbum ejts puĩè& ſincetè do- cetur,& Sacramenta juxta Chriſti ordinem& inſtitutionem adminiſttantur. Hoc eſt ſpiri- tuale vehiculum, quo apud nos divertit&cman- ſionem facit, Ioh. 1.V. 2..· In corde humili,& contrito, ut ĩpſe ait Ela. 57. V. 15„quifquis igi- tur hoſpitis hujus præſentia delectatur, humi- litati ſtudeat neceſſe eſt. Humilis anima Dei ſeſſio eſt,& delectabile Chriſti cubile, inquit Auguſt. Nam ſuperbis reſiſtit, humilibus au- tem dat gratiam, Petefi VS 3. Manſuetudinis exercitatio. Induite wgzirnla, inquit porrò Apoſtolus. Hæc ta- lis eſt virtus, quæ cum egenis& miſeris placidè agere novit y& neminimalum pro malo re- pendit, ſed omnia ſuffert, quæ charitatis Chri- ftianæ proprietas eft;;Cor.1 3 vez tâlesChri- ſtus beatos prædicat cum annexo ptœmio, quod terram ſint poſſeſſuri, Matth.§..5. De quo dicto Luther. in glofa marginali, Mun- dus, inquit, terram poflidere& bona ſua tueri ſatagit per vim externam, ſed Chriſtus hic cõ- trarium docet, quod per manſuetudinem ter- ra poſſideatur. Melior enim eſt patiens viro forti ,& qui dominatur animo fuo expugna- tore urbium, Prov. 1::3 z: Caula eft, quod immites& vindictæ cupidi, cùm laxant fre- nosiracundiæ& motibusaniminilæpè turbas, rixas, feditiones& bellaconcitant&accen- dunt, unde fr m fuis facolrátibus&poffefio- nibus excutiantur. Contra qui mites ſunt, & proptet Deum iracundiæ imperant,& tole- rant injurias, retinent& ſua bona& conſcien- Dominica V. poft Epiphaniæ tiam ttanquillam. Hine dehortatur Jacobus auditores ſuos à ſtatu belligerandi& litigandi, hac ratione, quod nihil efficiant, jac. 4. V. 2. 4. Inßrmitatum toleratio. Vita via eſt, in- quit Bernhardus; Sicut igitur viatores; qui viam lutoſam ambulant, mutuum fibi invi- cem præſtant opetam,& quando alter eorum labitur, alter iplum lublevat, nec propteted iras concipiunt, quando inter cundum alter alterum luto commaculat: Parem daam gc- Soldar requirit Paulus ab omnibus Chriſtia- nis, ſi præoccupatus fuerit proximus in ali⸗ quo delicto, ut in ſpiritu lenitatis ipſum in- ſtauremus,& altet alterius onera pottemus, confideramtes, quod iiſdem tentationibus s obnoxii ſimus, Galat. 6. v. I 2. qui longanimis eſt, is magni eſt intellectus, qui autem impa- tiens eſt, exaltat ſtultitiam ſuatn, inquit Salo- mon, Prev. 14. v. 2 9. 5. Oſſenſarum condonatio. Condonate vo- bis mutuò, inquit, ſi quis adverſus aliquem habuerit querelam. Quemadmodum& Chri- ſtus condonavit vobis, ita& vos. Grave hoc clt depravatæ catni, qug ſemper vindicam ſpirat, ſed intetim nihil magis eſt neceſſarium hominiChriſtiano, Si enim dimiſeritis homi- nibus peccata corum s dimittet etiam vobis“i Pater veſter cœleſtis: Si autem non dimi- feritis hominibus peccata coram, nec Pater veſter dimittet vobis peccata veſtra, inquit ipſe Chriſtus Matth. 6. V. 1 f. cujus etiam in kay hunc finem Paulus exemplum adducit, qui li- w cet fit Rex Regum& Creator omnium re- rum, tot tamen& tanta nobis condonavit peccata, ut pro inimicis fuis mori non recufa- kar verit, Rom. 1 5. v. 10. veftigiis hifce meritò siy infiftere debemus, ideò enim præceffit ut le- i queremur,.Per..v. 21. qui hoc non facit, quintam petitionem contra ſeipſum orat,& in complanata quidem via ambulat, ut ſibi vi- detur, É

daur ed finis tenebræ& profunditas inferni, Cyr à f. v. I T. Il Zona, quæ eſt charitas. Nam ſuper omnia, inquit Apoſtolus, induite charitatem, quæ eſt vinculum perfetionis. Vocatur autem ita gon ratione juſtificationis, Pontificii ſomniãt, guaficoram Deo nos perfectos reddat„neque enim qui charitatem haber> habetjuftitiam ut petfectionem, ſed tantùm cu ααν Vincu- lum ultitierſive perfectionis, quæ juſtitia& fetlectio ſolus. Chriſtus eſt fide apprehenſus, ttePauloRom. 10. verf. 3. Adde quod vox ril ambigua eſt,& non perfectionem untům, led integritatem etiam& ſinceritatem fngnificat quemadmodum à LXX. ulurpatur Jud...16.Prov.I...&c. Sed I. Ratione extenfionis, quia ambitu fuo to- um virtutum chorum complectitur, ita ut o- mnes vxittutes defluerent ad terrena, niſi cha- ſitzte ſttingerentur in anima, quod pulcher- imum Hugonis cfatum eft. Nam ſi diſtri- buro in cibos pauperum omnes facultates meas,& tradidero corpus meum itaut arde- am charitatem autem non habuero,nihil mihi podet inguitApoftoius,-Cor. I.V. 3. 2. Ratione directionis. Sicut enim anima & Spiritus hominem regit, ejufque&tiones dirigit: Ita dilectio omnes virtutes. Unde lex regalis appellatur, Jac. 2..g. 3. Ratione connexionis. Ut enim vinculum tonfervat partes diverfas& diviſas: Ita dile- fio conjungit hominem cum Deo, 1, Joh.4. \12.16.& conjungit cum proximo:, utfibi iwicemfuccurrant,& idem fentiant, cujus in- f imne conjan&igonisexempla yide.Sam:1 8. . l. Act...3 2. Quando igitur filii hujusfeculi trahunt ini- quitarem in funibus vanitatis,& quafi funibus plauĝri peccatum, Eſa. 5. v. 1 8. vos interim Epiſtola Col..v. 1 2. 17. vinculo charitatis pectora veſtra copulate& conſtringite, ne diſcordia intetveniat. Hoc bonum& jucundum eſt coram Deo& homi- nibus, PI. 13 3. V. T. LeoByzantiusPhiloſoph& Orator celeber- rimus, obeſus aliquin& aqualiculum promi- nentem geſtans, cùm ad Athenienſes legatus miſlus ellet, ſeditionem quandam popuſarem & turbas civiles eloquentia fua cohibitutus, mox ut legationis ſuæ capita enarraret, omni- bus rifum ob enorme abdomen movit, fed ipfe àludicris feriorum occafionem captans, dicere cœpit:Quænam vobis riſus cauſa, õ Athenien- fes? an quod me pinguem& diſtento videatis ventreꝛSed audite, eſt mihi domi uxor, quacum quoad pinguedinem ipfe non lum conferen- dus, utpote quæ me triplo ſit pinguior, ambos tamen unus facilimè lectus capit, cum eadem volumus& ſentimus: Sed dum alter ab altero diſſentit, ipſa hanc& illam viam inſiſto, inte- granos vix domus capiet. Quo dicto Atheni- libus perſuaſit, ut pacem inirent, turbas& ſe- ditiones cohiberent, populuſque cum Magi- ſtratu in gratiam reditet. Quid maltis? Pulcherrimum Concordia xauna eft,quo ornajaEcclefia, Curia& Oe- conomianon folùm in optimo flore confiftit, {fedetiam à Deo benedictionem& vitam parti- cipat, PÍ i3..4. III. bula, qua Zona connectitur, eſt pax, quæ deſcribitur hic 1. Katione fundamenti. Dicitur enim paxDei, quia à Deo proficifcitur in eoque fundarur, unde ſequitur, quod omnes illi, qui per pecca- tum à Deo diſſident, Eſa. 5...cum hac pace nihil habeant commune, Ela. 4 8, 2 2. 2. Ratione emoiumenti. Nam HaEe,in- quit Apoftolus,.e. regnat& palmam fert im cordibus piorũ, 1 conttaDei indignationẽ, qui placat', Rom. 5. v. r. 1.2. ContraDiaboli ten- Q tatie 123 —

124 tationem, qui profligatus, Ebr.2. v. 14.3. Con- tra Moſis accuſationem, qui enervatus, Gal 4. v. 4. Col..v. 4. 4. Contra mundi inſultatio- nem, qui ſuperatus eſt, Joh. 1 6. v. 3 3. Hæc omnia præſtat pax Dei in cordibus fi- delium ,& tandem Babao illud cœleſte rri- buit omnibus, qui obliviſcuntur ea quæ retrò ſunt,& ad ea, quæ ſunt priora, fe extendunt; Phil...1 3. 3. Ratione incitamenti, quod eſt noftra voca- tio. Nonenim in Chrifto vocati fumus à Deo ad Eceleſiæ communionem proptet diſcordiã ſed concordiam Proinde cùm Chriſtus& Ec- cleſia unum conſtituant corpus, Paulus intro- ducit ſimile ſumptum à partium humani cor- poris harmonia,in quam pacem fcilicet voca- ti eſtis in uno corpore. Explicatio horum verborum habetur Ephel....feqq. Senfus eft: ut caput non inſultat pedi, pes non re- ugnat capiti, fedomnia potius membra hu- mani corporis pacem favent& concordiam: Ita Chriftiani fe invicem diligere debent, ut verã pace frui poſſint, Zach. S. v. I.Hebr. 1 2. V. 14. IV. Fimbria. quæ eſt gratitudo animi: Ita enim concludit hanc exhortarionem Paulus: Grati eſtote. Quemadmodum igitur finibria elt quaſi veſtimenti cuſtodia, ne nimis citò atte- ratur: Ita gratitudo eſt conſervatrix reliqua- rum virtutum, dum enim veram omnis boni ſcaturiginem attendit,& in laudes datoris re- ſolvitut, eo ipſo bencficentiam divinam ani- mat quaſi, ut ad plus dandum invitetur, guod Baſilii effutum eſt. Sacrificans laudem honori- ficabit me,& illic iter, quo oſtendam illi ſalu- tem Dei, inquit ipſe Johova, Pl 50,v.2 3. Multa certè& maga ſunt Dei beneficia, quæ in nos contulit, 1. in Creatione, ubi fecit nos åd imaginem fuam, Sap.2. Y. 2 3. quæ nihil J f Dominica K. poj ? Epiphanie aliud erat, quàm perfecta juftitia& fanitas Ep. 4. v. 2 4. 2. In fedemptione. Ubi proprio filio non pepercit, ut fervus redimeretur, Rom. .v. 3 2. hic ut alter Adam teparavit, quod pri- mus Adam perdiderat, Rom. f. v. 18. 3. In Sanctiſicatione. Nam in Baptiſmo fœdus no- vum pepigit nobiſcum, quod Petrus ſtipula⸗ tionem bonæ conſcientiæ appellat, 1..3. V. 21,& in filios, hæredes& cohæredes ſuos nos adoptavit, Kom.&. v. 17. 4. In Conſervatione, nam iple eſt, qui panem de terra producit ut confortet cor hominis, Pſ. 104f.. 1f. dat fru- mentum& vinum,& oleum,& argentum,& aurum,& linum,& lanam, Ol. 2. v. 8. imò ape- rit manum ſuam& implet omne animal bene- dictione, Pſ. 1 4 F. v. 16. Pro his beneficiis nihil requirit præter gra- iarum actionem, quam omnibus ſacrificio- um hecatombis præfert, Pfal.5 O..14.69. verſ. 3 3. En, Vos mei, hic eſt veſtitus deautatus in quo cœleſti Spouſo ChriftoJefu placere puſſumus, ut concupiſcat decorem noſtrum, Pſ.45. v. I 2. hæc lunt veltimenta falutis, hoc indumentum, x jullitiæ,Efa.6..10.hoc byffinum ſplendens & candidum, quo ſponſa Chiriſti cooperta eft,| Apoc. i..8. T4. Hæt veftis operit plus quàm folia ficus, quæ protoplaſti conſuebant, ut facerent fibi perizo- mata,Gen...7. Hæc veſtis calefacit, plus quàm veſtimenta, quibus DavidRex in ſenectute ſua contegeba- tur, I. Reg. I. V. L. Hæc veſtis acceptos reddit, quotquot eam induerunt, ne cogantur obmuteſcere, quando Rex ingredietur viſere hoſpites ſuos, Matth. SAAE: Filiis Iftaël hoc.datum erat privilegii, ut quamdiu in deſerto ambularent, veſtimenta eorum non atttita, nec calceamenta corum vetu-

etuſtate conſumpta ſint, Deut. 29. v. F. Idem de tunica Paulina dici poteſt, quod non atte- natur, nec vetuſtate conſumatur, ſed eum, qui induat ,ad immortalitatem promovere poſſit. Eſt hæc veſtis eſtivalis, quã contta æſtum itæ diving nos tueri polumus, Rom. f. v. 1. Eft veftis hyemalis, quå induti ejulatum& llidorem dentium evitare poſſumus. Nihil im condemnationis eſt in his, qui ſunt in Chrifto Jefu, Rom..v. f. Eft veftis Martialis quam induere debemus infpirituali militia cum Diabolo, mundo& piopria carne, üt vincamus& triumphemus per& propter Chriftum, in quo omnia poflu- mus, Phil...1 3. Eſt penula Spiritualis, quæ facit nos cautè mbulare, ut per vallem umbtræ mortis tranſe- mus in cœleſtem patriam, Pi. 2 3. v. 4. Eft reſtis exequialis, quã amicti in Domino lacide obdormire poſſumus, Apoc. EA. v. 13. Eft toga veſt walis, in qua tandemSabbathum eelebtabimus ex Sabbatho, Eſa. 66. v. 2 3.& co- tam Deo& beatis angelis ſuperbiemus ih æ- ternum, Eſa, 6 T. V. 10. De Secundo. Vlimus, quomodo orhatus cfle debeat ho- mo Chriſtianus erga proximum ſequi- ur pars altera, quæ exponit ornatum erga Deum,cujus pattes integrantes ſunt 1, Ferbi divini puritas, Nam verbum Chri- i tiinquit Apoftolus,habitet in vobis. Qui- üs verbis: commendat fuis Coloſſenſibus komnibus Chriſtianis ſtudium& amorem verbi divini, ut ante omnia quærant regnum "k juftitiam ejus, fi benedistionem tem- Epiftola Col. 3. V. 12-13. i T E T 127 poralem& æternam hæreditare velint, Matth. 6. v. 33. HFHocut fiat, non perfunctoria tequiritut o- pera, ſed quotidiana meditatio& ſcrutatis, Pſ. T. v. 2 Joh.j. 39. id quod hoc loco Apoſte· lus per évoiznoi lubindicat, q. d. non vagetus aut peregrinetur inter vos, licut hoſpes veni- ens honorificè excipitur& mox dimittitut, vel ſi ad tempus permaneat, vileſcit& tædium af- fert · Sed tuα α, inhabitet intet vos, ut fami- liarem nobis reddamus verbum Chriſti,& non tantum auditores, ſed& factores ejuſdem ſi- mus, Jac. 1. v. 2 2. Si enim manſeritis in me, ê mea verba in vobis manferint, quidquid vo- lucritis,petetis,& fiet vobis, inquit Chriftus, Joh. 15. v. 7. 2. Tractandi dignitas. Ut enim hoſpes acce- us lautè ſolet excipi: Ita hunc iyuxerra nos- pt bis hoſpitem tractare debemus 1. Opulenter. rassios eft in Græco, quæ vox non tantum crebram& frequentem verbi di- vini meditationem requirit, fed talem etiam, quæ cumfructu conjuncta ſit, ut inde divitet fiamus in fide& charitate, in ſolatio& præſidio adverſus tentationes. Hoc eſt theſaurizare ſi- bi theſaurum in cœlis, Matth. 6. v. 20. quod maximè inculcandum eſt iis, qui duabus vel tribus concionibus in toto anno contenti effe poflunt: apud hos enim verbum Chrifti non inhabitat, fed vix divertitur,& pernoctat, ſicut igitur quotidiè edimus& bibimus: Ita verbo Dei ad ſpititualem animæ fuſtentationem ca- rere non poſſumus. Nam homo non vivit ſolo pane, ſed in omni verbo quod procedit de ore Dei, Matth. 4. v. 4. 2. Sapienter. Habitet in vobis, inquit, in omni ſapientia, nimitum hoc vult, quemad- modum in ſequentibus ſeipſum explicat, ut paſtores Eccleſiæ ſuum fideliter adminiſtrent officium, Q 3.D0- RUE{„ ji B ii? p manaa i

126 1. Docendo, quæ funt neceſſaria& utilia ad ſalutem, nam in vera Dei agnitione vita æterna conſiſtit, Joh..v. 17. z. Admonendo, ut vitam quoque vivant dignam Evangelio. Doctrina enim ſine praxi plus nocet quàm prodeſt, cui enim multum datum eſt, multum quæretur ab eo, Luc. 1 2. V. 48. Notandum tamen hîc, quod Paulus lo- quatur de privato miniſterio,& hoc velit cumprimis, ut quiſque alterum privatim do- ceat& commonefaciat, videlicet patrestami- liàs ſuos libetos, uxorem& familiam, vicinos, cognatos,&c. Quilibet enim paterfamilias in ſua domo paſtoris officium gerit,& de anima- bus ſibi concreditis olim coram tribunali Jefu Chrifti rationem reddere tenebitur. Qui vee rò fcandalizaverit unum de puſillis iſtis, qui in me ctedunt, expedit ei, ut ſuſpendatur mola aſinaria de collo ejus,& demergatur in pro- fundum maris, inquit Salyator, Matth. 1 8, verſ. 6. 3. Canendo, ut Pſalmis, hymnis& Cantio- nibus Spiritualibus nos oblectemus, cum gra- tia canentes Domino in cordibus noftris. Hoc ipfi pergratum eſt, quod apparet ex 2. Chron. 5. v. 13. Ubi Rex Salomo templum à ſe ædifi- catum Muſica initiaſſe legitur,& ecce gloria Dei inſtar nubis totam domum implevit, ut o- ftenderet concentus iftos muſicos libi maximè placere, quò pertinent ex hortationes, Jac..V. 1 3. Eph. 5. v. 1 9,PPlal.1 50.v. I. ſeqq. Hodie multos invenias, qui Muſicam ſuſ- que deqʒ habent,&c quandoEccleſia ſuos Plal- mos& hymnos modulatur, intereà confabu · lando ſacris illis concentibus obſtrepunt, quos Dominus Mattheſius non inconcinnè Alno in arca Nog comparat, de quo com- menti funt veteres uodcumÌ eret& aviculæ quam luayiflimė modularentur, Afi- Dominica V. poft Epiphanig nus ruditu ſuo concentum turbarit: aut ſtrepi- tu pedum concentibus moleftus extiterit, ob guam caufam iratus Aĥino Deusà templo& ſacriflcliseum repulerit. Ita omnes hi Alini {fuan qui non conferunt operam fuam in can- tandishymnis, fednugis tempus perdunt,& cæteris Chriftianis ſcandalum objiciunt. Carolus magnus primus Germanorum Įm- perator tantum voluptatis€x modulatione la-` crorum hymnorum& Melodiarum cepit, ut quandoque in propria perſona aſtiterit,& cho- rum Muſicum auxerit atq; ornaverit, imò filios {uos& alios Principes, quos in comitatu ha- imu buit,ad idem faciendum hortatuseft;& ferie bit Marcus Magnerus, quod talem diſcipli- nam inter ſuos ſervarit, ut ne unum quidem in fua paſlus ſit curia, qui non ad minimum an- nua reſponſoria cantus& plalmos teneret. Cantorum magiſtro mandayit, ut miniſtris aulicis pridie dominici diei ſignificaret, quas couciones vellet præcinere in Eceleſia, ut præ · parati accederent,& voces ſuas reliquas poſ— ſent adjungere. Prætereà etjam ordiną- vit, ut filiæ ejus non tantùm legendo, ſcriben- do, nendo, texendo, exercerentur, ſed etiam quotidie, manè, meridie& vefpere orationi& x io Plalmorum modulationi in gynæceo operam darent. Taliş gvur@ etiam fuit Theodofius Ju- tin nior, cui in more poſitum erat cum fuis lorori- at bus, uxore& filiabus, Pſalmos, cantica facra, hymnos& reſponſoria quotidie„manè& ve- ſperi magna cum devotione decantate. Alia jam prætereo. Noſtrum eſt exemplorum ejnſmodi autho- titate moveri, ut pari devotione, Pſalmos& hymnos noſtrosDeo modulemur. Ita I. Dæ- mon fugatur. I. Sam. I 6. v. 2 3. 2. Mens exhila- ratur, Hinc Colmus Epiſcopus cum in exilium«8 iret, Uag

liet, nihil alind ſecum deportabat, quàm Pſal- tetium, quo mœrorem ſuum ſolatetur. 3. De- ſotio excitatur. Hinc ſcitè Baſilius: Cùm, in- quit, videtet Sp. S. difficulter genus humanum pollead pietatem& virtutem flecti, propte- lel quod neglectà rectè vivendi tatione ad vo- luptatem prono feratur impetu, melodiæ ob- Kctationem doctrinæ præceptis commiſcuit, Kuna cum ſuavitate& dulcedine rerum bo- natum& utilium doctrina animis illaberetur. Alabor duleoratur. Hincelt quod cantet vinĝus quoque com- pede foſſor, In docili numero cum grave mollit opus. Feflusut incubuit baculo, ſaxoq; reſedit Paſtot atundineo carmine mulcet oves. Cantantis pariter, pariter data penſa tra- hentis Fallitur ancillæ decipiturque labor. laptimis memorabile eſt, quod Ladislaus ab Hhſenſtein Bohemus expertus eſt, cum Le- gati vices iż Turcia obiret,& circa tempus ſalchatos ibi locorum iter facetet. Offendit tuim mfticum falcos ducentem},& in lingua Cemanica clarå voce canentem: Chrift ift landen/ ꝛc. Item Alſo heilig iſt der Tag ꝛc. lle tei inlolentia commotus, de curru ſuo de- flittuſticum interrogat: quis ſit,& quomo- boin regione hac deferta tam hilariter. canta- polit Cui ille fe Chriſtianum eſſe reſpon- dt, qui captivus in Turciami abdu&us fit,& m dudum de reditu delperaſſe, fidem autem cheſtianam ideò non abjeciſſe, ſed in Chri- fo omnem fuam fiduciam collocate; cujus memoriam ut affidüé recóletet, ideò pro ta- f tonetemporis fe facras Cantiones, quas in Hentie didicerit, fubinde repetere,atque iis- tm fidem fuam erigere. f. Vitæ ætetnæ gau- a a E Epifiola Col.3. Y: 12-17. r27 dium præfiguratur. Miramur ſæpe Muſicam in aulis Principum: Quid fiet in vita ætetna, ub non bicinia aut tricinia, non quatuor aùr quinque, ſex aut octo vocum cantiones audie- mus, ſed multa millia Angelorum in tone no- vo& cœleſti unum Alleluja poſt aliud con- inent. In hac lachtymarum valle noſtras ſæpe la- mentationescogimur intonare cum Jeremia, de profundis clamare cum Davide, fuper flu- mina Babylonis cum Iſraclitis canere neceſ- ſum habemus. At ibi lachrimas omnes ab oculis noftris abfterget Dominus, Apocal. 7. v. 17. Da werden wir ſtets mit Schalle/ fuͤr Got⸗ tes Stuhl und Thron/ Mit ſingen alle/ Ein neues Lied gar ſchon/ Lob/ Ehr/ Preiß/ Krafft und Staͤrcke/ Gott Vatter und dem Sohn/ Deß Heyl. Geiſtes Wercke/ ſey Lob und Danck gethan. O felix Mufica! õ nova Cantica! Eja waͤren wir da! Canamus autem, ſi Muſica noſtra Deo pla- cere debet 1. Keverenter, hoc eſt in timore Domini. Nam timor Domini expellit peccatum, ſed qui ſine timore eſt, non poterit juſtificari, in- quit Syt..1. 25.26. Non decet Chriſtianos cantus meretricii, aut carmina invectiva, qua- lia canebant Judæi olim in contemptum Pro- phetarum, Ez.; 3, 3z 2. Thr. 3, 63. Sed hymnos ſpirituales debemus canere, ut hic Paulus ait. Sicut enim cantica ſacramedium illud ſunt& organon, per quod animæ devotiores ad pic- tatem incitantur: Ita cantica profana& ob- ſcœna ſunt media illa& Inſtrumenta, per quæ Diabolus cordibꝰ impiorũ illabitur eademque fcopis mundata& ornata invenit, Luc. 1 T, 256. ., Aft-

128 2. Arlenter. Decus enim cor aſpicit, 1. Sam. 16.v. J. hinc Paulus hortatur, ut Pomino ca- namus in corde noſtro, Col. 3. v. 1 6. quemad- modum David, Pſ. 103. v. I.& 108. v. 1. Item Maria, Luc..v. 47. ſuo nobis præivêre ex- emplo. Requiritur igitur hic cordis& oris harmonia. Non vox fed votum, non Muſica chordula, ſed cor Non clamans, fed amans cantat in aure Dei. Muſica verò quæ cor non habet, fimilis eft e- briorum boatui,& à Deo rejicitur, Amos 5. V. k3. 3. Convenienter. Omnia enim tempus ha- bent, Eccl. 3. v. 1. Multi iñ templo magis funt muti quàm piſces& ne labia quidem movent ad concinendas Dei laudes, ſed in popinis, quando incaleſcunt vino, devotionem ſuam conteſtari volunt. Cantus ille Deo non pro- batur. Sanè uti Rubinus in auro, ita eft cantus in convivio, Syr, 3.v. 7. Sed ubi luxuriæ ſervit Mufica, averfatur illam Dominus, unde væ il- lud Eſa. 5 v. I I. ſeqq. z. Operis conformitas.Ita enim pergit Apo- ſtolus: quicquid facitis in verbo aut in opere, idomne facitein nomine Domini noftri Je- fa Chrifi, gratias agentes Deo& Patri per ipfum, Multi imprecationibus quicquid fufcipiunt, ordiuntur, continuant& finiunt. Hoc'non eft in nomineChriſti opera ſua perficere, quod hic Paulus præcipit. Isenim eſt unctus Domi- ni,de cujus plenitudine accipimus gratiam pro gratia, Joh. 1. V. I 6, Æmquum igitur eſt ut in nomine ejus o- mnes noſtras actiones perficiamus. Inde ſequi- tur bonum initium, melius medium& opti- mus finis. Fecitid Lutherus nofter, qui in ſrontiſpicis ſuorum ſcriptorum& Epiſtola- Dominica V. post Epiphan. rum plerumq; nomen Jelus præpofuit, Sic& nos non à Jove& Apolline, led à nomine Jefu omnes noſtras actiones incipiamus. In nomine Jeſu Sacerdos ſuggeſtum aſcen- dat,& cutret ſermo ejus& proſperabitut, Pſ. 147.v. IJ5. In nomine Jeſu Conſul& Senator Curiam intret,& dabit ipſi Dominus Spiritum ſapien- tiæ& intellectus, Spiritum conſilii& fottitu- dinis, Eſa. I L. v. 2. ut ſub ipſorum tutela quie- tam& tranquillam vitam agere poſſint fub- ditiin omni pietate& honeftate, r. Timor. LNR In nomine Jeſu quilibet Paterfamilids ad opus ſuum prodeat,& ſentiet benedictionem divinam in rebus coomicis. Licet enim Paulus plantet& riget Apollo, nihil tamen ef- ficitur, niſi Deus incrementum adjiciat, 1. Cor. V. 7. In nomine jeſutemplum frequentemus,& pra- ſentiam ejus percipiemus, juxta promiſſionem Matth. 1.v. 20. In nomine Jefu preces faciamus,& de exau- ditione certi erimus, Joh. I 6. v. 23. In nomine Jefu manè furgamus:“A manè enimuſqʒ ad veſperam immutabitur tempus, & hæc omnia citata in oculis Dei, Syrac. 18. verſ. 2 6. In nomine Jefu cibum capiamus,& panis crefcet fub manibus, quemodum indelerto, Joh,6..12.13. in nomine Jefu cubitum eamas,& nox ficut dies illuminabitur, Pſ.1 3.v. I 2. In nomine Jeſu neceſſitates noftras toleremus ni j & conſolabitur nos amiciſſimè ex Pi. 3 5. v. 3 iste Ego{um Jefus tuus, In nomine Jeſu yitam finiamus,& in pace migrabimus cum Simeone, Luc. 2. v. 2 9. beati enim, qui in Domino moriuntur à modo, in- quit Sp..Apoc. 14.V. 13. Sum.~

heni 4 jo ii:$ y Gni Summa:: Nomen Je fu fit nobis Dux in 3, Ideò enim Chriſtus exempl ift, ut ſequamur veſtigia ejus yerl. 2 L Legimus de milite quodan iviffer peregrinari Hieroſolyma ke omnia deitur, tandemq; v ti pe celur; R fequi non valens, præ pio€ deliderio animam expiravit.$ c quò ille non pot corpore, mente pervenit, Nobis hîc nor E oiporis opys ct, utChrif gamus, fe fed pa flibus anit ni, ut ĩplum imitemut Oves mez í fe i quod cum & ci cuis- ul: aſſe ti veſti Siã le quuntur hominis, fa- quilæ. De- Iper terram Una i1searum, jixta animalia- erat lilitudo, ipſarum 3 Í uli fitrotain medio rotz. Perquathor par- tebant ſeſe ut legimus Ezech. r. verf. Ə a Eim Jeri um ambularent, 10,1f. Hæc viſio nihil ali m figura regni Chrift il, quod a adminiſtrat in Eacleſia per ver- amg Sacramenta. Per quatuor animalia in- „.21. 17. 12a me,& do eis viram æternam, inquit Salvator, Joh.1 O. v. 27. 28. 3 Nomen Jefu fit 7 ara antidotum præſen- l quando] eccatum cor angit& ad ſperationem ſolli icitat. Na imin ipfo habe- mus redemptionem Ka iplus fanguinem, nempe remiſſionem cccatorum. Col..14. Nomen Jefu fit« de saia noſtrum Cervical, ir quo caput noftrum ad quietem deponamus, ut em in noviſſimo die ſoſ olpit ites& ſalvi us obviam rapti Chriſto in Xo maneamus in fecu HHA Hoc eE Eccleſiæ, quorum ptoptie- ates eſſe debent. Magnanimit as, quã Leo præditus eſt, ut vocem ſuam exaltent qual Himds& finerelpe- dtu perſonarum populo annunciẽnt trans- greſſiones eorum, Eſa. 6 2. Laboriofitas. 8 lanc boves adumbrant, quam imitari debent Paſtores, ut prædiceut verbum,& inftenttemp ſt vè& intempefti- vè, atguant, increpent, exhortentur imoma longanimitate& doctrina a, 2. Tim. 4. V. 2. n ceflantes die aè nocte unn=-quem qa au i- torum cum lachıymis monere, Accor. 20. verſ. 3 r. 3. Humanitas. Hanc notat vultus homi R n

46 nis. Nam ſervum Domini non oportet litiga- re;led manfuetum effe ad omnes, 2. Timot. 2. Verſ. 24. 4 Sublimitas. Sicut enim aquila elevatur, &in arduis ponit nidum fuum, Job. 39. v. 30. Ita Paſtores Eccleſiæ cogitationes ſuas avo- cate debent à terrenis, ſed in cœleſtia dirigant 8c quærant quæ ſupra ſunt, Col..V. I. Aqui- la pullos ſuos in altum extollit, ut intueantur radios Solis adverſos. Si radios ſolis poſſunt ferre, pro genuinis habet, cæteros vetò exclu- dit tanquam degeneres, quinictare ſolent,& ſolis radios intueri non poſſunt. Idem faciunt Paſtores Eccleſiæ, dum filios ſuos, quos iterum parturiunt, Gal.4. v. 19. Soli juſtitiæ expo- nunt, Mal. 4. v. 2. ſi ferre poſſunt ejus radios, pro genuinis agnoſcunt Dei filiis& hæredibus vite æternæ, Rom. 8. v. 17. ſin minus,{purii fünt, Ebr..2..8.& regnum Deinon hæredit tabunt, Gal..v. 2 K. Per rotam quatuor facies habentem intelli-- gitur verbum Dei in ſcriptis Molis, Propheta- rum, Evangeliſtarum& Apoſtolorum com- prehenſum Hæ ſunt quatuor rotæ in ſpiritua- Iivehiculo, quo Sp. S. apud nos divertit,& cur- runt tanquam una rota, id eſt, ad Chriſtum col- limant, qui unicus ſcopus eſt totius ſcriptutæ .& N: T. Nam Jefus Chriſtus heri& hodie, idem& in ſeculum, Ebr. 1 3. v. 8. Huc reſpicit etiam Petrus in prælecta pe- sicope', ubi: hiftoriam. de transfiguratione Chꝛtiſti, cui ĩpſe interfuerat, adducit, ut fidem auditorum ſuorum confirmet. Poſted ne ſorte opinentur doctrinam illam novam effe & prius inauditam, adteſtimonia Proplieta-- st r-unce> quiunanimiconiènfu doétri- nam Eyangeliiconfirman„& Jeſu Nazare- no teſtimonium perhibent, quod remiſſionem Peccatorum accepturi ſint per nomen ejus, qui gredunt in ipſum, Actor, 1 0..43. Fa- Dominica V1. poft Epiphanie bemus-enim firmiorem propheticum fermo- nem, inquit, cui benefacitis attendentes, quaſi lucernæ lucenti in loco caliginoſo, donec dies illuceſcat,& lucifer oriatur in cordibus noſtris, &c. Nos ſine ulteriori verborum præloquĩo Epiſtolam prælectam explicabimus, vi. ſuri. I, Petri teſtimonium. II, Scriptura encomium. Annue tu ceæptis ſancte Jehova meis. Moſis cum vemiſſent ad tör- rentem Eskol, abſciderunt palmitem cum uva ſua, quam portaverunt in vecte duo viri, in teftimonium fertilitatis qua regio illa à Deo præ aliis donata:erat, ut populus Hraeliticus cò magis incitaretur ad afcendendum& ca- peffendum'terranrillam, guam ipfis Deus pro- miſerat, Num. 13. v. 24. Talem uvam Petrus tanquam Spiritnalis explorator producit in prælecta pericope, uam in monte Tkabor abſcidit, ut animum’ addat fuis auditoribus, ne deficiant in fide, ſed firmiter perfeverent,& nullam neque gloſſam neque adverfitatem fe abducere patiantur: Non enim doctas fabulas fecuti notam feci- musvobis Domini noftri Jefu Chriſti virtu- tem& ptæſentiam, fed'ipeculatores facti il⸗ lius majeſtatis,&c. Tria hîc ponuntur argumenta’, quibus Pe- trus. auditores fuos:in fide confrmat, dum: tut oſtendit ipſis I. Fundamenti ſtabilitatem, cui doctrina Evangelii innitur. Quod ſi enim vit ille ab iplo Chriſto ſapientis titulo dignus judica- tur; qui domum fuam fuper Perram ypa jit ubi:

dum irina leab ja i feat; f w] Epiftola 2. Pet. tbi contra ventorum& pluviarum impetum conliſtete poteſt, Matth. 7. v. 2 4. hinc facilè colligere eft, quamum in puncto ſalutis inter- ſizut immotum jaciatur fundamentum, cui in omnibus tentationibus tutò inniti pofimus. Hoc optimum eſt. Ebr. 1...Defcribitur au- em fundamentum ilud I. Privativè, Nam non fecuti fumus, inquit Petrus, dotas fabulas,& intelligit hoc nomi- netraditiones humanas, quæ nullum funda- mentum habent in facris literis, licetaures de- kient, quales fabulas non ſolum Ethnici, td multi etiam ex populo Dei circumfere- bant, palmam intervertentes ſimplicibus, Col. ..18. Has Petrus rejicit tanquam inſufficientes quidus ides ſuperſttuatur, quò pertiuent ad- wonttiones æquipollentes, 1. Tim. r. v. 4. c. 4. .J. Tim..V. 4. Cavete igitut, Vos mei, 1. Papiu, qui de Purgatorio, de Limbo Pa- ttum, de Mifla, de Francifco Typico ,& mul- tis aliis verba facientes, nilnifi fabulas profe- tunt. ſed de Chriſto& ſanctiſſimo ipſius meri- toaltum filentium. Hi non ſunt ex Schola Petri, qui cum fabulis etiam do&isnihil fe ha- hilfe áit commercii nec immeritò. Nam fine mendacio verbum legis conſummabitur ii- quitSyr..3..8. }, Calvinis, quiquidem non videri volunt Wiga, ded dum ex Ariftotele contra fi- lem diſputant,& axiomatibus iſtis Philoſo- phicis:Finitum non eft capax infiniti. Item: Cotpus verum& naturale non poteſt eſſe ſi- nul in pluribus locis, myſterium unionis hy- poltaticæ,& quæ inde fluit, communicatio- lis idiomatum, pertinaciter impugnant, uti- que fabulas ſectantur,& per illas juſtitiam divinam, juſtificare præſumunt, Luc. 7. wg g. ——— .9, 16.27} 137 3. Enthufiaftas, qui fomnia ja&ant, dicentes: Somniavi,fomniavi,Jer. 23. V. 2.ut Thomas Müntrerz vel de apparitionibus gloriantur, ut ZWinglius, quid monitore quodam nocturno verborum cœnæ genuinum{fenfum fe edo- ctum eſſe dicebat, ſed atet an albus fuerit ne- ſciebat. Tales apparitiones nobis meritò ſu- ſpectæ eſſe debent. Nam multifariàm multis- que modis Deusloquens Patribus noftris per Prophetas, noviſſimè nobis locutus eſt per fi- lium,Ebr..v. x, hunc audiamus, Matth. E7. verí. g. Ergò chariffimi„ noncreditecuivis {piritui, fed probate{piritusynumex Deo fing quoniam multi Pſeudoprophetæ exietunt in mundum, 1 Joh.:.1. 2, Pofitivė, Addit enim Petrus: Sed ſpeeula- tores facti Majeſtatis Chriſti, cum accepiſſetà Deo Patre honorem& gloriam. Quibus ver- bis relpicit ad hiſtoriam transfiguiationis in monte Thabor, quam ſuis oculis viderat, ut in hodierno Evangelio ſufficienter audivimus, Matt. 17. v. 1. ſeqq. Habetis ergò Vos mei, fundamentum, eui fides noſtt a innititur, nempe doctrinam Pro- Phetarum& Apoſtolorum, ubi lapis angula· ris Chriſtus eſt, Eph. 2. v. 20. Vidimus& teſti- ficamur, inquit Johannes, quod Pater miſit fi- lium fuum Salvatorem mundi,.Joh.4. v. 14. & iteram.C. Le.I. quod vidimus oculisnos ftris, quod petſpeximus,& manus noſtræ conttectaverunt de verbo vitæ, annunciamus vobis. Jam verò jurta proverbium:plutis eſt teſtis oculatus unus, qudm auriti decem. Er- gò magnam eft ſolatium, quòd ſancti viri Dei non aniles fabulas, àmajoribus per traditio- nem acceptas, ſed talia nobis annunciatunt dogmata, querum veritatem ipſi viderunt & perſpexerunt. Hoc probè attendamus, quando magnalia Dei tractantur in Eccle- ſia, ne in dubium vocemus authoritatem R 2 Scrie Wiga .#; —*—

%32: i Scriptutæ; ſed credamus firmiter, quod in ea nobis credendum proponitur ‚ ut per fidem yitam æternam conſequamur, Johan, 20. yerl: 3 r, Regina Sabæ audita fama Salomonis pro- ficiſcebatur Hieroſolymas cum multo comi- tatu& Camelis portantibus aromata. Poſt- quam autem vidit omnem ſapientiam Şal monis& domum quam ædificaverat menſæ ejus& habitacula ſervorum,& or nes miniſtrantium, veſtesq; eorum,& pincer- nas& holocauſta, quæ offerebat in domo Do- mini, non habebat ultra fpiritum, dixitque 4 d Regem: Verus eſt ſermo, quem audivi in terta mea de rebus tuis,& de ſapientia tua,& non credebam narrantibus mihi, donec ipſa veni & vidi oculis meis. Media pars mihi nunciata non eſt. Major eſt ſapientia& bonum, quàm rumor, quem audivi. Beati fervi, qui ftant co- ram te ſemper& audiunt ſapientiam tuam, 1. Reg. 10. v. 1. ſeqq. Eodem ferè modo jam multa nobis dicun- tur de Chrifto, de regno cjus, de pulcherrima domo, quam nobis ædificavit,& in perpetuam manſionem præparavit, Johan. 14. V..i ue de elca regia, quam nobis apponet,& de yeftitu fplen didiſſimo, quo nos ornabit in vita æterna. Sed vix dimidia pars eſt, quam hic de- prædicamus, vincet iph videbimus cœleſti gnificentiam. Interim ſi per quem fidem accendere vult Sp. S. Roman, 10. v. 1 7. erit aliquando tempus, ubi non am- plius per fidem, ſed per ſpeciem ambulabimus, .Cor. F. Vv. J. II. Materis veritatem, ex qua conftat do- &rina Evangelii, cujus ptæcones fuerunt Pe- trus&e reliqui Apoſtoli. Notam fecimus vobis, inquit, Domini noftri Jefu Chrifti virtutem& præſentiam. oftri Salomonis ma- ciat nobis auditus, Dominics VI. poft Epiphania Duo igitur funt; quibus inculcandis fideles Eccleſiæ miniſtri omnem operam impendere debent. 1. Chrifii potentia, qud unxit eum Patet cæleftis in tempore juxta humanam natus & iefaciendo;& fanans rat jn verbis, Docebat enim ws ı ficut ſctibæ„ Matth. 7. Potens erat in factis. Nam ſurdis auditum, cœcis viſum, claudis rettum membrorum uſum, imò vitam mortuis teſtituit, ut de ipſs ptæ dictum erat, Ela. 3 J..5. Exeruit hanc virtutem in vita. Nam cum ſanaret ægrotos vixtus exibat de illo, Marc.£e v. 30. Exeruit illam in anorte ubi terta mota eſt,& Petræ ſciſſæ,& monumenta aperta[UnG at, & multa corpora lanctorum, quæ dormierunt, ſurrexetunt, imò tenebræ factæ ſunt ſuper univerſam terram, quas Diony ſius Areopagi- ta ſingulare quid portendere divinatus eſt his verbis: Aut Deus natutæ patitur, aut machi- na mundi diſſolvetur. Matth. 2 7. verſ.4 fS Ze uii, Exeruit illam pof mortem s dum ĉesmomdeis ad inferos deſcendit, 1. Pet. 3. V. 19.& exſpo- lians principatus& ftates ieuypæ noo w t losinfeiplo, Col. 2. an Aa MRPENTIE s -I f. poſted d tanquam verusi i valicinatus eſt,c..v. 13.& ipſo opete declara- vit ſe eſſe filium Pei, Rom..v. 4. denique ad œlosadfcendit,& conledit ad dextram Pa- 4 Nar quod nulli angelorum datum eft, Ebr, z. ilon cil z. ibidominatur in medio inimicorum, wg 10. Y. 2. luper omne nomen, quod nomi- n ſolum in hoc, ſed etiam in futuro aminhisterris gubernat Sri J GI te SEL, Note- Wire A

Notetur hoc 4. Iñ Refutationem. Calviniani& Je iont]' ſuitæ Chriſto anc- po In tentiam coni AIIP y€ CE F. quod In tempore per ù 1 aACCeperIt s i irtuten aem tamen, quæ lit ſuperior humanã& inte- 1 f tior divin humanam & exprelsè negant, ipſum juxta TE uram Eccleſiæ fuæ in his terris vitant Gal- corporis& F iciantur, qua in parte iplis Jeluitis impudentiores funt. Nos lpondemus ipſis cum Zacharia: dificile in oculis ipforum, nunquid etiam dif- fcileeritin oculisDomini?:8..6. Minimè, Pre multitudine enim, fortitudinis& roboris yitutilque:ejusnegue unum defecit} Efa. 4o. 6. quielcite ergò ab homine, cujus ſpiritus „i natibus ejus eſt, quia excelſus reputatus eſt, „Eka..V. 2 2. .In Cunſolationem, ne delperemus, quando dullum in rebus humanis auxilium apparet, ledad hunc Dominum confugiamus, qui ha- Si videtur bet imul Oc Kapi Esriæt Apoc. I 2V. 1 O8 nnet impoffibile coram iplo omnê verbum, luc, 1. y. 37. adhæc bonus eft& mifericors. Nam vifcera ejus conturbantur luper nos, ut milericordiam ſuam nobis d gare non pos- ltſer. z..2 0. hinc ipſe clamat: Co miniad me,&falvi eritis omnes fines terre, Ela. 4F. v. 2 2. Applicate vobis hane conſolationem in- imi& morbidi. Nam vittus ejus in infir- mlate perficitur, 2. Corx.1 2. v. 9. Applicate illm bello preſſi& oppreſſi, qui neminem Conſolatorem habetis, nec poteſtis reſiſtete olentiæ hoſtium veſtrorum, qui contra vos valuerunt, Ecc]. 4..I. Chriſtus potentior tt, ad hupe confugite, ille faciet potentiam lnchig ſuo, Luc. I. v. 54.& rettibutionem nverti- Epiſtola L. Pets. T. v. 18. 21. convertet in caput iplorum, Joel. 3..32. Ap- plicate illam in ultimo mortis agone; quan- do oculi non amplius vident, aures non au- lingua non loquitur,& omnia mem- it officium. Jn Chrifto cons ) irtutem,& Spiritum San- L ittit in corda noftra, qui interpellat pro nobis gemitibus inenarrabilibus, Rom.&. v. 26. In ſumma, nihil eſt tam magnum& ar- duum, quod ipſe non poſſit efficere. Nam om nia poſſumus in eo qui nos confortat, Chrifto, Phil.4. V. I 3. Idventus evidentia, quo nomine intelli- Situr. Aai Adventus primus., qui aliàs incarnatio- nis dicitur, Hunc notum facere debent f- deles Ecclefiæ miaiftri duis auditoribus, ut fciantex verbo Dei quod Chtiſtus fit promis- {um ſemen mulieris, Gen. 3. verſ.1 5. Siloh, cuĩ gentes adhærere debebant, Geneſ. 9. Verſ. 10. la ex Jacob, Num, 2 4. verſ. 17. Prophe- ta magnus, Deut. 18. v. 15. radix Jeſſe, Eſa. 1I. v. 10. deſideratus gentium, Hagg. 2..8. Zemah, Zach. 6. v. 1 2. ngelus fœderis, Mal. 3. V. I. germen Davidis, Jer. 23. V. f.& vati- cinia id genus alia, quæ adventu ſuo in carnem implevit. Nam lex& Prophetæ uſque ad Jo- hannem, Matth. I 1..1 3, 2. Adventus ſecuudus, quem gloriæ vo- cant. Hunc itidem notum facete debent fi- deles Eccleſiæ miniſtri auditoribus ſuis Ex- emplo Petriꝑ&c cæterorum Apoftolorum, nè ſtertant in ſecuritate cum virginibus fatuis, parati ſint omnibus horis& momentis,& m adventantem excipiant, Matth. 2 5. iet enim eã horã, qu non putatis, in- a Ergo lumbi veſtri præcincti lucernæ ardentes,& ſimiles eſle fer- D xpectantibus Dominos ſuos, Luc. 12. R 3 Facit 111 iy PENTA, ' i i k 1 t i l e i ; a. tom MEND——

134 Facit koc ad refutationem udæorum, quibus noſtet Meſſias non placet. Talem enim de- ſidetant, qui Goim iplis fubjiciat,& in terram benedictam tos reducat; fed fruftı àexpeđa- bunt. Non enim veniet Meſſias niſi in ex- tremo die, ubi in nubibus cœli apparebit, & furorem fuum bibe ndum propinabit o- mnibus illis, quĩ primum ejus adventum con- temſerunt, tunc videbunt, in quem pupuge- runt, Johan, 19. v. 37.& ptæ timore in pe- luncis& petris montium ſe abſcondent, di- centes montibus& pettis: Cadite ſuper nos, & abſcondite nos à facie ledentis ſaper thro- num,& ab ira agni, quoniam venit dies ma- gnus irg ejus,& quis poterit ftare? Apoc, 6. v. 16. Apparet hinc, quis lit ſcopus totĩus Seriptu- ræ,& omnium verbi divini miniſtrorum ni⸗ mitumChktiſtus Jetus cum ſanctiſſimo ſuo me- rito,is e rtaG"ius, ROM. 10. V: 4. imò dux & conſummator fidei noſttæ, Heb. 1 2. v. 2. nam non eſt in alio quoquam ſalus, nec aliud nomen ſub cœlo datum hominibus; in quo o- orteat nos ſalvos fieri, Act.. v. 7 2 hinc Chri- ſtus ipſe, hæc elt vita ætetna, inquit, ut eogno- ſcant te ſolum Deum verum,&e quem miſiſti Jeſum Chriſtum, Joh. I 7. v. 3.& Paulus omnis pro ſtercoribus reputat propter eminentem fcientia m Chrifti, Phil...8.; Hoc igitur agant fideles Eccleſiæ miniſtti, ut notam faciant Auditoribus ſuis potentiam & adventum Domini noftri Jefu Chrifti, hoc omnem ſuperat ſcientiam, Eph. 3. v. 19. Chriftus et gemma illa prętioſiffima, pro- prer quam omnia vendere debemus, ut ea po- tiamur, Matth. 1;. v. 46. eſt theſaurus abſcon- ditus in agto, proptet quem aliquis vadit& vendit univerſa quæ habet,& emit agrum il- lum, Matth. 1 3. v. 44.& ſcala cœli, per quam ĩn cœluta alcendete poſſumus, Gen. 2 8. v. 12. Dominica VI. poft Epiphanig Chriſtum fcire excitat peram fidem: Ipe enim eſt Dominus, qui fidem confirmare& augere poteſt, Marc. 9. v. 24. Luc. J. v. y. Chiiſtum ſcixe excitat certam ſpem. Nam quia mottuuseſt pro nobis, cùm adhuc ini- mici eſſemus: multò magis nunec juſtificati in e a o a e; ie fanguine iphius{alvi erimus ab ira per ipfum,: Rom. F. v. 9. Chriſtum ſcire excitat fraternam charitatem, ut animas ponamus pro tratribus, quemadmo- dum in hoc cognovimus charitatem Dei, quo- niam ipſe vitam{uam pofuit pro nobis, 1,Joh. .V. 16. Hæc notitia facit nos devotos in oratione. Nam omnes promiſſiones Dei in ipſo ſunt et- iam,& in ipſo ſunt Amen, 2. Cot. I. V. 2 0. ii Hgæc notitia facit nos cordatos in tentatione. is- In eo enim, in quo paſſus ipſe& tentatus eſt, IOR potens eſt& eis qui tentantur auxiliari, Hebr. 2, V. 18. Hæc notitia facit nos patientes in tribulatia- ne. ti&ᷓ mori,& ita intrare in gloriam ſuam, Luc.— 2 4. v. 2 6. facilè conjicere poſſumus, quod pa- rem ſortem tanquam ejus diſcipuli experturi ſimus, Joh. f f. v. 20.ſcimus autem, ſi compati- mur, quod etiam conglorificabimur, Rom, ĝe V. 18. III. Otit inũ ſblimitatem, quõd non ut fa- bulæ&cetebto humano prognatæ, ſed ab ipſo wa Deo hominibus revelata& commendata ſit. Cùm enim Chriſtus transſigutabatur in mon- té Thabor, non tantùm viderunt, Petrus, Ja- cobus& Johannes gloriam eus. Nam facies ejus teſplenduit ſicut ſol& veſtimenta ejus facta ſunt alba ſicut laxʒ ſed audiverunt etiam* voOcem de nube clamantem:Hic eſt filius meus dilectus, in quo inihi benè complacuir, hunc% audite, Matth. 17..5. G Ad hane hiſtoriam teſpicit Petrus in præle- cta pe- Nam quia ipſum Chriſtum oportuit pa- E n

Qapericope,ut Evangelio fuo aliquam conci- let aut horitatem,& eò meliùs perſuadeat au- ditoribus ſuis doctrinam Evangelii. Quia emim Pater cœleſtis de Chriſto teſtatus eſt per vocem miraculolam., quod fit filius ejus dile- dus, in quo complaceat ſibi, doctrina etiam ſuam præcdiicavit in diebus carnis,& miniſte- tio Apoftolorum ſuorum per totum terrarum erbem dĩvulgavit, authentica eſt,& meritò ab omnibus hominibus tanquam verbum vitæ rceptari debet. Elto igitue vox illa patris cœleſtis, per quam flie tao tribuit honorem& gloriam, 1. Vox infermatoria-, eine Sehr- tinim; qiædocet, Chriſtum non tantum eſſe filium latiæ, adeoque verum hominem, ſed etiam fi- lum Dei, vel ipſum Deum, ſuper omnia bene- ldum in ſecula, Rom. ↄp..ſ. contra veteres& novos Arianos, Photinianos, Judæos, Turcas, &qui divinitatem ejus abnegant& blaſphe- mant d quod noſtræ inſervire poteſt conſola- loune de plenaria ſolutione peccatorum no- froum quicquam dubitemus, quam tion ho- to nudus, fed ipſeDei filius noftri loco Præſti⸗ tir Sienim languis hircorum& taurorum,& inisvitulæafperfus inguinatos fan&tificatàd enundlationem carnis quantò magis ſanguis cktiltt qui perSpiritum æternum ſemetipſum dtulir immaculatum: Deo’ emundabit con- lentiam noſtramn ab operibus mortuis ad ſet- iendum Deo viventi: Heb. 9..13. 14. 2. Ver exhortatoria, eine Exmahnungs⸗ Stimmm/ ae alienum ſequamurʒ led ab una pa- lotis noſtri cœleſtis voce pendeamus, quò pke pater nos: remiſit in baptifmo Chrifti ad’ jrdanum, Matth. 3. v. 16.& in transfigura- lone ejus in monte Thabor, Matth. 17. v. 5. Veniat igitur Calyinianus& oculo dextro Anaturam, ſiniſtro verò ad verba inſtitutionis ng Dominiczg te refi picere jubeat, ut nihil: Fypiſtola 2. Petr. 1. v. 16. 21. 23g credatur, quoditationi non fitconfentaneum; Recordare ur vocishujus, quå Pater filium ſuum audiendumomnes Chriſtianos ablegat⸗ Hic eſt filius meus dilectus, in quo complacuit mihi hung audite, Matth. 3. v. 17. Si quis ne- lit, Deus ultor exiſtet, Deut. 1.v. 19. Veniat Pontiſicis,& mutilet Cœnam Dominicam hoc plauſibili fretus argumen· to, quòd Laici percipientes corpus, perci- piant etiam ſanguinem, qüô corpus huma- num vivum& verum nunquam deſtitutum fit. Recordare tu vocis hujus,& non atten- de:, quod Papa contra inftitutionem Chrifti ecernit, fed Chriftum audi, qui non fub una, fed fub utraque fpecie Cænam fiam primi- tus adminiftravir,& deincepsin Ecclefia ad- miniſtrandam ſanctè ptæcepit. Hinc Ge- lafius Papa: Aut integra, inquit, Sacramen- ta percipiant, aut ab integris arceantur, quia diviſio unius ejuſdemque ſacrificii fine grandi facrilegio` provenire: non pot- eft. Veniat Meigelianus,& jactet ſomnia, revela- tiones, raptus,&c. Recordare tu vocis hujus,& Chriſtum attende, quem Pater ipſe tibi au- diendum commendavit, tunc genuinus ejus eris diſcipulus, Joh. 8. v. 3 T. Veniat Angelus de caœlo,& aliud annunciat nobis Evangelium, præter id quod Chriſtus& Apoſtoli nobis annunciarunt, Gal. 1. V. 8. Vox illaPatris cœleſtis ſit noſtrum antidotum con- tra omnes hæreticos, quũ ſolâ Megalander Lutherus adverſus plus quàm triginta Spiritus fanaticos ſe defendit, ut ipſe gloriatur in ulti- ma ſua Concione, quam Wittebergæ habuit. Haàc nos queque muniamus,& porte infernos rum adverfus nos haud præ valebunt Match. 16,v. 18. z Vox tonſolatoria, ein Troſt⸗Stimm /n⸗ deſpe- z

136 delpetemtis; quandd Satanas peccata noſtra exaggerat, led Chriſtum audiamus, qui ornnes fub peccatorumonere jacentes ad e vocat i& refocillationem ip̃ſis promittit, Matth. riss: hinc Paulus: ubĩ exuperat delictum, ibi exupe. rat gratia, Rom.5..20. 4. Vor dehortatoria, ne deflectamus ad mun- di volutabrum; 1. Petr..V. 4. vel carnis ille- cebras, quæ adverſus ſpiritum concupiſcit, Gal. 5. v. 16. ſed Chriſtum audiamus& ſequa- mur, tunc quietem inveniemus pto animabus noſtris, Matth. 1 1. v. 2 9. De Secundo. Eſtat ut videamus. etiam infigne enco- X mium quod hic Scripturæ Petrus attti- buit, ut ſuis auditoribus hoc nomine illam commendet. Nos habemus firmiorem pro~ pheticum ſermonem; cui benè facitis atten- dentes, quafi lucernæ lucenti in loco caligino- 0 donec dies illuceſcat in cordibus veftris; Duo hic potiſſimum nobis ponderanda oc- currunt: 1. Scripture beneſicium, quod big Pettusex- aggerat i ratione utilitati que patet rex firmitate., eft enim nG, fermo firmiorin reſpectu ſ⸗ bularum .,` 4‘$ de quibus in præcedeutibus dixerat,& immo ua to nititur fundamento; cui fidem fuam homo Chriftianus tutò fuperædificare potek. Vo- catur aùtem Scriptura fermo firmior 1. Propter fidei roborationem, quia cor ſtabilit, ne circumferatur quovis vento do- ctrinæ, Eph. 4. V. 14. fedfirmas agat radices, & cum Paula magna animicoi fidentia excla- met: Certus fum, quia neque mors, neque yita, negue Angeli, heque Principatus, ne- gue virtutes, negue inſtantia, neque futu- Dominica VHpofl Epiphan. 14 ral 8e. poterint me feparate a charitate, que eft in Chrifto Jefu Domino mea, Rom.'3 .38. Hoc non poflunt præſtare libri Ethnico⸗ nun, IR quibuslicet invenias aliquid de im- mortalitatè animarum, de pœnis malorum,& saæmiis bonorum, Spiritus tamen deficit& iioyux guam Scriptura facraComitem haber, Eſt enim ſermo vivus& efficax, omni gladio ancipiti penetrabilior,& pertingit ufque ad divilionem animæ& fpiritus, compagum quoque& medullarum, Hebr.4. V. 12. i 2. Propter mundi expugnationem. Hoel ſceptrum rectitudinis, quo Eccleſiam ſuam ex omnibus populis Chriſtus congregavit,& ventes indomitas ad fidem convertit, Pl.4:7: inde Paulus magnum vocat pietatis myſteri⸗ um, quod Deus manifeſtatus eſt in carne, jufti ficatus in Spint, apparuit Angelis prædicatus gentibuss creditus in mundo, aſſumptus is gloria, 1. Tim..V. x C. Magnam quidem& multam hæretici& tyranni ſemper in eo poſuerunt operam, lactam ſcripturam penitus exterminarent, ſed fruſttd. Manſit Scriptura in hunc uſque diem, cum innumera Ethnicorum ſcripta in⸗ terierint, ut ne litera quidem reſtet. f F 8 tem Dei noſtri manet in æternum, 7 verl. g. i 3. Propter hereticorum refutationem, Qui ab origine mundi extiterunt innumerabiles, fed per firmiorem hunc propheticum feimo= € nem omnes convicti& profligati funt, etes` aim malleus conterens petras, Jet. 23. V. 29. eſt verbum convertens animas& ſapieniam præſtans parvulis Phal. 19. v: 8. eft verbum, quo os poſſumus obturare adverſariis, Tit. 2. v. S. ut eum omni ſua ſapientia æquẽ minus LOR- ik cr Ue ivite xſic⸗ catum eſt gramen,& cecidit Hos, verbum au-

eotlliltere poſſint ac Dagon coram arca fœde- lis, 1, Sam. F. V. 5. 4. Fropter certam impletionem, quia nullus inveniri poteſt, qui non vel impletus ſit, vel im- flendus reſtet. Nam rectum eſt verbum Do- mini,& omnia opera ejus in veritate, Pſal. TE yerl, 4 Cogitate, Fps mei, quæ ſancti Dei homines pigdixerynt de Chriĝi nativitate, miraculis, pallone, morte, reſurrectione, aſcenſione Feraltatione,& non ibitis inficias, fermo- iem hunc efè&rmiorem propheticum fer- monem, Omaia enim perfe&tifimè com- pktalunt, quod Chriftus confirmar in con- cione lua ultima, Luc. 18. verf: 3 1.& Paulus 1Cot. f f. v.;3. Cogitate, quæ de ultimis hiſce temporibus ſerdicta fint, Dan. 1 z. per tot,.Thelf:.v,4. iTimg..3. Apoc. r.v. 1 4. ſeqq·& judicate abeventu, num ceciderit aliquid de ſermoni- busDomini in tertam, quos locutus eſt, 2. Reg. 10, v. 10. Certè quicquid prædictum eſt ber hitos Dei SS, Prophetas, partim habet complementum ſuum, partim adhuc certifi- mè complendum reftar, ideò enim tam multa inderipturis impleta videmus, ut recta pietate &cætera futura effe confidamus, inquit Augu- linus. Cœli& terra tranſibunt verba au- emmea non tranſibunt, jurat Salvator, Luc. 21. v. 3 3. Quod ſiigitur immoto pede conſiſtere,& aplmin hac lubrica mundi via evitare veli- mus, apprehendamus hunc firmiorem pro- pheticum fermonem tanquam baculum, cyi innitentes per tenebricoſam hanc lachryma- mum vallem tranſire poſſumus in cœleſtem pa- ttiam, Pi.2 3. v. 4. Multi artem ut vocant Paſſavienſem ſibi eomparant, vel aliis ſuperſtitioſis mediis utun- ur, quibus immunitatem ſibi pollicentur aaa L S E piſtola 2. Pet. 1. v. 16. 2r: 137 ab ictibus gladiotum vel bombardatum. Sed dum corpus præmuniunt, animam præcipi- tant in æternam condemnationem. Hic vè- ra nobis ars mon ſtratur, quã tela Satanæ igni- ta elidere poſſumus. Si nimirum firmio- rem hunc propheticum ſermonem non tan- tům audimus, ſed etiam in corde bono& pu- ro conſervamus, Luc. 8. vert. 5. ita ſirmam facimus electionem noſtram, 2. Petr. 1. verſ. to. ne titubemus in fide, fed firmo corde Domino adhæteamus, Act. 1..23. hoc ba- num eſt& pretioſum coram DEO, Hebr. 13. verſ. 9. 2. Ex Claritate, Dicitur enim lucerna lucens in loco caliginoſo. Omnes homines naturã tenebris obſcuratum habent intelle- ctum, Ephel. 4..1.8& neque Deum cogno- ſcere, neque viam ad cœleſtem patriam inve- nire poſſunt:ſed ex mera gratia lucernam hanc Deus ſuſpendit, quæ greſſus noſtros ditigat in caliginoſa nocte hujus ſeculi, dum lucifer per- fectæ cognitionis Chriſti oriatur in vita ætet- na, ubi lucerna hac non amplius indigebimus, ſed Deum coram intuebimur à facie ad fa- CIE COLL ENTA Hæc verba Petri Jeluitis& Pontificiis ſu- des ſunt in oculis, qui ſctipturam obſcuritatis accufant, quam Petrus hic avo appellat, lucentem in loco caliginoſo. Etgò inſignis eſt calumnia in Deum Patrem, qui omne conſilium de noſtta ſalute nobis revelavit, ut non opus ſit dicete: quis aſcendet in cœlum: ideft; Chriftum deducere, aut quis deſcendet in abyſſum? hoc eſt, Chriſtum à mortuis reducere. Propò eſt verbum in ore tuo,& in cordetuo, hoe eft verbum fidei, quod præ- dicamus, Rom. 10. v. 6. 5. S. alius enim Scri- pturæ finis non eſt, quàãm ut è lectione litera- rum ſacrarum diſcamus, quid nobis creden- dum ſit atge faciendum ñũ ut vitam æternam S conſc-

138 conſequamur. Job. 20. V. 3 i. In Deum filium, qui è ſinu Patris nobis protulit Evangelium à feculo abſconditum, Joh. 1. v. 1 8. In Deumn Spiritum Sanctum, cujus inſtinctu locuti ſunit 5. Dei homines. Hinc ſententia lata elt: Ver- bun quod calumniantur, judicabit eos imno- viſſimo die, Ioh. 1 2. v. 48. 2. Ratione autoritati, quæ dependet 1. à gennina interpretatione. Illa non eft iiac Irin Ceos, ut hic Petrusait,& elarè do- eet his verbis, non ſenſus proprios, non acu- men ingenii, non præjudicium ullum huma- num, ſed ductum illum, quem Spiritus Dei monſtrat, unicè ſequendum,& literæ tamdiu imhzrendum, dum patitur dværóyía fidei,& clariora non adſunt teſtimonia Scriptura, quibus contraria adftruatur fententia. An- te omnia verð Chriftus oranduseft qui cla- vem Davidis habet,& ita aperit, ut nemo elaudat,& ita claudit, ut nemo aperiat, A- poc. 3..7- ur der nobis Spiritun fapientiæ & revelationis in agnitionem ejus,& illumi- natos oculos cordis noſtri. Epheſ. 1. v. 17. 18. ut confideremus mirabilia in lege ejus, Pſ119. verſ. 1 8. Pontificii nullam agnoſcunt Scriptutæ in- terpretationem, quæ nond Romano Pontifi- če originem trahit, aut faltem ab eo tanquan ſummo Doctore& Epiſcopo omnium Ec- eleſiarum Oecumenico approbata eſt. Sed Seriptura nuſpiam act Cathedram Romanam nos aſtringit ¶ ſed ſolam illam interpretatio- nem certam pronunciat, quæ conformis ef verbo divino. Qui habet prophetiamᷓ rlw dvarcyid tie nlgewg dlam inktituere jubetur, Rom. I1 2. v. 7. In Veteri Teſtamento ignis dꝗquo crema- bantur ſacrificia, ab igne perpetuo, qui diesSc noctes in altari ardebat, ſuccendendus erat, quod cum non obſervarend Nadab& Abihu Dominica VI pof Epiphania filii Aaronis s 4 rent, egtefſus eſt ignis a Domino,& devoras Ita Scripturæ interpre- vit eos, Lev. 10.;i. tatio non ex cerebro humano, ſed ex una& ſola Scriptura depromenda eſt. Hoc qui non faciunt> fed per xuri as tuas feripturas depravant ađ circumventionem erroris, E» phef.g verf r 4v vinditam Deinon effugient. Nam in leges divinas impiò agere non cedit impunè, ſed hoc tempus ſequens declarabit, 2. Tim..v. 17. 2. A divina inſpiratione. Non eft inven⸗ tum humani cerebri; ut fabulæ Poetarum vel Romanenſium ſuperſtitio, quam ex traditio- nibus non ſeriptis& fabulis Monachorum confarcinavit Pontife ſed Spiritu Sango aĝi: locuti funt fan&i Dei homines; ut hic Petrus aſſerit. Sicut igitur Spiritus Sanctus eſt Spiritus Veritatis, Joh. 16.V. 13. veritas eſt, quicquid 85. Prophetæ, Evangeliſtæ & Apoſtoli Spiritus Sancti inſtinctu, literis conſignarunt,& Eccleſiæ bono tanquam pre- tioſam ahadi reliquerunt. Sermo tuus veritas eſt, inquit Chriſtus Joh. 17. 17. Liber ab Autote conſeriptus& editus, qui 3 X, eruditionis fama celebris eſt, ab omnibus. magno æſtimatur pretio Quantò magis Seri- ptura, cujus autor primarius eſt Spiritus San- ctus, quo impellente locuti ſunt,& quod lo- cuti funt, conſcripſerunt etiam fanti Dei he- mines, hinc Oαινννe appellatur, 2. Tim. 3. V. 1 6. H Nofiram oficium, quod Petrus his verbis exprimit, dum bene facitis, inquit huis atten- dentes quaſi lucetnæ lucenri in loco caligino- lo. Reqͥuiritur ad hanc intentionem 1. Obſervatis, ut Seripturam magnifa- ciamus,& in rebus fidei controverſis pro ju- dice agnoſcamus. Hac in parte iterum pec- cant Romanenſes; qui fabulis Æſopi Seri- i pturæ ed ignem alienum Deo offer- katera kep

quiparant,& decreta Ponti- ciliorum, itemque traditiones 2 d vidi ant prurg óracula faum& Conc humánas idein longè præ quomodo exculent hanc bl: tam tribunali{upr i Ee Hei: 5 S 0l. 4. verl. 6 Dei,& tam in vita quàm in doctrina juxta hanc regulam y tam noft ftituamus, tu~ jer hose enim pax& miſeticordia, Galat. 6. yal I6. 2. Serutatio,ut kopan freque! genter in§. Codice,& ex collatione locorum, antecedentium item& conſequentium verum nlm eramus. Pup eouceny emnibus:ho- minibus, Joh. 5. v. 3 ꝙ. Peccant hic itetum Pon- tiicit, dum Laicos à lectione Bibliorum ar- cent. Nam verbum Dei gladius eſt, quo Sata- nam profligate į poflumus. Dum igitur Laicis Scriptura le&tionem ibent Pontif ficii,gla- dium iphis de manibus e xcutiunt, quo Satang inlultidus obviare poſſent, Eph..v 16. Apud dobomnibus licet: ded pauci faciunt. E jarem ſibi cumulant iram ad diem iræ Hionis jufti judicii Dei Rom. bebunt, quo excuſent peccatum V22. 3. Meditatio, ut non legar igitur> roum ram in iter& dili- Pec j ie 0 E 8 Jroh t gò ma- &reyci taum, fed editemuretiam quod] egimus`;&i n corde ponderemus, prnmpia: ntructum afferre de- bet in vitam æternam, Luc. 9. v. 15. in Veteri Teſtamento animalia illa impu- lucentiinloco ca nariæ agnitionis Epiſtola 2. Petr. 1. v. 16. 21. 139 ra erant, quæ non ruminant Lev. I...fegq. Notat fgura„hos qui non ruminant verbum Dei indignos eſſe Chriftiaño nomine. Nam hi tantùm b calp rædicantur, qui in lege Do- mini me die ac nocte, PIT. V 2. Floſculus r atus, quando digitis conteri- tur, ſuavius olet:ltaScriptura floſculus eſt odo- ratus, qui cot recreat& confortat, Pl. 1 9, 8. 9. ſed quando acce dit meditatio, odor fortior eſt,& totam domum implet, ſicut unguentum pretioſum, quod eflundebat muliercula in do- caput Chriſti, Matt. m 0 Simonis proſ tE! fuj er 26. VT 4. Obtemperatis ut quod didicimus ex erbo Deis, ad uſum etiam ttansferamus. Qui enim non eſt oblivioſus auditor, ſed fa- ĝo operis, beatis eritin facto fuo; Jacob. I. .: Applicatio:; ut tempore crucis& tenta- tionis ex Scripti uris conſolationem hauria⸗ mus, qua in omnibus neceſſitatibus nos eri⸗ gere poſſimus. Hic eſt Scripturæ ſcopus. Romig. D Aeledi abra umpo Dano obis piiſſi- me Jcſu$ ut ſe politis fabulis firmiori prop she- tico ſermoni attend: ımys:tanguam lucernas liginoto, dum Lucifer ple- riatur in vita æterna pet Heg vulnera tua Ktiſſima, Amen, Domine JESU, Amen: Sog g

$) i4 ie į e Aae A 7, NS x E AETA ee ORE AREEN TORE TAVE DA DOMINICA SEPTUAGESIMÆ. Epiftola, 1. Cor. 9. EF 10: Aleb in occupatione terræ Canaan ad habitatores Dabin perveniens, cujus nomen vetus erat Cariath-Se- pher, proclamavitin Caſtris: qui percuſſerit Cariath- Sepher,& cœperit illam, dabo ei Axam filiam meam uxorem, eumque cepiſſet eam Othoniel filius Cenetz frater Ca- leb minor, dedit ei Axam filiam fuam conju- gem, ut legimus Jud. 1. v. I I. ſeqꝗ. Hiftoria non caret ſenſu myſtico. Cariath- Sepher eſt Civitas literarum,& vitam æter- nam denotare poteſt, in qua perfecta Dei agni- tio flotebit, 1. Cor. 1 3. v. 10. ſeqq.& non do- cebit ultra vir proximum fuum,& frater frå- trem ſuum, dicens: cognoſce Dominum: om- nes enim eognoſcent illum å minimo uſque ad maximum, fer. 3 1. v. 3 4. hæc eſt ſcopus& fi- nis fidei noſtræ, ad quem collimamus omnes. Qui ceperit, huic dabit Deus filiam ſuam, id eſt, hæredem ipſum conſtituet omnium cœle- ſtium bonorum. Sed interim currendum eſt, pugnandum eſt. Nemo enim coronatur, niſi rectè pugnaverit, 2. Tim. 2. v. J. Inter cætetos quos ab ingreſſu tabernaculi locique ſancti introitu DEUS per Moſen ar- ceri voluit, erant etiam claudi,& fractam ma- num præferentes, Levit.2 1. v. 18. Deſignat hoc allegoricè eos, qui laborare detrectant eœlo excludendos; nec auditum, nedum ul- lam in æterna beatitudine partem expestare poffe, Opera igitur bona& labores aſſidui ad 4 A s> I t ee Oe Ee paons tes cœlum conſequendum neceſſaria ſunt. Ptæ- mium magnum nobis promiſſum eſt, nimirum deta na Cεονν eie Sεεel, 2. Cor. 4. vV. 17. ad hanc glotiath igitur non funt condi- gnæ pafioneshujus temporis, Rom. 8. v: 1 3. licut igitur agricola expectat pretioſum fru- ctum tertæ, patienter ferens, donec aceipiat imbrem temporaneum& ſerotinum: ita nos quoque patientes eſſe decet,& confirmare ga corda noftra, quoniam adVentus Domini ap- propinquavit, Jac. 5..7. Hoc argumentum fusè pertractat Apoſto- lus in ptælecta pericope, corenam quaſi ſuſpendens, ut apprehenſionem unuſquiſque Chriſtianus intendat. Cujus explicationem ſine ulteriori præloquio aggrediemur viſuri cuy Org. I. Conſequendi rationem. II. Inpulſivarum annotationem. Spiritus õ animisſacrate illabere noſtris, Ut benè, quod cœptum eſt, perficiamus, Amen. Exegefis, T ſunt in hodierno Evangelio, quæ cum A Epiftola prælecta convenientiam habent, ſi reſpicias I. Initium, ubi agitur de labote, v. I. Invinea enim nihil proficitut otio, ſed laborandum eſt, & quidem variis modis,ut vites fructum ferant exoptatum. Huic reſpondent ſimilitudines de curiu& lucta, quas hãc Paulus. proponit. Zia IN. Fy 6 å, Aies ’ rx ge AELE SC

yia melt, ferant esde f i i Mi| P 2. Aedium, Ubi de prëmio& mercede agitur, Y, 8: id quod Epiftola fimilitudine bra- þei& corong explicat. 3. Fnem, qui loquitur de paueitate eo- um, qui mercedem vitæ æternæ gratuitam leeipiunt, v. 16. ĩdem facit Epiſtola, v. 24. An leſcitis quod in ſtadio currentes, omnes qui- lem currunt, ſed unus accipit brabeum. Vi- lebimus fimilia; quibus Paulus veri Chriftia- ilmi tationem ita commonftrag; ut quilibet amimi fui fententiain ex hine facilè perſpicere poflit. à l Defimptum eft 4 Curſoribus, quod inter- togando incipit: Nefcitis? guod ider eft,ac fidiceret, non-dubito quin ſciatis, quid fa- ciañt ii gui currunt in ftadio. Sed quia fortas- ſonon ſeitis inde tanquam per gradus ad ſpi- itunlia& ecxleſtia adicendere, hoc ego vos docebo. Tia igitur diſcite à Curſoribus, quæ neces- fria funt, ut propositum aliquis brabeum conſequatur. Requiritur enim i, Hocatio, ut aliquis in ſtadio conſtitutus Ít Qui extra ſtadium currit etiamſi cutrat elocillime, nihil tamen luctabitur. Unus- quifque habet fuam vocationem, Paftor in Ecclefia, Magiftratus in curia, Paterfamiliâs, i Qeconomia.Unufquifque igitur.in qua vo- tatione vocatus eſt, in ea permaneat, 1. Cor.. i. qui verò turpis lucri gratiâ vocationem dhinunt, üt Comædi, ptæſtigiatotes, hiſtrio- nes, funambulones;&c. quos jam dudum Ec- cefadSacra Cæna,& Proceres Imperii ab immunitatibus& privilegiis communibus ercluſerunt, hi cuttunt extta ſtadium,& be- nedi&ionis diyinæ non fient participes. ka hærêtici currunt quidem,& laborant lies& noctes, ſcribunt multos libros, pericu- I& motti ſe exponunt, ut doctrinam fuam kropagent. Sed non currunt in ſtadio„ideò A A PPPOA£: AT$ ar 4 ¢ y 4 1Y aake Epiftola:.Cor. 9.€720. 141 fruftrà currunt: Si quis enim aliter docet,& non acquieſcit ſanis ſermonibus Domini no- ſtri Jelu Chriſti,& ei quæ ſecundum pietatem eft doctrinæ, vetitate privatus eſt, 1. Tim. 6. verí. 3. Parimodo, homines improbi aliquando multum laborant in curtendo, orant, jejunant, eleemoſynas faciunt, ſed quia curtunt extta ſtadium, fatigantur quidem, ſed interim bra- beum non apprehendunt. Quamobrem id primò omnium procurare debemus, ut ſimus in ſtadio, hoc eſt in ſtatu aliquo bono& Deo placente. Nam perverfa via vitialiena eftà Deo, qui autem mundus eſt, rectum opus ejus, inquit Salomo Prov. 2 L... 2. Agitatio. Non ſatis eſt, ut aliquis con- ſtitutus ſit in ſtadio, ſed neceſſe habet currere. Dicitur enim ſtadium, per antitheſin, quodin eo non liceat ſtare. Cum igitur Dei heneſicio in ſtadium admiſſi ſimus, ſtatim curſum bo- norum operum aufpicari debemus, non licet nobis ullo modo torpere vel otiari, in ſtadio ſumus, non in triclinio, nonin pomario, non in conclavi, ad hoc conditi& tedemptid Deo, ut fimus čmwraj bonorum operum, Eph. 2. .10.malediâtusigitur,qui opus Domini facit fraùdulenter, Jer.48;.10. Qui igitur gloriantur de fide,& non faciunt opera, quibus fidem oſtendant, nomen qui- dem habent quod vivant,& mortui ſunt. Apoc, 3, v. 1, Fides enim vera per charitatem efficax eft ,Gal.fi.6. 3. Collimatio. Non ſatis eſt eſſe in ſtadio, ne- que etiam ſatis eſt currere, ſed neceſſe eſt bene currere, Sic currite, inquit Apoſtolus, ut eom- pre hendatis. Non enim verba, ſed adverbia coronantur, ut eſt in proverbio, id eſt, facete non meretur coronam, ſed bene facere. Cur- rere non obtinet brabeum, ſed bene curtere. Rejiciuntur igitur his S3} T. Stan·

S42 1. Stante:; qui bene quidem incepetünt, ſed manent ſemper Johannes in eodem',& omnem in pietate proficiendi occaſionem ne- gligunt, non placetDeo talis ſocordia. Hinc tam ſæpe nos flagellat, ut progrediamut& matutemus cutſum noſtrum. Mala enim quæ nos ptemunt, ad Deum ire compellunt, in- tit Gregorius. Videt benigniſſimus Pater curſum nobis,& quidem curſum velocem eſſe neceſſarium propter varias illecebras, quas Diabolus- humani’ genetis- hoftis perpetuò ante pedes& oculos noſttos ſpargere ſolet, ut in iis colligendis ad brabeum non curra- müs ideò imultiplicat flagella, ut relictis mundi illecebris adi propofitum‘bráðum magis feſtinemus, ficut eques calc aribus ur- get equum, non quod eum non diligat, ſed ut Celeriter cutrat. Hoc benè conſiderare de- betnus ne requieſcamus in fecibus noſtris, quod de Moab dicitur, Jer. 48. v. I1. fed fer- tiles ſimus in bonis operibus, Col. 1. verſ. 10. & eteſcamus in illo, qui eſt caput Chriftus, Eph. 4. v. 15. 2. Hucillantes, qui non incedunt tecto cur- ſu, ſed velut ebrii, totam plateam occupant, & nunc ad hanc nunc ad illam partem incli- nant, Tales funtrdrræio i, ꝗui ad tempus exedunt, ſed in perſecutione deficiunt, Luc. 83. VI3. Tales etiam ſunt νννι, qui cettum fundamentum non habent cui innitantur:& à quovis vento doctrinæ moventur, Ephu4. v. 1 4. Sicut fluxus maris, qui à vento moventur &c circumſeruntur, Jac.i. v. 6. 3. Reſultantes, qui non tantùm non profi. eiunt in pietate, led indies deteriores fiunt,& à pietate priſtina degenerant, ut Demas, 2. Tim. 4. v. 10. II. à Gladiatoribus. V. 2 5ꝙ. quos imitari de- bemus 1. In vita continentia. Pugil abſtinet ab Dominica Septuageſima omhibis raira ynegt Wirus fngiit Apito- lus, pũta à ſuperfluo cibo, potu,luxu,& dinüss affe&us in gyrum rationis& diſciplitiæ co. cet, ut ſubeundo certamini idoneus reddatur, Ita nos quoque ſobłictati& continentiæ ſtu- dere debemus. Qui dotmiunt, inquit Pau- las, nocteè dormiuñt.S qui inebriantur, nocte lunt ebrii, at nos q̃ui ſumus diei, ſobtii ſimus, induti thoracem fidei& charitatis,& pro ga- lea(pem falutis,.T heff. 5. verſ.7. Ex quo yi- dere eſt, quàm lubricè ſtent in agone ſpiritua- li, qui non niſi ventris& cuticulæ in tertis cu- ram agunt,& interim boni Ciriſtiani videri volunt. Stat ſententia:Ebrioſi regnum Dei non hæreditabunt, 2. Cor. C. v. 10. 2, In dimicandi prudentia. Pugil enim 1. Antagoniſtam reſbicit, ut cognito ipſius robore& ptudentia, ad defenſionem eò magis ſe præparet: Ita hoſtes, quibuscum nobis res eſt, bene contemplemur oportet, (non enim colluctatio nobis eſt adverſus car- nem& ſanguinem, ſed adverfus Principes, po- teſtates,& mundi hujus restores,&.Eph. 6. v. 12.) ut comparemus nobis armaturam fpi- ritualem, quam idem Paulus loc.cit. defcribit verf T3. 14. nam tepùtat hoftis ille quali pa- leas ferrum,& quaſi lignum puttidum æ8. Non fugabit eum vir fagittarius,-pro quiſquiliis habentur apud ipſum lapides fundæ, Job. 4r. V. 18. 19. E i 2. Corpus ungit. Hoc olim moris fuit apud Græcos& Romanos, qui peculiares habe- bant Alyptas, quorum officium erat, his qui in certamen deſcendere volebant, oleis&un- guentis corpora delinite, ut majorem E tem membris acquirerent. Ita ſpirituali ac leta opus eſt, ut cœleſtis alyptes Sp. S. oleo lætitiæ ipſum perfundat, cujus virtute omnia Satanæ tela à dextris& ſiniſtris convolantia elidat,& currat per patientiam in propoſire certa-

lettamine, teſpiciens in Ducem fidei& con- lummatorem Jeſum, qui poſtpoſito ſibi g lio ſuſtinuit crucem confuſione contempta, Hoc recogitare debet fpiritualis athleta:, monfatigetur deficiens animo; Ebr. 12,.3: 3. Strenus pergit. Et licet inen selandam ut vel Satang apgelus nos p ercutiat dtg&Pau evenit. s; 2. Cor. 12. v. 7. vel perlecutiones mun di ſuſtine ełe,& a‘udd ngwnem pugnate co- gamur, E ui enim vicerit, danesi ſedere mec 1 L. I2. V. um in throno meo, ſicut ego viei& edi cum Patte meo in throno B vator Apoc. 3. v. David priuſ qu nonium acciperet& R lathum proſtetnere g pedalo exponere de 3 egg. I It tanen inen inqu 1 &gigantem illum, m l į 3 bolur mexpügner&4 f profternat zut cum Paulo ecer pol Mit: Bonum certamen. cert avi, cut- lum conlummavi, fidem fer hir i repofita eft corona i, deinceps mi- quam dabit » BON autem De Secundo: Æc de Primo. pulfiyas quibus hi Inne itosad kudium pietatis inftis nitiplis }. Premi | Ignitatem,& quide m ſub ima- pne Corones.. Illi quidem, inquit, ut um coronám AOH PIINE, i norat iim, Senfüs eå eſt:Si filii hi Epiſtola 1. C Hirota Wak&] 16. z å 3 cres funt& folertesyutadmétam currant, vel etiam in arenam deſcendant ob corenam cor- tibilem, multò magis vobis hoc incumbet, api coronam4ỌẸægroy feu incorruptibilem Propoſitam habetis. Majus enim prœmium majus etiam in curſu tequirit ſtudium. Oc- cupet extremum ſcabies. Qui procraſtinant pœnitentiam& ultimi malunt eſſe quàm pri» mi, hos infernalis Amalek jugulat& ptoſlernit omnes, Deut. 2 f. v. 17. Per hanc coronam intelli gitur vita ætern⸗ ſi lpectes 1. Honorem. Sicut enim corona præfertinm a rem præclarè geſtam publicè donata in hoc mundo ornat ho minem,£ cumgue honore dign um ofter ndi IT im òregig di gnitatis fignum eſt⸗ Ita vita æterna non datur niſi rects curren- ibus& Putznantibus. quibus olim dabitur, Reges erunt& Sacerdotes coram Deo, Apoc, ap-.v. 17. Juftiin perpetuum- vi= apud Bomini eh merces corum. S Corona, quæ in ludis Olym- 2. Decorem. piis, Iſthmicis vel Pythiis, victoribus apud Gtæcos i imponi ſolebat ex oleaſtro vel pinu, velapio, vel lauro confecta erat: At longe ſplendidio rerit corona vitæ æternæ. Exte- rius habe ehikpianig gemmas, quibuscorpus oznabitunor fi unt OJ Spiritualitas, 1: Gor. 1 ş. v. 44. GCHatitas, Dan. 1 2. verſ. 3. G Ai- il.3. v. 2 T. Matth. 2 2. v. 30. Pſ. 104. hinmamün Apocal. 2.v. 4. In- ULIlidem quatuor gemmisfulgebit, guibus i Ut ſunt Perſecta nati- 1>Sapiènt tig: Jerem, ER Plal. 17.v. 15.Eph. 5. V. 27. iDa IAA ee y3. Corona laures „qualis victo- y Y Há 1g) em. ribus in ludis Iſthmicis vel Olympiis impone- batur:

144 Dominica Septuageſima. batur, ejus quidemi proprĩetatis erat, ut vire- ret perpetuò, nihilominus tamen Q9xa7rte 8c corruptioni obfloxia fuit, quemadmodum étiam coronæ regiæ ex auro& pretioſis lapi- dibus contextæ non perpetuò manent, Prov. 27. v. 2 4. ſed corona vitæ æternæ eſt dpkagy= TE t Pet. 5. v. 4. unde corona vitæ appella- tüt, Apoc. 2. verſ. i oguia ad immortalitatem promovet hos quibus imponitur, Pſalm. 92. verf. I4. II. Propriam alacritatem, quã præibat eos 1. Curſttando, Ego ſic eutropinquit, r c 2uut non in incettum, ꝗ. d. omnes qui in ſtadio ſunt, ad brabeum contendunt, fed mul- ti cútrunt ddsaws, namtnistantùmappte- hendit. Sic ego non curro. Scio enim cui cre- didi,& cérrùs fum, quia potens eft depofitum imneéum ſer vate in illumdiem, 2. Timot. 1. Verſ. 12. Sequamur dilecti,& formã fidei perſua- ſione ad propoſitum brabeum contendamus. ui enim hæſitat, ſimilis eſt fluctui maris qui à Ventò movetur& circumfertur. Non exi- ſtimet talis homo, quod accipiet aliquid à Domino, Jac. 1 Verſ. 6. 7. Repugnat illa dubi- tatio. 1. Symbolo Apoſtolico, ubi profitemur nos credere remiſſionem peccatorum. 2. Orationi Dominita, ubi petimus in quin- ta petitione: Domine remitte nobis debita noſtra. 3. Doctyinæ Farramentorum,; de Baptiſmo & Cona Dominica, quæ ſunt oοανdes juſti · tiæ fidei, Rom. 4. V. 1 I. nuaa 4. Doctrina de alſolutione, ubi Miniſter Eccleſiæ ex mandato& authoritate Chrifti, confide, inquit, fili, confide filia, tibi remiſſa funt peccata tua. Mattk...2. Faceſſant igi- tur Pontificii, quod neq; mors, neq; vita, neq; angeli, neque princi patus,&.neq; ptæſens, neque futurum nos ſeparare poterit à charitate Dei, quæ eſt in Chriſto Jeſu. Rom. 8. v. 38.39. 2: Pugnando. Sic pugilem ago, inquit, non Awi quafi aërem feriens, hoceft, abiqueantagoni- S00 fta ut athlete aliquando folent, Sed fruftra- si neus ille labor eſt, qui nullam eoronam̃ mere- tur. Jraego non pugno, dicere vule Apo- ννν ſtolus, nam adverlarium habeo atrociſſimum nempe proprium corpus, hunc ſubigo,& in ſervitutem redigo, ne quo modo fiat, ut ut aliis præ dicarim, ipſe reprobus efficiar. Nomine corporis intelliguntur omnia, quæ nos à Deo avocant,& in curſu pietatis impe- diunt. Nam nihil boni habitat in nobis, Rom, Fiy, i8. fed cáro etiam in fan&iMimis concu- pifeitádverfus fpiritum ,Gal..v, 17. Mem- bra hujus corporis potiora enumerantur, ól, Hrki d aNG.8, Hic eſt adyerſatius cum quo Paulus in cer- tamen deſcendit,& palmam etiam repor- tiči i 1. Contundendo. In Gtæco eſt dmomidlo si, quod fignificat plagis obtundo,& ad livorem nr uſque faciem ſugillo. Metaphoricè dicitur,& perſiſtit Apoſtolus in ſimilitudine à certami-- nibus athleticis deſumpta, in quibus fugillare dicebatur; qui notam inſignem faciei antago- niſtæ inflixerat. Senſus eſt: Hominem vete-, rem inftar brutorum tractandum.& doman- dum elle, eſt enim per ſe eflrenis& indomi- tus, tanquam vit ula ſaginata& laſciviens, Jer.. 46..21. Domari autem poteft cruce, non, quam fibi homo ipfe fabricat, fed quam Deus immittit, itemque jejuniis dc laboribus. Beci ſunt adminicula pietatis, quibus deſtruitur Ams corpus peccati ut ultra non ferviamus pec- l cato, Noscertifamuscum Paulo,”.

eato,Rom. 6. v. 6. alids vocatur mortificatio, Col. 3. v. j. depoſitio veteris hominis, Epheſ.4. v22. abícilio membrorum corporis Ícanda- lolorum, Matt h. 1 8. verſ. 8. Praxis difficilis gquidem, ſed valde neceſſatia eft. Nam concu- piſcentia cum coneeperit parit peccatum, peccatum verò cum conſummatum fuerit, ge- wiat mortem, Jac...1 f: 2. Subigendo: In Greco et dsiayoys, in fervitutem redigo, quo indicat Apoltolus, fe unquam mancipium tractare corpus fuum, ucoactam vitam agere diſcat juxta normam Decalogi. Jugum& lorum curvant collum dimm,&{ervum inclinant operationes affi- diginguit Syr-3.vérí:2 f. Corpuseft quafi mime mancipium, ergò ita trastandum eft, ſidileat tubelle& non imperare ſpiritui. Fa- cam inquit Hilarion Anachoreta, faciam delle, ut pofthac non calcitres, non hordeo ie paſcam, ſed paleis, fame te conficiam& hi, quibus ctiam Paulus ufus eft mediis, 20or..v. 5. leccant igitur flagellantes, quorum ſan- gulnaria pœnitentia Peruſiæ in Thuſcia circa dum Chriſti 125 4. nata eſſe dicitur. Hi in- ftat Baalitarum ſeipſos dilaniant,& Nam in cœælum ſibi ſternete allaborant. Sed hil cum hac laniena cnurizsug de quo Paulus agit in prele&ta pericope. Nam meta- phoricè loquitur, ut fupra diximus,& voca- bulum waria à certaminibus athleticis transfert ad ſpirituale certamen, quod renatis et cum proprio corpore: Contumelioſi igi- trluntin filium Dei, qui ideò propter pec- tta noftra flagellis fe fubjecit, eò quòd ex f vulneribus noftris nulla falus{peranda effet. lrater enim frattem non poteſt redimere, nec dabit Deo placationem fuam,{.49..8. Se- quamut eæemplum Pauli .Carnem frenando. Quod ſi enim ſecun- * & hoc ipſo Epiſtola 1. Cor. 9.& 10: 145 dum carnem vixetitis, moriemini, inquit Apo- ſtolus Rom. S. v. 1 3. 2. Kectè regnando, ne verberemus abtem. id eſt, gloriemur de nomine Chriſti,& interim ab iniquitate nolimus recedere, quod utrumq; Paulus connectit, 2. Tim. 2. v. 19. hoc faciunt hypocritæ, qui non venient in conſpectum Dei, Iob. 13.v. T6. 5. Scopum obſervando. Ideò Paulus caſtiga- bat& in ſervitutem redigebat corpus fuum, ne aliis prædicaret,& ipfe reprobus fieret. Hac in parte exemplar fe fiftit-verbi cæleftis præconibus, ut non ſolùm rectè doceant, ſed & piè& decenter vivant, atque ita typus ũnt gregis ſibi commiſſi in ſermone, in convetſa- tione, in dilectione, in ſpiritu, in fide, in caſti- tate, i. Tim. 4. v. I2. ſecus qui faciunt, una ma- nu quod ædificant, altera rurſus deſtruunt, ſi⸗ miles architectis, qui arcam Noæ extruebant, & ipſi non ingrediebantur, ſed in diluvio per⸗ ibant. Similes imagini, quæ Nebucadnezari in ſomnio apparebat, cujus quidem caput erat aureum, ſed pedum quæ dain pars erat fertea, quædam erat fictilis, Dan. 2. v. 32. Ita concionatores ejuſmodi verba habent autea, ſed pedibus in luto hærent,& juxta propriam doctrinam incedere nolunt. Similes ſcribis Hieroſolymitanis, qui Magis viam monſtra- bant Bethlehemum, ubi novus Judæorum Rex inveniendus erat, ſed ipſi domi mane- bant. In fumma, vocem habent Jacobi, fed manus Eſavi, hoc eſt, loquuntur ut angeli, vivunt ut Diaboli, Turpe es dockori cum culpa redarguit ipfum. Doces alios, inquit Paulus,& teipſum non do- ces, prædicas non furandum,& futaris ipſe, di- cis non mæchandum,& mœcharis iple, Rom. 2..21. 22. ita fit ,ut eò majorem iram fibi accumulent tales concionatores, quò di- luci-

146 Dominica Jucidius in verbo Domini voluntatem ejus intellectu cognoſcunt„at affectu reſpuunt, Luc. L 2..47. III. Supplicit gravitatem. Huc pertinet rolixus Catalogus veterum, quem habet Apoftolus fubinitium capitis decimi, quo in- ſignia aliquot beneficia Ifraeliticis exhibita; commemorat, fed quia aſpernabantur illa, à Deo reprobati funt. Ita fubindicat, noñ fatis effe bene cæpiſſe in ſtadio pietatis, niſi curſus etiam feliciter confummatur. Nam qui perfe- yerat ufquead finem ſalvabitur, inquit Chri- fus, Matt. 10.v. 2 2. Recenſet autem beneficia ordine quinque, quibus ingratum populum Iſraeliticum Deus ad ſe allicere voluit, ut ſunt: 1. Ex eÆgypto liberatio. Hoc vocat Apo- ſtolus ſub nube fuiſſe, quia per deſertum ipſis reivit interdiu per columnam nubis, quå adumbtatus eſt Chriſtus, qui juſtitiæ ſuæ um- braculo nos tegit, adverſus iræ divinæ ardo- tem:& noctu per columnam ignis, quæ ipſa nubes fuit ſed lucida, quà viam ipſis præmon- ſtravit, quam ambulatre debebant, Exod. 1 yar: 2. Per mare rubrum traductio. Cum enim Iſraelitas ex Ægypto manu validà brachioq́; excelſo Dei jam eductos inſequeretur Rex Pharao,& nullibi pateret effugium(fiquidem à tergo ſequebatur hoſtis cum inſtructiſſimo exetcitu, ex utroq; latere obſtabant montana deſerti, quò minus una cum pat vulis ſuis pe- riculum evitare poſſent, à fronte objiciebatur eis mare rubrum, ut quaſi concluſi videren- tur in manus hoſtium fuorum) ibi verò ad precationem Moſis ſtupendo miraculo fin- ditur ac ſeinditur mare rubrum,& aquæ ejus in ſublimi ſuſpenſæ,& rxupium inſtar utrinque conſolidatæ Ilraelitis ſiccum tutumque ptæbent tranſitum. Pharao autem inſe- = $ $e Septllageſim4. quens collabentibus aquis& rotis cutruum in medio maris ſubverſis cum omni ſuo exerci- tu ſuflocatur, ut legere eſt Exod. 14.verl, 27. eqq: 3. In Mofen Baptifatio, Omnes, inguit, in Moſen baptiſati ſunt, per nubem& mare; Non quidem in ipſius perſonam, quemad- modum nos in Chrifti nomea baptizamur, ſed in doctrinam Moſis, quam jubente Do-- mino àd innumeram Hebræorum multitudi- nem ſolenni concione promulgavit. Ita enim habet textus: Timuit populus Jehovam: Gree diderunt autem Jchovæ&ö Moſi ſervo ejus; Exod. 1 4. V. 3 E. 4. Manna de cælis donatio, Pergit enim Apo- ſtolus. Omnes eandem eſcam ſpiritualem comederunt. Quo nomine Manna intelligit, quod eſca ſpiritualis dicitur, pattim quia tpi- rituali& angelica operatione productum eſt, unde cibus angelorum dicitur, Pſal.7.v. 2 7. partim etiam, quia typus erat cibi ſpiritualis animarum, qui de cœlo deſcendit, hæ. Chriſti, panis ritu,joh..v. 50.5 T. ş-Aqua de Petra productio. Nam omnes, inquit porrò Apoſtolus, eundem ſpititualem potum biberunt. Hiſtoria extat Exod. 1.V. G. ubi commemorarur, deficiente agua, ſitiente & murmurante populo, Mofen juſſu Dei ba- culo ſuo, quo ſgna in Ægypto ediderat, per- cuſſiſſe rupem delſerti,& ſtupendo prodigio magnam vim aquarum ejeciffe. 5 Dicitur hie porus ſpiritualis easdem ob cauſas, tum quia præter natutæ ordinem conceſſus, tum quia ſpixituali typo Chriſtum præfigurabat, cujus languis verus el potus, Joh. 6. v. J. Hinc ta- &atypimentione, ftarim adantitypum de- ſcendit, inquiens: Biberunt enim de ſpirituali, quæ illos comitabatur, petra, petsa autem erat Chtiſtus. Geminæ igitur pettæ meminit Apoſtolus, corporalis ex qua potſus ille ma⸗ G His Kala (0 Z 1 Vid. Sehmid navit,

mit,& ſpiritualis, quæ per corporalem hanc hetram præfigurata fuit, illa non ſignificabat, kaerat Chriftus, ùt hic Paulus exprefsè ſcribit. Hæe ſunt eximia Dei beneficia, quibus omnes pii acimpii ex populo Judaico adæquè lacti lunt participes, ſed quia plerique ea con- temptim habuerunt, ideò Deo placere non potuerant,& in deſerto proſtrati ſunt, ut ex ledies millenis millibus vix bini ſoſua& Ca- lebinterram promiſſam introducti ſint, Num. .12.1 Talis eſt exitus eorum, qui ĩnĩtio quidem bene currunt, in ſtadio pietatis,& beneficiis E3 í: i qama Deo multis& magnis cumulantur, i s 2 aR kdpotmodum refilinnt,& beneficia fibi Sie w * TA n N OA 3 f PF LE Ea REAC E NN O NE E Epiftol.Còr.9: Cr T0; TAONE GEAN OS n A DN NOE 7 2 sO EIO N CE O OT tA EE 147 præſtita pedibus conculcant. Hine non pa- rum facit recordatio ejufmodi exemplorum adincitationem noftri in curriculo pietatis, fimilia enim deli&a, fimiles comitari lolent pœnæ, quemadmodum de Sodomitis& Go- morrhæis ſcribit Apoſtolus Petrus, quòd Deus everſione eorum exemplum poſuerit his, qui impiè acturi ſunt, 2. Petr. 2. v.. Hæc pro tempore fufficiant. Quod f Chriftum JEfum confugimus, ut cortoboret nos in fide, quò ſtemus immoti& tandem finem fidei noſttæ repottemus, per & propter mottem& ſan- guinem ejus, Amen. ipereſt, ad Pettam ſalutis noſtræ 4 E DOMINICA SEXAGESIMÆ. Epiftola„2, Cor. 11..19+85 12.Y,1. f AHEL uxor Jacobi Patriarchæ di- lectiſlima præ difficultate partus animam exhalans, filii ſui nomen vocabat Benoni, id eſt, filius dolo- tS, pater autem appellavit eum hoc elt filius dextræ, referente Moſe, Gon. 36. 18. Talis Benoni erat Saulus, qui ante conver- lonem cædem& ſanguinem ſpirabat adver- lis matrem ſpiritualem Eccleſiam,& accede- bat principem{acerdotum; petens ab co Epi- folasin Damafcum ad Sy; ut fi quos Benjamin, ynagoga imveniſſet hujus viæ viros nulietes, vinctos berduceret in Hietuſalem, Actor. 9. v. 2. Sed Deus Pater cœleſtis aliud ipſi nomen de- dit,& filium dextræ appellavit, quippe qui electum futurus erat organon, quod poſtmo- dum port avit nomen Chriſti coram gentibus & Regibus& filiis Iſrael,& magnã conſtantia uſq; ad ultimum vitæ halitum contta omnes PETS/ C. adverlariorum Qavgglss malcalè defendit Hoc fibi- præftitum beneficium commet- davipte 1 Tim.r; verft f. 16: De Benjamin ſratre germano Jolephi narrat hiſtoria, quòd plus cæteris frattibus in menſa ipſi fuerit appoſitum; ita ut pars illa, quæ venit Ben- jamin. quinque partibus reliquos exceſ- lerit, Geneſ. 43. v. 34. Ita cœleſtis Jofeph 2 Pau-

748 Paulum, qui éz ftirpe Benjamin oriundus fuit, Phil::v..Roman.1...hon folùm eximiis donis ornavit, ita ut plus laboraverit cæteris, 1. Cor. 1 5. v. i o. Sed excalice crucis etiam bo- num hauſtum ipſi propinavit, cujus catalo- gum ſatis prolixum habemus in prælecta pe- ricopè, quam fine ulteriori præloquio tra- gandam fulcipiemus, vifuri I. Pauli tribulationem. II. Variam conſolationem. Dum facimus, noftros benedicat ab axe labores, Qui regit has terras, qui regit aftra Deus. Exegeſis. Icut hodiernum Evangelium diverſum boni ſeminis effectum nobis ob oculos ponit. Alind enim cadit juxta viam, aliud intra {pinas> aliud in terram lapidoſam, minima pars in terram bonamin immittitur, ubi tamen non fne{pe& patientia agricolæ fructum fa- cit: Ita depingit nobis prælecta Epiſtola di- verſam feminatorum fortunam; qui non æqualiter femperexcipiuntur in mundo, imò qui optima fruuntur aura, variis tamen labo- ribus, periculis& tentationibus obnoxii ſunt, guod Paulus ipte{uo exemplo comprobat, qui hic prolixo Catalogo tribulationem fuam exponit. Fuit illa L Externa. Conqueritur enim 1. De Auditorum inſipientia. Libenter, in- quit, foffertis infipientes, cum ſitis ſapięntes. Ironica hæc locutio eſt, quã Corinthios ſa- pientes vocat quaſi minimè ſapientes, eò quòd à Pſeudoapoſtolis{fub externa tantùm ſpecie loquacitatis, nobilitatis,& aliorum do- norum-fibi imponi ſinerent, repudiato Paulo, qui non veniebat in ſublimitate ſer- Dominica Semageſimæ. monis aut ſapientiæ humanæ, ſed in docrina ſpiritus,. Cor. 2. V. I. 1 3. Idem adhuc hodie mundi ingenium eft, quod aures avertit à veritate,& fabulis dele- étatur. Dum Comæœdiis interſunt, vel hiſtrio- nibus auſcultant, hora fugit ocyus Euro. Sed verbum Dei audire, hoc onus intolerabile vi- detur, Jer.23..38. hæc mera ftultitia eft, 102! Matt,..26.; contemnunt enim Dei confi- m lium adverſus ſeipſos, Luc...3 0. 2. De hæreticorum inſolentia, quam exerce- bant 1. Per ſavitiam. Nam ſuffertis, inquit, ſi quis in ſervitutem vos redigat. Hoc faciebant Pſeudoapoſtoli tam ſpiritualiter rurſum in- troducendo legem, ejusqᷓʒ ceremonias per dis ſcrimina ciborum& dierum laqueos injicien- tes conſcientiis, Col. 2. v. 16. quàm corpora- liter, dominatum affectantes ſuper Clerum, quem exprefsè denegat Eccleſiæ Doctoribus Sp. S. I. Pet. g. v. 3. 2. Per avaritiam. Suffertis, inquit Apoſto- lus, fi quis vos exedat& accipiat, quibus ver- bis Pſeudoapoſtolorum inſatiabilem per- ſtringit avaritiam. Nam terrena ſapiebant ventrem Deum habentes, phil. 3. v. 19.& do~ centes quæ non oportet turpis lucri gratid, Tit. 1. v. 1I. Vætalibus Paſtoribus, qui paſcunt feipfos!clamat Jehova, Ezech. 3..2. ſeqq. vocantur aliàs canes impudentiſſimi, qui ne- ſciunt faturitatem. Eſaj 6. v. 1 L. 3. Per ſuperbiam, quã ſe efferebant, glo- riantes le eſſe Hebræos, ſe eſſe ſemen Abrahæa. fe effe ſervos Chriſti,& omnia opera ſua fa- ciebant ad hoc, ut ſpectarentur ab homini- bus, amabant primos aceubitus in cœnis,& primos conſeſſus in conventibus, Matth.à 3. verſ. F. 6C. 7. NJoc omnibus falſis Doctoribus ĩnnatum& connatum cht, ut fe extollant,& alios de- i lpici-

þiciant, nimirum faciunt-juxta defiderium patris fui, Joh.8, v. 44. qui Rex ſuperborum dieitur, Iob. 41. v. 25. 4. Per calumniam. Hoe Paulus vocatin fa- clem cædere. Nam verba ſuſurronis ſunt qua- ulnera, quæ uſque ad iuterna venttris per- veniunt, Prov.r S. V. 8. Hæ ſunt notæ Pſcudoapoſtolorum, quæ bodie Romano Pontifici, ejusdemque Crea- mis apprimè conveniuut. Nam de ipſorum imperio& rigore in Laicos, quos vocant, te- lantur iplorum decreta, Concilia& bullæ, temque ſatisfactiones pœnitentiariæ,& car- nißeinæ confeſſionum auricularium, quibus Imperatores, Reges, Principes,& totum ferè mundum in ſervitutem redegerunt, conſci- eutüs dominantes,& facientes juxta volunta- em ſuvam, dum elevantur& magnificantur idyerſus omnem Deum,;& adverſus Deum Deotum loquuntur mirabilia, 1 T. v. 3 6. De avaritia ipſorum loquuntur omnia de- lubta& ſynagogæ Monachorum veterum& lecentiorum devorantium domos viduarum ſb prætextu prolixæ orationis, quod de Pha- llleis Chriſtus dicebat, Matth. 23..14. Huc teferatur Taxa pœnitentiaria, pallium, tenlus meretricius, reditus annui, vig iliæ,&c. qe nihilaliud funt quàm retia papalia, qui- bus dominatur theſauris auri& argenti,& mnibus pretioſis Ægypti, Dan. 1 1. v. 42. linc Po᷑ta: Venalia nobus Templa Sacerdotes altaria, Sacra; corona, Inis thura, precet cœlum venale, Deuoq;. lno tantæ ſunt exactiones in regnobontificio, tRomanus Imperator& Status Imperii An- 10 1Fz. in Comitiis Noricis hoc nomine ram Nuncio Apoftolico conqueſti ſint. De luperbia Romani Pontificis Paulus kdinit 2. Theſſ.2. v. 4. quod ſe elaturus ſit Epiffola 2. Cor. 1 1. v. 19.& 12. v. 1. 149 {fuper omne quod dicitur Deus, aut quod co- litur, ira utin templo Dei tanquam Deus fei deat, oſtendens ſe, tanquam ſit Deus. Reges& Principes Clerici pedibus conculcant,& ab. jectiſſimo vocabulo Laicos appellant, quaſi ipſi ſoli ſint cœlorum incolæ. De calumniandi ftudio teftantur ipforum ſcripta, quibus S. Scripturam imperfectionis arguunt, materiam litis appellant, cœnadan mu- tilant, Magiſtratum contemnunt, conjugium rejiciunt,& in ſumma adverſus Deum Deo- rum mirabilia loquuntur, Dan, 1 f. v. 36. Agnoſcenda igitur hic& deploranda eſt inſipientia ſapientium hujus ſeculi, qui ſpretis ſinceris Eccleſiarum miniſtris falſos Doctores in deliciis habent, eosdemque liberaliter éx- cipiunt. Sic temporibus Achabi latitabant veri Prophetæ in cavernis terræ, dum interim de menſa regia alerentur Baalitæ, f. Reg. 1fg. v. 19. non alia Chriſtus utebatur for- tuna. Nam in propria venit,& ſui non re- cepetunt cum. Joh. f. v. I f. dum interim Pha- riſæi& Scribæ apud omnes in magna æſtima- tione reputabantur, Matth. 23. v. 6. Hodie multi Paſtores ſinceri vix hahent, unde ſe cum fais tenuitet ſaltem ſuſtentent. Papa verò cum ſuis in del iciis regalibus vitam tranſigit; ni- mitum hæc ſunt tempora, de quibus Paulus vaticinatus eſt, quod homines ſanam doctri- nam non ſuſtinehunt, ſed ad ſua deſideria coa- cervabunt ſibi Poctores, qui funt prurientes auribus,& à veritate quidem auditum aver- tent,& ad fabulas convertentur, 2. Tim. 4..3. ſed judicium Dei non effugient, 2. Theſſ. 1. v. 9. 10. 3. De perſecutionis frequentia, cujus tria ge- nera hic recenſet Apoſtolus, ut[unt 1. Tapulatio, v. 2 4. ubi dicit, ſe quin- quies quadragenas plagas unã minus acce- piſſe à Judæis. Probabile eſt, ut Eraſmus Ta notat, ——

T50 notat, ob hüimanitatem unam plagamn temitti ſolitamꝭ;ut citra numetum ptælcriptum con- fiſtetent, Deut. 2.V. 3. ubi vetò Hanc catnifi- cinamexpertus fuerit Apoſtolus, nuſpiam tat in Apoſtolorum hiftoria. Quod autem di⸗ cit, ſeter virgis c um eſle, hoc Philippis fa- ctum eſt, Act. 1 6. v. 2 2. 2. Cafceratio, queæ facta eſt Philippis,Act. 16.v. 24.& Romæ,EPHEI. 4 V. 1. 3. Periclitatio, quam inleidit Datnaſciſtibi Præfectus Aretæ Regis ipᷣſum co mprehendere & in carcetem conjteete tentavit; ut ipfe te⸗ fert in prælecta pericope,v.3 r. 32. itemque Lyſtris in Lycaonia, ubidd norrena iguata datus t AQ. 14.v. 19. Beid naufragio Io famolo quod prope infúlani Malthain conti- git, Act. 27..4 l. Huc pertinet periculoſa pe- regtinatio, quam exaggerat Apoſtolus.ra- tione lọcórúm, dum ait ſe fuiſſe in peticulis fluminum,in périculis in civitate; in periculis in deſerto, in peticulis in mati. 2. Ratiotie perſonatum. Conqueritur enim de Judæis, ex quorum genere natus erat. Hotum plus quàm quadraginta confpirarut; ſe neque manducaturos neque bibitütos, ptiuſquam Paulum& medio fuſtuliflent, AROTZEN ST Conqueritur de Ethflicis-;, qui docttinam Evangelii ceu recens hatam reſpuebant. Hine Epheſi tutmultus à civibus excitatus eſtAct. 19.v. 24. Conqueritut etiatn de falſis ftatti⸗ bus, quales crant Dhygellus& Herſnögenes, 2. Tita, f. v. 15. Dein Tim. K. 101 Ale. xander.1 4. RINGDE W 4. De laborum inclementia, quos pe perit ipſi 1. Eyangelii propagatio, ubi varias mole- ſtias& vigilias devVotävir, dumminterdum concionem uſque in mediam fioctem pro- traxit, non ſine fatigatione corpotis, Actor. 40. v. J. frequens enim meditatio afflictio CX- CA EI *1 b Dominica Sexagefime corporis eſt, Ecele rzy t 2n adde grod fiz mem&c ſitim; frigus& nuditatem perpeffas eft infuo minifterio,& propriisimanibus laz boravit, üt gratis prædicaret Evangeliuns,& nulluin gravaret, 2. Theſſ..V. 8. 2. Eccleſiarum Curatio. Incumbebat enim Apoſtolo inipectio totius ferè Chriſtianilmi, ſiquidem non tantùm Doctor gentium etat, .Timéth...7. ſedletiam flliorum Ifrael, Ack. 9 v. 1 5. unde etiam ſe debitorem eſſe di- cit omnium, Rom. T. V. 14. Cura illa cum ma- xitna diflicultate eonjuncta erat, quam pto- cieabant᷑ ipſi. .Tunpora Nam quotidianus erat incut- füg qim leſtebatur. Quia cnim omnium Eccleſtarum Curam habebat; æſtimare promptum eſt, quæ fuerit oceupationum mo- les& magnitudo; dum huc illuc non mOdò awi proficiféi' necefle habric{ifed etiam'difcipus los emiſit ad infoermandas veletiam viſitan- dás Eccleſias. Dum item ad varias propoſitas quæſtiones relponſa dedit,& Epiſtolis expe- diendis oceupatus fuit Videmus hinc, quò majori aliquis defungitur officio, eò majores etiamcutas hHabet& tnoleſtias. Cui enim mul- tum datum eſtmultum quætetur abico; Lic, 1 2..48. 2. Individua. Singulis enim ſe attempera- bat, ut ait 1. Corinth..v. 1 9. quis infirmatur, inquit,& ego non infirmor? Imitentur hanc zoun ddaaromnes Ecclefie miniftriurimbe-| cilkes im fide ſuſcipere,& infirmitates eorum portars diſcant, ſicut prolixe monet Apto- k Ius, Rom. 1AWH 1. Theſſ..v. r4: 3. Oſſendicula. Quis oflenditur, inquit Pau- E lus,& ego non uror 2 ſi igni adureretut. cula, quod de gravi cordis dolore intelligendum eſt„quo cruciabatur- Paulus ob datum ſcandalum non aliter ac Docet? nos‘ fuo: exem-“Wpf plo, quando in Ec cleſia naſcuntur offendi. N y ang Muah, G y

xw f lid exaggeret, dum in deſperationem,& ex Epiftola Z Cor. 1 1Y. LOC I..I. tey ulaqüodnon debeamus tærari; utdolentdilii thrum ſeductos Præeipitet. Delectatur enim hujus feculi, fed;ardenre zelo ea deteftemury perditione, Job...:1 3a ii; & quantum per Officii rationes licet, annita- Hæc eſt οον Pauli, in qua tanquam ja mur ea tollere, vel faltem aliquo-modo corria ſpeculo fideles Eccleſiæ miniſtri petſpicete eie, ne pra vis exemplis alii quoque corrum- poſſunt, quæ nam ipſis ſors in hoc iminundo mundo expectanda ſit. Licet enim non omiies & ſingulas adverſitates experiantur quas Pau- lus expertus eſt, tamen ex eodem poculo tri- bulationis bibere,& ab his quorum ſalutem quærunt, odia, inimicitias, ſæ pius etiam ma- ledicta, plagas, perſecutiones„&c. ſuſtinere neceſſe habent. Animentur ergò ad patien- tiam exemplo taànti Apoſtoli, nec propterea defatigentur in officio, Deus in altero ſeculo compenſabit ipſis, quod mundus ingratus ne- glexit. Beati eſtis, inquit Chriſtus, cum pro- hra jecerint in vos,& inſectati fuerint,& di- xetint omne malum verbum adverſus vos, mentientes, propter me gaudetè& exultate, quoniam merces veſtra multa eſt in cœlis, pancur, quo referatur Concio Chr ſti gravil. ima de offendiculis, Matth. 1 g. v. 6. ſeqq. II. Interna, quæ duplex. Datus ſtimulus. In Græco eſt uiανiH uα or palum vel aculeum ſig ꝛificat. Sed guid hocnomine intellica us, de eo mira eltapucl Autores ſententiarum varietas. Quidam interpretantur de perpetuo capi- tisdoloreguo: Paulus laborayeric, Atii de Hia- apalionesáliideadverfariorum infe&atio- .&c. li Inter omnes verò abſurdiſſimi ſunt onachi, qui ſtimulum iſtum carnis referunt dlibidinem, quà Paulus tentatus ac titillatus fubinde fuerit; nimirum judicant illi homi- les de Sanctiſſimo A poſtolo ex fuo; ingenio Kimpuris affectibus, quibus toti ardent& Matth. 5. V. I I. 12. altuant, poſteaquam divinam& SS. Conju- gii Eaa nequiter abiane a AN De Secundo. sed omnium fimplicifimnnm eft intelligere Ranſibimus ad alteram partem,& argu- ilum gxónsræ:de recordatione priſtinarum menta videbimus conſolatoria, quibus Pau- fetlecutionum, quibus Paulus ante conyer- lus ſub hac tribulationum ſegete animum fonem conſcientiam ſuam ſauciaverat. Licet{uum erexit Namubi multum crucis, ibi mul- timad tempus doriniat peccatum, facilè ta- tum lucis& conſolationis, inquit Chryſoſto- nen feri poteft, ut evigilet, quia ante fores mus, nimirum in tenebris lux noftra Domi- ubat Gen..v. J. nus, Mich. 7..g. 2. Satane Angelus. In Græco eſt à Quinque autem potiſſimùm in hac perĩcope irav quo nomine ipfe Diabolus intel] continentur argumenta, ex quibus Paulus ad- ſuimemoriam perſecutionis ſupradictæ ſem- verſus omnem tribulationem ſolatium hau- her refrixit,& exaggera vit, quod tam acerbũ ſit. Kmoleſtum ipſi accidit, ac ſi quis ipſi cola- phos impegiſlet. Hoc enim Satanas in more abet poſitum, ut peccata extenuet priuſ. ſam commiſſa ſunt, poſted autem miris mo- I. Divina revelatio, v. 2. ubi notanda venit 1. Pauli prudentia, Loquitur enim in tertia perſona,& novi hominem, inquit, in Chriſto, id eſt, à Chriſto apprehenſum, Phil. 3. v. 12. Chriſtoq; in ſe vivente fruentem, Gal 2. V. 20. Homo ilte Paulus eft,& hoc iplo modeſtiam llperatione in æternæ deſperatiqnis bara- ſuant Vid. LaK Ye hf lA- 1. CFA. B T73 4 eE

tj: ni fuam declatat, duti quæ in aliis minus hono- rifica ſunt, in ſeipium ttansfert, r. Cor. 4. v. 6. quæ verò in leipſo erant honorificen- tiſima tanquam ad alios pertinentia ptonun- ciat.. Spicis capita demittentibus agricolæ ſætautut, quod granis onuſtas eas eſſe hoc in- dicio cognoſcant:Sic argumentum evidens eft animi pietate& Virtute præditi, cùm quis linguã, vultu& geſtu modeſtiam præ ſe fert, & humilitate verba& facta ſua condit. Nam homo callidus operit fcientiam fuam, fed còr ſtultorum ptædicat ſtültitiam, inquit Salomo, Prov 1 2. v. 233 2. Temporis circumſtantia, quando facta ſit ipſi hæc revelatio, nimirum ante annos qua- tuordecim, priuſquam hæc poſteriot ad Co- rinthios Epiſtola ſcriberetur, atque ſic anno oſt converſionem octavo. Scripfit enim Paulus hanc Epiſtolam anno 22.poft conver- fionem ſuam. Ita D. Hunnius. Alii aliter com- utant hoſce annos, de quibus conſulatur Chemnitius in Tract. de Perſona Chrifti, Pag187. at Èn vos mei, tanto tempore tacuit Paulus de fablimirate fua,& porrò tacuiſſet, niſi glo- riationis de his& aliis injecta fuiffet ab adver- fariis neceſſitas. Ita non efferamur donis à Dominica Sexag SALMA galar Somnia Primum calin ef regeuus machina illa cœ- leſtis, quam Deus expandit ſuper capita noſtta inſtar pelliculæ, Eta. 40. v. 2 2.&ö ſole, lunã& ſtellis ornavit; ut dividerent diem& noctem, & eſſent in ſigna& tempora,& dies& annes, Gen. I. v. T4· Pſal. 104. v. 19. Secundum cœlum eſt Eccleſia in his tertis, quæ ſæ pius ab ipfo Chriſto in hiftoria Evan- elica regnum cœlorum appellatur. In hoc cœlo Chriftus eft Soljuftitiæ,Mal..v.:Stel- læ Apoftoli& eorundem fideles ſucceſſores, Dan. 12. v. 3. Lucifer verbum Dei, 2. Pet.1. v. 19. viciſſitudines tempeſtatis erux& tran- quillitas, Tob..v. 2.23. Ortus milericordia, gus prep Luc. I. v. 78. Occaſus remiſſio peccatorum. Pſal. 103. v. 1 2. Tertium Cœlum eſt Vita æterna, quam Deus daturus eſt his; qui fidem fuam nun- quam mutant ab eo, Tob. 2. v. 1 8. In hoe Cœ y jum Paulus raptus eſt,& cum omnibus beatis wyi Pa animabus in baptiſmo SS. Trinitatis aſpectu jubila ſancta& iriviniaæ gloriofa peregit ac Hedebtavit, Hic vᷣidit ſinum Abtahæ, in quem Lazari anima delata eſt, Luc. 1 6. v. 23.& ma- num Dei, in qua non tangit animas beatorum tormentum, Sap. 3. V. I.& civitatem Dei vi-., ventis Jerufalem cœleſtem,& myriades ange- lorum& cœtum atque concionem primoge- si. nitotum, qui conſeripti ſunt in celis,& judi- cem univerſorum Deum,& Spiritus juſtorum erfectotrum,& Novi Teſtamenti mediato- i Deo nobis conceſſis. Quid habes homo:quod non accepiſti, ſi vetröò accepiſti,quid gloriatis? inquit Paulus 1. Cor. 4. V. 7. A 3, Termini locali eminentia nimirum raptus | eſt in tertium cœlum, raptus eft in paradi- rem IEſum, Hebr. 1.v. 22.2.24. ii fum. Eundem locum utraque appellatione Vis igitur cum paulo transferri aliquando. in hoc tertium cœlum, non oportet tè pri- delcribi non dubitabimus. Paradiſus terre- nus per diluvium vaſtatus eſt, ſed cœleſtis adhuc ſupereſt, in quem anima latronis de- portata eſt, Luc. 2 3..43. Hic nihil aliud eſt quam vita æterna,& vocatur hic etiám ter- tium cœlum, de quo multa Scholaftici& Cal- viniani dilputant. Sed nos in pia ſimplicitate perſeverabimus. mum cœlum aſpicere ſine conſideratione in-ι itat brutorum animantium, fedex illo opere, 0 Deum agnoſcete, quo fineab ipfo conditum, Ma eſt, Pſal. 1.v. i. oportetetiam ut civis&mem- brum ſis in cœlo ſpirituali Eccleſiæ. Non enim poteft Deum habere in cœlis Patrem, Vui qui u

paren' qif f | | glnon habuĩtEccleſiam in his tertis matrem. Hie eſt ordo, quem Deus obſervat, ut nemo adtertium cœlum transferatur, gui non prius diĝo modo primu& ſecundum cœlum perambula vit: Nam per mültas ttibulationes oportet nos introite in regnum cœlorum, 14. 14..2 2. .Modi ignorantia, de quo Paulus: An in cotpore, inquit, neſcio, an extra corpus, ne- ſlio Deus novit. Hàc ipsã ignorantiæ ſuæ pro- elione teſtatur alter ius ſeculi ſtatum ſimpli- dterelfe nobis ineffabilem. Nam oculus non vidinaúris non audivit,& in cor hominis non kendit, quod Deus præparavit diligentibus iplum, Ela. 6 4. v. 4. T. Cor. 2. v. 9. Non igitur approbare poſſumus aniles Qlyiniſtarum nugas, qui, ubi ſit illud cœlum, quomodo comparatum, ita definire ac de- ſetibere attentant, ac ſi non ita pridem illic diol lpectatores fuiſſent, omniaque ordine contemplati eſſent. Paulus in tertium cœlum uptus fuit,& tamen quæ audivit& vidit ibi, hbi 45flla eſſe profitetur. Rectius igitur quid non ſit vita æterna, quàm quid ſit, expli- ti poteft. Interim hoc‘{cimus ex Scriptu- t forebeatitudinenrillam fitam in perfectiſ- lmacognitione Dei,& puriſſima ejus con- unplatione de facie ad faciem, f. Cor. I3. mizin æterna perfruitione Dei, qui electis lus omnia in omnibus futurus eſt, 1. Cor. 1 i 128. in perpetūo ſenſu diving confolationis. luct6..25. quando nimirum Deus à fa- ie fuorum eleĝtorum abfterger omnes la- chhymas, Apoc. 7. v. 1 PELT Vg gaudio osreplebit glorificato,.Petr...:quód in ternum ab ipſis non auferetur, Eſa. 3 5. v. 10. Joh. 6. v. 2 2. . Efecki magnifcentia, quid ibi Paulo ex- libitum ſit. Duo enim deprædicat: Viſa. Veniam ad viſiones, inquit;& Epiſtola 2. Cor. T.. 19.& 1. U. T. revelationes Domini Procul dubio Domi. nüs Jeſus ſe ipſi illuſttiſſimo modo patefe- cit,& tam mentis quũm corporis oculis in di- vina ſua majeſtate ſe videndum exhibuit, dumque Jeſum vidit, ſimulac Deum Patrem & Spiritum Sanctum vidit, qui cum Salvatore noſtro ratione divinitatis unum ſunt, Johan. 1 4. v. 9. De Moſe dicit Jehova Num. 1 2..8. Ore ad os loquot ei,& viſione,& non per ænigma- ta, ideam Domini contemplatur fed longè adhuc illuſtrius vidit Domihum Paulus, vονp quippe& in conſortium Trinitatis evectum, quod Moſi non contigit. Si igitur- Jacob Patriarcha in luſta cum filio Dei ſtan- dem in hæc verba prorupit: Vidi Dominum de facie ad faciem,& liberata eſtanima miea, Geneſ. 3 2. v. 30. quantò plus gaviſam& li. bertate cœleſti donatam fuiſie dicemus ani- mam Pauli, cùm præclarius omninò quim Jacobus DOMINUM ſuum videret. Hoc gaudium in vita æterna omnibus olim ele- ctis commune erit. Nam videbunt DEUM ſicuti eſt, r. Johan. 35v. 2. quæ ſumma erit fe- licitas, ſicut à contra maximum damnatotum tormentum erxit beatificà Dei viſione priva- tum eſſe, Matth. 2 f. v. 4 r. 2. Audita. Non enim ſolùm vidit Paulus, fed etiam audivit. Quid verò?&iHe frusta, ineffabilia vertba, quæ non licet homini eloqui, v. 4. Silentium igitur& nos præ- ſtabimus, reſervantes eorum intellectum uſq; ad ſempiternæ gloriæ fruitionem, ubi eri- mus OeoAꝗεενειαC cognoſcemus DOMI- NUM à winimo uſq; ad maximum Jer. zr. .34. Non tamen putandum; quod omnia, quæ Paulus audivit in illo raptu, Ah fue= rint& ineffabilia. Nam docttinam Evange- lii etiam tum temporis didicit, Galat: r; v. I 2. I. Cor. 1f. v. 3.& doctrinam de ſactra 2 Y Cæna, —————

Tra Goænga Córinthan Tov. 23: quam, pofteà iau- ditoribus ſuis communicavit,& tam voce quàm fcriptis expoſuit, ſed ad immenſam gau- dii ccœleſtis plenitudinem,& pleniſſimam im- menſitatem reſpicit his yerbis Apoſtolus, quæ captum humanum tranſcendit, unde ygog arenie int@ ab Apoftolo vocatursr,Petr. 1. verí.$. Si deſideras ad illum locum tandem ali- quando pervenire ubi Paulus audivit gppalaæ iiluara, amplectere tafira y que Paulus& egteri Apoftoli ex Spixitũs Sancti inſtinctu prædicarunt,& literis etiam conlignarunt, ut erederemus in Chriſtum IEſum,& per fidem etiam conſequeremur vitam æternam, Joh. 20.V. 3 1. Ik Frequens: oratio~ Nam fuper hoc, in- quit Apoſtolus, ter Dominum rogavi,, ut diſ- cederet àa me. Ad Orationem igitur confu- giendum eſt fub eruce& tentatione,& ter, hoc eſt, ſæpè pulſandum ad fores Curiæ cœle- ĝisi: ſi vel maximè nonexaudiat nos Deus ad noftram voluntatem ſed in cruce relinquat, ut Paulum& alios ſauctos Dei homines, pa- tientiam tamen concedet,& crucem ita mo- derabitur, ut ſuſtinere poſſimus, 1. Corinth. 1o41}: Ad Cytharæ Davidicæ pulſum cedebat ma- lus ſpiritus àSaule, 1. Sam. I 6. v. 2 3. Ita ad pre- cum ſonum omnes tentationes evaneſcunt. Oratio ek gladius Moſis, quo Amalekum proſtravit, Exod. 17.v. 11. Eſt tuba Joſuæ, cu- jus ſonitu muri Hierichuntis conciderunt, Joſ...20. Eſt funda Davidis, quã Golia- thum projecit,.Sam. 17. v. 49. Eſt panacęa contra omnes morbos corporis& animæ,& multum valer, ſi ſeria ſit, ac. 5. v. 1 6. Sed quemadmodum Paulus ret oravit: Ita non ceſlandum, ſed indeſinenter orandum eſt, 1. Theſſ..v. 17. Noah orabat integrũ an- Dominica Sexageſimæ. num: Jacob 20. annos inſtabat in exilio con- ſtitutus propter metum Eſavi. David 1 0. an- nos Saulum fugiens Deum fatigare non deſi- Rebat.. Videbatur Dominus nube te&us, ut nullas preces admitteret, Thren. 3..44. fed tandem apparuit adjutor in opportunitate, Pſal..v. IO. ita adhuc commendat dona ſua, non negat,& ſperantibus in eo tarditatem ex- auditionis gravitate auxilii compenſat, Hab. 2. V. 3. Syr..V. TAeqq. Pſal. 145.v. 18.19. 3. Secuta reſponſio. v. 9. Sufficiat tibi gra- tia mea; nam virtus mea in infirmitate per- ficitur. Nimirum abnuit Dominus quod pete- bat Apoſtolus, ita tamen, ut de ſua illum gra- tia ſoletur,& victoriam contra Satanam pro- mittat. Monemur, ſemper quidem Deum exaudi- re ſuos ad illorum utilitatem, non autem ſem- per ad eorum voluntatem. Ergò in tempora- libus voluntati propriæ renunciandum,& in voluntate Domini acquieſcendum eſt, exem- plo Chriſti, Matth. 2 C..3 9. leproſi, Matth. 8. v. 2. Da vidis, 2. Sam. 1 f..2 ̃. hæc enim eſt fi- ducia, quam habemus apud eum, quod ſi quid petierimus ſecundum voluntatem ejus, audit nos, r. Joh. 5. v. 14. Orabat Mofes, ut fibi liceret cum populo Jordanum trajicere, Deut. 3. v. 25. Orabat David, ut parvulus ſibi è Bathſeba natus convaleſceret, 2. Sam. 1 2. V. 1 6. Orabat Paulus, ut Satanæ angelus ab eo diſcederet, ſed non potuerunt impetrare, quia Deo aliter videbatur. In his& aliis tentationibus ſufficiat nobis gratia Dei, cujus virtute obſignati adverſa f mul omnia fortifimo pectore contemnere poſſumus. Nam ſingulo manè recens oritur, Thren. 3..2.& noſttam infirmitatem adju- vat, Rom. 8. v. 26. ut bonam militemus mi- litiam

litiam& coronam v WIS. Maxima fruct gicatio. Id lus hunc ſtimulum ſibi datum eſſe dicit magnitudo revelationum i iplum poa: m eana minem in faperbia e: xtollar, fe fed contra potius rita o Uaia 2. Tit m4. cò eniin Pay- >, he extolleret. turaeft revelationis, ut ho- dona Dei hoc proprium habent, ut femper > pe mimum humiliorem efficiant, Habetis ex- emplum in arboribus. prar enimi S celcunt in arbore poma vel numero vel ma guitudine, tantò magis arbor ramos fuos dës piimit ac demittit ad terram: Ita GHAI homi- nes, Eoen ura& majora recipiunt dona Dei quantò pi ures& majores fructus bono- um operum in eis Spiritus Sanctus produ- mi eit, tante ipſi fiunt humiliores. Interim a Ẹ oraptio naturæ tanta eſt, ut in donis ſibi à Deo conceſſis glorian propriam quærat,& à lebabete putet, quod aliunde accepit. Hoc novit beiigniffimus Parer cœleſtis,& ut in- ntos hifce(uperbiæ motus- rerun i„uni⸗- cuique fuum cxórora< appendit, ne orsa, kd in humilitate vices officii fui peragat. Vam ſuperbis Deus reſiſtit, humi verð dt gratiam, I. Pet. 5. v. 5. opulo Romanus Triumphato ið ini | cedebat, ftipulatus undi icue j neef- lettetur ſequebatur a aliquis hunc f- xm fubornatus, T tumpkatotem,8 fpic cpoftte, hon ii Pan! us glorio celo, ubi fecile in fuperbi am poteri lanc tantam Ec — Epiſtola 2: Cor. 1 1. v. 19.& 12. v. 19 Ifs .-datus.eft ip Tintki in carnejut refpice- ret poft fe,& hominem ſe eſſe cogitaret> qüi nihil fibi por eft accipete, niſi detuùi ipſi de ch lo, Ioh. 3. v. 27. Hunc morem ſer vat adhue hodie uth quos fingularib us donis ornavit crucem con- nectat, ne ad ſtultitiam convertantur, Pſal. 8 f- verſ.9. 5. Virtutis Chriſti inhabitatio. Ita enim claudit P aulus harí epiſtolam: Libentiſſimè gloriabor ſuper infirmitatibus meis, ut inha- biterinme virtus Chrifti, Hæoc eſt ſuaviſſima Conſolatio, qua in pa- roxyími is corporaliu m& ſpiritualium tenta- tionu Iim nos erigere poſlumus. Virtus Chriſti, qui in hábitat per fidem, Eph. 3. v. 1. major eſt q quàm mundus& Disbblüs Con- fidite, inquit, e go vici imundum, Ioh. r C..3 3. Canamus ergò cum Eccleſia: Mit unſer Mach t iſt nichts gethan/ Wir ſind gar baid verlohren. Es ſtreit fuͤr uns der rechte Mann⸗ Den Gott hat ſelbſt erkohren. nw wer er iſt? Er he iſt JEſus Chrif/ Der HErꝛ Zebaoth/ Und temat ander Goͤtt/ Das Feld muß er behalten. ira jam disoren na patitur tempus. Deus Parer Domini noftri JE Chrifti confirmet conſolationem in cordibus noſtris, ut in omnibus tentationibus vinca- mus&c tt iumphemus, Amen. DOMI- aoa——

,6(9 ney, EN 3 e ENN N, r, Se Dao f aiii D N NOUAGESIMÆ.“= { t 4 OMINICA QUINQUA pa Epiſtola, 1. Cor. 3. V. L.;. AM v Um Mofes ex Dei mandato. tabèr- I. Chriſtiana Charitatis neceſitatem. naculum erigeret, cortinas anſulis II. Chriſtiana Charitatis proprietatem. hyacinthinis& circulis aureis ita UI. chriſtians Charitatis perennitatem. eflici curabat ab utraque parte, Veni Sancte Spiritus, T ut anſa contra anfam veniret,& alrera Et verba noſtra dirige, alteri poſſet adaptari. Eodem modo facie- Ut noſtra creſcat hinc fides, bat tabulas, unaquæ que duas incaſtraturas Deique laus& gloria. habe bat in latere, quibus tabula tabulæ con- nectebatur, Exod. 2 6. v. 1. 17. Eregeſis. Egregia figura Tabernaculi ſpiritualis, Ec- cleſiæ Chriſtianæ, cujus membra etiam vin- D E Johanne Evangelifta memorant Scri- culo pacis& concordiæ connexa ſint opor- ptores Eccleſiaſtici, cùm jam gravior ter, Eph. 4...5. 6. ævo in congregationes publicas deportari Circuli, quibus cortinarum vela jungeban- opus haberet, quòd hæc fola ejus fuerit con- tur in tabernaculo veteri, ex auro erant, non S19? Filioli, diligite vosinvicem. Hoc femper ex ferro, ficut câteng, quibus canes ligari ſo- repetebat, inculcans eo ipſo auditoribus ſuis lent: ita Chriſtiani non trahant iniquitatem charitatis neceſſitatem ſimul& dignitatem, in funibus vanitatis,& quafi funibus plauftri quod ferèunum Epiftolarum etiam, quas feri- tk tad peccatum, Efa. f:.1 8. fed aureo charitatis plir argumentum ekt. i tatation vinculo ſe invicem copulent, ut David& Jo- Convenit cum ipſo Paulus in prælecta pe- nathan.SàamiT8...& novamChrifti mani rieope; ubi faos ad charitatem hortatur Co- datüm de amore mutuo fideliter exerceant, rinthios tribus argumentis, quorum prinmum neceſſitatem commendat. Illuſtrem enim Joh. 1.V. 3 4. cCcomparationem inſtituit Apoſtolus charitatis Hanc laudem habent Chriftiani in primi- PAAPA t; Raed. Si: Si cum aliis virtutibus,& concludit tandem, tiva Ecclefia,de quibus Lucas ſcribit, quòd to-= i..:, e ndakci quòd dona illa omnia nullius ſint pretii, ſi tius multitudinis credentium fuerit cor unum f: oer l i chatitate deſtituantur. pulcherrimum vincu- Sc anima una, Act. 4..32. JA. Deh wE lum textum Epiſtolicum& Evangelicum con- >"o t y 7 3: s i‘ | e oc argumento opvang agit Paulus in nectens habemus Joh. 1 5. V. 12. ubi Chriftus, præ 3 a; f Jis a E 3 ja Jini PS ambagibustra- hoc eft præceptum meum, inguit, Ut dili- anda‘ipic ifur; i T A DAA AUICIDIERUS, VKU gatis vos invicem, ficut dilexi vos: Majorem hâc-“& e

hic dile&ionem nemo habet, ut quis animam fam ponat pro amicis{uis. Virtutes autem, quibus prætertur hîc chatitas, funt -Elogquentia. Si linguis hominum loquar, &angelorum,charitatem autem non habeam, fiđtus fum velut æs ſonans,& cymbalum tin- diens. Pulchrè D. Balduinus. Linguæ homi- wm dicuntur propter varietatem, linguæ Angelorum propter ſuavitatem. Senfus igitur et: Sivel maxime dono linguarum inftru- @us efem, ut Mithridates Ponti& Bythi- nie Rex de quo Gellius memorat, quod-dua- wm& viginti gentium, quæ fub ejus regno eant, linguas tenuerit; neq; unquam inter- preteufus ſit; vel Cleopatra Ægypti Regina, qu tot linguas calluit, ut per ſeipſam re- fonla dederit omnibus ferè populis, adeoq; cum Æthiopibus ᷑thiopicè, cum HebræisHe- braicë, cum Syris Syriacè,& cum Arabibus, Medis ¿Parthis aliisģ; gentibus in propria il- lrumlingua colloqui potuerit; fi pollem lo- qui ſuaviter ad delectandum,& gra viter ad ommovendum ʒut de Orpheo fingitur, quòd feras, faxa, arbores& fluvios dulcedine lyræ ſir attraxerit; neque tamen ad proximi ſalu- em donum illud conferrem, fed citta affe- dum charitatis& ſtudium ædificandi Eccle- lam, vel ad oſtentationem, vel ad quæſtum, welad Schifinatis alicujus propagationem eo abuterer, nihil aliud eſiem qudm æs reſonans keymbalum tinniens, quorum fonus aures quidem ferit, fed de cztero parum prodeft, Nosad campanas, quarum in templis noftris tuseft, hanc fimilitudinem applicare pollu- museæg vocant alios{uo fonitu ad Ecclefiam, Iplæverò non ingrediuntur: Fales funt omnes iti concionatores qui excellunt eloquentia, fd charitate deftituuntur,& dumaliis prædi- Gntiph reprobi fiunt, 1. Cor..v. 27. Bombarda fine globo tormentario. folo Epiſtola 1. Cor. i 3. v. 1. 13. — pulvere onerata fi diſploditur, edit quidem maximum fonum, fed interim mænia& tut- res non cadunt: Ita qui fine fpiritu, fine affe- &u, fine charitate concionantur, feriunt qui- dem audientium aures ſonitu verborum, ſed nequaquam dejiciunt turres vitiorum. Plus enim ad vitam& exempla ſuorum paſtorum, quàm ad verbum, quod prædicant, homines intenti effe{olent,& dum vitam doctrinæ contrariam in ipſis deprehendunt, exhorta- tiones etiam, quas pro concione inſtituunt, floccifacere incipiunt. Væ talibus paſtoribus, propter quos nomen Dei blaſphematur inter gentes, Rom. 2. v. 24. Huc pertinent omnes illi, qui eloquentia fua abutuntur ad decipiendum fimplices, ut de falhis fratribus fcribit Apoftolus, Rom. 16. .1&.velad proximi perniciem, ut Tertullus, AGt. 24.V,1+§. velad calumnias,utomnes illi, qui ficutacuta novacula dolum faciunt, Plal. §-.4. Tales fanè maximum incendium ex- citant, Jac. 3. v. 6. 2. Prophetica intelligentia. Si habuero pro- phetiam, inquit porrò Apoſtolus, ſubintel- lige, nihil mihi prodeſſet, niſi charitatem etiam haberem. Per Prophetiam intelligit do- num interpretandi ſcripturas, quo ſenſu acci- pitur Rom. 1 2. v. J. 1. Cor. 1 4. V. T. 3. vel etiam providendi futura, quod inV. T. Prophetis ſo- lenne erat, 1.Pet...10.1 1. ſenſus eſt: Si vel maximè tam inſignis Propheta eſſem, quem- admodum Elias, Eſaias, Jeremias&c. vel tota Biblia memoriter recitare poſſem, ut Paula Romana, nihil mihi prodeſſet, niſi charitatem etiam haberem, quæ proximum reſpicit,& ad ejus commodum ſingula dirigere novit. Apparet hinc, dogmatateligionis non me- tienda eſſe authoritate eorum, qui vel cathe- dram vel ſuggeſtum conſcendunt,& donum prophetiæ ſibi vendicant, ſed videndum ante omnia, ——

158 omlia, nutn Prophotia illa fidei ſit analoga, RoOm. 1 2. v. 7. ſæpe enim cadit donum illud in perſonam fide& charitate deſtitutam. Tales funt, qui propriam gloriam quærunt,& dicta ſcripturæ zoeBagenin alienum{fenfum detor- quent, 2. Pet. 3. v. 16. vel meras ſimplicitates roferunt, yer3vres wh čarnras ggj Ayoo- yian.Tim,6...quibus Auditores non ædi- ficantur, ſed perturbantur potius, Gal. I. v. 7. Hi venient quidem in extremo die,& dicent: Domine, Domine, nonne per nomen tuum prophetavimus? fed confitebitur ipfis Chri- ſtus:nunquam novi vos, diſcedite à me omnes, qui operamini iniquitatem, Matth. 7. verſ. 22. Johannes Evangeliſta ex manu Angeli ac- cepit calamum inſtar virgæ, quo metiri jube- tur templum, altare& quotquot in ipfo adó- rabant, Apoc. f.V. I. Notat figura, quod fide- les Eccleſiæ miniſtri ad auditorum captum ſuas formare debeant concionesʒ ut lac his, qui adhuc rudes ſunt ſermonis juſtitiæ,& folidum cibum perfectioribus diſtribuant, qui pro conſuetudine exercitatos habent ſenſus ad diſcretionem boni& mali, Ebr. 5. v. 1.14. 3. Myſteriorum ſcientia. Ita enim pergit Apoſtolus: Si noverim omnia myſteria,& omnem ſcientiam, ſubintellige iterum, nihil prodeſſet mihi ſine charitate. Per myſteria intelliguntur res fidei, quæ ratio non capit, at fides capit, qux elt aey y E 2 Baerouevot, Ebr. 1 1. v. 1. per ſcientiam verò notitia rerum hyficaruin& metaphy ſicarum, quã Salomo Rex inſtructus fuit, 1. Reg..v. 3 3. Cognitio illa myfteriorun ſingulate Dei bene ficium eſt, prælertim in theologicis. Si uis non more gregariorum Chriſtianorum obiter tenet capita Catechetica, ſed cœleſtis fapientiæ adita penetravit,& articulos Chri- ſtianæ Adei corumque prølenditates fic linti- Dominica Quinquageſimæ OY fs $ mè perſpectos habet, ut contra quosvis divi- n næ veritatis hoſtes ex inconcuſſo ſcriptura- rum fondamento fidem luam tueri valear. S1 in tali homine regnet Sp. S. dominetur fides, palmam obtineat charitas, verè electum Dei vas& organum appellari poteſt. Quod ſi ve- rò fpiritus fuperbiæ animum ejus afflayit, ii aĝłumeft de præclariflimo Dei dono, quod jam non glotiæ Dei, non ſaluti Eccleſiæ, ſed auνf poſſeſſoris libidini& ambitioni præter genui- num ſuum uſum inſer vire cogitur. Hinc magna ipſorum volumina, quæ non ſine labo- re{criplerunt& ediderunt; aliam utilitatem iraro non habent, quàm quod aromatariis pro ven- dendo pipere, vel, quæ certè non exigua laus e py eſt, magnis& parvis pro accendendo Tabace inſervire poſſunt. Deo elegerunt, gloria ipforum in confuſione eſt, Phil. 3. v. 19. T 4. Fidei excellentia.: Per fidem non intelli- git fidem juftifcantem; quæ cum charitate„ Quia enim ventrem prO wy ſemper conjuncta eſſe ſolet, Galat..verl.6. i {ed fidem miraculoſam, quæ Dei conceſſione etiam hominibus reprobis contingere po- teſt, ut docet exemplum Jude proditoris, conf. Matth. 1 0. v. 1.& Johan. 1 2. Verſ.6C. hanc Emerge explicationem ipfe Paulus confirmat addita o™ determinatione: Ita ut montes transferam, 1 quo ad dictum Chriſti reſpicit, Matth. 17 verſ. 20. Falluntur igitur Pontificii, quando ex hoc loco concludunt, charitatem eſſe fidei juſtifi- cantis formam, fine quánihil poflit aut pro~ fir, De fide enim juſtificante hic non eſt ſer- mo. Et licet ex nota univerſalitatis(omnem fidem argumento Pontificiorum aliqua ſpe- cies accedere videatur, reſpiciendum tamen eſt ad textum græcum, qui in..eft authen- ticus, ubi nos fimpliciter dicitur nres mi Y ziy, omnem feu quamlibet fidem, fed rãrær TH? CM ig mi ky| oy

mez omnem illam fidem, miraculorum ſelleet ut montes transfetre poſſem. Taceo qòdrås læpè accipitur pro dàss, Matth. 27. v4f.Col...9::-Tim...1 6. conf..Gerh. Tom..Loc. Theol.dë Juftif.§..18 9. Defide Wtifcante notanda funt: fcripturæ di&a, Rom:..2 8,Gal..v, 1.Bph:..8. f Beneficentia: Si inlumam in alimoniam omnes facultates meas, pergit Apoftolus,& charitatem nô haberem, nihil mihi prodeflet. Magnam pietatis[peciem haber, fi quis facul- niesfuasérogetin ulum pauperũ. Deus enim pecepit,& largam remunerationem promifit hisqui liberalitatem exercent erga proximũ, Hag8..7. feqq. PL4.v. 1, Prov. 19. V. 17. kdhablqg;charitate eft,& rebs hEα, aut neriti alicujus conlequendi gratia fulcipitur, thil prodeft. Difcant igitur divites" hujus madi beneficentiam ita exercere, ut neſciat ſniſtra, quid faciat dextra, Matth. 6. v. 3. 6. Martyrii patientia. Si tradam corpus meum, inquit, ut comburar, charitatem au- em non habeam, nihil mihi prodeft.Nón igi- ur pena, fed caufa facit martyrem, inquitCy- panus. Multi fuerunt inter Ethnicos,qui ex- elenti quadam animi fortitudine pro patriæ hue exquifiriffima tormenta ſuſtinuerunt, tdnihil profuiripfis ad falutem, quia fidem &charitarem non habebant. Idem-de hære- icisefto judicium s qui fæpe præpoſtero zelo, linanis gloriæ ſtudio pro falſa ſua religio- ¥quævis extrema adire non dubitant, ut luli cultris faa ipforum corpora ad fan- pomem ufq; dilacerabant, quò adulteræ ſuæ ! tligioni confulerent,.Reg:1 8,v.28: Neque k lilint Martyres Chrifti, qui fibi ipfis vitam bumpunt, ut Zimri,:Reg.16..1 8,& Rå- tis; 2 Macc, 14:.43. fedea demű vera funt Mtyria, que prò aflertione veritatis fufti- pd averè.piis, fide in Chriſtum& chari- Taed spega nanea gey 8 w: gebohe; ep- I2. y < Epiftola.Cor: 1..1. y2. disa EE 159 tate in proximum, ſpe vitæ æternæ. Exempla ſunt Eleazar, 2. Macc. 6. v. 30. feptem fratres, 2. Macc. 7. v. r. Stephanus, Act..v. 6o.&com-· plures alii, qui vitam ſuam non dilexerunt uſque ad mortem, Apoc. 1 2. v. 1 1.& proinde corona vitæ donati ſunt, Apoc. 2. v. 10. Videmus hinc, quàm neceſſaria ſit chari- tas, ut poſt fidem præ omnibus aliis virtutibus quilibet verè Chriſtianus illam ſibi com- parare neceffe habeat. Caufæ moventes funt$ 1 Debita obligatio, quòd obftri&i fumus ad charitatem 1. Jure Electieni, Eph. Tv. 4. 2. fure Creationis, Eph. 2. v. 10. 3. Jure Redemptionis, 1. Joh. 3. v. 16. 4. Fure vocationis, Eph. 4. v. I. 5. Jureè regenerationis, 1. Pet. i. v. 2 2. 23. 2. Utilitatum confideratio. Eft enim Chri- ftiana charitas 1. Signum vere regenerationis, Joh.13. v. 3 5. 1 Joh. 3. v. To. 2. Signum divinæ inhabitationis, 1 Joh. 4. verſ. 17. 3. Signum Chriſtianæ fructificationis, ex quo manifeſtum fit, quod homo Chriſtianus non ſit arbor mala., ſed talis, quæ plantata ſit ad decurſus aquarum,& fructum ſuum affe- rat in tempore, Pſ. r. v. 3. 4. Condimentum tribulationis, quo mol- leſcunt aſpera, dulceſcunt amara, injucunda jucunda,& inamabilia gratioſa efficiuntur., quod patet exemplo Jacobi, Gen, 29..20. Per charitatem ergo vos mei oſtendite fidem veſtram, alids eſtis hypocritæ, habentes ſpe- ciem pietatis, vittutem autem ejus abnegan- tes, 2. Tim. 3..5. De Secundo. Uit pars I. fequitur. altera,quaæ propria cha- ritatis enumerat, ſuut ea qQ LGene- 4 ne ol

thO Y. Generalia, ik 1. Zonganimitas. Charitas longanimis eſt, inquit Apoſtolus. In Græco elt pangum non finit le ad iram vel animi perturbatio- nem commoveri, fed patienter& moderatè fert contumeliam,& condonat injuriam pro- pter Deum& pacem Eccleſiæ. Dicitur autem longanimis, metonymiã Cauſæ pro effecto, quia longanimes& patientes efficit. Hané manfuetudinem à Chrifto difeere debemus, Matth. 1..29. 2. Benignitas. Charitas benigna êft, inquit porrò Apoftolus, yonsevdtas eft in Græcò,quo vocabulo tai comitas morum, quàm prom- ptum aliis inſerviendi ftudium denotatur. Utrumque enim vox illa ſignificat. Unde col- ligere eſt, homines morolos& litigioſos non regi ſpiritu charitatis, illa enim pacem inqui- rit& perſequitur, Pſalm. 3 4. v. 1 5. delicta au- tem proximi pallio ggnsiril G operit, Prov. 10..1 2..Pet...8. T. Speciulia, quæ funt partim negativa, partim etiam afirmativa. Megativa ſunt numero octo. 1. Chaxitas non amulatur,£ čare? eft in Græ- eo, quo invidia reprimitur, quæ ab Auguſtino ſuperbiæ filia non immeritò appellatur. Fa- cit enim, ut homo dotes animi ſui admiretur, & proximo iuvideat, ſi paria aut majora dona in ipſo deprehendat. Hæc non ſtare poteſt cum charitate, proinde operibus carnis annu- meratur, Gal.§. v. 20. 1. Non debacchatur. In Græco eſt: 4 rio~ regederu/, de cujus vocis ſignificatione pro- pria non convenit inter Doctores. Eraſmus vertit: non eſt procax. Et videtut ĩpſi vox de- ducta à Perperis fratribus, qui& Cecropes di- &i funt, homines tam infignis procacitatis, utex eorum motibus verbum hoc ôbtinue- rit, Perſtringuntur igitur hic omnes illi, qui Dominica Quinquageſima impottunius agunt cum proximo,& ſine cau- favel ipfius vitæ vel famæ infidias ſtruunt, in- geminantes illud Sap.2,.12: fortitudo no- ſtra lex juſtitiæ. De hoc vitio loquitur David Pfal. 5.v..J 3. v. 8. Rem totam illuſtrare po- teſt exemplum Juliani Apoſtatæ, qui Eocleſiæ eripuit facultates,& inſuper procaciter ei in- ſultavit, dicens, ſe hoc modo promovere Chriſtianos ad regnum cœlorum, ſiquidem ſcriptum ſit: Beati pauperes, quia Regnum Dei poſſidebunt. Huc pertinet Theramenis factum abomina- bile, qui trucidatorum quorundam civium fi- lias in parentum fanguine nudas ſaltare coẽ- it. Aliud non diſſimile exemplum memo- rant hiſtoriæ de Calipha Tartarorum Rege; ftatuerat is fecum omnes Chriftianos imperii ſui finibus excludere, ſed quidam ex aulicis diſſuadebant, conſultius fore arbitrantes, ſi ab opinione fua avocarentur.& folita deinceps a {ervitia Regi præſtarent. Facilè autem ad mu- tandam fidem perſuaderi poſſe confidebant, ex ſententia Chriſti, Matth. r7. v. 20. ſi habue- ritis Adem ficut granum ſinapis,& dixeritis monti huic, tranſi hinc illuc,& ttanſibit,& ni- hil impoſſibile erit vobis, nihil enim hujuſ- modi illos effectutos putabant. Probatur Confilium Regi, nêc mora, omnes Chriſtia- nos convocari imperat,quibus hanc quæſtio- nem proponit: num Chriftus in ſermonibus verax ſitzilli affitmabantʒ mox producitur lo- cus ſupra allegatus cum interminatione mor- tis; nifi re ipfa anre decem dies ejus veritatera Ù fcopi& Sacerdotes Chri a comprobarent. Epi d- ſtianis per omnes regni limites diffuſis tridua- num mox jejunium orationibus ſubnixum indixere, quo Deum ſibi ptopitium redde- rent. Cum jam conſtitutum tempus adve- niſſet,& omnes unà cum Rege unum in lo-' cum veniſſent, in nomine omnipotentis vd. v: fF ayer Dype Tina MONUI" Jat twrig monliem A 13 i4 e

Epiftola 1: Corot zn.I 3. 46T monticuidam altiflimo unus edtumimpera: voce nura vclgun fieti debent, 1. Corint. 14: Iit alium ut in locum ttanſmigtaret,& ecce verſ.40. un mirabilem, mox loco ceſlitʒveritatemq; NMNaon in his qua ſua ſunt occupatur, id eſt, (Qi Evangelici parefecit.>- Ex his imelligere licet ſe quoque diligat,& ſua couimoda pro+ licet, quid fit 7e eamus igitur mota cupiat,(nam à ſemetipſa incipit) tames ulem proterviam, nec inſu us pauperi- hoc ſedulò caveti ne cum aliorum damno&x Vindex à tetgoſequitur Deus, Prov. 12. detrimento commodum quærat, imò ſi ces .Syr. J. V. 12. ita poftulet; ſua aliqua jactura proximo ſub- . Van inſl atur,& C habet græcus venire non dubitat; juxtæ illud: Omnia, quæ- Codex. Hoc ad atrogantiam pertinet, qua in- cuiq; vultis ut ſaciant vobis homines; ea- lal dona ſua tanti faciunt ut alto ſupercilio dem& vos illis facite. Matth. 7. VI. I2. alios delpiciant, ceu Phariſæus, Luc. 1&..I r. 6. Non irnitatur, rAννανν Non EXA- Tales pon ſunt boni Chriſtiani. Hi enim ni- ſperatur ad viamu ſubitam, utvel odio profe- lil per inanem gloriam facere, led pep humi- quatureosàiguibis aeft; vel vindictæ ſtu- latem alios ſe præſtantiores exſſtimare de- dio par pari referre geſtiat ſed matute hui bng Phil. 2. v. 3. nam Deus reſiſtit ſuperbis, affectui refiſtit,& ſolem non ſinit occidere, humilibus autem dat gratiam, 1. Petipa vef. priufquam adfanain placidamque'mentemife 4. Nosjocaturisa drygu gtin Gieco, compoſuerit, Eph. 4. V. 26. Beati enim pacifi- don agit indecore, hoc eſt, non tractat ſcurti- ci quoniam filii Dei vocabuntur, Matt fiva. lia, aut quadam præcipitatione affectuum ſe Apicula irata, dum vindictam meditatur᷑ acu- latranl vet lum rapi patitur, ut dicat aut faciat, leum ſimul& vitam perdit: Ita qui bili indul- qie non conveniunt, ſed contra potius in gent,& ſeipſos vindicare yolunt, vitam ſibi verbis fa&tis& geſtibus yvi: vav follie abbreviañt, Syr. 30. v. 26.& vindictam Dei eid oblervat, ne ali ſibi atttahunt, nam ira non facit quodjuſtum comittat eſt coram Deo; Jatir. v. 20. 7. Malum non meditatur. Hi autem di- cuntur Noyi GiDo kenir qui omnesammi dui l cogitatioñes còiintendunthoucvel fam, vel ſiodunt ſtultitiam, adeoque omaem gratiam incolumitati aliorum inſidias ſttuant. Sed mittunt, quam modeſtia ſibi conci l ſtudium illud noneſt laudabile. Væ cogitan- lat: Sæ pe eti i ur, quibus sibus iniquitatem& tractantibus mala ſu- ita proditur, quod patet exemplo Labani, x pet eubiliaſuan ut ea luce matutina perſiciant, . 5.v. 2.& mulietis malæ, Syr. 2 frv. 24. proptereã quod potens ſit manus eorum, Liles indecori geſtus ſunt etiam, quos præ ſe Mich. 2. verſ. i. potius opetemur honum et- kit Romanus Pontifea, quando in ſella ge- ga omnes, Gal. 6. v. ro. hec laudat Syracides latur, auro& gemmis ornatus, redimitus caps zravn Empota ttiplici corona, quando pedes Regi- 8. Super injuſtitia uon latatur. Multi inv&- Ee i. ait ii 4 pa iRrincipibug oleulandos præbet&c. niuntur; quiin ſinum gaudent p cum proxi- mma, guicgùid etiaro cuni charitate‘mus vel per injuſtitiam aliorum opprimitur, lagnat. In Eccleſia ſiquidem omnia ivoαν- vel alio quodam malo divexatur. Hoc Dia- X bolí rquialiis fea i A Phil. 4. V. 8. Col. 4. v. 5. 6G. Hic impi gunt homines B S: «coris veltibus&-oratione a geſtus imm z ain

162 boli ingenium eſt, qui delectatur perditione; Job.41 verſ.1 3. ſic non affecta eſt Chriſtiana charitas; ſed uti juſtitiam& veritatem inter homines exoptat tenere imperium: Ita dum injuſtitiam rerum potiri cernit, non gaudet ſed acetbè triſtatur, tum ob culpam homi- num, quæ committitur, tum ob pænam Dei, quæ peccatis contrahitur. Contrã ubi verita- tem locum obtinere videt, ut juſtè&ſcandide agat alius cum alio ibi ſincerècongaudet. Un- de patet, cujus ſpiritus filii ſint, qui ſubdolè agunt cum proximo. Nam in Chrifto JEfu ve- ritas; Ẹphg,.z T,-Hæc funt propria charita» tis negativa; ſequuntur afirmativas quorum Paulus ordine quatuor recenfet 1. Omnia portat, távra styei eft in Græcò; ubi metaphora notanda eft,quæ à tignis deri+ vatur, que dum in tabulatis compinguntur graviſſima onera ſtiſtinent: Ita charitas non detrectat portare onus proximi, ne vinculum Pacis rumpatur, Eph..v. 3. Gal. 6. v. 2. Poteſt etiam vetti: omnia tegit, pallio nimirum le- nitatis, quantum honeſteè fieri poteſt, juxta il- Iud Prov. 10.v. 1 2. z. Omnia acceptat; rasla mige ea nimi- rum, quæ acceptanda vel credenda ſunt. Non ſiniſtras alit ſuſpiciones abſqʒ cauſa, ſed opti- ma dugg; de quolibet expectat, nec diverſum lacilè ſibi perſuaderi ſinit; niſi prius decepta ſuerit. Prudentia tamen huic virtuti conjun- genda cft,ne facilitate credendi nos in pericu- ia conſiciamus, Syt. I 9..4, vA e diih hg 3: Omnia fþerat; hoc eft, non præcipitat judicium; fed{peemendationis ommnia in me- jiortem partem interpretatur, ualis lenitas in PEE Deo eſt, quà nos ad pœnitentiam invitat 2 Rom. 2. 4. iS 4. Omnia tolerat. Multa accidunt præ- ter noſtram expectationem& contra no- ſtram voluntatem. In his omnibus patientia Dominiia Quinquageſima præſtanda eſt; ne communem pacem turbe- mus, 2. Tim. 2. v. 24. Sed videndum tamen, ae intempeſtiva ſit illa patientia, quæ ad peccata & falſa dogmata conniveat, huic merces Eli debetur, 1. Sam. 3. v. I 4. En vivamCharitatis imaginem, cui ſi mun- dum hodiernum cobferamus; proh Deum! ni nac) um! quàm exiguus erit numerus eorum; quibus ui hæc charitatis adjuncta adaptari poſſunt. Ab- undavit iniquitas, refrixit charitas, Matt. 24. v. I 2. omnes quæ ſua ſunt, quærunt, Phil.2. v. 2 1. frater ſupplantat fratrem, Jerem. 92..4. 6pera carnis graſſantur ubique, Galat.5 V. 19. ſeq. ꝗuid igitur mirum:ſi omnia cancrino or- dine incedant, Hoſ.ꝗ. v. 2. merces labori re- ſpondet, Sap. 3. v. 15. Hoc verò agite, vos mei, ſi Deum vultis habere propitium, indui- te tanquam electi Dei ſancti& dilecti viſcera miſerationum,&c. ſuper omnia autem chari- tatem habete, quæ eſt vinculum perfectio- nis, Col. 3. v. 14. id Deo& hominibus place- bit, Syr. 2 5. v. I.& divinam benedictionem à tergo inſequentem conipiciet, Plalm. 133. xii verſ. 1. 4. De Tertio. R EsrAr pars tertia, de Chriſtiane charita- TA ; tis perennitate, quam probat Apoftolus și; trifariam. non excidit, ſive prophetiæ abolebuntur, ſive linguæ ceſſabunt, ſive ſcientia abolebitur. Contert Apoſtolus charitatem cum donis fu- 1. Per inductionem, hoc modo: Charitas pra dictis,& hæc ceſſarura, illam verò æter- num manſuram deprædicat. Nam in altero ſe- culo non łget Deus nobiſcum per miniſterium verbi, ſed ipſe erit omnia in omnibus, 1. Cor. 15. v. 28. proinde ceſſabit uſitata illa ra- to

toßtophetandiqur in Scriptutatum inter- pitauone contiktit.:Gellabit roavya aiie,- quidem in altero feculo non loquentur ele&ti differentibus linguis squæ à peccato originem maxerunt Gen. b EV:9 ei Cellabie etiam: feien- | tianimirum iHefciendi modus, qui in docen- o diſcendoque confiſtit,& ab inhſimo gradu daltiorem fubinde per incrementa conten- dt, nee tamen ad perfeĉtionis faftigium in c vita pertingere poteft... Charitas autem inquam excidit; fed in vita æterna conſum- nbitur potius,:& erga Deum cæleftisģue kaitudinis hæredes flagrantiffima erit: Beati qulhabitant in domo tua, in ſæeula ſæculo- lum laudabunt te, inquit Plaltes, Pl. 94. Vaf. Her comparationem, tripliei ſimilitudine lornatam, quarum Veſumpta eſt à puerili ætate; cùm puer elem, inquit, ut puer loquebar, ut puer ſen- iebam, ut puer cogitabam, at ubi factus ſum vitabolevi puerilia, Senſus eſt: l. Puer loquitur ut puer vit urvir: Itade Deo non loquimur hic quantum debemus, edquantum poſſumus, indigemus enim ut doceumut, quæ ſint elementa exordii ferme- num Dei,& lacte opus habemus quaſi primo: henitiʒ non ſolido cibo, Ebr. g. verl. ĩ à l. Pet. tY% fed inaltero feculo in viros perfek eyademus; quifint inmenfura ætatis f dnisCheifti Eph..ve13. nec-ampiius bal- butiemus, ſed perfectè Dei m- gnalia celebra- bimus, tunc teplebitur riſu os noſtrum,& lin- gua noſtra exultatione, Pſ. 1 2 6. v. 2. 2, Puer fentit ut puer, vir ue vit+-Ita in boc ſeculo animalis homo non percipit ea, aguæ ſunt Spiritus Dei, ſtultitia eſt illi,& non poteſt intelligere, 1. Cor, 2. verſ. 1 4. quis enim Bentem Domini cognovit? Rom. I 1. v. 34. T onfSap..v. 16. fed in altera vita Deusillu- ninabit intellectum noſtrum,& cognoſco- Epiftola: 1, Con Igit En. 16}i musiptmmapniðepaivi eront? r- venlia dy 3 Puer cogitat ut pler, vit ut vir: Ita hic pueriliter ratiocinamur, ut Nicodèmus, Jol .v. I2. ſed in altero ſeculo oinnia ſciemus& intelligemus, quæ hic oculus non vidit,autis non audivit,& in cor hominis non aſcende- runt, 1. Cor..W. 9. eN Agnoſcamus hanc noftram imperfectio- nem,&myſteria, quæ captum humanum tran. ſcendunt, non ſcrutemut curiosè, ſed efficia- mur ficut par vuli, Matth. 1 fl. v. 3.& fide ca⸗ piatnus, quod ratione non licet aſſequi; nam ambulamus hic per fidem,& non per ſpeciem, 2. Cor. F. v. 7. 2. 4 Seculi proprietate. Cernimus enim nunc, inquit, per ſpeculum, tunc autem à facie ad faciem: Per ſpeculum intelligir Scriptis ram, quæ ſpeculo comparatur 1. Katione repræſentationis. Sicut enim fpe- sulum hominis imaginem repræſentat: Ita Scriptura: repræfentat nobis imaginem Dei; quod ſit unus& trinus, Deuti6, 4. Matt. ZN 16. item omnipotens, Jet.3.v. 1 94 non ſicut Dagon, r. Sam. f. v. 4. omnipræſens, Jer. 2.v. 2.2 4. omniſcius, Act. r. v. 2 4. Joh. a2. v. 25. miſericors, Pl. 103. v. r 3.&c. Licet igitur repræſentatio illa non eſttam clara, qualis erit in vita ætetna, ubi Deum vi- debimus de facie ad faciem, ſicut eſt, x Joh.z. v. 2. talistamen& tanta eſt, quanta ad adipi- ſcendam falutem æternam fufficit, Joh. 17. v. 3. ficut enim fpecies in ſpeculo repræſentata archety pon ſeu objectum ſuum exactiſſimè refert; itai cognitio Dei ex verbo voluntati ejus divinæ perfectiſſimè reſpondit. Nulla hie vel ohlcuritas vel ambiguitas. Nam præce. ptum Domini lucidum, Phr.v..8 lucerna, Pſ. 1 19. v. 10 5. 2. Katione manifeſtationis. Sicut fi peculum manifeſtat aui faciei formoſitatem aut defor- 2 mita- ie ai

mitatem: Ita Scfiprura oſtendit homini ſuam cœcitatem, Eph. 4. 1 8. ſuam malignitatem, Gen. 6..5. ſuam imbecillitatem, quod ex ſe nihil poteſt, ſed Deus eſt, qui operatur ineo velle& perſicere, Phil. a. v. 13. 3. Katione emendationis. Speculum cauſa eſt, ut homo deformitati inf acie quærat re- medium: Ita Scriptura nos adigit 1. Ad ve- ram pænitentiam, quò ſpectant dicta; Ela. 1. v. 16. Jerem..w. 1.Joel.à. V. I 2. Matt.3. v. 2. Rom, 2V.f.& alibi paſſim. 2. Nonam obe- dientiam, ne denuò poſt impetratam abſolu- tioenem ptolabamut in peccatum; ut ſolent porci, 2. Pet. 2. v. 22. Sed peccata fugiamus quaſi à facie colubri, Syr. à l. v. i ſeqq. Nolite igitur contemnere hoc ſpeculum, ſed quotidie imtoſpicite, tunc concupiſcet Rex decotem veſtrum, Pfalm. 45. v. 12.& ſi-· ſtet vos aliquando ſibi glorioſos, non haben- tes maculam aut rugam, aut aliquid hujuſ- modi, Eph. 5. v. 2 J. ibi non amplius indigebi- musoblcuro verbi ſpeculo, ſedrevelatã facie omũes gloriam Domini tanquam in ſpeculo recipientes à claritate in claritatem transfor Hiabimur, 2. Cor. 3. V. 1 8. 3. Abanigmatis obſcuritate. Ænigma eft ſermo obleurus, qui difficilius intelligitur, cujus exemplum habemus Jud. 14. verſ. 14. uemadmodum igitur in ænigmate aliquid intelligimus, led non totum: Ita myſteria di- vina intelligimus quidem; quantum nobis de illis revelatum eſt in Scriptura, ſed ſi confe- ratut hæc intelligentia cum abſoluta fapien- ria vitæ æternæ inſtar ænigmatis eſt, cujus tem- fuin nlien tantùm percipimus. Ad perfe- ctionem igitur ſemper aſpirare debemus, quam cœleſti Deus beatitudini reſervavit, ubi omnes doćti erimus à Domino Eſa. 54. verſan z. 3. Per illationem. Dixerat in præcedenti- Auin a 164 Dominicu Quinljuageſima bus v. 12. Tunc ſcilicet in vita atetna cogno- ſcam, ſicut& cognitus ſum. Huic per adver- ſativam ſubjungit: nunc autem, ſcil.in hae vi⸗ ta&c in Eccleſia militante, manet fides, ſpes, charitas, hæc tria, ſed major horum charitas Cauſa ptæeminentiæ hujus efſt 1. Latitado, ſi ſpectetur 1. Ohjectum. Fides& ſpes in ſolum Deum dirigitur, Charitas verò ad Deum& proximum, r. Joh. 4 v. 20. 2. Effedtum. Fides& ſpes intra ere- dentis& ſperaut is perſonam permanent, Cha- ritas autem ſuos fructus ad plures diffundit, & non minus proximo quàm ſibi ipſi eſt ufui. 2. Longitudo. Fides&{pes ceffabunt, Re- ipſa enim quæ credidimus& ſperavimus, in altera vita pofidebimus. Charitas autem in æternum non excidet, quæ ratio in textu H; verf.g. Unde apparet vanitas argumenti Papiſtici, quo ita concludunt: Maxima virtus maxi- mè juſtificat, Charitas eſt maxima virtus, Ex- gõmaximè juſtificat. Non enim reſpectu ju- ftificationis charitas fide major prædicatur, ſed tantùm, quod ipſe contextus evidenter docet; tatione durationis. Adde quod mani- teſtä falſitate laborat hoc argumentum, quandoquidem nec maxima nec minima vir- tus jultilicat, in quantum virtus eſt, imò neẽ fides juſtificat in piædicamento qualitatis conſiderata, ſive magna ſit ſive pat va, ſed qua- tenus Chriftum apprehendit, qui fitus ef nobis à Patre Sapientia, jaftitia, lanctificatio, redemptio, 1. Cor. I Verl. 3 c. non igitur latius extendenda ſunt verba Pauli, quàm contex- tus iple permittit, qui propter folam dūra- tionem- cætetis virtutibus præfert chari- tatem. Sicut enim ignis facer ex Taber- nacule inferebatur in Templum Hieroſoly- mitanumnʒ Sie ignis charitatis in credentibus & cum — pte o oA

— Kem credentibiis transfertur ex Ecclefia militante in cœleſtem Hieroſolymam, ubi petpetuum electorum opus erit Dei laus& amor. Stabunt enim ante thronum Dei,& erxent ei die ac nocte in templo ejus, Apoc. Epiſtola 2. Cor. 6. v. 1- 10. v. 15. Ad quam perfectionem amoris& collaudationis divinæ nos perducat SS. Tri- nitas; cui ſit honos& benedictio in ſeculum, Amen. MINIC \ Eryierat Jacobus Patriarcha focero fuo fideliter per aliquotannos, fed ingra- tum habebat Dominum,qui mercedem ipli decen n vicibus pitay verat, proinde dilceſlum meditatur,& ait a ad ſocerum ſuum: Iu noſti quomodo ſervierim tibi, modicũ ha- buiſti, cũ venitem ad te,& nunc dives effectus &s, benedixicque tibi Dominus ad introitum meum Juſtum igitur eſt, ut aliquando provi- deam etiam domui meæ, Gen. 3 O. v. 2.30. Laban eſt imago Diaboli, qui ſervientibus fibi in peccatis auteos quidem montes pro- mittit, fed mutat pofted mercedem,& tales tuddus diſtribuit, in quibus erubeſcere co- guntut ejulmodi homines, nam finis illorum wots elt, Kom. 6. v. 2 1. Tempus igitur fo- let, ut te lipilcerent à Diaboli laqueis, 2. Tim. 15.26.& Deo ſetvitent inj juſtitin&& lanctita teomnibus diebus vitæ pa Luc...7 f. nam mercesejüs cam co,Ela.40.v. 10.& quicunq; potum dedetit uni ex minimis ejus membris calicem aquæ frigidæ, non perdet mercedem ftam, Matth. 1.v 4r. Dicunt quidem Epi- ii de grege porci: Vant cht fervire Deo,&e, A INVOCAVIT. Epiftola s2; Cor. 6Y: io. M al..-14-patientia igitur opus éft, Hebr. H Tfiene cit prælecta pericope, ubi Paulus clamat: EER nunc tempusacceptum! ecce nunc dies ſalutis!] videte ne in vacuum gra- am Dei rec ceperitis,&c. Poſteà viam com- monilia deai in tentationibus quibuſcunque evadere poſſimus. Agite, Vos mei, tracta- tionem ipſam fine ulteriori præloquio aggre- diamur, viſuri I. Exhortationem ad pænitentiam. II. Exbortationem dd patientiam. spiritus Sanctus, qui pœnitentiæ& patientiæ — hor eſt, dirigat omnia, qug di&uri fumus, ad nominis diihi gloriam& noftram ædifi- cationem, pêr Jefim ChriftumSalvatorem no- ftrum, Amen. Exegefis. i goi incipit tempus Quadragefimæ` quo memoria paflionis Dominice in Ecclefia recolitur‘fed mundani Bacchanalia interim celebrant, pauci Ciucem Chrifti fti- pant,& beneficia nobis parta meditantur, quin idem Chriſto redemptori videtur acci- X 3 dere

166 dere, quod olim Davidi Regi. Hic enim cum perſequentem Abſolonem fugeret,& nudi- pes aperto capite in montem Oliveti ſecede- ret, omnisque eum populus lachrymis in ma- gni affectus teſtimonium copiosè effuſis pro- ſequeretur, egrediebatur inde vir de cogna- tione domus Saul nomine Simei,& maledi- cebat, mittebatque lapides contra David, 2 Sam. 1 6. v. 5. 6. Hoc ipſum Chriſto Jeſu hiſce diebus à mundanis irrogatur. Montem enim Calvatiæ aſcenſurus, triſtis& afflictus, arque morti adeò proximus; quem univerfa hodie lamentis& lugubri cantico proſequi- tur Eccleſia, à tot Simei ſceleratis, nimirum eċcatoribus variis injuriis& opprobriis afi- citur,& flagitiorum lapidibus impetitur, nemo autem ulla ejus. commiferatione tan- giur, aut peccata dolet, quibus ipli tot flagella fabricavit. Abominanda certẽ& de- ploranda malitia! O cavete, vos mei, ne illo- rum vos adjungatis conſortio. Omnia tempus habent, inquit Eccleſia- ſtes,& ſuis ſpatiis tranſeunt univerſa ſub cœ- lo. Tempus nafcendi,& tempus moriendi. Tempus plantandi& tempus evellendi. Tempus occidendi;& tempus fanandi, Tem- pus deſtruendi,& tempus ædificandi. Tem- pus flendi& tempus ridendi, tempus plangendi,& tempus ſaltandi. Tempus ſpargendi lapides,& tempus colligendi, tem- pus amplexandi,& tempus longè fieri abam- lexibus, tempus acquirendi,& tempus per- dendi, tempus cuſtodiendi,& tempus abji- ciendi. Tempus ſcindendi,& tempus con- ſuendi. Tempus tacendi,& tempus lo- quendi, tempus dilectionis& tempus odii, tempus belli& tempus pacis, Eccleſ. 3. V. T. {eqq Omnia illa. tempora Tempus Quadrage- ſimæ complectitur. Eſſ modò tempus na- Dominica. Invotavit ſcendi& tempus moriendi, naſcendi Deo, & moriendi peccatis. Tempus plantandi& tempus evellendi, plantandi virtutes,& evel- lendi vitia- Tempus occidendi,& tempus lanandi, mortificandi membra noſtra, quæ ſupra terram ſunt,& fanandi novum homi- nem, qui renovatur de die in diem, Tem- pus deſtruendi& tempus ædificandi, de- ſtruendi turres ſuperbiæ& Babylonis,& ædificandi muros ſanctæ& glorioſæ Jeruſa- lem. Tempus flendi& tempus ridendi, flendi ob amiſſam gratiam,& contracta de- bita, ridendi ob ſpem remiſſionis. Tem- pus lpargendi lapides& tempus colligendi; tempus ut Concionatores ſpargant verba Dei, quæ funt lapides illi vivi, quibus occi- ditur Goliath;& tempus, ut populus colligat illa verba, non ut res inanes& inutiles, ſed ut gemmas& lapides pretioſiſſimos. Tempus amplexandi& longè fieri ab amplexibus, amplexandi Chriftum animæ ſponſum,& longè fieri ab amplexibus impuriſſimarum fœminarum. Tempus acquirendi& tem- pus perdendi perdendi bona temporalia eleemoſynas largiendo,& acquirendi ſem- piterna uſuram à Deo recipiendo. Tem- pus cuſtodiendi& tempus abjiciendi, cu- ſtodiendi theſaurum verbi, abjiciendi curas & ſollicitudines hujus feculi. Tempus fcin- dendi,& tempus conſuendi; ſcindendi habi- tum veteris Adami,& confuendi tunicam in- nocentiæ. Tempus tacendi& tempus lo- quendi: blaſphema,& loquendi mille linguis laudes Dei& gratiarum actiones, quod nos tam diu ad pœnitentiam expectavit. Tempus dile- ctionis& tempus odii, dilectionis Dei,& odii T mundi. Tempus belli& tempus pacis, belli cum dæmone, mundo& carne, pacis cum Deo& proximo. tacendi verba ſcurrilia, otioſa, Si igi-`

digitur uſlum tempus aptum eft ad pœni- temiam, tempus præſens aptum eſt, quo hi- ſtotia paſſionis Chriſti in Eccleſia explicari foler, qui propter peccata noftra~-vulneratus & attritus eſt, ut nos ptiſtinæ ſanitati reſtitue- en Accedit exhortatio Paulina, quæ valde getvoſa eſt, ſi ſpectes I. Proferentis authoritatem. Non- enim loquitur in fingulari, fed plurali numero,& Collegas ſimul complectitur, inprimis Ti- motheum, qui huic Epiſtolæ ſubſcripſerat, tt majorem exhortationi{uæ authoritatem (onciliet. In ore enim duorum aut trium omne verum conſiſtere ſolet, Deuter. 19. vekig. Valde autem notabiliseft titulus, quo fe& Collegasexornat, dum cvvegygvlæc vocat, t. Ratione Dei, cuiin Evangelii prædica- tione& Sacramentorum adminiſtratione lin- guam& manum com modato dant, ut Na- nanzenus loquitur. Sunt enim diſpenſatores mülteriorum Dei, 1. Cor. 4. v. 1. nec loquun- lut ipli, led Spiritus Sanctus per eos, Matth. 10. 20.& quando plantant& rigant, Deus inerementum largitur, 1. Cor. 3. v. 6. . Ratione ſui; ut admoneantur diligentiæ, Kartendant gregi,in quo Spiritus Sanctus eos Epilcopos poſuit, Act. 20.v. 2 8. nec metuant rnchos Diaboli, fed Deo confidant, cujus cooperarii funt, ille non deerit ipfis fuo auxi- lio Zach....Luc. 1.V. 16. 3: Ratione populi, ur diſcant auditores honorare ſuos Paſtores,& verbo aſtipulen- tper fidem, quod Spiritus Sanĉ&tus per os Hotum loquitut, 1. Timoth. f. v. 17. Ebr. 13. f v17: exemplo Theffalonicenfium, 1. Thef. ! H avt3. Berrhoenfium;&.17. v. 1 2. Lydiæ, Ack. 16. v. 14. II. Gratis collata ſublimitatem. Horta- uus vos, inquit Apoſtolus, ne in vacuum gra- Epiſtola 2. Cor. 6. v. 1810. A a EE tiam Dei accipiatis. Per gratiam Dei intel- ligitur Concio Evangelii, quã gratia Dei & meritum Chriſti nobis offertur. Unde verbum reconciliationis appellatur, 2. Cor. f. verl. 19. quo certi reddimur, quòd ju- tificati fide pacem habeamus cum Deo per Dominum, noftrum JElum Chriftum, Rom. faV E Hanc gratiam fruftra vel in vanum acci- piunt I. Negligentes, qui Conciones verbi divini vel planè non audiunt ,& hi fanè magnam in- juriam faciunt verbo Dei,& periculum eft, ne {uper eos veniat illa fames, quam Dominus per Prophetam. Amos comminatur, non fa- mes panis,{fed fames audiendi verbum Do- mini, Amos 8. verſ. 1 1. vel ſine deſiderio pro- ficiendi audiunt, quali ad comœdiam ali- quam venirent, ut notent, ut judicent, ut dele- ctentur. Certè non eſt dubium, ſi à concione aliquis ſtaret ad portam templi,& ſingulos interrogaret, quid ex concione didicerint, unus diceret, non habet verba Tulliana, al- ter diceret, non habet bonam vocem, ter- tius diceret, eſt nimis prolixus Conciona- tor, fed de emendatione morum nemo co- gitat. Hi ſimiles ſunt cribo, quod frumen- tum dejicit,& paleas retinet. Semper enim diſcunt, ſed ad agnitionem nunquam perve- niunt, 2. Tim. 3. v. 7. 2. Recidentes, qui inſtar porcorum poſt ablutionem ad volutabrum ſuum revertun- tur,& Spiritum Sanctum, quem acceperunt, novis peccatis conttiſtant, Epheſ. 4. verſ. 30. nam voluntariè peccantibus poſt acceptam notitiam.: veritatis jam non ‚relinquitur pro peccatis hoſtia, ſed terribilis quædam ex- pectatio judicii,& ignis æmulatio, quæ conſumptura eſt adverlatios, Hebr. 10, verſ. 26. 27.1 3. Con- 167

Ji mea 22 168 3. Contradicentes, qui yerbum non ſuſci- piunt cü lenitate, Jac. r. v. 21. ſed reſiſtuntSpi- ritui Sancto, ut auditores Stephani, Act. 7. v. 51.& quando conciones legales de ſuggeſtu inſtituuntur, quibus fideles Eceleſiæ miniſtri hortantur es ad pœnitentiam, bilem conei- iunt,& dicunt: Nolumus, Jer. 6. v. 1 6. 4. Abutentes, qui gratiam illam ad licen- tiam peccandi transferunt,& dicunt cumEpi- curæis: Miſetatio Domini magna eft, multi- tudinis peccatorum meorum miferebitur, Syr.§. V. 6. 5. Deficientes, qui deſperant de gratia Dei utCain, Saul, Judas& alii. Hi enim non cre- dunt, quod ubi exuperat delictum, ibi exupe- ret gratia, Kom. 5. V. 20. proinde contingit ipſis, quod David ait Pfal. 109. v. 17. Dilexit maledictionem,& veniet ei, noluit benedi- &ionem,& elongabitur db eò, tani citò enim iraſci poteſt Deus, quàm miſereri,& iia illius in peccatorés non definit, Syr, 5. V. 7. II. Temporis` opportunitatem. Adducit enim dictum ex Eſa. 4.v. 3. ubi Pater cœle- kis ad filium, in tempore accepto, inquit, ex- audi vite,& in die ſalutis ſuccurri tibi. Hine anſam capit exhortationis„&, Eccè, clamat, nune tempus acceptum, ecce nunc dies ſalu- tiseſt. Id nobis etiam dictum putemus, eſt adhuc tempus acceptum, eſt adhuc dies lalutis, ſi ſpectemus. 1. Novi teſtamenti Gratiam; ubi falus no- ſtra propior eſt, Rom. I 3. v. 1 1.& quod inulti Reges& Prophetæ optaverunt videre& au- dire, id nobis videre& audire contigit, Luc. 10. v. 24. Recepit quidem Deus Patres etiam V. T. in gratiam propter meritum filii:ſui, Act. 1f. v. I I. ſed gratia illa liominibus ſub legis jugo adhuc gementibus tam accepta non erat, atque nunc, ubi à jugo iſto liberati vivimus in Dominica Invocavit libertate filiorum Dei,& ſublato velamine typorum Moſaicorum quaſi retecta facie oriam Domini ſpeculamur, ut loquitur A- poſtolus 2. Cor. 3. v. 8. non enim accepimus ſpiritum ſervitutis iterum in timore; fed ſpiti- tum adoptionis, in quo clamamus, Abba Pa- ter, Rom.;8, v. 1g. 2. Craſtini fallaciam, de quo Salomo, ne glorieris in craſtinum, inquit, neſcis enim quid pariat dies, Prov. 2J. v. 1. Videant igitur procraſtinatores pœnitentiæ quid agant. Cer- tè qui promiſit veniam de commiflis, diem craſtinum non promiſit, inquit Bernhardus: Hodie eſt tem pus opportunum agendi pœni- tentiam, Pfal. 9 5. v. 8. Qui non eſt hodie, cras minus aptun erit. Claudetut enim janua,& ſi vel maximè quis pulſabit, repelletur,& triſtem auldiet vocem: Non novi vos, Matth..5. V. 12. Mos erat Alexandro M. in obſidione ur- bium candelam accendere& publicà præco- nis voce edicere, omues qui fele, dum fax at- deret, victoris poteſtati tradidiſſent, incolu- mes fore; verùm nullam extinctà face ſpem ſalutis reliquam ſupereſſe. Ad eundem mo- dum Deus nobiſcum agit, quando aos ad pœ- nitentiam hortatut, ut veniamus hodie, dum fax hujus vitæ adhuc ardet. Nam ubi illa ex- tincta erit, poſt mortem ſcilicet, nullius indul- gentiæ aut miſericordiæ locus eſt, Prov. 1. v. 2 4. ſeqq.-ù i n Cygnus propter candidas, quas habet, pen- nas pulcherrima eſt, ſed quia non canit niſi in morte, inter imfuras volucres reputatur, Ley. tr..1y:itanő probanturDeo qui pœniten- tami fuamtin agonent Uifferunt. Certéè in Scripturis unicum tantùm.larronis exem-“qund plum habemus,quiin cruce pœnitentiam egit Ù & ſalvatuseſt,Luc. 2.v. 42. 43. Quanta au- tem foret audacia,& regula deflectere,& ano- Må-

malon fequi? Si cibus tibi apponeremur, ex quo centumalii mortem ſibi comeſſent, unus autem lupervixiſſet, tunc etiam ex hoc cibo omederes? Non puto, Obftinati igitur& ſteftacti ſunt peceatores, qui ad exemplum ktronis pro voc ant,& quia ille ſervatus eſt, de lus etiam ſalute ſibi ſecuritatem pollicentur. Ecce nunc tempus acceptum, ecce nunc dies flutis, clamat Paulus, obfervate tempus il- lud, Vos mei,& quærite Dominum, quia in- veniri potet, Ela, g f. v. 6. nec differte juſtifi- ariulgue ad mortem. Namà manè ufque id velperam immutabitur tempus,& hæc omnia citata funt inoculis Domini, Syr. 18. CAL26. 3. Penitentie in altero feculo ineficaciam. hrælens ſeculum eſt ſeculum gratiæ acceptum & oppottunum ad bene operandum,& inpri- misetiam ad agendam pænitentiam, Quod- cunque ergò poteft manus tua facere, inftan- troperare, quia nec opus, nec ratió, nec fa- pienia, nec{cientiaerunt apud inferos, quò properas, inquit Salomo, Eccl.g. 1 0o,Dum igitur dies eſt, Vos mei, ambulate in die, ne te- nebræ vos operiant, Joh. 12.73 5; IV. Scandali vitandinecefitatem, Itaeñim jigit Apoftolus, neminidemus ullam ofen- lonem, ne vituperetur miniſterium noftrum. herimpcenitentiam ſcandalizatur proximus, qui dum videt alios genio indulgere,& in pec- catis fecurè pergere, vel ad imitationem invi- tatur, vel in licentia peccandi confrmattir, veletiam ab Evangelio deterretur,& ad apo- Kaſtam pellicitur. Scandalum hujuſmodi duplex eft: 1. Datøm, quando de falfa do&rina, vel malointempeftivè di&to aut fa&o aliquis of- fnditur. Scholaftici vocant&ivum. 2. Acceptum, quando vel verå deođtri- ta, vel honchtə aliquo ac neceflario di- Epiftola.Cor...11 10; —— E e naa E AAE: EP oA 165 cto aut facto aliquis offenditur. Vocatur aliàs paſſivum. De priori hic loquitur Apoſtolus,& caven- dum ſuadet. 1. Ratione minifterit àd guod pet Chriftum vocati{umus, quilibet in fuo ordine, Non enim prebanturipfi, qui in foro ſtant otioſi, Matt.2.v,3.unufquifg; habet ſuum penſum, cui abfolvendo vacare debet;Rom. i..7. 1. In Eccleſia, ubi ſunt Paſtores, qui expreſ- sè miniſtri Dei appellantur, r. Cor. 4. v. 1. la- borãt enim in verbo& doctrina, 1. Tim. 5, 17. 2. In Politia, ubi ſedent Rerum publica- rum adminiſtratores, quibus demandata eſt provincia dicendi jus magnis& patvis, ut ſint oculus cœco, pes claudo,& patres pauperum, Job. 2 9. v. 15. 16. 3. dn Oeconomia, ubi funt påtres& matres familiâs, quibus cúradomefticorum incum- bit,.Tim....ut liberos in timore Domini educent, Eph. C. v. 4.& domui ſuæ Præcipiant, ut cuſtodiant viam Domini,& faciant judiciũ & juſtitiam, exemploAbrahami, Gen. 1 f8.v. 19. Summa, omnes verè Chriftiani funt Dei peculium, in hoc electi, ut tanquam ſpiritua- les Sacerdotes ipli offerant corpora ſua in ho- ſtiam vivam, ſanctam& acceptam, Rom. 1 2. v. 1. probè igitur attendant, ut dignè ambulent in iſta vocatione,& nemini offendiculum po- nant. Neceſſe quidem eſt ut veniant ſcandala, ſed væ homini, per quem ſcandalum venit, iñ quit Salvatoi, Matth. 18.v. 7. Datur autem proximo ſcandalum 1. Mali commiſſtone, vel in doctrina, quan- do fanatici errotes ſuos proſeminant,& ſim- plices à veritate abducunt. Nam ſermo corum ſerpit ut Cancer, 2. Tim. 2. v. 17. vel in vita. Nam colloquia ptava corrumpunt bonos mores, 1. Cor. TF..3 3.& qui tetigerit picem, iùguinabitur ab ea,Syr, J. v. I. Y 2. Bo⸗

170 2. Bonĩ omiſſione, quando Paſtores ſunt Canes muti, Eſa. 5 6. v. 10.& prædicant, non furandum, ſed ipſi furantur, non mœchan- dum, ſed ipſi mœchantur, Rom. 2. v. 2 1. 2 2. Magiſtratus non punit delicta, ſed connivet exemplo Saulis, 1, Sam. 1 5. V. 21 vel perver- ſa vita ſubditos peccare facit, utAchabò Jero- boam, 1. Reg.1 à. v. 2.30.c. 2 T. v. 22. nam qualisRex, talis grex, inquit Syracid.c. 1O.V. 2. Parentes virgis parcunt,& licet videant libe- ros ſuos malè agere, ne frontem quidem con- trahunt, 1. Sam. 3. v. 13. Hæc omnia folli- citè præca venda ſunt, ſi quisſenim ſcandalizat roximum ſuum, pottabit judicium, quicun- que eſt ille, Gal.5. v. 10. 2. Katione vituperii. Ideò enim Paulus vitari jubet ſcandalum, ne minifterium repre- hendatur. Hac faciunt Paſtores bene docen- tes& impiè viventes, ROR!. 2. v. 2 1. ubi valet Catonianum illud: Turpi eſt Dockori cum culpa redarguit ipfum. Faciunt Magiſtratus utDavid, 2. Sam. 1 1. V. 4. 24.C. 1 2. v. I 4. Faciunt Præceptores& Paren- tes, qui dictis& factis ſcurrilibus& malitio- ſisjuventuti ſunt ſcandalo, quod inter peccata gentilia numeratur, Sap. 14.w. 1§.1 6. Deber igitur hæc ratio unumguemque in oficio continere, ne væ illud& maledi&tio- hem Chrifti intolerabilem. nobis attraha- mus, fed integritate vitæ oremus profeſſio- nem Evangelii, ut videant homines operano- ftra bona& glorificent Patrem noftrum, qui echlis eſt, Matth. J. v. 1 6. V. Chriſtianismi dignitatem, de quo argu- mento ita loquitur Apoſtolus: In omnibus exhibeamus noſmetipſos ſicut Dei miniſtros. Tales ſunt omnes in univerſum Chriſtiani, qui in ſacro baptiſmo Chriſto fidem dederunt & Satang vale dixerunt, unde eft illud Apo» Koli: Non eſtis veſtri, empti enim eſtis præ- Dominica Invocavit tio magno, r. Corinth..v. 9. 20,. quia igitur tam eximium habemus Dominum; qui ef Sanétus Sanctorum, Dan: 9: verl, 24.& do- mum incolit, cujus ornamentum ſanctitudo eſt, Plal.9 3. v. 5. miniſttos etiam ſanctos eſſe convenit, juxta illud, Lev. 1 L. v. 44. Multi ſerviunt ventri, Phil..v. 19. vel ammonse, Matth. C. v. 24. vel mundo, ut vo- luptuarii, qui in concupiſcentia carnis& cou- cupifcentia oculorum,& fuperbia vitæ delis cias quærunt, I. Joh,..16. vel idoli ut de Judæisd icitur, Plal. 106. v. 3 6. Hi omnes non exhibent fe ut miniſtros Dei, ſed Diabolo ſer- viunt. Qui enim peccatum facit ex Diabo- lo eft, 1. Tohan. 3. v,8.ut igitur ex mari aquæ fluunt,& in illud viciſſim refluunt; Ira quo- niama Deo accepimus omnia, fas eſt, ut èa in honorem Dei rurſus impendamus. Debemus ipſi ſervitium 1. Jure Creationis, quia fecit nos, Phal. I00.V,2. 2. fure Confervationis, quia in illo fumus, vivimus& morimur, At. 1..2 8. 3. Jure Redemptionis, quia nos à poteftate Diaboli eripuit. Col. I. V. 13. 4. Jure Sanctißicationis, quia in Baptiſmo conduxit nos,& pignus dedit Spiritum San- cum, ut deinceps ipli ſetviremus in juſtitia& lancticate, Luc. I. v. 7j.&in novitate vitæ am- bularemus, Rom. E. V. 4. Ceriẽ nula dignior& pretioſior eſt ſervi- tus,guàm Deum habere Dominum, qui Do- minorum Dominus eſt, ad quem omnes Do- mini alii in hoc feculo remittuntur, Ephel. 6. v. 9. Ipſe eſt ſupremus Monarcha cæli& ter- ræ, qui non folum, omnia creavit, fedadhuc portat, verbo, potentiæ fuz, Ebr. I. v. 3. ſu- premus Epifcopus; qui dat Jerulalem Evan- geliſtas, Eſa. 4 L. v. 2 7. ce quidem magno ex- erciw PL6.y. 12, quin ctiam defendit Ece cleſiam

delam ſuam contra portas inferorum, Matt. 16.. 18. lupremus Paterfamiliàs, qui non dotmitat, Phl. 1 21..4. fed Angelos fuos e- mittit, quicuftodiant& in manibus portent nos, ne fortè ofendamus ad lapidem pedes noltros, Pfal.9.v. 16. Agite igitur, Vos mei, exhibete vos ut mi- nitros Der& ferviteiphin lætitia, Pf 100.v. ¿nam qui adorat eum in oblectatione, ſuſci- petur,& deprecatio illius ufque ad nubes popinguabit,Syr.3.v. 10, De Secundo. Pit pars prima, ſuccedit altera, quæ com- plectitur exhortationem Pauli ad pæhlienti- an, ubi duo conſideranda veniunt: L- Exercitium; quod'hîc amplificatur fe- cndam objeĉta, in quibus patientia ut plu- ümum exercetur, illa funt L Divina, quò pértinent Sarkfer, com- pêliones& intultationes tyrannórum& hæ- teticorum, per quás oportet nos ingredi re- fiumcælorum ,A&. T4.v,22. Item æ,- m talianimirum, guæ nullo modo evitare polſumus, ut ſunt motbi& aliæ ejuſmodi ad- erlitates, denique oy woan anguftiæ cùm quis in artum conclufus non videt elabendi imam, quod fieri folet in fubitis animi con- fternationibus, ut David conqueritur, Pfalm. VERAY 2. Humana, quæ partim ab aliis immit- untur, ut funt plagæ, 2. Corinth. 1 f. v. 24. kätceres, act. 1 2. v. 4. Act. 1 C. v, 23. Matth. IIV, 2. dzælærasiai ACE. 1 9. v. 2 3. partim verð ira compafata funt, ut homo quilibet ea ſibi fabricari poſſit& ſoleat. Huc referri de- bent labotes, vigiliæ, jejunia, ftudium cafti- tatis, fcientiæ indagatio, iracundiæ mode- —— Epiftola 2. Cyr. 6. v. I- Lo- 1yr ratio, quæ omnia verf.6. Paulus enumerat; & patientes nos effe jubet ,ut voluntatem Dei facientes promiſſionem reportemus, Hebr, 1O. V. 36. II. Artifcium, quod conſiſtit I. In conſideratione adminiculorum, ut ſunt I. Spiritus Santti aura. Hinc Apoftolus ait: Patientiam, de qua fcribit, fieri debere in Spiritu Sancto. Is autor eſt omnis boni-& fuc- crevit infirmitati noſttæ, quando adverſa pa- timur unde ragazailG, appellatur, Joh. 16. .7. Sicut enim navis, nifi aura fecunda afpi- ret curfum non abſolvit feliciter: Ita qui au- ra Spiritus Sancti deſtituitur, naufragium pà- titur falutis, r. Tim...1.&finem fidei nüun= quam aſſequitur, 1. Pet-..9. 2. Charitatis lamma. Qui enim Deum & proximum ſineerè diligit, is quoque para- tus eft propter utrumque pati, quæcunque ab humana conditione non fint aliena hæc ge- nuina ipſius proprietas eſt, r. Cot. 1 3. v. 4. J. 8. 3, Scripture norma, quæ lalutare mediúm eft, quo vera patientia in animis noftris plan- tatur, juxta illud Rom. 15. v. 4. 4. Deicura, qui luo robore nos confora tat, ut ferendistot tantifque ærumnis pares efle poſſimus. Virtus enim Dei in infirmi.- tate perficitur, 2 Cof. 1.v..& ab ipfo da- tum eft nobis, non{olùm in iplum čredere, fed& pro ipfo pati, Phil..v, 29. $, Sacra armatura. Paulus armia juſtitiæ vocat, quæ ſunt fides, ſpes, charitas, cum omni choro virtutum,& ſpeciatim deſcribuntur. Eph. 6. v. I ĩ kis pugnandum eſt dextris& ſi- niſtris, quia circuit nos Satan de omni latete tanquam leo tugiens, i. Pet.f. v..9. 2. In conſideratione præmiorum, qug funt :Copiofa non unius generis, fed pro diverfi- 2 tate

W2 tate malorum varia& multiplex. Pateris igno- miniam in hoc mundo, Deus retribuet glo- riam, convitiis te proſcindunt malevoli, mer- ces tua copioſaerit in cœlis, Matth. 5V. II. 12. Pro fingulo malo, fingulum tibi reſtat rœmium, ideò enim numerat fugam tuam& lachrymas tuas ponit in utrem ſuum, Pl. 5 6. v. Io. ut remunerarionem pro numero fugarum & lachrymarum faciat. Hinc iterum David, qui ſeminant in lachrymis, in exultatione me- tent, Pſal. 1 2 6. v. J. 2. Ponderoſa. Nam paſſiones hujus tem- poris non ſunt condignæ ob futuram glori- am, quæ revelabitur in nobis, inquit Apoſto- lus, Rom..v. 18- Hic ignominiam patimur temporalẽ, ibi ſequetur dE nal Careg borlw eis únejeoalu, 2. COr.4,Y.1#,hic pro impo- ftoribus reputamur,ut Elias,.Reg.18..17. ibi manifeſtum erit, quo corde& zeloDeo ſer- vierimus, Mal. 3. v. 18. Hic ignoti ſumus,& pro ertonibus habemur, qui ſine nomine in mundo vagentur. Sed hoc noſtrum eſt ſo- latium, quòd Deus novit qui fint fui, 2. Tim. .v. 19. namin cœlo fcripta{unt nomina ve- fra, Luc. 10..20.Jam quidem vita noftra ab- ſcondita eſt cå Chrifto in Deo, fed cum Chri- fus yita noftra apparuerit j apparebimus etiã ˙*.*** Dominica Invocavit nos cum ipſo in gloria, Col. 3..4. Hic mo- ** DOMINICA REMINISCERE. Epiftola 1. Theſſ. 4. v. 18. lieribus abſtinete; ut parati ellent in tertium wh, diem, quo Dominus in monte Sinai gloriam| nelegis accedete deberent Ifraelitæ, o~ Exod,.19,. 10, ſed. Cri ad montem Sinaĩ in promulgatio- pottebat eos yeſtimẽſa laate,& àmu- ſuam manifeltaturus erat, rimur quotidie,& mortificationem Domini Jeſu in corpore noſtro circumferimus, ſed ibi quoque vita Jelu in corpore noftro manife- ſtabitur, 2. Cor.. v. 10. Hic cortipimur à Domino, ſed per correptionem hanc ad vi- tam æternam promovemur, 2. Tim. 2. v. I I. Hic triſtitiam habemus& in lachrymis ſemi- namus, ſed ibi gaudebimus, loh. 1 6. v. 2 2.& in n exultatione metemus, Phal. 1 264v. f. Hic paite iii peres fumus bønis externis deftituti, fed in ht Chrifto poflidemus omnia,& locupletamus th alios per verbum prædicatum, ut veras conſe- quantur divitas, quas ærugo nuſquam cots ſumet, Matth. 6. v. 20. ibi verò ad. Chriftum g perveniemus, ubi veræ divitiæ& nulla penu- ria, Plſal. 3 4. v. 11. 0 Copioſam remunerationem! Nolite, Vos i mei, solite obftupefcere propter æſtum tri-⸗ bulationis tanquam ad tem peregrinam, quas fi novi aliquid nobis contingat, ſed commu- nicantes Chriſti paſſionibus gaudere, ut&in y, revelatione gloriæ ejus gaudeatis exultantes, I. Pet. 4. v. I 2, Faxit S. Trinitas, ut poftexan- tlatas mundi moleſtias prœmiorum horum participes reddamur per Jeſum Chriftum Dominumnoftrum, Amen, os

1 em f jloriam f ponam g 10 i Nos acceſſimus non ad montem Siani; ubi mdiuntur tonitrua& fulgura micant, quibus vemor excitatur, fedad montem Sion,& ad cdvitatem Dei viventis Hierufalem cæleftem, quo nomine Ecclefia.F. intelligitur,&ci- yeshimüs Sanctorum&-domeftiċi Dei, Eph, iv. gDeus:habitatinternos, ambtulat inter 508 Lev. 2 C. verſ. TI. ignem& caminum ſuum babet inter nos, Eſa. 3...nec tonat amplius > fot olimin monte Sinai,fedamicè nos allo- qutt,& vitam eternam promittit omnibus dúin Chriftum Jesum credunt, Ioh,:v. r6. iorum igitur erit veftes-imò corda- lavare, &ab omni inquinamento Carnis& Spiritus nosemundare, 2. Cor..v. r. noſtrum erit à mulieribus abſtinere non propriis, ſed alienis, ne membra Chriſti tollamus,& membra me- letrl eis faciamus, 1. Cor. C. verſ.1 5. Breviter, holtturn erit, abnegare impietatem& ſecula- ti delideria, ſobriẽ verò juſtè& piè vivere in loe ſeculo, ſitandem ex had militante Ecele- lain Eccleſiam triumphantem transferri de- ſderamus, ut Paulus monet, Tit, 2. v. 1 2. Adeundem ſcopum collimat etiam præle- lapeticope; cujus duas partes conſtituimus ufint, I. Exhortatio generalis. II. Exbortatio ſpecialis. Qui nos eſſe jubet ſanctos Deus ille deó- tum, Fauſtum eſſe hoc jubeat, quod medita- mur opus. Exegeſis. JN hodierno Evangelio agitur de filiat Mu- lieris Cananææ obleſſa å malo fpiritú, qui amg quidem ejus nocéré nori potuit, cor- lus xerd ad tempus milete agitavit& excru- Epiſtola 1. Tbeſſ.. V. T. f. 173 ciavit Spiritus ille Marc..Nιu½ q. dicitut æud- Swer immundus;& hodie multos occupa- vit non quidem corporaliter, ſed ſpitituali- ter, dum ad volutabrum peccatorum ipſos rapit, puta mendacium, libidinem, avaritiam, & id genus alia, dè qua ſpirituali obſeſſione Paulus agit in præ lecta pericope,& hacin par- te optimè convenit cum Evangelio. Præ- mittit verò Apoſtolus exhortationem gene- ralem, quã Theſſalonicenſibus ſuis in memo- riam revocat præcepta, quibus jam antea ipſis autor fuerat, ut in viis Domini ambularent. Quod ſupereſt„inquit, rogamus vos& ad- hortamur per Dominum Jrsus, quemad- modum accepiſtis à nobis, quomodo opor- teat vos verſari& placere Deo,&c. ubi duo cumprimis notanda veniunt I. Aodus, quomodo Paulus exhorta- tionem ſuam inſtituat, nimirum 1. Fraternè. Fratres enim vocat, tàm proe pter communem ſidei profeſſionem, Eph. 4. verſ. 5. quàm propter bonorum ſpiritualium communionem. Habemus enim unum fra- trem Jesum Chritum;& unam hæreditatem cœleſtem, quam olim poſſidebimus, Ioh. 1 4. v. .C. 20. v. 1J. Matt. 2.. 3 4. Ita omnes fratres ſumus,& proinde etiam ut fratres in unum habitare debemus, Pſ.13 3..r. ſeqq. 2. Amic. Poterat quidem intonare, ut Moſes, ſed rogat, non imperat, ut oſtendat populum N. T. debere eſſe ſpontaneum,& hac ratione modeſtiam ſuam teſtetur, quæ ſer- vos Chriſti decet, 1. Tim. 3. v. g. confet ſi libet locos ſimiles, 1. Theſſ. 2. v. 1 1. Act. 2.verſ. 31. 1. Tim. r. v. 2. Hãc jucundã ratione multi citius lucrifiunt, quàm duris inorepationibus. Si tamen auditores ſint præfracti, Moſis cor- nua ſumenda ſunt,& duro nodo durus quæ- tendus eſt cuneus, exemplo Chriſti, Matt. 12. V. 3 4. c. 2 3. V. I 3. 14. 1.ſeqq. Y3 3 Salz tsn "g` —

tungebatür, 2. Cor.5. v. z0. 174 Dominica Reminiſcere Fand. Non in nomine Domini alicu- tetreſtris, ſed Jeſu Chriſti, cujus legatione Hæc graviſſima obteſtatio eſt. Nam Chriſto debemus obe- dientiam pro ſanctiſſima obedientia„quam ipfe Patri pro nobis redimendis præſtitit, Phil. Z..S. i 2. Scoput, qui triplex. Auditoribus 1. Vita integritatem, lub vocabulo am- hulandi, non verò in via lata, quæ ducit ad in- retitum& dicitut ſemita mendacii, Pſal. 1 19. v. 104. ſed arcta, quæ ducit ad regnum cœlo- rum,ad hanc Chriſtus hortatur, Matt.). v. 13. via illa arcta eſt via mandatorum Dei, de quo Pfaltes, Pfal. L f 9...ſi enim vis ad vitam in- gredi, ſerva mandata, inquit Salvator Matth, jus Inculcat enim ſuis 19.V. 1 Ambulandum igitur in hac via 1. Prudenter, ne declinemus vel ad dex- tram, vel ad ſiniſtram, Eſa. 30.v. 2 l. utrobique enim latrones infernales præſtolantur,& quætunt quem devorent, 1. Pet..V. S. 2. Abſtinenten. Viator non aggravat cor- us nimio cibo& potu, aut in veſtibus ſuper- bit{ed habitu viatorio incedit prout fert an- ni tempus: Ita Chriſtiani non accommodent fe ad figüram mundi, Kom. 12. v. 2. non gra- vent cotda ſua in crapula& ebrietate,& curis hujus ſeculi„Luc. 2 L. v. 34. fed lobrietati ftu- deant; 1. Pet. g. v. 8& ſua ſorte contenti vi- vant, hio magnus eſt quæſtus, 1. Tim..v. 6. 3. Indeſinenter. Viator non ceſſat, donec metam ſibi præfixam aſſequitur: Ita curra- mus in ſtadio pietatis& non defatigemur, dum cœleſtem pattiam attigerimus, ubi cexi- reuu noſtrum eſt. Phil..V. 20, quò pertinet admonitio Pauli, Heb. I.V. 1. Ià. f 3. Qui ita ambulat non timebhit mala in valle umnbræ mortis, quia Deum comitem haber, Pſalm. 2..4. ſed tandem emergen g coram Domino ambulabit in terra viventium, Phl. ITC.V. 9. 2. Fidei ſinceritatem, quæ contine- tur in vocabulo placendi. Abſque fide enim impoſſibile eft Deo placere, Ebł...6. tua fides non eſt nuda notitia, quam etiam dæmo- mer lit nes habeſ, Jac..v. 19 ſed individualis appli- catio meriti Chriſti,& omnium beneficio- rum ejus, qualem Paulus facit, Gal.2..20. hoc non eſt omnium, 2. Theſſ. 3. v. 2. ſed qui T fidem illam deſiderat, verbuin Dei audiat,&' in puro corde conſetvet oportet, Luc..v. 15. accendere ſolet, Rom.r.v. 17. Antiochus cum Templum Hierofolymi- mun tanum invaderet, primo ſtatim intuitu cande- E labrum aureum rapiebat, 1 Macc..v. 23.e0· deim modocandelabrum fidei ex templo cor- ni dis dimoveri ftuder infernalis Antiochus; ut tenebris operiantur omnia, fèd pii refitunt Diabolo y& candelabrum hoc perfedulam verbi divini auſcultationem oleo recente ſempet reficiunt, ut lux ipſorum luceat coram hominibus,& ipſi videant bona opera eotum, & Patrem in cœlis glorificent; Matth. 5. v. I6. 0 Hoc quando ſit, Deus non deerit fua gratia, è linum fumigans non extinguet, calamum quaſſatum, non confringet, Eſ.4 2..3. ſed in virtute ſua euſlodiet nos per fidem in ſalutem, Perr. vy. 3. Incrementi capioſitatem, ut dent ope- hoc eſt ſalutare medium, per quod Sp-.fidem πν ram, quò excellant in pietate. Hoc eſt vαν ν cioe, indies crelcere& proficere, quod fa- ciunt omnes illi, qui Spiritu Dei ducuntur, wy nunquam ſunt otioſſſed magno conamine ad perfectionem tendunt, exemplo Pauli, Phil. 3. ge, vrz. ĝuitenim Doctores fe dfe puránt, Ebr, fov:8 auri funt 1. Cor..v. 8.& imagi- nanturifibidcientiamsn:Cor...2ifeiptos fal- lũt jnxta Proverbiũ: dinm eT mainar ig iyoni s multi kx

i o tn, F muliad folidam eruditioneni perveniffent; ni jamdudum eò ſe perveniſse putaſſent. Certè neminĩ in hac vita ea contingit perfe- ĝo, üt accedere nihil amplius poſſit, quin potius maximum eorum quæ ſcimus, eſt mi- ſimum eorum quæ neſcimus. Ex parte enim dognoſcimus,& ex parte prophetamus, 1. Cor. 5Y.non igitur ſatis eſt iter ingredi,ſed ne- eleet progredi;& totum inter fide& bona onlcientia abſolvere, quod Paulus de ſe glo- Hatur, 2. Tim...7. Nam in viis Domini Rogredi eſt tetrogredi, inquit Ambroſius. Hincad incremeñtum nos hortatur tota Scri- tuta, ut ereſcamus in gratia, 2. pet. 3. v. I S.& elitatem ſectemur cum charitate, donec oc- uiramus omaes in unitatem fidei& agnitio- lis filiĩ Oei in virum perfectum; in menſuram äitis plenitudinis GhritiEph:..1.1 f. De Secundo. k XuoRTATIONEM quam vidimus genera lem, excipit ſpecialis, quæ verſatut L Circa fugam impudicitie. Haæc enim eſt Wluntas Dei, ſanctificatio veſtra, ut abſtinea- tivos à fornicatione,-&c. ubi duo conſide- nnda veniunt, 1. Declinandi ratio, quæ requirit 1. Concupiſcentia mortificationem. Nam uncupiſcentia cum conceperit, parit pecca- um, peccatum verò cum conſum̃atum fuerit, inerat mortem. Jac..v. 1f qui igitur fcorta- tonem, declinare vult, concupifcentiam nortificet oportet, neerumpat in&um;& tgnetin mortali fuo corpore; Rom..v. 12. ld cùm occaſio furem faciat s& qui picem ungit, inquinetur ab ea, Syr. 13..1. vitanda tumprimis. mi E I Locorum& perſonarum impudentia. snlosilk Namofcula, choreæ, ornatus metetricius, ih| Ouleng amatoriæ, nuda ubera&e, Satanæ ahi Ppiftolæ 1 Thef 4v3.. 175 quaſi folliculi ſunt, quibus flamma libidinis ad incrementum promovetur. Huc pertinet admonitio Syracidis: Ne reſpicias mulierem multivolam; ne fortè incidas in laqueos il- lius, cum ſaltatrice ne aſſiduus ſis,/nec audias illam, ne fortò pereas in efficaciaillius. Vir- ginem ne conſpicias, ne fortè ſcandalizeris in decore illius, ne des fornicariis animam tuam, ne perdas te& hæreditatem tuam, averte fa- ciem tuam à muliere compta& ne circum- ſpicias ſpeciem alienam,& propter ſpeciem mulieris multi perierunt,& ex hoc concupi- ſcentia quaſi ignis exardeſcit,c...ʒtſeqq. Si David Bathſebam non vidiſſet in bal- neo, adulterium non commiſiſſet, à Sam. 1 1. .2. Ergò ſi tibi ſanitas animæ curæ eſt, averte oculos tuos ne videant vanitatem, Pſalm, 1 19. verſ. 3 7. 2. Temulentia. Nantventet mero æſtuans ſpumat libidinem. HincSalomoʒ ne intuearis vinum quando rubet, cum ſplenduerit in vi- tro color ejus, ingreditur blandè, ſed in no- viſſimo mordebit ut coluber. Tunc oculi tui- videbunt extraneas,& cor tuum loquetur perverſa, Prov. 23. v. 3 1. 3. Otii frequentia, quod pulvinar Satanæ eſt, ut dicitur in proverbio. Nam homines ni- hil agendo malè agere diſcunt, inquit Seneca. Ergò capeſſendum hĩc erit conſilium Hiero- nymi,qui femper,ait, aliquid operis: facito, ne te Diaholus inveniat ctieſum. Hæc ſi obs ſetvabis, facilè evaneſcef goncupiſcentia, prælertim ſi attendas dambm, quod inde naſcitur, quando ooncupiſcentia in actum erumpit, nam militat adverſus auimam, 1. Pet. 251 f. mortem generat, Rom.&8. ro. temporas lem, puta omnis generis morbos,& æternam, Apoc. 2 I. v. 8. Si verò continere te non potes, non enim omnes capiunt verbum hoc, Matt. 19. verſ. 11. Conjugium ordinavit Deus, de quo

176 Dimninicá Reminifrere de quo Paulus ita ſeribit 1. Cor..v. 2. Propter fornicationem unuſquiſq; ſuam uxorem ha- beat,&c unaquæq; ſuum virum. Hoc reme- dium adhibe reſtinguendæ& compeſcendæ libidini, tunc puram habes confcientiam,& in tali ſtatu vivis, qui Deo placet. Nam ho- forabile oonjugium in omnibus,& torus im. maculatus Scortatores autem& adulteros puniet Deus, Heb. 1 3..4 Conjugium eſt ſtatus antiquiſſimus, quem ipſe Deus in paradiſo inftituit, antequam pec- catum in mundum introductum eſt, Geneſ.2. v. 22 Eſtſtatus utiliſſimus, per quem genus humanum conſervatur,& in quo ſeminarium Eccleſiæ cæliq; plantulæ edueantur. Eſt ſta- tus lanctiſimus, in quo ſanctiſſimi Patriar- chæ& Reges vixerunt,& Deo placue- runt. Honotavit hunc ſtatum Deus Pater pri- mos conjuges copulando, Gen. 2. v. 2 2. Ho- norà vit eum Deus Filius nuptias Cananæas ſuà ptæſentia& munere nuptiali decorando, Ioh.2. vetſ.9. Honoravit eum Sp. S. Epithala- mium componendo. Pl. 1 27. per tot. Hono- rarunteum S. Angeli, qui piis conjugibus& liberis eorum aſſiſtunt, Matt.1.v. 10. Hono- tarunt eum S. Prophetæ& Apoſtoli, qui ſuis elogiis eum deeorarunt, partim etiam ſuo ex- emplo nobilitarunt, ubi probè notanda ſunt verba Chtyſoſtomi, qui Patriarchas exemplo Matliuſalemi uxores habuiſſe ac genuiſſe, ait, ne mariti& uxotes putent nuptias in cauſa eſſe, quo minus ꝗuis Deo placcat, ne item quis arbitretur obſtaculum virtutis eſſe con- jugium. Et iterum: Prophetæ omnes& do- mos& uxores habuerunt, ſicut Eſaias, Exe- chiel& eximius ille Moſes,& nihil hine vir- tuti illorum fuit impedimento. Quod Apo- ſtolos attinet; vixerunt etiam quidam illo- ruin in conjugio Matth. 8. verſ. 14. Marc. 1. verſ. 30. Actor. 2 1. verſ. 9. 1. Corint. 9. vetſ. 5. Sequere horum exemplum, ſi te continere non potes. Nam melius eft nubere quàmuris 1. Cor, 7. v. 9. k 2. Corporis obſervationem. Sciat unuſl- quiſque, inquit Apoſtolus, vas ſuum poſlide- rein ſanctimonia& honore. Per vas intelli- gitur vel pudica viri ſocia, caitanguaim infir- s Hap miori vali cum honore cohabitandum eſſe monet Petrus 1: ep.c...7. vel humani cor- i ik poris fabrica, ficut vox illa uſurpatur etiam .Sam. 2 L. v. f. idqʒ duplici de caufa,tum quia 1ga; Pe in illo tanquam vaſe ſuo ac habitaculo anima w. Hic m commoratur: tum etiam quia ita compara- inmo tum eſt, ut vel gratiam Dei inſtar limpidi olei, vel ſpurcitiem& fœtidam Diaboli mephitim nα inſtar mortiferi veneni continere neceffe ha- ui. beat. Qui enim Spiritu Dei reguntur, ſunt fi- en, mòi lii Dei, Rom...14. qui verò non habent inr Spiritum Chriſti, noñ{unt ejus, Romanor, iiir, Ç S. vetſ.9. bus indu Magna-igitur hfe opus eft prudentia, ne ätiioy vas illud coinquinetur, ſed purum maneat,& ttad apaan hir, quod ex hac miſeriarum valle in ky tin cœleſtem Hieroſolymam olim transferatur, quo nihil eoinquinatum petvenier, Apoc. 2 1. v. 2 C. Hoc ut flat, tequitit Apoſtolus r. Sanckimontam. Ad hanc fumus creati, ung Eph.à..1U.4 hanc ſumus redempti, Luc. T. 4 v .ad haꝶc etiam ſumus per vetbum& Sa- i cramenta initati& ſanctificati, ut templa eſ- ſemus dp. S. T. Cot. 6. v. 1 9. qui verò libidini- bus& ſcoftationibus indulget, is vas ſuum 1 non conſervat in ſanctimonia, ſed fœdè coin- quiliat& dedecorat, quomodo contriſtatur Sp. S. Eph.. v. 30. qui non habitat in corpore peccatis ſubdito, Sap.1. V. 4. 2. Reyerentiam, quæ reſpicit i. Fimam, hæc fornicando amittitur,, Prov.

f int Piov..y. 3 2. ut docetexemplum Salomonis; LReg.11.:.1 0T 1. SYr.47..2 f. 2 2. 2. Cunſcientiam, quæ tanquam lectus eſt aime, in quo homo vel quietem habet vel quciatum,ut Bernhardus ait, Illa violatur per kortationem, quæ operibus mortuis annu- meratur, Rom. S. v. 13.& hæc lunt quæ gra- uunt eonſcientiam, Heb. 9. v. 1 4. . Vitam. Hanc petulanter ſibi abrum- funt leortatores, dum valetudinem lauciant, wnasiav tollunt, fcabiem,maciem, paralyfin, lpram& morbos id genus alios fibi ipfis at- uihunt, Syr. 1 9. v. 3. Prov. 7. v. 2 2. 4. Animam.`Huic magnam debemus re- verentiam, quia immortalis eft divinæ parti- ula auræ, ne detrimentum patiatur falutis: Quid enim habet homo, quo animam'redi- mat, inguit Chriſtus, Matth. 1 6. v. 2 6. Coin- quinatur autem, imò in æternam perditio- lem præcipitatut per ſcortationem,.Cor.6, 9Gal. f. v. 1 9. 21. Qui enim libidinibus &ipurcisamoribus indulget, vas{unm Chri- loke Spiritui Sancto poſſidendum eripit& Hrunæ inhabitandum concedit, benedictio- lecæleſti privat,& maledictione æternã ob- lult, quæ intrar ſicut aqua in interiora ejus,& ftutoleum in ofla ejus, Pfalm, 109. v. 18. leut igitur vaſa imputra, quæ mundari planè queunt; tandem- extra projiciuntur: Ita è igni cœleftis confortio exterminabuntur omnes: immunditiæ cCarnali perſeveranter inmerſi, foris ſunt canes& venefici,& ſcorta- (wres& homicidæ& idololattæ,& omnis qui amat& facit mendacium, Apocal. 2 2. erl.15. II. Inpulſirarum annotatio quales 1. De voluntas; Non eft in-noftro arbi- topoftum, velimus abktinered fcortatione tone fed Dei mandato obligamur. Gontra Epiftola 1. Thef.4. v:-8. hunc ſtimulum durum erit calcittate, Act. 9. v. g. non enim ſolum corpus occidit, ut Ty- ranni hujus ſeculi, ſed corpus& animam in gehennam perdere poteſt, Matth. 10. Verl. 28. 2. Chriſtianorum proprietas, quò pertinent verba Pauli: Non ſicut gentcs, quæ Deum non noverunt. Veri Chriſtiani funt filii lucis, Luc. 16.:8. Ergò deponere debent opera tenebrarum, & induete arma lucis, Rom. 1 3. v. L 2. VeriChriftiani funt membra, Chrifti, Ergò non tollant membra Chrifti,& meretricis membra ex illis faciant,.Cor...I f. Veri Chriftiani{unt anws cum Domino Spi- ritus, Ergò non adhæreant meretrici quod qui facit, unum cumea corpus efficitur,& unionem cum Domino dirimit, r. Cor. 6. verſ. 16. Veri Chriſtiani renati ſunt& ſanctißcati per Sp. S. proinde fructus Spiritus oſtendere debent, inter quos caſtitas locum non poſtre- mum obtinet, Gal. 5. v. 2 Veri Chriſtiani{unt templum Sp. S, Erg impurum fornicationis Spiritum noñ âd- mittant. Si quis enim templum Dei viola- verit, difperdet illum Dominus,.Corint. 3. V. 16.17. De Ethnicis memorat Euſebius, quod ſe- pulchro Chriſti templum Veneris ſuperſtru- xerint. Hoc certè magnum fuit peccatum. Sed majus tamen eſt, quod committunt ſcor- tatores& adulteri, Iſti polluerunt ſepul- chrum, quo mortuum Chriſti corpus recon- ditum fuit. Hi verò Templum Chtiſti& Sp.S. vivum polluunt,& maximum piis ſcandalum ponunt. Proinde væ æternum illis denunciat, Matth. 1 8. v. 7. II. Circa fugam injuſtitia. deranda veniunt. Ubi duo conſi- Zz 1. Fof.

17 1. Formalitas, quid per Injuſtitiam intel- ligat Apoſtolus. Seipſum enim explicat,& duas quaſi ſpecies ponit, quæ ſub injuſtitia tanquam genere comprehenduntur, ut ſunt 1. Dhara, In Græco eſt πιονναν, quod ſignificat mddum tranſcendere, idq; ta- ciunt cumprimis ii, qui vel frumento; vel pe- cunia, vel aliis mercibus ufuram exercent,& fupergrediuntur proximum, hoc eſt, plus ſibi lucri rapiunt, quàm ipfis jure debetur, Huc pertinent exactiones militum& quorundam etiam Magiſtratuum, qui pauperes deglubunt gz ad inopiam redigunt, Mich..v,.2. 2. Inpoſtura, quæ uſuvenit vel in em- tione, quando emptor rei venalis naturam& uſum rectius novit quàm venditor, idque ut eamquàm minimo comparet pretio, callidè diſſimulat, vel proximum in neceſſitate con- ſtitutum ita quafi coar&at, ut agrum, do- müm, vineam, vel id genus aliquid de fub- ſtantia ſua dimidio pretio vendere cogatur, ut anno fuperiore 1636. exempla vidimus; Vel yenditione, cum merces corrumpuntur in ſubſtantia, quando caupones aquam vino admiſcent, in quantitate injuſtis menſuris& ponderibus, in qualitate, quando pulvis pro pipere, terra rubra pro croco, equus cœcus pto ſano& integro venditur, quod valde commune elt mercatoribus. Hinc bene Syr. eap. 2 J. V. 2. ſicut in medio compaginis lapi- dum palus figitur: Sic inter medium vendi- tionis&"emptionis anguftiabitur pecca- tum. Hæc omnia fugienda ſunt. Nam injuſti non hæ reditabunt regnum cœlorum, 1. Cor. .. 9. Nölite facere iniquum aliquid in judi- cio, in regula: in pondere, in mentura, ftatera jufta& æ qua ſint pondera, juftus modius æquusque ſextarius ait DominusLev. 19.v. 35. Dominica Reminiſcert & Mich. 2. v. T. conqueritur de tali æxοννι at væ, inquit, cogitantibus iniquitatem,& tta- &antibus mala fuper cubilia fua, utea luce" matutina perficiant, proptereà quod potens“ ſit manus eorum, quos agros concupiſcunt, rapiunt,& domos tollunt,& per calumniam ſubigunt virum& domum ejus, virum& hæa·- reditatem ejus. Pii igitur, quibus animarum falus, curæ eft, proponant fibi Abrahami juftitiam in emendo, Gen. 2 3. v. I6. juſtitiam Jacobi in ab- ſtinendo, Gen. 3 l. v. 3 7.& ſolvendo, Gen.43. α v. I2 juſtitiam Samuelis in reddendo, 1. Sam. 12. v. 3. tunc cum Abrahamo, Iſaaco& Jaco- umio bo olim accumbent in regno cœlorum, Matt. .verſ. 11.& coronam juſtitiæ reportabunt, 2. Tim. 4. v. 8. 2. Caufalitas, quæ triplex I. Vinculi propinquitas. Fratres enim fumus, v. 6. Frater ergò fratrem non oppri- mat aut circum veniat. Hoc magnum foret dedecus, Ier..v. 4. contra intribus placitum eſt ſpititui meo, quæ ſunt probata coram Deo& hominibus, concordia fratrum& amor proximorum,& vir& mulier bene ſibi conſentientes, Syr. 2. v. 1. 2. Dei vindicantis ſeveritas. àdu&d nũ- eG», inquit Apoſtolus, Dominus eſt vindex & ulciſcitur etiam hanc iniquitatem 1. Is bonis natura per corporis ſcabiem ut exemplo Gehaſi palam fit, 2 Reg.f. verſ. 27. per brutorum rabiem, ut experta eft Je~ fabel;:Reg...3-36- per telorum aciem, quomodo Ahab periit, r. Reg. 2.u. 34. 2, Ta bonis fortuna, per maledictionem, Deut:..v. 15 feqq: Malach..vetl. 9. Mich. 6. verſ. 14. 1 5. per direptionem, vel bello, juxta illud Efa:3 zver, 1. vel igne, lerem. 7. verſ. 27. vel alio aliquo infortunio. Nam divitias quas devoravit injuſtus evomet,& de ven-

Epiſtola T. Theſſ.4. v.-8. deventre ipfius extraheteas Deus, Iob. 20. erl.15. 3. In bonis gratia, Conſcientiæ morſu, ut tumetli lucrum habeant in ciſta, damnum ta- mea percipiant inconfcientia; ut Judas pro- ditor, Matt. 2 7. v. 5. 4. In bonis glorie, Nam omnis ſcortator utimmundus, aut avarus, qui eſt idolorum fivus non habet hæreditatem in regno Chri- ti& Bei Eph...s. 3, Vacationis noftre dignitas. Non enim vocavit nos Deus immunditiæ cauſa, ſed ad inctifcationem, inquit porrò Apoſtolus. Huic vocationi obtemperemus, quia ſine bbiak a kk R $$ Y E 3E$ Rs +** OMINI ?79 ſanctificatione nemo videbit Deum; Hebr. 12. v. I 4. ſed qui habet hanc ſpem in eo, fan- ctilicet ſe oportet, ſicut ipſe ſanctus eſt, 1. Ioh. .V. 3. Hiſce abrumpimus. Quod ſuper eſt, rogamus te, ſanctiſſime Pater, ſanctifica nos in veritate tua, ſermo tuus veritas eft, urt ſectemur ſanctificatio. nem,& te videamus in vita æterna à facie ad faciem, per Jesum Chriſtum Dominum noftrum, Amen. Sop Epiftola Eph. SV.-9. ER. 3 5. verſ.t. ſeqq. de Rechabitis dici- tur, quod vinum non biberint, eò quòd Pater iplorum Jonadab præceperat eis, dicens: Vos& filii veftri.non bibetis vinum ufque in fempiternum.- Cùm igitur Propheta ad mandatum Dei ipfos in- troduceret in templum;& fcyphos`plenes vini ejs proponeret, dicens: Bibite vinum, nolebant iph bibere propter interdictum pa- tentis, Hoc exemplum Deus inculcari jubet Civibus Hierofolymitanis inqui ad Propheram,& dic vitis] chabitatori bus Jeruſalem: Nunquid non recipietis diſci- plinam ut obediatis verbis meis, ws: Sermones Jonadab filii Rechab complentur, quos præcepit filiis fuis, ut non biberent vinum,& non biberunt ufque in præſentem diem, quia obedierunt præceptis patris ſui. Ego autem locutus ſum ad vos de manè conſurgens& loquens,& non obe- diſtis mihi. Miſique ad vos omnes fervos meos Prophetas, conſurgens diluculo:& di- cens, convertimini unuſquiſque à via ſua peſſima,& bona facite ſtudia veſtra,& no- i Deos alienos, neque colatis eos,& aſtis autem veſtram, neque audi- cùm tamen filii Rechab preceptum i ulque in hodiernum diem tam ſtti- Eandem

186 Eandem querelam Deus adhuc hodie in- geminare cogitur. Quamvis enim filii na- turales plerungue fequuntur inge aium- Pa- rentum, ficut non procul a patrio ſtemmate poma cadunt, ut eftin proverbio, vix tamen unus eſt& alter in ſpiritualibus qui Pattem ecœleſtem imitatur in miſericordia, vel in ſan- ctitate, vel in charitate, ſed omnes ferè decli- naverunt, Pſalm. 14.verſ.3.& ſpurii facti ſunt, Hebr. 1 2..S. qui malunt ſequi Diabolum in péccatis, quàm Deum& Sp.S. in juſtitia,& quando revocantur in viam bonam per fide- les Eccleſiæ miniſtros, corda indurantes di- eunt, nolumus, Jerem. 6. verſ. 1 6. 17. funt tan- guam equus& mulus, Pſalm. 3 2. v. 9.& ani- madverfiones Sp..ferre non poſſunt, Gen. ..3. ſed recede à nobis, Deo dicunt, ſcien- tiam viarùm tuarum nolumus, dob, 21. verſ. 14. Hæc magna eſt pervicacia, quæ verè Chri- ſtianos non decet. Deus eſt Pater omnium, à quo omnis paternitas in cœlo& in terra no- minatur, Eph. 3. v. 1 5. Aquum igitur& di- gnum eſt, ut veſtigia ipſius ſequamur, fitan- uam veri filii ad hæreditatem vitæ æternæ cum Chriſto& omnibus Sanctis admitti veli- mus. Huc fpectat prælecta pericope, ubi Paulus hortatur Epheſios, ut fint imitatores Dei tan- quam filii dilecti,& in dilectione ambulent, quemadmodum Chriftus nos dilexit. Deinde cavere jubet ſcortationem, avaritiam& omnem immunditiam, cum annexa com mi- natione, quod nullus fcortator aut immun- dus, aut avarus, qui eſt ſimulachrorum cultor hæreditatem habitutus fit in regno Chrifti& Dei. Nos fine ulteriori verborum præloquio Epiſtolam prælectam explicandam ſuſcipie- mus, viſuri imitationis hujus Dominica Oculi I. Documentum. I, Nocumentum. pam Chrifte Dei ſoboles, nobis clementer ad- efto; paa Ut për te currat fermo Parentis Amen.> Extgefis.* Q UEMADDODuN in hodierno Evangelie Diabolus tanquam ſpiritus immundus e unà cum fuo impuro regno nobis defcribi- i tur: Ira recenfentur in prælecta, pericope pins Epiftolica opera nonmulla, quibus Diabolus i-: regnum ſuum impurum inter homines ædi- ficare& ſtabilire ſatogit, cum graviſſima ad- hortatione, ut relictis operibus tenebtarum Deum imitari ſtudeamus tanquam filii dile- &i,& in charitate ambulemus, quemadmo- p dum& Chriftus dilexit nos,& tradidit femete iplum pro nobis,&c. T Hoc documentum eft,, quod duo nobis„y. conſideranda exhibet I. Admonitionem. IL. Inpulſionem. Admonitio eſt in verbis: Eſtote imitatores Dei,& in dilectione Dei ambulate. Requiri- 7 tur hic 1. Dei imitatie. Pontificii gloriantur de Franciſco, Dominico, Ignatio, aliis Sanctulis, quorum regulas obſet vant,& vitas imitantur. Sed rs tuy užtaws nhenoneto inquit Jacobus, ACON cap. 1I verſ. 2 C. Ita enim ait Dominus: In præ- a, ceptis Patrum veftrórum nolite, incedere, t aec judicia eorum cuftodiatis, nec in ido- lis corum polluamini. Ego Domins Deus veſter, in præceptis meis ambulate,& ju- dicia mea cultodwe& facite eà, Ezech. 20, Stul verſ. 18. i S Deus eft Pater lummum, Jacob. i. yerſ. 17, qui e

1 ali i qui ĩmitatut Deum, non ambulabit ifi tene- blis Joh. 1..35. Deus eſt veritas; qui imi- tatut Deum, non defraudabitur. Deus eſt charitas, qui imitatur Deum,; non morietur. Deus eſt omnia in omnibus, qui imitatur Deum, non deſtituetur omni bono, Pſal. 34. vetl. 11. 2. Charitatis inflammatio, in qua Paùlusñós ambulare jubet 1. Ega Deum, qui diligendus eſt 1 Super omnia. Eſt enim à& Hr Apoc.. V. primus& ultimus, Eſa. 44. v. 6. noſtra a lafficientia, Pſal.j 3vU Aimò vd αννðt. 439. Eliminandus igitur Amor ſui, dulce illud venenum, quo plu- is moriuntur; quàm tempore Davidis intra iiduum peſte mortui lunt,.Sam. 2 4..1 5. lline haulus enumetaturus peccata fub ſinem mundi in orbe Chriſtiano maximè graſſaturaʒ Gadiliar primo loco ponit,& longo agmine lecenſet multa alia flagitia, quæ ex hac tadice ehalcuntur, 2. Tim. 3. v. 2. ſeqq. 2. Amor mundi, qui cum amore Dei ſtare on poteſt. r. Joh. 2. v. I. Judæis interdictum erat veſtimentum induere, quod ex lana li- uoque contextum erat, Deut. 2 2. v. L T. Ita ſpi- tiuales Iſraelitæ non Deum ſimul& mun- dum amore ſuo complecti poſſunt. Nam mieitia hujus mundi eſt inimicitia Dei. Qui- eunque igitur voluerit eſſe amicus hujus ſe- cull inimicus Dei conſtituitur, Iacꝶ.4. Nadab& Abihu filii Aaronis, cùm alie- lum ig nem offertent, egrediebatur ignis à O Domino,& de vorabat cos, Lev. 1.V. 1. 2. Ita omnes illi Deo alienum ignem offerunt, qui amote ſui& amore mundi flagtant& ſeverè ſlim putientura DeoNam in utramque pat- em elaudicant. I. Reg.l.v. 2 1.& nede cà- idi ſunt neque tepidi, quia Deo ſimulòc mun- do lervire volunt, proptered exſpuet illos ominus, Apoc. 3. v. I5. 16. alasa $.19. 2. Per omnia. De Chatitate Chtiſtlana Paulus ſeribit Rom. 1 5v. 10. quod malum praximo non operetur. Idem in dilectione Dei nobis obſervandum erit, ne faciamus ali- quid, quod ipſi adverſum eſt, ſed odio habea- mus, quod iple odit,& diligamus, quod ipie diligit, alias non amor, ſed iera hy pocriſis eſt, quã Deus fruſtra colitur, Matth.I f..9. qui diligit me, fermonem meum ſervabit, in⸗ quit Chriſtus Joh. 14. v. 23. conf. Syr. 2 V. E S. 1 Joh. 2. v. 2. 3. Inomni tempore, ſive proſpero ſive ad- verſo. Nam hona& mala, vita& mors, pau- pertas& divitiæ à Deo ſunt, inquit Syr..I T. v. 14. Ita Epictetus& Aſtion martyrio coro- nati hoc uno Epiphonemate dolores fuos conſolati ſunt: Chriſtiani ſumus, Domine Je- ſu tua voluntas fiat in nobis. Et Job: Etiamſi Dominus occiderit me, inquit, tamen ſpera- bo in eo,c. 1 3. U.. Hæc eſt egregia virtus,& juxta fidem cul- tus religioſiſſimus. Nam-diligere Deum ex toto corde,& ex toto intellectu,& extota aui- ma,& ex tota fortitudine, majus eſt omnibus holocauſtomatibus& ſacrificiis; Marc. 1 2. verſ.33. Dilectio Dei eft- Sigillum: Spiritus Santis certiores reddimur: quòd Dei filii& hæredes ſimus regni cœlorum, Cant. 8. v. 6. Dilectio Dei eſt ornatus Spiritus Sancti, quo templum cordis noſtri ita colorat; ut tota SS. Trinitas domicilium ſibi in eo figere con- cupiſcat, Joh.1ꝗ4wνun. Dilectio Dei eſt Currus Elia, quo anima noſtra ad Deum evehitur,& à terrenis abſtra- hitur, Phil..v. 14. Ante omnia igitur operain demus, ut hanc virtutem in corde noſtro plantemus. Sicut enim Deus omnia bona promiſit his, qui dili- gunt eũ Ita omnia mala comminatus eſt his, qui ipfum odio proſequuntur, Exod. 20, f. 6. k$ H. Erga 1g tisa ETE

182 Dominica Oculi II. Eiga proximum. Nam præceptum de dilectione proximi ſimile eſt præcepto de di- lectione Dei, inquit Salvator, Matth..à. v. 39. Sicut igitur Deus giligendus eft luper o- mnia, ita ut nihil ipſi præteratur in amore:Eã- dem ratione diligendus eſt proximus in Deo & poſt Deum, quia Deus ĩpſe hunc nobis dili- gendam propofuit:ioFling Johannes..4. v. 20. Si quis dixerit, quoniam diligo Deum, & fratrem ſuum oderit, mendax eſt. Qui e- nim non diligit fratrem ſuum quẽ videt, quo- modo, Deum quẽ non videt, poterit diligere? Hæc ſunt duo luminaria mag na, à quibus omnis rerum inferiotum influxus dependet Gen: 1w. rá: Hi ſunt duo nummuli, quos vidua illa pauperum gazophylacio injecit,& hoc no- mine 4 Chrilto magnis laudibus extollitur, Luc. 2..V. 2. Hi ſunt duo denarii, quos Samaritanus es togat hoſpiti, ut Viatoris ſauciati eò majo- rem curam haberet, Luc. 10..35. Hæcde admonitione, ſequitur impulſio, quæ dus ex; 1. Elialis obedientia 5 qua Deo tanquam Patti noſtro obſtricti ſumus. Sicuti igitur filii plerunq; parentum naturam ſequuntur, iiſ- demgs obedire tenentut: Ita cùm filii Dei ſi- mus per fidem, Gal..v. 26. Deum quoq; hac in parte imitari debemus, ut diligamus nos in- vicem, ſicut ipſe prior dilexit nos,.Ich..v. 19 Dilexit autem nos ore, Ephi wig; cordé, PL1o3..I 3. Ela.49..2f:0percp Rom. 8v. 32.1, Tim. 6é. v. 18. Hic imitatores ejus ſimus oportet, ut ambulemus,..de die in diem cre- ſcamus in charitate, donec evadamus in virũ perlectum, qui ſit in menſura ætatis plenitu- dinis Chriſti, Eph...1 3. Hoc fiet inaltero ſeculo, ubi ceſſabit quod ex parte eſt,& perfe- &tum ſuccedet, 1. Cor. 1 3. v. 1o. 2. Amoris Chriftieminentia, qui fuit x: Singularis,& delcribitur I, Ratione quantitatis,-Nam Chriftus piii m nos dilexit,inquit Apoftolus,nos-puta,quiin sbim peccatis mortui crams; Eph,...nosqui munt peccatores& inimici ejus eramus, Rem..v. 8. nos qui aberrabamus à recta via tanquam oVes,& nihil auxilii reliquum habebamus, Eſa. f 3..6. Aliàsdicitur in proverbio: Similis fimili sg: gaudetr,amorconciliatparia. Hic nulla fimili- s ai tuđdoyhic nulla paritas, fed tanta imparitas, siy tanta diſſimilitudo, quam ratio humana vix daa attingere nedum comprehendere poteft. i Si juvenis aliquis ambiat virginem, facit hoc vel propter formæ ſingulatitatem, vel propter divitias; vel propter alias vittutes, quibus ornata& dotata eſt. Sed ſponſus noſter cœleſtis tale nihil in nobis feperit, non generis nobilitatem, amiſimus enim per laplum imaginem Dei, ad quam conditi era- i mus,& per peccatum Diaboli mancipia facti fumus; T. Johan zay Sonon pulchritudinem, nam nigri ſumus& deformes: pleni vulneri- Büis&c Uvore, EHa. LVIE: non divitias, nam ii miſeri ſumus& miſetabiles,& pauperes& eœei& nudi, Apocal. 3..i 8. non pietatem aut alias virtutes, nam omne figmentum cor- dis noſtri malum eſt à pueritia, Geneſ..v. 5. &nihilominus dilexit nos, formoſus defor- mes, divestegenos, mundus immundos, ſan- Gis peccatores, optimus improbos, maxi- mus minimbs, beatus maledictos, Dominus ſer vos, lux tenebras, Deus creaturam. O charitatrenid Quid et homo, quod“ me- mor es ejus,& filius hominis, quia viſitas il- lum, hic exclamare licet cum Plalte regio, n Plal. g8. v. F. nempeè tantus hic amor eft; ur W] magnitudinem ęjus vel ipſi mirentur angeli,%4 I. Petr. 1. v. I2. Dicam breviter: Si mare to- tumn Ui

iid nih tum in atramentum, cœlu ò mnesfylvæ in pennas,o omnia animalia in meras lin myſterio nunquam ſufficerent. Miſeratio ho- minis ſuper proximum ſuum, ſed milericor- dia Dei(uper omnem carnem, Syr. 1 8. v. 12. Sicut igitur ex minima ſcintilla magnum kaeitari poteſt incendium: Ita potius tanto Chriſti amore corda noſtra inflammari de- bent ad reciprocationem. Oinnis enim Chri- fia&io noftra eft inſtitutio, inquit Bernhar- dus&eo iplo'dum dilexit nos, reliquit nobis acmplum,ut fequeremur veftiga èjus,.Pet, 2. 21. 2. Ratione qualitatis, quomodo hos dilet lerit, nimitum ita; ut tradiderit ſemetipſum pro nobis, preclaro dono donantis imus agnofcitür.Nam ſeipſum pro aliis ttã. dere non nif perfectiſſimi amoris indicium tk fiquidem majorem cháritatem nemo haè Epiſtold Epbeſ. f. 5. 1- 9. diinan aa a i ae a a E O my eme, I8 ransfigi, latus haſtà perforarĩ, imò de cruee paſſus eſtʒ ut nos, qui ab eo defece- us, à poteſtate tenebrarum liberaret, Co- LI. V. I3.& in peculium ſuum aſſumeret, Tit. 2V. 1 4. i Applicari poteft etidm Hiftoria de: Marco Curtio, qui ex amore patriæ in lacum ſe præ- cipitem dedit: Ita Chtiſtus in lacum inferna- lem noſtri loco ſe conjecit; ut vinctos educe- ret per ſanguinem teſtamenti ſui, Zach. 9. V. i r8 ad libertatem filiorum Dei perduceret, Rom. geiz r- Fa&aeft illa traditio iT Libenter; Pigo wg Joh. 1.:18.Mul- tas vitæ ipſius ſtruxerunt inſidias Judæi, ſed nocere ipſi non potuerunt, dum hora præfini- ta venit, ibi hoſtibus ſuis obviam præceſſit,& facilè ſe ex manibus ipſorum extricare potuiſ- ſetyſi modò voluiſſet, ſiquidem uno verbo u- niverſam turbam proſtravit, loh. 1 8. v. 6. 2. Obedientur. Sicut Iſaac in monte Ma- tia immolandus ligna holocauſti ipſe tulit,& “3 0 90 ber, quàm ut bonat animam pro drnicis ja spe obidienter ſecutus eſt, Gen. 2 2. V. 2. Lah dh ih: M pe lobht..t 3. VA. Walkkes ymi Zopyrus prædicatur in hiftóriiś propter f> dmDario præſtitam. Nam quia videbat obſi- dionem, quå Rex Darius Ba bylonem einxe- latltuſtrane am fore, nares ſibi& aures præci- dit iple,& cruenta facie Babylonem venit,ſi- mulans ſe 4 Rege häc contumelia affectum “equod hortator fuiffet relinquendæ obſi- lonis, vehementer accuſans regiam fævi- tm. Hæc credentes Babylonii præficiunt tm exercitui,qui ptimùm, ut ei plus fidei eſ- ft, levibus præliis vicit Perſas. Aliquando lolt autem urbem Dario tradidit. Quandò magis Princeps pacis Dominus tokter Chriftus Jetus deprædicandus,& fum- nis laudibus ad cœlum uſque evehendus e- ut, qui totum corpus vitgis& flagellis cædis, “put fpinis conorari, manus'& pedes clavis ta Chriſtus etiam Patri obediens factus eſt uſque ad mortem, mortem autem crucis, Phil. 2..S. 3. Innocenter. Nam in ore ejus dolus non inventus eſt, 1. Petr. 2. vig2. peccatum non novit, 2. Corinth. f..2 T. nemo äpſum arguere poteſt de peccato, Ioh.S..46. ſed propter iniquitates noſttas vulneratus eſt,& propter ſcelera noſtra atttitus eſt, diſciplina pacis noſtræ ſuper ipſum,& livore ejus ſanati ſumus, Eſa. 3. V. f. 4. Patienter. Nam os ſuum-non ape- ruit, ficut ovis ad occiſionem ducitur,& qua: ſi agnus caram tondente ſe obmuteſcitʒ& non aperit os ſuum, Eſa.5...& Petrus 1C.alV 23. cùm maledicetetur, non maledicebat cùni pateretur, non commiñabatur: Hoc tantum henificiũ nunquam obliviſci, ted “Tom P o

184 ſed meinòri corde reponete debemus,& fice ut Judæi legem ſuam tenebantur ligare ſuper manum;& ſcribere ſuper poſtes domus ſuæ, Deut. C. v. ꝙ. Ita quoque cordi nobis eſſe debet præſens aphotiſmus: Chriſtus dedit ſe- metiplum pro nokis:& auiteis literis ſcribatur in tabula cordis/ne excidat unquam. Alakl, curſor ille velociſſimus, qui pernici pedum celeritate cum cervis certabat, cùm ab Abnet in inguine hatâ percuſſus in terram mortuus concidiſſet, omnnes, qui in comitatu illius erant,& ptæcurrentem le quebantur, vi- dentes ducem tantum inſtar gregarii alicujus fanguine fœdatum& ex vulnere expirantem in terra jacere, attoniti ſubſtitère, 2. Sam. 2. verſ. 2 3. Si Ducis unius, qui aliquod ſibi bello no- men peperetat, ſuisqque carus erat, mors com- militones in tantum percellere potuit, quo- modo nos afficiat ac commoyeat neceſſe eſt mors& paſſio Chtiſtiʒ, Regis Regum, inſignis illius Alaelis, Curſoris in ſtadio ꝑietatis velo- ciſſimide quo Pſalmographus Plal. 19.v. 6. Exaltavit ut gigas ad currendum viam,à fums mo cœlo egreſfio ejus. Quis enim non in- gemllcat quis non doleat, quis non admire- tur videns Regum Regem tanta in pauperta- te mori, in cruce extenſum,& inſtar latronum aflixum? annon verò res lachrymis ſuſpi- riisq̃ue digniſſima eſtannon beneficium, cujus memoriam: animo femper inſculptam gerere debemus? Sed idem accidit Chriſto, quod olim Joſe- pho, cujus obliviſeebatur pincerna èᷣ carcere liberatus, Gen.40..ult. Ita obliviſcuntur fi- lii hujus feculi beneficiorum Chriſti,& dum ipſe paſſionalia tractat, Bacchanalia cele- brant, quorum feſtivitate filius Dei de novo oruciſigitur. Heb. 6. v. 6. Cùm Rex David Abſolomum perſequen- Dominica Oculi tem fugeret,& nudipes aperto capite in montem Oliveti ſecederet, omnisqͥue eum populus lacrymis abeuntem in magni affe- ctus teſtimonium proſequeretur, egredieba- tur inde vir de cognatione domus Saul, no- mine Semei, filius Gera, procedebatq̃ue egre- diens& maledicebat, mittebatque lapides contra David,, Sam. 1 6...6. Hoc ipſum hifce diebus filio: Davidis Salvatori noftro Chrifto Jeſuà mundanis irrogatur. Montem enim Calvariæ aſcenſurus, triſtis& afflictus, at que morti adeò proximus, quem univerſa Eccleſia lamentis& lugubri cantico hodie proſequitur, à tot nefariis Simei, à tot ſcele- ratis peccatoribus variis injuriis& oppro- briis aflicitur,& flagitiorum lapidibus impe- titur. Noſtrum eſt cavere hanc injuriam,& ſicut Tobiæ pietas& religio in eo potifimutn commendatur„quod contribulibus ad vitu- lum aureum properantibus& idololatriam e exercentibus, horum ipſe conſortium devita- retis in Jerufalem Deum cœli adoraturus fecederet, Tob..v. g, Ita nos quoque decet, cæteris luſum& delicias conſectantibus, in Chriſto ctuciſixo delectari, cujus livore ſana- y ti ſumus, Eſa. 5.V.. I. Salutari. comburebantur inodorem Deo gratiſſimum. Sicut in ſpecie dicitur de ſacrificio Noæ, Gen. 2. v. 21.& odoratus eft Dominus odorem quietis,& dixit in corde ſuo: Nen addam, ut maledicam ultrà terræ propter hominem. Per fecaro pecuina igne abfumpta gratum® non exhalat odorem, ted intolerabilem pox' tius fœtorem. Reſpectus autem habetur ad ù facrificium’ verum propitiatorium Chrifti t redemptoris, qui gratiſſimi Deo Patri odoris inftar Tradidit enim ſemeti- pſum pro nobis, inquit Apoſtolus, oblatio- nem& hoſtiam Deo in odorem ſuavitatis. His verbis refpicit ad facrificia.T. quæ igne Í mAn A dyondsd

inllat elt, in quo nos quoque æxarσον, Eph. LV. 6. Varia Judæorum erant ſacriſicia, quæ of- lerre tenebantur in V. Teſt. ut videre eſt Lev. ....7. capp. ſed omnia illa ſacrificia uni- calia oblatione Chriſtus conſummavit, Hebr. 10.v. 14. Videtis hic taurum immaculatum in ara erucis immolatum. In V. T. ubi holocau- ſtum offerendum erat, de bobus oportebat offerre maſculum immaculatum, eumque ad- ducere ad oſtium tabernaculi, ibique impo- nere illi manum,& denique immolato bove languis iplius ſuper altare per circuitum ſpar- gebatur, pelle verdò detractà artus in frukta concidebantur, lignisque ſuperimpoſita una cum inteftinis aqua lotis omnia fimul pelle duntaxat exceptà incendebantur& crema- bantur, Lev..v. 3. ſeꝗ. Præfiguravit hoc holocauſtum Chriſti vi- ctimam. Ipſius robur plus quàm bovis ma- ſeuli. Iaculatus prætereà eſt, ſiqu idem pec- catum non fecit, 2. Cor. f. v. 21. Impoſuit Pa- ter capiti ejus omnium noſtrũm peccata, pel- lisillidetracta, dum nudus in crucem actus eſt. Mermbra ejus conciſa ſunt, dum in cruce fuit expanſus, ut omnia oſſa ejus dinumerari pos- lent, igne que itæ divinæ ſic tortefactus, ut pa- ktoadhæreretlingua F& cor inſtar cetæ li- quefactæ diſſolveretur. Tandem ſanguis per circuitum s hoc eft, per orbem terrarum univerlum Evangelii prædicatione ſparſus eſt. Videtis hic Minah illud ſacrum in Clibano etucis coctum& oblatum. Minah Jehovæ of- ferendum non oportebat effe fermentatum aut mellitum, infundendum erat oleum, thus addendum, ſal adjiciendus, Lev. 2. v: 1. feqq. hriſtus eſt verum illud Minah ſeu panis, qui deccœlo deſcendit, Ioh...33 unctus oleo læ- Epiftola T. Thef.::2-9. 5 titiæ, Pſal.45..8. thus quoque precum& fle- tuum Patri obtulit, Ebr...7. Ipſe totus fimi- ligineus purus&candidus. Nullum hic feg- mentum peccati; nullum mel terrenæ volu- Ptatis, ſal autem non deſideratur ſal ſapientiæ, ſal diſcretionis, ſal incortuptionis. Marc. 9. v. 49.50. Videtis hic denique Vitulum expiatorium, cujus ſanguine conſpergimur& 4 peccatis mundamur. Sanguis hujus hoſtiæ partim ſe- Pties in veteri lege contra velum ſanctuarii ſpargendus, partim illinendus dicitur ad cor- nua altaris ſuffitorii, partim fundendus ad ba- ſin, Lev. 4. v. 6. y. Ita Chriſti ſanguis ſufficien- ter effufus eft,& efficienter omnibus prodeffe poteft, qui illo fe aſpergi patiuntur, hoc eſt, qui meritò ejus utuntur& inillo acquieſcunt. Id ſeptenaria aſperſio ſigniſicat, quæ perfe- ctionis indicium eſt. Nam ſanguis Jefu Chrifti filii Dei emundat nos ab omni peccato, 1. Joh. 1. v. 7. Sacrificia.T, in triplici ara folebant of- ferri, terrea, lapidea,& lignea. Terrea& lapi- dea holocauſtis, Exod. 20. v. 24. 25. lignea ve- rò ad adolendum thymiama deſtinata erat, Exod. 30..i. Ita Chriſtus etiam in tribus hisce diſtinctis altaribus pro nobis pati& im- molari voluit, r. in ara terrea, dum in horto ad montem Oliveti agonem gtaviſſimum ſuſti- nuit& ſanguinem ſudavit, Luc. 22. v. 44. 2. In ara lapidea, nempe in palatiis Caiphæ, Pilati, Herodis, ubi multifariam illuſus&vulneratus eſt. 3. In ara lignea, crucis nimirum, ubi thy- miama precum obtulit, ſuumque tandem ſpi- ritum in manus Patris commendatum incli- nato capite emiſit, Luc.;..46. Proſit nobis hæc doctrina 1. Ad Conſolationem. Nos impuri ſumus naturã,& in ſanguine noſtro jacemus concul- cati, Exech. 16. v. 6. ſed confidite, Vos mei; Aa€Ehri- ab eom

186 Chriſtus adeſt, quis eondemnabit nos? Rom. ..34. Expulit ille fætorem peccati;& odo- rem bonæ fragrantiæ pet hoſtiam ſuam aſcen- dere fecit ad Deum. Nihil ergò condemnati- onis amplius in omnibus his, qui in Chriſto Jeſu ſunt, Rom. S. v. 1. 2. Ad dehortationem, Chriftus unico fuo ſacrificio purificavit conſcientias noſtras à mortuis operibus ad ſerviendum Deo viventi, Ebr...14. Noſtrum igitur erit ſanctificatio- nem ſectari, ne tanquam ſues poſt lotionem adl volutabrum revertamur, 2. Pet. 2. v. 22. nam voluntariè peccantibus non relinquitur pro peccatis hoſtia, Ebr. 10.26. De Secundo. Idimus documentum, quomodo chari- tas exercenda ſit. Reſtat ut videamus etiam nocumentum, quo exercitium illud im- peditur, ubi duo conſideranda veniunt I. Notatio, talia enim recenſentur vitia, quæ exſerunt ſeſe 1. Factis, ut ſunt 1. Immunditia, quo nomine complecti- tur Apoſtolus omnia peceata contra ſextum præceptum, omnem puta ſcortationem, quæ ſit ore, corde, opere, vel oculis, vel oſculis, vel inhoneſtis tactibus, quibus via ſternitur ad ſcortationem. Hæc omnia prohibita ſunt ſub nomine adulterii in ſexto præcepto. Ev- g6 Chriſtiani ab hoc ſcelere abhorrere de- bent, ita ut ne quidem nominetur inter illos, nimirum adeò caſtè nos vivere vult Apoſto- lus, ut ne quidem loquamur de ſcortatione aut immunditia, ne aliis cauſam præbeamus in ſuſpicionem hujus criminis nos trahendi. Eſt enim 1. Selus Deo odlioſum, ut teſtatur dilu- vium, Gen. 6. v 2. Sodomiticam incendium, Gen. 19.$. Benjaminitarum excidium, Jud. Dominita Otuli 20:.40. Statfententia$ Scortatores&oadåls teros puniet Dominus, Ebr.1..4. 2. Sbelus homini exitioſum. Omne enim peccatum quod fecerit homo extra corpus eſt, qui autem fornicatur, in corpus ſuum peccats 1. Cor 6. V. 18.& ſeipſum privat 1. Bonis naturæ, ſanitate puta& recta rati- one. Nam lues gallica, puſtulæ& alii morbi comitantur ees, qui adjungunt ſe fornicariis, Syr. 19.v. 3.& ibidem.ꝛ2. Vinum& mulieres infatuant ſapientes. 2. Bonis fortunæ, Nam qui nutrit ſcorta, perdit ſubſtantiam, Prov. 29. v. 3. 3. Bonis gratiæ. Nam Spiritus Sanctus cum fructibus ſuis ſuaviſſimis non habitat in impura anima, Sap. i. v. 4. adde quod impuri& venerei homines in famam nominis injurii ſunt,& honori ſuo maculam indelebilem al- fricant, Prov. 6. v. 32. xemplO Salomonis, 1. Reg. 1i..4. Syr. A. v. 21. 4. Bonis gloriæ. Nam ſcortatores non hæ- reditabunt regnum cœlorum, I. Cor. C. v. 10. Gal. 5. 20. 3- Scelus Diabolo gratioſam. Hinc ſpiritus immundus, Luc. 1i. v. 24& fornicationis ap- pellatur. Oſ.ſ..4. qui igitur ſcortatur, ex cem- plo Sp..fœdiſſimam Satanæ cloacam facit, 1. Cor.6. v. 19. quod ne fiat, cum Syracide oran- dum erit: Domine Pater,& Deus vitæ meæ, ne derelinquas me in cogitatu eorum, extrava- gantes oculos ne dederis mihi,& omne deli- derium pravum averteà me. Auferas àme ventris concupiſcentias,& concubitus con- cupiſcentiæ ne apprehendant me, Syr. 23. v. 4. 2. Auaritias, quæ eſt turpe deſiderium habendi, quo quis ad multa illicita ſuſcipien- da adducitur,& undecunque etiam ex malo lucrum acquirit, Sap.iq. v. iayocatur alids ra- dix omnium malorum; 1. Timoth. 6. V. 10. peccat enim avarus 1. in Deun; dum Y x icit: xs e

dicie Kdlucia mes, Job.3f..24. 2. In pro- uimum, vel exceſſivè, quando defraudat fra- trem in negotio, 1. Theflal. 4. v. 6.& alienis bonis diteſcere ſtudet, ſive clàm fiat, ſiye pa- lêm, quò referri debent omnes impokturæ mercatorum, cauponum, tutorum, quæſto- tum, diſpenſatorum,&.cujus rei exemplum habemus, Luc. 16.v. I. vel defectivè, quando neque ſibi neque pauperibus benefacit de bonis ſibi A Deo conceſſis, in quos graviter in- vehitur Syracides c. 1 4. v. 3. ſeqq. Certe li rem totam juſtã, quod dicitur, lan- ce expendamus, idem omninò avaris accidit, quod olim Hebræis, quibus cùm Mofes fer- bentem æneum, ut eum intuentes à venenoſo Uperarum morſu fanarentur, e ſtolido& inſano in illum amor ut non inſpexiſle contenti, cundem deinde multis pöſt annis adorarint,& victimas eidem obtulerint, Num. 21. v. 8. Y4. Adeundem modum Deus divitias& opes temporales nobis conceſſit, ut iifdes utere- mür; tàni ad cultus promotionem, quàm ad noltram proximique ſublevationem. Qui hoc non facit; fed cór apponit, idololatriam connnittit in ſtaguo ſulphureo eluendam, Apoc. 2l..8. Iſtaelitæ quando Manna in craſtinum aſ- ſebyabant,& plus quàm ſatis erat, collige- bant, in vermes illud ad gutredinem videbant redactum, Exod. i6. vV 20. Idem omninò a- Jatis& voluptariis accidit, qui coacervandis opibus per fas& nefas plus nimio incum- bunt,& interim cultum divinum negligunt; Certe] ammon injuſtus nihil ĩpſis proderit; ledàyerir us perditionis arrodetur, Job. 20. .l, IL Dictis. In fpecie taxatur 1: Obfcænitas; quando res turpes profe- l Q P o 2. Keg.8. 8 Epiſtols Epheſi g. v. 1. 9. runtur, à quibus ipſa nat uta abhorret. Huc pertinent cantiones amatoriæ, obſcœnæ fa- bulæ& hiſtoriæ, colloquiacum ſuſpectis mu- lieribus, de quibus Salomo Prov. 5..3. Syt. 9. v. 3. 4. talia obſcœnum arguunt animutn. Nam ex abundantia cordisos loquitur, Matt, 12.v. 34. 2. Soliditas, cdm de rebus nauci& niluli ſermones inſtituuntur. Hic rejicitur Marcol- Phus, Eulenſpiegel/ Rollwagen/ Amadiß /Ie⸗ OlexiaMelandci:&c. Chriſts verba talia vocat otioſa, quia explicante Hieronymo, ſine utili- tate& loquentis dicuntut& audientis, adeoqʒ graviſſimam olim rationem ab his exactun iri aflirmat, qui iiſdẽ delectantur, Matt. i 2,26, 3. Slurrilitas, Graunerlæ elt in græco, quam Ariſtoteles inter virtutes refert, urba- nos ſales intelligens, qui non ſunt prohibiti, ſi madus in jocando fervetur.Nam fermo vè- ſter ſeinper in gratia ſale ſit conditus, inquit Apoſtolus Col. 4. v. 6. Hic autem pro exceſſu urbanitatis uſurpatur, pro jocis illiberalibus, & d gravitate Chriſtiana alienis, quò cumpri- mis pertinent jocoſæ& ridiculæ verborum Scripturæ uſurpationes, item tales facetiæ, quibus fama proximi per indirectum viola- tur. Summa, omnis ſerimo ſpurcus(raros ad= ©}non procèdatexore vetro, fed fi quis bonus eſt ad ædificationem neceſſitatis ut det gratiam audientibus, Eph. 4. v. 29. II. Fitandli ratio, quæ eſt 1. Modalis. Prohibetur enim non tantum deſignatio dictòrum vitiorum, ſed modus ſi- mul oſtenditur, quomodo caveri poſſint& de- beant, nimirum 1. Linguam cõercendo;ne nominetur intet” vos, inquit Apoſtolus. Nam colloquia prava corrumpunt bonos mores, inquit Apoſtolus, LEOLI V: S3 2. Gratias ag eutlo, quo nomine omnia Aa i collo-

rás colloquia intelliguntur, quæ ad gloriam Dei, & ad ædificationem proximi faciunt. Omnia enim quæcunque facimus in verbo aut opere, in nomine Domini noſtri Jeſu Chriſti facere debemus, gratias agentes Deo& Patri per ipſum, Col. 3. v. 17. 2. Canfalis, qui impulfivas enumerat, ut ſunt: 1. Cpriſtianorum competentia. Talia enim Chriſtianos tanquam ſanctos non decent, in- quit Apoſtolus v. 3. Hanc ſanctitatem habent Chriſtiani non ex ſe& ſua natura, ſed per Chriſtum, qui factus eſt nobis à Patre in fan- Kificationem, 1. Cor. 1..30. hinc Paulus, Abluti eſtis, ſanctificati eſtis, juſtificati eſtis in nomine Domini Jeſu Chriſti,& in Spiritu Dei noſtri, 1. Cor. 6. v. i1. Proinde ſuccincti lumbos mentis noſtræ perfecte ſperare debe- mus in eam, quæ offertur nobis gratiam, in revelationem Jeſu Chriſti, quaſifilii obedien- tiæ, non configurati prioribus ignorantiæ no- ſtræ deſideriis, ſed ſecundùm eum, qui voca- vit nos ſanctum,& ipſi in omni converſatio- ne fan&ti fimus,.Pet..v. 13. 2. Regni cæleftis carentia. Nam qui ta- libus vitiisoperam dant, præcisè hic exclu- duntur ab hæreditate regni Chrifti,.g. non enim intrabit in cœleſtem iHam Dei civita- tem aliquid coinquinatum aut abominatio- nem faciens& mendacium, Apocal. 2 1. v. 1 6. ſed foris ſunt canes& venefici,& impudici,& homicidæ,& idolis ſervientes,& omnes qui amant& faciunt mendaciuin, Apocal. 22. verſ.15. 3. Ie divinæ inclementia, v. 6. propter hæc enim, inquit Apoſtolus, venire{ølet ira Dei in filios inobedientes,& reſpicit his ver- bis ad pœnas Sodomitarum, Cananæorum, Iraelitarum,& alia exempla, quæ: ſtatuit Deus ab origine mundi in libidinoſos. Ira Dominica Oculi illa maximè fugiendaeft, quia femefaccenfa non facilèextinguitur, fedardet ufque ad ins fernum. Deut. 32. v. 22. 4. Vocationis noſtræ eminentia, ſi ſpecte- mus 1. Statum antecedentem. Eratis enim te- nebræ, inquit Apoſtolus, verſ. 8. dediti carnalibus ejusmodi concupiſcentiis& tur- pitudinibus, quid igitur minusconvenit, quam vel redire ad tantam ſpurcitiem, quam ſponte & cum deteſtatione deſeruiſtis, vel yoſmetip- ſos denuò in exitium præcipiture, unde divi- nitds liberati eſtis? Id nobis etiam dictum putemus: Sufficit præteritum tempus ad voluntatem gentium conſummatum eſſe, quod jam reliquum eft in carne non defideriis hominum, fed voluntati Dei, 1. Per. 4. V. 2. 2. Statum conſequentem. ſumus Facti enim 1. Receptaculum laminis»&' quidem in Chrifto, qui eft lux-yera illuminans omnem hominem, qui venitin hunc mundum, Jo- han. 1. v. 19. Dignum igitur eſt, ut depona- mus opera tenebrarum, Rom. 13. v. 14.& ſine reprehenſione in medio nationis pravæ atque pervetſæ luceamus ſicut luminaria in munda, Phil. 2. v. 15.& lucem noſtram ac- cendamus coram hominibus, ut videant ope- ra noftra bona,& glorificent Patrem nokrum, quiin cœlis eſt, Matth. 5. v. 16. 2. Habitaculum Numi nis, Spiritus Sancti, ſcilicet, cujus fructus ſunt bonitas, æquitas, veritas, qui càmnihil commune habeant cum vitiis ſupra recitatis, ſed potius iis è diame- tro opponantur, bonitas ſcortationi. Om- nis enim ſcortator ex malitia peccat,& qui- dem in proprium corpus, quod omnium eſt peſſimum, 1. Cor. 6. v. 18. æquitas avaritiæ, quæ

quæ metit ubi non ſeminavit. Luc. 19..al ve- titas loquacitati, imò impuritati& ſcurrilitati ſermonis. Impurus enim ſermo à Diabolo elt, qui Pater mendacii vocatur, Joh. S..44. neceſſe erit, ut caveamus vitia illa, ſi velimus elfe& manere templum Sp. S. Qui enim Spi- titu Dei aguntur ii ſunt filii Dei, Roman. 8. verl. 14. Plura dicere tempus non patitar. Rogamus te piiſſimè Domine Jeſu, qui Fyiſtala Epb.f. αν. idinan a———— 289 tradidiſti temetipſum pro nobis Deo Patri in odorem bonæ fragrantiæ, accende pectota noftra Spiritu tuo S. ut in vera& ardenti dile- ctione tui& proximi ambulemus, ſcortatio- nem& omnem immunditiem fugiamus Kae tandem ad te perveniamus in cœleſtem Hie- rofolymam, qui vivis& regnas cum Pae tre& Sp.S. in ſecula ſeculorum, Amen. LLLLLELLLLLLLLELELELELLLLEE K888888888888 TTET TETE R T D DOMINICA LÆTARE. Epiſtola Cal. 4. V. 21. 3i. E Ifracklitis legimus, quòd poſt- quam Ægyptiaca ſervitute liberati veniſſent in deſertum Sin, murmu- raverint contra Moſen& Aaron i ſolitudine, dicentes: Utinam mortui es- ſemus pet manum Domini in terra Ægypti, quando ſede bamus ſuper ollas carnium,& eomedebamus panem in ſaturitate, cur indu- uilis nos in deſertum iſtud, ut occideretis omnem multitudinem fame, Exod.16. vêrf. .3. Lac in patte Iſraẽlitæ viva ſunt imago eo- um, qui ex legis operibus juſtificarĩ& ſalvati alaborant. Poſtquam Chriſtus jugum il- lüd intolerabile de cetvicibus noffris exeus- lb& conttã ſuave jugum Evaligelii nobis im- loluit, ut jam is, qui non operatur, fed credit tntùm in eum qui juſtificat impium, juſtiti- m eotam Deo valentem impettate poſlit. Rom..v. y Jẹ mi Niicakai Dosar È Bi eomte T À$ iA bews j 45 è. e \ a NTO EN b è Sicut enim Iſraelitæ ollas carnium Ægy- Ptiacarum præ ferebant libertati: Ita hi figu- ras Leviticorum ſacrificiorum,& aliarum ceremoniarum, quibus Pattes V. T. occupati fuerunt poſtliminiò reducere ſatagunt,& in operibus legis fine Chrifto juſtitiam quæ- runt, quaſi eam, quam lex exigit perfectionem, aſſequi valerent,& non potius dicere coge- rentur:$i omnia fecerimus, quæ in manda- tis habemus, ſervi inutiles ſumus, quia fecimo, quæ facere debuimus, Luc. 17.v. 10. Lex enim ſpiritualis eſt, nos verò carnales, venundati ſub peccato, Rom. J. v. 14. De hoc argumento agit Paulus in prælecta pericope,& articulum de Juſtificatione homi- nis peccatoris coram Deo inſigni allego- ria declarat ex hiftoria Abrahami, qui duos habuit filios, Iſmaclem& Iſaacum, hunc ex libera, illum ex ancilla, quibus utriusq; Teſta- menti V.&N. conditio præfigurata eſt. Aa 3 Nos

ifp Nos ſinẽ ulterioti præloquio Epiſtolam il- lam tractandam ſuſcipiemus in duobus mem- bris. Videbimus enim I. Hpi explicationem. II. Antitypi applicationem. Adde mihi vires, linguam rege, dirige men- ten ivi i Vergat ut in laudes Sancte Jehova, tuas. Euegeſis. Ræſens Dominica non immeritò dicitur Lætare. Reſpexerunt enim pii veteres ad hodiernam Epiſtolam, in qua Paulus adducit vaticinium Ela. 54. v. 1. quoniam in hodier- no Evangelio audivimus de magna& nu- meroſa turba, quæ Chriſtum ſecuta eſt, ut videret miracula& audiret conciones ejus, hinc Pontifices{editionem metuebant.. Hoc complementum eft:yaticinii-prophetiçi,»:-€x quo liquet, quomodo Eecleſia N. T. creverit, Synagoga‘ v; Judaica decreverit. 2, Sicut turba exiguo pane ſaturata Chriſtum in Re- gem volebat eligere, placebat enim modus ci- bandi. Inde colligebant, ſi talem Regem, ha- berent, fore, ut exiguo negotig,& absque labore ipſis ſuppetant omnia ad hanc xitam neceſſaria. Ita Paulus fub typo Ilin 2 Iſaacidocet in Eccleſia eſſe catnales&[piritua- les. 3 Sicut Chriſtus oſtendit fuga regnum ſuum non eſle de hoc mundo: Ita Paulus de Hinaële dicit; quod perlecutus ft Iaacum,& Tia Re Zels e adhuc fit&c.” Cæterum in explicatione typi duo notan- dà veniunt, 1. Locus. Is deſumptus eſt ex Gen. 16. I n| ING. Bonam cham hl mala defend Aulor:cus| & 21. Dicite mihi, inquit Apoſtolus, qui ſub lege Vultis elſelegem non legiſtis? Per legem Dominica Latare intelligit Geneſin, ſeu primum librum Moſis, To in quo continetur illa, quam allegat, de Abra/a- hamo hiſtoria,& vocatut lex eo ſenſu, que fo- mw! ta Scriptùra Mofaica Thora, lex feu volumen“iim legis vocatur, Deut. 4. v. 44. cap..v. 61. Stille Joh. A. v. 8.&c. Docet nos hoc ipſo, quæ ſit vera atticulos fidei probandi ratio, nimirumad ſcripturam confugiendum eſt, quæ unica norma eſt, juxta quam omnes controverſiæ decidi debent, Eſa. 8. v. 20. uando igitur Pontificii in- vocationem ſanctorum, mutilationem cœ- næ, juſtitiam operum,& id genus alia, Calvi- niani ſuum abſolutum decretum urgent,& majeſtatem Chriſti impugnare non erube· fcunt; dicendum illis; Legem non legiſtis? qui contra expreflam lterantdisputat,& non acquieſcit ſanis ſermonihus Domini noſtri Je- ſu Chriſti,inflatus eſt, nihil ſciens; ſed lan- guens cirea quæſtiones& pugnas verborum. 1. Tim. 6..4. Ita ſi res nobis eſt eum præfra- ctis peccatoribus, qui in diem vivunt,& ma- lum manuum ſuarum dicunt bonum, Mich.7. v. 3. acclamandum eſt ipſis cum Apoſtolo: WN Legem non legiſtis? Non occides, non mœ- chaberis non furtum facies,&c. Dictum eſt tibi õ homo quid ſit bonum, Mich. 6..8. Cer- te ſervus, qui cognovit voluntatem Dominig Mpa le non præparavit;& non fecit ſecundum voluntatem ejus, vapulabit multis, Luc. 12. VELLA Ta i l Faceſlant igitur Pontificii, qui Laicos:à le-/~ Clione Scripturæ arcent. Hi non quærere- poflunt ex auditoribus fuis, legem non legi-7 dis? Quadrat in eos væ Chriſti, quod Phari- ſæis& ſcribis denunciat, Matt. 23. V. 13. |.:1 2. Senfus gui duplex:' 1. Elſloricus, qui manet in ſuo tenore, Sita capiendus, ut litera ſonat, licet ſit ratio- Ui ni incongruum. Moles enim, eft hitori- hly As bu kl; SR de leikiona fd de é koji lag sj t3 j~ in hae ghoxjia shak — P4 Á— SD Lonhfie- é

s agiri O, qui cuni Annó boſt conditum mundum 2373. demum natus ſit, non aliunide umex iplo Deo Hiſtoriam illam habuit Vetus eſt udæorum conſtitutio; qua Piri- um partium in Bibliis lectione arcentuiĩ> qüi jondüm matüram xiiten 30. annorum,& conſtans judicium,& juvenili ardote bér: Ils atque reſtinctos aftectus habete videntur. Uina elt principium Geneſis. Alterd Eze- chielis ĩnitium& finis: Et tertia deniq; Can⸗ MeunrCanticorum. Sed vana hæc eft& fal- Atraditio. Quæcunque enim ſcripta ſunt, ad noſttam doctrinam ſcri pta ſunt, inq tiit Paulus Rom...4. Hinc Abraham: habent Moſen, inqnit ad epulonem,& Prophetas, audiant il- losLuc. 16.V. 29. 2. Alegoricus. Poſtquam enim hiſtoriam commemoravit Apoftolus,fübjicit sd nva ia hyigsusva: Hiftoria guidem in? telligenda eſt ſecundum literani, ſed voluit .S. fib ea typicè quippiam ſublimius ad- umbrare, duo videlicet Teſtamenta. 1. Antiquum fub typo Agaris, quæ cumi fio ſuo eſt figura Hieroſolymæ tertenæ ſeu populi Judaici& omnium corum qui in lege ſilitiam quærunt 1. Ratione appellationis. Sina enim Mons, in quo lex primùm promulgata fuit, in Arabica lingua vocatur Agar, ubi conſidetan- daelthültoria promulgationis, Exod. 19. v. 18. aqua de natura legis fieri poteft judicium, quod neminem juſtifcat, ſed irama tantùm ratur, Rom. 4: v. 15. 8 maledictione fua tret homines; utad agnitionem indignita- ig peryerftatis ſuæ perducantut, Rom. 7i Y7. hinc appellatur à Paulo Minifteriúm mor- 1,2, Cor. 3..o. Deſcribitur ille mons dupliciter L Ratione principit, abi incipiat, nimi- um in Arabia, quæ yalde montoſa& inculta Epiſfoll èii. z. v yf$r. a E a E Sanae neiko an IJP tegic elt: ita let mons eſt imiceelſus pre alti⸗ cudine, cujus petfectiotiem neino in hac vita allequiĩ poteſt. Nalla enimi data eſt lex; quæ vivificate poffit, Gal.3. V. 11. Moſes non poż terat deducete Iſraclitas in tetram benedi- Catu, ſed retinebat eos in deferto 48. annos, fed joſuæ Provincia illa demandata łrat? De⸗ notat figura non per legemi Moſis, ſed perfi- dem in Chriftum cllekemh Joſuam nos juſti- ficari& ſalvari. Nam non eſt in alio quo- quam ſalus, nec aliud nomen datum éh- minibtis, in quo nos oporteat ſalvos fleri, quàm nomen Jeſu, Act. 4. V. I2. 2. Kationè termini, pertingit enim usque Hieroſolymam externam, quæ cum Synago- ga& llliis ſuis eſt ſub jugo, ſub virak fees ptro ežactoris Ela..v. 4. in Græco elrosi= xã, convenientiam habet ad hodiernam Flie- roſolymam quæ nunc eſt, inquit Apoſtelus, intellige dum iſta ſcriberet. Huc ſpectat Ec- clefia Pontificia, quam non immeritò fliani appellaveris extetnæ Hieroſohmæ. Sicut enim Judæi tempore Chriſti in lege Moſis ju- ſtitiam quætebant,& per opera’ fua cclum promereri volebant? fta glotiantur Pontificii, {e non tantumi poffe legem implere 3 fed opera etiam habere ſupererogationis Aui- blis aliis ſuccurtere poſſint. Imò taliaple- tunque jactant opera, que Déus non pièces pit. Hinc fruſtraneus eſt ipſorum cilius, Matth. 15. v. 9. nam quis hæc requiſivit dma- nibus veſtris, inquit Beusipſe. Eſa. EV. 12 8 Ezech. 20. v. 19. Ego Dominus Deus ve- ſter, in præceptis meis ambulate& judicia mea cuſtodite& facitè ed. i 2. Katlone generatlonis. Genuit enim fili⸗ um ſervilem, qui on cum Iſaaco ad hæredia tatem admiſſus eſt: Ita lex vitæ æternæ li⸗ bettatem elargiri non poteſt, ſed jugum eſt, quod neque patres noftri neque nos pot-

T92 rrarepotuimus ÅG. 1s.:19 requirit enim obedientiam externam& internam, quæ pura Grab omnibus carnalibus deſideriis, Deut. 6. v. 5. Id verò in noſtta poteſtate ſitum non eſt: nam quid eſt homo ut immaculatus fit,&ut juſtus appareat natus de muliere 2„ecce inter lanctos ejus nemo eſt integer, Job. 15.. 14. kinc vocatur virga exactoris, Eſa. 9..4. quæ facit ut Temper fub metu vivamus,&maledi- &ionis fulmen extimeſcere cogamur, Deut, 27N Grnusb y í th Novam, fub typo Sarg, que cum filio fuo figura ekt Evangelii. k Propter libertatem. Sicut enim Sara libe- ra filium quoque liberum genuit., qui, hæres extitit paternorum bonorum: Ita qui per fi- dem in Chritum ſalvari cupiunt, veram li- bertatem adepti ſunt, juxta Mud Joh. S. v. 3 6. Quidquid enim bene operantur, non coacti ſedſpotaneo Spiritu faciunt,& licet ſciant fe non poſſe omnia facere, quæ præcepit Deus, ſeiunt tamen reſiduum ſuppleville ſufficien- tiſſimam Chriſti obedientiam, ideoque non in metu ſunt, nec quicquam de ſalute ſua dubi- tant, multꝰ minus Deum fugiunt, ſed ad ipſum, tanquam ad placatum Patrem intrepi- d accedunt, certi, quod neque mors, neque vita, neque angeli, neque principatus„neque virtutes, neque inſtantia, neque futura, neque fortitudo, neque altitudo, neque profundum, neque creatura alia ſeparari poſſit à dilectio- ne Dei, quæ eſt in Chriſto Jeſu Domino no- lrro, Roman. S. v. 3.39. 2. Propter ſablimitatem. In Templo Hie- roſolymitano erat propitiatorium ex auro mundo: Sic in Evangelio ſeu Eccleſia N. T. Chtiſtus, quem propoſuit Deus ut eſſet pro- pitiatorium, Rom:3. v. 25. Hieroſolymis co- ram Jehova ftatuebatur ad: oftium taberna- culi Eccleſiæ caper propitiatotius: Atin N, Dominica Latare T, fe pronobis obtulit aguus,quitollit pecca- ta mundi, Joh..v. 29. 3, Propter fæcunditatem, Licet enim Agar in juventute ftatim fuit prægnans,& concepit Iſmaelem, antequam ulla ſpes eſſet de conce- prione Sarg., tamen poſted auxit Deus Iaa- cumi ex Sara libera oriundum, ut poſteritas ejus fieret tanquam arena maris& ſtellæ cœ- li Gcut Abrahamo promifgrat Gen, 22..17-1ta vera Chrifti EccleÍia eft quidem, in oculis fu- perborum grex puſillus, Luc. iꝛ..32.& con- tempta lampas Job. 12. v. 5. ſed nihilominus extendit{e ad omnesmundi angulos,& longè amplior et quàm Synagoga Judæorum., in quem finem adducit Apoſtolus vaticinium Eſ. 54. V. i. Elias. putabat fe tempore Achabi Regis ſe ſolum ſupereſſe, qui Deo adhæretet,{ed refer- vaverat fibi Deus feptem millia, qui genua y, ſua non curvaverant ante Baal, r, Reg. 19..18. a Ita non ab externo ſplendore æſtimanda eſt Eccleſia, nam ſplendor filiæ Regis ab intus eſt, Pſal. 45V. 14. IIic aliquid dici poſſet de Allegoria, quæ duplex eſt, innata eſt illata. Innata et quæ in ran Scripturis exprelsè traditur, Sic in lege Deut. 25..4. non alligabis osbovitritutanti, ſenſus eſt allegoricus, quem Paulus exponit de mi- niſtris Ecclehæ alendis, 1. Cor, 9. V: 9» ii- na ſtoria de facie Moſis ſplendente,& impoſuo ſegoricum con- Uitni velamine, Exod.34-v. 29. allegoricum con tinet fenfum, qui exponitur 2. Cor. 3. V. J. 13. 14.. Hiftoria uxoris Lothi ex Sodoma egre- dientis& retroſpicientis allegorico ſenſu ex- plicatur Luc. 17.v. 32.& multa alia. Illata eft, tiki quamipfa Scripturanon oftendit, fed quæabt Interpretibus infertur. Ejusmodi allegoriæ ſimiles ſunt picturis, expoſitiones verò litera- les ſunt ſuniles muris. Domus habet firmita- tem ex mutis, picturæ tantum ornant eam, PrO- i

proptered parcè& fobriè& circumfpe&è il- lis útidebemus,ut amnia fecundum analogi- anfdei inftituantur. Ront: 12. v. 7. De Secündo. po typi explicatio, ſequicur antitypi ap- licatio. Volebat Paulus probare homi- nem juftificari non per opera legis, fed Evan- gelium. Duæ igitur propoſitiones hîc atten- dendæ ſunt I. Negativa à quam defendit vel illuſtrat potius typo Agar& Ilmaelis Flii ejus. Ut enim Hagar Satæ Dominæ ſuæ ſe noluit ſub- jicere,led aufugitabea+ Itaqui in lege jufti- tam quærunt, propriam juſtitiam erigere fat- gunt, juſtitiæ v. Dei ſubjecti eſſe nolunt, Rom. 10.73. Deindeyat Himael fecundum carnem natus perlequebatur Iſaacum: Ita adhuc hodie Ec- dela hypocritica quæ ſecundum carnem eſt, vetam Chrikti Eccleſiam perſequitur. Nam fdesin Chriſtum à principio adhæc usq; tem- pota magharum ſæpe cladium cauſa fuit. Hanc ob caufam Cain occidit Abelem; quia nimirum Abel fide meliorem obtulit vi&i- mám, Hebr., Tr. v. 4. Tertio, Ut Ifaac folus admittebatug ad hæ- teditatem paternam exclufo Ifmaele: Ira o- mnesyeri Chriftiani adumbrati per Iſaacum blummodò funt hæredes cælettium bono- tum excluſis filiis ancillæ& fimilibus hypo- titis, qui fub legis fervitute manere volen- tsirutra júftitiani ex operibus legis quæ- lunt. Excluſio illa fit hic temporaliter ex te- guo gratiæ,& fiet ibi finaliter ex regno glo- ig, Ut enim Agar& Iſmael ejiciebantur in lelertum, ubi nihil erat niſi defectus& fletus: la tales hypocritæ in extremo die projicien- ur in ciſternam in qua non eſt aqua, Zach. “ Epiftola Gal. 4. V. 21- 3r. aa N A 9. verſ. ir. ubi etuciatus erit. Luc. 16.vetſ.⁊ & ſtridor dentium, Matth. 8. verſ. 12. cape 22. verſ. 13. IL Aſermativa, quam illuſtrat typo Saræ & Ilaaci, ponderando r. Conceptionis fingularitate n. Sicut enim Sara peperit Iſaacum anno ætatis ſiiæ nonage⸗ ſimo, non juxta carnem, cum natuta ſterilis eſſet, ſed juxta promiſſionein, præter commu- nem naturæ ordinem: Ita Deus dedit pots- ſtatem filios Dei fieciṣ his qui credunt in no- mine ejus,qui non ex languinibus neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri ſed ex Deo nati ſunt.joh. T. v. 1.13. 2. Seninisnumeroſctatem. Sicut enim Sara Iſaacum peperit in ſenectute ſua, cujus po- ſteritas multiplicata eſt tanquam arena maris: Ita per verbum Dei in Eccleſia N. T. innume- rabiles Deo filii naſcuntur; quippe quæ non amplius intra terminos unius alicujus pro- vinciæ coarctatur ut Eccleſia judaica, ſed in omnes mundi angulos diffuſa eſt. Chriſtus enim diruit maceriem, Eph..verſ. 14. ita ut” in omni gente, qui timet Deum& ope- ratur juſtitiam acceptus ſit illi, Actor. 10. verl 3 5. 3. Obtentan: ſaberioritatem. Licet enim Sata contemneretur ab ancilla, tamen ei do- nabatur, eamque tandem eliminabat: Ita Ecclefia licet prematur ab impiis tamen do- minatur in medio inimicorum fuorum; PRI 10. verſ. 2. nam ſuper Petram ædificata Eſt. Matth. 16. v. 18. Tandem apparebit, quid ſit inter juſtum& impium,& inter ſervientem Deo,& non ſervientem ei, Mal. 3. v. 18. qua- niam novit Deus viam juſtorum; aſt iter im- piorum peribit, Pſ. t. v. 6. Videamus igitur dilecti; ut ſimus ſilii lil ræ, non ancillæ, hoc eſt, ut in ſolo C ſalutem noſtram quæramus. Nam omnes Bb juſti⸗

194 Dominica Lerare jultitiæ noſttæ tanquam pannus Henſtrua- noſtri Jeſu Chtiſti pro immenfa‘bonitate tæ, Eſa. 64. verſ. 6.& ſi volumus aliquid. tut, quod nos à ſervitute peccati& maledi- boni facere, ſemper adjacet nobis malum, cto legis per oblationem filii tui liberaſti,& RoOm. /. V. 2 l. hinc per legem jultificatur nulla rogamus te per eundem filium tuum Domi- cato, Galat. 2. verf. 16. fed quod impoſſibile num noſtrum Jeſum Chriſtum, ut in perſecu- erat legi, in quo infitmabatur per carnem, tione Iſmaelis nos filios liberæ protegas,& Deus ſlium ſuum mittens in ſimilitudine car- tandem ad glorioſam libertatem filiorum nis, peceati& de peccato damnavit peccatum Dei perducas,qui vivis& regnas in carne,ut juftificatio legis impleretur in no- in ſecula ſeculorum, Dis, Rom...3. Amen. Hic ſubſiſtimus. Gratias agimus tibi æterne Pater Domini PE I ELELLLELLELLELELELELLELELEELILLLEE R R R ROR A ETE R S Ta ND IN FESTO ANNUNCIA TIONIS. Epiftola Efa J v06: AGNI Chaldæi cum Nabu- quia in utero virginali per obumbrationem chodonoſoris ſomnium inter- FSp. S. filius altiſſimi hodie carnem& ſangui- pretari non poſſent, inſcitam nem aſlumpſit,& nobis fratribus ſuis aſſimi- fuam liberd profitentes ita Re- lari cœpit,utper mortem deſtrueret eum, qui gem alloquuntur: ſermo quem tu quæris mortis babebat imperium, id eſt, Diabolum, Rex, gravis eſt, nec reperietur quiſpiam, aui& liberaret nos, qui timore mortis per totam indicet illum exceptis Diis, quorum non eſt vitam obnoxii eramus fervituti, Hebr: 2. verſ. cum hominibus converſatio, Dan. 2. v. 11. 14.15. Ecce, putabant hi fieri non poffe, ut Deus Expectarunt hanc diem Patriarchæ, Pro- commoretur cum hominibus. Si verò hoc phetæ, Reges aliique ſancti in V. T. ſuſpira- noſtro tempore vixiſſent, aliter dixiſſent. runt cum Jacobo ex Gen. 49..18. Expecto Nam verbum caro factum eſt,& habitavit in falutare tuum Domine. Cum Davide ex Pſal. nobis, dc vidimus gloriam ejus, gloriam quaſi 14. v. 7. Quis dabit ex Sion ſalutare Iſrael? unigeniti à Patre, plenum gratiæ& veritatis, Cum tato populo ex Eſa.45.v. 8. Rorate co- Job. 1. v. 14. li deſupet,& nubes pluant juſtitiam,& cap. Hoc myſterium conſiderat Ecclefia in Fe~ 64..1. utinam difrumperes cœlos& deſcen- foprælenti quod à piis veteribus non imme- deres. Haæc vota, hæc ſuſpiria fuerunt pio- nitd exordium ſalutis noſtræ appellatum eſt, rum veterum. Sed juxta fidem defuncti ſunt non di

non acceptis cepromiſſionibus, quas à longè alpererunt& crediderunt, Hebr. i r. v. 13. no- bis beatitudo illa obtigit, quia videmus quod illividere voluerunt, nec tamen viderunt,& audimus, guæ illiaudire voluerunt,nectamen audierunt, Luc.10.v. 23. 24. Hodie conceptum eſt ſemen mulieris be- neditum, Gea.., verí. 15“enen Abraha in quo omnes: gentes benedictionem confe- quuntur, Gen 22. verf.i8 Siloh cui gentes ad- herent, Gen.49..10, ftella Jacobi, Num.24. VN. Propheta magnus, Deut. 18 v. ijñ. deſideri- umi gentium Hagg. 2. v. 8. Sol juſtitiæ, Mal. 4. V. 2. Hodie novum creavit Dominus fuper ter- tam, kcæmina circumdedit virum, Jerem. 31. V22. Hodie Virgo Maria concepit Immanue- lem, de quo ante 750. annos Propheta Elaias inxerbis prælectis vaticinatus eſt. Exulta igi- turflia Zion,& jubila o filia Jeruſalem: Læc eſt dies, quam fecit Dominus, exultemus& letemur in ea, Benedictus qui venit in nomine Domini, Pſ.11.v. 24. Nos prælectam Epiſtolam fin? ulteriori paai explicandam aggrediemur yi- uri i I Signi oblationem. II. Sgni repudiationem. III. Sigai denominationem, R Tunova pregenies, cœlo quæ matris in alvum Delapſa es, caro facta, animis illabere noſtris. FExegeſis. SJ : 3$; e TES. giur duo Cherubim alis ſuis obumbra- bant propitiatorium, Exod. a5. Verſ. I S. Ita — Epiſtola Eſa. 7. v. 10.16. Igy duo Teſtamenta Chriſtum proponunt, tt ve- rum Mediatorem, Vetus ut futurum; Novum ut præſeutem. Upa enim eſt ſalvandorum in utroque Teſtamento gratia, Actiy.v. r Hebr, 13. v. 8. Hac de cauſa ordinavit Ecclefia, uc vaticinium Eſaiæ hodierno in feſto loco Epi- ſtola prælegeretur, quia primas habet intet conciones propheticas de opere onmium ad- mirabiliſſimo conceptione puta& nativitate Domini noftri Jelu Chrifti, cūjus memoriam hodie peculiari feſtorecolimus. Ita enim fa- cilè perſpicitur harmonia V.& N. T. quomo- do novum in veteri latet,& vetus in no/ο pê- tet, utfides noftra confirmetur quod fefus fit Chriftus filius Dei,& credentes vitam habea- mus in nomine ejus, Joh. 20. v. 3 i. Ita autem ſonant verba Epiſtolæ: Et adjecit Dominus loqui ad Achas dicens: Pete tibi ſignum à Domino Deo tuo in profundum inferni, ſixe in excelſum ſupra. Ubi audimus, Regi Achas ſignum offerrià Domino, quod ut eò melius intelligatur, conſideranda eſt 1. Auſa,& quidem ex præcedentibus. Punierat Deus impietatem& idololatriam Regis Ahas horribili bello duorum Regum Syriæ ſcilicet& Samariæ, qui uno die trucida- verant in Juda cententa& viginti millia ho- minum,& ducenta millia in captivitatem& triſtiſſimam ſervitutem abduxerant, eaque cæde robur omne regni Juda acciſum& at- tenuatum erat, ut narratur 2. Chron. 28. v. r. ſeqq. Hoc ſucceſſu elati tyranni in fpem ere- cti erant occupandæ Hieroſolymæ, quam ad- huc tenebat Achas, ſed milite& præſidio exu- tam, proinde trepidabat cum omni populo, quem ex miſerrima clade reliquum habebat, ſicut commoveri ſolent arborum foliaà ven- tis agitata,& diffidebat promiſſioni domui& regno Davidis fatæ de perennitate foliire- gii,& quia non credebat, de ope& præ- ; BB 2 fidio c T 4 — i E AE

196 In Feſto Aununtiationis ſidioDei Iſrael in tanto periculo protegi aut kberari poſſe, conſiſcatis non ſuis tantùm fed omnibus regni& templi theſauris, ipſoque templo præ deſperatione clauſo, opem& au- xilium Regis Aſſyriaci Thiglath Phalaſar im- plorabat, 2 Reg. i 6. v. 7. Hæe cernens Deus,& contumeliam no- minis fui ægerrimèferens, dat Eſaiæ mandata, ut Regi quantumvis impio,& tetrisidoloma- niis falcinato,& jam præ deſperatione& ino- pia conſiliorum neceſſariorum circumcurſi- tanti, ſuoque exemplo ad deſperationem po- pulum omnem commoventi, ſignificet, non perfecturos eſſe tyrannos, quos inſtituerint potiundæ Hieroſolymæ& regniudæ conatus, & nequaquam Dominum irritam facturum eſſe, quam ſemel tradiderit domui David,& tegno Judæ, libertatis& durabilitatis promiſ- fionem. Utque de promiſſi facti firmitate& certitudine in tantis turbis, tantoque periculo Rex& populus confirmaretur fignum petere jubetur à Deo. Videte dileéti quomodo in mediaira Deus memor eſt miſericordiæ ſuæ. Populus Juda multis difficultatibus objicitur ſed univerſam tamen iram non vult effundere ſuper hæredi- tatem ſuam, ut quidein idololatria& aliis pec- catis promeriti erant. Nam pœnitet ſuper ma- 10, Joel. 2. v. 13. nec excruciat homines ex cot- de, Thren. 3. v. z3. I. Forma, quomodo ſignum hoc ipſi obla- tum ſit, nimirum 1. Inperativè. Pete tibi ſignum. Hæc funt verba mandantis, quibus utique mo- rem gerere debuiſſet Rex Achas. Melior enim eſt obedientia, quam victimæ, 1. Sam Iß. V. 22. Solet Deus adhuc hodie ſuam erga homi- nes commendare miſericordiam non tan- tum promiſſionihus, ſed etiam fignis, quibus illas confirmat, Baptiſino videlicet& cœna Domini, quæ nihilaliud ſunt, quàm vilibilia ſigna inviſibilis gratiæ, ut Auguſtinus vocat. Hoc debemus agnoſcere& voluntatem Dei gratuitam in omnibus tentationibus pro afy- Io apprehendere, ne deſperemus in peccatis noſtris. Vivo ego, inquit Jehovah, nolo mortem peccatoris, fed ut convertatur& vi- vat, Ezech. 33. verſ.it.& cum vellet abundan- tius dſtendere pollicitationis hæredibus factæ & conſilii ſui immobilitatem, interpoſuit jusjurandum, ut per duas res immobiles (quibus impoffibile et mentiri Deum) for- tiſſimum folatium haberemus, Hebr. 6. vert 17.18. Jubet nos petere, quid igitur tergiverſa- mur? Petite, Vosmei,& dabitur vobis, Matt. 7- verl. 7. promptior ek Deusad dandum, quàm nosad aċcipiendum, inquit Taulerus, nec deeft ipfi potentia, qui væte ĉn megocš fa- cerepoteft, plus quàm petimus& intelligi- mus, Eph. 3. v. 20. 2. Hlectivt. Nam pete tibi ſignum, inquit, five& profundis, ſive ex rebus altiſſimis. Ubi Dei omnipotentia nobis confideranda pro- ponitur, qui ómnia poteft in cœlo& in ter- ra, in mari& in omnibus abyſſis, Pſalm. 135. v. 6. Hoc impiis terrorem incutere debet, ut à malo propoſto deſiſtant, cum ſciant qualem Dominum contrafe habeant, qui facilè om- nes creaturas in ipforum interitum armare poteft, Phalm.148.verf.8. Sap: y- verk. 18. Sy- rac. 40. verſ. 3 3. ſeqꝗ. Piis verò dulciſſimam parit conſolationem, quando hoſtes glorian- tur de potentia, ne animun abjiciant, fed ad hunc Dominum in vera fide confugiaht, tunc fub umbragmnipotentis tutò delitefcent, Phe 91V. I. Syr. 34. V. 19. De Se-

De Secundo. Uit Oblatio, ſequitur Repudiatio, quæ ſa- tis evidenter patet 1. exreſponſo, Nam, non petam, inquit A- chas, quæ certè magna eſt pervicacia. Dixe- fat ipli Deus per Prophetam: Pete tibi fi- nuim. Ille reſpondet ex advetſo: non petam. Ejuldem farinæ ſunt adhuc hodie omnes illi, quicùm ad pœnitentiam, vel novam obedien- tam miniſtri Eccleſiæ ipſos hortantut, nihil- ominus in peccatis pergunt,& teſiſtunt Spiri- tui d. dicentes: Nolumus, Jer...t6. hi certè confilium Dei adverſus ſemetipſos contem- nunt, Luc,7.:30. ideò durum erit ipfis contra ſtimulum calcitrare, Act. 9..5. Tu, ſi animæ ſalus tibi curæ eſt, cave hanc pervicaciam,& ptæpoſitis tibi paſtoribus ob- tempera, Ebr.i 3. v. 17. Jubent te orare, ora, jubent te reſipiſcere, reſipiſce, jubentte in no- va vita ambulare, ambula.` Pro Chrifto enim legatione funguntur, 2. Cor. 5. v. 20.& qui nos contemnit, Chriſtũ ipſum contemnit, Luc.10..16. quod ſi ergõ cum Rege Achazo cot poſueris ut adamantem,& dixeris: non petam, vel quod idem eft, cum auditoribus Jeremig, Jer.44:.16. Sermonem, duem lo- tutus es ad nos in nomine Domini, non au- diemus ex te, fed facientes faciemus omhe verbum, quod egreditúr de ore noftro. Re- ſpondebit Deus: Non juvabo te amplius, Jud.10.v. 13. nam quia vocavi,& renuiftis,€x- tendi manum meam,& non fuit, qui aſpice- tet, delpexiftisomneconflium meum;&'in- crepationes meas neglexiſtis, ego quoque in interitu veſtro ridebo,& ſubſannabo, cùm vobis d quod timebatis, advenerit. inquit Je- hoya,Prov.1 v. 24. leqq. i2. Ex argumento, Addit enim rationem: non tentabo Dominnm. Debuiſſet Achas Epiſtola Efa: J. w. 10:16: ſcire, non omnem ſigni petitionem eſſe tenta- tionem Deilalids etiam Gideon peccaſſet; qui bis à Deo ſignum petitt, Jud..v. 36. ſeꝗ· Hiſłi- as, Eſa.3&. v..) ſed eam tantùm, quæ ex me- ra fit incredulitate& diffidentia: Debuiſſet etiam cogitare, ſpeciale mandatum Jehovæ jam dari, quod generali deroget: ſed hypo- crita eſt, qui hunc tantùm impietati ſuæ fu- cum prætexit, ut ſolent iſti homines,& cum ſint peſſimi, pii tamen exterius videri volunt, & facinora ſua non rarò verbo Dei palliare ſtudent, ſed in extremo die Chriſtus larvam ipſis detrahet,& conſilium cordium manife · ſtabit, 1. Cor. 4. v. 5. Cave ſis hanc hypocriſin. Sicut enim qui duo habet capita, pre monſtro habetur: Ita hypocrita eſt vrp Apogo ee proinde mon- ſtrum informe, quod duas habet animas, qua- rum altera Deo, altera mundo vivit. Jac.4. Verlig. Cygnis anhitmeraturavibusimpuris, quia pennas quidem candidas, ſed carnem nigram habet, Lev.i iv.). Ita hypocritæ reptoban- tur à Deo; qui exterius quidem ſpeciem ha- bent pietatis, ſed intus multis ſcatent vitiis, & virtutem ejus abnegant, 2. Tim.3.5. hoc eſt excolare culicem,& Camelum glutire, Matt h. 23. v. 24. Talis erat Herodes, qui ore quidem adorationem recens nati Regis Judæ- orum ptomittebat, ſed intus in corde gladi- um acuebat, Matth. 2. v. 8. Hodie ſerpit putrida illa labes per omne corpus Eccleſiæ. Multi ſunt Chriſtiani ſecundùm dici, pau- ci ſecundùm eſſe, fides eorum mortua eſt, Jac. 2. v. 17. veniunt ad concionem ut Hero- des, Marc..v. 20.& ad cœnam ut Judas. JIoh. 13. v. 26. ſed fructus pœnitentiæ non ſequun- tur, Matth..v. 8. Quando peccata taxantur, non examinant conſcientiam, cum Apoſtolis dicentes: Nunquid ego fam Doming Matth. Bb 3 26.v. 22 · wi f ’ eg a A WAN ' i} ® i CE RD $ Ì A4 4 > i 99 CURa oA

r98 In Feſis Annunciationis 16.U. 22. led culpàm in alios transferunt, ut mulier adultera, quæ tergit os ſuum, dicens: Non ſum operata malum, Prov. 30. v. 20. Hos Chriſtus comparat ſepulchris dealbatis, quæ foris apparent ſpecioſa, intùs verò plena ſunt oſſibus mortuorum& omni ſpurcitia, Matth. 2.V. 27. Pœu quam deportabunt olim deſcribitut Maxch..V. 23. non enim ve- niet in conſpectum e jus hypocrita, Job. 13 v. 16. De Tertio. Eſtat Pars tertia, nimixum Signi denomi natio, quæ eſt I. Iracundia, Exprobrat enim Regi& Pro- ceribus cjus Fatigationem proximi, Audite, inquit, domus David, nunquid parum eſt vobis mo- leſtoõs eſſe hominibus. Senſus obſcurus eſt. ded omnium optimẽè Chaldæus de exagitatio- ne&c perſecutione Prophetarum hanc mole- ſtiam explicat. Nam— Dei nun- cios,& irridebant ſermones ejus, illudebant- que Prophetis, 2. Chron. 3 6. V. 16. 2. Fatigationem Domini. Nam moleſtia illa, quam faceſſebant Prophetis tanquam hominibus, in Deum redundabat, cujus erant Legati,& qui eos tangit, pupillam oculi ejus tangit, Zach. 2..S. Hocprobè notent illuſores& perſecutores Prophetarum, aliorumque fidelium Eccleſiæ mitiſtrorum. Certè quiequid ipſis mali infe- runt, Deo inferunt, cujus etiam ſeveriſſimam Vindictam olim experientur, quam, exercere ſolet j 1. Per Marsis inclæmentiam, Matth. 24. yi6.; 2. Per aquarum violentiam. Gen, 7. Y. 21 feqq: 3. Per ignis ucbementiam. Gen, 19. v. 24. 4. Per Brutorum trubul entiam, ut patet exemplo puetorum in Bethel, 2. Reg. 2. v. 24. Achabi& Jeſabelis, L. Keg. 22. V. 38.2. Reg.9. v. 36. aeneis ş: Per verbi ſui carentiam. Cùm Judæi Chriſtum comvitiabantur,& lapides tollebant i ut jacerent in eum, exivit de templo, Joh.v. 59. Ita adhue hodie contemptum verbi ſui punit, dum famem immittit in terram, non fa- mem panis, neque ſitim aquæ, ſed audiendi verbum Domini, Amos$v. 11. In genere videmus hic, quid ſentiendum ſit de illis qui nec Sacramentum Baptiſau nec Cœnæ Dominicæ neceſſarium elle putant, Samd ſed neglectis hiſce ſignaculis& confirmatio- i nibus ndei, nihilominus in fide firmirer conſta- y Ma re ſe poſſe ſibi perſyadent. Cettè Deo& Eccleſiæ moleſti ſunt. Deo, quod ſapienti- ores eſſe volunt,& ſigna externa Sacramento- rum ſuſque deque habent, quaſi Chriſtus ne- ſciviſſet, quid ad ſalutem nobis opus hi. Jta juftifcatur fapientia à filiis ſuis Luc. 7..35. Eccleſiæ verò, quia theſauros ejus contem- nunt,& ſecuritate ſuà aliis ſcandalum ptæ- bent. Ergò fides quidemex oüditu et, Rom. 10.v. 17. ſed per Corporis& Sanguinis diſtri- butionem in ſacta Cœna ſides illa toboranda & confirmanda eſt, ut Chriſtus ſit& maneat in nobis,& nos limus& maneamus in illo ſoh. Gv. 56.& certi ſimus, quod neque mots, he- que yita, neque Angeli, neque Principatus, neque futura, neque præfentia nos pollint ſe- parare à Charitate Dei, Rom. g. V. 3 8. II. Rounda, Pergit enim Propheta v. 14. Miikn Ideò dabit Dominus ipfe vobis fignum,.d. Sa] proptet vos infideles hypocritas Eecleſia Dei non eſt deſtituenda neceſſario conſola- mine. Quamvis igitur non vultis accipe- re oblatum fignum liberationis, tanien pro- Uy pter Meſſiani de tribu Juda nalcituram, Deus úrs. regnum

iine T. E Epiſtoli Eſa: gintare, iegium hoc diutius conletvabit. Accipite kitur fignum, iduod vobis dabit Dominus. Ecce Virgo concipiet& pariet filium,& vo- cabitur nomen ejus Earanuel butyrum& mel comedet, ut ſciat reprobare malum& elgere bonum. Duplex fignum hig promittit Deus trepi- disillius temporis fidelibus, ex quo colligere oterant fe non planè deletum iri ab hofti- b cùm Meſſias ex illis naſciturus eſſet, pro- pter quam Deus toti mundo benefacere,& falutem æternam conferre decreverit. Con- þicienduna autem dabit illud fignumin duo- bus lubjectis. Ie Jn: Matre, quæ mirabilis eft, fi ſpectes 1. Aibatam Virginitatem. Nam ecce, in- quit Propheta., Virgo concipiet. Vocula ecee eſt r. nota admirationis, ꝗ. d. aliquid novi Dominus creabit in terra, Jer. zi..22. mater ſt, quæ ſponſa non fit, filium concepit, quæ patrem ignorabat, ager ſemen recipiebat,& cultotem non ſentiebat, quis unquam audi- wittalia: 2. Nota demonſtrationis, nam in bebræo eſt almah cum ꝰ emphatico, quo mo- do vox illa bis tantùm in Scriptura reperitur, femel Gen.24.v 43. de Rebecca,&iterum fe- melde Miriam forore Molis, Exod..v. 8. in quibus focis puram&-illibatam virginem fi- gnificat, quemadmodum ipfa vocis origo do- ct quam.David Kimchi à radice®?Y de- tivat, quodidem eft quod occultavit, quia moris eft apud Judæos, ut virgines non niſi velatæ in vulgus prodirent, yide Gen. 24.v. 65. Macc. 3. v. 19. Hinc by mafculinum de folis adolefcentibus;nulpiam de maritis u- kurpatut, 1. Sam. 13..5 6..20. V. 22. LXX. vocabulo rgονYꝘ reddiderunt, quod æque urginem non urorem ſignificat. Quæ verò ſit illa οονν de eo nullum inter Chriſtianos dubium eſt, quia ipſe Matthæus hoc oracu- lum allegat& de Maria virgine explicat, Matth. r..22. feq. Ogganniunt quidem Judæi moy, non ſi- gnificare ſemper virginem puram, ſed quan- doq; etiam juvenculam corruptam, eine jun⸗ ge Fran/ in quem finem allegant locum Prov. 30..iꝙ. ubi Salomo tria ſibi eſſe difficilia co- gnitu, ait, quartum verð ſe prorfus ignorare, viam aquilæ in cœlo, viam colubri{fuper pe- tram, viam navis in medio mari,& viam viri in adamata virgine. Hic cum vocabulum Al- mah cum appellatione viri junctum lega- tur, non puram ſed corruptam fœminam li- gnificari putant. Sed pulchrè refutati ſunt olim à Luthero Tom. 8. Jenenſ. fol.130. dum ita ſcribit: Ich frage nicht/ ob Almah da bey einem Mann ſtehe/ dann ich ſehe es ſelber wohl. Das ſag ich aber/ man ſoll mir beweiſen/ daß Almah hie eine Fran/ und nicht eine Jungfrau heiſſe. Wie wann Sas lomo an dem Ort redete von dem vererteßli⸗ chen Ungluͤck in der Welt? Dann ein Ge⸗ 7 ber, das iſt/ ein Ehemann nicht kan der$ Frauen Bett treffen in Gottes Namen/ und ſchleicht etwan einer Magd oder Jung⸗ frauen nach ins Teuffels Namen. Wie⸗ derumb Gebita díe Fran nicht kan finden⸗ deß Manns Bett in GOttes Namen/ und⸗ kreucht zum Knecht/ oder anderen Geſellen in/ deß Teuffels Namen/ hat ein raum Gewiſ⸗ ſen/ verſchlingt den Ehebruch/ mie der Wolf ein Muͤcken/ wiſcht darnach das Maul/ und darff ſie niemand eine Hur ſchelten/ wer wills beweiſen? Weil nun ſolches im finſtern muß geſpielet und heimlich gemauſet ſeyn/ da gehoͤren wunderliche Weg/ Griff und Rencke zu/ die kan kein Salomo noch Re⸗ gent alle ausſinnen/ oder mit Verbotten pors 4 4

30% voörkommen/ oder uͤberzeihen kan/ ſo wenig er kan dem Vogel in der dufft den Weg fuͤrſchret⸗ ben/ weil der gaußt Himmel fein Weg iſt/ und demn Schiff das gantze Meer der Weg iſt und gehet wo der Wind hin will ꝛe. Hinc Propheta ſignum appellat,& juven⸗ eulam concipere& parere non eſt ſignum, ſed opus vulgate, quod in mundo ſæpe fit. Si Chriftus fine vird&. muliere homo få- aie euih accidit mirábilép Ita enim Adam primus EOH ex limo terræ à Deo for- natlis eſt, Gen..V. 7. Si kactus eſſet hoo er viro ſinemuliene, ni- hil itidetn eſſet mitabile, ita enim Eva ex coſta viti ædificata eſt, Gen. 2. v. 22. Si factus eſſet homo e concubiti. viri& ouihil foret ſingulare. Ita enim omnes naſcimur,& ex uno ſanguine Deus omne ge- nus hominum fecit deſcendere, Ack. 17. v. 26. ged noð naſci debebat novæ nativitatis de- dicator tait Tertullianus, proinde ſemien mu- leris appellatur Gen. 3. v. 15.& ex virgine natus eſt, quæ vitum non cognovit, Lucii. .34. i Hebrei tria habent vocabula ſynonyma, uæ de mulieribus uſurpantur, Naara, Be- hula, dimah. fignificat mulierem ju- venculam, ſive ſit vitgo ſive non. Bethala ſignificat virginem ſive lit juvencula, ſive de⸗ ctepita. Aumali verò juvenculam adhue vir- ginem fignificat Hinc Lutherus. Tom..Jen. Wann ich haͤtte ſollen Elaiam reden heiſſen/ ſo muͤſte er mir eben geredt haben/ wie er geredt hat/ nicht Bethula, ſondern Almah, weil Altah ſich beſſer hieher ſchicket dann Berku⸗ la. Es lautet auch deutlicher/ wann ich ſage: Siehe eine Magd gehet ſchwanger/ dann eine Jungfrau geht ſchwanger. Dann Jung⸗ ran iſt ein weitlaͤufftig Wort/ das auch wol ein Weibsbild ſeyn mag von 30. 60. Jahren/ In Teſto Annünciatibnis zur Frucht untuͤchtig. Aber Magd heiſt el⸗ gentlich ein jung Weibsbild/ das mannbar/ zur Frucht tüchtig und unverrucktiſt/ daß es nicht Allein die Jungfrauſchafft/ ſondern auch die Jugend und fruchtbaren Leib mit begreiffet. Und iſt wol zů mercken/ daß der Prophet nicht ſpricht: Siehe eine Jungfran oder Magd wird ſchwanger werden fals ſey es noch nicht/ ſondern alſo: Siche eine Mago gebet fwd ger/ als die die Frucht ſchon hat im Leib/ uñ doch noch eine Magd iſt/ daß du den Propheten muſt anſehen/ wie er ſich wundert/ daß da fuͤr ihm ſteht eine Magd/ die ein Kind traͤgt/ ehe dann ſie einen Mann erkennet/ ſie ſoll wol ei⸗ nen Mann haben/ waͤre auch geſchickt darzu/ und groß genug/ aber ehe ſie dazu kommt/ fo if ſie eine Mutter/ das iſt je ein ſelzam wunder/ lich Ding. Objiciunt portò Judæi; quomodo partus ille virginalis fignum êle potuerit liberatio» nis ab hoſtibus tum præſentibus, qui poſt an- nos yso. demum ſecutus ſit. Sed reſponde- mus, ſignum illud datum eſſe non Regi Achas tantum, ſed toti domui David,.13. 14. quæ tum in magno verſabatur periculo, ut colli- gerentfideles, ſe non planè deletum iri ab he- ſtibus, ſed duraturum potius regnum Davidis. donec mP virgo illa concipiet& pariet Miam fun: Licet igitur Achas mortaus eſt,& ſignum hoc coràm non aſpexit, domus tamen Pavidis non mortua, ſed usque adna- Chrifti confervata et, ubi multi ex ia. fignum hoc oculis ſuis coràm aſpexerunt. Adhæc duplicia ſunt ſigna, quæ- dam meyo quedam dvauvsinæ, Signa prognoſtica præcedunt rem ſignatam, cujus- modi fuit ſignum datum Gideoni, Jud. 6..37. dátam LlisKiæ, Eſa.j.v. 8. datum Jeroboamo, 1. Reg. 1I. verſ.30. Signa verd Sαννld non præcedunt, ſed ſequuntur, quale erat ſr- gnum

gaum Mofi datum, Exod..v. 12,&Eli. 1. Paav: 34.& Hiskiæ, Eſa.;7. v. 30. His poſterioribus annumerandum etiam eſt ſig- num,„quod Deus Regi Acha s& domui Davi promifit. Licet enim poft mortem demum A- chas ipſo opere complet tum eſt, confirmavit tamen divinam promiffio: aem deftirpe Juda nonexterminanda, quia poft decurfum ali- quot fecul orum virgo ex Davidis familia fi- hum paritura ſir, Emianuelem nimirum& Sal- vatorem mundi. Hüjus rei varias habemus figuras in.T. Videtis hìcrubum, in quo Deus olim Moli apparuit. Sicut enim ille ignem å & virorem conſervavit: Ia virgo.Maria ar- dentem ignem Chriſtum concepit& virgini- atis virorem non amiſit, Exod. 3. v. 2. Videtis vsrgans Aaronis, quæ absque tercæ foyentis opera florem emiſit, non ſecus ac B. Vitgo absque viri opera florem Chritum concepit, Num. 17.v. 8. Videtis Vellus Gideonis, quod rore hume- ccabatur, ſed terta ſicca manebat. Altero ma- ne humectabatur terra, ſed vellus erat ſic- cam, Jud. 6. v. 37. Ita Virgo Maria per$ Spiti- tus Sancti operationem rorem illum cœle- ſtem concepit in utero, de quo Eſa. 45 V. 8. qui Ee per torum terrarum orbem dif- luſas eſt ut fructus ſalutaris nativitatis ejus omnes hominesparticipes fi fierent, fed Math vellus ſiccum manſit, ideſt, in, poſt,&ante na- tiyitatem illibatam conſervàvit virginitatem. Videtis hic laterculum de monte feriulſan absque opera manuum, Dan. 2. v. 4. Videtis denique partan: bfaa pet quam non ingreditur nec egreditur præterquan Dominus ſolus;& portailla clauia manet, E- zech. 44. V. 2. Id probènotetur contra judos, quica- lumniantur Matrem Domini, E pro infami Epiftola Efà.7. V. r0-16. 407 reputant proſtibulo, non Mariam ſed Hariam, ideft, fterquilinium appellantes. Increſ pette Deus Satan. Talis ortus decebat Salvatorem omnium, qui& in ſe haberet humanæ ſubſtantiæ natu- ram,& humanæ carnis inquinamenta neſci- rer, inquit, Leo, alids opus habuiſſe et prius pro fis delictis hoſtias oee ficut Sacerdotes V. T. Heb.7. V, 27. Il. Conceptionis ſingularitatem, de qua Propheta: Ecee virgo concepit. His verbis conceptio de ſeribitur, quod futura lit. 1. Mirà, non ſolùm ratione prolis, quæ Deus eſt& homo in uno Chriſto, unde canit Eccleſia: Quem mandi non fert ambitas, Hanc continet matris finst, Fattas ef infans parvulus; ai manet rerum Dominns Sed etiam ratione matris, quæ ie virgini- tate concepit. Gaisa talia? Si mein- terrogası neſcio, fide credo, non comprehen- do ratione, inquit Athanaſius. Sanè quod nonagenaria coi cepit, in Sara cernim: 15, quod ſterilis fœcundata ſit Eliſabetha exemplo èst, at quod virgo conce ep erit,& virgo per- manſerit, hoc nuſpiam di étu ptum. De Th 1an AN 1o AP ARCEE a ONF Fi m pitum, cri- 1y Fh pronun. rale op mundus mun- usin om- bo fu o portat univera» filia torem comi KE„& liliæ ſuæ fi- ndit in mattetn, ſed remaulit curn tre, ſuſcepit humanitatem j Ge: diva- D P:

202 divinitatem. Non fatum eft tale opus in omni feculo, 2. Pura;“Omnes homines cum Davide lamentari coguntur: Ecce in iniquitatibus conceptus fum,& in peccatis concepit me mater mea,Pfal, ș..7. quis enim dabit mun- dum de immundo conceptum femine, Job. 14.-4, Sed quia filius Dei venerat, ut nosà peccatis liberaret, oportuit eum effe fan- &um, impollutum& à peccatoribus ſegrega- tum, Hebr.7..25.-Hinc pulchrè Ambro- ſius: Virginalis uterus electus eſt ad partum dominicum, ut in ſanctitate differret caro Domini in carne noſtra. 3. Vera. Ideò enim Propheta loquitur in præterito. Virgo con cepit ,; cùm tamen adhuc 750. anni reſtarent complendi, ad indi- candam vaticinii ſui certitudinem. Nam ſan- &i Dei homines locuti funt Qegipluvos zo$ aiyis nvt marE, 2, Petr. T. v, 21. fed Spiritus S. eft Spiritus veritatis, Joh. 1 6. v. 13, qui mentiri pon poteft, Heb.6. v. 18. Soletur hæc conſideratio 1. Conceptionis noſtræ impuritatem. Su- mus natura filii itæ, Eph. 2. v. 3.& caro decar- ne naſcimur, Jdh. 3. v. 6. ſed ab hac immundi- tia liheravit nos Chriſtus ſanctiſſimã ſuà con- ceptione, ut nihil amplius condemnationis fuperlitin omnibus his, qui in Chrifto JESU. funt, Rom.8.... 2, Fıdei nofira imbecillitatem„ quæ mirificè confirmatur, ſi ſpectemus 1. Veritatem promiffionis, quæ in Chrifto. complementum{uum confecuta eft, ut ne minimum quidem deſiderari poſſit Naſci de- bebat de virgine, natus eſt de virgine, Luc. i. v. 31. Naſci debebat in Bethlehen, Mich. 5. v. 2. natus eſt in Bechlehem, Luc. 2. v6. Naſci de- bebat exfumilia Davidis unde germen Davidis appellatur, Jer.23.vsf. natusex familia Davi- dis Luc...27. In ſumma, omnia Propheta- In Foſtos Inuunciationic. rum vaticinia in Chrifto completa funt, ufque ad minimum apicem, Matth. ç..18, Nolite igitur dubitare, Vos mei, de pro- mifionibusdivinis. Quod differtur, non au- fertur, Habemus firmiorem propheticum fer- monem, 2. Pet. r. v. 19. qui non fallet, ſivel ma- ximè montes commoveantur& colles contre- miſcant, Eſa. 54. v. i0. 2. Opus conceptionis, quod non factum eſt juxta communem naturæ ordinem, ſed modo plandò ſupernaturali per Spiritus S. ſuperven- tum& virtutis altiſſimi obumbrationem. Ita guttulæ ſanguinis, ex quibus templum cor- poris dominici formandum erat, ſanctificatæ, & à veneno peccati depurgatæ funt, ut quod in Maria& ex Maria naſceretur, eſſet ſanctum, Luc. 1. v. 35. Id maximum nobis parit ſolatium. Nam m dreoriniey aIsegráv, inquit Damalte- nus. Hinc eſt, quodAngeli lapſi ſine ſpe redem- ptionis catenis noctis in tartarum detracti ſunt, 2. Pet. a2 v. 4. non enim angelos, ſed ſemen Abrabæ aſſumpſit, Heb. 2. v. 16. III. Partus ſablſecuti qualitatem: De aliis matronis parientibus dicitur: Mulier cùm pa- rit, triſlitiam habet, Joh. 1 6. v. à1. Hoc à pec- cato eſt: quia enim mulier prævaricationem introduxit, Tim. 2..i4. partus dolores ſexui huic Deus impoſuit, Geneſ 3. v. 16. ſed virgo Maria peperit ſine dolore utero inviolabili: Hinc canit Eccleſia: Ur vitram non laeditur fole penetrante: Sic illafa creditar poft partum& ante, Felix hes puerpera Cajas cafa vifècre Deum gemnucrunt. In hac confeſſione perſiſtamus, captiran- tes omnem intellectum ſub obſequium Chri- ſti. 2. Cor. io..ſꝗ. quia enim puer hic admira- bilis futurus erat, Eſa.v. 6. admirabile ſit o- portet, quicquid de eo dicitur.` Quid: igitur quz-

quætis naturæ originem in Chriſti corpore, quod contta naturæ ordinem natum eſt ex Maria virgine? inquit Chryſoſtomus. Subminiſttat nobis hæc doctrina T. Refutationem. Euerint olim Hæretici, qui Chriſtum vel per ubega Mariæ ir prodiille, vel in phantafimate natum fomnia- runy vel planë fecundùm communem naturæ ordinem de hoc partu judicarunt, ut Jovinia- nus fecit,& Calviniani moderni ipſius opinio- ni ſubſcribunt, maximè contendentes, Mariam peperille cruentam, ut omnia hyperphyſica exhoc myfterio tollant, quia à feculo non au- ditum ef, quod vicgo eſſet quæ peperit,& mater effer, quz virgo permanſit. Hoc quia ratione comprehendere non poflunt, ideò quoque credere nolunt. Sed capiant loco re- ſponſi: Si videbitur difficilein oculis eorum, nunquid in oculis meis difficile erit? inquit Dominüsexercituum, Zach...6. 2. Confolationem. Quiaenim Chriftus u- tero clauſo in lucem prodiit, non opuseft, ut mature femper curfum attendamus in pro- miſlionibus divinis, fed verbo Chriki fidem babere debemus, licet tota repugnet natura, quædefervitpræceptise jus, Sap. 9. v. 6. Aquæ proprium eſt, ut fluat, ſed cùm Iſrae- litæ mare rubrum& Jordanum tranſierint, lletit ut murus, Exod.I A. V. 22. Joſ. g. v. i6. Solis& lunæ proprium eſt ut velociter cur- lant, ſed in conflictu Joſuæ cum Amorræis, fabantin cælo, Jof. 10.:12.13- ut una dies fieret, quafi duo, Syr. 46..f. Ignispropriumeft, ut omnia quæ compre- hendit, comburat,& in cineres redigat: Sed ubi Sadrach, Mefach& Abednego in forna- cem ignis ardentis conjicerentur, nihil pote- ſtatis habebat in corporibus eoru m. Dan..y. 27. Ica Chriſtus adhuc hodie ſuos fideles præ- Epiftola Efa...10. 16. ter& contra naturam tueri poteſt,; ut trans- euntes per aquam à fluminfbus non operian- tur,& ambulantes per ignem non comburan- tur, Eſa. 43. V. 2. Proinde confidere debe- mus ipſius omnipotentiæ, licet nulla appa- reant media externa, quibus i pſe non eſt alli- gatus, fed absque mediis juvare potet ultra quàm petimus& intelligimus, Ephl. 3. v. 20. II. Iꝝ prole, quæ deſcribitur nobis I. Per fexus differentiam, nam pariet, in- quit Propheta„non filiam fed filium. Caufa eft,non ut quidam cum Turcis ftatuunt, quod cælum{exui fæmineo claufum& beatitudo denegatafit. Nam in Chrifto Jefu neque mas eftnequefæmina,Gal...23. Sed r. Scripturæ veritas, quæ Meſſiam non ut fœminam, ſed ut vitum producit, pofledi vi- rum Dominum,inquit Eva,Gen. 4..1.Jaco- bus Patriarcha vocat eum Heroa, cui gentes debeant adhærere, Gen. 49. v. 10. Ita jeremias cap. 3 l. v. 22. Fœmina, inquit, circumdabit vi- rum. Huc pertinet typus agni paſchalis, quem oportuit efle mafculum. Exod. r2 v. şi Taceo jam, quod Chriſtus in V. T. quoties Pa- tribus apparuit, in forma virili apparuit, Gen. 18.v. 2. 3. C. 3 2. v. 24. 28. 2. Rerum gerendarans gravitas. Totum genus humanum jacebat in puteo, in quo non eſt aqua, Zach. 9. v. 1r.& per totam vitam ſervituti obnoxium eſſe debuiſſet, Hebr. 2. V. 15. niſi Chriſtus per fanguinem fuum æter- nam redemptionem inveniſſet, Hebr.9. verſ. 12. Hic eſt Sanctus ille ſanctorum, qui obſi- gnavit peccatum, expiavit iniquitatem,& ju- ſtitiam æternam reſtauravit, Dan. 9. verſ.24. regnum Diaboli deſtruxit, ¶Johan.3. v. 8. gi⸗ ganti prædamextorſit. Eſa. 49. v. 24. forti at- mato arma ſua abſtulit, Luc. I 1. v. 21.& vin- étos liberavit per ſanguinem teſtamenti fui, Zach...1 1, hæc omnia requirebant animum CE i för-

— UK 204 fortem& virilem, juxta typum Simonis, Jud. 15. v. 15. c. 16. v. 3. 3. Puſtitiæ divineimmutabilitas. Adam primus interra vir, perinobedientiam pecca- tum&omnis generis calamitates in mun- dum invexit, Rom..v. 12. parigiturfuit,ut per virum reſtitueretur, quod per virum cor- ruptum& deperditum erat, 1. Corinth. 15. v. 22. Inſurgant igitur contra nos Mundus& Dia- bolus, virum habemus, qui pugnat pro nobis, Fragſtu wer er iſt/ Er heiſt Jeſus Chriſt/ Das Feld muß er behalten. 3. Fer nominisreverentiam. Nam pariet filium, inquit Propheta, quem vocabis Imma- nuel. Hocnomen hebraicumeft,& latinè fonat Nobifcum Deus, ficut ipfe Matthæus explicat c. i. v. 23. Dignum certè quod au- reis literistabulis cordium noftrorum inferi- batur. Eſt enim. 1. Nomen infommatyrium, quo docemur, quod Chriftus fit CedrJewr E- Deus& homo in una indiviſa pe> contra Arianos& Photinianos, qui divinitatem Chrifti impu> gnant, unde Matia rectè Oeorν appellatur, Loci. 93s. Requirebat hoc redemptionis noſtræ oĩ- xovõmiæ, reguirebatnoltræ ratio falutis. Decebat Salvatorem noftrum efè Deum, Taliredemprore opùs habebamus, qui ca- put ſerpentis conterreret, Genel.3. v.§. legis translationem faceret, Hebr. J. V. 1 2. peccata mundi tolleret Joh, t. v: 29, ſempiternam ju- ſtitiam adduceret, Dan. ꝙ. v. 24. atque ſic quod perierat ſalvaret, r. Tim. 1. v. 15. quæ omniad nudo bomine non erant expectanda. Nam krater tratrem non poteſt redimete, Pſal. 4 EL Re Decebat Salyatorem noſtrum efe bomia In Feflo Annúnciationis. nem ur per omhia fratribus fimilis effet, Heb: 2..17.& pro nobis pati poſſet in carne, 1. Petr. 4. v. 1. Tanta einim erat peccatorum moles, quæ non niſi Dei ſanguine& morte deleri potuit. Nam ſine ſanguinis effuſione non fit remiſſio, Heb. 9. v. 22. Miſer ille paralyticus, qui triginta octo an- nos apud piſcinam probaticam languens de- cubuerat, ſanitatem ſuam nunquam recupe- raffet, nifi à Chrifto curátus fuillet, Joban, ș. v. 7. Ita totum genus humanum à quatuor vel quinque annorum millibus ægrum& pa- ralyli peccatorum, diftentum jacebat|& ne- mo crat mortalium, qui id perſanate poſſet, donec Chriſtus venit Medicus ille agnus& Magiſter ſalvandi, Eſa.;. v. 1. cujus livore ſanati ſumus, Eſa. 5 3. v. fa Giezi cum baculo Eliſæi filium Sunamitæ defunctum excitare non poterat, donec ipſe venit,& ſuper demortui membra protenſus procubuit, tum oſcitavit puer ſepties& ape- ruit oculos, 2. Reg. 4. v. 35. Ita Chriſtus genus humanum in peccatis mortuum vitæ reſtituit, quod Moſes cum baculo legis non valebat. Nam ingreſſus mundum, domum ſcil. in quo mortuus ille jacebat os ſuum ori,& oculos o- culis applicavit, id eſt, ſicut pueri communi- caverunt carni& ſanguini, ita ipſe fimiliter participavit eiſdem, ut per mortem deſttue: ret eum, gui habebat mottisimperium, Dia- bolun nimirum,& liberaret eos, qui timore mortis per totam vitam ſervituti obnoxii e⸗ rant, Hebr. 2. v. 14. Niſi magnus ille Ahaſyerus pauperculam Eſther in conjugem adoptaſſet, eruentum Hamani de omnibus trucidandis Judæis dek cretum non revocatum. fuiler, Efther-3. ſeqꝗ. Ita certum eſt ni ſummus ille Ahaſve- rus verbum Patris, Rex Regum,& Dominan- tium Dominus vilemillam Eſther, mee cili-

ſcilicet humanitatem ſibi in conjugem adop- uallet, omnes haud dubic ad mortem adjudi- cati periiſſemus. Sed confidite dilecti, ſalus notra conſummata eſt, nunc canere licet cum Eccleſiæ. Sirit iſt ent wey und wir ſind frey/ Deß HErrn Nahlne ſteh uns bey/ Deß Gottes Himmels und der Erden. I Nomen confolatorium. Salvator nofter dicitur Immanuel, magnus ipſe,& magnum homen ejus in fortitudine, ler. 19.v, 6, Eft Deus zobi ftum, quid igitur timebimus mundum aut Diabolum, non conſummabi- tur, quod adverſus nos deliberant conſilium Ela.§. v. 10. Ek Deuspro nobis, feconciliavit, fed ad} interpellat pro nobis, Rom. 8. v. 34. Ergo ſi quis peccat, advocatum habemus apud Pa- tem JESUM Chriftunyjutum,& ipfe eft pro- jiüatio propeccatis noſttis, non pro noſtris teni tantùm, fed pro peccatis totius mundi, 1, loh...1. Ell Deus ſepra nos, cuſtoshominum, Iob. 10.V. 1 2. C. J. v. 20. non dormit neg; dormi- u PAL 2r. v. 4. E Deus juxta nos qui ducit nos in via rẹ- lane cadamus„& ſi vel maximdè cadamus, ellgit nos, Plal. 14 5. V. 14. EkDeusza nobis,& ſi cor noſttum con⸗ kimnin nos, Deusin nobis major eſt, 1. Ioh. .V. 20. EtDeus apad dos ` & non folum Patrem A i-e ana A HIC Eit à dextrIs ejus È ＋ tA „HDec telinquet nos or- i f:-r planos, Toh. r4, v. 18: led et& manet nobil» mmomnibus dicbus vitæ notre ulg; ad con- lummationem ſeculiMatt. 28. v. 20. Hoe certè magnum elt ſolatium, quod ta- km habemus Salwa orem qùi nobilcum eft myita, Plalm. 91, y. iş. nobifcum eft in mor- t Pala. 34,verk 21, nobitum ef poft mor- Epiftola Efa.§. W10. 16. 206 tem in ſempiterna ſecula, 1. Theſſal..verſ. iS, III. Nomen exhortatoriam Univit ſe Chriſtus nobis, viciſſim uniamur illi, unitus eſt noſtræ naturæ naturaliter, uniamur nos il- li ſpiritualiter, immigremus in iplum verå fide& pietate, ur ille immigtet in nos gratiã & charitate, ipſe vitis, nos palmites, iple ar- bor vitæ nos rami implantati, ipſe caput, nos mbra illius. Hæc eſt vera gratitudo, quam emus pro incarnatione 1 Tependere deb deſcendit,&nobis- QJapernaiticus indi- gnum ſe judicabat, ut Chriſtus in domo ejus diverteret, Matth. S. v. 8. multò minus nos digni fuimus, quod Chriſtus carnem noſtram allumpfit,& in noſtti redemptionem de thro- no ſuo prodiit. Benedic igitur anima mea Domino,& omnia quæ intra me ſunt nomi- ni ſancto ejus, cum Davide ingeminemus, Pſ. 103. V. I. Si cœlum, Sol, Luna& Stellæ deſcenderent in tertam,& oculis hominum conſſ cienda ſe objicerent, magnum id foret miraculum: Sed ecce non cœlum, non Sol, non Luna vel Stellæ, ſed Dominus cœli& terræ, Sol ille ju- ſtitiæ humanã carne veſtitus interra conſpici- tur. Huæc ſunt viſcera miſericordiæ divinæ in quibus nos viſitavit oriens ex alto, Luc-1. 2g 3, Ber cilicondemientiam. Nam butyrum y inquit Propheta,& mel comedet,, ut ſciat re- re malum& eligere bonum. Alludit Propheta ad Ùlitatos cibos, quibus alunturin- veri veri fantes in Judæa, quæ ſæpe in Scripturis terra dicitur melle& lacte abundans Exod. 3. v. 8. 17. c. 13. v. J.&alibi paſſim. Hoc nihil aliud eſt, quàm Meſſiam, licut alii folent infantes educatum„& in ſimilitudine hominum fa- ctum iri, Phil. 2. v. 7. hinc ait, butyrum& mel Cc 3 come- ——

226 comadet, ut alii ſolent pueri, donec ſciat ma- Jum reprobare& bonum eligere, hoc eſt, usq; dum ad id ætatis adoleverit, in quo pueri alii ſolent inter bonum& malum diſcernere. Licet enimà primo ſtatim puncto conceptio- nis tota Deitatis plenitudo in ipſo habitave- rit, tamen non uſurpavit communicatam ma- jeſtatem plenariè, ſed rettaxit quaſi& exina- nivit ſemetipſum, donec poſt conſummatain purgationem peccatorum noſtrorum ad dex- tram majeſtatis in excelſis confedit, Heb...3. interim crevit ſapientia& ætate,& gratia, a- pud Deum& homines, Luc. 2. v. 52. Elucet hinc 1. Verà Chriſti humanitas. Ideò enim bu- tyrum comedet,& mel, inquit Hieronymus; ne puteseumin phantaſmate naſciturum. Fuerunt olim Heretici, qui Chriſtum tan- tum ſpeciem cotporis aſſumpſiſſe delitarunt, quod in ſimilitudine hominum millus dici- tur, Rom. 8..3. fed perperam, Nam ficut pueri communicaverunt carni& ſanguini, ipfe fimiliter patticipavit iisdem, Hebr. 2. Verſ. 14. 1, Exinanitionis profanditas Nam cogitate vosiph chariflimi, Erat Aiy@- Rex Regum, Apoc. 19..16. erat verus Deus& vita æter- na 1 Joh..v. 20. erat Deus benedictus in ſe- cula, Rom. ꝙ. v. f. fed propter nosita{e deje- cit utex maximo minimus feret,& humano more butyro& melle paſceretur, unde canit Eccleſia: Fruno jacere pertulit, Præſope non abhorrnuit, Pardoque lacte paſtus eſt, Per gaim nec ales efurit. Quid ergo luperbisterra& cinis? Syr. 10. y. g. quin potius humilia te ipfum fub poren- In Feflo Annuntiationis ti manu Dei,üt te exaltet fuo tempore; r. Pet, .V. 6. 3; Summa nofira utilitat. Quia enim Chriftus butyrum& mel comedit in fua in- fantia, eo ipſo nobis acquiſivit non tantùm cibum incortuptibilem verbi& Sacramento- rum, ne deficiamus in via, quando per vallem mortis ambulandum erit. Plal. 23. V. 4. ſed et- iam cœleſtem penum ſuum recluſit, ut cum Abrahamo, Iſaaco& Jacobo accumbere, Matt. 8. v. 11.& panem in regno Dei edere liceat, Luc.14..15. Jam loquimur ut parvuli, fapimus ut par- vuli, cogitamus ut parvuli,.. Cor. 13. 1i. ſed ibi ceſſabunt pueriles minutiæ. Nam erimus SeodidænTon Ela.$..1 3. 8 in perfectum eva- demus virum, qui fitin menfurå plenitudinis Chrifti, Eph.-.1 3. Jam fumus rudes& indociles ut equi& nuti, Pfal.32:.9. nec ſufficimus cogitare aliquid ex nobisquafi ex nobis, 2. Cor. 3. Y.$. fedibiinangelica perfe&ione feiemus repro- bare malum& eligere bonum, imò talia au- diemus& videbimus, quæ oculus non vidit& auris non audivit, t. Cot..V. 9. Jam cibamur pane lachrymarum,& ſæpd la- mentari cogimur cum filiis Prophetarum: Mors in olla, 2. Reg. 4, 40. ſed ibi Rex gloriæ Chriſtus Jeſus ad menſam gaudiorum cœle- ſtium nos collocabit, ubi inebriabimur à pin- guedine domus ejus,& torrente voluptatis ejus potabimur, Plal. 36.v. 9. ut habeamus vi- tam& abundantius habeamus, Joh. 10. v. 11. Ad quam perfectionem& abundantiam nos perducat Deus unus& trinus, ter bene- dictus in ſecula ſeculorum, Amen. ern EPOR se ae č z: T y: s

hiini a oae E aa a N* e ROA JUDICA. Epiftola Hebr. 9. O II-ip. ICUF Deus in cœlo fecit dus lumi- naria magna, majus& minus, ut lu- cerent ſuper terram,& præeſſent diei & nocti,& dividerent lucem& tene- bras, Gen. 1..16. Ita in Eccleſia, quæ ſæ- piusregnum cœlorum dicitur,-duo lumina- ria conftituit, unum minus, quod vetus,& alterum majus, quod N. T. denotat, hinc Pulus Vetus noĉti,& Novum diei compa- nt Rom.r 3..22. 1. Ob Solis abfêntiam. No&u Soleftinfra horizontem: Ita Chriftus Sol juſtitiæ adhuc latebatin.T. oxox@~, nam plenitudo tem- porisnondum venerat, quo fein carne mani- fetare debebat, Galat.4, verf.4. 1. Timoth. 3. Verl. 16. 2. Oh terroris vehememiam. Nox nemi- ħiamica, fed terrorem affert hominibus, Pfal. Ivf. Dies autem homines& bruta exhila- mt, aves cantu fuo exorientem Solem falu- ant,& ipfe homo tum ad opusfuum proce- dit, Plalm. r04. v. 2+. kain.T, nihil erat niſi lettor. Nam lex iram peratur, Roman. 4. VAf.& pædagogus eſt ad Chriſtum, Galat.3. V. 24. hinc perterriti Iſcaclitæ ſtabant pro- cùl, cum lex promulgaretur in monte Sinai, & dicebant Moſi: Loqueretu nobis& andie- 4 mus, non loquatur nobis Dominus, ne fortè mariamur Exod.29. verk, ige Evangelium atte tem, quod in Novo Tetamento prædicatur, eft lætum nuncium& corda lætificat, Plalm. 19. V, 9. 3. Ob lucis apparentiam. Nocti enim Lu- na præeſi& Stellæ, diei Sol: Ita in Veteri Te- ſtamento non meræ fuerunt tenebræ. Nam umbram habuerunt futurorum bonorum, Hebr. 10..1. Mols facies etiam ſplendebat, ſed alieno lumine, ſicut etiam Luna ſplendo- rem ſuum à Sole mutuat: Sed in Novo Teſta- mento non amplius umbras ſed ipſum corpus habemus, Col. 2. v. 17. Nam Sol juſtitiæ per- luſtrat omnes angulos, acinftar lampadis ar- den Ela.6 2..1. ut meritò cum Zacharia ex- clamare poſſimus: Benedictus Dominus Deus Iſrael, quia viſitavit,& fecit redemptio- nem plebi ſuæ,& erexit cornu ſalutis nobis in domo David pueri ſui, ſicut locutus eſt perlos ſanctorum, qui à ſeculo ſunt prophetarum ejus, Luc. 1. v. Gd. ſeqꝗ. Huc ſpectat prælecta pericope, in qua Pon- tiſicem Veteris& Novi Teſtamenti confert y ut intelligamus quicquid in ſacrificiis& aliis cultum Leviticum concernentibus ce- remoniis præfiguratum eſt, in Chriſto com- plementum habere, qui unicå{uå oblatione: confummavit eos, qui ſanctiſicantur, Hebr- 10. verſ. 14. Nos ne. ——

208 Nos Epiſtolam illam ſine prolixiori exor- dio explicandam aggtediamur, viſuri I. Pontificis noftri magnificentiam. I. Bencficiorum excellentiam, O ſumme Chriſte Pontifex, Felicita, guod molior, Ut magna ſit laus nominis Tui, ſalus Eccleſiæ Exegefis. Reæfens Dominica à veteribus Dominica Pafionis appellata fuit, quia hoc anni tempore de paſſione& morte Domini noſtri IESU Chriſti, ejuſdemqʒ ſalutari fructu atque efficacià meditationes inſtitui ſolent. Sicut igitur in hodierno Evangelio perfona Chri- ſti deſcribitur, præſertim ejus divinitas, quòd ante Abrahamuin fuerit: Tta ſatis congrud in Epiſtola prælecta officium ejus,& præſertim opus redemptionis, quod fanguinis effuſione conſummavit graphicd depingitur ,ut ſcia- mus, non merum hominem, ſed æternum Dei fllium pro nobis eſſe paſſum& crucifi- xum, quem Paulus ut ſummum ſacerdotem N. T. introducit,& Pontifici V. T. in magni- ficentià longd prækett, ſi ſpectemus 1. Perſonæ fublimatem. Habemus enim Pontificem, non Aarònem filium Amtam Exod. 6. v. 20. ſed Chriſtum, ut hic Paulus ait: Chriſtus accedens Pontifex futurorum bono- rum per majusac perfectiustabernaculum non manu factum hoc eſt, non hujus ſtructuræ, héd; per ſanguinem hircorum ac vitulorum, fed pét proprium fanguinem ingreflus eft le- mel ſanctum ſanctorum, æternã redemptio- ne repertã. Non igitur nudus homo eſt noſter Pontifex, ſed Gigas geminæ ſubſtantiæ,&ut confitemur in fecundo Symboli’ articulo, Deus verus à Patre ante ſecula genitus,& ve- Dominica ludica. rushomo natus ex Maria virgine, Hoc prefi- guratum eft in Melchiſedeco, quem Scriptu- ra proponit fine Patre, fine Matre, fine gene- re, néc initium, nec fineni habentem, Heb, 7. v..non quòd reveràtalis fuerit, negue enim coœlo delapſus, aut ęx nihilo factus, vel ab æ- erno extitiſſe,& adhuc ſupereſſe putandus eſt, ſed quiaðcriptura nec patrem, nec matrem, nec genus, nec ortum vel obitum ejus prodi- dit, non utiq; temerð, ſed ut hoc typoChtiſtum Pontificem maximum nobis præfigurareth, qui verè drarue' eft juxta humanitatem, yer aitwe eft, juxta divinitatem,nec principium vitæaut finem dierum habet: Namegreflus ejus ab initioà diebus æternitatis Mich. 5. verf. 2z. In..T,tres hominum ordines ungi fole- bant. 1. Prophetæ 1. Reg. 19. v. 16. 2. Reges 1. Sam. 10. v. 1. 3. Pontifices Levit..v. 12. Ita Chriſtus Pontifex noſter triplici jure nomen hoc obtinet. Nam Chriſtus latinè unctus eſt, quia unctus eſt oleo lætitiæ præ conſortibus ſuis Pſ. 45. v..i. ut propheta noſter exopta- bilis Deut. 18. v. 15. ut Pontifex noſter ve- nerabilis, qui ſe ipſum obtulit pro nobis Eph. 5. va.& adhuc eſt ad dextram Patris ubi inter- pellat pro nobis, Rom. S. v. 34. 3. ut Rex lau- dabilis, qui in veſtimento& in femore ſuo ſcri- ptum habet nomen:Rex Regum& Dominus Dominantium, Åpoc.19..16. Heæ tres dignitates in nullo unquam Ponti- fice V. T. concurterunt, unde noſtti hujus emi- nentia ſatis conſpicitur,& talis decebat, ut nobis eſſet Pontifex, ſanctus, innocens, im- pollutus, ſegregatus àpeccatoribus,& excel- celſior cœlis factus, qui non habet neceſſi- tatẽ quotidiè quemadmodum ſacerdotesV.T. priùs pro ſuis delictis hoſtias offerre, deinde pro populi. Hoc enim fecit femel feipfum offerendo, Heb. 7. v. 2 6. ſeq. Appa-

Apparet hine Redemptionis noſtræ diffi- eultas, ad quam nulla protſus opeta hominum, aut facra etiam à Deo inftituta ſufficiebant, fed tequirebatur ſacriſicium ab ipſo Chriſto, hoc elt⸗Dei hominiſque Filio oblatum, quo Pe- trus reſpicit quando nos non corruptibili au- lo, ſed pretioſo ſanguine immaculati agni Dei liberatos effe fcribit à vana conver ſatione r. Petr... 18., Il Bozorum qualitatem. Sacerdotes Levi- tiei umbras tractabant, in ſacrificüs, inunda- ionibus& id genus aliis ceremoniis, quæ Chriltum reſpiciebant,& usque ad tempus correctionis durase debebant. Chriſtus au- tem dacerdos N. T. meliora bona nobis offert, & diſtribuit omnibus illis, qui credunt in no- mine ejus, qualia ſunt, Remiſſio peccatotum, ſuſtitia ac vita æterna. Hæc futura bona Pau- lus appellat, non ratione poſſeſſionis, ac ſi ea in hac vita non haberemus. Licet enim per fi- dem ambulemus& non per ſpeciem 2. Cor. .V. 7. Et tamen fides tarifov iriçasiç Tayuarun trey yO k Baerosvos Hebre. Trs .T, Etquiin Chritum credit p huic fides fua imputatur ad juſtitiam. Rom. 4. v. f Sed 1. Reſpectis antecedentis, quia Patces V. T. magno defiderio bona illa expectarunt, Luc. 10,V. 24. 2. Reſpectu conſoquentis. quod duplex,& adalteram vitam pertinet, ubi fiet i: Plezarid manifefkatio;- fumus enimj fli Dei, fed nondum apparuit, quod erimus Loh..v. 2. 2. Conſamata ulſdun patio, Nam in vita L terna bona hæc pertectè demum poſſidebi- mus, Ubi evacuabitur, quod ex parte eſt,& perkectum ſuccedet, 1. Cor. 13. v. 10. Erimus enim ialyeN Matth. 22. verſ- 30.& ſicut ſol fulgebimus Matth. 130v. 34. Epiſtela Hleb. g. uu-Iy. 263 Bona illa. perfeđta in nullo alio prere- Chriſtum verum& unicum Novi Teſtament Pontificem quærenda ſunt Act. 4. v. 12. qui verò peregrinum fequitur, labores fibi mole- ſtos ipſe multiplicat Pſ. 1 6. v. 4s Faceſſant igitur Pontificii cum Franciſco ſuo Typico, cui Angelum quinque Chrifti vulnera in eremo impreſſiſſe dicunt, eo ſine, ut viros omnes ab æterna morte liberaret, qui à temporibus ejus uſque ad noviſſimum diem victuri eſſent, tàm plenò& perfectè ac ſi Chri- ſtus ipſe feciſſet„quemadmodum etiam de virgine Clara fabulantur, quòd omnes muli- eres à ſuo tempore ad finem uſque mundi vi- curas per virginitatem ſuam ſalvas faciat. In- primis dutem de Maria virgine gloriantur, quam thronum gratiæ, Reginam cœli, Do- minam mundi appellant,& quinqʒ literas, qui- bus nomen ejus conftat, ita explicant, guòd fit, juxta M. Mediatrix, juxta A. Auxiliatrix, juxta R. Redempttix, juxta I. Illuminattix, juxta A. finale Advocatrix, ut ipſorum Maria- lia teſtantur, quæ his& aliis ſcatent blaſphe- miis. Tacebo jam alia. Sed quomodo excu ꝶ ſabunt quod in Mariali Argentinenſi legitur: y Mater Mifericordiæ adjuvat: Patrem mileti ⁄ cordiarnm in opere Redemptionis, ùnde% ædictum eſt de prima muliere. Faciamus ei 4 rotium. Quid ergò eſt, quod dicit Domi-/ nus, Efa. 63. v. 3. Torcular calcavi ſolus.& de⸗ gentibùs non fuit vir mecum? Verum eſt Do-; mine, quod non fuit vir tecum, ſed mulier unà 3 tecum eſt, quæ ommia vulneta, quæ ſuſcepiſli 7 in corpore ſuſcepit in corde. ec omnia Chtiſto contumelioſa ſunt rfecta hona ſolus obtinet, ſolusenim tus eſt, cùm omnes etiam ſanctiſſimi ſuos habeant nævos, Iob. 1.v. 15. Ergò relin⸗ iſternæ, quæ aquas continere non valent,& ad fontem vivum, qui Chriſ Då f serdrefi quendæ iunt tam

210 eſt, in veraide properandum; ſi petfecta illa bona conſequi velimus Ierem. 2. V. 13. III. Tabernaculi dignitatem. Nam per majus& perfectius tabernaclum ingreſſus eſle dicitur. Pontifex Veteris Teſtam. officium ſuum adminiſtrabat primùm intabernaculo porta- tili, quod Moſes erigebat in deſerto Exod. 36. feqq:& poftea in templo Salomonis, cujus magnihcentia deprædicatur 1. Reg. 6. ſeqq· Sed noſter Pontifex Chriſtus Jeſus no- piliori gau det tabernaculo, quod eſt 5i Kebliſe militans, caput aliud præter Chriſtum nonagnoſcit Eph 5. v. 23. Hoc tabernaculum excellit tabernaculum Vetus, ſi ſpectetur i. MAugnitudo. Illud habel at fexagin- ta cubitos in longitudine,& viginti cubitos in latitudine,& kei 1. Reg. 6. verſ. 2. ScdEcclefia Novi Tefta- menti per totum terrarum otbem diffuſa eſt, & non ſunt loquelæ, nequẽ ſermones, ubi non audiatur vox hujus Pontificis Pſalm. 19. verſ.4. 5. vhinclapië angularis dicitur qui u= trumque populum Judæos& Gentes con- junxit, Etex duo bus unum fecit, Epheſ. 2. V. 14. z; Pr jaTiea, Tabernaculum Net Hp ginta cubitosiı 1) altitudine Sed Eccleſia N: Tet. fundamenta bat etin montibus ſanctis, Pſalm. 8. v. 1.& ſu perpe- tram aE g quam porta inte- rorum ni lprævalebünt:Matth:16. v. 18. Illic erat arca fœderis, quæ ſtabat ſub alis Cheru- bimi: Exod: 25:17-18.22. Hic eft Chriftus,ve- um propitiatorium» coram quo Cherubim o lemphin facies ſuas abſcondunt Rom. 3. v. 25 Ilic in ſanctuario veteri Manna ſeu pani cœlellis in capſula quadam aſlervabatur $ leb; Dominica Iudicd. 9. v. 4. Hic eſt panis vitæ Chriſtus, panis qui de cœlo deſcendit,& dat vitam mundo Johr? 6. v. 49. Illic erant due tabuls Aloſis, in quibus Deus legem ſuam propriis digitis conſigna- verat, Erxqd. 32. Verſ. 16. Sed hic eſt Chri- ſtus finis legis Rom. 10. v. 4. qui ſub lege fa- ctus eſt, ut eos, qui ſub lege erant, redimeret, Gal. 4. v. 4.& qui credit in eum ſalvabitut Rom. 10. v. 4. Illic Virga Aaronis aſſetvabatur, quæ uni- ca nocte flores atque fructus produxerat, Num. 17. v. 8. Hic eftwirga JESU quæ nullo terreno ſuccoi irrigata⸗ nall ofolari igne fota benedictum fructum Mundo attulit, Eſa. 11. V. L. a erat candelabrum auteum Exod. 25. v. Hic Chriſtus Sol juſtitiæ Mal. 4. v. 2.& lux danii onines hominesilluminat, Ioh. 1. y, Thies erat mate fuſile, quod ſtabat ſuper duodecim boves, quorum tres reſpiciebant ad aquilonem:& tres ad occidentem,& tres ad meridiem& ttes ad ſeptenttionem, Rega J. V. Apit baptiſmus quem mare fuſi Je adumbrabat, undefons patens dicitur in ab- lditionem peccati ac immunditiei, Zachixi 3. v. 1. pro on mnibus illi is, qui à quàtuor mundi pla⸗ gis Eccleſiæ Chriſtianæ ſeſe aggregant. Qui- c cüngqut enid baptizati funt; Ciriaini indue- runt Gal: 3M aB e i“ sap ipparebat i in nube: 2. Chron g. ilio Heb. t. vir aA: ndebatur fanguis hirc orum& vitu⸗ lorum. Hic 0 Ael Filii Deiʒ qui nos emundat ab omni peccato 1. Ioh. 1. veth y In his& alüs Eccleſia Novi Teſtamenti magnam habet pr rærogatiyam præ Veteti Fa- bernaculo, quemadu modum longë ante præ- dixit Hlaggæusc. 2..10,. I, 140 3 Rá-

3. Karitudo. Tabernaculum- vetus ab hominibus erat exftrustum, primum qui- dem å Mofe in deſerto. Alterum verò à Klomone, ut ſupra diximus: Hoc non ab ho- minibus, ſed ab ipſo Deo elaboratum eſt ex Wiyis lapidibus. 1. Petr. 2. verſ.5. Hi lapi- des pet crucem poliuntur, ut eorum ſplen- deat pietas,& per unitatem Spiritus compin- guntur Ephel, 2. verl. z1. cap. 4. verk 4. re- dum eſt Dei præſidium Pſal. 46. v. 12. Janua Chtiſtus Job. 4. verſ.6. Janitor Spiritus San- ckus Joh. 10. V. 3. Actor. 1 6. v. 14. Feneſtræ jerbum Dei, Vetus& Novum Teſtamentum Rlal. 119. Hoc eſt ſpirituale ædificium, cujus DEUS ipſe architectus eſt Plal. 80. verſ 16. Hliac domus Dei appellatur 1. Tim. 3. verſ. 1j. Heb. 3. v. ö. II. Ecclefia trinnphans. Quam Chri- ftus ingreflus et, poft factam purgationem peccatorum noftrorum dum relurgens à mor- uiscælos afcendit,&ad dextram Patris eye- tuiset, ubi nunc dominatur in medio inimi- cotum Phal, 110. verf. 2. ſuper omnem po- teltatem& principarum,& virtutem& dominationem,& onine nomen, quod no- minatur non folùm in hocfeculo, ted etiam in futuro. Eph. 1. V. 21. Tandem nos omnes ad lettahet, üt videamus gloriam, quam dedit ili Pater Job. 17. v. 24. Ibi verè magnum& perfectiſſimum inve- nemus tabernaculum, ædificationeni ex Déo,domum non manu factam ſed æternam incælis 2. Cor..V. 1. In cujus comparatio- le omnia mundi palatia pro ſtercore reputan- dalant Phil...3. Chriſtus in eo locum no- bispraparavit Joh.14. v. 2.& præcucſor no- ler kactus eſt.Hebr.6. verſ. 20. ut ſequamur iplum tandem in noviſſimo die,& ſimus, ubi le eſt oh. 1 2. verſ.26. Nam mAT kA no- itum ia çælis et, unde Salvatoren: ex- Epiſtola Heb. 9. v. 11T6. idinn a i a 2IL petamus Dominam noftrum Jeſum Chri- ftum, qui transfigurabit corpus humilitatis noftre, ut wipuoppov evadat corpori iphus gloriofo fecundùm operationem virtutis ſuæ, quã etiam poteſt ſubjicere ſibi omnia Phil. 3. v. 20. feq, Videte igitur Dilecti, ut membra hic fi- tis genuinæ Eccleſiæ militantis, ſi tandem ali- quando in Eccleſia Triumphante bono- rum illorum perfectorum participes efle cu- pitis, Nam qui contemnit cœnam ma- gnam in Verbo& Sacramentis præpara- tam, nunquam guſtabit cœnam illam cœle. ſtem, in qua fideles cum Abrahamo& Iſaaco accumbent, Matth. S. verſ.11i.& A pingue- dine domus Dei inebriabuntur Plal. 36. verſ. 9. Cùm Salomo Rex templum Domini ex- trueret, malleus& fecuris, autaliud ferra- mentum non auditum ek, nam lapidesante dolati& ad ſtructuram tanti ædificii præparati erant, L. Reg. 6. 7. Nos omnes ſumus vivi lapides, ex quibus templum ſpirituale, nimirum Eccleſia Novi Teſtamenti conſtruitur 1, Pets. 2. verk fs Ergò hic in militante Eccleſia per malleum le- gis Jer. 23. verk 29. ac dolabrun crucis OL G. verſ. ꝓ. præparandi ſumus, ut ad tabernacu- lum cœleſte idonei reperámur, Nemo enim coronatur, niſi qui legitimè certaverit 2. Tim. 2. verſ.. IV. Sacriſiciorum diverſitatem. Ponti- fér.T. quando ingredi volebat ſanctua- rium, quod eft intra velum coram propitia- torio, tenebatur prius offerre vitulum pro fe & domo ſua. Deinde duos hircos oportebat ipfum lftere Domino inoftio tabernaculi,& fortë fuper utrumq; mittere, unam Domino, & alteram capro emiſſario. Cujas: igitur fors exibat Domino, hunc afferebat pro peccato, Dd 2& Cow

272 & ſanguinem ejus intta velum ſpatgebat& re- gione oraculi. Alterum verò hiteum ſtatue- bat vivum coram Domino,& poſitã utraque manu ſuper caput ejus confitebatur omnes i- niquitateg filiorum Iſrael& univerſa delicta atque peccata eornm, quæ imponens capiti e- jus, mittebat illum per hominem paratum in deſertum Lev. i6.v..ſeqꝗ. Tradunt Rabbini iſtum hircum emiſſarium ex altiſſimo monte Arazel per eum, à quo abductus erat, r rrn R: in- terin illo manu fua filum rubicundum, quod- ad cornu caprialligatum erat.} Iud, i Deum baberet propitium, mox; in albedinem grati & benevolentiæ ſignum converti ſolebat. Sin maneret rubicundum nec mutaretur irati Dei judicium babebat.. Utut fit, perfpicua tamen figura ct, quæ ad. Chriftum hoc loco accommodatur. Sicut e- nim Pontifex V. T. per fanguinem hirci fan- étum ingrediens peccata expiayit; Ita quo- queGhriftus per proprium fanguinem ingref- ſus ſemel in ſancta, æternam redemptionem invenit,& viam ſalutis dedicavit Heb. 9. v. 12. & 10.v. 20. Comparatio illa refpicit 1. Natararam dnahratem:. Quarum in una mortuus, in alterayerò viyus permanſit, & pondus adjecit ſanguini profuſo, ut effica- æiam. haberet Deum placandi, peccatum ob- ſignandi,& æternam juſtitiam adducendi. Dan. 9. v. 24. quòd nudi kominis mors& ſanguis præſtate nunquam potuiſſet Pal. 49. V..9. 3. Beneſicionum ubertamm. Nam ſec un- dum illud ELc.4o:.2, Jeruſalem ſuſcepit du- Flicia de manu Domini pro omnibus pecca- tis fuis. Pafo Chrifti eſt ablatiya malorum & eollativa Bonorum. Redempti ſumus per Jeſum Srn raris aromes Titz Y. 14.. hoc non Dominica Indica ſuflicit; fed infuper locupletati Ninus omni benedictione ſpirituali in cœleſtibus Eph. r. v. 3.& Juſtificati fide pacem habemus cum Deo per Dominum noſtrum Jeſum Chriſtum Rom.5g. V. i. 3. Electionis ſingularitatem. Sicut enim hirciilliper forteni eligebantur ad faum quis- que officium.; Ita Chriftus definito Deicon- filio& præfcientiá traditus eft, utlegitur AQ: .y. 23 anté jacta mundi fundamenta.Pét. 1. v. ꝛ0. ut reconciliarentur omnia, pet fangui- nem crucisejus, ſiue quæ in tertis, ſire quæ in cœlis ſunt. Col..V. 20. 4. Mfcii ſalabritatem. Sicut enim hit- cus emiſtarius peccata fibi impofita in defer- cum portabat:Ita Pater cæleftisomnia noftra, peccata in Chritum conjecit, Ela.s3. v6.& eum, qui non noyerat peccatum„pro nobis peccatum fecit„ut nos efficeremur juftitia Dei in ipſo à. Cor. ſ..2 i. Hinc propitiatio di- eitur pro peccatis noftris, non pro noftris tantùm, fed pro peccatis totius mundi 1. Joh, .V. 2. A En Vot mei, non habemus ſacrificia Bruta o- vium caprarum, vitulorum,&.ſed Chriftum Jefuagnumillum immaculatum, qnem omnia facrificia.T. præfgurarunte Hunc appre- hendite per veram fidem, ne voluntariè pec- cetis. Talibus enim nontelinquitur pro pec- catis victima Hebb. 10.v. 26. V. Igreſſis raritatem. Pontifen V. T. non quotididſed ſemel tantùm ingrediebatut Sanctum Sanctorum, ita tamen ut quotannis ingteſſum illum repeteret: Noſter autem Pontifexita ſemnel ingreſſuseſt. ur ĩteratione opus non habeat, ſiquidem una oblatione ſanctificandos conſummayit in lempitermim eb, rovg Í 7 Corruit Gip hic, Idolum Milfæ Pontit ls ciæ, quam Concilium Tridentinum ita definit: quòd.

dch ſit ſacrificium propitiatorium pro vivis defunctis, quo vix quicquam vel dici vel cogitari poteft in facrificium Chrifti contu- melioſis. Certè quoties è ſacrificulis in Mif- AChriſtus hodie ſacriſicatut, toties denuò ccucifigitur Heb..v. 6. Videbunt aliquando, inquem pupugerint Lach. 12. v. 10. Hæc de primos De Secundo. Eſtat ut videamus etiam Beneficiorum Ercellentiam, quæ ex officio Chriſti fa- cerdotali in nos redundant, duplicia hic com- memorat Apoſtolus: 1. Provativa, Avertit enim i Nofiram captivitatem, quam Redem- ptioilla clamat de qua Apoſtolus. Per pro- prium ʒ inquit, ſanguinem introivit in ſancta, Kæternam redemptionem invenit; Omnes nos eramus ſub ira Dei, venundati ſub peccatum cConſtricti compedibus Dia- boli, ſub poteſtate martis& damnationis æ- terne, in puteo, in quo non eſt aqua Zach. 9. v17, Sed Chriftus liberavit nos per fan- guinem Teſtamenti ſuidpoteſtate tenebrarum Col..vetſ.3.& per mortem ſuamdeſtruxit eum quĩ mortis Habebat imperium sideft; Diabolum ut liberaret'nos, qui timore mor- tisper rotam vitam fervituti obnoxii er®nus Heb..v. r4. Hoc breviter fedgraphicè de< Kribit Apoſtolus, dep rædicando 1. Redlemptiomis Chriſtl valorem dum æ- ternan appellat; 1, Refpectæ: Levirica mundationis, quæ fe- mel quórannis feri folebat, fed purificatio ler languinem Chriſti facta æeternumvalet, &nulla reite rationẽ opus habet Hebr. 10. v. 12. p Repeta pes petmnæ durat ouis. Nam æ- Diinan a a E Sa Epiftolä Heb girrts. 213 quiyalens ac ſufficiens ptetium pro totius mundi peccatis Deus perſolvit gquo omnes quotquot ante Chriſtum, tempore Chriſti& poſt Chriſtum vixerunt,& vincti ſunt usque ad conſummationem ſeculi à peccatis Iiberati ſunt, liberantur& liberabuntur. Nam Chri- ſtut Ieſus heri& hodie idem& in ſeculum Heb. 13. v. 8. II. Lalarem. Ut enim metalla pretio- ſa maximo labore inveſtigantur,& eruuntur dterra: Ita Chriſtus non absque labore& ſu⸗ dore hanc aurον invenit, ut ipſe conqueri- tur Eſa. 43. v. 24. Præbet hæc conſideratio nobis 1. Vlam eæbortatorium, ut quemadmo- dum aurum multo labore quæſitum ab omni- bus maximo habetur in pretio: Ita hanc re- demptionent Chrifti veneremur, firmaque fide nobis applicemus, Deoque hoc nomine gratias agamus, ſicut is, qui tlieſaurum in a- gro abſeonditum inveniebat Matth. 13. V. 44. á o” z. Vſum conſcl atorium. Qui enim æter- ñam invenit redemptionem, inveniet etiam media, quibus ex cruce& cumprimis ex bel- liea hac calamitate emergere poſſimus. Eſt enim Magnus Conſilio& magnus operibus Ierem. 3 2. v. 19.& quando omne humanum evaneſcit auxiliumipſe accelerat ⁊ hiάu˙fs ur annuncient opus ejus univerſi& dicant: hoc fecit Dominus Pſal-GAH. v. 10. 2. NMuſtram Impuritatem. Illuſtrat hoc Apoltolústypo vaceæ ruffæ,de quo Numi 19» v. 2. legitur& concludit à majori ad minus, hocmodo: Si ſangnis hircorum& taurorum & cinis juvencæ lanctificavir inquinatos ad carnis purificationem$ quantè magis[an= guis Chriſti: qui per Spiritum æternum ſeipſum obtulit immaculatum Deo con- ſcientiam veſtram à mortuis operibus ad Dd z fes- H i f PADE ai REE enhi f Ai iad ' HNA a wii $, y i l. Hg : -h ae ' aa | p Mu g 4 Si A

ig ſerviendumDeo viventil lebr.ↄv. I 3. 14. Qui- bus verbis benelicium hoc fecundum qua- tuor cauſas nobis conſiderandum proponitur, lenominatur enim 1. Principalis, quæ eſt Chriſtus, cujus ty- pus vacca tuffa erat. Num. 19. v. 2. ut enim illa absque macula mactabatur& concrema- batur, deinde ex cineribùs conficiebatur aqua aſperſionis, quibus mundabantur ii, qui cada- vera tetigerant: Ita Chriſtus totus ſanctus & impollutus in ara crucis, igne irg divinæ ctematus eſt, ſed ex cinere, id eſt, ex merito ejus aqua expiatoria nobis remanſit quã mun- damur ab omnibus peccatis 1. Joh. 1. v. 7. Valeant igitur Pontificii cum ſua aqua be- nedicta, quam abluere dicunt omnia delicta. Sufficit nobis emundatio, quam Chriſtus ſuo fanguine fecit. De cætero nihil profeceris, licet aquas nivis adhibeas Job. 5. V. 30. 2. Inſtrumentalis quæ eſt Spiritus æternus quo nomine vel Spiritus Sanctus intelligitur tertia videlicet SS. Trinitatis perfona, à qúo in certamen hoc permagnum cum Satana in Paſſione impulſus& perduckus fuit„cujus præludium extat Matt. 4. verſ. 1. vel ipſa vera Chriſti Divinitas quæ humanam natu- tam in paſſione ſuſtentavit& ſacrificio Chriſti vim illam ſalutarem contulit& pondus illud efficaciæ conceſſit, ut dνpv- 17⁰ νεο ſeu æquivalens redemptionis pre- tium pro peccatis totius mundi elſle poſſet. Hæc Glaſſius. Notentur hæc in eh¹urtationem. Certè Nu- dus ſanguis nudi hominis redemptionem il- lam ptæſtare non potuillet, ſed Spiritu æter- no opus erat qui pondus adderet ſanguini huic, utavreo eſſet ſufliciens& æquivalens pro totĩus mundi peccatis. Videant igitur, quid faciant temerarii iſti blaſphematores, gui fanguinem Chriſti pedibus quaſi concul- Dominica Iudica cant, dum proximo hoc nomine dira quæque imprecantur. O quieſcite abhominè, cujus Spiritus in naribus ejus eſt. neſcitis enim quanti æſtimandus ſ Eſa. a. verſ.22. 3. Materialis quæ eſl conſcientia noſtra. hane mundat„inquit à mottuis opetibus, Conſcientia noſtra eſt quaſi diarium, in quo conſignantur omnia, quæ homo perpetrat five bona Gye mala. Bona exhilarant,&c juge præbent convivium Proverb. 15- verlig. 15. Mala verò ſtigma inurunt conſcientiæ, ut perpetuò latret, nec quietem inveniat, exemplo Caini Gen.4. verſ.iʒꝓoſtquam igi- tur lapſu protoplaſtorum in eam pervenimus perverſitatem, ut iniquitatem imbibamus omnes ſicut aquam Ioh. 15. verſ. 16.& nemo ſit, qui bonum faciat ulque ad unum Pſal. 14. verſ..facilè eſt colligere, quòd omnes ſubuno ſimus prædicamento,& conſcientias habeamus mortuis operibus coinquinatas. Sed confidite Vos mei, Chriſtus puri- ficavjt: nos, fio. fanguine, ut nihil ampli- us condemnationis reſtet in omnibus, qui ipſi verã fide adhærent Rom. 8. verſ. l Inſerviat nobis hæc conſideratio in de- hortationem, ut à peccatis caveamus; hoc no- mine quia ſunt opera mortua. Triplici de cauſa. I. ratione ſubjecti, quia non fiunt à re- generatis, in quibus Cbriſtus vivit per fidem; led ab iis, qui in peceatis mortui ſunt, Eph. 2. Verſ. 1. 4. 2. ratione effecti; quia mortem operantur tàm temporalem, Rom. 6. verſ. 23. quàm æternalem Apoc. 22. verſ. rg. Hoc ſi conſideraremus, peccatum certè ut ipſam mortem fugeremus» quia mortem infert fempiternam Syr. 21. V. 1. legg. 4. Finalis-Hanc Paulus indigitat verbis, ad ſerviendum Deo viventi, Homo eſt Dei ſervus jure creationis Pſalm. 1 10. V. 2. jure

ſure redemptionis, Luc: 1. verſ.74⁴ jure ſan- Qificationis; propter baptifmurhs qui eſt ſti- pulatio bonæ conſcientiæ ergi Deum 1. Pet. 3. v. 21. fed multi deficiunt& ſecviunt Mammonæ Matth. 6..2.ventri Phil..V. 19. peccato. Rom. 6. v. G. vo luptatihus Tit.zRw.z. 0 ſervi ne quam! Deo{ ſervi endum eſt in jufti- labeſanctitate Luc..v. 7 5. Hoc enim ſcio pro certo, qui Deo ſetvit, Nu binjta ejus, ſi in pro- batione fuerit, coronabitur, ſiintribulatione, liberabitur,& fii in corr aponestimifricor diam venire licebit. Non enim delectatur berditionibus noſtris. Tob. 3. v. 2 2. ſeq. I. Poftiva ut{unt Movia Paan confirmatiô, Nam] Mez diator Novi Teſtamenti factus eſt Apoſtolus, non quòd nòn fuerit T. Mediator(fine Chrifto enii ncapi ditore; nec Ecclefia, nec fædus efe poteft) fed quod tunc latuetit umbris invo 11 modo ſine umbri is patefactus eſt. Nomine hoc Teſtamentuni Novum lon- gptæſtantius ẹfty Agee dit, quod Leviticus untùm purgavits‘popi iani Hebræum im- munditie externa ex civili pollutum, fed hriſtus emundat univerſum mundum; ade- oque illos e etiatn>; qui fub priori Teſtamen- Oprevaricai fiit vefki gi quorumn hic fò- lum mentionem facit, quiia de illis dubitati poterat niit etiam mortèm ex- piata fuerit, quæ‘poft deci imi tempor 18 deiin Yt Ca D Rei Mad Peni Aa, if. veriti am Dõmini noſtt᷑i leſu Chriſti cre utus qu 1 Q väri, gueinidhodiii 8 ili: videlicet? Pa! HS Va F; quo etiam re ſpectu agnus dici- tut occiſus aborigine in undi Apoc. 13.V. g. Dicitur autem Chtiftus Më diato Teltameriti, quitet amhorum particep pa nimirum& homo, Si nudus Deus Epiftola Heb. giU ttetfs iania a i a eſſet, non ſuſcepiſſet eum; inter quos debe- bat eſſe Mediator. 35 homo eflet, non potuillet adminiftrare tantum, officium, apud Deum enim caufa agenda erat, inquit T 1cophyl, Inquem Jeſum etiam pulcher- rimè Aguſt. Dieinitas inquit, ſine huma- nitate non eſt mediatrix,& humanitas ſine divinitate non eſt mediatrix, ſed inter diyini- tatein ſolam& humanitatem folam media- trix eſt humana divinitas& diyina humani- das Chriſti. Hinc dicitur in ſcriptura, quod Judæi non nudu m hominem, fed Principem vitæ Ast. 3, verl 15.& Dominum gloriæ cru- cifixerint 1. Cor. 2. Verſ. 8. Erubeſcant igitut Porri ii qùi huic Mg- diatori noſtro ſanctos de: Ea adjungunt. Hoc contumelioſum eſt Chriſto TRS qui fuo ſanguin ne hanc ieia n fibi acquihyit ,;& alteri non dedit Ef. 42. verſ. S. unus eſt Media- tot Dei& hominum, homo Chriſtus eſus, qui dedit ſemetipſum pro nobis pretium re- demptionis i. Tim. 2. verſ. 5. Sancti demottui hic nihilpaſſunt, ſi ſteterit Moſes&-e muel, coramme non eſt anima mea ad popni ami- ſtum Alt Dominu is Ier.15. verf..ine Chriſto ſo- I0 ανοοννον habemus& aditum ad Patrem cum fiduciaper fidem Eph..12. s S Aterne har aan cimmahiċatio, Idò eflim Mediator eſt Novi Teſtamenti, inquit Apol olus; uimorte mtércèdent ad redem⸗ arum prævaricationum, quæ füe- b priori Teſtamento, hi qui vocati ſunt Honem accipiant æteriiæ hæteditatis. igitur Sae erdetes præcedebant popu- fœderi rimi evant yurta da Sånt ut⸗ſed! pi us omnis ſe- ur, Jol u 3. v. 61 ta Chriſtusviamn nobis cotimonſtravit ad patet vitæ æternæ tangam verus o.13. üt fë- qúerenit iplum tandem aliquaudo in gloria ie f lunt PaF Wii$$ i Wi i t j tohn Í PEK Mag : j 4 Toi s ln kih i} i |$ i 4 j . i -h y KA"g ! j 2 k | 1 || f a $ i

.Hinc Leo: Chriſti aſcenſio, inquit, eſt tia provVectio,& quò præceſſit gloria ca- Pitis, eO ſequetur etiam fpes Corporis, Sed operam demus, ut ſimus in cœtu Vo- catorum. Nam hi, qui vocati ſunt, inquit Apo- ſtolus, promiſſionem accipient æternæ hæredi- tatis, quæ verba non ita accipienda ſunt, quaſi Deus ex abſoluto quodam decreto quosdã vo- caverit, quosdam teprobaverit, ut Calviniani ſomniant, ſed ſub nomine Vocatotrum intelli- git Apoſtolus, qui vocationem Dei generalem, quam ad omnes homines dirigit> non coti- temnůnt, fed yerå fideamplećtuntur, eidem- que morem gerunt, Deus enim neminem crinibus ad{e pertrahit, ſed pet verbum& ſcramenta nos quotidiè vocat, ut veniamus & beneficiis fuis fruamur. uia verò multi Fy rpIEIEI EIGIL rgt EKI EKI ONTENI E CI SNI ENa EIS IN IOS E N:` i EIEE ENE NNT CANG a e a E EE LSN CA rR EREE EN TEE Dominica Tadica dicunt: Nolumus Ier. C. v. 1b. ſeqq:& medis illa ſalutatia ab ipſo Deo ordinata contem- nunt; Conſilium certè Deiadverſus ſemet i- poſos contemnunt Luc. 7. v. 30. Caveamus igitur, quando Deus vocat per miniſtros Eccleſiæ, ne recuſemus venire, quemadmodum ingrati hoſpites in Evange- lo Luc. 14. v. 18. ſed omnibus ſepoſitis nego- tüis cdm Marĩa ad pedes Chriſti ſedeamus,&c verbum ejus audiamus. Hoc unum eſt neceſ- ſarium, quod qui elegit, optimam partem elei git, quæ nunquam auferetut abeo Luc: rov 42. Hec fofficiant. In corde obſigna Ieſu hæc ſolatia noftro; Fructus ut emergat multiplicatus Amen! Zerg N LLLI E T ENERO O SE DOMINICA PALMARUM Um ægrotaret Ezechias s<& nulla ſpes ellet convaleſcendi, quia jam audiverat triſte verbum: Diſpone domui tuæ, morieris& non vives: converſus ſeſe ad parietem, oravit &c ſlevit magno fletu, quo commotus Iehova, adjecit fuper dies-ejus adhuc. quindecim an- nos, deditq; ipſi ſignum in horologio Achas, ut reverteretur fol decem. lineis per gradus, quosdelcenderat Efa. 38. v, 1. feqq. k Haæc allegoricè poflunt explicari de. toto genere humano, quod propter lapſum pro- toplaſtorum in deſperato jacebat morbo, to- tum caput languebat& totum cor ægrota- Epiftola Philip.iv.-12. bat, Aplanta pedis usque ad verticem non erat in eo quidquam integti, ſed vuluus& livor Eſa. 1. v. 6. Sed Chriſtus Sol juſtitiæ decem li- neas retrogreſſus eſt, dum radios divinitatis ſuæ in ſtatu exinanitionis aliquantiſper retra- xit,& cùm in forma Dei eſſet, non arbitratus eſt rapinam eſſe æqualem Deo, ſed ſemetip- ſum exinanivit, formam ſervi accipiens,& o⸗ bediens factus eſt Patri usque ad mortem mortem autem ctucis, ut Paulus inprælecta Epiſtola teſtatur. Ita vitam& in corruptio- nem in Adamo deperditam nobis recuperavit 2. Tim. 1. v. 10. Nos Epiftolam illami Org bseviter ex- pli-

ndiſſima Chriſti exinanitione ad numilitatis ludium ſuos Philippenſes excitare ſtudet A poftolus,{copo ejus obſervato, videbimus LHumilitatis Exemplum. I. Hunilitatis Pramium. Ckriſte veni flatuque tuo nos dirige cæptum Perte ſit felix,& bene cedat opus. Exegeſis. Antæ dignitatis virtus eſt humilitas, ut, cùm Deus videret, nullum in orbe magi- ſtrum reperiri„qui eam pro re nata edoceret, Fihum unigenitum in terra deſtinavit, qui non verbis tantum hanc virtutem docuit, fed ipſoopete etiam declaravit,& nobis exem: plum reliquit, ut ſequeremur veſtigia ejus .Pet. 2. v. 21. Hinc Paulus, 2α Ñ OSοεν ioui ig Aw Xis Heg.. Ubi Chriktie- xemplum Philippenfibus ſuis proponit, cu- jus omnis actio noſta debet eſſe inſtructio, & quia tanta humilitate jugo crucis ſeſlibmi- lic, ue ne quidem oommunicatæ gloriæ, ma- eltatiſque divinæ ratione m ſemper haberet; lta monet Apoſtolus, Philippenſes& omnes Chriſtianos, ne ſuperbiant indonis ſuis, ſed bumilitati ſtudeant, juxta illud Syracidis c. 3. verſ. 20. Deſcribitur autem hic Chriſti humilitas. .. Negative, quòd non duxerit rapiè dam 20 Spa- ic Seg. Primi noſtri Parentes ſeductià Diabolo æqualitatem cum Deo; quæ ipſis non debeat, vi quaſi contra volun⸗ tatem Dei rapere volebant, ſed eheu! malè celit Nam tranſgreſſione mandati divini non Deo, ſed ipſimet Diabolo æquales facti &cum tota poſteritate imagini ejus confor- mati ſunt. Hoc ingens malum ut Chriſtus hoc argumento de pró- u Epiſtola Philip..U. Krz hanna aa a a a a ara E: 2¹ avetteret.& bona pet lapſum perdita topar tety Tò éidir Oea Nón tapuit Roc eft„Plori- am ſibi pet unionein perſonalem in allümpta humanitate comimitinicatam; Ante tempus à Patre conſtitutuin pᷣlenario uſu non Eeri] ſed voluntati Pattis ſe ſubmittens cxucem& mortem pertulit, ut naturam noſtrami à Satana deformatam reſtitueret&ad jus vitæ ætetuæ in Adamo amiſſum reducetet. Ita nimirùm vis Deo à Protoplaſtisfacta,& rapina æ qua- litatis Dei affectata ſancto Salvatoris Abro, expiata,& nos ut ptæda robiſti ex wantbüs Satanæ erepti ſumus Eſa 49. vetl. 2y. Hæc eſt abnegatĩo ſui ipſius, ad quami Chri- ſtus hortatur Matth. 16. v. 24. ut renunciemus proptio honoti, propriæ voluntati, Propriæ utilitati,& Propriæ etiam vitæ, fita jubeat Religio,& quicquid agimus ore,& opere, ad Deigloriam unicèdifigamus; juxta illyd Pau- Ii Col. 3. v. 17. LI. Aſfinmativò& quidem I Per liberrimam eανν ι. Nizas KEVUTEN y inquit Apoſtolus evacuàvit ſemet- iplum, quod non ita accipiendum eſt, ac ſi Chriſtus in ſtatu exinanitionis divina Maje- ftate; gloriá& potentiâ fe planè abdicat id n, falva unione feri non potuit} fed réfpectu plenariæ ufürpationis, communicatæ ſibi ut homini divinæ Majeſtatis evacuatiò illa intelli- so AEE AAN genda et, quòd ſe non gelſerit gloriosd ut ve- rè erat,& eſt,& in ætetnhum etit, verus Deus & Rex& Dominusomnium, ſed evacuaverit yel abdicaverit plehatiam ulütpationg com- munĩcatæ ſibi per unionem perſonaleni Ma- jeſtatis& virtutis. Erat Rex& ſe gerebat ut feivum, erat dives& magnam fuftinebat pau- pertatem, erat duxvitæ,& mortem pro nobis patiebatur. Hæc eſt neldai, de qua Pau- lus loquitur ir prælećta peticope, necin das- Ee TÉT ILATE Mu ——

—— zo jis Tgr ge 218 sacparsfadtamcredamus, yera enim fuit& realis. Sed cardo rei eo yerlatur, guòdtota plenitudo Deitatis perſonaliter inhabitans in aſſumpta carne, virtutem, potentiam& o- peratianem,{ed à tempore exinanitionis nec Latim, nec ſemper plenè& manifeſtè exerue- rit in aſſumpta carne, ſed quando, ubi& quo- modo voluit, idque ſalutis noſtræ causã, ut pati& mori poflet, fine fanguine enim non expectanda erat redemptio Hebr. 9. v. 22. 2. Per forma fervilisufurpationem, Per for+ mam ſervi non intelligitur ipſa humana natu- ra, ut Calviniani putant. Nam formam ſervi de poſuit, poſtquam à mortuis reſurrexit,& er aſcenſionem in cœlos ad plenariam pof- ſeſſionem gloriæ ſuæ evectus eſt, teſte Petro Acct. 2. v. 36. ſed humanam naturam non de- poſuit, quippe quæ indiſſolubili nexu cum diyina Perſona Š atys itá unitaet, utin æter- num illa unio diſlolvi aut ſeparari nequeat. Unde confequens eft, formam fervi, quam Chriſtus in ſtatu exinanitionis aſſumſit, nihil afiud eſſe quàm ſervilem conditionem, cui ſe Chriſtus propter nos ſponte ſubjecit, ut ipſe affirmat Matth, 20.v. 28. Quando Magnates hujus ſeculi peregri- nantur, mentito ſæpdutuntur habitu,& feryis miniſtrant. ne fortè agnoſcantur, interim veri funt&mahent Domini. Eodemmodo. Chri- ſtus, quamvis eſſet Dominus Dominantium 1. Tim. 6. v. i5. ſerviliter tamen ſe geſſit,& noviſſimus virorum factus eſl Eſaiæ 53. v. 3. Hucreferantur omnia, quæ à primo concep- tionis momento, humano more ipfi obtige- runt. Nam æqud ac alius infans decem menſes in utero matris delituit& poſteà in obſcuro ftabulo natus juxta bovem&alinum in magna mileria& paupertate in duro præſepio repo- Ktus eſt, Luc. 2 v. 7. Fugitin Ægyptum Matt. Lez z, yerl. r4- faliis involutus,&latte materno Dominioa palmarum paſtus eſt, adeoque crevit quotannis ætate& ſapientià, Parentibusque ſubjectus factus Luc..v. 40. 51. fabrilia opera tractare non erubuit Marc. 6. 3. Anno ætatis 30. Baptiſmum ſuſcepit à Jo- hanne Matth. 3..rʒ. deinde in deſerto d Dia- bolo tentatus eſt, Matth. 4. v. i. per totam vi⸗ tam in tanta miſeria obambulavit, ut non ha⸗ beret, quo caput reclinaret Matth. 8. v. 26. Famem& ſitim toleravit Matth. 21. v. 18. Joh. 19.v. 2 8. ab itinere delaſſatus eſt. Joh. 4..ł. Ju- dæi ipſum lapidare, Joh. S. v. 59.& Nazareni conterranei ejus de rupe præcipitare vole- bant Luc..v. 29. In horto oliveti ſanguinum ſudavit ſudorem Lug: 22: v. 44. paulò poft ca- ptus, ſigatus, deluſus, conſputus, flagellatus, crucifixus& ſepultus eſt Hæc ommnia adfor- mam ſervĩ pertinent, de quaPaulus ait in præ- lecta pericope,& hoc ipſo nos ex ſervitute peccati, mortis,& Satanæ liberavit, Joh..v. 341ſeq· Col. 1. v. i3.& ad libertatem gloriæ filiorum Dei perduxit Rom..VXI. 3. Ver humillimàm obtemperationem. Nam Patri obediens factus eſt, inquit, porrò Apoſtolus, uſque ad mortem, mortem autem crucis. Hie eſt infimus gradus humiliationis, quam Chriſtus noſtri gratiã ſubiit dum non legi tantum ſe ſubjecit Gal..v. 4. ſed etiam perpeſſus eſt mottem& quidem non vulga- rem ſed acerbiſſimam& ignominioſiſſimam morteim crucis, quod non ſine cauſa factum eſt, ſed 1. Fropter ſcriptuſæ veritatem, duuæ mor- te tali Meſſiam moriturum longè antè præ- dixit, non ſolum typorum Myſteriis, quò pét tinet Hiftoria Jaci Gen, zz23v.- 2. feq. Hirci emiſſarii Levit. r6. v. 21.22. ſerpemisænei&c. Num. 21. v. 8. 9. ſed luculentis etiam vatici- niis Pſalm. à2. verſ.iñ. Luc, 18. verſ.32. Joh- 12. verl. 3 2. 2. Pre-

2. Prapta Prævaricationis atrocitatem. Propter hanc enim maledicti eramus Gen. z3. V. 16. ſeq. Deut. 27,26. Ut etgõ à maledicti- one illa liberaremur, ſemen benedictum ma- ledictio pro nobis factum eſt in ligno patibu- L. Deut. 21. v. 23. Gal.3. v. 13. In his omnibus hoc paſſionis tempore Chriſti exinanitio ad imitationem nobis pro- ponitur, ne donis noſtris divinitus acceptis ambitiosò nos effecamus,quid enim habes ho- mo, quod non acceperis? 1. Cot. 4. viy. fed potiàs in commodum ptoximi de autoritate noſtra nonnihil cemittamus& accepta gloria quaſi ad tempus nos evacuemus, conſideran- tes illud Chriſti, qui major eſt inter vos, ſit a- lioranyminiter Matth, 2..r 1. Cùm Samüel Propheta mitteretur à Deo in domum Ißiut unumè filiis ejus in Regem ungeret ipſe in Eliab conjecit oculos, ut qui procero eſſet cotpore,& formå digna impe- tio,& primogenitus, fed Deusaliter diſpo- nens, parvulum David ſibi delegit. 1. Sam. 16. .I. ſeqq. Hocipſo voluit innuere, quod non multos lapientes ſecundum carnem, non multos põ- tentes,non multos nobiles, fed quæ ſlulta ſunt ſecundum mundum, elegerit Des, ut confun- dat fortia.Cor.1,27.Quamvisenim in excel- lis habitat, contemnit tamen, quod excelſũ eſt, & humilia reſpicit in cœlo& in terra, Pſ.i i 356. Scyphus Joſephi auguralis in ſacco Benja- tmin repertus eſt, qui minimus erat inter fratres Gen. 44. V. 12. Ita Deus bona& dona ſua di- ſtribuit, non ſccundùm reſpectum perſona- tum, ſed quod altum eſt hominibus abonnna- tidekt ante Deini Luc.r6.yerf. rsi Qui veto humiliant fe ſub potentimanu Dei, hos ipſe exaltat ſuo cempore 1. Pet.. v. 6. Hoc probꝭè conſiderate vos mei,& ſi veſtra vobis ſalus curæ eſt, nolite altun ſapere, ſed Epiftola Philip.2.5127 humilibus vas accommodate Rom, 13. y r6, Agnoſcit veſttam indignitatem cùm Jacobe Patriarcha Gen. 32..r e. pulſate bectus cuna publicano Luc.z.v. 1.De infirmitate glczia- minicum Paulo, ut vittus Chrifti in vøbisha- bitet, 2. Cor. 1.v.. ſeq. Nam delectatur ille pauperculis, qui funt contriti Spititu,& tre- munt ſermones ejus Eſa. 66..2. De Secunda. put Humilitatisexemplum, fequitur Præ- mium, idque rurfùm fub exemplo Chrifti» quem Pater propter profündam humiliatio- nem inſignibus ornavit donis& prærogativis, ð quibus colligere poſſumus, ſi humilitas Chri- ſti tantum promeruitpræmium, noſtram eti- am pro ſuo modulo remuneratum iti. Præmium illud trihlex hic ponituc. 1. Eraltationis Cunſeqnentia, quæ tanta eſt in Chriſto, ut non ſimpliciter per voculam vpwredefcribatar, fed úregub øren inquit A- poftolus, ut indicaret, quòd non fimpliciter in cœlum ſit evectus, quemadmodum alii ſancti, ſed ut Scriptura articulum hunc alibi explicat, ad dextram Patris collocatus ſit, quodin æter- hum nulli Angelo, nedum homiji obtigit, Heb..v. 13. Nam ad dextram Dei Kedete idel eſt ac regnare 1. Cor. 15. v. 25.& quidem luper omnem priticipatum& poteftate& virtu- tem& dominium& omne nomen, guod po- minatur, non ſolum in hoc, ſed etiam in fütu⸗ ro ſeculo Eph..v 21.22. Hæc omnia de Chriſto ſecundum huma- nam naturam intelligenda ſunt, quod innuit vocula ð% proptereà Deus exaltavit iHum, ni- mirlim ad eum Pettinet exaltatio, qùi prius éxihanitus fuerat, confer Plal. 11o. verl 7: Lia 2 4: verl.26. adhxc divina natura- eft æuroreas,& nequeifublimior neque humi- lior fieri poteſt. Hincpia antiquitas. Quæ- Ee 2 cun- 27

220 cunque fcriptura Chriſtum in tempore acce- pille dicit„propter humanitatemm dicit ngn roptet diyinitatem. Complectitur autem tglact A a ving per u unionem perfonalem Chrifto qua homini communicatæ Majeſtatis, omnipo- tentiæ, omniſcientiæ, ohmipræſentiæ plena- riam u furpationem quam hactenus in ſtatu exinanitionis hon exercuerat, niſi particulari- ter in miraculis;& aliàs, quoties iph vilum fuit ,& tum Scriptura dicit Chriſtum mani- feftalle fuam gloriám Joh, 2. y. Hæc conſideratio magnum nobis parit fọ- lajum, quod. Dominus& Salyator noſter fe- fus Chriftus fecundum eam naturam, quãà no- bis fratribus ſuis per o! nnia aflimilari voluit ad dexttam virtutis& Majeſtatis in cœlo col- locatꝰ ſit. Eſte hono animo vos mei non dere- linquet nos, ſed tandemex hac lachrymarum Valle in cœleſtem patriam nos tr⸗ ansleret„& gloriam quam dedit ei Pater, nobis comfpici- endam dabit Joh. 17:.24. 2. Nominis, Aa Nam. dedit eino- men, inquit Apoſtol us ſuper omne notnen. Per nomen hoc fuper onne nomen intelligi poteft tes ipſa, divina feiliger Majeltas 8& Ma- jeſtaticum cœli& terræ dominium, quod ac- cepit Chriſtus in gloriam ſuam introductus Act. 3. v. 21. Ita Glaſſus. Alii nomen Jchovæ intelligendum putant. Hoc verè nomen, eft faperomne nomen, quod Judæi dicu neef- fe ayenQarnroy feu inefabile,&:ob revereunti- am nonpronunciant, fed loco ejus Adonai le- gunt, quæ licet figer titiofa fint tamen ma- nificentia kujus nominis patet ex Eſ. 4 2. v. 8. Ubi Devs ipfe dicit Ego Jehova, hoc eſt no- men meum, glorian mean alteri non dabo, hec laudem meam ſculptilibus. Alii uomen Jelu, quia Paulus, 188 dixerat, acce pil 4 Chriſtum propter antegreſlam exin: a. Dominica Palmarum. nem nomen, ſtatim ſubjicit ut in nomine je-· lẽ flectatur omne genu, Id quidam compoſi- tum eſſe dicunt eJchoya& Isch, quod idem eſt ac Deus homo, Gott Mann/ uti Heva ſu⸗ um Cainum vocabat Gen. 4. v. 1. Et hoc no- men expreſſe legitur Rxod. i f..3. Ubi Meſſias futurus Jehova. ISCH Dominus vir appel- latur, quæ pulchra eſt alluſio ad nomen Im- manuel Eſ. J. vV. 14. Quamvis igitur multi ſunt interpretes, qui hanc locum Pauli de nomine Jeſu non exponant, cùm nomen de quo Pau- lus agit, Chriſto datum ſit propter merita paf- ſionis, utſoſtendit vocula, Nomen verò le- ſus N ante paſſionem in circumciſione ipſuimpoſitumſit. Sed hoc nihil obſtat, quo minùs de nomine Jeſu verba Pauli exponan- tur, quòd per veνιννChriſti in eum ex- cellentiæ gradum evectum eſt, ut ſit nomen fuper omne: nomeo quo flectatur omne genu terreſtrium; cœleſtiam& inferorum. Hinc Bernhardus Circumciſio, inquit, veri- saiem ſuſceptæp probat humanitatis& nomen quod e etfi uper omne nomen gloriam indicat Majeſtatis. Item: Nomenjelu, quod eſt no- men{uper omne nomens obedientiæ remu- neratio eſt. Multa præclara nomina inveniuntur in ſcripturis, quibus S S. Patriarchæ, Judices, Pontifices, Reges& Prophetæ V. T. inſigniti fuerunt, Sethidemeft; quod: fundamentúm Eccle- ſiæ. Noah confolator, Abráham Pater mul- tarum gentium, Joſua opitulator, Gideon ex- terminator, Samſon Sol eorum,; Eleaſar au- xilium Domini, Zadoł juſtus, Salomo pax e- jus, Joſaphat Dei judicium Elaias falis Do- minu, Jeremias Excekus Domini; Ezechiel fortitudo Domini&e. Sed Nonien Jêfus ék nomen ſuper omnia nomina Patriarcharum, unde Pater æternitatis dicitur El..s6.& Hære-

Aeinsgentium Pii8 2589. ſuper omnia nomi- na Pontificum, eſt enim verus N. T. Pontifex ecundun ordinem Melchiſedech,Pſal. 110. v. 4. Super omnia nomina Regum, eſt enim Rer Regum 1. Timn. 6. verſ. Ij. quem Deus Rimatem poſuit Regibus tecræ Pfal.gg9. v. 28. fuper omnia nomina Prophetarum, unde a BR Propheta magius dicitur Deut...i56. Nec hominum tantùm nomina excellit, ſed ttiam Angelorum ſive ſint Throni ſive Do- minationes, ſive Principatus ſive Poteſtates Col. u. 6. Angelus Magni Conſilii. Efa. g. Yeb; Angelus Teſtamenti Matt, 3. verſ. 1. qui tituli Angelis non conveniunt. Tanto enim excellentior Angelis effectus eſt quantò diferentius nomen Præ illis hæreditavit. Heb. 1 Verſ.4. Valeant igitut Ariani, Photinianiſeſuitæ& Calvin. gui nomen: hoc fuper omne, nomen Chriſto præcidere ſtudent. Nos Salvatorem habemus, qui magnus eſt,& magnum etiam nomen ejus in forxtitudine Jer. 10.v. 6. Huic conſidamus in omnibus neceſſitatibus, fecuri de ipſius auxilio. Nam qui nomen ha- bet ſuper omne nomen, dx camreC Aoõꝗ etiam facere poterit, fupra id quod petimus& intel- ligimus Eph. 3. verf. 20. 3. Cultus reverentia. Neque enim No- mentantummodò dedit fuper omne nomen, ledhoc inſuper adjecit ptæceptumf ut in no- ine ejus flectantur omnia genua cœileſtium, terreſtriũ& inferorum, omnesqʒ linguæ con- fteantur quod Dominus lit Jefus Chriſtus, ad gloriam Dei Patris, His verbis defcribitur cultus: nomini Jeſu debitus. Katione quabitatis, quomodo præſtari pollit& debeat ex Eſa.4f.verſ 23. nimirum J Genaflerione. Quamvis enim geſtus ex- lexni nilul faciant ad rem, ſed in vera fide tota pifolæPhilip. 2. V5. 12. iena a a a a T ſalus noſtra,& quod dicitur arx victoriæ re- cumbat. Nam oculi Domini ceſpiciunt fidem Jerq,;.& quod non ex ſide eſt,peccatum eſt, Rom 4,23. teftes tamen funt interne déyo- tionis,& crebro ſemper apud ſanctos Dei ho- mines fuit in uſu, ut genuflexione adllibita preces ſuas ad Deum fuderint, exemplo eſt Salomo.::Reg..v. 54; Daniek...10, Ste- phanus&..verk6o, Petrus&:..40.Iple Chriftus Luc. 22. v. 41. Hæc exempla meri- to ſequimur. Quoties enim genua flectimus & rutſum erigimus, reipſa oſtendimus, quod propter peccatum in terra delapſi ſimus,& per benignitatem ejus, qui condidit nos, ad cælum tevocati ſimus, inquit Baſilius. Calviniani Reformatotum imò orthodo- xotum titulum ſibi arrogant, ſed hac in parte maximi ſunt Grobiani, dum negue genua fle- ctunt, neque capita aperiunt ad nomen Jeſu, (quam ſi duta ſilex, aut ſtet Marpeſia cautes) Principem fine capitis apertione, fine m4- nuum bafiatione, ſine genuum incurvatione non accedunt,& Regi Regum decretum ho- norem denegant? Ex eo judicare licet, quan- ti homines ejusmodi Chriſtum æſtiment? Nam. ex abundantia cordis os loquitur Matt, I2 Verſ.34. Memorant Hiſtorici de Dracula Trans- ſylxaniæ Duce, quod legatis Turcicis, qui operto capite ipfum compellabant,clavis fer- reis pileos capitibus ipſoruni juſſerit alfigi. „Quanto majori pæna Vosmei, putatis af- ficiet Rex Regum& Dominus Dominanti- um Arcadica iſta pecota, gue pegis gorug flectunt, neque capita aperiunt, quando no- men ejus lanctiſſimum nominari audiunt. Certè confrii po omnesillos, qui nominis ejus ob Pſal. 44.V. 21. H Ee 3 2. Cen-

222 Dominica Palmarum zı Confefione, que deſcribitur à duplici objecto, cujus de prædicatione per totam vi- tam noſtram occupati eſſe debemus. Eſtque 1. Chrifti Dominiam; quòd fit Rex Regum Apoc. 19..16. Jehova Zidkenu Jer. 23. V. C. Dominus gloriæ 1. Cor. 2. verſ.8. Dominus de cœlo l. Coł̃. i f. v. 47. Dominus exercituum Eſa...i z. Titulus hic debetur ipſi non tan- tùm juxta divinam ſed etiam juxta humanam naturam. Juxta illam Dominus fuit ab æter- no, juxta hanc autem Dominus factus eft in tempore, ut Petrus oſtendit Act. 2. v. 36.& Da- vid etiam conſonat Pſal. S. v. 7. Hoc noſtræ inſervire poteſt conſolationi, quando gentes fremunt,& populi meditantur inania Pl.2. V. I. ſeq. Nolite timere, VosMei, majorem à noftra parte-Dominum habemus, cui nomen eft Jefus Chriftus, millia millium miniſtrant ei,& deciescentena millia aſſiſtunt ei, Dan 7. v. ie. Quaudo exardeſcit in ſua ira, oinnes creaturæ ad vindictam convolant Syr. 40,.33 feqq. 2, Patris encomium. Hic eft ſcopus, quem ‘in omnibus verbis& operibus noftris præfi- ‘um habere& attendere debemus, ut nihil fa- ciamus ad noſtram gloriam/ ſed gloriam impri- this Dei promovere& amplificare ftudeamus. Gloria iph debetur 1. Pare Crearionis, Nam omnia benè fecit NMarc.v. 37. 2. Pare Redemptionis. Nam ſilio proprio non p epercit, ut ſervos redimeret Rom. S..32. Hinc Angeli canehaut in Nativitate Chriſti: Gloria in excelſis Deo& in terta pax homini- bus bong voluntatis. Luc. 2. Y. 14. 3. June ſauctificationis. Nam gloriam ſuam reyelavit in Feſto Pentecoſtes,& Spiritum ſanctum juxta promiſſionem ſuam ſuper A- poſtolos effudit Ack...4. quia adhuc hodie arrhã illa pretioſiſſimà corda fidelium obf- 4 hht, gnat, cujus inſtinctu clamant, Abba Pater. Rom..v. 17. 4. Fare divinæ gubernationis; quã mitificat ſanctos ſuos Pſ. 4. v. 4. Hanc gloriam in omnibus noſtris conſiliis, dictis& factis attendere debemus, exclaman- tes cum Davide: Benedictus Dominus Deus Iſrael, qui facit mirabilia ſolus,& benedictuin nomen Majeſtatis ejus in æternum,& replea- tur majeftate ejus omnis terra. Amen, Amen! Pſ. 72. v. 19. II. Ratione qualitatis. Nam cultum illum Chriſto exhibere dicit Apoſtolustriplicem ca- tervam. T. Superiorum, quo nomine intelliguntur non tantùm Enoch& Elias, qui corporaliter in cæœlum translatifuntGen. f,24..REg-;11. aut animæ beatæ eorum, qui in Domino ex vivis exceſſerunt,& nunc in manu Dei ſunt, Sap. 3, I. interra viventium, Pſ.1 16,9.& coram chrono Dei& agni genua flectunt,& Alleluja canunt Apoc. 5, S. ſed multæ infuper Angele- rum myriades, qui nomen hoc fingulari cum voluptate admirantur& ſuſpiciunt.Pet.112. Canentes ſine intermiſſione: Sanctus, ſanctus, ſanctus Dominus Deus Sabaoth, plena eſt o- mnis terra gloria ejus Eſa. E, 3. 2. Terrenorum, quo nomine homines intel- liguntur, qui terram inhabitant,& præ omni- bus creaturis aliis Chrifto hanc genuflexionẽ debent. Nam propter nos decælo defcendit, & carnem humanam induit, propter nos eva- cuavit plenarium communicatæ fibi majeſtatis uſum,& Patri obediens factus eſt ad mortem, mortem inquam crucis. Maxima igitur foret ingratitudo, ſipro tan- tis hiſce beneficiis honorem ipſi debitum ptæ- ſtare ſuperſederent Hinc legitur in VitisPatrúg/ Factum aliquando, cùm caneretur ex Symbo-/ 1o: Et homo factus eſt,& Grobianus quidam j? genua

genua non flecteret, ut Dlabolus alapam ipſi impingeret, his verbis: O te ingratum nebulo- neml ti nobis tanta gratialobtigiſſet, quæ vobis pet Dei gratiam obtigit per mille annos con- unuẽ in genua provoluti jaceremus,& Deo gratias ageremus, ſed eheu catenis tenebra- imad infernum detruſi ſumus,& nullam in cternum liberationis ſpem habemus. Si fapitis ergð Vos Mei, nomen hoc facro- lanctum veneramini,& hic tempore gratiæ genua in honorem ejus flectite, aliàs tandem in noyiſſimo die nolentes volentes genua cum timore& tremore flectetis,& videbitis, in quem pupugeritis, quando apparebit in nu- bibus cœli judicare vivos& mortuos. Zach. 12.V. 10. . Aaferoriln, quod non de animabus in purgatorio exiftenubusintelligendum eft; ut Bellarminusopinatur, Nan ſcripturaduorum ünùm meminit locorum celi& inferni, de purgacorio altum eft filentium, Luc. 15, 19fed moy Sivu: feu ſubterranei ſunt fpiritus infer- tles qui contremilcunt,& gloriæ confeſſio- dem Chriſto tribuunt, quoties nominis hujus lůbit meioria, utividemus Mattk. g, 29.Luc. 634. Act. 16. 17. Hinc pulchrè Auguſtinus: Unam quomodo dæmones Judicem; fic ho- mines agnoſcerent Salvatorem. Sed contrarium docet, proh dolor! expe- tentia; Multi enim hinc inde reperiuntur I, Cuntemptorea, quales ſunt Judæi, qui ge- nua non flectunt in hoc ſalutari nonine, ſed kelte Luthero, omnib. mocs illud dehoneſtäãt, & quoties nominant, aut nominari audiunt, ler exſhuunt, dicentes: Deleatur nomen ejus. Conſpirant Ariani, Photiniani&qui mutuam eltant operam, Calviniani& Jeſuitæ, dum eommunicatam gloriam& majeſtatem Chri- liquihominis præcidunt. His objicimus di- tum Chrifti: Quinonhonorat Filium, non 1 1 adie at ET Ebiſtola Philip. 4¹ v 6. J2. 24) honorat Patrem, qui miſit eum Joh.. v. 23. 2. Perſocutores., quales ſunt hodie Turcæ& omnes Tyranni, qui, ſi quos inveniunt viæ hu- jusviros& mulieres, minas ſpirant& cædes, arbitrantes cultum Deo ſe præſtare Joh. 6, 2. 3. Abufores, qui nomine hoc aliquoties re- Petito acpronunciato, aut etiam in eliarta con- ſignato,& de collo ſuſpenſo morbos curare pericula avertere, arma conſecrare,& alias ſu- perſtitiones exercere non erubeſcunt. Huc pertinent etiam i. Empactæ, penes quos nulla hujus nominis ter ſancti eſt reverentia, ſed di- ris illud devovẽt,& impuro ore contaminant. 2 Jeſuitæ qui appellatione hacab aliis ſuæ prd- feſſionis ordinibus,& onibus Chriſtianis fe disjungunt, non contenti titulo Chriſtianorũ, qui ſcripturæ conformis eſt, Act. 11. 26. ſed IJ ſuitæ ꝗ Jefu nomineChtifti proprio appellari gaudent, cùm in rei veritate potiùs Jeſucidæ quàm Jefùitæ dici mereantur, quia nontantùm doctrinæ ejus malitiosd contradicunt, ſed membra etiam Chriſti perſequuntur. Hinc verè Abbas Panormitanus, Chriftiani nomen inquit, rectèaſſumptum, quia unctionem no- bis Chriſtus com̃unicavit, Jeſuani v. rectè dici non potuimus, quoniã Servator ipſe unus eft. 3. Ajpocritæ, qui nomen Jeſu ſemper in ore habent,& genua flectunt, quando illud nomi- natur, ſedinterim pergunt in peccatis& de pœ- nitentia tarò cogitant. His Chtiſtus dicet in exttemo die: Biſcedite à me operatii doloſi, nomen meum habuiſtis, ſed opera mea non fe- ciftis,ut inquit Auguftinus, Non enini omnes, quidicunt nihi Domine, Dómine, ventent in teguuincœlorũ, ſed qui faciunt voluntatem Patris mei, vox eſt Salvatoris, Matth. 7. v. 21. Ergò diſcedat ab omni iniquitate j qui nomen Jelu invocat àit Apoftolus, 2, Tims 2; Y f9» Hec fufficiant, Oeſu propter nomen tuum ſalyum më fae 7

224 fac, ne peream, ſis mihi Jeſus in vita præſen- ti; fis mihi Jefusin morte, fis mihi Jefusin Um Patriarcha Iacob audiret fau- ſtum illud nuncium: Filius tuus vivit,& totius Ægypti Dominus eſt, in magnam conjectus eſt læti- tiam,& in hæc vetba plena gaudio erupit: Sufficit mihi, fufficit» ſi Filius meus vivit, vadam& videbo eum antequam moriar. Nec mora ſurrexit Iſrael,& cum omnibus quæ habebat in Ægyptum profectus eſt, tulerunt- que eum filii cum parvulis& uxoribus{'s in plauſtrisquæ miſerat Pharao ad portandum ſenem Gen. 45. v. 28.& 46..5. Hæc hiſtoria ideam nobis exhibet digne celebrandi Feſtum Paſchatos. Piæ mulierculæ lætum etiam hodiè nuncium nobis attulexunt, quod Chriſtus cœleſtis noſtet Ioſephuꝶadhuc vivat, ex anguſtia&judicio ſublatus,El. 53. V. 8 8e de portis mortis exaltatus ſic, Pſ. 9. V. i4. ſu- per oinnein poteſtatem& principatum,& vir- tutem& dominationem: 5;& fupet omne no- men, quod nominatur, non ſolum in hoc, ſed etiam in fututo ſeculo, Eph. 1. v. 21, Ergò læ- temur cum Iacobo& exultemus, quod reyi- xit Chriſtus,& per reſurrectionem ſuam tan- quam verum perruptorem fe- declaravit, | Mich. 2. v. 1 3. Quod ſi enim non reſurrexiſſet, vana eſſet fides noſtra, eſſemus adhuc in pec- catis noſtris,& qui dormierint in Chrifto, pe- riiſſent. 1. Cor. 15. V. 18. Dominica Palmaru PPE EE TEE extremo judicio, Tibi ſit haus& Honor& gloz tiain fecula feculorum Amenit rgt PIEL pE RARER A RAR% T a To R O O O O EAEAN FERIA I. PASCHATOS. Epiftolar. Cor.:.-8. Gaudium hoc ſpirituale accenditur magis & fovetur in ſacris conventibus, quos proincle non] deferere, fed frequenter unà cum liberis noftris vifitare debemus, Hebr. 10. v. 25. Ibi cœleſtis Ioſephus ſe conſpiciendum præbet. Nam in eo loco, in quo memotia fuerit no- minis mei, veniam ad te ,& benedicam tibi Exod. 20,24. Jacob Patriarcha maximum ex ſuſcepto iti- nere ſentiebat comodum. Nam juncto Ioſeph curru ſuo aſcendit obviamPatri vidensqʒ eum, irruit ſuper collum ejus, quin etiam fratribus ſuis dedit poſſeſſionem iui Ægypto in optimo terræ loco. Gen. 46. v. 29.& 47. V. Ir. Ita nobis haud deerit remuneratio, quando in gloriam Ioſephi cœleſtis, qui hodie Amortuis teſurre- xit, in domum Domini convenimus, fed ipfe cum beneficiis ſuis nobisobviam procedet,& non tantùm in hac vita neceſſario victu& a- mictu nos procurabit, ſed tandem etiam in cœleſtem Golen, id eſt, terram viventium in- troducet, ubi non eſutiemus aut ſitiemus am- plids, non ètiamcadet ſuper nos ſol aut æ- ſtus, ſed agnus qui mediothroni eſt, Palcet& deducet nos ad vivos fontes aquarum,& o- mnes lachrymas ab oculis noſttis abſterget Apoc. 7. v. 16. 17. Materiam ſuppeditabit prelecta pericope. quam in duabus pattibus explicandam aggre- diemur. Occurrit enim J. Le- *

I. Lechio Paſchalis. U, Appendix cauſalis. Qui- mortis» persupiti: r clauftra- optime Eai Rumpe moram& flatu nos modera- re tuo! [e Exegeſis. Paſchia celebraturi pane infet- mentato utebantur in memotiam liberà- tonis miraculoſæ ex ſetvitute Ægyptiaca. Nam poltquàm Deus ultimam plagam Pha- laoni infligeret, percutiendo omne primo- genitum in terra Ægypti à primogenito Pha- tonis, quiin folio ejus fedebat ufque ad pri- mogenitum captivæ, quæ erat in carcere,& onne primogenitum jumentorum, urgebant Agyptii populum Iraelde terra exire velo- cdtet. Tulit igitur populus conſperſam fati- mm antequam fermentaretur,& ligans in ballüs, poſuit ſupet humeros ſuos. Poſteã co- zetunt farinam„ quam dudum de Ægypto conperſam tulerant,& fecerunt ſubcineritus panesazynios ñ neq; enim poterat fermentari, cogentibus exire Egy ptiis,& nullam facere finentibus moram. Hiſtoriam hauc ſingulis annis ſibi revocabant in memotiam, quando fetum Pafchàtos in a2nis celebrabant, Erod. 12. v. 39.& 13. v. ö. Huc etiam Paulus reſpicit in prælecta pe- ticope,& poſtquam in præ cejldentibus Corin- thios reprellendillet, quòd inceſtuoſum il- lum, qui uxocem pàtris fui] Sebayin fua to lerent Ecceſia, hoxtatus inſuper, ut carcino- ma illud forãs ejiciant,& nullum cum eo ha- beant commercium jam ſub typo rituum pat ſchalium VT. rem otam illuſtrat,& ampli- ficat nonet bona, inquit, gloriatio veſtta, neſcitis, quia modicum fermentum rotam Epiſtalan. Cun ꝑ w id an maflamcortumpit, expurgate vetas: fermen- tum,&c. Hæc eſt lectio Paſchalis. Ubi duo oc- curtunt 1i Iucrepatio. Nam non eſt bona„inquit, gloriatio veſtra,& reſpicit his verbis ad ince- ſtuoſum, quem tolerabant in Eccleſia, quaſi re bene geſtã,& materiam inde ſumebant in ſua ſanctitate ſibi ſuaviter abblandiendi, per: inde ac meliores eſſent coràm Deo,&conci- vis ſui lapſus ad ſe nihil pertineret: Hæc Paulus reprehendit ex officio, quem- admodum omnibus fidelibus Eccleſiæ mini- ſtris incumbit, ut, ſi videant graſſari ſcanda- lum aliquod in ſua, cui præſuni, Eccleſià, non ceſſent clamare, ſed quaſi tubam exaltent vo- cem ſuam,& annuncient populo fibi coimə miſſo ttanſgreſſiones& peccata eorum, Eſa. 58. v. Prædica verbum inquit Apoſtolus, in- ſta opportund, importund, argue, increpa exhortare in omni longanimitate& ˖doctri⸗ na, 2. Tim. 4 verſ. 2. Hinc duæ virgæ legitimis Eccleſiæ Paſtoribus à ſummo Paſtore Chri⸗ ſto IESUdemandatæ ſunt, amabilis una, ſed altera dolor, quas paſcendo gregi adhibere debent; Zachi kevo7 Una alteriusope ſem per indiget, quare conjungendæ non ſepardd- dæ ſuint; Eccleſia enim in his terris ꝓura noꝝ eſt. ſed hypocritas& præfractus etiam pecca- tores ſibi admixtos habet 5 qui line increpa- uone corrigi vixpoflunt. Hine Pauluss Peca cantes coram omnibus argue, ut& cæteri ti· motem habeant; I. Ticn. J. VtO. Qui negligunt hanc officii partem; Eccle⸗ ſiæ miniſtti malèaudiunt in Scriptutis& vo- cantur canes muti, Eſa g6. V. io. dum placen- tia ſemper prædicant, prophanant Domi num coram populo, Ezech..v. 194&tales inſtitunnt canciones, quæ metæ ſunt ejectio- nes, Thren.U. 144 F£ Beith h woi t f à, i HEt kei ;/ Doj mA ` i 4 pi ġ Í ii i n 1] » í a Sa ne a ! f t i

226 Beata igitur Eecleſia, quæ Paſtores habet fideles, q uibus grex curæ eſt. Beati Audito- res, qui mnerepationes eorum cum lenitate ſu- ſcipiunt. Nam qui diligit diſciplinam, diligit ſcientiam, qui Aitem odit increpationes, inſi- piens eſt, Prøvi. t 2. Exhortatio, quæ tres officii noſtri Par- tes hoc paſchali tempore maximè neceſſatias complectitur, ut ſunt 1. Meteris fenmenti erpuuri' Nomine Fermenti non intelligitur fermentum Phyſi- eumʒ quo piltores utuntur ad fetmentandam & elevandam conſperſionem, ſed metaphori- ca locutio eſt, ut Paulusipſe mentem ſuam ex- plicat, quando Fermentutu hoc duobus epi- thetis à fermentocommuni diſtinguit. Vocat enim 1. Fymentum malitiæ, quo vita inficitur, quando homines malitiosepeccant, ſuſque de- que habentes præcepta Decalogi,& vitani vi= vunt peſſimam, quãblaſphematurEvangelium &proximo ſcandalum ponitur. Dicitur aliãs Fermentum Herodis.Marc... ga Sicut enim Herodes pietatem Abar & Johannem Baptiſtam audiebatids, Marc- .V. 20. ſed T in cute erat homo perver- ſiſſimus, qui nullum fotmidabat perpetrare flagitium; unde Chriſtus vulpem appellat, Luc. 13..3 2. Ita multi inter nos Au hypo- eritæ, qui ſpeciem quidem habent pietatis, ſed virtutem ejus abnegant, 2. Tim..v. g. ore dicunt i> Domi ne; Domine; Matth p2 tem- Plum etiam diligenter viſitant,& conciones verbi divini, ut apparet, eum voluptate au- diunt, ſed ad uſum nonttansfer uht Eech) vV.31. Interim pergunt i in peceatis,& pejerare deftaudare, commeſſari, ſcortari, ſibi laudi du⸗ elint: Ita ſuffocatur ſemen verbi divini,& kructum nullum atlert, Luc..v. 14. 2. Firmentum nequitiæ, quo falſa doctri- an intelligitu: r, guam Pſcudopropl poi clam Lud Ke Mnn fem caly ynabkhZ a. A hi ma mp'ekati Ferid TR Pafthatos ingerunt,ut fimplices decipiant,& à recto ſa- Jotie tramite{educant, Nàm fermo eorum ſerpit ut cåñcén z. Tim.2. vP. 8 non inepiè cum muliere adultera comparatur, Omnes enim quotquot ingrediuntur adeam, non re- vertuntur, nec apprehendunt ſemitas vitæ, Prov. 2. 19. Hoc duplex fermentum jubet Apoſtolus, ur expurgemus,& alludit iterum ad typum a- gni Paſchalis, is cùm 14. menſis primi d ie ap- petente mactaretur, omne fermentnm juſſu Dei ex ædibus ejiciendum erat, totoque feſti- vitatis tempore nonniſi azymis veſci teneban- tur. Exod. 1 3. V. 15. Expurgatio illa fieri poteſt& deber 1. Confficando, Quando fetmentum inve- teraſcit& obdureſcii, confricatione opus eſt, ut edmelius expurgari poſſit: Ita malitia& ne quitia apid plerofqucinyeteravit&in con- ſrerucinem abiit ut frenum§p. S. excutiant, quemadmodum de antediluvianisrefert Mo- ſes, Gen..U 3. Si vel maximꝭ fideles Eccleſiæ miniſtri vo- cem ſuan mexaltant,! kortantes& obſecrantes: Quieſcite perversd agere Eſa. 1, VFG- Nolite facere reniabom aa quam odit Domi- nus Jer.44. Vi4. Mundus habet frontem me- retriciam,& non yult erubeſcere, Jer..3. quin imòvetus fermentum malitiæ& nequi- tiæ jam altas in corde multorum egit radices; ut benefacere nequeant, quia didice runt wa⸗ lum, Jer. 13.v. 2 1go ſcalhro legishic opus eſt, quo vetus illud fermentum daie& peccata dormientia excitentur. Ex lege enim peccati agpinias ROmM,3 VZO. Quoc ih ergò fentis fermentum hoc mali- tiæ& nequitiæ in corde tto, ſcalprum legis arripe,& Jhan delictorum tuorum! per- ſcrutare, pof ted cum Publicano pectus percu- te dicens; Domine propitius eſto mihi pece ERRA 18.V. 13. Ita via ſternitur pœniten- ue Hig hypocnjm„£[ermenl iiz “Nin aN nå

tiz,& Deus, qui cum contritis& humilibus Seiritu libenter habitat, Eſ.j7. v. 15. Tale ſa- crilcium non deſpiciet, Pl.5 i. v. 19. 2 Depargando. Fermentum corrafum aguå eluitur; Ita infpiritualihac expurgationeaquâ opus eſt, non verd natuͤrali, hæcparùm efficiët Job. 9,30. Jer.2, ⁊a. ſed Chriſtus in hoc negotio compellandus eſt, qui verum habet ſmegma Mal.3, 2.& ita nos emundare poteſt, ut ſimus abſqʒ macula ſancti& irreprehenſibiles Eph. f. v. 26. Hoc præſtat ., In lawiacro fluminit, ubi ſpargit ſuper nos aquam mundam, ut mundemur ab omni- bus iniquinamentis noſttis Ezech. 36, 25. 2. In lauacro flaminis, quando gignit nos letho veritatis, ut ſimus primitiæ creatura- dumn ejus Jacob.i, ⁊8.& purificat corda. noftra per fidem Act. 15, 9. 3. Alavacro ſanguinis, quo nos emundat ab omnibus peccatis.Joh. 1,7.& quando ſuper- liminare& utrumq; poſtem cordium noſtro- tumin vera fide ex co confpergiimus, nihil nobisnocere poterit Angelus percuſſor Ex. ià, azileg, Nam redemptionem hahemus per iplius languinem, nempe remiſſionem pecca- torum Eol. 1,14.& quihoc modo ftolas fuas lavgrunt& dealbarunt in fanguine agnis fta- bunt olim ante thronum Dei,& ſervient ei die àcnocte, Apoc. 7. v. i4. ſeq- 3. Eliminando. N erus fermentumita confri- catum& ablutum, porcis in cibum objici do- let. Ita fermentum malitiæ& nequitiæ contri- catum per ſeriam contritionem,& depurga- tum per meriti Chriſti ſiducialem apprehen- lonem. Eliminandum porrò eſt per hoyam obedientiam, ne tanquam porci ad voliita- brum reyercamur poſt lotionem,& poſterio- ta prioribus deteriora fiant, 2. Pet. 2. v. 22. Eribant quidem Iſraelitæ ex Ægypto,& Fettis fermentum expurgabant, celebrantes Kalcha ſaum in Azymis Juxta præceptumDo- Epiftola t. Cor. g. an. b. J. miniʒ ſed quia deptædicabant ollas catnium, ad quas in Ægypto ſederant,& præ manna tœ leſti fermentatùm panem deſiderabant, pro- ſtrati ſunt in deſerto,& de ſexcentis millibus duo tantùm, nempe Joſua& Caleb in terram promiſſam venerunt, Num. 3 2,12. Joſ. 5,6. Nobis etiam promiſſa eſt terra ſancta, terta nimirum viyentium, quæ lacte fluit& melle, terra quietis& recreationis, ubi vox fletus& vox clamoris non audietur Eſa. 65. v. r. ſed omnis caro menſem ex menſe,& ſabbathum ex ſabbatho celebrabit Eſa. 66. v. 23. Nam Deus creabit cœlos novos& tetram novam. & non erunt in memoria priora,& non aſcen- dent ſuper cor Eſa 65. v. 17. Non igitur ſufficit expurgare vetus fermen- tum malitiæ& nequitiæ, ſed eliminatum ſe- mel non reaſſumamus. Nam non intrabit in cœleſtem Hieroſolymam aliquid coinqui- natum aut abominationem faciens,& menda- cium, niſi qui ſcripti ſunt in libro vitæ agni Apoc. 2 1. v. 27 25 Nova canſperſionis imitatio. Expurgate vetus fermentum, inquit Apoſtolus, ut ſitis nova conſperſio, ſicut eſtis infermentati, quaſi dicat, Chriſtus ſuo ſanguine à fermento pec- catorum vos emundavit, ut ſitis nova conſper- ſio& nova creatura abluti, ſanctiſicati& jufti- cati in nomine Domini jeſu Chriſti,& in Spi- ritu Dei noſtri 1. Cor, E, v. ii. Ergò caveamus impoſterum, ne vetus fermentum quod ſe- mel damnavimus,& ejecimus, revocemus, in novitate vitæ ambulemus Rom. C. 4. Satis diu fermentum vetus in corde no- ſtro fovimus,& conter ptu verbi divini, int juſtitià erga proximum, commeſlatione& compotatione,& id genus aliis peccatis irana Dei concitavimus, quæ hello, fame&peſte in Germania noftra hactenus ita graſlatur, ut nulla ſupetſit curatio 2. Chron. 36. verl. 6. Ffa Nam

232 Feria IL Paſchatos Nam Deus eſt jutus Judeuʒ minikans per ſin- gulos dies, niſiconverſi fueriris, gladium fü- um acuit, arcum ſuum tetendit,& adaptavit illum,& in illo paravit vaſa mortis, ſagittas ſuas ad perſequendum paravit, inquit David, Pſal.. v. i a. ſeij. Agite igitur, vos mei Expurgate vetus fer- mentum malitiæ& nequitiæ& præparate in cordibus veſtris noοm conſperſionem fidei, in auribus noſtris confperſionem devotionis, in ore noſtro conſperſionem gratiarum actio- nis, ſi beneficiis à Chriſto partis ritè frui veli- mus. Probate me ſuper Kog dicit Dominus, ſi non aperuet᷑o vobis catarrãctas cœli,& ef- fudero vobis benedictionem üſque ad abun- dantiam Pſal. 3. v. fo. Certè ſi novam imitati fueritis conſperſio- nem, in candore tàm in via quàm in doctrina .Tim. 6. v. 3. Tit..8. in fervote, pœnitenti- am maturando& eœleſtia aſpitando, Phil.3. vVIA. in ſapore, quo Deus& ſancti Angeli de- lectantur, Luc. 15 10. Novum etiam creabit Dominus ſuper terram. Jer. 3 1..22.& tu- multus bellicos, quibus patria noſtra hactenus divexata eſt, ſopiet, arcum contetet, arma eonfringet,& curtusigni cremabit Pfal. 46. v. ro. Reddet nobis annos quos comedit locu- ſta, bruchus,& locuiſta eruca Joel2. v. 25.& benedictione ſud nos ita cumulabit, ut donec naſcantur nova de veteri alimenta hobis ſup- petant, Levit.26. v. 10. Tandem ex terreſtti domo hujus tabernaculi in novÜam Hieroſoly- mam nos transferet Da die Engel ſingen Nova cantica Und die Schellen klingen in Regis cutia Eja waͤren wir da. 3: Digna: Feffi celebratio, guæ feri deber Apoſtolo definiente t. In agimis ſinceritarid. Greca Vox dai- nýiveig Virtutem denotat quæ Latinè integri⸗ tas appellatur quã proximo in verbis& òpe- ribus ſumplicitatem& ſincetitatem noſtram cammendamus, profligatà omni malitid&æ aſtutia, ingeminantes quotidiè votum Davi- dis PAEZ SVE Simplicitas rectumque tuum me Chriſte gubetnent. Sicut Paulus de ſe gloriatur, 2. Cor. l. V. 12. Hoc Deus exigit ab omnibus hominibus, & talis ſimplicitas ipſi grata eſt, 1. Chron. 30. v. 17. Hinc eſt. quod Iſcaelitis interdixit, ne veſtitientum induantex lino lanaque contex- tum, Deut. 2 2. V. 1 1. Per lanam enim, explican- te.Gregotio, ſimplicitas, per linum ſubtili- tas deſignatur.Veſtis quæ ex lana linoque con- texitur, linum interiùs celat, lanamque exterius demonſtrat. Veſtem ergò ex lana linoque con- textam induit, qui in locutione vel actione, quã utitur, intus ſubtilitatem malitiæ coοο· rit,& ſimplicitatem innocentiæ foris oſten- dit. Talesabominatio ſunt coram Domino, Prov. 1i. V. 20. ie Sinceritatem igitur ſectamini in verbis& operibus, quotquot pacatè vivere,& bonam: conſcientiam retinere opéræ pretium ducitis;. Qui enim fimpliciter ambulat, confidenter ambulat, inguit Salomo, Prov. 10..9. 2. In Azymis Veritatis. Hæc iterum pu E cherrima virtus eit, quå tota Trinitas: dele- etatui Deus Patere Dens veritatis, Pfalz 1..6. verbum ejus veritas, Johan.17..ʒ nec poteſt meutiri Heb. 6..i8. Num. 23. V. 19. Deus Filius eſt teſtis fidelis& verax, Apoc. ..i4 quia ad hoæ venit in mundum, ut veri- tati teftimonium perhiberet, Joh. 1 S..37. Deus Sp. S. eft Spiritus: veritatis, Jhrg y, 17.& Eecleſia, quam colligit per verbum& Sacramenta, eſt ciyitas Veritatis,Zach...3. EA Si qais ide

Squisigitur Dei fllius, Chriſti Diſcipulus, Spiritus S. templum& verum Eccleſiæ mem- brum effe velit mendacia deponat,& verita- tem loquatur cun proximo ſuo. Nam in Chriſto Jeſu veritas, quod Lutherus emphati- cæ reddidit: In Chriſto JEſu iſt ein rechſchaf⸗ ſenes Weſen/ Eph. 4. v. 21. 22. Ornate vos hãc virtute tanquâm pretioſiſ- fimo xsi. I. Paflores in Chore, ne fomnia veftra au- ditoribus deprædicetis, ſed veritatem cœle- ſtem, quam in verbo ſuo nobis revelavit, at- tendite,& non declinate ad dextram neque ad finitram Efa. 30; v. 21. Quienim aliter do- cet,& non quieftit fanis ſermonibus Domini noſtri jeſu Chriſti,& ei, quæ ſecundum pie- tatem eſt, doctrinæ inflatus eſt, nihil ſciens,&c. i. Tim:‘6..3. feqq, 2. Masiftratus in Foro, ne fidem fran- gant, ſed promiſſis ſtent; nec perſonas in hac parte reſpiciant. Nam verba Magiſtratus debent eſle Sacranrenta, Eſ. 3 2. v. 8. HincJe- thro viros ſtrenuos& timentes Dominum, in quibus ſit veritas,& qui oderintavaritiam re- gendo populo præficiendos cenſet, Exod 18. v. zr. 3. Patres familiasin Toro ne injuſto pon- dere& menſurã emendo& vendendo proxi- mum defratident, ſed lancem juſtitiæ in corde ſuo appendant,&aluüs præſtent, quod ſibi aba- liis fierioptatent Matth. 7. v. 12. Nam quis habitabit in taberuaclo tuo Domine? quis re- quieſcet in monte ſancto tuoʒ interrogat Da- vid& refpondet, Ipfe, qui loquitur veritatem in corde ſuo, qui non detraxit in lingua ſua, nec fecit proximo ſuo malum,&c. Qui facit, bæc, non movebitur in æternum, Pfal. 1$ Vi. fqq: Tantumde Primo Epiſtola Cor. g. V. b. d. Cktiſtiani, quòd vivant, quòd credant, fe te De Secundo. R ESTAT Appendix Canfalis quæ impulſi- vas recenſet, qubus exhortationem ſu⸗ am confirmat Apoſtolus, ut ſunt: t Chriftianifmi reverentia, Reprehene dit enim Corinthios, quod titulum Chriſtia⸗ norum ſibi arrogabant, vitam autem Chriſtia- nis dignam non vivebant, ſed cum in ceſtuo- fo concive fuo commercium habebant, quent potiùsè medio tollere debebant. Hinc non eſt bona, inquit Apoſtolus, veſtta gloriatio, Chriſtianum nomen ad judicium habetis, non ad remedium. È Idem nobis ditum putemus.© quàm multi ſunt hodie, qui nomen Chriſti jactant, at qui-dignè fe Chrifto præbeat vix eſt unus& alter. Periit fides Chriſti ex corde, veneratio ex animo, laus Chriſti ex ore, imitatio Chriſti ex opere,& præter Chriſti famam& nudum Chriſtianitatis titulum apud pleroſque vix amplids reſtat, ut non malè iplis convemat quod Angelo Eccleſiæ Sardis dicitur Apoc. .4,Nomen habes, quod vivas,& mortuus es: Nam quod eſt anima, corpori, hoc eſt animæ Chriſtus. Sine anima corpus non vivit„nom viyit anima ſine Chriſto, recedente animà moxcorpori fœtor, corruptio, putredo, cinis- horror& omnia viſu deteſtanda ſuccedunt: Ita diſcedente Deo, confeſtim venit in ani- mam peccatorum facta, corruptio crimi- pum, vitiorum putredo, conſcientiæ vermis, vanitatum cinis, infidelitatis horror,& fit in corporis ſepulchro vioo funus animæ jam a pultum. Ita Chryſoſtomus. Cùm ergd a- pud noſtros Ckriſtianos non vivar Chriftus per fidem nec{piret perdevotiónent neco- peretur per charitatem, quid aliud de iis dica- mus, quàm quòd nomen habeant, quod hns re pend Ff z —

azt weràin peceatis mortui& in fecuritate ſepulti ſunt. Cert, qui dicit, ſe in Chriſto manere, de- bet etiam ambulare, ſicut ipſe ambulavit, 1. Joh..V. 6. Quid cogitatis igitur Scortatores&- adunite- yi, qui lapjnaria vifitatis;& ad uxorem proxi- mi hinnitis inſtat equorumer...8. Non eſt bona gloriatio veſtra. Scortatores& Adulte- ros judicabit Dominus, Heb. 1 3. v. 4. Quidicogitatis Blaſphematores, qui Sacra- menta Chriſti, quæ ipſe in ſalutem noſtram inſtituit,& vulnera ejus ſanctiſſima, quibus fa- natl eſtis, Eſa. 5.V. 5. impuro ore contamina- tis,& pedibus quaſi conculcatis. Non eſt bo- na gloriatio veſtra. Ita Chriftus denuò crucifi- gitur, Heb. 6«.6. videbitis etgò tandem in no- viſſimo die in quem pupugeritis, Joh. 19. v. 37. Apoc..v. 7. Quid cogitatis Heluones, qui manè confur- gitisad potandum& ſedetis in longam noctem ut vino æſtuetis, Eſa..v. 1i. Non et bona glo- riatio veſtta: Ebrioſi non hæreditabunt re- gnum Dei, i. Cor. 6. v. 10. Quid cogitatis Iipocritæ, qui pro forma tan- tùm comparetis in Ecclefia, auditores verbi& tion factores, Jac...22. Ezech.33.v, 31, Non eftbonagloriatio veftra. Nonomnes, quidi- cuntmihi, Domine, Domine, ingredientur in regnum cœlorum, ſed qui facium voluntatem Patri s mei, qui in cœlis eſt, inquit Salvator Matth. J. v. 21. Alexander Magnus, cum in exercitu fuð inveniret militem-de fuo. nomine Alexan- drum dictum, decætero ignavum& nihil, ad il- ium dixiſſe fertur. Aut nomen muta, aut mo- tes: Ita noftris Chriftianis, quibus præter nu» dum Chriſti nomen nihil ſupereſt, haud in ju- ziâ dixerimus: Aut nomen mutate aut mo- xes. Qui enim dicit fein Chrifto manere, de- bet etiam ambulare, ſicut ipſe ambulavit. 1. Joh.2. V. 6. Feria I. Paſchatos Domitianus Imperator ſupplicio aflecit 4 Metium Pompoſianum ea de cauſa, quod no- men Hannibalis ſervis indidiſſet. Quomodo J igitur putatis, ſtabunt olim coram ſummo Imperatore hypocritæ, qui in rei veritate ni- hilaliud{unt; quàm mancipia Diaboli;& ni- hilominùs Chriſti nomine ſuperbiunt. Certè alloquetur eos inira ſua, ex Plal. 5o.v. 1 6. qua- re tu recitas ſtatuta mea,& aſſumis teſtamen- tum meum per os tuum, tu vero odiſti diſci- plinam,& projeciſti ſermonesmeos. Si vide- bas furem, currebas cum eo,;& cum adulte- ris portionem tuam ponebas, ſicut olim ficui maledixit, ut exareſceret confeſtim, quæ fo- lia quidem habebat, ſed fructibus carebat, Matth. 2 f. v. 19. 2. Periculi conſequentia. De quo Daulus. an neſcitis, inquit, quòd modicum fermenti totam maſſam cortumpat? Unius Aphoriſmi veritatem perſpicimus 1» Ia Foro Theologice. Nam articuli fidei funtuna copulativa ut inſtar catenæ cohg- rent. Uno igitur fermentato totum corpus doctrinæ facilè corrumpitur. Experiuntur hoc Calviniani, qui detrahen- tes Chriſto, quã hominĩ, Majeſtatem& glo- riam divinam, quam vi unionis perſonalis cum æterno Dei Filio,& ſecutæ vᷣreννοεανp ad dextram Patris in tempore accepit, corrum- punt ſimul articulum de præſentia corporis, & ſanguinis Chriſti in ſacra Cœna, articulum de Aſcenſione ad cœlos, articulum de Seſſio- ne Chriſti ad Dextram Dei,&c. Ita horrendum dogma de abſoluto decreto, fermentat articulum creationis, dum DEO cauſam peccati adſcribunt, quaſi hominem ad lapſum condiderit contra Pſal. 5..ꝗ. arti- culum redemptionis, dum Chriſtum pro ſo- lis electis mortuum eſſe contendunt; contra expreſſam Scripturam i Joh..v. 2. articulum Sanctihcationis, dum verbum& Sacramenta Ud. Kiomay. SHET 0l: paad- Z- Lochi t. p::

ia aana ienaa lionilil prodeſſe dicunt, quiin catalogo ele- ĝormmnonafcripti fint. O fermentum peffimum! fermentum mali- tig negquitiz, quó Satanas corda hominum inficit,& adulterat, vel ad ſecuritatem, vel ad pulillanimitatem, ünde facilè fieri poteft, ut circa fidem naufragium faċiant,:Timoth. r. vig. Experiuntur Pontificiii etiam, dum Scriptu- tam imperfectionis arguunt,& traditiones non ſeriptas Pari pietatis affectu credendas ſmpliciotibus obtrudere ſatagunt. Hoc ipſo fermentãrunt omnes ferè Chriſtianæ religio- nisarticulos,& infinitos ferè errores in Bc- leſtiam introduxerurt, de meritis operum, de mutilatione Cœnæ Dominica, de invocatio- ne danctorum de Miſſa, geints alia. Tales fructus enaſci ſolent ex con- temptu Scriptutæ/quando fermentum huma- matum traditionum ipli admiſcetur. Nam ſi- de mendacio conſummatur vecbum legis, Syr. Fhv g. 1. la Foro Politico Idem enim de peccatis & peccatoribus judicium. Qui picem tan- fit coinguinabitur ab ĉa, Sye. 13. Vre& I. Cor.15.v. 33. inquit Apoſtelus: Colloquia prava corrumpunt bonos mores. Expurgan- dumn ĩgicur elt hoc ferxmentum, quàm fieri po- telt celetrimè, ne radices figat in Eceleſia,& totum corpus inficiat. Idque fieri poteſt, quan- doxlagĩſtratusboliticus& Eccleſiaſticus ſuum Rlrenulẽ facrunt oflicium, hi monendo, illi co- ercendo, uterque maturè prævidendo„ut impietati in piima ſtatim ħerba ſuccurrarur, neveltanden lento greſſu totas urbes& regi- ones pervagetur, juxta expreſſum mandatum, Deut. 19..20.21. 1. Tim. h. v. 20..Tim. 4. $L. 3: Arni Pafchalisexcelentia, Nam& Pa- icha noftrum pro nobis immolatus eft Chri- fus; ltague Feftum celebremus non ia fer- purgatorio,& id ` Epiftolat. Cor. 5. U. C. E. Miiisaaa a. A a N NE mento veteri, nec in fermento malitiæ& ne- quitiæ, ſed in azymis ſinceritatis& veritatis. Senfus eſt: Feſtum Agni Paſchalis in V. I. erat ſimul Feſtum Azymorum: Sicin N. T. juge fe- ſtum agni Paſchalis veri, Chriſti nimitum pro nobis immolati, celebratur. Igitur& jugis& continuafit veteris fermenti& peccati expui- gatio. 3 Comparatur autem Chriſtus Agno Paſchiali ſubſequentibus de cauſis. 1. Ratione appellationis. Agnus Judæorum dicebatur Paſcha, quod propriè tranſitum ſi⸗ gnificat, quia recordari debebant hoc tem- pore Judæi, quomodo Dominus in Ægypto percuſſerit olim omne primogenitum, ſed do- nicilia eorum ſanguine agni conſperſa tranf- ierit Exod.12::2 3. Ita Chriſtus verd eſtPaſcha liye agnus tranſitus, qui exivit à Patre& venit in mundum, iterum reliquit mundum& ad Patrem teverſus eſt, Joh. i 6. v. 28. 2. Rarione electionis. In V. T. Paterfamiliãs ex toto grege talem eligere tenebatur agnum, qui immaculatus erat& maſculus, Exod. 12. vige Ita Chriftus eft ſanctus, innocens, im- pollutus& à peccatoribus ſeparatus, Heb..v- 26, Gigas geming fubftantiæ, Vir Dominusy Gen. 4. V. a. qui mulierem circumdedit, Jer.3i- V. 22.1 T 3. Ratione ſegregationis. Agnus Paſchalis quinque diebus antequàm mactaretur à oE- tero grege ſeparabatur: Ita Chriſtus quinto die ante paſſionem ſuam à cœtero quaſi vul- go ſe leparare„& tanquàm Rex Filiæ Zion modo ſingulari ingreſſum ſuum Hlieroſolyr mis inſtituere voluit, Matth. 2 T. V. I. 4. Ratione mact ationis. Agnus Paſcha- lis mactabatur circa veſperam integer oOſlibus ſine fractura. Exod. 12. v. 46. Ita Chriſtus etiari circa veſperam diei mactatus eſt fine ofinn fractura, ut teftatur Johannes cap. 19. Ve 33v 36 Je Ratios sih "g

232 s. Ratione praparatiohis:-Agnus Palcha- lis non comedebatur crudus, nec in aqua co- Aüs, fed igni tahtùm aſſatus: Ita ab eſu Agni Paſchalis arcentur Epicuræi, qui crude vi- vunt,& illidunt peccata, Prov. 14. V. 19. Et Phariſæi, qui merita ſua merito Chriſti adjun- ere non dubibnt ſicut car ni elixa condi · menta ſua debentur. Agnus noſter aſſatus eſt in paſſione& morte ſuã igne charitatis& igne flagrantis judicii ac itæ divinæ, ut nos fi- llos iræ ab ira Dei& inferni poteſtate libera- ret: Hinc canit Ecclefia: Hie iſt das rechte Oſterlam/ Davon Gott hat gebotten/ Das iſt an deß Creutzes Stamm In heiſſer dieb gebraten⸗ Deß Blut zeichnet unſer Thuͤr ⸗ Das haͤlt der Glaub dem Tode fuͤr/ Der Wuͤrger kan uns nicht ruͤhren. 6. Natione mandlucationiv. Agnus Pa- ſchalis totus comedendus erat ab omnibus, qui erant in domo. Ita non habemus Salva- torem particularem qui non plenè nos rede- metir, ſed pto originali tantùm malo ſatisfe- cetit. Nam copioſa apud eum eſt Redemptio, Pfal. 130. v. 7. quippe omnibus propitiatur iniquitatibus,& omnes infirmitates noſtras ſa- nat, Pſal. 10 3. v. Hine nobis in ſacra cœna cor- pus ſuum manducandum& ſanguinem ſuum bibendum exhibet, in certiſſimam obſigna- tionem remiſſionis pecccatorum& vitæ æter- næ. Ibi non ſuflicit ut Pontificii autumant, manducare corpus Chriſti, ſed oportet nos etiam bibere ejus ſanguinem, quemadmo- dum ipſe ſamtit& ordinavit. Totus come- dendus eſt, ſi beneficiorum cœleſtium parti- cipes eſſe velimus, Joh. 6. v. 55. 7. Rationi aperatienis, Sanguine agni Pa- Feria l. Paſchalos ſchalis conſpergebantur poſtes ædium,& ſic inhabitantes immunes erant ab angelo per- cuſſore. Ita Chriſti ſanguis poſtibus cor- dium aſperſus præſtat nos immunes ab infer nali percuſſore, qui circumit tanquam leo rugiens, quærens quem devoret, 1. Pet,F. V. S. Nam in ipſo habemus redemptionem per ſan- guinem ejus, Col..v. 14. En Vos mei, quantò præſtantiorem habea- mus agnum præ Judæis! Ergò majori etiam ſolennitate& devotione feſtum noſtrum ce- lebrare debemus. Paſchatos Feſtum in V- T. durabat per ſeptem dies integros, in gui- bus non licebat uti fermento. Hoc admo- nemur, ne unquam ad vetus illud fermentum redeamus. Nam ſeptenarius eſt numerus perfectionis,& ut tempus omne hebdoma- dum numero& decurſu metimur: Ita tota vi- ta noftra hebdomas paſchatis novi& infer- mentatorum ſinceritatis& veritatis eſſe de- bet. Succedet tandem illa dies exoptatæ futu- ræ reſurrectionis& quietis, in qua ultimus triumphi ac reſurrectionis Chriſti fructus, is- que completiſſimus manifeſtabitur,& de menſe in menſem, de ſabbatho in ſabbathuni veniet omnis caro, ut in curvetſe coram Do- mino. Eſa. 66. vV. 23.&ineffabili gaudio decan- tabitur Jrviao illud 1. Cor. 15. v. 34. Abſor- pta eſt mors in victoriam. Ubi tuus mors ſti- mulusꝰ ubi tua inferne victoria? ſed Deo gra- tia, qui dedit nobis victoriam, per Dominum noftrum Jeſum Chriſtum. Ad quam lætitiam & plauſum feſtivalem nos perducat Chriftus Jeſus victor& triumphator mortis, Dia- boli& inferni s ter laudatús in: ſecula ſeculorum, Amen. FERIA netd AÂ PUNAN 66000 PERI

RA (233) o% LLLLLELLELELLELLEEELLEEL LLELE GA E T ON EER E I o FERIA II. PASCHATOS Epiftola A10..34-43. Okquam Abraham fidelium Paterunà cum filio ſuo·Lſaaeo redux factus erat à monte Moria, ubi ſacrificare filium julſus, ſed Angelo monitore revoca- ts erat, ecce unꝭ omnes capit exultatio. Ex- ultat Pater enlem ab Angelo retratam cogi- tns, exultát filius, quòd interventu arietis vitamrelervâllet, exultat matér, deunico fi- lio recepto ſibi gratulans, exultat familia uni- verla, quòd hæredem patro funda videret redditum Gen, 2 2. v. 1. feq. Ita Chriſto JESV cœleſti Iſaaco à monte Golgatha, ubi fe Patri in odorem ſuaveolen- tem obtulerat reverſo, proh! quæ gaudia, quæ erultationes, quæ congratulationes paflim auz duntur! Gaudet Pater cœæleftis, tàm gloriosè eonſummatum videns opus redemptionis. Gaudet Mater filio tecepto, in quo unicum tepolitum habebat ſolatium. Gaudet filius de erecto trophæo. Gaudet univerſa Chriſti fimilia propter ubertatem beneficiorum, qui- busà Chritoex mortuis reduce cumulata et. Tritis erat dies mortis, cœlum lugubri abitu amiciebatur, Sol vultu velato O9 tei indignitatem', quain formidabat alpicere, teatori ibatexequias, cor terræ præ luctu in mille partes ſcindebatur, Angeli pacis amarè flebant. Hodis verò dilecti, omnium bo- norum dierum mater illuxit, hyems paſſionis preterit o o jabet diving indignationis abiit Kteceſſit, flores gratiæ àppatuetpnt ig tetra noftra: Cantate Domino canticum novum, qüia mirábilia fecit, faltem fibi acquiſiyit ſua iplius dextrå& fanéto brachio fuo, Pſalm. 98. v. I. ſeq. Vovx exultationis& falutis in ta- bernaculis juſtorum, dextera Domini fecit virtutem. Dextera Domini exaltata eſt, dextera Domini fècit virtutem, Plalm. 118. veil 15. Ita cripudiat hodie ſancta mater Ecclefia, & ſalvere quaſi jubet Chriſtum ex morte re. ducem, inferni everſorem, Cerbeti domito- rem, ſalutis reparatorem, Materiam ſibi ipſi elegit& ordinavit ptælectam peticopen, quæ duobus membris abſolvitur, ut ſunt I. Exordlii Suaditas. I. Materie Grauitas. Utrumque Oet ov» magum breviter explicas bimus. O Domine falyum me- fac, ô Domine da proſpetos ſucceſſus, Amen. xegefis. Exegeſis JEg audivimus concionem Angeli, Ho- diè Chrifti, Jam Petri,cujus elegans cum Evangelio ordinario Harmonia confpicitur lı Ípectetur 1. Chrifi peregrinatio., Namficut Emaune ticis in forma peregrinantis apparet; Ita Pe- trus de ipſa narrat, quòd obambulaverit in diebus carnis ſuæ benefaciendo& ſanando oumes oppreſſos å Diabolo, Gg 2. Ejuſ⸗ ow, 8 y 7 e% — s4 sm n n

————— We 2. Ejuſclem deprædicatio. In Evangelio vocatur vir Propheta potens opère& ſermo- ne coram Deo& tato populo. Cüm eo con- venit, quod in prælećta pericope dicitur Do- minus omnium. r` 3. Propheticæ toſtiſiratio. Chriſtus fepre- hendit Evangelio diſcipulos incredulos,& ad prophetica vaticinia, quæ de ſe ſcripta expli- cat, eos reinittit, v. 25. 26. 27. Ita Petrus horum omnium quaſi Epitomen ponit ſub calcem E- piſtolæ, dum huſc, inquit, teſtimonium perh- bent omines Prophetæ, quòd remiſſionem peccatotum accepturus ſit per nomen ejus, quilquis crediderit in eum. Cœterum Exordiuni quod, attinet, duo complectitur. é CUTER.$ a t, Gratia nniverfalitateh. Nam aperiens Petrus osfuum, ln veritate comperi, dicit, quod Deus hon eft acceptor perſonarum, ſed in omni gente, qui timet m 4 juſtiriatn acceptus eſt il i t Dtun& operatur li. Ante miiia occafio bujus fermonis Petri- A attendendæa eſt, quæ initio lujus capitis de- ſcribitur, nimirum Centurio aliquis nomine Cornelius ın urbe Cæfarea habitabat saei apparuerat Angelus, jubens, ut Petrumaccera ſat,& ex ipſo doctrihain ſalviſcam de Chr ſto mundi redemptore cognoſcat. Obſe⸗ quitrur Corne lius,& emiſfisletvis Petrumad- vocat. Interea Petrus etiain per viſionem quandam monetut ut vocatus Corneliuin ac- dere cunctetur ſine reſpectu præputii. Surts gens ergd Petrus Cæſaream properat,& poſtquam vidit devotionem Cotnelii& do⸗ mefticotum ejus, apetit os ſuum,& in hæc yerba prorumpit, Re ipfa comperior, quad non ſit reſpectus berſonarum apud Beum,&c. In Vet. Teſtam. ſoli judæi erant genus(le- Rum, regale Sacetdotium, gens ſati ta, popu- Feria I. Pafihatos lusacquilitionis„1 ,Pet,..%9. fecit Deusullt hationi, Plal.i 47.v. 29. ſed in Nov. Teſt. graüa Dei ſalutatis omnibus ho⸗ minibus apparuit, Tit. 2. v. 11. nec ulla hic ampliùs diſtinctio eſt inter Judæum& Græ- cum, omnes enim filii Dei ſumus per fidem, quæ eſt in Chriſto Jeſu, Gal.3. v. 28. hic ma- ceriem diruit,& ex duobus unum fecit, Eph. 4. V. 14. Hæc Petrum tantiſper latuerat, unde r8 ad congregatos in domo, Corneli auditores inquit: Vos[citis non effe fas viro Judæo con- jugi, autaccedere ad alienigenam, ſed mihi oftendit Deus, ne quem communem aut im- mundum dicerem hominem; quapropter& ſine recuſatione veni accetlitus. Duplex hic emergit Conſolatio. 1. Contra innatam Cucitatem, quã natura- lis homo laborat, ut non Percipiat, quæ ſunt Spiritus Dei, 1. Cor.z. V. II. Nam ex patte SOgnolcimus,& ex parte proplietamus, 1. Cox. 13. v. 8. Cogitate Petrum, Vos mei, cujus etiam cognitio non ſtatim perreta fuis: fed majorem fubinde. experientiam fibi ac- Quifivit. Facite igitur, quod in vobis eſt, eyolvite ſcripturas, attendite lectioni, rumi- nate, quod legiſtis,& in ſuccum& ſangui⸗ nem convettite Deus dabit incrementum* 1. Cor. 3. V. G. quod deeſt, in vitam æternam reſervate, ibi ceſlabit, quod ex parte eſt,& ſuc- cedet perfectum, 1. Cor. 13. v. 1U, 2. Cmntma ol jeltam indgnitatem, qud cuim mulier i apanga: lugarta fuit, dumGhriftusi iphmappellaretcanem, Matth. 15. v. 26. Eri- gẽ te quiſquis es hoc aphoriſmo: Non eſt berlonarum acceptor Deus, ſed puſillum se magnum iple fecit,& æqualiter urach ill Pło omnihus, Sap.6. vI8. jan Non tejicit fadeos ex his enim natus eſt juxta carnem, Rom.g. V. g. f Non Taliter nou

Non rejicit Gentes, cft enini deſideratus gentium, Hagg, 2 v. 8.& lux ìà Deo conſtituta, quæ luceat his qui ſedent in umbra mortis Ela. 9. V. 2. Non rejicit pauperes, iple enim pauper fa- Quse propter nos,.Cor.8..::8& non ha- buit, quò caput reclinaret, Matth. à. v. 20. Nonrejicit divites, nam dives eſt in omnes, qui invocant eum, Rom. i0. v. i>. Non rejicit viros, ipſe enim eſt vir Jehova, Gen..v. 2. Non rejicit nulieres. Nam ex muliere na- tus eſt Gal..C. 4. Nou rejicit fervos. Nam iple ferviitin pec- eatis noſttis,Ela. 43.v. 24. Non rejicit liberos.. ideò enin venit in hunc mundum,ut permortem deſtrueret eum, qui habebat mortis imperium, id et, Diabo- lum,& liberaret nos, qui timore mortis der totamvitam ſervituti obnoxii eramus, Heb. .V. j. Elto igitur bono animo, Gratia Dei non ad- mittit relpectum perſonarum. Janua ſalutis o- ibus patet, qui in vera fide accedunt: nemi⸗ nem abſterceat ſua indignitas, qui caret mife- ni miſericordiã non indiget. Fidelis igitur ſer- mo,& omni acceptione digniſſim us, guod Je- fs Chritusyenitin mundum peccatores fal- vos facere, Tin.ny. ſi non fuiſſent ægroti. aon etiam opus fuiffet medico, Macch. 9,1 2. IL Conſequendi modalitarem. Nam qui De- am timet inquit Apoftolus,& operatur jufti- tiam, acceptus eft illi. Duo igitur reguiruntur, ut aliguis Deoac= ceptus ſit. i Deirimor, qui præcipua. virtus ch primi Pizcepn,& laudem habet divinæ bencvolen- te Plal.147..i O. laudem ſingularis excellen- üür Syr. 25. v. 4. laudem ſapientiæ, Syr. f. V. 16. lem patientiæ, PI.12. v. 1. Iaudein gloriæ Keimmortalitatis, Syr.1 5. v. 6. Epiftola AF. 10. Ug{443e 275 Ergòanteomnia timot Dei pro fun damen- to ponendus eſt, ſi ad civitatem manentene contendimus, quæ in cœlis eſt, Timor Do- mini expellit peccatum,& qui-fine timore eſt, non Poterit juſtificari, inquit Syracides.r. V. 26. 2. Faflitiæ amor. Hoc prioris cenſequens eſt,& ex timore Dei tanquam fonte perfluit, Nam qui timent Dominùm non erunt incre- dibiles verbo illius,& qui diligunt eum, con- ſervabunt verbum ejus, Syr. 1. v. 18. Fruſtta igitur gloriabitur de fide, qüijuftitiam nono- peratur, fiquidem fides- fine operibus mortua eſt, Jacob. 2. v. 17. Hinc Lutherus, Fides, in- quit, non eſt otioſa cogitatio, nec innata cordi, ſicut anſer aquæ, fed aliam mentem& ſenſus alios fingit, ac prorſus novum facit ho- minem. Filius, qui timet fratrem, facit etiam, quæ Patri grata& accepta ſunt: Ita quilibet verè Chriſtianus cavet ſibi à peccatis, ne Patrem cœleſtem offendat,& contra juſtit:am opere- tur, quam ipte diligit. Plal.4f..S. Haman valdè jactabat gloriam ſuam, qua Rex Ahaſerus ſupet omnes Principes& fer- vos ſuos ipſum elevärat, Eſth. c..11.12. hec mirum: Siquidem in hilaritate vultus Regis vita,& clementia ejus quafi imber ſerotinus, Prov. 16.v. i57. Quin igitur-{udatis, Fos mei, totis viti- blis, ut gratiam Regis Regum,& Domini do- minantium conſequamini. Regum terre- renorum gratia inconſtans eſt,& mutatur in horas, ſed Deus veritatem cuſtodi t in fecu- lum, Plal.14 6. v. 6.& nunquam mutatur, Ma⸗ Lach.3. De Secundo, Ranim? ini alteram partem, quæ Materiã Concionis Petrinæ certis inbris includit. G g2 Hec

236 Hæcfingula ordine èzplicabimus, quæ nobis Petrus in memoriam revocat. 1. Pacis præconium. v. 3 6. 3y. Cujus hic deſcribitur. 1. Altitudo. Etiam ipſi Chrifto tribuitur hoc præconium, qui eſt Dominus omnium& expreſoddicitur Evangeliſta pacis, Eſa.41.v. 27. à Deo miſſus in hune finem, ut evangelizaret manſvetis, Eſa. 6i. v. r. Sicut ipfe textum fibi applicat in Schola Nazarethana, Luc.4, 11. Apparet hinc 1. Evangelii fumma, quod dicitur concio pacis, quia de pace, quam Chriſtus per fangui- nem ſuum in cruce ſtabilivit, inter Deũ& ho- mines,Col,1..14.Certos nos facit ut cum Pau- Io gloriari poſſumus, juſtificati fide pacem ha- bemus per Dominum noſtrum Jeſum Chri- ſtum, Rom. F. v. I. 2. Concionatomum gloria, Pontificii yocant nos Prædicantes,& magnã putant nos hãc ap- pellatione affici ĩgnominia, ſed bene eſt, Chri- ſtum anteſignanum habemus, qui ipſe pacem prædicavit. Ergò in gloriam noſtram cedit, quod iph pro infamia reputant,& certi ſume, íi in officio noftro afpicimusautoremfidei& conſummatorem Jeſum Chriſtum, Heb. 12. v. 2.& in ſidelitate perſeveramus uſque ad mor- tem, quod corona vitæ& juſtitiæ nobis repo- fita eft, 2. Tim. 4V. /, Apoc..v. 10. 2. Latitudo, Quamvis enim primum in fo- la judæa coneio illa pacis divulgata eſt, quo- niamita erat voluntas Dei, ut Chriftus pri- mum& anteomnia mitteretur ad oves perdi- tas domus Iſrael, Matth.1g. v. 24. tamen poſtea in univerſum mundũ diſcipulos ſuos ablegavit Mat. 28,19. Hinc non ſine emphafi Petrus ad- dit, quod initiũ tantùn factum ſit in Galilæa, nimirùm Judæis primùm oportebat loqui ver- bum Dei, fed quoniam repuleruntillud,& in- dignos ſe judicarunt vitã æteraãconVerſi funt poſimodum Apoſtoli ad gentes, Act. i..46. Teria Il. Paſchatos Cayete Pos mei, fi Deus offert nobis grati- am fuam;ne repellatis eam, fiquidem nòm et alligatusad hanc vel illam gentem, fed Eccle- ſiam habet ambulatoriam, quæ movetur à lo- co ad locum pro conditione ſubjectorum. Qui enim non recipiunt charitatem veritatis, ut ſalvi fierent, his Deus poſtea mittit operati- onem erroris, ut credant mendacio, 2. Theſſ.2. v. 10. 3. Rectitudo. Nam poſt baptiſmum, quem Johannes prædicabat concio illa pacis infudæa inſonuit Johannes fuit Chriſti præcurſor, qui viam ipſi præparavit,& baptiſmum introdu- xit, quem Chriftus de manu ejus fufcepit, Matth. 3. 13.pofteą à Spiritu.in eremum fub- ductus,& à Diabolo tentatus eſt, Matth. 4. v. 1. ſeq. Ante baptiſmum igitur non legitur do- cuiſſe. Notatur hoc ipſo Methodus, quam fideles Eccleſiæ Miniſtri adhibere debent in concio- nibus{uis, nimirum Johannes viam præparat per concionem pænitentie, ut colles hamili- entúr,& prava fantindè reta, Ela.40..4, Po- fte Chriftus cum fuo Evangelio prodire,& concionem pacis cum fructu auditorum infti- tuere poteit. Utrumque necellarium eſt. Lex terret conſcientias, ſed Evangelium rurfuseri- git illas ne defperent in peccatis, ſed ad Chri- ſtum confugiant, apud quẽ copioſa eſt redem- ptio, Pſ. 130. v. J. Qui igitur folam legem præ- dicat ad deſperationemviam Rernit, nam lex maledictionem denunciat ompibus illis, qui non manent in his, quæ ſcripta ſunt in lege Deut. 27.V. ult. Qui verò folum Evangehum prædicat, ſecuritati portas aperit, quæ magna eſt inquit, miſeratio Domini multitudinis pec- catorum meoruum miſerebitur, Sył.5. v. J. II. Vuctionis-Miſterium..zd. quod hic deſcribitur 1: Ratione excellentie. Non enim unđdus eft ut alii, Reges; Prophet,& Sacer- dotes,

Epiſtolli Act. 1o.U gR-4. dotes leo, ſed Sp.&.& vittute, inquit Petrus, procul dubio ex Pſal. 45..8. Unde magnum nobis emergit ſolatiutn. dicut enim oleum bonum à capite Aaronis de- ſeendit in barbam,& à barba in oram veſti- menti ejus, Pſalm.tʒ.v..3. Ita quoque unctib Chriſti deſtillat in cotum corpus Eccleſik. Nam ex plenitudine ejus omnes accipimus gratiam pro gratia, Joh..v. r6 Hinceft, quod de Chriko dicimur Chriftiani,&.Ti. v. 26. lecl in vita ætetna conſummabitut hæc unctio, quando factet nos Clitiſtus Reges& Sacerdo- ts Deo& Patti ſuo, Apoc. l. V. 6. In mundo reputamur rtg jk Jaguara, 1. COt..V. 13: led resfalvael &i, Chriftiani umus,& ficut Chri machus noſter in magna paupertate& hoc mundo obambulavit, fed itå glotmih fiam ingréfüset Lut. z4..-26: Ita conforma- í tnos oportet Chriſto in miſeria, ut coniforme- wut eĩ tandem aliquando in gloria, 1. Pet.. VIz. 2. Nationc effcienti, quæ ab hac uictione promanzt. Nam tritariam Chriſtus declara- it qadd ſit unetus oleo lætitiæ ptæ conſorti⸗ bus fitis tanquàm verus Meſſias& Salvatot mundi. 1. Paſſim obambalando. verſ.ʒ8. enim inthoaturus état fuin officit i bard Nizateth oppido Galilæeg per tredecim Alliaria in Bethabatam ad Jorda ieni, ut Bà- pilmúm fufciperet à Johanne; M 3 vek i3. poft füfceptun Baptifmuin, fubdu- cebatur å Spiritu Sango in dëferto non proculd monte Sinar ubi 4 Diabolo tentatus h, Match. 4, T. quod triginta quatuor millia- ubus diftat 4 Bethabara, eg deferts Diabo- lus illum ftitit in pinnaculo templiper 30e milliaria, å pirmaculo templi ad montem exs eelſum, in quo ipſi oftendit tegna mundi, fuit fne dubio monsPifga fex milliaribus diftans Poſtquam ab Hierõſolymis, Deuter.duvetſoi. Amonte ifto poſtmodum tediit Bethabarati ad Johan- nem, quæ duobus milliaribusà monte Piſga ſita eſt, Johafl. i. V. 29. Ex Bethabara prote- tus et Canam per tredecim milliaria, ibi a- quatn initavit in vinum per mauditum mi- raculum,& gloriam ſuam anifeſtavit⸗ Inde coticeſſit Capernaum per ſex milliariaſex Ca- pernaumHieroſolymas venit per 14. milliaria, ubi videntes& ementes prima vice ex tem- plogjeçit, Johan, 2..1. feqq:“Certè tempus nobis deficeret, ſi omnia Chriſti ĩtinera perſe- qui vellemus. Nam ſolo miniſterii ſui teni- pore, quod tribus annĩs cum dimidio abſolvit 54 2. milliaria, tit quidam computant, emenſus eR: Nai regryei c cuomnia caſtella& do- cebat. Mare. 6. v. C. Exigebat hoc officii ratio. Siquidem mif- ſus erat quætere& ſalbate, quod perierat, Luc. 19.v. 10.& hortari nos voluit ſuo exem- ploʒ ut ſalta ſedulitate noſtro defungamur of- ficio juxta illud Pauli, Rom. 1..7, Tii füpplet orá; tu protege, tuque la- Ord. Maledictus, qui opus Domĩni facit fraudulen- tet, Jex. 48.v. 10, 2. Mon bos curando, Ita prædictum erat, Elm S Nen I. Pet laphi Adami in lattones inferna⸗ les incidimus, à quibüs vuhretati&c ſemimor- ui relicti famus, Luc. ro..30: omńé caput guidtm,& omne cot mœrens à planta edis uſquie ad verticem nion eſt in eo ſanitas, ulnis& livor& plaga tumens&c. Eſa.a. V. 6. gLaborat anima. Nam animalis homo non percipitea qua funt Spiritus Dei, 1. Corinth. 2. vAꝗ. Laborat cor, Nam cogitatio ejus tan- tummodò mala eſt d juventute, Gen. 6. v. 7. Laborat voluntas, videmus quippe aliam le- geni in membris noftriş' repugnanteni fegi mentis nolre Rom. 7..19, Laborar intelle- Gg 3 étus — 2 — Te r

tus, inutiles enim ſumus cogitare aliquid boni ex nobis; 4 Con 3 V. C. n Sumus ſpitituales Ahhadropici. Nam ſicut aquam imbibimus iniquitatem, Jobi 15. yeri, 16. 143 Sumus ſpirituales.Epileptici. Nam juſtus in die ſepties cadit, prov.24.M. i6. Sumus ſpirituales Paralitici.,& membra noſtta non exhibemus arma juſtitiæ, Rom. 6. viʒ. ſedelaudicamus in utramque pact em. 1. Reg. 18. v. al. Sumus ſpirituales Leproſi, Nami nihil honi in nobis habitat, Rom..vi18. Sumus ſpirituales Lethargici,& in pecca- tis dormimus, nec eyigilare volumus, quan- tumvis Paſtores nobis acclament: Surge, ſur- ge, qui dormis,& exurge A mortuis, tunc Chriſtus te illuminabit, Eph. 4. v. 14. Ad Chriſtum igitur neceſſe eſt, ut acceda-· mus, qui verus eſt animarum medicus& Ma- giſter ſalyandi, Exod. 15. v. 28. Eſa. 63.V. I. ut hic etiam à Petro introducitur. Alii Medici curant tagtummodò corpus. Hic verò corpus curat& animam, ut teftatur exemplum Patalytici. Alii Medici non ſemper poſſunt cogno- ſcere morbum: Sed hic etiam ſcit, quid in ho- mine ſit, Joh. 2. v. ult. nam in eo reconditi ſunt omnes cheſauri ſapientiæ, Col..V. 3. Alii Medici ex aliorum periculis diſcunt, eper mortes-experimenta faciunt,„uč teria eorum errores Contegere cogatur, quod So- cratem dixiſſe ferunt. Hic verò ablolutiſſi- mã eſt inſtructus ſcientiã& experientià, nec deficitin uno, Ela..49. V. 26. Non enim venit perdere animas hominum ſed ſalvare, Luc. 9. v. 56. Imò calicem crucis ipſe prælibavit in paſſione ſua, ne aliquid mali aobis imagi- naremur. Non enim habemus Pontificem, qui non poſſit compati infirmitatibus noſtris, Feria IT; Bafthatas ſed tentatum pot omnĩa pro ſimilitudine abſ- que peccato, Heb..V. 1j. Alii medicantut herbis, Hic ſolo verbo Sap. 16.V. 12. Alii lucrum tantùm attendunt, ut medica- mentis adulterinis Homines decipiant. Hic fruftrà curat, Ela.$ 57,18 quidem tantå fideli- tate, ut propriis vulneribus noſtra vulnera cu- rayerit, quod nullus unquam Medicus facit, Ela. 5 3. v. J. Alii Medici non omnes morbos. curare poſſunt, quibus lepram& hydropem annu- merant, nec libenter gecipiunt eos, qui diu decubuerunt, multò minùs excitare polſunt mortuos, ſed hic noſter omnes noſttas ſanat infirmitates. Pſalin. 103. v. 4. nec multùm cu- rat, Iicetaliquis triginta octo annis decubue- tinut Paralyticus, Joh..v. j, imo etiam mor- tuos excitare poteft, cujus{peciem habe- müs, Johann. 11.44. Luc. 7y. 14-Matth, 9. v. 21. De Pyrrho Epiri Rege dicitur, quòd pol- lice dextri pedis lienoſos reſtituerit. Sic Gal- liæ Reges ſcrophulas& ſtrumas abigere cre- duntur. De Petro& Paulo refertur in Actis, quòd hic tunicà, ille umbrã ſuà ægrotos cu- raverit, Act F. v. i5. cC. 19. v. 12. Quod ſi igitur Deus hominibus tantam conceſſit poteſtatem, quid de Chriſto dice- mus, in quo tota plenitudo divinitatis habet rolierindòs tanqudùm in proptio ſuo templo, Col. 2. v. 9. Noſtrüm eſt uti medicamentis, quæ nobis hic Medicus ordinayit, in ſuo verbo, ne reci- divam patiamur, quæ pejor eſt radice, de quo Chriftus monet- Paralynicum à fe curatum, Joh. 5. v. 14. 3- Oppre ffos liberando,.38. Magna eft Diaboliporentia„quam habet in filios hujus ſeculi, quandoq; e& Dei permiſſione etiam š ig$ b TEn f is i{ 1¹

m i .) 5 Djus E W inpios, quorum cotpota excruciat, ut Spiri- tus lalvetur, 1. Cor. 5. V fe Chriĝus autem ef fortisille qui fortiarmato arma{ua abftulit, Luc. 11. verſ.21.&in hoc apparuit, ut regnum ejus deltrueret, 1. Ioh...S. In Eyangelica Hi- ſtoria nulta paffim occurrunt exempla, quæ præludia quali fuerunt, fpiritualis liberatio- nis, quã Chriſtus ex regno Diaboli& fauci- bus inkerni pert meritum& reſurtectionem ſuam omnes in ſe credentes ereptosin cœle- ſtem libertatem tranſtulit. Hoe idem præſtat adhuc invilibiliter per Vetbi ſui miniſterium in mundo obambu- lans. Beatus qui paret huic vocationi,& hri- lolanandum ſe per vetam fidem dedit, Joh. JF. 24. ‘3, Ratione dependentia, Nam Deus erat chm illo, inquit Ap oſtolus, non tantùm ut cum Prophetis& aliis piis, quos gratia ſqi ubecnavic& inhahita vic, ſed lublimioti loui- g&diviná ratione, Nam ik ütem Chrifti unum s Jh t4. vior. fecundăn humanitatem au- em in perlona 874 ſubſiſtit,& omnemn oteſtateim acce pit in cclo& in terra, Matth. 19.V. 19. Hæcunio& ε& humanæ naturæ, cali lekk unionis inter Deum& homines, qüi per peccatum à Deo leparati erant, Efa. s9-verf t. eus etiam nobiscum eſt propter Chriftum if omnibus periculis.. Quis igitur contra fios? Ron,..31.3 2. III. Criicis ſahplicium, de quo Pettus, Mem occidetunt, inquſ, ſulpentüum in li⸗ gio, vi 39.£ Hoc mottis gentis Cicero vocat crudeliſ- Miam, tetertimumqfupplicium; Namrta- ledictus qui pendetin bgno,inquit Sctiptuta, ecundùm diyini- cum Patre eſt, Deut. 2.V. 12. Sed magſia exinde ad Omues etr Chniſttanos tedutßdat coöſolatio, quatn Pulus explicat, Gal.37tj. Undẽ non imine- Epifola Athro 3443. s79. ritò Bernhardus: Crucis ignominia eſt maxi- ma Chriſtianorum gloria. In Cadavere leonis occiſi inveniebat Sim- lon apiatium cum melle, de quo ſumens co- medebat, Partemq; Parentibus ſuis diſttibues bat„Judic. 14,. v. 8. 2. Chritus yos mei et. Leo ille de tribu Juda, Apoc..v. 5. qui noſtti causà in cruçe fe occidi paſſus eſt, ſed ex occi⸗ ſOejus corpore manat mel dulciſſimæ conſos lationis, quo oculi noſtri exhilaranttit, corda confortantur, ſenſus omnes reficiiintur. Sicut enin primus Adam in paradyſo exi tendit brachia{ua ad vetitos ktuctus,& hoc ipfo tõtum genus humanum in ætetham per- dicionem præcipitavit; Ita ſecundus Adam Chtiſtus IESUSextendit brachia ſua in ligno crucis, ut repararet damnuſnillud, in quod pimus Adim poſteros fijos conjecerat, Rom. 5. V. 18. Tempore diluvii Noah ſervatus eſt in at⸗ ca per contemptibile lignum, Sap. 10.v. 4. Ita crux Chrifti, quæ Judæis ſcandalum& genti⸗ bus ſtuleitia elt, i. Cor. 1. V. 24. naviculam no-⸗ bis ptœbet, quã in diluvio itæ divinæ atrociſ ſimio conſervamur ad vitam gretam> Romi! F. V. 9. Ciak Chiifti arbor eff; guaà dukcórantut* aquæ tribulationis, quæ in hac tiſeriarumi valie quandoq; inttant iſque adatimam/ ut David conqueritut; Pf. 69. v. 2. Ctax Chrifti eft baculus Moſis, quo mate ttibulationis dividitur,& nos in veram liber. tatethex infernali ſervitute reſtituti firmis Exod. TAV TE t Crit Chrifti eh finim Tan, quo ſignati incolumes elſſe poſſumus in omni malo„E2.9. 4. y Crus Chritient pala teli; in qua Chriftas: iplẽ alcendit,& omines ejus diſcipulos genui⸗ nos in tegnumi cœlotum bervenire oportet, Act. 4. v. 12 iig Eriga-

840 Etigamus igicut hoc vexillum contra ad- verſarium noſlrum Diabolum,& cum Paulo dicamus, mihi gloriati, niſi in cruce Pomini noſtri jeſu Chtiſti, Gal. 6..A. ſicut enim Mofes exaltayit ſerpentem in deſetto; Ita Filius hotninis exaltatus eſt in cruce, ut omnis, qui credit in eum, non pereat, fed vi- tam æternam habeat, Joh. 3..14. IV. Reſaſcitationis miraculum. verſ. 40. ubi tria conſideranda veniunt 1. Effcient cauſa. Nam Deus, inquit Petrus, Deus ſuſcitavit ipſum. Alibi Refur- rectio ipſi filio afcribitur, quì dicit, Johan, 10. .13.{e habere poteftatem ponendi& relu- mendi animam duam,& per reſutrectionem filius Dei declaratus eſt, Rom...4· Sed nul- la hic:contrarietas, Nam opera Trinitatis ad xtra ſunt indiviſa, videatur Bald. in Epiſt. ad Rom. pag. 321. 5 Nobis jam ſufficit Chriſtum Amortuis re- ſurrexiſſe, quæ doctrina hu jus feki propria ef, fidei juftificantis fundamentum, Rom. 4. v. 25. ſpei fulerum, i Petr:.v, 3» refurrectionis noſtræ pignus,i. Cor. 15. V. 20. 2l. Meritò igi- tur Timotheo nobiſque omnibus Paulus in- culcat, 2. Iim.2. v. 8. Memento, Jefum Chri- ftum reſurrexiſle à mortuis ex ſemine David fecundùàm, Evangelium meum,; 2. Temporis nora._ Nam teitia die, addit Petrus, ſuſcitavit ipfum Deus sidque fecun- dùm Sctipturas, ut Paulus ait.Cor. 1 5..20. ut impleret typum Iſaaci, qui in tertium uſq; diem cum Patre aberat in monte Moria julu Dei ſacrificandus; Gen. 22. v. 4. Typum Jo- ſephi, qui in tertium uſque annum in carcere detentus fuit, Gen. 4. v. i. TIypum Jonæ, qui in mare projectus tribus diebus ac noctibus fuit in ventre balænæ, Jon. 3. v. I. Matth. 12. .39. Adhæc ipſe prædixerat, ſe tertiã die re- ſurrecturum, Matth. 16.v. 21. cap. 17. verſ.23. Feria H. Paſchiatos Marc.8..3 T. cap. To. V. 3. Luc.9. v. 2. cap. 18..33. Cùm ergò fit veritas, Joh. T4. v. 6. neceſſatiò implendum fuit, quod dixerat, Num. 33. Hæc myſticèꝰ nobis applicare poſſu- mus. Quilibet homo habet tres dies, prima eft Pa- raſceves, in qua cum Chriſto patimur& mo- rimur, Altera eſt Sabbatum magnum quietis noſtræ in ſepulchro, quem ſequetur dies ter- tia reſurrectionis ad vitam. Unde Oſeas: Vi- vificabit nos poſt duos dies,& tertiã nos eri- get, ut vivamus coram ipſo, cap.b..2. Breve tempus Chrifti duravit exinanitio, mox in gloriam intravit: Ita momentaneã ehk noftra afflictio, poſt tres dies aut horas fæpè in me- lius commutatur gloria verò, quæ ſequitur, et dota xab Um EgGOANY ag UeCν 2. Cot. 4. V. 17. 3. Veritatis praba, quæ apparet i, Ex manifeftationé, quod Deus exhibuit eum poft reſuſcitationem, ut manifeftus fie- ret, non toti populo, led teftibus gesexepo- aotyutvos 3m T3 O83, præeledtis& deligna- tis à Deo, nimirùm nobis Apoftolis, inquit porrò Divus Petrus,_ Apparuit autem Chri- ſtus primum omnium Mariæ Magdalenæ, Marc. 16. v. 9. 10. cætetis poſteâ mulieribus, Matth, 28..9. Simoni Petro feorfim, Luc, 24e -34, Cleophæ& Socio in Emaus euntibus, Luc, 24..15. omnibus Apokolis fimul con- gregatis, excepto Thoma, Joh. 20. V. 19. Ilæ apparitiones factæ ſunt ipſa reſurre- ctionis die. Porrò apparuit Jacobo minori, 1. Cor. 1f. v. 7. Die octavo poſt reſurrectio- nem, Thoma præſente, omnibus. Apoftolis, Joh. 20. v. 26. Ad mare Tyberiadis Thomæ. Petro, Nathanaëli,& filiis Zebedæi, Joh. 2r v. 4. Pluſquàm quingentis fratribus, 1- Cor, Lfs.G, Stephanoad dextram Patris, Actor.7. V. 56.

i„40b Aot vh -Lott vt6. 8e Saudo invia Damiäfcena, Ac:.V. 22. ieroſylmis in templo, Act. 22. v. 17. 18. in Epifold AF. 10: 034-}. 24! ) -E i Auilirres ne Paſtores ſihi ptæpoſitos contemuant,&odio habeant propter corre- caſt tris, Act. 23. v. I1. jok anni in ptn Apoc:. ptiones in porta, Amos„10. quod faciunt, i in Ex his apparitionibus icuet, Cluilam v ve- È exmortuis refarrexife, quod hobis máxi- mum parit ſola tium. Si enim Chriftus ion ccatis noſtris,& qui dormierunt, in Chti- ko, perierunt, t. COn Ttg. y. 18, 2. Ex conver rfaan e. DeguaPetrus; Có- im illo, boft- villud Eüc. noſtrn Hottrut n captum⸗ creduli- ł tati noſtræ faccirrat: Nor nenim vult, utguis- { quam pereat, ſed ut omnes ad agnition iemye- itatis perveniant,& ſalutem æternamc quantúr, T. Tini. 2. v. fe V, Jafitutum ni iif eriñimn. t V.:2 Cujus hic bili T. Antoritas: Nam Deus præcepit nobis inquit Petrns, ut prædicaremus un- de apparet, minifteritorsoñ elle inver tumanicerebri, fed linat: fecratum, Ipſe eſt D rios extrudit, Macth. foum cum magno exe PEES. y. 12. Notent hoc Paſtor Ir prædicent Verbumintt⸗ R&in ngerum? g i hortentur in omni long: Ctrina, 2 Tim, 4: v. 2. ſecus qui faciunt, æternum Væ fbi accelerant, 1. Cor. 9. V. 17. í rapportu- FENT, X eX- z præceptis habent,& ſi non exequuntur, in pari damnationis peticulo verſantur. Nam Deus requiret ſanguinem neglectorum de manu eotum, Ezech..V. 18. Malè igitur re- bürlinstonſulunt„qui ad iverfusE Escoti niſtros inſurgunt. Certè inſurgunt non ad- verſus homines ſed adv re Thel 4. v. 8. Et durum ertit eis contra ſtimulum calcitrare, Act..v. cut miniſterium inſtituerit, tentur homines de perſona dipſe ſe ſi ille, qui conſtitutus eſt à im& mortuorum, verſ. r> X 2. Inan 7 f Deo Trk Vivorut 42. Hic articulus in ſpeci je noi minatur, non quòd eti and reliquostr tare debeant i eles Eccleſiæ mdd ed quia extra Chriſtum ft falus;& articulus de extremo jadicio E ſeryis nus ſingulis horis& mo- mentis;- guja iio, gquando Chriſtus adventurus shit; Licoip verk ad judicit 1 46. Soletunhocpios& fideles. Nam quid Chri- ſtus eſt canſtitutus vivorum& mortuorum fiduciaaccedere poſſunt ad tribu- thoſtis, non con⸗ incredulos. Videbunt auala> Zatch: 127 verk 75 Crredt ir mp enim in aii pu i Hh Fratres

he 242 Fratres Joſephi edm viderent eum, quem anted vendiderant, in Ægypto dominari;& audirent dicentem+: Ego- fum Jofeph frater veſter, quem in Ægyptum vendidiſtis, adeò conſternatiſunt, ut ne verbum quidem ultrà poſſent proloqui, Gen. 45, V. J. Quid putatis vos mei, dicent, quid agent, quid cogitabunt peccatores, eùm euni,quem toties offende- runt, ad judicium conſediſſe conſpicient,& dicentem audient. Ego ſum Deus, quem to- ties ad iram concitaſtis, quem indignè habui- ſtis, in quem toties blaſphemiæ virus evomui- ſtis. Certẽ in ſpeluncis& petris montium abſcondent ſe,& dicent montibus& petris: Cadite ſuper nos,& abſcondite nos à facie ſedentis ſuper thronum,& ab ira agni, quo- niam venit Deus magnus iræ ejus,& quis po- terit ftare? Apoc. 6.:16. VI. Prophetarum: fufragiam, v. 43. quo ſtabilitur 1. Chriſti officium. Nam omnes Prophe- tæ perhibent ipſi teſtimonium, quòd ſit pro- miſſus Meſſias& Salvator mundi. Fruſtra igitur alium expectant Judæi, ſicut facilè poſſet oſtendi, ſi tempus pateretur. Non enim veniet alius, niſi in extremo die, ubi ſe innubibus conſpiciendum dabit;& vindi- ctam exercebit in omnes illos, qui Evan- gelio ejus parere noluernnt, 2, Theſlal. 1. verl. 8. Feria Il. Paſchatos 2. Remiſſionis beneftcium, Poſt lapſum ni- hil eſt quod nobis melius cedit, quàm pecca- tum, ita ut juſtus cadat in die ſepties Proyerb. 24. verſ. 17. Quod ſi ergò nullam remiſſio- nis ſpem haberemus, planè actum eſſet de nobis, ſed Deus noſtri miſertus, filium mi- ſit, qui propitiatio factus eſt pro noſtris pec- catis non pro noſtris autem tantùm, ſed etiam pro totius mundi, 1. Johan. 2. verſ. 2. Pro- pter hunc remittit adhuc hodiè omnibus ſe- riò dolentibus peccata ſua,& neminem ejicit foràs, qui in verã fide ad ipfum accedit, Joh. 6. verſ. 37. Hinc Michæas Propheta cum admiratione exclamat: Quis eſt fimilis tui, quĩ aufers iniquitatem,& transfers peccatum reliquiarum hæreditatis tuæ Non fortiter retinet in perpetuum furorem fuum, quo- niam miſericordia delectatur. Revertetiit &c miſerebitur noſtri, mundabit iniquitates noftras,& projiciet in profundum maris om- nia peccata noſtra, cap. 7. v. 16. Hec pro teimporis ratiome ſaficiant. JESUSCHRITUS Duxvitæ,& Do- mitor mortis, obſignet hæc quæ diximus, ih cordibus noſtris per& propter vitto- rioſamreſurrectionem fuam, Amen Amen! TOL DOMI-

Fe 2) $ rt PrE LD 84 g£% PORRER e e a e I 3 a A O CN ENI CNE? a NN OOT 3 ON T OKS OAOE E OOO E N E EENE E EEEE AA Didie t e a E S DOMIN. QUASIMODOGEN. Epiftola 1. foh. 5..-10 IDEON pro fligaturus- Midiani- tas; qui terram Hraelitarum un- dique devaftabant, trecentos vi- Fos, quorum operå jn expeditio- de hac utebatur in tres partes diviſit,& de- dit iplſis in manus 1. Hydrias vacuas& lampades in medio hydriarum, 2. Tubas: Hydrias debebantfrangere,& tubas inflare qudm ptimum ad caſtra Iſraclitarum perveni- tent, proclamato Symbolo: Gladius Domini & Gideonis. Ita factum eſt ut omnia caſtra Madianitarum fugerent, immiſitque Domi- mus glaudium umuſcujuſque in proximum uum in totis caſtris, ut mutuã cæde ſeipſos tüncarent, Jud. J. v. 16. feqq. Ativa isv dðyyoosu4ua. Non deluntnobis hoftes ſpirituales à dextris& ſiniſttis, qui in noftram perniciem vigilant, uttheſaurum zternæ beatitudinis nobis eripiant,& animas noftras ad illorum voluntatem illaquzent, 2 Tim.2..26. Sicutenim Deus Canangos olim non delevit in totum, ſed aliquos reli- quit uttentaret in eis Ifaelem„Jud. 3. v. 1. odem modoaudivimus feriis hifce Paſchali- us, quòd Chriſtus per mottem ſuam deſtru Xerit eum, qui mortis habebat imperium„id t Diabolum, ntliberaret nos> qui timore Mortis per totam vitam obnoxii eramus fèr- Vituti Hebr, 2. v. 14. fedfide opus eſl, quæ vi- Qoriamillam fibi appropriet. Proinde non debemus otiâri, quafi Diabolus mortuus fit, vivitadhuc, fed abfq; Chriſti permiſſione, ni- hil nobis nocere poteſt. Arma quibus nos inſtructos eſſe conve- nit funt H Fidaciacordis. Id denotabant hydriæ Gideonis cum faculisardentibus. Cor eſt inſtar hydriæ unde vaſi fictili comparatur, 2. Cor. 4. v. 7. Fides autem per facem lignifi- catur, quæ lucere debet coram hominibus; ùt videant opera noſtra bona,& gloriticent Pa- trem noftrum, qui in cælis et, Matth; BIY, 16. Qui igitur veram fidem habet, clypeum hà- Ber, quo eludere potet omnia-Diaboli tela, Eph..v. 16. gai 2. Canfeſſiooris, quæ per tubam præfigit- rata eſt, ſicut enim tubam qui inflat, non in abſcondito latere cupit: Ita fidei ratio, quan- do neceſſitas poſtulat, coram omnibus red- denda eſt. Nam qui confeſſus fuerit me co- ram hominibus, hunc iterum cenftebor co- ram Patre meo cœleſti, qui autem negaverit me coram hominibus, hunc patiter negabo coram Patre cœælefti, Matt. ro. v, 3 ha 3. Aundgario, operis ficut enim milites Gi- deonishabebańt{ymbolum.: Gladius Do- mini& Gideonis: Ita renunciatis operum me- ritis in ſolo Chriſto gloriari debemus, qui tan quàm cœleſtis Gideon univerſum Diaboli re- Hk 2 gnum

244 Dominica Dy Ouafnodageniti gnum deſtruxit, Johan. 3. v. 8. Tunc poteri- mus omnia ini eo„qui conforiat nos Chriſlo y Phil. 4..12 Ad hunc ſcopum collimat ctiani prælecta pericope,& duo gotiſſimum inculcat, rum ſcientia omnibus verè CHriſlianis maki- mẽ neceſſaria eſt, ut funt. PIE JI. 00 tifil lin. AS. læc evolvemus paucis, TIu Cbriſte ſa- crato Nos, ad op tum Flåmine< quæ ſo juva. Exesefis. E SCRIBITUR inhodiernò Evangelio illuſtris quædam manifeſtatio Chriſti ex mortuis reſuſcitati, cujus ſinis eſt, ut incredu- litas, quæ altasin core dibus: Apoftolorum ra- dices egerat, evelleretur&hdes refur prcaior nis indies magis g nagiſq; ſtabiliretur. Jam ſuam quoq; Epiſt ola OAI operam, du imvi⸗ tam Chriſtianorum depingit inſtar pugnæ, quæ renatis cum mundo i intercedit 5 led ſidès eft victoria, inquit Johannes, quæ vicit mun- dum. Duo igitur hic notanda veniunt I Coafliétus. II. Třinzsphus. In omni conſlictu ad minimum duæ perſonæ requiruntut, quæ manus conferant, ut docet hiftor ia duelli inter Davidem& Goliathum t1. Sá 17. Ita hic quoq; partes dimicantes€x- primuntur I. Renatus. Nam omne quod ex Chri- ſto natum eft, inquitJobannes, vincit mun- dum,& paoeetiet no tanguàm puerperam, qui E as66i.o. emphaticè ait: Anego venire Patiar ad noni pe Sparere faciam?? Ir spring pafivitate de generavimus ftatim in paradiſo& ex filiis Dei, filii Belial, Deus- 13:v: aon ritis£. iak&iuferni factiſu- p W novam ge eneratio- Sοu e per ficit 7 Ade, In Baptiſ- mo ete An renaſcimur ua& ſpiritu, ut apti fadus introire in regnum Dei, Johan.z. ferium, Nam exauditu jer fidem autem fumus ò verbum Dei femen LV PS nutri- tio, qu i ndescai rvatu tia Dei matrix, in qua concipimur, Ereti pe mur, quema admodum ipfe D Deus häc ſimilitudine üütüt, Eſa. 46. V. I. 1s qui ex i eneratione illa nafcitur; lannesait ex Deo na- Á rœ Foia dicitur ren tiis; gitte certe magna pi Scimus au- { fi fimiles eri- tem Hra apparuerit, quòd ir mus, nr 3 m nädus, Appellatione mundi non ur externum ædificium, fed malitia itasfiliorum feculi, quo fenfu Jo- fiprà mund ak in‘maligno & zal 6. omne quod elt in ſnundo, concup shri a carnis elt,& concu- piſcentia ocu i um,& ſuperbia vitæ. Horum omnium vi ntoj tribuitur Rena- tis, necefleigitur; ut præcedat pugna.Nemo nawr, niſilegitimd certaverit, 2. poſit um elie enim coro Tim. 2. V. 5. Requiritur ergd ad pugnam illam feli- citer exſ nedidina. I. 7z Cilantia. Nën enim ſecuritate, ſed vin- cendi alliduitate vincitur, Excutiamus igitut fecuri-

jeti ti féturitatein bonæ fortis novercam, quã vi- &us Ådamusin par adifo; D Davidin folio, Sa- lomoinregno, Judasin Salvatoris sfihiba- nio, mundo viĝas aoran manus, hoſtes,& nos vigilemus: illi para eidendum paremus etiam nos ad i nec temere contemnamus hoſtes noſtros. Exemplo poteft eſſe Darius ultimus Rex Perl: mms. c -A DE; gp ab Ale exandro adhuc juvene dèferens, munera eimi- nauri. Innuens vir- cu juste- ila vero ejus K- fepilâ ludere, quàm ar- a F„ opes ei nequaquam ſuffi- ceread bellum contra paretin Perſa- rum Regen gerendum./\lexander munera ea grato 4 falčipiebat iat Dario hunc in u reſpondens? Virgam accipio à te mi- hitrad utam, u tte& pe mihi i perii tui denotat, pilam ergò di fimul regnum tuum mihi tradis, aiad viar- morum fub poteſta digar aN E auri, utoj or, a aR Bon inum omnium tuarum me forec tò mihi obtulifti, drun m fefellit qui ui Eer E ka non dece ele, aut hohem« quia non cum p s> fed cum mundo,& principe ejus, Cautè igitur am- bulemus, non tangaim infipientes, fed tan- quàm fapie ntes, Eph. ș..15. Inftruđti armis jftitiæ Ädextris&e Giniĝris» 2. Cor. 6:.7. út Polimus refiftere in die malo,& vitoriam icportemus, Eph, 6..13. 2. Temperantia. Miles eb mtuum puniam, i ue fubjie ziam. Pila ver m im æſertim> us non aptus eſt nanana ar a Epiſtola I. Iuſt. 3. V ſ. 10. 445 bello: Ita inha ac pugna ſpicituali ebrieta 15 Ma- ximè vitanda eſt, quæ, teſte Senecå, nihil a~ liud eſt, quàm yoluntaria infania,Confer Of. vair. Hinc Apoftolus nolite inquit, ine- bri⸗ ari vino, in quo eſt asutt Ep hel. g, vi r8. Nam vinum excitat irriſorem,& tumultum icera, qui multum iis utitur, non erit ſapiens, Prov. 12. v. 1. 3. Tolerantia. Milites oportet c elfe folis ientes, umbræ negli gentes, æquè feraces ris& laboris A pa tientiarequiritur ab 1S: verè Chriftianis ut æquo animo quod iphs ferendum immittitur, me- uòd vita hominis ft militia fuper .& quibonus miles Jelu rifti efle cupit ne ihoasi præpara- betur, 2. Tim. 2, V. 4. Denique perſeverantia, qu inter om- terri andeb 7Y 4. Deni⸗ Hercules, gum bydi ram enecare vellet, quæ ſerpens eft myl- tiplici capite, non deftitit ftatim à prop ofto, poltquàm uno capite reſecto mox duo alia ſuccreſcere vidit, ſed Lolaum aſſumſit, qui face accensã locun ocina ureret, ita fatum, utpræcifounoa inguino capite nulla lare pullularent, Hog erdi iu continuavit Ha lare Hercules, dum omnibus amputatis ca vitibus hydram planè interficeret: Ita in pugna ſpi- rituali, cum mundoremiife manus, 4& foluta genuaerige enda funt, Hebr. 12,.12. ne defa- tigemnur, fed palmam obtincamus, Qui enim fidelis eft Chrifto ufque. ad. mostem, coronam yitæ reportabit; Ap pocak. 2, V. 10, II. qui crebrò fequitur: Nam ſides eſt victoria, quæ vicit mundum, inquit Johannes. q. d. Etſi Diaboli verſutia 8 & mundi malitia longè major eft, quam m fando Mt exprimi, k yideatur rationi no

24 nem reſiſtere poſſe tamen credenti omnia ſunt poſſibilia, ut Chriſtus loquitur, Marc. 9. verſ. 23. Nam fides eſt arrha illa, quà Deo deſponſati ſumus, Oſ. 2. v. 20 unde certi red- dimur, quos Deus copulavit, Diabolum aut mundum ſeparare non poſſe, Roman. 8. V. 38. Recitat Epiſtola ad Heb. cap. ir..ʒ; 3. quæ præclara facinora, quæ olim ſancti viri, edi- derunt, quòd videlicet devicerint regna, leo- num ora obturaverint, extinxerint ignis im- petum, aciem gladii effugerint, fortes facti in bello, incurſiones averterint exterorum, fed ſpectabant ferè corporale tantùm auxilium. Hæc autem verè funt magna facta, quòd Chriftiani mundnm,& omnia, quæ fub hac mundi appellatione veniunt, ſupprimant êz devincant. Peccarum ſeparat nos à Deo, Eſa. 59. v. 1.& æternam maledictionem importat, Deut. 27. v. ult. Hoc vincit is, qui in Chriſtum credit. Nam CHRISTUS delevit peccatum, Dan..v. 27. donavit nobis omnia deli&a, Colof, 2, verh 14. redemit nos 3n mos dvowiæs Tit. Ayal A Diabolus quotidiò circumvagatur, ut Leo rugiens, quærens, quem devoret, 1. Pet. J. v. S. Huic nulla vis humana poteſt opponi Job. 4r. verſ. ſeq.¶ At ſola fides in Chriſtum iſti po⸗ tenti koſti reſiſtere eumque vincere& abige- re poteſt, Eph. 6. v. 16. 1. Pet. 65. v. 9. Mors eft mævrov Qobepay PotooTwToy> cujus nanus nemo effugere poteft, fed qui credit in Chriſtum, vivet etiamſi mortuus fuerit, Jo- han. 1 1. verſ. 26. imò planè mortem non vi- debitin ternum, Johan. 8..gr. Eth enim pii moriuntuťt, etiam tamen mors eorum non eft mors, fed foninus tantùm, imò janua & ingreſſus ad vitam, quando moriuntut, verdincipiuntvivere„anima ipſorum perve- Dominica Driafimodogeniti nit ad quietem;& confolatione fruitur, buc, 16. verſ. 25. Corpus verò in noviſſimo die prodibit incorruptibiliter ad vitam æternam & immortalitatem ,ubi mors& mortalitas vi victoriæ Chriſti abolebuntur, 1. Corintk. is: v. 54. Carò inteſtinus hoſtis eſt, quem renati in ſinu geſtant, quoties vel mane ſu gunt, vele- tiam vefperi cubitum eunt,&inter delidérid mundirefertur, 1. Joh...16. quia pugant unà cum Satana adyerfusanimam, 1. Pet..y, 11. Hancoptimèdomat fides, cujus fru&us ektnova obedientia. Nam qui Chrifti ſunt, crucifigunt carnem ſuam cum affectibus& concupiſcentiis pravis, Gal. f. v. 24. En dilecti, hæc omnia præſtat fides! Er- gò danda erit opera, ut bonam militemus mi- litiam, fidem& bonam conſcientiam retinea- mus, 1. Tim. 1. verſ. 18. Hacſi armati ſumus, ieα ον, quicquid nobis adverſi accide- rit, Certi cum Paulo, quod neque mors, ne- que vita, nequeAngeli, neque Principatus, ne- que virtutes, neque inſtantia neque fututa, neque akitudo neq; profundum s REQUE Crea- turaalia nosfepararę poflità Charitate DEI, qnæ eſt in Chrifto Jefu noftro Domino, Rome §.v. 30. T. C. 14. De Secundo. Ekat, ut deobje&ofideietiamaliquid dicamus, quod eft Chriftus Jeſus, v. 5. Hunc enim propoſuit Deus propitiatorium per fidem in ſanguine iplius, Rom. 3. v. 25. de- ſcribitur hic, quod ſit Dei Filius, cujus etfati veritas patet, tùm ex Sctiptutæ oraculis, Pſ.2. .7. Matth. 3. v. 17. Gal.4..4. Col..v. 15. Hebr. r. v. 3. quàm ex ftupendis miraculis, qũibus in diebus carnis ſuæ gloriam ſuam ma- nifeſtavit, Joh. 2..7. leq· Sub-

Sublimitatem illam Chriſti jeſu, in quem eredimus, porrò confirmat L Sacramentoram commendatio. De qui- bus yerbis: Hic eft, qui venit peraquam& languinem, Jeſus Chriſlus, non per aquam folum, fed per aquam&ſanguinem. Re ſpi- cit Apoſtolus ad Hiſtoriam paſſionis, quæ in morte Chrifticontigit, ubiaqua& fanguis ex iphus latere per militem aperto indiſcrimina- tümefluxit, quodipfe Johannes fuis oculis vidit,& anquam infigne miraculum depre- dicat Joh. 19. y. 35, uia verò fiùgulare myfterium fub illo la- tebat prodigio> utrumque nimirum Sacra- mentum Novi fæderis, dicit Johannes de Chriſto. quod veniat ad nos. 1. Fer aquæ puritatem, quo nomine, aqua baptilmalis intelligitur> quâå infantes con- þergimur& abluimur, ab omnibus inquina- mentis Ezech. 36. v. 25.& aqua ſpiritualis ſue ex fontibus Iſraelis ſcaturit,& in concio- MEvangelii omnibus verè Chriftianis biben- d propinatur Efa. şf..1, Davidcum Goliatho congreſſurus in cit- eumciltone magnum ponit ſolatium, I. Sam. 1..26. Ita nos in onnibus neceſſitatibus baptifini ſuſcepti recordemur, ubi cum Deo fedus pepigimus bonæ conſcientiæ i. Pet 3. v. & licut in omni fœdere: Ita hic quoque duo perguntur Ex parte Dei fit promiſſio gatie& falutis, ex parte verò hominis repro- milio fdei&obedientizs. Confæderati mu- wua fibi invicem Præſlant auxilia: Id multo magisde Dep lper ollumus, non deſetet nds fed juxta promilllonem ſuam ex omni malo eripiet PF 50. v. 15. 2 Per fungninis falubritatem, Sanguinis weto non hircorum& taurorum, ut Pontifex D ſedproprii quem in cruce profudit,& i Sacra Cæna nobis bibendum exhibet, ut Epiftola r,..0 4. z0, a ai RET Nie 247 confortentur corda noſtra in omnibus tenta- tionibus ad vitam æternam. Hine Damianus, Terretur, inquit, adverſarius veſter diabolus, cùm videat Chriftianorum labia fanguine Chrifti rubentia. OlimElephanti ducebanturin prælium,& ut majori furore in hoſtes impetum facerent, fauguine uvæ& mori conſpergebantur, IL. Macc. 6. v. 34. Ita quoque nos animamur in Pprælio adverſus diabolum per fanguinem Chrifti, quando ea, quâ par eft devotione ad ſacram Sy naxin accedimus, ut de victoria ſo- curi ſimus Apoc. f2.I Hæc ſunt media divinitus ordinata, quæ a- pud omnes vérè Chriftianosin maximo dce bent eſſe pretio, præfertim quia ex vulnera- to defuncti Chriſti latere pro peccatorum noftrorum expiatione profluxerint. Quem- admodum enim ex latere Adami dormientis exempta legitur à Deo coſta, ex qua ſponſa ipſi ædificata fuit, quam expergefactus Ada- mus ita alloquitur:Hæc eſt caro de carne mꝛea,& os ex oſſibus meis: Sic Chriſtus pe- ſtremus Adam i. Cor. 15. v. 45. in cruce ob- dormivit per mortem,&ex latere dormien- tis profluxerunt aqua& ſanguis duorum.T. ſactamentorum materia sper qug ipli ædifi- catur& adducitur ſponſa ſpiritualis Eccleſia, de qua Apoſtolus pronunciat, membia ſumus corporis ejus, de carne ejus& de oſſibus ejus tus ſanctus„& inquit Johannes, Hi wes ü- l Ilæc verba teſte Socrate, ab Aria- puncta ſunt, hinc factum, ut non Lucke⸗ in omnibus legantur codicibus,& Luck roqua- nisolimex pii i MG i Í nia í "p i| aii $ Eg yF a À $ R

ni o quoque in verſione ſua a ommittantur, non dolo malo, ut an ex Pon ii vinianis exiſtimant, ſed ob defectum eo in exemplaribus, quib us ipſe in ſu uſus eſt. gratias agimus Sacroſar sd fraudem a Spiritus Aria ni cum in noftris ii P e a reſtituerit. Magni ım enim in eo nobis recumbit fola- ium, quod Tota Sacrofan ncta Trini ctrinæ Ey angelii, in qua ſtamus„tef perhibet. Pater de cœlo clamat. Hic eſt Filius meus öin quo complacuit; mihi, Matth. 3- i5 promulgat tetimonium illu concic Nemo enim De vidit unquam, unigenitus Filius, qui eſt in ſi- nu Patris, iple enarravit, Joh. 1. v. y8: Spiritus f gattas rektatur de Chrifto in V. T. oraculis 2. Pet. 1. v. 21. At. 10.-43. quibus fidem noftram conania& Chriſtum clarifi- cat in cordibus noſtris Joh. 16..14. Imo ad teſtificandum de Chriſto conſtantiſſimè ar mavi itApoftolos{ ſanctos Joh. 15. 2. oni huc animat omnes fideles eorundem fucc res 2. Cor.3- V. f. Notetur hoc pro Rabiliendo SS. Trinitatis mykerio, quod Ethnici derident, AN& n læi blafphemant, hæretici repudiant,& atio humana non aſſequi aut comprehenæ re Hpo Jobannes numerat tres perſonas Sa- cræ Trinitatis, non plures, nec pauciores, quemadmodum etiam formula baptiſmi do- cet Matth. 28. V. 19. Hæ Perſonæ anite proprieratibus hypoſtaticis ſunt diſtinctæ, num tamen ſunt& manent natur. g quabn diſtinctionem Derſonarum,& unita- tem ellenita deſignandam Johannes Tres fcri- nem Evangelii. a Dominica TE Į EQ enimin Trinita- te 45 AG KA AAC y NON VErÒ RAA HO ZAAO a ,) t- Deus>, FiliushtDeus;& Dieus 5 Scriptura tamen m tantùm-sriæ aum omnes,& Arithmetici ia comportate,& ex- > hun y: poffit divinare, sunum fint, Cer- iutiùs cogito, tan- n my ferium eſt, quod nprehenditur„ſedf Gde credi- ur, non et mirá- itur., non ef fin- Proinde in ver- yanda ekt, Sot. 16. V. 6. In Veteri quidem Teſtamento revelatio hu jus myſterii non adeò dilucidaeſt, quem- EEN in Novo, unde hoc diei, ilad verò nocti comparatur, Rom. 13. Vetſ. r3. ſed certum tamen eſt præcipuum hunc fidei iculum Eccleſiæ V. I. non pruni signotum uille, unde gravillima eri Te gamento 3 E quidem, fedrefe Je re poffunt. Barah Elohim creavit Dii Gen.-v. 1. Non poterit üs fervire Domino, Elohim fanétus ipfe enimetJofüxz4.y. 19. REAT populus S tuus, ficut Ifrael gens una in terris è propter quamiverint E eioi. ut redimeret eam fibi $. SA} 7V. 23. an ndita„in ; quibus Deus henl numero de fe lø- quiturGe enel. 1. V. 26. cap. 3. V. ⁊ à·cap. ll... iten iam de Trinitate 4

itemque dita y in quibus Deus de Deo,& Dominus de Domino loquitur, Gen 19. v. 24. Exod. 1 6. v. 17.c. 3.V. 5. 6. Pſal. 45. v. 8. PI10. Vl. Jer. 2 3. V. t. 2. Pſ. 33. v. 6. Eſ. 48. v. 16.&c. In Novo Teſtamento clariora fünt omnia, præſertim in baptiſmo Chriſti, ubi vox Patris cœleſtis auditur: Hic eſt Filius meus dilectus, Filiusin Jordane baptizatur,Spiritus.in cor- porali[pecie columbæ fuper ipfum defcendit Matth. 13.v. 16.17-& quia illuftrior Trinita- tis patefactio non extat in ſcripturis, ideò pii Veteres proverbii quaſiloco uſurparunt illud; Comitare Johannem ad Jordanem& vide- bis. Non dicam, quòdipfe Diabolus veri- tatem hujus myſterii ſuo teſtimonio confir- märit, cùm Thules Ægyptiorum Rex quæ- reret, q uis ellet ipſo potentior? tale accepit relponſum: Igara Ords, ueα ανννẽ)νάινο. α αν FUY XUTOS. Adde„quod in ipfa hiftoria Evangelica Dia- bolus Chriſto teſtimonium perhibet, quàg ſitkilius Dei altiſſimi Marc. F6. v. 6. Dicant igitur, quod velint Judæi, Turcæ& gentiles. Doctrina hæc ſolido nititur fun- damento, contta quod portæ inferorum non prævalebunt Match. 1 6. v. 18. Sumus Patris creatura, Filii peculium, Spiritus ſancti tem- Plum. Supra nos habemus Deum Patrem, qui nos creavit, circa nos Deum Filium, qui nos tedemit, intra nos habemus Spiritum fan- Aum, qui nos ſanctificavit. Quis igitur con- tra nos? Rom. 8l. v. 31. 2. Terreſtres, nimirum, Spiritus, aqua& languis,& ut ait Johannes,& hi tres sis 7è&v tien unum ſuat. Per Spiritum non alius hic intelligitur Spiritus, quàm is, qui ſuprà Patri &Filio in ferendo cælefti teftimonio annu- meratur. Adjungitur autem utrique clafi teltium. I. Cœleſtibus, quia ipſe non mi- Epiftola t. Toh::0. 4710, inna a aaa E a a EEO nus quàm Pater& Filius eſt Perſona quædam Trinitatis, cujus æterno conſilio& decreto Filius in mundo Meſſias naſci voluit. 2. Ter- reſtribus, quia eſt petſoua illa, quæ juxta pro- miſſionem Salvatoris miſſa eſt ad inſtituen- dum in terris miniſterium, ad quod etiam donis fuis inftruxit& illuminavit Apoſtolos viſibiliter ſuper eos illaplus,& poftea pec prædicationem illorum de Jefu Chriſto teſti- ficatus eſt in terris, atque etiamnum teſtatut per minifterium illud verbi, quod Jeſus fit Chriſtus, idque ipſum obſignat inſuper in, E- lectorum. cordibus Eph. 4. v. 30. Peraquam intelligitur baptiſmus, qui aliàs lavacrum aquæ in verbo dicitur, quo mundat ſibi Chriſtus Eccleſiam, ut ſit glorioſa, non habens maculam aut rugam, aut aliquid hu- jusmodi, ſed ſancta ſit& irreprehenſibilis E- phef. 5..27. Per fanguinem verò, ut fuprà diximus, Sa- cta Cœna intelligitur> quæ nihil aliud et, quàm-xovwviæw. fiye communicatio fanguinis Chriſti 1. Cor. 10.v. 16. Habetis iternm Vos Mei, teſtes tres, ſide digniſſimos, quos nemo repudiare debet, ſi- quidem à Deo ordinati ſunt, qui æterna ſa- pientia& ipſiſſima veritas eſt, ut in unum ſint,& de gratia Dei æternaque ſalute nos cer- tiores faciant. Imprimis notabile eſt, quod aqua& ſanguis dicantur teftificari in terris, indeenim præ- fentia realis fanguinis Chrifti in Sacra Cæna, ubicumque celebretur in terris, evidenter a- ſtruitur, quod hodie negant Calviniani. Con- tra expreſſam literam verborum inſtitutionis Matth. 26..27. Marc. 14. v. z3. Luc. 22. v. 19. 1. Cor. 1 f. v. 22. I. Singuloram Legitimatio, quam deducit Apoftolus Ab Anttoritate. v. 9, Si teftimonium. ho- Ii minun

aso Dominica Quafimodogeniti minum aecipimus, teſtimonium Dei majus eft, Nititur hoc argumentum generali re- gul quå Deus ipſe Fidem humanorum teſti- moniorum aſtruxit, Dedt. 19. v. iſ. Si ergò in rebus humanis& civilibus teſtimonium va- tet, quodin öre duorum vel trium conſiſtit, multò magis Dei teſtimonium acceptandum erit, qui non eſt quaſi homo, ut mentiatur, nec ut filius hominis, ut pœniteat eum Num. 23. V. 19. State igitur, Vos Mei, inclara Scripturæ litera,& ne latum quidem unguem recedite, habemus firmiorem propheticum fermonem 2. Pet..v. 19. Scriptura eſt, quæ de Chriſto teſtatur Joh. 5. v. 39. 2. Ab utilitate ,quæ duplex: 1. Interna obfignatio ,quå certiores teddi- anir de gratia Dei& falute æterna unde figil- lum Dei appellatur Eph..v. 30. Hoc teſti- monium quilibet verò Chriſtianus habet in ſeipſo ut Apoſtolus ait, nec opus eſt, ut la- horioſas peregtinationes ſuſcipiat cum Pon- tificiis vel ad Mariam Lauretanam, velad di- yum Jacobum, velad Indulgentias Romani Pontificis. Nam SpiritusS. teftimonium per- hibet ſpititui noſtro, quod ſumus filii Dei. Si autem filii& hæredes, hæredes quidem DEI, cohæredes autem Chriſti, Roman. 8. verſ. 16. 17. Noah exploraturus diluvii decurſum, emi- ſit columbam, quæ reverſa circa veſperam ra- muſculum olivæ decerptum attulit in ote ſuo, ex quo intellexit Noah, quòd aquæ diluvii 4>. 3 r ceeſſaſſent ſuper terram, ut videre eſt, Genef, 8. V. 10. Ita quando columba gratiæ Spiritus ſanctus cum viridi ramuſculo pacis in corde aliquo divertit mox apparent ſuaviſſimi fru- étus, charitas, gaudium„Pax, longanimitas, benignitas, bonitas, manluetudo, fides, ca- flitas, Galat- p. verh, 22. qui faciunt, ut ho- mo fidelis diluvium iræ divinæ non extime- ſcat, ſed cum Paulo gloriati poſſit: Juſti- ficati fide pacem habemus cum Deo per Dominum noſtrum Jeſum Chriſtum Rom. 3. Vii 1. Vite eterna collatio. y. 31, Et hoc ef teftimonium. Quoniam vitam æternam de- dit nobis Deus,& hæe vita in filio ejus efl Qui habet Filium, habet vitäm, qui non habet Filium Dei, vitam non habet. Nam ipſe eſt reſurrectio ac vita Johan. 11. v. zg: & qui verà fide ipfum ampieétitur, huic vi- tam quoque æternam ſe daturum promiſit, Joh. z. v. 17. Fides igitur cardo eſt, in quo res tota ver- titur, manus eft, que Chriftum recipit, ftella eſt, quæ ad ipſuſſt deducit, catenula eſt, quå Deus nos ad ſe pertrahit,& ut paucis multa complectar, unicum medium eſt, quo vitam æternam conſequi peſſumus. Per fidem Chriſtum induimus, Gal. 3. v. 28. per fiden begeneramur Col. 2. vetſ. iʒ. per fidem habe- mus acceiſum ad Deum Rom. 5. verf. 2. per fidem ingredimar in requiem æternaih; Heb. 4. v. z. Sed quia fides vera& ſalvifica non in ore tamùm hæret, ſed per charitatem efficax eſt, Galat. f5. v. 6C. 8. inde fit, ut multi ſint vo- cati, pauci electi Matth. 20. verf: t6, Culpa non eftpenes Deum, qui omnes vult falvos fieri,& ad agnitionem veritatis pervenire 1. Timoth. 2. verſ.g. nec penes Chriſtum, qui propitiatio factus eft pro noftris, nec prono- ſtris tantum, ſed pro totius mundi peccatis 1. Johan. 2. verl. 2. non denique penes ver- bum Dei, quod eft virtus Deiad falutem o- mni credenti Rom. sverk r6. fed penes ho- mines, qui yocationem contemnunt Prov. t, verſ. 24, meritum Chrifti conculcant pedi- bus Hebr. 10.verſ. 28. Et Spiritui ſancto re- ſiſtunt erh Kero vi yl

ſitunt Ack. 7. v. s1. Huc quadrat ilhud Oſe. iz. v. 9,Exte perditio tua, Irael, tantummodo in me auxilium tuum. Chriſtus eſt via, veritas& vita, Joh, 14. v. 6, Qui ab hac via aberrat, non poteſt ſalvari. Non enim eſt in alio quopiam ſalus, nec aliud nomen datum hominibus, in quo oporteat nos ſalvos fieri Act. 4. v- 12. 3. Ab in commoditate. Qui enim non credit Deo, inquit Johannes, mendacem facit eum x quinoncreditin teftimonium, quod teſtifica- tus eſt de Filio ſuo. Hæc verba ſunt inſtar fulminis, quo feri- untur& proſternuntur omnes illi, qui Deum in verbo ſuo juſtificare ptæſumunt, quia myſteria fidei fenfuum externorum modulo metiri non poſſunt. Certè in numero fant corum, qui Deum mendagem faciunt,&êx- perienturolim, guàm durum fit contra fti- mulum calcitrare Act. 9. v. 5. Quando Princeps aliquis terrenus aliquid promittit,& videmus propriam manus lubleriptionem, tunc fidimus ipfius promisă a. n EE E Epiftola 1. Ioh.:0 4. to, 251 ſioni addito poſtmodum ſigillo, multò minds dubitamus. Ita Deus cœli& terræ gratiam ſuam nobis multifariam promifit in verbo fuo qua con- tenti eſſe poteramus. Nam verbum ejus re> ctum eſt,& omnia opera ejus in veritate PR 33.v. 4. Sed in majorem alfecurationem fi- gilla addit, Baßtiſmum& Cœnam Domi- nicam, ne vel unicus dubitationis ſerupulus ſuperſit. Exttemd igitur impii ſunt, qui Deo diflidunt, quaſi id quod promiſit, Ptæſtare non poſſit aut velit. Tu quisquis es, tantùm crede Marc. Fg. v. 36. Cœtera Deo committe, ipfe faciet, PL 37..f. Mirabile conſilium Domini; fed co ipfo magnificat ſapientiam ſu- am Efa.28. v. ult. Hac Jufficiant. Da Chriſte Princeps gloriæ, Ut militemus fortiter, Ecconfequamur premium; Quod omnibus fidelibus Cæli recondit gratia. Amen! DERRER OROA O A R A a a IAT T TNT OT PDA PXT OAI PAI PH PAD CATI IAT O E EE E EEE EEEE, T NRE E ENS, A DOMINICA MISERICORDIAS DOM. Epiftola 1. Pet...21-24. UM Dayid Rex Uriz Hethzo gratiam ſuam offerret,& veniam daretabeundi domum,& cumu- Xöre dormiendi noluit ille; fed di- xitad David: Arca Dei& Ifrael &Juda habitant in papilionibus,& Dominus meus Joab,& fervi Domini mei fuper faciem terte manent,& ego ingrediar domum meam, ut comedam& bibam,& dormiam cumu- xoremea? Per falutem tuam,& per falutem animæ tuæ non faciam rem hanc, 2. Sam. If. V. 10. fl- Hiftoria præter literalem etiam myſticum habet ſenſum. Mundus& caro ſæpe volu- ptates ſuas nobis offerunt, ut faciamus, quod momento delectat,& æternùm cruciat. Sed Ii 2 paſſio —

252 Dominica Mifericordias Domini Pallo Chrifti nobis femper obverfetur ob oculos,& dicamus cum Uria: Dominus meus Chriftus Jefus propter mea acerba qug- que paſſus eſt,& ego voluptatibus indul- geam? Non convenit membrum deėliciari {ub capite fpinis coronato,_ Difcipulus non eſt ſuper Magiſtrum, nec ſervus ſuper Do- minum ſuum Matth. 10. verſ. 24. Liben- ter igitur cum Chriſto patiar, ut in revela- tione gloriæ ejus æterno fruar gandio, 1. Pet. Dux Gothofredus Bolionæus, cdm Anno 3099 Hierofolymas ex Saracenorum ma- nibus ereptas fub poteftatem fuam redegiſ- ſet, Capitanei humeris ſuſceptum ad ſepul- ehri locum de portabant,& in Régem coro- nare volebant, ſed ipſe nolebat auream geſta- re coronamin eo loco, ubi Chriſtus ſpineam geſtaſſet. Neſtrũm eſt hanc imitari humilitatem, ne mundi gloriam aucupemur, ſed magis eliga- nuis affligi propter Chriſtum, quàm tempo- ralem peccati habere jucunditatem Hebr. 11. v. 2 5. Nam paffiones hujus temporis non funt condignæ ad futuram gloriam, quæ revela- þitur in nobis Rom. 8. v. 18. Huc ſpectat etiam prælecta Pericope, u- bi Petrus exemplo Chriſt ſuos Auditores ad patientiam hortatur,& ſimul finem paf- fionisinculcat, cur Chriftus peccata no- ftra immolaverit in corpore fuo{fuper li- goum, nimirùm, ut peccato mortui, ju- ftitiæ viveremus,& vibiċlbus ejus ſanate- mur. Nos ſine ulteriori protogo Epiſtolam illam explicandam ſuſcipi᷑mus, viſuri T! Patiente exemplar. II. Pietatiscalcar. Suflicĩens eſt nemo boni producere quicquã, Exrantes ad Te, duc Bone Paſtor oves! i4 Exegefis. Onvenientia Epiſtolæ cum Evangelio manifeſta eſt. Ubi enim Evangelium incipit, ibi deſimit Epiſtola,& viciſſim, ubi Evangelium deſinit, ibi Lectio Epiſtolica in- cipit. Initium Evangelii eft: Ego fum Pa- ftor illebonus, qui videlicerà Deo per Pro- phetas fingulariter promiſſus,& per paſto- ratus S. Patriacharum& aliorum ſanctorum Dei hominum præfiguratus fuit, Pſalm. 23. verſ. 1. Eſa. 40. verſ. 1 1. Ezech. 34. verſ. 23. & c. Geneſ. 4. verſ. 2. cap. 3ʒ0 verſ. 31. 1. Sam. 16. verſ. 11. Huic refpondet Epiftola fub calcem. verſ. 24. Viciſſim finis Evangelii efthic: Er alias oves habeo, inquit Chri- ſtus, quæ non ſunt ex hoc ovili, illas quoque oportet me adducere,& vocem meam au- dient,& fierunum ovile& unus Paftor, quibus verbis vocatio gentium deſcribi- tur, quæ oves alæ dicuntur, quia non erant ex ordinario ovili, quod ex Veteri Te- ſtamento ex Judæis ſolum conſtabat. Huic reſpondet principium Epiſtolæ, ubi Pe- trus ait, ſiquldem in hoc vocati eſtis, ut Chriſti pro vobis paſſi veſtigia ſequami- ni. Quibus verbis auditoribus ſuis pro- ponit paſſionem Chriſti, tanquam exemplar patientiæ, ad cujus imitationem nos inſtiga- re debet. I. Neceffitas. Adhoc enim vocati eſtis, in- quit Petrus. Hoc factum in Baptiſmo, ubi Satanæ& mundo nuncium remiſimus,& vo- cati ſumus. 1. Ad Ecclefie ſocietatem, quæ plerum- que miſera& absque ulla conſolatione, tem- peſtate convulſa jacet, Eſa. 45. verſ.11. Un- de comparatur vineæ, ubi nil niſi labor i Matth.

Matth. 12. V. 1. 12, fluctuanti in mari navicu- Eubi nil niſitimorMatth. S v. 24. Pſ. 107.v. 26 comparatur lilio inter fpin„ubi nil niſi do- lor Cant. 2. v. 2. Huc ſpectant dicta, Matth. 10,V. 16.17. Joh. 15.v. 19. cap. 1 6. v. 33. 2. Tim. y. 12. 2. Ad Chrifti conformitatem, quæ duplex eltCrucis& Llicis. Illa præcedit, hæc ſæqui- tur. Si enim compatiamur etiam glorificabi- mur Rom.8 v. 17. Confer 2. Tim. 2. v. 1 1 Pu- deat me ubrum deliciari ſub capite ſpinis co- fonato, inquit Bernhardus. Qui verò non acipit crucem meam,& fequitur nie,non eft me dignus, ſunt verba Chriſti Matth. 10..38. 3. Ad uitæ æternæ hæreditatem, quæ ite- tum non nifi per multas tribulationes adiri poteſt Act. 14. v. 22. Jolephpriùs in carcere detentus eſt, quàm ad dextram Pharaonis eveheretur Gen. 39. V- 20,C4 l. v. 42. David non potuit Regis Saulis filiam in u- xorem accipere, nili devićto Goliatho, per- cuſſisque Philiſtæis& allatis ipſorum præpu- tiis 1. Sam. 17. V. 5 o. c. i8.v. 27. Ifraelitæ quadraginta annosin deſerto va- gabantur,& varias experiebantur calamita- tes, priusquam in terram benedictam veni- rent., lta non datur nobis quies felicitatis æter- n absque vitæ hujus certamine,& labore. Vauna eſt, quæ ducit ad cœlum, via nimitùm tribuletionis, quam qui formidat, ad gaudia ceeleſtia ninquam perveniet; Si extra diſci- plinam eſtis, inquit Apoſtolus, cujus omnes Patticipes facti ſumus, ſpurii& non filii eftis, Heb. 12..3; II Auctorit as. Non enim adducit Petrus Exemplar Jobi, Tobiæ; vel alus Sancti, fed exemplar Chrifti, qui et 1. Nofter Praeceptor.. Qoo fpećtat vocula ionas a a E a a a ET R Epiftola 1, Pet,.0. 21. 24. 26¹ ixcygamuòs v. 2t, Sicut enim Præceptor Scholam extruit,& diſcipulis certas morum&c doctrinæ regulas præſcribit: Ita Chriſtus Scholam fuam habėt inter nos, quæ eſt Ecele- ſia, ubi ſedet in medio Doctoruin Luc. 12W. 46. Diſcipuli ejus ſunt laborioſi& onetoſi, quos invitat, ut diſcant à ſe manſuetudinem & humilitatem Matth. 1.v. 29. iroyoauudsy quem nobis præſcripſit eſt Lex& Evange- lium. Ad utriuſq; normam tàm in vita, quàm in doctrina hos conformare debemus Mich. 6. v. 8. Tanta erat Pythagoræ auctoritas, ut diſci- puli ejus nullo alio uterentur argumento quàm dirès ëQæ. Præceptot noſter dixit, Ergò verum erit: Quantò magis nos verbis Chrifti confidere debemus, quiverus& uni- cus nofter Præceptor eft, Matth. 23. v. 8. Joh. 13. v. T3. Etmentiti non potet, Tit. 1. v. 2. Certè unum iphus verbum fufficit omnibus Gloſſis adverſariorum profligandis, quicquid objiciant illi, regeramus nos. Nurds Oα,tunc veri ipſius diſcipuli erimus,& cognoſcemus veritatem,& veritas nos liberos reddet, Joh. .V. 32. Í 2. Nofter precurfer:Cujüs" vekigia fequi debemus v. 21. Sicut igitur Chriftus duos habet pedes: Ira etiam duo nobis veftigia re- liquit. I. Innocentiæ, quam declaravit: 1. Ope- re, Nam peccatum non fecit, inquit Pe- trus, Talem enim nos oportebat habere Pon- tificem, qui eſſet ſanctus, innocens, impol- lutus, à peccatoribus ſegregatus Hebr. J. v. 26. unde& ipſe ſolus inter filios hominis ad innocentiam animosè provocare potuit, Job- 8. verfi 2; Ore. Nam dolus in ore ejus non inventus eſt, inquit Apoſtolus quæ verba ex Eſa. 53. v. 2. deſumſi Hinc ipfe coram Pilato. Ad hoc, inquit, veni in Tig TUR- — wol i$ j ai ' j į Pei & kii $ j fi Í. i"i ia w * í h j NiD. i UAM vi i i I W i f k D gi #

254 Dominica Miferic or dias Domini. mundum ut teſtimonium dem, veritati Om- nis qui ex veritate eſt, audit vocem meam. Sequamur hoc veſtigium& innocentiæ ſtudeamus in verbis& operibus. Beati mun- do corde, ipſi Deum videbunt Matt. 5. y. 8. II. Patientia, quam hic Petrus deſcribit I. Negativè. Exercuit enim Chriſtus pati- entiam ſuam. 1. Maledictæ non regerendo v. 23. Voca- bant ipſum Judæihominem voracem& vini potatorem, publicanorum& peccatorum a- micum Matt: 11. v. i. vocabant ipſum Sama- ritanum, qui Diabolum habeat, Joh..v. 48. vocabant eum Beelzꝛcbub Luc. I1. v. 156.& de- nique incrucis patibulo multis fanais&ludi- briis ipſum proſequebantur Matt..v. 39. ſed non aperuit os, ſicut ovis ad occiſionem du- citur,& quaſiagnus coram tondente ſe ob- nniteſcit Eſa.3. v. 7. 2. MAinas non inferendo. Poterat utique minari,& minis etiam pondus addere, quia Dominus erat cœli&terræ, cui omnes crea- turæ ad nutum parent, Syr. 43 V. 24. ſed non duxit rapinam Tò eiva tox Ota, forma feryi aſſumptã ſeipſum exinanivit, obediens factus Parri uſque ad mortem mortem autem eru- cis Phil..v. J. Quia igitur liberè paſſus eſt, in omnibus etiam ſe patientiſſimum præbuit,& procrucifixoribus ſuis oravit Luc. 23..24. relinquens nobis hoc ipſo exemplum, ne red- damus malum pro malo, ſed malum vincamus bono, juxta exhortationem Pauli Rom. 12. V. 2 I. II. Afinmative. Nam vindictam; inquit Petrus tradidit ei, qui juſtè judicat. Is eſt Deus nam mea ultio eſt,& ego retribuam, inquit Jehova. Deut. 32. v. 35. Judices ſeculares quandoque Perſonam re- ſpiciunt,& jus flectunt. Sed Deus ab omni meewroanpie alienus éit. Nam in omni gen- te, qui timet Deum& operatur juſtitiam, Nli acceptus et Act. 10. v. 35. Sequamur iterum hoc veſtiglum. Veſtigi- um manſuetudinis eſt, quæ non creſcit in car- ne& ſanguine, ſed fructibus Spititus S. annu- meratur Gal. 5. v. 23. Et in ſchola Chriſti tan- trùm addiſcitur, ꝗqui egregiam de hac materia inſtituit echortationem Matt. 5. V. 44. J. Qui hoc non attendit, ſed ad vννοαι properare, & ſeipſum vindicare cupit Deo gladium qua- ſi eripit& proinde gladio etiam peribit. Matt. 26. verſ. 52. De Secundo. Idimus paſſionem Chriſti tanquam pa- tiemtiæ exemplar. Jam videbimus, quo- modo Petrus illamnobis proponat tanquam Pietatis Calcar. Ita enim ſcribit in ſequenti- bus, Qui peccata noſtra ipſe pertulit in cor- pore ſuo lūper lignum, ut peccatis mortui ju- ſtitiæ viveremus, cujus vibice ſanati fuiſtis. Nam exatis ſicut oves etrantes, ſed converli eſtis nunc ad Paſtorem& curatorem anima- rum veſtrarum. Duo hic notanda veniunt I. Exercendi modus, qui triplex hic poni- tur jfedad pietatis exercitium uterque con- jungendus. Requixitur enim I. Carnis moitificatio, ut peccatis moꝶ riamur, quod fit 8 1. Per ſeriam penitentiam, Siçut enim ho“ mo ægrotat prius quàm moritur. Ita cor afli- gendum vera contritione propter commiſſa peccata, ut lachrymæ etiam& geſtus externi de æteruia animi mutatione teſtentur, exem- plo Manaſſæ 2. Chron. 33. V. 12. mulieris pe~ catricis Luc. J..4 4. Petri, Matt.2675. uæ enim ſecundùm Deuim triſtitia eſt, pæniten- tiant pram All

liamn inlalutem, cujus neminem pœnneat, o⸗ peratu,.C0r.7: V10- i 2. Per ſanctam abſtinentiam, quæ modum ſervat in cibo& potu, adeoque corpus cafti- gat&e inlervitutem redigit,. Cor. 9..29. Si- eut enim homo decumbens ex aliquo morbo omnem eſcam abominatur Pfal. 1077 v. 18. Ita peccatis qui mori deſiderat, hoc inprimis a- gat, ut cor non gravet crapulà& ebrietate Luc. 2 1. v. 34. ſed ita Corporis curam habeat, ut eyitetur luxuria Rom.;, v. 14. Filius perditus non cogitabat de domo Pa- tris, cùm adhucin floribus degeret,& pleno warſupio deſidetiis carnis ſatisfacere poſſet. ded poſt quam dilapidato patrimonio fames ipſum ad ſiliquas compellebat, ibi tandem in ſereyerſus dixit: Quanti mercenarii in domo Patrismei abundant panibus, ego autem fame pergo, Surgam& vadam ad Patrem meum,& dicam ei. Pater peccavi in cœlum& coram tey jam non fum dignus vocari filius tuus. Iuc.15. v. 19. Pariter omnes verè affecti ſumus. Nam ra- to de pœnitentia aut de Deo cogitamus, quando cum Sodomitis in abundantia vivi- mus Ezech. 16. v. 49. ſed in oinnibus potius deliciis carnalibus volutamur inſtar porco- tim, quafi fædus cum morte,& cum inferno lactum feciſſemus Eſa. 28.v. 15. Ergo frenan- ca elt earo jejunio& labore, ut concupiſcen- da lupprimatur,& Spiritus ſuperior evadere & triumphare poſſit. Quando enim, qui fo- tis et homo corrumpitur, is qui intus eft re- noyatur de die in diem 2. Cor. 4. v. 16. 3> Per fui ipfius difplicentiam, Sicut enim homo moriturus{uam infirmitatem agno- cit& in ſeipſo nihil invenit, de quo gloriari pofiit, fedà folo folius Dei pendet auxilio: Ita hecelfe eft, ut quilibet verè Chriftianus fe- ipſum abneget,& renunciet proprio amori Bpiſfola 1. PelIa. v. 21524.1 a a Luc. 14. v. 26.proprio honori Joh. 5. 44. pro⸗ Priæ voluntati Matth. 6. v. 10. Lac. 1 1. V. 2. Propriæ utilitati 1. Cor. 13. v.$.& propriæ etiamꝙitæ Matth. 10. v. 3 4. Hæc eſt aιν ad quam aſpirare debemus, licet perfectionem ejus allequi non detur inhac. imbecillitate. Nam yolentibus honum facere ſemper adja- cet malum Rom. 7. v. 19. 4. Ver mundi deſpicientiam. Homo mori- turusterrenorum curam plane abjicit,& cœ- leſtia meditatur, quoniam cùm interierit, non ſumet omnia, neque deſcendet cum eo gloria ejus Pſ. 49. v. 18. Ita requititur abes, qui peccatis mori deſiderat, ut abneget omnem impietatem& ſecularia deſideria. Tit. 2. V. 14. nec conformetur mundo Rom. 12. v. 2. aut diligat hoc ſeculum, quemadmodumDemasz. Tim. 4. v. 10. Sed quia Chriſtus fuos fideles de mundo ſelegit Joh. 15. v. 19. immaculatum ſe cuſtodiat ab hoc ſeculo Jacob. 1. v. 27. Nam mundus in maligno poſitus eſt. 1Joh. F. v. 19. omne enim quod in mundo eſt, concupiſcen- tia carnis eſt,& concupiſcentia oculorum& ſuperbia vitæ, quæ non eſt ex Patre, fedex mundo. Mundus tranſit cum concupiſcen- tia ſua, qui autem voluntatem Dei facit, ma- net in æternum 1. Joh. 2. V. 16. 5. Per affectuum continentiam. Hemo mortuus nihil videt, nihil audit, nihil loqui- tur, nihil ſentit, ſed jacet plane ſine motu,& membris ſuis uti non poteſt. Ita Petrus hâc phraſi monere voluit omnes verè Chriſtia- nos, ut membra veteris Adami h. e. æονννHil- lam peccabilem, quæ membris adhæret, mor- tificent, ne in actum prorumpat, aut regnet peccatum in mortali corpore, ut cum Paulo loguar Rom. 6. v. 12. Huc pertinet admogi- tiò Chrifti Matth. 18. v: 8. i En VosMei, hoceftpeccatismori,&qui Chriſti ſunt, carnem ita crucifigunt cum affe- ctibus —

260 Dominica Miferitcor dias Domint Ribus& concupiſcentis ſuis Gal. f. v. 24. alis ¶ Chrriſti actiram 8 paſſivam per veram fidem„yii neque Chriftus neque Spiritus S. in corde ta- ſibi applicet, nam qui credit in eum„ huic fi- i habitaculum ſibi faciet. Sap. 1. v. 4. des imputatur ad juſtitiam Rom. 10. v. 10. II. Puſtitia Chrifti applicatio. Hoc Pettus 2. Ut ſecundum juſtitiæ hujus tenorem vocat juſtitiæ vivere, pertexens, quam cœpe- vitam ſuam inſtituat, aliàshypocrita eſt, qui rat, Metaphoram, ut doceat ad veram pœni· ſpeciem habet pietatis, ſed virtutem ejus ab- tentiam non ſufficere peccatis mori, ſed re- negat 2. Tim. 3..5. quiri inſuper vitæ novæ inchoationem. Deus Hæ funt duæ quafi columnæ quibus tota E enim non ekt Deus mortuorum; fed vivorum Chriſtianiſmi noſtri ſtructura innititur, qua- Matthl. 2 2. Verſ.; 2. les etiam Rex Salomo fecit& ante porticum Vita naturalis dependet ab anima, quæ templi pofuit, 1. Reg...21. Quamvisenim corpusinformat ,& ad quævis vocationis o- ſola fides juſtificet, tamen non eſt ſola, ſed o- pera idoneum reddit: Ita vita Spiritualis de- e peratur per charitatem. Gal. ș. v, 6. pendet à Chriſto, qui dicitur Jehova Zidkenu. I- Inpulſivarum pondus. Tria enim Pe- Jer. 23.V. 6.& fackus eſt nobis à Patre in ſapi- trus commemorat, quæ ad pietatis exerciti- entiam& juftitiam,in Gnétificsiorem& re nobis addere debent. demptionem 1. Cor. 1. v. 30. Ipſe habitat I. Cura Chriſti Sacerdotalis. Nam pecca- í per fidem in cordibus noftris Eph. 3. v. 18. vi- ta noſtra ipſe ſuſtulit, inquit Petrus, in corbo- g vicin nobis Gal..V. 20. hinc omnia poſſumus re fuo fuper lignum. Unde vocatur agnus in eo, qui confortat nos, Chriſto. Phil.4V. i13. Dei, qui tollat peccata mundi Joh. 1. 29. quin Vita naturalis ad ſui conſervationem cibo& propitiatio‘pro totius mundi peccatis t. & potu indiget: Ita Chriftus ad conſervatio- Joh. 2. v. 2. Reſpexit his verbis Petrus ad ty- nem vitæ{piritualis non folùm in verbo fuo pumcapriLevitici, Levit. 16. v. 10. Itemque inſtruxit convivium pinguium Efa. 25. v. 6. ad dictum Deuter. 21. v. 23. maledictus qui ſed etiam in Sacra cœnmͤa proprium ſuum cor- pendet in ligno. Chriſtus enim ligno affixus, pus in cibum& proprium ſanguinem ſuumin maledictum factus eſt pro nobis, ut nos àma- potum nobis ordinavit, ùtreficeremur adyi- ledi&ione legis redimeret Gal..v. 13. tam æternam Joh. 6. v. 54. Noſtrum eſt hoc agnoſcere,& peccata, Vita naturalis ex motu cognoſcitur, quo quæ ipſe èw ta cuunart arstin crucem fuble- membra ad ſui& proximi conſervationem a- vavit, ac ibi crucifixit, deteſtari, ne voluntariè nimatur. Ita fidem per opera declarare de- peccemus, Tales enim rurſum crucifigunt bemus, ſine quibus illa mortua eſt Jacob. 2. v. fibimetiplis Filium Dei. Hebr. 6. v. 6.& non 17. Ubi enimnon vivit Chriſtus per fidem, habent reliquam pro peccatis hoſtiam, fed nec ſpitat per devotionem, nec operatur per terribilem expectationem judicii,& ignis æ- charitatem, de his verꝭ dici poteſt, quod no- mulationem, quæ conſumptura eſt adverſa- men habeant, quòd vivant,& rever tamen rios Heh. 10. v. 27. mortui ſint Apoc...i. 2. Cara Chrifli medicinalis. Nam livore Siquis- igitur juſtitiæ Chriſti vivere ſtu- ejus fanati fumus 5 inquit porrò Apoſtolus. det, quemadmodum Petrüs hortatur inver- Omnes naturå lethaliter decumbimus. To- bis prælectis, duo requiruntur, ut.i. juſtitiam tum caput languet, totum cor mee À plan-

a E a a E Epiftola r. Per. 2..ar 24. planta pedis ufque ad verticem non eft in eo 2. Aedicus paratiſſimus, qui exoratu facilis quicquam integri Eſa. 1..6. Sed magnus de eſt Eſa. C5. v. 24. De Petro Aponenſi Patavino celo venit Medicus, quia magnusin mundo. memoratur, quod vocatus ad ægros extra ur- jacebat ægrotus, nimirùm Chriſtus Jeſus, me- bem non minoris quàm fo, florenis in dieng eae n dicus ille magnus& Magifter Alvandi Eſa· 63. ſe conduci paſſus fuerit. Ab Honorio IV. Pon- ai|| eae abe.4- qui languores noftros ipfe tulit,& dolo- tifice in ſingulos dies centum exegit. Tanto n pee resnoĝrosip{e portavit Efa.§3..4. adeoque ære non opus eẸ medicum Chriftum accer- i ai ale per paſſionem& mortem ſuam perfectiſſimꝰ ſere, gratisille ſua omnia impendit Eſa. ş..t. p nos reſtituit& æternam redemptioneminye-& neminem, qui ad fe venit, ejiciet foras i ; uit Heb. 9. v. 12. Joh. 6. v. 37. Eſt enim z. Aedicus feliciſimus, cui nullus unquam 1 Aadicus ſabientiſſimus, in quo omnes Patiens in cura ſua mortuus eſt. Medicorum cheſauri ſapientiæ ſunt reconditi, Col. 2. v. 3. ars interdum fallit, interdam doctã plus va- ficutcæteriMedicicurantægrotos partim per let arte malum, interdum etiam plus obſunt aae ſimilia, quæ cum morbo aliquam convenien- medici quàm proſunt, id quod Hadriani tiamhabent, partim etiam per contraria, po-- Imperatoris conftat exemplo, qui fepulchre ae tiones putà& purgationeggqgue evacuandis fuohæcverbainferibi voluit: Turba Medi- iy i pravis humoribus à Pharmacopolis conſici- corum perdidit Cæſarem. Si verò optim&è y i untur: Ita Soſander noſter Chriſtus Jeſus cu- cupiunt ægroto,& quintam eſſentiam artis tam ſuam inſtituit ſuæ ad curam ejus conferunt, cettam tamen 1. Pen Similia, dum carnem noſtram indu- reſtitutionis ſpem ipſi facere non poſſunt, ſed tus fratribus pet omnia aſſimilatus eſt, ut mi- eventum Deo committere coguntur, in cujus lericorsfieret,& fidelis Pontifex, qui propi--arbitrio vita& mors pofita funt. Sed Chri- tiaret delicta populi, Hebr. 2. v. 17. Hinc ſtus Soſander noſter eos, quos in curam ſuſce- Paulus, Eum, inquit, qui non noverat Pecca- pit, non reliquit in ſuſpenſo, ſed de reſtitutio- tum, pro nobis peccatum fecit Deus, ut nos ne ſecuros eſle jubet,& hoc ipſi quàm facilli- efliceremur juſtitia Dei inipſo, 2. Cor. 5. v. 21. mum eſi, quia omnes creaturæ, adeoque o- Hæc eft ſpiritualis transplantatio, quã no- mnes morbi ſub ipſius ſunt imperio, Ipſe di- A tros languores& dolores in fe derivavit, ut xit,& fa&a funt, Iple mandavit& creata funt aaa H pacem haberemus,& livore ejus fanaremur. Pfal.;..9. Præ multitudine fortitudinis, to- ERR Ela.53-v. 5. 6. boris virtutiſque ejus neque unum deficit Eſ. 2. Per Contraria, dum calicem crucis fuis 40. V. 26.`| fidelibus propinat, ne in peccatis pergant,& Honoremus hunc Medicum,& pro ſoſtro cum mundo immundo æternùm pereant 1. ipſi offeramus vitulos labiorum noftrorum na| Cor. ri..2. Hinc non immeritò pharmacum Oſe. ig. v. 4. Videamus etiam, ne recidivam Hri flutis crux à D. Nazianzeno appellatur. patiamur, fed innovitate vite ambulemus' jal Quamvis enim difciplina omnis in præſenti Rom. g. verſ.4. alils poſteriora fient deteriora e E non videtur efle gaudii fed mœroris, poſteà prioribus 2. Pet. 2. v. 20. ET E tamen fructum tranquillum exercitatis per| 3: Cara Chrifti paſtoralis. Dequa Petrus, eam reddet juſtitiæ Heb.i2..ii. Eratis, inquit, velut oves errantes, fed con- Kk verſi ar

258 vetli eſtis nunc ad Paſtorem& Epiſcopum a- nimarum veſtrarum. Margarita in eo loco invenitur, ubi amittitur: At ovis perdita non ſic, quia magis magiſque in ſaltuoſa nemora & aſperos montes progreditur, nec à ſeipſa redite poteſt, niſi à Paſtore quæratur: Sic ho- mo peccator ab uno peccato in aliud tranfit, nec finem facit aberrandi, dum vivit, quin e- tiam reverti nequit, niſi à Chriſto reducatur. Quia igitur poft lapſum omnes erramus, ſicut OVes Ela. 63. v. 6. magnum eſt beneficium, quòd Chriſtus officio paſtoris, defungitur& errantesrevocat Ezech, 34. v. 16. ne pereant in via lata quæ ad interitum ducit Matth..'3. Paftor habetfiffulam duplicem, unam Con- ſolatoriam, quã oves demulcet,& faſtidium depellit, Alteram reuocateriam quã diſperſas convocat: Ita Chriftus Paftor nofter habet fiſtulam conſolatoriam,& quando videt ovi- culam de peccato admiſſo contriſtantem, continuò promit fiſtulam, eique occinit: Confide Fili, remiſſa ſunt tibi peccata tua. Ha- bet etiam fiſtulam revocatoriam, quã oves ab errore in viam, àpericulo in ſecuritatem, à præcipitio in planitiem, å morte in vitam ré- vocat. Videtoviculam à grege longiùs ober- rantem, occinit ei: Revertere averſatrix Iſrael, & non avertam faciem meam, quia miferi- cors fum Jer...12, Videt oviculas herbas ardm ſanas carpere, aut fontes venenatos Tibete fiſtula ſuã illas avocat: Recedite, rece- dite, exite inde, pollutum nolite tangere Ef Air, Paſtor habet peram in qua pro fe X grege ſuo omnia necellaria recondit: Ita Chriftus Archipaſtor noſter ex pera ſua depromit I. Panem pro famelidcis, non tantum natura- lem, qui exterra naſcitur, Pſ. 1o4.v. 1a. ſed etiam cœleſtem& Spiritualem, quo cibamur ad vitam æternam Joh...5r. Dominita Miſericordias Domini. 2, Medlicinam pro ægrotis, unguentum putà& emplaſtrum meriti ſui, quo ſcabiem peccatorum noſtrorum ſanat, I. Jok. i. v. 8- 3. Argentum pro redimendis. Venit Latro, rapit ovem de grege, occurrit bonus Paftor, & pretiosd recuperat: Ita vix in Paradiſo ovile ſuum ſtruxerat Paſtor noſter Chriſtus Jeſus, continud ſtygius latro venit,& unam atq; alte- ram oviculam æterno exitio mancipandam de ovilibus rapuit, Non paflus hoc Chriſtus, ſed redemit oves fuas non coruptibili auro& ar- gento, ſed pretioſo ſanguine ſuo i. Pet..18.19. 4. Lapides pro defendends. Sicut David cum Goliatho pugnaturus quinque lapides de torrente fibi elegit,& in peram milit. 1. Sam. 19. v. 40. Eodem modo cæleſtis David Chriſtus Archigſtor noſter peram fiam in~ ſtruxit. Quinquè lapides ſunt quinque vulne- ra, quorum ſingula efficacia ſunt ad ſtygium lupum arcendum& propellendum. Præſer- tim quia ex vulnere lateris aqua&ſanguis pro- fluxerunt, quibus duo N. T, Sacramenta no- tantur. Horum tanta eſtvirtus ut Diabolus contra ſtare non poſſit, ſicut ex typo agni Pa- ſchalis clarum eſt Exod. i2. v. 21. feqꝗ. Paſtor Habet baculum, Ita baculus Chriſti eſt poteſtas regendi& corripiendi. Duas e- nim virgas ſibi aſſumſit, unam vocat amabi- lem alterant dolorem Zach. 1 Ly.7. Unabe- nedictionem annunciat, altera maledictionẽ, una confolationiss altera terroris, una doctri- næ, altera diſciplinæ eſt. Qui has virgas con- temnit,& neque per legem neque per Evan- gelium ad pœnitentiam ſe adigi patitur, ex- perietur tandem vitgam ferream, quã tan- quam vas figuli confringet omnes, qui jani conſilium Bei adverſus ſemetipſos aſpernan- tur Luc. 7. v. 30. Paſtor habet denique canes: Ita Archipa- ſtor noſter habet ſuos canes Q- Coelo tki Uini, tat pori Kadre

Epifola r. Petz..21. 24 3S2 Doctores Eſa. 56. v. 10. quorum officium eſt, cœpit in nobis,& cùm vitæ veſpera venerit ut latrent,& exaltent vocem fuam inftartu- ad æterna paſcuanos transferet, ubi nulli i bz, quando peccata hinc inde vident invale- pi, nullæ oves errantes, nullæ languentes, ſed kere Ela. 58. v, 1 cetta ſecuritas, ſecura felicitas, felix trans Hanc fidelitatem paſtoralem Chriſti de- quillitas florebit& vigebit in ſeculum. Ve⸗ bemus agnoſcere,& grati ſimus corde, ore niat Paſtor bonus Chriftus Jeſus,& ſuas illue &Kopere. Corde per dilectionem, ore per oyes cum tripudio introducat: gratiarum actionem opere per beneficen- Amen! tiam, tunc conſunamabit bonum opus, quod LLLLELLLEELLELLLLLELEEEELLLELELEEE w À! s s e e dhe aae oig s3 Siy ie x 3e SP i„$e S Ae aie 4R Re ang brs Aio AR any Dle anp oiy pës gi š R ORR o ee a e RRR R We tS D DOMINICA JUBILATE. Epiftola u Pet.00.11-21. INA Filia Jacobi Patriarchæ, grinationem ſpiritualem ita inſtituant, ut Des cùm ergrederetur filias regionis, inprimis& omnibus bonis probetur, vifura, à Sichem Filio Hemorop- Nos ſine ambagibus ad ipſamtextus expli- preſſa,& ſtuptata eſt Geneſ. 34. cationem accedemus, viſuri verk; 3; 1. Chrifianoram ftatum. Hiſtoria Allegoriam ſpirat. Dina ani- Il. Anlualandi madum. mam carnalem notare poteſt quæ filias ter- tæ, id eſt, hujus mundi voluptates diligit, iis- demque fe addicit, fed à Sichem infernali, qui Princeps mundi& rector tenebrarum dicitur E; Ephef:6. v. 12.0pprimitur,& ita virginitatis xegefis. florem Chrifto ponlo debitum amittit OL 2, V. 19. 1. Cor. 1 1. v. 12. Pheles Dominica Jubilate dicitur ex Hæc eſt ſpiritualis fornicatio, quam ſul- Pſalm. 100. utrecolligamus nos ſub cruce, phureolim& igne Chriftus compenfabit nii de qua Chriftus concionatur in Evangelio in tempore gratiæ revertamur& pœniten- hodierno, certi, quòd non perpetuò duratu- tiam agamus. Hinc monet Petrus in præle- ra, fedtandemin gaudium tranſitura ſit; Id dapericope ſuos Auditores, ut ſtatus ſui me. conyenit cum Epiſtola, ſiſtatum ſpectemus, mores in officio ſe contineant nec exſpatien- in quo verſantur omnes verè Chriftiani, Ap- tut cun Dina, quò caro& ſanguis vocat, ſed pellantur enim abltineant potiũs à carnalibus concupiſcen- Inquilini,& quidem tis quæ adverſus animam militant,& pere- 1, Ratione Pen Inquilinus non eſt < 2 natus Chrifte veni, flatuque tuonos dirige, cedat It tota in laudes concionoſtra tuas.

26o Dominica Iubilate natus& educatus in eo loco, ubi commoratur, ſed per ſingularem Dei diſpoſitionẽ illuc per- venit, quemadmodum patet exemplo Abra- hami, Gen. 12:.10. kaveri Chriſtiani in mundo quidem degunt, ſed non ſunt de mun- do Joh. 1 f. v. 19. proinde etiam mundo non debent conformari Rom. 12. v. a. ſed abnegent potiùs ros xoopinas JmƏuplas Tit. 2. verl, 12. Sufficit præteritum tempus ad voluntatem gentium conſummäſſe 1. Pet. 4. V. 2 4. Ratione tribulationis. Inquilinus varias devorare cogitur moleftias, ut patet exem- plo Lothi Gen. 19. v.&. Ita homini Chriſtiano in hoc mundi domicilio variæ devorandæ ſunt moleſtiæ Pſ. 34. v. 19. Agnum Paſchalem comedere tenebantur Iraëlitæ cum Lactucis agreſtibus, baculos te- nentes in manibus Exod.I2. v. S. II. Hocipſo Spiritualis noſtra peregrinatio præfigurata eſt quæ multas amaritudines admixtas habet ut verè Lutherus dixerit: Qui non eſt crucia- nus, non eſt Chriſtianus. Nam omnes qui piꝰ vivere volunt in Chriſto Jeſu, perſecutionem pati oportet 2. Tim. 3. v. 12. 3. Ratione commorationis. In quilinus non habet certam& fixan ſedem, ſed hero impe- rante cedere& locum mutare cogitur: Ita Chriſtiani non habent hie manentem civita- tem Hebr. 13. v. 14. ſed Deo jubente migrare eoguntur. Omnibus enim hominibus poſi- tum eſt ſemel mori Hebr 9. v. 17. II. Peregrini. Titulus iſte valdè commu- nis eſt in ſcriptura Gen. 47. v. 9. Pſal. 3 9. v. 13. Pſ. 119. v. 19. Heb. 1I. v. I3. Patres V. T. qui in tabernaculis habitarunt, Typi fuerunt Gen. 9. V. 27. C. 1.V. 1..3. v. 17. Chriſtus ipſe Viatorem egit in hoc mundo, dum obambula- vit benefaciendo& ſanando omnes oppreſſos àìDiabolo&.to. v. 38. nec habuit, quô caput ceclinet Matt. S. v. 20.In hunc ordinem perti- nemus omnes dum enim in hoc corpore fa- mus, peregrinamur à Domino 2. Cor. 5..s. Fluit hinc I. Informatio. Nein mundo ædificemus, fedcæleftem Patriam alpiremus, ubi zeàtrév= laa noſtrum eſt Phil. 3. V. 20. Viator utitur mensã, lecto, patinã, urceo& alia ſupellectili, ſed mane relinquit omnia,& ad iter rurſum ſe accingit: Ita Chriftiani divi- tias quidem temporales à Deo habent, non ut cor apponant, ſed ſciant potius maximum quæſtum elle pietatem cum animo ſua ſorte contento 1. Tim. 6. v. 6. Jonasgaudebat de hedera, quam præpara- bat Deus, ut eflet umbra fuper caput ejus& protegeret eum. Sed breve erat gaudium. Namalteromanëpræparabat Deus vermem, qui percuſſit hederam& exaruit Jon. 4. V. 7. Mundus ſimilis eſt huic hederæ. Proinde non debemus eum diligere ſicut Demas 2. Tim, 4 v. Io. ſed qui gaudent, fint tanquam anon gaudentes, quiemunt tanquã nen poſſi- dentes,& qui koc mundo utuntur, tanquam nomutantur. 1. Cor. 7. V. 30. Joſeph Pro-Rex Ægypti, quamvis quadra- ginta annoram fpatio totius regni habenas moderatus efler, liberosadhæc haberet, qui- bus dotem aſſignaret, nullos tamen agros& polleſſiones in illa regione comere aut com- arate ſibi poſterisye voluit: Sciebat enim non ſtabilem illic Hebræos ſedem habituros, ſed brevi eductum iri in terram benedictam, quam Deus Abrahamo, Iſaaco& Jacobo promiferat Gen. fo. Y. 24 Ita non inhiemus anxiè, quicquid hic mundus charum& pretioſum æitimata fed patriam cœleſtem, quam Deus poſſidendam promiſit omnibus, qui in Chriſtum perſeve- ranter credituriſunt, unicè deſideremus. Ibi rohlxel ſis noſtrum inycniemus Plalim..w. 20. Dio-

Diogenes Cynicus in dolio habitabat, quo utebatut pro cella, pro culina, pro cubili& Muſeo. Alexander Magnus viſitabat eum, cùm radiis ſolaribus corporis partem foven- dam expoſuiſſet,& optionem ipſi dabat ali- quid petendi, quo opus habetet. Ille contem- ptis Alexandri divitiis nihil petebat amplius, quam ut abiret, ne ſolis ſibi radios obſtrue- ret. En vos mei, Philoſophus hic ex lumine naturæ vidit, quod in mundo nihil ſit ſtabile. Quantò magis igitur nos meminiſſe decebit, quod inquilini lumus& peregrini, ut obliviſ- camur, quæ retrò ſuut,& ad priora nos exten- damus Phil. 3. v. 14. Nam omne opus corru- päbile in fine deficiet Syt. 14..20, Qui au- tem facityoluntatem Dei, manetin æternum I. Joh...28. II. Exhortatio, ut inquilinos& peregrinos imitemur. 1. Ratione cur. Agunt enim 1. Cante. Ile quidem, ut Dominum ſub eujus patrocinio commoratur, non ofſendat, lic vetò, ne à recta via aberret,& velin latro- nes, vel in feras incidat: Ita hic opus eſt pru- entià Chriſtianã Matt. ro..i 6. utcautè am- bulemus, non quaſiinſipientes, ſed ut ſapientes Eph. g. verſ. 15. Vitanda eſt via Balaami filii Baſor, qüi mercedem iniquitatis amavit, 2. Petr. 2. verſ. iſq via Cain, Epiſt. Judæverſ- 11 vja Jeroboami 1. Reg. r5. v. 26. via mere- tricis Prov, 7. verſ.25. Hæ ſunt viæ tenebro- ſe Proy. 2. verſ. 14. viæ curyæ Plalm. TAR verl.§. viæ difficiles Sap. 5. verſ.7. quæ ad æternam ducunt perditionem Matth. 7. 13 In Præceptis Domini ambulandum. Hæc eſtvia tecta, à qua nil quicquam declinare debemus vel ad dextram vel ad ſiniſtram Eſa. 30. verſ. aliás idem nobis accidit quod viatori ab Epiflòla:Pètia v rrit aaan s a a a a: a TT Hieroſolymis in Jerichödéfcendenti Lue. 10, verſ. 30. 2. Sobric. Viator multo cibo& potu corpus. non“ grávat; multòn minus reram ſuperfluarum ſarcina ſibi moleſtus eſt quando tantum habet quantum ad iter ſufficit, contentus eſt. Non etiam ſuper- bit in veſtibus„ ſed habitu Viatorio ince- dit„prout fert anni tempus: Ita Spiri- tualis Viator„ante: omnia. caveat Ebrieta- tem,& curas hujus ſeculi Luc. 1. verf. 34. Sobrietati ſtudẽat i. Pet. 4. verk.nec mun- do ſe conformet in veſtitu peregrino; Hos enim viſitabit Dominus„Zeph. I. verſ. 8. ſed ſumplicitati ſtudeat, quæ Deo grata eſt,& cum Davide ſemper repetat Simplicitas re- ctumque tuum me Chriſte gubernent, Plalm. 25.Vultimo. +3 Properes Viator non ceffat; dum metam fibipræfixam aſſequitur: Ita non bonum eſt mundo immorari- qui in maligno poſitus ef, 1. Joh. ș. 19, Facileenim fieri poteft, ut colloquia Prayacorrumpant honos mores 1- Cor. Agiv.ʒ& qui picem tangit, ab ea coin- quinetur. Syx. 13.V. 1. Qui ita ambulat, in patria cœleſti felicitet appellet,& coram Domino æternùm ambu- labit in terra viventium[116. v. 9. 2. Katlone anmaturs. Viator inſtruit ſe ba- culo& gladio, quibus tueatur ſe eontra latro- nes& beſtias: Ita Chriſtiani aſſumant arma- turam: fpititualem Eph.6; v. 13, feqq. 1. Baculum, quõ innitantur. Baculus fpem notats quæ pendet d promiſſionibus divinis tanquam infans ab ubere matris,& in omnibus advexſitatibus reſpicit 1. Dei cle- mentiam, quæ tanta eſt, quantus ipſe eſt Syr. 2. verſ. 21.&totum mundum tranſcendit Syr. 18. verſ. 13. 2. Deipotentiam, cui ni- hilimpoſſibile Luc, 1. verſ. 37. 3. Deive- k3 rile-

20 riloquentiahu, quod fallere non poteſl Hebr. 6. v. 18. Spes illa iunquam confundit Rom. F. v. J. fed anchora animæ eſt tuta& firma; quê incedimus usque ad imteriora velanimis ubi ptæcurſor pro nobis introivit Jeſus Hebr. 6. V. 19. Baculus ſuſtentat viatorem, ne cadat aut fi cadit, baculo innixus rurfus erigitur. Ita ſpes conſolidat grellus noftros, ne titubent, ſed immoto pede propoſitum iter con- fleiant Plalin. 25. V. 1. Confer. Pſalm. 62.g. & 145v. 14.; QA Baculus lafitudinem præcávet& tertii quali pedis officio füngituči» Ita fpes robo- rat afflictos, ne deficiant in tribulatione E+ hel. 3. verſ. 13. ſed remiſſas manus& cadu ca genua erigens Heb. 12. verſ. 12. Nam ſperantes in Domino, mutabunt virtutem, & aſcendent alis quaſi aquilæ, current& non fatigabuntur, current& non delaſſabuntur Eſa. 40. v. 3i. Baculus etiam hunc habet uſum, ut ſer⸗ pentes, canes, lupi&c. eo abigi poſſint: Ita ſpes, ſi vera& ſolida eſt, antiqui Draconis ſibiluin nou curat, lupi infernalis ululatum non metuit, canum rabioſorum Tyrannorum ntà morſus& latratus ſusque deque habet. Nam qui ſperat in Döomino, conſervabitur Prov. 29. v. 25. upa 3 Baculus denique follas tranfilire juvat Jta quando abyſſus tentationis,& deſperatio- pis terret viatorem ſpiritualem ſpe tranſilire & cum Aſlapho dicere poteſt. Quid mihi eft in cœlo,& àte quid volui ſuper tetram? De- ficiat ſand caro mea& cot meuim Antra cor- dis mei& pars mea Deus in æternum Pſal.7z. y,26.;$ 2. Gladium, nimirum gladium Spiritus, qualis ek yerbum Dei, Paulus ait Epheſ. 6. Dominica lubilate. verſ. 17. Hoc gladio inſtructum eſſe decet ſpiritualem viatoreim ut contra latrones in- fernales fe defendere poflit> ſicut ipſe Chri- ſtus ſuo nobis præivit exemplo Matth..v. 4. legg De gladio Goliathi dicitur: Non eft akter ei ſumilis i. Sam. 21. V. 9. de gladio verbi di- vini veriùs hoc dicitur: Non eſt alter ei fimi- lis. Nam vivns eſt ſermo Dei& efficax, pe- netrabilor quovis gladio ancipiti, quod pe- nettat& pettingit usque ad diviſionem animæ & ſpiritus, compagum& medullarum Heb. V. 12. Diabolus aliàs parùm curat gladium. Nam quaſi paleas ferrum reputat& quaſi lignum putridum, æs. Job. 4i. verl: 18. fed qui hoc inſtructus eſt gladio, de malo reſiſtere,& omnibus perfectis ſtate poterit Ephel 6. y ii IIl. Conſolatis. Laborioſa quidemeft pe- regrinatio,& impatientiæ apud multos exiſtit cauſa, ut docet exemplum Eliæ 1. Reg. 19.v. 4. ſed conſideretur 1. Sociorum pluralitas. i: Nam paſſiones e- jusdem communes ſunt omnibus fratribus in mundo 1. Pet. 5. v. 9. penetrarunx illi& vice- runt, tu quoque penetrabis& ſcopum pere- geinationisattinges, nempe finem fidei, animæ falutem 1. Peti I..9.-; -z0 Comitis dignitas:© Dicitur in prover- bio+ Comes‘ facundus in via pro vehiculo ek: Id experiuntur omnes, qui unum iter ingreſſi amicà confabulatione tempus fal- lunt, ſæpè enim celerius opinione losum de- ſideratum aſſequurur. Talem comitem nos quoque habemus, qui viam crucis amicabi- li colloquio abbreviare novit. Is non Moſes ekt, qui Iraelitasperdefertum comitabatur, neque Barnabas Pauli comes, ſed ipſe Chri- ſtus cum exercitu Angelorum. quemadmo» duna y C py Kophus T, tn Ain hau "auol n aquis ty Watttut: ia tUL' L “UOA h : putr j afle h| bi iea O ttio

dum in habitu viatorio diſcipulis Emaunticis temporePaſchatos ſeſe aſſociavit Luc. 24. verſ- 16& hoc ipſo nobis ſpem fecit, ſe nobiſcum fore omnibus diebus uſque ad conſummatio- nem ſeculi Matth. 28,20. 3. Lineris brevitas. Viator quando feita- fperam& difficilem effe viam quam tendit, nihil tamen curat, modò brevis ſit, fed ftre- nud pergit, ut ſcopum ſuum attingatʒſequamur dilecti,& viam, quam Deus nobis alperam fecit, maſculè pergamus. Paſſiones hujus ſe- culi condignæ non funtad futuram gloriam, quæ revelabitur in nobis Rom; 8. v. 29. 4» Patrie amænitas; Viator expedito né- gotio domum revertitur,& nihil magis de- ſiderat quàm ut citò illuc perveniat, ſi vel maximè in pago aliquo contemptiſſimo ha- bitet: Nos majori deſiderio cœleſtem patriam anhelare debemus& nihil metuamus peri- culi, fed cogitemus, hanceffe viam per quam eatut ad aſtra Act. 14.v. 22. Scimus enim, quo- niam ſi terreſtris domus noſtra hujus taber- naculi diſſolvatur, quòd ædificationem ex Deo habeamus, domum non manu factam, ſedæternam in cœlis z. Cor. 5. V. 1. Scimus patriam noftram‘non effe civitatem terre- ſtrem, aut vilem aliquem pagum, ſedHieroſo- hywam æternam ubi fundamenta muti ſunt exomni lapide pretioſo, portæ ex margatitis, platea aurum mundun, tanquam vitrum per- lūcidum Apoc. 21. verlig. 21. Rudolphus TI, Imperator auguftæ me- moriæ cùm Anno 1612. graviter decumbe- tet,& aliquis ex aulicis longævam vitam iph Precaretur: Longævam vitam, niquit, non affecto,& narravit hiftoriam de ſeipſo, cùm adhuc puer in Hifpania aupud cogna- tos in omni afflluentia degeret,& per lega- tionem à Patre avocaretur, tanto ſe perfu- ſum gaudio, ut totam, noctem infomnem du- Epiſfola 1. pet..U. 11. 21. aan D. DS a a i ceret. Quidni igiturgauderem dicebat piiſſi- mus Imperator, cùm ad cœleſtem patriam vocor, ubi verum Patrem inveniemus iâ quo omnis paternitas; in cœlis& in terta nomina- tur Eph. 3..15. Hæc eſt optima conſolatio, quã omnes verè Chriſtiani tædium viæ hujus peregrinationis fallere.& allevare poffunt, Sicut agricola ex- pectat pretioſum fructum terræ, patienter fe- rens, donec accipiat imbrem terreneum& ſerotinuml Ita patientes eſtote& vos, confir- mate corda veftra, quoniam adventus Do- mini appropinquavit, inquit Jacobus cap. f. v. S. De Secundo. pë: pars prima; fequitur altera de ambu- landi módo, ubi 4. potiffimum objecta ſunt attendenda. Quilibet enim Chriſtianus dignè ambulare debet. I. Egaſeipſum, ubi requiritur jo; I. Concupiſcentiærefrenatio, quæ deſcribi- tur T. Mobjecto, quod circa carnalia verſetur, & hominem ad peccandum contra Deum& legem ejus inftiget, ut faciat’; qüod corpus ad momentum oblectat, ſed animam in ætet: num cruciat. Talesnon ſunt Chriſti Gal. 5. Kid. Rar 2. Al effectu, quòd militent adverſus a- nimam, quæ in bivio quaſiſtat, hinocaro, il- linc Spiritus ſollicitat. Spiritus dicit: Agam Deo placentia. Regetit Caro: Et ego mihi allubentia. Hæc eſt perpetua pugna, quã exercetur homo Chriſtianus dum vivit Cal. J. V. 17. De eo nobis diſpiciendum, us ab ho- ſtibus iſtis vincamur, ne ſihamus regnare pec: catumin mortali noftro corpore, ne conce- damus ` Me o

2gig damus victorian carni, atque ſic turpem ſer⸗ vitutem ſervire cogamur, ſi enim juxta car- nem vixeritis, moriemini, fi verò Spiritu fa- &a carnis morttificavéritis;vivetis, inguit aulus, Rom. S. v. 13. Árna quibus uti poſſumus inhac pugna, à Pontificiis quidem monſtrantut varia à fed leraque talia ſunt, quæ hoſtis ille parum b nida; i S. Bironjmus lapide percutiebat pectus ſuutn; nec tamen potetat dememiniſſe virgi- nis, quam Romæ in chorea viderat.; S. Francifens ofculabatur nivem, ut pruri- tus carnis extingueret. S. Benedittus fpinis nudum corpus obji- ciebat, quemadmodum etiam de Pacomio Abbate legitur, quòd nudis pedibus per fpi- nas& veptes inceſlerit, quoties concupiſcen- tiæ ſtimulos ſentiebat. 5. Bernhardus macerabat feinediã, fedni- hil profecit, modus igitur ſervandus elts ne uid nimis. Nam abomiņnatur Dominus, qui corporinon pascunt: Col,2».2 1-; Hæc autem ſunt arma vera& genuina, quæ ſcriptura nobis ſuppeditat. É Seria oratio. Hæc validum illud telum cit, quo carnis impetum frangere,& victo· riam reportare poſſumus. Nam multùm vå- Jet, fi feria hit Jacob. 5. v. 17. 2. Primorum motuum repreſſio. Conful- ifimun eft, parvulos Babylonis illicò ut nati ſunt, ad petram, g Chriſtus eſt, allidere, priufquam grande cant, repellendus tenta- tor; anteqam yires fumat s fuadere potet, cogere non poteſt. Concupilcentia, quan- do concepit,parit peccatum, fed quandocon- (ummatum fuerit, mortem generat, Jacob. E nip. Qui metuit pofterius, caveat prius,& ctucifigat carnem cum deliderũs luis; Gál.$. vag Dominica Tubilàte 3. Occaſionum declinatio. Nam vitare pec- catum, eſt vitare occafionem peccandi. Eva non decepta eſſet per ſetpentem, niſi intenſis oculis vetitos fructus aſpexiſſet Geneſ. 3. v. 6. Dina non amiſiſſet virginalem coronam, niſi deſiderio videndi filias tertæ exſpatiata fuiſ- ſet Gen. 34. v. I. David non exarſiſſet amore illicito erga Bathſebam, ſi oculos avertiſſet cùm illain balneo lavaret.$am. 1 1. v. 2. Pe- trus nunquam abnegaſſet Magiſtrum ſuum, niſi in palatio Pontificis, ut calefieret, ad ignem acceſſiſſet Mattk. 26. v. 69. Si fapis igitur, averte oculos, ne videant mundi vanitatem, aures, ne audiant feculi corru ptiones, manus, nead illicita extendan- tur. Nulla eft petis, quz fic inficiatut pec- catum., Filii Seth contraxerunt matrimo- nium cum filiabus Cain, quæ injuftæ erant& impiæ, inde effeđtum, ut& pii corrumperen- çur,& omnis caro degeneraret: Ira quijun- git ſe fornicariis, erit nequam Ecclef: 1..3. & amicus ſtultorum efficietur ſimilis eis Prov. 13. v. 20. Huc pertinet etiam admonitio Sy- racidis-...€9q. 4. Retta corporis gubernatio, ne gravemus nos crapulã& ebrietate Luc. 21. v 34. nec in cubilibus ac commeſſationibus degamus, Rom. 13..13. fed abnegantes omnem im- pietatem, piè, jullè ac ſobriè vivamus Tit. 2. VI2. ut ad opera vocationis& exercitia pie- tatis ſimuis paratioresac vigilantiores. In vine enim ek drwriaæ Eph.5,1-turc oculi vidẽt ex- traneas,& cor perverſa loquitur Prov. zʒ. Va⸗Ii. f- Sedulaverbi divini meditatio, Sicutenim corpus norum cibo naturali confortatur: Ita verbum Dei animæ cibus eſt, quo interior lomo corroboratur, uthominem exteriorem ſubigere poſſit. Beatus igitur, qui in lege Deminivoluptatem habet,& meditatur in ea die ac nocte, Pſal..v. 2. Hæe i Grait in 1 Wandan 4 IN, j "Ui, uh W komn

Hʒæc ſunt arma ſpiritualia, quibus inſtructi eatnem facilè refrenare poſſumus, ut impe· tio Spititus ſe ſubmittere cogatur. 2. Huneſta Cynverſatis. Quia enim tàm temporis inter gentes habitabant Chriftiani, & varid ab ipſis exagitabantur, inculpatã utiq; vitãopuserat, ne Evangelio Chrifti macula aliqua aſgergatur. Nos hodie in medio hæ- reticorum degimus» gui nodum in ſeirpo quærunt, ut materiam calumniaadi inveni- ant. Proptered honeſtè vivere debemus ad normam Evangelii, cujus confeſſionem am- plectimur. Exinde magna refultabit utilitas, 1. Keſpectu noſtri. Ita enim calumniato- tes noſtri confunduntur, ut nemo iplis cre- dat, ficut de Platone legitur, cùm ab amicis moneretur, eſſe quosdam qui famæ iplius inlidiarentur,& ego ſic vivam, inquit, ut ne- mo illis crediturus ſit. Pari modo honeſta- i ſtudere debemus, ut is, qui ex adverſo eſt, vereatur, nil habens malum dicere de nob is Tit. 2. V. S. Nam innocentia, teſte Auguſtino, optima Apologia eſt,& tandemt triumphat, Mich. 7. v. 9. 2. Keſpectis proximi, quem hac ratione lu- cramur, ut, diligenti facta operum bonorum inlpectione, ſc quoque cœtui fidelium aſſo- cie c, ſicut tres vici Nabuchodonoſoris men- tem immutärunt, Dan. 3. v. 96.& Daniel ipſe Darium{fua innocentia convertit Dan. b. v. 25. 3: Repeta Dei qui hoc modo glorificatur in die vilicationis. 1. Gatiæ, in Eccleſia, ubi gentes converſæ Deum laudant& opera ejus deprædicant. 2. Gloriæ, ubi Rex cœleſtis viſitationem inſtituet,& omne opus in judicium adducet, live bonum fit live malum Ecclef 12. v. 14. ubi unusquisque laudem reportabit, 2. Cor. Gito. Epiftola T. Pet. 2 T AE: P a aa S O E I. Erga Magifratum, eni debetur honor& ſubjectio.i3. 17. Confer Rom. Ch v. 7. Qui enim timent, Magiſtratum hono- rant Syr. 10. v. 24. Contrã qui contemnunt Magiſtratuin appellantur FiliiBelial, goſe Leut I. Sam. 10. v. 27. Requirit hoc. I Magiſtratus Auctoritat, quæ in⸗ lignis eſt 1. Katione faſtigii, quod à Deo dependet, Licet enim hic vocetur xriois οανννuν, len- E {us tamen nonet, quod ab hominibus hæc ordinatio inventa ſit, omnis enim Magiſtratus eſt à Deo Rom. 13. v. 1. fed ratione ſubjecti, T quia non Angeli, fed homines Magiſtratum SF gerunt,& reliquos homines divina autori- Q tate gubernant. Hs certa Deus conftituit,© ſubſellia, in primo ſedet Lex, qho nomine Pe- y trus Imperatorem intelligit, unde ureoiy wr ſeu alios præcellens appellatur, In fecundo præſides à Rege miſſi, quibus æqud ae Regi ſubjectio debetur. Quod enim quis pera- lium facit, ipſe feciſſe putatur. Hinc David Hanonem Ammonitarum Regem bello in- valit, propter ignominiam, qua Legatos fu- os affecerat, 2, Sam. 10..T. teqq. 3. Ratione oficii, qaod duplex 1, Malorum ultio. Non enim fruftra gê- ſtat gladium, ſed Dei miniſter vſt, vindex in iram, ei qui malèagit Rom. 13.4. Homo perverſus eſt commune malum,& niſi& medio tollatur, totacivitas, imò tota re- gio ſæpd illius cauſa patitur, ut teſtatur exem- Plum Sibeonitarum Jud. 20. v. 25. Econtra verò quando juſto ſupplicio in illos animad- vertitur, d Deo vergit in honorem, cujus ira hocmodoà tota civitate yel regione, in qua habitavit maleficus, avertitur, utpatet ex 2. Sam. 21..19. De Rege quodam Galliæ memoratu r, : l cùm

adt Dominica Jubilate. edm latro ad eum perduceretut, qui tria ho- micidia perpetraverat, quòd valdè commo- tus fuerit irã in iftum hominem, fed aliquis ex Confiliariis nonopus effe ,ait, tantâ åni- micommotione. Latronem enim homici- dium unum commiſiſſe, cætera Regi impu- tanda, ſi enim poſt cædem primam ſtatim ad ſupplicium raptus eſſet, homicidia cætera non commiſiſlet. Hæc probè conſiderent Chriſtiani Ma- giftratüs, ut maturë in homines nocentes a- nimadvertant, niſi vindictam Dei incurrere velint: oculus tuus non parcat neque miſe- rearis vel occultes eum, ſed ſtatim intetficies Deut. 13. v. S.& cap. 19. v. 20. Auferas ma- lum de medio tui, ut audientes cæteri timo- rem habeant,& nequaquam talia audeant fa- cere, in medio tui. 2. Bonorum defenſio. Ut tectè agenti- bus laudem& præmia tribuant. Hinc Pa- tres patriæ vocantur Genel. 41. verſ. 44.& quemadmodum pater naturalis filios fuos diligit>& contrà omnem violentiam defen- dit: Ita pii Magiftratus officium eft fubdi- tos amare& defendere, quo nomine in Hiftoriis valdè cluet Alphonſus Rex Ar- ragoniæ, loco Symboli habens Pelicanum, qui roſtro pectus ſibi configit, ut effuſo ſan- guine pullis à ſerpentibus enecatis vitam re- ſtituat. Cum inſcriptione. Pro lege& pro grege. Erneſtus Dux Luneburgenſis pro ſymbo- lo ufus eft candelå accenfà, cum infcriptio- ne: Aliisinlerviendo, meipfum confùmo, Ita enim fieri amat, ut pii Magiftratus fub- ditorum falutem promoventes innumeris moleſtiis ſe abjiciant. Unde paxillo com- parantur, qui fixus eſt in loco fideli Eſa. 2 2. verſ. 25. ſicut enim Pater familias, de eo ſu- ſpendere ſolet, quidquid ſibi oneri eſt; Ita quilibet ſubditorum ad Mlagiſttatum quere- lam ſuam defert,& auxilium ejus implorat, quippe quià Deo ordinatus eſt, ut eſſet ocu- lus cœci, pes claudi, pater pauperum Job. 29. v. 15. Il Dei voluntas, quæ talis eſt inquit Pe- trus, ut benefaciendo obturemus os homini- bus ignorantibus. Cùm Lutherus primùm ex cella ſua prodi- ret,& doctrinam Evangelii propagaret, ſedi- tionis accuſabatur ab adverſariis, qui ſe& ple- bem ab obedientia, quã Magiſtratui Politi- co obſtricti ſint, abſolvere quætat: ſed poſteà in comitiis Auguſtanis ora ignorantium ob- turata funt ,utipfe Cancellarius Imperatoris ad Philippum converfus dixerit: Mi Phi- lippe, in Hifpania longë alia de vobis Íparfa funt, qaim ex Confeſſione veftra percepimus. Multi nobis fidem fecerunt, vos negare myſterium Saoro ſanctæ Triados, blaſphem loqui de Chriſto,& beata Vit- gine Maria, vos mutilare Sacramenta,& Cœnam Dominicam celebrare tanquam con- vivium aliquod ſeculare, contemnere Magi» ſtratum,& commixtiones quasvis carnales permittere, fta dicebat olim Do&or Juris ex Gallia ad B, Lutherum, Regem fuum'hoc pro cer- to habere, quòd apud Lutheranos non ſit Eccleſia, nec Magiſtratus, nec conjugium, ſed confuſum quoddam chaos, ſicut peco- ra diſcurrunt ſine ordine; cui accuſationi Lu- therus proprio libello ſatisfecit, in quo Ma- giſtratum Politicum in ſuo officio ita confir- mat, ut ſciat, ſe eſſein ſtatu bono&å Deo or- dinato, qui ſub paſtura Monachorum pedi- bus quaſi conculcabatur,& à Pontificis nutu totus dependebat. Huc igitur ſpectat Petri admonitio, uto- mnes verè Chriftiani, quandoab adverfa- EUS edlendz adetdhit, Aeque U patern tien

tils pro ſeditioſis& perduellibus adyerſus Magiſtratum habentur& traducuntur, nihil ominus pergant in obedientia ſua, quam de- bent Magiſtratui Pulitico, atque ita benefa- ciendo ora ignorantium obturant, ut confun- dantur,& nihil inveniant, quod calumniari poſſint Tit. 2. v. 8. UM- Chriftiana. Libertas. Erant, qui libertate Chriſtiana abuſi Magiſtratus ſubje- ctioni&obedientiæ ipſi debitæ ſe hoc pretex- tu eximere ſatagebant, igitur cogitatis eo- tum Petrus hic obviat, tanquam liberi, in- quit,& nontanquam velamentum habentes nequitiæ libertatem, ſed tanquam ſervi DEl. quali dicat, guod per Chriftum libertate Spi- titus eſtis donati, id externæ ſubjectioni at- que obedientiæ Magiſtratui debitæ nil quic- quam detrahit, fed eandem pOtiùs ftabilit at- que confirmat. Qui enim ſpirituali liberta- te præditus eſt, is Dei ſervus factus eſt,& per conlequens voluntati divinæ tùm in aliis, tùm cliam in hoc ſubjectionis& obedientiæ ope- Ee;[pontaneo{piritu obſequitur. Alitet ſen- tientes pro velamento malitiæ libertatem ſpiritushabent,& eå fædè abutuntur, ficut tempore Lutheri Munfterus& complices eo- dem argumento ordinariæ poſteſtati Magi- ftratus Politici fe ſubtrahere voluerunt. Sed co non extendenda cft; Chriitiana libertas, vos in libertatem vocati eſtis, fratres, tantùm ne libettatem in occaſionem detis carni Gal. 5. v. 13. II. Erga Desin, cui debetur Timor T. 17. Non feryiliscontremifcentia, quæ Deum hortet& averſatur, qualis eftin Dia- bolis& impĩis, ſed filialis reverentia, quæ fi- duciam gquidem in Deo collocat,& tamen fibi cavet} nequoque modo ipfum offendat, itenim paternum Dei favorem peccatis sontra conſcientiam amitti poſſe. Et hoc Epiftola 1, Pet..0, ir. 21. ſenſu Job dicebat: Verebar omnia opera mea ſob..verſ. 28.& Salamo Properb. 28. verſ. 14. Beatus homo, qui lemper pavidus eft,&Paulusalibi, Cum timore& tremo- re noftram jubet operati falutem, Philip. 2, verl, 12. Hic timor paſſim in Scriptura timor. Do- mini vocatur,& primaria virtus eſt totius Decalogi, initium ſapientiæ Syr. 1. v. 16. Ergo demus operam, uttimorem Dei ante omnia in corde noſtro euſtodiamus, qui expellit peccatum Syr. 1. v. 27.& ſuper oimnia ſe ſu- perponit Eccleſ. f. v. 6C. Timenti Dominum bene erit in extremis,& in die defunctionis fug benedicetur Syr. 1. v. 13, Agite igitur, Vos Mei, timete Deum guig eft omnipotens,& poluit arenam terminum maris, præceptum lempiternum, quod non Præteribit, Jer. f. v, 22, Timete Peum, quia eſt ommiſcius,& oninia novit, quæ ſubcordisreceſſuabſcondita latent, oculi ejus ſunt lucidiores ſole, circumſpici- entes omnes vias hominum& profundum a- byſſi Syr. 23. V. 28. Timete Deum„quia faftus Judex eft, a- pud quem non eſt iniquitas, nec perſonatum acceptio, nec cupido munerum 2. Chron. 19. verl, i7. Timete Deum, quia ignis. confamens efs Hebr. 1 2. verſ. 29.& non korpus tantùm oc- cidere, ſed animam ſimul in æternam perdi- tionem conjicere poteſt Matth. 10. V. 28. Timete Deum, quia innummera quoti- die praftat beneficia ab utero in hunc usque di- em, ne cauſam ipſi ſubminiſtremus repetendi querelamantiquam, quã in judæos invehitur Jer..v. 24. Hæc ſi feceritis, præmia etiam repor- tabitis, quæ David comme morat Pſalm. 112. melaa LI IV. 2 e. 267

FTL] Dominica Iubilate. N. Erga Proximum. Ubi requiritur 1. Honor. Nam omnes honorate, inquit, petrus. Hoc præceptum ad civilitatem morum pertinet,& fraternæ charitatis quaſi cotollarium eſt, quã omnis ſuſpicio contem- ptũs aut odii removetur. Debemus autem alter alteri hunc honorem propter dignita- tem humanæ naturæ, in qua domicilium eſt Spiritus ſancti& imago Dei per Chriſtum re- ſtaurata Rom. J. v. 14. ſeq. Invenias hodie multos, qui adeò ſunt am- bitioſi, ut dicant in corde ſuo: Ego ſum,& extra me non eſt alius Zeph. 2. verſ. 1 5. Quem- admodum Phariſæus ſeipſum juſtificabat,& Publicanum aſpernabatur Luc. 18. verſ. 9. Hi nonobſervant præceptum Petri,& Grobia- nis annumerandi ſunt. Certè qui à virtute honorem auferunt, à juventute virtutem au- ferunt, ut inquit Plutarchus. Honor ille non eſt honorati ſed honorantis, proptereà in Scripturis etiam exempla conſignata ſunt ad noſtram imitationem„ ex quibus perſpi⸗ cimus, quomodo ſancti Dei homines fe invi- cem henoraverint. Abraham afficit He bronitas honore tanquam Dominos terræ Geneſ. 23. verſ. 7. Ipſi viciſſim cum omni reverentia,& honore Abrahamum excipiunt Geneſ. 23. verſ. 5. 11. Ita Rebecca hono- rat Eleazarum, Bibe Domine mi, quin & camelis tuis hauriam aquam Geneſ. 24. verl. 18. Hæc Civilitas bonam famam& be- nevolentiam conciliat. Hinc Paulus, ni- kil, inquit, per contentionen facite, aut per inanem gloriam, ſed in humilitate, a- lios vosmetipſis ſupetiores æſtimate Phil. 2. verkl. 3: 2. Amor, cui directorium debetur in o- mnibus actionibus noſtris, ut candidꝭ aga- mus cum proximo, nec circumvenia mus eum in negotio, quoniam vindex eſt Dominus 1. Tkeſſ. 4. v. 3. ſed concordiæ ſtudeamus,& pacem, quantum in nobis eft, fervemüscum omnibus Rom. 1 2. v. 18. Cùm inter El iſabetham Reginam Au- gliæ,& Status Belgii ſimultates quædam gliſcerent, cudebant hi monetam, in eujus Jatere uno natabant duæ ollæ fictiles in Ocea- no, cum inſcriptione: Frangimur, ſi col- lidimur. In altero latere extabat pat Bouꝶm conjugatorum⸗ his verbis: Trahite æquo jugo. Quã picturã indicare volebant, quàm periculoſa lit coufœderatorum populorum leperatio. Id nobis etiam dictum putemus,& fta- ternitatem diligamus juxta præceptum Pe- tri, ne dum mordemus& comedimus nos invicem; ab invicem conſumamur Galat. 3. V. 15. Hæcpro tempore ſukliciant. Faxit Chriſtus Jeſus, ut hæc omnia probẽ conſideremus,& ad uſum noſtrum transfera- mus ad noſtram ſalutem;& ſaero- ſancti nominis ſui glo- riam, Amen. stelis delic Hortusille inon defici wopguifo Wrtus Eccle ark fecu k Fonteslf i Prophetara an, qu t Fons Salya tdomiby I Ris pun laup tvii Anag hi: eMMusagy lallan ipo dn ET Podna i WN m 4 RJacok

Me f HEEL CE) 26a(20 SELLELLLEELLELEELELLERLE Are eT TE EO E ES NE AAS S A R R RET DOMINICA CANTATE: Epijtolä Facobii: Oyayi EParadiſo dicitur quod irriga- tus ſit à fluvio qui in quatuor alia flumina poſteà excreverit Gen, 2. Eaa Paradiſus eſt figura Eccleſiæ, quæ hor- tus concluſus dicitur, in quo Chriſtus Spon- luscœleſtis delicias ſuas habet, Gan. 5. verſ. fHortus ille irrigatur à FHluvio; quem A- qua non deficit, nimirum à Deo omnis boni Oceano, qui fons eſt aquæ vivæ Jet. 2. v. 13. & in quatuor capitalia flumina dividitur, qui- bus hortus Eccleſiæ& totus terrarum orbis ir- Iigatur& fœcundatur, ut ſunt 1. Fontes Iſraelis, ſcripta videlicet Mo- fiss Prophetarum, Evangeliſtærum& Apo- ſtolorum, qui aquis abundant, Plm; 65. Wie. i 2. Fons Salvatoris, quo in baptiſmo ablui- murab omnibus peccatis; Ef r2::3. 3. Rivus purpureus ſangninis Chriſti, quo in dacta Cœna potamur in remiſlionem pec- catorum, vi inſtitutionis Matth. 26. veff. 28. Mare. 14. V. 24. Luc. 22. v. 20. Corinth. 11. V 27. iot 4. Huyius aquæ vivæ,& ſplendidus tan- quam Cryſtallum procedens de ſede Dei& Agni Apoc. 223v y ꝛ0tt a0⁷, In ſumma quemadmodum oinnid flumina exmari profluunt:Ita proveniunt à Deogra- tir Occane omnia hona&ö Omnia perfecta dona, ut Jacobus in prælecta pericope te- wae ftatur, quæ conlideratio valde dulcis& lo- latio plenaet 5 præſertim contta tortentet Belial Plalm, 18 Werſ. 5. quando contritio no- ſtra magna eſt, velut mare& nemo mederi poteſt, Thren. 2. verl. 1ʒ;. imò omnes undæ & fluctusſuper nostranſeunt Pfal. 42. verl. 8. Rivuli ſupcà dicti nihilominus lætificabunt Witatem Dei, Pſalm. 46.verl. J.& hortum cordis noſtri ita fœæcundabunt ad proyventùm bonorum operum ut fide& patientia hærę- ditatem vitæ æternæ conſequamur Hebr. C. V. 12.< Nos ad Epiftolæ explicationem ſine ulte: riori prælogyio, progredimur, quæ duabus partibus ablolyitur, ana Prima depingit Bonidatorem,: Secunda Pietatis amorem. Utiihiqüe cov Og videbimus, Quod ut fiat ad ipfius gloriam& noſtram ſalutem, Spi- ritus ſauicti gratiam imploramus per Chei- ſtum Jeſum Bomifium noſtrum. Amen! 25 “Pze JN hodierno Evangelio Chriſtus promittit diſcipulis ſuis Spiritumi 8 qui verè ſummmum & perfectiſſimunt bonum eſtex quo de fuu Patris que li clementi erga nos voluntate fa- dile jadicare poſſumus. Huc ſpectat diſler- tatia Jacobi in principio Epiſtolæ„ qua do- Lis sum AG —

270 Dominica Cantate num optimumoòc perfectum à Deo petendum eſle docet,& multis oſtendit quibus in rebus beneficaui ſuam ergâ Nos voluntatem decla- raverit. Deſcribitur enim. 1. AClementia; dum Pater appellatur, quonomiue ſinceritatem Amoris ſubinnuit Apoſtolus, quo Deus ergà nos affectus eft, Nam quis eſt ex vobis homo, inquit ipſe Chri- ſtus, quem ſi petierit Filius ſuus panem, nun/ quid lapidem porriget ei: Si ergò vos cùn fi- tis mali, noſtis bona dare filiis veſtris, qian- töõimagis Pater veſtet qui in cœlis eſt dabit bona petentibus ſe Matth. 7. v. 9. Perpende exemplum Davidis rebellem ſi⸗ lium ſuum Abſolonem medullitus amantis 2. Sam. 18. verſ. 29.& Patris in EVangelio fi lium prodigum recipientis. Luc. ty. V. Les Eodem affectu Patet cœleſtis nos ꝑroſequi⸗ tur,& ſicut Pater miſetetut Filiorum. Ita Ipſe noſtri miſeretur Plal. 10ʒ. v. 13. Eſt autem Pater noſter I. Fure Creationis. Mal. 2. V. 16. 2. Jure Salvationis, quia iios filios ſuos adoptavitJoh. ICv. rå. m .. Ratione fuftentarionis:; qua omnium o- culi ipſum expectant,& ipſe etiam implet o- mne animal benedictone Pſal. 145. verſ. 16. datvictum eumque ſpiritualem in verbo& Sacramentis,& cotporalem, dum panemòc vinum de terra producit Pſalm. 104. V. i4. 1j. & annum benignitate ſuã coronat Plalm. 6ps v. 10. Dat amictum eumque exteriorem, Oſe. 2. v. g. Sicut Adamo& Bva fecit tunicas pel- liceas Gen. 3..21.& interiorem, nimirum veſtimenta falutis Eſa.61. v. ro» polist Notent hoc pupilli& omnes miſeri in conſolationem, quando in mundo ipſis dene- atur auxilium, ut cum civibus Hieroſolymi- banis Lnlentari cogantut. Pupilli lacti ſumus abſque Patre, matres noſttæ quaſi vidue Thren.5v. 3. Deus ipſorum Pater eſt, quid igi- tur mundum curant? Rectius cum B. Luthero canunt: Und wenn die Welt voll Teuffel waͤr/ Die uns wolten verſchlingen/ So ſoͤrchten wir uns nicht ſo ſehr/ Es ſoll uns doch gelingen. Der Fuͤrſt dieſer Welt/ wie ſaur er ſich ſtelli/ Thut er uns doch nicht/ das macht er iſt ge richt/ Ein Woͤrtlein kan thn faͤllen Pater naturalis amore fertur in filium,& inclinatus eſt ad ferendam opem, fed vires quandoque deficiunt, utin Threnis parvuli Mattes ſuas implorant, dicentes, Ubi eſt tri⸗ ticum& vinum: ſed nemo erat, qui porrigeret cap.2. vl12. Seous noſter Pater cæleſtis,à quo omnis paternitas deſcendit in cœlo& in terta Eph. živ. tg: Duiſſimas Pater elt fiiper omnes y qui in- vocant eum Rotn. 10. v. 13. Nam ipſius eſt terta& õmnia, quæ in ea ſunt Pſal. 5.v. 10. Benigniſſumus Parer eſt,& facit voluntatem timentium ſe Pſal. 145. V. 19 Jet. 3u. J. 20. Potentiſſimus Paten eſt, qui facit, quicquid vult in cœiο& in tetta, in matic in omnibus abyſſis Pſal.135. Vl 6. 5 Verkciſſimus harer eſt., cujas verbum ro- Gum& omnia opera ejus infide, Pſal.33. v1 .no poteſt montirſ Titoi.wαο⏑Z Q Eidllſſomud Bater, qui onus quidem nobit imponit, ſed ſalus noſtra eſt. Plal. 68.v. 20.& nelninem ſinit ultra vires tentati i· Core 10. WEK obj abzasbssorg i TO asup O beatos nos ter& quater fifidaciam no- ſeram in hoc Patre collocamus. Nam qui ex- pectant eum, non confundentur Pfal. 25..3. Ju Ab Eminontid, quã diſtingvitur à Patrihus naturalibus; ſi ſpectemis ISak eterepi ' Serbi jl Huyge w animio 1ontinocr ponioush U Patera tprotuleare Aulitt,&. delo di tis, A ieg

ii ＋ i & 10 f0 iå ği aa Aaa I. Sablimitatem. Pater naturalis in terris peregrinatur, Sed Pater hic ſpititualis in ccœlis kabitat,& omnia ad vitæ kujus ſuſtentatio- nem neceffaria ævwbev nobis ſuppeditat, cœ- lum ipli fedes ,& terra ſcabellum pedum ejus Eſa. 6 6. v. 1. Contremiſcant ergo I. Zranni, qui caput erigunt& dicunt in corde ſuo: In cœlum aſcendam ſuper aſtra Dei, exaltabo ſolium meum Eſa. i.V. 13. Do- minus hic, qui in cœlis habitat, deridebit eos Plal..v. 4. Ab increpatione ejus obdormiunt eutrus& equus Pſal. 176. v. 7. omnes gentes cotam ipſo quaſi ſtilla ſitulæ,& quaſi momen- tum ſtateræ reputatæ ſunt Eſ. 40. v. 15. 2. Superbi, qui os ſuum in cœlum ponunt Pfal.7 3. v. 9&in veſtibus etiam cum epulone enltas animi oſtentant, arbitrantur ſe cœli ſy- dera contingere, ſe ſolos doctos, peritos, ma- gnos exiſtimant, reliquos omnes pro fungis & peponibus habent. At quid extollis tetra &cinisꝛ Pater qui in cœlis habitat unico nu- tute proculcare poteſt Syt. 10 v. 9. Superbis enim reſiſtit,& humilibus dat gratiam 1r. Pét, 5. V. 5. 3. Fpicuræi, qui ſecurè pergunt in pecca- tis,& dicant: Non videbit Dominus nec in- telliget Deus Jacob Plal. 94. v. J. ſed falluntur miſeri. Nam Deus noſter in cœlis habitat,& Proſpicit d/uben ſuper filios hominum Pfal. 14. v. 2. Putasne Deus è vicino ego ſum,& non Deus de longo. Si occultabitur vir in ab- ſconditis,& ego non videbo eum, dicit Do- minus, nunquid, cœlum& terramimpleo. Jer. 23. v. 23. Oculi ejus ſunt lucidiotes fole, & omnia vident, quæ homines agunt, etiam moccultiſſimis angulis Syr. 23. V. 27. 28. in ex- tremo die manifeſtabit omnia quæ in tene- bris acta ſunt,& confilia cordium deteget 1. Cor. 4. f. Epifolatatobirsisigasr. Pa a naaa ia k a e. Conquieſcant verò miſeri& afflicbi, quos Mundus odio habet, quia non ſunt de mundo Joh. 15. v. 19. Deus enim ſedet in throno ex- celſo,&videt laborem& afflictionem eorum Pfahoroitgiınimerat fugam eorum& lacry- mas eotum ponit in utrem ſuum Pſalm. 56. V. 10. Ergò confidant Huic Patri in omnibus neceſſitatibus, ipſe faciet Pſalm. 37⁴ v..nec dabit in æternum fluctuationem juſto Pſal. 55y-· V. 22. 2. Gaæritatem, Dicitur enim non fimplici- ter Pater; fed vανο, Qurày. 1. Ratione eſſentiæ, quia ipſiſſima lux eſt, & lucem inacceſſam babitat, 1. Timoth. 6. verſ. 16. coram Ipſo tenebræ non ſunt tene- bræ, ſed nox ſicut dies illuminabitur Pſalm. 139. v. 12. 2. Ratione effcientiæ. Nam creavit lucem tam viſibilem in Sole, Luna& ſtellis> quæ diem ac rotem gubernant Genit: y, 3414o quàm inviſibilem in ſubſtantiis Angelicis, quæ proptered ignis flammans Pfal. 104.v. 4. & aſtra matutina vocantur jobi. 38.v. 7. Dein- de miſit Filium, qui Lux vera eſt illuminans omnem hominem venientem in mundum Joh. r. v..Splendor gloriæ ejus Hebr. t..3- ſtella Jacob Num. 24. V 17. Sol juſtitiæ Mal. .v. 2. Tertiò verbum ſuum nobis conceſſit, quod lucerna eſt lucens in loco caliginoſo a. Pet. r. v. 19. Pſal. 119. V. 1oꝗ& rectorem tene- brarum Diabolum con jecit in abyſſum, ne intellectui ſemelilluſtrato tenebras afunde- ret, gentesque amplius ſeduceret. Apoc. 20. V. 3. Attendite Filii noctis, quibus volupe eſt inperpetuis peccatorum tenebris deliteſce- re. Deus eſt Pater luminum. Quod ſi igi- tur ex Deo,& non ex Diabolo eſtis, depo- nite opera tenebrarum Rom. 1 3. verſa. 12.fie- nim dixerimus, quoniam ſocietatem habe- mus

27 nius cuieb,& in tenebris ambulamus, men- timur,& veritatem non facimus. Si autem in luce ambulamus, ſicut ipſe in Luce, ſocieta- tein habemus ad invicem& fanguinis Jelu Cbriſti Filii ejus emundat nos ab omni pecca- to 1. Joh. 1. V. J. Ridebatur olim ſtultus ille, qui fictilem hyehnum Epicteti Philofophi trecentis dena- cüs emerat, arbitratus ſe ſimilem Epicteti ſtatim forè, ſapientiamque ejus hauſturum dlucetha„ ſiad eam noctu lucubrando vi- gilaſſet. At non errat, qui emaci prece hane Chriſti lucernam ſibi comparat, quæ illum ſimne opere doctum& lapientem reddere po⸗ teſt.¶ Lucet enim in vitam æternam Johan. 5F. V. 39. ui contemnit hunc lychnum,& cum im- ia mundi catervVa in opetibus tenebrarum inftuctuoſis delectatur Eph. gever 11. pro+ jicietur tandem in tenebras exteriores, ubi nihil eſt niſi ejulatus& ſtridor dentium Matth. 42. V. 13. Cavete igitut Vos mei, ne in tenebris am- buletis, ſed tanquam filii lucis, induite arma lucis, Rom. i 3. v. i2.& lucete ſicut luminaria in mundo, in medio nationis pravæ atque perverſæ Phil. 2. v. 16. tunc pervenietis ad lu- cem æternam, in cœleſtem Hieroſolymam, ubi tanta eſt claritas; ut neque Solis neque Lunæ indigeant incolæ, ſed claritas Domini illunfinat eam,& lucerna ejus eft agnus A- Poc. 21. verſ. 23. Portæ ex Smaragdo& Sap- phiro ædificatæ ſunt,& ex lapide pretioſo omnis circuitus murorum ejus, ex lapide eandido& mundo omnes plateæ ejus ſter- nentut pet vicos ejus Halleluja cantabitur Tob. 13. V. 21. 4 3. Humutabilitatem. Ita enim porrò de- ſcribitur Pater ille luminum, quòd apud eum non ſi transmiutatio aut converſionis obum- i Dominica Cantate bratio. Oppoſitionem inſtituit Apoſtolus ad folem cæli naturalem, qui lucem ſuam qui- dem impertit, ſed viciſſim abſconſionè ſui ſub hæmispherium noſtrum tenebras& no- &em efficit. Apud Deum autem Patrem lu- minum non ek talis viciffitudo, fed conftans tiſſimus is eſt.& ſui ſempet in bonitate ſimi- lis. Deus ego, inquit,& non mutor, Mal. 2. v. 6. Conter Phalm. 102: v. 20. Stabilitur hoc titulo in cordibus no- ftris 1. Fides in promiſſis, ne titubemus, ſed fir- miter credamus;& poſeſſionem Spei non va- cillantem teneamus, Fidelis enim eſt, qui promiſit Hebr. 10.v. 23. nec mutatur ut ho- mo Num. 23. V. 19. De Nerone memorant Hiſtores, quòd, poftquam portendi. Gibi mutationem ftatus à Mathematicis accperat, Delphicum Ora- culum conſuluerit. Reſponſum eſt annum 73. caveret. Quod cùm audiſſet, homini in- conſiderato,& vix triceſimum ætatis annum ſupergreſſo ranta ſecuritas inceſſit, ut jam ni- hilmetuens, quaſi ante tempus ab Appolline deſtinatum mori non poſſet tot& tanta faci- nora patravit, ut ipſi ad nudam relationem Hiſtorici obſtupeſcant, ſed de Galba ſucceſ- ſore ipſum monuerat oraculum, qui tertium & ſeptuageſimum annum agebat. Non gaudet ejuſmodi Amphibologiis& ænigmaticis locutionibus Deus noſter, ſed clarè loquitut& perſpicud,& ſicut immuta- bilis eſt in ellencia; Ira quoque immutabilis eſt in voluntate,& quod promittit, in ipſo eſt etiam,& in ipſo eſt Amen 2. Cor. 1. verſ. 20. Conſilium ejus ſtat& voluntas e jus fit Eſa. 46. verſ. 11. Cœlum& terra tranſi-· bunt, ſed verba ejus non tranſibunt Luc. 2 1. v. 33. De Labano ſocero conqueritur Jacobus Pa-

nb p hai E — kera n— rovt 6. l Epiftola Tacobi T..ry-2r. UP LNE Patriarcha, quòd decem vicibus mercedem iph inmutayerit Gen. 41. Y. 4. Hoc Deus non faeit. Nam dona ejus ſant aαεοεεανα e Rom. i 1. v. 29. 2. Patientia in adverfis. Magnatum favor & eclementiamutatur in horas, ut patet exem- Plo Belifarii, quem Juſtinianus Impetatot ita in oculis habuit, ut imagine ejus monetas inſigniret, cum inſcriptione: Beliſarius Ro- manorum decus: ſedmos aliter ſors cecidit Nam per invidiam apudCæfarem delatus eſt, qui exutis oculis, bonis oninibus ſpoliatum in exilium miſit; ut poſtmodum in publica via- mendicarer, dicetis: Date Beliſario obulum, quem evexit virtus, ſuppreſſit invidia. Sed Deus noſter, in quo ſpetamus, immutabilis eſt,& ſicut dilexit ſuos, qüi fint iY mundo, ità diligit eosinmSnem Joh. f3 yT. Hincbonumn eſt, inquit David, confidere in Domino& non in hominibus. Bonum eſt ſperare in Domino& non in Principibus Pfal. 118. verſ. 9. Nam filii ſunt mendacium, ſiproderentur in ſtateta, ipſi fimul ïpså yva- nitate ſunt leviores Palgi. iv. ro: Deng autem fidem ſervat in ſeculum Pläalm.146. verſ. 6. III. A muniftcentia, quam exercet ergà nos dupliciter, I. Per omnis boni commanicationem. Nam omnia dóna Bönd& Perfecta droßiciſcuſi⸗ tur à Deo, ihquit Apoſtolus: Pet dona bona intelligit I Bonæ hatim tam interna quàm exter- na, ut ſunt forniontas, ſanitas, fortitudo, ſa- Pientia, caſtitas, Hhntmilitas&c. quæ non niſi à Patte luminam deſcendunt. Sicut'Eftltti umcuique granulo tritici in agrum projecto Peoprium ſuum corpus dat: prout vult.Cor. ..3 8. Ita nemo à ſeipſi nafcitün fed Deus format nedin rero Job: t0: V. 9léqa.& dát Sinb k. jas. iy ſapientiam ſapientibus Dan.2, 2 1. ineco ni! hil poſſũumus Joh. 9. 8 2. Bonæ fortune, ut divitiæ& dignitates hujus ſeculi. Hæc itidem A Deo ſunt, cujũs go benedictio ditat abſque labore Prov. 10. V. 22.& ipſe ſolus eſt, qui de pulvere erigit pauperem,& de ſtercore inopem exaltat” Pſal. t iz. v. 7. Illud tamen hic notandum eſt, quòd dona quidem bona ſint, ſed perfecta non ſunt. Nami omne opus corruptibile in fine deficiet, g qüi operatur illud petibit cum eo, Syr- T4. vekl. 20. Per dona autem perfecta intelliguntur I. Bona gratie, inter quæ primas habet donatio Filii. Nam cum illo Pater nobis donavit omnia Róm, 3. verí:33. ni- o R mitum, quæ ad corporis& animæ falutem pertinent. Nini plenus eft gratiæ& verita- tis,& de plenitudine ejus omnes accepimus- gratiam pro gratia Joh. f. verl. 14-16: Huc pertinent etiam fru&us Spiritus Sancti; Fi- des, Spes, Paticntia&c. Galp. yerl 2 Liedna Itemque niedia divinitus Ordinata, quibus. Delis fideni accendit,& falutem operatur, Verbum putd& Sacramenta.“ Qui media hæcalpernatur, alperiatur confilium Dei ad- verlus ſemetiplum Euic.J. v. 38. 2. Bona glori, quibas in vita æternæ ad T IDD} fatiétateni. pifque cinu Nur. Nam guic- i f r a Ak RA o D inil defiderabitsr, it, in gz jtit Bernhardus, Inquirentes Dominum non deſtituentür omni bono Palsy Tr. Le i> Ibi perveniesad H,&in Deo omnjavi quz oċnlus ño nvidi ris noñ audivit,& in nullius hominis cora. ſcendit 1. Cor. 2. V. 9. Deſideras pacem& tranqnillitatems Ibif Mm i

274; Dominica Cantates debit populus Dêi in pulchritudine pacis& in tabernaculis fiduciæ& in requie ſecurita- tis Eſa. 3 Z. v. 18. Delectaris concentu muſioo? Ibi Sancti Angeli& Archangeli, Cherubim& Seraphim E j 8 E ſuum resoxyioy per choros modulabuntur y o` Eſa. 6. verſ. 3.& coram chrono Dei& Agni Alleluja ſempiternum concinent Tob. 13. verſ. 21. Appetis cibi& potus delicias? Ibi comede- muz de ligno vitæ, quod in paradiſo Dei eſt, & Wemus de fluvio aquæ vitæ, qui ſplen- didus inſtar chryſtalli de ſede Dei& agni pro- cedit Apoc. 22. V. I. Placet tibi converſatis eraditorum Ibi pervenies ad multorum millium Angelorum trequentiam,& Eccleſiam primitivorum, qui conſcripti ſunt in cœlis,& judicem ọm- nium Deuin,& Spiritus juſtorum perfecto- rum& Novi Teſtamenti Mediatorem ipſum Heb. 2. v. 23. imò communionem habebis cum Patre& Filio, i. Joh. I. v. 3. Æftuas defiderio glorie© honoris? Ibiad ſummum evehemur faſtigium& cives eri- mus ſanctorum& Domeſtici Dei Eph. 2. v. 20. imò Chriſtus qui dilexit nos& lavit nos à pec- catis noftris in fanguine ſue faciet nos Reges & Sacerdotes Deo& Patri{uo Apoc::.6. Afficeris-ftrü&urå pulchrorum ædificio- rum? Ibi introducemur in domum Patris cœleſtis, in quo Chriſtus ipſe per abitum ſuum paravit nobis locum Joh. 14. V. 2. Veſtium elegantiorum teneris amore Ibi Chriſtus cooperiet Sponſam ſuam byſſino ſplendenti& candido Apoc. 19.v. 8.& immar⸗- ceſſibilem coronam imponet 1 Pet. 5..4. In ſumma vitam habebimus& abundan- tius habebimus Joh. 10..io. Erit autem doca nag onegConlw es umeeoalw, 2. Cor. 4. verſ.17. Agite, utmen, igitur, ſiindigetis donis bo- nis, ſi indigetis donis perfectis, ad Patremn hune luminum confugite, qui dat omnibus, fimpliciter,& nemini exprobrat, Jacob. 1, verf g.: Invenias, qui malo aliquo preſſi Magos conſulunt, ut Saul, 1. Sam. 2 8. v. 7. ſed ſuo ipſo- rum damno Levit. 20. v. 6. quid enim luci, cum tenebris.Cor.6..14, Pontificii ad fan- ctos demortuos: confugiunt. Tempore pe- ftisimplorantopem S, Blafii& Rochi, S. Ni- colao Neptuni vices demandarunt. S. Catha- rina eſt largitrix ſapientiæ; Urbanus cœlum ſerenat, Margaretha parientibus ſuccurrit, Dorothea divitiis præeſt&c. Hæc omnia idololatrica ſunt,& Ethniciſmum ſapiunt, Deus invocandus eſt, qui preces exaudit, pro- pterea- omnis çaroâd iplum venit Phal. 6g. v 2. Abraha neſcivit nos,& Iſrael igno- ravit nos, Tu Domine Pater noſter, Redem- ptor nofter, d feculo nomen tuum Eſa. 64. verſ. 1 6. 2. Per ſpiritualem regenerationem. Nam voluntariè, inquit Apoſtolus, genuit nos ver- bo veritatis, ut fimus initium aliquod crea- turæ ſuæ. Quibus verbis commendat re- generationis beneficium; ut{olius Dei opus, quod non hæreditarium Joh. 3..:-neque meritorium Tit. 3. v. 5. ſed voluntarium ex immenſa Dei miſericordia& benigniſſimã ejus voluntate erga nos profectum, Et de- fcribitur hic T. Ratione modi, qui vocabulo progigne- re exponitur. Sicutenim Mater gignit Filios fuos naturaliter: Ira Deus Pater cœleſtis regignit nos ſpiritualiter, confer Eſa. 4..i. & 66. v. 9. aSa Mulier, ante partum eft onerofa, in partu doloroſa, poſt partum laborioſa, fed tamen hæc onera patienter fett: Ita Deus Pater cœle- W, Quom “Puimus y j oN T Secim +

eœleſtis varia, dum nos regignit, parit incom- moda. Ante partum regnat in nobis ino- bedientia Eſ. 65. V. 2. Matt. 23. v. 27. qua reſi- ſtimus Spiritui Sancto Act..v. 51. In par- tu repugnantia Gal. 5. V. 17. quæ opus rege- nerationis ſæpe impedit, ut dives adoleſcens exemplo eſt Matt. 19. v. 16. Is venerat uſque ad partum& virtus non erat pariendi Eſa. 37. .3. Idem accidit adhue hodie, quod diſſi- pemurin manibus Dei, ficut vas figuli Jer, 18. viq.&ceu Demas'hoc-feculum diligamus 2. Tim. 4. vao. poſt partum impotentià ſicut patvuli lacte opus habent non ſolido ci- bo Heb.1.7. t Sed quemadmodum- mater naturalis in- fantem fuum procurat; nutrit X educat: Ita Deus Patet maternum erga ðs- habet ani- munn Eſa. 49. v. I j. præbet nobis ubera con- ſolationis Ela. 66. v. I 1. lavat nos in baptiſmo àſanguinibus noſtris, Ezech. 16. v. 9. Portat nos ut homo ſolet portare patvulum Filium fuum Deut.1..31, ducit nos, ut parvuli du- cuntur Pſal. 48. v. 15.& infirmitatem noſtram adjuvat Rom. 8:.26; In Summa, quicquid facere poteit& debet invita ſua, hoc facit Efa. 5. v. 4. 2. Katiomè or gani, quod aliãs geminum, Verbum& Baptiſmus. Hic prioris tantùm meminit Apoſtolus, ſed non excludit pofte- rius, ſiquidem Baptiſmus abſque verbo non eſt baptiſmus, unde lavacrum aquæ in verbo appellatur Eph. 5. v. 26. 7- b utem verbum veritatis opea fE Vocat autemv v WEH t. Ratione æautoris, quia eſt verbuml Bei, qui mentiri neſeit, Heb. 6. v. 10. Tit. 1. V 2. 2. Ratione dialoris, quia monſtrat nobis viam ſlutis, quomodoChriſtianè vivere& beatè mori poſſimus Joh. 5. v. 39. Huic tribuitur in fcripturis regeneratio- äis beneficium, unde fit, ut-Præcones verbi Uei ie: s Epiſtala Tacobi:0, 19-27. 1. Cor. 4. v. If. Gal. 4. v. 19. Excitet hæc appellatio in nobis 1. Keverentiam, ne juſtificemus ſapientiam cœleſtem Luc. g. ſed verbo veritatis ſine o. mni tergiverſatione credamus, captivantes omnem intellectum fub obſequio Chriſti 2. Cor.to..6.& cum Maria dicamus}-Ecce ancilla Domini, fiat mihi fecundùm verbum tuum Luc.,.37. 2. Patientiam,. Quia enim yerbum Dei verbum veritatiset, alfentari neſcit, du- nicuique-dicit, quod dicendum eft fine re- ſpectu Perſonarum. Id quod agnoſcere de- bent auditores, ne ægrèferant, quando vėri- tas ipſis rotundè annunciatur, ſed cum lenita- te ſuſcipiant exemplo Davidis Pſal. f4l. v..& gratias agant Deo, quòd tales cowzefèrit iplis Paftores, qui quali tubam exaltant vocem ſuam, annuncianres populo trangreſſionem eorum,& domui jacob peccata eorum Eſa. 5 S..1. Cæteri prophanant Dominum cota populo Ezech.13.verf t9.& meras ejectiones prædicant, Thren. 2. V. 1 4. 3. Obedientiam, ne ſuperkcialiter ttacke. mus verbum Dei, ſed ut bibamus ſicut terta pluviam Heb..v. 7.& vitam noftram con- formemus. Qui enim verbum Dèi audit& facit, viro ſapienti ſimilis eſt, inquit Chriſtus Matth. 7. v. 29. 3. Katione ſcopi, nimirum ut Gimis initium creaturæ Dei, In Veteri Telamen- Fro Primitiæ fructuum Deo ſacræ erant Exod. 13. verſ.1g. Numer 3. verſ.i2. Huc réfpi- cit Apoſtolus Prætogativam filiorum Déi indicaturus, quòd Deo lingulariter grati, voja r E & in forti ejus tutela ac Patticinio conſti- tati fint, quippe quos à mundo ſeparavit & in peculium ſuum elegit, Malach. 3. verſ. 17. Mm 3 Facit 275 Patres miniſtetiales Filiorum Dei appellentut S AA,

270 Dominicu Cunluie Fabit hæc confideratiò ad noſtram exhor- tationem. Quia enim Deus Pater cœleſtis nos genuit BsAndeas per verbum yetitatis, ut eſſemus ptimitiæ quædam ſuarum creatũra- eum: Nulla cunv Diabolo aut mundo nobis habenda erit communio, ſed hoc potius a- gendum, ut ſetviamus Deo in ſuſtitia& fii: Ctitate Lucæ 1. verſ. 75.& ut novæ cCrea- turæ in nova vita ambulemus, Ronian. 6. Verl. 3. De Secundo. Eſtat Pietatis Amon quo excipere debe- A^ mus datoris, hujus magnificentiam, Is deſcribitur hie ~ I. Speciatim per informationem mem- brorum:guorundam corporis, quomodo af- feta elle debeant. ergì Deum, À. quo:omne bonum& omne perfectum donum deſcen- dit. juiriturenmm 1. Velocitasin audiendo, non quævis, fed neceſſatia tantum, utilia& ſalutaria. De perverſis enim, ſpurcis& putridis ita Eſa. C. 33. verſ. 15. 16. Obturans aurem ſuam, ne audiat ſanguines„ipſe excelſa habitabit, munimenta ſaxorum ſublimitas ejus erunt. Ad verbum igitur veritatis reſpicit Apoſto- Ius, de quoin verſu præcedente dixerat. Ad hoc audiendum veloces eſſe debemus, ut plebecula in Evangelio, quæ irruit in Chri- fum, utaudiret verbum DeiLuc. s. verk 1. ‘& de civitatibus ad iplum proberabat Luc, 8. .4. Loc qui facit optimam partem elegiſ- ‘fe å Chrifto dicitur. Luc, 10.39. ., Tarditas inloquendo. Nam omnis:ho- mo, inquie porro Apoſtolus, tardusilit ad ‘loquendum,` Hæc regula optima& obfer- vatui digniſſima eſt. Nam in eo, qui velox eſt ad loquendum, minus eft{pei qudm in flulto; Proyerb. 29. verſ. 20. Ideo probè diſcendum& attendendum eſt, quid& quo- modo loquaris. Cùm aurum& argentum uum ponderes, cur non etiam verba tua in libra ponderando examinas? Syr. 32. verſ. 10. Nam qui cuſtodit os ſuum& linguam ſuam, cuſtodit ab anguſtiis animam ſuam Prov. 2 l. v. 23. Nöõñi ſiſie cauſa Deus homini unum tan- tum os, duas vero aures& duosoculos con- ceſſit, ſed ut indicaret, pluta ſemper audien- da& videnda, quam dicenda eſſe. Qui igi- tur hunc ordinem non obſervat, ſed loquitur, quicquid ſibi in buccam venit,& cum Eli- hulinguam bntinere nequit, Jobi 32. verſ. 18. ſubverſionem ſibi acceletat, Syrt F. v. gi: z. Longanimitas in iraſcendo. Nam ira viri non facit, quod juſtum eſt coram Deo:: Inira Cain fratrem fiuo trucidabat Gen; 4. verſ.9. in ira Saul 85. Sacerdotes inter- ficiebat 1. Sam. 22. v. 18. in ira jurabat Da- vid ſe deleturum gladio totam Nabalis fimi- liam, 1. Sam. 25. V. 13. Ergö caveamus,-né ira nos præcipitet S quæ fatui hominis indicium eft Proverb, 12. Verſ.16.& in eorde ſtulti habitat Ecel. 7. v. 10, Athenodorus Philoſophus, cùm Aulæ Cxſaris Auguſti valediceret, hoc ipſi reliquit morale, ne quid faceret iratus, niſi priùs 24. literas Alphabeti recitaverit, interim fore, ut ira de ferbeſcat. Chriſtiani orationem Dominicam reci- tent,& dubium non eſt, quam primùm ad -gy petnem perveniant ubi remiſſio pec- catorum denegatur oinnibus illis, ĝui pro- Vid- m. fsp. Evang. pat.3, ximo z I5 95A

ximo remittere nolunt, fore, ut ira paulatim ſublidat. Nam ira pertinet ad opera carnis, quorum exercitium àregno Dei homines ex- cludit Gal.5. v. 19. II. Generatim,& duo complecti I. Mali rejectionem, Sicut ehim bonus Agricola priùs agrum purgat à fpinis& tri- bulis, quàm bonum femen in eo ſpargit. Ita hic Apoſtolus præſupponit mali re jectio- nem; fine qua verbum veritatis in cötde ne- que radicare neque fructificare poteſt Lic. 8, vV. 14. Malum autem quod removere debemus, duplex eſt 1. Omnis imparitas, pueolæ eſt in Græco, quod ulcus lignificat maglignum& fœtidum, àquo oculos avertere& nares obſtruere ſo- lemus: Ita peccatum nihil eſt aliud quam tale ulcus, quod Deus abominatur Efa. f. verſ. 6. Non enım del ini vagui operatur, ant §. V. 6. Præſertim tamen hac a- hitur in illa peccata Apoſtolus, quibus homo corpus& animam ſuam coinquinat, ut ſunt 1. Scomtatio. Nam omnia peccata quæ facit homo, extra corpus ſunt, qui autem for- nicatur, in corpus ſuum peccat i. Cor. 6. vto, & proſtituit 1. Facultates, Syr. 29. verſ. 6. 2. Valetudinem, Prov. 6. verl. 32. 33. Syr. 19. verſz. 3. Ingenium, Oſe. 4. verſ. 11. Sr. 19. V. 2. 4. Famam, Prov. 6. v. 32. F. Vitam tàm temporalem Prov. 7..22. qhàm tèr- nalemHebr.13..f. 2. Corme fatio, quå devotio turbatur,&Spi- ritus antus expellitur. Hinc Paulus opponit plenitudinem vini& plenitudinem Spiritus Lancti Eph. f. v. 18. Gergeſeni plus diligebant porcos quàm ectatur iniquitate,& qui malun Sdi ocul) s+ 2 Hatione inve Epiſtola Nacobi t.&. L. Al. Chriſtum, ideò diſcedebat ex finibus eo- rum Matth. 8. v. 34. Hodie deteftatur omnes illos,“qui inftar porcorum in volutabro pec- catorum jacent,&tcrapula corda gravant Luc. 2 1. verſ.34. Nam Sanctus ſanctorum eſt Dan. 9. v. 24.& omnis qui habet hanc ſpem in eo, ſanctificat ſe, ſicut ille ſanctus eſt I- Joh: 3V. 3. 2. Malitiæ ſuper fuitas, nanlos regionreiæ eſt quo nomine venidnut illa potiſſi- ata. quæ inſtar ſpinarum pungunt, proximi nunquam perpetran- ent Veſſeræ, quibus exulceratis hisce tem- poribus non ſolùm in bello à peregtinis, ſedà proprio quandoque Magiſtratu plebs miſella oneratur Mich...i. ſeqq. 2. Vfure. Quando quis frumentum, vi- num& alias merces vili precio comparat, & pofteà duplum, triplum aut quadruplum in venditione exigit, aut pecuniam in fœno- re collocat,& non contentus eſt uſurà com- muni, quincunci vel beſſali, ſed centeſimas binas, ternas& quaternas cumulat vel anato- ciſmum committit& uſuras renovat. Id pla- nè obarietat charitati Chriſtianæ, quæ mutu- um dareè jubet& nihil inde ſperare. Luc. 6,3 5. & talibus promittitur manſio in monte ſan- Ctitatis divinæ Pſ. 1F..4. 3. Inpoſture, quibus frater fratrem ſub titu- Ib licitorum commerciorum defraudat in ne- gotio,&adulteratur bona, quæ vendit, vel plus juſto intendit pretium, vel utitur falſis ſtate- ris, ulnis, metretis& ſimilibus, de quibus fæpè in facris, quod fuit abominatio coram DEO Levit. 19. v. 35.36. Deuter. 25, 13. Oſe. f2. V. 8. Amos..v. 4. Hæc ſunt quæ removere jubet A- poſtolus, ut verbum veritatis agrum purifica- tum inveniat,& centuplum fructum afferat in patientia, Luc t8. v. 1y, M m 3 II. Be-

478 Dominica Cantate L. Bonifufteptionem:.21. Nam recipite, inquit Apoſtolus, cum manſuetudine inſitum fermonem, qui poteft falvas reddere animas veſtras. Ubi duo potiſſimùm conſideranda veniunt 1. Suſcipiendi mods, quomodo verbum yeritatis recipiendum ſit, nimirum 1. Cum Lenitate, Amara eſt veritas,& qui eam prædicant, implentut amaritudine, inquit Hieronymus. Nam obſequium amicos, ve- ritas odium parit: Hinc fit, ut fideles Ec- cleſiæ Miniftri tàm multos habeant olores, quia nemini blandiuntur, ſed veritatem præ- dicant, quæ neque patrem habet neque má- trem. Amosprofcribitur Amos. 7. v. r2. Mi- cha in carcerem conjicitur?.Reg.22.verl.27. Patilus ſpermologus appellatur Ack. 17.v. 18. Hodiè Pfaff/ Pfaff/ commune eft vocabu- lum, quo auditores malitioſi ſuis inſultant Pa- ſtoribus. Hoc culpat Apoſtolus,& monet ſuos Auditores, ut verbum prædicatum cum lenitate& manſuetudine recipiant. Solet enim Deus punire contumaciam illam 1. Martis inclementiá Matth. 27. Y. 37. 2. Auarum violentia Gen. 7. v. 17. 3. Janis vehementia Gen. 19. V, 24. 4. Brutorum trucullentia 2. Reg. 2. V. 23. 0. H. V. 32. 5. Verbicarentia. Cum Judæi lapides tollerent ut projicerent in Chriſtum, ipſe ab- ſcondit ſe,&exivit de templo. Joh.&. v. 59. Ita contemptum ſervorum ſuorum adhuc hodiè graviter punit,& quando Auditores ludificant ſuos Paſtores, ut Judæi 2. Chron. 36.v. 16. vel in canticum oris ſui vertunt illos Ezech. 33: verf. 31. vel dentibus trident&t. 7. verſ. 54. non manet apud illos, fed candelabrum mo- vet Apocal. 3. De templo exit Joh..verſ. ult& loco Evangelicæ veritatis operatio- nem mittit errori, ut credant mendacio, qui yeritati anteå credere noluerunt 2; Thef z v. 10. z Cam Fertilitate. Nam riy@ tupur@ ap pellatur pulcherrima metaphoraà ſemine de- {fumpta, quodin horreis ac granariis aſſerva- tum, velinfaccis reconditum, fruđtum nul- lum affert, fed in agrum projiciendum eſt: Jta ſemen illud incorruptibile verbi Dei r. Pet. 1. v. 23. non fructificat Bibliorum Codici incluſum vel in ſcriniis repoſitum, fed legen- dum, prædicandum, audiendum,& cordi- bus implantandum eſt, ut ftuctum producat. Quomodo enim credent, queni non au- dierunt? quomodo audient, fine prædi- cante? quomodo prædicabunt, niſi mittan- tur 2. Ergò fides ex auditu, auditus autem per verbum Dei, inquit Apoſtolus Rom. 10. v. 14.18. Semen quidem granum exile ac vile eſt, ſed naturalem in ſe fructum producendi habet virtutem: Ita verbum Dei opinione ſapien- tum hujus ſeculi ſtultitia reputatur 1. Cor. 1. .18.& nihilominus potemia Dei eſt ad falu- tem omni credenti Roma. v. 16. Placuit Deo per ſtultam prædicationem ſalvos facere cre- dentes 1. Cor. i. v. 21. Semen virtutem proferendi fructum non àſe ipſo habet, ſedà Deo, qui ſingulis ſemini- bus dat corpus fuum 1. Cor. 15. V. 3 8. Ita ver- bum Dei virtutem& efficaciam ſalvandi non habet à feipfo, quà verbum,[ed quàverbum Dei eſt. Neque enim qui plantat eft aliquid, neque qui irrigat, fed Deus, qui dat incre- mentum 1. Cor. 3. v. 7. Semen quando ca- dit in terram bonam fructum profert, aliud quidem centena, aliud ſexagena, aliud trice- na Matth. 13. verſ. 8. Ita verbum Dei non eſt ſterile, quando cum lenitate ſuſceptum in bo- no& puro corde aſſervatur, ſed fructus affert multiplices. Fru&us ſpicitus Galat. 5. v. 22. fructus Nuc elcere kusy elir y 7 tyh Mel ita w, tf

J 00N d minbo Runquam ait, ex te fructus naſcatur in ſem. Epiſtola Iacobi 3. V. 15. 27. ſtuetus juſtitiæ Phil..verſ 11. fructus bono- tingens usque ad diviſionem animæ ac ſpiri- rum operum Col. 1. verſ. 10. Sicut enim de- tus, compagum quoque ac medullarum, Heb. ſcendit imber& nix de cælo,& illuc ultrl 3. v. 12. nonre vertiturs niſi inebriaveſſt terram,&fœ- Il. Salutaris Vfis, quiin animarum fal- eundat eam& germinare facit eam,& dat ſe. vatione confiftity. 19. 21. Anima plus va- men ferenti,& panem comedenti: Sic crit letquàm corpus,& quando corpus moritur, verbummeum, quod egredietur deore meo, anima non moritur, ſed redit ad Deuni qui non revertetur ad me vacuum, ſed faciet, qug dedit ecam. cunque volui,& proſperabitur in his, ad quæ Ergò magnum eft beneficium, quod. ver- miſiillud Eſa. 55.v. 10. 11. bum veritatis vim habet animas ſalvandi. < Hoc probè notandum eſt contra Quid enim poteſt homini, ſiuniverſum mun- Schyvenckfeldianos, Enthuſiaſtas& Vei- dui lucretur, animæ verò ſuæ detrimentum gelianos, qui verbum Dei prædicatum pro patiatur? Matth. 16. v. 26. nudo ſono& litera mortua habent cui nul- Ægtotus deſiderat medicinam,& nul- la vistus-infit corda regenerandi& illumi- lis ſumptibus ut ſibi compatet: nandi, proinde raptus expectant& arca- Quantò magis anc ſpiritualem animæ me- gas Spiritus Sancti. revelationes» quibus dicinam curæ nobis habere debemus, ut re» totum` falutis negotium adſcribunt. Sed novemur ad imaginem Dei, quam in Adamo perperam. Jacobus hic vocat Atyov ču=: perdidimus,& finem fideianimarum falutem oror,& ficutfemen crelcit& fru&um fa- reportemus i. Pet.i. verſ. 9. Quod conce- cit, quando in agto ſpargitur& planta- dat nobis Pater Luminum benigniſſimus tur Ira verbum DEF xon eft- litera per Jeſum Chriſtum Salvatorem noftrum; mortua., fed. fermo. vivus& efficax pene- Amen! trabilior omni gladio ancipite,& per- Ne z g$ PRR R OREO E E E E E E AE AE AS A E E A OE EN A a OT OT: E A E AR OO REEE tE EEEIEE E E EES$ DOMINICA VOCEM JUCUNDITAT. Epifiola Jacobirv.22-27. UM Chriftus Hierofolymas pro- piternum, illicò arefacta eſt ficulnea, Matth. ficiſceretur, arborem fici offendit 21. v. 19. ſecus via m.& quia eſuriebat, ac- Huic Ficui ſimiles ſunt Hypocritæ, qui ceflir, ut fru tus ex ea decerpe. folia oſtentant&ore dicunt: Domine, Do- i ret, fed nihil invenit nifi fo- mine Matth. 7. verſ. 2l. ſed fructus, quibus la. Proptered iratus maledixit Arbori,& vetẽ Chriſtianus tanquam bona arbor inſtru- ctus eſſe debet, non habent. Proptered male- ? dictio

299 Dominica Vocem lucunditatis diétio iplos tanget lempiterna, de qua Matth, 25V. 4I. Folia non ſufficiunt, ſed fructus requirun- tut, quibus membraChrifti famelica faturan- tur. Si enim frater aut ſorot nudi fint,&in- digeant vicku quotidiano, dicat autem ali- uis ex vobis illis: Ite in pace, calefacimini& ſaturamini, non dederitis autem eis, quæ ne- celſaria ſunt corpori, quid proderit? inquit Jacobüs 2. cap. v. 1 5. Deuscor aſpicit t. Sam, 16. v. 7. Quod fi rectum non eſt, fruſtra appro- inqulant Iabia Matth. 1. V..9. Ergo quilibet opetam det, ut bona ſit arbor, nam bona ar- bor fructus malos ferre non poteſt, dicente Chriſto Matth. 7. v. 18. Hoc urget etiam Divus Jjacobus in præle- cta pericope, dum factores verbi nos effe ju- bet, non auditores tautùm, ne forte nosmet ipſos fallamus. Accedemus ad explicationem,& duas par- tés tract andas ſuſcipiemus, viſuri L. Veram andiendirationem. I. Dignamviteconformationeht. Dirige quæfotuo nosFlamine, fingula ce- dant, Ad votum in laudes, Chriſte benigne, tuas. Exegefis. NV..omne animal, quod ungulam qui- dem habet, ſed non dividit eam, nec rumi- nat, immundum cenſebatur, Levit. f L. v. 26. Notat Figura ad perfectionem Chriſtiani- ſmi duo requiri, Fidem veram& Pietatem lincetam. Fides per ungularum diviſionem indigitatur, quia diſcernere debet verum à falſo,& probare ſpiritus, an ex Deo ſint 1. Joh. 4Y.. Pietas verò adumbratur per rumina- rionem, quã non tantùm ſedula verbi lecti& auditi meditatio, ſed indefeſſa inſuper otatio intelligitur. Qui caret hiſce notis immun- das eſt, in cœleſtem Hieroſolymam non per- veniet Apoc. 2152. Hinc perſpicitut Harmonia Epiſtolæ cum hodierno Evangelio in quo Chriſtus arteni tradit orandi, ſed quia vera oratio non eſt, ubi non eſt vera religio, ſuccũrrit Epiftola, & de vera religione ejusque requiſitis in ge- nere diſſerit, Inhprimis tectam verbi divini audiendi rationem explicat verſ.22. 23. 24. Ubi I. Exhortatio Impetativa, quæ proponi- tur E I. Negative, hocmodo: Non fitis Audi- tores tantùm, quibús verbis reſicitur 1. Somnolentia eorum, qui ne horam qui- dem cum Chriſto vigilare poſſunt, ſed ſtatim poſt textus prælectionem capite in finum de- mi ſlo ſtertere incipiunt. Pertinet quidem Somnus& improviſa ejuſdem obreptio ad humanas infirmitates: Sicut adoleſcens nonune Eutychus in con- cione Pauli, quam in mediam noctem pro- traxit, fomno gravi preflus, detertio cænacu- lo cecidit,& mortuus fublatusett s-fed quia magis ex infirmitate peccatum état, quàmex propofito, Paulus ibſum reſtituit Act. 20.v. 9. Hoc tamenculpamzs,quod multi datå opera ad ſomnum ſeſe applicent dc ſive vigi- lent, fiye dormiant perinde eſſe ſibi imagi- nentur, Ab his certe non procul eſt Diabo- Ins&excœcat ipſorum mentes, ut non ful- geateis illuminatio Evangelii Chrifti gloriæ 2. Cor. 4. v. 4. 2. NMg ligentia, quæ valdè com̃unis eſt, in hac decrepita mũdi ſenecta, ubi major in tabernis, quam inEccleſus ſolet eſſe frequentia, quin ita pietatis& ſalutis fervor in animis multorum pennus refrixit, ut ægre vel pedem extta do- i Mu:

domum audiendi verbi dv ini gatia movere ipſis volupe ſit cujus tei exemplum habemus in hoſpitibus ingratis. Luc. 14. v. 18. ſeqq. ſi tamen aliqua iplos ſtimulat devotio>» domi Poſtillam,& Spiritum ſanctum poſt fornacem captare volunt. Sed congregatio non eft defe- renda Hebr. 10.v. 23. Oviculæ domi paſtæ non ita ſaginantur, quemadmodum illæ, quæ in campo oberrant; licet optimo abundent pabulo: Ita plus ptoficit in pietate. qui cum aliis templum vi- ſitat,& verbum Dei ex ore miniſtri audits quàm pigri illifuci, qui domi poſt fotnacem latent,&ex poſtillis ſapientiam cœleſtem haurire cupiunt. Certè dum negligunt cor gregationem, negligunt etiam benedictio- nem, quam Deus in eo loco diſtribuit, ubi nominis ſui memoriam poſuit, Exod. 20. vexſ. 24. 3. Vreverentia, quo pertinent 1. Garrientes, qui aliena tractant,& vel in Amadiſo legunt, vel de novellis confabulan⸗ tür vel aliis peregrinis occupantur cogitatio- nibus, quæ impediunt, ne ſemeniverbi divini Pet aures cor penetret, in eoque radices agat, creſcat& fructificetlunde ĩdem ipſis ac- ciclit, quod Philippo Apoſtolo, cui Chriſtus eptobrat inſcitiàm ſuam his verbis: Tanto temport vobiſcum ſum,& nön cognoviſtis me Joh. 14.vlY. Ita qui coneiones ſacras gar- riendi gratiã viſirant, niliil ptoficiunt, ſeni pe diſcentes,& minquam ad ſcientiam veritatis bervenientes 2. Tim. 3. V. J. Rex Numa qͥtrando Regni ſuĩleges& ſta⸗ rutaperlegebantiik, quod ſingulis innis feri ſolebat, Erdinabat aliquem cumbaculo⸗ qui in populocircumibat,& ſi quem offendebat, qui dormiebat, velalienis cogitationibus im- merſus in Eeſtaſi quaſi ſedebat,& lectioni non Epiftola Tacobi T;.23227. Dnia aos a aa a bit ia n f g 24 artendebat, baculo caput ejus ferlebat, diens Hoc agé,.; Si tantam Rex gentilis attentionem impes ravit in prælectione ſtatutorum hümanorum; Quid reſpondebunt tandem Regi Regum, qui concioſies ftequ ntant non animo di- ſcendi ſed confabulandi 2. Cert& Chriſtus Virga ferteâ capita ipforxuim conkringet. Plm, 68. verf. 22. tangua yala inutilia Phal 2? V. 9. 2. Contradicentes, qui ſibi brobro ducunt, ſuis ſt motem getunt Paſtoribus, proinde frohtëM Meretriciam contrahunt,& ad nul- læ peccatà etubeſcunt, dicat Paſtot, quicquid velit Jer. 3. v. 3. Hos Chriſtus aſſimilat pue- ris ſedentibus inforo, qui clamantescoæqua- libus dicunt: Cecinimus vobis& non fal; aftis, lugubrià cecinimus vobis& nonplan- riltis Marth. 1T. Verf. 16. Nam cor ſuum ponunt ut Adamantem, quod gladius ver- bi diyini penetrare non poflit, Zach, 7 Le CT Si redarguuntit iit. concionibus» MOX Oblatrant in cotde ſuo& cuii Legisperito ifto dicunt: Magiker, hte dicens etiamnobis contumeliam facis Luc. 1t, v. 4f. vel ſeipſos jullificantes ad alios Correptiones Paſtoris ttausterunt, ſicut muliet adultera quæ terget os ſudum& dicit: Nọn luni operata malum, PONG EA a E Mtileges preletihere volunt ſuis Paſto⸗ ribus; juxta quasihconcionibusad populam incedere debèant,& dicunt: Loquimini no- bis placentia, videte nobis errores Ela. 30. y, 10. vel tales optant ſibi Paffores, qui men- dacium doceant,&ſtillent ſibi ad vinum&ſce- ram Mich.2,.11., Qui hoc non faciunt, odio habentur, ficut Achab Rex de Michæa con- quetituri. Reg. 22. V. 8. Ejus fatinæ auditores habebat etiam Eꝛech. e. 3J. v. 31.& Eſaias Nn€ F3

282 c. 53.V. I. Jeremias c. 44N. 16. Hi omnes nihil emendantur per verbum auditum, ſed majo- em ſibi condemnationẽ attrahunt, Joh. 12,48. II. Cauſalitas impulſiua Nam rationes ad- dit Jacobus, quibus adducti modum illum ſpu- rium audiendi verbum Dei cavere debemus, ut ſunt 1. Miſera fruſtratio. αRννννIoi eſt in græco. Quid autem ſit paralogiſmus notum eſt ex Logicis, nimirùm falſa rattocinatio, quã Hypocritæ tales ſe decipiunt. ProSyllogiſmus talis eſt: kitemplum frequentat ,_ verbum, Dei audlit,& Sacrameſttis utitun, is eſt uerus Chris ſtianus. Ego templim frequento, verbum Dei audio, E jtor Sacramentis > Ergo ego fum verns Chriftianns, Reſpondet Apoſtolus Jacobus. ad, Majorem, Etras, teq; ipſum fallis. Plura enim requirun- tur ad Chriſtianiſmni integritatem. Nudus au- ditus nõ ſufficit, ſed credendum, retinendum, & ad uſum etiam transferendum eſt verbum, quodaudivimus, alias dicetut nobis, quod Angelo Sardenſi objicitur: Nomen. habes, quòd viyas& mMOortUuseEs sÅpPoc, 3. Va Le Putant quidam contemptores verbi divini, fe decepturos Paftores fibi præpohtos, guan- do declinantes templum ad fecularia prope- ränt, vel indngulo quodam fedent& dormi- unt, ſed dicit Jacobus, quodſeinistipſos deci- piant. Nam hociplodilperdunt` r. Deigrariam qui verbum ſuumideòpræ- gicati finit ut audiatūr,& ad ufum transfera+ tùr. Qui igitüt ex Deo ef, verbum Deiaudit; inquit Ohriſtiis Joh..v. 47. Hlinc ſequitur, ꝗuòd is, qui conciones malitiosd Pernit,& negligit, ex Deo non ſit, ſed ex ſchola Satang, Apoc. 3. V. 9. Aſpernatur enim confilium Dei adverſus ſemetipſum, Luc.7. v. 30. s Dominica Vocem iacunditatis 2, Verbi efficaciam guam feduli Auditores & fatores aliâs percipiunt, Namex concio- ne fluit I. Informatio, quæ conſiſtit 1. a cognitione Deix quòd fit unus Eflen- tià, Deut...4.& Trinus in Perſonis, Matth. 3. v. 16. nec delectetur interitu peccatoris, E- zech. 33. v. Ii Joh. 3. v. Iſ. ſeq. 2. Pet..v. 9. 1: In cognitione noſtri. Hanc ex perfectio- ne legis addiſcimus, quæ tanta eſt, ut in hac imbecillitate aſſequi illam non poſſimus, ſed cùm fecimius ommia, quæ præcepta funt no- bis';'dicere oportët: Servi inutilés fumus,feci- mus quod debuimus, Luc. 17. v. 10. VUtraq; cognitio ad ſalutem neceſſatia eſt. Qui enim ſeipſum non novit, Deum etiam noni novit, ſed effert ſe inſolenter,& cum Pha- raone: Quis eſt Dominus, èujus vocem au- diam? Exod. ſiV. 2. Id quod totalis excidii præſagium eſt, Prov. 16. v. 18. 2. Conſolatio. Sicut mare non eſt ſinẽ flu- ctibus: Ita Chriſtianotum vita non eſt ſine lu- Ctibus. Abyſſus abyſſum invocat, Pſ. A2. v. 8. Jam fames nos premit& annonæ caritas, ut viduam Sareptanam, I Reg.17..1 2. Mox bel- lo infeſtamur,& ſpoliamur ſicut Loth, Gen. 14. v. 12. vel propter Evangelicam veritatem in exilium relegamur cum Elia, 1. Reg.19. .j. Indumma occupatio magna creata etom- nibushominib?,& jugiun grave ſuper filios Adam à die exitus de ventre matris eorũ, uſq; ad diem ſepulturæ in matrẽ omnium, Syr. 40, 1. Adverſus multifariam hanc calamitatem ſolatium nobis ſuppeditat yerbum Dei, cujus efficaciam{feduli, verbi divini‘Auditores, in concionibus percipiunt. Hinc Chriſtus cla- mat Luc. S. v. 8. Qui aures habet ad audien- dum audiat} dini En Pos mei itacontemptores verbi divini ſemetipſos deſtitunnt cam informatione quam

atant aaa quàm conſolatione, cujus in hac lachryma- rum valle carere non poſſumus,& proinde cum Jeremia c. 15. v. 16.& cum Eccleſia ſem- per canere& STe debemus: Ich bitt OHErr von Hertzengrund Du wolſt nicht von mir nehmen/ Dein heiliges Wort auß meinem Mund/ So wird mich nicht beſchaͤmen/ Mein Suͤnd und Schuld/ dann in dein Setz ich all mein Vertrauen.(Huld Wer ſich nur veſt darauff verlaͤſt/ Der wird den Todt nicht ſchauen. 2. Delictorumcumulatio. Comparat otio- ſos verbi auditores, qui faciem ſuam ſuperfi- cialiter in feculo contemplatur,{ed maculas non abſtergit. Proinde fe haberhomo, qui verbum Dei audit,& ſe ſuæ natutæ fœditate, & coram Deo peccatorum abominabili tur- pitudine ex eo informatur, ſed audit tantùm & de peccatorum remiſſione, ſuique renova- tione nihil quicquam ſollicitus eſt; Ita pecca- ta peccatis cumulat,& theſaurizat ſibi iram in die iræ& revelationis juſti judicii Dei, Rom. Notanda eſt comparatioverbi cum ſpecu- lo, Sicutenim diverfa inveniuntur ſpecula, contemplatoria& uſtoria: Ita duplex in ver- bo lucet ſpeculum: 1. Gratiæ, in quo Deus beneficam fuam voluntatem nobis ad conſpiciendum exhibet, quòdnon delectetur morte impii, ſed ut con- vertatur à via ſua& vivat, Ezech. 33. v. 1I. 2. Iræ, quo peccata nobis oſtenduntur& maledictio æterna, quam peccatis noftris promeriti fumus, Deùt. 28. v. 1. feqq. Nam verba mea, inquit Dominus, dabo in ignem, & populum iftumin ligna&vorabiteos, Jer, F. v. 14. Emergit hinc 1. Vus Refutatorius, quia enim yerbum Epiſtola Tacobi t..22.27. i a n a E a a E Dei ſpeculo comparatur, falſum ef, quod Pontificii blaterant de Scriptura, quòd imper- fecta ſit& difficilis intellectu. Speculum utique clarum eſt,& licet non ipſam Eſſentiam objecti, ſed ſpeciem tantùm referat, tamen illa ſpecies in ſeculo tepræſen- tata archetypon ſeu objectum ſuum exactiſſi- mẽè refert: Ita non claram quidem eſſentiæ ſuæ viſionem nobis exhibet Deus in ſpeculo verbi,(eam namque cœleſti beatitudini vult reſervatam, ubi TITUNTO. πννο · πενν Deum videbimus, 1. Corinth. 13. v. 12.) Inte- rim tamen ſpeciem& ideam ſuæ cognitionis talem habemus, quæ ad allipiſcendam ſalutem æternam ſufficit, Joh. 19. v. z. Specula alia mentiuntur interdum,& imagines mutanttàm in quantitate quàm in qualitate, ſicut Plinius refert de ſpeculo Smyrnæo, quod pulcherrimos ita repræ- ſentabat, ut horribiles viderentur, ſed ſpeculum verbi oſtendit nobis Deum juxta eſſentiam& voluntatem, ſicut eſt, ut cer- ti limus, nihil aliud ipſum tacito ſub pecto- re volvere, in his quæ noſtram falutem concernunt, quàm quod in Scripturas rela- tum nobis patefecit, nec opus ſit, ut de arcana ejus voluntate ſpeculationes noſtras cum Calvinianis inſtituamus, dictum eſt nobis, quid Bonum ſit,& quid Dominus re- quirat à nobis Mich. 6. verſ. S. Confer Act 20. AA 2. V fus hortatorins, ut fpeculum hoc fem- peroboculos ponamus,& cognitionemtim Dei quàm noſtri ex eo proſpicere toto animo latagamus. De Domitiano Cæſare ſcribit Suetonius, quòd patietes porticuum, in quibus ſpatiari conſueverat, multis ipeculis ornaverit, quo- rum plendore per imagines Videret, quicquid dtergo feret, E Nn 2 Ita 283 —

4u Ita mulieres in uſu habent, ut ante cetroq; Peculis tam formæ quàm etiam veſtitus te- ctitudinem explorent. Imitamini prudentiam hanc filiorum ſecu- Iin ſpititualibus„& duobus hiſce ſpeculis gratiæ& itæ, parietes cordium veſtrotumor- nate, ſpeculum gratiæ anteponite, ſpeculum iræ poſtponite, non dubitantes, ſi divitias miſericordiæ& longanimitatis contemnatis, quibus vos Deus ad pœnitentiam invitat Rom. 2. v. 4. quod ignis æmulatio ſequetur, quæ conſumptuta eſt adverſarios Hebr. 10.Y. 27. Tam citò enim iraſci quàm Milereripo- teſt,& ira illius in peccatores noi deſinit Syr. 5..J. Quod ſi igitur Diabolus tibi oſtendat ſpe- ulni mundi, ut Chito’ Matth. 4. v8. vel ſpeculum meretricis, ut adoleſcenti fatuo Brov. 7. Verſ. 8. ſeqqꝗ. vel ſpeculum ſuperbiæ &luxus Alamodici, quocum hodie mundus obambulat, averte oculos, ne videant vani- tate ſpeculum verbi intuere, in quo vi- debis Diaboli fraudes& mundi vanitatem, qui tranſit cũ concupiſcentia ſua, ſed facientes voluntatem Dei in ætern um manebunt.I Joh. Lais anus Veneri ſpeculum ſuum dicabat, inquiens: Nor nutar deinceps HPeculo> Gaia cernere talem nalis[fum nolo qualis eram nequeo. Nos autem nõn ſic, verùm in ſenectute non minùs quàm in juventa ſpeculo hoc uta- mur. In diebus juventutis meminiſſe debemus Creatorisnoftri, priusquam veniant dies ma- li,& appropinguent anni, de quibus di- cas: Nonmihiplacent, Ecclef. 1 2. verſ. 1. In feneđtute véerömajorurget neceſſitas, ut in ſpeculo nos contemplemur, ne mots, Dominica Vácé 74 lucunditatis quæ nobis ſempet in inſidiiseſt, in, im- pænitentia nosobruat: Nam À ceciderit lignum ad Auftrum aut ad Aquilonem, in quocunque loco ceciderit, ibi erit, Eccleſ. 11. v. z. I. Affirmative ubi Præſertim duo no- bis ponderanda veniunt 1. Ipſa enhortatio, quũ effectores nos eſ- ſe jubet prædicati ſermonis,& his verbis fi- gnificat, quòd eultus verus non in nudo con- liſtat auditu, ſiquidem de Herode refert Marc. c. 6. v. 20. quod Johannem Baptiſtam etiam audiverit,& quidem nbtos, interim manſit vulpes Luc. 1 3. V. 32. ſed facto opus eft, ut verbum auditum fit inftar Regulæ, juxta quam vitæ noſttæ curſum inſtituamus& di- rigamus. Nam qui verbum Dei audit& fa- cit, hunc vViro prudenti Chriſtus aſſimilat Matth. 7. v. 24. Audiendum igitur eſt verbum Dei 1. Attente© diligenter, ut cogitemus, Paſtores eſſe Dei vicarios,& verbum„quod predicant, ſulcipiamus non ut ſermonem hominum, fed, qualisrevert ekt, ut fermonem Dei. 1. Theſſal. 2. v. 13. nec reſiſtamus Spiritui Sancto, ut Judæi. Act. 7. v. 5ñ i. ſed certòõnobis perfuadeanius, quando Minifter loquitur ræ aiyia g Os 1. Petr. q..11, quænon docet humana fapientia, led quæ docet Spiritus San&tus í. Cor. 2. verf:1 3. quòd Chriſtus ipſe ftet ad oftium cordis tui& pulſet, ſi audies vocem ejus& aperies januam, intrabit ad te,& cœnabis cum illo& ipfe tecum Apoc. 3. V. 20. Si igitur verbum fidei eft, quodà Paftore tibi proponitur, dicas Amen 1Cor. 41..16. nec hæſita in promiſſione Dei per diffidentiã, ſed Deo dã gloriam, pleniſſimè ſciens, quia quæcunque promilit, potens eſt facere Rom. 4. V. 20. Si gieren 4p tolice x Chiti N Wein;

(eA Si correptio eſt vel objurgatio legalis, quæ conſcientiam tibi vellicat,& peccatum dor- miens evigilare facit, dicas cum Diſcipulis Chriſti: Nunquid ego ſum Domine, Matth. 26. vV. 22.& du n adhuc peccare poteſt, de pœ- nitentia cogita, Syr, 1 8. v. 22. Si exhortatio eſt ad bonum vel dehortatio àmalc, c ım gratiis in lenitate ſuſcipe,& obe- dientiam præſta Paſtori tuo, qui vigilat ſuper anima tua, quafi rationem redditurus pro ea, üt cum gaudio hæc faciat,& non cum gemitu, id enim non expedit tibi, Hebr. ı SNe. Si conſolatio eſt, aperi cor tuum, ut tan- quàm balſamus pretiofus penetrare poflit, imbibeillan, ficut terra venientem fuper fe bibit imbrem, Hebr...7. lætare de ea, ſi- cut is, qui invenit{polia multa,& dic cum Davide: Nil lex tua gaudium meum eflet, fortè periifleminaflitionemea, Plalm.1 19. .92. 162. Hæc eſt vera audiendi verbi divini ratio, quam ubi ſequeris, verbum quod audis>te il- luminabit, ut Eunuchum,@.$: v. 27eqq· te inflammabit, ui Emaunticos, Luc. 24. v. z3· te emendabit, ut auditores Petri„Act. z. v. 27. ſeqq te conſumabit& beatificabit, 1. Tim.4. V. 16. 2. Tim. 3. v. 16. 2. Devote© ardenter, üt pe rſpiciamus in petfectam legem libertatis, quæ verba funt Jacobi in prælecta pericope. Verbum Dei comparatur theſauro ab- ſcondito, Matth. 13. V. 44. quem ut invenia- mus, non ſuperficialiter transeundum, ſed di- ligenter& ſollicitè inquirendum eſt. Hoc voeat Jacobus æαπά)Hά Sicut enim Maria proſpiciebat ia fepulchrum, cum corpus Chtiti quæreret,Joh.20..1 1.& Angeli defi- derant prolpicere in admirandum incarna- tionis Chrifti myfterium, 1,Pet...12.Ita nos debemus etiam Tægarvpan non quidem ocu- Epifola lacobi s, 0. 32.27. aaa E A e a ade a eeeeeee lis corporis, ſed botius ocalis animi in verb divini Gazophylacium, ut fenm ejus ge nuinum aſſequamur,& bonis ibidem alſerva tis perfruamur. Vocatur hic 1. Lexpracepta, quia eo fine nobis præ. ſcripta eſt à Deo, ut juxta tenorem ejus vitam noſtram inſtituamus, ad legem& adl teſtimo- nium, Eſa. 8..20. conf. EZech. 20. v. 18. 2. Lex perfecta, quia omnia continet, quæ ad ſalutem neceſſatia ſunt,& nullam neq; ad- ditionem neqʒ detractionem patitur, Deut. 4. v. 2. Imò perfectum reddit homimem Dei, ut ſit ad omne bonum opus inſtructus, 2, Tim, 3. V. 16. 3· Lex electa, quæ ad libertatem filiorum Dei nos perducit; unde viuO ris tñcubeoiue vocatur. Nam virtus eft ad falutem omni erte- denti, Rom. 1..16.& certiſſimum medium, per quod à peccato, Satana inferno libera- mur,& in veram libertatem reſtituimur. Libertas illa incipit in hoc ſeculo, ubi ex incorruptibili ſemine, verbi Dei vivi regene- ramur, 1. Pet... v. 23. ut poſtmodum libèri ſi- mus à lege. Nam Chriſtus maledictionem ejus in ſe ſuſcepit, Gal. 3. v. 13. Liberi à pec- cato.. Nam. Chriftus- nobis donayit omnia peccata& chirographum delevit, Col. 2. v. 14. Liberi à morte. Nam Chriftus per mortem {uam detraxit eum, qui mortis habebat im- Perium, Hebr. 2. v. I4. Liberi ab æterna condemnatione. Nam nihil eſt condemna- tionis in his, qui in Chrito JESU lunt, Rem, ...Sed inaltero feculo libertashze demum Perfecta erit, ibi Deus pacis Satanam conte- ret ſub pedibus noftris, Roman.16..20. ſub- verret mundum, cujus eyzuæ peribit, Cor, 7. V. 3 1. carnem& ſanguinem noſtrum clariſ- cabit,& clarificato corpori Chrifti confor- mia reddet, Ita peccatum nullum videbimus, peccatum nullum audiemus, peccatum nula Nn 3 lum —

ati Dominica Vocem Incunditatis lum committemus, ſed abſque omni macula & ruga ſancti& irreptæhenſſbiles erimus, Ephel..verl 27. imò liberi erimus ab omni morbo& malo. Nam dies luctus noſtri com- plebuntur Eſa. 6oO. v. 20. habitabimus in pul- chritudine pacis, Eſa. 32.V. 18. florebimus ut alma& in ſenectute etiam frugileri erimus, florebimus& virebimus in æteruum, Pſ. 92. .13. 9q. Hzc omnia verbo Dei accepta ferimus, qued virtutem habet liberandi, tefte Chrito, Joh..V. 31: $: Affidue© iabarenter. Non fufficit fe- mel proſpicere ſed oportet etiam in Rudio illo perſeverare, adeoque omnem negligen- uam oblivione excutere, ut ait porrò Jaco- bus. Multi putant fatis effe, fi die Solis concio- nem aliquam vifitent, ſed indicium eſt animæ raviter affectæ, ſi hihil haberes quod ederes niſi die Solis, certè vires deficerent,& tan- deim fame tibi pereundum efler: Ita verbum Deiek cibusanimæ, quo illanondie Solis tantùm, fed quotidiè refici gaudet. Nam in hocvivitur,& vita Spiritus meiin verbo tuo conſiſtit, inquit Hiskias, Eſa. 38.v. 16. Non quidem fieri potet, ut femper in templo fedeamus, aut domi totam diem ver- bidivini meditatione tranſigamus, ſed quem- admodumomuia ſuum habenttenpus, Eccl. 3. v. I. Ita quilibet certas ſibi horas conſecret, in primis manè diem hoc pietatis exercitio ordiatur,& veſperi etiam ad quietem ita fe componat, ficut de Iſaaco Patriarcha legitur, quòd inclinatà jam die ad meditandum egreſ⸗ ſus lit, Geneſ. 2 4. verſ.63. maximè verò ſi con- ciones habentur publicæ, ſtatis diebus acce- dat,& nulla negotia fe avocari patiatur, vç isı xesiæ. Lloc unicum eft verbi Dei medita- tio& cultus inſtituti viſitatio, queis bene per- actis omnia alia ſponte ſequuntur, Luc. ĩ0. v. 42. Matth. 6333. Qui verò conciones quidem viſitant,& in legem perfectam-libertatis proſpiciunt. ſed non perſeverant, aut conſetvant in me- moria quod audiverunt, ſimiles ſunt iis, qui ad fontem quidem Hydriam fuam aquå im- pleverunt»{ed priusquam domum revertan- turcMuit, quod hauftum eft, hinc Paulus monet agocéyey trois usoda urort rragανο fuaye Heb..°I. 2. Aanexa confirmatio. Quihoc facit, in- quit Jacobus, beatus eft in fuo facto, Ubi duo pouifimum obfervanda ſunt: 1. Pramii dignitas, id quod uno verbo ek æterna beatitudo. Multi beatos fe præ- dicant, quando bonis terrenis abundant, do- mus eorum pacatæ ſuncà timore,& non eſt virga Dei ſuper illos, Hiob. cap. 21/V. J. 8. 9. ſeqq. confer. Pſalm. 144. V. 12. ſeqq· ded falluntur miferi, Beatitudo illa non caret vanitate, imò ipſa vanitas eſt, quippe quæ dealbatis ſepulchris aſſimilari poteſt, quæ fo- ris[peciofa apparent, intùs verò plena funt oflibus mortuorum omni fpurcitia, Matth. 23. verl. 27. 1ta grandes& divites hujus feculi in magna quidem ſunt autoritate,& viam am- bulant, quæ lapidibus complanata eſt, ſed in fine illorum profunditas inferni, Syr. 21 verſ.11. Proinde hæc non eſt Beatitudo vera, de qua Jacobus loquitur. Quidenim prodeft, homini lucretur totum mundum,& ani- mæ fug damnum patiatur? Matth. 16..26. Sed cœleſtisbeatitudo hic intelligitur, ubi in itolis albis coram throno Dei& agni exulta- bunt electi in lætitia inenarrabili& gloriosa, quam hic oculus non vidit,& auris non audi- vit,&quæ in cor hominis non aſcendit,i. Cor. 2. V. 9.

a a E a a O EEN us non moveatur tante præmio ad ſedu- Interim obſervate dilecti, quòd nuda oris lam verbi divini meditationem? Beatus ſu- profeſſio aut fidei jactantia non ſufficiat ad heravit omnes hujus mundi moleſlias,& non laluteni, ſed factum ipſum requiratur. Non deſtituitur omni bono, Pſalm. 34. verſ. 10. omnis qui dicit mihi: Domine, Domine, in- ſed abundantiã gaudiorum perfunditur,& de- trabit in regnum cœlorum, ſed qui facit vo- lectationes percipit in dextra Dei uſq; in ſe- luntatem Patris mei, qui in cœlis eſt, Matth. culum, PL 16. y. 11. 9. verſ. 21. Contendite vos mei,& ſummo ſtudio con- tendite, ut præmium hoc conſequamini Ja TOTEAG T TisEws nui reportabitis, 1, Pet. 1. v. 9. 2. Conſequendi modalitas. Nam beatus erit, inquit Jacobus, in ſuo facto, ſcilicet de- votd lectione, auſcultatione& meditatio- ne verbi divini declarat fidem fuam,& ipſo opere oftendit, quòd fitex Deo natus, Jokan. 8. yerſ. 47. Hoc certum eſt rEUοE filio- rum Dei, ſicut& contrà, qui verbum Deia- ſpernantur> mancipia funt Diaboli, quæ tra- hit ab iniquitate ad iniquitatem, Romanor. 6. verſ. 19.& tandem in ſtagnum præcipita- bit, quod igni ardet& ſulphure, Apocal. 21. yerk. 8. Pontificii detorquent hæc verba, quaſi co- tam Deo operibus noſtris juſtificari& falva- n poſſimus, ſed perperam! Nam ſalvabitur, inguit Jacobus ĉe r3 romet ars, quibus ver- isomnia quafi copulat, quæ hactenus d ve- tis Chriſtianis in negotio audiendi verbum divinum requifiverat: hoc ſenſu: Quòd-is qui nonauditórtantům ek verbi divini, fed ellector etiam,& proſpicit in perfectam li- bertatis legem, in eaque perſeverat,& non eſtoblivioſus Auditor, beatus fitin fuo fa- ño, Hæcverò abfque fidenon poflunt: fie- ti gue condimentum qualieft, quo omnia noftra opera tingi oportet,{i Deo placere debeant, Nam quod non eft ex fide, pec- catum eft, inguit Apoſtolus, Romanor. 14. verl. 23, De Secundo. XPLICAVIMUS per Dei gratiam veram audiendi rationem, agite vos mei, expli» cabimusctiam dignam vitæ conformationem, quam duobus membris abſolvit Apoſtolus, ponit enim Eagienda, ut ſunt, 1, Lingua intemperantia, Nam qui non refrenat linguam fuam, inquit Jacobus, hu- jus religio vana ek, Lingua data efthomini, ut laudes Dei deprædicet,& de magnalibus ejus ſermones ſuos inſtituat, Pſalm. 19. v. I. adeoque, quæ ad proximi ſalutem pertinent, loquatur& proferat, fed nullum pro dolor! membrum eftintotocorpore humano, quo magis abutimur. Hinc Chriſtus ſurdum ac mutum curaturus tam altum ingemiſcebat$ ac fi hoc beneficii ægriùs impertiretur, Marc. 7. v. 34. Tam profundi gemitus myſterium non cò ſpectabat, quòd miſeris non quãm promptiſſimè ſuccurrere ſoleret Dominus, ſed quqmato expediturus erat linguæ ufum, quoalle accépto, jam fanus pluribus delin- quendi periculis exponebatur, quàmæger& elinguis eſet expoſitus. Nam lingua modi- cum quidem membrum eft, fed magna jactat. Jac...5. Proinde non immeritò refrenationem ejus ſuadet Apoſtolus, ne pro lubitu extrava- getun 1. I2 Epiftola tat..0,22.27, 287 At æ

Å: — — * * i $ è; Ti Dominica 1. In blaphemiis, quz hodit apud plerofque in confvetudinem abierunt, umad fingula quæ que verba vel Sacramentis vel fanguine Chriſti detonant. Sedlicèt Hic nemofit, qui animadvertat in tales blaſphemantes, inve- nient tamen olim ſuum judicem, qui nomen anctum fuum non polluet amplius, Ezech. 9. v7.& non habebit inſontem, qui nomen ejus aſſumet in vanum, Exod. 20..7. Exem- plo fit Rabfake, qui cum toto exercitu miras blaſphemiæ pœnas dedit, Efi. 3 7. v. 36. Item- que Syri, qui Dominum Ifraelis vocabant Deum montium, qui iu vallibus nihil poflit, 1. Keg. 20. v23.& Nicanor, 2. Maccab. 15. V. 3. ſeqq. Anno 15ft. tres milites nemus tranſierunt, ex ꝗuibus unus ortã tempeftate, graviterque cælotonante, diris execrationibus Deo ma- ledixit, nec mora, impetuoſi venti vehemen- tia arborem prægrandem cum radicibus ex ima tetra evulſam in blaſphematotem conje- cit, eumque profundæ tetræ illiſit, ut ſolo ex- taret capite. Cerinthus, qui divinitatem Chriſti nega- bat& blaſphemabat unà cum ſuis applauſo- ribus in balneo ſedens ruinã domus extinctus & oppreſſus eſt. Arius Chrifti gloriam impugnabat, ſed in latrina effuſis inteſtinis dignam blaſphemiã mortem obiit, Olympius infido telo ictus fupernè concidit. Neſtorii lingua à vermibus exeſa eſt. Zvyvinghusin bello periit,& à militibus in frukta dilestusef, quibus illi calceos&ocreas inunxerunt. Emcrus Lutheri Antagoniſta Dreſdæ fubitaneâ morte interiit., Hodiè multi funt, qui noftram dotrinan calumntantur,& e 1 i i contempta vocant quintum Evangelium, Focem Iucunditatis Item Evangeliumhigtum, quia à verbo ſcri- pto pendemus,& literalem ſenſum pro ſenſu à Sp- S. intento habemus. Corpus Chriſti, quod in cœna nobis ſub pane manducandum exhibetur, numen furfuraceum appellare non verentur,& blaſphemias id genus alias evo- munt, quas pudet hic commemorare. Sed videant quomodò excuſent. Certè Spiritus in naribus ejus ô quanti æſtimandus eſt! Eſa. 2. v. ult, 2. Ta calumniis, quibus proximi fama& exiſtimatio læditur, ut licèt mera fint menda- cia, quæ de eo ſparguntur: fidem tamen quan- doque mereantur, nec ullum excuſationi lo- cum relinquant, ſicut teſtatur exemplum Abi- melech ſacerdotis integerrimi, quem Doëg apud Saulem Regem petſidiæ inſimulaverat. Falſa quidem erant omnia, nihilominus cre- debat Saul& Abimelecum cum 84. collegis interfici jubebat,.Sam. 22..16. Hinc bene Syracides, multi, inquit, ceciderunt in ore gla- dii, fed non fic quafi qui interierunt per lin- guam ſuam. Beatus qui tectus eſt à lingua ne- quam, qui iracundiam illius non tranſivit,& qui nonattraxit jugum illius,&in vinculisejùs non eſt ligatus, jugum ejus jugum ferreum elt,& vinculum ejus, vinculum æteum eſt. c. 18.v. 2 Tr q. Ibi iterum freno opus eft, quo linguam noftram in oficio contineamus, ne detrahat proximo. Diabolusenim primus Ca- himniator fuit, cujus diſcipuli ſunt omnes, qui calumniis delectantur,& proinde partem ha- bebunt cum illo in ſtagno ardenti igne& ful- Phure, Apoc. 2l. v. 8. 3. In quiſquiliis, ſtultiloquio putà, quo tempus quandoque perditurs talis blatero compellabat aliquando Ariſtotelem,& ſuis quiſquiliis ipſum ad nauſeam uſque detinebat, tandem diſcedens orabat, ut moram illam bo- ni conſuleret. Ariſtoteles non opus eſt, in- quii

quit ſollicità veniæ exoratione. Ego enim non attendi Ita multi ſunt hodiè, qui loquaci- tatem ſuam laudi ſibi ducunt,& quicquid in buccam venit, proloquuntur, de quibus Sy- racides: Tanquam domus exterminata, ſic fa- tuo ſopientia,& ſcientia inſenſati inenarrabilia verba, c. 2l. v. 2 1. In talibus ſermonibus inve- nitur ſtultitia, Eccl. 5..3. Huc referri poſſunt. 1. Sultilia, quibus multi ingenium ſuum oſtentant, ſed quod Socrates de Anaximenè Philoſoplio dicere ſolebat: Incipit verborum flumen, gutta ſapientiæ. Stultas ſæpd& ineruditas quæſtiones devita, inquit Paulus, quia lites generant; 2. Tim...2 3. 2. Scurrilia, quibus multi gloriam aucu- bastur,& non perpendunt, quanta apud juyentutem ſcandala excitent, quibus teſte Chrito lapis molatis vindictæ divinæ debe- tur; Matih, r S. v. 6. 3. Lanutilia, quæ licðt non ſcandalizent, ta- men etiam non ædificant proximam de his gravem aliquando in die judiciicationem Do- minus repoſcet, Matth. 12.v. 3 6. En vos mei in his omnibus lingua frenan- da eſt. Hinc exclamat Syracides& nos cum ille. Quis dabit ori meo cuſtodiam& ſuper labia mea ſgnaculum certum; ut hon cadam ab iplis,& lingua mea perdat me, cap. 22.V. 3$: 2. Cordis petulantia.> Nam qui ſedu cit cor ſuum, inquit portò Jacobus, ejus vana eſt religio. Qnid fignificat f i educere cor fuum? Nihilaliud quàm lepoſito verbo Dei inſtar arundinis moveri à quovis vento docttinæ, Eph. 4. v, 14. Hoc ubi Satañasobtinuit,de cæ- tero facilis eft vitoria, ut patet exemplo Eve, quæ feducebat cor fuum plus-fidei tri- buens vetbis ſerpentis, quàm verbisDei,& komiedebat ex arbore vetita, ſpe fore, ut ſa- Epifolatacobitiv zz a7 a a o an a a A piens& Deo ſimilis reddatur. Hoc ipfo fe, & poſteros omnes æternæ perditioni mancis Pavit, Gen. 3. v. i. ſeqq. Eodem modo feduxit cor. fuum Aron aus ream vitulum conflando, Exod. 3 2. v. A. ſe qq. Saul Amalekitarum Regi& primitiis ovium & boum parcendo, 1. Sam. 15. V. 21. David adulterium cum Bathſeba committendo>& Uriam maritum ejus occidendo, 2. Sam.: 1r: V. 2. ſeqq. Ita fit adhuc hodiè, ut multi{educant cet fuum,& propter brevem& momentaneam voluptatem præcepta Dei& propriam. con- {cientiam violare non vereantur, Quæ ma- gna certè eſt petulantia, quã homo à recta via declinat in viam latam, quæ ducit ad perdi- tionem, Matth. J. v. 13. Ergò Deus orandus eſt, ut virtute ſuà nos cuſtodiat per ſidem ad ſalutem, 1. Pet. r.-4: optimum enim eſt, gra- tia ſtabiliri cor, Heb. 13. v. 9. II. Facienda, ut ſunt 1. Papillorum& ⁊iduaru n Niſitatio. Hanc enim vocat Apoſtolus religionem mundam & immaculatam, vifitare pupillos&viduasin tribulatione. Viduæ& pupilli funt 1. Verſone miſerabiles, quæ in magna ver- ſantur tribulatione,& nullum in hoc mundo ſolatium inveniunt, ſed ab omnibus premua- tur& odio habentur, unde Scriptuta in more habet pofitum, utmàximam calamitatem hoc nomine depingere ſoleat, cujus rei exemplum habemus, Thren.5. v. 5. 2, Perfona acceptabiles, quarum Deus Pater& judex eft, Palm. 68, v. 6.& læſionem feverè prohibet, Exod. 22..22% Hinc Ja- cobusrequirit in verbis præ lectis ab omnibus Chriſtianis, ut viſitent eas in tribulatione ſua, ubi vocabulum Önestrreehu conſideran- d um eſt, quod metonymicè affectum cum- Oo cffe- i * ig i n A ISVEN A NO id i l i f i í i E f a og Rii|

290 Dominica Vocem Iacunditatis effectu denotat. Juvandi igitur ſunt pupilli & viduæ 1. Auxilio, exemplo Eliæ, 1. Reg. 17. v. 14. & Eliæi, 2. Reg.4. v. i. ſeq]);.. 2. Conſilio. Plerumque enim lampas con- tempta ſunt in oculis ſuperborum, Job. 12. v. 3.& multos ubique inveniunt adverſarios, qui bonis, honori& famæ ipſorum inſidias Rruunt,Ergò confilio indigent, quo erudian- tur, quo mode in omnibus cautè ambulare & mundi inſidias cavere debeant. Inſtar Pa- tris efto pupillis& loco viri matriillorum,& eris velut filius altiſſimo obediens& miſere- bitur tui magis quàm Pater, inquit Syr. C. 4. T, 10. 3. Praſidio. Quia enim feiplos defendere nequeunt, fedomnibusferè{ub pedibus ja- eere coguntur,& defraudanturjure ſuo ab iis, ꝗui opprimunt in judicio pauperes,& vim faciunt cauſæ humilium, ut viduæ ſint prædæ eorum,& pupillos decipiant, Eſa. 10..2. Ex- emplum habemus, Luc. 18.v. 2. Hoc magnum eſt peccatum, quod omnes Chriſtiani& inpri- mis hi, qui in regimine conſtituti ſunt, cane pejus& angve vitare debent,id quod Jobus obſervavit, Job..29.v. 1 2. 4. Solatio, præſertim quando vulnus ad- huc crudum eſt,& calamitas indies magis magiſque aggravatur. lbi miniſtris Eccleſiæ & omnibus Chriſtianis incumbit, ut verbo Dei miſeriam illorum conſolentur, ne ani- mum pland abjiciant, ſed in Deo confidant, qui orphano rum adjutor dicitur, Pfalm. 10. v. 14. Qui hoc facit, purum& immaculatum Deo cultum præſtat,& ad cœleſtem aliquando beaticudinem perveniet, ubi electi Deum vi- dent à faciead faciem, dicente Chrifto, Matt; 5..8. 2, Mundanarum cupiditatum declinatig, Nam à mundo feipfum‘fervare dervaon hæc religio pura et& immaculata apud Deun Per mundum non intelligitur externum ædi- ficium, fed pravorum commercium, quibus in E carnis concupiſcentiã ocu- lorum& faſtu vitæ ſummum bonum quæri- tur, 1. Joh. 2. v. 16. Ab his cavendum eſt, ne S uicus lulaoſuus, mundiinquinamẽtis involu- ti& contaminati, ſalutis æternæ jacturam fa- ciamus, mundus in maligno poſitus eſt, i. Joh. §. v. 19. Quia igitur in mundo vivimus,& dum vivimus exire non poſſumus, 1. Cor. 5. v. 10. facilè fieri poteſt, ut maculemur& inficiamur, juxta illud Syracidis, qui picem tangit, inqui- natur ab ea,& qui eommunicat ſuperbo, in- duit ſuperbiam, Syr... 1. id quod ſollicitè cavere debemus, ne conſiguremur huic ſecu- 10, Rom. 12.v..d quoChriſtus ipſe nos ele- git, Joh. 15. v16. fed oculosavertamus ne vi- deant vanitatem;& cœlum ſuſpiciamus ubi ve ẽỹmoſtrum eſt, Phil. 3. v. 20. Hoc cone cedat nobis Beata Trinitas laudata & benedicta in ſeculum, Amen! FERIA mio fno iodiven t, ligatus ligatis zhfistertia kelhuch w& D Watantin Wunon gard Uorbus I iplis

F(297) LELLELELLEELELLELELELEL a a a a E p% ao 28 ELELESL Gaa T TER T R RO E AR R ROR TE on N FERIA AS CENSIONIS. Epiſtola Ackt. I. V..-Ii OSEPHUS multa. perpeflus in Ægy- pto, tandem ex carcere liberatur,& ad Regiam dignitatem evehitur, Geneſ. 41. v. 39.4 j Ántitypum Hiftoriæ in JESU Chri- fto deprehendimus, qui, potquami in Ægy- pto hujus mundi adverſa multa pertulit, 4 Proprio ſuo diſcipulo triginta argenteorum pretio divenditus, à Judæis& militibus ca- ptus, ligatus, conſputus, illuſus flagellatus, fpinis coronatus, crucifixus, occiſus„& in ſe⸗ pulchro tanguam carcere tenebricofo con- duſus eſt, ſpe fore ut nunquam emergat, fed miram ccce Metamorpholin! Deus Pater cæleftis tertiå die ipfum à morte ſuſcitatum & de ſepulchro eductum, ad dextram fuam evexit,& Dominum fecit non ſuper Ægy- ptumtantùm, ſed ſuper omnem Principa- tum,& poteſtatem& vittutem& domina- tionem,& ſuper omne nomen, quod nomi- natur non folùmin hoc, fed etiam in futuro leculo, omnia ſubjecit ſub pedibus ejus, Eph. 1. v. 20. ſeqq. Sicut autem Joſephus in dignitate regia conſtitutus fratrum ſuorum curam habebat, & quia annonæ Caritas in terra Cayadan quo- tidiè ingraveſcebat, currus ipſis mittebat, ut cum uxoribus& liberis ad ſe venirent,& præ- cipiebat ipſis, dicens: Tollite Patrem ve- ſtrum& venite. Nonparcant oculi veſtri ſus pellectili veſtræ, ſed relinquite eam quia om- nes opes totius Ægypti veſtræ erunt, Geneſ. 45. V. 19. Ita cæleftis Jofephus ChrittusJESUS hoi oblitus eſt noſtri, poſtquàm ad dextram ma- jeſtatis conſedit in cœleſtibus, ſed mittit no- bis fratt ibus ſuis currum, verbum nimirùm & Sacramenta, quæ nihil aliud funt, quàm vehiculum Spiritus Sancti, dicente Chryſo- ſtomo, quo ex hac miſeriarum valle, ubi fa- mes& omnis generis calamitates graſſantur, in cœleſtem Patriam ſubvehimur, ut gloriam Chrifti videamus, quam dedit ipli Pater co- leſtis, Johan. 17..24. Ideòenimadcælos afcendit,&ad dextram Patris čonfedit,utcæ- Iumaperiret& æternam manfionem nobis præpararet, Johan. 14.v. 2. Hincquotidiè pet Præcones ſuos nos liortatur, ne cor appona- mus divitiis, Pſalm. 62. v. tr. aut aliquam cum mundo amicitiam contrahamus, kd corda noſtra ſurſum attollamus& cœleſtia deſide- remus, ubilargaerit omnium bonorum af- fluentia, nec quicqam deſiderabitur, Plalm. 17 IE Inſigne hoc beneſicium conſiderat Eccle- ſia peculiari Feſto Aſcenſionis, cu jus ſolenni- tati prælectam Pericopen conſecravit, quam ſine ulterioti præloquio explicandam aggre- diemur, viſuri Qp 2 I. Pra-

292 I. Praliminaria. III. Formuldria. III. Connſectaria. JESU Chrifte tuum propter de morte trium- phim\ Dirige noſtta ſacto Flamine cœßpta tuo. Exegefis. RINCIPIO ſciendum eſt S Lucam Eccle- ſiæ Bono duos ſcripſiſſe libros, Evange- lium nimirum& Acta Apoſtolica: hos libros Theophilo ſuo dedicavit, quod nomen cui- vis credenti competit. Theophilus enim Dei amantem ſignificat. Hinc Beda, Quis in- quit, Dei amator eſt, ad ſe ſcriptu ſuæq; ſic animæ, quia Lucas medicus ſcriplit, (Col..v. 14.) ſalutem inveniat. In primo Libro,-quem iple mgðror Acyov appellat, dicit ſe conſignaſle omnia, quæ Chri- ftus egerit poft relurrećtic diem, quo aſſumptus eſt in cœlun 1. Is genere. Ubi tria recenlentur 1. Converſatio. Nam per quadragin- ta dies, inquit Lucas, cum illis converlatus et, X οοοναeινils multis argumentis& indubitatis notis ſeu ſpeciminibus, qualia fue- tunt comeſtio, cicatricum oſtenſios, per Portas clauſas ingreſſio, ſuaviſſima allocu- tio,&., xeſurrectionem ſuam demonſtra- vit. Factum hoc in commodum univerſc Ec- cleſiæ& omnium ejus membrorum sut fides ðc ſpes cettiſſimum, cui ſuperædificetur, fun- damentum habeat. Doctrina de reſurrectio- Hekarnis wultis ſemper fuit& adhuc eſt Ais tewdngaoy O> ACtOr.17..2.quia ratio humas "hacäpere non poteftquomodo corpus in êi- 3 : Fetia Afienfionis neres redactum vel à beſtiis devoratum in ex- tremo die idem numero reſurgere poſſit,& cum Tibullo canit. Soles occidere redire poffunt Soles oc] poffunt> Nobig cute fimeloccidit brevis lax, D, A i i Nox eftperperno ura dormienda: Sed faceſſant hæ incredulitatis voces. Ap- prehendamus Toa Teunga quibus articulus hicin Scriptura confirmatuseft:,&inprimis Chriſtum reſpiciamus, qui caput eſt Eecleſiæ ſuæ, Eph. 1. v. 20. 22. Quod ſi exgò caput& ſepulchro redit, utiq; etiam reliqua membra ſequenturꝭs. Cor..v. 14. Cùń Efu primogenitus. matris` utero egrederetur-,- Jacob calcem pedis ejus arri- puit, atq; ita ambo uno enixu in mundum prodierunt, Genef, 2ç.y. 24., Ita Chriftus quidem eſt primogenitus mortuorum, Gól. ú verſ. 18. ſed quando calcem ejusapprehen- dimus, hoc eſt reſutrectionem Chriſti ejul- demque ſalutarem fructum verá fide nobis applicamus, ſequemur aliquando,& ad via pi n tam æternam ex ſepulchris noſtris prodibi- 1 l .40, guòd kic Articulus ſenſus non incurrat. Dominus, qui promiſit omnipo- tens eſt, huic ccedamus, licèt non intelligamus, t cile in oculis veſttis, nunquid lvidetur d etamin oculis meis difficile erit? dicit Do- minus. exercituum, Zach. 8. v. 6. Tune Chri- ſtus nobilcum converſabitur, non quadragin- ta dies, quibhus à diſcipulis ſuis poſt reſurte- ctionem conſpectus fuit, ſed in ſempiterna ſe⸗ cula, Iterum videbo vos„inquit,& gaudebit cor veſtrum,& gaudium veſtrum nemo tollet Avobis, Joh. 1...2."a i 2. Informatio. Nam locutus elt cum il- lis dė regno: Dei, plenius& dilucidius ftatuit Regni{ui iplis explicavit, de quo hacte- nus mera mundana ſomniaverant: S ofe, n

J h a aaa Ae AE Moſe, Prophetis& Pſalmis ad oculum de- monſtravit; quòd oportuerit pl um pati,& mori,& ita ad gloriam ſuam ingredi, Luc.24. V. Bba Docuit nos fuo exemplo, quæ 8 ſtra debeant eſſe colloquia, nimirum ſpiritua- lia de cegno Deis 4 Mi ofe, Propl ꝛetis& Plal- mis. Eſt enim hoc bonorum in quarto mo- do propriui n5 a boho cordis cheſauro hona e qualia no- proferant, Matth.12. v. 55· congtegans egs, 3. Dollicitatio. cepit c sis sab Hierol Q- inquit porro Luca i ais ne diſcederet 10 expe ectarent promiſ- ſionem Patris, quam audiſtis, inquił, per os meum, quia Job unnes Ah bapti ua, vosautem Spiritu Sangtobaptizabimini, poft dies ho fce non multos. His verb bis promi ttit ipſisSpiritumSanctum, qui brevi nimirùm poſt decem diesſi(i iper ipfos bat, de qua effu- AVit a- in vilibili fpecie ef ndi debet ſione miraculoſa, Deobene jr wante proximo 1 Pentecoſtes Feſto audiemue. ſtus præcepic diſcipulis ſuis, ne diſcederent ab Hieroſolymis, pri alq àm asespiiens Spiri- tum Sanctum, quiaà nobis ipſis non fumus idonei, 2. Cor. z. V. E. ſed$] pirirus Sanctus eſt, qui dat verba ſua i RENA kr, 1. V. 20. qui əs nobis ar Ezech. 3. v. 27. qui per nos lo- quittix, Matth. 10.v. 20. ſine eo nihil poſſumus facere, Joh. r j:.s. Hoc probè conſiderent Auditores,& verbüm, quod ptædicant, cum lenitate luſcipiam: non tanqt lam vetbumho- MINUN, fed ut ipare tanduam verbum Dei i. Thef. 2. V. I3. a, Chrifti veritas:- Promiferat Diſcipu- lis Aam Saitun, Spiritum nempẽ Veritatis: qui ſit ipſorum Door& Ductor in hoc c perverfo fecalo, Johirsig 16. Hec pro: ignitAs. Ided enim Chri- Le nt an Epiftola A IU.-ÌI 293 miio dilata eft aliquantifper, fed tandem vo- tis Apoſtolorum exactè ſatisfecit, ita non dif- fidan miſſionibus divini ſed firmi fidamus promiſſionibus divinis, ſed firmiter credamus, quod Deus promittit, T pofle ipſũm præſtare; Rom. 4. V. 2 l. Eti iam moram fec erit Dominus? ape ecte S non tacdabit, Hab. 2. v. 3. nien niens yer ïn Pkite Ç 118 regnum oS pr UaK nt carnales t uas eb ant der ifti arer tlis irid G Ira 2 iia 1a5⁵ S Da nt diſpe nimirum ſper rum xeſtituturũ,& ini tertam Caiſaan colloca- turum, ipſilq; omnes gentes vi externd ſubje- cturum„obliti guodtotiės illis Polins hel- caverat, ſe non veniſſe, ut ſibi nüniſtraretur, ſed ut ipſe miniſtraret, Mattk. 18. v. 20.& Luc. 22. V. 27. Reges gentiume dominamur,&qui boteſtatem habent, benefici vocahtur, vos aùtem nonc, buc, 22..15. kemguë coram on etde hoc iun- j invetėràverat hæc utn ſibi petſua- J Pilato: Regnum meum t do,Joh; 18:¥: 36. Sedad apud ip fos opini i deri non pater entut Idemnulu venita quibus adolevimus grd pófimüs, quamobrem debemus attendere, quid'ra tquitüsin Eccleſiar Sceptkeln lit, Pekee Dei nitamur,& Ch He De mus qui eſt via, ne cadamus, veritas, emüs,&vita,ne mo- riamur,Job.14-v- e ANNEE Hefi manleritis;in- quit, iii feimone meo, vert diſcipuln tneiEri- tis,&Veritatem cognoſcetis,& Veritaslibeta- bit vos, Joh.N. Vv. 52. 2. Chrifti Refponfio que eft k p2 Reprehenſoria. Nam vetråm nonet, in guit Chriftus, nofe tempora& artigalo Oona ESM io ditet vel an=

194 l Feria Aſcenſiomis temporum, quos Patet in ſua ipſius poteſtate conſtituit. Quibus verbis taxat Apoſtolo- rum curioſitatem, qui ſcrutari volebant, quod Deus lpſe ſuæ poteſtati& ſapientiæ reletva- vit. Idem nobis dictum putemus. Multi hacte- nus inventi ſunt Prophetæ lignei, qui varia de hocbello prædixerunt,& tempus pacis ad hunc vel illum annum determinarunt, ſed in mendacio deprehenſi ſunt, exitus docuit, cu- jus Spiritus fuetint, Luc. 9. v. 3. Quando igitur, dilecti, cogitationes ejul- modi vobis aſcendunt, præſertim exulceratis hiſce temporibus, num Deus etiam Imperium Romanum hoc vel illo tempore in priſtinum florem reſtituturus ſitꝰmoderemur iſtas curas, quibus tamen nihil proficimus,& Deo totum negotium commendemus, qui pro ſua infi- nita ſapientia opportunum tempus novit, quo nobis auxilio ſuo ſuccurrere,& pacem donare decrevit, Interim cum patientia poflidete ani- mas veſtras, in filentio& fpe erit fortitudo veſtra, Eſa. 30..15. 2. Confortatoria. Ne enim puſillanimes fiant propter varias calamitates& perſecutio- nes, quæ ex prædictione Chriſti in hoc ſecu- o iplis perpetiendæ reſtabant, Chriſtus erigit ipſos, ſpe promiſſionis de Spiritu ſancto,& in- dicat ſimul, quodnami pſorum futurum ſit o- flicium. Nam teſtes mihieritis, inquit,& in Je- ruſalem& in univerſa Judæa,& Samaria,& uſque ad extremum terræ. í Perſpicimus hinc 1, Chrift amorem, qUi errantes Hvr: reji cit, fed infitmitatemeorum tolerat„& erigit pulillanimes, ne animum planè abjiciant: ita Paſtores decet infirmos tolerare,& bonã in- ſtitutione in viam reducere, ſervum Domini non oportet litigare, ſed manſuetum eſſe ad omnes didacticum, tolerantem malos cum manſuetudine, cortipientem eos, qui teſi- ſtunt, ſi quando det illis Deus pœnitentiam ad cognoſcendam veritatem,& reſipiſcant à Diaboli laqueis, à quo captivi tenentur. ad iphus voluntatem, 2. Tim. ziv. 24, 2. Fanttionis Apofolicatenorem, InV.T. penes Judæos tantùm vera erat religio, taliter non faciebat Deus omni nationi, Pſ.47. v. 20, Id Chriſtus quoque obſervabat in exordio ſui miniſterii,& prohibebat diſcipulis ſuisne abirent in viam Samaritanorum, quin ipſe pa- lam profitebatur, ſe non emiſſum eſſe niſi ad oyes perditas domus Irael, Matth. 15..24. fed poltquam ad cœlos afcendit, diftinĝ&io illa inter Judæos& Græcos ſublata eſt,& A- poſtoli prædicàrunt Evangelium non ſolùm in Judæa, ſed inSamatia etiam,& uſque ad extremum tetræ. Hæc eſt gratia ſalutaris, quæ mnibus hominibus apparuit, Tit. 2. v. 11.& omnem hominem venientem in hunc mun- dum fluminat„Joh. 1. V. 9. Videamus ne fruſttd accipiamus banc gra- tiam, 2. Cor. b. v. 1. quaà nos ad pœnitentiam Deus invitat, Rom. ⁊. v. 4. Tam citò enim ir a- ſci poteſt, quam miſereri,& ira ejus in pecca- tores non deſinit, Syr.5. v. 7. De Secundo. puo Preliminaria, fequuntur Forms- laria, canimiràm qug ad formam Aſcen- ſionis pertinent, de quibus Lucas breviter. Hzc locutus, inquit, videntibus illis in altum lublatus eſt& nubes ſuſcepit illem 4b vsulis corum. Tria hic ponderanda veniunt: t. Lacus, qui fuit mons Oliveti, ut ex v. 1a. clarum eſt, juxta vaticinium Zachariæ, cap.14. v. 4. Stabunt pedes Domini illo die inmonte Oliyarum,& ſciudetur mons ille jex media mi parte ' ELN» Hares fin Portan llon Ujatem ¹ Utani Cirit Mho “lombis juel

patte ſai ad Orientem& Occidentem,&c. Steterunt in eo pedes Chrifti, cùm jam vellet alcendëre, fcillufque et monsin quatuor partes, quando ab illo regreſſi Apoftoli in quatuor Mundi plagas abierunt,& Evange- hum de Chriſto ubique prædicarunt. Hile- ronymus ſcribit veſtigia Chriſti humo im- preſſa adhuc ſupereſle. Sit, necne, parum tefert, interim ſpiritualia reliquit nobis veſti- gia in aſcenſione ſua, quibus inſiſtere debe- mus, nimirùm 1. Veſtigia pacis& reconciliationis. Oleum pacis Symbolum& dona Spiritus Sancti deno- tat, Pſ. 45. v. S.& 89.v. 21. Quia igitur Chriſtus ex hoc monte aſcen- dit ad cœlos, docere voluit, quòd doctrina Evangelii, qug ex hoc montein totum terra- rum orbem divulgata eſt, ſit doctrina pacis & gratiæ, quæ pedes noſtros in viam pacis diti- git,& tandem ad æternam pacem perducit, Luc.. v. 79. Neoftrum igitur eft paci& con- cordiæ ſtudere, ſicum Chriſto aſcendere,& cæleftium bonorum participes evadere yeli- mus; Nam inimic tiæ, contentiones, iræ, rixæ, diſſenſiones&c. ſunt operacarnis quæ audito- res& amatores ſuos à regno cœlorum exclu- dunt, Gal..v. 20. 2. Veſtigia amoris& recordlationis. Nefti- gium tranſitus indicium eſt. Ita Chriſtus veſtigia ſua nobis reliquit, ut illius perpetuò memores ſimus,& cogitemus, quanti conſti- terit, portam cœli aperire, quæ per lapſum Protoplaſtorum noſtrorum clauſa erat, Gen. 3. Y4: Majoremhâc dile&ionem; nemo habet; quàm ut animam ſuam ponat pro amicis ſuis, inquit Chriftus Joh. s.v. 13. fed ipfe proprio exemplo contrarium docuit, dum mortuus Epifola AF. 1. U.-21. i E a a a E i a S E R veftigia,& diligamus eũm, qui priot nos dile- xit„I. Joll. 4. V. 19. 3. Veſtigia ſequelæ&imitationis. Chriſtus aſcendit montem excelſum Oliveti, cùm ad cœlos evolare vellet: Ita quæramus ea, quæ ſut ſum ſunt,& non ea, quæ in terris ſunt, ſi tan- dem etiam gloriæ cœleſtis participes efle ve- limus, Col. 3. v. t. Ecclefia militans eft civitasin monte pofi- ta, Matt...14. Hunc montem aſcendere de- bemus, ut perveniamus aliquando ad Eccleſiã triumphantem, ad civitatem Dei viventis, Hie- roſolymam cœleſtem& multorum millium Angelorum frequentiam, Heb. 12. v. 22. Ad radices montis Olivarum cœperat Chri- ſtus opus Redemptionis, luctatus cum Sata- na, morte& inferno ad ſanguineum uſque fu- dorem, Luc. 22.v. 39. Jam in ſummitate ejus triumphat,& captivam ducit captivitatem, Pſ. 68.v. 19. Hæc maximam afflictis pariunt conſolatio. nem. Sicut enim locus doloris Chrifto pro- macho noftro poſtmodum factus eſt locus honoris: Ita Deus Pater cœleſtis non dabit in æternum fluctuationem, Pſ.55. v. 23. ſed ex val- le tribulationis& pugnæ transferet ipſum in montem exultationis& victoriæ, propter IE- SLM, qui paſſione ſuà acerbiſſima hæc bona & cœleſtia gaudia nobis promeruit. Nam ira ejus momentum, Pſ. 30. vA 6. poſt tempeſtatem tranquillum facit,& poſt lacrymationem& fletum exultationem infundit; Tob...2 1. H.@dus. Itaenim delcribitur Afcens fio Chrifti, quòd fuerit I. Realis, non diſparitio aut evaneſcentia, ſi- cut in diverſorio Emauntico, Luc. 24.v. 31.qua- lis ab adverſariis nobis imponitur, ſed viſibilis elevatio monte Oliveti uſq; ad nubem, quain aſtantes diſcipuli ſuis oculis animadvertere mow|$ Sa à : wi| Ek pronobis,. cùm adhuc peccatores& inie potuerunt, ut non ſine cauſa Lucas recenſet. p| wici ejus eſſemus, Rom..v. 8. ſequamur has Non alcendit pennisaxtißteialibus, ut Dæ- Eui f dalus, $— $

A Vy arcafœderis. vaνtabernacu P. I. delituiſſer:s& huc atque illuc circumgeltata p: ſSerat, taudein cum ingenti Plauiſu 296 dalus, non alis fictitiis ut Merturius; non at- te Magica, ut Simon, non falſorum telt ——ʒ——— Iipulatione ut Romulus, non in a 1}————————— it Enoch, non in igne ut Elias, nonin Spi- ritu ut Johalines, non demum raptu aut egſta- Hmentis ut Paulus, ledreverà, corporaliter& us i, ped revor, COIREA t ulatimabomnibus aſtantibus Vlibiliter, u conſpici poſlet. Unde contequitur, quod per Aſcenſionem Chriſti non omnis omninò præſentia à nobis ſublata ſit, ſed certus duntaxat præſentiæ mo- dus, nempe vilibilis>; interimimyiſihiliter máz net apua nog„guon dutramque ne Duie que ad conſuchationem ſec atil 2. Localis. Non nudum ſpectac diſpenſatorium; ut nonnu lli cenſuerunt, ſed reverà localis fuitmotiode loco in locuni, do- nec ad cœlum beatorum translatus⸗ ad dex- Ritktii Phalis tram batris evectus eſt, id ꝗ verborum, quibus Hiſtoria hæc c evidenter oſtendit, ν/ dicit Lucas in ho- Rročežtu;:ináltum elevatus eſt,& clarius in Hiſtoria ſua Evangelica disa, quod Lutherus vertit, Ei ſchied don ihnen autem ilce- derè dicuntuc,qui priorem locum relinquunt, &in alium ſe conterunt, Inſignem hajus rei figuram habemus in Poftquam enim illa diu fub 10„lanctuatii portatilis umbra lætitia 161 templum Salomonis introducta Kibique fub alas Cherubim in ſancto(anctorum colloca- ta fuit, uti viders eſt. 1 Reg.8. V. C. 7. Sic polt- uam cleſtis arca fœderis Chriftus Jelſus in quo omnes theſauri lapientiæ ac ſcientiæ ab- ſconditi ſunt, Col. 2. V. 3. diu admodum in tabernaculis hujus mundi ſtetillet,& obam- bulället benefac iendo& ſanando omnes à Diabolo oppteſſos Act. 10.V. 38. tandem in Feria J. Aſcenſtoni“ ſanctutd fanctorum receßtus& ſuper omnes Cherlibim& Sctaphim elevatus elt, Epheſ. r. Apparet hide, quod aſcenſio competat Chriſto, noniiſi quoad humanam naturam, cùm divina Hec loco moveri poſſit, fiquidem infinita, nec ulterius exaltati, ſiqtidem altiſ- ſima ſit, id quod noſtræ conſolationi inſervit. Magnum enim eft, inquit Cryſoſtomus,& tupore plenum carnem noftram ſurſum ſede- re,& ab Angelis ac Archangelis adorari. Hoc ſæpiùs mente verſans Ecſtalin patior,& ma- gna de genete humano cogito. Si quis fratrem: eat quirerum potiatur confidenter accedit, igitur præ gaudio exultemus, cam kratrem in cœlo habeamus, qui interpel- lat prenobis KRom. g3. v. 34. ecalis:. Nubes enim fufcepit iplumait Càm Elias vivus in cœlum transfe- rendus eſfet, miſit Deus currum igneum& equos igneos, qui ab Eliſa ipſum diripuerunt, & ſic per tutbinem in cœlum aſcendit, 2. Reg. .10.Itacuhm cœleſtisprophetaChriſtus in cœ⸗ jum transferendus eſſet, venit nubes quædam lucida,& curtus regii yicem præſtiti quo in cœli palatia introvectus eft: Signum hoc eft divinæ Majeſtatis. Nam Deus ponit nubes vehiculum fuum, Palm, 164. V. 3. Dum ergo Salvator nube vehitut divinam hoc ipſo majeſtatem declarat, quòdſit Deus benedi⸗ Crus in ſecula, Rom. 9. v. f. Elevatĩ nube tabernaculi ulte ridsprofici- ſcebantur Judæi, Exod. 40. v. ʒ C. Ita Chriſtas in nube aſcendit, ut Apoſtolos brevi ad omnes mundi plagas abituros eſſe oſtenderet. Nubes illa commonefacit nos de nubibüs glotiæ, in uibus Chriſtus venturus eſt ad judicium, Matth. 24. v. 30.C. 26. v. 64. Marc. 13. v. 26. Luc.21.v. 27. Has ſemper conſiderare dehemus Sicut enim Nubes umbram præſtant tertis& Ea f radio- — aS N S 3 I N

kadiorum ſolatium vehementiam impediunt: Ita quando Chriſtus in nubibus cœli appare- bit ad jadicandum vivos& mortuos dvæWuğiç orietur,&refe&tio æterna credentibus; A, 3. V. 20. Magnæ olim Majeſtatis erat Romano- rum Triumphus, quo Victores decorabant, Victor enim curtu vectus potenti ingentique eatetvã comitatus incedebat, pone ſequeba- tur captivorum numerus innumerus. Longo tractu obviam Victori graviſſimus ille Sena- torum ordo, regio cultu ornatus,& univerſa civitas cum incredibili pompa& immenſo gaudio veniebat. Arcus quoq; lapideus miro elaboratus ingenio Duci Romano in honoris titulum erigebatur, cui totus bellici certami- nis ordo,& vichoriæ modus inſculptus erat, ſub illo Victor cum toto magnifico apparatu undique clangentibus tubis, muſiciſque re- lonantibus inſtrumentis univerſo populo ac- clamante tranſibat. Longè excellentior Victor eſt Chriſtus, qui non cum caducis, led cum infernalibus ho- ſtibus manus conſeruit, iiſdemq; feliciter fu- Petatis hodie triumphum egit. Currus quõò vehitut nubes eſt, facies ejus reſplenduit ſicut Sol, veſtimenta autẽ e jus facta ſunt alba ſicut Lux, Matth. 17. v. z. In capite geſtat diademata multa; Apoc, t9; v. 12. Nam gloriã& honore eoronatus eſt, Pl...6. Captivitas, guam. ca- ptiyavit, pond ſequitur, Pſ.68..iↄ. procedum Angelorum& Electorum ordines ſinguli& univerſi,& cum jubilo Victorem adventan- tem excipiunt, Dſ. 37. v. 6. VUnaus Chorus inſit ex Pſ. 24.v. J. Attollite portas Principes,& elevamini portæ æterna- les,& introibit Rex gloriæ. Reſpondit Alter, Quis eſt iſte Rex gloriæ: poſteà conjunctis choris omnes Wesffahilivore clamârunt: Do- minus ZebaothIpſe eſt Rex gloriæ, Sela, £ Epiftola AE: 1: V. rtr. 297 III. Tarmines, qui vocatur cœlum. Nam cœlum ſuſpicientibus Apoſtolis, Dicunt An- geli: Viri Galilæi, quid ſtatis aſpicientes in cæ- lum? Hic Jeſus, qui aſſumptus eſt à vobis in cœlum, ſic veniet, quemadmodum viditi eum euntem in cœlum. Caælum autem, in quod Chriftus alcendin noneft e ———— I. Gelam Calvinifscum, quod per locum & circumſcriptionem definitur, ut Caſyinia- ni exiſtimant, quaſi Chriſtus ſuo corpote in cœlo ſit localiter,& extra cœlum eſſe non poſſit, quõ applicant dictum PetriAct. 3. Vt. Non ef 2. Celæm Dablſticamquod Empy- reum vulgo vocatur de quo Scholaſtici& alii eorum complices fabulantur, quòd fit cœ- lum lucidiſſimum& puriſſimum fuper omnes reliquoscollocatum,& beatorum Angelo- rum& hominum gaudio deftinatum. Non- nulli certis quali coùclayibus& tabernaculis illud diſtinguunt, in eoq; Chriſtum veluti in ampla quadam Aula à ſanctorum reliquorum manſionibus diſſeparata, corpore ſuo quan- doque obambulare, quandoq; ſedere, quan- doque ſtare, quandoque per cœli catarractas deſcendere,& quid in inferioribus hiſce par- tibus agatur, perſpicere, ſuaviter, ac ſi nuper illinc ad nos reviſi fuerint, nugantur. Sed fine fundamento Scripturæ, quæ licet cœlum deſcribens Phraſibus ſæpids utatur lo- cum denotantibus, nulla tamen eſt neceſſitas, ut proptereà certum finitumq; locum‘nobis imaginemur, ſed ita dicitur dylur, & intelligendum eſt Oeongemds, non ſecus at- qu regniim Chriſti ſpirituale in V. T. à pro- phetis delineatum et phrafibus mundanis, ſed cùm audano more illas exponerent Ju- dæi, in graviſſimum de terreno Meſſiæ regno errorem prolapfi funt. Compeſcamus igitur curioſitatem noſtram, Pp& ga-

393 Frria Aſcenſionis & rationis noſtræ ſpeculationibus non nimis indulgeamus. Aÿnre ſunt hujus cœli ſeere- ta, quæ oculus non vidit, auris non audivit, nee in cor hominis deſcenderunt, 1. Cor.2. v. 9. Non eſt 3. Cælæmm nbiquitiſti ch, quale Adverſarii noſtrãtibus vulgò aflingunt. Ita Chriſtus ne digitum vel tranſverſum unguem ex uno lo- co in alterum ſe movere opus habuiſſet,& fe- queretur confuſio ſtatuum exinanitionis& exaltationis, quos Scriptura expreſsd diſtin- guit. Sed- 4: Iſſticum, cujus naturam& cCondi- tiónemin hac vita perſcrutari non poſſumus. Vocatut in Scripturis Regnum Dei, Johan 3. v. 3. J. Domus Patris, Joh. 14. v. 2. Paradiſus, Luc. 23. V4j. Civitas fundamenta habens, Heb. 1..3 0. Nova Jerufalem, Apoc. 2l. v. 2.&Kc. Inhoc cœlum beatorum Chriftus aſcendit, in illo cum electis fuis ad modum corporis glorificati converfátur, inde Salva- torem noſtrum expectamus, Phil. 3. v. 20. Nec verò tantùm ad cœlos aſcendit, ut Enoch& Elias, ſed conſedit inſuper ad dextram Maje- ſtatis in cœleſtibus, quod nulli Angelorum contigit aut continget in ſeculum, Heb. 1,13.5. Non igitur valet conſequentia. Chriſtus aſcendit in cœlos, Ergò nonyſt in terris. Nam ſupra omnes cœlos aſcendit, ut impleret om- nia, Epheſ. 4. v. 10.& in tali Throno confe- dit, qui totum mandum ſupereminet„ibi do- minatur inmedio inimicorum, Pſal. 110. v. 2. & Eccleſiam ſuam præſentiſſimè gubernat, ne portæ inferorum adverſus eam prævaleant, Matth. 1 6. v. 18. Suppeditat nobis hæc conſideratio 1. Vſenm con ſolatorium. Sicut enim propter deli&a noftra traditus eft;& propter jufti- ficationem noſtram reſurrexit, Rom. à3 v. 25. Jta propter nos etiam& noſtram utilitatem in ecxlos aſcendit. 1. Vi fortis perruptor: juxta vaticinium Michæ...v. 22. Nam perAſcenſionem ſuam clauſam ccœli januam aperuit,& viam invenit ad vitam, Pſal. 16. v. 11. Ipſe eſt caput, nos ejus membra. Quò igitur præceſſit gloria Capitis, eò vocatur etiani fpes Corporis, in- quit Leo, ut ubi Dominus eſt, ibi etiam ſit fa- mulus ejus, Joh. 1 4..z. Ad infernum amnes deſcendere debeba- mus; Hoc promeriti eramus noftra inobe- dientiâ, ſiquidem in via lata currebamus, quæ ad inlernum ducit, Matt. J. v. iʒ. ſed per aſcen- ſionem ſuam Chriſtus mortis ſpeluncam& inferni barathrum clauſit,& contrd verò cœli aditus reſeravit, ut meritò canamus: Drumb ſey lob der Weg iſt gmacht Und ſteht der Himmel offen/ Chriſtus ſchleuſt auff mit groſſem Pracht⸗ Vorhin wars all verſchloſſen/ ꝛc. Arca Teſtamenti præcedebat Iſraelitas,&iter quaſi patefaciebat, ut reliqui tutiùs ac fecu- rius in terram promiſſionis tendentes ſeque- rentur, Joſuæ 3. v. 11. kta Chriſtus, qui per Arcam Teſtamenti præfiguratus ek, præceſ- ſit nos per Jordanem mortisin terram bene- dictam patriæ cœleſtis. Agite, Vos meis tranfeamus cum-illo» ut optatum littus vitæ æternæ attingamus. Non yerò efficiamur fimilesillisquitransJordanum manere volue- runt quod ibi paſcua pro gregibus uberrima reperirent · ſed ſurſum corda attollamus. Ubi ennn thefaurus nofter, ibi etiam cor noftrum efle debet, Matth. 6. v. 21. Cervi fluvium aliquem aut finum mari- num tranaturi; pro more habent zut validiſſi- mus& generoliſſimus in aquas ſe conjiciat, impetum fluctuum adverſo pectore perfra- cturus. atque cœteris Ducis& Ductoris vice futurus» tùm fecundus prioris tergo ramofo- rum comuum pondus imponit» ac. fecundi tertius» actertio quartus, atq;ita prioris con- ductu ———— Ukdele S Åntinate -o itinin ‘conhe E zl hopi

pt e gisyte molo| kondi| isco dhs Epiftola AF...-11. 289 . Wc.`. t ductu cæteri omnes longå fecie fumen per- ſpectaculum tantæ fuit efficaciæ„ut continuo rumpunt,&inadverfam tipam perveniunt, ipſi delictum condonatumfit. Mundus hic mare eſt, cœli Infulæ fortuná- Non diſſimiliter Chriſtus cotam tribunali tæ. Nos verò timidi cervi. Mare hoc traji- cœleſti detegit cicatrices clavorũ,& latè hians ciendum erat, quò ad beatorum regionem lateris vulnus, quo pro falute generis humani pertingeremus. Ecce Chriftus velut ceryus fibi inflictum eſt. Nec mora, exardeſcunt vi- primarius, qui ſe jam longo tempore in paf-{cera Patris, ut miſericordiã ſuam nobis dene- fionis Oceanumconjecit,& per medios flu- gare non poſſit. Nã gratificavit nos in dilecto, ctus maris feliciter tranſiit ad portum æternæ in quo habemus redemptionem per ſanguinẽ beatitudinis, huie proximè incubuit Adamus, ejus, remiſſionẽ nempe peccatorum, Eph.1,6. Adamo Abraham, Abraħæ Ifaac, Ifaaco Ja- 3. Ft Nature noftre exaltator. Deprelle- cob, Jacobo Jofeph Joſepho Moſes,& fic de rat prevaticatione{uâ Adamus noftram na- cæteris, atq; omnes feriatim, qui Chrifti ve- turam infra omnium creaturarum conditio- luti Capitis Duciſqʒ adminiculo ad beatitu- nem, fedcontrà Chriftus illam extulit ſupra dinem Pertingunt. Incumbite etiam, V mei, omniumAngeloruin conſortium. Nemo qui- & Chrifti meritum verå fide apprehendite, ſi dem ad illam gloriã Majeſtatẽ perveniet un- Oceanum miſeriarum tranatare,& fing fidei quam, quæ Chriſto contigit per ſeſſionem ad veſtræ animarum ſalutem reportare velitis, dextram Dei, Cui enim Angelorum dixit: Se- 1. Pet. 1. v. 9. de à dextris meis, Heb. I. V. Iʒ. interim tamen i hoc certum eft, quòd in reo neratio Š T. Vibenisnus Interceſſor. Nam ideò in- E TE eaa n ne, gan AAS ER porn do Chriſtus redibit ad judicium, ſedebimus in greſſus eſt ccli ſanctuarium tanquàm verus hrda dabis Tik Jrael Bl aronis& juc 2. Tribus Jra Pontifex N. T. ut appareat nunc yunltui DEI Do; S; PRANE, ;; EREI PE 19..28 Regnabimus cū illo,2.Tim...12.fe- Pro nobis ,Heb...24. Si quis igitur pecca-; aaa; P debimus cũlpſo in throno eÿ, ſicut ipſe vicit verit, Advocatum habemus apud Patrem ie i; Pay FE ſedit cũ Patre in throno ejus, Apoc.3. v. 2 7. um Chriſtum juſtum E& Ipſe eſt propitiatio E aT E; s s Quid igitur trepidatis vos miferi? Cogita- Pto peccatis noſtris, Joh. 2. v. 2. D E: té futučam exalzationem,& depræhendetis, Fdeliſſimus. Aduocatus eſt, qui non ſpe- quod hujus temporis paſſiones non ſint con- état pecuniam, fed clientum falutem. dignæ glorià; quæ tùm revelabitur in nobis í Diligentiſſimus eſt Hic Procurator nofter, Rom.g v. 18. Ponite igitur ſpem veſtram ex nihilque intermittit, quod ad veniam impe- hoc ſeculo inaliud, ex horizonte mortalitatis trandam facere poſſet. in horizontem æternitatis, hîc ſeminamus in Diſertiſſimus eſt hic Urren pellaton noſter; lactymis, ſed metemus ibi in exultatione, Tot linguis pro nobis intercedit, guotyul- PR 126..f. 6. ———PP— nera accepit. onftrat Patri cicatrices vul- 4. Ftnofter Oeconomus diſpenſator. Ideò nerum,& delentur cicatrices ctiminum. enim aſcendit, ut impleret omnia,& dona da- De Antipatro memorant Hiſtoriæ, cùm ret hominibus, Eph....9. alicujus criminis causa dica ipſi ſcriberetur, De Auguſto Impetatore ſcribunt Hiſtoriei, qudòd in conſpectu totius Senatus veftimen- qudòd imperium adeptus, nihil ſe magis ſibã ta exuerit& volnera monſtraverit quæ pro gratulari dixetit quàm quòd gradumillum j- Senatus populiq; defenſione acceperat. Hoc conſcendiſſet, unde univerſis benefaciendi fa- Pp 2 culta

cultatem habere. Rectius hoe deChriſto dice- re poſſumus, qui per aſcenſionem ſuam in cœ- osad dextram Pattis confedit,& omnia dona bona& perfecta nobis largiter diſtribuit, ab illo& omne quod ſumus&quod bene fumus, quod vivimus,& quod bene vivimus, nulla neceſſitas eſt, cui ille non ſuccurrat, nulla in- digentia, quam Ipfe non fuppleat, irte came- pos3 facere poteſt ultra id, quod petimus aut intelligimus Eph. 3 Cùm valediceret difcipulis abiturus ad Pa- ttem, ſublatis in altum manihus ipſis benedi- xitLuc.ż4..fo; Itane dubitemus de illius benedictione. Nam ejus aſcenſio nil aliud eſt, quàm variorum chariſimatum deſcenſio, quod patet ex Spititus ſancti effuſione, quæ y brevi poſt aſcenſionem in cælos facta eft. Hinc Chriſtus expedit vobis, inquit, ut va- dam. Si enim non abiero, paracletus non ve- niet ad vos, ſi autem abiero, mittam eum ad vos Joh. 16..7. 5. Pr prefintifimus fua Ecclefia modera- zor, Nam in taliconfedit folio, è quo omnia contemplatur,& dat quosdam Apoſtolos, quosdam Prophetas„alios verò Evangeliſtas, alios Paſtores& Doctores ad præparatio- nem Sanctorum in opus miniſterii„in ædi- ficationem corporis Chriſti Epheſ. 4. verſ. 11. Quidni igitur curam haberet Eccleſiæ fux, quam proprio fanguine redemit? Act, 20. v. 28. Certè hæreſes non tantùm profliga- hit, ſed etiam Fyrannis metam figet, quous- que in perſecutione fidelium progredi debe- ant,& qui tangit illos, tangit pupillam oculi ejus Zach. 2. v. 8. Jacobus Patriarcha ſolo baculo inſtructus aquas Jordanis tranſibat, fed cùm revertere- tutin patriam, duos fecum populos adduxit, Seneſ. 3 2. v. 10. Ita cœleſtisjacobus inhoc mundo pauper fuit& contemptus, nechabez Feria Afcenfhonis bat, ubi capuțreclinaret, Matth..v. 20. Sed hodie in aſcenſione ſua duobus populis comi- tatus revertitur,& ex Judæis& Gentibus u- num populum fecit, Joh. 10%. 16. Hanc Eccleſiam ſuam potenter defendit& defendet in ſeculum, ita ut portæ inferorum nihil adverſus illam prævalituræ ſint, Matt h. 16. v. 16. II. Vſeam erhortutorium, ut cum Chriſto prius deſcendamus, ſi poſteà etiam cum illo alcendere velimus. Fidelis enim ſermo, ſi cum Chriſto mortui fuerimus, quod etiam cum illo vivemus, ſi ſuſtinuerimus quod etiam cum il- lo regnabimus, 2. Tim. 2. V. 1I. Diſce ergò ô Homo;humiliari, ut exalteris, difce conte- mni ut ſublimeris, ſtultiſſimum enim eſt aliã quàm humilitatis yí cœlum velle conſcen- dere. Per Humilitatem Chriſtus ſublimatus eſt,& tu per ſuperbiam cogitas exaltari! Ca- put in tormentis dejicitur,& membrum in deliciis coronabitur. Hoc verò nunquam fiet, ſed per multas tribulationes oportet nos in- gredi in regnum cœlorum, Act.4. v. 22. De Tertio. Eftat pårs tertia de iis, quæ aſcenſionem conſecuta ſunt. Duo enim S. Lucas com- memorat, 1.'Difcipulorum contemplatio, Defixis enim etamt oculis ipſo in cœlum eunte, fcri- bit Lucas. Ita levemus in cœlum corda cum manibus,& ſequamur aſcendentem Domi- num corde, ut ſequamur etiam tandem ali- quando corpore. Quæ ſurſum ſunt, quæ- rite, ubi Chriſtus eſt in dextta Dei fedens; quæ ſurſum ſunt, ſapite, non quæ fuper ter- ram, inquit Paulus, Col. 3. v- 1: Requititur ergò ad Spiritualem Aſcen- fionem 1. Gordis à terrenis declinatio,` Mundus enim vitn Uncordiag US Ming TO unG q toncupife Cr bomi

Epiflola Aft. v.-13 ?r enim in maligno poſitus eſt,.v. 19. Qui lem, quam mundus, qui in orbem coit, non igitur terrena ſapit,& munduſiilgit ut De⸗ mas, in eo non eſt dilectio Pattis, 1. Joh. 2. v. IF. Noluit olim Dominus unum agrum diver- ſo ſemine conſeri, noluit in bove& aſino ſub eodem copulatis jugo arari, noluit veſtimen- tageſtari, quæ ex lino lanaq; contexta erant Deut. 22.V 9. Quid fibi volunt iſta præcepta? Nihil aliud, quàm quòd homo Chriſtianus à ſolo Deo pendere,& amorem mundanum ex domici- lio cordis exterminare debeat. Sicut enim dextro oculo cœlum& ſiniſtro terram aſpi- cere nemo valet; Ita Deo ſimul& creaturis adhærere non poſſumus, Matt. 6. 24. Abrahainus Patriarcha non concedebat Iaaco filio fuo, utuxorem fibi duceret de Fi- liabus Cananægorum ,in quibus habitabat, fed in patriam fuain migrare tenebatur, ut de fua eognatione uxorem ſibi duceret; Geneſ. 24. V,3. Docet figura, quòd fepofito munda& concupiſcentiis ejus cœleſtem patriam aſpira- tare debeamus, ubi ſponſus noſter reſidet, qui ſpecioſiſſimus eſt præ filiis hominum, Pſalm. ..3. Nam Pater cœleſtis gloria&Khonore coronavit eum, Plalm. S. v. 6.& Regem ipſum conſtituit ſuper Sion montem ſanctum fuum, PI...6. ubi dominatur in virga directionis, V. 7. à mari ad mare, à flumine ufq; adtermi- nos orbis terrarum, Pſal. 72. v.&. Ipſe eſt qui deſponſavit nos ſibi in juſtitia& judicio,& in miſericordia& miſerationibus, Oſeæ. 2. v. 19. & titulo Amaſiæ ſuæ nos ornat, Eſa. 6. v. 4. Ezech. 24. v. 1 6. Cant. 2, v. 2. Quidni igitur ſponſum hunc amore proſequamur,& delici- as hujus mundi contemnamus, qui tranſit cum concupiſcentiis ſuis, Joh. 2. v. 17. Cor hominis formam- habet pyramida- explers poteſt. Ergò ad Deum confügien- dum erit, qui ſicut unus eſt in eſſentia& tri⸗ nus in Perſonis:Ita formæ cordis noſtri trian· gulari exactiſſimè reſpondet. Pater in und, Filius in altero latere, 5p. S. verò in angulo ſu- um fibi figit domicilium. Ita ſumus Hieroſo- lyma cæleftis, in qua Deus ignem habet&ca- minum; Efa.31..9. Columba, quam Noah emittebat tempo- re diluvii, ut exploraret, num ceſſaſſent aquæ diluvii, revertebatur ad ipſum, cùm non in- veniret, ubi requieſceret pes ejus, Gen..v. 9. Ita non invenit requiem anima noſtra in mundo ejuſdemque deliciis& divitiis, donec revertatur ad Deum, qui ſummum bonunr eſt,& ſatiat animam noſtram, Matth. 11. verſ. 29. 2. Cxleſtium deſideratio. Nam ubi theſau- rus noſter, ibi cor noſtrum, Matth. 6. v. 21. The- ſautus noſter Chriſtus,& hoc fine ex terta ad cœlum aſcendit, ut cor noſtrum quoqʒ illuc ſe efferat, ibique deſideria ſua habeat, cætera quæ mundus jactat, ſunt mera ſtercora, Phil. 3. V. S. Cùm Alexander Magnus per famam intel- lexiffec, quanta fit Regionum Orientalium opulentia, mox bona ſua paterna inter amicos diſtribuid,&quærentelle phæſtione, quid ſibi reſervet, ſpes mea, inquit, ad theſauros Orien- tales reſpiciens, quorum occupationem cer- tòlibi promittebat. En vos mei; Hetos ille incertà ſpe fretus, bonis omnibus paternis renunciat! quantò magis nos decebit, omnia quæ in hoc mundo poſſidemus, ſeponere& cœleſtibus inhiare. Scimus enim, quando terreſtris domus noſtra hujus tabernaculi diſſolyatur, quòd ædifica- tionem ex Deo babemus, domum non ma- nufactam ſed æternam in cœlio 2. Cor. 5. v. 1. Pp 3 Qui

piz Feria Aftenfionis Qui regnan hærediraredeber, facileóbli- vilcerur tügurioli, Cùm igitur tanta nos maneat hæreditas, regnum nempe decoris& diadema fpeċiei, Sap, F. verſ. 7. obliviſcamut guæ retrõ ſunt,& ad priora nos extendamus. ut conſequamur bravium ſupernæ vocationis Dei in Chtiſto JESU, Phil..v. 13. Petrus guſtum duntaxat percipiebat in monte Thabor cœleſtium deliciarum, nihilo- minus tanta perlundebatut voluptate, ut in hæc verba erumperet: Domine, hic bonum et habitare,{i vis, faciamus trii tabernacula, tibiunum& Mofiunum,&Heliæ unum’, Matth. 17.4. Quantò major putatis dilecti, erit jucun- ditasubi pleniſſimam lucem eœleſtis gloriæ aſpiciemus. Namcomplebuntut dies luctus noſtri, Eſa. 60.v. 21.& gaudium noſtrum per- fectum erit, nec unquam tolletur à nobis, Joh. 16. v. 22. bi exclamabimtis cum Petro: Domine hic bonum eſt habitarte. Hic mane- bimus,& in choro Angelorum beatorum te celebrabimus in ſeculumi. Heæc eſt Spiritualis Aſcenſio aquam ſi ma- turabitis hic in tempore gratiæ, cùm apparebit Chriſtus, etiam vos cum ipſo apparebitis in gloria, Col:.v. 4. II. Angelorum præſentatio. Nam ecce, inquit Evangeliſta, duo viri aſtiterunt juxta illos in veſtibus albis, qui dixerunt: viri Gali- læi, quid ſtatis intuentes cœlum? Hic jeſus, qui aſſumptus eſt à vobis in cœlum, ſic veniet, quemadmodum vidiſtis eum in cœlum eun- tem Notetur hic 1. Anugelorum forma. Apparent enim, ut Lucas, non ſine cauſa refert in veſtibus albis, quo habitu non ſolùm angelicæ naturæ ex- cellentia denotatur(ſunt enim candidi, juſti & ſ. ſp) ſed etiam fructus, quem nobis Chri- ſtus reſurretſie ſuã pep etit,e minentia Ve- ſtes candidæ nt ſymbolum ſanctitatis& ju- ftitiæ unde dicitur Pfal. ș 1. v: 9. fupernivem dealbabor. EtEfa. 1. v. 18. fi fuerint peccata veſtra purpurea, erunt inſtar nivis candidæ. Duni igitur veftibus albisinduti apparent hi duo Angeli, eo ipſo veſtem juſtitiæ& dealba- tionem ſeu temiſſionem peccatorum à Chri- fto nobis acquiftam commendare volue- runt, quam ubi apprehenderimus per fideia, ſuperinduemut aliquando ftolá gloriæ, Apos. 7. verſ..& ipſis Angelis ſimileserimus, Matt. 22.V. 30. 2. Angelorum Loquela. Nam viri Galilæi, inquiunt, quid ſtatis aſpicientes in cœlum, &c. Hæc non refragantur ſententiæ noſttæ de omnipræſentia Chriſti quà hominis. Lo- quuntur enim Angeli de viſibili reditu. Inte- rim modo inviſibili ſedet ad dextram Patris, &omnia impletEph. 4. v. 10. Eccleſiæ ſuæ præſens eſt, Matt.28.v. 20. dominatur in me- dio inimicorum, Pſ. 1 10. v. 2. 2. unde hic adven- tus alibi in Scripturis dicitur οοεενhoe eſt, manifeſtatio, quia tunc manifeſte revela- bitur is, qui inviſibiliter interra nobiſcum eſt, & ambulat in medio candelabrorum, Apoc. i. I. n Liceat mihi godem modo& vos alloqui Auditores. Audͤiviſtis quodcum Chriſto aſ- cendendum ſit,& adhuc ſtatis? an neſcitis, quod ſtabilem civitatem hic non habetis, ſed futuram inquiritis? Tranfit mundus cum de- ſideriis ſuis, qui autem voluntatem Dei facit, manet in ſeculum, 1. Joh..v. 11. Hlec ſafficiant. OJeſu Chriſte, qui hodiꝭ in cœlum aſcen- diſti,& ſedes ad dextram Patris, trahe nos ad te, ut videamus glóriam s quam tibi Patér dedit, per& propter ſanctiſſimam aſcenſionem tuam, Amen. DOMI. ci Rrconjun sincera U Domir Dealon Meten h vufligi tider} t vinet l

enai o a a EE ox(303) 29 POVAEVSENSSSESDANRNANAN EEEE E ENN NEE NE DOMINICA EXAUDI Epiftola. Pet...-11. EFERT Nehemias cap..v, 17. quòd Ifraelitæ ex captivitate” Ba- bylonica domum reverſi in re- ſtaurando templo& civitate tam fuerint induſtrii, ut unã manu facerent opus, & alterã tenerent gladium propter finitimas gentes quæ ædificium cœptum impedire vole- bant. Idem nobis incumbit, qui ſpirituales ſu- mus Iſraelitæ, Roman. 7. v. 9.& multos undique hoftes habemus, quiin opere falutis varia nobis impedimenta faceſſunt. Sed ar- ma, quibus inſtructi eſſe debemus, ſunt ſpi⸗ ritualia, quemadmodum illa Paulus in pro- lixo Catalogo recenfet, Eph: 6..11. feqq. In-- primisverò{cutum fidei& telum orationis penetrabile unå manu apprehendamus,&al- termanu opus viriliter aggrediamur, fidem- que per opera charitatis ergd proximum de- claremus. Ita fiet, ut profligatis hoſtibus in negotio falutis ſine mora procedamus,& ad finem optatum perveniamus. Utrumque igitur conjunctum ſit oportet. Fides vera& pietas ſincera. Non enim omnes, qui dicunt mihi, Domine, Domine, introibunt in re- gnum cœlorum, ſed illitantum, qui faciunt voluntatem Patris mei, inquit Chriſtus Matt. 7. v. 2l. ſi igitur quis fidem jactat,& opera non habet, hypocrita eſt, nec in conſpectum Dei veniet unquam, Heb. 7. v. 19. Duas haſce partes breviter& nervosè per- tractat D. Petrus in ptælecta pericope, quam fine ambagibus explicandam ſuſcipiemus; viluri: I. Orationis commendationem. IH. Charitatis exercenderátionem. A te, ſancte Deus, pendet mea tota facul- tas, Ergò ad opus cœptum ſufſics robur, Amen! Exegefis: N Hoedierno Evangelio duo continentur: Concio crucis& conciò Lucis. Deſcribi- tur enim fortuna Eccleſlæ, quam habitu» ra ſit in hoc mundo, nimirùm adverſa& tur- bulenta propter varias perfecùtiones, quibus àtyrannis& heſtibus Evangelii exagitatur, {ed promittitur fimul Spiritus Sanctus, qui efficaciſſimã ſuà conſolatione malis hiſce me- debitur. Ad hunc ſeopum collimat etiam Epiſtola, quæ virtutes quaſdam recenſet& commendat, quibus veri Chriſtiani ſemet- ipſos exercere debeant, ut ſunt, oratio, chari- tas, hoſpitalitas,&c. Haſce virtutes operatur Spiritus Sanctus, exercitium earum eſt ſa- lutare remedium contra perſecutiones& tribulationes, quibus Ecclefia fopa eſt obno-

394 Pnexia; 11 prinisvratio guam in fronte ftat cit; Omnium finis appropinquavit, eſtote igi⸗ tur temperantes& lobrii ad orationem. Ubi tria poæiſſimum notanda ſuor. 1. Jaſſo, qui fôrti Imperátiyo exprimitur⸗ Multide precibus non admodum ſunt ſollici- IL ti,& rem indifferentem eſſe autumant, five. precentur five non, fed falluntur miferi. Hic audimus, quòd Deus præces tanquam fingu- larem cultum å nobis eflagitet conf. Pfal.g o: vrg Pl 27. V. S. Matt. 7. V. 7. c. 26..41 i. Thell. §. v. 17- Huic mandato divino obſtricti ſumus omnes. Ipſe enim eſt Dominus omnium, Ack. 10. v. 3 C. Dominus, qui non corpus tan- tùm perdit, fed corpus fimul& animam in Kternam perniciem Præcipitare boteſt, Matt. 10..28. 2. Moclus. Requirit enim tanquam ne- ceſſarium precationis adjunctum 1. Temperantiam. In Eræco eſt ver- bum οονοαν, uod ſignificat prudenter age- re, modeſtè ſe gerete, item temperantem elle ac moderatum. Eſt ergd cοοο ⁰οοu, virtus, quæ refertur ad animam& corpus. Si ad animam refertur, ſignificationem habet pru- dentiæ ac modeſliæ, ſi ad corpus, moderatio- nis in cibo, potu aliisq; rebus, qua circa cor pus geruntur. Dicitürswpgozvvn quali cwesoa FAVO PAFI S valde eſtiksceflatia ei, qui ora- re& in oratione etiam exaudiri cupit. Ubi enim Ebrietas dominatur, ibi nulla eff devo- tio; ubinulladeýotio, ibi nulluszelūs, ubi nulluszelus» ibinullusamor, ubi. nillus a⸗ mor, ibi nulla fides, ubi nulla fides, ibi nulla Deicomplacentia, impoſlibile edin eft fine fide placere Deo, Heb. 11. V. 5.& quodnonex flge proficiſcitut, peccatum et, Roman. t4.v. Bs cart i s ” sifubditusbene potusad Magiſtratum ac- Fominich Exaudi un Epiſtolæ nobis commendat, quando di- cederet alii petiturus, quomodo quælo Exeipetetur K Deús abominatur oratores ebrios, præces iplorum peccatum flunt, Pſalm. 109.v. 7.& non exaudiuntut, Johan. 9V31. Spiritus Sanctus& Spiritus precum, Zach. L2z. Ve Jog Apud ebriofos autem& intemperantes Opera catnisregnant, inprimis turpiloquen- tia, maledicentia, maleficentia, aut certè pre- ces ſi effunduntur abſq; devotione, dicis fal- tem gratia efflunduntüt, ita Deus fruſttà co- litur, Matth. 1j. V. 9. 2. Vigilantia. Niſoei eſt in Græco, quod tat vigilare, quàm! fobrium efle fignificat, cauſa eſt, quia ad vigilias apti non ſunt niſi ſo⸗ brii, fed magis hia convenit vigilanti fignifi- catio, cum de ſobrietate præceptum in vetbo ca GesrnoxTE præceſſerit. Non autem hic pro- hibetut ſoftinus naturalis, in quo tamen etiam mõdũs fervari debet, ne opera voca- tionis negligamus. Nam dormitatio pan- nis veſtietur, inquit Salomo, Prov. 23. v. 19. ſed ſomnus ſpiritualis, quem maximè cavere debemus, ſi preces noſtras exaudiri velimus. Nam peccatotes Deus non exaudit, Joh. g. Yai Aine Paulus exclamat: Surge qui dor- mis,& exurge à mortuis& illuminabit Te Chrittus, Epheſ 5. verſ. 14.& Romani 13: .II. feientes tempus, quia hora eſt, jam nos de ſomno ſurgete. Nox enim præceſſit,& dies appropinquavit. Abjiciamus ergd opera tenebrarum. Sed nemo proh dolor! et, qui ad clamo- rem Paulievigilet, omnes ferd alto ſopore conſopiti jacent,& dicunt cum Empœctis: Madda, tetanda, manda remanda, expecta reexpecta, expecta reexpecta, Eſai.28. verſ. w:, FSunt quibus oculos gravat luxuria ut vi⸗ gilantes dormiant, qualis etat Smyndirides Syba· i, 0 ily Alglcnu. Aeonant upoko Ninf Wal Y g} ukte, A hite igi mitate ürn peiin dy dr Wiley tin

u ar T: aa EA pargi— Sybatim, qui dicebat, ſe annis plus minds vi- ginti nec Orientem vidiſſe Solem nec Occi- gentem. Sunt qui indormiſcunt Libidini, ut conti- git Simſoni in ſinu Delilæ, Jud. 16. vig. Sunt quos ſecuritas vel negligentia tan- quam ſomnus opprimit, ut dicant, Pax, Pax, r Thell s..3: Non eft periculum, neque ab Otiente, neque ab Occidente neque à deſertis montibus. Pl.7f..7. Percuſſimus fœdus cum morte& cuin inferno fecimus patum, flagel- luminundans cùm ttanlierit, non veniet ſuper nos, Eſa. 2 8. v. 16. Sunt qui ſopiri ſe ſinunt vanis mundi ho- noribus, ſed ubi expergiſcuntur, evanuerunt omnia,& non inveniuntur ampliùs, ſicut vi- ſio nocturna, Joh. 28. v. 8. Hic ſomnus valde pernieioſus eſt, quem ſine dubio ſempiternus aliquando ſomnus in- lequitur, Jer. 5 1. v. 40. Cùm Synopæus Cynicus in morbo fio ni- mis dormiret,& Medicus hoc ipſi diſſuaderet. Ne miteris, inquit, ille, frater fratrem ante- vertit. Ita certiſſimum eſt, quòd omnes, qui in peccatis dormiunt, æternæ mortis, quæ ſomni ſpiritualis frater eſt, periculo animas fhas exponant. Sicut enim Medici Lethar- gicos poſt omnes incaſſum adhibitas medici- nas tandem ad thermas ablegare ſolent: Ita dormitoribus hiſce thermæ infernales para- tæ ſunt, in ſtagno ardente igni& ſulphure, Apoe.21. v. S. ubi nullam habebunt requiem die ac nocte. Apoc. 14..1 I. Vigilate igitur vos mei,& ſi vel maxim& per infirmitatem humanam lomnus peccati vobis ſubrepat, excutite illum ſtatim,& per yeram pænilentiam ad Deum yos conyertite, Filiino&is dormiunt, nosautem qui diei ſu- mus, vigilemus& ſobrii ſimus, ait Paulus, l Thell. f. Y7, Epiftola. Pel. 4. v. 5. r. ſoceri ſui, æſtu urgebatur& gelu,& ſomnus fugiebat ab oculis ejus, Gen. 31. Veg. Sitan- tam ille habuit de irrationali pecude cutam,. quantò. magis nos-de rationali anima, ſie ab infernali lupo deglutiatur, ſollicitos eſle de- cet, quæ immortalis eſt,& nullo ptetio redi. mi potet, Matt. 16. v. 26. Caſttiotus Scanderbegus poſtquam ab Amurathe Turcarum tyranno defecit,& Epi- ri regnum occupavit, breviffimi fuit lomni, n ut, quo tempore Epirum recepit, dua- —.— D per fingulas noctes ſomno dulſiſie teratur. In tantum ille vigilavit pro regno terreno, quid nos non faceremus pro obtinendo cælefti? Vigilant alii ad cho- teas ad ludos, ad pocula,& hos non vigilare- musadcæli delicias confequendas? Amoye- te hancignaviam s vigilantibus non dormien- tibus parata ſunt cœli gaudia, ut Chriftus ip e docet in parabola de virginibus prudentibus & fatuis, Matt. 2J. V. i. fëqq. Dormiente Isboſeth filio Saulis ſupet ſtta. tum ſuum metidie ingreſſi ſunt duo ejus ho- ftes,& interfecerunt eum, quia janua non erat clauſa, 2. Sam. 4. V. 2. In eodem verſantur periculo, qui in pec- catis dormiunt. Si igitur vis ſecurus eile, vigila,„& claude januam cordis peſſulo fidei, ne hoftis infernalis itrum pat,&tructus fpiti- tus auferat, Cal. 5. v. 22. vel nuptialem veſtem tibi exuat, Matth. 22. v. 12. vel etiam ſauciet te,& lemimortuum relinquat, Luc. ro. y, 30, vigila igitur& lerva, quod habes, ne coronam tuam accipiat alter, Apoc. 2. v. 10. Hæc eſt biga Vrtutum, quas Petrus à verig oratoribus requirit,& qüi juxta hanc ner- mam orationem[uam inftituunt, deomni ièj quamcungue petierunt, fiet illis À Patre meo, Qg Qüi à 305 Jacobus Patriarcha, cùm gregem paſcebac ———————

306 Dominici EXaudi ui in cœlis eſt, inquit Chriſtus, Match. 18. : 19. III. Impulſas. Multæ quidem aliâs cau- fæ adduci folent,< quæ nos ad orandum impel- lere poſſunt ſed hie una taptùm ponitur, ni- mirum judicii extren mi propinquitas„de quo Perrus ait: murro) mrii jyyike Omnium finis appro pinquaviė. Per ra math intelliguntur omnia, quæ cun feculi fine fuum quoq; ſortientur finem. Loquitur autem Petrus in ptæterito, cùm tas men ab illo tempore anni plus mille quin- genti effluxerint, ad indicandam certitudi- nem, qua ut Lutherus ait, non tantum tem- poris ad d liem judicii reſtat, quantum effluxit, & comparatione æternitatis omne tempus breve eſt, ut ipſe Petrus ſe explicat, 2. Pet.ʒ. verf.$g: Si igitur ratio hæc permovere debuit pri- mitivæ Eccleſiæ homines, quantò magis nos, quiverdin extremitate temporum& ultimã quafi fece ſeculorum degimus? Omnia ver- gunt ad interitum, Diabolus ſolutus eſt ad ſe. ducendum& præcipitandum homines: fecum ingternum opprobrium, Apocal. 12512. Appropinquavit finis omnium, ſi ſpe- cres 1. Pietatem. Perlit ſanctus de terra,& re- ctus in hominibus non eft, omnes in fangui- ne inlidiantur, vir fratrem fuum ad E, venatur, malum manuum fuarum dicunt bo- num, Mich...2. Z Chi taler: Iniquitas abundat, refrixit charitas, Matth. 24..ia. confer Olè. 4. v. feqq. 3: Feritatem. Frater fratrem fupplantat 4 & omnis amicus proditoridincedit,& vir fra- trem ſuum decipit,& veritatemnon loquun- tur, docent linguam ſuatn loqui mendacium Kiniquè agende ſe katigant Jer. 9,4. Hunc canit Eroleſſa. Wo iſt die bruͤderliche Liebꝛdie gantze Wete iſt voller Dieb/ Es iſt tein Trew mehr in der Welt/ ein je⸗ der ſpricht hett ich nur Geld/ Das iſt ein Zeichen fuͤr dem juͤngſten Yag Appropinquavit finis omnium 1. In Choro, ubi Diabolus ſi ſpatgit Zizania, & tot hæreſes excitat, ut non ineptè quadret etiam in hæc noſtra tempora illud, Jerem. cap. 11. v. Iʒ. ſecundum numerum civitatum tuarum Diitui Juda,& fecuñdùm numerum platearum tuarum poſuilti aras confuſionis. Multi ſurgunt Pſendoprophetæ. Unus dicit, hic eſt Chriſtus, alter dicit, illic eſt, eſt in de⸗ ferto etin penetralibus; quin magnis etiam fi ignis& prodigiis errores fuos cónfirmànt> ut in errorem ducantur, ſi fieri poſſet, etiam electi, Matt. 24. v. 23. ſeqꝗ. 2. Iñ Foro, ubi nil niſi rumores præliotum audiuntur, gens inſurgit contra gentem,& regnum contra regnum; Matth. 24..7. An- tiqoa fides& concordia exulat à Romano Imperio, cujus membra imwicem mordent& comedunt, unde non eſt mirum, ſi ab in vi- cem conſumantut, Gal. f. V. 15. Id præfigu- tabant pedes in Nabuchedonoſoris, qui ex ferro teſtæ& lutõ miſto conſtabant: Sicut enim fertum miſceri non poteſt teſtæ: Ita no- tavit ſiguta, fore, ut Romanum Imperium per iarTRitz elle conſumatur S& dillolvatur, Dan. 2. v. 42. 3. Iñ Toro zubi graſſatut ſecuritas, come- dunt& bibis Hubunt& nuptum tradunt, ficut homines ante diluvium, Ma i 24. v. 328. & nihil patiuntut fuper conttitio m Joſeph. Amos..v. Appropihquavit AAs omnia, f coni deremus figna, quæ ſecundùm prædictio- nem

nem Ohtiſti diĩem judicii ptæcedete debue- runt/& maximam partem impleta ſunt. Ad bæc periculoſa ſunt, in quibus vivimus stem- pora, qualia non fuerunt ab initio mundi uſ- que modò, neque flent, Matt.2 4. V. LII. Nam miſetiæ noſttæ non appatet nnis, expectamus pacem,& non eſt honum tempus curationis, &ecce turbatio. Jer.: 4. v. 19. Orate igitur, vos mei, tempus poſtulat, ſed putas mianũs attollite. Lavamini, mundami- ni, auferte malum cogitatiorium veſtrarũ ab oculis meis, quieſeite agere pervers& diſtite benefacere, aliãs cùm exten detitis mantis ve- ſtras, avertam oculos nicos,&cùm multipli⸗ caveritis orationem, non exaudiam, inquit Je- hova, Eſa. l. V. 5. Diu eſt; quod horas precatorias inſtitui- mus, in quibus Pſalterium Davidis aliquoties perlegendo abſolvimus, ſed non venit nobis auxiliunr. Quid cauſæ? Anathemate pollu- tiſumus, hinc eſt, quod miſcricordiam ſuam denegat nobis Dominus, cujus rei exemplum habemus;Jofu.-.1 4- Remóvendüm igitur Anathema; per yerani pænitentiam, ut Deus nobis reddatur Propitiũs, Peccatores enim non exaudit, Ioh ↄ..313 De Secundo. pon de Primo, ſequitur altera pars, quæ charitatis exercende ratio- en complectitur. Ubitria ponderanda ve- niunt. 1. Charitatis proprietas. Vocatur hic anvi, que yocula tùm intenfivè, tum ex- tenliyè ufirpalolet, conf Actor. i2. verl. i Luc, 22..44.` Lutherus vertit Brunſtig. Cohærentia textus optima eſt. Nam verſu Præcsdente docuerat Apoftolus, quomodo a oa AA aaa E E Epifola AG 4 anI-13 37 abnegatiscacnalibus defideriis ergà nos ipfos nosgerere debeamus, nimirùm οοοο per ſobrietatem, Itemque quomodo ergd Deum nos gerere debeamus, videlicèt Aabi per pias& ſerias preces, jam porrò oſtendit modo ergã proximum nos gerere debeamus; nimirùm discl, Tit. ꝛ. verſ.12. Pars enim Saeοαu proximo debita eſt charitas, Rom. 13. V. 8. Charitas illa debet eſſe >» quo- 1: Mataa eis tauTisy inquit Petrus,& hoc ipfo oftendit, quòd Chriftiani mutuis officiis inter le quafi certare debeant, ne alter4 parte pacem quætente, altéra bellum faciat, ut Da- vid conqueritur, Pſ. 120. v. 5. Sæpè quidem accidit in hoc per verſo mun- do, ut aliquis lincerẽ diligat proximum fuum; fed-nulla adeft reciprocatio. Nam mundus in maligno poſitus eſt, 1. Joh. J. y, 19.& to⸗ tus[catet perfidiâ atque fallacia, Sytac.. v. zr. Ita non procedit Chriſtiana charitas, Namin Chrifto. Jefu veritas, Eph. 4..21.& ficut in primitiva Ecclelia omnium diſcipulorum u- num erat cor& una anima, dicente Luca, Actor. 4. v. 32. Ita nos quoque debemus eſſo unanimes, compatientes, fratrum amantes, mi- ſericordes, affabiles, non reddentes malumpro male, l. Pet. 3..8. 2. Iatima, quæ non in ore tantùm, ſed in corde potiſlimum ſedem ſibi figat. Hoc enim inflammari priùs oportet, quàm ir o5 aut manus amor erumpat, aliĝs hypocriti- cus amor eſt, qui nec Deo probatur nec hot minibus. Vide igitur, ut diligas proximum tuum ſicut te ipſcun, Levit.i.v. 1 8. non Ver⸗ bo& lingua, lèd Opere-& yeritate, 1. Johan. .V. 18. 3. Cantinua, quæ ad ſinem uſque vitæ peč- dutet: Sicut Chriſtus vivum illud yerr Qqꝗ 2 dile-

308 dilectionis exemplar dilexit ſuos uſque in fi- nem, Joh. 13. V. 2. Ita quoq́; verus amator ſem- per diligit, ac diligere nunquam ceſſat. Cha- ritas noſtra, inquit Lutherus, debet eſſe bis tincta, quæ poſſit tolerate odia& detrecta- tiones. Non enim exacerbatur, i. Corinth.i3. verſ.5. Hoc charitatis ſtudium nobis ante omnia debet eſſe commendatum. Fructus enini non elt bonus, qui de radice charitatis non ſurgit, inquit Auguſtinus. Cauſam addit Apoſto- ius, quia dilectio eſt impletio legis, Rom. 13. vetl10. II. Exercitii qualitat. Non enim cha- ritatem nudis verbis commendat Apoſtolus, fed rationem fimul indicat, quomodo illam exercere queat& debeatergà proxinium, vi- delicet 1. Per hoſpitalitatem, quæ primarius fru- Ckus eſt dilectionis,& in extremo die inter charitatis& mifericordiæ opera publicè de- prædicabitur, Matth. 2..35. Loquitur au- tem Apoftolusnon de pompofailla hofpiya- litate, quam homines in invitandis ditiorihus ad convivia non neceſſaria exercent, Luc. 14. v. 1 1. Exemplo Ahaſveri, Eſth. 1. v. 4. Non etiam de civili illa hoſpitalitate, qua peregri- nis in diverſoriis publicis pro jufto pretio€a, quæ ad vitæ ſuſtentationem neceſlatia funt, exhibentur, ſed de Chriſtiana illa& ſancta hoſpitalitate, quãà peregrinos- egenos maxi- mè yerò propter religionis veræ profeflio- nem exules Chriftiani ex fincerd caritate promptè in ædes ſuas recipiunt, eos benignè & amanter complectuntur, tanquam Chriſti membra& Eccleſiæ concives, ac de cibo: potu, veſtimentis& aliis ad vitæ ſuſtentatio- nem necee flariis illis proſpiciunt, quæ virtus ctiarn alibi iu Scripturis commendatur, Rom. 11..Heb.3. v. 2. Eſa. 38. vꝗ. Dominics Exaudi Hoſpitalitas illa enerceri debet; tt Perras addit;čvéo yoyyveypévfine murmurationibus, animo prompto ac hilari, ne ex impatiens tia murmuremus adverſus hoſpites, ſi diutius nobis oneri ſunt,& ipſorum caus ali- quid ſumptuum faciendum erit. Nam hi- larem datorem amat Dominus, 2. Cor. 9. verly.< Ad hanc’ virtutem exercendam permo- yere nos debent 1. Pracepta jam allegata, quibus ut obz temperemus fumma exigit neceſſitas. Doz minus enim, qui deditilla præcepta, fortis eſt, & Zelotes viſitans iniquitatem Patrum in fi- liosin tertiam& quartam generationem EO~ rum; qui oderunt eum,& faciens, miferi- cordiam in millia his, qui diligunt eum& præcepta ejus cuſtodiunt„ Exod. 20. Verſ. 5. 2. Exempla utpote Abrahami, Genef. 18. verſ. 2. Lothi, Geneſ. 19. verſ. 2. Viduæ Sareptanæ,. Reg.17.v. I1. Zachæi, Luc. 19. verſ.6. Simonis Coriarü, Ator. 10. verl 6& aliorum. ſo be Hiob IYI. 3. Premia, Beatus qui intelligit ſuper e- genum in die mala libetabit eum Dominys, Pfalm. 41. v. 2. Conler. Matth. 10. v. 40. Item caput 25. V35. 2. Tim. 1. v. 1 6. Huc per- tinet, quod Paulus ait, quosdam per hoſpita- litatem inſcientes Angelos excepiſſe. Hebr. 13. verf.2. Pulchrè Auguſt: MAagnum eſt, in- quit. Angelum recipere, ſed magis paupe- rem Chriſtianumn, in quo Chriſtus per fidem ha- bitat comitatis multorum Angelorum mil- libus, Rahab cum ſuis ſeruꝶur incolumis in Hierichuntis excidio eò quòd hoſpites piò tractaverat, Joſuæ 6. v. 23. Hebr. II. v. 31. Elias excitavit à mortuis filium mulieris, quæ ipſom holpitio exceperat, 1. Reg. Suna- fefe

Stinamitis itidem primini hoſpitalita- tis recepit,.Reg. 4. v. 16.3 Diſcipuli E- mauntici per ſuam hoſpitalitatem adducun- tur ad Chriſti agnitionem, Luc. 24. v. 30.& Ambroſius, Tanta eſt apud Deum hoſpitali- tatis gratia, ut ne potus quidemaquæ frigidæ àpræmüs remunerationis ſit immünis, Matt. 10. V. 4r. ſeqꝗ̃. 4. Supplicia. Nam in extremo judicio damnabuntur etiam impii, proptered quod hoſpitalitatem non exercuerunt ergã paupe- tes, Matth.25.V. 43. Hinc Jacobus, judicium fiñe miſericordia erit illi, qui non fecetit mi- ſericordiam, Jac.2. V. iʒ. Obſervanda tamen eſt cautela Syracidæ ci 11..3m. Non omnem heminem inducas in domum tuam, multæ enim ſunt inſidiæ dolo- ſi, quod ipſa adhue hodĩe teſtatur experientia: Multi certè vagantur hypocritæ ad mendici- tatem aſſueti, qui nomine& ſpecie exulum eleemoſy nas verdè pauperibus præripiunt, poſted in aleam& commeflationes inſumunt, & facilitatem eotrumrident, qui ſtipem com- municarunt. Ardeliones ejuſmodi non ſunt excipiendi Roſpitio, hinc non ſine cauſa etiam Pettus tali Sοννννuαᷓ ptæceptum ſuum li- mitat,& cic&iuss hoſpitalitatem vult ut ex- erceamus ergà fratres, cumptimis ob Evan- gelii confeſſionem in exilium ejectos, ut ex- plicatur Gal.6. viro. 32 351495 2. Ver aſftcioſitatem. Jubet enim porrò Apoſtolus, ut unuſquiſque ſicũt accepit gra- tiam in alteruttum illam adminiſtret. In Gre- co eſt xdeuelu, quo nomine reſpicit Petrus dona miniſtrantia potiſſimùm, quæ in Ecele- fia primiriva non omnibus, ſed quibuſdam concedebantur tantùum, quorus catalogum bene longum recenſet Apoſtolus 1. Cor. 12. -4. fqq. Propter hæc yult Apoftolus, ut nemo ſeſe efletat ſuper alios vel dominium Epiftola i: Pet;$:-17, 309 in alios affectet, ſed aliorum miniſtrum ſe ſponte conſtituat, dona illa non ſolum prome ptè, ſed etiam cum vera humilitate& mode- ſtia conferat. i. Ad Eccloſis incrementum. Si quis loqui- tur, inquit Petrus, loquatur tanquam fermo- nes Dei. Hoc peculiare præceptum eſt pro Pa- ſtoribus& Miniſtris Eecleſiæ quo inſtruun- tuc, quid docere debeant, nimirum non ſua fomnia; fedra οπνοα̃ SeSE. Inde toties repe: tunt Prophetæ: Verbum Domini factum eft ad me, Jer...2. Heæc dicit Dominus exer- cituum, Jer.5..9. Audite verbum Domini, Eſa..v. io.¶ Quiſquis ergò docendi munere fungitur in Ecclelſia, abſtineat ab indoctis fa- r23 bulis;:Petn1. va 6: 1 TiMI:Ve4- à traditio-. TA nibus& inventis humanis, Matth. 15. verſ. 3. ELA Titr. vi14agiæktionibus tolidis& Acyojæe ry Nlaus inutilihus, 1. Tim. C. V. 4. à ſomniis& Aai enthuſiaſmis inanibus, Eſa. 8. v. 19. Namſine 29.20. mendacioconſummabitur verbum legis& ſa- Pientia in ore ſidelis, Syr.34. v. 8. 2. Ad Reipublies ornamentum. Si quis mi> niſtrat, inquit, faciat hoc ex virtute, quam ada miniftrat Deus, Per Xæxoviæv intelligi po® ſunt quævis miniſteria in Eccleſia à docendi officio diſtincta, quò- pertinent lleradldbrres, Teie uoo taskis, ROM, 12. Ve 8e Bdxovävres rols tegr tie ACG: V2. mper vTEgo> DEJES- Tics 1- Tim: javay Nos accipimus de politi- cis officiis, argtnnento eo quod in præceden- te membro fuit de oflicio docendi Eccleſiaſti- co, quodque Magiſtratùs dicitut Ohs J ds m ayebi, RONN I3 v. 4. Requirit ergò Petrus:ab dis, qui inofficio Politico conſtituti ſunt, fidelitatem& indu- ſtriam ntmuneri ſuo præſint non ſegniter aut negligenter; ſed omni animi conatu, ne incĩ- dant in maledictionem Domini, quæ extat Jer. 48..10. Gtave quidem& labotioſum Qg 3 MASE sH

Jo Dominica Exaudi nunus eft aliis præeſſe, ſed cogitent; quod Deus ipfe virtutem ſuppeditabit, à quo omnis noſtta iu] dependet, 2. Cor.3..5. 3; Ad proximi emolumentum. Tanquam Bonus Oecóonomus mmiane Xinjꝗẽ; Og, Per yaoi piTovuini intelligit xagispa donum exgřatia datumi ac:proinde zaniang Jagit Os Apoftolo hoc loco idem eſt, ac katini a+ PITAT ut conſtat ex prxæcedentibus. Re- ſpicit autem his verbis ad parabdam Salvato- ris de talentorum diſtributione, Matth. 25. y. ij. Luc tgv Quilibet enim Dei quali Oeconomus eſt in bonis& donis, que ab ipfo acċepit. Dona illa ſunt varia, huie multum, alii minus conceſſum eſt. Interim omnia Deidona funt;& proindein honorem datoris& falutem proximi rectè ulurpanda. Hãc namque lege Deus ſua dona, qug varia ſunt, in ſingulos diſtribuir, ut quiſque quod accepit, non ſibi uni vᷣendicet, nec talentum acceptum in terra abſcondat, ſed tanquàm ali- eni boni diſpenſator in alios expendat,& tan- cum lucretur, quantum accepit, ut honus& fi- delis tandem aliquando ſeryus audiat, Matth. 25V. 21. ii Dei non ideòhunc vel illum prætulit,& ræſtantiori eruditione, eloquentiã, honore & divitiisauxit, quam alios, ut inferiores de- ſpiciat, lapecbiat, ſibi placcat& ſoli vivat, ſed ut allis ſit uſui& inſerv iat ſine infidelitate& inidid. Namm ſapientia abſconſa& cheſau- rus inviſus, quæ utilitas utritiſque? Syr.20. vaz) peiiasN SIPA HI. Eupulſiarum iutlhoritas, lt ſunt 1. Delictonummoccultatio,.8. Nam Chari- tas, inquit Pettus, operit multitudinem deli- Corum. Locus deſump tus eſt ex Prov.1O.v. 2. qtii imteger ſic habet: Odium ſuſcitabit con: tentiones& ſuper omnes prævaricationes o- periet charitas. Ubi oppoſiiiomanifeſtò oſten- yn$ s Y dit ʒ non agi inhiʒ verbis de remifionepeccas torum, in judicio Dei, coram quo ſolus Chri- ſtus eſt noſtrum Iαεαν,Rom. 3..25, ſed de fraterna delictorum inter homines condona- tione: Sicut enim odium næyos proximi accu. ratè obſervat, traducit& ſuggillat: Ita viciſſum Gharitas cos-tegit; condonatyexculat, guané tàm ſalva conlſcientià& officii gatione fiexi poteſt, 1. Cor. 13...Gal. C. v. 2. á Mera igitur& violenta textus depravatie eſt, quando Pontificiiex hoclococoncludere præſumunt, per charitatem peccatorum re- miſſionem ac proinde etiam juſtificationem coram Deo nobis obtingere, quæ omnia ſoli Chriſto& ejus merito ii ſolidum accepta feri- mus, 1. Joh. 1. v. 7. Col.1. v. 1 4. Act. 10. 43, Notent hoc omnes, qui pertinaci odio ꝑpro- ximum:perſequuntut& reconciliationiom⸗ nem omninò locum denegant, ex quopatet ad oculum, quòd Chriſtianæ Charitatis planè fint expertes sutpoteguæ júxta Apoftolumin verbis: prælectiş: tegit delicta proximi, ficut Sem& japhet Filii Noæ pallium imponebant humerisſuis,& incedentes retrorſum operie: bant vetenda Patris ſui, ex quo benedictio- nem conſecuti ſunt, Gen. 6. V25. 26. 27. Ubi autem non eſt Chtiſtiana charitas, ibi etiam non eſt fides, quæ per charitatem efficax eſt, Gal. g. Vꝛ6 Vbi non eſtfides, ibi impoſſibile eſt Deo placere, Heb. 11. v. 6. vuze Concredlita diſpenſatio, quia ſumus om- nes Cœhleſtis Patris familiàs Oeconomi, non ſoldim ratione interiorum& ſpiritualium, ſed etiam ratione externorum& corporalium bonotum ad quæ locuis Apoſtolicus non mi- nus extendi poteſt. In Oeconomo autem requiritur prudentia& fidelitas, Eucci2.v42 1. Cor..v. 2. ut bona ſibi concredita ritò ad- miniſtret juxta normam charitatis in hono- tem Dei& ſalutem proximi, illud ſemper ani- 20 vol- unesad ites ca omine,

mo volvensac revolvens quochratio aliquan- do teddenda erit. Nam cui multum datum ek; ab eo multum quæretur,& cui commendaveæ runt multumꝭ plus petent ab eo.Eue. i.V. 48. 3 Dei glorificarib..11. Gloria Dei ſcopus noſtet eſſe debet in omnibus noſtris dictis& factis. Ideò petrus eleganti dzoacyie Epi- ſtolicam hanc Pericopen concludit, conſiderabimus r. Katione quantitatis. Namæ, raf vile Deum glorificari inomnibus ſtatibus in om- nibus dictis, in omnibus factis, in proſpetis, in adverſis, ſtantes, ſedentes, ambulantes&c. Quia enimtotum, quod ſumus, poſſumus, agimus, habemus, à Deo eſt, ideb meritò oth- nia noſtra ſtudia, actiones& conatus noſtros omnes ad Dei gloriam referre debemus, di- eentes cum Davide, Pſal. 1T5. v. I. Non nobis Domine, non nobis, ſed nomini tuo da glo- rian, s 2. Rutione qualitatis. Nam Chtitus pro fundamento Ponitur, in cujus nomine, ſicut omnes preces, ita omnes etiam gratiarum actiones noſtræ fieri debent, Johan: i 6. v. 2 3. Hinc Petrus; ut Deus glorificetur, inquit, per quam per +i> ELELLELEECE GHS ieena a n aa E E Epiftola AADO Arro 31I Jeſum Chriſtum, cui debetur gloria& poten- tia in ſecula ſeculorum, Amen. Sine Chriſto nihil poſſumus facere, ſoh. r. Ysi Ergò etiam glorificatio noſtra nihil pro- deſt, niſi in Chriſto jeſu fundetur,& per Chri- ſtum Patri cœleſti offeratur; qui iyugirwrev nuas n To yyarnuluw; Eph. EV. G, Sicut enim à Deo per Chiriſtum omnia beneficia ad nos deſcendunt: Ica quoque in humili gratiarxum actione per Chriſtum omnia ad Dei gloriam relerri debent Ad locum, uude exeunt re- ür flumina gtatiarum inquit Bernhar- 4 rerta dus, ut iterum fluant, remittantut ad fum principium cœleſte profluvium, quò uberiùs terra tefundatur. Nulla eſt grata, Deo nit Chriftus Filiús;drà; per hunc ſemper offeren- da eſt Deo lioſtia laudis, Heb. i.v. 15. Tec fufficiant. 1 Da nobis Domine Jèfu Chrifte, Spiritum gratiæ& precumʒ ut non tantùm tobnii fimus & vigilantes ad orationeniy fed etiam charita- tem exerceamus& Te cumatre& Spiritu Sancto glorificemus hie& illis in ſeculum, Amen. ** ¥ ELLELE EELELELE ELLELE LEESE TE OT TE TE FERIA I. PENTECOSTES. l Po eao Epiftola ARLU YEmpore Achabi Regis cœlum ita clauſum erat, ut tribus annis kontini s nulla inide pluvia in terram decideret, ſed poſtquâm in Catmelum mantem conſcendit, eccel mox vehemens motus exurgit,& plu- lam grandem ſuperinducit, quå tellus denuò irrigatur, ut gtamina&R fruges in ufum-homi- num& pecudum emitteret, quemadmodum Hiſtoria illa deſcribitur, 1. Reg. 18.v. 42. al- neo. nin

Pulcherrima hinc fluit Alegoria. Cœlum, Vos mei cœlum gratiæ per pec- firmiter occluſum erat, ut non tres tan- cum annos, ut tempore Achabi, ſed utltrà tet mille annos nulla benignitatis Evangelicæ „ludia inde deſtilläſſet, ſed poſtquàm cæœleſtis noſter Elias Chriſtus Jeſus cœli montem aſcendit, pluviam voluntariam nobis impe- travit,& hæreditatem ſuam languidam refe- it PaL 68v rect, Nam-tepentè factas Et fonüsdecælo tanquàm ſpiritus vehemen- tis& replevittotam domum, ubi erant ſeden- tes,& viſæ ſunt illis diſlectæ linguæ, velut igneæ, ſedicque ſupet ſingulos eorum, ac te- leti ſunt omnes Spiritu Sancto ut præ lecta pericope ſatis abundè teſtatur, quam ſine ul- teriori,præloquio tractandam& explicandam ſuſcipiemus viſuri I. Effaſionis Miraculum. ÅH. Spelltatorum Fudicium. gatun Feria h Pentetoſter. ctus, Tertia perſona 88. Triados, ejusdem gloriæ Majeſtatis& potentiæ cum Datre& Filio, à ꝗquibus etiam ineffabili modo ab æter- no procedit, unde Spiraculum Omnipotentis, Job.33. v. 4.& Spiritus oris Chriſti dicitur, 2. Thel 2. v. 8. Hunc effudit Chriſtus vilibi- liter ſuper Apoſtolos& diſcipulos fuos quem- admodum Lucas Eyangeliſta circumſtantia · liter totam hiſtoriam delcribit in prælecta pe- ricope, ubi ttia pc tiſſimum notanda veniunt: 1: Tempus quando fasta fit, nimirùm sr ouur Äng: ον iù ýuégay mermzoshe: Tàm cùm dies Pentecoſtes compleretur, hot eſt, cùm adyeniſſet illa dies, ſeu ipſo die Penteco- ſtes, qui Hebraiſmus in N. T. fæpè occurrit Vide Luc..V. L. c..V. 5 i.&alibi. neyrnuasn elt quinquageſima dies,& reſpi⸗ cic Lucas hâc appellatione ad Pentecoſten Veterem, quæ die à Paſchate quinquageſime Judæis erat celebranda, Lev. 23. V. 16. Deut. 16.4 Veni Sancte Spiritus, vel: Ytre Sunde Sis, v. 9. ſedin noſtro textu quinquageſima à re- Et emitte cœlitus, Lucis tuæ radium. da fila LT ok. p? Veni bater pauperum, lere K Veni Dator munerum, vT Yeni Lumen cordium. Promove quod cœpimus Dirige quod dicimus; Anien! Exegefis. l sg Dux belli quando profligatis hoſti- bus victoriam obtinuit prædam dividere a YOR AEN r & cos, qui præ aliis ſe ſe fortes geſſerunt, præ- miis ampliſſimis donare folet; Ita Dux&Im- crator noſter Chriſtus Jeſus, poſtquàm Vi- Ctor ſepulchro prodiit ͤin altum aſcendit,& dona quæ accepit. hominibus diſtribuit, Pſ- 68.v. 19. Eph.av. S. 5 Inter dona illa primas tenet Spiritus dan- ? 4 x: 7 k sN ýS e D reple fora co(urrectione Domini nogri. Jelu: Chrifti dies $ intelligitur. Poſtquàm enim xivum ſe præt buiſſet Apoſtolus in multis argumentis,& aps paritiones ſuas per quadtaginta dies conti- nudſſet ad cœlos tandem aſcendit, Act. r. V. 9. & poſt decurſum novendii adeoque die Arg- lurrectione quinquageſima Spititum$. ficut ptomiſerat, in forima vilibili de cœlo ſuper Az poftolos effudit, ut ptæſens Hiſtoria teſtatur. Docet hæc temporis Circumſtantia quan- tuminterſit, viſitate ſacros coventus. Nam in Feſto Pentecoſtes, cùm magna populi fre- quentia ad lacra obeunda congregata ellet, ecce, inquit Evangeliſta, repentè factus eſt de cœlo ſonustanquàm advenientis ſpiritus ve- hementis,& replevit totam domum;ubi erant ſedentes,& repleti funt omnes Spiritu Sancto. Volumus etiam donorum Spiritus S. Pen- tecoftalivpa participes fieri non Akkrene 3 colle- SNC

gi aai i0, j, pene N uek gole EP TCAE. oe an, eollectio, Heb. 10. v. 2s, fed templum fre- quenter vifitandum, verbum audiendum,& in puro corde conſervandum. Nam ver- bum& Sacramenta funt vehiculum Spiritus Santi, utinquitAthanafius. Certèqui extra domum erant in qua 8. Apoſtoli ſedebant, Spititum.non acceperunt: Ita qui congreſ- ſus publicos Eccleſiæ negligunt,& interim exſpatiando, commeſſando, ludendo& aliis levitatibus diem ſacrum tranſigunt; donis& bonis hiſce pentecoſtalibus nunquam potien- tur. Quid enim ad me, qui foris ſunt? ait Paulus 1. Cor. F. v. r2. II. Crtus, ſupet quo effuſio illa facta eft; Nam cùm dies Pentecoſtes compleretur, erant omnes unanimiter in eodem loco; inquit Lu- cas, nimirùm turba hominum ferè centum vi- ginti, ut c..v. I g. expreſsd legitur, omnes Apo- ſtoli& diſcipuli Chriſti, qui congregati erant in unum,& expectabant ptomiſſionem, quam ipſis Chriſtus de Spiritti S. fecerat. Tres igitur præcipuæ virtutes hic eniteſcunt, quibus om- nes verd Chriſtiani ſtudere debent, ſi divinum hunc hoſpitem SpiritumS. excipere velint. 1. Obedientia. Erant enim enlαανν,& in eo loco congregati, ubi Chriſtus ipſos ma- nere juſſerat. Non in cauponis aut Iupanari- bus commorabantur, aut domi poſt forna- cem ſedebant, ſed omnes, inquit Evangeliſta, omnes erant unanimiter congregati. O lau- dabilem obedientiam! in qua non unam atq; alteram horam, ſed totum decendium in ora- tione& verbi meditatione perſeverãrunt. Se- quimini Fratres, melior eſt obedientia quàm vitimæ, Xaufcultare magis, quàm offerre a- dipem arietum, T. Sam: T TEZ. 2. Cozdiantia. Nam iuo9uuasdv unani- miter congregati erant. Nullaampliùs lis& contentio inter ipfos gliſcebat, ſicut anteà; cum de primatulitigarent, quisipſorum eſſet Epiftola At,.0.-13. 2¹ maximus, Luc. 22. v. 24. Sed merè pax& con- cordia, cor unum& anima una Act. 4. v. $2. Itaconcordiam fovere nos oportet,ſi Spi- ritus pacis& concordiæ apud nos divectere debet. Nam ira, odium, rixæ, diſſenſiones tunt opera carnis, non fructus Spiritus Sancti, ficut Paulus ipfe talem oppoſitionem inſti- tuit, Gal..v. 20. 3. Orationis inſtantia. Nam in oratione congregati erant, ut capite primo Lucas tre~ fert. Quia enim Spiritum fanctum ipfis prô- miſerat, qui Spiritus gratiæ& precum dicitut, Zach, 1..10.tamdiu inftant orándo,dum vo- ti ſui compotes redduntur. Ita precibus opus eſt, ſi Spiritum Paracletum impetrare veli- mus, qui conſoletur nos in perturbatis hiſce temporibus, ne deſperemus ſub cruce, ſed a- nimas noſtras poſſideamus in patientia,& ſa- lutare Dei præſtolemur Thren. 3. verſ. 26. Nam adjuvat infirmitatem noſtram Rom. 3 V. 26. 1I. Modus. Nam fa&tusek repente ſonus de cælo, tanquam venientis flatus vehement tis,& replevittotam domum, ubi erant feden- tes,& viſæ ſunt illis diſſectæ linguæ velut igneæ, ſeditque ſuper ſingulos eotum, acre- Pleti ſunt omnes Spititu ſancto. Duo hic ponderanda veniunt I. Spiritus fantki adventatio, quæ facta eſt 1. da foni vehementia, Quando Princeps’ aliquis terrenus Urbem quandam ingredi- tur, in magna venit pompa,& boatu tormen- torum totiuſque Civitatis applauſu excipi- tun, ut quilibet inde colligere polin magnúth aliquem Principem adveniſſe& ingreſſiun elle: Ita Spiritus Sanctus gloriam& Maje- ſtatem ſuam divinam egregiè declaravit; quando in Feſto Pentecoſtes Hieroſolymis ingreſſus& viſibilicer ſuper Apoſtolos effu- ſus eſt. Nam repente, inquit Eyangelifta, re- Rr pentè - ———ů

it: e ſonus de cœlo tanquam ſpiri- ementis. Auibus verbis deſcribitur ventus Penteco- ſtalis, quòd fuerit 1. Kepentinus, qui ſubitò venit, nemine opiname. Hæc Dei conſuetudo eſt, ut pri- mum differat auxilium,& poſt repentòè con- ferat. Per totum decendium expectaverant Apoſtoli promiſſionis impletionem> quam Ipſis Chriftus de Spiritu Santo fecerat, fed ecge! cùm jam animo fere conciderant, de- repentè Spiritus Sanctus advenit. Ergò{1 mo- ram fecerit Dominus,; expecta eum, veniens veniet& non tardabit, Hab. 2. v. 3. 2. Ventùs ſupernus, qui non ab infra de ter- ris, ſed deſuper venit dcœlis. Hoc ipſo natura Spiritus Sancti præliguratur, qui non eſt ali- quid terrenum, fd cœleſtis eſſentia, imò cœli Dominus& æternus Deus. Noſtris operi- bus non meremur ejus adventum, Ex gratia demittitur à Patre, qu in cœlis regnat,& Fi- lio, qui cœlos aſcendir, ut dona daret homini- bus, Eph. 4. v. S. De naturali vento dicitur, Jerem. 10. v. 13. C. 5 l. v. 16. quòd de theſauris ſuis Deus eum producat, O quantum bonum Spiritus S. eft, quem ex reconditis fuæ divinitatis thefau- ris Jehovah depromit,& ſuper Apoſtolos vi- ſibiliter, in corda verò credentium quorum- Vis inwiſibiliter effundit. Chriſtus eſt theſau- rarius, Eſa. 22.v. 15. 22. qui habet clayem do- mus David, qui aperit& nemo claudit, qui claudit& nemo aperit, Apoc. 3. v. 7. Ideò enim in cœlos aſcendit, ut ex theſauris Patris ventum hunc myfticum emitteret, ſicut ipfe dicit: Expedit vobis, ut vadam; Joh. 16. V. 7. Mundani parùm curant hoe Bonum, 84 theſauris ex auro argentoque congeſtis dele- Kantux: Sed hi non ſunt veri diſcipuli Pente- Keria I, Pentecoftes coſtales. Cœleſtis eſt ventus, cœleſtis eſt ho- ſpes, cœleſtia ſunt Nα)uαο, quæ de cœlo nobis affert. In terram quidem yenit, fed ter- renis non datür. Surſum corda, ut cœlum ſeſe aperiat,& virtus altiſſimi deſcendat. Quie- nim terrena ſapiunt, horum Deus non Spiri- cusS. ſed venter eſt,& gloria ipſorum in con- fuſione, Phil. 3. v. 19. 3. Ventus magnus, Sic enim Lucas: Fa- &us eft inguit, de cœlo Sonus tanquam ad- venientis fpiritus vehementis. In ſibilo auræ tenuis manifeſtavit ſe Dominus Eliæ, 1. Reg. 19. v. 12. Hic verò Spiritus S deſcendit non fibilo tenui, fed in vento magno& vehe- menti, ut actentionem eò majotem excitaret. Tempus quippe erat, ut Chriſti claſſis navi- gare inciperet, quæ hactenus in portu proſpe- rum de cœlo ventum expectaverat, poſtquàm igitur Spiritus Sanctus in ſono flatus vehe- mentis apparet Hieroſolymis, mox Apoſtoli tanquàm nautæ& remiges ſpirituales ancho- ras tollunt, vela explicant, naviculam ſol- vunt,& in totum mundum abeunt prædi- cantes Evangelium omnibus creaturis, Marc. 16. V. 16. Sicut autem ventus ille vehemens fuit: Ita Spiritus Sanctipotentiam nobisadumbrat, qua omnia pollet. Potens eſt in Eſſentia, quia Deus, cui nemo mentiri poteſt, Act F. v. 4. Potens in Herſona, quia d Patre& Filio ab æterno procedit, Joh.15. v. 26. Potens in Verbis, nam verbum ejus virtus eſt ad ſalutem omni eredenti, Rom. 1. v. 1 6. Potens in factis. Nam verbo Domini for- mati ſunt cœli,& Spiritu oris e jugomnis exer- citus eorum, Pſal. 3. v. 6. Hæc cùm ita ſint videamus, ne Spiritum hunc potentiſſimum peccatis noſtris contri- Kemus, Eph..v. 30. Qui enim hoc modo cno-

ne hæreatis inter perverſos ſanguinariæ Hie- contriſtant, ad iracudiam provocant& affli- gunt Spiritum danctum> his convertitur in Rom. 8.-I4. inimicum, Efa; 64.v. 10. Væ autem illi, qui Spi- Quàm ftudiosè venti opportuni flatum ritum Sanctum inimicum habet. Nam cor- expectant nautæ, quàm curiosè illi ſpiranti pus& animam in gehennam Præcipitare po- ſe accomodant, quàm laboriosd vela expli- tet, Matth. 10.y. 28; cant. Idem etiam nobis agendum. Ecce 4. Ventus Pervius, qui totam domum re- modò vehemens ventus Spiritus Santi flare plevit; ubi erant fedentes Apoftoli, eamque incipit, cujus remigio ad cœli uſque portum ſolam, non univerſam urbem. Elucet hinc enavigare feciliter poſſümus, quin ergò mo- Spiritus San&ti ram rumpentes in altum pietatis mare aften- 1. Poteſtas, cui nec fores nec parietes obſi- dimus. Quis fcit quando iterum tam felix ftünt, verbum ejus currit velociter,nemo cur-' àùrafpiratura fit; quis fcit, quando iterum ſum illum remorari potet„ ſi vel maximè tim commoda benè agendi occafio fe offe- omnes inferorum portæ contrd inſurgerent> Tat. Quamobrem dum divinus hic Spiritus Matt. 16..18. infpirat, ut mundum contemnas,& religionis 2. Bolitas, quå totam domum omnesqʒ in navem ingrediaris, noli ceſſare, audi vocan- ea ſedentes gratiosd replevit,& ad hucreplet tem, ſequere monentem, ſuſcipe afflantem, i totam Ecclefiam, quæ domus Deieft, 1. Tim, ne fluctibus vitiorum obruaris& animæ nau- v. 15. ut ſinguli ſua ſingularia dona habeant fragium facias. Quicunque enim hoc ven- mosar cuupteo s1. Cor.12..7. unde dicitur tonon tegitur ‚illius naven facilè abripit, vel alibi quòd elfuſus ſit opulenter non guttatim, ſuperbiæ cujuſdam Auſter, vel ſævus iracun- ſed inſtar torrentis, qui vi erumpit,& totam diæ Aquilo, vel perniciofus Eurus, vel ma- regionem inundat, Jocl. 2. v. 28. Tit. 3. V. didus Luxuriæ Circius, eundemque ad abyſ- ï 6. 7. ſum æternæ damnationis, etiam nolentem ap- 3. Sveritas, quã impios urbis Hieroſo- pellit. Nam qui Spiritum Chrifti non habet, ymæincolas à fua gratia exclufit,&tantùm non eftejus, Rom, 8. v. g. piosin domo Apoſtolica congregatos novis 2. da linguarum apparentia, de quibus in petfüdit charifriatibus: O videte, vos mei, Textu: wp9yoxy duroi yrwora. Unde colligi- tur, ſicut in Baptiſino Chriſti Spiritus Sanctus apparuit ſub ſpecie columbæ, Matth. 3. V. 16. Ita hicSymbolo linguarum uti voluille$ pe indicaret, verbum[uum non extetnå yi& at⸗ matå manu, fed linguis Apoftolorum& om- nium fidelium eorundem ſucceſſorum pro- pagatum iri, Sicut enim lingua modică mem- brum eſt,& magna jactat, Jac...ꝗ. Ita Spiri- tus Sanctus cum ſuisminiſttis coram mundo parvus eſt,&& tanta nihilominùs perpetrat miracula, ad quorum conſideratio- nem totũs mündus obſlupeſcit. Habemusn. roſolymæ Incolas, ſed ſanctis Apoſtolis& Diſcipulis Chriſti vos allociate, qui in domo Ecclefiæ congregati ſunt, ibi habitat Spiritus Sanctus& dona ſua diſtribuit, prout vult. r. Cor rzy. rri Inſetrviat nobis hæc docttina; de ventò Pentecoſtali ad exhortationem. Quia enim tam facilem niᷣhis ſe præbetSpiritus§.& tan- ti vehementid ii vela vocationis noſtræ ir- rit, decens etiam eft> ut avidè iphúůs auram cecipiamus„& illius ductum lequamur, p-2 Epiftola AF...-13. 7¹ Qui enim Spiritu Dei ducuntur; Dei filii fune,

316 cheſautum iſtum in vaſis fictilibus, ut ſubli- mitas virtutis ſit Dei,& non ex nobis, 2. Cor. 4. V. 7. Deſcribuntur autem linguæ iſtæ, quòd fuerint 1. Ignite, Nam apparuerunt illislingug, uca. mues inguiti Lucas, quo impletum eft vaticinium Johannis Baptitæ, quide Meffia prædixerat 3 quòd ſuos fideles Spixitu S.& igne baptizaturus ſit, Matt. v. 1I. Poſtquàm ſapientiſſimus Salomo fum- ptuolumillud& inteto Oriente celebratiſſi- mum templum Hierofolymisextruxerat, ibi Deus cupiens oftendere, placere fibi fabri- cam, miſit de cœlo ignem ſacrum, quo victi- mæ accenſæ,& cujus ſplendore totum tem- plum repletum fuit,& omnes filii Ifrael vide- bant deſcendentem ignem& gloriam Domi- ni fuper domum,& correntes proni in ter- ram ſuper pavimentum ſtratum lapide,& ad- oraverunt& laudaverunt Dominum, quo- niam bonus, quoniam in ſecula miſericordia ejus, 2. Chron,7.v. Lfegq. Idem łerè contigit in Pentecoſte N. Teſt. Poſtquàm enim cœleſtis Salomo Chriſtus Je- ſus alterum illud Templum Salomonis+ Ec- cleſiam videlicet ſanguinis ſui pretio perfece- rat, Pater æternus indicans opus hochibi pla- cere, ignem de cælo mifit, qui non vitimas aliquas, fed Apoftolorum capita complexus in iiſdem lucere& ardere vifuseft, O ignem mirabilem! quem hodie contemplatur fanéta Mater Eccleſia. Unde cognofcimus 1. Spiritus S. eſſentiam, quòd cum Patre& Filio ſit verus& æternus Deus. Nam Deus eſt ignis,& quidem ignis conſumens. Deut. 4. v. 24. hinc ſæpiſſimè etiam in igne(& quidem cœlitus delapſo) apparuit, Exod. 3. v. a. Jnd. 5. y 20x1, Reg.18,y.38.& alibi paflim, Sad Ferial. Pentecofles uja igitur Spiritus San&tushic etiam inig- ne,& quidem cœlitùs delapſo apparuit, con- ſequens eſt, quòd ſit verus& æternus Deus. Perſæ coluerunt ignem pro Deo, quem id- circò& ſacrum& æternum vocabant, ideoq; etiam quacunq; Rex exercitum duceret, ma- gni numinis inſtar argentis altaribus impo- ſitum ignem præferebant,& ſacrificium illi facientes, dicebant: Ede Domineignis; Idem etiam de Græcis& Chaldæis legitur. Sed lin- quamus gentibus Deos ſuos. Noſter ignis non elementaris eſt, ſed cœleſtis. Quod ſi igitur ſuum ignem tantoperè coluerunt Ethnici, quantò magis noſtrüm erit magnifacere Spi- ritum.& in omnibus noſtris actionibus lu- cem ejus præviam fequi, Nam quod Veteres ixerunt:Sine ejus Numine, nihil eft in homi- ne. Ipſe eſt, qui operatur in nobis velle& per- ficere, Phil. 2. v. I3. 2. Spiritus S, potentiam.- Nam quicquid ignis naturalis operatur„id quoque Spiritui S. tanguàm Igni myſtico& ſpirituali eommode aſſignari poteſt. Ignis ilaminat. Ita cùm ſimus naturã te- nebre, Eph. g..g·& in meridie cœcutiamus, non percipientes ea, quæ ſunt Spiritus Dei,i. Cor. à. v. i4. Spiritus S. illuminat intellect um noſtrum ut attendamus verbo Dei, dumLu- cifer oriatur in cordibus noſtris, 2. Pet.i. v. 19. Ignis inflammat: Ita Spiritus$. inflammat corda noſtra,& omnes affectus exardeſcere facit, ut nil niſi charitatem, pietatem, devo- tionem: aliaſqde ſpirent virtutes, quemadmo- dum Diſcipuli Emauntici ſuo exemplo teſtan- tur, Luc.24.23. Ignis indurat, quod figuli norunt, qui va- fa fuain fornacem conjiciunt indurentur: Ita CHRISTUS JESUS magnus ille mundi fi- gulus Apoſtolos ſuos, qui nimium fra- AIlygiles erant& meticuloſi, ut ad minimnm impe-

impetum ttepidate inciperent, igne hoc ſa- croſancto probavit& indutavit, adleò, ut nul- lum poſted formidaverint periculum, ſed quo- rumvis etiam Neronum minas eluſerint, hoc yel maximo gaudio& honori fibi ducentes’ fi digni habebantur pro nomine Chrifti con- tumeliam pati, Act. 5. v. 41. Ignis mollifica, ut in cera apparet, quæ ab igne flexibilis redditur, imò ferrum ipſum Iquefacit ignis, ut fuſile fiat,& ad ſententiam artificis poflit cudi: Ita Sp.S. emollit pectora noſtra ferro& chalybe duriora, ut juxta nor- mam Decalogi incedamus,& judicia Dei cu- ſtodiamus, Ezech. 36..26. Ignis parificat, quemadmodum legimus de Hippocrate Medicorum Coriphæo. Is Greciam contagio diuturno, aut lue Epide- micã inſici,& inmimeres paſſim quotidiè ho- mines emori cerneret Athenis& per univer- ſam Græciam magnos& luculentos extrui ignes præcepit, qui per dies aliquot, notu& interdiu ardentes aërem purgarunt, conta- gium expulerunt,& patriam à morbo; domos ab infectione, incolas ab interitu præ ſervã- runt. Similemin modum cùm peccatum vera illa animarum peſtis& lethalis contagio plas quàm quatuor annorum millibus jama per univerfosmundi angulos invaluerat, adeò ut nulla flutis janua fe ampliusaperiret, fed ho- mines catervatim æternå morte perirent. En Chriftus magnus ille cœlorum Medicus ſa- crum$p: S, ignem Hieroſolymis accendit, qui peccati virus expurgaret, infectionem tolleret,& certam agrotis ſalutem reconci- liaret. Purgalid illa ft per fdem, Actor. 15. .9, fine qua impofiibile ct.. Deo placere, Heb. 11:76. Ignis emendat. Teſtes afferam agricolas, qui terram ſpinis& tribulis obiitam igne in- jecto purgare ſolent, quemadmodum etiam Epiſtolæ Ack. æ. L. L15. 3I 7 —{ colono: firadet in Georgicis, ubi Sæpe etiam ſteriles incendere profuit agros. Idem facit cœleſtis Agricola. Cor noſtrum ager eſt, ſed ſterilis per peccatum& ſpinis un- dique obſitus, ut igitur fæcundus reddatur ager ille, ignem Sp. S. adhibet, quo radices Pravotum motuum exurit,& ſentes peccato- rum deſtruit, ut uberes de ſe fructus poflit producere, fructus juſtitiæ, fructus pietatis, fructus ſanctimoniæ, fructus vitæ ac falutis£- ternæ; ſicut ſemen bonum in agro ſparſum aliud centuplum, aliud ſexagecuplum aliud trigecuplum fructum afferre lolet, Matth. 12. verſ. 8. Noſtrũm eſt hunc ignem foyere& conſer- vare. Fovetur autem& conſervatur lacer ignis hic tribus præcipuè modis; 53. Perolei affuſionem. Oleum eſt fides, quam oculi Der reſpiciunt, Jer. Seleh videte igitur fratres, nè fortè fit in aliquo veſtrüni cor malum incredulitatis diſcedendi à Deo vivo, fed adhortamini voſmetipſos per ſingu- los dies, donec hodiè cognominatur, ut non obduretur quis ex yobis fallaciâ peccati, Heb. 3:.12. feqq. 2. Per lini ant alins materie uftilis appo ſcio- nem. Linum eſt charitas per quam fides ſeſe exerit, Gal...6. Hæc ubi non eſt in homine Chriftiano,Sp.S. etiam non habitat, cujus cha- ritas fructus eſt, Gal. 5. v. 23,; 3. Per aeris fuflationem, Atram intelligi- mus ſonantis verbi divini, quo ignem hunc Perpetuò exſuſcitari convenit, ne in nihilum redigatur, aut à flatu mali ſpiritus contratio diſſipetur. Hoc Paulus vocat a 1unrug cin ĩn- ftar ignis vivifcare& conſetvare in. ſe do- mum Dei ſibi per Spiritum ejus conceſſum, 2. Tim. i. v. 6. Rr 3 2. Diſfen. d

2. Diſpertii«. Nam linguæ apparuerunt ipſis diſpertitæ„inquit Lucas, Gne dubio ad inculcandam ronwyrwrriægy, quå S»‘Apoftoli inſtruendi erant. Primâ mündi ætate unica duntaxat“erat lingua, fedquia turrim ædificare volebant ho- mines, quæ culmine cœlum attingerec. deſ- cendit Deus& confudit linguas eorum, quo factum eſt, ut cellarent ab opere ſuo Gen. 11. .5. feqq Atpotquåm tempus gratiæilluxit, quo non Babylonica ſed Davidica non ter- rena ſed æterna, non lapidea, ſed ætherea tur- ris conſtruenda erat, novo artificio linguæ ſunt diſpertitæ, non ad diſtrahendos, ſed ad uniendos homines. Nam in momento fug- geſſit Deus Apoſtolis linguas varias, quibus Ceu inſtrumentis in ædificanda hãc Eccleſiæ tutti uterentur;&ecce! non defuit ſucceſſus, ſed opus hoc brevi incœlum uſque aſcendit. Creſcebat verbum Domini& multiplicaba- tur diſcipulorum numerus inquit Lucas. At. silg Ita nimirum Deus agere poteſt per contra- riá, ibr dedit linguas’ ad diſperſionem, hic ad collectionem, ibi ad operis deſtructionem, hic ad Eccleſiæ extructionem, ibi ad diſtra- cionem, hic ad unitionem. Nam linguarum beneficioS. Apoſtoli gentes ad fidei unitatem perduxerunt,& in univerſo mundo Chriſtum ctucifxum prædicãtunt. Agnoſcamus gratã mente donum lingua- rum, quo Deus etiamnum nos inſtruit, quo- tum operã in Eccleſia utitur. Certè quod ho- diè puritas doctrine conſetvetur- beneficio linguarum adſcribendumeſt. Proinde ope- ram demus, ut in Scholis eas diligenter addi- ſcatmus: inprimis has quibus crux Chrifti in- ſignita fuit, Hebræa, Græca& Latina. Nam inter præcipua dona Spititus Sancti relertur, 1. Cor. ià V. 10. V TERA Feria 1. Penlecoſtes l I. Spiritus Sanéki operati o, quæ duplex à Aliraculoſa impletio. Nam omnes, in- quit Evangeliſta, omnes repleti ſunt Spiritu Sancto. Quæ& qualis fuerit iſta repletio, nec mente aſſequi, nec verbis eloqui poſſumus, ſiquidem hãc auſpice S. Apoſtoli penitus im- mutati, aliam quaſi formam induetunt& no- vi homines facti ſunt. Etant quidem jam anted vaſa& organa Sp. S. quippe fine guo nemo Chriftum veca- re poteſt Dominum, i. Cor. 14..3. Hic au- tem nova& extraordinaria dona accipiunt, novog; modo implentur, Nempe intellectus impletur fapientiâ, voluntas impletur ſancti⸗ tate, cor impletur fortitudine, omnes vires & omnia membra divinis implentur mune- ribus. Anted rudes erant& illiterati, Act. J. v. 13. jam myſteria divina ad unguem callent,& ſpiritualia ſpiritualiter dijudicare norunt, 1. Cor. 2. VI3. 5 Auteà erant Inpotentes. Jam miracula pa- trant majora his, quæ Chriſtus patravit, Joh. IIAN l Anteà erant mericnlofi, nec mutire aude- bantde Chrifto, jam tanquam Leones ignem {pirantes mundo le objiciunt, nec vitam ſuam diliguntufq;ad mortem, Apoc. 1.v. 11. Sitalem etiam vel fimilem in fuo gradu optamus à tantò ſpiritu impletionem, requi- ritur à nobis & Evacuatio.Vas;guod ipleri debet, prius evacuandum eſt: Ita cor noſtrum evacuati oportet à peccatis, Sp- S. cam ſuis chariſma- ridas Hutc divettere debet. Lux enim& tene- btæ non concordant 2. Cor 6. V. 15. h. Purificatio, Vas mundandum eſt, ne in- ficiatut& corrumpatur, quod infunditur:lta purgare debemus ante omnia corda noftra ï mottuis opᷣeribus& carnalibus concupiſcen- tuis,

tiis, ſi velumus impletionis hujus gratioſæ participes fieri. Non enim inttoibit in mãcu- Loſam animam Sp. S. nec habitabitin corpore ſubdito peccatis, Sap. i..4. ＋ Vnerſatio. Vas probd hgalidum eſt, neid, quod infunditur, rurfum effúat: Ita vinculo fidei opus eſt& charitatis, ſi dona Sp. S. in yaſculo cordis noſtri conſervare veli- mus.Sicut enim fumus apes,& fœtor colum- bas abigit: Ita Sp. S. expellitur per peccatum, Mando quis juxta carnis deſideria vivit, nec$ quod Paulusmonet, cumtimore& tremore falutem fuam operatur, Phil. 2. V. 12. 20 Expedita locutio. Nam cœperunt aliis inguis loqui ait porro Lucas, prout Sp· S da- bat ipſis eloqui. Hoc itidem maximum fuit miraculum. Nobis multum labitur temporis, dum unam atq; alteram linguam in fcholis addiſcimus, ſed Apoftoli omnes linguas fimul&in unò momento edocti ſunt,& eum omnibus& quæ ſub cœlo erant, nationibus confetre po- tuerunt. Nam Sp. S ipſorum Doctor& Ma- giſter erat, quĩ dona ſua diſttibuitprout vult, 1. Cor. 12. v. 11. Si volumusvideri templa dp. S. oportet ĩmi- tati nos§. Apoſtolos,& depoſita vernacula Peccatialiis linguis opottet loqui Si locuti fumus ha&enus dé tebus obſcœ- nis turpitudinem, ſtultiloquium aut ſcurrili- tatem quæ non decent, Eph. F..4. nunc alia lingua requiritur, quæ nihil proferat, niſi quod verum pudicum, juſtum& caſtum ſit, Phil. 4. v,.Nanrdë quolibet verbo dóyored- denda aliquando erit ratio„Matth. 1 2..3 6. Si abuli fumus| inguis noſttis ad execratio- nes, pejerationes, imprecationes,&c. quod nimis quibuſdam faiuiliare eſt alia linguá nunc opus eſt, quæ magnalia Dei enarret,& de rebus divinis colloquium inſtituat. Non Eypiſtola Actt 2..icig. enim habebit inſonmtem Dominũs eium> qui aſſumſerit nomen ejus invanum, Exod. 2o. veri 7. Si linguam habuimus cøntentiofam s&in meris rixis viximuscum pProximos, nunc alià opus eſt, quæ proxim ferat in charitate& manſuetudine& patientia, ut ſoliciti ſimus ſervare unitatem Spiritus in vinculo pacis.» Eph. 4. v. 3. Hoc ſi fece rimus, Deus certè linguam no⸗ ſtram, quæ adhuc gravis eſt, ut lingua Moſis, expeditiſlimam reddet in vita æterna, ubi lin- guis angelicis magnalia Dei cantabimus& deprædicabimus in ſeculum, Pf. 84.v. 6. De Secundo.. puit Effufionis miraculnm, fequitur fpe- ctatorum judicium, qui de ſcribuntur hic 1. Rätione pluralitatis, quòd coħgregati fuėtintexomhi gente, quæ ſub cœlo eſt. Per crebras captivitates Judæi in totum mundum diſperſi erant, quemadmodum adhuc in exe- crationem& in ſtuporem& maledictionem& opptobrium obertant, Jer. 44, 12. 22lut popu- lus direptus& vaſtatus, Eſa. 42,v. 22. ſed quia. Deus ꝑræceperat, ut omne maſculinum in populo Judaico tribus vicibus per anhum Hierofolymis compareret in ſolennitate azy- morum,& in ſolennitate hebdomadarum„& in ſolennitate tabernaculorum, Deut.16 V. 16. obſervabant loc Judæi,& quamvis hinc inde diſperſi inter gentes habitabant, venicbant tamen catervatim ad prædictas ſolennita- tes Hieroſolymas,& Deo ſuo cultum præ- ftabant, quemadmodum in lege præcepe- rat, Hiclongumtexunt catalogum,& quin- decim natiðnés recenfènt, ex quibus tùm aliqui congregati fuerunt, Quomodo audi- jn

i Era AA peT i — 330 Feria I. Pentecoftes audimus dicunt, unuſquiſq; linguam ſuam in qua nati ſumus, Darthi& Medi& Elamitæ,& habitantes Meſopotamiam Judæam& Cap- padociam. Pontum& Aſiam, Phrygiam& Pamphyliam, Ægyptum& partes Lybiæ, quæ ſecundùm Cyrenem& Advenæ Romani, Ju- dæi& Proſelyti, Cretes& Arabes, audi- mus loquentes eos noftris linguis magnalia Dei. Hæ exteræ nationes meritò ruborem iio- bis expellant, quia tam longinquo itinere ad Feſta ordinatia Hieroſolymas profectæ ſunt, nos verò tribus vix aut duobus paſſibus in gratiam audiendæ concionis templum adi- mus, ſed interim terrenis inhiamus, vel alia ludicra tractamus, quibus Sabbathum profa- natur. Quando inſtabat Feſtum aliquod Judai- cum,ab omnibus locis ingens hominum vis Hieroſolymas tendebat, ut ſolennitatibus conſuetis juxtà præſcriptum Dei intexeſſent: Sed apud nos rełrixit devotio, nemo eſt, qui religionis vel cultus divini curam habet, viæ Sionis lugent, eò quòd non ſint, qui veniant ad ſolennitatem præſertim diebus profeſtis ubi pleraque vacant ſubſellia,& de tot horis, quas Deus per totam ſeptimanam nobis conceſſit, ut laboribus vocationis fatis- facere queamus, vix eſt qui unam atque alte- ram Deo conſecret, ſed omnes maximum in- de metuunt in rebus æconomicis oboritu- rum diſpendium. O fecula! o mores! S. S, non effunditur fir- perardeliones, qui conciones negligunt„& per plateas intetim divagantur, ſed ex auditu Édes,& auditus per verbum, Rom. 10,17: ne fideaútemimpoflibile et Deo placere, Heb. 11. v. 6. 2. Katione diverſitatw. Non cnim unius funt generis led;; 1. Admirantes, qui ftupebant` omnes ac dubii hæſitabant inter ſe dicentes. Quid- nam hoc vult eſſe Tale miraculuny Hiero- ſolymis nuaquam antea viſum erat, quod ſimplices Idiotæ variarum linguarum ſcien- tiam unico momento conſecuti eſſent, hinc ſtupore percelluntur,& quid fit agendum, neſcium. Quia tamen audiunt S. Apoſtolos nec tractare res Iudicras ſed ueyarda rti Fes, moventur ad aſſenſum,& ESVM crucifum, quem prædicabunt Apoſtoli, vetã fide reci- piebant. Docent nos ſuo exemplo 5 quando Deus ſigna& miracula facit, vel in cœlo, vel in ter- ra, quòd ea non ſuſq; deq; habenda, ſed cum admiratione aſpicienda ſint, his verbis. Leo rugivit, quis non timebit? inquit, Amos cap. .V.&. Certè figna illa nihil aliud funt,quàm con- ciones pœnitentiales, quibus à peccatis avo- camur. Nam Deus hoc in more poſitum ha- bet, ut prids moneat quàm ad pœnas deſcen- dat,& eo ipſo commendat ſuam patientiam & longanimitatem, quòd non delectetur mor- te peccatoris, ſed velit omnes ad pœniten- tiam reverti. 2. Pet. z. 9. 2. Aßpernantes. Nam alii irridentes dice- bant: muſto expleti ſunt iſti, duobus illos de- pingit coloribus. 1. Tanquàum illuſores. Cùm enim Sp. 8. ſummã animi reverentid excipere debuiſſent, ecce Diabolo hoſpitium in corde ſuo conce- dunt,& ludibrio habent inſigne hoc miracur lum, quemadmodum tales empœctæ adhue hodiè multi inveniuntur, qui neque cœlum credunt, neq; infernum, neq; Deum neque Diabolum pled inftar brutorum in diem vis vunt, quaſi cummorte fœdus pepigiſlent,& cum inferno pactum feciſſent, Ela. 28..t j. Hoc Pettus prædixit fututum ultimis hiſce tente

pegu? ri a aaas, aan temporibus, 2. Pet. 3..3. fed dubium non eft, ipſos viciſſim irriſum itià Deo, juxta Pfalmi- ſtam, Plalm. 2. v..5. Nos ab omni irriſione& contemptu magnalium Dei& ejus verbi ſal- vifci quàm diligentiſſimè abſtinere debe- mus. Nam Deus non irridetur, Galat. 6. V. J.& in leges ejus impiè agere, non impund cedit, ſequens tempus hoc declarabit, 2. Maccab. 4. VIZ. 2, Tanquam calamniatores, qui non eru- beſcunt S. Apoſtolos contra Propriæ con- ſcientiæ teſtimonium traducere> quaſi apud jentaculum vino ſe ingurgitaverint,& hinc linguam eſſe tam expeditam juxta Poëtam: Fæcundi calices, guemnon fecere difer- tum? Ec iterum: Qrando bibo vinum, loquitur mea lingua Latinum:} Cama bibo bis vel ter, fanaqualibek arte Magifter.$ Hoc eft vitium Diabolicum,& longè lateque ſerpit in hac ultima mundi ſenecta„ut non pauci inveniantur, qui ficut novacula dolum faciunt, Pſalm. 5 2. v. 4.& proximum criminis inſimulant, quod ipſi in mentem nunquam venit: Ita damnatur Elias tanquàm contur- bator pacis publicæ;-Reg. 1..17.Jeremias tanquàm vir rixarum, Jer. rf. v. 10, Chriftus iple tanguàm vorax& potator vini, Matth., .19. led pars horum erit cum Patre fiio Dia- bolo in ſtagno ardente igni& ſulphure, Apoc. 21. v. 8. iena o ae E a Epiftola A.:01-19, 321 Pro corollario hìe notari debet, quòd Ec- cleſia ia his terris non ſit pura, fed impiis mi- xta&c hypocritis, juxta verſiculum: Non omnes ſancti qui calcant limina templi. Sicut enim in Arca Noæ munda ſimul& im- munda aſſervabantut animalia„Gen. 7. v. S. in domibus Patriarcharum liberi erant morige- ri& immorigeri, Gen. 26. feqq. in vinea repe- riuntur uvæ& labruſcæ, Eſa. 5. verſ.2. Inagro triticum& lolium, Matth. 1 3. werſ. 26.47. Ita quoad cultum externum hypocritæ ſimul& viri Chriſtiani mixti ſunt in Ecclefia„quæ Proptered lilium vocatur inter ſpinas, Cant. 2. V. 2. Videamus, utin priori ordine difċipulo- rum Pentecoſtalium inyeniamur quiadmi- rati ſunt in fide, quod ſenſibus capere non po- tuerunt, Ita quæ in divinis non intelligi- mus, non ſtatim contemnamus; ſed cum ve- neratione admiremur, rogantes Dominüm, ut det nobis illuminatos oculos cordis noftri; Eph. 1. v. 18. ipſe enim eſt, qui clavem do- mus David habet, Apoc. 3. v. 7.& intelle- ctumap erir e poteſt, Luc. 24. v. 45. Hlec pro tempore ſauſficiant. Faxit Chriftus JESUS, utcorda nofra ita Præparemus, quò templa Spiritus Sancti eſle queant, per& propter ſanctiſſimum nomen ejus, Amen! FERIA

.. a Zt y2 A rg Ya A E O DO AOO O O Ro 3 EHTA EN ae TIGY EEG TIET RA UTERI RERE FERIA II. P E Præpoſito Pincernarum Pha- graon isle egin nus, Gen. 40. verf. 14. f 23. illum Joſepho in carcere promili ie g quöd”in priftinum i honoris gradum reſtitutus ipfius recordari velit, quò& ipfe tandemi liberare- tur.. Sed quid ait textus? Succedentibus prot fperi is Præpofitus Pincernarúni oblitus eſt in- terpretis ſui Joſephi. Non ita Chriſtus, vos mei. Is enim poſt- ex carcere mortis& inferni liberatus &priſtinæ gloriæ non in aula aliqua terreni Pharaonis, ſed in cœli Regia UNTAR tyno oblivifcitur fuórum, quos in mundo teliguit, Apoftolorum, fed ie poltaftenfionem de- cimåSpirituniį promiſſum ſuperi ipſos effundit, & adhuc hodiè effundere vult/ſuper oinnes, qui unanimiter cum Apoftolis in oratione& patientia congregati ſunt. Hic et Spiritus adoptionis, in quo clamamus Abba Daiei& Spiritus ite teftimonium perhibet Spiritui noftro, quod fumus fili Dei, Roman..vers. 16d fa Habetis hic cæleftem Eliam Z quicùm in eurru igneo yehentibus Cherubim& Sera- phimin paradifum ſublatus eflet, non tantùm paliom fuum, hoc eft, verbum& Sacramen- ta, ſed& Sõp..de cœlo demittit,& ejusgratiâ pgi pectora incendit, 2. Rer: g. 1. ſeqꝗ. ENTECOSTES. Epi biftola A 1o.v. 2j LEALL TALLAAALA Oa T <D) que ad finem. Habetis hic cœleſtem illum Noachum; qui columbam fuam Spiritum Santum dè cclo emittit, ut in arcam Eccleſiæ involet,& folium non oleæ tantùm, ſed& pacis& con- SAEI ejusdem ſecum apportet, Gen. 8.V. 11. ` Habetishic yerum illum Mofem, decujus Spiritu ponebat Deus fuper feptuaginta fe- niores, ut& ipſi prophetarèi inciperent, Num. 1.v, 2 ș ItaChriftus de Spiritu fuo fuper Apo- ftolos pofuit, ut prophetare& variis linguis eloqui ipollent,„ficut ex heſterna Epiftola fatis ſuperq; audi ivimus. Ne aute m quis putet ſolos Apoſtolos con- cernere hocbeneficium. KRlium textum hodid profert S. Mater Ecclefia, ex quo percipimus, guod etiam ſupet eos S. S. enne qui ne- que Apoo neq; Judæi fuerunt, ſed genti- les ad Chriſtum corverſi, a Cento cum domeſticis ſuis. Nos prælectam Pericopen bono cum Deo expli candamaggtediemũr, viſuri I. Concionem Petrinam. II. Operationem didinam. Sp. S. qui ce cidit fuper domeſticos Corne- li; Gat Eea ſuper nos, ut lingua noſtra ex- r reddatur ad m yagnali Sei prædican- da per Chriſtu mJESUMDominum noftrum, Amen?! Exeges

E xegefis. Um tota mundi£ fabrica abloluta effet, pia fabula eſt, quæſiviſſe Da u am num ali⸗ quid deeſſet?& fuiſſe reſponſum: Laudato- rem ſermonem: ſic opere Redemptionis ab- ſoluto nihil defuit amplius, quàm Prædicatio, ad quam hoc Feſto pe or viſibilem Sp. S. effu- fior 1em S. Apoftoli i inaugurati quah e idonei fa&i{ funt. Hine Petrus in dön Corneli a- perit os ſuum,& in brevi ac ſuccincta con- cione totum ſalntis noſtræ negotium comple- 2 cujus Epilog um tantùm habemus in ptælecta pericope, qui duobus membris ab- ſolvitur„Ut ſunt. E Tia quod duplex. Agit enim Petrus 1. De eatremo judicio v. A2. Et præcepit Chriſtus, ütprædic zaremúůs populo ac teſtific emur, quòd ipfe fit ille, qui conſtitutus Ai à Deo judex vivorum ac mortuorum Tria com plectitur yerbis his, quibus tota hæc doctcina abſolvitur 1. Fadicii certitudo. Multi ſunt Empæ- ctæ, quidicunt: Ubi eft promiffia adventus ejus? 2. Pet 3. v4.& ſecurè dotmiunt in pec- catis ſuis, quaſi nullum habituti ſint olim ju- dicem, coram quo dictorum ſimul& facto- rum red denda Slin erit ratio. Sed falluntut miſeri, Judex conſtitutus T veniens veniet &non tárdabit, Hab. 2..3. cum dixerint, P. & ſecuritas, tunc repentinus eis fuperveniet interitus, ficut dolorin utero habenti,& non effugient, 1. Theſſ..v..3. Ercutiatnus i igitur hanc ſecuritatem& pa- fati fimus cùm, geſciamus„quã horà Domi- nus venturus ſit, Matt.24..42. 44. Ideò enim Dominus hanc Adventus fui hotam nobis Epiſtola Aft. 10-:42.fêqd. 723 incognitam effe voluit, ut non ſimus ſecuri- ſed ſemper in pfocinctu ſtemus,& Dominum cum gaudio expectemus. Interim de certitu 1 dine Judici nonsft dubitandum, Pr ropè ef Dominus Phil. 4. v. 5. qui retribuet afflictio- n em iis, qui nos affligunt„nobis autem, qui affligi mur, relaxationem,$i T nell. f. v. C. . fadi 616 celfirudo. e Chrifto enim loquitur Pettus, quòd fit ai à Deo judex. Quamvis enim Patri quoque& Sp. S. judicium in Scriptura tribuitur, ſingulart ta⸗ men datione Chriſto tanquàm filio hominis competit, quatenus feilicet i in forma hominis viſibili ad judicium ventt oras& omnem ejus Proceſſum judicialem viſibiliter difecturus eſt. Nam Pater non judic at qu Sr z fa omne judicium Filio tradidit, inquit Chti tas Joh ahi fiy. 22] Ninjitum hicet virile; in quo Placuit Deus Pater judicarè orbem tertatuin Act. 17..3 1. Hic eftillefilinshorminis, cuian- tiquus n dedit poteftatem, honorem& regnu Hic eft Paterfami- lias „ Dan. 7..I 13.14: rina in cujus manu ventila- brum, Suund Wit aream fuam,& ĉo: ngrega- : s rå birtriticùmi in horreum ſuum,& paleas com- buret igni inextii nguibili, Matt. 3. V. 12. Audiant hoc pii ac fideles,& conſolatio- 7 Fg nem inde percipiant. Venturus judex, frater noſter erit, propr iam igiturcarnen 1& flangui- nem non deſpiciet. Nolite timere rigotem Judicis bujus, fed potius attolite capita„eo quod redemptio veſtra tùm appropinquabit, UCG 2 1. v. 28. Audiant etiam Impii,& horrore percu- tiantur. Videbunt enim, in quem pupuge- runt, Zach. I 2. v. 10. 3. Jadicandorum multitudo. Dicit ‘enim Chriftus judex yiyorum&mortuorum, hoc eſt omnium hominum, ſiye vivant adhue in hoc ſeculo, ſive ja am tům mortui ſint. Judi- 82 cium — Seer

324 cium illud nemo effugiet omnes gentes ante ipſum congregabuntur, Matth. 2F. v. 34 Fru- ſtra illi Imperator oſtentabit purpuram, co- ronam, ſceptra. Non ibit erit Perſonarum reſpectus, ſed unuſquiſq; accipiet ſecundùm opera ſua. Judicabit judices, Judex generalis, Vbi nihil proderit dignitas Papalis, Sive ſit Epiſcopus, ſive Cardinalis. Reus condemnabitur, nec dicetur qualis, Ubi nihil proderit quicquam allegare, Neq; velexcipere„neq; replicare Neq; ad Apoftolicam fedem appellare, Reus condemnabitur, nec dicetur quare? Hæc doctrina de extremo judicio val- d ueceſſaria eſt,& proinde à fidelibus Eccle- ſiæ miniſtris ſemper inculcari debet Audito- ribus, ut reſipiſcant ex laqueis Diaboli, 2. Tim. 2. v. 25.& ſanctã converſatione pro- perent in adventum Domini, 2. Pet. 3. verſ. II. 14. 2. De Rumiſſionis beneficio. Nam huic, in- quit Petrus, omnes Prophetæ teſtimonium ferunt quod remiſſionem peccatorum acce- pturus fit per nomen ejus quifquis crediderit in eum. Omnes nos peccatores fumus. Non&-ho- mo, qui non peccet, ſiquidem in peccatis concipimur& naſcimur, Pſ. 51..j. ac proinde omnes naturã ſumus ſili iræ, Epheſ. 2. v. 3.& æternæ condemnationis rei, Rom. F5, 18. pec- cata enim dividunt inter nos& Deum, Eſa. 59.v. a. ſedper Chriſtum redemptionem ha- bemus in ſanguine ejus nempe remiſſionem peccatorum, Col. i,v. I4. Quod fi igitur premitte onus peccati, ad Chriftum Salvatorem te confer, qui propitia- tio faélus eft pro peccatis noftris,.Joh...24 & tefocillationem invenies, Matt. 11, 28. U. Fandamentum, quod eſt teſtimonium Dominica Secunda. omnium Prophetarum. Huic fides noflra fii perſtructa advertus mnes inferorum por~ tas confiſtere poteſt. Nam per Sp. S. impulſi Ioeuti ſunt ſancti Dei homines, 2. Pet. 1. v. 21. ſed Sp.S. eft Spiritus veritatis, Joh. 16.V. 13& neſcit mentiri, Heb. 6. v. 1 8. Certus igitur fere mo& dignus quem modis omnibus ample- ctamur, quòd Chriſtus JESUS venit in mua- dum ut peccatores falvos faceret r. Tim, r. v. 15. quii firmiori huic Prophetico ſermoni noncredit, Deum mendacemfacit, r. Joban. Yf. 10. Apageergò fitex cordibus fidelium Pon- tificia dabitatio. Nos credimus remiſſionem peccatorum,& certi ſumus, quòd neq; mors, neq; Angeli, neq; principatus, neq; virtutes, neq; inſtantia neqʒ futura,&c. nos ſeparabunt à charitate Dei, quæ eſt in Chriſto IESV Do- mino noftro, Rom,..78. Hæc eft fidei pro- prietas, quæ proinde zias xag tasyy O dicitur, Heb. 11. v. 1.& obſignat, quòd Deus verax ſit, Joh. 3..3 3. De Il. Parte. IDIMUs Concionem Petrinam, videbi- mus etiam eiv fsg operationem divinam, quæ triplex hic ponitur I. P. S. eſfaſio, quæ deſcribitur 1, Rations objecti. Nam adhuc loquente Petro verba hæc, inquit Lucas, cecidit Sp. S. ſuper omnes, qui audiebant verbum. Ubi brevis delineatio Auditorum Petri continetur, qui fuerunt 1. Ex ordlins miletum, v. i. Nam Cornelius hic dicitur ixærodpyns cm omegns& dν plyne itænsis, tales etiam fine dubio fuerunt etiam domeftici ejus. Habetergò Deusin mi- litibus etiam ſuum ſemen, nec Cacholicum eſt axioma Virgilii Nulla Hoci tepore konp Utak tme ii thi Umi Ariyo Utg

Nulla fides piëtafgue viris qui caſtra fe- quuntur; Nam multa piorum exempla extant in ſacris literis, qui bella geſlerunt, Abrahami putàs Gen. 14.:19. Jacebi, Gen, 48. v. 22. Moſis, Exod. r7.. 9. Num. 21. V. 1. Deut. 2. v. 31 Joſuæ, Jol. 6. v. 8S. 10.11. 12. Davidis, Ezechiæ& alio- rum, nec tamen à Deo reprobati ſunt. Quod notandum eft contrà Anabaptiſtas, qui bella Serere in N. T. non licere clamitant; quibus tamen ipſorummet complices in Monaſteri- enſi ſeditione ipſo facto contradixerunt. Mi- litia bona& à Deo ef> qui bellum præcipit, Erod. 1..9. Num. 3 L. V. 2. belligerandi leges Præſcribit, Num. 10. V. 9..3 1. v. 27. Deut. 20. .2.& his, qui militiæ præſunt, peritiam bel- lgerandi concedit, 2. Sam. 2 2. v. 35. Pl.1 8.35. Sed Abuſus damnatur, qui hodiè adeò inva- luit, ut multi in bello licentiam-fibi putent datam ad promiſcua quæque fcelera& flagi- tia. Hunc abuſum ſi vitent milites, Spiritusð. etiam participes efe poterunt,& tandem pof legitimam decertationem cum glorioſis Re- gibus coronam victoriæ æternæ reportabunt, 2. Tim. 2. v 5. Ex tnrba gentiam.. Licet enim Cornelius eum fuis fidem& Religionem Judàicam am- plecteretur tamen circumceiſionem nondum uſceperat, unde mirantur, qui ex circumci- fone erantcredentes, quòd etiam in gentes Spiritus Sancti donum effuſum eſſet. Hoc noſtræ imprimis Conſolationi inſet- vire poteſt, qui Napheti familia deſcendimus. Nam in Pentecoſte N. T. maceries iiiter gentes ſublata, Eph. 2. v. i4.& Spir. S. fuper omnem carnem effuſus eſt, Ioel.2. v. 28. Nec ulla am- Plids eſt diſtinctio judæi vel Cræci nam idem eſt Dominus omnium, dives in quovis à qni- bus invocatur. Quifquis enim nomen Domi- Riinyocaycrit, falvabityr, Rom, o, ys 3 2; 1 3. Epiftola A 42.& fejq. 3. Ex numerò credentium. Non enim tu- perficialiter, fed magnå devotione Petro lo- quenti attendunt, ſequamur hane audiendi Promptitudinem. Nam ex auditu fides, audi- tus autem per verbum Dei, Rom. 10. v. 7. Qui igitur dotmiunt in concione, velaliis cogita- tionibus occupati ſunt, ſupet hos Spiritus S; non etfunditur, quia aſpernantur conſilium Dei adverſus ſemetipſos, Lue. 7. v. 30. 2. Ratione adjunsts, quod ftupor eft cres dentium ex circumciſione, quibus incongruũ videtut, quòd Spititus S. etiam ſuper incircum- ciſas gentes effundebatur. Non debebant cre- dentes obſtupeſcere, fed gaudere potiùs, quòd etiam Gentes Chrifto aggregarentur,& Spi- ritus S. participes fierent. Infirmitatis igitur éft indicium, quam emendare debemus, ne mvi- deamus proximo ſalutem, ſed ommibus modis contendamus, ut ex laqueis Diaboli liberetur, & ad Eccleſiæ ſocietatem perducatur, extrà quam non cft falus, juxta veterum ſententiam Sicut enim columbam emittebat Noa, quæ evolabat& revolabat: Ita columba Dente- ċoftalis in arca Ecclefiæ nidum fibi collo- cavit, ex quo evolat& revolat. Qui extra hanc arcam vagatur, ſine dubio peribit in di- Iuvio infernali. Annitendum igirur totis vi⸗ ribus, ut hi, qui extra ſunt, ad ovile etiam Chriſti congregentur,& qui in hac re fiam Ponit operam, animam ſalvavit,& operiet multitudinem peccatorum, Jac. 5. V. 20. 3. Ratione effetti, quod duplex, 1. Ioatyàwtiæ, Nam audiebant convetfi ex circumciſione, quòd linguis loquerentur. Ergò dono linguarum variatum inſttuci ſunt, ficur beri de Apoftolis audivius, quæ tùm fingular Spiritus S fuit operatio, hodiè yerò, poſtquàm in doctrina Evangelii fatis confirmata eft, celfavit, Interim Spiritus S. eik & manet Inguarum Magiſter, qui mediante fideli informatione Præceptorum ac Profefo- i forum i

26 torum in ſckolis linguas adhuc nobis inſtillat, .Cor. 12. V. 10. 2. Aotonoyiæs Non enim ſtulti- aut turpi- loquio donum illud ſibi conceſſum exercent, ſed Deum magnificant Ut Lucas ait, ſequa⸗ mur, vos mei,& in gmnibus linguis Magnalia Dei cum gratiatum actione deprædicemus, Non ſatiatur oculus vifu, nec impletur auris auditu, inquit Sapiens, Eccl.c,tv.:, Ita nec lingua delaſſetur in laudibus Dei: Benedicamo Dominum in omni tempore, Pl.3. v. 1, dica mus ſemnper, magniſicetur Dominus, PHo. v. 6. ſemper in illo cantatio noſtra, Pl.7S. me. diâ nocte{urgamus ad confitendum nomini ejus, Pl119..62, velpert, manè& meridit ans nunciemus laudem ejus, Phs.v 1g. Hæc quip- eeft voluntas Derinnobis, r. Thef..y, 18: II. Muſtica ablutio, cujus hic deſcribitur 1. Cauſa materialis, quæ eſt aqua. Reſpon- ditenim Petrus: Num quis prohibere poteft, quò minds aquã baptizentur hi. „Aqua igitur: elementam bapt numn eſt,& quidem aqua naturalis& Elemen- taris, non facłitia ex herbis vel floribus deſtil- lata, ſed quemadmodum ⁊ fontibus ſcaturit, aut ex fluminibus hauritur, qualis Jordanis a- qua fuit, in quo Chtiſtus baptizatus eft, Matt, 3. V. f 3. ſeqꝗ· Hinc Baptiſmus lavacrum aquæ dicitur, Eph.f. v. 26. quod per diluvium adum- bratum, 1. Pet. 3. v. 20. 21.& à Prophetis præ- dictumfuit, Exech. 3C. v.). Zach. 13.v. 1. Obſlervandum hoc contra Bezam, qui li- quorem. quenvis alium, puta cexeyiſiam, vi- num, lac,&c. ſi aqua deſit in baꝑtiſmio admit- ri poſle diwicat, ſed ſine fundamento. Aquam Chriſtus ordinavit, aquam uſurparunt etiam Apoſtoli, Hæc ſi deſit, præſtat baptiſmum in- termittere, quàm uſum aquæ immutare. Nec certè vulgaris eſt bonitatis divinæ declaratio, quòd aquam ordinavit communem, quæ ubi- m iſi AiL Féxtal, Pén mi exter- tecofles que locorum facilè reperitur, ut indicarét; quàm nõſtræ cupidus ſix ſalutis. Si enim aquam Jordanis ordinaſſet, poterat quis ptætendere longinquumiter, ſiaquas inedicatas, dicerent pauperes; undè nobis ſumptus ut comparc- mus? Exgõ aquam fontanam velfluvialem or- dinavit; ut facilis omnibus pateret aditus. Non enim delectatur morte peccatoris, ſed hoc potiùs vult, ut omnes cotwertantut& vi- vant; Ezechr8:.23. 2. Cauſa formalis. Nam Petrus jubet eos baptizare in nomine Domini. Quæ verba non ita'intelligenda funt, quali Petrus formam 4 Chriſto mandatam immutaverit, ſed hæc ejus eſt ſententia: Baptizate eos in nomine Domi- niʒ.e. ſecundùm mandatum& preceptum Domini éà plant forma, guam iple Dominus præceperat Neque enim cujuſdameſt formam à Domino inſtitutam mutare, ſed retinenda ſunt illa verba, quibus Chriſtus Apoſtolos ſuos ablegavit in totum mundum ad baptizan- dú omines gentes in nomine Patris& Filii& Spiritus8. Matth.28..19. Verba illa non o- mitti aut mutari debent addendo vel detra- hendo, aliàs Baptiſmus non erit legitimus. Si enim manſeritis in ſermone meo, verè diſci- puli mei exitis, Joh.&. v. zr. 3. Canſai Einalir, quæ alids quidem renova- tio eſt& regeneratio, Tit.3. v. s. fed quia dé ctedentibus dicitur, quòd jam tùm acceperint Spiritum S. baptizati ſunt in publicum teſti- monium; quòd ad populum Dei pertineant, imò Spiritus S, gratia& fides regenerationis, quam per effuſionem acceperant, Koc modo confirmata eft, ficutde Abrahamo rëgenerató dicitur, quòd circumcifio, cuibaptilmus fuc- ceſſit, Col.«v. r1. feq. iph fuerit ehegyis ju» ftitiæ fidei fignaculum, Rom:..11. Solent Regesatque Principes fuos Satellites ac Mini» ſtros cettis quibuſdam notisdut colore veſtium, 7 f jüba-

jubarum, faſciatum,&c. liguate, ut ab aliis dignofcantur: Ita éin Chetii notá Babti- fmi abaliis fe&tis diſtinguuntut, utpote quæ teſtantur, quòd Chriſtun pró Rege& Impe- ratore ſuo agnoſcant, cujus rubro fanguine in baptiſmo aſpetli, tanquãm rubicundo veſti- mento induti ſunt. Ideònon inconcinnè ba- ptiſmus ab Auguſtino Chatacter regius, item Character Imperatoris noſtri Chxiſti appella- tur. Quia igitur Cornelius& domeſtici ejus Chrifi fidem amplectebantut spat erat, utet jus quoque infignia lufciperent, quibus à Ju- dæis& cœteris gentibus diſtinguerentur. Noſtrũm eſt magnifacere baptilſinum,& fidem fervare Domino’, cujus teſſeram ſuſce- Ppimus in baptiſmo, qui nikil aliud eſt, quàm ſtipulatiobonæ conſcientiæ, i Pet. zV.31. III. Fuctus oſtenſio. Nam poftquàm bapti- ſmum ſuſcepetunt, rogaverunt Petrum, ut maneret apud cos aliquot diebus, non tìm declaranda eiga eum gratitudiniscausa, quàm ut in fide& doctrinà Chriſtiana melius imfor⸗ mentur& toborentur. Ita deleckati debeimiis SELLE Epiftola AT, 70.J. 4 2. e feqq. 939 piorum conyerlatióne& colloquiis præſer- tim ſi annimadvertęrimus aliquod nobĩs deeſ- fe, quò probè inftituamur& fundemut, quem- admodum de Maria Lazari forore fatra refert hiſtoria, quòd fecus pedes Chriſti federit& lermones ejusaudiverit, Luc, 10.v. pIE a Hocfine fingulis ferè diebus facræ inſti⸗ tuuntut Conciones, ut per illas de via ſalutis erudiainur. Proinde omnibus fepofitis nego- tiis, illas viſitare,& ſiqua occurrunt difficilia, Paſtores compellarę debemus, ut nobis hoc vel illudexplicent, lic ibåiesmagis magiſque aç D implebimur agnitione voluntatis Dei inomni lapientia& intellectu ſpirituali, Col. 1..» donecevadamusin virtum perfectum, qui lit inmenſura ætatis plenitudinis Chriſti, Eph. 4. .I3. Id fet in æterna yita„ ubi erimus Otos- Sarro:, X in jucundiſſima ſocietate Beatorum Angelorum, Chriſti ipſius& omnium Electc- rum Deum videbimus, viſum laudabimus, laudatum poſſidebimus in infinita ſeculorum Secula Amen, Amen, CLELELLEELLELLELLLEELEEE Po$t 42e, 4i yaana yn Se Se Ay oia sio gx) Te Se ig o e Ro Yie oao- Pe pe giy DEBRE AORN NA o% 88 E R A IN FESTO TRINITATIS. Epifola Rom. 1..33-36. UM Dens infolio excelſo conſpi- ciendum ſe płæberet Eſaiæ Pro- phetæ tota domus fumo repleta e- rat Seraphim autem, qui ſuper ipſo ſtabant, ſinguli ſex alas habebant J duabus velabant faciem fuam, duabus yela- bant pedes,&duabus volabant, elamantes Al- erad Alterum: Sanctus, Sanctus, Sanctus Do- Erordion wo 4 lg. f sk£x PPPV. 30. breadl f.£-A gs 4 X 4 PE, tg: 19. VWA- nodad AA in Ek za Urt minus Deus exercituum, plena eſt omnis tet- ra glorid ejus, Eſa..V. l. feqq. x Eodem modo ſe Deus adhuc nobis hodiè conſpiciendum prebet. Domus eft Ecclefia,r Tit. z. v. 15. Fumus obſcuram notat cognitionẽ quã multis modis impliciti ſumũs. Nã animalis hõmo non Percipit ea, quæ ſuntSp. Dei, 1. Cor. 2514. Hinc ex parte cognoſcimus, 1. Cor.;3, 12. f D

328 Ta Feflo Trinitatis Ur igitur tantum, quantum ad falutem no- bis utilè& neceſlarium eſt, gloriam Dei con- ſpiciamus optima erit tatio, ut quemadmo- qu S. Cherubim ſuo nobis prælucent exemplo, alis pietatis oculos obyelemus„captivantes omnem rationem ſub obſequio Chriſti, 2. Cor. 10v. Alis humilitatis pedes obvelemus,& carnales cogitationes ſepotiamus in hoc my- ſterio. Nam ſapere carnis, inimicum eſt Deo, Rom. 3..7. Alis autem fidei ſurſum evole- mus,& fide apptehendamus, quod ratione ae fequi non yalemus, pert fidem enin ambula- mus& non per fpeciem; 2. Cor.J. v. 7. Hoc Paulus obſervat in prælecta Pericope. Poftquam eniin deJudæorum abolicatione& gentium vocatione latè hactenus diſleruiſſet, cum exclamatione tandem abrumpit illam di- ſputationem,& ô, inguit, altitudo divitiarum, ſapientiæ& ſcientiæ Dei, quàm incompre- henſibilia ſunt judicia ejus,& inveſtigabiles viæ ejus! Quis cognovit ſenſum Domini, aut guis Conliliarius ejus fuit?&c. Nos ſine ulteriori præfatione ipſam Epi- golæ tractationem aggrediemur, quam duo- bus membris explicabimus, viſuri- I. Almirandorum Dei enumefationem. H. Dignam eorundem penfitationens. Faxit Deus Triunus, à quo, per quem&in uo ſunt omnia; ut tota hæc tractatio in glo- riam ejus&noſttam falucem vergat, Ament- Exegefis. goea Majeſtatis opprimetur à gloria, inguitSálomo Prov, 2..27:& monethoc aphoriſmo ne in myſteriis divinis onem in- tellectum aut captum humanum excedentibo præter verbi revelati ductum curioſiùs ſcru- temut, quæ Deus ſapientiæ ſuæ reſervavit, ne forte opprimamur àAgloria,& ſalutis naufra- gium laciamus. Hanc modeſtiam commendat nobis Paulus fuo exemplo, qui licet intertiuna cœlum raptus fuerit, ubi audiverat dijarea gf- Vata, 1. Cor. 12..4, tamen in ardua illa diſpu- tatione prædeſtinationis ad vitam æternam m tmeyev mayult arriperes quàm judicia Dei &vekeoevryraæ curioliùs examinare, Hincdilpu- tationem illam memorabili quali coronat Epiphonemate,& Deus, inquit, omnes fub incredulitatẽ concluſit ut omnium miſerere- tur. Sed quia non quieſcit humana ratio, ut- pote quæ in arcana providentiæ diyinæ inſpi- cere ſempᷣer ſatagit, quæſtiomes quæſtionibus ſubinde cumulans, hoc modo: Cùm Deus o- mnjum milereri fe velle profiteatur, cur non actu omnes falvet? curnon omnibus fidem concedat? cur non efficaciter omnes conver- tat? cur peccatum fièri permittat, cùm facilè impedite poſſet?& id genus alia. Paulus his & ſimilibus inſtantiis omnia præcludit, altum exicamans: O profunditatem divitiarum& ſapientiæ& cognitionis Dei,&c. Quinque his verbis admiranda Dei opera nobis conlideranda proponit,& fingulis m Bár@ profunditatem ſeu Abyſſum tribuit, ut funt: 1. Opulentia, quo nomine complectitur omnia, quæ in Deo ſunt,& à Deo in creatutas redundant. Hinc dicitur El Schadai, quia ſibi- iph ſuflicit,& nullius cteaturæ ad perfectio- nem fuam indiget. Nam omnia in ipfo funt perfectiſſima& inexhauſta, quò plus largitur creaturis, eò plus habet in receſſu, quod largi- ri poteft. Hæc eſt ſupereminens magnitudo vittutis ejus, Eph. 1. V. 19. Sicut igitur dives eſt ſuper omnes, Rom. 0. v. 12. Ita divitias ſuas non teſeryat ſibi ſoli, ſed rivulos in creaturas derivat,& præſtat nobis omnia abundè ad fruendum, 1. Tim. 6. v. 17. Ex hac abundantia divitiarum profluxit leneic ium Creationis, quo anima rationali& vege-

6 s iX N CAE noe a vegeto corpore nos inſtruxit, ut meritò dice- te poſſimus cum Davide Plal. 139..14. ftu- pendo modo& mirabiliter factus ſum, mira- bilia opeta tua, aaima mea agnoſcit hoc pro- biſſimẽ. Ex hacabundantia divitiarum profluxit be- neficiuns Safkentationis, quod nobis dedit huc ulque,&adhuc dat victum& amictum. Nam oeuli omnium in te ſperant Domine,&tu das eſcam illorum in tempore opportuno, aperis tu manum tuam,&imples omne animal be- nedictione, Pſal.14F. v. 1f. Ex hac abundantia divitiarum proffuxit beneficiam Redemptionis> quod nobis perdi- tis& damnatis hominibus filium fuum unige- nitum,& cum eo omnia donavit, teſte Paulo, Rom. 8S. v. 3 2. confer Eph. 2. v. 4. 5..7. Ex hac abundantia divitiarum profluxit tandem etiam beneficium Sanctificationis, quod dedit Spiritum Filii fui in corda noftra, Gal. 4. y. 6. tam opulenter, Tit..v,6_ut fimus tem- pla SpiritusSancti, 1. Cor.}.16. Præbeat nobis hæc contideratio 2. fum dehbortatorium, Multi enim funt, qui imperſcrutabilem divitiarum divinarum abyſſum perſccutariconantur,& certos Deo in omnipotentia ſua limites ponunt, quos tranſgredi non valeat, ſicut Beza in Colloquio Mompelgardenfi dicere non eft veritus, Deum son polle efficere, ut unum corpus in plurib? fimul fit locis,& Petrus Martyr feribit: Nulla vieri poteft,ut res creata lit ubig;. Quid hoc eſt aliud, quàm abyſſum divitiarum Dei ratio- nismodulo permetiri velle? fi videtur impof- fibile ftin oculis eorum, nunquid etiam im- poſſibile ſit in oculis meis, inquit Dominus exercituum, Zach. g. v. 6. Abyſſus divitiarum, quæ eſt in Deo, non pro Rationis ludibrio coarctari poteſt, annon Ollittia ex nihilo fecit,& hactenus mirabiliter conſetvavit? annon Solem& Lunam ſtare fe- Epiftola Rom.12...33.36. a a a a A af cit,& una dies fata et quafi duo, Jofto.y 3 Eiras e f n i 3;$ Syr. 46.y.„annon divifit mare rubrum, ut fic- co pede tranſirent Iſraelitæ: Exod.i4, V. 22. an⸗ non ignis vim impedivit, cùm Sadrach Me⸗ wka l A 1 â 2 z re fac h& Abednego in tornacem ardentem con- Jicerentur? Dan...49.50,& quis enarrabit byi vitiarum Ejus? qujdni igitut pof- fer efficere„ut Chrifti corpus& fanguis ms ir quando& ubi illa celebratur„intoto orbe Chriftiáno vi verborum inftitution; P a LO vivero un“tuttonis,& aliàs etiam̃ in{ua Ecclefia juxta promiſſionem ta F é prælentes,fitirte inTesos3 facere poteft, altrà TAN perimins& intelligimus, Eph,..20., „2. Vfam conſolatorium. Nos ſumus miſeri &egeni,& ficut in nuptiis Canæ Galilææ de- fectus vini oboriebatur: Ita communis vox a: i eſt omnium ferè hominum: Deficit vinum, deficit panis, deficit pecunia, prefertim exul- ceratis hiſce temporibus, ubi qui veſcebantur i voluptuosè, in viis pereunt,& qui nutrieban- tur in purpura, ſtercora amplexantur, Thren. 4v.§. led eſte bono animo, Vos mei. Non in ſolo pane vivit homo, ſed in omni verbo, quod procedit deore Dei, Matth...4. emittite, Vos mei dilecti, in abyſſum divi- tiarum Dei,& reponite illuc omnem veſtram paupertatem& indigentiam, juxta admonitio- nem Davidis, Pſal. J. V. z3. tunc non deſtitue- Apa z> a E 3 mint omnibono, Ph;..1 1. Ideò enim mifit Filium[uum in hunc mùndum» qu egenus fa&useft cùm efièt dives, ut nosilliusin divites efliceremur, 2. Cot. 8. v. 9. Videte modò, ut divites fitis in fide Jac. 2. v. F. tunc olim divites eritis in gloria habituri * xy 4 E 4 r ganeroj aEsosov in ſeculum, Joh. 10. v. 11. Ibi spandere Eae:; vere pandetur byllus divitiarum Dei, juic- quid amabitur, aderit,& nihil deſiderabitur, quod aberit, ut inquie Bernhardus, abundan- tia gaudiorum X delectationes in dextra Dei in æternum, Pſal. 16,.ir. U, Sapientia, pêr quam intelligit modum, TE leges -A opig

330 leges atque rationes omnium actionum Dei inrebus divinis& humanis: Eft enim folus fa- piens, t: Tim. f. v. 17. nec eſt inveſtigatio ſapi⸗ us EG. 40. v. 28, mirabile fecit confi- vit fapientiam; E.28..ult. entiæ lium&n magnific ata 3 pientia, Phal. 194aV:24, Quid multis? dapi- entiæ ejus non eft numerus, Pal i47. Sapientiam hanc declaravit 1, Pcreatione, quà omnia produxit ex ni- hilo,& ſapientiſſimò ordigavit. Terra, quæ omnium Elementorum gra- viffimum eſt, in circumferentia 5400.& in- diametro 1718. milliaria continet, Globus ille pendet in medio inftar puncti, nec fulcrum habetaut columnam ,in quarecumbat, inte- rim non me gitur iſta moles, ſed in uno eo- demqʒ loco firmiter confiftite Hoe eft ſpe- cimen infinitæ fapientiæ diving, quam hic de- prædicat Apoſtolus. Ita cœlum extendit ut pellem, PAO4. v. 2. & quarto die creationis duo luminaria magna poluit ináírmamento Solem& Lunam ut, ille diei, hæc verò nocte præeſſet, Gen. 1. V. 16. Fecit etiam ſtellas,& planetas, Arcturum& Oriona,& Hyadas& ſydera, Job. 9..9. Hæc cæleſtia lumi na, quamvis non poſſint numera- ri, Jer..V. 2 2. Deus pro inperſcrutabili ſua ſapientia ita diſpoſuit, ut ſingulain ordine ſuo conſiſtant, Baruch...34. quin etiam motus& curfus dedit,quorum beneficio aboriente ver- ſus Occaſum intra 24.horarum{patiuna gyro celerrimo globum terræ obeunt, ordinem fer- vant, nec delaffantur,Syr:43..11. hoc fine, ut dividant diem ac noctem,& ſint in ſigna& tempora,& dies&annos, Gen.J,va14. Habetis iterum ſpecimen infinitæ fapientiæ diving, guam bic deprædicat Apoſtolus. Porrò terram variis germinibus& herbis exornavit,& ſingulis[uas proprietates ad p funt operaejus, omnia fecit in ſa- In Teſto Trinitatis uſum noſtrum aſſignavit, ut non poſſis dicete, hoc illo nequiùs ef, nam in te’refuo oni- nia comprobabuntur, Syr. 40.v. 22. Mate cir- cumdedit terminis ſuis,& poſuit ei vectem& qʒ Venies,& non procedes s tumentes fluctustuos, n anh ete ducit de cheſauris she .v. S. Tonat Dominus de cœlo,& altiſſimus emittit vocem ſuam, grando&carbones ignis, Pſ. 18..14. Quisautemtantà præditus eſt fa- pientià, ut modum inveſtigare poflit. Difficile æſtimamus quæ in terra ſunt,& quæ in pro- ſpectu fant invenimus cum labore. Quæ ant in cœlis ſunt, quis inveſtigabit? ſenſum tuum quis ſciet? niſi tu dederis lapientiam,& miſe- lis Spiritum Sanctumtuum de altiſſimis, Sap. 9. V. 16. 2. Ad hæc ſapientiſſimd ſua inter homines dona diſtribuit; ut, lictt omnes ſint de luto set Adam, in multitudine tamen diſciplinæ ſef erit eos Dominus, itaut omnes viæ hominis ſint juxta diſpoſi- tionem Dei, Syr.3} V, ILI. gubernathomi- alas etiam ad bonum fi- terræ, unde creatu nem dirigit, Prov. 16. WG- Denig; in opere Redemptionis mani- feluſſuuè omnem fuam fapientiam declara- ei vit,dum rebushumanis planè defperatis mo- dum reconciliationis invenit, mirabilem qui- dem, at nobis apprimè ſalutarem, quò non tantũum miſericordiam ſuam nobis commen- daret, ſed juſtitiæ etiam legesinviolatasſerva- ret. Nani Filium miſit natumęꝝ muliere,& fa- ctum ſub lege, ut ebs, qui ſub Eege eſſent, redi- meret, Gal..:4. æc mera ſunt ſpecimina Sapientiæ divinæ quæ cum Paulo admirari& deprædicare debemus, quantum quidem in hac carius imbecillitate fieri poteſt. Qis enim

enim ſufficiet enarrart opera ejus,& quis in- veltigabit magnalia ejus, Syr.1 8. v. 2. Notate hoc, Vosmei in veſtram Conſola- tionem, ne animun deſpondeatis ſub onere crucis, fed Deo fapientiflimo totius uni; Yg gubernatori res veſtras commendetis. uod {1 enim yos elabendi mo pro fua fapientia modumoftendet,& ixExeiy dabit, ne lupravires tentemini1.Cor, 19. V. 3. Terrent vos inſidiæ hoſtium.& conſilia eorum callida, quibus petniciem noſtrammachinan- tur, Pl.;3. v. 7. Ad Deum confugite, qui ap- prehendit fapientes in aſtutia eorum& conli- lia pravorum diſſipat, Job. 5..13. Non enim fapientia eſt, non eſt prudentia, non eſt conſi- lium contra Dominum, Proy. 2..38. III. Sientia, quæ complectitur omnium rerum notitiam, antequam fiant. Nam Deus annunciat ab exordio noviſſimum,&ab initio quæ necdum facta ſunt, Eſa. 46. v. 10.& o- mnium occultorum conſcius eſt, Syr.42..20. Häc referantur prædictiones Prophet arum. Non enim voluntate huinanã allata eſt pro- Phetia, ſed SpirituS.inſpirati locuti ſunt ſancti Dei homines, 2. Pet. i. V. 21. Noſtra Seientia per experientiam& infor- mationem aliorum comparatur,& in ſummo gradu mera ignorantia eſt, ut Socrates non immeritò exclamet,& nos cum illo: Hoc u- num ſcio, quod nihil ſcio,nam ex parte cogno- ſcimus,& ex parte prophetamus, cùmautem venerit, quod perfectum eſt, evacuabitur quod ex parte eſt,.Cor.iʒ. v. 9. ſeq. Deus autem per ſe novit omnia ab æterno quæ futura erant intempore,& ſecundùm il- lam præſcientiam credituros in Chriſtum or- dinavit ad vitamæternam, non credituros ve- rò reprobavit ad æternam condemnationem, adeòque terminum etiam vitæ determinavit homini”, quemadmodum ab æterno vidit — 332I hunc velillum per cauſas ſecundas mottem fi- bi accelaraturum. Nam fines mundi intue- tur,& omnia, quæ ſub cœlo funt, reſpicit ſob. 28. v. 24. Hæc noſteæ correctioni inſervite debent, ne exiſtimemus peccantes: Non videbit Domi- nus, nec intelliget Deus. Jacob, Pſ. 94. v. 7. Dominus enim fcit cogitationes hominum, quia vanæ ſunt, Pſ.94. v. I I. oculi ejus ſunt lu- cidiores ſole, circumſpicientes omnes vias hos minum,& profundum abyſſi,& hominũ cor- da intuentes in abſconditas Partes, Syr.23,28. IV. Providentia, quæ verè admitabilis ch, ſi ſpectemus 1. Nadiciorum æquitatem. Nam judiciumà domo Dominiincipit, 1. Pet-4. v, 1 7.` Impii yerò ſeneſcunt in pace,& confortantur divi- tiis, domus eorum ſunt pacatæ àtimore,& non eft virga Dei fuper illos, Job.21..7,9. Hoc non poteſt capere mens humana. Quamvis enim exilluminatione Spiritus.tantùm novit ex Scripturis, quòodDeus caſtigare ſoleat, quem diligit,& remunerationem pietatis in alterum differre ſeculum, tamen ſibi relicta iniquum exiſtimat, non etiam in hac vita retributionem eſſe juſto, quemadmodum querelæ Sando- rum teſtantur, Pſ.37..7 3. Jer. 2. v. r feqq. Hab. 1. V. f. feqq. Præſertim autem de prædeſtinatione multa nobis in hac vita ſunt& manent abſcondita, quorum plenam cognitionem inalteram yi- tamScriptura remittit: Exempli gratia: Deus lapſis hominibus medium paravit red- eundi ad gratiam, Angelis non item: Abraha- mum vocavit ex gentilitate„ alios non item: Ninivitis Jonam mifit præconem pœnitentiæ, aliis gentibus non item. In his& ſimilibus cùm Paulo exclamandum, quàm imperſcrutabilia ſunt judicia Deil nectemerd ſcrutandũ> quod ipſe ſapientiæ ſuæ reſervavit, Act. 1,7. Nã per- Teo fecta i

322 In Feflo Trinitati fecta ſunt opera Dei& viæ omnes ejus judicii, Deut.3 2. V. 4. Apparet hinc, quid ſentiendum ſit de fri- yolo quorundam judicio; quód ex crucis im- miſſæ qualitate vel quantitate derivare ſolent, exemplo Melitenſium, Act. 28. v. 4. Tu quis es, ait Paulus, quòd alienum ſervum conde- mnas? Domino ſuo ſtat aut cadit, Rom, 4. v. & Chriſtus, cùm quidam Ipſi narrarent de Galilæis, quorum fanguinem Pilatus cum{a- crificiis eorum miſcuerat. Reſpondit: Puta- tis, quod hi Galilæi præ omnibus Galilæis eccatores fuerint, ptæter omnes homines habitantes in Hieruſalem: Non, dico vobis, ſed ſi pœnitentiam non habueritis, omnes ſi- militer peribitis, Luc. 13. v. 2. Ergò cavea- mus hanc judicandi facilitatem& libidinem. Hypocrita, e jice primum trabem ex oculo tuo,&tunc vide, quomodo feſtucam ex- culo fratris tui ejicias, Luc. 6. v. 4 2. 2. Viaram diverfitatem. Per vias intelli- guntur rerum eventus, quos fæpè Deus mira- biliter& plantè contrayotum& opinionem noſtram dirigit ac gubernat. Nam viæ Domini non ſunt viæ hominum, Eſa. 55..d. Sed pro- ponente homine Deus difponit, ita ut Jere- niias tectè fateatur non eſſe hominis viam e- jus, nec viri ut ambulet& dirigat grelſus ſuos, Jer. 10..23. Huic ergdbono Domino, ſapien- ti& potenti commendemus vias noſtras& ipſe faciet, Pl.5J.v. 23.Pf.37.v. 5. Multi jam ſolliciti ſunt de Eventu belli& omnia Scripturæ vaticinia ad fui cerebri fom- niamirèdetorguent, ut finem allequantur, quem ſibi iplis ĩmaginati ſunt. Sed cogitare debebant, quòd viæ Domini fint aveğixyiæson, hoceft ,tales, in quibus nulla apparent vefti- gia, quæ inter eundum alias obſervare ſolen viatores:Satiùs ĩgitur eſt in dubiis iſtis digito labellum compeſcere, ò Chriſto adhærete, qui vera& unica via eſt, perquam ad Patrem pervenire poffumus, Joh, 14..6. V. Magnificentia, quæ tanta eſt in Deo, ut nullius indigeat, ipſius verò omnia. Nam in eo vivimus, moyemur&ſumus, Act. 17. V. 28. Hoc Paulus probat 1. Ab impoſſibili. Nam quis, inquit, co- gnovit mentem Domini? loquitur de arca- nis myſteriis, quæ in Scripturis non revelata ſunt,& ad perfectionem alterius ſeculi perti- nent. Nemo tamen inde colligat, vel mali- gnũ vel invidum eſſe Deum, vel etiã incerta& dubia eſſe quæcunque de ſalutis noſttæ nego- tio traduntur. Revelavit enim ille in Scriptu- ris, quicquid nobis cognitu neceſſarium eſt, ea autem folacelavit, quorum notitia velfe- curos facere, vel in deſperationem conjicere, vel etiam animos noſtros à magis neceſſario- tum conſideratione revocare poterat, hine dicit Paulus, quòd omne conſilium Dei nobis revelatum fit in verbo, Actor. 20. v. 27.& quòd ex eo mentem Chriſti teneamus, i. COR .V. 16. Bene igitur facimus, ſi quæ in Scripturis re- velata ſunt attendamus, relinqdentes ea, quæ captu noftro difficiliora humana ratio pr f mit, Syr...22- feqq. 2. Abinutili. Nam quis Conſiliarius Dei fuit? ait porrò Apoſtolus. Verba deſumpta ſunt ex Eſa. 40.v. 13. l4: Senſus eſt. Deum ſu- premam elſe ſapientiam, cujus oculis omnia nuda&aperta ſint, ut neq; falli poſſit decernen- do. neq; aliquo Conſultore opus habeat? Inu- tiles ĩgitur ſunt quæſtiones, quas profert hu- mana teſmeritas. Cur hominem non ita creavit Deus, ut nullà occaſione labi poſſet tem cur lapſum humanum non prævenerit,ne tam a- cerbo remedio opus eſlet?ꝰ Cut non etiamnum obſtet, quò minus peccemusꝛ Cur Evangelium non uraanin

nen omnibus prædicari curet? Cur non om- nes, qui illud audiunt, eficaciter vocet atque trahat? Cur tot ſeculis majorem orbis partem in tenebris oberrare paſſus ſic? Cut hodiład⸗ huc tot millia hominum in ignorantia& infi- delitate perire patiatur$ In his& ſimilibus juftificatur fapientia cæleftisà filiis finis shiit. .35. Proinde continere debemus noftram pe- tulantiam, Deus non indiget conſilio vel con- ſultore, ſed omnia operatur zata rty Bsany t3 earuaros os, Eph. 1 v. 17- Interim laus& mag nificentia opera ejus, Pſ. 111. v. 3. De Secundo. Fon Pars prima, tranſimus ad alteram, quã digna admirandorum Dei penſitatio exponitur, Illa fieri debet„ut Paulus docet I, Rationis: captivatione, Abrumpit di- ſputationem ſuam& judicia Dei vocat œv- Eapeuryta, quæ nullo ſcrutinio rationis etiam ſepientiſſimæ indagari poſſint. Diſcamus hinc intra Scripturæ limites manere,& fide appre- hendere, quod ratione perſcrutari non pof- fümus, ne ribad G- Myſteriorum nos abſor- beat. Nam res divinas ratione indagare velle; eltcandens ferrum, non forcipe{ed digitisat- trectare. Typicam hujus rei adumbrationem habe- mus Exod. 19.v. 1 2. ubi Deus legem promul- Satutus terminos conſtituere jubet per circui- dum montis Sinai, ne populus aſcenderet in montem, aut fines ejus tangetet, omnis enim qui tetigerit montem, inquit Jehova, morte morietur. Tales etiam terminos nobis Deus conſtitu- it in verbo ſuo, intra quos contineri debet hu- mana ratio, ne fidei faciat naufragium, i. Tim. I. v. 19. Epiſtola Rom. Tr..3336 333 Quando movebantur-caftra Ifraelitarum, filii Aron Arcam teſtimonii portaturi velo eam involvebant juxta præceptum expreſſum, Num. 4, 5. poſted cùm Jordanem tranſirent, præibant Levitæ cum arca Dei, ſed ſpatium erat inter eos& populum cubitorum quaſa duum millium, Jol...4. Norta fioura, quòd-myfteria divina reye- renter tractanda,& non temerè præter& con- tra Scriptutæ ductum rimenda ſint. Beati enim qui non vident,& tamen credunt, in- quit Salvator, Joh. 20. v. 29. Videbis poſteriora mea, inquit Deus ad Moſen, Exod. 3 3. v. 23. PoſterioraDeiſunt ejus opera, quæ fecit in tempore, ut cognoſcamus eum à poſteriori, quòd ſit eſſentia bona„qilia omnia bene fecit, eſſentia intelligens, quia omnia fapienter dilpofuit, effentia omnipo- tens, qulaomnia ex nihilo creavit,& hacte- nus mirabiliter conſervavit. Haãc partiali cognitione debemus eſſe con- tenti, donec perfecta ſuccedent in vita gter- na, ubi Deum videbimus à facie ad faciem, 1. Cor. 13..14. 2. Verd humiliatione. Nam quis prior, de-- dit inquit Apeftolus,& retribuetur ei, h. e quis unquam heminum Deo aliquid largitus eft, quod hic reddere teneatur aut quödjùre abeo iterum Poſſitexigi. Quadrat in cos,qui propriis operibus cœlum, demereri prælu- munt, Hi enim, Deo aliquid dare-volunt, quod ipſis retribuat. Frivolum! Annon om- nes peccavimus& egemus glorià Dei, Rom. .v. 23. ſumus miſeti& miſerabiles, pauperes & cæci& nudi, Apoc..v. 7. Quid igitur Deo dabimus, quodipſe nobis retribuat? Si feci- mus omnia, quaæ præcepta ſunt, quod debui- mus, fecimus, Luc. 17, v. 10. Ergo abjiciamus fiduciam operim’, ailal aliud fantin oculis Dei qudm Fy ARARE i nai Ai

334 ut Chrictum luctifaciamus,& in illo invenia- mur non habentes noſtram juſtitiam, quæ ex legeek, ſed illam, quæ eſt ex fide Chrriſti, Phil. 3V. b, 3. Debitd belebratione. Quemadmodum enim in rebus humanis ex admiratione ope- ris naſcitur deprædicatio autoris: Ita multò magis ex admiratione operuni Dei, animus hominis pii effunditur in laudes Creatoris, quo nomine facem nobis prætulit Syracides C. Y. V. 24..39.19. 1eqq Tria autem bic potiſſimum attendenda ſunt y. Ohjecti ſablimitas, quod eſt tota ſacro- fancta&adoranda Trinitas. Nam ex illo, in- quit Paulus,& per illum& in illum ſunt om- nia Hæc Patres communiter de 88 Trinita- tis myfterio explicant. Nam ex Patre tan- guam rerum omnium principio> per Filium tanquàm ſubſtantialem Patris virtutem in $p. S. qui gratiosã ſuã operatione eflicit, ut omniãa ad Deigloriam referantur, quod pro- priè locutio Paulina sis vro exprimit| Un- de Spiritusgloriæ Dei vocatur t. Pet..v 4. Hæc eft principalis doctrina, quæ fekto hodierno maximè convenit, Nam tres funt, ui teſtimonium dant incœlo, Pater, Verbum & Sp: S.&hi trés unum ſurt. 1. Joh. 5. v. 7. Hoc magnum eſt myſterium> quod humana ratio capere non poteſt, ſed qui non vult cre- “dere, ad Jordanem eat,& ibi videbit, Matth. .V. 16.17. ` 2, Impälfivadignitäas> quiadbéo uno& ‘folo omnia bona manant. Quid habes homo, quod non receperis? 1. Cof. A. v. /. omnis do- patio bona& omneintegrum donum eft fu- pernè detén syare laiii Jacob.i1. v. 17. Quare ſicut oumnia flumina ad mare, ex quo emanarunt, properant, Eccleſ. 1. V. 7. Ita Winarüunbenedictionum riyuli ex inexhau- In feſtolrinitatis ſto cœleſtis gratiæ fonte fluentes in eum per f Hæc etvoluntas: Dei in Chrifto: JESU in nobis, 1. Theſſ. 5. V. 18. 3. qualitaàs. perſolvit 3. Excellnter, tribuendo Ipfi gloriam. Deus quidem eft durogxns čut fuprà quoque inculcavimus;ad beatitudine fuam re null extra fe opus habet interim hoc à nobis flagi- gratitudiniscanalem retluere debent. Nam gratias Dco tat, ut gloriam ipſi demus, h. e. gloriam ejus quam abæterno habuit, agnoſcamus& de- prædicemus& omnia quæcunq; facimus in verbo aut opere, in nomine Domini noftri JESU Chiifti faciamus, gratias agentes DEO Patriper Iplum, Col. 3. v. 17. Dei gloria finis eftele&tionis noftræ ad lutem, Eph...$,6- Dei gloria finis eQ creationis, Prov. 16. V: 4. Redemptionis 1. Cor, 6. V. 20. Sanctificatio- nis, 1. Pet. 1. v. 15. Deniqʒ hoc fine etiam bea- bimuc,utæternum rprdyovillud cum fandis f Angeliscantemus, Ela. Cæterùm tunc glor buimus, cùm ſancta pulcl cordis gratitudinem vitæq; obedientiam eſt rippovia& conſpiratio. In hac re, inquit Sal- vator, glorificatus fuit Pater meus, ut fructum multum adferatis, Joh. 15. v. d. 2. Ardenter. Hoc ſibi vult particula JA- men. Quã Paulus dogοονν ſuam concludit. Jllaaliâs triplicem in Scripturis ſignificatio- nem obtinet. Eſt enim 1. Votum optantis, Jer. tI. x. 5. 2. Nota approbantis, Deut. J. V. i. ſeqq- 3. Formulaconfirmantis, Matth. 5. vIS. Joh. 16. v. 23. Hoc loco ferium ſtudium gratiarum actio- nis indicat, nimirùm, illam non ex animo ficto & ſimulato, ſed candido& ſincero procede- reac optare fe ut laus& gloria Deo ne: > 1E m præcipůè Deo tri- iraq 19ter oris& ak WEKT, D

a a E E Epiſtola Act. v0. ſe& ab aliis tribuatur, alioquin ad fuam gra- iarum ationem Amen dicere non potuilſe st% 1. Cor. 14. v. 10 Quod Cordis& animæ preces ſunt effuſio, David clamat: Effundite coram Deo animam Pſ. 62. v. 9. Huic acelamat Jeremias. Attol Ms animum no- ftrum cum mañibusad Deum fortem in cœ- qui oris& cor- * Veltra lis, Thren...41. Hypocrit EEE eu soa P aR AE A £ EEA SAE A£ RS X De AAE AAS 2 DOMIN. E POS D ns ARS A AE ef Epiftola x. foh AHAB funem coccineum, quo ex- ploratores Jofuæ dena in fe- neftra tenebatur exponere, utpo- ſted in expugnatione urbis recorda- rentur I Ir aiae] beneficii fibi præ- am cum fnis incolis jaxta bi internecione ſetvatent, Joſuæ SEa t: Itatira ré- ES) Al len- —— & uno juftif- guine., quo folo ns 4 RON).5,v. 9. Bathir; nili qiii in ædibus t funi- tebat: ae no ſexyabitur in T lef jui adiplius do- muüm;h,e. Ec elk a Ee Tim. 3V: ES {z 7 quam ipſe roſeo ſuol ne acquiſivit, Acdt. 20.v. 28. Qui enim non credit, judicati sef, Jch. 3..18. nana e i ea v42 feqq. dis divortium faciunt,dicit Dominus. Pros ptereà, quòdapprópinquans populus ifte ore & labis{uis me honorat,- cor autem procul eſt, idcirco ecce] ego addam, utmirabiliter agam cum hoc populo, Eſa. 29. V. 13.14. Ergò quilauc dare poteft, Deumex toto ani- mo Kandet>& cum Apoftolo dicat: Ex Deo Patre per Filium in Sp. S. ſunt omnia, ipſi Deo uni& Trino ſit in ſeculum, Amen! T TRINITAT. } VI A FEI 4. 16-21. Fu mis in feneſt lra exponchatur, Ita lux no⸗ ſtra debet lucere, cafaathobin ibus, ut videant bona noſtra opera,& Patrem in cœlisglori- ficent, Matth. F. v. 16. aliäs fides non viva, ſed mortua eſt, Jac. 2. v. 17. Huc ſpeclat pra electapeticope; in qua ſo- hannes ad charitatem hortatur. per quam fi- des vera effic cax eft, Gal. F. V. 6. ut autem chari⸗ tas duplexhal bet objec EIEN& proxis mum: Ita diſtinctè agitur I. De damore Dei: II. De Amore prós Ximi. N os utrumg; brevitet petcurremus,&quæ ura ſunt ſalutem& utilitatem otabimus, Deus qui Charitas ubminiſtret per rJESUM Chri- Ttuni Salvatorem noftrum; Amen! Exesefis. Ai TN hodierno Evangelio exempli habui- mus neglectæ charitatisinEpulone„qui La- zaro ante fores jacenti micas der negabat de menla è si

gif a menſa cadentes, ſed tandem pœnas ſævitiæ in inferno luebat: Ut igitur homines Chriſtia- ni ſui admoneantur officii, veneranda andi- quitas hanc ordinavit Epiſtolam, cujus ärgu- mentum eſt, Charitas erga Deum proximum, ut ſuprà diximus. Circa I. conſideranda nobis veniunt 1. Pondus; quod continetur his verbis: Deus eft charitas, Talis definitio Deinufpiam reperiturin ScripturisS. Dicit Mofes, Deut. 33..3, Cert diligitggpulos! Dicit David:Si- cut Pater miſeretut filiorum: Ita Deus mife- retur timentium ſe,Pl. i03. i3 Dicit Paulus: Deus.dives eſt in miſericordia propter mul- tam charitatem faam quå dilexit nos, Eph. 2. y. 4. fed in abtraćto nullibi dicitur ipla cha- ritas, ſicut hoc in loco, quamvis res eodem re- ciditin omnibus prædicationibus, fiquidem in Deo non ſunt accidentia, fed omnia ejus attributa funt rævrò cum divina ellentia, No- tatur igitur axiomate hoc 1. Amoris divini immenfitas, quam atis ſuperq; miſſione& traditione filii ſui unige- niti Pater cœleſtis declaravit, Kom. 3̃V.&. 2% Vhertas, Nam dives eſt miſericordia, Eph. 2. v. 4.& non ſolum peccata nobis con- donat, Eſa.4.V. 22. Mich. 7. v. 19. Col. 2. v. i3. fed etiam Sp.S. confert, qui obſignet benefi- cium illud incordibusnoftris, unde gjjwcwy výs nangovomios npiv appellatur Eph. 1514. 2. Snceritas. Non enim diligit nos, ut o- ab Abnerum& Amaſam, 2. Sann..v. 27.C. 20. v. 10. ſed perfectè abſqʒ omni hypocriſi, Jer. 31.V. 20. Oſe. I I. v. 8. Luc. t. v. 78. 4. Perennitas, quòd non cellet, ſed perdu- ret in atam æternam, Joh. iʒ..i. Dilexit nos ab æterno ante jacta mundi fundamenta, Eph. yerl. 4. diligit nosintemporedumin omni benedictione ſpirituali nos benedieit in cœleſtibus, Eph..v. 3. ab utete yivos nas Dominica I pof Trinitatis confervat 8e facit nobiscum ſecundùm ſuam miſericordiam, Syr. 5o. v. 23. Diliget nos poſt hanc vitam in ſeculum, cùm ttansfigurabit corpora noktramortalia, ut ovupoopa fiant corpori ejusgloriofo,Phil, 3v2 1r. Xin cele ſtem Hieroſolymam nos introducet, ubi ipſe SoUerit& clypeus imò gratiam& gloriam dabithis, qui diligunt eum, PL 84, 12. Hæcelogia charitatis in hanc fpem nos erigant, ut in media nocte Deo noſtro adhæ- reamus. Non derelinquet nos orphanos. Joh. 14. v. i8. nam in manibus ſuis nos conſigna- vit, Ela, 49. v. 6. II. Fuuctus, qui multiplex 1. SS. Trinitatis commercium. Nam qui in charitate manet, inguitJohannes, in Deo manet,& Deusineo. Hoc maximum ekt be- neficiuin. Namuniri Deo, et agglutinari il- li& unum cum eo Spiritum elle, l. Corint.6. v. 17. adeoq; divinæ naturæ conſortem fieri, 2. Pet. 1..4. quo fublimiuszut excellentius nibil dici potetád charitatis commendatio- nem. Magi Chaldæi non putabant hoc fieri pof- fe, ut Deus cum hominibus commoretur, Dan. 2. v. 11. fedh temporė N. T. vixiſſent, aliter dixiſſent. Nam ſi quis diligit me, inquit Chriſtus, ſermonem meum ſervabit,& Pa- ter meus diliget eum,& ad eum yeniemus, manſionemqʒ apud eum faciemus, Johan. 14. v. 23. O jucundum commercium quod cum Pa- cre, Filio& Sp. S. intercedit omnibus his, qui ex toto corde diligunt Deum. De corpore Homer: feptem diſtincti po- puli infenliſſimabella geſſerunt, quia non con- veniebat inter eos, penes quos olia ejus debe- rent requieſcere. Quanto magis nos gratioſã Dei cohabitationem totis viribus ambire,& contra Diabolũ, mundum& propriam carnem I noftram

fram militare debemus, qui varia impedi- menta nobis objiciunt, ut per carnalium con- cupiſcentiam in amore Dei deficiamus, adeo- que commercio itoSS;, Trinitatis jucundiſſi- mo fruſtremur. Nam amicitia hujus muudi eſt inimicitia Dei jacob. 4V. K. Gùm Tres Angeli apud Abrahamum di- verterent, magno gaudio ipſos excepit Gen. 18. v. 2. Si charitatem am plectimur, Vos Mei, non tantùm tres Angeli, fed tota SS. Trinitas, Deus Pater, Filius& Spiritus San&usin cor- dibus noſtris domicilium ſibi faciunt. A- gite igitur cum gaudio hoſpites illos excipia- mus, veſtigia eorum ſtillant pinguedinem Plal. 65. verſ. 12. ubicunque divertunt me- ta vita eſt& benedictio in leculum Plal. 133. verſ. 4. O quanta hæc eſt excellentia. labere Deum benedictum in cordibus noſtris habitantem & commorantem] Gaude fidelis anima& gloriare Omnia potes, quia omnia haben- tem poſſides. Ecce venit adte Deus Pater, & in Filium ſiium te adoptat. Venit ad te Deus Filius,& ſatisfactionem ſuam tibi im- putat. Venit ad te DeusSpiritus S.& gratiam hanc obſignat ut cum Paulo dicere poſſis: Certus ſum, quòd neque mors neque vita&c. me ſeparabit à charitate Dei gquæ eſt in Chri- fto Jelu Domino noſtro Rom. 8. v. 38. 2. SPinituale gaudium. v. 17. Iu liac enim perfecta eſt charitas nobiscum, ut ſiduciam habeamus in die judicii, quod ſicut ille eſt,& nos ſimus in mundo. Perfectio charitatis ſignificat hoc loco non plenitudinem undiquaq; abſolutam, ea enim in hancvitam non cadit, fed quanta pro mo- dulo vicium humanarum eſſe poteſt,, ſincerã nimirum& omni vacua hypocriſi, quæ profi- cifcatur ex corde puro.& conſcientia bona& ſde non fictã i. Tim 1... Epiſtola t. loh..0. 2162F 3? Charitas ita comparata parit fiduciam 1. Ia foro foli, quando in concilia tradi mui & ad Præfides& Reges ducimur propter Chri- ftum Matth. to. v. 17. ficut enimilleet, ita% nos fùmusin mundo, inquit Johannes nimi- rumafili&ti, contempti ,egeni, quos per mul- tas tribulationesin regnum cæloram ingredi oportet&. 14.v. 22.ad exemplar Magiftri uiLuc.24..26. Quod ſi enim diligimus ipſum, ſcimus, quòd nos iterum diligat Proy. 8. v. 1. Quos autem Deus diligit, hos etiam defendit quos defendit, hosin tuto collocat» ut nemo illis nocere poflit. Hinc Paulus ait, Inomnibustri- bulationem patimur, ſed non anguſtiamur, in difficultates conjicimur, ſed non deſperamus, perſecutionem batimur, ſed non derelinqui- mur, humiliamur, ſed non confundimuride- jicimur, ſed non perimus, ſemper mortißica- tionem jeſu in corpore circumferentes, utScvi- ta ſeſu manifeſtetur in corporibus noſtris 2. Cor,..8. feqq. à Hoc experti ſunt multa millia ſanctorum martyrum, qui ſanguinem ſuum propter E- vangelicam veritatem magnã animĩ confiden⸗ tiã effuderunt,& vitam ſuam non dilexerunt usque ad mortem Apoc. IZV. rr. Lnatius Antiochenæ Eccleſiæ Præſes, cùm immaniſſimis ob Chriſti confeſſlonem leoni- bus objiceretur, adeò beſtiarum rugitum hon exhorruit, ut eo audito exultante voce; s triumphante animo diceret: Frumentum Dei ſum,& beſtiarum dentibus molar ut purus panis inveniar. Cyprianus Charthaginenſis Epiſcopus, cim ſententia capitis ipſt prælegeretur, Cypria- nus gladio feriatur, gratias agebat Judici, & præcipiebat amicis, ut carnitici ex bonis relictis viginti coronatos honorarii loco trade- rent, Uu Aga

33s. Dominica T, pof Trinitatis Agatha martyrio coronata, patienter tor- menta ſua pertulit, his verbis animi teſtata fi- duciam: Sicut triticum non reconditur in horreum, niſi tritura ventilationeque permun- datum: Ita ſe non poſſe ad patientiæ præmia pervenire, niſi ſuppliciis ante probetur. Chriftina à Parente barbaro flagellis& un- guibuslancinata, fidem Chriſtianam abne- gare noluit, ſed particulam carnis à corpore reyulſam ipſi ante pedes projecit, inquiens; Satiare miler carnibus, quas genuifti, filiam comedere potes, at certè, ut impietati tuæ conſentiat, facere non potes. Eu dilecti tantum patet flamma charitatis, ſecubi ardet in aliquo pectore, nempe fortis eſt ut mors dilectio, dura ſicut infernus æmu- Iatio. Lampades ejus lampades ignis& flam- ma Domini. Aquæ multæ non poterunt ex- tinguere charitatem, nec flumina obruent il- lann Cant..v..7. 2. da Foro Pol:, quando nosterret j 1. Aala conftientia, Nam tribunal fuum Deus ſæpius in corde noſtro erigit, ubi ſedet ipſe judicium exercens, Judex talis qui non Perſonam acceptat, neque cutat munera, ſed cùm in charitate manemus, manemus in Deo & Deus in nobis, inquit Apoſtolus. Quomo- do igitur conſcientia noſtra nos accuſaret? Ma jor eſt Detts in nobis habitans& in corde noſtro ĩ Joh 3, 20, Sicut emundayit conſcien- tias noſtras ſanguine Filii ſui à mottuis ope- ribus Heb..v. 14. Ita confirmat nos adhuc Spiritu ſuo ſancto, ut bonam militemus mi- litiam, fidem& bonam conſcientiam tuea- murr. Tim. 1. v. 19. 2. Diaboli ineulentia, qui ignita vibrat ſpicula,& agonizantibus cumprimis multum Bed negotii, ut Hiskiæ Regis exemplo manifeſtum eſt Eſa. 38. v. 14. ſed qui manet in charitate, inquit Apoſtolus, manet in Deo& Deus in eo, ſicut igitut Deus per chatitacmm in cordibus noſttis habitat: Ita confortabit nos, ut ſcuto fidei omnia tela Diaboli ignita extinguere poſſimus Eph. 6. v. J. imò ab o- mni maldo nos liberabit,& in regnum ſuum transferet, 2. Tim. 4. v. 17. ſeq ;3. Ertremi ftudlicis magnificentia, qui con- ſilia cordium maniſeſtabit,& in lucem pro- feret, quod in tenebris abſconditum latet 1. Cor. 4. V. 5. Nolite timere Vos mei:: Deus eft Charitas, qui in charitate manet, manet in Deo& Deus in eo, inquit Apoſtolus. Sicut igitur Noa non formidabat diluvium quia arcam libi ædiſicaverat,& ſciebatſe cum ſuis in ea conſervatum iri, Gen.. verſ. i. feqq: Ita qui charitate ergà Deum inſtructi ſunt, non formidant extremum judiciuni, ſed ca- pita potius attollunt, ſcientes quod redemꝰ ptio eorum appropinquet, Luc.2 1..28. Ubi ad dextram Chriſti collocabuntur;& audient jucundam vocem: Venite benedicti Patris mei, poſſidete paratum vobis regnum à com ſticutione mundi Matt. 26. v. 34. non poſuit enim nos Deus in itam, ſed in acquiſitionem falutis, inquit Paulus 1. Thell. s. v. 9. sd Cherubini, quos vidit Ezechielduas facies habebant, hominis& Leonis Ezech..y. 10. Ita Chriftus Judex in extremo die piis appa⸗ rebitsut honio humanus& manſuetus, impiis verò ut Leo terribilis& crudelis, unde dies illa dicitúür dies iræ, quoad impios, Romis: v. ș. quoad pios vero dies RedemptionisLuc.zr. v. 28. dies refectionis Act.3. v. 20. dies reſtitu- rionisIbid..21. Omnis enim qui relique- rit domos vel fratres aut ſorores, aut Patrem aut matrem, aut uxorem, aut filios, aut agros propter nomen meum centuplum recipiet,& vitam æternam poſſidebit, inquit Salvatot Matt, 19. V. 29. 3. Tiz t dertil Alsetin onitatisD bunde fine Kente Ly l4, licet A CEt idit, A ety tudod “UNIG, ichari Utani i Segi Gt

aai a. Eaa 3. Timoris eilium v. 18. Timor non eſt in charitate, ſed perfecta chatitas foras ejicit ti- morem,“quoniam timor cruciatum habet, Qui autem timet non eſt perfectus in chari- tate, Timor Deiet duplex 1. Fllialis, quo Deus timeturut benevolus Pater, eique obedientia ex vera fide profluens pPræſtatur; ac ſollicito cordis affectu cavetur, ne peccatis contt᷑a conſcientiam admiſſis Pa- ter tům amantiſſimus irritetur. Hoc ſenſu di cit Salomo Prov: 28: v. 14. Beatus, qui feni- per eft pávidus,& Paulus cuin timore&tre- mote nos jubet noſtram ſalutem operari Phil. ..14. 2. Servilis, qui Deum horret& averſatur, qualis eſt in Diabolis& impiis, qui divitias bonitatis Dei ac tolerantiæ Ienitatisque con- temnunt,& ſecundùm duritiem ſuam& cor pœnitere neſcium colligunt ſibiipſis iram in diemiræ, quo patefiet juſtum judicium Dei Rom. 2. v. 4. 5. i Priorem timorem chatitas non expellit, ſed neceſſariò ſibi con junctum habet, unde Spiritus Dei, quo credentes donati& obfi- gnati funt, vocatur Spiritus Timoris Domini Ela. 11.vetſ. 2. De poſteriori igitur hic ſermo elt, unde fine timore Deo ſervire dicuntur credentes Luc. 1. verl 74.& Spiritus ſanctus iplis datus& in ipſis operans dicitur eſſe non ſpiritus timiditatis ſed potentiæ ac dile- ctionis& ſobrietatis 2. Tim. 1 verſ.. Confer Rom. S. v. 14. 1. Licet igitur aliquo præoccupentur lapſu, quemadmodum juftus die fepties cadit Pro- verb. 24. v. 1 6. tamen non deſperant in pecca- tis„fed charitas, quæaltas in ipforum pectore radices egit, timorem expellit,& vera fiducia miſericordiam Dei implorat, ſicut exem- plum Dayidis teſtatur, qui graye ſcelus admi- Epiſtols r. Lob. 2. v. 16.21. ſerat dinumeratione populi unded Deo triz ipfi adoptionem proponuntur, aut feptennis annonæ charitas, aut trimeftris perſecutio, aut triduana peſtilentia. Ibi coarctatur quidem David nimis, ſed mox charitas expellit timo- rem,& brevi reſolutione mentem ſuam ex= plicat: Melius eſt ut incidam in manus Do- mini, quam in manus hominum, multæ enim {unt mifericordiæ ejus 2, Sam, 24.v. 14. Hiſtoria hæc ideam continet Aphoriſmi Apoſtolici. Timor non eſt in charitate. Ita quilibet verè Chriſtianus in mediis tribula- tionum fluctibus bono animo eſſe&cum Au- guftino dicere potet: Cùm blandiris Pater ES, & cedis cùm, Pater es, ideo blandiris ne defiz cianńdeo cædis, ne peream. Impii vero, qui ſecurd in peccatis pergunt, eademque pro ludibrio habent Prov. r 4 verh 9. Dicentes. Non videbit Dominus, nec intelliget Deus Jacob Phal. 94 verſ. 7 hi int quam tandem aliquando, cum evigilabit ca- tellus dormiens ante januam Gen. 4- verk 7. ſtultitiam ſuam nimis ſerò deplorabunt. Nam Epicuræa ſecuritas, cui jam pro genio indulgent, commutabitur in ſervilem timo⸗ rem, ſicut exemplo Caini patet. Gen. 4, verf 13. Tunc implebitur effatum Apoftoli. Ti- mor cruciatum habet, nimirum cruciatum malr conſcientiæ,& vermisinfernalis, qui depalcet cosin feculam Plalm, 39y.. Bla, 66..24nec habebunt requiem die ac note Åpòc.14..1 1. Si fapitis igitur vos méi, Dominum exerci- tuum ſanctificate, ipſe pavor Veſter, Kipſe ter- ror veſter,& exit vobis in ſanctificationem Eſa. S. v. 14. leq. Servite Domino in timore& exultate ei cum tremore. Oſculamini Filium, ne quando iraſcatur& pereatis in via, exarde- ſcet enim brevi ira ejus, Beati omnes qui con- fidunt in eo Pſ. 2..17, Uu 2$e laf 339

340 Dominica T, pof Trinitatis Ht. afis. y. 19.Nos diligamus eum, inquit Hæc omnia nos ad charitatem inſtigare de- Johannes quia prior dilexit nos. Id capite 4. bent, ut diligamus Dominum Deum noſtrum vV.. ſic explicat. In hoc appatuit charitas Dei ex toto corde,& ex tota anima,& ex totis vi- erga nos, quod Filium ſuum unigenitum mi- kibus Deut. 6. v. 5. fit in mundum, ut vivamus per eum,& ite- Si Rex quidam à domeſticis ſuis pro om- 7 rum v. 10. In hoc eſt charitas, non quòddile- nibus donis collatis ſolum repeteret amorem, 4 xerimus eum, ſed quod ipſe dilexit nos,&miſit quàm pius, quàm clemens, quàm æquus ha- 4 Filium ſuum propitiationem pro peccatis beretur. Atqui talis eſt Deus noſter, qui pro ⸗ noſtris. Conferamus cum his, quæ Paulus ha- omnibus bonis, quibus nos quotidie cumu- betRom. g. v. Commendat Deus charitatem lat, nihil magis requitit, quĩmamorem. Ec- fuam erga nos, quoniam cùmadhuc peccato- quid verè æquius? ecquid faciliùs? Cæteræ res eſſemus, Chriſtus pro nobis mortuus eſt. virtutes ſuas conjunctas habent moleſtias, utꝰ Multò igitar magis nunc juſtificati in ſanguine ſobrietas ſitim, vigilantia dolorem, humilitas ipſius ſalvi erimus ab ira per ipſum. Si n. cùm deſpectum; dilectio autem cum lucto vola- inimici eſſemus, reconciliati fumus Deo per ptatem ingentem, habet laborem nullum. f mortem Flii ejus, multò magis reconciliati Diligamus igitur, Vos Mei, diligamus ſalvi erimus in vita ipſius. Deum, quia prior nos dilexit„Impletio legis ti Hoc probò conſiderate, Yos Mei,&dicite elt dilectio Rom. 13.V. 10.—— mihi annon Deus prior dilexerit nos? i quis AA diligentem fe diligit, idnihil habet admira- De Secundo tionis. Trahit enim affectus affectum,& amo- re provocatur amor, Quòd autem Deusini- b E micos fùos amore perfequitur, id omnem Toonen primo, Tranfimusad alteram tranfcendit intelle&nm, Licèt enim in nobis:~ partem, ubi de Amore proximiagitur, cu- fuerit nihil, quod dilectionem mereretur; lusꝰ urget Johannes Tamen in Deo fuit, quod hanc dilectionem I. Neceſſitatem. V. 20. Si quis dixerit, diligo excitaret, nempe viſcera miſericordiæ, qui- Deum ,& fratrem fuum oderit, mendax elt, - bús commotus fuit erga noftram mìferam qU! enum non diligit fratrem fuum, Toei Luc. 1. v. 78. det, Deum quem non videt, quómodo dilige- Caisg Abfurdum igitur eft dilectionem noſtram ¥® p. teft. Bifariam his verbis axaggeratut ne⸗ ish caufam facere, quæ dilectionem Dei antever- cellitas; d i iis eloni, tat, eamqʒ nobis coneiliet, quod verd eſt cauſas 1. Ratione Dei. Is enim amorem ſui& pro- Pan, & effecta cauſarum confundere. Et quomo- ximi conjunxit, Hinc Chriſtus præceptum do poſſumus prævenire dilectionem Dei, quã ſecundum de dilectione Pa E dilexit nos, cùm adhuc effemus mortui per PtYO de dilectione Dei ſimi T idelg&ta Eph...-antequani natieffemus,nec Matth. 20.37: EG. niner Hy T ar quicquam boni aut mali feciſſemus Rom. 9. corrivales, ficut de Staby ra Alexandri Ma- v. 11. Quid multis? dilexit aos in dilecto an-gqni uxore legitur, cùm yidiflet Róxañem teguam fundamenta mundi jacerentur Eph. quandam e, ia bos Kik peng p— t i i E ia 1v4. Wi. Gerhard. Aed-1X. pa bo tülerit; ſed fücüs acta rivalem amotis i O puteum Na fea a anle ium.. è

Puteum præcipitaberit: Ita etin Deus non fert conſortium amoris humiani vel mundani, ſed ſolus à nobis diligi expetit, intellige ſußer omnia, ut nihil ei præferamusin amore, Set cundariò tamien in Deo& intra Deumj etiam Proximum& bona temporalia amate poſſu- mus& debemus. Deus enim cùin noſtræ opis haud indigeat, proximum nobis com- mendavit, ut ſubſidio noſtro ipſum levare- mus, idqque tanquam ſibi factum elſet, řepu- taturum& remuneraturum ſanctè promifit, Matt. 10. v. 40. Videte ailects, quanti Deus faciat homi- nem, ut amorem ejus cumamore ſui conju xerit,& exfertis verbis pronunciet, guod$$ qui proximum non diligat, ipſum quoque di- ligere non poſſit. Quidleſt homoʒ qadd nie mor esejus ,& filius homiñis, quod ipfumvi ſitcas, exclamate liceat cum Davide Pfalm. g. y, S Hi IRISCLHA 2. Ratione noſtri, ut declinemus hýpocri- ſin, ſi enim quis de amore Dei glorietur,& proximum non dili gat mendak eft, inquit Jd- hannes,& rationem addit: Qui enim non diligitfratrem ſuum quem videt, Deum quem non videt, quomodo diliget? hoſpitium ubi Deus divertit, lignum oftentat, quod eſt Charitas proximi, ſicut Princip̃es ac Pyna- flæ hujus ſeculi in more habent poſitum ut diverſoriis, quibus uti ſolent, inlignia ſua ap- pendant. Quia igitur hoc fignum hodiè à- pud paucos conſpicitur inide colligere eſt, iquòd in amore etiam Dei bpatum profecetint, Idteſtatur odiunit᷑t invidia teſtatur conten- tionis ſtudium, teſtatur imtiſcricordia erga pauperes. quæ adeo proh dolor hodie inva- luit ut non quinque tantùm ſedinnumera- biles penè fratres Epulonem poſt ſe reliquiſſe dicas. Omnes, quæ ſua ſunt, quærunt Phil. èY. 2} frater fupplantat fratrem,& amicus Ehiſtoll t. Job. 2. L. 16.21. 34r proditoriè incedit. Vir fratrem ſuum decipit, & veritatem non loquuntur Jer,.v. ge fami maabindavit iniquitas‘, charitas in cordibus multorum refrixit Matt. 2.V. 12. Hi non ſunt fructus, qui à Spiritu Amoris přoveniunt, fed opera carnis Gal,:-19.0pē- ra Diaboli 1. Joh. 3. v. 8. opera tenebrarum Rom. 13. v. 12. quibus debentur tenebræ ex- teriores, ubi fletus erit& ſtridor dentium Mattli. 22.V.;. H, Aquitatem, quán confirmat 1. Haterna conjunctio. v. 20. quã obſtricti ſumusimvicem 1. Vinculo naturali, X quidém jure cread tionis. Nan Pater unus omnium noſtrüm eſt in cœlo,& unus Deus nos creavit.Malach. 2. v. T0. Pater unus otiiium noſtrũm eſt in terra ſiquidem ab uno ſanguine voluit Deus deſcendere totum genus humanum Ad. FAP 26. Ita etiani Matrem unam habemus, à qua geniti ſumus. Nam Eva mater eſt omnium viventium Gen. z3. v. 10.& viciſſim matet unam, quæ nos poſt mortem in gremium faum recipit, terram nimirum matrem omni- um Syr. 40.v. T. 2. Vinculo ſpirituali. Nam cum natur4 eſſemnus filiiitæ EPh..v. 3. Deus Pater celei ſtis per& propter Chriſtum in filios fuos nos adoptavit. Si vero filii& hæredes quidem Dei, cohæredes autem Chriſti Rom...17. Hæc Paulus nervoſe complectitur Eph. 4. v. Hortor itaque vos, ego vinctus in Domino, ut digne ainbuletis vocatione, qua vocati e- ſtis cuùm omni humilitate& manſuetudine e ſupportantes invicem in charitate, ſollic iti ſervare unitatem Spiritus, in vinculo pacis, Unum corpus& unus Spiritus, ficut& vocati eſtis in unam ſpem vocationis veſtræ. Unus Dominus, una fides, unum baptiſma, u- nus Deus& Pater omnium, qui ſuper o- Uu 3 mnes k

342 Dominica IL. pofl Trinitatis. wnes& per, omnes operatur& in omnibus vobis. Hoc probè debemus conſiderare,& quia tàm arctiſſimã fraternitate conjuncti ſumus, æquum certè erit, ut omnem invidiam& a- marulentiam ex corde noſtro eradicemus, in amica jucunditate tanquam fratres in unũ habitemus Pſ.I 3 3. v. 1. Id Deo arridet& ho- minibus Syr. 25. v. 1. 2. Divina praceptis v. ⁊. Nonenim poſ- tum eſt in noſtro arbitrio, ut perinde ſit, facia- mus nec ne, ſed hoc mandatum habemus ab eo, inquitſohannes ut, ut, qui diligitDeum, fra- trem ëtiam diligat: Hoc mandatum extat Lev. 19. v. 18. Repetitur Matth. 22. v. 39.& inpri- mis Joh. 13.v. 34. Si Imperator militibus, Dominus ſervis, Pater liberis, præceptor diſcipulis ſuis aliquid imperat, dicto parere tenentur. Jam Deus eſt Dominus exercituam Eſa. 6. v. 3. Dominus o- mnium Eph..v. 6. qui non ſolo nomine ma- gnus eſt, ſed ipſo opere hoc declatare poteſt Jer. 10. v. 6. Ipſe eſt Magiſter noſter Eſa. 3, 22. Eſt Pater noſter,& quidem talis Pater, à quo omnis paternitas deſcendit Eph. 3, 15. Æquiſ- ſimum igitur, ut ipſi morem geramus,& mandata ejus exequamur. Filius honorat Pa- trem& ſetyus Dominum ſuum. Si ergò Pater ego ſum, ubi eſt honot meus? ſiDominus, ubi eſt timor meus? Mal. 1. v. C. Centurio Capernaiticus habebat ſecvos morigeros,& quando dicebat ad hunc vade, vadebat, ad illum, veni,& veniebat,& ad ſer- vum ſuum, fac hoc,& faciebat Matth. 8. v. 9. Quantò magis Regi Regum& Domino Do- minantium parere tenebimur, qui ſi volueri- tis, inquit,& audieritis bona terre comedetis, Siverò nolueritis& rebelles fueritis, gladius devorabit vos, quia os Domini locutum eſt Ela..v. i9. sii Si præcepiſſet nobis jugularefilios ut A- brahamo Gen. 22. V. L. vel carnescultris inci- dere ut ſacerdotibus ſuis Baal 1. Reg. 18.v. 28. vel ſumptuoſis victimis ipſius gratiarum redi- mere, ut Judæis,& quorum medio Salomo Rex in dedicatione templi ſui immolavit boum viginti duo millia& ovium centum viginti millia f. Reg. g. v. 63. Cauſam haberemus de- elinandi obedientiam, ſed nihil præcipit niſi amorem, quo quid jucundius? quid amabi- lius? i 7 Certè Jacobus Patriarcha ſervivit Labano pro Rachel quatuordecim annis,& videbau- tur ipſi pauci dies pr amoris magnitudine Gen. 29. v. 20. Ita per charitatem omnia adver- ſa ſuperare poſſumus 1. Cor. xg. v..8. Omnis creatura tendit adeum ſcopum sint quemà Deo condita eft;{olut luceatsarborès ut fructus ferant, animalia, flores& herbæ, ut homini proſint ad victum& amictum: Ita e- tiam homo ſcopum ſuum kabet, quo inomni- bus ſuis dictis& factis collimare debet; nimi- rum charitatem Dei& proximi, qui ſcapum hunc nonattendit, ſed per odium& invidiam Diaboli partes ſequitur, in præcipitio verſa- tur, nec recta eſt anima ejus in ſemetipſo Hab. 2..4. 1 Alis dicendi finem facimuson cosin O Domine Jeiu Chriſte, da charitatem Dei & charitatem proximi amplectamur, ut pet charitatem in te ſimus& maneamus in ſecu- lum, Amen. nionem Yaper d tm Adin ukdin Eny

L Miis ETCS BERRE REEDE EAN Epiftola 1. Jobg..cz.r9. NVT. ptæceperat Deus Sacerdotibus, ut ignem facrum̃ in ara conſeryatcut ſem- Per& nunquam extingui paterentut Le- Vit. C. V. 12. Latet ſub liteta ctiani Myſticus ſenſus. Omnes verè Chriſtiani in N. T. ſunt ſpirituales Sacerdotes coram Deo ‚quos Chri- ftus ipfe fuo ſanguine conſecravit& ſanctifi. avi Apoc: ri.6. Hocnöimine tenéntür e tiatn ignem chatitatis in ara cordis ſui vaw- Toe per devotam verbi divihi méditatio nem,& dignam Sactæ Cœnæ uſurpationem, ut neque à vento tentationis neque à flucti- bus iracundiæ extinguatur, ſed ardleat ſeinpet & calorè ſuo proximum frigelcenrem calefa- ciat, quemadmodum comparatus erat facer ille charitatis ignis in corde ſponſæ Chriſti fpi- ritualis Cant. 78.v. 6. NHac ſpectat rælecta Pericope, in qua di- vus Johannes Apoſtolus de mundi Odio con- cionatũit,& ab hoc arglimento poſtmodum ad patæ neſin de exercenda charitate delabi- tur, Nos fine ulteriori præloquio textum iplum videbimus, qui duabus conſtat parti- bus, Prima eſt Cunſolatio. Altera Exhortatio. Utrobiqde inveniemus, quod doctrinæ& conſolationi noſtræ inſervire poterit. Aurilio nos Chriſte, tuo ſolare miſellos, Urbene& ad votum res ea tota cadat. i Exegeſis. Haritas eſt nota& character filiorum Dei; qua extrinſecus cognoſcuntur:& vinculum nobis ptæbet, quo Evangelium cum Epiſtola meditatione pid colligari poteſt. In Evangelio deſcribitut Cœna Magnas quam Pater cœleſtis appatat pro omnibus homini» bus, fed quia multi ſe admiſcent hypocritæ, notam adjicit Fliorum Dei pericope Epiſto- lica externam, mundi odium& internam; ſinceruin charitatis affectum qui tamen non iti corde tantùm deliteſcat, ſed per opera be. neficentiæ erga proximum ſeſe exerat. Non autem ſine cauſa conſolationem præmittit. Quia enim omnes, qui pid vivere volunt in Chriſto jeſu, perſecutionem pati oportet 2. Tim..v. 12: Caro& ſanguis murmu- rantadyetfus Deun,& hahé ejiis diſpoſitio- nem injuſtitiæ accuſant, ſedne miremini fra- tres, inquit Johannes, ſi odit vos mundus. Nos fecimus, quod translati fimus de morte ad vi- tam, quia diligimus fratres. Dbi duo conſi- deranda veniunt I. Gfatamen, quod eſt odium mundi Per mundum intelliguntur filii hujus feculi quorum Deus eft Princeps mundi Joh- 16, verk. 1f,& laqueis militiæ ipfos quali capti- vos tenet 2. Tim. 2. verſ. 26. ut ab maamies a ahia gie TEREE EE EE TIEREN, DOMINICA: II: POST TRINITATIS. we.

344 ad iniquitatem,& tandem in æternæ con- gemnätionisbatädthrunmtprolabantut Rom. 6. V. I9.; z 3 è à De hocnundo, it Johanhes, quod odio habeat pios, quos Chriftus è mundo felegit Joh.$. V. 19. Tinitatur enim Prineipem fuum, qui eſt- mendax& homicidaab initio Joh..v. 44. ita ut pii in hoc mundo degant tanquam oyes inter lupos Matt. 10. v. 16. quibus loquenti- bus bellum movent Pſal. 1 20. v. 8.& ibi gra- tuletur hoc nomine, quali cultum Deo præ- ſtiterit Jah. 16.V. 2e i Paucis dicam, vixiorum ùmnium lerna eſt. Hic dominatur cor Caini, Iingua Simei, la- bium Doëgi, ſalutatio Joabi, oſculum Judæ, blandum venenum, occulta ſagitta, melle li- tusgladius:i Sues Abel non deerit tibi Cain, ſi és Jacob non deerit tibi Eſau, ſies David, non deerittibi Saul, ſi es Joſeph habebis inſidiantes fratres: ſi vis Chriſtum imitati, perſequentut te Herodes, Pilatus& Phariſæi. Enhæc eſt ſors piorum, duæ deſiderium melioris ævi in nobis excitare debet, ubi o- mniamutabuntur in melius,& ſancti de hog mundo judicabunt 1. Cot..V. 2. ſtantes in magna confidentia adverſus eos, qui anguſtia- verunt illos, Sap. 5. V. 1. Il. Levamen, quod triplex 1. Aundi ingeniim, Nolite mirari nine quit Apoſtolus, Quo ſemel eſt imbuta recens ſervabit odorem ceſta diu. Ut igitur Cain príma mundi: progenies, fratrem{uum Abe- lem trucidavit. Gen..v. 8. Ita omnes ejus poſteti affecti ſunt, ut nil niſi cæ dem ſpirent, &c minas in hodiernum usque diem x; dicen- tes: Venite& diſperdamus eos ne ſuit gens, & non memoretur nomen Iſrael ultrà Pl.;. V. 5. Hoc non eſt mirum. Dominica I1. pof Trinitatis: Nam mundus in maligno pofitus etr. foh. V. dg. pii verò omnem impietatem& mun- danas concupiſcentias abnegãrunt Tit. 2. v. 2. Hoc admirantur mundi alleclæ t. Pet.4 v. 4. Mundus amat toncbr as Joli. i..q. Pii verb ſunt Filii Lucis. Lüc. i.V. g. Quæ igitur focie- tas luci ad tenebras 2. Cor. 6.. Ij. Mundus delectatur concupiſcentia oculorum, concupiſcentia carnis& ſaperbia uitæ 1. Joh. 2· verſ. 17. ſed pii erucifigunt carnem cum ſuis concupiſcentiis Gal. f. y. 24.&in Do- mino delectantur PÍ; 37.„3e Quid igiturmi- rum, ſi eos odio habeat mundus,& graves ſint ipſi ad videndum ut fatentur impii dap.ꝛ. v. iß. Hoc mundi ſemper fuit, eſt& erit inge- nium ad mundi usque finem. Ne igitur mice- mini frattes& contriſtemini:ſi Deo Patre cœ⸗ lefti ita diſponente hanc piorum ſortem vos etiam experiri contingat, ſatan& ejus conſor- tes antiquum obtinent, ſed gaudete potius& exultate, quia merces veltra copioſa erit in cœlis Luc..v. 23. i buusiizid ~ 2 Chrifti beneficium, per quemexmorte ad vitam translati ſumus, ut ait Iohannes. Per lapſum Protoplaſtorum æternæ mortis eramus obnoxii Gen. 3. v. 22. nec proptiã vir- tute eluctari poteramus, quippe mortui era- musin peccatis Eph. 2, v, 1. quid multis ⁊ ne- que in cœlo neque in terra quisquam erat, qui nos eriperet, ſed quia Creatorem offen- deramus, omnes etiam creaturæ nobis adver- ſabantur. Chriſtus autem medium ſe ſtitit in- ter Deum& homines,& deſtructà morte vi- tam& incorruptignem toti humano generi reduxit 2. Tim. 1. VIoO. Hanc gratiam applicat nobis ſtatim in ba- ptiſmo, qui nihil aliud eſt quàm geανοανMcie olw. Proinde gratias agere debemus Deo Patri

el nn e fani ns ko ha Epiftola Tärðbizvrget gni 24s patriʒ qui dignas fecit nos in ſortem Sancto- quam expreſſa liteta impottat. Non enim rum in lumine, qui eripuit nos de poteftate tenebratum& transtulit nos in regnum Fili ſui dilecti in quo habemus redemptionem in ſanguine ejus nimirum remiſſionem pecca- torum Col. baitai Præbeat nobis hæc conſideratio. 1. Vſum delortatorium, quia Chriſtus ex morte nos tranſtulit adyitam. neper peccata recidivam patiamur„& Poſteriora prioribiʒ deteriora reddantur 3. Pet. 2. v. 2i. 2. Lſaum refutatorium, Quia enim ex mor- te ad vitam ttanslati ſumus, videant Pontificii quomodo purgatorium ſuum defendant. Certè ſcriptura non agnoſcit niſi duo homi- num genera Joh. 3. V. 18. Matthi. 2F..33. pii ſtatim poſt mortem eranſeunt ad witam Jch. 5v. 24. Impii verò rectà præcipitantur ad infernum Joh. 3. v. 1 S. ſervent igitur ſibi ſuum Pontificii purgatorium, Nobis Chrifti A nguis fuflicit, qui emundat nos ab omnibùs pecca- tis 1. Joh...t ut per mottem ãd vitamttan- ſite poſſimus Joh F..24. 3. Certum indicium. Nam odallen, in- quit Apoſtolus, ſcimus, quod exmorte in vi- tam translati fimus, quia diligimus fratres. PHontiſcii ex hoc loeo merita operum confirmare ſatagunt, quaſi Johannes cauſam trauslationis noſtræ ex morte ad vitam cha- ritatem aſſignet, cum ſignum tantum ponat, ex quo appareat, quod non amplius ſimus in morte q ſed regeneuati per fidem. Ut enim Mortus oſtendix hominem vivere;& tamen non eſt cauſa vitæ efficiens: Ita ſola& uii- ea Fides organon eſt.quo Chriſtum cum bene- fieiis ſuis apptehendimus; ſed charitas fidei Hjelde eſt, quæ veritatem ejus indicat: Gal. ş, TOARE nyko ni zojaimrboSiqabety Haæc eſt vera&c genuina hujus ſignificatio, dicit Johannes. Ex mortte in vitam transla- ti ſumus, quia diligimus fratres, ſedita, Sci⸗ mus, hoc eſt, colligimus inde,& firmiſſimis argumentis deducimus, quod ex morte in vi tam translati ſimus quia Fratres diligimus adeoque iper charitatem: fidem noftram de- monſtramus. Nam ex ftuctu cognoſcitur arbor, num bona vel mala fit? Matck. Ta V. 16. Quod probe notandum,& Pontificiorum dubitationi oppenendum eſt⸗ qui hanc gopogiæv Spiritus ſupetbæ cujuſdam prefum- ptionis crimine damnant,& abominantur. Sed perperam Oidadev, inquit hic Johan- nes, Ergo non dubicamus. Reclamat fidei appellatiosguæ risos tg) taiyi Hebr. 1t. v. I. dieitur mνAña Heb..V. 16. dicitur æe- T0Oιõe Rom. S. v. 38. Quomodo igitur cum dubitatione conſiſtet, quæ ſimilis eſt fluctui maris, qui àvento movetur& citcumfertur Jacob. 2. v. 6. Reclamat divina promiſſio. cui quinóh credit, Deum mendacem facit 1. Joh:.v. ro:Reclamantetiam Sacramenta, quæ nihilaliud funt, quàm epegyiðes juftitiæ fidei Rom. 4. v. 11. De Secündo. UIT confolatio, fequitur Exhortatio, cit- ca quam tria oblervanda veniunt L; Argamentum, quod eft dileĝio pro- ximi.i4. 15. Doctrina cettè maximè ne- ceſſaria in hac ultima mundi fece, ubi plane refrixit charitas,& injuſtitia abundavit Matt. 34.V. 13. Frater ſupplantat fratrem Jer. 9,. 4. omnes in ſanguine inſidiantur, vir fratrem ſuum ad mortẽ venatur, malum manuum fya- rum dicunt bonũ. Mich. Ny 3 sohicupil Cunt : Xx agros, ai

346 agros, domos tollunt,& per calumniam ſubi- gunt vitum c domum ejus, virum& hæredi- tatem ejus Mich. 2. v. 2. Sicut igitur Johannes Apoſtolus, cum præ ſenectute vires eumrelinquerent,& non pob ferire; fed bajulorum ope indigeret, ſi concio ipſi publica habenda eſſet, ferè nihil aliud in ore habuit, qudm hoc: Filioli diligite vos in- vicem. Hoc fæpè repetiit,<& cùm aliqui percontarentur cauſam, Quia, inquit; hoe unum, ſi fiat, ſufficit: Ita quilibet fide les Eccleſiæ Miniſtri locum de charitate Chri- ſtiana diligenter inculcare debent ſuis audi- toribus. Nam charitas eſt legis impletio, Roman. 13. verſ. S. Hbi verò charitas non ieit, yana erit de fide gloriatio: Ubi vana de. fidé gloriatie, ibi:tota vacillat religio, ſine ſide enim impoſſibile eſt Deo- placere, Heb. Ir. v. 6. H. Iucitamentmm, quod triplex (œ inculi conſileratio. Fratres enim ſu- MUS j. fare Creationts: Nam unum Patrem ha- bemus, àgtocreatifümus,& omnia bonatàm corporalia quàm ſpiritualia accipimus Jacob. I. V. 17. x. føre Redemptionis, Per Chriftum enim adoptati ſumus in Filios Dei, Jch. 1..12. Gal, 4..J. Rom..v. 16. 3. Pure Sauctificationis. Omnes ſumus ab uno Déo'qui vocat, fub uno Chrifto qui gu- bernat, inunoSpiritu qui copulat, per unum vetbum illaminamur ati unum finem tendi- mus, in una eademque doctrina conſpiramus Eph..v. i. ſeqq. ] aàm arctè igitur copulati cum ſimus, meri- tõ nos invicem diligimus. O quàm bonum &x jucundum eſt fratres habitare in unum. Pſ. 533.V. l. ſeqd-· k(6) Perici declinatio; quod duplex Domivies II: poft Trinitati 1: Mortis pæna. Qui non diligit fratrem; inguitJohannes,manetin morte. Permor- tem intelligitur mors gratiz& gloriæ, quam ſibi attrahunt malitioſi Chriſtianæ charitatis neglectores. Nam inimicitiæ, contentiones, æmulationes, iræ, rixæ, diſſenſiones, invidiæ &c. ſunt opera carnis Gal. 56. v. 20. Qui verò fecundùm carnem vixerit, morietur Rom, 8. V. 13. Mors ſecundùm Ariftotelem eft wastas oeoa QoCkeiraroy; quia nemini parcit, fed absque ullo difcrimine divites& pauperes, imos& ſummos, ſenes& juvenes proſternit. Philoſophi, Sophiſtæ, Theologi; Juriſtæ, Medici Egroti, Domini& Subditi, Senes& Patres Infantes& Mattes Excepte prorfus nemine Cogundur illuc ire. Saul Heroserat fortiffimus, nihilominus cum perſonatus Samuel ipſi annunciaret ſen⸗ tentiam mortis: Cras tu& Filii tuimecum. c> ritis., cecidit porrećtus in terram& robur non erat in eo l. Sam. 28.v. 19. ſeqq. Na Hiskias convertebat faciem ſuam ad parietem; garriebat ſicut grus,& meditaba- tur ut columba, cùm Propheta Elaias triſte nuncium ipſi afferret, diſpone domui tuæ, quia morieris& non vives, Eſa. 3 8. verſ. 1. ſeqq. a: j Chriſtus ipſe triſtabaturusque ad mortem. cùm hora paſſionis& mortis appropinquabat Matth. 2 C1 v. 38. 160%5 Cùm igitur mors naturalis tåm ſit formi- dabilis, quid dicemus de morte gratiæ, qul Spiritus ſanctus amittitur,& de morte gloriæ, quæ depaſcet damnatos in ſeculum? Plal. 49. .1 jo Nihilominus pauci funt; qui popa 9E

e aaa koc conſidetant, ſed mutuis odiis& conten- cionibus ſe invicem mordent, adeoque præ» dam morti, ſemetipſos ſponte objiciunt, quæ magna certè eſt veſania. Solemus alids, cùm periculoſo morbo dis- cumbimus, vel alio in vitæ diſcrimine verſa⸗ mur, omnia tentare, quæ ad recuperandalii falutem facere videntur; omnes medicos im- ploramus, patimur lectiones, patimur caute- tia,&, quicquid medici conſulunt, adhibe- mus, ut mortem prorogemus aliquantiſper, quam tamen evitare& plane declinare non poſſumus. Quanto magis omnem navare debemus operam, ne mors gratiæ nos obruat, quam mors gloriæ cito pede inſequitur, ex gua nulla ekt redemptio. Pll, 49. verſ. 15. 20. ledira Dei manet ſuper damnatos Joh,.v. 36. Hoc præcavere poſſumus, ſi di gimus Fra- tres non quòd charitas à morte liberet; fed quia veræ fidei indiciumeſt, cujus unius& lolius beneficio ex morte in vitam tranſimus Joh..v. 36. 2. Homicidii culpa verſ. 15. Omnis qui odit fratrem;{uui$ inquit porrò A- Poſtolus, homicida eſt,& ſeitis, quòd om- nis homicida non habet vitam æternam in ſe manentem, Homicidium committi poteft trifariam, utCiiritusindicat Matth, f.-.1, feq; T. Opere, quando quis proximum yel ma- nifeſtẽ tracidat, ut Cain, Gen..V. 8. vel oc- cultè, incantationibus magicis aut veneno, aut doló alio malo necat, quemadmodum David Uriam in acie per Joabum curabat in- terfici 2ean 113V. 15. 2. Conde, per iram& odium, quod eum vindictæ tudio ſempet ferè conjun- um ek, undéà Paulo tanquam ſororcu- læ ad unam quoque claſſem rediguntur, Gal. J. V. 20. Epiſtal alacobi 3. U. 3 16. a aa. Snai 3. Ore; fel imprecando vef calumnian- do. Hoc eſt, lingud aliquem percutete Jer. 18.v. 18. Nam verba ſuſurronis ſunt quaſi vulnera,& ipſa perveniunt usque ad inte- riora ventris Prov. 18. v. 8. Comfer, Syrac, 28:vi 22. Licet-igitur priori modo; is qui non dis ligit fratrèm, homicidium. non committat; tamen ad claſſem fecundam& tertiam pers tinet,& ab homicidio ſe liberare non pot- eſt, dum in odio ſuo erga proximum petſeve- rat. Unde apparet Spiritum ſanctum longda⸗ liter ſentire de odio, ira& ſimilibus affecti- bus, quàm ratio humana judicat. Videant igitur quem habeanttitulum in Scripturis in- vidi& malevoli, qui vatiniano proximum o= dio proſequuntur,& in gratiam cum ipſo re- dire nolunt. Homicidæ ſunt in oculis Dei, & ſicut homicida non habet vitam æternam in fe manentem: Ita feiplos excludunt ab hæreditate cœleſti,& partem aliquando invenient cum Patre ſuo Diabolo in fta- gnò ardente ſulphure& igne Apocalypſ. 21. V. 8. Quod ſi ergò ſalus æterna tibi cutæ eſt, tempera tibi abodio,& conſentiens eſto ad- verfario tuo citò». dum es in via cum cO, nefortète tradat adverſarius Judici;& Ja- dex tradat te miniſtro& in carcerem con- jiciaris, Amendico tibi, non exibis inde do⸗ nec reddas noviſſimum quadrantem Matth. §.V. 25. J)Amoris Chriſti ponderatio. Nam per hóe sinquit, cognovimus chantatem, guod: ille animam ſuam pro nobis poſuit,& nos de- bemus pro fratribus animam poneret Remita tit nos ad exemplum, Filii Dei; cujus fratres fa&tifumns per incarnationem Heb. 2. v. I4. Isvitam pro nobis effudit, cùm adhug pecca- xà tores

Ea iea minea E n- Poat gge DominicaTI. poft Trinitatis pectatores& inimici eſſemus Rom.gq..io. ut vitam& incorruptionem nobis reſtauraret. 2. Tim. 1. v. 10. Quiaigitur membra& diſcipuli ejus ſumus per fidem, æquum erit⸗ ut diſcamus ab co charitatem Matth. 11. v. 29.& veſtigia ſequa- mur, quænobis reliquit 1. Per..v. 21 Ehi enim hoć Chriftiexemplum nemo facilčimi- tabitur, conari tamen debemus a duantum poflumus, faciles eſſe ad inſerviendum proxi- mo, ctiam cum noſtro periculo, quemadmo- dum Paulus pio affectu cupiebat anathema fieri pro Judzis f hoc modo—— fervare pof- ſet Rom. 9. v..U5 Boreh: atjpara feh joh: p72 Notetur hoc 2. Contra Photinianam meriti Chrifli ex- rennationem, qui Chriſtam mortuum eſſe contendunt non meriti gratià, ut pro peccatis nolkris ſatistaceret, ſed tantùmad exemplum, juxta quod paratosnos effe decet, vitam etiam pro fratribus ponere. Sed ertor hiceft peſti- lentiſſimus, quotota doctrina Chriſtiana e- yertitur. Nam in Chriſto habemus redem- ptionem in ſanguine ejus, nempe remiſſio- nem peccatotum Col. 1. v. 14. 2. Chutrã Diaboli tentatianem. Si enim tantoperè nos dilexit Chriſtus cum adhuc inimici eſſemus, quantò magis, poſtquam per mortem ejus Deo ſumus reconciliati, ſervabimur per illum ab ira Kom. 5. verſ. 9. Etſi animas noſtras tanti fecit, ut vel ſan- guine ſuo redimendas illas judicaàrit, certè hoc zeuio nunquam è fuis patietur rapi manibusJoh. ro. verf 28, Dummodo vera fide nostotos iph tanquam curatori anima- rüm noſtratum commendemus 1. Pet. z. v. 25. 5 insèydiien' HI. Cmplementum, quomodo ſatis fa- trilariam. se cete poſſimus huic exhortationi, nimirum 1iPer Condolentiam, ne claudamus viſce. ra noſtra à proximo ſed fleamusicum flenti- bus,& gaudeamus cum gaudentibus Rom. 12. v. 15. Non enim creati ſuimus ſtipites vel lapides, ſed quemadmodum inter membra humani corporis pulchra quædam harmonia Vnſpicitur, ſipatiturunum membrum, com- patiantur omnia ſi glorificatur unum, con⸗ gaudentomnia1. Cox. 12. v. 26. Ita nos etiam noſtram erga proximum condolentiam teſta- ri debemus/, aliàs membra non erimus viva, ſed mortua, quæ Chriſtus chirurgus ille cœ⸗- leſtis olim reſecabit& in abyſſum æternæ I. ilcondemnationis projiciet, ubi abominatio e⸗ runt omni carni Eſa. 66. v. 24. 2. Per Beneficentiam, ut proximum fub- levemus bonis terrenis, quæ Deus nobis in hunc finem conceſſit. Frange eſurienti pa- nem tuum,& affſlictos vagos introduc do⸗ muni. Cum videris nudum, operieum,&à carne tua ne abſcondas Eſa. 5 S. v. 7. Confer Jacob. 2. verſ. 16. Kom. 12. v. 14. Luc. 6. v. 3 8. Commendatur hoe nominein letipturisHiob. .29.v. 2 ſeq. Obadias i. Rog. 18.5. 4. David 2. Sam. 9. Corneliũs Act. 10.V. 2. ſeq quo- rum exempla ſequi debemus, Beati enim mi⸗ ſericordes, quia miſericordiam conſequentur Matth...7. Qui verò hoe non attendit, ſed elaudit vi- ſceta ſua, in eo non manet charitas Dei, in- quit Apoſtolus, ſcilicet nec Deum diligit; nec à Deo diligitur. Nam dihgentes me di- ligo, verba ſunt Cœleſtis Sapientiæ Proy, 8 V. 17. Gi 2. Per Veriloquentiam, ne proximum dë ligamus rantum lingua& vetbis, ſed opere& veritate. Hritolerabilis enim in auribus Dei diſſonantia eſt, quando verbis dilectionem quis proſitetur, factis autem negat. Hypo- criſin hanc abominatur Dominus Prov. C. V. 16.

| 16. Proinde ipſo opere& veritate proximo e. genti ſuccurramus, nudis verbis nihil effici. tur Jacob. 2. v. i.ſeq. Certè qui corda ſetu⸗ tatur& renes, fucum,; quo proximum delu- | dis in apricam lucem aliquando profi i Idquod'màagnam tibi coram Deo oh > eret Dus Angelis,& elextis pariet ignominiam 1. Cor: .v. 9. SICAIYÆIÆAI TLES Prr P att PT RARAY EONI EAI AAAI EDRI CARI ORI CAFAS LOI OS TEA E ET OAR K P OCE ENIC- PKT. ¿ v ene S Ci ejs, S, E E i 4 Fi Um Ifraelicæ emigraffent ex Æ- gypto& jam. eflent in introitu tetræ promiſſæ, primus illis oc- currit Amalech,&æ tranſitum ar- matã manu impediebat, quin in- vadebat eos in via,& percutiebat extremos agminis eorum, qui debiles erant& laſſi, Deut. 25.V. 18. Idem Chriftianis accidit, Nam dum- Æ- gyYꝑto exeunt, hoc eſt, per baptiſmum ſe à mundo ſeparant,& in via ſunt ad promiſſam cœli patriam, occurrit eis ſtygius Ama· lech& aditum præcludit, quò minùs voti ſui compotes reddantur. Sicut autem Iſrae- litæ oratione Moſis& gladio Joſuæ Amale- chum profligabant:: Ita nobis etiam pu- gnandum eſt contra Diabolum armis{piri tualibus, prout à Paulo deſcribuntur Epk. 6. V. II. ſeqq. Inprimis cavendum, ne delaſſemur in via, fed remiſſas manus& ſoluta genua erigamus Heb.12.v. a. Qui enim remiſſas habet ma- Epiſtola lucobi 30.13 19. DOMINICA DI. POST TRINITATIS. Epiftola I. Pet. ſ. v. G n. 249 Si ſapitis ergò, Vos Mei; fincerè agite cum Proximo,& omnem hypocriſin deponite: tunc legem Chriſti implebimus,&c in perfe⸗ cta olim charitate Deum videbimusà facie ad faciem ſ. Cor. 13. v. 12. quod faxit Chriſtus MSN i eſus Deus terbenedictus in ſecula ſeculorum, Amen. trta n PATa PTS 2 iate AI CARIOS CDI T Ye C. EYY YTo EXN CAS K ON Ý. ANa K% C LEa rfa TA z 9$ {o tA ik eA nus ad hona opera,& foluta genua inviis ju- ſtitiæ ambulandi, quiextremus eft in agmine & differt pœnitentiam usque ad mortem, percutietut ab infernali Amalecho,& terram viventium cœleſtem Hieroſolymam nun- quam videbit. Non enim niſi legitimè cere tantibus corona datur 2. Tim. 2. v. f.& qui a- lios curſuprævertit, accipit brayium 1. Cor. .V. 24. De hoc conflictu agit Petrus in prælecta pericope,& informat fuos Auditores, quo- H! medo adverſus Satanæ molimina iter ſuum ad cæleftem patriam feliciter. perficere poflint. Videbimus. I. Satanò retia. ii Il. Evadendi medid. Ut bene cedat opus Leotude ſtemmate Judæ, Inſtrue nos quæſo robore, Chriſte, tuo Exlgeſis. N hodierne Evangelio Chriſtus ſuavi ſi- militudine bonitatem& fidelitatem ſuam Xx 3 expo- T,

#50 Dominica I1. pofi Trinitatis. exponit, ut intelligamus, quàm curæ ſunt Pa- ſtori oves ejus, tam cutæ etiam ipſi eſſe no- ſtram ſalutem: Interim, ne ſecuri ſimus, ordi- navit memoranda antiquitas talem Epiſtolam quã informarentur Chriſtiani, quomodo ad- verſus Diaboli tentationes, quibus nos quo- tidic ad peccata ſollicitat, ſe præmunire poſ- ſint& debeant. Graphicè enim deſcribitur hoſtis ille generis humani I: Secundam Intentionem, quam cogno- ſcere licebit ex nominibus, quibus hic intigni- tur ab Apoſtolo 1. Verbis explicatis, vocatur enim 1. Adverſaritas, auribinos eſt in Græco, quo nomine talis adverſarius indicatur, qui in ju- dicio litigat contra alium, in qua ſignificatio- ne uſurpatur Matth. 5. v. 2f. Luc. I2. v. 58.c. 18. verſ. 3. Eodem enim ſenſu Diabolus eſt nofter xørúyopos rarnyogav nuir iromo 8 9S hutoas HÆL VULTOS Apoc. 12. v. 10. Licet enim à Chriſto judicatus& foràs e- jectus ſit Joh. 16..ir. 31. ut nullum amplius jus labeat in credentes Rom..&..tamen in- Rar contumacis Avrðizg cedere renuit, fedo= mnes fuas ſicbobeias adhibet Eph. 6. v. 11. ut à jure noftro, quod per fidem in Chriſtum contra maledxtionem legis& æternam mor- temobtinuimus, nos deturbet, quemadmo- dum in patadiſo cœpit Gen. 3. v. I. ſeqq. 2. Diabolus vom& Aανναονιε⁰ quia ex- licante Chryſoſtomo, primò Deum incu- Be apud homines dum fcilicet diving miferi- cordiæ calumniam ſtruit,& ad deſperatio- nem homines ſollicitat. Secundò, quia homi- nesaccuſat apud Deum Apoc. 12. V. 10. dum peccata in quæ eos præcipitavit, coram judi- cio divino exaggerat, vel mercedis tantum causã illos Deo ſervire calumniatur Job, 1. v. 9. Tertiò homines inter feinvicem, quando unius, yidelicetejus, qui calumnias profert OUT? k Ai M e Ñ linguam, alteriusverò, videlicet ejus, qui ca- lumniis delectatur, aures occupat,& hâc ra- tione tertiæ alicujus perſonæ famam inſuper lædit, unde Spiritus mendacii appellatut r, Reg. 22. v. 22.& qui mendacium loquitur aut proximum calumniatur, ſuo ſe indicio pro- dit,duodnon ità Deo ,fedà Diabolo Joh.8. V44, 2. Kerbis comparatis, dum Leonem rugi- entem Diabolum appellat, qui obambulet& ſtudio ſummo quætat, quem deglutiat, idq; 1. Propter robar ac validitatem, Prov: 30; vy. 30. Jud. 14..18. Ita Diabolus eft fortis armatus Luc. II. v. 21. qui factus eſt, ut ne- minem timeret Job. 41. v. 24. 2. Propter crudelitatem. Leo per triduum famem ferre poteſt, ſed poſtea vehementet elurit,&cum fummo furore& maximã ira- cundia diſcurrit, imò in ſenectute fit ſæviſſi- mus, ita ut circa oppida oberret,& in homi- nes quoque impetum faciat:Ita Diabolus hoc præſertim tempore ultimo, quo ſentit appro- pinquare judicium ſuum, ſæviſſimè gtallatur in omnibus ſtatibus In Eccleſia ſerit mendacia, errores& hæ- teſes, ut novam quilibet cæli ſcalam ſibi fabri- cet,& unus dicat hic eſt Chriſtus, alius dicat illic eſt Matth. 24. V. 23. Ini Politia ſurſum deorſum vertit omnia; audiuntur paſſim prælia& Rumores prælio- rum Matth. 24. v. 6. fides antiqua exulat, jus in abſynthium coaverſum eſt Amos, f5. v. 7. Principes imperii ſe invicemmordent&come- dunt, quid nutum ſi conſumantur. Gal. f. v. 15. Di conomia vir fuum fratrem ad mortem venatur Mich. 7. V. 2.& inique agendo ſeſe fatigant Jer..v. 5. Hæc omnia crudelis iſte Leo Diabolus o- peratur, qui con fuſione& perditione delecta- tur Job.41. V. 15. J. 3 Pres maria ttifima l hflih be wD omnia Venen Vigu ale

nasia o n i r 3. Propter caliditatem. Leo veftigia pe- dum ſuorum arenã per caudam attractà ab- ſcondit. Sic Diabolus tentationum ſuarum veſtigia tegit, ac vitia ſub ſpecie virtutis ho- minibus proponit, ſiquidem in Angelum lu- eis ſe ttansformare novit 2. Cor. 11. v 14. 4. Propter Spiritus ſablimitatem. Leo ge⸗ neroſum& ſuperbum animal eſt. Ita Dia- bolus Rex ſuperborum Job. 4f. v. 25. qui non veritus eſt aChriſto honorem adorationis flagitare Matth. 4. V. 9. 5. Proprer inſati abilem cupiditatem. Leo non partem aliquam vulnerat, ut canis, ſed in- tegram ſubſtantiam dilaniat,& carnem cum olſibus deglutit: Ita Diabolus non inſidiatur tantum cotpori noſtro ſed etiam animæ, to- tumque hominem perditum cupit, unde A- oοο dicttur Apoc: 9. v. II. Nos opponamus Leoni huic rugienti Leo- nem de tribu Juda, à quo victus ĩs& vinctus elt Apoc. 5 v. ſ. Nec formidemus ejus rugi- tum. Rügire poteft, fetite nor poteft, tan- quam moloſſus aliqais catenarius, qui Tatran- do quidem terret, fed ledere neminem po- teft nifi qui ex petulantia propius accedat, ut Hiftoria Jobi teſtaturc.i. II. Secundùm indentionem FTtria enim quah fetia pándit, quibus incautos decipit,& mætetnam perniciem ptæcipitat. Retia illa fant maximè celebria, quorum praxis hodiè ülitatiſſima eſt i I. Aiſolentia. Hoc primum peccatum erat, quo Diabolus Protoplaſtos noſtros paradiſo expulit Gen. 3. v. 4. Ab illis hæreditario jure ad nos devenit, ut altum ſemper ſapiamus,& plus ultra cogitemus, præſertim eo tempore, qüö'omnianobis exvoto fuccedunt. Ibi dici- mus cum civibus Samariæ: Lateres cecide- runt, ſed quadris lapidibus ædificabimus, ſy- comoros ſucciderunt, ſed cedros immutabi- Epifola 1, Pet. g, v.:10: 3y? mus Efa, 9, Y. 1o; fed Diaboli laqueus eſt ab- ſconditus, quo multa hominum millia deci- pit„ut ficut Ipfe per ſuperbiam principatum ſuum amiſit Jud. v. 6. à Des deficientes nau- fragium quoque ſalutis faciant 1. Tim. 1. v. 19 Cæteraquidem vitia fingulas perdunt vir- tutes, avaritia liberalitatem, prodigalitas par- ſimoniam, libido caſtitatem, gula temperan- tiam&c. At ſuperbia unins virtutis extinctio- ne non contenta omnes aggreditur,& certiſ- ſimum ruinæ indicium eſt PrOV. 16. V. 18. 2. Difidentia, quando quis dubitat dé au- xilio divino,& anxia nimis cogitatione de vi- tæ bujus neceflariis ſemetipfum excruciat, quæ tentatio Diaboli valde communis eſt ca- Iamitoſis hiſce temporibus,& multos adeò puſillanimes reddit, ut quò ſe vertant, igno- rent, adeoque mediis illicitis utantur,& lu- crum ex malo quærant Sap. 5..12. Hinca- deò abundat iniquitas, ut Diabolus ſufficien- tem habeat matetiam gaudendi, dum videt homines catetvatim citato curſu ad infetnum tendere. Qui enim venttem pro Deocolunt, horum finis eft interitus Phil. 3. v. to) 3, Somnolentia, quæ in omnibus ſtatibus dominatur, ut nemo ferè ſit, qui patiatut ali- quid fuper contritione Joſeph, Amos 6. v. C. Deus percutit nos belle, pete ,& fame, ita ut àplanta pedis uſque ad verticeni honfitin nobis quicquam integtum Eſa. i. y. ł. ſed pro- fanæ ſunt viæ impii omni tempore& alta funt judicia Dei, coram iplo Pfalm. 10. vetſ. g. Hæc magna eſt ſecuritas, qua ſopiuntur à Diabolo, ut non doleant, ſivel maximè Deus percutiat, ſed indurent facies ſudas ſuper pê- tras,& nolint convetti Jer..v. 3. Ex his quæ diximus manifeſtum eſt, quän verè queráturS. Jobus c. 7. Vita’ homi- nis militia eſt ſupet terram,& ſicut in bello non bonum elt hoſtem cotttemitere Ita hie gd4qus⸗ le r

— x — — — ja +r A ae s$ yfe quoque omnis profliganda eſt ſecuritas:Non enim colluctatio nobis eſt adverſus carnem& ſanguinem, ſed adverfus Principes& poteſta- tes ,adverlus mundi rectores, qai in tenebris hujus ſeculi dominantur Eph. 6. v. 12. De Secundo. Idimus Diaboli retia, ſequuntur Eva- dendi Media, quæ Petrus producit L. Formaliter& tria commendat. fuis Au- ditoribus, quibus Diabolo ſe opponere,& retia ejus evadere poſſint, ut ſunt 1. Hamilitatis ſtudium. y. f. 6. Ownes invicem humilitatem inſinuate, inquit Apo- ftolus, quia Deus reſiſtit ſuperbis, humilibus autem dat gratiam. Humiliamini igitur ſub potenti manu Dei, ut vos exaltet luo tempo- re. His verbis duo continentur. 1. Exhortatio, quæ in Græco valde empha- tica redditur pereyronbu oxa Nam Me taphorica eſt ea locutio à genere- veltimenti in nodum conſtricti deſumpta, quod èyxoi- Bopadicebatur& ſervis olim familiare erat, ut ſit ſenſus, Induite humilitatem,& inſtar ve- ſtis nodo conſtrictæ vobis conjunctam reti- nete, ne uſpiam excutiatur: Paulus utitur vecabulo%Uονονν Col.3. v. 12. Unde hæc fluit doctrina, quòd humilitas fit pulcherrimus Chriſtianorum ornatus, quo ad agnitionem renovantur, ſecundùm ima- ginem ejus qui condidit nos Col. 3. v. 10. unde fortaſſis eſt, quod Germanicum De⸗- muth convenit cum Hebreæo rD? quz yox Dei imaginem notat Gen. 1. yerl.. 26. c. F. verſ. 1. Ad hunc ornatum Petrus-aliâs -hortatur mulieres, ut loco veſtium pretioſarũ eo induantur 1. Ep. e..v. 3. K SFicut enim veltis cotpus non ſolum tegit Dominica III. pof Trinitatis: ſed etiam ornat: Ita duplici fine utilis eft hus militas, quã pii tegunt non ſolùm ſuas virtu- tes, ne propter illas coram Deo& homini- bus ſeſe efferant,& proximi infirmitates, ne propter-eas proximum alto fupercilio con- temnaut, ſed inſuper etiam corpus ornant, ut Rex concupiſcat decorem noſttum, Plal. 45. verſ. 12. qui contrito& humili deleckatur ſpi- ritu Eſa. 57. verſ. 1j. Pſal. 5 f. V. 19. Quando igiturmundi hujus Aſſeclæ varie- gato veſtium colore ſuperbiunt„tu humilita- tem indue,& non apparebit tandem in extre- mo die confuſio nuditatis tuæ Apoc. 3. V. 18. 2. Ratio quæ duplex . Ira. Nam ſuperbis Deus reſiſtit, orsi rdlostrali eſt in Græco, hoc eſt, inſttucta qua- ſi acie ſuperbis ſe opponit. Væ autem illi, contra quem Deus militat, manus ejus ma- nus valida durum erit contta ſtimulum cal- citrare Act. 9. verſ. ꝙ. Conſideta igitur quan- tum út:Deumhabere grriuayow Expertus ef Pharao, Sanherib, Nebucadnezar, Heror des& multi alii. Nam Dominus conteni- ptibiles reddidit elatos,& deſtruxit eos uſque in finem Syr. 10. v. 15. 2. Gratia, quam Deus præſtat humilibus 1. Qmmigena henellictione, quæ oinnis bo- ni& ſalutisæternæ communicationem com- plectitur. Sicut enim montes; excelfi folis æſtu ſteriles fiunt,& quandoque etiam fulmi- ne tanguntur, valles autem frugiferg funt& frumentoabundant Plalmi6 sexes ry. Ita apud ſuperbos æſtus manet iræ diyinæ,& ful- men perditionis. Humiles vero gratiarum donis replentur, ut abundent magis magiſ- que n: Thef z. verſ. 1.& januam ſalutis arctam & anguſtam, quæ Chriſtus eſt, faciliùs ingre- di poſſint Matth. 7. V. I 4 JohIOxv. 9. Matt. 1r. v. 29. ie 2. Oppertunũ ovectione. Nam humiliamini, ine

inquit Apoſtolus ſub potenti manu Dei, ut yos exaltetévxæiew, hoc et,- quando iph vi- ſum fuerit. Ita Saulem Agaſonem. 1. Sam. 9. v. 3. Davidem opilionem ad regiam digni- tatem evexit. 1. Sam. 16. v. 12. Eſtheram& pulvere evexit Eth, ž. y. 17;:Gideonem exal- tavit. Plal. i i3. v.* Summa humilitas eſt quaſi ſcala Jacobæa quæ dterta in cœlum nos ſubvehit Gen. 28. v. 12. ſed tempus promiſſæ exaltationis pa- tienter expectandum& Deo committendum eſt, an& quomodo nos extollere velit, ſive fiat in hoc ſive in futuro ſeculo. Er weiß wohl wanns am beſten iſt/ Und braucht an uns kein arge Liſt Des ſolln wir ihm vertrauen. Etiamſi igitur motam fecerit, expecta eum, veniens veniet,& non tardabit Hab. 2. v. 2 6. Hoc bonumeſt& pretioſum Thren. 3. v. 26. 2. Eæternum adminiculum quod duplex: I Temperantia;guæ conſiſtit in modera- tione cibi& potus, ac diligenti curà, ne corda graventur crapula ebrietate perquam ad preces& opera pietatis homines inepti reds duntur& Diabolicis tentationibus non fene- ftra fedjanua aperitur. Convenit exhortatio Petri cum ptæcepto dominico Luc. 21. v. 34. Ebrius miles ineptus eſt ad prelium. Ita multò magis in pugna contra Diabolum ſo- brietati ſtudere debemus, quæ triplicem ha- bet utilitatem. I. Sanitatem conſervat, unde Gorgias qui pervenit ætate ad annum usque centeſimum & octavum interrogatus, quibus uſus eſſet mediis? reſpondit: Se nunquam comediſſe niſi famelicum,& nunquam bihiſſe niſi ſitien- tem. Hoc ſi obſervarent Germani multos facile morbos præcavere poſſent. Nam pro- pter crapulam multi obierunt, qui autem ab- ſtinens eſt, achiciet vitam, ait Siracc. 37. v. 34. Epiſtola rT. Pet. 5. V. Gtr. 2. Carnem frenat. Sicut enim immode. ratus luxus libidinem provocat, ut nónim- meritò, Hieronymus dixerit: Semper fatu- ritati juncta eſt laſcivia, vicina fant ventet& genitalia, pro membrorum ordine ordo vi- tiorum, guo pertinet, Salomonis‘exhortatio Prov. 23. v. 29. Ita viciſſim pet ſobrietatem caro domatur& in ſervitutemn redigitur üt Spiritus ſupetior evadat 1. Cor. 9. V. 27. 3, Pietatem adjuvat, tàm in vera contri= tione Joel. 2. v. 12. quàm in fetia oratione z, Samn. 12. V. 16. hoc probe obſervemus, Nam bona eſt oratio cum jejunio& Eleemoſyna magis, quàmtheſautus auri recondere, inquit Angelus Raphael Tob. r..9. Sed hodie rara avis eſt Sobrietas. Omnes fære genio ſuo indulgent, mane conſurgunt ad ebrietatem ſectandam,& uſque ad velpe- ramut vino æſtuent. Propterea dilatavit in- fernus animam ſuam,& aperuit os ſuum abſ- que ullo cermino,& deſcendent fortes ejus& populus ejus,& diyites ac læti in eum Ela. şev, 11 leqq. 2. Kilantia, yenye h eſt in Græco, quod Propriè de corporis vigilia uſurpatur Neh. 7. .3. Matt, 26. v7. 40. 1. Theſſ. 5. v. 10. ſed hoc loco attentam&ſolicitam ſalutis curam adver⸗ ſus Satanæ inſidias denotat Methaphoraà caz ſtrenſibus excubitoribus deſumpta. Quemad- modum enim miles in excubiis à Duce belli conſtitutus vigilare tenetur, nehoftis ex im- provilo caftra invadat. Jra provida cuta opus eftin pugnaadverlusDiabolum,ne per ſecuri- tarem ac negligentiam gratiã Dei& ſalute æ- terna excidamus. Hoc eſt cum timore& tre- more ſalutem opetałi Phil, 2, v. 12. De Marco Catone referunt Hiſtorici, quod, cum ciyitatem aliquam oblideret, quam cives vigilanter fortiterque defenderent, huü- juſmodli ſtratagemate iſlusſit: Ab oblididne Yy cefa e "e

354 Dominica lII. pof Trinitatis ceſſans receſſit,& tanquam non reverſurus abiit,& quatuor dierum viam peregit, gavifi fuerunt cives,& å belli defatigatione ceſſan- tes quieverunt. Die verò quinto M. Cato exercitum per devia& incognitas vias re- verti juſſit,& improviſo civitatem invaſit, fa- cileque eam obtinuit& cives devicit, quia inermes& incitcumſpectos invenit. En Vos mei, vigilantes vincere non potuit, improvi- dos vero& dormientes facile ſuperavit. Ita circuit quidem Leo infernalis quærens quem devoret, ſed non niſi inertes& dormientes ſuperat vigilantes non expugnat, quantum- visacriter impugnet. Vigllate igitur Vós mei & orate, ne in tentationem incidatis Matt. 26. 1. 41. Deus ſupremus ille vigiliarum Magifter, qui nunquam dormit aut dormitat Plal. 121. .4. quoſdam in excubiis, quoſdam in vigiliis ordinavit, Quilibet ergò ambulet, quemad- modum vocatus efti, Cór, 7..17. feq, In Excubiis conſtituti ſunt 1. Paforesin Ecclefia, ut quando vident hæreſes& ſcelera quæ libet alia inyaleſcere, altum inclament Ecquis? Ela. 5 S. v. i. Si pecca- tor pœnitens occurtit, tanquamamicum in pace dimittant, fi verò Epicuri de grege pot- cus qui cor fuum induravit ut Pharao Exod. 7y. 22.,& de pœnitentia parum eſt ſolicitus Jer. 5..3. ftare jubednt& peccata fia ipfi re- fervent, dum refipifcat à Diaboli laqueis, à quo captivus tenetur, ad ipfius voluntatem 2, Tim. 2. V. 20, 2. Mugiſtratus in Politia, quorum officium eſt vigilare in Curia,& ſi videant, quod hæc vel illa peccataà ſuis uſurpenturciyibus, in- elamare: Ecquis? Et omnibus viribus anniti, ut malum ſine Perſonarum reſpectu puniatur. Non enim fruſtra geſtat gladium Rom. 13̃. v. 4. 3 pares C Alarelfamilias iñ gcenomia, ne ſuggeſtionibus Diaboli locum concedant, ſed quamprimùm aliqua prava cogitatio aſ- cendit, officii ſui recordentur& clament: Ec- quis? Amicus velinimicus? Virtus an vitium, honor velignominia? Vitum tanquam ini- micum iñimicifimum, quem ignominia te- cto pede inſequitur, repellant, virtuti vero ſalvum conductum concedant. Hoc noſtrum eſt oflicium, ad quod vocati ſumus. ligilemus ergò cum virginibus pru- dentibus, ſint lampades noſtræ lucentes, ſint lumbi noſtri accincti, ſint pedes noſtri caleeati, ſint oculi noſtri aperti, ut Sponſum venien- tem cum gaudio excipiamus,& hà cum illo adcgleftes nuptias introcamus. Matt, 25.V, 1. ſeqq. 3. Fidei exercitium, quod deferibitur hic 1. Privative..7. Omnem follicitudinem veſtram, inquit Apoſtolus, projigite in Deum, quoniam ipſi curæ eſt de yobis. Non prohi- betur cura& ſollicitudo ſimpliciter, quã in officio ſuo quilibet inſtructus elſe dbet Rom. 12. V. 7. i. Timi....ne ſomnolenter faciat op? Domini Jer. 48. v. 10. Sed anxietas tantùm & ſollicitudo nimia, quæ providentiam Dei in dubium vocat,& nſi media appareant, haud credit, ſe iri ſetvatum, ut eques Samari- tanus, 2. Reg. 7. v. 2. Hæc cüm fide non poteft conliftere; Proin- de ftatim eliminanda&in Dominum conji- cienda ek utadmp uay, quam ſementiam exPÊ..v. 23, Petrus depromfit, Nimiruni ſicut intantes de parie non ſunt ſolliciti, quia ſciunt parentes ipforum curam gerere. Ita no- ſrüm eſt, ſupet BeumPatrem cœleſtem inftar morigetotum hberorum omnem curam de- volvere, ipſe promiſit non dimittam, neque relinquam te joſ..v. f. Heb.iʒ..3.& ſi mater obliviſcatur infantis ſui, nunquam obliviſce- tut noſtti Eſa. 49. v. 15. Bene wadcan a tint l P lory qos haia teslim artako AND Wisal MhDica

Bene igitut faciunt Chriſtiani, ſi cum Abra- hamo quotidiè conſcendant montemMoriah, proverbii loco uſurpantes: Dominus provi- lebit Gen. 22. v. 8. Nama monte divinæ pro- identiæ deſcendit nobis auxilium Pſ. 12 1. U. 1. & qui ita Deo toti ſe com mittunt, felicem ex- Perientut ſucceſlum Pſ. 25. v. 3. 2. Paoſitive. v. 9. Cui reſiſtite fortes in fide. Reſiſtentia igitur opus eſt, quæ à ſolo Chriſto dependet, in quo omnia poſſum us Phil, 4. v. 12, Quia enim ille tanquam Leo de tribu Juda Leonem rugientem ex inferno devicit Apoc. Sa V fe Vitoria Donini fetvórum eft tri umphus,ut ait Hietonymus,& proinde in omnibus longè vincimus propter eum,qui di- lezitnos Rom. 8..37. Cum DiabolusChriſtum tentationibus ſuis aggrederetut, ad ſingulas ipſe tentationes re> fpondit ex vèrbo Dei Matih. 4..4. teqq: Ita Scriptutæ dicta ſunt acuti illi lapides, Funda fides, quã infernalem hunc Geliachum excin- plo Davidis profterneré,& téla ejus ignita ex- tisguere pollumus Epheſ...16.. Videamus igitur, ut vetbum Dei firnia fide ainplecka⸗ mut, nec etipi nobis patiamur, ſicut Eva Gen. .v. 6. Ad hæc ſemper inſtemus oratione, quã Spiritus malignusabigitur 1. Sam. 16. V. 15.& quicquid facimus éx fide faciamus., Quicquid emm ex fide non fit, peccatum eſt Rom. 14 V. 23. An I. Caafaliter, addú&is rationibus, quæ nos ad capeſſenda media illa excitare debent, ut ſunt 1. Plorum conſortium, v. 9. Non ſumus ſo- k, quos mundus ita exagitat, ſed ædem paf: fiones fratribus noftris, intoto mundo cem- maunes ſunt, 2. Tim. 3. v. 1 2. Mattk. 16.V. 24. Hoc magnam ef folatiuni. Num{um melior patribus mitis; dicebat Elias Propheta. 1 Reg. 19.:.Dicamus& nos:Non fumus meliores do Epiſtola 1. Pes. f. V..fl. 35 fratribus noftris, fub uno& eodem vexillo Chrifti militamus, ideò non debemus čom H munem cum iplis lortem reculare, nec pro- Priam poſtulare. Exemplum Scipite affli- &ionis& patientiæ Prophetas, qui locuti funt e R in nòminè Domini,. Ecce beauficatius COS, l qui ſuſtinueruut, ſufferentiam Job audiſtis& Matii finem Domini vidi&is, patientes igitur eſtote & vos,& confirmate corda veſtra, quoniam o adventus Domini appropinquavit Jacob.,$ PERE V- eio. 2. Dei prafdium, qaod pollicetur Apo? ſtolus v. 10.&ö valdè notabilé At quod Deun vocat Oyrar ydprO Deum omnis grå- tiæ, quia ſcilicet ſons eſt, à quo omnia dona bona& perfe&a ſcatariunt Jacob. 1, 7. Ergö nonpermittet nos ultrd vires tentati i Cor.0. VIz. ledtitulum hunc ipſo opete vetificabit 1. Inſtaurando. Si fortaſſè labamur& in hac lucta coxendix cum Jacobo nobis luxe- tut Gen. 3 2. v. 25. Deus luxata membra,(quod vocaculum xærwgríiras ofténdit) in; fuum los e cum reſtituet,& omniùni iniquitatum, qias z al operatifumus, noú âmhpliùsrecordabitür, Es zech. 18..22.: 2. Huſtentando. In vocabulo suolta quod fignificat ftabilire,& indicat Apoſtolus guiri R exiguæ ſint hoftrævirés,& nili Deéusin yia fidei& pietatis nos fuſciat, inltmitatẽm 104 N EE ftram fublever,& robore Spiritus fingi nog cœtiflcmet, facilè nosà Diabolo ſupplanratut iri Spiritus quidem promptus eſt, ſed caro| iniema Matth. 26 v. 41. a 3- KRoborando, Iú Greco eft oEvarg y| l quod vocabulum in Scriprüris alibi noh ac- Lo currit. Significat confortare& robr Tup- ;* i e È i$ peditare, Quód Dér propriuni ct Ela. 40. pe A yerl. 29:-Hihnc orat David Refpicead mes 26. Pii & miſcrere mei, da fortitudinem ſervo üo,; Pfal.86..16. a H Vy 2 4. Fana PUR

apopes p Pia Taies sja Ea — 350 Dominica III, pofi Trinitati 4. Fandando; Id notat yerbum gᷓeue- Agy, in quo pulchralatet metaphota.Quem- admodum enim ad arcis extruđtionėem re- quititur; uteafundetur in firma petra, ne corruat; Ita Petrus ait, Deum nos in fir- milima petra collocalle, quæ Chriftus eft. 1. Cor. 10. verſ. 4. ut habeamus, cui innita- mur„ ne portæ inferorum prævaleant, Matth. 16;v. 18. fed adverfus omnes Diabo- li mundi& carnis noſtræ inſultus conſiſtete poſſimus, nec ullis minis vel terriculamentis àvera fide& pietate nos dimoveri patiamut, ijilwuoi no Erovodousukuo éy Tw XES Col..y. 7- Notamus hic breviter principium, me- diun& finem noftre falutis elle opus Der, cuijus gratiæ Apoſtolus zøtæpriomov a snug. Ñévwow ac Heαẽονε limpliciter adſcribit, quod merito ad preces nos compellat, ut ab ipſo conſervatiosem in bono& con- ſummationem operis boni petamus Phil, 1, yerl 6. 3. Nofram oficinne verl. 10, Nam yo- sati'limus âd æternam gloriam per JESUM Chriſtum, inquit Pettus. Sed eò non licet aliter petvenire, niſi per viam tribulationis, Act. 4. v. 22.* quemadmodum ipſe Chriſtus in gloriam{uani intravitLuc,24..26.Cur igi- tur vocationem, noftram fubterfugeremus z Semper obverletub nobis ob oculos æterna gloria cujus aliquando participes erimus 5 ad quam condignæ non ſunt paſſiones hu jas temporis. Rom. 8. v. 18. 4» Pugne fpatium. Non durat æternum, fed parumper affligimur, ut hic Petrus ait, Licet enim quando decem& octo annis ut Filia Abrahæ„Luc, 13..11. 16. vél. 38. cum bS Fparalytico ad piſcinam probaticam. Joh. F. verl. g6. vel tota vitæ tempore cuny Angelo Sasang luari contingat ut Paulys 2, Cor., 12. Y. 7. leves tamen& breves funt iftæ paf ſiones reſpectu gloriæ æternæ, quæ in nebis aliquando revelabitur Rom,.v 18. 2. Cor.4. .17. Pugnate igitur, Vos Mei, hic parumper, fed legitimèpugnate,& fideles eftotre Chrifto us- que ad mortem, ut coronam vitæ adipiſcami- ni 2. Tim. 2. V. 5. Apoc. 2. V. 10. 5. Emergent commodum, quod duplex .” Glorie Dei celebratio, Hic finis ſu- premus eft, quem in omnibus actionibus noftris intendere debemus, ut gloria Dei promoveatur& dilatetur apud omnes popu- los., Id quod fieri poteft, li modo füpradi- cto leonem rugientem aggredimur,& profli- gamus. Non enim noſtræ virtutis ſe¶ Hei opus elt., quitalem, hominibus poteftatem con- ceſſit Matth. 9. v. S.& ſua gratia nos ſtabi: lit, perficit& conſolidat, ut bonam militiam militemus,& per fidem ad ſalutem cuſtodia · MUC. 1, PeT Æquum igitur eft, ut perpetuis laudum præconiisiplum celebremus. Hi funt vituli labiorum noſtrorum Ole. 14. v. 3. quiplacent Deoſuper juvencum cornua producentem& ungulas Plal. 69. V. 3 2. 2. Potentiæ Dei manifeſtatio. Nam 15 odt O ipli Petrus tribuit,& quidem, ës règ yavas T atwvov-Diabolus etiam magnam habet potentiam, undé Ġiganti comparatus Ela. 49, Y 24.& fortis armatus dicitur Luc. 11. VAi. ſed poteſtas ejus ſub poteſtate eſt, ut inquit Auguftinus. Quamvis ergò deſcendat adnosira plenus Åpoc, 12,¥. 12. nihil more- maur, fed ad Deum conkugiamus, qui Diaboli Magiſter eſt, ſine cujus permwiſſione, ne pedi- culum quidem eflicere poteſt Exod. 8..18. Reſiſtamus Diabolo& fugiet à nobis, appro- pinquate Deo& appropinquabit nobis. Jacob. .V. 7, D od iU Sna 'Hæe Fa piine Neveli ſichintz L On I Delir ViCi H\ R, Ez

Epiftola r, Pet, 5V.-114. Hæc omnia nobis perſuadere debent ſe- dulitatem& perſeverantiam in pugna contra Diabolum, nec deerit ſucceſſus, ſed qui cœ- a a a E aa S T E Amen! pit in nobis bonum opus illud etiam per- p eink Ya' S X N- è D AA MEE EN ANEO G eis, LEAS CAS CAD eA RERNA EATA 7O y Epiftola Rom...18-24. IDEON'ad aquas deduxit exer- citum ſuum, ibique ſtrenuos& fortes ex aquæ hauſtu judicavit, &à reliquis, quiin genua bibituri procidebant, diſcrevit, Jud. 7. verſ. ::6, Itacœleſtis Gideon, Chriſtus Jeſus, milites ſuos Chriſtianos, qui in baptiſmo ſibi fidem dederunt, ad aquas tribulationis deducit, quas ålii tantes deguftant, hoceft, fortis& invincti animi robore perferunt, alii procum- bentesin genua guſtant, hoc eſt, caſligati cru- ee impatientes fiunt,& quotidiana exhorta- tione opus habent, ut remiſſas manus& ſolu- ta genua erigant,& greſſus rectos faciant pe- dibus fuis Heb. 12. V. 12. Hujusmodi argumenti eſt prælecta peri- cope; qut Auditores fuos ad patientiam hor- tatut, üt[pe gloriæ fecuturæ omnes hujusvitæ ærumnas fortiter perferant, fiquidem nulla inter paſſiones hujus temporis,& gloriam in nobis revelandam ſit proportio. Videbimus .: Gucis Aſpectum. Il Dulcem Effechum. OJeſu Chriſte, qui gratiam das& gloriam PRI,$4. y, 12, da, quzlumus, gratiam, ut con- ſequamur gloriam, qui vivis& regnas Deus benedictus in ſecula. Amen, E. Cgeſis. J Arias in hodierno Evangelio Chriftus vivendi regulas præſcribit his, qui ordi- nem Chriſtianorum ſuſceperunt; ne vana ſit gloria, ſed cum ipſa rei veritate conveniat. Sed quia ordo Chriſtianorum eſt ordo Eru- cianorum, ſiquidem omnes, qui piè vivere volunt in Chriſto jeſu, perſecutionem pati o- portet 2. Tim. 3. V. 12. Conſolationem ſuppe- ditat Epiſtola& docet ſimul, quomodo cru- cem alpicere debeamus. 1. Ratione Temporis, Quicquid enim nobis accidit in hac lachrymarum valle ad- verfi, paffio eft% v xæ hujus temporis& non durabit in perpetuum. In paucis vexa- ti, in multis bene diiponentur, inquit Sapiens cap. 3. verk f. In menſura Deus caſtigat nos Ela. 27. verf. 8. nee dabit æternum fluctua- tionem jufto Pfal.ş f, v. 23. Confer Tob.3,v. 22, feqq. Utut igitur ttibiilatio in ſeros usque dies menſes& annos Protrahatur, ſicut Joſephus Yy 3 13 · ann⸗ h ficiet usque in diem jeſu Chriſti, Phil. r..6, Cui fit gloria& robur in ſecula ſeculorum 8 T NA A 7 7 e e A R NT Ta Ta EHT CW CET EVEN CNE WA ENGS 9 s, CA9 9 2e$ EEEIEE e EEEN DOMINICA IV: POST TRINITATIS lié ne

— ne ap y ma > ae p Sa me— 3s. y ag fed 3s6 n. PEDLICA IP pofl Trinitatis 13:2n0s, David 10. annos, Filia Abrahæ 18. annos, Bethefdanus 38.annos, mendicusad fores templi 40. annos paſſionibus ſuis fue- runt obnoxii, nihilominus paſſio eft$ ydy xul, quæ brevi durat tempore,. Sivel ma- zimè duretusguead mortem, cogita, quam- diu duret, hæc vita. Homo natus de mulie- re brevi vivit tempore inquit Jobus c. 14. v. 1. & Mofes PL. 90. v. 11. Dies vitæ noſtræ ſeptua- ginta anni, ſi in excellentia, octoginta,& lati- tudo eotum labor& dolor. Quando autem homo moritur, complentur dies luctus ejus, Eſa. 60..20.Ergò dic cumSyracide: Numerus dierum hominum, ut multum centum anni. Sicut igitur guttæ aquæ maris deputati ſunt& ficut calculus arene, lic exigui anni in die ævi Syr. c. 18.v. d. Promeremur peccatis noftris æternam condemnationem quotidie fepties toties e- nim jultus cadit Prov. 24. v. i6. imò ſeptuagie ſepties, u: Chriſtus ait Matth. 18..22. Sed ecce pœnam æternam, quam promeriti fu- mus, in temporalem Deus commutat,& paf- fionibus$ vdr xeso% peccata noftra punit, ut non cum mundo damnemur. 1. Cor. it. v. 32. Er- gò patienter feramus, quod nobis ferendum imponitur,& cum Micha dicamus:Iram Do- mini portabo, quoniam peccavi ei, donec caulam meam judicet& faciat judicium me- um, educet me in lucem,& videbo juſtitiam ejus. c. 7. v. 9. 2. Katione Oneris. De paſſionibus enim loquitur Apoſtolus,& hec nomine variam piorum crucem defcribit, quæ nihil eſt, quàm pallio. Nam in flagella parati ſumus Plalm. 38. v. 18.& per multas tribulationes oportet nos introire in rcegnum cœlorum, Act. 14. Va 2i. 7 ! Hæ paſſiones funt 1. Externæ, quas homo Chriſtianus vel in proprio corpore, velin conjuge, velin libe- ris, vel in rebus domefticis{entire& perferre cogitur. Hicab hoftibus obruitur ,qui ipfum bonis expoliant& captivam abducunt, ex- emplo Lothi Gen, 14. y. 12. Ille maximá pre- mitur inopiâ,& totâ die lamentatur; Quid manducabimus, aut quid bibemus, aut quo cooperiemur 2 Matth. 6. v. 25. vel oſtiatim panem propter Deum colligit, ut Lazarus Luc. 16. v. 20. Ilte per incendiuni yel elli diereptiones ſimul& ſemel bonotum ſuorum jacturam facit, ut Jabus. c. 1. v. 13. ſeqq. Hic perſecutionem patitur& propter E- vangelicam veritatem in exilium abire cogi- tur ut Elias 1. Reg. 19..j vel in ludibrio hahe- tur& ſannis excipiturñut Eliſæus 2. Reg. 2. 23. vel in carcerem conjicitur, ut Petrus Act. 12. V. z. ſeq. vel capite plectitur, ut Johannes Baptiſta Matth. 14. v. 10. vel alio modo tor- mentis afficitur, ut feptem fratres cum matre ſua 2. Macc. J... ſeqq. Ille diuturno morbo conflictatur,& licet omnem ſubſtantiam in Medicos& Pharma- copolas erogat, nil quicquamtamen proficit, ut hæmorrouſa Marc. f. v. 26. vel cœcus eſt, ur Tobias Tob. 2. v; r1. velmutus, ut Zacha- rias Luc. r. v. 20- velulcerofus,ut Lazarus Luc. 16. v. 20. vel ſtimulum quendam in carne gerit dequo non omnibus conftat 2. Cor. 12..7e Ifte malo connubiali premitur,& vel fu- petbam Vaſti uxorem, ut Ahasverus Efth. L verſ. 12. vel contentioſam Michol, ut David 2. Sam. 6. v. 20. vel ſingularem Ziporam, ut Mofes Exod. 4,.2 g+ vel calamitatem inlibe- äis experitur, qui vel inlirmantur, ut filio- lus Davidis 2. Sam. 1à. v. 1f. vel claudicant, ut Mephiboſeth 2. Sam. 4. v. 4. vel pland de- generant, ut Abſalon u. Sam. 1.v. 33. Inter- dum fit, ut pet mortem dirimantur conjuges, & vel matitus Hefribam ſuam, Excch. 24. verí, Nune ‘lionise vef I

ops A wl ia Sa beie. a n Epiftola Rom. 8..15.24. 339 verl. 18, vel uxor caput amittat, fub cujus ſtolus 1. Cor. J. verſ. 19. Sed æternitas quæ ptæſidio hactenus tuta deliteſcere,& neceſ- ſequitur, non habet finem. Gaudeamus igi- lario victu& amictu miſeriam hujus vitæ tur paſſionibus Chriſli communicantes, ut& ſublevare potuit, ut Nainitica civis Luc. 7. J. in revelatione gloriæ ejus gaudeamus exul- I2. Tempus me deficiet, fi omnes. calamita- tantes.Pet...1 3, tum ſpecies, quibus homo obnoxius eft enu- 3- Ratione ponderis.. Nam condignæ merare vellen. Vox prima fletus Sap. 7. non ſunt paſſiones hujus temporis, inquit verf. 3. poftea cibus& potus Pſal. 80. verſ. g. Apoftolus, ad futuram gloriam, Paſſio le- Paſſio paſſionem excipit, ita ut tota vita ferè vis eft& momentanea, fed operatur. dij- nihilaliud ſit, quam continuata pallio Syr,‘Zav zag imegsonnv eis inegbaany 2. Cor. 4 40. y. 1: feqq.17. 2. Internæ, quas anima ſentit, quando an- Facit hic locus ad meritorum noſtrorum xietas infernalis ſuboritur,& homo fbi ima- confutationem. Ín meritis enim mercedi ginatur peccata ſua majora efe, quàm quæ opera reſpondeant oportet. Quod cùm hic remitti poflint Hen, 4. verf. t3. vel propter nullo modofiat, neque étiam fieri poflit, va- crucis diuturnitatem in magnam animi tri- niſſima eſt eorum arrogantia, quå ſua merita ſtitiam& perturbationem prolabitur, qua in talionem venire volunt. Deum horret, tanquam inimicum qui viſce- Inprimis autem refutantur He Monachi ta miſericordiæ ſuæ plane clauſerit,& inctu-& Flagellatores in Papatu, qui paſliones delem mutatus fit Job. 30..21. ſuas jactant tanquam meritorias contrà ex⸗ Hæc maxima eſt calamitas, ad quam paſ. preſſam literam, quå meritum condigni ab fiones corporales collate inftar plumæ vel Apoftolo dejicitur. Hinc non propter fed nihil reputandæ ſunt,& niſt Deus interno per tribulationes ingredi dicimus in res Spiritus.: teftimonio fulciret in tali lucta gnum cœlorum, Actor. 14. verſ. 22. quod conſtitutos, dubio procul ſuccumberent. eſt Xaigiolie S O, Rom. 6. verſ. 23. gra- Nullus enim tantus eſt dolor, quantus dolor tia autem& meritum opponuntur, Rom. Ir. eordis Syr. 25, 18.&cor quod novit amaritu- verſ.€. dinem animæ ſuæ non delectabitur extraneo gaudio Prov. 14. v. 10. De Secundo. Expertus eſt hos angores Jobus..>. verf. 11.& 19. verſ. 10. Item David Pſal. 18. verſ. Fui Crucis Aſpectus, ſequitur Dalcis Ef- J. ſeqq. Pſ. 1 16. werlſ. 3. ſeqq. Pl. 88.verſ..ſeqq. fectus, qui duplex &alibi paſſim. Lutherus etiam in hoc balneo 1. Glorierevelatio, Non dicit, parabitur, fudavit, nec infrequentes ſunt hodiè tales ſed revelabitur, quia parata eft-nobis ante paſſiones, præſertim cùm finis mundi appro- jacta mundi fundamenta Matth. 25. v. 34. Non binquet juxta ipſius Chrifi prædictionem autem ſemper oculis noſtris patet, quæ illa Luc. 21. v. 26. ſanctorum ſors ſit, quin ferdᷣomnium mifer- Noftrum efttempus redimere, quia tem- rimi,& Deo planèéxofi videntur, quande pus paſſionis eſt, ne ex improviſonos obtuat perpetuæ afflictiones illos manent. Sed tune Eph. s. verk 16, Tempus bre ve eſt ait Apo- cogitemus, yitam noftram abſconditam eſſa cum

ło Dominia IN. cumChriſte in DEO,& quando iſte patefa- &us fuerit, tunc& nos glorioſos fore cum illo Col...3 feq. Gloria mundi fluxa eſt& tranſitoria, o- mnis caro fænum& omnis gloria ejus tan- quam flos agri, ait Propheta Ela.4o. v,6 Tekis Nebucadnezar Dan. 4. V. 31. Teſtis Haman Eſth. 7. v.(. ſeqq. Teſtis Herodes Act. 12. .23. Teſtis Julus Cæſar, qui cum ingenti loriæ cupiditate actus parem ferre non pof- let, jactaretque palam, ſe unius pedis ſupplo- ſione totam Italiam milite completurum,& umus omnia eſſe, unus omnia facere contende- ret, à Caſſio& Bruto in Curia 23. Vulneribus trucidatuseſt. Teſtis Dionyſius Siciliæ Tyrannus, qui eò redactus eſt inopiæ, ut ludum aperiret Co- rinthi. Teſtis Henricus IV. qui ſexagies bis cum boſte in prælio congreſſus eſt,& ſæpiũs victor quàm victus rediit, ſed ex inſtinctu Ro- mani Pontificis regno ſpoliatus apud Spiren- fem Epiſcopum canonicatum ſollicitavit, quem impetrare non Potuit. Tandem Lugdu- nià proprio Filio in carcerem conjećtus, mi- fér interiit. Sictranſit gloria mundi, Non ita gloria, quæ in nobis revelabitur, comparata eft, fed æternum durat& nunquam colletur à nobis Elſa. 25. v. 10. Joh. 1 6. v. 22. Gaudebat Jofephus, cum ex ſqualido carce- rèaddignitatem regiam evectus cum Rege iplo& Principibus ejus converſaretur,& veſti- mentis ex ſerico confectis unà cum catena Aurea indueretur Gen. 4i. verſ. 40. ſeqq. Fee tagna erátigloria,fed gloria, quæinnobis re- velabitut major erit& ponderoſior. 1. Propter domicilii venuſtatem, quam poſſidebimus. Hic domos luteas habitamus Job: p verlig. ubi mors per feneſtras noſtra aſcendit Jer. 9. verſ. 21. Sed ibi introduce- poft Trinitatis mur in cœleſtem Hierofolymam in domum Patris cœleſtis ubi Chriſtus per mortem& ſanguinem ſuum locum nobis paravit Johan. 14. v. z. Quis non miratur ſtructuram templi Salo- monici& atcem ejus Regiam? 1. Reg. 6. v. at. C. 7. V. 9. Quanta erat magnificentia palatii, quo Ahaſverus Rex hoſpites ſuos excipiebat? Eſth. 1. V. 9. Sed longè major erit pulchritudo palatii cœleſtis, quod Deus olim electis ſuis habi- tandum dabit. Nam ipſe erit Sol& clypeus, dabit gratiam& gloriam, nec privabit bonis eos, qui ambulant in innocentia Phl. 84. F. Memorant naturalium rerum Scriptores Cretam maris mediterranei infulam nefcio quo occulto Natre miraculo veneni exper- tem efe,& nullos ferpentes alere aut quid- quam noxium; Ita de Anglia refert Ca- merarius, quod nullus in ea lupus reperia- tur: Hæc veriora ſunt de civitate Dei, ubi nihil lethale aut toxicum amplius reperietur, ſer⸗ pens antiquus lupus infernalis, mors& omnes Pſeudoprophetæ ejicientur in ſtagnum ful- phureum,nec eleđtisampliusnocere poterunt Apoc. 21. v. 8. 2. Propter ſodalitii ſuaviratem, quà gau- debimus, Cùm Pettus in moùte Thabor Mo- ſen& Eliam videret in gloria, erumpebat præ gaudio in hæcvetba: Domine hic bonum eft habitare; hicfaciemus trìatabernacula, tibi unum, Mofi unum,& Eliæ unum, Matth; 17: .4. Quamò major erit noftra felicitasin vita æterna, ubi non tantùm Moſen& Eliam, ſed tot Angelorum myriades& innumerabilem Electorum cœtum, qui unquam vixerunt, coràm intliebimut,& ſuaviſſimo ipſorum + coms

commercis gaudebimus. nitatem conducere. O, Vos Mei, domus æternæ beatitudinis, quæ tot jam annis non ingenti pretio diven- denda, ſed dono propoſita eſt, in amœno.& commodo ſita eſt loco, honos etiam& faciles habet vicinos, Angelos nimirum& ſanctos cœlites univerſos. Quia igitur vel hæc con- ditio vos invitet, ut hanc domum vobis com- paretis, ad hanc hæreditatem votis omnibus aſpiretis. Hic verò bonum erit habitare. Beati fervi; qui ftant ante faciem Domini! Beati qui hoc fodalitio fruuntur! Malim ad limen federe in domo Dei mei, quàm habitare in tabernaculis peccatorum Phal 84. V. II. 3; Propter donorum ſallimitatem, quã fulgebimus. Corpus radiabit, ut ſplen- dor firmamenti Dan., 1 2. v. 48. imò ut ſol in regno Patris Matt. 1 3. v. 43. plus quàm facies Moſis, cùm à monte deſcenderet Exod. 34. V. 29. Oculi noſtri clariſicatiDeum videbunt non in ænigmate ſed νοαεοννν νν TEIrwToV i, üüi1 Aures noſtræ clarificatæ audient Muſicam cœleſtem, quam Angeli beati coram throno Dei inſtituent Eſa. 6. v. z. Nullus morbus nos ampliùs infektabic Namin terra viventium commorabimur, ubi canitur ın tabernaculis jutorum. Ubi eft mòrs kimulus tuus? Ubi tua inferne vistoria? Deo gratia, qui dedit nobis victoriam per Deum noſtrum Jeſum Chriſtum 1. Cox. 1f. y 55J. ſeqq. Epiſbola Rom.8..18-24. O ſodalitium ex- optandum! O viciniam verè felicem! Pho- cion Athenienſium Dux, cùm domum ali- quam venum exponeret, ſimul edixit, bono eam vicino gaudere. Exiſtimabat quippe hanc conditionem non parùm ad domus bo- Deaan i a a a E vs Anima perfectiſſime inſtruetur cognitio- ne myſteriorum divinorum,& plend intelli- get, quomodo in una eſſentia divina tres lint Perſonæ, intelliget quomodo Deus omnia ex nihilo creârit? Intelliget, quomodo Deus Homo,& Homo Deus factusſit. In ſumima quæ oculus hic non vidit, auris non audi- vit, nec in cor hominis aſcenderunt, hæc om- nia perfectè ſciemus& iatelligemus 1. Cor. 2. v. 9. Omnia ibi clara, ibi omnia cara, omnia ibi rata, nimirumlux ſine caligine, ſapientia ſine ignorantia, intellectus ſine errore, ratio ſi- ne ohſcuritate, memoria ſine oblivione, Fidei ſuccedet viſio, ſpei comprehenſio, dilectioni perfecta fruitio. Evacuabitur enim quod ex parte eſt, cùm id venerit, quod perfectum eſt 1. Cor. 13. v. 10. In hac vita licꝭt quis una in re lætetur, alias tamen habet ex quibus triſtetur, ut ſiquis læ- tetur, quia doctus, triſtabitur forſan, quia pauper, ſi quis lætetur, quia Dominus, ſive Princeps, triſtabitur fortè, quia multis obru- tus eſt curis, ſi lætetur, quia nobilis, triſtabitur fortè quia ſumptibus ad ſtatum hunc neceſ- ſariis deſtituitur.Sed in vita æterna perfectum erit gaudium& nunquam auferetur à nobis Joh. 1 6. v. 22. Hæc maximan pariuat conſolationem, quå in omnibus tribulationibus& anguftiis nos erigere poſſumus. Poſt nubilia Phœ- bus, Nach dem Regen/ gibt Gott ſein Segen Den lieben Sonnenſchein⸗ Non igitur ad vitæ hujus miſerias intenti ſi- mus. ſed per eas oculos noſtros convertamus ad gloriam illam, quæ piis parata eſt in cœlis. Nemo enim coronabitur, nifi legitimè certa- VETM: 2a EIN. 2. V: fa 2. Certifima liberatio. Non enim da- bit perpetuò fluctuationem juſto Phl. ș s, Zz V. 23. 6L

- gcs. rry 362 Dominica I. yerſ. 23. ſed ita ctucer abitur, ut per- S re i 5 am 1. Cor. 13.& omni tentation $ e Nam ſol- ectatio revelatio- nem Filiorum Dëiexpeä etat;-Nam creatura ſubjacet vanita tin on volens, fd proprer eum pa ik ſubjecit illam ſub ſpe, quoniam& ipſa atura liberabitur à ſervitute corruptionis m1 ibertatem Filiorum Dei, ſcimus gniinn, guod omnis creatura co ngemiſcit, ſimulque obiſcum parturit usque nunc. Argumen- i noriad n vajus hóc! ſenſu, ionis, „A — habent lib etant, quantò magis & anin requiritur? asn aon intelliguntur Angeli, de aters, quod vanitati i fubje- > hec homines, qua exprefst Aj i iradi hentia yitiocréatt; fubje ecta ſit, ſed crea- mionales, nit tota mundi ma- cum omnibus partil bus& contentis, que china omnia C eata ſunt, ut Dei laudes annuncient Pſ. 19. verſ. yiant, cœlum miniſtrat ei lucem, a nem, terra& a aqua victum& amium. perlubenter faciunt. Sol ultra quinque annorum millia facem ſuam mui dò prætulit,& ſingulo mane recens Oritur zidque ex Dei ordinatione quif folem fuum oriri finit fuper bonos& ma dot Mart. 5. v. AJ. Terra produxit fructus fuos à longo tem- pore, nec cadimc ſegnis eſt in oiio it homi- nes& pecoraalimenta{ fua habeant. Şicignis, grando, nix, glacies verbum Dei faciunt. Phal, 148.V. 8. EANES NTR hominiiníer- šc refpiratio- Hoc s Trinitatis Sed propter abuſum impiorum yanita ſubjecta dicitur ereatura non volens ſed pro- rcrxeatorem Deum, cui ſuo modo obtem- at illam vanitatem ir’ Arid, t: 4 yet liberationis; qua ando de- w{erviredefinet impiisin confummatio- i cæteræ præter homi n labunt,& electi in libertatem— n Dei adducentur. Vinum eo ſine à Deo creatum eſt, ut cor hominis exhilaret Pfal. 103. v. I3j. ſed quando cupidi ditatibus ebrioſorum inſervire cogitur, ingemiſcit quaſi,& helluones iſtos coram Deo accuſat. Veſtes ordinavit Deus poſt lapſum, ut cor- pus tegerent,& à frigore prælervar rent. e quando hodiè ab Alamodiſtis vari duntur; jiaaddip peria am radhi i creaturæ P Or — G? E rant, Sol creatus eſt, ut diemre præb eats fedcontravoluntater fervirecogitur,& magis o fecit Sing aan con n hominum Pſal. 12. J. 1 ipſià Deo conceſſa for quam prolixum té paſlionur m5 quoti 1 nes radiis sfuis G aiet us, latro- uomibus lu- sa primæ- erit in ho- yam libertatem y diernumusque diem i non ritò inge- miſcat& ab ha ſervitute liberari xpetat. Ita quando avari domum conjungunt ad domum,& agrun agr ocopulant, nelec perſit Eſa. ș. v- 3. yel domus fuas rapinis ex- truunt, lapis de pariete clamat,& laquear li- gneum Háb: 3. Vir. Quando metcenarii defraudantur merce- de, i

A ENNAN SS de, merces illa clamat ad Deum,& vindictam Cxi poſcit acb: Eygi idem judici um eſto der liquisc creaturis. Ptopter hanc vanitatem cdi ſub jacent per hominum& Diaboli malitiam dicuntur t Som οοο ꝗuali exetto capite ſollicitè& (EV CON- Cere vėlinter fefe; yel unà cum homini- us, utt empus adv eniat, quo filii Dei, ſeu glo- ria filiorum Deirev elabitur, dicuñtur 3 3. 0U- rire, Ut enim fœæmina partu- tiens exquis nos dolores fuftinet, arden- rere cupit, ſ ſobolisq; chariſſimæ alpe- 8 eculat di Cuntut 2. oÙ5 m 15 T D m SE Bas h dëfide eran guam tot menſibus in utero gellir,& licetnonignoret, quanta fit acerbitas dolorum in partu, tamen hos ipſos jam adeſſe optat, ut prolem ſalvam& incolumem con- ſpiceretandem aliquando liceat: Ita dè crea- iris dicit Apoftolus> qüùòd ſummo deſiderio liberationem à fervitute vanitatis expectent, 15 int non n& in aae tione ci ilitare. N X Tef ROJ STVO MOY Sat EAL creatura & nubibus 3[epena ımero nebulis 5 intfua crimi- ales nolu ur in aea pe commovetur,&brevios ſuu aperiet, ut amatores hadeta] uli, Veneris č Bacchi aſſeclas dehiſcat, ſicut olim Core, Da⸗ than& A! N 31. Maria atqʒt rebras faciunt eluvio- nes quibus anno 1571. in Selandia 8009. hommum,& 1$900. pecüdum inter Sol quo otannis bis terve obtenebra tal facie EER 2 in quorum uſum eſt conditus. Quæ& ſimilia creaturarum Tgi uaru habent quidem ſuas in natura cau- & uro 36: ſas, ſec lagnoſcenda tamen eft Dei quoque hac inparte cprovideutia qu hoc mo do fuam erg? esiramokendit, quo referatur locus 5. 18. creaturarum invitare nos de- I. Ad veram penitentiam, ne creatutis Dei pergamus abii;& hoc moda gemitus hofce eliciamus, Nam trinâ voce unaquæq; creatura hominem alloquitur, 1. Eſt vox famulantis z qua fervitia fua ipfi offert. Cœlum dicit: Ego pluvias də tibi ma- tutinas& ſerotinas, ut terra fructum ſuum producere queat, Sol dicit: Ego luceo tibi,& calore meo ters ram fœci undamreddo. Lunadicit: Ego tenebras naĝis diſpello, & æſtus ſolis mitigo, ut germina terræ refocil- lentur. Ignis dicit: Ego coquo tibi cibos. Acadicit: Eco reſpirationem concedo. dicit: Ego miniſtro potum,& ter- am h meig itemque p pifcesad cibum ya- 1106 tibi offero. Terra dicit. Ego te porto, panemig& yi- num produco, amalia nutrio, ut victum& amictum habere poſſis. Hoc maximum eſt beneficium, quo Deus hominemad Pœniten- tiam invitat, Rom. 2. v. 4. 2, Kosareei quã ad gratitudinem ipſum inſt ligat, ut beneficium hoc agnoſcat,& Deo benefactori in juſtitia 1 lanctitate erviat, jui omnes creaturas in ſervitium ſuum I. V. 74. 75. muminantis, quũ in morigeris pcœ- Ignis dicit: Ego te combu- ego te demergam: Aer dicit, egote inficiam. Teita. dicit, ego te deglut tiz i vitam eme endabis,& i in vera pi weri erle verabis. Inprimis yeròt tempore judic ii extre A g

304 mi creatutæ adverſus impios inſurgent,& co- ram tribunali Chriſti ipſos accuſabunt, ut vi- dere eſt Sap. 5. v. 18. 2. Ad cœli appetentiam. Omnis creatu- ra ſuſpicit& expectat revelationem filiorum Dei. Quidni igitur nos caput exeramus,& omni deſiderio ad cœleſtia aſpiremus, cùm ſciamus; quod noſtra redemptio appropin- uet Luc. 21. v. 28, Cùm Holofernes in campos Damaſci aſcenderet in diebus meſſis,& ſuccenderet o- mnia fata omnefquearbores& vineas incidi faceret, timor magnus cecidit fuperincolas, cogitabantenim, fı frugibus non parcit, quid nobiſcum fiet, qui mandatum Regis Aſſy rio- rum violavimus Judit 2. v. 18. Ita, cùm vi- demus creaturas ingemiſcere{fub onere cor- ruptionis, cui à Deo ſubjectæ ſunt præter voluntatem, quæ nihil deliquerunr, cogite- mus, quanto major pæna nobis expectanda fit, qui Creatorem omnium creaturarum peccatis noſtris offendimus. Vos mei vigi- late& orate, dies Domini propè eſt, dies te- aebrarum& caliginis, dies nubis& turbinis Joel..2. dies fuccenfa quaficaminus, in qua omnes contemptores& omnes facientes impietatem ſtipula erunt,& inflammabit eos dies veniens, nec relinquet eis radicem& ra- mum Mal, 4..r. - Sulpirate igitur hic cum creaturis,& fur- ſum corda veſtra attollite, ut digni habeamini fugere omnia ifta, quæ futura ſunt,& ſtare ante Filium hominis Luc. 21. v. 36. 3. Ad animi confidentiam: Finis prope eſt, nam ſigna impleta ſunt,& omnes creaturæ teſtantur ſuſpiriis ſuis, quod judex ſupremus in procinctu ſit. Apes, quando vident regulum ſuum exa- men meditari, muſſitare& reſonare incipiunt in alyeis: Ita creaturæ omnes crepant,& Dominica quarta murmurant, quin congemiſcendo& partu- riendo teſtantur Regem cœli ad adyventum ultimum ſe præparare. Hinc animum ſu- mamus in omnibus adverſitatibus, quia ſci- mus, quod aderunt aινοναmUE Act..V. 20. ubi lacrymas ab oculis noſtris abſlerget Dominus Apoc. 7. v. 17.& paſſionos$ wdy ucuigẽ inenartabili gaudio compenſabit Rom. 8..18. Creſcentibus oneribus Hraëlitarum in fervitute Ægyptiacâ crefcebat redemptionis maturatio. Idem accidet{ub finem mundi Quo major erit tribulatio, eò propiũs acce- det libetatio, ubi omnis noſtra triſtitia in gau- dium commutabitur Joh. 1 6..20.Ergò cum Eccleſia quotidie ingeminare debemus, Veni Domine Jefu, veni. Komm doch/ ach komm HErr Jeſu Chriſt/ Das Erdreich uͤberdruͤſſig iſt/ Zu tragen ſolche Hoͤllen⸗Braͤnd⸗ Drum machs einmahl mit ihr ein End/ Und laß uns ſehen den lieben Juͤngſten Tag- IL Fideliam fafpirationem, Non folùm autem illa, inquit Apoſtolus, ſed& ipfi qui primitias Spiritus habemus,& nos ipſi in no- bis iphis gemimus adoptionem expectantes& redemptionem corporis noſtri. Nexvus argu- menti talis eſt: Quod conjunctim plurimorum piorum ſuſpicia flagitant, id certiſſime fiet: Sed libe- rationem ab hoc vanitatis ſervitio plurimo- rum piorum ſuffragia flagitant: Ergò cer- tiſſimd fiet juxta promiſſionem Chriſti Matth. 18. v. 19. Notetur I. Subjectum, in verbis: Sd& nos ipſi rimitias Spiritus habentes, quæ verba qui- dam ad folos Apoftolos reftringunt p quidam ad onmnes Chriſtianos extendunt. Utraque CX- i Libni Ah i Molden

explicatio bona eſt. Sicut enim in V. T. Sa- cerdotibus primitiæ ad tabernaculum adfere- bantur, deinde in plena meſſe decimæ de- mum illis dabantur: Sic nos in hac vita pri- mitias tantùm, hoc eſt, pauca& ratione no- ſtri imperfecta Spititus S. dona accipimus, in futura autem vita totam plenitudinem ac- cipiemus,& cum exultatione venięemus por- tantes manipulos noſtros Pſ. l2 6. v. 6. Hinc eſt, quod nemo noſtrum perfectè implere poteſt legem, quod noſtra cognitio in rebus ſpiritualibus eſt imperfecta, quod re- novari nos oportet de die in diem. Quæ omnia in nobis excitare debent ve- ra humilitatem, ne quisquam alterum ob dona majora præ fe contemnat. In multis e- nimlabimur omnes Jacob. 3. v. 2. 2. Pradicatam, qhod eft ipfa ſuſpiratio fidelium, quã expectant I. Filiorum Dei revelationem. y. 23. Per- hibet quidem etiam in hac vita Spisitus Dei teſtimonium ſpiritui noſtro, quod ſimus Filii Dei Rom. 8. v. 16. ſed nondum apparuit, quid ſimus 1. Joh. 3. v. 2. Mundus habet nos pro purgamentis i. Cor. 4. v. iʒ.& pro ludibrio Sap: 5..3. fedin extremodie, quando Chri- ftus vita noftra manifeftabitur in nubibus cœli, nos etiam manifeftabimur cum eo in gloriaCol.3 v. ¶. Tunc apparebit, quid ſitinter jultum& impium,& inter ſervientem Deo& & non ſervientem Mal. 3. v. 18. 2. Libertatis rationem. Ante lapſum in Pa- radiſo liberi examusab omnibus malis,& tan- Epiſtola Rom. I..16.24. 776 quam Barenes perfectiſſima omni voluptate. & felicitate affluebamus, ſed irwidia Diaboli libertatem illam amiſimus,& mancipia pec- cati, mortis& Diaboli facti ſumus, in qua mi- ſera conditione adhuc verſaremur, niſi Chri- ftusJefus per mortem fuam fioså morte& eo; qui mortis habet imperium, Diabolo liberaf- ſet Heb.2. v. I4. ſed Iiberatioilla nondum per- fecta eſt, quemadmodum etiam renovatio. In æterna autem vita conſummabitur, ubi verè liberi etimus à morte, à Diabolo,4 peccatoab omnibus malis&pleno ote cantabimus: Convertere anima mea in requiem tuam, quia Dominus benefecit tibi. Quia eripuit animam meam de mórte, oculos meos à la- chrymis, pedes meosd lapſu, ambulabo co- ram Domino in regione viventium Pfal, 116 V. 7. 8. 9. 3. Corporis liberationem. Nam præfitit quidem Chriſtus perfectè per mortem& paſ- ſionem ſuam, ubi mortimors,& inferno mor- ſus factus tſt, Oſ.rʒ. v. 14. ſed quam diu corpus Peccati circumfetimus, cum Paulo lamentari necefle habemus: Infelix homo, quis me li- berabit de corpore mortis hujus, Rom. 7. ve~ 24. Id fiet in extremo die, ubi beneficia per Chriftum parta plenaritaccipiemus,& gau- debimus in ſempiternum ſupet hi-, quæ crea- bit Dominus Ef. 66..17. Quod nobis etiam concedat Rex gloriæ Chtiftus Jefus, cui cum Patre& Spiritu S. ſit honor& Benedictio in ſempiterna fecula, Amen.

ſephi, cùm fratres dimitteret Gen: LASN aA: Id. nobis-etiam. ditum pute- mus. Vita via eſt,& dum ſumus in hoc corpore, peregrinamur à Domino 2, Cor. fe V. 6. í quiin via lutea Sicut igitur fleri amat, ut, atubulant, luto ſe inicem conſpergant, u bi mutuã opus eſt condonatione, aut collaban- tur, ubi opus eſt erectione: Ita via hujus mundi, in qua ambulamus, lubrica eſt& lutea ptoptet ſcandalorum virulentiam lubrica ve- 10 propter oflenſarum frequentiam. Ergò faciliseſt Iapſus, facilis animarum coinquina- tio, facilis proximi offenſio. Hoc debemus conſiderate, ut faciles etiam ſimus ad recon- ciliationem,& proximo ignoſcamus offenſas, quibus in nos ininurius fuit, dum in via ſumus cum eo ne tradat nos judici,& judex tradat nos miniſtro,& in carcerem mittamur, s quo nulla erit liberatio, dumultigum ſoly erimus quadrantem Matth. 5. v. 25. ſeq. Facilitatem hanc perſuadeat nobis com- munis fraternitas, qua altet alteri obſtricti ſu- mus. Nam unum Patrem habemus in cœlis Mal. 2. v. 10. Ergò dicat alter ad alterum: Ne quæ ſo ſit jurgium inter nos, quia ſume fratres Gen, 13..S. jurgium operibuscarnis annu- meratur; quæ celo excludunt,& infernalem condemnationem promerentur Gal, f, 20. 21s Epiftola 1. Pet ziv8-ry: Huc pestat etiam prælecta peticope, in Petrus ad coh,αονiam& unanimitatem ne malüm teddamus pro malo, aut convitit vitio, ſed contrà omniabo- Ba proximo app recemur ut benedictionem, PE 1 4 ad quam vec: nus, hæreditemus. arrec Epil Partes Epiſtol Tu krabimus. E. xerefis. geji, Oavenientia Epiſtolæ cum Eyangelio in eo eſt, quodvittutum à Petro commen- datarum praxin continent. Offertur enim con- fiderationinoftræ:1 Populusiuipewv qui un- animiter& ferventi tudio, verbum Chrifti audito quod unicum medium& organum et ibus höminum quo vera Sσ/ονẽ accendirur& perfici Chriftus QX- ewy s. qui inſigni humanitate& humilitate ſtlavi navis uſum ſibi concedi petit, ex qua ſermone populum docet. Porrò mif piſcatorum per totam rantium,& opi enedicit: Denique Petrum& focios tupo- re ob miraculum perculſos ſuaviſſimò allo- quitur& conſolatur. Socii Piſcatores Si- Adðsapon qui unà laborant,& fe mutuo omnis que O ‘ a uclum captura 1p us

Epiſto que ſtudio ad nutum ſolummodò fackumju- vant; tandem Chriſtum bus ſequuntur. Noſtrũ tam confo quam yocati fumus, -requirit Perrus,-quæ inde Chriſtianorum concutrunt. E Uz i loco ponit-A} rĩtuale, quo pii velut umus corporis mer ybraconjunguntur. Non poflum mnes unum idemque opus facere; fed u quemque pro ſe& ſua vocatione ſine co tione operari oportet, aliud ſervum herüumi, aliud maritum quùm uxotem. tamen à nobis requiritur„Uut idem omninò ſentiamus ita, fiet, tit multæ quidem ſunt manus, ſed& anima una, quemad- modum de Ę a riftianis in primitiva Ecclefia Lucas ſcrib tium Perfo tas& eadem angelica rada ï yere-Ch cum: Chriho tem ċüm' re bris conju mana, quia D| cit totum genus humanum deſcen ellet perpetuum unitatis memoriale Act. V. 26. Hujus unanimitatis fundamentum eft cvy- Tajaa live condolentia, quam declarare de- we Alffectu, quo pertinet Piia? Pia quæ ñon Eaa aliorum malis tangitur æquèac fiis; ſed pro virili ctiam opem ferre foler Uaoyi Duo au im quod ſtolus, quia eſt vincult pó u L4 T. Pet. 3. U. C. 16. n pariter relictis omni- 367 Nam frater qui adjuvatur,àfratre, eft quaſi civitas firma Proy. 18. verl, 19. Reyocataŭ- : vir tus nobis in memoriam{ Piritua- qui amhabemus hon atk verùm i sin'Chrifto Jelu, qùi fter tactus elt- p er incarnationem& do nobis acquiſivit Gal. y erí. lO; ſtricti ſumus, ut con- alg ri e UE, Sa.& fentes cum 8 infirmitates co- rum tolerandas& offenſas eis condonandas inyitat. Nec in nudis verbo xum lenociniis terminatur, fedes ex intimis vil[e gepibi ngg me- dul lis profi of j Wy g qug in communi vita fermonis con ma v erborum coig ianu- cios e Daae pellit r Sam. 2.v. 1 f Con- fer Syr. 1..ig. II. Vindictæ otandutm, quòd vindictæ no atur vin- di&a publica sig celeratòs pto officii ratione animadvertit, ne que vin⸗ dicta neceſſaria, quã ꝗ quis ſine cupiditate no- cendiinpræſen ti peni iculo vim yi propulſat, quam& di rconco- &- parii- X bus m Ha dunt; oeg & „4

bus injuria qualicunque ſeu gravi ſeu levicula offenſi illegitimo modo ſuis viribus eam de- pellere conantur, neglecta Magiſtratus ordi- narii cognitione& dijudicatione. Hanc Pe- trus prohibet& modum præſcribit, quomo- do vitare illam poſſimus. $ Negative. Sinon teddamus malum pro malo aut convitium pro convitio. Injuriæ, uæ piis à cœleſtis veritatis hoſtibus inferun- tur ſunt duplicis generis, Reales& Verbales, utrasque patientet tolerandas præcipit Apo- ſtolus. Idem hoc Kom. 12. v. 17. ſeqꝗ.& alids ſæpè inculcatur,& eſt propriiſſima verè cre- dentium affectio, ipſo Chriſto explicante Matth. 5. L. 44. 45 Impii& ingrati malo bonum rependunt, quod peſſimum& pland diabolicum eſt Prov. 17. V. 13. Boni& grati inter homines bonum bono rependunt, quod bonum& Deo gta- tum eſt. Verè autem credentes per Spiritum S. regeniti malum etiam bono rependunt, quod optimum,& fidei falvificæ egregius fru- &tus eſt. Aſpiremus igitur ad hanc perfectio- nem, quantum poſſumus, licet ipſam duαu in hac mortalitate attingere non poſſimus, tunc qui dedit velle, dabit etiam petficere Phil. 2. y. 13.& quod adhuc deet, ex plenitudine Chriſti ſupplebit, in quo nosgratos fibi fecit Eph. 1. v. 6. Ahpparet hinc quid ſentiendum ſit de his; qui convitiis laceſſiti ab adverſariis tota plau- ſtra regerunt,& hoc modo ſe exiſtimationem ſuam liberàſſe autumant. Juris conſulti retor- ſionem vocant, ſed caret fundamento Scri- pturæ. Contrarium potius eſt videre Matth. 5. V. J. Luc. 6. v. 28. Rom. 12. v. 14.& alibi. Et quid aliud eſt convitiam convitio regerere, quam lutum luto purgare? Hoc ſcio pro certo, quod ſi cum ſtercore certo, Vinco vel vincor, ſamper ego maculot. Dominici. pft Trinitatis Sóċťates cutiei nunciatum effet,à quopiam eum maledictis laceſſi, ait: Bene loqui non didicit. Et Diogens calumniatori ſuo: Bene eft, inquit, nec quisquam mihi credit te lau- danti, nec tibi me vituperanti. Videte dilecti: Ita Ethnici convitia excepe- runt; Quid vero nos? Certè niſi emendave- rimus vitcam noſtram, Echnici nos accuſabunt in noviſſimo die. 2. Affirmative ,idque bifariam r. Bona precando. Tsvæsriov de&Aoygr= reç, ait Percus, è cøntrario benedicentes,& opponit hoc præceptum ſeoundo membro antegreſſæ prohibitionis, hoc ſenſu: Si qui convitiis& probris vos infeftant, Vosè con- tratio eis bene precemini, pro ipſis ad Deum preces fundendo, fauſtiſima quoque ipſis ap- orecando,& honeſtam eorum mentionem a- pud alios faciendo. Videant igitur quomodo temeritatem ſuam excuſent, qui non tantùm nihil boni proxime precantur, fed furias diras& execrationes quascunque in caput ejus evomunt, pugnat hoc cum charitate proximĩ i. Cor. i3. v. j. Qui autem proximum non diligit quem videt, quamodo Deum diliget, quem non videt, L Joh. 4. v. 20. uia verò caro& ſanguis refragatur, duo Petrus media oſtendit, quibus adhibitis facilè ad praxin regulæ præſcriptæ accedere pollu- mus, ut fuat 1. Lingus refrenatio.i O. Lingua mundus eft iniquitatis Jacob. 53. v: 6. mors& vita in manibus ejus Prov. 18: verf z1. Ideò probd cuſtodienda eſt, quod ipſa natura indice di- gito præfiguravit in eo, quod linguam dentibus quali vallo cinxit, fepto labiorum munivit, ſylva barbæ circumdedit, ne erum- pat pro lubitu& mentem prævertat. Qui cu- ſtodit os ſuum& linguam ſuam, ab angu- ftis einari Bng f taim feri H f N ttpectu itab Aonerg turial tilla nor Muconji Loug,

ftiis cuſtodit animam ſuam, inquit Sapiens, Prov. 2 1. v. 23. Duo autem hic reprehenduntur vitia lin- gng, à quibus yel maxime ñôbis cavere debe- mus, 1. Maledicentia, quæ blafphemiâ Deum& convitiis proximum onerat. Exempla blaf- phemiæ habemus, 1 Reg. 20. v. 23. f. Reg. 22..24. 2. Reg. 1 8. v. 30. Judith. 6. v. 2. 1. Maccab. r F. v. 3. ſeqq. Exempla convitio- rum, Simei, 2. Sam.16..5. ſeqq. pueri in Be- thel, 2 Reg. 2. v. 23. Phariſæi& Scribæ, Matt. 11V. 1.deqq. Hæc omnia à Diabolo profi- cilcuntur, qui cytharædus eſt in tali lingua, unde Diabolus&c Pater mendacii appellatur, Johan. 8. v. 44. ` 2, Fraudulentia, quæ aliud ore profert, aliud iu pectore clauſum gerit, qui hoc vitio laborant, bilingues dicuntur, de quibus Syr. 28.v. 5. Sufutro bilinguis maledictus, multos etiam turbavit pacem habentes, ſententia la- taeſt: Non dimidiabunt dies ſuos, Pſal. 5 ç. vult. Ut igitur lingua in officio contineatur, freno opus eft& ſignaculo, Syr. 22..33. C. 28.V. 2.30. 2. Decalogi obfervatio.11, Cujus ſumma eſt, declinare à malo& facere bonuin Quam- vis eaim ſermo hic eſt propriè de malo& bo- no telpectu proximi, quòd non debeamus malum pro malo reddete, fed potius mala bonis compenſate: poteſt tamen ſine ulla ab- ſurditate præceptum hoc generaliter accipi de omni malo declinando,& de omni bono faciendo, ſive ſit in prima ſive in ſecunda De- calogi tabula expreſſum. Non ergò fufficit à malo declinare, fed re- quiritur inſuper etiam bonum facere. Siqui- dem illa non ſolum arbor exſcinditur& in ignem conjicitur, quæ malos, ſed etiam quæ nullos fructus fert, Matth. 3. v. 10,.9. v. 19. Ehpiſtola 1. Pet. 3. v.-1 5: a 1e £ 2 165 Terteant nos hædi ad finiſtram conſtituti, non quia rapuerunt, ſed quia non paverunt, Matth. 2 5. v. 3;. in quem locum Autor imper- feti operis ſic commentatur: Si pro eo, quod bene non faciunt homines, condemnantur, putas quales pœnas exſolvent pro eo, quod peccant? Deus enim ides hominem fecit, ut bene faciat,& ad gloriam Dei pertineat, non ideo tantùm, ut non peccet. Si quis igitur timorem Dei in animo fixum habet, declinabit àa malo, id eſt„ab omnibus cogitatis, dictis& factis cum lege pugnanti- bus,& faciet bonum, id eſt, cogitabit, dicet& faciet legi divinæ conformia,& proximo noa maledicet, ſed bona precabitur,& ipſo opere exhibebit, fumma: viver cuQgwws erga le- ipſum, Nuce erga proximum, wsebaç erga Deum, Tit. 2. v. 1 2. II. Pacem ſectando. Meiaphora deſum- pta eſt à venatoribus, qui diligenter ani. madvertunt omnia ferarum veſtigia, eag; per ſaltus& dumeta inſectantur: Ita Petrus dicere vult, deberenos paci conſequendæ& teti- nendæ totis vixibus incumbere, quòd tum demum fier; ii injurias patienter toleremus; ab omni vindicta temperemus, proximo de- precanti non folùm libenter condonemus, fed eriam læ à proximo pacem ei offeramus, ne quicquam, quod ad pacem faciat, à nobis omiſſum videatur. Loca parallela fung Rom. LaVe TCT 4y 19 Heb:T 2V. 14, Sn Påsmei pax feraelt, ad quam capien- dam requiritur indefefla oratio, quæ quak canis venaticus eft, quo hanc feram indaga- re,& in retia noftra compellere pofumus. Hactenus. fuperficiariâ tantùm operå ne- frum fecimus officium, oratio frigida fnit, pænitentia nulla, odium proximi conti- nuumIta ſcilicet, quæſivimus pacem, quid Aaa miruem

370 mirum igirur, quòd bellum adhuc fervet ,& guotidiè longius producitur. Conſiderate mores hujus ſeculi, vix inve- nietis neceſſitudinis ſanctioris vinculum in- ter Collegas, Conjuges, Frarres, Affines, omnis frater ſupplantans ſupplantat,& omnis amicus proditoriè incedit, Jer..4. Impletur vaticinium, Michæ.7. v.§. 6. Hoccine eſt ſectari pacem? Certè Diabo- lus ille infernalis venatot hoc modo in calles ſuos inulta millia hominum compellit, ut ca- at illos,& in æterna condemnationis bara- thrum præcipitet, ubi nulla pax ſperanda erit in æternum, pfalm. 49. Verſ. 15. Apocal. 14. V. 1r. Agite igitur Magnates Imperii, ſeria res eſt, quæ vobis tractanda venit. Quærite pa- cem& perſequimini eam. Satis diu decerta· tuim eſt, quid lucri reportäſtis Regiones uni- verſæ devaſtatæ lunt urbes& pagi in cineres abierunt, conícientia veftra Chriftiani fati- guinis profuſione ſupra modum gravata eſt. Pax vobis, recondite gladium in vaginam, yui fanguine inebriatus eſt, Eſa. 3.V. 6. Re- cordamini verborum Chrifti: Qui gladium acceperit, gladio peribit, Matth. 2 6. v. 5 3. Agite omnes in genere Chriftiani, ſecta- mini pacem& perſequimini eam. Concor- diâ res parvæ creſcunt, diſcordià maximæ di- labuntur, nec major peftis excogitari poteſt in Choro, Foro& Toro, quàm dilcordia ani- morum. Nam homicidia& ſanguinis profu- Hones ſequuntur,& domus ſupra domum ca- dit, Luc. I T. v. 17. Cùm verð pacem ſectamur, tandem etiam apprehendemus eam, Nari devol- vam illis deprecationem pacis& verita- ris ait Jehova, jerem. 3.v,6. fi non fit in'loc, in futuro fiert feculo, ubi in pulchritudine pa- čis kdebimus,& in tabernaculis ſecuritatis Dominic V. Trinitati- bonis promiſſis plenariè fruemur, Eſa.3 2 verl. 1 8. De Secündo. Pacay per Dei gratiam, quod- nam ſit Chriſtianorum officium. Re- ftat, ut videamus etiam Impulſivarum bene- ficium, quæ nos ad ſtudium prædictarum vit- tutum excitare debent, Harum quinque Petrus enumerat in præ- lecta Perecope, ut ſunt: . Kacationis dignitas, y. g9. Nam es zaro inaniyre y alt. Petrus„ in hoc- vocati eſtis. uidam illud eç r2ro referunt ad præcedentia hoc{entu: In hoc vocati eſtis, ut benedicatis iis, qui vobis convitiantur, adeoque injurias præter meritum vobis illatas patienter feratis. Quidam verò il- lud conjungunt cum fequentibus per op- poſitionem. Sic erit ſenſus: Quia vo- cati eſtis ad benedictionem ſpiritualem& cœleſtem hærteditatis jure obtinendam, ideò ſciatis vos etiam vocatos eſſe ad benedi- cendum. Quamvis verè uterque fenfus fetis com- modus& analogiæ fidei conformis eft, quia pii eo ipfo quando. vocati ſunt ad Chri- ſtianiſmum, vocati funt ad benedicendum & beuefacfendum. Poſterior tamen ſen- ſus magis accedit ad. contextum.-Alludit enim Petrus ad veiba Chrifti, Matth.o2 fe verl, 3 4. Pari modo gratiam divinævocationis fæpè in memoriam nobis revocare debemus, ut in ea per fidei conſtamiam permaneamus, eidemque per vitæ ſanctitatem reſpondete ſtudeamus. Ad quam enim rem aliquis ſingu- lariter vocatus eft y in eactiam oportet eum effe Xant, q omple bsfum ceteri h i be toedig temexar “ly quon; hM: to! Vide tn dedit rfedh UUS auten N ti er imi hnn Wquisere NEKE cor H gen Vix

elle occupatiſſimum& verſatiſſimum, Eph̃. 4. Dt 2. Benehittionis hereditas,- es rro 2 Mahre inq uit Petrus 5 70α Eο 00 Mεν ο ulerre. In hoc vocati eſtis, ut benedictio- nem hæreditate conleguamini.-Per zvňoyiæy principalitet& directè intelligitur vita æter- na, ad cujus hæreditatem pii per Evangelium vocati lunt, quique eft ultimus ſcopus, ad quem per ſidem& bona opera contendimus à ſed abſque fiducia meriti, hinc emphaticè Pe- trus utitur vocabulo xànaoouery, quo ad gra- tuits feria alludit, Johan. 1. v. 12. Rom. .v. 17. Nexus argumenti in eo conſiſtit quòd pii à proximo læfiin memoriam fibi revocare debeant, quantã ipios bonitate Pater cœle- ſtis complexus fuerit, dum non effudit ſuper iplos ſuam maledictionem, etiamſi eam æquè àc cæteri homines promeriti ſint, ſed potiùs omni benedictione cœleſti ipſis benedixe- tit, Epheſ..verſ.3. quo ipſo moneri ſe agno- ſcant, ne maledicta regerant illis, qui male- dictione digni ſunt, ſed ætetnam potiũs feli- citatem ex animo illis apprecentur. Beati pa- cifici„quoniam filii Dei vocabuntur, inquit Chriſtus, Matth. 5..9. Hæc magnaeft bene- di&io! Videte;inquit Johannes, qualem cha- ditatem dedit:nobis Pater, ut filii Dei nomi- nemur, fed nondum apparuit, quid erimus. Scimus autem;quoniam cùm apparuerit, fi- miles eierimus,& videbimus eum, ficut eft, 1Joh..v. 1. ſeqq. Si quis ex clara familia oriundus eſt, ha- bet certé coram mundo, de quo glorie- tur. Sed genus é proaros& qua non fecimu⸗ yh Fix ea noſtra puto. ait Poeta. Eyiſtola I. Pet. 3. v. 91 gè iaaa e 372 Longè igitur major erit gloria piorum, qui Deum Patrem, Chriſtum Fratrem& Eccle. ſiam Matrem habent. Audient enim in extre. mo die ſuaviſſimam illam vocem: Venite benedicti Pattis mei poſſidete paratum: yos bis regnum ã conſtitutione mundi, Matth: zi ù vaa, Jacobus. Patriarcha omnem movebat la- pidem, ut præ Eſavo fratre benedictionem à Parente conſequeretur, Gen. 2.V. 14. Quan- tòmajori ſtudio nobis incumbendum erit, ut benedictionem ſpiritualem in cœleſtibus conlequamur,& inter benedictos Déi ad dextram Chriſti collocati vitam æternam ins grediamur. Hoc præſtat omnibus hujus mundi divitiis. Nam: cúi Deus ita benedi- cit, is benedictus manebit in leculum, Gen. 27. V. 33. 3. Hitæ tranquillitas v. ro. ui enim vult diligere vitam inquit Petrus,& dies vi- dere bonos, coerceat linguam ſuamã malo& labia ejus ne loquantut dolum. Verba de- ſumpta ſunt ex Pl.3 4 v. 1 3. ſeqq. Dies hujus feculi eå parte, quã optimi effe ſolent, labore& dolore Permixti ſunt, Pſalm. 90. v. I 1. Quod ſi verò prædictæ virtutes ne- gligantur,& in Perpetuis cum proximo viva- tur jurgiis, dies adhuc magis amareſcunt& hoc ſtultorum eſt, Prov. 1.v. 6. Conſulit ergò Petrus, ut pacem ſectemur, nec omnia ad vivum reſecemus aut malum malo propulſate,& convicia conviciis pen- lare ſatagamus, hoc modo, ait, fote ut vitam Pacatam& tranquillam in hoc ſeculo tradu- camus,& tandem ex inquietudine hujus vi⸗ tæ in cœleſtem Hieroſolymam quæ d viſio. ne pacis nomen habet, transteramur, ubi mi⸗ ſericordia& veritas ſibi obviant:; juſtitia& pax ſe invicem oſculantur„ Plalm. 8 fe V. II. r 3 Aaa z Si

37% Si igitur vitam diligitis,& dies bonos vide- re cupitis, hoc agite, vós mei ucpacem quera- tis& proſequamini eam, Melius eft vocari adolera cum charitate, quàm ad vitulum fa- ginatum cum odio. Prov. I f. v.). Nam ubi Zelus& contentio, ibi confuſio œπ ræv Qav- Ad 7170 u, Jac. 3. V. 1 6. Providentia divina verits, quæ non fo- lùmadbonos, verùmetiam ad malos feex- tendit Nam'oculi Domini fapër juftos, if- quit Petrus,& aures, ejus in preces corum. Vultus autem Domini fuper facientes malá, Occurrit Apoſtolus tacitæ objectioni. Si in- jurias præter meritum illatas patienter fera- mus, nec mafculè eas à nobis depellamus, quis noſtri curam aget? Quis in hoc mundo per verſo nos tuebitur? Certè metuendum erir, ne veterem injuriam ferendo novam in- vitemus. Reſpondet Apoſtolus: Oculi Do- mini ſuper juſtos„quafi dicar, Deus benignis oculis præter meritum afflictos intuetur, ma- chinationes vérò malorum oculis iratis aſpicit,& ſuo tempore requiret, 2. Paral. 24. verſ.2 2. Tutiſſimum igitur in omnibus advetſis& injuriis remedium eft, per preces ad Domi- num confugere, ipiuſque præſidium& auxi- lium implorare. Nam juſtum eſt apud Deum reddere iis afflictionem; qui affligunt nos;& nobis, qui tribulamur, requiem, 2. Theſſal. 1. verſ. 6. su Summa felicitas, qüæ eft 1. Externa. Nam quis eſt, inquit Ve- ttus, qui ſit afflicturus vos, ſi bonitatis æmu- latores fueritis: Dupliciter hæc verba acci- pi poffunt, vel de nocendi facultate, hoc ſen- iu: Nemo eft, qui nocere vobis poffit, fi quod bonum eft in oculis Domini ſummo ſtudio lectemini, quia piis omnia in bonum cooperantur, Romanor. 8. v. 28. yel de no- Dominica. V. poft Trinitatis cendi voluntate. Nemo eſt, qui nocere vo- bis velit, ſi bonum ſectemini. Plerumque enim uſu venire videmus, ut, qui injurià affe- cti benedicunt, animos inimicorum ita de- mulceant, ut placabiles reddantur,& nocete ipſis deſinant. Hoc eſt malum bono vincere & carbones ignitos coacervare ſuper capita inimicorum, Rom. 1.v. 20. 2. Interna, v. 14. 15. Timorem eorum ne timueritis, Dominum autem Deum fan- &ifcate in` cordibus veftris. Vox timoris non accipitur de timore, quo mali& perſecu- tores præpofterè timent, fed&ivè de ti- more, quem mali& perſecutores faſtuosè aliis incutiunt. Senfus eſt. Ne timeatis eo- rum timorem, hoc eſt, formidabilia illa, quæ vobis minantur, vel minas, quibus timorem vobis incutere conantur,(eſt enim in voce ti- moris quædam metonymia effecti pro caufa; quæ non infrequens eſt in ſcriptura, exempla vide Joh. 3. v. 25· Plalm. 9 1..j. Proverb. 1. v. 26.) ſed ſanctificate Deum in cordibus ve- ſttis, id eſt, filiali fiducià in ejus bonitatem re- cumbite, certò perſuaſi ipſum ſinceros ſui cultores& intrepidos nominis ſui confeſſores contra injuriasmalorum hominum tueri vel⸗ le& pofle. Hanc rapfyelavexcitat in'piis'&/ fidelibus bona conſcientia, de qua gaudere poſſunt, quia ſoiunt, ſe non pati, ut maleficos, ſed ut Chriſtianos. Quæ iterum magna eſt felici- tas. Nam bona conſcientia juge convivium, Proverb. 1 f. v. 15.& ſicut omnium malorum maximum, quæ lex minatur, eſt cor pavidum & formidine plenum, Levit 26. v. 36. Deuter. 2 8. v.(5. Ita viciſſim omnium bonorum ma- ximutuj quæ Chriſtus nobis promeruit, inq; Evangelio offert, eſt cor de gratia Dei cer- tum, ac proinde in omnibus adverſis& peri- culis tranquillum, Joh. 14.V. 1. .Æter- Datusel Que pari C iN p Ecclef ttem

Epiffola Rom. C. v. 31 xr; 373 .Fterna. Nam Pettus beatos prædi- cat omnes illos, qui propter juſtitiam aliquid patiuntur. Propter juſtitiam pati, eſt injuſtè & præter meritum pati, de his pronunciat Apoftolus,quòd fint uazdeici ex ore Salvatos P 9 ris, Matth. 5. v. 10. Hine manifeſtum eſt, pios ob afflictiones P & perfecutiones, quibus obnoxii fant in muũdo, non eſſe coram Deo inſeliciotes, neq; quicquam ipiðrüi vcaütuaini peč cas deces dere, fed pot:ùs hoc lucri iplos olim repor- taturos, ut æternã beatitudine fruantur,& fo- cietatem habeant cum Patre& Filio ejus Jelu Cbritto, r. Joh. 1. v. 3. qui clementiſſimè no- bis hoc concedat per mortem&- fanguinem fuum, Amen. 2a, 2e EEA a$ * DOMINICA VI. POST TRINIT. Epiftola ,Rom.:%.-11. N V. T. Aaron& Filii ejus prohibe- bantur ab ingreſſu ſanctuarii, niſi priùs manus& pedes laviffent ex labro ænco, quod Moles inter tabernaculum Tefi- monii& altare ex mandato divino poſuerat, Exod. 30..18. Hæc in figura contigerunt. Rem ipſam in baptifmo habemus. Nemo enim admittitur ad communionem Eccleſiæ, niſi qui per lava- erum aquæ in verbo à peccatis ſuis lotus& mundatus eſt, cæteri in peccatis manent, nul- lamqͥue partem habent vel hic in militante, vel illic in triumphante Eccleſia, Joh. 3..5. Hinc Ecclefiæ janua ab Auguftino appella- tur, item porta gratiæ& primus introitus Sanctorum ad æternam Dei& Eccleſiæ con- ſuetudinem. Ad hoc argumentum delabitur Paulus in prælecta Pericope occaſione Adverſariorum, qui ex eo, quòd dixerat, ſolà fide nos juſtificati ablque operibus legis, doctrinam Evangelii wulgo ſulpectam& exoſam facere conabau- tur, ut qui peccandi licentiam inveheret,& bona opera damnaret. Hanc calumniam ut retundat Apoſtolus, varia coacervat argu- menta, quibus demonſtrat, quàm frivola fit adverſariorum collectio, ſiquidem fides vera nunquam ſit ſine bonis operibus, ſed indivi- duum habeat comitem renovationem men- tis, peccati odium, ſeriæque pietatis ac veteris Adami crucifixionis exercitium. Inter alia profert etiam articulum de Baptiſmo,& do- cet, quomodo hi, qui per hoc imitationis ſa- cramentum Chriſto incorporati ſunt, vitam ſuam inſtituere debeant, ne fœdere& gratia Dei excidant,in quam per baptiſmum recepti erant. Nos fine ulteriori præloquio Epiſtolam prælectam explicabimus, viſuri I. Baptifmi commendationem. II. Dignam ambulationem. Jefus Chriftus, in cujus mortem baptizamur, largiatur nobis gratiam ſuam, ut, quæ dicturi ſumus, ad nominis ejus gloriam& no- Aaa 3 ſtram

374 f tleo aram ſalutem promovendam inſerviant, Exegeſis. Amen. N hodierno Evangelio hortatut Chriſtus ad abundantiòotem juſtitiam, quæ eſt juſtitia fi- dei, quatm Phariſæi& Scribæ ignorabant, pro- ptiam juſtitiam quærentes conſtituere,& ſic juſtitiæ Dei non erant ſubjecti, KRom. 1 Q. v. 3. Baptiſmus autem eſt Organon verum& effi- cax, quo juſtitia illa fidei nobis confertur, Gal. z. v. 27. Tit. 3. V5 · unde ſatis concinnè Epiſtola prælecta à piis veteribus huic Evan- gelio adjuncta eſt, in qua Baptiſmus noſter de- feribitur, quòd ſit 1. Puftitie Chrifli indumentum. Quotquot enim baptizati fumus, in Chriſtum Jeſum& in mortem ejus baptizati fumus. Id quod non exemplariter tantůùm& figurativè accipien- dum eſt, ſed de metito& efficacia Chrifti pro hobis mortui, quæ per baptiſmum nobis-ap- licatur; in quo Chriftum cum omnibus{uis beirefit induimus, Gal. 3. v. 27. Sicut igitur infantes, quando per bapti- ſmum Chriſto adducuntur, ſtipulantur ſe Dial olo& omnibus operibus ejus valedictu- 108,& Chriſto ſervituros in juſtitia& lanctita- ic; Ira pet totam vitam noſtram ſtipulationis hujus memores eſſe debemus, ne peccatis mortalibus conſcientiam yaftémus, fed dignè ambulemus vocatione noſtra, quã per bä- tiſmum vocati fumus, aliàs Chriftus nobis frultrà mortuus eft,Gal..:2 T. 2. Petcatorum tegumentum. Nam ſepulti fumus unã cum illo per baptiſmum in mor- tem, inquit porrò Apoſtolus. Sicut igitur Chriſtus ſepultus eſt,& in ſepulchro ſuo pec- cata noſtra defodit: Ita ſepeliuntut quaſi in aqua baptiimi noſtra peccata,& in profun- dum demerguntur, ut nulla corum apud Neum reſtet memoria, Mich..v. 19. Dominica VLpof, Trinitati Videamus igitur, në peccata, quæ Chriſtus defodit, iterum effodiamus,& in fimbria oſtentemus, Thren. I. v. ↄ. quemadmodum de Sodomitis dicitur, Eſa... 9. ſed quoties pra- va concupiſcentia nos ad peccandum ſollici- tat, baptiſmi noſtri recordemur,& regnare non patiamur in morteli noſtro corpore, Rom.6. v. 12. De Zenone Im peratore Conſtantinopoli- tano memorant Hiſtoriæ, quòd vino ſomno- ue ſepultum Ariadna Conjux vivum fepul- chro inferri juſſerit,& quamvis expergefactus clamatet, nemo fuit, qui propter Ariadnæ in- terdictum iplum liberate auderet, ita miſera- biliter extinctus eſt. Non laudo Ariadnæ ttuculentiam. In- terim ſpiritualiter habemus hic, quod imite- mur, nimirùm, quando caro noſtra degene- rat,& pravis ſuis deſideriis fpiritum impu- gnat, noftrûmeft tumulare vivam,& faxo continentiæ lepulchrum obfirmare, ne etum- pat. Nam concupiſcentia, quando concepit, parit peccatum, peccatum verò mortem ge- nerat, cùm conſummatum fuerit, Jac. I. v. 1f. 3. Vitæ novæ incitamentum. Sicut enim quondam infantes toto corpore immerge- bantur in aquam, quaſi ſubmergendi, ſed mox extrahebantur, quaſi de novo vitam recepiſ- ſent: Ita Vetus Adam in baptiſmo ſubmergi- tur cum omnibus pravis concupiſcentiis, ut exſurgat novus homo, qui in juſtitia& ſancti- tate coram Deo vivat in æternum. Hinc ld- vacrum renovationis dicitur, Tit. 3. V. 5. quã appellatione moncmur,. ut ſicut in baptiſmo regeniti,& novæ creaturæ facti ſumus, 2 Cor. .VII71 Ita impoſterum lemper in novitate vitæ ambulemus, id eſt, novos quotidie in pietate progreſſus faciamus. deponentes ve- terem hominem cum affectibus ſuis,& novum induentes, qui ſecundùm Deum creatus eſt in juſtitia& ſanctitate veritatis, Eph. 4. v. 24. Exfpo-

Dadi nE e Epiſtola Rom. 6..3. 1 1: 375 Exſpoliavi me tunica mea, quomodo in- 3. Ratione infitionis. Ut furculus, ne planè duar illa? lavi pedes meos, quomodo inqui- deficiat, ſtipiti certo eiqͥue ſuccipleno im- nabo illos? inquit Sponſa Chriſti, Cant. y. v. 3. plantatur: Ita nos Chrifto, qui ipfa vita Joh. His verbis Diabolo refpondere debemus, 14..6. in quo vivimus, movemur& fumus, quando ſuggeſtionibus ſuis nobis moleſtus Act. 17. v. 28. eſt,& ad peecatum hoc vel illud nos follicitat. 4. Katione coalitionis. Ut ſtirps& ſurculus In baptilmo enim laceram veteris Adami tu- coaleſcunt; Ita, ut ex illis duobus una fiat ar- nicam depoſuimus, quam proinde odio habe- bor: Ita per ſpititualem hanc implantationem te,nec rurſum induere debemus, Epiſt. ſud.v. cum Chriſto coalefcimus, ut maneat is in nge 23. Ita etiam pedes noſtros lavimus in bapti- bis,& nos in ipſo, Joh. 6. v. 5 6. c. 1 f. V. 4. ſmo, nefas igitur totos iterum commaculare.$: Ratione accretions. Ut ſurculus pede- Hoc porci faciunt, qui poſt lotionem ad vo- dentim accreſcit in magnam arborem. Ita lutabrum luti revertuntur, 2 Pet. 2 v. 2 2. Sem- nos quoque vitam noftrara inftituere debe- per igitur memores eſſe debemus effati Apo- mus, ne maneamus femper Johannes in co- ftolici, Heb. 1..2 6. Voluntáriè peccantibus dem, qui ſemper dilcit,& ad ag nitionem veri- poft acceptam notitiam veritatis non relin- tatis nunquam pervenire poteft,.Tim. 3. quitur pro peccatis hoftia, fed terribilis quæ-., fed crefeamus in fide& magnis abunde- dam expectatio fudicii,& ignis æmulatio, quæ mus, 1. Theſſ.4. v. 1. 2. conſumptura eſt adverfatios. 6, Ratione Fructifcationi. Ut ſurculus 4. Chriſtianiſini ſundamentum. Per bapti. tandem bonos fert fructus: ita& nos fruđi- ſmum enim Chriſto implantamur,& ab ipſo ficare debemus in omni opere bono, Col, T, nomen accipimus, Act. I T. v. 26. Metaphora.ro, Non enim poteſt arbor bona fructus deſumpta eſt à ſurculis, qui à veteri arbore malos facere, Mattk. 7..18. decetpuntur,& novæ inſeruntur, non eo fine, 7. Ratione transplantations.. Ut arbor ex ut in ſtirpe marceſcant& emoriantur, ſed ut terra arida transfertur in terram meliorem: crefcant,& fru&us multos producant: Ita Ita& nos, ſi in Chriſto ut palmites manteri- Chrifto per Baptifmum inlerimur tanquam mus, in cœleſtis paradiſi viridarium, ubi nec arbori vitæ, ut in ipſo germinemus,& novæ frigus nec æſtus nos tanget, tranſplantabi- vitæ fruckus feramus, Joh. 1 SEn mur, Pſal. 92. v. 15. Sureulis antem comparari poffunt Chri- Apparet hinc maxima Chriſtianornm di- ftiani gnitas, quòd in Chriſto& à Chrifto toti de- I. Katione abſciſſioni. Ut enim ſurculus ab- pendent,& tàm arctè cum ipſo uniti ſunt, ut ſcinditur ab arbore: Ita nos proptet inobe- neque mors neque vita eos divellere poſſit, dientiam primorum noftrorum parentum Rom...38. avulfifumusab arbore vitæ,& ex paradifo eje- f. Gratie argumentum. Quiaenim per ba- &iGen...22. Nam peccata inter nos& ptifmum Chrifto inferimur, certum hoc eft Deum dividunt, Ela. f.v. z. indicium, quòdetiam cum ipfo aliquando ad 2. Ratione defectionis. Ut ſurculus avulſus vitam æternam prodituri ſimus, ut verſu f. Aſtipite areſcere incipit: Ita nos mortui ſumus Apoſtolus concludit. in offenſis, Eph. 2. v. I. Eſa. 1. v. 6. Hinc canit Eccleſia: an, Ich bin

376 Dominica PI: poft Trinitatis Ich bin ein Glied an deinem deib/ Des troͤſt ich mich von Hertzen/ ꝛe. De aquis ſubter limen domus Dei egreſſis dicitur, quòd quicquid contigerint, illicò fa- naverint& vivificavetint, Ezech. 47. v. 9. De aquis baptiſmi idem licebit dicere quòd non ſanent tautùm hominem, ſed& in peccatis mortuum vivificent;& de futura etiam refur- rectione certiotem re ddant. Chriftus eft Caput, nos ejus membra facti ſumus per baptiſmum. Quò igitur præceſſit gloria capitis, eò ſequetur etiam ſpes corporis. Nam ubi ego ſum, illio& miniſter meus erit, inquit ipſe Salvator, Joh. I.V. 26. Hæc quæ diximus, inprimis obſet vanda ſunt contra Zvvinglium, Calvinum& horum ſequaces, q ui baptilimum pro nudo figno ha- bent, eidemque omnem regenerandi virtu- tem adimunt. Zvvinglius cucullo comparat, quo Monachi ab aliis hominibus diſcernun- tur,& præterea nullam ipfi efficaciam aſſi- gnant. Beza manifeſtam idololatriam eſſe ſta- thii quå remittendorum peccatorum& re- novandi cordis humani visad aquam facra- mentalem transfertur. Sed exprefsè contradicunt Paulo, qui o- mnes, qui baptizati ſunt in Jeſum Chriſtum& mortem ejus, baptizatos elle afficmat. Quid autem ſit in Chriſtum& mortem ejus bapti- zari, ſupià audivimus, nimirùm omnium be- neficiorum, quæ Chriſtus morte ſuã nobis ac- quiſivit, participem reddi, ut ſunt peccato- rum remiſſio& Spiritus Sancti donatio, qui nos ex morte peccatorum reſuſeitat,& ad vi- tam Deo placentem renovat& impellit. Un- dealibi Scriptura dicit, quòd Chriſtum in ba- ptiſmo induamus, Gal. 3. v. 27. Apeecatis ab- luamur, Act. 2 2. v. 1 6.& Filii Dei adeoꝗ, hæ- tedes vitæ æternæ afſiciamur, Tit. 3. v. 7. Diſcamus igitur magnifacere baptiſmum noſtrum,& in omnibus adverſitatibus recor- datione ejus nos conſolemur, ſicut Jonathan caſtra Philiſtinorum invaſurus in ſpem{fuam collocat, quod Ipſe citcumciſus, hoſtes autem incircumciſi eſſent, I Sam. 1 4. v. 6. Eodem modo in conflictu cum Diabolo baptiſmi no- ſtri recordari debemus, quo fœdus cum Deo pepigimus,& nominibus noſtris in cœlo aſcripti ſumus, Luc. 10. v. 20. Hæc magna eſt conſolatio. Si enim Deus pro nobis, quis contra nos? Rom.&. v. 3 2. De Secündo. Idimus baptiſmi commendationem. Vi- debimus etiam dignam ambulationem, quam inſtituere debemus juxta præſcriptum Apoſtoli: 1. Recenter, ut expurgemus vetus fermen- tum malitiæ& nequitiæ,& in azymis finceri« tatis& veritatis Deo ſerviamus, 1. Cor. J. v. 7. ſeqq. Vetera tranſierunt,& ecce nova facta lunt omnia, inquit Paulus, 2. Cor. 5. v. 17. Hoc Chriſto aceeptum ferimus, qui per baptiſmũ veterem Adamum mortificat,& novum emergere facit. Deteſtemur igitur veterem malitiam.& in novitate vitæ ambulemus. of- feramus Deo nova corda, que Iplum colant, novas aures, quæ Ipfum audiant, novas lin- guas, quæ Ipſum laudent„novos oculos, qui Ipſum reſpiciant, novas manus, quæ elargian- tur pauperibus, novos pedes, quiin præceptis Dei ambulent, tunc novum creabit Dominus in terra, er. 3 1. v. 22.& invetetatos belli tu- multus lopiet, Pfal. 4 6..1 o. reddet annos yee teres, quos locuta& miles comedit, Joel. 2. V. 2 5.& benedictione{uâ nos ita coronabit, ut vetera ſuppetant, dum nova naſcantur, Le- vit. 2f.-22. Tandem ex hoc ſeneſcentis mundi diverſorio in novam Hieroſolymam nos transferet. Da die z TY l TS NODIS T/a ir = a 3

Da die Eug el ſingen Nova cantica Und die Schellen klingen In Regis Curia, Eja waͤren wir da. Inprimis verð Emphaticum eft vocabulum ambulare, quo perpetuum melioris vitæ ftu- dium nobis commendat Apoſtolus. Quotidiè enim circumambulandum eſt in novitate vi- tæ, ut de die in diem novus homo reno vetur, 2. Cor. 4. v. 1 6. Hi ſant viri peripatetici Chri- ſtiani, qui nunquam quieſcunt bene agere, ſed in perpetuo reperiuntur motu,& in bono propofito ad finem uſque perſeverant. Qui verò poſtquàin manum aratro admovit,à ter- go reſpexerit, is non eſt idoneus ad regnum Dei, Luc. 9..62. 2. Decenter, jurta typum, quem Chri» ſtus nobis commonſtravit T. In cruciſixione,.6. 7. Illud ſcientes, quòd Vetus ille noſter homo cum illo cruciſixus eſt, ut aboleretur corpus peccati, ut poſthac non letviamus peccato. Etenim qui mortuus eft, jutificatus eft à peccato. Per veterem homi- 1èm intelligit vitiatam naturam, adeoque to- tos nos, quales ex noſtris Parentibus naſci- mur. Dicitur aliàs animalis, 1. Cor. 2. v. Carnalis, Joh. 3. v. 6. Terreſtris,.Cor. 1 fi v. 47. Hic cum Chriſto crucifixus eſſe dicitur, qui peccata noſtra ſuſtulit in corpore ſuo ſu- per lignum, ut peccatis mortui juſtitiæ vive- remus, 1. Pet. 2. v. 24. Id fit duplici modo. Prior ad gratuitam pro peecatis noſtris ſa- tistactionem; poſterior ad renovationem per- tinet, quæ virtute crucis Chriſti, per fidem ha- bitantis in nobis peragitur. Si quis igitur ooncupiſcentiis ſuis indulget,& in peccatis perſeverat, hoc iplo teftatur, Veterem fuum hominem cum Chriſto nondum eſſe crucifi- g Epiftola Rom...-1 1. i 377 xum, Chriftus crucifixus ipfi nihil prodeft, quin Ipſe denuò Chriſtum ctucifigit peccatis ſuis,& oſtentni habet paſſionẽ ejus, Heb. 6, C. Cæterùm corpus peccati- vocát Apoftolus non hominis ſubſtantiam ut quidam Flacia- ni lomniãrunt ſed manet metaphora,& quia ad cruciſixionem Veteris hominis jam hors tatus fuerat 5{ub imagine corporis humani peccatum depingit, quod diverſis conſtat membris, quæ ſingula crucifigi debent, ut corpus peccati deſtruatur. Qui enim ſunt Chriſti, carnem cruciſigunt cum affectibus& deſideriis ſuis, Gal.3. v. 2 4. Corpus peccati habet fuum caput, quod eſt Diabolus, cujus invidia intravit in mundum, Sap. 2..2 4. habet ſuos oculos, qui pleni fune adulterii, 2. Pet. 2..1 4. habet ſuas aures, fed incircumciſas, Act. 7. vaf E. habet fuam lin- Cliam, quam acuit ſicut lerpens, venenum alpi- dis ſub labiis ejus, Pſal. 1 40. v. 4. habet ſuum as, quod mendacia loquitur, Prov, r 9. v. F. 9. habet ſuum cor, quod exercitatum eſt in avaritia, 2. Pet. 2. v. 1 4. ex quo tanquam ſcatu. sigine venenata exeunt cogitationes malg, homicidiaadulteria,fornicationes, furta, fal- fa teſtimonia, blaſphemiæ& id genus alia, quæ coinquinant hominem, Matth. 1 5. V. 19. ha- bet fuas manus, quas extendit ad iniquitatem, Plal.12 5..3. Nam porrectæ ſunt ad accipi- endum, ſed collectæ ad dandum, Syt..v. 36. hahet ſuos pedes, qui ſunt veloces ad curren- dum in malum, Prov. C. v. 1 2- En Vos mei, hæc{untmembra veteris ho- minis, quæ mottiſicare& ctucifigere debe- mus, Col. 3. v. g. Con ſiſtit autẽ ſpiritualis hæc noſtra cruci- fixionequaquam iñ difciplina monaſtica, fla- gellatione corporis, abſtinentia à certis cibis, peregrinatione,&c. hæon. corporis exercita- tio parùm prodeft, r, Tim.4,8. fed requititur Bbb 1,Cog-

376 1. Concupiſcentia mortiſicatis. Sicut. enim Chriſtus manibus& pedibus affixus de cruce pendebat,& nullius membri compos erat: Ita membta veteris hominis concupiſcentiam puta, quæ in membris adverſus Spiritum mi- litat, crucifigere debemus, ne regnet pecca- tum in mortali noftro corpore; Rom,.» V. I2. Manus crucifigendæ ſunt, ne quis ſuper- grediatur aut circumvenliat fratrem ſuum in negotie, I. Theff..v. 6. Pedes crucifigendi ſunt ne abeant in con- ülio impiorum, aut ftent in via peccatorum, Pfal. T. v. 1. Ante omnia Cor per veram contritio- nem mortificandum eſt, ut licèt prava fub- repat concupiſcentia, in actum non emer- gat, ſed in ipſo flore ſupprimatur, ut pri- mogenita Hebræorum ex immundo pecore, Exod. i 3. v.;3. aliàs mortem generat, Jac. 1. viç. 2. Mundi abnegatio. Sicut enim Chriftus per crucifixionem ſuam à terra elevatus eft, Joh. 1 2. v. 3 3. Ita homo Chriſtianus cor ſuum mundo abſtrahat,& ſurſum ele vet ad cœle- ſtia, ut Ipſe mundo,& mundus Ipſi crucifiga- tur, Gal. 6. v. 14. Nam amicitia mundi eſt ini- micitia Dei, Jac. 4. v. 4. ad hanc mundi abnegationem promo- vendam non parùm conducit crux& tribu- latio, quã Deus dilectis ſuis iter hujus vitæ aſperum facit, ne dum ſunt in via, obliviſcan- tut eorum, quæ ſunt in patria, ut Auguſtinus ait,led extendant ſe ad ea, quæ priora ſunt,& bravium ſupernæ vocationis apprehendant, Philipp..v. 13. Cùm Labai amicè tractaret Jacobum,& flias fuas iph locarci in matrimonium, nullo planèdefiderio patriæ tenebatur. Poftquàm verò mutato vultu torvè ipſum alpiciebat, Dominica: VI. poft Trinitatis diſceſſum meditabatur,& inſalutato ſocere etiam in actum producebat, Gen. 3.v. 6. Idem nobis accidit, quando in pace& ter- renã felicitate dies noſtros ducimus, ut Sodo- mitæ, Ezech. 1 6. v. 49.& nullis premimur ad- verſis, ſed mundum habemus propitium, qui filias ſuas, concupiſcentiam oculorum, con- cupiſcentiam carnis,& luperbiam vitæ nobis in matrimonium locat, ut deliciis earum frui poſſimus, 1. Joh. 2, 16. tunc non multum co- gitamus de cœlefti patria, fed cum Petro di- cimus: Hic bonum eft habitare Matth. 17.v. 4. Sed quando Laban faciem mutat, id eſt, mundus odio& perſecutione nos infeſtat, tunc ſtatim ipſi valedicimus, Paulinum illud ingeminantes: Jn9vw'av tye, cupio diffolvis & eſſe cum Chriſto, quod multò meliùs eft, Phil. I. v. 23. z. Cæleſtium deſtderatio. Nam quemadmo- dum Chriſtus in cruce altà voce clamabat: Sitio, Joh. 1.2 S. Ita nos quoque eſurire& ſitire debemus juſtitiam, quod Chriſtus mo- net, Marth. f. V. 6. Sitiant igitur filii hujus ſeculi vinum& ce- reviſiam, ut heluones, Efa. 5. v. 1 1. Sitiant pe- cuniam, ut Nabal 1. Sam. 2 f. v. II Sitiant glo- riam& honorem, ut Achitophel, 2. Sam. 17. v. 1. Srtiant languinem ut Cain„Gen. J. v. 8. Nos Denm vivum ſitiamus, Pſ. 4 2. v. 3. Nam fitim hujus mundi ſequitur æterna ſitis, Luc. 16. v. 24. ſed qui Deum ſitit& juſtitiam ejus ſatiabitur, Matth.5v.6. 4. Seria oratio. Sicut enim Chriftusin ara crueis preces& ſupplicationes cum clamore valido& lachrymis obtulit, Heb.$..7. Ita preces non debemus negligere, fed inftare ſemper apud Chriſtum crucifixum, ut merite crucifixionis ſuæ nobis robur& virtutem concedat crucifigendi carnem cuim deſideriis ſuis aam reh tttquirity Uk feir ‘tab po a depreg dat dice Alero pec Ni conce ttio, fer X Initin tkcfleiep À Um Pern mis de; Uk Mar Ctto; J Nag, Ļ

mnuen hki Wi eea a a a E aa aE ſuis, Cal.5. v. 24. Nam fne eo nihil poflu- mus, Joh. 1 F. v. y. En, Vos mei, hoc eſt veterem hominem cru- eifigere. Quod ſi fecerimus, corpus peccati abolebitur,& intetior homo de die in diem renovabitur. 2. In Keſurrectione, v. 4. Sicutenim Chri- fus refurrexit à mortuis per gloriam Patris: Ita& nos in novitate vitæ ambulare debemus, inquit Apoſtolus,& iterum v. 8. Quod ſi mor- tui lumus cum Chriſto, credimus, quòd etiam cum illo vivemus. Gemina eſt reſurrectio, prima& ſecunda, ut patet ex Apoc. 20: v,f. Sicutetiam mors duplex eſt, alia animæ, alia corporis. Mors corporis conſiſtit in ſepatatione animæ, ſed mors animæ eſt gratiæ ablatio, quæ fit per peccata inter Deum& homines dividentia, Eſa. 5 9. v. 2. Exͤ8hac morte relurgere poteſt & debet homo, juxta typum reſurrectionis Chriſti í. Per Cordis contritionem. Sicut enim Chriſto reſurgente terræ motus factus eſt magnus, Matth. 2 g. v. 2. Ita ad ſpiritualem noſtram reſurrectionem commotio quædam prærequiritur, quå corda noftra faxea percel- lantur& ſcindantur, Joel. 2. v. 1 3. ut bumili- ent fe fub potenti månu Dei, t,Pet,..6. cul- pam deprecentut,& cutn publicano pectus tundant, dicentes: Domine, propitius eſto mi- hi miſero peccatori, Luc. 18.v. 1 Niſi concedat ſalutaris illa commotio& contritio, ſemper in ſepulchro peccati mane- mus. Initium namque ſalutis eſt ſua intelli- gere& flere peccata ,ait Hieronymus. Cùm Petrus lapſum agnoſceret,& profuſis lachrymis deploraret, ſtatim gratiam conſe- cutus eſt, Matth. 2 6. v. J 5. Idem de Manaſſe, 2. Chron. 3 3. v. 13.& de Maria Magdalena, Luc...48. Hiftoria facra commemorat. Epiftola Rom.€.-1 7, » 379 Noſtrũm eſt imitari hæc exempla,& delere peccata, fi gratiam Dei& remiſſionem impe- trare velimus: Beati qui hoc modo lugent, quoniam conſolatio eos non deficiet, Matth. fvg. 2. Per impedimentorum remotionem. Phari. ſæi ſepulchrum Chrifti muniverant cuſtodi- us, ne diſcipuli Chriſtum furarentur, ſedipſe per medium ipforum tranfit, imperterritus, & magnã virtute furrexit, Matth 27. v. 64. Habet ſuos etiam cuſtodes Diabolus qui nos velut obſident,& reſurrectionem noftram impedire tentant. Intrd reluctatur caro, Gal. F. v. 17. Extrd mundus ad voluptates nos in- utat, Sap. 2. v. 6. feqq.. fed tranſeamus confi- denter,& obſtacula, quæ nobis objiciuntur, reſurrectionem noſtram ſpiritualem impedire non patiamur, fed a igamus per fidem licut Abraham Patriarcha volucres abi a ım Patriarc gebat, quæ ſacrificium fuum invade bant,Gen. r--Ir 3· Ver converſionis maturationem; Chriſtus multò mans ſurrexit. Nam ante Solis exor- tum veniebant mu lieres, ut unguerent corpus ejus, fed ante iplarum adventum ſurrexerat. Monet nos hæc circumſtantia, ne difleramus pœnitentiam. Humanum eſt peccare> lèd diabolicum in Peccatis perſeverate, juxta Gregorium. Non ergò tardet converti ad Dominum, nec differat de diein diem, Syr. 5. v.§. c. 1.v. 22. Indulgentiam tibi promiſit Dominus, ſed non promiſit craſtinum, in- quit Auguſtinus. Ergò dic cum Patre illo per caniciem venerando: Hodie reſipiſc flat in me voluntas Domini. Virgines fatuæ pulſabant fruſtrà, quia tem- pus gratiæ præterlapſum erat, Matt. z§. v. 1 I. Idem accidit omnibus illis, qui pænitentiam procraftinant, Prov..v. 4- Ergò hodiè G audieritis vocem ejus y nolite obdurare corda veftra, Pſalm. 95..8. Bbb z2 am, cras Ecce nunc tem- AA ů ů ů ů

380 tempus acceptabile, æcce nunc dies ſalutis, 2. Cor. G. v. 2. Beatus& ſanctus, qui partem ha- bet in relurre&ione prima. In his ſecunda, id eſt, æterna mors, non habet poteſtatem, Apo- eal. 2 C. v. 6. 3. Prudenter, ne peccemus denuò;fed con- greſſus rectos faciamus pedibus noftris, Heb. 12,y.1 3: Chriftus enim reſuſcitatus ex mor- tuis, jam non ampliùs moritur; mors illi non ampliùs dominatur. Nam quod mortuus fuit, eccato mottuus fuit ſemel, quod autem vi- vit, Deo vivit: Ita& vos exiſtimate, vos ipſos mortuos quidem eſſe peccato, viventes au- tem Deo per Chriſtum Jeſum Dominum no- ftrum; ut concludit Apoſtolus. om DN a OT PTA O DO E EI EE AO SNE E N De E A ONEA a l ONN rG ON Dominica VIpofi Trinitatis Quid Saulo, quid Juda, quid aliis profuit, quòd è peccati ſepulchro femel prodierunt? Perſeverandum eſt in cutſu pietatis. Hi bra- vium apprehendunt,. Cor..v. 24.& coro- nam vitæ nanciſcuntur, Apoc. 2. v. 10. Cæ- teri, qui ſurgunt quidem, ſed mox relabuntur, poreis ſimiles ſunt, 2. Pet. 2. v. 2 2.& omnium juſtitiarum, quas fecerunt anted, nulla erit re- cordatio, EZech. I.v. rhs Attendenda igitur fidelis Chrifti admoni- tio: Ecce fanus fa&tuses, vade& noli ampliùs peccare, ne deterius aliquid tibi contingat, Johan..v. 14. Hoc operetur in nobis Chri- ſtus Jeſus per cruciſixionem& reſurrectionem ſuam, Amen. 4 DOM. VIL POST TRINIT. Epiftola Rom.6..19-23- Ofes liberaverat Iſraelitas ex {ervitute Ægyptiaca per ma- num fortem& robuſtam in multis ſignis& prodigiis, ſed non agnoſcebam tantum beneficium. Poft- quàm enim in delerto: ad fententiam omnia ipfis non affluerent, cœperunt fla- grare deliderio ollarum Ægyptiacarum, di- centes: Quis dabit nobis ad veſcendum car- nem: Recordamur piſcium, quos comede- bamus in Ægypto gratis,& in mentem ve- niunt nobis cucumeres& pepones, porrique & cœpe& allia. Anima noftra arida eft, nihil aliud reſpiciunt oculi noſtri niſi manna, Num. ryg legge Hæc Hiftoria vivam nobis præbet imagi- nem corruptæ noftræ naturæ, quæ ad malum proclivis eft ab adoleſcentia, Gen, S. v. 2 I. Mi- ſeram omnes ſerviebamus ſervitutem ſub ju⸗ g0 Di aboli, à quo captivi tenebamur ad ipfius voluntatem, 2. Lim. 2. v. 26. ſed Chriſtus eri- puit nos de poteſtate tenebrarum, Col; T. V. 13.& per mortem ſuam deſtiuxit eum, qui mortis habebat imperium, ut liberaret nos, ui timore mortis per totam vitam ſervituti Obnoxii erant, Heb. 2. V. 14. Hoc grato debebamus agnoſcere animo, & ita progredi in viis Domini, ut terram vi- ventium attingamus, in qua Chriftus man- fionem nobis paravit, Joh. 14.V. 2. Sed puli qu ditet yide WChrifty Rrepa

Fpiſtola Rom. 6. v. 19.2 3. 381 Sed hem perfidiam! ad ollas Egyptiacas to, Apoc. 2. V. 1 J. quod in dulciſſimã Sacreſaũ- relabimur,& mannæ dulcedinem faſtidimus, Trinitatis contemplatione nobis&hibe- eligentes cibis& allio vefci; hoc eſt, Diabolo tur, I. Cot. r.V. 12. Felix qui panein ita co- in peccatis ſervire, licèt hoc certò nobis pet- medit in regno cœlotum, Luc. 1 4. v. I 7. fuafum habeamus, quòd nil niſi dolor ſequa- De cultu Yuflitie. Paulus his verbis Perorat. tur& ejulatio, quàm in ſervitio Dei perſeve- Humanun dico propter infirmitatem carnis rare, qui, licèt in deſerro verſemur, dulciſſimo Veſtræ. Quemadmodum, præbuiftis mémi- tamen mannæ cibo ad ſatietatem uſque nos hra veſtra ſetva immunditiæ& iniquitati at paſcit. Hæc maxima eſt ingratitudo, de qua iniquitatem, ita nunc præbete mémbra ve- verbis maximè Emphaticis ipſe Jehova con. ſtra juſtitiæ ad lanctificationem. queritur, Efa..:.fëqq- nec multum abludit Ruo hic ponderanda occurrunt. Paulus in prælecta pericope, ubi ſervitutem Ti, Modus quomodo cultum hunc inſti. heccati& juſtitiæ confert, hancq́; acceptan- tuere debeamus, nimirùm co modo, quo an- dam; illam verð multis argumentis abdican= dam ſuadet. Epiſtola duas habet partes: Oc- eurrit enim ted immundiciæ& iniquitati ſervivimus. AvDewnivoniiyw inquit Apoltolus ut veſtræ infirmitati& captus humani tarditati me ac- I. Juſtitia cultus laudabiln. commodem. Nemo me legislatotem ini- II. Feccati ſervitus deteſtabilu. quum& nimis rigidum exiſtimet, Nam nihi- Chrilte tibi Domino famulor, da julfaca- lo plaus poſtulo, quàm quod anrelic peccato peſſam, ſpontè præſtitiſtis. Nulla igitur ratio exco- Deditus officio totus& uſque tuo. gitari poterit, quæ vos excuſet, ſi immorigeri fuerit s. Cur enim ſer vus de hero novo con- queratur, ſi non aliud præçipiat, quàm quod Exegefis, ante hero duriori& iniquiori ſpontè præſti- tit? m hodierno Evangelio. defcribitur ardor Hinc modus elucefcit, quomodo juſtitiam populi, quo flagravit, ut conciones Chzifti colere eidemáue fervire debeamus. audiret, deſctibitufetiam larga benedictio, Filii hujus ferviunt Diabolo quã Chriſtus inſigni miraculo demiſit. U- 1. Lilenter, nema iplos cogit. Nam Prin- trumq; reſpondet Epiſtolæ, in qua Chriſtiani ceps mundi judicatus eit,& nihil in nos juris tanquam Dei ſervi introducuntur,& officii habet; Johs; iYe DIA 4Y 3O rehitimusei, ſui admonentur, quod in cultu juſtitiæ potiſ fugere cogitur à nobis, Jac.ꝗ. V. J, ſed tanta eſt mům conſiſtit. Quinam verò& qualis cul- multorum dementia, ut operam{uam inge- tus ille ſit, docet populus ſuo exemplo, nimi- rant,& magnã cur: voluptate& promptitu- rum diligens auſcultatio& meditatio verbi dine Diabolo ſervitia praſtent, idete hoc eſt divini. Hoc eſt quætere regnum Dei& juſtit in his, qui exccrationibi allüevetünt tiam ejus, Matth.6..3 3. Merces hujus tam ad tertium quodqʒ verbum Diaboli Confir. fanctæ ſervitutis eſt vita æterna, ubi non pal- mationem implorent. Itemque in his, qui ma- cemur panibus hordeaceis, quemadmodum nè conſurgunt ad hihendum.& uſq; ad velpe- Populus in Evangelio, ſed manna abſcondi- ram leclentut ving æſtuent,EIa.J. Vrrl. 1 f. EnS BDB 30" Ita t O pi

382 Jta comparatum eft cum aliis peccatis, quæ ad Diaboli nutum filii hujus ſeculi perfici- unt,& catervatim pleno curſu ad infernum operant. Paon promptitudinem requirit Apoſto- lus à convetſis Chriftianis> ut lua membra, quæ hactenus immunditiæ& iniquitati præ- buerunt, non coactè, fed eâdem alacritate ræbeant juftitiæ ad ſanctificationem. Nam opulum ſpontaneum elegit ſibi Dominus, Pſalm. 1 1 O. v. 3. fed omnes heu! degeneravi- mus.. Deus quotidiè nos compellit ad bo- num, fed parum proficit Sumius enim popu- lus contumax, qui graditur in via non bona poſt cogitationes fuas,Ela.6 5. V. 2. populus, quierrat corde, Plalm.g.v. 1O. populus, qui non. vult erubelcere, Jer. 3..3. ſed illudir pec- catum, Prov. 1.v. 9.&renuit con verti, Jer. 5. .3. Interim non définit tribus Ifrael fideliter monere, Ofe F5. v. 9.& quod verbis non poteſt cortigere, cruce tentat, quæ camuseſt& fré- num, quo maxillas noftras conſtringit Plal. 3 2. v. ꝙ ut ab eo medicinam petanius, qui vul- nera inflixit, Oſe. C6. v. 1. E En duritiem cordis humani! Ita crinibus quaſi attrahendi ſumus ad juſtitiæ cultum, ſpontè amplecti debebamus. Oderunt peccare boni, virtutis amore, Oderunt peccare miali formidine peng, j Y Qui adorat Deum in oblectatione ſuſcipie- tur,& deprecatio cjus ufque ad nubes appro- pinquabit, Syr.z 5V. 20. pa 2. Prudenter, ut Oeconomus iniquus, Luc. 16..5. Uxor botiphari, Gen. 3.0f l.& inprimis David Rex, qui, commiſſo adulterio Uriam Bathſebæ maritum ex caſtris advo- cabat, ut ſub ejus nomine tegeretur deli- &um,& ipſe infantis naſcituri parens habere- ‘tr,.Sam. 1.v. 6. Idem adhuc uſuvenit, ut quem Dominica V. poſt Trinitatu filii hujus ſeculi prudentiores ſint in ſuo ge- nere, quàm filii lucis, Luc. 1 6..3. Huc refe- rantut molitores, caupones, piſtores, merca- tores& id genus alii, qui malum operantur in cubilibus ſuis,& luce matutinã in actum illud producant, Mich. 2. v. 1I. nimitum ſapi- entes ſunt, ut faciant mala, ſed benefacete ne- ſciunt, er..v. 2 2. Imitemur hanc filiorum ſeculi pruden- tiam, ſed ita, ut ad ſinem bonum illam diriga- mus, quod fiet, ſi prudenter ambulaverimus nonut inſipientes, ſed ut ſapientes, Epheſ. f. v. 15. In hoc unicè totis vitibus incumben- tes, ut in pietate creſcamus,& ad ſinem uſque perſe vetemus. Hæc apta foret materia exer- cendi fefe in ſchola ſapientiæ. Nam quis fapiens eſt& intelligens inter vos? inquit ſa- cobus, is oſtendat ex bona converiatione ope- ra ſua in manſuetudine ſapienti, cap.3. velſ. 1 3. Sed difciplina nequitiæ non eſt ſapientia, & cogitatus peccatorum non eſt prudentia. Melior eſt homo, qui minuitur lapientià,& deficiens ſenſu in timore Dei, quàm qui abun- dat ſenſu& tranigreditur legem altiſſimi, Syr. 19. v. 19 ſeqq. 3. Frventer, totis vitibus& facultati- bus, omnibus membris idm internis, quàm externis. Oculi in pahperem ſpeculantur, Plalm. 10.v. S. aures incircumciſæ ſunt,& au- dite nolunt verbum Domini, Jerem. 6. v. 10. os plenum eſt maledictione& fraude& dolo, ſub lingiia ejus labor& dolot, Plalm. 10, .y. manus plenæ lunt fanguine, Bla: rvi p. pedes veloces ſuut ad currendum in malum, Prov.bverſer8S. Summa,, nihilthabitat in eo böni, RomkfOf!.v. 18. omnes vires& facul- tates iniquè agendo ſeſe fatigant, Jerem. 9. verl. G Jta noftrum eft; per exhibitionem omnium mëembroruii jùltitiæ lervire ad ſanctificatio- nem, Volite OAE N

eia aai nem.-Cor fit rectum coram Deo,&tor.8. Epiftola Rom...1 9523. ana ti a e aade i a S ES O lad v. 2 1. Os nihil loquatur nifi quod honeſtum, dos & amabile eſt, Phil. 4. v. 8. inprimis eloquia Domini pronunciet, Plalm. 1 19. v. 172. oculi ſempet ad Dominum directi ſint, Pialm. 2 f. verft f. Aures folam Chrifti vocem audiant, Joh. 10. v. 27. Manus opetentur quod bo- num eſt, Epheſ..v. 2 8.& panem frangant elurienti, Ela.5 8..7. pedes non ambulent in conſilio impiotum, nec ſtent in via peccato- rum, pſalm. 1. v. 1. ſed ambulent cum caterva piorum ad domum Dei, Pſalm. 4 2. v. 5. ſum- ma, omnia membra quafi in acie ſtare debent prompta ad exequium Domini ſui, ut fiat jn- ſtitia,& injuſtitia oppugnetur. Fervor ille à Sp.S. proficiſcitur, Rom. 1 2. v. 11. nec caret utilitate. Quod fi enim fervidi lumus& ala- eres in ſervitute juſtitiæ, fervidus etiam& alacer erit Deus ad ferendum nobis auxilium, & faciet voluntatem timentium ſe, Pſalm. 145.v. 19. 4. Patienter, ita ut neque ſumptus neg; laboris iplos pœniteat. Conſiderate Ju- dæos, qui vitulum aureum fecerunt in deſer- to,& proptios liberos immolarunt; ut fidem Abrahami viderentur imitari, Geneſ. 2 2. vV.10. Conſiderate Baalitas, quicultris& cancel- lis ſe incidebant, donec perfunderentur ſan- guine, 1. Reg. I f. v. 28. Conſiderate Hagellantes in Papatu, qui corpore ad eingulum uſque denudato ſe- ipſos, quantum valent, ictibus ac plagis mul- ctant. Cogitate Monachos, qui cilicia induunt, vel longinquo& difficili itinere loca ſacra viſi- tant, vel alia opera ſuperſtitioſa ex propria in- tentione ſuſcipiunt, quibus peccata ſua eluere & ceelum promereri ſatagunt. Cogitate mercatoris induſtriam, qui Per mare pauperiem fugiens, per faxa, per ignes. M utius Scævola manum propriam combuf- fit, Zopyrus fibi ipfi- nares& aures refecavit. Marcus Curtius in{peluncam» qug in fore Romano hiabat,& venenoſis vaporibus to- tam civitatem inficiebat, ſe vivum Ppræcipita- vit, gloriolæ aucupandæ gratiã. Ita ſolent Aleatores, compotatores, ſalta- tores pet totam noctem rebus ſuis invigilate, ſine ullo ſomni deſidetio. Quid verò nos? Torpeſcimus, langueſci- mus,& ne dimidiam quidem curam in rebus ſpiritualibus impendimus. Multis equi- dem durum& intolerabile videtur jugum Chriſti,& Evangelicæ diſciplinæ obſetvatio, ſed nondum præcepit liberos immolare, cor- pus ſauciare, cilicia induere, manus combu- rere, nares& aures reſecare, in lacum ſe præ- cipitem dare. Præceptorum ejus fumma eft charitas, 1. Tim..v. ſq. quå quid jucundius? fiquidem omnia fufferr;omnia credit, omnia ſperat, omnia ſuſtinet, 1. Cor. I 3. V. 7. Stupenda igitur ſocordia& impruden- tia eſt, cujus nos meritò pudere debebat, quod tam ſegnes ſumus in exornando Chriſtia- niſmo, neque carnem domare, neque pro- pter nomen Chrifti aliquid pati volumus, ad quam excutiendam, ſi non filiorum hujus ſe- culi, animantium profectò brutorum exem- plamovere nos meritò conveniebat, quo fi- ne& lple Dominus ad ferpentes, ut ab iis- dem prudentiam diſcamus, nos ablegat, Matth. 1.v. 1 6. 5. Ineſinenter. Non enim ceſſant ma- lè agere, fed ab iniquitate ad iniquitatem Diabolo membra fúa injuſtitiæ organa præ- bent, dum morsiea ad operandym inepta red- 383 ndiger extremos-currit ad- In- KRESSA

384 teddit, ipſiq́; delictorum pœnam luunt in in- feruo. Tuac vident errotem ſuum cum Epu- ł lone, ſed hiatus magnus fitmatus eſt, ut per pœnitentiam non iceat emendare, Luc. 16. V..6. Ita ſervitus juſtitiæ non tantùm incipien. ꝗda, ſed etiàm uſq; ad extremuin vitæ halituin continuanda eſt, Apoc. Z. v. 10, ui enim petſeverat uſque ad finem ſalvabitur, inquit Chriſtus, Matth. 10.V. 2 2. II. Fructis, qui duplex 1. Sancliſtcatio,v. 22· Nune verò, inquit Apoſtolus, liberati à peccato, ſervi autem Deo facti, habetis fructum veſtrum in ſancti- ficatione. Senſus eſt, hos, qui juſtitiæ mem- bra ſua, eo quo diximus modo, organo exhi- bent, de ablutione peccatorum per ſangui- nem Chriſti fide apprehenſum tàm certos eſ- ſe, ut proprià atteſtante conſcientiã in quovis fortunæ caſu acquieſcere poſſint,&, licet vi- vant in medio peccatorum, ut olim Loth in Sodomis,& Daniel in Babylone, ut ſingulis uaſi momentis ſcandala omnis generis ſeſe offerunt, puris tamen omnia pura ſunt. Nec enim ex Magiſtratus functione, neque ex re domeſtica, neq; ex mercatura, neq; ex ſervi- tute, neq; exilio, aut aliis hujus generis rebus aliquid vitii aut impuritatis contrahunt. Si- militer ſancta ſunt eredentibus omnia loca, & proinde idonea ad precandum,& quæ- cunque alia vetæ pietatis exercitia. Sancti item ſunt iisdem omnes dies, omnia cibotum & quicquid totus hic mundus con- genera 5 tinet, En! vos mei, hæc eſt vera ſanctimonia, quã ſancti fiunt ſervi juſtitiæ coram Deo& coram mundo, etiamſi nulla Pontificis Romani ac- cedat canonifatio. Eratis quidem tales, qui regnum Dét poſſidere nequeunt, ſed abluti eſtis, ſed lanctificati eſtis, ſed juſtificati Dominica VIl. poſt Trinitatis eſtis in nomine Domini] Eſu,& per Spititum Dei noſtti,inquit Paulus, 1. Cor..v. I I. Non tamen latius, quàm decet, extendenda eſt hæc ſanctificatio; ſiout Calviniani ſolent, qui ex Parentibus ſanctis faxctos etiam naſci libetos,& naſcendo jus vitæ æternæ conſe- qui ſomniant. Sed falsd. Nam quidquid ex carne naſcitur, caro eſt, Ioh. 3. v. 6. Caro au- tem& ſanguis, qualis ex Parentibus nafcitur, regnum cœlorum poſſidete non poteft, .Cor. r..fo. 2. Vita aterná collatio; quæ non eſt bono- rum operum ſtipendium, ficut peccati mors, fèd yhdis+8:Q685 per Dominum noftrum Jesum Chriftum qui hoc ipfum nobis pro- meritus eſt; ſiquidem in nulio alio quoquam ſalus, neque aliud nomen datum eſt hom ini- bus, in quo oporteat nos ſalvos fieri, Act. 4. visai Pontificii argumentantur contra nos ex contrariis: Mala opeta merentur mottem, Ergò bona opera merentur vitam. Hanc ratiocinatio- nem ex profeſſo hoc loco refutat Apoſtolus, dum de malis quidem operibus ait: Stipen- dium peccati mors, de vita ætetna autem pro- nunciat, eam donum eſſSDei. Ratio diverſi- tatis in eo poſita eſt, quòd mala opera funt perfectè mala,& proinde damnatio æterna ex merito illis datur ut ſtipendium. Bona ve- rð opera non ſunt perfectè bona, naim volen- ti bonum facere femper adjacet malum, Rom. Y. v. 2 1.& ſi vel maximè perfecta eſlent, tamen jam ante ſunt debita, Luc. 17, 10. Videre dilecti, talia ptæmia Deus inter fer- vos ſuos diſtribuit, inamabilis quidem eſt moneta primã fronte, ſed ſivertas, maximè delectabilis. Ibi conſpicitur inleriptio ma- juſculis literis: MOMENTANEA CALA- MITAS, Illic verd. ÆTERNA VOLU- PTAS.

TAS. Quamvis enim hic modicum contti- ſtamur, ibttamen exultabimus lætitid inenar- rabili& gloriosà, reportantes finem f dei noſtræ ſalutem animarum, 1. Petr. 1. verf 8. 9. e De Secundo. pu: Juſtitiæ cultus, ſequitur peccati. fer- vitus, quæ deſcribitur I. Katione objecti, quod duplex eſt 1. Immunditia, ànα⁴ꝰu eſt in Græco, quod generale eſt vocabulum,& omnibus peceatis tribui poteſt, quæ coram Deo nihil aliud funt, quàm fœdã immundities, unde Chriſtus ſuo ſanguine emundaſſe, 1. Joh. r. Y. 7,& purgationem peccatorum noftrorum per ſemetipſum feciſſe dicitur, Heb. 1 verſ. z. Inprimis tamen noming drabaosrio: intelli- guntur peccata contra fextum Decalogi prg- ceptum pugnantia, Ephel. 5. v. 3. Rom. 1. .24. quæ immunditiæ vocantur Ratione ortus, quia originem fuam ha- bent nond Deo, fed à Diabolo, qui fpiritus immunditiæ dicitur, Luc. 1 f, 24. 2. Katione eſſfectus, quia animam fimul & corpus inficiunt,.Cor,6..1 8, Hæc conſideratio meritò ruborem incu- teredebet omnibus illis qui carnali licentiâ ſcortationi& libidinibus fecurè indulgent, Quid enim niſi fœdiſſimam immunditiæ fer- vitutem præſtant? Si ad cloacas profundas& alia impura loca perpurganda, vel ad cadave- ta fœtida exenteranda neceſſitate inevitabili cogereris, quàm turpem& atrocem hanc æſti- maturus effes ſervitutem? At parum hoc eſt reſpectu illius ſervitutis, quam impii pec- cato ſerviunt,& quidem nullo cogente„fed deliberato eonſilio& ſpontaneo motu. Tan- Epiſtola Rom. 6. v. 1923.7 aaas a aa a a ES 387 tam ſiquidem immunditiem contrahunt, quæ nullã aquà eluitur,& å vita æterna excludit, quam nihil immundum aut inquinatum in- gredietur, Apoc.2 T. V. 2 2. Bnjuſtitia. In Græco eſt dvoulaquod iti- dem generale eſt vocabulum. Nam Ij d lucę xia iziv Ñ οĩʃu,-Joh. 3..4. fed hoc loco acci- pi poteft pro peccatis, quibus proximo no- cetur, ut funt homicidia, turta, mendacia&c. Væ iis, qui trahunt iniquitatem in funibus nendacii,& velut funibus plauſtti trahunt iniquitatem in funibus mendacii,& velut fu- nibus plauftri trahunt peccatum, exclamat Elaias c. 5. v. 18. Nam ex funibus illis, quibus ad aliam atq; aliam iniquitatem fe à Diabolo pertrahi ſinunt, tandem funt catenæ noctis in tartaro, 2. Pet. 2.4. H. Ratione efeđti;quod itidem duplex a, Amara fors, nithirum pudor& erubeſ- centia verſ.2 1. quæ includit vulneratam con- ſcientiam, ea epim quotidianã ſuà accuſatio- ne pudorem incutit, ut inalit homo centies peccatum intermiſiſſe, quam femel perpe- traſſe. Id patet exemplo Davidis qui Plal. f.V. g- lamentatur: Iniquitatem meam ego cognoſco,& peccatum meum coram me eſt ſemper, quaſi dicat Bathſeba obſervatur ocu- lis meis ubicunq; ſum,& rubore ſuffundor vel ſaltem cogitans de adulterio meo,& mihi ipfi propterea iraſcor. Hinc Salomo, Prov. 6- :3 2. qui àdulterio contaminat uxorem; fa- tuus eſt,& in perditionem adducit vitam luam, pœnam& ignominiam invenit. Sic Adam& Eva ftatim poft lapfum eru- buerunt, quòd à Diabolo fe decipi pafi ef- ſent, Gen. 3. v. S. confer Sap. 3. v. 1 6. 17. Syr 23 N3 Gis Quando moriuntur tales fetvi injuſtitiæ, ſi- ne honore decedunt,& contumelia ſunt inter mortuos in perpetuum, Sap. 4. v. 19. neme plan-

386 plangit ipforum obitum, væ frater! væ foror! Jer.22..1 g. dolet honeſtum virum aut be- neficam matronam vitã exceſſiſſe, utinam longiorem lucis uſuram ſuperi ipſis conceſ- fiſſent, ſed omnes boni potius gaudent de ipſorum morte, ſibi ipſis gratulantur, quòd ab impoſturis& tyrannide ipforum liberati ſunt. Sed hoc non niſi præludium eſt confu- fionis& ignominiæ, quæ in extremo die ſu- per damnatos cumulabitur, quando Judex omnia ipforum peccata in contpećtu totius mundiexponet, quæ in abfcondito perpe- trarunt, 1. Cor...ꝗ. tunc nauſea erunt omni carni, Eſa. 66. v. 24. Erubeſcite igitur vos mei, hic in tempore gratiæ, propter commiſlſa flagitia, ne erube- {cere cogamini propter immiffa ſupplicia, quando Chriftus apparebit in nubibus celi, & rationem exiget ab unoquoque diſpenſa- tionis, Luc. 1...:ſeqq. 2. Certa mors, v. 23. quæ hic ſinis& ſtipen- dium peccati dicitur, Finis non logicè pro co, cujus gratiâ aliquid fit, nemo enim eo confi- lio peccat ut moriatur, fed pro termino eventu, qui ſervitutem peccati comitari ſoler, ſtipendium autem à ſtipe& pendo, quod enim merces eſt operanti, hoc eſt ſtipendium militanti. In Græco vox eſt pluralis numeri dp ovnasguE Metaphoricè à re militati ad ſer- vitium peccati ejusdemque mercedem debi- tam hîc transfertur ab Apoftolo. Dabantur enim olim militibus ftipendii loco non tan- tům ænei& argentei nummi, ſed etiam cibi, carnes, piſces, legumina. Hinc obſonium non modò eſculenta& cibaria, ſed in ge- nere idem quod ſtipendium ſignificat. Quia igitur Paulus ſuprà verſ. 13. taembta eorum, qui peccato ſerviunt, dννẽ dðixigs appel- laverat, quia in illis concupiſcentiæ carna- les militant adverſus animam, 1. Petr. 2. v. I T. Dominica FII. poft Trinitatis admodum congruè peccati mercedem mili- tari: voce obſonium ſeu ſtipendium vo- cat. Quod autem in plurali numero loquitur, eo ipſo pœnarum varietatem notat,& multi- tudinem, quod peccato in ſtipendium debea- tur. 1. Mors corporalis, quæ nihil aliud eſt quàm corporis& animæ diſſolutio. Huic omnes propter peccatum ſubjecti ſumus, Gen. 3. v. 19. Heb..v. 2 5. ſed per Chtiſtum in dulcem ſomnum tranſmutata eſt, ut nihil no- bis poſſit nocere, ſed lucro cedat potius, ut Paulus gloriatur, P hil. 1,v.z0. feq.& januam aperiat ad vitam æternam, joh f. v. 25. ſi in Domino moriamur,Apoc. 1 4V. 13. 2. Mors ſiritualis, quæ dividit inter Deum& hominem, Eſ.5 9. v. 2. Quia enim in Deo vivimus, movemur& ſumus, Actor. 17. v. 2 8. Conſequens eſt, quòd ubi Deus gratio- fam ſuam p ræſentiam ſubtrahit, ibi vita exu- lat,& morti omnia lunt obnoxia. Hine qui peccato volens indulget, vivus mortuus eſſe dicitur, 1. Tim. 5. v. 6. Væ illis, ubi ego diſceſ- ſero, Ole. 9. v. 1 2. 3. Æternalis, quæ aliâs mors altera di- citur, Apocal. 2.V.&.& depaſcit damnatos in ſeculum, Pſalm. 49..5. Nam vermis corum non morietur,& ignis non extinguetur, Eſa. 66.v 24. quærent mortem& non invenient, optabunt mori,& mors fugiet ab eis, Apoc, ..6. Erit mors fine morte, finis fine fine,de- fectus ſine defectu, quia mors ſemper vivit, & finis ſemper incipit,& defectus deficere neſcit, inquit Bernhardus. Nam requiem non habent die ae no&e, Apocal. 14. verſ. 11. Videte dilecti, hæc eſt merces peccati, tale ftipendium Diabolus folvit his, qui ipfi fer- viunt, Primâ quidem fronte drachma vi- detur I NEX am no fal \i 2f N Utor, idet, Yeptimian &t putand Wedtum Aune, d Pratio Vathis êy WLL Wahu

detur acceptabilis. Nam inſcriptio, quam oſtentat, carni& languini maxime arridet, quæ majufculis literis ita{fonat: MUNDA- NA VOLUPTAS. Sedh vertas&+; TéA G inſpicias, videbis aliam inícriptionem, his verbis> INFERNI ANXIETAS. Quis igitur pœnitere tanti emat? Momentaneum eſt, quod delectat, æternum quod cruciat. O Epiftola Rom...1-23. 387 Oceanus eflet evacuatùs, aliquid illis procul dubio folamen foret$ ſperarentque tandem ſeſe gloriæ cœleſtis compotes futuros, fed ubi dicitur in æternum, ibi omnis ſpes exclu- ditur. Ric igitur fi fapitis vosmei, hfc arate no- vum ,& ſeminate juſtitiam. Quicquid enim NSS æternitas, æternitas! damnatorum ſupplicia exaggeras. / Conſiderate quæ ſo vaſtitatem latè paten- tis oecani, quot aquarum guttas ille in ſe con- 4 tinet,& tamen fi pof mille annos formica impiis Deus promitteret, tunc demum inferno li- 'berandos& fuppliciis eximendos quando h La; ; inde guttulam aliquam educeret,& DOMIN. VIII Epiftola Rom:..12-17. EX annis putabis vineam tuam, fepti- mo fabbathum erit, inquit Jehova Lev. 2 Ff. v. 3. Non obſcurè ſub hoc myſterio inſinuatur, vineam cordis. noftri fex an- nis, id eſt, ſingulis diebus, quemadmo- dum feptimanain fex dies diftinguitur, dili- genter putandam, ne vites luxuriantes uvis nutrimentum ſubtrahant, vel labruſcas pro- fetat vinea, dum uvas expectamus, Eta. ç. „ 3. Putatio illa deſcribitur, Matth. 18..g. His annis evolutis ſeptimus adveniet, nem- pe Sabbathum illud æternum, in quo noa tu fola ultra modum feminaverithomo» id fuo tempore metet, Qui ſeminat in carne ſua, de carae metet cor- ruptionem. Qui autem ſeminat in Spiri- tu, de Spiritu metet vitam æternam, Gal, G. verí. 8. Hoc ut-fiat, concedat nobis Chriftus JESUS Dominus benedictus in fecula, Amen. POST TRINIT. opus erit putatione. Erimus enim icžyyero r Lue. 20. verf} 6.& non habebimus macu- lam aut rugam, aut aliquid hujufmodi, fed lancti erimus& irreprehenſibiles, Epheſ. 5. 2 Ad hanc ſpiritualem putationem horta- tur Apoſtolus in prælecta pericope, dum cars nem,concupifcentiam pravam, quæ carni ad- hæret, mortificare jubet, ut Spiritus Sanctus opus ſuum eò melius in actum producere poſſit. Videbimus duo, quibus hæc cactatio abſolvitur. Ccc 2 LNs-

783 Dominica VIII. i; Noſtram obligationem. II. Sp. S. opitulationem. Spiritus alme, preces qui noſtr ignis, Quod duce Te cæpi, da bene cedat opus. Exegeſis. N hodierno Evangelio Chriftiani compa- rantur arboribus, quæ fi bonæ funt, fructus malos producere non poſſunt. Ita Paulus ħortatur ad ftudium bonorum operum, ut non ſecundùm carnem, ſed ſecundùm ſpiri- tum vivamus. Sicut enim ex fructibus bonis cognoſcitur arbor, ut Chriſtus ait in Evange- lio;Ita quos Spiritus Dei hoc modo ad bonum pellit, hi funt flii Dei,& verë Chriftiani, de quibus hic Paulus feribit, quòd debitores ſint non carni, ut fecundùm carnem vivant, Nam f fecundum carnem vixeritis, morie- mini, fì verò Spirita facta corporis mortifi- cetis, vivetis. His verbis deſcribitur noſtra obliga- tio. 1. Negativè, quòd non debeamus vivere fecundum carnem. Hocautemeft fecundum carnem vivere, carnis ductum ſequi,& opera ejus perficere, quæ deſcribuntur, Gal.§. v. 19. feqq. Additur comminatio. Nam ſi ſecun- dum carnem vixeritis, moriemini, ubi per mortem non intelligitur principaliter mots corporalis, quæ piis& impiis communis cf, fed 1. Gratie, quæ inħabitationem Sp. S. gra- tioſam tollit, ſine qua homo vivus mortuus eſt, 1. Tim. f. v. 6. ſic David ſecundum carnem vivens& adulterium committens cum Bath- feba vir mortis pronunciatur, 2. Sam 22,5. 7. poſt Trinitati⸗ 2. Gloris, quæ damnatos depaſcit in ætet- num, Pſalm. 49. v. 15. Quætunt mortem& non inveniunt, cupiunt mori,& mors fugit ab illis, Apoe..v. 6. Volt igitur Apoftolus, ut ficut formida- mus mortem,& omnem curam im pendimus, quò declinemus illam: Ita ſeduli&c induſtrii ſimus, ut opera carnis vitemus, quæ mortem procreare folent. Mezentims, u Corpora co) er len irgilius de ipſo canit: poribus jungebat mortua vi~ Pis Sed crudeliores ſunt in ſeipſos, qui ſeeun- dùm carnem vivuntzʒ ſiquidem hoc ipſo morti non ſolùm corporali, ſed æternæ etiam ſeſe obnoxios reddunt, quod tanti ponderis argu- mentum eft, guod Yel unum ad carnis morti- ficationem ſuflicere poſſet. Sed õ ſocordiam dementiam t Mortem corporalem, quam effugere non poſſumus, ſtatutum enim eft omnibus femel mori, Heb.. v. 27. multis medicamentis ef- fugere temamus, ſed mortem æternam, quam poſſumus evitare, acceleramus ipſi, dum ſe- cundùm carnem vivimus. Hoc eſt vitare Charybdim,& Scyllam incidere, corporis cu- ram habere,& animam negligere! Sed quam dabit homo commutationem pro anima ſua? Matth. 1 6. v. 2 6. Apparet hinc, quid ſtatuendum ſit de dog- mate iſto Calvinianorum, quo renatos& juſti- ficatos gratiã Dei excidere, Sp. S. amittere,& fidem excutere poffe negant, Hocà Paulo non didicerunt, qui hic exprefsè mortem mina- tut iis tenatis, qui ſecundùm carnem vivunt, Hine promiſſiones ætertæ falutis non funt abſolutæ, ſed certas Habent conditiones, Joh. 8. v. 3 1. ſi permanſeritis in ſermone meo, verẽ diſcipuli mei eritis. Matth. i.v. 2 2. Qui perfevesaverit ad fnent ufque ſalvus erit. ; Exem- f,

si] yivuni, not foit M Anons) JRA neme To K meo, yA SOET o ee an, Exampla adſunt plurima eorum, qui in gra- tia Dei fuerunt,& tamen per ſcelera Spiritum Sanctum, fidem& ſalutem atnilerunt, ut Sau$ 1. Sam. 1 C..4. David, Pſa 1. RKeg. 3. v. 3. C. fé cente Paulò,c per legem juſtificari vellent, AChriſto eva- cuabantur,& gcatid excidebant, Gal. 7. v. 46. Conteratur locus maximè Emphaticus, 2. Pet. NZE: Hæc omnia ſecuritatem nobis excutiant, ne in diem vivamus, quaſi nihil peticuli nobis immineat, ſed cum metu& tremore ſalutem noftram operemur, Phil..v. 1 à. memores ad- monitionis Paulinæ, qui ſtat, videat, ne cadat, 1. Cor. TO. v. 1 2. I. Afirmativè, quòd ſecundum Spiritum ambulare,& ductu illius opera carnis mortifi- care debemus,.1 3. Mortificant autem cat- nem, qui huic refiftunt eamque Spiritus vir- tute in ordiuem cogunt, ne ſuis deſideriis te- gnum in ipſis obtineat. Cujus mortificatio- nis fructus eſt vita æterna, non quaſi ejuimodi exercitiis vitam æternam promereri poſſi- mus, fed quia illa non datur nifi his, qui fe- cundùm perſeverantiam operis boni glo- riam& honorem& immortalitatem quz- runt, Rom...7. Inprimis notatu dignum eft quod morti- ficationem hanc Spiritu perfici docet Apofto- lus, Piurimùm ergò falluntur,qui mortifica- ti videri volunt, eò quòd cucullati aut nigris veſtiti incedant eiliciis,& ligneis calceis utan- tur, incurvi cervice, terram ſpectent, funi- bus nodoſis eingantur, humi cubent,& alia hujus generis faciant, à communi hominum ulu alena. Hæc corporalis exercitatio parùm prodeſt, 1. Tim. 4. v. 8. Subtrahenda quidem lunt carni, quæcunque eam ferociorem&c pe- tulantiorem reddere poflunt, non autem in Sj€ j 4i$` bene, fed pofteheùm Danana o o a a a EA O O Epiſtols Rom. 8. v. 1117/. 389 extremis illis ſubſiſtere, ſed ulterius progredi debemus, ut illa nobis ad vitam novam atque piritualem adjumento ſint. Vera igitur Mor- ificationis media funt, quæ Spiritus Dei ſug- gerit in ſuo verbo, nimirum preces& medita- tio verbi divini, itemque moderatio cibi& potus,& ſedula operum vocationis admini- ſtratio, juxta illud Hieronymi: Semper ali- quid operis facito; ne te Diabolus inyeniat otioſum, multam enim malitiam docuit otis- ſitas, Syr.3.v. 29. Ex hoc loco manifeſtum fit, unde felicitas &c infelicitas, vita& mors nobis obtingant, ni- mirùm fortunæ faber eſt quilibet iple ſuæ, Deus nobis propoſuit vitam atque bonum, mortem denique& malum, Deut. 3 0, v. 15. Utrum eligere velis, in tuo ſtat arbitrio, Syr. 1F. v. 17. Sed natura noſtra adeò cortupta& obfuſcata eſt pet lapſum protoplaſtorum, ut magis diligamus tenebras quàm lucem„Joh. 3. v. 1 9. Conſiderate mores noſtri ſeculi,& non mixabimini ampliũus, quod multis modis infe- lices ſumus, quia omnes hominum ordines immani cum contemptu Dei in omne ſcelus ruunt,& pauci inveniuntur, qui actiones cor- poris mortificent. Cùm igitut omnes in carne lerant, quid mirum, ſi de carne etiam corru- ptionem metant, Gal. 6, 8. Videte dilecti, hæc eſt noſtra obligatio, qua Deo obſtricti ſumus 1. fure creationis. Iphius enim ſumus opus conditi in Chrifto Jeſu ad bona opera, quæ præpatavit Deus, ut in eis verſaremur, Eph.æ. verk. ro. j „2. fure Redemptionis. Id enim eò liberati fumus per Chriftum de manu inimicotum, ut ſerviremus ipſi cum ſanctitate& juſtitia co- ram ipſo cunctos dies vitæ noſtræ, Luc. 8574. 75.& abnegatũ impietate& mundanis cu- Ce c 3 pidi- — p —

390 piditatibus modetatè, piè& juſtè viveremus in prælſeuti leculo, Tit..v. Erib Hi 3. Jure Sandificationis ob fædus baptifmi, ubi promilimus Deo obedientiam& fidem, & tenunciavimus Satanæ& omnibus operi- bus ejus, unde Baptiſimus à Petro ſtipulatio bonæ conſcientiæ dicitur, i. Pet. 3..3 1. Nemo igitur exiſtimet; factam ſibi per Chriſtumlicentiam vivendi. Etſi enim male- dictio legis non ampliùs tangit renatos, ad oObedientiam tamen obligantur omnes& cum totum debitum perſolvete nequeamus propter naturæ cotruptionem, jubemur ora- re quotidis: Dimitte ne bis debita noſtra, Matth. 6. V. I I. Memores igitur officii noſtri faciamus, quod debemus, aliàs non faciente ſervo, quod præcipiturʒ faciet Dominus, quod minatur, ut ait Cyprianus. Non autem exoſculemur ope- ra noſtra,& vim aliquam merendi ipſis aſcri- bamus. Nam quod ex debito fit, id meritum cenſeri non poteſt. Hinc Chriſtus: Num gra- tiam habet herus ſervo, ſi fecerit, quæ ei in- juncta fuerunt? Non puto. Ita& vos cum fé- ceritis omnia, quæ injuncta ſunt vobis, dicite: Servi inutiles ſumus, quod debuimus facere, fecimus, Luc. 1J. v..ſeq. De Secundo. Uit Pars prima, ſequitur Altera,de Spiritus - Sandi opitulatione,quam perficit 1. Agitando. Etenim. quicunque Spiritu Deiducuntur shi{unt filii Dei, ait Apoftolus, Senſus eſt: ut in generatione carnali paren- tum ſpiritus ſive affectiones in filiis quoque cernuntur,& ut Poeta canit: Fortes creantur fortibus& bonis: Ita quoque in Dei filiis Spiritus ſeſe eflicaciter exerit, qui non modò docet, quæ facto opus ſunt, ſed ſimul voluntatem inſtaurat,& ad Dominica VHI, poft Trinitatis Dei obfeguium inclinat, ad hæc vires quoque ſufficit, ut ea poſſimus, quæ carni impoſſibi- lia ſunt. Felix igitur, qui ductum ejus ſequi- tur. Nam Filius Dei eft,& nondum apparuit, quid erit, ſcimus autem, quando apparebit, quod Deo fimilis erit,& Deum videbit ficut elts:Joh.3 w2. Sed paucos hodie invenias, qui Spiritu Dei ducuntur. Omnes quúidem volunt videri Chriftiani& filii Dei,{i verò mores& vitam inſpexetis, maligni potiùs ſpiritus actiones deprehendes. Sicut igitur Chriſtus ad Ju- dæos ait: Si Filii Abrahæ eſſetis, opera etiam Abrahæ faceretis, Johan. 8. v. 3 9. Ita verè glo- riari non poſſumus, quòd ſimus filii Dei, ſi ductum Spiritus ejus non ſequimur. Omnis enim, qui ex Deo natus eſt, peccatum non fa- cit& in hoc manifeſti ſunt filii Dei& filii Diaboli, 1. Joh. 3. v. 9. I0. 2. Animnando. Non enim accepiſtis Spiritum fervitutis iterum ad timorem; in- quit Apoſtolus, ſed Spiritum adoptionis, per quem clamamus Abba Pater. Ubi notan- dum, quod Spiritus à ſpiritu non diſtingua- tur, unus enim eſt Spiritus, 1. Cor. 1 2. v. 5. ſed diverfi indicantur unius: Spiritus effectus, quos exercet per diverſa organa, legem& Ev- angelium. Lex habebat Spiritum timoris, quod ex hi- ſtoria promulgationis apparet, ubi præ me- tu tremebant Ilraelitæ, dicentes: Loquere tu nobis,& audiemus, non loquatur nobis Do- minus ne fortè moriamur, Exod.20..I 9./ Evangelium verò blandè invitat nos ad Deum tanquàm blandiſſimum Patrem,& Spiritum ado tionis communicat, ut nulla metuendi& contremiſcendi cauſa ſuperſit, ſed in ſancta mabfysia extra omnem metum ab ira Dei& legis maledicto clamare poſſumus: Abba Pater!

ieena a s ar: E a a O EEO oda aan Epiftola Rom...1 2- 17. 29 Duplex igitar hîc Spiritus Sañ&i operatio Sine cujus inſtinctu Deum ne quidem Bomi- deſignatur, quà nos animat in omnibus ad- verſitatibus: T. Salutis certißcatio, dum ſervilem tiot tem expellit, qui non eſt in charitatè, 1. Joh. -.18.& ræjpariav excitat in cordibus no- ftris, quæ vetat nos de paterno Dei favore quicquam dubitare, quia hoc modo Ipfe mendacii accuſatur, 1 Joh..v. 10. Faceſſant igitur Pontißcit cat lüo dubita- tionis monſtro, quo ſerviliter homines time- re jubent, quia nemini conſtet de cettitudi- ne fidei, an ſit in gratia nec ne? ſed metis tau- tùm conjecturis meliora ſperate teneatur. Hæċ omnia non à Spiritu adoptionis, ſed à Spiritu ſervitutis proficifcuntur. In Chrifto enim habemus maæjfrciav ga) riv wposayw- yny êp r ira Aa TAS Tistwç&vt2, fidu- ciam& ácceffam in confidentia per fidem eſus, ait Paulus Epheſ. 3..12. Ubi verò eſt Tappnria toj merbibrois, ibi èxulatomtis ti- mor ſervilis, omuis incertitudo& axxietas. Intetim timor filialis non rejicitur, quo ſolli- citudo, bene operandi,& acceptam gloriam conſervandi in nobis excitatur& augetur, hunc perfecta charitas non expellit, ſed reti- net& vovet, quia ſemper fiduciam& ſpem katernæ bene volentiæ conjunctam haber, & de certitudine ſalutis gloriari poteſt, quemadmodum Paulus mox in hoc octavo capite verf. 3 1. ſeqq. gloriationem illam ſub- jicit,& concludit tandem: Cettus ſum, quod neque mots nege vita, neque Angeli, neque Principatus, neque virtutes, neque inſtantia, neque futura,&c. poterit nos ſeparare à cha- ritate Dei, quæ eſt in Chrifto JESU Domino nofiro. 2. Orationis excitatio, Nam per eam clamamus: Abba Pater. Unde Spiritus pre- ceum& gratiæ appellatur, Zach. 1 2. v. 10. num;; multò minùs Pattem vocare poſſumus, 1. Cor. 1 2. v. 3. Ex hinc liquet, à quo Spititu agantur, qui non orant, ſed quoties os aperiunt, Chriſti ſacranienta, ſanguinem& vulnera blaſphe- mant, nempe non eſt is Spiritus precum, ſed mendacii, qui obid Agp AO five calumnia- tor dicitur, Joh...44, 3. Teſtificando v. 16. Toadονοοννοανν TVeUr Hati nuov, inquit Apoftolus. Teftatur unà cum Spiritu noftro,quòd fimus filii Dei. No- ftrum Spiritum vocat mentem& confciena tiam noſttam, quæ per Spiritus Sancti teſti- monium confirmata non dubitat, quin Dei filii ſimus,& quòd ille Patris inftar favore& amore ſuo nos comꝑlexurus ſit, ſentiunt hoc teftimonium veri filii Dei, quando in angu- ftiis verſantur. Ibi conſcientia teftatur, quòd non patiantur ut fures aut maleflci, I Pet..V. I 6. ſed in ſimplicitate& ſinceritate Dei converſati ſint in mundo, 2. Cor. 1. v. 1 2. Adſtipulatur alter teſtis, nimirum Spiritus adoptionis,& obfignat teftimonium con- ſcientiæ, ut palàm in Dei conſpectum proce- dere,& hunc Patrem noſtrum appellare au- deamus, cujus ne ſervi quidem dici merere- mur, nifi ille per Chriftum hâc gratiâ nos di- gnatus effet. Hinc fequitur firmiffima falutis certitudo, ſiquidem in ore duorum vel trium omne ver- bum conſiſtit. Contutantut igitur hic rurſus, qui homi- nem falutis certum fieri poffe negant,& ita dubios& anxios detinent, quos per Evange» lium in fide confirmare debebant. Spiritus eft veritas,.Job,f..6. Quomodo igitur fidem derogabimus ipfius teftimonio? acceptemus potiùs,& cum fiducia accedamus ad thronum gratiæ

Fh kt; ut mifericordiam conlequamur,& gratiam inveniamus in auxilium, opportue num, Heb. 4. v. 16. 4. Argumentando m pios fut ce conſtitutos docet inferre: Si filii„igitur& hæredes, hæredes quidem Dei cohæredes autem Chriſti. Hæc ſunt correlata. Filiis enim debetur paterna hæreditas. Sicut atttem filiatio ſpiritualiseſt„Ita quoque hærteditas eft ſpiritualis, poſſeſſio nimirxùm bonorum omnium cæœleſtium, gaudii& falutis gterng. Inprimis magnam habet emphafin, guod dicitur nos effe cohæredes Chrifti, Ipfe enim eſt caput noſtrum,& Princeps falutis, Heb...10.qüi membta ſua ad kereden regni cælorum promovet, quamtpie duplici jure obtinet: 1. Jure æternæ generationis à Patre,& hoc modo cum nemine cœlum di- vidit, fed fibi{oli refervat. 2. Jure acquifi- tionis- Quia enim feipfum exinanivit& Patri obediens factus eſt ad mortem, mottem autem ciucis, ideò Deus exaltavit ipfam& deditei nomen faper ómne nomém ütni no- mine JESU omne genu flectatur cœleſtium, terréſtrium& infernalium, omnisq̃ue lingua confiteatur, quia Dominus Jesùs CHRISTUS in gloria elt Dei Patris„Philipp.2. Hoe reſpectu nos Ipſius cohæ redes funus& omnia poſſidemus five prælentia five futura, 1 Corinth..V. 21. Præſentia, quia per iplum UITE OMV Rom.8..37. Futura autem, uia& throni& judicii extremi nos aliquan» do participes reddet, Apoc. 3. v. 2 T. Matth. 19.V. 2 8. 1. Cor.6. v. a.&c. Apparet hinc, quanta ſit dignitas electo- rum ſive credentium, quod filii Dei& hære- des appellamur, quz fumma eft communio, uam habemus cum Patre& Filio ejus JESU Chtito, 1. Johan. 1. v. 3.& ex promilſione, non ex merito nobis obtingit. Filius enim, Ita enim pios fub crtu- Dominica PIIL poft Trinitatis ut bene ait Lyranus, diſtinguitur ab operatio conductitio, cui debetur merces. Quia igi- tur gloria cœleſtis datur fidelibus, ſicut hære- ditas filiis, propterea non habet rationem mercedis, fed eft yafispa 78.:8, quod non ex operibus juftitiæ,quæ fecimus, fedex mera gratia nobis obtingit. Tit. 3. v.. Eph. 2. v. S. Rom. 6. v. 23. Hoc verò agite, Vos mei ut morigeri ſitis filii,& ad nutum Patris veſtri, qui in cœlis eſt, vitam inſtituatis, ne exhætreditemini. Ma- nifeſta enim ſunt opera carnis, adulterium, fornicatio, immundicia, luxuria, idolotum ſervitus, veneficia,&c. qui talis agunt, re- gnum Dei non hæreditabunt, Galat. ș, verl. 19. 5. Informando, qui nimirùm ordine ad hæreditatem illam pervenire poſſimus. Ita enim pergit Apoſtolus: ſiquidem cum eo fi- mulpatimur,ut& unà cum illo glorificemur. Quibus verbis non meritum noſtrum aſtrui- tur, ſed ordo tautùm indicatur, quem in regni ſui& bonorum ejus diſpenſatione Deus ob- ſervat, quieſt, ut eãdem via eò perveniamus, quam Ipſe Filius Dei ingreſſus eſt. Nec enim melior eſſe debet diſcipuli aut ſervi conditio, quàm Magiſtri fuit& Heri, Matth. tO. v. 24. At hic per crucem& omnis gene- ris afflictiones regni cœleſtis hæreditatem adiit, Luc. 24. v. 26. eãdem ergò viã nobis quoque erit incedendum, Act.14.v. 22. ut ita conformes reddamur imagini ipſius tam in afflictione, quàm in beatitudine cœleſti, Ro- man. S. v. 29. Deſctibitur igitur hio cœleſtis hære- ditas “t 1. Ratione objeãi, quod eft gloria, nom mundana& vana, ſed æterna& cœleſtis, quæ omnia complectitur bona, quibus in vita æterna cumulabimur. Illa verò, teſte Bern- hardo, mino, Yaaltari ab aere dik lodem Umnol tmnob Ni quoc SMi a Viam Wkcord

hardo, tàm magna funt, utnon poflint men- furari, tàm multa, ut non poſſint numerari, tàm copiofa, ut non poſſint terminari, tdm pretioſa, ut non poſſint æſtimari. Hæredi- tas enim, in qua cohæredes erimus, non mi- nuitur multitudine Filiorum> nec fit angu- ſtior numeroſitate cohæredum ſed tan- ta eſt multis, quanta eſt paucis, tanta ſin- gulis, quanta omnibus. O præclara hære- ditas! quæ ſatietatem afferet lætitiarum& jucunditates Litæ in ſeculum, Plal. 16. .I, Vede sa Apote.z. 2. Ratione medii, per quod Deus electos ſuos in poſſeſſionem hæreditatis ſolet intto- Epiſtola r. Cor. 10.v16A1 3. Pa O oye 32$ ducere, nempe pet crucem& afflictionem, eodem ícil. modo, ut fuprà diximus, guo uni- genito Filio{uo regnum diſpoſuit, Luc. 2 2. v. 29. Si commortui fuerimus.& con vivemus,. ſi ſuſtinemus,& conteg nabimus, 2. Tim. 2. V. It. Sudeamus ergò patientiæ,& in finem us- que perſeveremus, certi, quòd paſſiones ⁊c? «ps non fint condignæ gloria, quæ in no- bis aliquando revelabitur, Rom..v. 18. Hæc ſunt, quæ ex Epiſtola prælecta dicere volebam. Faxit Chriftus JESUS,ut fruĝğum in cordi. bus veftris centuplum afferant per ſanctiſſi. mam mortem& paflionem luam, Amen! De DOT, EA= a DT, AN D, ANNO AEON DET, EAN) a E EA E N AA STAREA OG E N% DOM. IX. POST TRINIT. Epiftola1. Cor. 10.9.-13, Um. 16. v.$7. prxcipitur Elea- Zaro Filio Aaronis, ut tollat thu- ribula Coræ& complicum, qui- bus ignem alienum obtulerant Domino, producatque ea in laminas,& af- figat altari, ut cernant ea pro figno Filii Is- rael,& ab ejufmodi ſeductione in poſterum cavere diſcant. Eodem modo in Scripturis exempla pæ- narum nobis proponuntur, utnon ſolùm ter- rorem nobis incutiant, ne paribus peccatis pares quoque pæœnas nobis attrahamus, fed etiam in adverſis nos erigant, quando vide- müs in media irą memorem effe Deum ſuæ miſericordiæ, ne abjiciamus animum, ſed Dèi fidelitatem conſideremus, quæ neminem ſi- nit ultrà vires tentari, ſed dat čxbæcir p ut crucem, quam nobis imponit, ſufferre poſſimus quemadmodum Paulus docet in preleta pericope, ubi Exempla: Veteris Te- ſtamenti producit,& ex illorum applicatio- ne tam exhortandi quàm conſolandi materi- am capit. Nos ſine ulteriori præloquio ipſam Epiſto- læ tractationem aggrediemur, vifuri I. Paternam Dehortationem. II. Anneram Conſolationem. Deus, qui fidelis eſt,& neminem ſinit ultra vi- res tentari, ſuam quoque fidelitatem nobis Præſtate dignetur, ut falutaria docea sus e Dd aidia- EER:

394 audiamus per Jefum Chriſtum Dominum noftrum, Amen:; A Exegefis. Udivimus hodiede iniquo dilpenſatore, aui bona Domini ſibi concredita variis modis diſpenlavit, ac proinde citatus& ab of- ficio remotus eſt. Tales etiam diſpenſatores olim fuerunt Iſraclitæ. Varia quidem bona Deus ipſis elargitus eſt, quæ.. 2..4. capl- tis decimi, ex quo Epiſtola deſumpta elt, pro- lixo Catalogo recenfet Apoftolus, fed peſſimè diſſiparunt,& proinde proſtrati ſunt in de- ſerto, ut ait Apoſtolus in prælecta pericope, & netvoſam hinc dehortationem inſtituit, quæ cofiſtat ae J. Exemplorum Cumulatione. Nam Iſrae- litas adducit, qui variè Deum oflenderunt in deſerto,& pro exhibitis beneficiis lumma in- gratitudine mala ipſi reddidetunt. Erant enim 1. Voluptuarii, dum contemnebant maniia & ollas Ægyptiacas deſiderabant, dicentes ad Molen: Da nobis-carnes ut comedamus, Deus dabat ipſis coturnices, ſed cum adhuc carnes eſſent in dentibus eorum, pœn mox inſecuta eſt,&c percuſſit eos Dominus plaga magna ni- mis Nan T L. V. 4. c..C. 2 L. V. 5. Exod. 16. v. 3. Plal. 106. v. 14. Hoc exemplum proponit Apoſtolus Co- rinthiisut à conviviis indololatticis abſtinere diſcant, quibus ſeipios prodebant, quòd ma- gis gulæ& ventri, quàm Deo& religioni ad- dicti eſſent. Nobis prodeffe poteft hujus hiſtotiæ con- fideratio, L. In ſpirituali bus, ne manna verbi divini cœ litus deplutum contemnamus,; ut feria- Dominica IR. poft Trinitatis mat, ſed inagnifaciamus. Non enim ſolo pane vivit homo, ſed omni verbo, quod procedit deore Dei Matth, 4,.4. Ela, 38. v, 15. Jer, If..I6. `: Quando verò homines ſanam doctrinam non ſuſtinere volunt, led ad ſua deſideria coa- cervant/ſibi doctores ptutientes auribus 2. Tim. 4. v. 3.& naufeam ſuper verbo Dei, ut Is- raelitæ ſuper manna, vindicta Dei non ema- nebit, ſed aliam nauſeam inducet per varios morbos, qui omnem eſcam abominabitur,& vitam affliget uõque ad portas mortis Pſ.109. vAS. quin imò yerbum ſuum planè ſubtrahet, & efficaces mittet ertores, ut credant menda- cio,& judicentur omnes, qui veritati credere noluerunt, 2. Theſſ.2. v. IO. Nam eccè, dies ve- niunt, dicit Dominus,& emittam famem in terram, von famem panis, neque fitim aquæ, ſed audiehdi verbum Domini. Et vagabuntur à mari uſque ad mare,& ab aquilone ad orien- tem uſque circumibunt, quærentes verbum Domini,& non invenient, Amos 2. In Corporalibus, ut fugiamus v5 cνννά. quæ hodie nimis invaluit. Plerique enim ex- Oticis delectantur,& domeſtica faſtidiunt, Sed Deus punit iſtam intempetantiam penu- rià Thren. 4. v. 4. J.& captivitate Amos 6. verſ. 4. Si igitur habemus victum& ami- &um, contenti ſimus, magnus enim quæ ſtus eft: pietas cunt animo. fua forse contentor Fi- moth. 6. Vv. 6. 2. Superſtitiarii. v. J. Vitulum enim erige- hant in deſerto auteum, quem adorabant,& ut Deum colebant, Anlam dederunt Ægyptii qui Deum uum in forma Bovis colebant: Quia enim Mofes diutiùs æquo, ut videbatut iplis, in monte Si- nai commorabatur, congregabantur adver- ſus Aaronem dicentes: Surge, fac nobis: Dees, qui præcedant nos. Ignoramus enim vumi

Epiſtola x. Cur. ro. v. C. 13. enim quid Moſi accidetit. Aaron ex metu conſentit,& vitulum erigit, quo conſꝑecto omnes dicunt: Hi ſunt Dii tui Ilrael, qui edu- xeruntte de terra Ægypti: Ipfe Aaron ædi- ficavit altare cum vitulo,& clamavit, dicens: Cras et ſolennitas Domini. Surgentesque manè; obtulerunt holocauſta& hoſtias gta- titudinis,& ſedit populus manducare& bi- bere,& ſurrexerunt ludere, Hiftoria defcripta eſt ExOd. 3 à. v. 1. ſeq. Hoc exemplum Corinthiis ſuis applicat Apoſtolus, ne ſe idolomaniæ Ethnicorum im- miſceant, quorum idolothytis tàm libenter veſcebantur. Hodie Pontificii in eadem culpa ſunt cum Iſraelitis, dum ſimulacra Divorum eri- gunt, eademque proni adorant. Excuſant quidem Jeſuitæ hanc idolomaniam, decen- tesñ non in ipſis per ſe ſimulacris ſigendum elfe animum j fed referendum ad:rewrirura, quorum ſimulacra funt.: Sed color ite nul- lius eſt momenti, ſiquidem Iſraelitæ etiam hoc modo à crimine idolomaniæ ſe vindi- care potuiſſent, quòd non ipſi per ſe fuſili ſi mulacro honorem exſolverent, ſed relativè ipli Domino, ut docet inter alia vox præco- nis: Cras erit ſolennitas Jehovæ. Quia tå- men Deus hunc cultum ipſis non præſcripſe- rat, in rei veritate horrenda erat idololatria, uemadmodum hic à Paulo appellatur, con- fer Plaltn. 106. vetſ.1 9. 20.2 1. Act. 7..40. 41. Eodem modo idololatriam commit- tunt Pontificii, quando coram imaginibus in genua procumbunt„E& pro conceſſione bonorum tàm corporalium quàm ſpiritua- lium ipfos implorant. Honor ille ſoli Deo debetur, quem ipſe alteri non dabit, Eſa.42. vetl. 8. Deſcribitur autem Idololatria Iſraelita- rum bifariam I. Ab immoderato luxu. Nam ſedit popu- lus, inquit Apoſtolus, manducare&c bibere. Hoc non improbati poſſet, fi modum oblet vaſſent. Nam qui ſanctificaverant coram Deo, poftea edebant& bibebant, fed dubio procul ethnico more convivium illud celebratum eſt commeſſando& compotando, quemadmo- dum folebant Ægyptii, proinde hic à Paulo carpuntur, ut& nos ab ejuſmodi luxuria di- ſcamus abſtinere,& carnis cutam gon facia- mus ad deſideria, Rom. I 3. v. 14. Antiqui Germani certas habuerunt leges ſumptuarias: Cibus ipſis erat ſimplex, poma i cretum, comis potus ſine ap- Paratu, ut refert Tacitus. Quid nos? Quicquid avium volitat,& quicquid piſcium natat, quic- quid ferarum diſcurrit, noſtris fepelitur ven- tribus uſque adeo nos exagitat prodiga rerum Luxuries nunquam parvo contentaparati Et quaſitorum terra pelagoque ciborum, Ambitioſa fames& lutæ gloria menfe. Ad quid perditio hæc? Venter parvo dimitti- tur, ſi des ipſi quod debes, non quod potes, in- quit Seneca,&C Horatius canit: Latrantem ſtomachum bene lenit cum fale panis Væ igiturheluonibus& lurconibus;E(a; g. .1 L. quia, quod ſic in modicè manducarunt, apud inferos poſted digerent,& ex rcgno Dei excludentut in ſeculum,.Cor:..9. Gal. g. vII9; r iia 2. Ab inordinato uſu. Non enim ſolùm comederunt& hiberunt, ſed ſurrexerunt etiam ludere, ait Apoſtolus. Qualis hic fuerit luſus exprimitur Exod. 3 à. v. 19. nimirùm choreas duxerunt,& ſaltando ſeſe ohlecta- runt, quod apud Ethnicos cultus non poſtre- ma pars fuit. Quan quam autem ſaltandi tempus eſt Eccl. Ddd z A aor aget lace 2 ~--—

a m— Atana eS <L 2 Enka — — 396 j. V24,& multa in facris occurrunt exempla ſanctorum, qui ſingularide votione ad conte- ſtandam animi lætitiam ſaltarunt,& choreas inſtituerunt, ut Maria ſoror Moſis& Aaronis, Exod. 1.v. 2.& David Ephod lineo cinctus totis viribus faltans coram Domino,.Sam. 6. v. 1 4.& 1 C. Mulieres occiſoGoliatho pæa- na canentes Davidi& ſaltantes, I. Sam. 18. v. 7. tamen ex deſcriptione feſti illius vitulini li- quet, quòd Hraelitæ modum legitimun non ebfervaverint, fiquidem Moles& Joſua cùm adhuc procul effent, tumultum populi voci- ferantis audiunt, quo Moſes ad iram concita- tus tabulas teſtimonii de manu projecit& confregit, Exod. 3 2. v. 1J. ſeqq⸗ Non igitur hic abſolutè rejicitur Saltatio, ſed abuſus tantùm, qui hac in re committe- batur ab Iſraelitis. Conceſſæ enim funt cho- reæ, ſi modò i. in iis teneatur modus, nec ni- mis frequententur, 2. ſi fiant in præſentia ho- neſtarum perfon arum, z. legitimo tempore, 4. convenienti loco,.ab his, quibus perg- tatèm aut autoritatem licet. Magis enim ju- venili quàm virili aut ſenili ætati,& magis privatis quàm publicis atq; in oflicio conſti- tutis perlotis convenire choreas nemo, puto, inficias ibit. Ubi non obſei vantur iſtæ regulæ, Kaltatisnes metitò damnantur,& docent hi- ſtoriæ, quàm atrociter Deus in ſaltatores ejulmodi non femel animadverterit. Anno 1278. Trajectiaceidit, ut plùs quàm ducenti hominesin ponte ibi faltarenty qui ponte frato omnes, unico excepto, in Moſa fluvio extincti funt. 101 3. in oppido àArchiepiſcopatus Magde- burgenſis Colbeck, convenerant in nocte Chrifti natalibus facr re.viri& tres mulierès in cœmiterio choreas ducentes,& cantilenas amatorias intercinentes, quibus Paſtorem RKupertum nomine, qui tum temporis facra Dominica IX. poft Trinitatis. peragebat, turbabant& nullis nimis ſe ab hac inſania avocari patiebantur, iratus Paſtor in nomine Dei& ſancti Magni Martyris, cui templum illud confecratum erat, ipfis impre- cabatur, ut per totum annum continuè ipſos ſaltare oporteret. Votum hoc non fuit irritum, ſaltatunt enim dies& noctes per integrum annum continuè, nihil conqueſti de frigore& æſtu, de fame& ſiti, dum cingulotenus in tersa ftarent. An- no peracto veniebat Epiſcopus Colonienſis cum aliis religioſis,& fuſis ad Deum pre- cibus manu porrectã ipſos ſeparabat& libe- rabat Poſted in templum deducti& pro ipſo- rum liberatione gratiarum actiones ad Deum habitæ funt. Tresmoriebantur ftatim in tema plo, quidam poftduos veltres menfesvitam finiebant. Qui ſuperſtites manebant, toto corpore tremebant, in perpetuum teſtimoni- um judiciorum divinorum. Ex his& aliis ex- emplis liquet, quòd Deus non irtidetur, Gal. 6. v. 7. Vultis igitur ſaltare, vos mei, cavete ne fines pudoris& verecundiæ tranſgrediamini, ſed implemini Spiriiu Sancto loquentes vo- bilmetipſis per Pialmos& hymnos,& cantica fpiritua'ia cantantes& plallentes in cordibus veftris Domino, gratias agentes fempér pro omnibus in nomine Domini noſtri Jeſu Chris fti, Deo& Patri, Eph..v. 19+ tune habebi- tis Deum: propit um, qui planctum veſtrum in gaudium con vertet, Pſ. 30. v. 4 2. 3. Fornicarii. Hinc Paulus, neque ſcorte- mur, inquit, ſicuti quidam illorum ſcortati funt,& ceciderunt uno die viginti tria millia, Hiftoria extat Num. 2f..I. ſeqq. Ubi 24. millia numerantui. Ponit igitur Paulus numetum completum pro incompleto,& tantùm viginti tria millia numerat, quia re- ſiduns ille millenarias nen ſuit pet o- mnia completus> quem tamen: Moles yal- naQ aex h s infixi imerok xéonitu we, Ni toNam S, puti macı ainitrib monen Nyi At Def Der, Anoti

vulgatã numerandi conluetudine adjicere vo- luit, quia paucifimi deerant„quo minus ille numerus integer eſſet. Hæc exhortatio apud Corinthios maximè erat neceſſaria, qula populus ejus urbis ob hoc vitium ubiq; infamis erat. Tantus enim 4 meretricibus ibi dabatur honos, ut quemad- 4 modum ex autoribus docet Athenæus„in Templo Veneris proſt arent, atque insfolen- nibus precibus illud addi ſoleret, ut Dii auge- 4 rent mererricam numerum. Hodie non eſt, ut Corinthiorum more pro meretricum multiplicatione oremus> fiqui- dem illarum jam ante numerus innumerus proſtat. Quam horrendum autem ſit vitium, patet ex horrenda pæna, quam Deus Iſraeli- tis inflixit. Licètenim Moles caufam hujus numeroſæ cladis aſſignet idololatriam, quå per culturam Idoli Baalpeor fe contaminave- tant, Num. 2f. v. 3. attendendum tamen eſt conſilium Bileam, qui Midianitis ſuaſit, ut Hraelitas ad idolothyta invitarent,& poſteã ſi Vino ſe proluiſſent, filias ſuas proſtituerent,ita fore, ut à vero Dei cultu abducantur,& gratiâ Dei excidant, ut videre eſt apud Joſephum l. 4. antiq..c. p. J I. Ergòcane pejus&angue vitanda eſt ſcor- tatio.Nam qui ſe jungit fornicatiis, erit teme- rarius, putredo& vermis hæreditabunt illum, Syr. 19.v. 3. Hæc mundo diluvium indurit, hæc Penta- politanos ſulphureo igne aſperſit, hæc Lo- thum maculavit, Simſonem exoculavit, Ben- jamini tribum delevit, Davidem infamavit, Salomonem dementavit,&c. Wer ſeine Suͤnd nicht laſſen kan/ Der ſchaw dieſe Exempel an/ Der Kuͤtzel wird ihm wohl vergahn. Olim moris erat apud Anglos, ut, virgo in fornicatione deprehenſa, de rupe præcipita- Fpiſtola 1. Cor. 10. v. CC1 z 397 retur, virginis verò cortuptor decollaretur. Hæc digna eſſet merces, quam adhuc hodie Chriſtiani Magiſtratus ſcortatoribus exſol- vere deberent. Non enim fruftrà geſtant gla· dium, Rom.r J. V. 4. Quia verò non faciunt, fed connivent, Deus ipſe vindictam exercebit,& diſperdet caput& caudam, ramum& truncum Magi- ſtratus& ſubditos, Eſa. 9..14. Nam omnis fornicator& immundus non habebit hære- ditatem in regno Chriſti& Dei, Epheſ.5. v. r. ſed in ſtagno ſulphureo partem ſuam inve- niet, Apoc. 2 1 U.&. 4. Lmerarii. Nam Chriſtum tentabant, ut hic Paulus ait. Neq; tentemus Chriftum, ficut& quidam illorum tentaverunt,& à ſer- pentibus perietunt,.9. Reſpicit his verbis ad Hiſtoriam illam, Num. 2. v. 5. 6. ubi legi- tur, quòd manna panis ille cœlitus deplutus contemptim fuerit habitus à populo. Nam aning nofræ abhorrent, inquiunt, à cibo hoc levifimo. Hoc Paulus vocat Chriftum ten- tare, quia Ipſe Dux erat populi fui in deſerto, noctu in columna ignis, interdiu verò in co- lamna nubis‘, fed quia nimis diu detinebat in deſerto, conſilium hoc iplis diſplicebat, dum faſtidiebant panem Angelorum, Pſ.7.v. 2 f & ad ollas Ægyptiacas reſpiciebant. Id Deus verò ferre non poteſt. Er weiß wohl wanns am beſten iſt/ Er braucht an uns kein arge Liſt/ Deß ſoll'n wir ihm vertrawen. Proptered mittebat igneos ſer pentes inter ipſos, à quibus quàm plurimi interfecti ſune, donec æneus ſerpens ex mandato Dei erigere- tur. Nam ſapientia cœleſtis non patitur ſe ju- ſtificari à filiis ſais, Luc.. v. 35. Nos exemplo alieni exitii ſapere diſcamus- Securitas proh dolorubiq; magna eſi. Fidelæs Eccleæ Miniſtri ad ravim ufque clamant> Ddd 3 nec

338 nec ulla tamen vitæ emendatio ſequitur, ple- „rique canunt antiquam ilam. cantilenam: Non veniet fuper nos malum, gladium& fa- mem non videbimus, Prophetæ fuerunt in ventum locuti ,& reſponſum non fuit in eis, Jerem,$..12. fed hoc eft tentare Chriftum, cujus verbum veritas, Joh. 17.-17. ſi non eſt r ſcientia Dei in terta ſed maledictum,& men- dacium& homicidium& furtum,& adul- terium inundaverunt,& ſanguis ſanguinem tetigit, propter hoc lugebit terra,& extermi- nabit omnes, qui habitant in ea, Oſe. 4. v..3. ui hoc non credit, tentat Chriſtum,& Deum mendacem facit,.Joh..v. 10. Ira(2) Chriftum tentant, qui vocationis fug limites tranſiliunt, altiora appetentes, quàm par eft, vel in aliena fe ingerentes contra ad- monitionem, Syr. c. 3. v. 2 2. 3. Chriſlum tentant blaſhemi, qui impu- 10 Ore ſacramenta& vulnera ejus conſpur- cant;& iplum denuò crucifigunt, Hebr. 6. verl.6. Sed non, inquit Ipſe, dabo, ut nomen ſanctum meum polluetur amplius, Ezech. 3 9. yerl. 7. 4. Chriftum tentant, qui femel atque iterum moniti flagels Dei, nihilominus inpriora peccata relabuntur, quod de Iraelitis memorat, Pſalm. 78. Hi in Dei miſericordiam peccant, ſed experientur aliquando iræ ipfius magnitudi- nem, Syr..f fqq: 5. Chriſtum tentant, qui modum& horam auxilii ipſi præſer ibunt, ſub cruce, ut Cives Be- thuliæ Judith 8. v. 10. Caveamus igitur, ne his& aliis modis Chriftum tentemus, aliâs ſerpentum inferna- lium morſibus erimus obnoxii. Nam Do- minum Deum tuum non tentabis, inquit Je- kova Deut..v. 16. 6. Murmurarii ſire contrarii. Neq; murmu- retis, inquit, ſicut& quidam illorum mur- Dominica IX. pot Trinitatis muraverunt& petierunt à peremptote. Multæ quidem& variæ extant Hehræorum murmu- rationes, ſed præcipua, ad quam Paulus hic refpicit, habetur Num, I..4 1. Quia enim fatio Cot, Dathan& Abiran jufto Deijudicio à terra abſorbebatur, poſtti- die ejus diei murmurant Iſraelitæ, dicen- tes Moſi& Aaroni: Vos interfeciſtis popu- lum Domini. Quare Deus accenſus itd ſu- per tabernaculum apparuit,& dixit ad Mo- fen: Recedite è medio iftius populi,ut eos per- dam, Atque ftatim multitudo cæpit igne conflagrare, ita, ut ultrã quatuordecim millia extincti fuerint. Quantum autem hæc murmuratio ſit pec- catum ex effectu patet. Extenuatur autem hoc ipſo, Dei fapientia, ac ſi non omnia intel- ligat, Dei omnipotentia, ac ſi etiam ſublatis cauſis ſecundis juvare nequeat, Dei veritas, quaſi fidem non ſer vet, Dei miſericordia, qua- ſi depreſſos& afflictos erigere renuat, Dei juſtitia, quaſi nobis injuriam faciat,& gra- viores infligat pœnas, quàm promeriti ſu⸗ mus, Qui hocmodo Deo fefe opponit, huie dutum etit contra ſtimulum calcittare, Act.9. verſ. 5. Num ad æmulationem provocabimus Do- minum, quaſi fortiores eſſemus? Quis ipſi di- cere poteſl: Cur ita facis. Ipſe Deus eſt, cujus icam nemo avertere poteſt, ſub quo curvan- tur Adjutores ſuperbi, Job. 9. v. 3. Si quis igitur ſaluti ſuæ proſpectum velit, ori manum apponat,& dicat cum Daniele propheta cap. ꝙ..7. Tibi Domine juſtitia, no- bis autem confuſio faciei. Non audivimus vocem Domini Dei noſtri, ut ambulare- mus in lege ejus, quam poſuir nobis per ſer vos ſuos, Prophetas, proptereà ſtillavit ſu- per nos maledictio& execratio, quæ ſcri- pta eft in libro Mofis fervi Dei, Qui mur- muras im, p pis nor uerpe noDei Ani ieg zh wshic eiet 1 Fi wrfcn pokoli R majo Wd mot WI Nr inda Ltr, y Papeier tem u cel tikii N F fi timp kno

murare vult, murmuret pro peccatis fuis; ibi uberem- habebit murmurandi materiam, Thren. 3. v. 3 9. IL. Singulorum applicatione, Ita enim porrò ait Apoftolus: Hæc omnia Typi con- tigerunt illis, ſeripta verò ſunt propter com- monetfactionem noſtri: Diſcant Eccleſiæ Miniſtri non recenſere tantùm hiſtorias fa- cras, ſed illas quoque applicare, ut auditores inde petant, quod ſequantur& fugiant. Quic- quid enim fcriptum eft, ad noftram dođri- nam fcriptum eſt, ut per parientiam& conſo- Iationem ſcripturarum ſpem habeamus, Rom. 1 f. V. 4. Magis autem nos afficere debent tragica exempla Iſraelitarum, quàm ſi in alio popu- lo accidiſſent. Illi enim erant Dei pecu- lium, populusque Dei electus,& tamen Deus ipſis non pepercit, quantò gravior nobis pæ- na expectanda erit, qui naturd extorres à re- gno Dei, exs mera gratia in regnum Dei tece- pti,& in oleam vitæ inſerti ſumus, Rom. 1 1. .17 feqq. 3. Impulſivarum enumoratione, quarum duas hic ponit Apoſtolus, deterrere enim nos debet 1. Fims ſeculi. Nam rd wisn rav diavev> fines ſeculorum in nos devenerunt, inquit Apoſtolas. Quò propius accedit finis mun- di, eð majorem ſatacdas coneipit itam, ſciens, quòd modicum tempus habeat, Apocal. 1 2. Verl.12. Ergòmajor ex noftra parte requi- titur induſtria, ut reſiſtamus ei per fidem, 1. Petr. 5. verſ. 9.& fanctà converſatione pPropetemus in adventum Domini, për quem cœli ardentes folventur,& elemen- ta ignis ardore liqueſcent, 2⁊. Petr. 3. vetſ. I 2. feq. Si tempote Pauli fines feculorum adfue- tunt,& noviflima kota, 1. Johan. 2. Verſ.x 8. Epiſtols r. Cor. 10..6- 1 3. FIA & finis oninium terum,.Petr..vèr[.7. non difficile etæftimare, quèd jam præ foribus fit noviflimus dies, cùm intered temporis ſedecim effluxerunt ſecula,& omnia, quæ à Prophetis ipſoqͥue Chriſto prædicta fuerunt, ſuis eventibus obſignata& completa ſunt. Digna igitur requiritur præparatio, ut pec- cara fuperius commemorata vitémus y COn- trd autem vigilemus& oremus;ut digni ha- beamur eflugere omnia iſta, quæ futura funt, & ſtare coram Filio hominis, Luc. 21. verl. 3 6. 2. Metus periculi. Addit enim Pauluse Iraque gui ftat, videat ne cadat. Non igi- tur impoſſibile eſt, ut, qui ſtant, id eſt, Spixi- tum Sanctum habent, cum viciſſim amit- tant,& reprobi fiant. Quæ conſiderario à ſecuritate nos retrahat, ne in diem viva- mus, ſed potius cum metu& tremore ſa- luem. noftram operemür, Philip. 2 verk Ez. Diabolus ut Leo rugiens circuit, quærens quem de voret, I. Petr. 5..g. Mundus totús in maligno poſitus eſt, 1. Johan. g. v. i 9.& in- cautos facilè ſeducit ad iniquitatem, Rom. 16. verl. 18. Caro& ſanguis concupiſcir adverſus Spiritum, Galat. 5. v. 17. Inter tot re- tia, quis tutòõ pedem figat? Circumſpectione igitur opus eſt,& prudentia, Epheſ...i.ne incidamus in tentationem, Matth. 2 6..4T. & virtute Dei per ſidem cuſtodiamur ad ſala- temaT. Pet. 1. v. 5. De Secundo, pur Pars Prima, fuccedit Altera, quæ E. ſignem Conſolationem complectitur, quà Corinthios ſuos erigit Apoſtolus. Quia enim tot&c tantæ ſunt tentationes, qui- bus

409 bus muñdus, caro& fatanas ad lapfum nos lollicitat, unde facilè fieri poteſt, ut, qui ſtat in ſemita pietatis, in peccatum prolabatur,& Sp.S. amittat. His cogitationibus obviam ire vult Apoftolus,& duobus argumentis fpem Corinthiorum ſuffulcit; conſiderare enim jubet .Tentationis levitatem, quando ait: Tenta- tio vos non cepit nifi hamana,.r 3. Difcri- men facit inter tentationem ſpititualem& Dominica IX, poft Trinitati tum cumulavimus, ut caput ſupergreſſum tan- quam onus grave nos deprimat, Plal. 3 8. v. Quid verò promeriti eſſemus hàc tantã culpã, ſi Deus in judicium nobiſcum intrate vellet, niſi ignem iafernalem pice& ſulphure arden- tem? Sed propter Chriftum Deus obtegit peccata noftra ,& æternam pænam, quam promeriti eramus, humanã tentatione com- penſat, id quod grato animo agnoſeere debe- bamus, dicentes cum Micha: Iram Domini A Ta ush humanam five corporalem.%. z. Sam.-t4 1/8 Portabo, quoniam peccaviei, donec caufam Spiritualis tentatio eſt, cùm quis incipit du- bitare, num ſit in gratia Dei vel in numero electorum?& propterea internos conſcien- tiæ terrores ac pavores ſuſtinete cogitur, in quo balneo olim ſudaverunt David, Pfal.3 1. .23. Jobc...1.leq.& Alii. Corporalis verd tentatio cft, quando aliquis carne& ſanguine præoccupatus, vel à mundo ſeductus in peccatum aliquod prolabitur. Hanc vocat humanam, id eſt, parvam& mo- dicam, quia ab irregenitis etiam quodammo- do ſe parari poteſt. Priorem negat Corinthios deguſtäſſe, po- ſteriorem verò licèt experti ſint, tamen ita comparatam eſſe, ait, ut facilè ſuperiores fieri poffint, fi Sp.S. piis precibus in auxilium vo- eent, qui non fruĝrà paracleti officium admi- niſtrat,& infirmitatibus noftris fuccurrit, Rom..v. 2 6. En vos mei, crux noſtra, cui ſumus obnoxii in hac miſeriarum valle, eſt humana tentatio, quæ parvo tempore durat,& proinde cum oinni patientia& manſuetudine tolerari de- bet, ſi conſideramus 1. Peccati deformitatem, quod non ſo- làm per conceptionem& nativitatem à pa- rentibus contraximus, fed etiam per totam vitam dictis, factis& cogitationibus in tan- meam judicet, Mich. J..9. 2. Inpiorum finalitatem, quorum via complanata eſt lapidibus, fed in fine illorum profunditas inferni, Syr.21..11. Tandem rapiuntur quaſi ovis ad mactandum,& ſancti- ficantur in die occiſionis Jerem. I àv. 3. Nam finis illorum condemnatio, Phil. 3. v. 19. Er- go gloriamini vos mei in tentationibus. Nam dum judicamur à Domino, corripimur, ne cum hoc mundo damnemur, I. Corinth. 1 1. verſ.3 2. 3. Paſſionis Chriſti acerbitatem, quam ſuſtinuit in horto Oliveti, in palatio Caiphæ, in prætorio Pilati, in loco Calvariæ, dum in fepulchrum reconditus eft. Hos dolores Chriſti ſub cruce conſidera,& mirum in mo- dum animaberis. Quod ſi enim ſine flagello non exivit, qui ſine peccato venit, quomode flagello digni non erunt, qui in peccatis Vie vunt? Nondum te crucifixerunt, inquit Chryſoſtomus. Chriſtus innocens pro te graviora paſſus eſt, quàm tu nocens pateris. Nihilominus patienter tulit,& tu præ nimia impatientia Deo maledicis! Pudeat te tuæ mollitiei. An neſcis, quod his, qui Deum diligunt, omnia in bonum operantur? Rom. .v. 28. Hoc Chriſtus paſſione ſuà nobis ac- quiſivit, ut, qui conformes hic ſumus corpori ejus crucifixo, conformes auaque ſimus talte tumi tre potel um hen ibus nere fuc traue, itus-eju wng, 9 & Like boftolus tiviciflir deme to, Phal Jacob| Wone de tm fan tisdilace tpiebat

Aouad, I fin, qu AN awo CAfke, nobisace j$ corpori u fous W tandem aliquando cørpori ejus glorificato, Rom. S. v. I7. Suſcipite igitur Jugum Chrifti hamanum in patientia, ne Diabolo vos excruciandos tradat, fi cum peditibus» currens defatigatio- nem fenfiti, quomodo contendere poteris cum equis, Jer. I 2. v. 5. U. Dei fidelitatem, quamergà omnes cru- cianos declarat 1. Aitigando. Nam antequam aliquid adverſi nobis immittit, explorat prius vi- res = Quid valeant humeri, quid ferre re- cuſent. Et tantum unicuiq; imponit oneris, quantum ferre potet, hac in parte fidelior et homini, quam homo ſibi ipſi, qui ſæ pè non exploratis viribus rem arduam aggreditur, fub- cujus onere ſuccumbit, Deus autem crucem ita mo- deratur, ut ſuperabilis&c tolerabilis ſit, nam vittus ejus in infirmitate perficitur, 2. Cor. 12. v. 8. 9. 2: Liberandon Nam dat txêxew, inguit Apoſtolus, hoc eſt, imponit quidem onus, ſed viciſſim tollit, Pial. 68. v. 2 O0. ad veſpe- rum demorabitur fletus, ad matutinum jubi- latio, Pfalm. 30;.6. Jacob Patriarcha in magna animi pertur- batione detinebatur Annis 2 2. quia putabat fllium ſuum dilectiſſimum Joſephum à be- ſtüs dilaceratum eſſe, Gen. 3 J. v. 3 f. ſed poſteã recipiebat eum in dignitate regiå conftitu- Epiftola 1: Cor. toiv.-13. 40r tum,& per totam vitam ipſius commercio fruebatur, Gen. 46. v. 30. Fofephus 13. annis mifer erat, ed poſtet annos 8o. Pro-Regis Ægyptiaci titulo gau- debar, Gen. 3 9: Ve L. C4. E: V. f To Jobus patiebatur. annis, ſed mox omnia in duplo recipiebat, quæ amiſerat,& in ſtatu feliciflimo vitam fuam ufque ad annum cente- fimum quadragefimum produxit, cap. 42. Verſ. 10. faelitæ affligebant ſub Cuſan Riſathaim 8. annis, ſed poſted in pace vivebant 40. an- nos Judic. 3. v. ro. Videte dilecti, quam mirabilem. Deus quandoque{uis fidelibus tuxem conce dat. Adde liberationem Iſtaelitarum ex EÆgypto eorundemque per mare rubrum de- ductionem, Exod. 14. v. 2 1. ſeqq. liberatio- nem Davidisex manu Saulis, z, Sam. 23. v, 27. liberationem Eliſæi ex manibus Aſſyrio- rum, 2. Reg. 6,.17. feqq. liberationem Pe- triè carcere,®@. 12. v: liberationem tti- um adoleſcentium è fornace Babylonica,& Danielis è ſpelunca Leonum, Dan. 3. v. 22. ſeqq.cap. 2. verſ. I1. Deus enim non muta- tur, Malach, 3. v. 6.{ed fidem fervat in lecu- lum, Pſalm. 146, verſ. 6. Outinam nobis etiam tandem aliquande ĉxbasıy concedat,& ex cruce ad lucem nos perducat Salvator benedi&tus ia feculum, Amem )o( KẸ m N SN Ece DOMI- ¥ h „a! "e Ii n i X

* ak:(402) pe Leker A knk itaat A E LET a DOMIN. X. POST- TRINIT. Epifola r: Coriri rr. Uc. 11. v. 14.29. legimus de Chri- fto, cùmdivinâ virrute dæmoninm, ejicetet, quòd Phariſæi& ſcribæ ho- — ſtes ejus infenſiſſimi calumniaban- tut hoc mitaculum, dicentes: In Beelzebub Principe dæmoniorum ejicit dæmonia, ſed Ipſe prolixam inſtituit Apologiam, quã mul- ris argumentis demonſtrat, quòd non per Beelꝛebub Diabolorum Prineipem; ſed pet Dei digitum dæmonium illud ejecerit;& in⸗ relligit per/digitum Dei Spititum Santum, ur Matthæus explicat cap. 1 2. v. 28. Digitis ſcribimus& exaramus literas: Ita Spiritus Sanctuseſt Bei digitus quo ver- bum ſalutis cordibus noſtris inſexibit, üe fi mus ſeriptà Epiſtola 2 Cor.3V..3. Imò quòd ſeripti ſimus in libró vitæ hoc velut fyngtapha in cordibus noftris fcribit Spiritus Sanctus Ebr. 8. v. 10.& ex iisdem expungit chirographum legis; quod Chriſtus ſuſtulit, Col. 2. V. 14. Digitis contrectamus dura, eademque mollia reddimus, ut in cera apparet, quæ digitorum contrectatione emolleſcit,& in omneim par- tem flexibilis, redditür. Ita corda habemus naturâ lapidea, q̃uorum figmentum ad ma- lum pronum cft.. Geneſ. 8. v. 2 1. ſed digito Dei tractabilia redduntur, ut juxta normam Decalogi ſe flecti patiantur, Ezech. 3 6. verf — Digitis opera: vocationis perficimus, ad quæ reſectis inutiles ſumus, ut Adonibeſeck fuo exemplo compertus eft, Jud. T. v. C. Ita Sp: S. eſt Dei vᷣirtus& quicquid opetatur in Eccle- fia, per Sp. S. operatur, unde miniſterium Ec- cle ſiæ, miniſterium Spiritus appellatur, 2. Cor. 3. v. 6. Hujus digiti virtutem experti quoque ſunt Corinthii, dum à mutis idolis ad vivim Deum converſi,& variis inſuper donis cu- mulati funt, quæ longo Paulus in prælecta Pericope recenſet catalogo. Sed quemadmo- dum in&Ægypto, cùm Moſes& Aarón per Dei digitum varia ederent miracula, Mégi ſurgebant, qui incantationibus ſuis digiti di- vini virtutem eludere tentabant, Exod. 7. V. .ſeqq. Idem in Eceleſia Cotint hiaca acci⸗ debat. Nam ſatanas invidebat Ipſis dona Sp. S. quibus inſtructi erant,& diſſenſiones excitabat; ut hi; qui dona illa habẽbant, ſeſe efferrent,& alios contemnetent, quiejulmo- di:doniscarebant. Hinc Paulus gravem inſti- tuit exhortationem in prælecta periẽope, quã commendat Ipſis I. Studium Humilitatis. II. Studium Unanimitati. Utrumque beeviter percurremus, quod ut fat in gloriam Dei& noftrum falutem, faxit Is, qui dona{ua diftribuit prour vult, fpiritus ve- ritatis benedictus in ſecula ſeculorum, Amen. Exe- EEES A A e e R e HT it: Tali aili miio Mimg mati f Upa, Doini blis, t Sh t' tebah; Helma Ugua ten, wat, hic Un Dor tbieban Costa An IN, ver u Dej

E. xegefis. A Gitur hodiè in Eccleſia de excidio Hie- roſolymitano ex ordinario Evangelio, ubi Chriſtus profuſis lachrymis exclamat: ſi cognoviſſes quæ ad pacem tuam pertinent, ſine dubio curares, nunc:autem abſcondita ſunt ab oculistuis. Poſtmodum reformatio- nem templi inſtituit, ejiciendo vendentes& ementes,& ſcriptum eſt, inquit, domus mea eſt domus prtecationis;vos autem ſeciſtis il· lam ſpeluncam latronum. Tria potiſſimùm etant vitia quibus ulti- murn ſibi Hieroſohma acceleravit excidi im. LSocordia, quod in uttamvis autem dormiret,& omnes fideles Chtiſti& ſervo- rum eſus admonitiones ſuſque deque habe- ret: Talis quoque apud Corinthios invaleſce- bat ſecutitas. Hinc Paulus priſtini ſtatus ĩpſos commonelfacit, ut in officioeoõ continèeat, ne ſibi imaginentur; quaſi in gratia Dei ita con- firmati ſint, ut non poſſint exeidete. Nam re⸗ eidiva facilis eſt, ſiquidem omnis qui JESUM anathema dicit; h. e. tàm proſeſſionis quàm converſationis ratione nomen ejus in vanum ulurpat, Spiriium Dei amittit, ſine quo ne- mo Dominum] ESUM dicere poteſt, ait Apo- ſtolus. 2. Superbia. Nam in monitionibus con- ſidebant,& Komanis inſultabant, dicentes: Si vel maximè alati eſſent aquilarum inſtar; nunquam fore, ut muros civitatis tranſcen- derent. Hic eſt teinplum Domini, clama- bant, hic eſt templiim Domini, hic eſt tem- plum Domini, Jer. 7. v. 4. Ita quoque ſu- perbiebant Corinthii in donis ſibi conceſſis,& alios juxta ſe cohtemnebant. 3. Acleei, Nam templum prophana⸗ bant, vendendo& emendo. Ita Corinthii dona Dei proſtituebant,& Spirituale tem- Epiſtola 1. Cor. 1 2. v..11. plum Sp. S. ſupethià& contentionibus inde obörtis prłophanabant, quas Ipſe abhorret, tanquam Spititus paci concordiæ. Sicut igitur Chriftus templum Hierofoa lymitanum reformabat: Ita Paulus hfc re- format fuos Corinthios,& tribus argumen- tis ad Rumilitatis ſtudium iplos exhorte úr. I. Fraterna compellatione, de ſpittualibus ſc. donis nolo vos ignorare fratres. qd. Nihil magis Deo dilplicet, nihil etiam magis Ec- cleſiæ Dei nocet, qudm diſcordia ftatrum, id. tet quos meritò unum velle& unum rolle eſſe debebat, ut in iſta animorum unitate Deo Patri conformes reddantur. Hinc valdè mihi diſplicent litigia, quibus malé audit veſtia fraternitas, quam habetis in Chriſto Ixsu! Ita enim voſtnetiplſos proditis, qttod ignoretis, in quem ufum’ ita dona a Deo accepeti- tis. Recordemur hujus tituli, quoties ad ſupet- biam aut æmulationem vanam Diabolus nos ſollicitat. Frater non ad eadem femper officia à Pat rentibus adhibentur, quidam in bonis literis erudiuntur, aliusmercaturæ committitur, ret tius rei domeſticæ præ ficitur. Ita)oſephusPro- Regis titulum confequitùr in Ægypto,fed frat tres cjus paftores lunt,& panem ab iplo eme- re cogtrütur, Gen, 41.& feqq. David àgre ge Vocatur,& in Regem ütngitur fuipet Ifrael omnes ejus fratres teprobantur, quia nemi- nem Deus elegeratex iſtis, 1. Sam. 1 C. v. 6. ſeqq. Interim tamen fratres ſunt adæ què Pa- rentibus chari,& unam eandemque bonorum Paternorum hækeditatem omnes påtiter tas peſſendam expectant: Ita& nos, quamvis di- ftinéta à Deo Patre dona accepimus, nonta? men invicem altercemur, ſed potius donis quifque fuis ita utamut, ne domo ſus Pater Ece- cœle- 405

404 cœleſtis nos ejiciat,& ab hæreditate tegni cœlorum excludat. Nam ſuperbi ab initio non placuerunt ei, Judith..v. 13. Proinde Noße te Ipſum, quis es aut quid habes? Non ne pulvises& cinis? Syr. 10. v. 10.& quicquid habes non habes à te iplo, fedà Patre luminum, Jac. 1. v: 17. Quid igi- tur fuperbis iù alienis donis? Depone criftas, & cogita illud Syracidæ.11. V. 2: Non lau- des virum in ſpecie ſua, neque ſpernas homi- nem in viſu ſuo. Brevis in volatilibus eſt apis, & initium dulcoris habet fructus ejus. Omnes ſuinus fratres, quos in unum habitare bonum & jucundum eft, PÍ. 1 3 3- V. I. 2. Priſtini ſtatus conſideratione v. 2. Sei- tis; quòd gentes tuiftisad idola muta utcung; ducebamini, abeuntes., Sicut igitur Pavo, quando nigros pedes alpicit, ftatim. circulum pennarum demittit: Ita Paulus relpicere ju- bet Corinthios ad ftatum pritinum, ubi do- n2 illa non habebant, fed gentiles erant aba- lienati d verò Deo,& à Republica Iſraelis, ho- fpites teſtamentorum promiſſionis, Epheſ. 2. v. 12. Quod verð jam ad regnum Dei vocati fint, id non propriæ dignitati, ſed divinæ gra- tiæ& miſericordiæ in ſolidum adſcribendum effe; proinde non habere eos caufam luper= biendi, ſed gratiam, quæ Apparuit, madiun caftigare vel erudire cos debere, ut donailla. ſibi conceſſa abfque omni æmulatione& in- vidia juxta voluntatem Dei probè collo- cent. Inprimis autem notanda venit graphħica ftatus iftius priftini delineatio„quam inftituit. Apofolus x. Sub imagine jumentorum p w3 a nyede drayiusyu clt in Græco, ficur ducebamini ſeducti. Metaphora deſum pta eſt à bobus, qui jugo copulari vel cornua fune conſtricti ductoris tractum ſequuntur, ſive ſit ad albo- Dominica X, poft Trinitatis rem ſi ve ad lanienam, Proverb..v. 22. Ita brutorum inftar cutrebant Ethnici ad idolo- rum culturam, ſicut ducebantur à Diabolo, qui omnis mendacii Pater& autor eſt, Ioh. 8. 44. Nam nihil ipſis conſtabat de Deo vero, qui in tribus diſtinctis perſonis in verbo ſuo le manifeſtavit, ſed mutabant gloriam incor- ruptibilis Dei in ſimilitudinem imaginis cor- ruptibilis hominis& volucrum& quadrupe- dum& ſerpentium, Roman. 1. v. 2 3. Adora- bant ignem, adorabantaquam,& tot Deos ſi- bi fabricabant, ut Varro, 300. Joves, Heſio· dus zoooο. Deos minorum gentium enume- ret. Quicquid enim pulehram& utile ipſis viſum fuit in natura, id pro Deo coluerunt, cùm potius cogitare debebant, ſi creatura tantum decoris habeat, quantò his domina- tor eotum ſpecioſior ſit, Sap. 13. v. 3. Deploranda certè eſt cordis humani per- verſitas, quòd ductum Diaboli ſequimur ad idololattiam& peceata quæ vis alia, quibus nil niſi pudor& mors æterna loco ſtipendii debetut, Roman, 6. v. 23 Ductum vero Sp. S. non ſequimur, ſed reſiſtimus ei,& conſilium Dei ſpernimus adyetſus noſmetipſos, Luc. 7. wag 2. Sub imagine idolorum, quæ muta Yo- cat 1. Pfopter eſſentiam. Conſtant enim vel ex auro& argento, Pl. Tagay 4 vel ex lapi- de velex ligno, Efa. 441V. 13. féqq. Inprimis notabilis eft locus, Sape 3s per totumMe 2. Propter vite catentiam. Os enim ha- bent,& non loquuntur,& portando portan- tun quia non incedunt. Ne igitur timeatis ab illis, quia maleſacere non pollunt, nec etiam benefacere penes eos eft, Jerri. to.. PELI g+ ç. feqq, Suprà caput eorum fedent noctuæ& hirundines, inde facilè colligitur eos non poſſe eſſe Deos, Baruch. 6. v. 21. Maxi- sinhon MR uat,& imma cul sprek Quidan dnus. el ut,$ S; SRu ike, Quidám I IMttony tS Bonif Brigi Vencesla Camp allus Ro; kecusYe onm, S tgentora Anasdan sab etuo tier, Ope “rekis, f pup ontra j plkn

minorem committunt Idololatriam. mortuas ipſi aſlocidrunt tanquam Mediato- tes& opitulatores, quorum imagines exato, argento;ligno& lapidibus in templis erigunt, & veſtimentis exorñant,quali homines effent, Baruch...8. Circumgeſtant eos in proceſ- lonibus, Eſa. 4 6. v. 7. accendunt illis lampa- das, quaſi homines eſlent, Baruch. 6. v. 1. fe- rias in honorem ipforum inſtituunt, 1. Reg. 12. v. 3 f. 2. Maccab. 6. v. 7. coram ipſis pro- cidunt,& eaput aperiunt, Eſa. 44. v. 1 5.& in ſumma cultum adorationis ſoli Deo debitum ipſis præ ſtant, Eſa. 44. v. 17. 3 Quidam ſunt præſecti pecoribas S. Wen- delinus eſt Deus ovium, S. Elogius equos curat x S. Pelagius boves„ S. Antonius ſues, S. Rupertus anſeres, S. Gallus galli- nas&c. Quidam præfecti ſunt Regionibus, S. Jaco- bus patronus eſt Hiſpaniæ, S. Dionyſius Gal- liæ, S. Bonifacius Sermaniæ, S. Thomas Aun- gliæ,S.Brigitra Sueciæ,S.Stanislaus Poloniæ, Venceslaus Bohemiæ&c. Quidam præ fecti ſunt urbibus. SS Pettus & Paulus Romæ, S. Ambroſius Mediolano, SMarcus Venetiis so; Ulricus Auguſtæ Vin- delicorum, õ. Sebaldus Notinbergæ, S. Utti- lia Argentorato&c. Quosdam etiam enates conſtituerunt, adi quos ſub eruce& in omnibus morbis confu- gere licet. Opem S Sebaſtiani implorant tem- pore peftis... Perronellinmr contra febrim, Wolffgangum conira paralyſim, S. Anto- nium contra ignem ſacrum., S. Johannem: Mangeliſtam contta venenum, S Anaſtafium. Epiftola r. Cor. 1 2. v. 11 l. Maxima ergò fuit ſtoliditas& ſtupiditas Ethnicorum, qui idola ejuſmodi inſtat Deo- rum venerati ſunt. Sed Pontificii kodie non Quia enim Deo tantum non tribuunt quòd in omnibus locis poſſit eſie præſens, Sanctos de- contra dolores capitis, S. Uttilia creditur oculos;§. Appolonia dentes cutare. Ita etiam Doctores& opifices fuospatronos ha- bent, Clericis, Auguſtinum, Furuconſulti S. Ju⸗ nonem, MAedici& Pharmacopols S. Coſman- num& Damianum, Philofophi.. Cathari~ nam, Studioſi S. Gregorium, Muſici S. Cæci. llam, Pictores S. Lucam„FabriS. Leonhardum, Sutores S. Criſpinum, Sartores S. Gvvirvanum, Fabri lignarii S. Joſephum, Egquites S. Gœor⸗ gium&c. Quid videtur vobis- dil&i z annon quadrat huc querela Dei Jerem. 1. v. I 3. ſe- cundùm numerum civitatum tuarum{unt Dii tui Juda,& fecundùm numerum platea- rum tuarum Jeruſalem poſuiſti aras con- fuſionis. 6ö gratias agite Deo, quas poteſtis maximas, quòd ab idolis hiſce mutis liberati eſtis. Jam non ſervimus idolis mutis„quo- rum vana, imò nulla eſt opitulatio, Jerem. ro». verf. şa fed Deo vivo, qui folus-operatur fa- lutem in medio terræ, Pſalm. 74. verſ. 1 2.& ſuaviter nos alloquitur, quando in pericu- lis verfamur, ne metuamus„Eſa.Ar. v. I4.&. 45 V...3. Habet ctiani benignas aures, quibus exaudit hos, quiiplum. invocant„& facit voluntatem timentium ſe, Plalm. 14 5. verſ. T8. TO». Habet oculos lucidiſſimos,& miferiam no~ fram omniumoptimè contemplatur, Pi 10% verſ. 14. Haber manus fortifimas:, quibus: percutit hoftes: fuos in maxilla,& dentes: impioruni comminuit; Phal: zv. 8»; Habet pedes: veloces: timiadi pænam, Pial. Ezgi ve Z. quàm: ad: auxilium:; Efa, E gis v. 24. Satius igitur eſt ad fontem agus vivæ SE$ SOn 4oy

406 confugere, quàm hinc inde ciſternas fodere diſſipatas, quæ aquam continete non poflunt, er. 2V. 13. Y i 1 Hz 7 1* t III. Gratia novæ collatione, Quapropter, notum vobis facio, inquit,‘quod nullus per Spiritum Dei loquens, dicit Anathema JE- fun& nemo poteſt dicere Dominum IE- fun; nifi per Spiritum Sanctum. Collatio- nem inſtituit his verbis inter Gentiliſmum& Chriſtianiſmuma ibi nomen Chriſti blaſphe- matur, hic verò putà a pud Chriſtianos præ- dicatur,& ſummis laudibus cum invocatione provehitur. Quæ cùn diverfa lint, facilè pa- tet à contrario ſpiritu provenire, quò ſpectat antitheſis inter dicere Anathema IESUM,& dicere Dominum Eſum, hoc Chriſtianis, il- ludEthnicis attribuit, Argumentum exhortationis tale cft. Si nihil pofumus abfque Spiritus S, auxi- lið; malè faciunt, qui donafua'plusæquo ja- ctitant, quaſi ea à ſeipſis haberent. At nikil poſſumus abſque auxilio Spiri- tus Sancti,E. Hoc argumentum certè multum habet ro- botis, ad perſuadendam humilitatem, ſi ſpe- ctemus I. Äutorem, qüi eft Spiritus Sanctus pri- mum illud mobile, ubi omnia ſecunda mobi- lia agendi vittutem adipiſcuntur, in eo quip- pe vivimus, movemur& ſumus, Act. 17. v. 28. Iple dat velle& perficere, Phil.2W. 1 3.& quæ- cunque facimus, operatur unus ille Spiritus, .Cor. 1 2. v. I I. jigitut quicquam habemus& valemus, à gur q Spiritus. eſt, nulla ſupereſt cauſa, quæ eriſtas nobis erigere poſſit: Quid habes homo, quod non accepiſti: ſi verò accepiſti, quid gloria- ris, quali nón acceperis? inquir Apoftolus i 1. Cor. 4. v. 7. sp: 2. Tenorem, qui bifatiam hic deſcribitur Dominica.poft Trinitatis 1. Remotivò, quod nimirum is, qui gra- i hanc accepit; Chriftum non dicat Aña- Chriftum anathema dicere eft non T — — — Q O g pa 3 „quorum veftigia hodie premunt omnes hæretici& maledici, ſed etiam verbum ejus pervertere, ſacramenta mutilare, vittu- tem eorum abnegare,& in ſumma, ore quidem nomen Chriſti profiteri, ſed proſeſſione ta- men ipſa minus dignè ambulare. Hæc omnia {fub anathematis vocabulo continentur,& qui in uno horum meinbrotum reum ſe fa- cit, non loquitur ex Spiritu S. qui Chriſtum non anathema ſeu maledictum dicit, fed glorificat,& in toto mundo illuſtrem reddit Joh. TE. v. T14. Certifimum igitur+exunprov élt hominis à lpiritu maligno obſeſſi& agitati, blalphe- miarum& maledictorum cumulatio, qui- bus hodie vulnera& ſacramenta Chrifti pro- ſcinduntur à malè feriatis quibusdam& in- carnatis Diabolis. Hoc didicerunt à på- tre ſuo diabolo; qui nomen& omen ha- bet, tam Deum apud homines, quàm homi- nes apud Deum calumniatut, quin homi- nes etiam inſtigat, ut alter alterius famæ inſidias ſtruere non vereatur, Joh. 8. verl. 44. 2. Poſitivs, quòd JESUM Dominum appellet; non folo ore: Hoc etiam hypo- critæ poffunt Matt.7. verf.2T.2.23.& Dia- boli Luc. 8. verſ. 27. Matth. S. verſ. 2 8. ſed talem hic Paulus Chriſti Domini confeſſio- nem intelligit, quæ ex vera fide ptoficiſcitut, & cum ſuavi harmonia cordis, oris& ope⸗ ris conjuncta eſt, quam non poteſt non æterna ſalus conſequi ſecundùm illud, Rom. 1OVerſ.9. 10. ſed tranſcendit illa vires humanas’,&{olius Spiritus Sancti ivéoyyuæ eſt. Fet

fandi vg a aa Mea eft n: Nos non famus idonei. ex nobis ipfis aliquid- boni cogitate, nedum prolo- qui, 2. Cor. 3, verf, 5. niſi Spiritus Sanctus operetur in nobis& velle& perficere, Phil. zverí..134-Ergo nemo-confidat in fiis vi~ tibus. Es iſt mit Unſerm thun verlohrn/ $ 4 2 p * ir Verdienen nur eit erò Deus lanat, ſanabimur, ſſ ille ſalvos nos facit, ſalvi erimus, quo- pfe laus noftra. eft SmI 7 Z» Verſ. 1 4. Hæc omnia nobis calcat eſſe humilitatem,- neef ramur propter dona nobis conceſſa, ſed ad Dei gloriam 8 mi ſalutem modeſte illis utamur, nihilagen- tes per inanem gloriam, ſed per humilitatem alios nobis Præſtantiores exiſtisiemus„Phil. 2· verſ. 3. Quid enim eſt, cujus gratia inſoleſcere& luperbire meritò queamus? Naturà ſumus fllũ iræ,Eph. a. verſ.3.& naſcimur ad laborem ſicut avis ad volandum, Job.. verſi9. occupa- tio enim magna creata eſt hominibus, Syr. 40. ViI. Quid igitur ſuperbit terra& cinis? Syr L0. veri.9. Per Dei gratiam autem ſumus filii Dei Rom. g. v. 17. genus electum, regale fa- cetdotium, gens ſancta, populus acquiſitionis, bet.2. verf.9. Neque hic aliqua ſuperbiendi caufa emergit. Nam quod ſumus nos ſunt ctiam alii, idá; non Propriæ ſanctitati& juſti- tiæ acceptum ferimus, quæ omninò nulla eſt, Rom 3iv:2:deqq. Efa. 64..6. fed. diving. gtatiæ& miſericordiæ. Non enim volentis eſt neque cutrentis, ſed miſerentis Dei, Rom. E. Proinde humiliare nos debemus ſub- potentimanu Dei„ ut dona illa non diſſipe- mus, ſed ad Dei gloriam& proximi ſalutem bene collocemus„quod boni diſpenſatoris efficium, 1. Cor..verſ. 1. Epiflola x. Cun 1 2. v. 11 f. n E aaa A E: gloriam fuam- cum omnibus fanctis Angelis & electis communicat. 24 in Sancto, putd in Eccleſia, ubi verbum ejus purè docetur,& Sacramenta juxta ipſius Chriſti inſtitutio⸗ nem adminiſtrantur. Hæc ſunt media, quo- rum beneficio apud nos divertit, Johi 14. verſ.2 3. 3. in contrito& bumili fpiritu, Efa, 57- VECES. Quisquis- igitur hofpite tali delectatur, humilitati ftudeat: Nam humilis anima eſt Dei ſeſſio& delectabile Chriſti cu- ſtinus. Vis ut tibi coronam immarceffibilem glo- riæ Chriftus imponat„ noli extollere caput fuperbiam, fedidemittë potiusper humi- peri litatem. Certè aſind vectus Chiriſtus ing reſſus eſt Hieroſolymam. Cur igitustu Camelo ye- Qus incedis:?- Ira non poteris intrare Per ja- nuam ovilis, quæ Chriſtus eſt„Joh. 10,verſ.J. & ficut ille ſemetipſum exinanivit, Phill 2. verſ.J. Ita etiam te oportet humilem eſſe, ſi coronati vis tandem& exaltari. Nam qui ſe extollit humiliabitur& qui ſe humiliat, exal- tabitur in hoc& futuroſeculo, Luc. 1.V. 1 f. De Secundo: Eſtat ut dicamus etiam aliquid de Studio» Nunanituitatis, quod in nobis excitare po~ teſt& debet L Datoris ſublimità, quæ patet I. Ex titulo. Vocatur enim T Spiritus:, quo vocabulo natura ejus ex- primitur. Non enim terrenam ſed cœle- ſtem& incotpoream verèque ſpiritualem habet eſſentiam, lecundum quam eſt ſpiritus increatus, in quo producta ſunt omnia, Job; 3.v. 4. Spiritus omnipræſens„a çujus facie nemo fugere poteft, Pfal u3 overly, Spiritus æter⸗ 407 Tria Deus ſibi elegit habitacula. Habi- tat enim. in Excelſo, ſcilicet in cœl, ubi

4o08 Sternus qui in principio ſtatim ferebatur fuper águas, Gen. r; v. 2. Spiritus omnipo- tens, qui replet orbem terrarum,& omnia (bornat, Sap. T. V. 7. Noſtrũm eſt deponere opera carnis& fpi- ritualiter affectos eſſe, ſi nobiliſſimum hunc hoſpitem accipere& retinete velimus. Qui enim in carne fanr, Deo placere non poflunt, Rom.3,v. 8. 2. Dominus, cui reſpondet Hebtæum Jeho- va. Ekt enim Spiritus S. Jehova ille, qui per Prophetas locutus eſt, Luc.i. v. 70.& docuit eos quid loquerentur, ExOd. 4. v. 12. adeoq; in ſomniis illis communicavit, Num. 1 2. v. 6. Quod enim ibi de Jehova dicitur, illud diſer- tis verbis ad SpiritumS. applicatur, 2. Sam. 2.V. 2. Act..v. 16. Spiritus S. eft Jehova ille, qui dixit Ehiz, vadẽ 8c dic populo Huic: auribus audietis,& non intelligetis„Ela. 6. v. 9. Tribuitur enim Spiritui S. Act. 28 v. 2 6. S. eſt leho va ille, qui eduxit Ifrae- Spiritus$. litas ex Ægypto,& per deſertum comitatus eſt, Deut. 3 2. V. I 2. Eſa 63. v. I I. Spiritus S. eſt Jehova ille, quem Ilraelitæ ir- ritatunt in delerto, Num. 1 4. v. 2.27. Efa. 63. v. 10. Act. 7N. J L. Hoc agnoſcamus vos mei,& quia Domi- nus eft Spiritus.ipfius regimini nos ſubjicia- mus, ne fuam ex Malachia repetát querelam: Filiws honorat Patrem,& fervus Dominum fuum. Si ergò Pater ego ſum, ubi eſt honor meus,& ſi Dominus ego ſum, ubi eſt timor Dominus exercituum, Mal. r..6. 3. Deus eft enim Deüs ille cui mentitus eft Ananias, Act...34. Deus ille, cujus tem- Jum ſumus,& qui habitat in nobis,.Cor.3. .16. Deusille,qui operatur omniain omni- bus,& dona fua variè diſtribuit, ut hoc loco cribit Apoſtolus v. 6. I f. 28. meus? dicit Dominica N. poſt Ti rinitatis Notetur hoc contta Macedonium& ipſius aſſeclas, qui tertiam dari in Trinitate perſo- nam negavit, ideoque Anno 38f. in Concilio Conſtantinopolitano à 140. Epifcopis tan- uàm hæreticus condemnatus eſt. Perſeverate igitur Vos mei, in doctrina, quam didiciſtis,& quia Spititus S. verus, æternus& omnipotens Deus eſt, ſervite ipſi in juſtitia,& ductum ejus ſequimini, qui non ſolùm corpus occidere, ſed corpus& animam in gehennam præcipi- tare poteſt, Matth. i1.v. 28. 2. Exoffcio, quod triplex I. Donorum dliſtributia, quæ vulgò ſepte- nario includuntur numero; quia Spiritus S. eſt dator ſapientiæ, eſt dator intellectus, eſt dator conſilii, eſt dator fortitudinis, eſt dator ſcientiæ, eſt dator pietatis, eſt dator timoris dominii juxta illud, Eſa. 1 I. V. 2. Hic verò novem recenſet Apoſtolus, ut ſunt: 1. Sermo ſapientia, quo nomine exacta arti- culorum fidei notitia intelligitur, quæ cum lacultate alios informandiconjuncta eſt, qua- lesProphetæ&Apoſtoli ex immediato. Spiri- tus Sancti afflatu inſtructi fuerunt,& adhuc hodie inter Theologos multi inveniuntur, qui donum illud habent præſertim in Acade- miis, proinde vicos illos admirari debemus,& honorare tanquam organa Spiritus S. quo- rum beneficio occulta ſapientiæ ſuæ nobis manifeſtat, Pſal. 5 T. v. 8. š 2. Sermo Scientie, qui verfatur potifimùm in ſubminiſtrandis lalutaribus conſiliis circa cauſas ancipites& perplexas ad Eccleſiæ gu- bernationem præcipuè periculoſis tempori- bus pertinentes, ut ait Hunnius. Id non eft hu~ manæ prudentiæ opus, ſed à Spiritu conſili proficiſcitur, Eſa. 1 I. v. 2. 3. Tides, quà non communis illa piorum o- mnium fiducia erga Deum intelligitur, quæ in fingu-

ade ni e fingulis piis eſt, ſine fide enim impoſſibile sft Deo placere Heb. 1 L..6. ſed heroicus ille impetus, quò incitati ſancti Dei homines ad- miranda ſuſcipiunt eaque felici& expedito ſucceſſu præter omnium hominum expecta- tionem ad optatum finem perducunt, ꝗualis fides fuit in: Apoftolis AĜ: ç: veil, 4i% k- culs ab hinc in Luthero, qui ingenti& im- perterrito animi robore doctrinam Evange- lii toto mundo adverſante propagavit. Plura exempla coacervat Epiftola ad Hebr. c. 1 1. verſ. 4. 4 Donum ſanandi, quod in primitiva Ec- cleſia valdè uſitatum fuit, ut vel ſolo verbo Act. 3. v. 6. 7. vel manuum impoſitione Marc. 16. v. 18. Act. 28. v. 8. vel olei unctione Ja- cob, 5. v. 14.-vel aliis mediis Domino fuc- celum& virtutem largiente, æ grotos cura- rent. Act. 1 9. v. 12, f. Facultas miracula edendi, non modò in grotis, ſed& in rebus aliis, ut quod Mo- ſes diviſit aquas Maris baculo ſuo Exod. 14. vV. 2 1. quod petrus occidit Ananiam& Sapphi- tam mentientes Spiritui S. At..v. f. quod Paulus Elymam Magum excœcayit&. 1 3. PELTI. 6. Prophetia, quo nominenon intelligitur primario donum pronunciandi futura, quale erat in Prophetis V. Teſt in Agabo, qui famem prædixit Act. 1 f. v. 2 f. ſed inprimis dexteri- tas explicandi ſcripturas, quomodo accipi- tur Rom. 1 2. v. 7. 1. Cor. 14. v. 3. Nam ſcri- ptura non elt idias iriavesos, led tanti Dei homines locuti funt Qezduevo agitati à Spiritu 8,2. Pet. L. v. 2 T. 7. Facultas ſpiritus dijudicandi, quod qui- dem aliaà ab omnibus fidelibus Chriſtus re- quirit Matth. J. v. I 5.& I. Joh..v. 2 l. ſed hic peculiare donum commendatur, quod non omnibus datum eſſe Paulus pronunciat. Hoc Epiſtola r. Cor. 1. b..TT. 409 dono inſtructus fuit Lutherus; qui non folùm Antichritum Romanum toti mundo revela- vit, verùm etiam eo tempore, quo primiau~ totes& propagatores Anabaptiſticæ luper- ſtitionis prodibant,& magnam religionis fpe- ciem oculis hiominum offundebant᷑ jactitan- tes ſingulares revVelationes, quæ noya ſpecies apud multos pariebat eis admirationem, fucũ ſtatim olfecit,& librum ſcripſit contra cœle- ſtes Prophetas, guo errores& mendacia eO. rum detexit. Calumniantut ergò Pontificii, qùando ex diaboli impulſu Lutherum hæc o. mnia factitàſſe, ajunt. Nam diſoretio ſpirituum donum Spiritus Sancti eſt> qui Icrutatur omnia, etiam profunda Dèi r. Cor. 2i yO, 8. Genera linguarum, Sicut. enim divifo linguarum olim pœna fuit ſuperbiæ Gen 11. v. 7. Ita nunc earundem cognitio Spiritus§. donum eft,cujusbencficio ApoſtoliEva ngeli- um propagârunt in toto mundo,& adhuc in Scholis& Eccleſiis myſteria regni cœleſtis ex ipſis fontibus exuuntur& explicantur. Hoc dono infigni miraculo. in die Pentecoſtes in- ſtricti ſunt Apoſtoli Act. 2. v. 1. feqq: 9. Interpretatio linguarum, perquam intel- ligitür Donum translationis& explicationis, cùm ex una linga in alteram aliquid trans- funditur, quòd ad Eccleſiæ ædificationem ma~ ximè neceſlarium eſt, ſiquidem non omnes linguis loqui poſſunt. Excellunt eo in genere LXX. Interpretes quoad verſionem Biblio- rum Græcam, Hieronymus qudad Latinam, Lutherus quoad Germanicam. Hæc ſunt præcipua dona Spiritus Sancti, 8Sc quam vis hodie non omnes ſint in uſu ſicut in primitiva Eccleſia, ceſſavit enim donum fa- nandi& miracula faciendi, aliqua tamen& quidem potiſſima Spititus S. adhuc hodiè in Eccleſia diſtribuit. Habemus ſermonem fa- pientiæ& ſcientiæ,& de myſteriis cœſleſti- FEF bus

4¹ bus ex fundamento diſferete aliosq; informa- re poſſumus. Hoc donum Spiritus S. eſt, qui linguas Paſtorum dirigit& memoriam con- fortat, aliâs planè obmuteſcerent. HincPhilip- pus Melanchton vir aliâs doctiſſimus, ad con- cionandum tamen ineptus fuit, proinde inter- rogatus caufam, reſpondiſſe fertur: Non ars led donum eft, fars effer, facilè ficut alias addiſcere poſſem, ſed quia donum eſt, quod mihi Spiritus S. negavit, fruſtra meam in co comparando operam colloco. Habemus donum prophetiæ,& interpretationem ſcri- tutæ, non ex terinio papalis pectoris, fedex ipfis Spiritus Sancti oraculis depromimus, in cujus rei teſtimonium tot commentarii ex- tant doctiſſimorum virorum, quibus omnes ſcripturæ libros ſufficientiſſimè illuſtrarunt & explicdrunt. Habemus donum linguarum, inprintis Hebrææ, Græcæ& Latinæ, quibus in explica- tione Scripturæ opus eſt. has non quidem im- mediatè addiſcimus ut Apoſtoli Act. 2. 4. ſed operã Præceptorum in ſcholis, quod tainen dignitati& præſtamiæ hujas doni nihil quicquam derogat, quod illuſtrari poteſt al- legorià de manna cœleſti, quo Deus paſce- bat Ifraelitas, cùm in deferro copiam non ha- berent parandi victum, poſteà cùm ad terram promiſſionis ventum eſſer, ceſſavit eſca cæ- leſtis. Habemus donum interprerationis lingua- rüm,&.Biblia, quæ Hebræo primitus& græco fermone confcripta funr, in vernacula noſtta legimus, quod tantum Spiritus S. do- num eſt, ut D. Bugenhagius quõtannis in æ- dibus privatis Feſtum translationis Biblio- rum celebraverit. Ita enim comparata eft illa verſio, ut excellens ille Hebræus D. Jo- hannes Draconites apertè confeſſus ſit, ſe ne- fcire Biblia legentem, utrum Moſes an Dominica X. poft Trinitatis Lutherus ſit doctior, uttum Moles à Luthero, vel Lutherus à Mole didice- rit, Noftrùm eft dona hæc agnofcere, quòd fint yagisparø,& referre ad eum à quo proveniunt, ficut omnes aquæ intrant ma- re unde exierunt Eccleſ..verſ. 7. 2. Mimiſteriorum diſpoſitio. Per Nanollas intelligit diverſa officia ſeu functiones, qua- rum uſus eſt in Eccleſia, alios enim dedit Chriſtus ad dextram Patris evectus Apoſto- los, alios verò Prophetas, alios Evangeli- ſtas, alios Paſtores& Doctotes Eph. 4. Verf TE; Quocunque igitur loco te collocavit Spi- ritus.efto contentus,& ſpattam tuam pro virili exorna. Deus fecit majores& mino- res Sap. 6. verſ. 8. Cui autem multa con- credita ſunt, abeo multa requirentur, Luc. ĩ 2. verſ. 48. 3. Operationum partitio, quo nomine fa- eultas illa denotatur, quã quis officio ſuo lau- dabiliter ſatisfacere poteft.'Eveeyipara illa diverfa funt; alia enim habent Apoſto- li, alia Prophetæ, alia Doctores, alia alii,& fic conlequenter Chriſtus docuit ws ižgsiav yov non ficut feribæ& Phariſæi Marc: T. v. 22. Jacobus& Johannes Boanarges Donner⸗ kinder proptet ſingularem Zelum Marc. 3. v. 17. Paulus ſine dubio inſignis conciona- tor fuit, unde xar tčoyny Doctor Gentiūm ap- pellatur 1. Tim. 2. verſ.J. Ita adhuc hədiè alter alterum antecellit, ſicut ſtellæ in cœlo Dan. 1 2. verſ. 3. Ex his omnibus intelligimus, cur Spiritus S. vocetut& ſimplex& multiplex Sap.J. v. 22. Simplex eft ratione effene. Unus enim eft Spiritus,‘qhi operatur omnia; multiplex autem ratione donorum, quæ diftribut prout yult;& juſtam unicuique menſuram concedit Rom. hm 12

a a a e Epiſtola t. Cor. 12. v. 1. 1f. Rom. 1 2. v. 3. Unitas datorisad concordiam, Multiplicitas verò donorum ad mutuam cha- ritatem nos invitare debet, ne unum acci- pientes talentum invideamus aliis, qui plura acceperunt, ſed operam demus, ut unicum illud conferamus in utilitatem plurimorum, ſicut enim unus dator eſt, ita hi in quos ſua confert dona, unum ſint cor& una anima oportet Act. 4. verſ.3 2: ai II. Donorum utilitas. Danturenim à Spi- ritu S. meds Tò cvuÇéoov ad communem utili- tatem“, proinde illis:non debemus abuti ad diſſenſionem, ſed concordiæ& unanimitati ſtudere. Homo enim non potiſſimùm ſibi, ſed ptoximo& Reipublicæ, inprimis verò Eccleſiæ natus eſt. Omnia igitur ad gloriam Dei facito 1. Cor. 10. v. 3 I. ut igitur in Syme phonia variæ ſunt notæ, ſed tali proportione menluratæ ordinatæ, ut unum efficiant con- cêntum: Ira dona Spiritus Sancti varia ad unum fcopum tendunt, qui eft- pax, unitas, concordia& ædificatio Eph. 4. v. I2. Peccant igitur, qui talentum ſuum abſcon- dunt& proximi commodum non promo- vent, ſcire tuum nihil eſt, niſi te ſcire, hoc ſciat alter, proinde Chriſtus in reditu ad judicium ſetvos ejuſmodi, qui talentum ſuum defode- tunt, diſſecabit& in tenebras exteriores con- jiciet, ubi erit ploratus& ſtridor dentium Matth. 25. v. 30. HI. Modi facilitas; quæin nuda facultate confiktit, Diftribyit tiar auk Oul nød ws Danna a a aas e 41r Bener prout vult, inquit Apoftolus, huic quinque talenta, alii duo, alii unum, unicui- que ſecundùm ipſius facultatem Matth. 25 verf, 1f. ficut enim in corpore humano cui- libet membro ſua aſſignata eſt ſunctio, os non ſimul loquitur& videt, oculus non ſimul audit& videt&c. Manus laborat, pes am- bulat neque tainen diſſidium eſt in ipfo{fed membra invicem alia pro aliis follicita funt Pes non invidet capiti, caput non inſultat pedi, ſed yae Kered viner, Santua E Darron or Sic cùm membra fimus Chrifti, Spiritus 8. etiam unicuique portiunculam, prout voluit aſſigna vit, quod probè conſiderare debemus, ut ſervetur unitas Spiritus per vinculum pa- cis Eph.4. v- 3. Si igitur non ita magna portio donorum Spiritus S. tibi obtigit, noli invidere aliis, qui plura acceperunt, fed ad hanc Spiritus S. bo- nam voluntatem refpice, qui omnium rectis- ſimè intelligit. Quid valeant humeri, quid ferre re~ culſent. Altiora Te ne quæſieris,& fortiora te ne ſcrutatus fueris, plurima enim{fuper fenfum hominum oftenfa funt gibi inquit Syrac. c. 3. verſ. 2 2. Heg operetur in nobis, qui operatur omnia IN oent at % fum Chriftum Amen. METNE pea g(0) AN Ji Fff 2 DOMI-

a$ a g à> 2 gada oi= R aea E> SEs D„h e- H R. e$ rar a e R X a a a a i a ae X** DOMIN, XI. P ya Acobi Pattiarchæ Filii duodecim ab itia nere frumentationis reduces, dum Pa- tri nunciarent Filium ejus delictiſſimum Joſeph etiamnum ſuperſtitem eſte,& in terra Ægypti regnare, vix ille crede re poterat præ gaudio, ac ſomnium audire feexiftimabar, donec currus videret, quos milerat Joſeph ad ipſum vehendum,; ibi pio admirationis ſentu exclamat? Jam lætus moriar., quia vidi faciem tuam Gen. 45. & 46.½ο Idem accidebat Corinthiis, quos Hyme- næus& Philetus ita turbaverant in fide, ut quidam ex illis dicerent, quoniam non eſt re- furrectio mortuorum. Ideò Paulus mature il- lis obviam procedit,& inprimis urget reſur- rectionem Chriſti, quæ fundamentum eſt reſurrectionis ſecuturæ in noviſſimo die. Vi- debatut quidem illis angesns aiy Act. 17. v. 18. 3 2. ſed poſtquàm curtus vident, hoc eſt, argumenta canfdergnr R teftes prodarit Apoſtolus, mirifice confirmanturin-faa fide, funt enim teftes udora, quorum unus plu- ris eft quàm decem awriti, Nos properamus ad Epiſtolæ explicatio- E k nem, quàm duabus partibus abſolvit Apoſto- lus ur funt. I. Evangelii[ni commendatio, I. Rejurreioni Chrifti demonftratie, D(412) 3o OST TRIN D tat„„6F* i j Epiftola L. Cor.). L.-IO. pR rts vs H ah SF Chriſte redux ex morte, tuo mea carbaſa ritas flatu s Co Impete, quò felix hæc mea puppis eat. Exegeſis. S e hodierno Evangėlio proponit Chriftus Phariſæum ideam hominis ſuperbi& infla- ti, qui ſibi ipſi confidebat& aſpernabatur cæ: teros. Jam alius procedit Phaxiſæus, nimirùm Paulus Apoſtolus, exemplum hominis verg humilis. Is audiverat in tertio cœlo dpfntaæ p= paray& propter labores in Eccleſia exantla- dii tos optimo jure Princeps Apotolonup Pizy Apoll i tpm gniendus erat, quo honore BTE h dignatur outi G inaoyic appellatur®. g. iül v. 15. Nihilominùs ad pedes cæterorum non iii modò Apoſtolorum ſed& aliorum hominum ita ſeſe abÿjcit, in prælecta Pericope, ut non s lolùm env hl ſeu fœtui immaturo ſe com- paret; fed expreſsè dicat, ſe eſſe minimum å- poſtolorum, qui non fit dignus vocari Apo- golne. Hec eft convenientia Evangeliicum Epiftola, in qua pericuoſum de reſurrectio- nis veritate ſcrupulum Coritchiis exemptu- rus Evangelium fuum ipfis revocat in memo- riam, cujus ponderare jube T, Autorem, qui eft Panlus Apoftolus. Nam notum-vobis facio, inquit Fratres, Evan- gelium, quòd ego èvangeliaavi vobis. Ego nimirùm Paulus imediatèà Chrifto ad munus docen- a

aaia. docendi vocatus, Actor..6. Et quod præ- dicavi vobis Evangelium, non accepi ex falſa imaginatione, ut Enthuſiaſtæ, ſed ex Chriſti revelatione, Gal. T. v. I 2..Cor. 1 2. v..4. proindevobis charum eflfe debeat, nec par erat àb co tàm citò recederesi Qui enimi| manum admovit aratto,& reſpicit, ineptus eſt ad regnum cœlorum, Luc. ꝙ. v. 62. Elucet hinc ſcriptorum Apoſtolicorum au- toritas, quæ infallibilis eſt,& proinde omni- bus Conciliis, Pontificum decretis,& Pa- trum monumentis meritò anteponitur. Nam immediato Sp.S. afflatu exarata ſunt illa ſcri- Pta, 2. Pet. f. v. 2 L. Sp. S. autem eſt Spiritus ve- titatis, Joh. i 5. v. 26. qui neſcit mentiri, ſed ve- rax eſt in promiſſis, verax in complementis, verax in dictis, verax in factis, verax in minis, verax in pœnis, verax in omnibus, Tit. i. verſ. 2. Si quis igitur velit ſtare immotus, ne mo- veatur à quovis doctrinæ vento, Eph. 4. v. 14. in Apoſtolica autoritate fidem ſuam collocet, ibi habebit B: Garwreecyiaiyon, 2 Pett T. v. 19. & antequàm minimus apex commoveatur, commovebuntur montes,& colles contre- miſcent,Eia.5 4. v. 10. 2. Favorem, quod accepiftis, inquit,& ptoinde non debeatis deficeie. Impoſſi- bile enim eſt, eos, qui ſemel ſunt illuminati, guſta verunt etiam donum cœleſte,& parti- cipes facti ſunt Sp. S.& guftaverunt bonum verbum Dei, virtutesque futuri ſeculi,& pro- lapfi ſunt rurſus, renovari ad pœnitentiam, Heb. 6..4. Conſiderare potius debebatis, quantum ſit gratiæ argumentum, quòd ex tenebris Eth- niciſmi ad communionem Evangelii petve- niſtis,& doctrinam, quam didiciſtis, ita am- plexi, ut nullis hæreticorum perſuaſionibus ab ea vos divelli pateremini, aliãs gratiam Epiſtola 1 Cor. 15.v. 116. Dei fruſtrd accepiſtis, 2. Cor. 6...& ſubitò ira ſuccedet, quæ in peccatores non deſinit, Syr. 5. v. J.&. Applicemus hoc ad noſtrum ſtatum. Ma- gnum certè favoris Dei argumentum elt, quòd thefaurum verg agnitionis divinæ, quæ in Evangelio nobis manifeſtatur, tàm largiter accepimus. Sed quis eſt, qui conſiderat? In- ter Corinthios erant quidam, qui dicebant, quoniam non eft telurre&tio mortuorum, Id iplum multi hodie: in ipſo Eccleſiæ cœtu factis& operibus pernegant. Johannes XXIII. Pontifex Romanus pertinaciter Cre- didit„ut ata Concilii Conſtantienſis refé- rünt, animam hominis cum corpore mori& extingui ad inftar brutorum animalium;& mortuum ſemel etiam in noviſſimo die mi- nimè reſutrecturum. Talis fuit etiam Pau- lus II. qui ſub diſceſſum dixiſſe fertut: Jam duo experiar, de quibus per totam vitam du- bitavi, an anima ſit immortalis,& an ſit infer- nus? Aliorum plerorumg; cantilena familia- ris eſt: Edamus& bibamus, eras enim mori- mur, Eſa. 2 2. v. 13. Ideni de aliis fidei articu- lis eſto judicium, quos ſuſqʒ deque habent,& Thomæ Müntzeri vocem in ote habent: Quid Bibel, Bubel, Babelt vel iſtius Nobilis, quid ad me quinque libri Moſis? Ich nehm fuͤnff Doͤrffer darfuͤr. Tales Epicuræi digni eſlent, ut in media Turcia aut Perſia, ubi nulla veri Dei agnitio floret, lucis auram prius aſpexiſſent, quia ingrati ſunt,& in ipſo Chri- ſtianilmo Ethnieiimum pleno ore profiten- tur,& operibus etiam declarant. Regina Au- ſtrißt lurget in extremo die& accuſabit eos, Luc. 1. v. 31. 3. Ealorem, qui patet 1. Ex commodo, quod duplex: 1. Confortatio. Nam accepiſtis Evan- gelium, in quit, in quo ſtatis. Dum ſumus in PIL 3 mün-

474 mundo, ſutus in via,& nondum in patria. Via illa eſt 1. Lutofa, Nam concupiſcentia oculorum, concupiſcentia carnis& ſuperbia vitæ, in quibus mundi gloria conſiſtit, 1. Joh. 2. v. 1 6. facilè ad lapſum invitant hominem, cujus na- tura per fe proclivis eſt ad malum, Gen. 6. v. 5. hinc juſtus die ſepties cadere dicitur; Prov. 2 4. V. 16. 2. Salebroſa. Nam mundus in maligno po- ſitus eſt, 1. Jok. 5. v. 9. unde ſtabulum peſſi- morum hominum à Luthero dici conſuevit, quórum exempla& colloquia prava corrum- punt bonos mores, Sap..verſ. à. 1 Cor. 15. Verſ. 3 3. 3. Spinoſa. Nam ſpinæ divitiarum& cutæ hujus leculi ubicunque prominent,& iter im- pediunt, dum{emen verbi divini ſuſtocant, ut in corde neque germinare neque fructificare poſſit, Luc. 8. v. 14. 4. Via montoſa. Nam ſatanas Rex ſuper- borum ſiſtit nos quandoque in pinna tem pli, Matth:4 vf. utaltioranobis quæramus,& ëa quë noftri funt officii, negligamus, Syr. 3. verſ. 2 2. 5. Periculoſa. Nam Diabolus qui homi- cida eft ab initio, Joh..»-44. circuit ut Leo rugiens,& quærit quem devoret si Petr, 5. verſ. 9. præſertim jam ſub finem ſeculi, quia modicum tempus habet: Apocal. 12. Verſ. 12. Hine fit, ut perfacillimè aliquo lapſu præ- occupari poſſimus. Sed Evangelium facit nos ſtate. Eſt enim fitmus propheticus ſer- mo, 2. Petr. f. v. I9. verbum reconciliationis, 2. Cor. 5. verſ. 19. Evangelium pacis, Epheſ. ENIS: Lex libertatis, Jacob. 2. v. 12. verbum vitæ æternæ, Johan...68. quo remiſſæ ma- nus& ſoluta genua eriguntur, ut grellus re- Dominica XI. poſt Trinitatis ctos facere queamus pedibus noſtris,& non claudicemus, Heb. 1 2. V. 12,13. 2. Beatiſicatio, in quo& ſalvamini, inquit Apoſtolus. O pretioſum)]j˙⁵lfj, quod omnes quidem homines deſiderant, ied pauci aſſe- quuntur, quia in definitione errant, nec vers ſciunt, in quo vera beatitudo conſiſtat, ſed quærunt eam partim in carnalibus, divitiis puta, gloriã& proſperitate quàvis terrenà, ut Epulo, Luc. 1 6. v. I 9. ſeꝗq. partim in morali- bus, ſtudio nimirùm juſtitiæ& honeſtatis ex- ternæ, ut Ethnici, quos hoe nomine Zvving- lius in cœlum collocat. Sed imaginaria tan- tům talis eſt beatitudo, quæ in nuda ſpecie& apparentia conſiſtit, ſicut ſepulchra dealbata, quæ foris apparent ſpecioſa, intus verò plena ſunt oſſibus mortuorum& omni ſpurcitie, Matth. 2 3. v. 27.& juſtitia noſtra ut pannus menſt ruatæ, Eſa.64.v. 6. Longius igitur progtediendum,& ad Chriſtum confugiendum, qui veram falutem nobis reparavit Hinc Petrus: Non eſt, in- quit; in alio quoquam falus, neque aliud no- men datum hominibus, inquo oporteat nos ſalvos fie ri, Act..v. 1 2. Chriftus verò& falus à Chrifto dependens in folo nobis offertur Evangelio, quod eft virtus Dei ad ſalutem omnicredenti, Roman. 1. v. 1 C. Manus appre- hendeus eſt fides, quæ eſt ex auditu, Rom. 10. v. 17. Unde apparet, quà ratione veram bea- titudinem confequi valeamus, nimirum de- votåaufcultatione verbi divini, quemadmo- dum Ipfe Chriftus ad Martham Lazari ſoro- rem ait, Martha, tu multum tibi faceſſis ne- gotii? Unum eſt neceſſarium, Maria optimam partem elegit, quæ nunquam auferetur ab ea, Luc.i.v. 41.42. Hoc pauci agnoſcunt, ideò parùm curant theſautum Evangelii, ſed theſauros Mundi ptæfetunt, quos tamen ærugo conſumit, fu- reſque

a n Maa reſque effodiunt& furantur, Matth. 6. verſ. 19. non conſiderantes illud Chriſti: Quæ- rite primùm regnum Dei& juſtitiam êj 16, & reliqua omnia vobis adjicientur, Matth. 6. verí.3 3. 2. Ex Incommodo, quod eſt fruſtra credere, ut ait hie Apoſtolus. Fruſtrà credere fe- cundùm Theophylactum eſt fruſtrã Chriſtia- num nominari. Si enim quis non credit re- ſurrectionem mortuorum, baſin concutit ac fundamentum, cui totum ædificium do- ctrinæ Chriſtianæ ſuperſtructum eſt, ut Pau- lus in hoc 15. Capite nervosè diſputat, unde piè Dominus Lutherus, articuli fidei, inquit, ſunt una copulativa,& qui in uno fundamen- taliter errat, cæteros etiam violat,& totam doctrinam Chriſtianam evertit, ſicut etiam de lege Jacobus ait:Quicunque totam legem ſer- vaverit,& offendit in uno, factus eſt omnium reus c. 2. v. 10. Hoc fibj diétum putent. 1. Meutraliſta, qui in utramq; partem elau- dicant,& in qualibet religione ſe ſalvari poſſe credunt. Eſt enim una fides, Eph..v. 4. quam totam amplecti oportet. Chriſtus non dividi- tur, I. Cor. 1. v. 13. 2. Acheiſta, qui in diem vivunt,& præter nudam Chriſtianitatis profeſſionem nihil oſtentant, ſed in ea ſunt perſuaſione, ſi cum aliis templum quandoq; viſiteut, orationem dominicam recitent,& in uno vel altero præ- cepto externam legi obedientiam præſtent, cætera peccata Deum non attendere, gorie qui fciat,quòd totum figmentum cordis no- ftri malum fit à pueritia, Gen. 6. v. ș. fed ftat ſententia: Si averterit ſe juſtus à juſtitia ſua,& fecerit iniquitatem ſecunduùm omnes abo- minationes, quas opetari ſolet impius nun- quid viver? Omnes juſtitiæ ejus, quas fece- rat, non recordabuntur, ſed in peccato ſuo e) Epiſtola 1. Cor. 1 f. v. 1. 10. s mAr dg i$ fto, N AEN f mOra k wi i. à i k med aTa aA A i 5 IA y taa H miS A&; ù sal; p 1 O EE ETAS Daat os E a Eaa S anan 41 n quod peccavit; morietur, Ezech. 18.| verſ. 24. De Secundo. Fun Pars Prima, fuccedit Altera, nimirùm KO deſurrectionis Chriſti demonſtratio. At- M gumenta potiora funt ii 1. Scripturæ conſenſus. Tradidi enim vobis, HA inquit Paulus, quod& acceperam, quòd opi Chriftus mortuus fuerit pro peccatis noftris IRA ecundùm ſcripturas. Huc pertinen 1. Typorum myfteria, videlicet Ilaaci qui k Abrahamo Parenti redditus fuit in typum feu| figuram, ut Epiftola ad Hebræos loquitur i c. T 1. v. 1 9. Joſephi, qui de carcere eductus ſto- K lå byfinå indutus&. ad Regiam dignitatem evectus eſt, Gen 4 1. verſ. 42. Jone„Matth. E 1 2..40. Danielis, Dan. 6. v. 20. Simſonis, vih Judic. 1 6. v. 3. ſeqq.&c."I 2. Prophetarum Vaticinia, Eſa. 5 3..9. de anguſtia& judicio ſublatus eſt, generatio- nem ejus, quis enarrabit? Pſalm. 1 10. v. 7. de torrente in via bibet, proptered exaltabit ca- put ſuum, Oſeæ6. verſ. 2. vivificabit nos poſt duos dies,& in tertio ſuſcitabit nos, Pſalm. 1 6. v. 10. Non derelinques animam meam in in- ferno, nec dabis Sanctum tuum videre corru- ptionem, Pſ.2 a. per tot. Mich. 2. v. 1 3. Aſcen- det perruptor ante eos,& perrumpet,& gra- dieutut per portam,& egredientur per eam,& ibit Rex eorum ante eos,& Dominus in prin- cipio eorum. Haæc ſunt potiſſima Scripturæ teſtimonia, ad quæ Paulus reſpicit,& notanda eſt Harmo- nia Scriptutæ propheticæ& Apoſtolicæ, quæ PIN fidem noſtram mirificè confirmare poteft, gol Quicquid cnim Apoftoli prædicant de Chri- A PiE iuias. a Ao f

415 Dominica XI: poft Trinitatis ſto, idomne ptædictum fuit in Prophetis,&c 4 Jacobus, Apparitionis hujus alibi non ſit viciſſim: Quicquid enim olim ex Spititu:de mentio, niſi quod Joh.2 1. Verl. 2. ſcribitur, Chriſto prænunciarunt 8. Prophetæ, id omne Chriſtum apparuiſſe Petto& filiis Zebedæi recenſentibus Apoſtolis in JESU Nazareno Johanni& Jacobo cùm piſcarentur. exactiſſimè completum eſt Hanc Harmoniam 5. Omnes Apoſtoli, quæ ſine dubio noviſſima præfiguravit Dæus per duos illos Cherubim fuit manifeſtatio, quando mox in cœlum ſemper ſuper arcam propitiatorii, qui leſe mu- aſcenſutus revelavit ſe undecim illis diſcum- tuò reſpiciebant,& oculos ſuos in propitiato- bentibus, Marc. 16. v. 14. rium, quod Chriſti typuserat, defixos habe- 6. Paulus. Nam poſttemo omnium, in- bant, ExOd.2 5. V. 1 8. Hoc nervoſiſſimè com- quit, velut abortivo viſus eſt mihi, quibus plectitur Petrus expteſſis verbis, Act. 10.. 43. verbis ſeipſum, ut teſtem dαν] ſubjun- 2. Teſtium cumulus, quorum deſcribitur git,& reſpicit ad apparitionem, quæ in via propè Damaſcum ipſi contigit, Actor. 9..3. 1. Frequentia. Anteſignanus eſt Pe. 45 hic ui voce Syriacà ſeu Chaſdaicà Cephas à Liquet hinc Reſurrectionis Chriſti certi- trus, qui voce S8) OPN G ANPEHERRN Chriſto dicus eſt,JIoh. I. v. 42. Huic Chtiſtus tudo, quæ noſttæ inſervite debet. ſtatim poſt reſurtectionem viſendum ſe præ- 1. Informationi- Nam ex relurrectione pium, gui i 1 i buit, Luc. 2 4. V. 3 4. mortuorum declaratus eſt Filius Dei in virtu- aquia ' Deinde ſequuntur dnodecim Apoštoli, qui-:te fecundùm Sp:S: Roman, r, verſ. 4. Judæi gim bus appatuit,Joh. 2.v. 19. Putant nonnulli tempore paſſionis illudebant ipſi dicentes: Si eis0l ſcriptorum lapfum eſſe calamo,& legendum eſt KRex krael, deſcendat nunc de cruce,& cre- l f£ 1 elle roic tvdtug, cùm judas Iſcarioth jam in lo- demus ei, Matth. 27..4 A. ſed merus erat far- cum ſuum abiiſſer, ſed verißmilius eſt, id jam caſmus. Nam ſi ctedere voluillent, ſat habe- } obtinuifle apud omnes, tt ordo ille appelle bant miraculi in eo, quòd tertiã die ex clauſo tur duodecim à prima inſtitütione, ideò ſicet& obſignato ſepulchto prodiit, plus enim fuit x~. z É Sa hi A kar a unus defuerit, ſocietas nomen non amiſit ut de fepulchro furgere, guàm de cruce delcen- OP PNS, decemviti aut centumviri in Magiſtratibos derginguait Gregorius, è | conveniſſe& aliquid decteviſſe dicuntur, Non ſurrexit, ut filius Sareptanæ, quem AnA 1; 2 f ý mje ris t CONI quanquàm Untis& altef abſit. Hinc ſtatiin Elias, t. Keg. 17. V. 2 2. velut Hlius Sunamiti- i f£ a$ i ET.? Adetttux poſt alcenfionem redintegrata eſt ſacra hæc diss quein Elifæus excitavit,.Reg.4. v. 33· Fer yelut homo defunctus, qui attactu Eliſæirevi- A Saera; per Matthiam, Ack..v. 26. el Eliſæir 3. Plus qaam gttingenti fratress, quorum vilcebat, Reg. ¶.V. 2 1. Non ut filius viduæ tunc, cùm Paulus hæc leribetet, quidatn erant Nainiticæ, Luc.7. v. I5. velut filia Jairi, Matth. {uperftites, quidam obdotmietant, hæc ap- 9. verſ.2f. vel ut Lazarus demortuus, Joh. 1 T paritio facta eſt, vel in Galilæa, ubi Chriſtus vA44. Hi omnes non propriâ. virtute refur- onte, Hcut prædixerat, Matth. rexerunt, ſed. per Prophetas& Chriftum exci- 26. v. 3 2. vel in Bethania, quæ pertinet ad tati ſunt. Chriſtus autem propriã virtute reſur- montem Oliveti, unde Chriſtus in cœlum rexit, ut ipſe dicit Joh. 10.v. 1 8. Ego ponoani- aſcendit, camh omnes ferins etedentes adeſ- mam mẽam nt iterum ſumam eam. Nemo tol- ſent,Matth.2.v. 16.17, Lasak Adkor, 1. lit eam à me, ſed ego pono eam à me ipſo. Po-(S 2 i aF- Wrfepulck I EOS.e, telas pki Je E L¹ Jadan wha sa- a F OI aari lem wehi petb” Arp i; Doak A de at: Gabia i EF M o y. a pidan bur JEieao, o Uit m S r Lyjmam et Behaniam € appatuit inm

teſtatem habeo ponendi eam,& poteſtatem kabeo iterum ſumendi eam. p. De Juliano Imperatore narrant Hiftotiæ Í quod Dominus Somni fuerit, quia potuit vi- / gilare& dormire, quando& quamdiu voluit, / An hoc verum fit, non uſque adeò inquiri % mus.,- De Chrifto autem nullum eft dubium, Nam circa: vefperam feriæ 6. cubitum ibat, die Solis manè evigilabat, ſicut ab æterno de- cretum& per Prophetas prædictum erat. 4 Hinc Auguftinus, multi inquit, fan&ti multa y Miracula patrarunt, fed nullus eorum mor- ç uus refurrexit. Nomigitur habemus Chriftum impoten- tem, qui le non poſſit exſuſcitare, ut Jeſuitæ & Calviniani ſibiimaginantut, fed ralem Do- pinum, qui Spiritum haberin naribus Efa, 2. V- 22 qui à morte liberare poteſt, Pſal. 6 g. v. 21.qui morti factus eft venenum,& inferno peftisOi.1 3..3 4. quimorte fuamorti robur ademit,& ei, qui mortis habet imperium, ni- mirum Diabolo„ut liberaret nos, qui per to- tam vitam noſtram exitimore mortis Satang mancipia eſſe coacti fuiſſemus Heb. 2. verl. Iksi t- aE;;: 2. Conſolationi, quà nos erigere poſſu- miis 1. Contra Inferni cruciatum. Chriſtus enim deſtruxit infernum,& eduxit vinctos de lacu per languiuem teſtamenti ſui Zach. g; verſ. 1 I. 2. Contrà peccati reatum. Nam traditus eft propter delicta noſtra,& propter juſtifica- tionem noſtram reſurrexit Rom. 4. v. 24. Si igitur vel unicum peccatum ſuperfuiſſet eluendum, relurgere non potuiſſet, mors enim peccati eſt ſtipendium Rom, 6. v. 23. 3. Contra ſepulchrorum hiatum, à quo na- tura iplá abhorret. Nam Chriftus perrupit noſtra ſepulchra, ita ut nos detinere amplius Epiſtola r, Cor. 1 5. v. 1. r0. aaia E S S non poſſint, fed evomere cogantut„ ut piſcis Jonam c. 2. v. 1 I. In.T, primitias frugum{ab auſpicium Meſſis Domino offerre tenebantur Ilraèlitæ, quo facto plena meſlis ſequebatur,& tota ſe- ges quaſi conſecrata& lanctiticata erat Exod. 34.V. 26. Levit. 2 3. V. I I. Ita Chriſtus nobile illud tritici granum in terram projectum eſt, tertià die progermina- vit, quod notat plenam aliquando mellem univerfalem, putàrelurretionem ſecuturam in noviſſimo die. Hoc Chriſtus nobis pe- perit, gui: propterea Pprimitiæ leſurgentium appellatur 1. Cor. 15. v. 20. Hoc efficaciſſimum eſt lolatium, quodſty- lo ferreo& acuto Adamante fuper tabulam cordis noftri exarare: debemus Jer, PTS ne timeamus, quandoin cꝙmiteriis, capita& & oſſa defunctorum efloſſa noſtris oculis ob- jiciuntur, quæ ſine diſctiminc jacent, ut neſcias quis Dominus ſit vel ſervus, ſcimus enim; quod Redemptor nofter vivit,& in noviſſi. mo die de terra reſurrecturi ſumus,& rurſuun circumdabimur pelle noſtra,& in carne no- ſtra videbimus Deum noftrum: quei viluri {fumus nobis,&oculi noftri conſpectuli ſunt, nop alienus Job, 19, v. 2g: 2. Suſicientia, ſunt enim teſtes omni ee⸗ ptione majores& non niſi, quod fuit ab ini- tio, quod audiverunt, quod viderunt oculis ſuis, quod petſpexetunt& manibus luis con⸗ trectaverunt, hoc teſtati ſunt.1. Job. f. v. 1.& 2. Paulum quod attinet Cotinthii teſtimoni- um ejus poterant rejicere,fed ille præoccupat, & non attendendum inquit, quis fuerit qus reſpectu ſeipſum vocat. IL Eurglio, ſive abortivum. T, Propter vitæ Spiritualu deſtitutionem. Utenimt«srewua caret vita: Ita Paulus in of lenſis mortuus Eph. 2. V. 1; Ggg q ue 2. Pro- 4¹ ———— .

418 2. Propter boſtilem Eccleſiæ perſecutionem. Abortus maximè moleſtus eſt matri, eiq; ſum- mum procreát peticulum Ita Paulusante con- verſionem Eccleſiam miſere exagitavit, eam- que odio plus quam vatiniano proſecutus eſt Act. 7..58.& 9. Vv. 1. 3. Propter inopinatam converſtonem. Abot- tus ante tempus ex alvõ mattisexcidit præœter ſpem& expectationem, Ita Divus Apoſtolus Paulus in momento converſus eſt, cùm nihil tale vel opinari ſaltem potuiſſet: Manè co- medebat prædam,& veſpere dividebat ſpo- lia; ut de Benjamin filiò ſuo Pattiarcha præ- dixerat Gen. 49. V. 27. II. Apoſtolorum minimum, tempore non di- gnitate, ut inquit Anshelmus, imo qui non ſit dignus, ut dicatur Apoſtolus, propter petſe- cutionem, quà Eccleſiam Chriſti ecagitaverat. En ſummam Apoſtoli humilitatem, quam ſuo nobis exemplo commendat, ut ſuperbi- am nunquam neque in lenſu, neque in verbo dominari patiamut Tob. 4. verſ14. Nam ſuperbis Delsreſiſtit, humilibus dat gratiam PEGE Vy Sed qtis nunc ſit à nimirùm Apoſtolus Magnus T. Propter vocationis praftantiam. Vocatus enim eft immediatè Sor unyaævis in ipſo actu perſecutionis, hine gratia Dei, inquit, ſũ quod ium, videlicet Apoſtolus Jefu Chriſti, non ab kominibus, neque pet homines, ſed per Je- ſum Chriſtum ac Deum Patrem, qui ſuſcitavit 1% Dominica XT, poft Trinitatis. illum ex mottuis, ut alibi leribit Gall 1. v. 1. Bene facit, quod gratiæ Dei omnia adſcri- bit& proptiis viribus derogat, quæ felici ſue- ceſſu expedivit in plantatione Eccleſiatum. Neque enim qui plantat eſt aliquid, neque qui rigat; ſed qui dat incrementum Deus 1. Cot: 3. 2. Propter laboris abundantiam. Nam gratia, inquit, quæ profecta eſt in me, non fuit inanis, ſed copioſius, quam illi omnes labo- ravi, non egotamen, ſed gratia Dei, quæ mi- hiadeſt. Hæc non eſt vana jactantia, ſed glo- ria vera cum ipſo opere conjuncta, ſive ſpe- ctes Evangelii curriculum. Nam ab Hieru- ſalem pet citcuitum uſque ad Illyticum o- tinia replevit Evangelio Chrifti Rom. 1f. v, tg, idque non fine magnis difficultatibus& periculis, quorum prolixum ipſe catalogum recenſet, 2. Cor. T1.& 12. Dicant Miniſtti Eccleſiæ, quod non debe- ant otia ſectati, ſed gtaviter& ſedulè labora- re, ſemper enim, quod agant; invenient; unde / itoyavoperariiappellantur 2. Tim..V. 1$ Maledictus igitur qui opus Domini fraudu- lenter facit Jer.43. v. 10. Nam in extremo die unusquiſque mercedem accipiet juxta la- borem ſuum 1. Cor. 3. v. 14. Hec fuficiant. Jefus Chriftus Rex Regum& Dominus Dominantium confirmet nos in Evangelio, quod accepimus, ut in eo ſtemus& talve- mur per ſanctiſſimum metritum Amen. 2)o( RE SÑ A ER EEN PEE Eng

sir oMi a aa, a N O4 PaF K g SFA Ar Uas ONNES (Aio) e * Da a hinasa p ET an KROEN IAAT ALO] 2% OS € y j AIi DONT AONA E Aat DOM. XIL POST TRINIT. EEP T; Epiftola a Cor. 3V.-10. Brahamus Patriarcka morti vici- nus Eleazarum ablegat in Melopo- tamiam, ut ſponſam quærat Iſaaco filio ſuo: Eleazar ad iter ſe accin- git, decem Camelis& aliis neceſſariis inſttu- dus, cumque perveniſſet ad urbem Nahor, fecit accumbere camelos extra oppidum juxta puteum aquæ, eo tempore, quo folent mu- lieres egredi ad hauriendam aquam. Ipſe veròè oratione tem totam aggreditur„nes malè reſpondere eflectus, prodit enim Re- becca, quæ ad voti ſententiam ſe accommo- dat, cuiille in aurem auream, cujus pondus erat dimidium ſicli,& armillas duas pondo ſiclorum decem exhibet, nec mora, ad parenb tes: virginis{e confert,& eorum conſenſum etiamimpetratGen. 24. Vv, x2. feqq. Hæc myſticè applicari poſſunt ad præle- cam Pericopen, in qua SS. miniſterii excel- lentia deſcribitur. Deus Pater cœleſtis adhuc hodiè ablegat ſuos Eleazaros, fideles nimi- rùm Paſtores, ut Filio fuo Jefu Chriſto coſtam virginem adducant 2. Cor. 1 1. verſ. 2. cum qua nuptias celebret Apoc. 19. verſ, 7.& in æternum ſe deſpondeat Oſe. z. v. 19. Arrha ſponfalitia ſunt una in auris& duæ atmillæ, verbum putã& Sacramenta, quibus tanquam funiculis amoris ſponſam alliciunt,& amo- rem ipfi perfuadent Ofe. 1 1..4. Quemadmodum verò Eleazar orationem ptæmittebat,& Deo totum negotiumcoms mittebat: non confi fpiciant d fua eruditione, fed: Deum tea S; ut plantationi& benedicere velit, tunc la- hor eorum in Domino nonetit inanis 1. Cor. Egpinrong g Præ lucet ipſis ſuo exemplo Paulus Apoſto- lus in prælecta Pericope, ubi ſuam indignita- tem agnoſcit& impotentiam, quod non ſit idoneus ex ſeipſo cogitare quicquam tan- quàm ex feipfos 8: deinde Legis& Evangelii difcrimen explicat, quod utiumque in Eccle- ſia ſartum tectum eſſe debet s ut fciant Eccle- ſiæ Miniſtri domui dſrael peccata ſua annun- ciare Ef: 58α. 2& laſlos verbo ſuſtentare Eſ. 50. v. 4. Nos ſine ulteriori præloquio Epiſtolam ordinariam explicandam ſulcipimus, viſuri I. Miniſterü Excellentiam. II. Legis& Evangelii diſferentiam. Spiritus alme, tuo nil fum fine numine, vires Suggere Tu, fine te mens heber, ora tacent. t AA Ex egefis. S Roduxit hodieS.mater Eccleſia, hominem miſerrimũ, quem Diabolus ita deformavit, ut fuerit ſurdus, mutus, claudus& ſanæ men- tis impos: Optandum eſſet, ui hic ſolus malis iſtis laboräſſet. Sed proh dolor in eodem Ggg 2 omnes

> omnes& fnguli hæremu ius furdi ad audiendum verbum Dei, ut Judæi Act.7. v. 5t. ſeqq. Sumus muti ad laudes Dei de- cantandas. Sumus claudi, quando ad tem- plum accedere debemus; Sumus ſtolidi& ſtupidi in rebus ſpiritualibus. Nam anima- lis homo non percipit ea, quæ ſunt ſpiritus Dei 1. Cor. à. v. 14. Sicut igitur Exangelium agit de miſeria cotporali cui hoino ꝑer laꝑſum obnoxius æſt: Ita viciſſim agit ꝑrælecta pericope de miferia cjus{piritudli& rérævivavorilæ innegotio la- lutis Deo in ſolidum adſcribit, quinos ido- neos facit ad miniftecium Noyi Teftamenti, quod hoc fine inſtitutum& ordinatum eſt, ut opera Satanæ deſtruantur,& priſtinæ ſuæ li- bertati homo reſtituatur. Deſcribitur hic -&l dosi, unde non dependeat ipfius efficacia, nimirùm non à nobis 1. Propter occœcatum intellectum. Non e- nim ſumus idonei οεαννάοοα cogitare aliquid boni fcilicet, nam malum cogitare artificiosè poſſumus Gen. 6. verl. g. ſiquidem ex corde aſcendunt cogitationes pravæ Matth. 15. Y. 19, ſed bonum cogitare non eſt noſttùm, qui in ſpiritualibus nil quicquam valemus, mor- tui fumus in peccatis Eph, 2. v. f. Canſuliò autem cogitaudi meditandique vocubulum adhibet Apoſtolus, ut ſacrarum meditationum ſtudium in verbi miniſtris acuat, ne imparatiaſcendant ſuggeſtum-& quicguid in_buccam venit de cathèdra ad populum deblaterent, quod pro fingula- ri artificio- venditare_illi folent led me- ditatio præcedere' debet, ut etudiriot fir concio. Hoc Chriftus vocaviyevvréy Joh. f. v. 3 9.& PDaulus attendere lectioni 1. Tim. A. verſ. 13.: 2, Propter depravatum afetam: Non enim 15 luto. 20 Dominica XII. poſt Trinitatis cogitatio tantùm fed& inclinatio ad malum tendit, juxta Poetàm: Nitimur in vetitum ſemper cupimusque negata. Unde non abs re dixeris hominem Decalo- gum inverſum, nam quod Lex præcipit, homo rejicit, quod Lex prohibet, homini diſplicet, nam cato concupiſcit adverſus ſpiritum Gal. 5. v. 17. Ka ut renatus Paulus etiam cngue- ratux. Nihil habitat in me boni, velle habeo, ſed perficere non invenio. Bonum quod vo- lo, non facio,& malum quod nolo facio. O meinfelicem! quis liberabit me tandem de corpore mortis-hujus Rom. 7. v. 1.feqq, Deſtruitur igitur hîc penitus liberum hoa minis arbitrium in fpiritualibus, ut bona et- iam cogitatio ĩpſi præcidatur. Deſperemus ergò in noſtris viribus, ut gratia Chrifti nobis- cum habitet. Nam gratia ejus in infitmitate perficitur 2. Cor. 1 2. v. 9. 2. Kæmtew, ynde dependeat? nimirum à Deo, à quo habemus T. Aptitudinem.“Ipfe enim eft Dominus Meſſis, qui operarios extrudit Luc. 10. v. 2. & Hieroſohhmæ Evangeliſtas dat Eſa. 41. v. 27. Matth. 2 3. v. 37. Imò qui adhue hadie aliguos Prgphetas, Apoſtolos, Exan- geliſtas&c. Ephelſ. 4. verſ. 1 T. olim fecit im- mediatè, nunc mediatè per. Eccleſiam, cujus quidem Magiſtratus nabiliora ſunt membra, ſed. Miniſtetiuuu-& populu pon debent excludere, unicuique enim ſtatui compe- tit ſua actio. Presbyterii eſt examinatio, ordinatio& inauguratio, Magiſtratus no- minatio, præſentatio, confirmatio, Po- puli conſenſus& approbatio. Hæc obſer- vanda ſunt, ut vitetur confuſio 1. Cor. 14. verl. 3 3. Sine hac vocatione nemo eſt idoneus. Ne- mo enim ſibi ipſi ſumit honorem, niſi qui vo- catur Miniſteri vH W, FUNC Da G Hec inig odeterret y YloMof: Wtr Cor M R i ultinėr

CARU a aai Aaaa catur à Deo, quemadmodum Aaron, Heb. 5. v. 4. Hinc Deus iple conqueritur de talibus Prophetis qui currunt,& non mittuntur, Jer.2 3. v. 2 f.& Chriſtus vocat ipſos fures& latrones, quia non intrant per otium, Joh. IVi. 2. Promptitudinem, ut ſequamur vocan- tem,& omnia, quæ à carne nobis objiciun- tur obſtacula, feliciter ſuperemus, ſicut de Matthæo legimus quod ad verbum Chri- ſti, ſequere me, telonio relicto ipſius ſine ulla tergiveriatione collegio ſeſe aſſociave- rit, Matth. 9. verſ. 9. Idem fecerunt reliqui Apoſtoli, quod certè non eſt opis noſtræ, led à Deo proficiſcitur, nemo enim poteſt venire ad me, niſi trahat eum Pater, inquit Salvator, Joh. 1..44.; Minifterii contemptus magnus eſt in mun· do, corripientem in porta odio habent,& lo- quentem perfectè abominantur, Amos gey. 10. Hinc noti ſunt verſiculi: Dat Galenus opes, dat Juſtinianus hono- res, Zontiſicat Moſes cum ſacco per civitatem. Hæc iniqua Miniſtrorum Eccleſiæ condi- tio deterret potiùs, quàm allicit, ut patet ex- emplo Moſis Exod.4. v. 10. ſeqq& Jer. I..6. ſeqq. Ut igitutc quis promptus ſit ad hoc offi- cium, id A Deo eſt, qui operatur in nobis velle & perfice e, Phil...r 3. 3. Fortitudinem, ut poſſimus etiam vices officii nobis demandati peragere, Nam cura animarum nobis incumbit, Heb. 13.v. 17: quarum neglectionem Deus à manibus noſttis aliquandò repoſcet, EZech. 3 v. 18. Oecono- mi fumus, quibus myfteria fua Dens concre- didit, 1.Cor.4. v. 1. Legati fumus Chrifi vis cem luftinentes in mundo, ut reconcilia- naaa a as a a a aaa Epiſtola 2. Cor. 3. v. 110. 421 tionem ejus cum Deo urgeamus, 2. Cor. 5. .2O. muds Tut Tæ vie icalde, 2. Cor.2. v. I C. niſi Deus abalto Spiritus S. gratiam nobis largia- tur, qui nos idoneos reddat ad miniſterium Novi Teſtamenti. Neque enim qui plantat eſt aliquid, neque qui rigat, ſed qui dat incre- mentum Deus, 1. Cor. z..7. Excitet hæc conſideratio 1. Paſtores, ut ſuperbiam fugiant,& non confidant nimirum in propria eruditione vel eloquentia.‘lxævrne noftra età Deo, qui nifi linguam dirigat, cor animet, memoriam con- fortet, irrita lunt omnia, quæ ſuſcipiuntur à nobis. Nam vos non eſtis, qui loquimini, ſed Spiritus Patris mei, qui per vos loquitur, in- quit Chriftus Matth, 10..20. 2. Auditores 1. Ad Reverentiam, ut duplici honore eas afficiant, 1. Tim. 5g. v. 17.& agnoſcant benefi- cia, quæ ab ipſis accipiunt, l. Theſſ. F. v. 1 2. 1 3. Væ autem, qui cogemnunt cos,& delpicatui habent. Non enim contemnunt hominem, fed Deum, qui dedit Spiritum S. in nobis, I. Theſi. .v. 8. Qui autem contemnit, huic durum erit contra ftiimulum calcitrare, Act. 9. v. 5. 2. Ad Obedientiam, ne verbum, quod præ- dicant, in ventos ire ſinant, ſed cum lenitate ſuſcipiant, Jacob..v. 2 T.& obediant præpo- fitis fuis, Heb.1..1 7. Nam quando Domi- nus Jeſus revelabitur in noviſſimo die cum An gelis virtutis ejus, vindictam dabit in flam- maignis, his, qui non obediunt Evangelio, 2. Theèſſ. 1. v. 8. 3. Ad Beneficentiam. Nam operarius di- gnus eſt metcede ſua, Luc. 1O.v. 7. quo refer locum 1. Cor. 9. v. 9. ſeqq. Gal. 6. v.(.&c. Qui ſecus agit,& vilcera ſua præcludit ab his, qui animæ ſuæ curam gerunt, maledictionem bonis ſuis attrahit, Mal. 3..9. Hagg. 1. v. 6. feqq: Ggg 3 De e ii i fel 4) i } y piii t i ii

De Fecundo. Eſtat, ut breviter etiam percyrramus Alteram partem, quæ Legis& Evangelii tractat differentiam, quæ valde notabilis eſt, ſi ſpectemus 1. Ayppellationem. Nam Legem vocat mi- niſterium Literæ; Evangelium autem mini- ſterium Spiritus. Per literam non intelligitur fenfus cujusque loci Scripturæ literalis,& per Spiritum ſpirirualis, ut quidam ex Patribus hæc Pauli verba interpretati ſunt, ſed Lex di- citur litera, quia tabulis duabus lapideis ab ipſo Deo inſcripta& infculpta fuit, ut verl, 3. 7. Paulus iple hanc rationem ſubinnuit juxta Exod.3 1..1 8. Evangelium verò dici- tur Spiritus, quia inſtrumentum eft& orga- num, per quod Spiritus Sanctus nobis conter- tur, Gal. 3. v. 3. qui id operatur in cordibus no- ftris, quod Lex divina ob d3uvæwiev fuam (quatenus infirmatur per carnem) operari non potet, Rom...3. m i Quemadmodum autem eruditionem foli- dam comparaturo incipiendum eſtà literis& ÄAlphabeto: Ita qui Ses3isa1O. effe in Chri- fto expetit, ab hac litera Molis ùt incipiat ne- ceſlum eſt. Nam ex lege eſt agnitio peccati, Rom. J. v. j. Sine qua remiſſio nulla fieri po- téſt, Prov. 2 8. V. 1 3. 2. Operationem. Nam litera occidit, Spiri- tus dutem vivificat, unde lex, quæ per literam indigitatur, miniſtratio mortis& damnatio- nis,.7. 9. Evangelium verò, quod per ſpiri- tum intelligitur, miniſttatio ſpiritus& juſti- tiæ dicitur, v..9. Hæc ita acci pienda ſunt. Lex revelat homi- ni luata miſeriam, ut ſciat, quis ſit per natu- tam, nimirum filius iræ, mortuus in peccatis, Eph,.V. 1. unde nil nifi horror& terror, li- Vrd. sehnid.(ol BH. fap.l. Donúnică XII. pof Trinitatis quidem homo apud ſe non invenit remedium, interim lex fulminat, omnesque maledictioni adjudicat, qui non ſervarunt omnia, quæ in lege ſcripta ſunt, Deut 2 J. v. 2 6. Per Evangelium verò annunciatur vita& ſalus parta per Chriſtum, qui legem implevit, & maledictum à nobis abſtulit, factus prono- bis maledi&um, urin gentibus benedictio Abrahæ fieret in Chriſto JEſu, Gal. 3. v. 14. Ita mutuò ſibi corteſpondent hæc duo di- verſiſſima doctrinarum genera, in homine convertendo, cui duplici opus eſt cognitione. primò morbi, quem agnoſcit exlege,& per agnitionem illam tantum non occiditur, dum iram Dei ſentit, Rom. 4. v. 1.& æternæ morti obnoxius redditur, quæ peccati ſtipendium eſt, Rom..v. 23 deinde Medici, qui ſe revela- vit in Evangelio, quod malagma præſentiſſi- mum eſt, cujus applicatione homo delpera- bundus& ſemimortuus reſpirat, Sap. 1 6, 1 2. Utrumque igitur conjungendum eftin Ec- clefia. Si enim Aquilo& Aufter hortüm Chri- ſti pei flant, tunc fluunt aromata ejus, Cant. 4. V. 16. 3. Conditionem, cujus diverſitas apparet 1. Ex ſubjecto. Nam legis ſubjectum eſt la- pideum, Exod. 3.v. I. Evangelium carneum, Ezech.3.v. 2 6. Apparet hinc, quòd ſit diſcrimen inter mandata Moſis& Chriſti. Moſes non poteſt mandata in cor ſcribere, hoc eſt, gratiam dare, ut homo convertatur, Chriſtus autem præ- cepta ſua inſcribit in corda credentium, quo- niam cor, mentem& voluntatem regenerat, ut ſecundùm interiorem hominem ineipiant Deo ex animo obtemperate& ſervite in jufti- tia& fan&titate iph placente, Luc. I. v. 74. ſeq. Quod deeſt, ĩpſe ſuo merito ſupplet, ut ex ple- nitudine ejus poſſimus accipere gratiam pro gratia, Joh. T. v. 16. hix qidemcla ta Eyan mwEvan ę

idinaan a> ea a a a E ee Epiftola.Cor: 3. v:-10. 2. Ex adjuncte, quod duplex: I. Claritas. Si enim miniſterium damna- tionis gloriam habuit, inquit Apoſtolus, quantò magis miniſterium juſtitiæ abundat gloria. Relpicithis verbisad hiftoriam Exod. 34. V. 29. ubi facies Moſis coruſcaſſe dicitur, poſtquam in monte apud Deum fuiſſet, ita ut nec intueri eam potuerint Iſraelitæ. Sed cla- ritas Evangelii longè eminentior eſt. Nam Chriſtus, qui è finu Patris illud nobis protulit, loh..v. ĩ c. non eſt nudus homo ut Moſes, ſed Ody Joor Glux mundi, toh.g vrz. ſplendor gloriæ, Heb. r. v. 3. Sol juſtitiæ, Mal..v. 2. Sicut igitur noctu quidem luna& ſtellæ claritatem aliquam præ ſe ferunt, ſed ſub ex- ortum auroræ& ſolis evanefcunt: kta Lex quidem claritatem habet, ſed in comparatio- ne Evangelii nulla eſt, unde hæc diei, illa nocti com paratur, Rom. 1 3. v. I 2. Ad hoc Iſraelitæ, cùm faciei Moſis cutem viderent refplendere, timebant appropin- güare,Exod.3 4..30. fed diſcipuli Chrifti, cùm in monte Thabor faciem Chrifti inftar ſolis ſplendere viderent, ejusq̃ue veſtimenta alba eſſent ut lux, non timuerunt, ſed dixit Pe- trus: Domine, hic bonum eſt habitare, Matth. 17.V..4. Procul igitur faceſſat impia doctrina pon- tificiorum, qui faciem Chrifti nimis horren- dam pingunt, dum feverum iplum judicem fingunt, ad quem abfque mediatore alio qui favorem ejus peccatori conciliet, non pateat acceflus. Ideò miferosad S. Mariam& cæ- 423 teros Sanctos remittunt, quæ impietas toties in Scriptura refutatur, quoties affabilitas, ſua- vitas& gratia Chrifti prædicatur, quam im- primis obtulit afflictis peccatoribus. Pro- inde riſſis ſanctis, qui non noverunt nos, Eſa. 64. v. 16. adeainus cum̃ fiducia ad thronum illum gratiæ, ut miſericordiam conſequamur⸗ & gratiam inveniamus in auxilio opportuno, Heb..v. 16. 2. Perpetuitas. Claritas Molis ipſo morien- te periit. Nam Lex& Prophetæ uſque ad Jo- hannem, Mattk. 1 N. v. 13. ſed claritas EVan- gelii durat in æternum, non quidem ratio- ne præconii. Illud enim ceffabit in cxe tremo judicio, ubi non ampliùs frater do- curus eft fratrem, Terem, 31» verl 34. ſed Deus futurus eſt omnia in omnibus, 1. Co- rinth. 15. verſ. 28. fed ratione beneficii. Nam beneficia in Evangelio nobis oblata non habent finem,hîc habemus ſpe, ibi habe- mus re,& nemo unquam tollet d nobis, Ioli- 1C. v. 2 2. Utamur igitur tempore tam accepto, quod multis gemitibus defiderarunt Reges& Pro- phetæ, Luc. 10.v. 24. vivamus in luce, quæ ſu- per nos orta eſt,& deteſtemur opera tenebra- rum, Kom. 1 3..1 x. tunc aliquando ex hac tránfitoria luce ad claritatem peryeniemus quæ nunquam abolebitur,& Deum videbimus à faciè ad faciem, f. Cor. 1.v. L 2. Id quod con- cedat nobis Chriſtus leſus, Lux vera, qui ſic laudatus& benedictus in ſecula ſeculo- run. Amer.; a$( o] s>

Unamitis unico filio orbata multis lachrymis ad Eliſæum Prophetam ſe confert,& ejus auxilium im- plorat,“qui lachrymis& lamentis evitus famulum unà cum“ baculo præmi- Í fic, ut poneret illum: fuper faciem pueri, ſed irritum erat, quicquid ille tentabat, nec puer expergefactus eſt, dum& ipſe acceſſit Eliſæus, qui ſuper mortui membra extenfus procubuit,& manus manibus, os ori, pedibus pedes, oculos oculis applicans, fefeque incur- vans omnia membra calore corporis& hali- tus fui tefovit,& calefacta ad vitam revoca vit, 2. Re g. 4. v. 20-36. Ariwo iiy ENNY EE MEVO Filius defunctus imaginem gerit totius genetis humani, quod in peccatis mortuum jacebat, Eph. 2. v. J. cœ- lekis Eliſæus Chriſtus Jeſus volebat nos ex- citare, miſitque primùm Moſen cum baculo: Nam Lex eſt baculus exactoris, quoad ftu- dium bonorum operum quotid:è compelli- mur, nec tamen illam perfectionem, quam Lex requirit, attingere poſſumus, fiquidem non eft data lex,quæ vivificare poffit, ut Pau- lus ait in prælecta pericope. Poſtquam igi- tur vidit Moſen cum baculo nihil proficere, ipſe mundum ing reſſus eſt, domum ſcilicet, in qua mortuus ille jacebat, os fuum ori& oculos oculis applicans,.e. ad ſimilitudinem noſtram homo factus hominem in peccatis mortuum calefecit,& ad vitam revocayit. ai(424) Ro| . KK K K K K K Kb. DOM. XIIL POST TRINIT. Epiftola Gal.3. v. 15-22, Ipſe enim eſt reſurrectio& vita, Joh. 1..25. & quod impoſſibile erat Legi, in quo infir- mabatur per cariem, ipſe præſtitic, Rom, 8. verſ. z. Hoc Paulus nervosè pertractat in prælecta pericope,& Galatis ſuis ad oculum demon- ſtrat, quod non ex lege per operum merita, ſed ex Evangelio per fidem in Chriſtum promiſ- ſum ſemenAbrahæ hæreditas vitæ æternæ no- bis obtingat. Legem autem ſuperveniſſe pro- pter peccatum, donec veniret ſemen, cui facta eſt promiſſio. Nos ad ipſam tractationem deſcendemus, viſuri T. Fuſtificationis modum, II. Legis ufum. Semen Abrahæ benedictum Chriſtus Jeſus, in quo omnes generationes benedictionem conſequuntur, benedicat nobis in omni be- nedictione Spirituali in cœleſtibus, ut no- ftrum hoc propofitum ad nominis fui glo- riam& Ecclefix falutem vergat, Amen. Exegefis. JE harmonia Epiftolæ cum fuo Evange- lio non opus eft profunda indagine. Nam res ipſa docet, quòd utrobique prima- rius Chriſtianæ religionis articulus in quæ- ſtione eſt, quomodo nimirum juſtificetur ho- mo coram Deo, ex ſide an ex operibus? Le- gis- Ppenimzout ritms iusde fma mari pofi zde Samar kerdoteg ridetar, m koleo curas unmedicu ilmus Ela Idem Pa ĉa pericop xriculose Ant manif pelt here ilione, navit De Chritun tereditas vi Moduses N qupd pi L Dei T fübeulus, iniinis: ce pait: ant at- pron hehe itum fer (ue, L Ration human iconfirmat "ülve deg entum ç risut iy

8is peritus quærit: Magiſter, quid faciam, ut vitam æternam poſſideamꝰ Phariſaica hæc ac ptæſumptuoſa erat perſuaſio, quã faciendo lalutem æternam ſe promereri poſſe confide. bar; Chriftus igitur ad queſtionem ejus ſuum accommodat reſponſum,& ad legem ipſum remittit ut rigoris ejus conſideratione eò re- &iùsde fua æõvvæyig in fatis faciendo legi in- formari poflit,& deinde adjectione parabo- læ de Samaritano, qui ſolus prætereuntibus Sacerdote& Levita hominis, quiin Latrones inciderat, mifertus, vulnera ejus infuſo vino & oleo curavit, ad Chriftum verum anima- rum medicum nos remittit, cujus livore fana- ti ſumus Ela. 5 3. v. 6. Idem Paulus nervoss pertractat in præle- cta pericope,&, ut Galatis ſuis oſtendat, quam periculosè errent, qui in lege juſtitiam quz- runt;manifeltam inftituit dvriderir,& G ex le- ge eſt hæreditas, inquit, non jam eftex pro- miſſione. Atqui Abrahæ per promiſſionem donavit Deus, Ergo nonex lege, ſed perfidem in Chriſtum promiſſum femen Abrahæ eſt hæreditas vitæ æternæ. Modus ergò Juſtificationis merè gratuitus eſt, quęd probat I. Dei Teſtamentum. Nam Fratres, in- quit Paulus, ſecundum hominem dico; tamen hominis confirmatum teſtamentum nemo ſpernit aut ſuperordinat. Teſtamentum vocat promiſſionem de ſemine benedicto Abrahæ factam, quæ etiam albi 21αun teſta- mentum leu fœdus appellatur Luc. 1. V. 72. idque. r. Ratione Valoris. Sicut enim teſtamen- tum humanum, quod'legitimè ſemel erectum & confirmatum eft, ftri&è obfervaturita, ut nihil yel demi veladdi permittatur. Ita Te- ſtamentum cum Abrahamo erectum tanti eſt valoris ut irritum reddi nunquampoſſit, quip- Epiſtola Gal. 3. v. 1.24. Donna a> s: eeeee 42 pe quod in plenitudine temporis pet mot- tem Filii Dei confitmatum eſt, Heb..v. 16. 17. Quemadmodum igitur ſemel gratui- tum fuit hoc pactum, cum Abrahamo pro- mitteretur benedictio non propter opeta ſua ſed propter ſemen promiſlum: Ita& in pos fteris ejus poft latam legem gratuitum mane- re debet, niſi, quod in fœdere humano non li- cet, in hac divina ſanctione audere cupiamus quod nemo piorum fecerit. Qui enim non credit divinis promiſſionibus, aut eas indu- bium vocat, Deum mendacem facit r Joh. f. v. 10. Videmus hic., quòd teſtamento politica etiam approbentur iñ Scripturis. Hiskiæ di- vinitus im ponebatur, ut teſtamentum con⸗ deret 2. Reg, 20. v. 1. Sic faciebat Abraham Gen. 25: 5- feqq. JacobGen. 49. 1, feqq. Mo- fes Deut:3.verl.1. feqq. Joluac. 24.1. feqq. David 1. Chron. 2-& 70. Tobias c.-4. i feqq. Caveant igitur liberi ne ultimas Paren- tüm voluntates difputent, fed inftar Recha- bitarum defunctorum etiam præceptis ob: temperare ſtudeant Jer.; 5. v. 6. tunc omnis proſperitas& vita longæva iplos comitabi- tar, juxta promiſſionem, quæ quarto præce- pto annexa eſt, Eph. 6. v. 2. Quod ſi autein hoc in Teſtamentis huma- nis fieri oportet; ĝuanto magis fervare debe- mus Teſtamentum Filii Dei, quod in ea no- cte, quã traditus eſt, erexit, nimitum cœnam ſuam ſactoſanctam, in qua legavit nobis cor⸗ pus& ſanguinem fuum comedendum& bi bendum cùm omnibtis beneficiis, quæ tradi- tione corporis& eſfuſione ſanguinis ſui ſatis chare acquiſivit. Hætedes ſunt omnes Chri- ftiani; fed quiindigne accipiunt, judicium fi- bi comedunt, dum non dijudicant corpus Domini 1. Cor. 11. v. 2 9. Teſtes ſunt. 2. A. poſtoli, inter quos Mathæus vices gerit No: hh tårii,

426 tatii,& non tantum ipſi actui interfuit; fed etiam dicta& facta Chriſti literis conſigna- vit Verum utut fit, ab utroque tamen latere, dextro& ſiniſtro hoſtiliter impugnatur. Cal- viniani eripiunt nucleum& putamina relin- quunt, dum pro corpore figuras fubftituere ſatagunt, quæ ad.T, pertinent,& in novo èvanuerunt Heb. 16. verf. 1. Pontificii au- tem mutilant Chtiſto ſuum Teſtamentum & Laicos calice priyant, quod quidem in Concilio Conſtantienſi ſacrilegium commis- fam eſt, ut verè Gelaſius Papa nuncupat, quia inſtitutione Chriſti non obſtante decre- verunt Patres ibidem congregati, fatis effe Laicis, f unam fpeciem nimirum panem be- nedictum accipiant. Sed videant, quid aliquando relponſuri funt Teftatori, quando redibit in nubibus cœli,& rationem hujus facrilegii exiget, Cer- tè nihilinvenient, quod prætendant. Nos autem intrepidè coram. tribunali Jefu Chrifti comparere& cum Luthero dicere poſſumus, Mi Domine Jeſu Chriſte, lis orta eſt ſuper verbis tuis in cœna, quæ nonnulli aliter in- telligunt, quam ſonant, ſed quia nihil certi docent,& ploſſas ſuas ex ſcripturis confirma- re non poflunt, literas inhæſi& verba tua ira intellexi, quemadmodum ſonant. Si obſcura lunt, tu iple in culpa es quia nullam dediſti explicationem,& proinde ignoſces mihi ſi non intellexero, ſicut tuis Apoſtolis ſæ pè con- donaſti, quando ex humana infirmitate my- ſteria regni tui non intellexerunt&“. En Vos mei,ʒ ita tranquillam habere poſſu- mus conſcientiam,& ſicut hic audivimus vo- cem Chriſti in ſuo verbo: Ita audiemus tan- dem aliquando vocem illam jucundiſſimam Euge ferye bone; qui in parvo fuiſti fidelis Dominica XIL poft Trinitatis ſuper multa te conſtituam, intra in gaudium Domini tui Matth. 25. v. 21. 2. Ratione Tenoris. Non dicit in femi- nibus tanquam de multis, ſed tanquam de uno,& in lemine tuo quod eſt Chriſt us. Pro- miſlio extat Gene. 22. verſ. 18. Benedi- centur in ſemine tuo omnes gentes terræ, Semen illud Chriftus eſt, in quo benedictio hæc fundatur& terminatur. Non enim eſt in alio quoquam ſalus, nec aliud nomen da- tum hominibus, in quo nos oporteat falvos fieri Act. 4. v. 1 2. Notetur hoc contrd Johannem Calvi- num& ipſius aſſeclas, qui vocabulum Semi- nis collective accipiunt non præcisè de Chri- 3 fto; fed de ornnibus fidelibus. Hæc magna ž eft Diaboli aftutia, qui vocabulum hoc ag- greditur, ut fundamentum fubvertat, quod 3 {uper hoc femine jatum eft, Judæi aliquo$, modo excufari poflunt, quod Chriftum ings“ V..-non inveniunt. Nam quia velamen X% Mofis pofitum eft fuper cor eorum 2. Cor. J 3. v. IF. ut videntes non videant;& audien- tes non audiant Efa, 6. v. 10. Scriptura piid eſt liber obſignatus, quem non intelligunt, ſicut Eunuchus Candazes Reginæ Æthiopum Theſaurarius Act. 8. v. 3 1. Sed hoc deplorandum eſt, quod inter eos, qui Chriftiani nominis gloriam præ fe fe- runt, nonnulli vaticinia de Chrifto illuftria corrumpere,& contra clarifimum Novi Te- ftamenti commentaşium in alienum fenfum detorquere non erubeſcant. Hoc ipſo Ju- dæis& Turcis aliisque extra Eccleſiæ pomæ- ria conſtitutis populis atma ſubminiſtrant, quibus Chriſtianam religionem impugnant, ſed videbunt, in quem pupugerunt Zach. iR v. 10. Notetur etiam contra Pontificios, qui non contenti uno femine Abrahæ; muita femina hoc - week m nibus! ines off minibus kuno; å Unusenir um, hom pam pr Tim.2 is Diabol ter fequ fius inter g y ini ferea lac Interde tdico, fi Diva Par hidio, fii O Jelu kar 7 l yp leta pre a Matris, Qui pole Quos ê NRhidhin va ff A Brik Wilicht ia An W N A Lana n Didh; ham fa f

r TAA zN è mt jkiant, guat 3 ahid| n qum T W f SRECA. meer e aa, hoc eft, innumeros anctos, elegerunt, qui in omnnibus neceſatatibus preces& ſupplica- tiones offerunt, ſed perperam. Non dicit in ſeminibus tanquam de multis, ſed tanquam de uno,& in ſemine tuo, quod eſt Chriſtus: Unus enim eſt Deus,& unus mediator homi- num, homo Chriſtus Jeſus, qui dedit ſemet- ipſum pretium redemptionis pro omnibus 1. Tim. 2. v. 5. Impia igitur& inexcuſabilis corruptela eſt, quando Pontificiihroto-Evangelium corrum- punt,& pro maſculino Hu fœmininum Hi ſubſtituunt, quaſi Maria caput ſerpentis con- trivillet,& genus humanum à poteſtate Mor- tis, Diaboli& Inferni liberàſſet, id quod pa- tet ex ſequentibus verſiculis, quibus Mona- chus inter imaginem Chrifti crucifixi& Ma- ære0 Inter delicias uberis& lateris, Et dico, ſi fortè oculos ſupet ubera tendo, Diva Parens, mammæ gaudia poſco tug, Sed dico, fi deinde oculos in vulnera verto, -O Jefu lateris gaudia malo tui, Rem io, prenſabo, ſi fas erit, ubera dextrå> LæVa prenſabo vulnera, ſi dabitur Lac Matris, miſcere volo cum fanguine Nati, Qui poflem antidoto nobiliore frui? Quos ego Germanics ita reddidi: Hie ſteh ich in der Mitt/ weiß nicht was ich ſol inter meditans, interque cruorem; Epiſtola Gal. 3. v. 1522. c. ennaa a a aa a a a i s Mit deines Sohnes Blut/ das ſoll mirs Hert erfriſchen. Compello, Vos dilecti>& veftram con- fcientiam, annon hoc módo honor fuus Chri- fto minuatur& detrahatur? qui folus cft be- nedictum illud Abrahæ ſemen in quo omnes generationes terræ benedictionem conſe. quuntur Gen. 22. v, 18. Qui in alio benedit ctionem quærit,& femen hoc unicum fepo- nit, multiplicabit dolores fuos Pſ. 1 6. v. 4. I, Abraha exemplum, qui Pater credentium dicitur Rom. 4. v. 16, De co feribit kic Apo- ftolus, quòd longe ante promulgationem le- gis promiſſionem de Chriſto acceperit, quam lex abolere non potuerit, utpote quæ data ſit poſt annos quadringentos& triginta. Senſus eſt: Siex lege eſſet juſtitia, non debebat tàm EEren oops feine e atah è eſſe lata, ſed illius Promulgatio pii- ac Az F dem debebat eſſe facta ut teſtamento Dei de procuranda hominum ſalute claris vèr: bis inſereretur. Jam verò Deus promul- gationem legis hac ipfa de caufa tam longo tempore diſtulit, ut re& facto demonſtratet legem cum ſuis operibus ad ſubſtantiam Te- ftamenticum Abrahamo initi, hoc eſt, ad ne. gotium ſalutis& juſtificationis non pettine- re,& qui benedictionem confequi velit, hunc oportet Teſtamento promiſſionis inhære- te, in quo ultimam ſuam& perpetuain voluntatem de ſalute hominum, Patriar- chæ Abrahamo expoſt j ierit, quam Abra⸗ kieſen/ hamus-ipfe per fid Wik E ;„fief; pRa ipſe per em apprehenderit» id Die Saunen, aen Ra mit Blut die pie ipli reputatum ſit ad juſtitiam. Rom. p ie A f r) y veri.$. Dag SeN i yon nich beyder Stuͤck Ceterum— a a Seih attinet, i`; Juã inter promiſſionem Abtah Die recht aa PE i Wruͤſt/ die linck die& legem NASN KASN BE F ti i unden faſſen. merat Apoſtolus, cum Exod 12. v. 40. Iſtaè ra j,: 3., Yeg. li- Dein ia f Aei fron/ will ich mit Blut tæ dicantur tot annos in Ægy pto habii. y iz oen E Deo roya 1 Joo potandum eſt, Moſen I. d. totum tempus pei ila T itani J s hane blasphemiam tx elamaf MATa i 8. Walthers in Qfizin. sih. 42y

n e T P ee r a a PE 423 Dominica: XII. pofi Trmtatis regrinationis Abrahæ& poſterorum ejus ſuã numeratione complecti undeLXX. in ſua ver- ſione expteſſe Ægyptum& Canaan conjun gunt; nec difficilis eſt ſupputatio. Nam cùm Abraham primå vice promifonem accipe- ret ierat 7f. annorum Gen. 12. v. 4. ab eo tempore uſq; ad natum Iſaacum ſunt anni 2 5. Gen, 2 1. V. 5. A nativitate Iſaaci ad nativitatem Jacobi ſunt anni 60. Gen. 2 6. v. 26. Anati- vitate Jacobi ad nativitatem Joſephi ſunt an- ni 91. qui hoc pacto colliguntur: Joſeph erat annorum 3 0, cùm veniret in conſpectumPha- raonis Gen. 4 1. V. 46.adde annos feptem fer- tilitatis& duos ſterilitatis, de quibus Gen. 45. :6. habebis annos. 39. Jam. verò Jacobus cum fifteretur Pharaoni, eratannòrum 13o. Gen. 47. v. 9. ſubtrahe hinc 3 9. annos, qui- bus joſeph in Ægypto erat, relinquuntur anni .1. tempus nimirum à nativitate Jacobi yad nativitatem Jofephi. Porro Jofephus vixit annos 1 I0: Ġen. ṣo. v,26. A Jolephoad'Mo= fs nativitatem funt anni 64. Mofesautem cum educeret populum ex Ægypto erat an- norum 80. Exod. 7. v. 7. Hi anni in unam ſummam collecti conſtituunt annos 430. quot effluxerunt ab anno 7 5. ætatis Abraha- mi uſque ad legis promulgationem. Prodeſt hæc conſideratio nobis ad infor- mationem, ut tempora diſtinguamus& ob- ſer vemus in lectione hiſtoriarum ſacrarum juxta illud: Diſtingue tempora& concordabit Scriptura. Hic Paulus argumentoà circum- ſtantia temporis deſum pto refutat fuos adver- ſarios, qui opera legis urgebant, quaſi ad ſalu- tem eflent neceſlaria. Nam quia lexA M. 2453 demum: promulgata eft, concluditPaulus A= brahamum& reliquos Patriarchas nomex le- ge, ſed per fidem in promiſſionem Abrahæ factam juſtiſicatos eſſe, quo pertinet effatum Jacobi Apoftoli AR 15. v. 1 1. Eodem modo argumentatut Rom. 4. v. 9. quòd Abraham non per circumciſionem, ſed per fidem ſalvatus ſit, quia longè antè de eo ſcriptum legatur, quòd fides ei reputata ſit ad juftitiam, quàm fœdus circumciſionis cum Deo pepigetat. Hoc argumento poſſumus convincere ſu- dæos, qui Meſſiam alium expectant, cùm tempus definitum jamdudum fit elapſum Ge- neſ. 49. v. 10. Dan. 9. v. 24. El. 7. v. 14. Hoc argumento poſſumus etiam convin- cere Calvinianos, qui ex ſexto capite Johana nis oralem manducationem& bibitionem corporis& ſanguinis Chriſti in S. Cœna im- pugnant, cùm tamen illa concio toto anne præceſſerit,& proinde verbis inſtitutionis de- rogare nihil poffit. Videt dilecti, quanta oriatur confuſio, ſi tempota nõn diſtinguantur, omnia cum tem⸗ pus habent Eccleſ. 3. v. 1. proinde obſervan- dum eſt, ſi quis ſcripturam utiliter legere,& controverſias juxta normam veritatis dirime- re velit, aliãs quãm facillimè fieri poteſt, ut ertet, circa fidem naufragium faciat, ut Hy- menæus& Alexander r. Tim, 1. Y. 20. II, Contrariorum proprium, quorufh uno pofito alterum tollitur. Nam fi exlege hære- ditas et, non jam eft ex promiſſione, inquit Apoſtolus; Atqui Abrahamo per promiſſio- nem donavit Deus. Notanda eſt hæc Antitheſis, quæ Paulo fo- lennis eſt, ut legem& promiſſionem, ſimiliter opera legis& fidem, nec non gratiam& opera in actu joſtificationis ſibi invicem opponat,& ſi juſtitia dicatur ex lege, protinus inferat non eſle ex promiſſione, ſi pet gratiam, tùm non ex operibus, ut videre eſt Rom. 1 1. verſ. 5. 6. Eph: t. vf: S. Licet ĩgitur in perſona juſtificata conjun- &ta ſunt fides& opera, tamen in ipſo acu ju- g7 venfy” sà T j a gifi- MA ad e DN aM>ya a X é` a X n à At aadi A ma PALIPAT

— 1 ſtifcationis ſola regnat fides& promiſſio, quæ Ckriſtum Jeſum tanquam cotrelatum ſuum refpicit, cumque univerſo ſuo merito fiducia- liter apprehendit, quam ob cauſam vita æter- na vocatur donum Dei, Rom. 6. v. 2 3. Errant igitut Pontificii, qui partim ex ope- ribus, partim ex fide juſtificari hominem coni- tendunt. Obſtat enimPaulina νυνινοον, quã le- gem& promiſſionem gratiæ opponit, ita ut quod uni tribuitur, alteri adſcribi non poſſit. Quia igitur per repromiſſionem donata dici- tur Abrahamo hæreditas, excluditur omne meritum, quod in operibus ſuis quæ runt Pon- tificii. Et quid mereantur opera? cùm ſint T. Imperfecta. Lex enim perfectam, inter- nam& externam requirit obedientiam, quam nos, quia carnales ſumus, aſſequi non vale- mus, Rom. J. v. · 4. ſi quis autem totam legem ſer vavetit,& offendit in uno, omnium reus eſt; ait Jacobus c. 2. v. o. 2. Impara. Nam volentibus bonum facere ſemper adjacet malum, Rom. J. v. 2 1. Hine omnes juſt:tiæ noſtræ ſunt tanquam pannus menſtruatæ,Ela.64..6. impura verò opera qaid mereantur? Abominatio potiùs ſunt in oculis Dei, qui non intromittet in cœleſtem Hierofolymam aliquid imputi vel coinqui- nati, Apoc. 2 T. v. 26. . Aliena. Nonenim ſumus idonei ex no- bis ipſis aliquid boni eogitare, ſed hνν noſtta eſt à Deb, 2 Cor.34uv. J. qui operatur in nobis velle&perficére; Phil. 2. v. 13. quid igitur habes homo jgúó'hon accepilti;aütfi accepifti, quidgloriaris, quafi ñonacceperis? 1. Corf. 4..7. 4. Debita. Sumus enim factura Dei, creati inChtiſto Jeſuad opera bonn, quæ præparavit Deus, ut in illis ambulemus, Eph. 2. V. 10. f igitur omnia fecerimus, quæ mandata ſunt nobis, dicere debemus, ut Chriſtus nos infor- Epiftola Gal. 3. V. 16220 ae a a ie a i — f— aia iat ferviinitilesfümus, fecimusguod debui» nus LUC. I..I O. r 5Anparia, ſi cum glotia conferas, quæ olim in nöbis revelabitur, Rom. S. v. 1 8. Ergò ad Chriftum confugiamus, qui verè benedictum ſemen eſt ex cujus plenitudine aceipimus gratiam pto gratia, Ioh. 1. v. 16. Nam qui credit in eum, non peribit, led vitam æternam habebit, loh. 3. v. 16. Magna hinc emergit conſolatio, quã con- tta omnem puſillanimitatem nos erigere poſ- ſumus, prælertim quando extremi judicii no- bis ſubit memoria, ubi rationem teddituri ſunt homines de quolibet verbo otioſo, Matth. 1 2. V. 3 6. Nolite deſperare, Vos Mei. Non juſtifica- mur noſtris operibus, ſed per Chriſti meri- tum fide apprehenſum. Nam Deus Abrahæ& omnibus genuinis filiis ejus per promiſſionem dona vit, ut inquit hic Apoſtolus. Quod ſi igitur Satanas te aceuſat, Advoca- tum habesChriſtum Ieſum, qui propitiatio eſt pro peccatis noftris, non autem-pro noftris tantůùm, ſed pro peccatis totius mundi, 2 iloh. .V. I. 2. Premit te onus peccatotum, Chriſtum ha bes, qui ſolvit, quod non rapuit, Pſal. 69. verſ.ſ.& omnia delicta nobis donavit, delens, quod adverſus nos eratʒ;chitographum, Col. Avie i 3 i Terret te Legis maledictio, Chriſtum ha:⸗ bes; qui maledictum factus eſt pro nobis, ut nos à maledi&o Legis redimeret, Galat. 3. Ep Ergòtonfiditepeccatores;, Chriftus dupli- cĩ jure cœlum poſſidet. 1. Iure hæreditario, quatenus eſt Filius Dei,& peræternam generationem à: Patre hæres omnium bonorum paternorum con- ſtitutus eſt, Pſalm 2. verſ.8. 2. Iure meri- Hhh 3 torio,

430 s vóiio; quàtenus paffione&imorte fuĉ-cælum cquiſivit. Dft modo ſibi ſoli reſervat,& cum ne- mine cœlum dividit, nam cui Angelorum di- xit unquam: Sede à dextris mei, Pſalm. ITo-. verll1. Doſteriori verò modo nos cohæte- des fecitſ& manſionem præ paravit in domo Patris cœleſtis, ut ſimus ubi ipſe eſt, Joh. 14. vV. 2.& I7. v. 24. IEI E In hóc gloriamur,& omnem juſtitiam no- ſtram pro ſtercore reputamus. ut Chriftum lucremur, non habentes noſtram juſtitiam quæ ex lege eſt,ſed illam, quæ ex fide eft Chri- ſti jeſu, quæ ex Deo eft juſtitia in fide, Phil.$i verl..9. Nam qui gloriari vult, glorietur in Domino, ait Jeremias c. 9..24.& dicat cum Poeta Chriſtiano:; % Gforiotinfolo fanguinesGhrifte,tuo. Hoc Deo placet,& qui ſe ita humiliat, hune exaltabit ſuo tempore, 1. Pet. 5. v. 6. De Secundo. Uit Pars Prima, tranſimus ad Alteram, de Legis uſu, qui duplex hîc ponitur.+ I. Politicus. Quid igitur lexꝰ inquit Apo- golus,& reſpondet: Propter tranſgreſſiones addita fuit, ut nimirum oſtenderet peccatum, Rom.j. verſ.7.& coetceret homines inter- minatione pœnatum, ne peccent, Deut. 27. WSC. Ulus hic apparet evidenter in promulga- tione ſi conſideretur Di 1. Auctor, qui eſt Deus ignis conſumens, Peut:.W Al in cujus judicio non conſiſtunt impii, Plal. 1. verſ. 5. Ismagnã pompa lẹ- i em ſuam promulga vit iu monte Sinai per Glpoßtionem Angelotum, ut Stephanus lo; quitur, Act.7. verl.5 3. qui publicationi legis interfuerunt, tanquam teſtes diving var Dominica XII. pofi Trinitatis luntatis& immutabilis juſtitiæ in. lege. com- prehenſæ. Ubi enim Dominus, ibi Mi- niſtti, qui ipſi à latere ſunt, Dan. 7. verl. 10.& voluntatem ejus faciunt, Plalm. 103. verſ. 2f. Quem non deterret Majeſtas hujus Domi- ni à peccatis? Nam non ſolùm corpus occi- dere poteſt, ſed corpus& animam ſimul pet- dere in gehennam, Matth. 10.v. 28. Angeli, quorum miniſterio uſus eſt in legis ptomul- gatione, horum quoque minifterio utetur in judieii executione, Matth. 13.v. 41. 2. Mediator, qui fuit Moſes, voluntatis divinæ ad populum interpres, Mediator enim unius non eſt, inquit Apoſtolus, ſed dua- rum partium invicem diſſidentinm, quales erant Jehova juſtiſſimus,& populus peccatis pollutus. Reſpicit autem tacitè tionem Exod. 20, verh 1$; r&ubi terror po- puli deſeribitur, quem ex apparitione ma- gnificãac terribili Jehovæ conceperunt,& Mofen iph compellarunt, utmediatoris offi- cio defungeretur: Loquete tu nobis, in- quiunt,& audiemus, non loquatur nobis Do- minus ne fortè moriamur. Terroris hujus cauſam hanc addit Apoſtolus, quia Deus unus eſt, hoc eſt, perpetuò ſibi ſimilis& conſtans, qui peccatoribus non poteit non iraſci, Pſal. Nf E7 Habemus hĩc illuſtre diſctimenV.& N. Te- ſtamenti, quod in eo conſiſtit, quod Vetus me- diatorem habuit Moſen, Novum autem ipfum Chriſtum. Moſes ut fervus tantùm gu- bernavit Eccleſiam populi Iſtaelitici, Chriſtus verò ut Dominus& caput Eccleſiæ ſuæ præeſt, Heb. 3. vi5.In Moſe umbræ erant eorum, quæ poſt dicenda erant, in Chriſto autem cor- pus& veritas, Col.a2. v. 17. Nam lex per Mo- ſen data, gratia& veritas per Jeſum exorta eſt, Joh.x. xexſ.17.. Tan- orem Teamen frmo, fad io&inob neolexerk DEIN iF itkagn nundi Jo mareg Rom.8,v. tisinfe im'nos ii ita, Rancter be onide tlege verg WA RION Di N

AN Te fas me aem ingie hrikus ieh conn, emor pero orad, m ll Tantò majorem ergò reverentiam debe- mus Evangelio, ne quoquo modo patiamur nobis eripi ſanam doctrinam, quantò excel- lentiorem mediatorem habemus in Novo Teſtamento. Nam ſi per Angelos dictus eſt ſermo, factus eſt firmus,& omnis prævarica- tio& inobedientia accepit juſtam compenſa- tionem, quomodo nos effugiemus, ſi tantam neglexerimus ſalutem? inquit Apoſtolus Heb. 2. v. 2. TI. Fadagogicus, qui patet 1Ex termino, qui in Chriſto deſinit; hinc vaulus, donec veniret ſemen, inquit, cui pro- miſſio facta eſt, ut in eo benedicatur gentis bus. Nam Lex& Prophetæ uſque ad Johan- nem, Matth. 1 1. v. 13. Quamprimũùm ille ve- nit,& agnum Dei oſtendit, qui tollit peccata mundi, Joh..v. 29. Lex infirmatur, ut nos ae- culare& condemnare ampliùs non poſſit, Rom.&..3. Nam Chriſtus maledictionem legis in ſe derivavit,& ſi velmaximè cor no- ſtrum nos condemnat, Deus major eſt, qui abſolvit, 1. Joh. 3. v. 20. Hunc terminum legis probè notemus, ut ex lege quidem peccata noſtra agnoſcamus, in lege verò non ſubſiſtamus, ſed ad ſemen Epiſtola Gal. 3. v. 15-12. 431 benedictum oculos fidei dirigamus, ſi gra- tiam conſequi,& deſperationis icopulos effugere velimus. Nam lex iram operatur, Rom: 4> vërf r fi& ad agnitionem peccato- rum ducit, Rom. 3. verſ.a0. ſi ſeopum hune aſſecuta eſt, Chriſtus ſuccedit, qui vulnera ligat& ſanat, hoc eſt officium ejus, pro- pter quod vocatur Jeſus, id eft; Salvator, Matth..v. 2 L. qui hoc fine in hunc mundum venit, ut peccatores ſalvos faceret, 1. Tim. 1. v. 15. 2. Ex Effecto, quod non eſt vivificare: ſed ſub peccatum coneludere, ut promiſſio ex fide Jefu Chriſti detur credentibus. Ita pet indi- rectum Lex fit noſter Pædagogus ad Chri- ſtum. Nam dum homo non poteft ſatisfacere legi, cogitur defperare de fua juftitia,& alium quærere, qui ſuo loco legem implevit, nempe Chriſtum Jeſum, qui legis finis dicitur ad ſa- lutem omni credenti, Rom. 1 0. v. 4. Hic eſt ſalutaris uſus Legis, quem qui non obſervat, vel in Pharilallmum vel in Epicu- reifmum delabitur& naufragium patitur gternæ falutis, 1. Tim. 1..20. à quo clemen- ter nos cuftodiat Chriftus Jefus benedictus in ſecula ſeculorum, Amen. DOM: XIV. POST TRINIT. Epiſtola Cal...1624. v. 8. de Ifraelitis, quòd; cùm aquam de petra guftalfènt, ab Amaleco ſtatim inſtructà acie infeſtati nt, quo cum totà die ] ARRAT hiftoria facra Exod. t7. decertarunt, donee tandem precibus Mofis& gladio Ioſuæ in fugam conjectus& profliga- tus eſt. Hoc in figura contigit, quà ſtatus Eccleſiæ nobis ob oculos ponitur, Quamprimùm e- nim

432 nim in baptiſmo aqua ex petra lalutis noſtræ Chriſto Jeſu conſpergimur. Amalecus infer- nalis ad pugnam nios provocat, ut totã die,.e. dum vivimus in hac lachrymarum valle, ſem- er in acie verſari cogamur, Job. 7. v. Lá Proinde non ſtertendum, aut tergiverſan- dum, ſed cum Moſe orandum;& cum Joſua ugnandum eſt, ut ſtare poſſimus adverſus in- fidias Diaboli,& victoriam reportemus, Eph. 6. V. II. Pugnam hanc intentat nobis Diabolus per carnem, quæ concupiſcit adverfus Spiritum, & ad malum ſemper prona eſt, Gen. 6..5. de qua Paulus in ptælecta Periçope p guam fine ultetiori præloquio explicandam ſuſcipie- mus, audituri 1. De Regimine carnis abdicands. Il. De Regimine Spiritus acceptando. Spiritus alme veni cœlo carnemque re- frena, Ut ductum peragat prompta lubensque mum, Exegefis. A maven hodie de decem leproſis, qui lepræ ſpiritualis peccati ſcilicet tum ori- ginalis, tùm actualium imaginem gerebant, illud catnem, hæc verò opera carnis vocat Apoſtolus,& ſicut corporis leproſi tanta eſt ferditas& abominatio, ut ab omni hominum conſortio ſepatatos eſſe juſſerit Deus, Lev. I 3. v. 46. Ita longè tetrior& abominabilior eſt peccati ſœditas, quæ non ab hominum, ſed Dei ſummi boni conſortio& regni ejus par- ticipatione eos, qui operibus carnis delectan- tut, penitũs excludit, Eſa. 5...3. Hinc tam graviter exhortatur Paulus ſuos Galatas, ne catni obtemperent. Argumenta potiſſimia ſunt: Dominica: XIV. pofi Trinitatis I. Praceptum, v. 1 6. Dico autem Spirituam- bulate,& concupiſcentiam carnis non perſi- cietis. Ibi fortem habemus Im perativum, quo ad obedientiam obſtringimur. Nam fideles Eccleſiæ Miniſtri, quando officium{uum fa- ciunt,& ad ſtudium bonorum operum homi- nes hortantur, Dei vices ſuſtinent, qua de cau- ſa videant auditores, ne admonitiones ejul- modi contemnant. Nam qui vos audit, me au- dit, qui vos ſpernit, me{pernit,qui autem me {pernit,{pernit eum, qui- mifit me, Luc. 10. V. 16. Non defuerunt hactenus Conciones lega- les, quibus de hoc ſuggeſtu ad pœnitentiam matutandam compulſi eſtis, ſed quis credidit auditui noftro? Efa. j 3. v. 1. Ideo tales Con- cionatores Deus jam extruſit in meſſem fuam, qui ſtricto gladio& bombardaruin tonitru ita legem nobis acuunt, ut imbre lachiyma- rum oculi,& ſanguine facies madeſcat, imò qui meras concionantur ejectiones, ut reli- ctis domiciliis in exilio vagemur,& cettam ſedem non in veniamus, Thren. 2. v. 1 4. Prædixi vobis& adhue prædico, niſi egeri- tis pœnitentiam, Deus augebit plagas noſtras ulque in ſeptuplum, Lev. 26. V. 2 1. Nam fecu- risad radicem arborum pofta eft. Omnis arbor, quæ non facit fructum bonum exſcin- detur,& in ignem conjicietur, Matth. 3. v. 10. Obedite igitur Præpoſitis yeſtris,& parete eis. Iph enim pervigilant, quaſi rationem pro ani- mabus- veftris reddituri, ut cum gaudio hoc faciant&non gementes. Hocenim non ex- pedit vobis, Heb. 3. v. 17. 2. Ingenium, v. 17. Nam concupiſcit adver- ſus Spiritum, ait Apoſtolus, hoc eſt, quando hemo aliquid boni ſibi proponit, mox caro {upprimit bonos iftos motus, ut Spiritus ſuc- cunibat,& bonam ſuam intentionem in actum non poſſit producere. Spi⸗ Wal S0 kg pitiu Sodomita Spiritu wercam ciis 2P Caro di dusing krenes fa tturdeor bn, Vii hiritui g commu We conan Sicut an ipitia nog ixdimus im ampl tndemna MI, Balacus tmun, u Wm Den: tltdiĝio

pto ani $ dio hoc nonéX. tader- „ud porci pitis fi prionen| Sp e aanas Ma Spiritus dicit, Surlum corda, ſi conſurte- xeritis cum Chrifto, quæ furfum funt quærite Col. 3. v. 1. Caro dicit: Quærenda pec unia primùm Virtus poſt nummios. Wann man Guts gnug zuſammn getra⸗ gen/ So kan man dann nach Tugend fra⸗ gen. Spiritus dicit: Hæc eſt voluntas Dei ve- ſtra ſanctificatio, ut abſtineatis vos d fornica- tione, ut ſciat unuſquiſque veſtũm vas ſuum poſſidere in ſanctificatione& honore, non in concupiſcentia ſicut gentes, quæ ignorant Deum r. Theſſ. 4. v. 3. Caro replicat: Scortari adolefcentem non eſt flagitium,& gloriatur in hoc delicto, ut Sodomitæ Eſa. 3. v. 9. Spiritus dicit: Habemus firmiorem pro- Pheticum ſermonem, cui attendentes bene- facitis 2. Pet. T. v. 19. Caro dicit: Sermonem, quem locutus es ad nos in nomine Domini, non audiemus, ſed facientes faciemus omne verbum, quod egre- r ditur de ore noſtro. Jer. 44. v. 16. En, Jos mei, ita Caro femper adverfatur Spiritui,& hæc lucta omnibus verè Chriſtia- nis communis eſt, qui ſecundum Spiritum vi- vere conantur. a Sicut autem nemini paremus, qui in præ- cipitia nos abducit: Ita multo minùs carni obediamus in concupiſcentiis ejus, quia ad viam amplam nos deducit, quæ in æternam condemnationem nos præcipites agit, Matth. 7. v. 13. Balacus Rex Moabitarum accerſebat Bi- leamum, ut malediceret Iſrałlitis, ſed fruſtra: Nam Deus ipſi dirigebat linguam, ut loco maledictionis meras benedictiones prolo- a nai as aaa i Epiſtola Gal. f. v. 16. 2 4. 433 queretur. Hinc alià vià rem aggreditur,&[ub ſpecie amicitiæ ad ſacrificia ſua Iſraëlitas in- vitat, unde factum, ut cum filiabus Moabita- rum fornicarentur,& irem Dei ſibi aggrava- rent; quæ ita exarfit, ut non folùm omnes Principes populi ſuſpenſi, verùm etiam de populo viginti quatuor millia hcminum per ſingularem plagam ſublati ſint Num. tit: 4. 9. Eodem modo Balacus infernalis, qui Rex fuper bot um diciiui Job. 14. v. 2 5. nobiſcum agit,& quando aliâ:å nobis nocere non po- teſt, per earnis illecebras nobis inſid ias ſtruit, quæ adverſus Spiritum concupiſcit, ut hic Paulus ait,& magis inclinat ad malum quàm ad bonum, ita ut facillime irretiri,& lalutis jacturam facere queamus. Nam concu piſcen- tia, quando concepit, parit peccatum, cùm conſummat um fuerit, mortem generat. Jaco. Pets Videte igitur, Vos mei, ut caute ambuletis non quaſi inſipientes, ſed ut lapientes Eph. y. v. 15.& potiora probate Phil. T. v. 1 O. ne car- ni obſequium præſtetis,& per carnem in abyſ- fum æternæ condemnationis præcipitemini. Qui enim juxta carnem vivit, morti obno- xius eſt Rom. 8. v. 1 3. Hagar ancilla Abrabæ, cum erraret info- litudine Berſabeæ, levabat vocem ſuam& flebat. Nec mora, Deus exaudiebat vocem fletus ejus,& ange lum ablegabat, qui ipſam in viam revocaret Gen. 2 T. v. 16. Sequimini Fratres& ſi forte carne& ſanguine præoccu- pati d recta via digreſſi eſtis, ſeriis gemitibus & lachrymis ad Deum vos convertite, dicen- tes cum Davide: Erravi ſicut ovis, quæ periit, quære ſervum tuum, quia mandata tuanon ſum oblitus. Pſ. 119. v. 176.& Pſal. 1 3 9. v. 23. videDomine,fi via iniquitatis in me eft,& deduc mein via æterna, tunc Angelus Magni Iii con-

434 conflii Chriftus Jefus notam vobis faciet viam falutis Pſ. 15. v. 11.& in bono ita con- ſolidabit, ut ſinceri ac irreprehenſibiles ſitis ad diem Jefu Chrifti Phil. 1. v. 10. 3. Conſortium. Non enim lolus eſt hic ho- ſtis„ſed alios multos ſibi fœdere junxit, qui omnes eò collimant, ut ſuffocatis fructibus Spiritus regnum Diaboli promoveant, mani- feſta ſunt opera carnis, ut ſunt adulterium, ſcortatio, immundicia, laſcivia, ſimulacro- rum cultus, veneficium, inimicitiæ, lis, æmula- tiones, itæ, concertationes, ſectæ. invidiæ, cæ- des, ebrietates, commeſſationes& id genus alia. Hic quatuor enumerantur hoſtes, qui in- ſtructis copiis carni contta Spiritum ſuppeti- as ferunt, ut ſunt I. Hoftis caftitati qui Spiritum oppugnat. 1. Adulterando, quando thorus conjuga- lis violatur contra fidem matrimonii, five cum foluta perfona fiat, five cum alienaconjuge: Tales judicabit Dominus Heb. 1 3» v. 4, 2. Scortando. Tiegvaiw ekk in Græco, quæ vox illegitimum ſolutarum perſonarum con- cubitum denotat, hi in eadem cum adultetis culpa ſunt, quamvis graviorem pœnam me- retur adulterium. Hinc Sichemopprimens Dinam Virginem dicitur rem fædam opera- eus in lfraël Gen. 34, Y. 7. Quia verò non tantum in externo opere ſcelera iſta perpetrantur, led ſi quis oculis la- ſcivis alterius conjugem aſpicit, adulter eſt coram Deo Matth. f..18..Pet..V, 14. ad- hæc in verbis, geſtibus& moribus ſcortari guis poflit, connectit dzzõaeriav ta)#rtà= yaw quibus vocabulis quævis immundicies contra ſextum præceptum ſignificatur. Nam caſta Deus mens eſt,& qui habet ſpem viden- di eum aliquando in vita æterna, ſanctificat ſe quemadmodum ipſe lanctus eſt. Joh. 3. v. Dominica XII. pot Trinitatis 3. fecus qui facit, non intrabit in ecleſtem Hieroſolymam Apoc. 2 2. v. 16. 2. Hofti veritatis Spiritum impugnat. T. Per idololatriam, quo nomine taxat non modo craffam& in oculos incuttentem idolomaniam, qualis tum erat gentilium& hodiè Pontificiorum, fed internam quoque & ſubtilem illam idololatriam, quã quis cor- dis fui fiduciam collocat vel in propria ſan- ctitate, ut Phariſæus Luc. 1 8. v. I L. vel in divi- tiis& obrizo dicit: Fiducia mea Job, 3. V. 24. 2. Per Magiam, quando homo à Deo de- ficit,& cum Diabolo fædus pangit. Huc per- tinent Harioli, qui futura prædicere& amiſſa reſtaurare præſumunt, Itemque Superſtitioſi, qui cettis benedictionibus morbos depellere, canibus& lupis ora præcludere, incendia ex- tinguere,& miris characteribus ſe præmunite confidunt: Denique hûc etiam referri pos- lunt Præſtigiatores, qui oculos faſcinant ſpe- ctatoribus, ut hoec vel illud in forma hominis vel canis, vel arbuſti aſpiciant, cum in rei veri- tate nil ſit niſi phantaſtica imaginatio, quem- admodum D. Fauſtus& diſcipulus ejus Sco- tus in hac materia celebres fuerunt, Hi o- mnes ad claſſem veneficorum pertinent,& non habent Deum propitium. Nam omnis anima quæ declinaverit ad Magos& Ariolos & fornicata fuerit cum eis, ponam faciem neam contra eam,& interficiam illam de me- dio populi fni Levit 20. v. 6. 3. Per Apoſtaſiam, quando quis non ae- quielcit ſanis lermonibus Domini noſtri Je- ſu Chtiſti,& ei, quæ ſecundum pietatem eſt, doctrinæ 1. Tim. 6. v. 3. ſed in fide titubat ſicut arundo, à quovis vento agitata Eph. 4. v. 1 4.& articulos fidei corrumpit, nec, pati- tur ſe verboDei erudiri, vel cedit demonſtra- tæ veritati, fed reipsâ probat, quòd fit dumzæe i tanpir Tit. 3. V. 11. 3. Ho- Hofut nm perin certatio pe opera. ha valde kla& run 4 Hofi lzathéluc MLV Huicvi ee fpes el Nii Deiad ifniset, dutconki paselt, ba had lepu Éconduç parvi p utur don duu& ſor Nimirun nin Qu tm Iple i Mcarnis| thomo, X decar hinati$ tum, ., Per kreditaby Winelig

ficiem nen non abe 3. Hofi Unanimitatis, qui oppugnat Spi- ritum per inimicitias, lites, æmulationes, iras, concertationes, ſeditiones, invidias, cædes, quæ opera carnis in hac mundi decrepita ſe- necta valde invaluerunt, ſiquidem nil niſi bella& rumores bellorum ubique audiuntur, litigant Proceres Imperii de titulis& ditioni- bus, litigant conjuges de ſceptro domeſtico, litigant vicini de lana ſæpè caprina, abunda- vit enim iniquitas& charitas refrixit Matth. 24. v. I2. Quamvis autem diverſa his recen- ſentur peccata contra 5g̃. præceptum, tamenin ultimo quaſi recapitulantur, omnes enim cæ- des funt coram Deo feu homicidia Matth. f. verſ. 2 1. 4. Feſtis Sobrietatis, ſub cujus vexillo mi- litant heluones iſti, de quibus Eſaias.5. v. 22. c. 2 2. v. I 3. Amos c. 6. v. 4. J. ſeqq. Huic vitio totus ferè mundus patrocinatur, nec fpes et, utemendetur nili per adventum Filii Dei adjudicium. Nullus ſiquidem potan- di finis eſt, celebrantur Sponſalia, vino opus eſt ut confitmentur, celebrantur nuptiæ, vino opus eſt, baptiſmo tingitur infans, vino opus eft, ad ſepulchrum aliquis defertur, vino opus eſt, conducitur ſervus vel Tyro, vino opus eſt, potat yif, potat mulier, potant liberi& abu- tuntur donis Dei, ita ut menſæ repleantur vo- mitu& ſordibus Eſa. 2 8. v. 8. Nimirum hoc eft præfentis mundi curri- culum. Quid verò aliud colligere poſſumus, quàm Ipfe Paulus in cap. fequente de operi- bus carnis judicat.7. Quicquid feminave- trit homo, hoc& metet.Qui ſeminat in car- ne, decarne metet corruptionem, qui verò feminat in Spiritu, de Spiritu metet vitam æ- ternam. IV, Periculum. Nam regnum Dei non hæreditabunt, inquit Apoftolus.Per regnum Dei intelligitur vita æterna, quæ regnum Dei non oo E ae a A aa — Epiſtola Gal. f. v. 16.- 14. 43s vocatur, quia Deus Rex ch,& ſuos electos, etiam Reges faciet Apoc. 1. v. G, i Regna mundana in magno funt pretio,& àRegibus tertæ mordicus defenduntun etiam cum vitæ& ſanguinis profuſione. Sed quid aliud funt quam globusterræ? Vanitas vani- tatum& omnia vanitas Ecclef. 1. v. 2, quan- do enim pacatam ſibi imaginantur poſſeſſio- nem, coguntur migtare, neque deſcendet cum eis gloria eorum Plal. 49. v. 18. Sed regnum Dei eſt 1. Regnum firmiſſimum. Regna mundi ha- bent ſuos ortus& occaſus, augmenta& de- crementa,& quicquid longa feries multis la~ boribus ſtruxit, ſæpè una dies ſpargit& diſſi- pat, fed regnum Dei corroboratum eft à mom do& ufque in feculum Dan. 2. v. 44. 2. Regnum ampliſimum. Aliorum Regum regnum anguſtiſſimis terminis continentur, Alexander Græcorum, Nabuchòdonoſor Chaldæorum, Darius Perſarum, Cælat Ko- manorum Imperator fuit, ultra non penetra- vit. At Chriſti regnum ad omnes illas pro- vincias extenditur. Dominatur enim àma- tiad mare,& à flumine ufque ad terminos ot- bis terrarum, Pf. 72.v. 8. 3. Regnum gloriofifimum,- Regna mundi licet florentiffima fint, in aliquibus tamen in- digentiam fuam fateri coguntur, ut patet ex- emplo Salomonis, qui abundabat auro& at- gento T. Reg. 10. v. 23.{ed cedros de Liba- no apud Hiramum Regem Tyri ſollicitabat 1. Reg. f..3. fed regnum Chrifti afuit omnibus bonis Ph,$.v. 1 1. Quicquidama- bitur, aderit,& nihil deſiderabitut, quod abe- rit, inquit Bernhardus. Aika xas’ d neoGoane eis umsgboany 2. Cor, 4. V. 17. Ab hoc regne fe excludunt, qui operibus carnis indulgent,& partem fuam accipient jn ftagno ardente ſulphure& igne Apoc. lii 2 FY.

438 Dominica XIV. pot Trinitatis 9 21..8. Ubi vermis corum nonmoritur,& i. iguis non extinguitur, Eſa. 66. v. 42.& fumus tormentotum aſcendet in ſecula ſeculorum Apoc. 14. V. 1I. Hoc perpendite dilecti,& pœnitentiam agi- te, dum tempus habetis,& gratiæ fores adhuc pateſcunt — Encilisdeſenſus averni, Sed revocare gradus ſuperasque evadere ad auras Hoc opm, hic labor eft. Quodego Germanice ita reddidi: ar leidt find man der Hoͤllen · Bahn/ aufft dahin faſt jederman/ ir haben aber nicht vernommen/ 1 $ 4 H à @ 7 P E£ r ey F, ZI D9 e m t aß einer je ſey wieder kommen. Nam hiatus magnus firmatus eſt, ut hi, qui volunt ex inferno tranſire in cœlum, non poflint Luc, 16. v. 26. ſed in inferno cogun- tur manere Pl. 49. v. I.non ad certum tem- pus ut Iſraelitæ in captivitate Babylonica, ſed in Omne æ vum& ſeculorum ſecula. Cùm Daniel ex ſomno Nabuchodonoſo- rĩs intelligetet pœnas ſeptennes, quibus ille futurus erat obnoxius, obftupuit quaſiuna hora,& cogitationes ejus conturbaverunt eum Dan. 4. v. 16. Quid verò pæna Nabuchodonoſoris, ſi V — conteras cum infernalibus pœnis? Quid, ſeptem anni, ſi ſpectes æternitatem? Obſtu- puit Diniel ſeptennes pœnas præ videns? Quidni obſtupeſcimus ad pœnas inferni, quæ nullo terminabuntur ſeculo?& pœnitentiam agimus, dum adhuc fulget dies falutis, qui enim hic non ſuſcipit tempus pœnitentiæ, poſt mortem non inveniet locum indulgen- tiæ, ſedtii tem illam vocem audiet cum vit- ginibus fatuis, Non novi vos Marth: 25. V. I2. De Secundo. An cur regimen carnis nonſit ac- AX ceptandum, reſtat, ut è contrario etiam audiamus, quid de Kegimine Spiritus Apo- ſtolus ſcribat, nimirùm hortatur fuos Galatas & omnes verè Chriſtianos, ut illi ſe ſubjiciant. Argumenta hortantia ſunt. l. Inſigni Utilitas, quæ triplex hic po- nitur. 1. Concupiſcentia refrenatio. Ambulate in Spiritu, inquit Apoſtolus,& concupiſcentias carnis non peftficietis. Concupiſcentia fomes eſt, ex quo omnis generis peccata fuc- cenduntur, unde dicitur adverfus animam militare r. Pet. 2. v. 11. Bene igitur monet Apoſtolus, ut in ſpiritu ambulemus, hoc eft, Spiritus fan&ti regimen admittamus,& in continuo exercitio bonorum operum reperia- mur. Fieri enim non poteſt, ut homo ſibi ipſi reli&tus volüntatem Dei faciat, quia omnis caro corrupit viam{uam Gen..V. 12. Gratis ergò animisagnofcamusDei bonita- tem, qui nobis hunc ductorem adjunxit, cujus inftin&u concupifcentias carnis mortificare poſſumus, ſi ſequamut ductum ejus, quem nobis monſttat in verbo, quod proptered vo- catúr Baculus Domini Pfal 23. v. 4.& lucer- na pedum noftrorum P. 119. v. TOf. 2. Maledicti legis declinatio. Nam ſi Spiritu Dei ducimur, inquit Apoſtolus, non eſtis ſub lege. Sub lege eſſe, eſt ſub accu- ſatione& maledictione legis eſſe, à qua exempti ſunt, quicunq; peccato dominiũ non permittunt. Lex enim eos non condemnat, non tettet aut coercet, quæ flagella legis imvii ſentiunt, ſed promptè legi obediunt,& cum delectatione faciunt ofliciũ, ut neqʒminis neq; pe- yerl p E2. Hosſn Il. Chri Chiti; i ummtit Ubi l Khe L Na

ORAE, ee n, pænis illis opus ft, Hinc Paulus nullam con- demnationem eſſe dicit in his, qui in Chriſto ſunt, qui non ſecundùm carnem ambu- ſed ſecundùm Spiritum, Rom. 8v. 1. 3. Fructuum Spiritus participatio, ut ſunt: Charitas, gaudium, pax, patientia, benignitas, bonitas, longanimitas, manſuetudo, fides, mo- deſtia, continentia, caſtitas, ſicut caro ſuas ha- bet copias, quibus Spiritum impugnat, ut ſu- prà audivimus: Ita Spiritus quoque exer- citum fuum in aciem producit„& contra car- nem militat. Facilè enim ſuggeſtiones Dia- boli& carnis impuras depellere,& quietam ac tranquillam vitam agere poſſumus, ſi cha- ritati, ſi paci, ſi manſuetudini& temperantiæ operam damus. Conlultò verò uſus eſt Apoſtolus appella: tione fructuum ad commendanda opera pie- tatis, quippæ quæ Deo fuavia, ideſt, grata& accepta ſint, inſtar ſuaviſſimorum fructuum, qui tempore meſſis non ſine gaudio colligun- tur.Ela. 9..3. Renati enim ſunt arbores fru- giferæ, Pſal. j 2. v. 1o.&ꝰ 2. v. Iz. ſeqq. Eſa. 6 T. un dανio¹ orrn Tin z, v. 14. ſed quæ fe- runt fructum in tempore ſuo, Pſal. T..3ʒ. Sicut autem fructus tertæ& arborumex vi- vifico illo natutæ ſpititu promanant: Ita bo- na opera renatorum tanquam ſuaviſſimi ac Deo gratiſſimi fructus ex Spiritu cœleſti, quo fideles aguntur, procedunt& fructus quoque manentes ferunt in vitam æternam, Joh. 1f. verf z. i Nos fructus metunt omnes ii, qui in Spiritu ſeminant, GalE..7. IÏ. Chriftianorum proprietas. Qui antem funt Chtiſti, inquit Paulus, carnem crucifixerunt cum vitüs& concupiſcentiis ſuis. Ubi duo conſideranda occurruntæ- I Suljectum, quod ſunt hi, qui Chriſti ſunt. 1. Nominis profeſſione. A Chriſto enim Epiſtola Gal.5. v. 1 6. 24. a aai 437 Chriſtiani dicimur, Act. 1..2 6. Ipfe eſt un ctus Domini, Pſal.4 F. V. S. Act. 10.3&.ex cu- jus plenitudine accepimus gratiam pro gratia, Joh. 1. v. 16. 2. Fideli apprehenſione. Per fidein enim cum ipſo unimur, Joh. C. v. j 6. ut habitet in cordi- bus noſtris, Eph. 3. v. 17.& dicere poſſumus cum B. Thoma: Mi Domine& mi Deus, Joh. 20. v. 2 9. Absque hac fide impoſſibile eſt Deb Placere, Heb.1 I. v. 6. 3. Humili ſubjectione. Sumus enim ſervi ejus, jure creationis, Pial 1 00.v,.jure redemptio- nis, 1. Cor. 6. v. I5. jure ſanctificationis, quia nos conduxit in baptiſmo, ubi arrham honam accepimus, Eph. I. v. 14.& vocavit per verbum in vineam ſuam, Matth. 20.v. 1. Sicut igitut oculi ancillæ in manibus Do- minæ ſuæ: Ita oculi noſtri directi ſint oportet ad Dominum Peum noſtrum, donec miſerea- tur noſtri, Pſal.12.v..4. Qui hoc modo ſunt Chriſti hĩc in tempore gratiẽ, erunt quoque ejus in ſeculum,& ſua- viſſimam illam vocem audient: Euge ſerve bone,& fidelis, quia fuper pauca fuift: fidelis, ſupra multa te conſtituam, intra in gaudium Domini tui,Matth. 25. V23. 2. Pradicatum, quod eſt crusifigere carnem ſuam. Illud non conſiſtit in flagellatione& la- ceratione cotporum noſtrorum, quæ Mona- chorum ſunt deliciæ, propter affectàtum me- ritum infernalibus pœnis dignæ, led in mot- tificatione vitioſorum affectuum, ne domi- netur peccatum in- mortali corpore noftro, Rom. 6. V. 1 2. Cruciſixio hæc fieri debet intuitu cricifi- xionis Chriſttᷣqui tot corporis& anme tor- mentaja cruce propter Ros fuftinnit ut geli- deria illaċarnis expiaret, nosqiſe corA Déo juſtos ſanctosque ſiſteret, 1,.Pet..V. 24. Glavi, quibus catnem affigere debemiis, Eii 3-funt

? funt ex verbo Dei depromendi, quod per fe ſtimulus eſt& clavus in altum defixus, Eceleſi vii Id monſtrat nobis I. Ira Dei vehementiam, quã ad verſus pec- cata exardeſcit, Exod. 20.v. 5y.& ſuper omnes illos, qui jam divitias patientiæ& longanimi- tatis ejus alpernantut„Rom. 2. v. 4. ignem pluet& ſulphur, Plal. 1.v. J. 2. Gloria cœleſtis excellentiam, quam deper- dimus, ſi carnis deſideria per Spiritum non cruciſigantut. Nam mundi corde Deum vide- bunt, Matth..v. 8. ö 3. Infernalium pœnarum inclementiam, quæ 38 Dominica KIV. poft Trinitatis opera carnis comitati folet.- Nam fi vixeri- tis juxta carnem, inquit Apoſtolus, moriemi- ni; Rom. S. v. 1 3. Clavos hoſce impellat malleus devotionis, ut iram Dei adverſus peccata, vitam æternam & infernalem condemnationem non ſuperſi- cietenus aſpiciamus, fed toto corde pondere- mus, ita ſiet, ut ſedetur pruritus carnis,& ſpiti- tus ſuperior evadat, qui enim finem ſempet refpicit, prudenter aget,&c nunquam pecca- bit, Syr. J. v. 40. Id opereturinnobis Spi- ritus Sanctus per Jelum Chriſtum propter nos crucifixum, Amen. QURI TIRE SARE TAARE DARE DIRT INNE DOMINICA XV. POST TRINIT. Epiſtola Cal.5. v. 25. 65 6..-10. Or Sodomitico incendio ere- ptus per Angelos, incekum cam- milit cuni filiabus, quæ vinum ipli propinabant>& quia putabant non remanſiſſe virum in terra, qui poſſit in- redi ad eas juxta morem univerſæ terræ, concubuetunt cum parente, Loth verò ebrius erat à vino, quod ipli dederant; nec fenfit, quando accubuetunt, nec quando ſurrexe- cunt, ut videre eſt Gen. 1..3 1. ſeqꝗ· Ex hac hiftoria pulchram formace poſſu- mus Allegoriam. Nos etiam pet Chriftum Teſtamenti Angelum, Mal. 3. V..ex Sodomis “inferni, ubi fülphur& ignis nobis. parata erant, erepti ſumus,& in montibus Hraelis animás noſtras ſalvare poſſumus. Sed duas fi- lias habemus degeneres, mun dum puta& car- nèm ,quæ nos ubique comitantut,& vinum voluptatis infundunt, ſed etiam inceſtum committimus cum proptia noſtra carne, dum deſideria ejus perficimus,& Dei præceptum, quod Spiritus fubinde inculcat,ex oculis quafi ſeponimus. Hoc interdum ex improvifo ac- cidit, ut non ſentiamus, delicta enim quis in- telligit? inquit Plaltes Plal. 1 9. v. 13.& Paulus conqueritur, volenti mihi bonum facere, fema per adjacet malum, Rom. J.. 21. Hoc argumentum nervosè& copiosè per- tractat in capite quinto ad Galatas, ex quo ante octiduum luctam internam carnis& Spi- ritus conſideravimus. Iam pergit in illa ma- teria,& modum ipfis prælcribit, quomodo vitam hanc ſpiritualem inſtituere poflint& debeant. Nos Nos E undam 15 li, Deusi buet feci tam ſua proferar gloriam Chriltat Ñ Eme enin heran net, ing Domin Apoftol kmverd rdebem porum k mprimis LI Ii Dechr nim i Dip fit Apok Ke jakih cepimus foriamur moribus unſſitzt teermoril ttem ani tturez,y Notetur Aan,

Nos Epiſtolam prælectam ew Os expli- candam aggtediemur, viſuri J Spiritualem affectum. II. Spiritualem effectum. Deus qui non irtidetur, ſed unicuique tri- buet ſecundom opera ſua, largiatur nobis gra- tiam fuam,ut in fpiritu ambulemus,& talia proferamus, quæ ad noſtram ſalutem& Dei gloriam promovendam ſpectent per Jeſum Chriftum Salvatorem noftrum. Amem, Exegefis, N Emo poteft duobus dominis fervire, aur enimunum odio habebit& alterum di- liger, aut uni adhærebit,& alterum contem- ner, inquit Salvator in hodierno Evangelio. Dominos holce diverfos& contrarios vocat Apoftolus Carnem&Spiritum,ħuic fervire,il- lam veròaverfari,& defideriaejus mortifica- re debemus. Hoc qui faciunt, fpirituales funt, quorum hic defcribit affe&tum,& duo nobis: imprimis ponderanda exhibet„ut{unt: I. Declarandi ratio. ZI. Impulfivyarum annotatio. Declarandi ratio tri plex et requiritur enim r. Digna ambulatio. Si vivimus Spiritu, in- quit Apoſtolus, Spiritu etiam ince damus, ſi verè juftificati per fidem Spiritum Sanum accepimus,& pereum vivificat fumus š& gloriamur, nos eſſe templa Dei, ipsã etiam vita & moribus teſtemur. Nam quemadmodum ex reſpiratione vitam agnoſcimus in corpore: ita ex moribus piis Spiritum S. in anima habi- tantem animadvertimus, quo fimili Jacobus utitur.2. v. 2 6. Notetur contta hypocritas, qui Spiritum S. jactant,& in Spiritu tamen ambulare no- Zyiſtols Gal.g. v. 25.&..r. o. 439 lunt Hosaliâs vocàt Paulus æs forans&cym- balum tinniens, 1. Cor. 1 JiVe 2. Ambitionis deteftatio. Ne efficiamur xe- voðožonait Paulus, inanis gloriæ cupidi, invi- cem nos provocantes& invidentes, verſ.2 6. peſtis hæe eſt Eccleſiæ& Reipublicæ,& turbat multos, qui pacem habere poterant. Proinde memores fimus admonitionisApoltolicæ,non plus fapiamus,quàm oportet ſapere, ſed lapia- mus ad ſobrietatem, ficut Deus unicuique tri- buit menſuram ſuam, Rom. 1 2. v. 3. Idque propter malos comites, quos ambitio fem- per à latere habet, quales ſunt: I. Provecatio, añsase aesarsusvo eſt in Sræco, in vicem nos provocantes, hoc eſt, in- lultantes,& occaſionem contentionum ac diſcordiarusi præbentes. Lutherus vertit: Uns untereinander zu entruͤſten. Ex parvo enim odii& iræ igne, flamma iſthæc mala per linguam erumpit, quam proinde inflam- matam è Gehenna nuncupat lacobus€. 3. V. .. Hoc vitio laborarunt difcipuli Chrifti, Luc. 2 ż. v. 24. Exempla ſunt in promptu, fi ſpectemus ſtatum hodiernum Romani Im- perii, ubi ex mera ambitione inter. Proceres altex alterum provocat, quæ provocatio lat- go Chriftiani fanguinis imbre ha&enus con- tinuatur.Nam inter ſuperbos ſemper gliſcunt jurgia, prov. 1 3. v. 10. 2. Emulatio. Nam quia homo ambitioſus invidet ac dolet alios ſibiantecellere, eos op- primere auttollere conatur,ut ipfe folas emi- neat, ut patet exemplo Caini, qui occidebat fratrem ſuum Abelem, quia videbat eum fibi præferri, Gen.. verſ. f. Iaaci, Gen.⁊ 6..15. 16. Ioſephi, Gen. 37. verſ. 4. Hoc paulus inter operą carnis numerat, Cal. ¢, yerl. 1.& eft peccatum cæteris omnibus. eo nomine gravius& perniciofius, quod talem non Ba- beat delectationem, ut cætera vitia„neq; enim cui. i

44⁰⁶ cuiquam nocet invidus, quàm ſibiipſi, unde à Cicerone ita deſctibitur, quòd ſit ægritudo ſuſcepta propter alterius res ſecundas,& pu- ttedo oſſium dicitur Prov. 1 4. v. 30. Cavea- mus igitur hoc vitiumꝭSc contenti ſimus qui- libet luis donis, quæ Spititus S. diſtribuit, pro- ut vult, 1. Cor. I 2. V. II. 3. Charitatis declaratione, quam exercere de- bemus erga proximum, T. Inſtaurando, v. 1. Nim fratres, inquit Apoſtolas, etiamſi ptæoccupatus fuerit homo in aliquo lapſu, vos qui ſpirituales eſtis, in- ſtaurate hujulmodi Spiritu manſuetudinis. Duo funt hominum genera, guidam éw goonyy eur, quidam éw mpoargirews peccant, Illud fit præter animi intentionem ſubitis motibus,quibus præoccupatur homo,& fup- plantatur ex improviſo$ fed mox erigit ſe per pærnitentiam,& quoties cadit, toties etiam re- {urgin Prov. 24. Y. 17. quale peccatum fuit Petri abnegantis Chriſtum, Matth. 26. v. 69. ſeqꝗq. Hoc autem fit cum deliberato conſilio, & ſerio animi propoſito, quando quis furen- “ter ruit adverfus Deun,& iniquè agendo ſe fatigat, Jer..v.. De prioribus loquitur hic Apoſtolus, non de poſterioribus. Nam obſtinati peccatores, ui in operibus carnis ſine pœnuitentia perſe- Lerant, feverè atguendi, Tit. f. v. 1 3.& ſi ſpes emendationis nulla apparet, ex communione Sanctorum planè ejiciendi ſunt„r. Cor. 5. v. I I. Pii verò, quos contingit ex fidei imbe- cillitate& incuria aliquando labi, cum man- ſuetudine tractandi funt meritò enim condo- lemũs eorum imbecillitati, quam cum aliis Sanctis communem habent, operamque de- mus, ut inſtitutione& exemplo noftro corri- antur& ad frugem redeant: Paulus utitur vocabulo xera giin quo latet Metaphora à luxatis membris in corpo- Dominica XV: poft Trinitatis. re humano deſumptd, quæ mollitet tractari & ſapienter reſtaurati oporiet: Idem fieri po- teſt in corpore Chriſti myſtico, ut quidam pet lapſum rαν patiantur, I. Cor. 6. v. 7. led quia non ſunt obſtinati,& Ipes adhuc eſt, ut ad frugem redeant, manſuetè eos jubet tractari Apoſtolus, ut ptudentià Spiritus adhibità red- integrentur quaſi,& ad priſtinum novi homi- nis vigorem perducantur. Nam qui conver- terit peccatorem ab ertrore viæ ſuæ, ſalvabit animam à morte,& operiet multitudinem peccatorum, Jac.. v. 20. Viderint ergò, quales Chriftiani fint, qui nec ipfi dignè vivunt Evangelio,ad quod vo- cati lunt, fed& alios qui officium facere vo- lunt, malis exemplis, deſpectu, convitiis& ca- villis à pio propoſito avocant. Hos vocat Chriſtus mancipia gehennæ duplicia, quia aliis fores regni cœlorum præcludunt, nec ipſi ingtediuntur, Matth. 2 3. v. 13. 2. Sublevando, v. 2. Fieri non poteſt, ut ali- quis ſit homo& vitio careat, ſiquidem in mul- tis labimur omnes, Jac. 3. verſ.2. Ut igitur eregrinantes inportandis oneribus mutuas ſibi folent tradere operas: Ita& nos, qui hic {umus peregrini,.Pet.2iv.1 1. infirmitates proximitolerare& patienter ferre decet, quò & nos aliquando errantes& labentes’ juvet & ferat. At quà ratione? Num conniventiâ, adulatione,& in malo obduratione? Neuti- quam. Hoc non eſſet onus portare, ſed aggra- yare, fed manfuetâ admonitione,& fraternå offenſarum condonatione, quemadmodum cervi, quando tranfeunt freta in proximas fylvas pafcuæ gratiâ, capita fuper fe invicem ponunt,& unus qui ante eft,{olus portat ca- put,& non ponit ſuper alterum. Sed cùm& ipfe defecerit, tollit ſe ab anteriori parte,& ce- dit poſterius, ut& ipſe in altero requieſcat,& fic portant omnes onera ſua& peruenii a me 1. Spir dpotolu A guum D W6. kdi Kpirítun tius fili uquotidi poddeliy kaur H ikt Perg tinus pr; W Ly 1. Quiaipit oque Nog Urtien kaei me 1 Nam lmg p m F Tagili H teplu ttsiquad Ut potekt.P, Wpifat, y

Zpiſtola Gal. p. v. 25. Co C.. 181 6. ad quod deſiderant,& non patiuntur naufra- gium, quia quafi navis eft ipfis charitas: Ita & nos alii aliorum onera pertare debemus, quia in procellofo. mari hujus- mundi fimul navigamus, dum portum attingentes finem fidei noſtræ reportemus 1, Pet. 1. y, ga Moveat nos exemplum Patris cœleſtis, 441 Multi inſultant proximo, ſi forte lapſu ali- quo ptæoccupatur, quaſi immunes ellent,& labi non poflent. Hos Chriſtus hy pocritas Vocat, qui feſtucam in oculo fratris Optime vident, fed trabem in oculo proprio non at= tendunt Luc: 6. verí, 42. Caveamus igitur hanc præfumptionem, qui in multa longanimitate ſuſtinet vaſa itæ Nam aptata ad interitum. Rom. 9. v. 2 2.& folem Aut ſumus, aut fuimus, aut Poſſumus eſſe {fuum oriri finit ſuper bonos& malos Matth. ſuod hic eſt. .v. 44. Cur igitur nos reſervabimus iram, qui caro Syr. 28. v.. imò terra, pulvis& cinis {lumus Gen. I 9. v. 27. Charitas omnia ſuftert, omnia ſuſtinet r. Cor. r 3. v. 7. Hæc deprimo; fequitur Impulfivarum annotatio, quas ordi- àc commemorabimus. Hæ ſunt I. Spiritus Sandi renovatio, vos, inquit Apoſtolus, qui Spirituales eſtis. Natutã ſumus carnales, Rc. n. J. V. 1 4.& re- grum Dei hæreditare non poſſumus Joh. 3. V6. ſed in baptiſmo regeneramur per aquam & Spiritum,& Filii Dei evadimus, qui antea etamus filii iræ Eph. 2. v. 3. Accedit renova- tio quotidiana, quæ ſit per verbum Spiritus, quod de ſuggeſtu per miniſtros Eccleſiæ pig- dicatur. Hoc Petrus vocat femenin corrupti- bile 1. Pet. 1. v. 2 3. quõ gignit nos voluntariè, ut ſimus primitiæ aliquæ creaturarum ejus Ja- cob. I. v. 18. Quia igitur Spirituales fumus, ſpiritualis quoque nos decet ambulatio, ut opeta carnis mortificemus;& peccatum non finamus re- gnare in mortali noftro corpore Rom. 7. v. 12. Nam pivo eæoxòs inimicum eft Deo Rom. 8. v. 7, 2. Fragilitati humans conſideratio. Con- ſidera teipſum, ne& tu tenteris, inquit Apo- ſtolus, quod enim uni accidit, omnibus eve- Rire poteſt. Proinde circumſpectione opus eſt, St, qui ſtat, videat, ne cadat, 1. Cor. 10, V. i 2. Homines ſumus, humani igitur nihild noa bis alienum Putemus, quis es, qui ſervum alies nuni judicas, qui ſtat caditve ſuo Domino, inquit Paulus Rom. 14. v. 4. 3. Legis Chrifii obfervatio, Lex illa extat Joh. 1 3. v. 3 4. Mandatum novum do vobis,& Joh. 156. v. 12. Hoc eſt præceptum meum; ut diligatis alti alios, ficut dilexi Vos. Dicitut Lex Chriſti, non Moſis, quòd Moſes dile&io- nem quidem flagitet ſed non largiatut Spiri» tum,; quo dilectionem Præſtate poſſimus. Prætered abſolutiſſimam dilectionem Hagi- tat, qualem nemo præſtare poteſt, cum tilſti appendice de maledictione, cui obnoxii funty qui illam dilectionem non præſtant. At Chri⸗ ſti lex non tantum præcipit dilectionem, ſed etiam Spiritum largitur, qui eam in nobis in- choat. Præteted docet non maledici nosd Mo- ſe, etiamſi non præſtemus omnibus numeris abſolutiſſimam dilectionem, nec præſtare poſſimus, quia Chriſti mediatoris abſolu⸗ tiſſima juſtitia& dilectio nobis imputatur, & quod noſtræ deeft. dilectioni ipſe ſupplet. Hane legem Chriſti nobis hic commendat Apoſtolus, ut commendatam nobis habea- mus,& quantum fieri poteftin haccarnisima becillitatè, implere ſtudeamus. Ethnici valdè rigoroſi fuerunt in promul- gatione& executione legum luarum. Nota eſt kiſtoria de Saleuco, qui legem tu- Kkk lit,

442 4 lin utis, qui mæchus'aut adulter deprehenfus fuerit, erutis oculis pænas luerer, cujus filius cum adul crimine damnatus ſecundum jus ab ipſo conſtitutum utroque carere debe- ret, ac tora civitas neceflitarem pæng adole- centi remitteret, aliquamdiu repugnavit,ad ultimum precibus populi evictus, ſuo priũs, leinde filii oculo etuto uſum utrique videndi m reliquit. l;; Ita de Charonda Tyrio referte Valerius Maximus, guòd lege caverit, ne quis ferro cinĝus curiam intraret, fecus qui faceret, morte mulctaretur. Accidit verò interjecto tempore, ut ipſe gladio accinctus ex longin- quo rure domum repetens vocatus ſuæ legis oblitus curiam intraret, quod is, qui proximè aſſidebat animadvertens, aurem vellicat. Ibi conſurgens Charondas protinus ferro, quod habebat, diſtricto incubuit. Hoc facto, inquit, legem meam ſanciam. En rigorem ab Ethnicis uſurpatum! Quan- tò magis legem Chrifti de fraterna charitate obſervare debemus. Nam cùm alii Legislato- res temporalem ftatuunt pænam,& corpus oceidunt, ipſe animam& corpus in gehennam perdere poteſt, Matth. 10. v. 28. 4. Propria periclitatis, quam incurrunt am- bitioſi bitariam 1. Semetipſos decipiendo. Nam ſi quis ſibi videtur aliquid efe, cùm nihil ſit, ſuum ipſe fallit animum. Certéè vanitas ſunt filii ho- minum, mendacium filii viri, in ſtateras ſi afcendant, omnes leviores{unt vanitate pari- rer Pfal. 62. v. 10. Hæc vanitas nobis ſemper ob oculos verſetur, ne efferamur in donis no- ſtris quaſi eaà nobis ipſis habeamus, cùm re- yerd a Deo fint, 1. Cor. 4. v. 7. ſine quo nihil poſſumus facere Joh. I Ff. v..imò cogitare 1. Cor. 3. v. 10. Qui hoc non conſiderat,& Plus ſibi tribuit, quàm pareft, mentem à recta Dominica MV. poſt Trinitatis via deducit, ut vocabulum Qetvarartay innuit, ut fibi ipfi relita naufragium faciat in fide r, Tim. 1. v. 19. 2. Gloriam veram amittendo, v. 4. Opūsau- tem ſuum unusquisque probet, pergit Apo- ſtolus,& ſic in ſemetipſo gloriam kabebit& non in aliò. Opus ſniuin vocat uniũscujus- que vitam& geſta, ſive bona ſint, ſibe wala. Ea quem bet in ſei e vult, indeque futurum ait, ut, naai bene geftum depre- hendat, gloriam reportet, nec opus habeat encomium aliquod ex proxini lapſibus quæ- rere, ſi verò quid erratuin ſit, ad humilitatem & correctionem invitetur. Hæc eſt vera glo- ria, quæ matrein haber virtutem, fed turpiter proſtituitur ab his, qui nihil ipſi laude dignum taciunt,& in nævis proximi exaggerandis occupantur, ut muſcæ ſalubre ſi quid offen- dant, prætereunt, ad ulcera verö properant, quo ſimili D. Baſilius alicubi mores horum {ciolorum depingit. Re&è Paulus: Finis illo- rem, inquit, interitus& gloria in confufione Phil. 3. vit g, 5. Extremt judicii ponderatio. Nam unus- quisque proprium onus bajulabit v. g. Hoë fit in extremo judicio, ubi omnes manifeſta- bimur coram tribunali Chriſti, ut reportet unusquiſque quæ fecerit in corpore, juxta id, quod fecit five bonum fivemalum 2. Còr, f. .10. ibi nihil fublevabúnt te aliorum virtu- tes vel vitia, ſed unusquiſque pro ſeipſo ra- tionem reddere tenebitur ROm. 14. V. 12. Hoc probè conſiderent ii, qui ſceleribus fuis pallium obducunt, vel ex juſſu ſuperio- rum, vel ex conſuetudine ptavi fodalitii, vel ex ſanctorum exemplis&c. Hæc omnia non attendet Deus in judicio. Sicut igitur nemo tunc luet pro altero: Ita nemo etiam peccet in gtatiam vel ad exemplum alterius, juſtitia juſti ſuper eum,& impietas impii ſuper eum erit, Quodkio tum-mu künttöe an Q

Epiſtola Gal. 5. v. 2f.&6. v. 1. 10. erit. Ezech. 18. v. 20. Nihil poteris celare, ju- dex eſt omniſeius 1. Cor. 4..y. nec pote- ris effugere, judex eſt omnipræſens, Pſ. 1 3 9. v. 7.[eqq nil poteris muneribusefficete, judex eſt juſtus, 2. Chron. 19. v. 7. Non poteris re- filtere, judexekt omnipotens ,& fententiam latam uno. verbo effert:Difcedite, Matth. 2 f. verl, 41. Nil denique valebit corona& fce- pirum ,„ judex eft Rex Regum& Dominus Dominantium, Apoc. 19. v. 16. coram quo Imperatores, Reges& Principes coronas& ſceptra deponent,& tationem cogentur red- quod locuti dete de quolibet verbo otioſo, funt, Matth. T 2. v. 3 6. judicabit Judices, Jadex Generalis, Nihil ibi proderit Dignitas Papalis, Sive fit Epifcopus, five Cardinalis, Keus condemnabitur, nec dicetur qualis, Ibi nibil proderit allegare, Nihil vel recipere, nihil replicare, Pal ad Apofiolicam fedem appellare, Reus condemnabitur, nec dicetur quare, Cogitate miferi, qui€” quales efkis, Quid in hoc judicio dicerè poteſtis, Vbi non eſt Codici locus aut Digeſtis, -Idem erit Dominus, pudex, Aclor, Teſtu. Sermaniceè ita: Pabſt/ Kaͤyſer/ Biſchoff/ Cardinal/ Wird Chriſtus richten allzumal/ Niemand wird doͤrffen appelliren/ Noch fuͤr ſich ein jus allegiren/ Sondern ohn alle Widerred/ Wandern muͤſſen zur Hoͤllen⸗Stett/ Drum mach dich hie/ oMenſch/ gefaſt/ Weil du noch Zeit zur Bufe haf. Quod ſi igitur aſina Bileami vifo Angelo ftri- ctum mucronem vibrante progredi noluit, ſed retrò ceſſit,& in genua procidit Num. 22. v. 27. Quantò magis homo ratione præditus 443 complanatam viam, quæ ad perditionem du- cit, deleret,& anguſtam illam ſemitam, per quam ad vitam æternam iter eſt, ingredietur, ſi conſiderabit judicem ſibi obvium,& ſtri- cto gladio vindictam minantem. Quis Rex iturus committere prælium ad- verſus alium Regem, non ſedens priùs cogi- tat, ſi poſſit cum decem millibus occurtere ei, quicum viginti millibus ad fe venit. Alio- quin adhuc illo longè agente legationem mit- tens rogat ea, quæ pacis ſunt, inquit Chriſtus Luc. 14.V: 31-32. Rex Regum in procinctueſt, dilecti, vin- dictam ſumpturus de omnibus hiſce, qui di- vitias bonitatis ſuæ aſpernati ſunt. Quid conſilit? Potentior eſt, quàm ut atmatà ma- nu ipſi occurrere poſſimus. Præſtat igitur legationem mittere& pacem rogare, dum ad- huc longe eſt. Legatio illa committi poteft omnium feliciſſimè orationi pœnitenti, quæ per nubes aſcendit, nec ceſſat donec ptopin- quet, nec diſcedit, donec altiſſimus aſpiciat, Syr. 3 5. v. 21. Si vetò prætermittimus tem- pus gratiæ,& uſque in adventum hujusRe- gis legationem illam differimus, inveniemus pacem,‘fed qualem te invenio, relpondebi- tur nobis, talem te judico. Si enim ceciderit lignum ad auſtrum velad aquilonem, in quo- cunque loco ceciderit, ibi erit Eccleſiaſt. 1 f. verſ. 3. De Secundo. Uit Afe&us, fequitur Effe&us, quomo- do nimirum verus Chriftianus iplo opere affectum iſtum declatate& oſtendere debeat. Ubi iterum duo. T. Definitiva. LI. Impulfiva. Definitiva verlatur in commendatione be- Kkk 2 neh-

444 f neficentiæ, quam exercete jubet ſuos Gala~ tas,& onines verè Chriftianos, 1: Speciatim ergà Miniſtros Eccleſiaæ. Verba ira ſonant. Communicet auteni is, qui cate- chizatur verbo ei, qui ſe catechizat in omni- bus bonis. Per Catechumenos intelliguntur hic omnes. auditores verbi, qui quotidianâ inftitutione opus habent, five juniores fint, ſive adulti, ſive probe ſive minus docti hi te- nentur Catechetis ſuis aliquam beneficentiæ reciprocationem, ut multã de hac materia ha- bemus Scripturæ dicta 1. Cor. 2. verſ. 9. Luc, 10. verſ, 7. Num. 1 8. v. 9. 12,3 1, Sedval- de odioſa eſt materia illa coram mundo, qui lerre non poteſt, ſi ulcus tenacitatis& ingra- titudinis ipſis tangatur. Interim locus eſt neceſlarius, quem quia non fabrerfugit Apo- ſtolus, nos quoque ſubterfugere non debe- mus. Loquatur B. Lutherus, gui: Tom, 4. Jenerl. Latafol. 186, Quoties, inquit, lego exhortationem Panli, in quibus concionatur Eccleſiis, ut vel ſuos Doctores alant, vel ut conferant aliquid prò lublevanda inopia San- ctorum in Judæa, ſoleo vehementer admira- ri& pudote ſuffundi, quòd tantus Apoſta- lus coactus ſit tam multis verbis uti, ut hoc beneficium ab Eccleſiis impettaret, Sed ea fortuna eſt Evangelii, quando. docetur, ron: lolum nemo: quicquam dare! vult pro ſuſtentandis miniſtris,& conſervandis ſcho- lis; Conttà quando doctrinæ Dæmonio- rum prædicantur, homines verè prodigi ſunt& omnia ſpontè offetunt ſuis ſeducto- gibus&c: Cæterùm ita defcribit Apoftolus benefi- centiam auditorum erga ſuos Paſtores, quòd debeat eſſe r. Liberali. Nam xovørarwi, inquit Apoltolus, ês mär ayagois., quibus yerbis g ömplectitur alimentum 1, Cor, g. verzan- Dominica XI. poft Trinitath dumentum, ne incedant nudi vel laceri, ſed honeſtà veſte amiciantur, ut Pontifex Sum- mus in V. T. Zach. 3. v. 4. Honorem& qui- dem duplicem r. Tim. 5. x. 17. quia ſuntChti- ſti Miniſtri,& Oeconomi myſteriorum divi- norum 1. Cor. 4. v: 1. Amorem, 1. Theſſ. g. v. 13. Favorem, ut in omnibus ipſis gratifi- centur,& tam verbis quàm factis prodeſſe ſtudeant? Nam per vigilant quaſi rationem de animabus auditorum ſuorum reddituri, Heb. 1 3. v. 17. Videte dilecti, hoc eſt communicare in o⸗ mnibus bonis, ſicut Abraham ecit, qui ſacer- doti Melchiſedeco decimas dabat deomnibus, Gen. 14. v. 20. FecitSareptana x. Reg. 17..15. Fecit Sunamitis 2. Reg. 4. v. 10. Inprimis commendatur hoc nomine in ſacris literis pientiſſimus Rex Hiskias, quod ſtatim ubi capeſſere cœpit imperium collapſam religio- nem inſtauraverit, ſeriò injungens ſubditis ſuis, ut darent partes Sacerdotibus& Levitis, ut poffint vacare legi Domini, hoceft, us: gloſſa marginalis explicat, ne ex penuria vi- ctus liberos ſeponere,& labore manuum pa~- nem acquirere cogentur, Mox populus ob- temperavit mandato regio,& plurimas obtu- lit primitias frumenti, vini, olei, mellis quo- que& omnium, quæ gignit humus. Id per- quam placuit Regi,& dicit textus: Ex quo cœperunt offerri primitiæ in domo Domini, comedimus& ſaturati ſumus& remanſerunt plurima z. Chron., 3.y:-feqq Dignus certè locus, qui domi evolvatur& ſingulari cum attentione legatur. Confer Nehem. I3. V. 10. ſeqꝗ̃ · Ubi ferè par exem- plum habetur. Hodie communis querela eſt, quod his, quiin Ecelefiis& Scholis laborant, pats fua: non datur- quam Deus ipſis ordinavit,& Pii veteres largiter erogärunt. Hinc fit,, urt. ftu- tio, Exem .J toq. Esd is etiam to Romine Hoem Mal Ram fietia; Um fibi gy tium êr hannis i

aate quod tis, p pisl Jigatit% Himei y h iai E utftudiis eã, quã par eſt, diligentiã vacare non poſſint, ſed ruſticari& agriculturæ operam dare cogantur, ne cum ſuis famie pereant. Non quidem defunt objurgationes,fed ne: mo eft qui curat, Magiſtratus, quos Curato- res& Nutricios Eccleſiæ ſuæ Deus coniſtituit Eſa. 49. v. 2 3. non faciunt officium. Nehemias & Hiskias mortui ſunt,& quod pii veteères laudabiliter comportàrunt ad ſuſtentatio- nem Miniſtrorum Eccleſiæ ita diripitur, ut vix umbra reſtet. Quid igitur de proprio erogarent Hinc maledictio iplos ferit, ut multa feminent& pauca metant, comedant& non ſatientur, bibant& non inebrientur, operient ſe& noncalefiant,& mercedes col. lectas in ſaceulum pertuſum mittant„Hagg, T. V. C. Ethnici conſurgent in noviſſimo die, & accuſabunt nos, qui lege naturæ perſpexe- runt, quòd Sacerdotibus debeatur alimenta- tio. Exempla in prom ptu ſunt, Sen.47. v. 2 Z. ſeqq. Esdræ 7. v. 24. Quomodo quæſo excu- ſabimus noſtram avaritiam, dum non tah- tüm nihil damus de proprios fed ea, quæ pii Veteres legarunt, inſuper diripimus. Stat ſlententia: Rapaces regnum Dei non hæredi- tabunt, 1. Cor. C. v. 10. 2, Cordialis, non de malb ſed Optimo zor- voverTw èy aya Fo, inquit Apoſtolus, ſicut pia illa muliercula alabaftrum unguenti nardi fpicati pretiofi fregit,& ſuper caput Chriſti effudit, Mare. r4:.3; In.T. Iudæi ſacriicia Deo offetentes va. rtiis utebantur impoſturis,& hoc iplo Sacer- dotes etiam parte fibi debitê&defraudabant, quo nomine graviſſimam inſtituit reprehen- ſionem Malachias propheta CT..S. Hodie etiam ſieri amat, dum ruſtici frumentum opti- mum ſibi reſervant,& levius in ſolutionem tedituum expendunt: vellii etiam, qui penſio- nes annuas debent, acciſos Francos, moneta Epiftola Cal. 5. v. 2 5.& 6. vef- 16. ＋4. ſæpius ab aliis repudiatas colleckori obtru- dunt, das iſt den Pfaffen gut genug/ ſie find frob/ daß ſie es kriegen. Sed inſignis eſt fallacia; quam committunt ejufmodi homines parùm conſiderantes, quod, quicquid vel boni vel mali faciunt Chrifti Miniſtris, id faciant ipſt Chriſto,& graves aliquando pœnas ſint datu- ri, Matth. f..42.& 2F.V. 40. 3 Perpetdalu, ita, ut non defatigentur audi- tores in ſua beneficentia, ſicut Paulus exigit in textu prælecto. Cùm Tabernaculum portatile erigeretur in V. T. plus offerebat populus, quâm neceſſa- rium erat; ut Moſes opus habuerit præconis voce proclamare incaltris, ne ġuid ampliùs: afferrent, Exod. 36,v.$.6. Hodic cura illa fupervacahea c. Nemó enim quicquam de fuo confert iù ufum Eccle- fiarum& Scholarum; pii veteres hâc in parté devotiſſimi fuerunt,& largis reditibus tàm frumentariis quàm pecuniatiis dotàrunt Ec- cleſias& Scholas, ſed hi, qui debent, valde ſunt tenaces, ut per Magiſtratum vix ad folu» tionem compelli poſſint,& omnia dita im- precentur his, qui ſuam in Scholis& Eccle- ſiis na vant operam,& de bonis Eceleſiaſticis alimentationem ſuam expectare coguntur. In hos quadrat illud Davidicum: Impius mu- tuatur& non ſolvit, pfal. 37.. 2 1. Nam hi⸗ larem datorem diligit Dominus, 2. Cor. 9. verſ. 7. H. Generatim erga homines”, inprimis da=- meſticos fidei, hoc eſt, Religionis noſtræ ſo- Sios- Apparet hinc, amorem& beneficentiam: fuos habere gradus. Nemini quidem deber eflfe-slaufa led aperta omnibus, eo tamen or- dine, ut incipiamus ab iis, qui nobis proxi- mi funt, Etſi enim Deus non Haber reſpe- Aum perſonarum, Act. 1..34. reſpectum Kkk z ta⸗

446 tamen habet fidei, Jer.5. V. 3:& benigniot eſt his, qui timent iplum,& beneficia fna non ingratis anirais accipiunt, quàm cæteris, qui in diem vivunt,& ficut mulivelequi frenum correctionis admittere nolunt, Pſal. 32. v. 9. Proptereà Chriſtus ipſe prius ſaturari jubet fi- lios, Marc. 7. V. 27& Paulus curam Dome- ticorum haberenos præcipit 1. Tim. f. Y. 3: Quemadmodum enim charitas à leipla inci- pit: Ita priùs illos attingit, qui nobis fide funt conjuncti, quàm extraneos, quia duplicetur ibi vinculum,&- naturali accedit Spirituale ſive myſticum Eph. 4..3. Sufficiant hæc de Definitiva, fequitur Impulſixa, quæ varia eſt. 1. Grati animi conteſtatio. Nam quia ca- techizantur auditores verbo» æquum eft, ut communicent ei, gui catechizat cosin omni- bus bonis, alibi ſic eflett: Si vobis ſpiritualia ſeminavimus, non eſt magnum„li carnalia ve- ſtra metamus 1. Cox. 9. V. I T. Nulla eſt comparatio bonorum hujus fe- culiad verbum Dei purè prædicatum. Non dabitur aurum obrizumpro€0, nec appen- datur argentum in commutatione ejus, in- quit obus c. 28. v. 15.& Salomo Prov. 8. v. 1 I. Melior eſt lapientia, inquit, cunctis pte- tioſiſſimis& omne deſiderabile ei non poteſt comparari. Nam omnia hæc ſunt tranſito- ria, led verbum Dei eſt theſaurus permanens in vitam æternam,&animas noftras ſalvare otek, Jacob.:-2 1> Filii hujus feculi parv pendunt,&c ex mera conſuetudine in templo fe quandoq; ſiſtunt, non, ut diſcant aliquid exconcione,& adie- gulam verbi prædicati vitam ſuam inſtituanr, hinc leve objici poteſt ipſis fortè fortuna ob- ſtaculum, quo avocari le patiuntur,& non conſiderant, quod hoc unicum fit neceffa- rium cui omnes veré Chriftiani invigilare de- bent, Luc, 10. V. 42. Dominica XI. pof Trinitati Sed quantum fit bonum; ex privatione omnium optimè innoteſcit, de qua Deus ipſe concionatur Amos 8. VèT I. 2. Vindidtæ divinè evitatio. Nam Deus non itridetur, ait Apoſtolus, ſed caufam letvorum vindicat, contrà omnes, quiiphis nocėre conantur, pro Chrifto enim legatione funguntur.Cor,.v. 20.& qui contemnit cos, non contemnnit homines, ſed Deum, qui Spiritum fuum San&tum in cis dedit 2, Thef. 4. V. 8. Cum Judæi Sacerdotibus ſuis non eroga- rent neceſſaria, ſed ipſis panem oſtiatim col- ligere ſinerent, ut refocillarent animas fuas, pon procul erat urbis& templi excidium Thren. T. v. 1 9. Ita nõ impune fetent, qui hodiè Miniſtris Eccleſiæ neceſſaria vitæ adminicu- là ſubtrahunt per circumciſionem vel dilatio- nem, vel defraudationem ſalariorum, ſed lu- crum, quod hinc emergete opinantur, leptu- plo damno compenſabit,& de voratores mit- tet in tetram, Mal. 3. v. 1 I. fures in domos, O- bad: f. v. 5. mactatores in ſtabulꝰ, Jer. 46. v. 20. deducentes in cellas Jer. 48, v. 12. Vin- demiatores in vineas Obad. 1. v. 5. in ſumma, omnia ad interitum demerget, quemadmo- dum ftatus Germaniæ hodiernus ad oculum teſtatur. 3. Larga meſſis expectatio verſ. 8. Quic- quid enim ſeminaverit homo, hoc& metet. Quifeminat in carnem fuam» de carne metet corruptionem. Qui verò ſeminat in Spiri- tum, de Spiritu metet vitam æternam. Beneficentiam confert Sementi, quæ licèt agro committatur, non tamen perit,fed largo cum fænore tempore Meſſis fructum ſuum reddit. Ita beneficia Miniſttis Eecleſiæ,& ge- neratim omnibus egenis Chrifti membris collata, non perierunt, fed in meffem cte- TE e a ſcunt, m, giz T ia Davide Videat nen fparg cn iparg

cunt, quæ olim ſequetur, teſte jacobo c. 5..7. & Davide Phal. 126. v..6. | Videat igitur unuſquiſque, ut bonum ſe- iah men[pargat. Qui enim in carnem ſeminat, hoc eſt, avaritiæ deditus eſt,& ad corraden- das opes omnia vitæ cogitata& acta confert, nec ad pios Deoque placentes uſus, ſed ad luxum, ſuperbiam, ſplendorem mundanum &c. easdem erogat, metet ꝙ Sopav tempora- lem& æternam corruptionem, juxta illud, I. Tim, 6, v; 9. ro. Qui verò in Spiritum ſetninat, hoc eſt, bona tèmporalia bene colle- cta,& juſto titulo acquiſita in Dei gloriam, Eccleſiæ conſetvationem, Miniſtrotum ejus ſuſtentationem, proximi indigentis alimoni- am ex amore Dei erogat, metet vitam æter- nam, ut itidem Paulns ſemetipſum explicat 1. Tim. 6. v. 17.19. 19. Udi notandum, quòd vita æterna vocetur Meſſis, non quòd ſit bonorum operum me- ritum, ſed quia individuo nexo bona opera fequitur tempus fationis, ficutenim Agricola, licet fementem faciat fummo labore, nonta- men propter laborem, quem fuftinuit, metit, potet enim is effe irritüs, fed propter be- nignitatem& milericordiam Dei gratui am ſegetem lolis calore& pluviâ mediocri tem- peſtive recreantem& foventem. Is enim co- ronat annum bono ſuo,& ſemitæ ejus ſtillant pinguedinem, PI. C. v. 1 2. Ita non propter bona noftra opera: Illa enim funt imperfecta Epiſtola Gal. 5..2 5.& C. v.-10. 447 Luc. 17. v. 10. ſed propter fidem in Chriftum Jeſum ex qua bona opera tanquam fru&us boni ſuppullulant, vitam æternam conſequi- mur, unde ¹iανννναα˖e² non immeritò dici- tur, Rom. 6. v. 23. 4. Temporis accepti falutatio verl. ro. Ut enim non femper eft tempus feminandi, Ita nec metendi.- Quifquis igitur tempus hoc negligit,& emen bencficientiæ non{pargit, dum adhuc vivit fruftrà mefiis poftmodum gaudlia præſtolabitur, quod exemplo divitis Epulonis Luc. 16. v. 2f.& virginum fatua- rumabunde liquet Matth. 2 Ff. v. 1 2. $- Domeſticæ propinquitatis incitatio. verſ. 10. Eftenim Ecclefia quafi una domus unius: Dominiimperio addicta, in qua una fides& unum bap tifmaregnat Eph. 4, veri. Juſtum igitur eſt, ut omnes ad eam pertinentes ani- mis conſentiant& mutuis officiis charitatis inter fe decertent, ſicut alias qui ſub eodem commorantur tecto,& unius domus In- colæ ſimt, mutuas ſibi invicem operas præ- ſtare ſolent, ut Domini ſui juſſa exequantur. Hoc ſi obſerrabimus, Dominum habebimus Propitium, qui ex domo terreſtri hujus ta- bernaculi lim trausfetetin domumæter⸗ nitatis„ubi CH sipe per abitum fuum manſionem nobis præ paravit, Joh. 14. v. 3. Id concedat nobis Déus Deorum maximus tet benedictus in ſecula ſeculotum Amen.

D(442) 3e TEK AE. g: i HE CY 4$$ 4 g y w$$ y d SE n oiy a cYa. e, oA i 57 Era, SE Ey j 19s 8 v I as es Ar, OPR AD Es o a: D E E A ae a E I I A E e e r a E A DOMIN. XVI. POST TRINIT. Epiftola Ephef3.13- p preja gI Um Eſaias Propheta ad miniſte- rium ab ipſo Deo ordinaretur, ipſe verò impuritatem fuam præ- ; Å tenderet, mox advolat unus de Seraphim,& carbone ignito, quem forcipe de medio ar tollebat, labia ejus tangit, Ecce, git hoc labia tua,& auferetur ini- inguiens,teti l catum tuum propitiabitur, uitas tua,& pec Ela. CV. 6. 7. Contigit hoc in figuta.& imaginem repræ- ſentat ſpiritualis purificationis quæ fit per verbum& ſacramenta. Nam in peccatis con- cipimur& naſcimur impuri liberi ab impuris patentibus. Quis enim mundum dabit ex immundo conceptum femine, ait Hiob cap. 14..4. Sedin baptiſmo venit Pominus omnium cœ lteſtium Seraphim Angelus magni conſilii, Eſa. 9..6. Angelus fœderis, Mal. 3. .1. Salvator& Mediator nofter Chriftus Je- ſus,& tangit non folùm labia noftra, Pfalm. 5 1. Verl. 17. ſed ipſum omninò pectus per fi- dem purificat, Act.1.verſ.9. dum Spiritum ſuum Sanctum copiosè ſuper nos eflundit, Tit..v,6. qui carboni ignito comparatur, fi ſpectas ee 1. Scintillationem. Sicut enim carbo igni- tus fcintillat, ita Spiritus Sanctus fcintillas bonorum operum projicit, ut alii lucem illam videant,& Patrem in cœlis concelebrent, Matth..v. 16. R i a Operationem, Carbo ignitus acutiſſimum maximèque activum habet ignem, quia fer⸗ rum ejus benc ficio molle& tractabile reddi- tur. Ita Spiritus S. verus eſt& efficaciſſimus ignis pentecoſtalis qui& ferrum& lapidem; adamantem cordis humani emollire poteſt, Ezech. 3 6. v. 2 6. 3 Immutationem. Carbo extinctus non urit nec ſcintillat, ſed colorem mutat,& nigreſce- re incipit: Ita Spiritus S,operatio quieſcit, cùm homines Spiritui S. obicem ponunt, ut homines antediluviani, Gen. 6..3.& colo- rem gual mutat, quando hoftis fit peccato- rum præfractorum, Ela. 64.V. 10. 4. Conſer vationem. Carbo ignitus lub cine- ribus deliteſcens, non emoritur,& in aqua conjectus non putreſcit: Ita Spiritus S, fem- per eflicax eſt etiam tum, quando cum Jobo in cineribus fedemus, vel cum Davide aquis tribulationis immergimur ufque adanimam, {al.6...& confortatnos,ne defatigemus, fedbonam militemus militiam, certi quòd his, qui Deum diligunt, omnia in bonuin ope- rentur, Rom. 8S.v. 2 8. Exemplum habemus in prælecta Perico- pe, quæ conſtantiam Pauli in vinculis detenti nobis deprædicat ſingulari encomio, quòd ön tantùm illa vincula fibi honori ducit, fed Epheſios etiam hortatur, ne deficiant pro- pterea ab egnita veritate cœleſti. Hoc non eſt carnis& ſanguinis, ſed Spiritus Sancti opus, qui inflammaverat cor Pauli amore Chti⸗ l, K acule “Operitug

Chriſti, ut ardere quaſi 8c num non poſſet extingui. Nos ad ipſam tractationem ſine ambagi- bus accedemus, viſuri I. Exhortationem. II. Orationem. III. Gratiarum actionem. Deus Påter Domini noftri JESU Chrifti, ex quo omnis paternitas nominatur in cælo& iñ tërrá, det nobis juxta divitias gloriæ ſuæ, ut impleamur in omnem plenitudinem Dei,& nihil loquamur, nif quod ad gloriam Dei& noſtram ædificationem vergat. Amen. E xegefis, aquis tribulatio- f l Armonia Epiſtolæ cum ſuo Evangelio non ftatim apparer;{ed facilis tamen eſt, ſi ponderemus 1. Vidua mꝙααεαν. quæ Typus eft Eccle- ſiæ,& omnium genuinorum membrorum myſtici corporis Chriſti. Sicut enim viduæ in ftatu degunt miferrimo: Ita parem fortu- ham experitur Ecclefia Chriftiin his teftis„& quotquot ei per fidem ſe aſſociant, Ela j4. V. 6. 2. Timi. 3v. 1 2. 2: Chrifi ivy‘uzra, quibus beneficia il- la adumbrantut, quæ Panſus Epheſiis ſuis ſe- riis gemitibus exoptat& apprecatur. 1. Conſolatun viduam dultiſſimo alloquio: Noli flere: Hoc ſymbolum eſt corrobora- tionis Spiritus, quo internus homo erigi- tur, de qua Paulus verſ. 16. Eaenim po- tiſſimüùm in viva cordis conſolatione conſi- ſtit, quã Zionem afflictam ita alloquitur, Je- tem. 3 1. veri. 16. Prohibe vocem tuam à Hle- tu,& oculos tuos à lachrymis, quia merces eſt operituo. Fpiſtola Epheſ. 3. v. 13.2 T. 14145 >» atque ex Symbolum hoc eſt 2. Accedit ad mortui loculum morte ipſum reſuſcitat. gratioſi ad ventus Chrifti in corda creden- tium, de qua v. 17. Apoſtolus loquitur, Verg enimad nos in peccatis. mortuos accedit ſua gratid& ſpiritualiter nos vivificat„Epheſ.z. verl f, 3: Hoc facit Chriftus mifericordiá motas erga viduam. Symbolum hoc eſt charitatis Chri- ſti, in qua radicatos& fundatos nos eſſe ju- bet Apoſtolus vetſ. 1 8 confer Jerem. 3 l. verſ 20.&c. 4. Implet Chrifus famå nominis fui ceu ſulavi odore univerſam Judeam,& omnem finiti- mam regionem verh 17, Symbolum hot e impletionis in omnem plenitudinem Dei, de qua Paulus verſ. 19. ea ehim fit per odorem notitiæa Chriſti, quem per Apoftolos manife- ſtavit in omni loco,.Cor. 2. v. I4. ex que conſequitur ultimum illud, nimirum dožoaoyia Jehovæ, de qua Paulus verl.2 0. 2 1. Cui re- ſpondet glorificatio populi in Evangelio, quå Chriſtum Prophetam Magnum vocant; eft enim reveràcum Patre& Spiritu.i, qui cu- mulatèfacere poteft ultra omnia> quæ peti- mus aut mente concipimus, ut Paulus loqui- tur. ĉ En vos mei i quàm congrua fit Epiftolæ hu- jus ordinatio, cujus membrum primum, ut ſuprã diximus, eſt Exhortario ad-perfexeran- tiamin agnita veritâte cœlefti,{eripfit enim hanc Epiftolam èvinculis ſuis, quibus Ipſe te- nebalur Romæ, verbum autem ejus non tene- batur, 2. Tim 2. V. 9. Quia ergo facilè offen- duntur Auditotes advers4 fortunâ[uorum Dogorun} juxta illud: Percutiam Paſtorem& diſpergentur oves, Zach. 1.V. 7. neceſſaria exat hæc gammonefactio, ne quid ſiniſtri dæ Aꝑaſtalo ſua ſuſpicarentur,& ab ea quam iplis wadiderat,do&rina reſilirent. Tria au- Lll tem

aje Dominica XIT. poft Trinitatis tem potiſſimùm adhibet argumenta, quæ paucis conſiderabimus. 1: Proprium Exemplum.` Ego- Paulus in carcerem conjectus non deficio, ſed ex car- cere vos ad perfeverantiam hortor, proinde meum exemplum debetis attendere, ne defi- ciatis in tribulationibus, quæ pro vobis fi- finco. Nam hoc eft piorum Auditorum offi- eium, ut obediant Præpofitis fuis. Heb. 1 3. Y. 17.& ad ipſorum exemplum vitam ſuam in- ſtituant, Phil. 3. v. 17. Ea enim eſt ingenii humani ſtupiditas, ut plus moveatur exemplis, quàm doĝrinĝ. Unde neceſſe habent Miniſtri Eccleſiæ, ut doctrinam ſuam vitæ exemplo ipſi probent, ne doceant alios& ipſi reprobi fiant; 1. Cor- .v.'7; Sienim vita non concordat cum do» Arina, unã manu deſtruitur, quod alterã ædi- ficatur, ut Nazianzenus ait, tum exemplum feponendum,& do&rina unicè attendenda eſt, ut Chriſtus docet, Matth. 23: v. Z- 2. Afflictionis commodum, quod duplex x. Fider conſirmatio. Nam pro vòbis, inquit Paulus, ſuſtineo iſtas tribulationes. Hoc non intelligendum eft'fenfu Pontificio, quafi Paulus tribulationibus ſuis aliquid pro- mereri potuerit ſuis Epheſiis Hoc enim mo- do Chriftus{olus pro nobis paſſus eſt, ſed ita pro Epheſiis tribulationes pati fe afirmar, ut partim patienuà& conſtautia ſuà eos in affli- &Qionibus perferendis placidè communiar, quò referatur locus, 2. Cor. I. v. 6. 7. partim ut ſuo exemplo teſtetur, per multas tribulatio- nes ingrediendum eſſe in regnum cœlorum, & ad ineundam fortiter hanc falutis viani ipfosexhortatur, 2. Tim, 2. V- 10. Videamus dilegi, fi tribulatio aliqua nobis perferenda eft, ut non patiamur tanquam fii- res, aut homicidæ, aut malefici, ſed ut Chri- ſciani, i. Pet..v. IJ.& bonam habeamus con- ſcientiam, de qua gloriari poſſimus cum vau- lo, 2. Cor. 1, verf- 1 x. Hæc juge eſt convivi- um, Prov. 15. V. f. Z. Glorie conciliatio. ntis ich dika duurs ait Paulus, hæceft gloria veftra, q. d. gloriari poteftis hoc nomine, quòd tàm conftantem habetis Apoſtolum, qui doctrinam, quami inter vos docuit, fanguine fuo obfignare non dubitar. Daradoxum quidem videtur carni noſttæ, quòd Paulus vincula ſua dꝶa: appellat. Sed hæc eſt perſpectiva Sp. S. perquam if morte videmus fomnum, imò vitam æternam, per contemptum mundi gloriam Filiorum Dei, per crucem denique fummam fidelitatem; quæ crucem conſequi ſolet, 2. Corint..v. r. Ira placuit Deo per media contraria fibi nos adducere, utmoriamurcum eo; f convivere yelimus, 2. Fim. Z. V. 11. Hoc probẽ conſiderare debemus, neob- ſtupeſcamus propter æſtum tribulationis tanquàm ad rem peregrinam, fed gaudeamus povus communicantes Chrifti paſſionibus, utin revelatione gloriæ ejus gaudeamus exul- antes, 1. Per. 4. v. x13. Nam hâc ratione pro- batur fides& conftantia noftra, r. Pet. x1. V. 7- quin etiam Deus glorificatur, Joh. 2.7. 19+ & ad vitam æternam via ſternitur, Act. 14. .21. Hinc de Apoftolis dicitur, quòd gau- dentes iverint à conſpectu Concilii, quòd di- gni habiti ellent contumeliam pati pro no- mine Jefu, Act. 5. v. 41. Babylas Epiſcopus Antiochenus, cùm ad ſupplicium duceretur, afflictim rogavit, ut cum catenis illis tanquàm victoriæ& gloriæ ſymbolis ſepeliretur- Cyprianus, cum ſententia mortis ipſi præ- legeretur: Cyprianus gladio feriatur. Dixit Amen,& mandavit amicis, ut viginti corona- tos

tos aureos honorarii loco donarent carnifici. Hi& alii Sancti Martyres ſuo nobis præive- runt exemplo, ut tribulationes, quæ nobis immittuntur, eodem animo ſuſcipiamus, cer- ti quòd pro vinculis iſtis fetreis coronam ju- ſtitiæ reportaturi ſimus, 2. Timoth. 4. verf. .8. 3. Defectionis periculum, quod per voca- bulum čszærerp Paulus innuit. Nam zre- xiv. fignificat deteriorem fieri à veritate ad mendacium ab Evangelio ad gentiliſmum deficere, quo æαF turpitudinem ipfis ob oculos ponit. Nam melius erat illis non cognoſcere viam juſtitiæ, quàm poſt cogni- tionem retrorſum converti ab eo, quod illis traditum eſt, ſancto mandato. Contigit enim eis illud veri proverbi: Canis reverfus ad fuum vomitum,& lus lota in volutabro luti, 2. Pet. 2. v. 2 1. 2 2. Hodiè tempus illud advenit, de quo Pau- lus prædixit, quòd multi diſceſfuri ſint aà lide, E EIM. 4..I. Quia enim variæ graſſantur hinc inde perſecutiònes, multorum cordium cogitationes cevelantur, Luc. 2. v. 3 f.& quos jurâffesvitim& fanguinem pro veritate cœ- leſti effuſuros, ſub cruce labaſcunt, Luc. 8. v. 13. Exemplo ef Pettus, Matth. 2 6. v. 69. feqq.& Ifraelitæ ad ollas Egyptiacas reipici- entes, Exod. 16, verf. 3. Hoc vocat Pau- lus żxzæxere Nam fant inftar arundinis vento agitatæ, Matth. f. v. 7. Epfieſ. 4. v. 14.vel inſtar domus ſuper arenam extructæ, Matth. 7. v. 26.& gravius punientur, ac ſi nunquam guſtàſſent donum cœleſte, vel Spi- ritus S, participes fa&ti effent, Heb. 6 v. 4, omnes juſtitiæ ejus, quas fecit, non revela- buntur, Ezech. 1.v. 24. Videte igitur dile&i, ut firmiter perſiſta- tis in agnita veritate cœleſti. Non enim ſuffi- cit: incepiffe credere y fed qui perféverave- Epiftola Epheſ..v. 1 321. 47¹ rit ufque ad finem falyus erit, Matth, 10. verſ. 22. De Secunda. fe: Exhortatio, ſequitur Oratio, ubi itea rum tria confideranda veniunt,; 1. Objectum, quod non eſt Patriarcha Abraham, vel Mana Virgo Dei para, ad quos in Papatu ſimplices ablegantur, ſed Deus unus, vivus& verus, cujus hic deſcribi- tur T. Characteriſtica diſſerentia. Nam Paulus vocat eum Patrem Domini noſtri Je- fu Chrifti, quem ab omni æternitate ex ſua effentia fibi duosero genuit. Hæc eſt ſolius veri Dei deſcriptio, quâ à Diis gentilium fe- queſtratur. Ita enim in verbo fuo fe revela- vit, Plal. 2. v. 7. 2. Vaterna benevolentia, ex illa enim omnis paternitas nominatur in cœlo& in ter- ra, unde Pater unus omnium noſtrum dici- tur; Malach: rev, 6. quia ex uno communi Parente fecit omne genus hominum inhabi- tare ſuper univerſam faciem terræ, AQ. 17. v. 26. diſtinctione cœlorum& terræ Eccleſia triumphans& militans intelligitur, Ephel r. .10.ut fit fenfus: Paterille eft communisPå= ter non folùm Domini noftri JESU Chrifi Per naturam, ſed etiam cunctorum creden- tium ſive in cœlis trium phantium, ſive in ter- ris militantium. Hanc TÆT five ſpiritua- lem cognationem efficit Chriftus, qui com- munione aſſumptæ naturæ frater noſter fa» ctus ſuum batrem reddidit etiam Patrem no- ſttum, ut jam confirmata& in quendam per- fectionis circulum redu&a paternitas, ut pa- tet ex Joh. 20. v.). LII 2 Maxi-

472 Domwüca XV. poft Trinitatis Maxima hinc emergit-confolatio;quòd Deus ipſe nobis ſe dedit in Patrem,& in Filios ſuos nos adoptavit. Faciamus dilecti, quòd Filios probos decet, Patrem habemus fidelis- ſimum, qui noſtri nunquam obliviſci poteſt. Nam in manibus ejus conſignati ſumus, Ek; 49. V. 15. 16.& quando deſerimur ab omni- bus, ipſe nos ſuſcipit Plal. 27. v. 10. 2. Aljunctum, quod eſt genuflexio, quam Paulus in oratione ſua adhibuiſſe ſe ſcri- bit. Non quidem refert, quo fitu corporis oremus, modò cor ex fide ardenter oret, quam folam oculi Dei relpiciunt Jer. f. v. 3. Interim tamen” cerem@nia elt non conte- mnenda, quando in genua procumbimus, o- rantes, adeoque internam humilitatem cor- dis, quæ Deo jam antea ſatis perſpecta eſt, etiam coram hominibus declaramus, ut ad parem devotionem inftigentut& inflam- mentur. Ante omnia videndum; ut cor retum fit & integrum: coram: Deo, aliàs fruftra erit, fi vel maximè in genua, imò in faciem procidamus. Deus enim cor aſpicit 1. Sa- muel. 6. v. 7. quod ſi rectum non eſt, quic- quid labia deblaterant, in caſſum fit Matth. 15. V. 8. 3. Petitum, quod his verbis continetur: Ut det vobis ſecundùm divitias gloriæ ſuæ Spiritu corrobotari petSpiritum ejus,& inte- riorem hominem, ut ihhabitet Chriftus per Edem in cordibus veftris fixis in charitate ra- dicibus,& fundamento jaéto,ut valeatis affe- qui cum omnibus Sanctis, quaæ ſit latitudo& longitudo,& profundiras& ſublimitas, co- g nolcere que piæeminentem cognitionis di- lectionem Chtiſti; ut impleamini in omnem plenitudinem Dei. Ouatuor benelicia ſuis Eꝑheſinis fidelihus à Deo precibus impetrare huder, ut funt; I. Fidei corroboratiov. 16. quâ ita confir- mentur in doctrina veritatis, ne ob afflictio- nes hujus ſeculi deficiant, fed ſecundùm inte- riorem hominem in agnitione, fide, ſpe& to- lerantia novis ſubinde actibus& incremen- tis robuſtiores efficiantur. Dignum certè votum, quod d nobis etiam quotidiè uſurpetur. Nam fides non eft o- mnium, 2. Theſſ. 3. v. 2.& ſi vel maximè in corde aliquo domicilium ſibi fecit, multa ta- men ſunt paſſini, quæ& ipfam& exercitia ejus enervare& impedire conantur. Ideò ſem- per orandum cum Paulo, ut det nobis Deus ſecundùm divitias glotiæ ſuæ, quò fortitudi- ne corroboremur per Spiritum fuum ad inte- riorem hominem. Votum hoc nonerit fine pondere, fed bonum opus, quod cæpitin no- bis, conſummabit etiam, uſque ad diem Je- fu Chrifti, Phil. 1. verf. 6. media tamen non ſunt contemnenda, verbum putd& Sacra- menta, quibus fides generatur& conférya- tür, Rom. 4. v. 2 4.& I10.V. J 2. Chriſti inbabitatio. v. 17. Inhabitandi vocabulo gradus præſentiæ Chriſti diſtin- guit. Adeſt quidem infidelibus eriam præ- fentia generali, quå gubernat&conlervat omnes czeaturas, fed didelibus adeft gratioså prælenu, itaut non prætereat ut peregrina- tor, led maneat, ut inquilinus& in ipfis habi- tet, ſicut herus in domo, aut Deus in templo ſuo. Cujusmodi inhabitationem Chrifti impetrare poſſumus, per fidem, quã purifi- cantur corda noſtra, Actor. f F. vetſ. 9. ut di- gnum præbere poflint Chrifto hofpitium, qui eſt ſauctus ſanctotum, Dan. 9. verl, z4.&in corpore peccatis coinquinato non habitat, Sap. 1, verl. 4. Noſttum igitur eſt hoſpitem hunc ſan- ctum ſanctè excipere,& oꝑeram date, ne tem- plu Mbitabo tio vobis opium, wotan

lum Dominus, r. Cor. DNE Ingredere benedite Do ftas? dicebat Laban ad Eleafaru domum& locum camelis tuis, G mentam vetus expurgemus,:Cor. g viy. Cruc gamus carnem cum concupiſcentiis & de lideriis ſuis, Gal. 5. verſ.2 4. exuamus ve- terem homiñem cum operibus ſuis, Col. z. verlo. nec concedamus ut dominetur pec- catum in mortali noftro corpore; Rom 6. vit 2. Deum ipfuminvota vocemus, utcreèt in nobis cor mundum, Pfal.p t. verl ri?& tunc dicamus: Iugredete benedicte Domine, dere, cauamus cum Eccleſia: Ach mein Hertzliebes JEſulein/ Mach dir ein rein ſanfft Bettelein/ Zu ruhen in meines Hertzens Schrein/ Daß ich nimmermehr vergeſſe dein. Hoc ſi fecerimus, promptum ad vota ha- bebimus hoſpitem, qui reſpondebit nobis: Habitabo apud vos,& ambulabo inter vos, ero vobis in Deum,& vos eritis mihi in popnlum,Ľevit.26.verfirz:-Si igitur Deus non tantùin pro nobis; ſed etiam in nobis, quis contra nos? Rom. S. verſ. 3 1. 3 Charitatis radicatio, verſ.1 8. Per cha- ritatem intelligit gratiam ac miſericordiam Dei, quá pſe genus humanum complexus eft in Filo ſuo. In hac radicari ac fundari vult ſuos Epheſios, ne in tentationibus ſpem ſalutis abjiciant, ſed inſtat atboris, quæ ſolidas egit radices, contrd vim quorumvis ventorum conſiſtere poſſint. Applicemus hoc votum, ut noſttæ etiam exhortationi inſerviat. Diabolus varios ex- citat ventos, quibus arborem fidei noftræ concutit, ut fructus Spiritus dejiciat, agite ingre : Epiftola Ephef3 ivrz ar. 473 plum ejus quoquo modo conſpurcetur. Nam fi quis templum Dei violaverit, diſperdet il- igitur vos mei, ut radicati& fundati ſitis in charitate Der} qui conftans eft in amore fio, & ſeipſum negare non poteft 2. Tim,. 2. verſ. 1 3. Abeat radix amarulentiæ, Heb. 1 2. -T f- quæ non nifi venenum& abfyathium fructificat, Deut. 29. verſ.1 8. Ita erimus ar- bores juſtitiæ, plantæ Domini ad glorifican- dum, Eſa.6 f. verſ.3. Ad glorificahdum, in- quam, in vita æterna,& ſimul ad gloriandum (utrumque enim Hebræa voxibi pofita deno- tat) de Spe gloriæ ilius cum Paulo, Rom.8. .38.39. Inprimis notabile eſt in verbis Pauli, quod charitatis illius habent. T. Menſuram, deſcribitut enim T. Secundüm latitudinem., quia incom- prehenfibilis eft,& fuperomnem carnem ex- tenditur, Syr. 1.verl1r 2. Nam fic Deus dile- xit mundum, ut daret Filium fuum unigeni- tum, ut omnes, qui credunt in eum, non per- eant,fed habeant vitam æternam, Joh. 3. verl. r6.& Filius hic Dei unigenitus propitiatio factus eſt pro peccatis noftris, non'autem pro noftris tantùm, ſed pro peccatis totius mun- di, 1 Joh. a..2. 2. Sesundùm longitudinem„quia fingulo mane recens oritur Thren. 3. verf, 23.& du- rat ab æterno uſque in æternum{uper timen» tes eum, Pſal. 10 3. verſ.17. Nam ſicut dilexit ſuos ab initio, ita diligit eos usque ad finem, Joh. 1 3. verſ. T. 3. Secundùm altitudinem,& quidem. 1. Suprd, ubi tranſcendit omnium Ange- lorum& hominum charitatem„ſapientiam & ſcientiam. Nam& Angeli aνu˙iα de- ſiderant, 1. Pet. 1. V. 1 2. Quis comprehendere vel intelligere poteſt, quod Deus Pater cœle- ſtis Filium ſuum unigenitum propter nos Paupertati mancipat, ut nos diteſceremus, 2. Cor. d. v. 9. propter nos vulnerati finit, ut LIL 3 nos

454 nos ſanaremus, Eſa.5 3. V. F. propter nos in mortem tradit, ut nobis vitam& incortu- ptionem acquireter, 2. Tim. 1. v. 10. Quis comprehendere vel intelligete poteſt, quòd Chriftus pro nobis mortuus eft, cùm adhuc peccatores& inimici efemus, Rom. g. v. 8. Quis comprehendere yel intelligere potch, quòd in facra Cæna ex ineffabili- charitate; quã nos proſe quitur, corpus ſuum nobis man- ducandum& ſanguinem ſuum bibendum ex- hiber> ô Domine, quis eft homo, quod me- mot es ejus,& filius hominis, quod iptum viſitas? exclamare liceat cum Davide, Pfalm. 8. v. J. 2. Infra. Ibi vaſta ſe pandet abyſſus ſa- pientiæ& clementiæ divinæ, quod Ipſe tan- quam altiſſimus in haſce terras amorem ſuum in tantum demiſit, ut immundum mundum dilexerit,& quidem ſic dilexerit ut Filium fuumunigènitum èy duuwuætognoros in hanc miſeriarum vallem detruſerit ſubjectum omnibus infirmitatibus& paſſionibus, qui- bus homo peceator obnoxius eſt. Tandem mortem ignominioſam erucis ſubiit, Phil2. V. 8.& lworon?eis ad ipſas etiam Orci tene- bras penetravit, ut regnum Diaboli deſtrue- ret, 1. Pet. 3. v. 19. Quis non admiretur hanc profunditatem, ad quam Filius Altiſſimi ſe propter nos[pontè demifit? utr Dóminus pro ſervis, Creator pro creaturis, inſans pro fons tibus moreretur,&, quod non rapuerat, ex- ſolveret, Pfal.6C9.v. C. Anis ción Sicut igitur ĩgnis calefacit,& alium ignem accendit: lta flamma chatitatis divinæ cale- faciat noſtra pectora,& ad minimum ali- quem igniculum amoris: in nobis extufcitet; ut diligamus eum, qui priùs, nøs dilexit, 1. Joh. 4. v. 19. rg ai Deus e4 Charitas, 1. Joh. 4. v. S. Cùmigi- tur ſit excelſiot cœlo, profundior inferno, Dominita XVI poft Trinitatis longior terrâ,& latior mari, Job, T1...9. nemo miretur, guòd charitas ejus fecundùm latitudinem, longitudinem, profunditatem & ſublimirstem incomptehenſibilis, videa- mus ut neque mors neque vita, neque Ange- Ii, neque principatus, neque præſens, neque futurum, neque altitudo neque profundum, negue creatura alia- nos feparer à charitate Dei, quæ eft in Chrifto JESU, Roman, 8. verſ. 3 8. 2. Cenſuram quanti nimitùm æſtimanda ſit. Ita enim pergit Apoſtolus, ut valeatis cognoſcere præeminentem cognitionis dile- ctionem Chriſti, hoc eſt, exſuperare omnem humanam ſcientiam. Scientia humana paritin mundo I. Favorem; guemadmodum Darius Rex Perfarum Danielem propter fingularem ejus ſcientiam adamabat,& conveiſatione ejus delectabatur, quia Spiritus amplior erat in illo, Dan. 6. verſ. 13. 14. Sed dilectio Chriſti eſt Urob®srw TS yVuTEts. Nam ego diligentes me diligo, inquit Sapientia Prov. g. verſ. 19. Conf. Joh. 14. verſ. 2 3.& 16C. V. 27. 2. Honorem. Nain pauper honoratur per diſciplinam& timorem ſuum, Syr. 10..33. Sapientia humilitati exaltabit caput illius,& in medio magnatum conſiſtere illum faciet, Syr. UI..I.&3 8. v. 3. Diſciplina Medici ex- altabit caput illius,& in conſpectu magnatum collaudabitur. Sed Chriſtum diligere præ- ſtat. Nam Deus eſt charitas,& quiin charitate manet, manet in Deo,& Deus in eo, 1 Joh. 4. v. 17. Ita templum Dei efficimur, 1. Cor. 3. V. 1 6. in quo tres perſonæ divinitatis manſio- nem ſibi faciunt, Joh. 1.v. 2 3. 3. Divitiarum ſolendorem. Cn. Pompejus, cùm audiſſet Athenis viros aliquoseximiè do- ctos, unicuique talentum donavit, guod fex- centis sií 4. Di lddter plenitud yna M Go H Wi Wihtſeh

entis valet coronatis. strato Lamptacenus præceptor fuit Ptolomæi Philadelphi Regis Ægyptiorum;à quo$ö. talenta; hoc eſt, 48. mille coronatos dono accepit. Thadæus Medicus Florentinus cùm Ho- norium pontificem curaſſet, loco ſoſtri re- porta vit decem millia florenorum. Aſt ſi vel maximè ars& fcientia adhuc ho- die in tanto eſſet pretio,ptæſtat tamen Chri- ſtum diligere. Nam qui Chriſtum diligit, cœ⸗- leſtes ſibi acquirit divitias, quas nee ætugo nec tinea conſumit,& fures non effodiunt, Matth. 6. v. 2 2. Hinc noti ſunt verſiculi: Si Chriſtum neſcis, nihil eſt, ſi cætera difci y Si Chriftum diftis fatreft, fi catera nefits, 4. Divine‘ plenitudinis confummatio, v. iğ. Addit enim Paulus, ut impleamini in omnem plenitudinem Dei, h. e. ut Lutherus in gloſſa marginali commentatur ſuper hæc verba: Daß Gott allein in euch regiere und wuͤrcke/ und ihr ſein voll ſeyd. Senſus eſt: Deus con- ferat in vos ubertim fua dona, ut magis ma- gisqͥue creſcatis in fide,& ad conſammatam perfectionem filiorum Dei tandem aliquan- do perveniatis. Hoc non eſt poſitum in no- ſtris viribus, ſed à Deo dependet, qui Paulo plantante& Apolline rigante, folus incre: mentum largitur, 1. Cor. 3. v. J. Sed liæc eſt proh dolor ſeculi hodierni perverſitas, üt maxima pars hominum im- pleatur in plenitudinem Diaboli. Quidam pleni ſunt vino, ut heluones, Eſa. F. v. I T. qui- dam omni iniquitate& malitia, Rom. 1 v. 29.1 quidam cutã ventris, ut dives iſte villicus, Luc. 12..1 6. Quidam oculos habent plenos adulterii, 2. petr. 2..14. Quidam pleni ſunt ſanguine, ut meretrix Babylonica Apoc. 7 .6. Quidam turgent ſuperbiã, ut phariſæus, Luc. 1.v. 1 1. ſeqd-Slal. 7 3../ Quidam pleni Epiſtola Rpheſ 3. v. 131 1. Us? ſunt maledictione,& fraude& dolo, Pial. zé v. 7- Hæc omnia à Diabolo proveniunt;& quem hîc dito modo fuå plenitudine impler, hos olim in ftygia palude, ſulphute& pice implebit, ut facies eorum plenæ ſint igno- miniã, Pſal. 8 3. v. 1 7.& anima malis, Pſal.8 8. v. 4. d quibus in æternum non liberabuntur, Plal. 49. v. i f. Ca veamus hanc plenitudinem vos mei,& cum Paulo oremus, ut plenitudine fuå Deus nos impleat, ficut Apoftoli in Fefto Penteco- ftes Spiritu S. impleti funt, Act. 2. v. 4. Eph. 5. .T8. hic non erit otiofus, fed linguas noftras implebit ſanctitate, ut colloquium ſuum de Deo inſtituant, Plal. 1 19. V. 17 2. oculos im- plebit humilitate, ut dejiciamus illos cum Publicano,& noſtram indignitatem agnoſca- mus, Luc. 18. v. 1 3. aures noſtras devotione, ut libenter audiamus verbum Dei,& cum Sa- muele Propheta dicamus: Loquere Domine, fervus tuus attendit,.Sam..v. 10. Manus noftras beneficentiâ, ut efürientibus franga- mus panem, El. 5.v. 8. Corda noftra fide,& obedientiâ, ut credamas& non dubitemus, ficutAbraham,Rom..v..pedes noftros pie- tate, ut vitemus vias peccatorum, Pf..v. 1.& in caterva eorum frequėénter reperiamur, qui ambulant ad domum Domini, Pal. 42. v.§. Tandem ſequetur plenitudo omnium bono- rum cœleſtium in vita æterna, ubi inebriabi- mùr å pinguedine domus Dei,& torrente vo- luptatis potabimur,pfal. 3.v. 9. replebitur ri- fu os noftrum,& lingua noftra exultatione, quam his verbis erum pere faciemus: Magnif- cavit Dominus facere nobiſcum, Pfal. 1 2 6. v. 3. De Tertio. R Eftat Pars Tertia, nimirum gratiarum d- io, quã Paulus orationi fuæ ftatim fabji= Sit,

476 cit ubi niunt: .Scopils, ad quem dirigitur. Is Deus eft vi- vus& verus, Parer. Domini noftri Jefu Chri- Ri cuil anted genua flexerat, huic jam pro be- neficiis collatis& inpoſterum conferendis gratias agit.Quia enim lolus eſt, qui operatur falutem in medio tetræ, Pfal.74:.12. pro ptereà etiam{oli debetur, glorificatio, Plalm. 50. v. 1 5. Hanc gloriam alteri non dabit, Ela. iterum..» confideranda- ye- 4248. A3 Deſcribitur hic bifatiam: 1. Ab oinni potentia, quòd cuinulatè facere poſſit. Nam manus ejus non eſt abbreviata, ut ſalvare nequeat, Eſa. j.vα. ſed mirificat Sanctos ſuos, Pſ.4, 4. X omnia mutare poteſt, Pſ. 77. v. i 1. nemo impiorum illam effugiet, Pſ.139%.S. 10. A. Macc..v 3l. ldeo vocatur Deus ſchaddai ſufficientiſſimus ſibi ad præ- ſlanda omnia, quæcunq; voluerit, Gen..V. I. Quemadmodum autem hæc Dei omnipo- tentiã metuenda eſt impiis, quorum cornua facilè confringere poteſt, Plal.2. v. 4. Ita ſa- lutaris eſt fidelibus ob ſuaviſſimam conſola- tionem in periculis omnium maximis, in qui bus nulla evaſionis rima humanitùs apparet, & deſperata omnia coram oculis humanis ap- arent. Deus cumulatè facere poteſt. Huic confidite vos inei, non patietur vos tentari ſu- pra id: quod poteſtis, ſed talem dabit ix Bgæcir, ut poſſitis luſtinere, 1. Cor. 10. v. 13. Teme- rarii igitur ſunt, qui omnipotenti Dei limi- tes conſtituunt,& mox contradictoria eſſe clamitant, quæ in fuo cerebro non quadrant, Zach,$-.6. 2. A beneſicentia. Nam cumulatẽ facere potet: ultrà omnia, que petimus, aut mente concipimus. Sicut enim et fum- mum bonum: Ita rivulos ſuos promanare fa- eit ad creatutas,& delectatur nobis hene- Dominica MVI. poſt Trinitatus. faciendo, Jet.3 I Mꝗ. ſeqq. Promptiot ad dan- dum, quàm nos ad accipiendum, ut Tertul- lianus dicere ſolitus eſt, id quod exemplis manifeſtum fit. Abraham petebat à Deo hæredem,& non tautùm voti compos eva- dit, ſed etiam ſeminis multiplicationem ipſis pollicetur Dominus, Gen. 1f. v. 4. 8. ſeqq. LLnL Salomo petebat ſapientiam, ſed accipit ſi- mul gloriam& divitias, 1. Reg. 3. v. I2. ſeqq. .v. I3. Ita Jobo reſtituit Deus omnia in du- plo, Iob. 2. v. 12. Hæc eſt menſura bona, preſla, agitata& ſuperflua, quæ datur in ſi- num noſtrum, Luc..v. 38. 2. Locus, in quo glorificandus eſt Deus, ni- mirum in Eccleſia, quæ civitas Deĩ eſt, ædifica- ta hoc fine, ut aſcendant tribus Domini teſti- monium. Ifrael ad confitendum nomen Do- mini, Plal.1 2 2. V. 3. 4. Quamvis enim domi etiam orare,& Deo pro beneficiis collatis gratias agere poſſu- mus. Collectio tamen non deſerenda eſt, Heb. TO. v. 2 f. Ubi tot Chriſtiani conveniunt, & quaſi manufacta Deum ambiunt, quæ vis ipſi grata eſt, ut Tertullianus loquitur. Nam fı duo ex vobis conlenferint{uper terram de omni re, quamcunque petierint, fiet illis à Pa- tre meo, qui in cælis eſt, ait Salvator Matth. 18. v. 1 9. Noftri homines libentius viſitant domum conviyi, quàm domum orationis, quapro- pter eos juſto judicio Deus olim detrudet in domum luctus, ubi præ dolore linguas ſuas commanducabunt, Apoc. 1 6. v. 10.& non ha- bebunt requiem die ac nocte, Apoc. 1 4. v. IT. 3. Modus, quemodo fiat, nimirum per Jelum Chtiſtum, qui eſt Altare noſtrum, Heb. 1 3. v. 10. in quo vituli labiorum noftro- rum unicè offerri debent, Oſe. 14.v. 3. Ideò nos jubet orare in nomine ſuo,& exauditio- nem

nem certè promittit, Joh. 1 6. verſ.2 3. Nam omnes promiſſiones Dei in ipſo ſunt etiam,& in iplo ſunt Amen 2. Cor. 1. v. 20. 4. Terminus, quamdiu duratura ſit illa gratiarum actio, nimitùm in omnes ætates ſeculileculorum. In Mundo omnia etiam honorificentis- ſima tranſeunt, velut umbra, ſed Dei honor & gloria durat in ſecula ſeculorum. Hic enim Sanctorum Angelorum& Electorum perpetuus labor erit, ut coram throno DEl ſtent,& Tæsáyicy fuum continuè repetant, Sanctus, Sanctus, Sanctus Deus Zebaoth. Ela. 6. verſ. 3. Item, Benedictio, honor & gloria& poteſtas in ſecula ſeculorum A- poc. F. v. 13. Videamus autem, ut hic laudes Dei into- nemus, ſi tandem aliquando in vita æterna cantica jilla graduum cum beatis Angelis& cœlitibus modulari velimus, Nam ex Ec- cleſia militante tranſitus fit ad Triumphan- tem,& nif quis legitimè cettavetit, nun- quam coronabitur 2. Timoth. 2. v. f. f. Pondus, quod appenditur per vo- ælam, Amen, quæ tåm optantis, qudm as- ſeverantis& confirmantis eſt particula,& kon tantùm gratiarum actionem, fed ipſam ctiam orationem refpicis, quàm Paulus hâc Epiſtola Ephef:.. 13-22. 457 voculâ claudit, utconfidentiam fuam de- claret, quod de exauditione nihil quicquam dubitet. Eſt enim idem quod 502 Fiat, in qua ſignificatione uſurpatur Neh. 2. verf. 6. Plal. 4 2. v. 14. Tob. 9. v. 12. 1. Cor. 1 4- verl To. Unde apparet, quid de Pontificia du- bitatione ſit cenſendum, Oratio enim; fi vera fit, in fide fiat oportet, quam Pau- lus omisas vocat, Heb. 1q vr. UE ræpiyriar, Eph. 3. verſ.1 à.& TAngdDopigy Rom. 4. v. 2 1. complectitur. Quod ex tali fide non pro- cedit, peccatum eft, Rom., I4.23 Un- de præcipit Apoſtolus, ut puras manus leve- mus orantes fine ira& dubitatione z. Tim. 2. verf, 8. Qui enim hæſitat, ſimilis eſt flu- ctui maris, qui à vento movetur& cirom- fertur. Talis homo non exiftimet, quod accipiat aliquid à Domino, Jacob. r. v. 6,Hæc pro tempore ſufficiant. Faxit DEUS Pater Domini noftri JESU Chriiti, qui cumulate facere poteſt, ul- trå omnia quæ petimus aut intelligimus, ut in charitate ejus radicati& fundati con- trå omnes inferorum portas immoti confi- ftamus,& in Ecclefia militante& trium- phante gloriam ejus deprædicemus in omnes ætates ſeculi ſeculorum Amen.

a(458) Re RERET T ORCO RIRO CRO DOM. XVII. POST TRINIT. Epiftola Epbef...-7. UM Abraham& Loth inter Bethel& Ai tabernacula fua figerent, nec poflet terra capere, ut habitarent fimul pro- pter armenta& greges ovium, quibus uterque abundabat, jurgia ferè quotidiana exorta funt inter Paftores eorum, id quod Abrahamo valdè diſplicebat, dixitque ad Loth: Ne, quæſo, ſit jurgium inter me& te, & inter paſtores meos& paſtores tuos, Fra- tres enim ſumus. Ecce univerſa terra coram te eſt recede à me obſecro, ſi ad ſiniſtram ie- ris, ego dextram tenebo, fi tu dextram elege- ris, ego ad finiitram pergam, Gen. 13. verí. 7. ſeqq. In hac hiſtoria ſpeculum fraternæ chari- tatis nobis ob oculos ponitur, quam omnes yeré Chriftiani ecâdem devotione colere& exercere debent, Æquèenim fratres lumus, & unum habemus Patrem in cælis Mal. 2. v. 10. unum in terris Act. 17. v. 26. Habemus etiam unam matrem, ex qua nati fumus, Evam nimirùm quæ mater eft omnium vi- ventium Gen. 3. v. 20.& unam matrem, qug nos poft mortem in finum fuum recipit, Syr. 40. v. 1. Adhæc Chriftus frater nofter factus eſt, Heb. 2. v. 14. in quo Deus Pater cœleſtis {e declaravit, quod ipfe velit nobis effe in Patrem,& nos viciflim ipfi debeamus effe in filios& flias 2. Cor. 6. v. 16. ` Hæc omnia ad fraternam charitatem nos inftigare debent, ut tanguàm fratres& fo- rores habitemus in unum, quod bonum& jucundum eft coram. Deo& homibus Pfal. t33 Vk: Accidit quidem interdum, ut rixæ exi- ftant in Paftores noftros, ficut cœlum non {emper fudum, fed nubibus quandoqueob- ductum eſt. Nam caro noſtra impatiens eſt, & nihil quicquam injuriarum devorare poteſt. -Sed Abrahamum Patriarcham imitemur,& cedamus potius de jure noftro, quàm jurgio contendamus. Compeſcamus affectus car- nales, ne ſol occidat ſuper iracundiam, Eph 4. verſ. 26. Alloquamur proximum cum Abra- hamo: Ne quæſo jurgium ſit inter me& te, ſumus enim fratres, fiad finiftramieris, ego dextram tenebo, fitudextramelegeris, ego ad finiftram pergam. Talis Harmonia Deo placet,& ubi floret iſta concordia, ibi pro- mittit Deus benedictionem& vitam uſque in ſeculum Pfal. 133. v. 4. Huc ſpectat etiam ptælecta Pericope, in qua Paulus ſuos Ephefios multis argumentis ad concordiam hortatur. Conftat illa duo- bus membris, quæ breviter explicabimus, ut funt I. Ambulandi Modus. II. Argumentorum Pondus. Faxit Deus Pater omnium, qui eft fuper omnia,& per omnia,& in omnibus, ut bene cedat, quod in votis habemus, A- men. Exege- itmadyer URO irtity

Exegefis, > N hodierno Evangelio proponitur nobis Chriftus tanguam Medicus Corporalis, qui hydropicũ curat,& Spiritualis, qui phariſæos hy pocritas informat, quib. operibꝰſabbathum rectè ſanctificetur, nimirum operibus pietatis & charitatis, cumq́; animadverteret, quòd eli- gerent optimos accubitus, ſuperbiam ipſorum teprimit,& ad humilitatem hortatur. Hæc o- muia ex charitate proficiſcuntur, cujus Præcla- ti effectus funt aliis benefacere,& viam ſalutis inſtitutione ſedalà comonſtrare, Jac. 5, 19.20. Jud. v. 2 L. 2 2. quo nomine eleganter convenit cum ſua Epiſtola, quæ ſtudium charitatis, con- cordiæ& humilitatis nobis apprimè com̃en- dat, ut tanquàm membra uniꝰ corporis Eccle- ſiæ ſub uno capite Chriſto digne ambulemus. 1. Fuxta Vocationis tenorem. Hortor itaque vos, ait Paulus, ego vinctus in Domino, ut dign ambuletis vocatione, quå yocari eftis mæðcç movet à vinculis. Sicut enim verba amicorum, quæ moribundi, vincti, aut in aliis calamitatibus conſtituti proferunt, ſingulari quaàdam diligentiã obſervare ſolemus, quia non eſt de nihilo, quod loquuntur, ſed pecu- liares& ſalutares plerumque admonitiones continet, ut teſtantur exempla Jacobi, Gen, 49. v. l. ſeqq. Joſuæc. 2 4. v. I. ſeqq. Davidis, l. Reg...2. ſeqq. Tubiæ c..v. a: ſeqq. Ita vinculorum ſuorum mentionem facit Apo- ſtolus, ut ſuæ admonitioni pondus addat,& attentionem majorem apud Epheſios conci- liet, quà verba fua memori corde reponant, & tàm ſolliciti ſint in exequendo, quàm ille in præcipiendo. Nihil enim exoptatius piis Eccleſiarum Miniſtris accidere poteft, quàm bona fama de profectibus Auditorum, unde animad vertere poſſunt laborem ſuum in Do- mixo irritum non fuifle,.Cor. 1.v. f8. Epiftola Ephef4. v.-7. 459 Propoſitio Pauli hæc eſt: Hottor vos put dignè ambuletis vocatione quã vocati eſtis. Quid ſit dignè ambulare vocatione ſuã, expo- niir Col. I. v. i.& I:Ambuletisdignè Do- mino, ut per omnia placeatis in omni opere bono fructificantes& creſcentes in agnitione Dei. Fota vita noftra nihil aliudeft,quàm continua via in patriam. Non igitur ſtan⸗ dum, fed proficiendum eft in bono ſicut am- bulantes ſingulis greſſibus ad metam propiùs accedunt, ne ſimus inter eos, qui ſemper diſ- cunt,& nunquam tamen ad agnitionem veri- tatis perveniunt, à. Tim. 3..7. Cæterùm vo- catio noſtra duplex eſt: 1. Generalis ad Eccleſiam, de qua Pau- lus agit, quando fuis auditoribus in memo- riam revocat ftatum priftinum, cùm adhuc in gentiliſmo viverent, ſervientes Diis alienis, & ambulantes in vanitate lenſus ſui, obtene- bratum habentes intellectum,& quales nunc ſint, ipſis inculcat, nimirum vocati ad gre- mium Eccleſiæ, ad regnum Chriſti, ad parti- cipationem ſortis Sanctorum in lumine, imò ad vitam æternam;, quæ vocatio alios mores & aliam vitam poftulat, ut abnegatã im pie- tate,& mundanis concupifcentiis ſobriè, ju- ftè& pièvivant in præfenti feculo, Tit..v. 11 Ambulantes ut filii lucis, probantes quid ac- ceptum fit, nec commercium habeant cum infiugiferis operibus tenebrarum, Eph. f. v. 9. 11. Idem noſtris hominibus frequenter incul- candum eſt, qui in baptiſmo Deo fidem dede- ruut, Diabolum& omnem impietatem abne- gârunt,&c in peculium Dei adoptati ſunt, ut dignè vivant vocatione ſud.d gnè Evangelio, Phil. 1. v.). dignè Deo,. Pet. 1. v. 1 5. ne im- plicent ſe prioribus delictis, quibus ſemel nunciuia miſerunt, alids poſleriora deteriora erunt primis, 2. Pet. 2. v. 0. ſeqꝗ. Mmm à Hu-

460 Hodiẽ/ pauci funt, qui vocationem fuam attendunt, vocavit nos Deus ex tenebris in admirabilem luçem ſuam, 1. Per. 2. V. 9. ſed quis eſt, qui in iluce ambulat, ut Filios Dei decet? Fenebræ operiunt texram,& caligo opulos Ela. 6O. v. 2. Id de operibus tenebra- rum intelligendum eſt, in quibus gloriari ſo- let mundus hodiernus quaſi re bene geſtã Ela. 3. verſ. 9. Rom. 1 3. v. 12. Vocavit nos Deus in pace, id eſt, ad pacem.Cor. 7: Y. I5. ut lectemur concotdiam,& quantum in nobis eſt, ſi fieri poteſt, cum omnibus hominibus pacem ſer vemus, Rom. 1 2. v. 1 8. ſed, quis eſt, qui in pace ambulatꝛ Frater ſupplantat fta- trem,&amicus proditoriè incedit,& frater fra- trem fuum decipit, Jer. r g. v- f. dumque ita fe mordent invicem&comedunt, nonek mirt, ſi ab invicem conſumantur Gal. 5. v. 15. Vocavit nos Deus ad pænitentiam, Matth. 9. V. 13.& ſanctificationem 1. Theſſ. 4. v. 7. Sed quis ek, qui agat pænitentiam fuper pec- cata(ua dicens quid feci? Jer.$. v. 6. quis eſt, qui lanctimoniam ſectetur, ſfᷣne qua nemo Deum videbit, Heb. 12, v, 14: Apparet hinc cordis humani perverſitas, quod ad malum femper proclive eftà pueri- tia Gen. 6, v- f; mundus clamat: Venite, frua- mur bonis quæ ſunt,& utamur creaturà, tan- quam injuventute celeriter. Vino pretioſo& unguentis nos impleamus,& non prætereat nos flos temporis, ubique relinquamus ſigna lætitiæ, quoniam hæc eſt pars noſtra& hæc eft(ors noftra, Sap: 2.-.9. Diabolus clamár Hæc omnia tibi dabo, fi pronus adoraveris me, Mattk. 4. v. 9. Caro& ſanguis clamat: Va- num eft Deo ſervire,& quid emolumenti ex ea re percipimus, quód cultus ipfius exerce- mus, Mal. 3. v. 14. Ibi ſtatim parati ſumus, & menbra noſtra Diabolo, mundo& carni exhibemus, üt ſim arma injuſtitiæ Rom. 6. Dominica XVII. poft Trinitatis v. 13. Sed quando Deus vocat, nemo eſt, qui attendit, ſed quilibet graditur adcogita- tiones fuas in via non bona Efa. 6.v..Hinẹ fit, ur iterum non audiat, quando nos clama- mus, fed rideat in interitu noftro& ſubſan- net, cum nobis id, quod timebamus, advenit Prov. I. v. 26. Tandem in noviſſimo die, quia hic audite noluimus: Venite Mattk. 1 f. v. 28. Audite cogemur triſtiſſimum illud: Ite, Ite maledicti in ignem æternum, qui Diabolo & Angelis ejus paratus eſt, Matth. 25. v. 41. z. Specialis-five Perfonalis ad hune vel illum ftatum, ad hoc vel illud officium.Ita Sa- muel erat Propheta, David Rex Joab Dux belli Joſaphat Cancellarius, Seraja Syndicum agebat, hodie alius eſt Paſlor, alius Con- ſul, alius prætor, alius Opifex&c. U- nusquisque igitur dignè ambulet vocatio- ne ſuà, ut is, qui ex adverſo eſt, verea- tur, nihil habens malum dicere de ipſo, Tit..Verſ. 8. Regula iHa valer 1. In Statu Politico, ut fubditis fuis bono exemplo præluceant,& ipfi fa&itent, quod inaliis punire folent./ Nam Regis ad exem- plum totus componitur orbis, Syr. T0, verſ.2. 2. In ſtatu Eccleſiaſtico, ne hi, quibus ani- marum cura demandata eſt, auditioribus of- fendiculum ponant, ſed in omnibus ſe exhi- beant ſicut Dei miniſtros 2. Cor. 6. v. 4. Nam Epifcopum decer efle irreprehenſibilem, i. Tim. 3. v. 2. 3. In ſtatu Oeconomico, at Patres& Ma- tresfamilias liberos ſuos educent in diſcipli- na& admonitione Domini, Eph. 6. v. 4. in verbis& operibus ita fe gerant, ne ſcandalize- tur aliquis ex par vulis, Matth. 1 N. v. 6. Videte dilecti, Hæc eſt vocatio, quam in tribus Hietarchiis DEUS adhuc hodie fre- quentare ſolet. Unusquiſque igitur ſicut vo- catus Compl f leimus Deo a alios, l€ per duni i hodierr Hzc

catus eſt. ĩta ambulet, ꝛ. Cor. J. v. 17.& in pau- sis fidelitatem ſuam probet, ut ſuper multa conſtituatur, Matth. 2 AvA 2. Fuxta consordia amorem, quæ hic vin- eulum appellatur, quod ex tribus filis con- dext um eſt, ut ſunt: 1, Humilitas, quæ eft virtus Dei timorem complectens, qud noſtras infirmitates agno- fcimus, nec tribuimus nobis majora, quàm à Deo accepimus, nec'efferimus nos fuprà alios,fedex animo fatemur, ſpiritualia& cor- poralia bona gratis abfque noftro merito propter Chritum nobis à Deo contingere. Hæc virtus maximè neceſſaria eſt ad conſer- vandam unitatem. Inter ſuperbos enim ſem- per ſunt jurgia, Prov. I 3. V. f0. Exemplo ſit hodiernum bellum, quod ambitione& fu- perbiã primordium ſumſit, ambitione crevit, ambitione ſervatur& continuatur. Nam Principes Imperii Vtiοο exercent,& titu- lorum amplitudinem: bóno publico longè præferunt, cùm tamen in morte nihil alpor- tare poffint,& gloria eorum non defcendat eum illis, Pſ.49. v. 1$. Hæc omnia d Rege ſuperborum Diabolo proficiſcuntur, Job. 4 x. v. 2 5. qui perditione Germaniæ noſtræ ſine dubio maximè dele- ctatur. De Alexandro Magno referunt Hiſtores, quòd occupatis Thebis mœnia ſolo æquaätit, fed Phryne meretrix reparationem promifit, fi cóncedatur ipſi ab incolis, ut hæe verba in- ſcribat: Alexander ſubvertit, Phryne reſti- guit Ita Primates Imperii non ignorant.: in quantis anguſtiis patria noſtta verſetur, ſed ambitionis Oeſtro perciti de vanis titulis di- micant,& Imperii Mœnia in deſolatione re- linquunt. Proptered monet Paulus ſuos Phi- lippenſes, ut nihil faciant per contentionem Epiſtola Epbeſg. v. 1- Y. 46 vel inanem gloriam, ſed in humilitate ſu- Periores ſibi invicem arbitrentur, cap. 2. verſ. 3. 2. Longanimitas, quæ iram compelcit, ne protinus ad quamvis injuriam nos exacerbari patiamur, ſed in patientia malum bono ſupe- remus, Rom. I..2 F, Hodie virtus hæe Rara avis in terris, nigroq́; ſimillima Cy- gno eſt; Nam plerique tàm facilè iraſcuntur, ut ver- bum quodvis obliquum bello decertare ipfis volupe fit pleni odio-& iracundiâ, qua non facit quod refum eft coram Deo, Iacob. 1. verſ..0. Videt Johannes in Apocalypfi equum pal- lidum,& qui fedebat fuper cum, nomen illi mors& infernus ſequebatur eum, Apoc. 6. .8. Per equum hunc ira denoratur,& com- pliees, odium, invidia, contentiones,& id ge- aus animi perturbati affectus. Seſſor ejus mors eft, quam infernus ponè fequitur. Tta enim deformar hominem, ut totus luridus fiat ,& non ſanitatis tantùm, ſed vitæ etiam& ſalutis æternæ naufragium facian, 1a Tim. 1, V. 19. Sicut enim Ægyptii, cùm odio& rancore Hebræos proſequerentur, eos perdere pa- rantes feipfos prius perdiderunt, Exod. 14- verf. z8. Íta qui irå& iracundiâ ſufluſi perſe- quuntur injurias, cum inimicis{fuis mortem intentare; feiplos non in mare rubrum„ut Pharao, ſed in ſtagnum ardens igni& ſulphu- re præcipitant, quò omnes crudeles& homi- cidæ pertinent, Apoe:2.v.$, Aig 3 Plarabilitas, quæ proximum ſuſtinet.& naæ vos ejus pallio charitatis obtegit, ut verſ.3. Paulus requirit. Invenias hodie, quibus odium ita inuſtum eſt animis, ut nullum reconciliationi locum Mmm 3 con-

462 concedant, Viaillorum complanata'eft lapi- dibus fed in fine profunditas inferni, Syr. 21. .1 1. Nam dum vivunt,laqueis Diaboli con- ſtricti ſunt, ut orationem Dominicam ſibi in perniciem orent, quoties orant, Matt. 6. v. 1 4. Şi verò morianturin ifta malevolentia, actum elt de falure eorum. Qui ènim moritur in odio,non moritur in charitate. Qui non mo- ritur in charitate, non moritur in fide, nam fi- des per charitatem efficax eft, Galat, 5..6. Quinon moritur in fide, non moritur in Do- mino,qui hon moritur in Domino,non mori- tur beatè. Nam hi ſolum beati funt, qui in Dòmino moriuntur, Apoc. I.v: 13. En vos mei, hoc eft vinculum pacis, quod tribus hifce filis conftat,& non facilè rumpi- tur, Eccleſ.v. I 2. Noftrûm eft, hoc vinculo noftros lumbos accingere, ut pacem ferve- mus, quantum in nobis eſt, ſi fieri poteſt, cum omnibus, Rom. 1 2..18. Tunc Deus pacis nobiſcum erit, 1. Cot. IA.3 3.& ex hoc liti- joſo ſeculo nos aliquando in domos pacis transfetet, Eſa.; 2. V. 1 8. Qui verò violant& rumpunt hoc vinċu- lum,& funibus iniquitatis colliguntur in unam mentem reprobam, quemadmodum de impiis dicitur, Eſa. 5. v. 28. hos inanent ca- tenæ mortis, 2. Pet. 2. v. 4. qui manus& pedes ligati in tenebras exteriotes projicieniur, Matth. 2 2. v. 13;3. De Secundo. Urr Ambulandi modus, fequitur Argu- T mentotum pondus, quod adhortationi ſuæ appendit Apoſtolus,& ſicut charitatem aliàs vinculum perfe&tionis vocat, 2. Col. 3. .14. Ita perfe&tionis numero ſeptenario vi- delicet argumenta ſua includit, quæ brevi- Dominica XIII, poft Trinitatis ter enumerabimus, cordiam. 1. Unum Corpas, quo nomine intelligitur Eccleſia, quæ eft corpus Chrifti myſticum,& una eſt propter unum caput, quod eſt Chri- ſtus, Eph. 1. v. 2 2.& F. v. 2 3. Non ergò decet, ut unius corporis membraunius regni inter ſe diſſentiant. Regnum enim inter ſe diviſum cortuet, Luc. 1 T. v. 17. Eſopus narrat in Fabulis ſuis, quòd hu- mani artus, cùm ventrem otioſum vide- rent, ab eo diſcordàtint,& ſuum ipſi officium denegaverint. Ita lactum eſt, ut ipſi quoque deficerent,& totum corpus und cum ſtoma- cho periculum mortis incurreret. perinde {fe habet cum iisi, qui odiis, inimicitiis, inju- riis, jurgiis fe à myitico Ecclefiæ creden- tium corpote ſeparant, eo ipſo enim manife- ſtum reddunt, quòd ſint putrida membta, quæ cœleſtis ille Chiturgus Chriſtus Jeſus olim reſecabit in ita ſua,& ſub dio projiciet, ut Unt abominatio omni carni, Eſa. 66. verſ. 2 4. Meximum hinc pro omnibus afflictis emergit ſolatium. Si membra Chrifti fu- mus, ipfe proc urabit nos. Nemo enim un- quam propriam carnem odio habuit, Eph. ĵ. :29. Si membra fumus Chrifti, non impunè ferent hoſtes& perſecutores noſtri, quaai no- bis machinantur perniciem. Chriſtus caput ſentit, quando membra patiuntur,& fuo tem- pore vindicabit, Act. 9. v. 5. Si membra Chri- ſti ſumus, in morte non relinquemur, ſed quemadmodum ipſe reſurrexit, ita& nos re- ſurgemus, unde canit Eccleſia: Ich bin ein Glied an deinem deib/ Deß troͤſt ich mich von Hertzen/ Von dir ich ungeſcheiden bleib/ In Todesnoth und Schmertzen/ Wanni gleich ſterb/ ſo ſterb ich dir/ Moveat nos ad Gon- Amen img ninilt Hi pieCi ngon ksi Leg unust omnib fura quiin mi0, MI primiti kanin No Deusi diverte tuim eſ quip dpititu k ejusd Quiverà lunin ſe htangêr ch.z. ` Outin Nonafter rur qu Mx fuper qe le , Menio; Osaccidir gnim i muile W ie in iie lty

Ein ewiges Leben haſtu mit Durch deinen Tod erworben. Si membra Chriſti ſumus, ætetnæ gloriæ nos olim participes reddet. Nam ubi ego ſum, ibi miniſter meus erit, Joh. 1 2. v. 26. 2. Tnus Spiritus, per quem unimur cum ca- Pite Chriſto. Ex hoc enim cog noſcimus, quòd in eo maneamus,& Ipſe in nobis, quoniam de Spiritu ſuo dedit nobis, inquit Johannes, .C. 4. V. 13. Quamvis igitur dona ſunt varia, unus tamen Spiritus, qui operatur omnia in omnibus, ut Paulus ait, T. Cor. 1 2, v. C.& vo- eatur alids Spiritus dilectionis, 2. Tim. 1 VT quia inſtinctu ejus credentes agglutinati Do- mino, unus cum ee Spiritus ſunt, T. Cor. 6. -17., cujus rei ideam habemus in fidelibus primitivæ Ecclefie, quorum erat cor unum & anima una, Act. 4. v. 3 2. Noftrûm ef Pacem quærere& ſectari, ſi Deus ille pacis& dilectionis apud nos quoq; divertere debet,.Cor. 1.Verſ. 1 r. Diabolus enim eſt homicida ab initio, Johan. 8. v. 44. & qui pacem turbant vel lites amant non à Spititu Sancto reguntur, ſed ex Diabolo ſunt, & ejus deſideria perficiunt, Johan. 8..44. Qui verò pacem& concordiaia lectantur, cer- tum in ſe habent teſtimoniun quòd ex regno ſatanæ erepti,& in regnum Dei translati ſint, 1 Joh. 3. v. 14. O utinam Principes Imperii in conventu Monaſterienſi ab hoc unoSpiritu fe regi pate- tentur, quàm facilis eſſet compoſitio! Sed quia Rex ſuperborum ibi dominatur, ſpes pacis, quæ hactenus affulſit, ferè evaneſcit. Memorabilis eſt, quæ inter Anglos& Gal- los accidit hiſtoria. Cùm enim uterque Rex magnum& inſtructum exercitum in aciem produxiſſent, jamjam prælium inituri, non- nulli ex Ducibus Gallorum timentes Anglo- rum fortitudinem& felicitatem, quam cum Fpiſtola Epheſi 4. v.-Y. 463 magna clade fæpius experti fuerant, nec non dubiam& incertam belli aleam perpenden- tes, cò rem deduxerunt, urambo Reges prius ad colloquium finguli cum paucis familiari- bus venirent, fi fortafle abfı prælio tranſigi inter ipſos poſſet. Conventum itaque eft in eadem planitie, in qua acies inſtructæ erant, locus idoneus& ab inſidiis tutus eligeretur ad congreſſum familiarem duorum Regum. Explorat re ſacellum quoddam deſertum& propemodum dirutum medium inter acies placuit, In quo Reges armati remotis arbitris placidè colloquerentur,& ipſorũ familiares, quos pari numero fecum armatos aſſumſe- rant, ante oftium intered excubias agerent, non difficulter inter eos mitigatisanimis con- venit, ut utriuſq; exercitus in caftra reducere- tur,& indueiis factis de conditionibus pacis altero die frequentiori conſilio deliberaretur. Dum his aliisq́; familiaribus ſermonibus duo illi Reges effent occupati& ex hoſtibus amici fa&ti efe viderentur>» feĝ; ad fuos recipere vellent ecce tibi, anguis immanis vel tumul- tu hominum, vel diabolicis artibus permit- tente Deo, latebris velut alteraErynnis excita- ta, ex angulo ſacelli præter opinionem emer- git,& quafi peritura Reges ſibillis eos perter- refacit. Illi videntes hane minacem& vene- nolam beſtiam ad ſe tortuoſis flexibus accele- rantem, colloquium mox abrum punt,& ut ſe ab ea defenderent, gladios ftringunt, repen- tegue mutatis animis neuter alteri gladium exſertũ habenti fidens, ſeſe foras raptim pro- ripiunt. Familiares eorum inſcii quid accidiſ- ſet,& ipſi inopinata re confuſi, rati ſimultatem inter Reges jamdudum hoftes in facello ex colloquio ortam, itidem faciunt,& unuſ- quisque ſuo Regi expeditis armis afſiſtit velut conflicturi. Hoc cùm uterque exercitus, qui in acie non procul ſtabat, conſpice- ret,

ea ie e a A Ai —— ni; 464; xec, nulla mora, quafi ſigno dato prælium in- cunt,& nequicquam prohibentibus Regi- bus erroremque demonſtrantibus, tanto fu- rore manus conferunt, ut multa millia cæſi üünt, duravicque prælium, donec nox cos[c= ríegavVit. S Ex hinc liquet, quàm follicitus fit Diabo- lus, ut compoſitionem pacis impediat. Pro- inde ſemper inſtandum eft precibús, ut melo- delas ejus reprimamus, Eph.6. v. 1 I; e Deum propitium habeamus, qui Deus pacis dicitur, & ſatanam pacis turbatorem ſub pedibus no- ſtris breviter conterere poteft, Rom. 16. v. 20. ut devolvátuť nobis deprecatio pacis& veritatis, ſer.3 3. v. 6. Nam prope eſt invo- cantibus eum,& facit voluntatem timentium ſe, Pf.1 45. V. 19. 3. UDnus ſcopus. Pergit enim Apoſtolus: Quemadmodum& vocati eſtis in una ſpe vo- cationis veftræ. Spes ea nihil aliud eſt, quàm certa vitæ æternæ expectatio propter Chri- ftum, qui inde fpes gloriæ noftræ'vocatur, Col. 1..27.’ qui coronam juſtitiæ imponet olim omnibus, qui diligunt apparitionem ejus, 2. Tim..v. S. Non igitur convenit, ut dillideant in terris, qui und victuri{unt ali- quando in ecklis. Hîc lumus peregrini, fed in cœliseht mo^iTivwæ noftrum, Phil. 3.-20. Concordes igitur ſimus oportet tanquam do- meſtici Dei, Eph. 2. v. 19. ut in civitatem il- lam manentem aliquando transferamur„ubi ſedebimus in pulchritudine pacis, Efa 2. 18.& jucunditatibus vitæ fruemur in ſecu- PI. l C. v. I I. Chriſti in fluctibus mundi hujus ceu maris impetuoſi huc illuc devolvitur, ſed anchotam tutam& firmam habet, quæ Spes elt. Hanc concorditer oportetapprehendere credentes, ut mutuas in hac nave fibi præ- ftent operas, atque hac ratione ad portum Dominica XVII poft Trinitatis vitæ æternæ perveniant, Hebr, 6. verf 18.19. 4. Unus Dominus, qui Chriſtus eſt, 1. Cot, .v. 6. T. Jure creationis, quia nos in utero ma- terno formavit, Job. 10..8. Ipſe feeit nos,& non ipſi nos, Plal. 100., v.:. 2. ure redemptionis, quia nos è poteſtate Diaboli eripuit, Col. r. v. f 3. non corruptibili auro& argento, fed pretiofo luo fanguine, .Per. 1y. I.unde migno prêtio nosemptos Paulus aflerit,.Cor...20. 3. ure ſanctißicationis. Nam in Baptiſmo dedimus Ipſi nomina,& fidelitatem promiſi- mus, quòd ipſi velimus ſervire omnibus die- bus vitæ noſtræ in ſanctitate& juſtitia, Luc.1. v. JI. exhibituri membra noſtta, ut ſint arma juſtitiæ, Kom. 6. v. 13. Cuùm igitur unum omnes habeamus Do- minam, concordiã opus eſt, quã corda noſtra conglutinentur, ne Dominum noſtrum, qui Princeps pacis eſt, Ela..v. 7. rixis& conten- tionibus alternis oflendamus. Nam æioο. res expetit lervos, Matth...g. contentio- fos verò&immifericordes in adventu luo di- vider, Luc. I..46- 5. Unus modas, per quem ad falutem æternam pervenimus. Ille fides eft, quæ fem- per una eademque fuit ratione obje&i apud omnes, qui unquam wera ac viva Eccleſiæ membra fuerunt. Nam JEfus Chriftus he- ri& hodie& ufque in fecula, Hebr. 13. verſ. 8. Una illa fides unitatem Spiritus& charitatis etiam declarationem requirit, utpote per quam ſemper efficax eſt, Gal. 5. v. 6. Si igitur fi- deverà unitus es Chrifto utcapiti, utique per charitatem etiam unitus eris cæteris corpotis myſtici membris, quæ vinculum perfectionis eſt, quo corda Chriſtianorum ita conſtrin- gin peliam tes& Rovs. purgat inum é verk, Caly nnm 7 mum onei tnum (orek tineti fritnina lapriln tionem-i itërdun dåttetro tis piele lapun Weæno nn, pu; Ceedimu ie, q

guntur, t omnium ſit unum cor,& una ani- ma, Act. 4. v. 32. Hinc palam eſt, nequaquam quemlibet in ſua oninione ſalvari, ſed unam eſle tantùm fi- dem ſalvificam, quæ Deum in eſſentia& vo- luntate, Chriſtum in perſona& officio rectè ac verè intuetur& agnoſcit, extra quẽm nemo quilquam ſalvari poteft, Johán. 14. v. 6. Qui aliam cœli ſcalam ſibi fabricat, gradib. fractis in æternæ condemnationis præcipitia delabi- tur& vitam non videbit, ſed ira Dei mane- it fuper ipium, Joh. 3. v. 36. 6. nus Baptiſinus, in quo omnes Chri- ſtum induimus, Galat. 3. v. 27.& in novum hominem regeneramur, Tit. 3. v. 5. ſicut igitur und cam Chrifto ſepulti ſumus per Baptiſmum in mortem, Rom. 6. v. 4. Itaſe- peliamus hàc conſideratione omnes ſimulta- tes& injurias, nec quæ ſepulta ſemel ſunt, novis rixis exuſcitemus& redintegremus, niſi purgationis veterum peccatorum per Bapti- ſmum factæ obliti eſlſe videri volumus, 2. Petr. T. verſ. 9. Calviniani duplicem conſtituunt Bapti- ſmum Internum& Externam: Externum ab- lutionem eſſe dicunt ſordium corporis, In- ternum verò ablutionem ſordium animæ, quõ refetunt teſtimonium Petri 1..3. V. 2 1. quin etiam temporibus hoſce Baptiſmos di- ſeriminant, adeò ut ex ipforum menre interior Baptiſmus effectum ſuum, hoc eſt, regenera- tionem interdum in adultà demum ætate, interdum planè non conſequatur. Id veròè diametro pugnat cum aſſertione Pauliin ver- bis præleclis, quà expreſsè unum tantum Baptiſmum eſſe ſtatuit, pugnat cum Symbolo Nicœno, pugnat cum numero Sacramento- rum, pugnat deniq; cum inſtitutione Chriſti. e ¢ X. Credimus igirur ex Sctiptura, Baptilimum 8 P aquæ, quem illi externum vocant, non tan- Epiffal haf m= Epiftola Ephef4. pisn: 46s tùm foris corpore percipi, fed Spiritus S. per Baptiſmi aquam extrinſecùs affuſam tanqudm pet ordinarium ſuum organum operari rege- nerationem,úndeChriftus lavacro aquæ mun- dare dicitur Ecclefiam fuam, Ephel. g. verk 26.: 7. Unus Deus, quem Apoſtolus vocat Pa- URR omntum,guia nos creavit, Mal. 2. V. 10. & in Chi ifto JESU in Filios adoptavit, Joh, r. V. I2. Ita ſumus ipſius filii,& inter nos invi- cem tratres ac ſorores, quos bonum& jucun- dum eſt cohabitare in unum, Pſ. i 3i vV i Notanda verò eft defcriptio, quå tribus modis diyinam Majeſtatem& dignitatem nobis commendat Apoſtolus I. Ex altitudine divinitati, cum dicit, qui eft{uper omnes, nimirùm primus& ultim ds, Ela. 44- V. 6. excellior cælo, ptofundior in- ferno, Iongior terrà, latior mari, Job. 11. verſ. 8. 9. 2. Ex amplitudine poteſtatis, cum dicit: per omnia, quia cœlum& terram im Jer. 23. v. 24.&, quicquid vult, poteſt in cœ- lo&æ in terta, in mari& in omnibus abyllis Plalm. 1 3 f. v. 6. 3e Ex largitate bonitatis, cùm dicit: In 0- mnibus vobis, ſcilicet per gratiam, quá corda fidelium fibi templa facit, 1. Cor. 6. v. 19.& in ipſis habitat per fidem, Eph. 3. v. I7. Quæ magna certè& ineflabilis eſt cle- mentia, quam ratio humana capere non po- teſt, ut videre eſt in Magis, qui Deotum nul- lam efe cum hominibus converlationem Ọpinabantur, Dan. 2. Vet T. y En vos mei, tot vinculis: Deus animos fide- lium conglutinare voluit, ut colligamus hinc, quaàm neceſſaria ſit concordia in omnibus ſtatibus præſertim in Eccleſia. Offerunt quidem nobis adverſarii> qui exierunt de nobis, at de nobis non ſuerunt, Nnn I Joh.

466 1. Joh. 2. v. 19. quandoque dextram frater- nitatis,& in fundamento doctrinæ conſen- tum inter nos eſſe clamitans, quæ verò gliſeant adhuc Asyopægias, non efe rantimomenti, ut proptereã vinculum pacis rumpatur. Sed la- tet anguis in herba. Nam hãc ipsã conteſta- tione animum ſuum malevolum abicondunt, ut pro ſociis Auguſtanæ Conteſſionis agno- ſcantur,& pace religionis fruantur, noſque Calviniſmi apud Pontificios ſuſpectos red- dant. Quæ enim communio lucis& tenebra- rum? Quomodo conveniunt Chtiſtus& Be- lial? 2. Cor. 6. v. 14. 15. Dominica XPI, post Trinitatis Sancienda igitut prius eſt concordia do- ctrinæ, ſic concordia animorum firma& fixa eſſe debet. Nunquam enim cum Deo con- venit cum ſede iniquitatis, ut eſt, Pſalm. 94. verſ. 20. Quod ſupereſt, quæſumus re omnipo- tens æterne Deus, ut, quod præcipis, etiam tribuas nobis, quò ambulemus ita, utdi- gnum eſt vocatione, quã vocaſti nos ad tui nominis gloriam per Dominum noſtrum JESUM Chriftum, ; Amen, GROR I RUTE: WI ORICUI RIRI DOM. XVII POST TRINIT. Epiftola 1 Cort: tw.+9. Uc. 13. verf. 6. Legimus de arbore Fici, quam plantaverat Dominus in vinea ſua, ſed per aliquod ſpati- um fructum non tulit, propterea iratus Dominus dixit ad cultorem vineæ: Ecce tres ſunt anni, ex quo venio quærens fructum,& non invenio. Succide illam, quid terram occupat? At ille reſpon- dens dixit illi: Domine, dimitte illam& hoc anno, uſque dum ſodiam circa illam& mit- tam ſtercora, ſi tum fructum non fecerit, in futurum ſuccides eam. Ficus hæc imago eſt gentium, quas Deus Pater cœleſtis primitùs etiam in vinea{ua plantaverat, ut eſlent peculium fuum& mul- tos fruttus producerent in vitam æternam. Sed ambulabant poſt cogitationes ſuas in via non bona, Eſa. 65. v. 2.& fructum non fere- bant. Proptered decretum erat in conſilio SS. Trinitatis, ut ſucciderentur, tanquàm ar- bores putres,& in ignem æternum conjice- rentur, ſed Chriſtus vinitor cœleſtis, qui pro genere humano fidejuſſit, gentilium etiam cauſam egit,& ficum illam ſterilem circumfo- diendo& ſtercotando miniſterio Apoſtolo- rum itá emendavit, ut fru&um poftea copio- ſum produxerit, quemadmodum Ipfe Chri- ftus Judæisexprobrat, Matth. 21. v, 41, De hac materia audimus ferè fingulis Do- minicis explicatione Epiſtolarum ordina- riatum, quomodò nimirũm totæ civitates& regiones ad Chriftum converfæ fuerint, itaut curlum Evangelii Diabolus cum omnibus fuis machinisremorari non potuerit,_ Cujus rei andha Da Am Ab

tei exemplum proſtat in prælecta etiam Peri- cope, ubi Paulus Deo gratias agit, hoc no- mine, quòd voci ſuæ dedit virtutem SPRL g3. E otat aLi anig í$ 34.& Cölintnios tanquàm arbores fteri- les ita circumfodit& ſtercoravit, ut in omni- bus ditati ſint per Chriſtum, annexo ſolatio, Deum, quod cœpit, confirmaturum uſque ad finem. Nes fine ulteriori præloquio ipſam Epi- ſtolæ tractationem aggrediemur, viſuri I. Pauli gratulationem. U. Annexam confirmationem. Faxit El Schadai, qui ditare nos poteft in omnibus, ur hæc omnia vergant ad ipfius gło- tiam& noſtram ſalutem per JESUM Chti- ftum Dominum noftrum, Amen. Exege 1S4 S Icut in hodierno Evangelio producitur Rex gloriæ, qui conſummato Redemptio- nis opere ad dextram Dei conſedit,& domi- natur jam in medio inimicorum, Pl. 1 fO. v. 1. Ita prælecta Pericope producit Regis hujus populum vocatum in communionem JESU Chriſti ſanctam, ut v. 9. dicitur,& qualis eſſe debeat, ſub exemplo Corinthiorum nobis ob oculos ponit, qui in veritatis agnitione ita profecit, ut Paulus affirmare audeat, iplos non deftitui ullo dono, quå dé caufa Iple Deo gra- tias agit, in quá gratiarum&tione tria potis- limùm conſideranda veniunt 1. Objecki Magnificentia. Non enim con- vertit ſead idola muta, quæ aures habent& nõ audfunt, Pſ.n g. v. 6. nec ad ſanctos demor- tuos, quemadmodum in Papatu fieri ſolet. Nam Abraham nefcit nos,& Ifrael ignorat nos,E{.64.v. 1.multò minùs proprię aloribit induſtriæ, quod Corinthiiad Cbriſtum con- verſi erant,& tam laudabiles in vera Dei agni- tione profectus fecerant. Nam qui plantat Epiſtola r. Cor. f. v.-9 467 nihil eſt,& qui rigat, etiam nihil eſt, 1. Cor, verí. 7. fed ad Deum vivum& verum gratia- rum actionem ſuam dirigit, àquo tanquàm Patre luminum omnia bona& perfecta dona proficiſcuntur, Jac. 1. 17. Æquum igitur eſt, ut ipſi quoque gratias agamus, gloriam hanc alteri non dabit, Ef. 42,v. 8. Inyenias hodiè, qui ſibi ipſis ſacrificium laudis immolant, fi aliquid boni& laudabile per ipſos effectum eſt, Habac. 1. 16. ſed tur⸗ pem committunt idololatriam. Non enim poteft homo accipere quicquam, nifi fuerit ei darum de cœlis, Joh. 3. v. 27. Agnofcebat hoc Eleazatus Abrahami Oe- conomus,& dicebat ad Bethuelem: Dominus benedixit Domino meo valde, magnificatus- que eſt,& dedit ei oves& boves> argentum & aurum, fervos& ancillas, camelos& ali- nos, Gen. 24. v. 35. Idem re vocabat ſibi in memoriam Jacobus Patriarcha, cùm Efavo fratri de gregibus fuis 580. ſpecies offertet, Atque ſuſcipe, inquit, benedictionem, quam attuli tibi,& quam do- navitmihi Dominus, Gen. 3.v. r7. Sequimini vos mei,& in omnibus date glo- riam Deo. Quid enim habes homo, quod non accepiſti? ſi accepiſti, quid gloriaris? autem inquit Paulus, 1. Cor. 4. v. 7. Inprimis ſicco pede non eſt præteteundum. quòd Deum hunc, cui gratias agit, Deum fuum vocat,& ita ſpem& fiduciam cordis promit, quam in Deo fuo collocavit, Per lapſum Protoplaſtorum diviſi ſumus à Deo, qui nos vocat Loammi, Ofe. 1. verf, 9. amiſimus imaginem Dei& larvam Diaboli in- duimus, imò mortui ſumus in peccatis, Eph. 2. v. T.& benefacere ñon poſſumus, quia di- dicimus malum, Jer. 13. v. 23. hoc reſpectu non audemus oculos attollere, nedum gloria- ri cum Paulo, quòd Deus noſter ſit. Nunn 2 Sed =

468 Sed per Chriſtum ſublata eſt hæc inimici- tia, qui omnia pacificavit per ſanguinem cru- cis ſuæ per ſemetipſum, Col. Iv. 20. ut omni timore ſervili valere juſſo, confidenter cla- mare poſſimus: Abba Patca! Roman. S. v. 15. Nam fiduciam habemus& acceſſum in con- fidentia, Eph. 3. verf. 1 2.& gratiam inveni- re poſſumus in auxilium opportunum, Heb. 4. verl. 16. Hæc magna eft confolátio, quå contrà omnem puſillanimitatem& triſtitiam nos erigete poſſumus, quando ſatanas gratiam Dei extenuat,& peccata noſtra exaggerat, ut in deſperationem nos præcipitet. Noli timere. Deus jam Deus tuus eſt,& fic- ut te creavit,& per Filium ſuum redemit, Ita tecum erit in tribulatione, Pſ.9 T. v. 15. Non deſeret aut derelinquet te, Heb. 13. v. 5. ſed ixCxei dabit, ut poſſis ſuſtinere, 1. Cor. 10. v. 13. Nam quia proprio Filio non pepercit, ſed tradidit eum pro nobis, quidni cum eo donaret nobis omnia! Rom. 8. v. 3 4. II. Modi evridentia, quomodo gratiarum actionem ſuam inſtituit, nimirum 1. Jugiterrævrore, mane& veſperi, in ptoſperis& adverſis ſequamur dilecti: Nam bona& mala, vita& mors divitiæ& pauper- tas A Deo ſunt, Syr. 1 l. v. 1 4. Idem obſervavit Jobus, cùm liberorum, jumentorum,& o- mnis ſubſtantiæ ſuæ jacturam feciſſet, Domi- nus dedit, inquit, Dominus abſtulit, ſit no- men Domini benedictum, Job. I. v. 2 1. Mo- veat nos crucis utilitas, Deus enim fidelis eſt, & quando crucem nobis immittit, hoc fine illud facit, ut à peccatis nos avocet, ne cum perverſo mundo damnemur, I. Cor. 1 L. v. 3 2. quod cettè tantum eſt beneficium, ut gratia- rum actionem quotidianam mereatur,& ad patientiam nos inſtigare poflit, nemurmure- miis adverfus Deum, fed cum Davide dica- Dominica XIIL poſt Trinitatis mus: Bonum eft mihi Domine quòd humi- liaſti me, Pſ. 1 18. v. 21. Nam crux eft 1. Pænitentiæ illecebra, quã ad ag nitionem peccatorum noſtrotum deducimur cum flio perdito, Luc, 1f: vi zr 2. Fidei coticula, quâacuitur,& pretioſiot invenitur auro, quod perit, 1. Pet. T. V. 6. 3. Orationis ala, qua ad Deum evolat,& non ceſſat, donec propinquet,& non diſcedit, donec altiſſimus aſpiciat, Syt. 3 f. v. 21. Nam in anguſtia requiſiverunt te, Eſa. 2 6. v. 16. 4, Vitiorum medela, Nam qꝗui patitur in carne, deſinit à peccatis, t Pet A. Y is Hæ& fimiles utilitates per crucem in nos redundant, quæ non immeritò ad gratiarum actionem nos incitare debent, ut exclame- mus cum Paulo: Gloriamur in afflictionibus, ſcientes, quòd tribulatio patientiam opera- tur, patientia probatio ſpem, ſpes autem non contundit, Rom. F. v. 3. 1. Fideliter. Nam pro vobis, inquit, gra- tias ago Deo meo, quibus verbis amorem ſuum declarat, quo tenebatur ergd ſuos audi- tores, ut ob eorum profectum in fide& pie- tate quaſi triumphet,& hos hoc nomine Deo omnis boni largitori gratias perſolvat. Emergit hinc doctrina 1. Specialis pro Miniftris Ecclefia, qui fibi gratulari debent, yuando vident conciones fuas penetrare, utad illarum normam audi+ tores’ vitam ſuam inſtituant, ſicut Paulus ex- hortatur Philippenſes cap. 2. v. 16. Contine- te verbum vitæ ad gloriam meam in die Chri- ſti, quia non in vacuum cucurri, nec in vanum laboravi. Sed auditores noftri ita fe gerunt, ut nul- lam ſuis Paſtoribus gloriandi materiã ſuppe- ditent, ſed illi potius cum Efaia lamentari co- gan- die pi cum Pa Nam o mus, Dodit: Heta woher i Deum tu kin tota pimum inile elt piim, pader& Yego ll, tft Ber Deo infi LG tto fem p uu ety Umoczpe Kium e

gantur: Quis credit auditui noſtro,.j.V. 1. Hoc non impunè ferent, quod exempla do- cent, Antedilūvianorum;Gen...2 i. Sodo4 mitarum,Gen, 1 9. v. 24. judæotdm,.Chron 36. V. 16. Felix quem faciunt aliena pericula cau- tum. Dilcite igitur, Vos mei, his exemplis obe- dire præpofitis veſtris, ut cauſam habeant cum Paulo gratias agere pro vobis Deo fuo. Nam obedientia præſtat ſacrificiis, 1. Sam. 15. v. 22. 2. Generalis pro omnibus hominibus, ut di- fcant à Paulo, quomodo erga přoximut af- festi cffe debeant: Sicut enim Iple gaudet de Corinthiorum fide: Ita proximum diligere debemus, ficut nos iplos, ut gaudeamus, quando omnia ex voto ipſi ſuccedere vide- mus,& inptimis hoc nomine Deo gratias aga- mus, quod ſpiritualibus& æternis bonis å Deo ditatus eſt. Hæc altera columna eſt, cui Chriſtianiſmus noſter innititur. Nam diliges Dominum Deum tuum ex toto corde, ex tota anima, & in tota mente tua. Hoc eft maximum& primum præceptum, fecundum autem huie fimile eft: Diliges proximum tuum ficut te- ipfum. In'his ducbus mandatis tota lex pendet& Prophetæ, ait Salvator Matth. 2 2. .37. ſeqq. IIl. Materiæ excellentia. Nam oldine re- cenfet Beneficia Spiritualia, quibus Corinthii àDco inftru&i erant ,ut fant: 1. Gratie donatio,.4. Gratiasago Do meo femper pro vobis de gratia Dei, quæ data eſt vobis in Chrifto Jeſu. Per gratiam illam intelligitur communio Evangelii, ad quam Deus pro admirabili ſua gratia ipſos convocaverat& illuminaverat. Hoc certe magnum eft beneficium. Ex gratia enim + Epiſtolæ 1. Cor.f. v.-9. 465 Dci pet Chriftum Jefim data; omnis felicitas animæ&c cœleſtis ſalutis oritur, Eph. 2. v. S. Nöbis etiam. data eſt illa gratia, Vos mei, quiolim gentes eramus fine Chrifto, alienati à Republica Iſrael& holpites teſtainentotum promiſſionis, ſpem non habentes,& ſine Deo in hoc mundo, Eph. 2. v. 1 2. Veré igitur Pro gratia Dei agnoſcendum eſt, quòd ex te- nebris in admirabilem lucem,& ex regno Diaboli in tegnum Chriſti translati ſumus ci- ves Sanctorum& domeſtici Dei, Eph. 2. v. 19. Efther Regina mortis rea erat, quia non vocatà in atrium Regis interius proceſſerat, fed gratiam invenit in oculis ejus,& extendit contra cam virgam auream, quam tenebat manu, Eſt. 5..2. Ita nos omnes æternæ mortis rei eramus, quia mandatum Regis omnium Regum, ne- glexeramus, ſed exarſerunt miſerationes ejus, nec fecit furorem iræ ſuæ, Oſe. 1 1. vV. 9. Cujus rei argumentum habemus in€o, quòd auream virgam verbi fui contra nos extendit,& omnibus his„qui credunt in Filium ſuum, vi- tam æternam promiſit, Joh. 3. v. 16. Joſeph invenit gratiam coram Domino ſuo, qui pro poſuit ipſum toti domui ſuæ. Hoc non erat mirum. Nam Dominus erat cum ee, & erat vir proſperè agens in omnibus quæ ge- tebat, Gen. 3 9. v. 2. ſeqqͥ. Mardochæus in magna erat gratia apud Regem Ahaſverum, nam regiis veſtibus ipſum indui,& ſuper equum imponi jubebat, cüi ipfe infidere folebat, quin& regium diadema{uper caput ejus ponebat,& per Primum de Regiis Principibus per- plateas Civitatis ducebatur„qui clamabat: Sic ho- norabitur, quemcungue volebat Rex ho- norare. Hoc non erat adeò mirum, led propter Eſterem fiebat, cujus pulchritu- dine Rex tenebatur,& quòd antea con- Nnn 3 jura-

70 Dominica XVII, poſt Trinitatis urationem Eunuchorum in caput Regis de- ꝛexiſſet, Eſt..v. 8. ſeqq. David d cauiis à0 rEοm diↄnitatem eve- hebatur,& Saulis gener fiebat. Hoc non erat adeò mirum. Nam Goliathum proſtraverat, & humilitatis fubinde Philiftæis gloriam il- lam promeruerat, 1 Sam. J. v. 48.& 18. v. 27. Sed quod Deus in nos gratiam adoptavit,&, cùm mortui eſſemus in peccatis, per Chri- ſtum vivificavit, hoc factum eſt gratis ſine ullo noſtro merito, Donum Dei eſt, non ex operi- bus, ne quis glorietur, Eph. 2. v. 8. Notandum hoc inprimis contra Pontifi- cios, qui per gradus bonorum operum in cœ- lum aſcendere,& gratiam Dei promereri vo- lunt. Sed perpetam. Nam ſervi inutiles ſu- mus,&, ſi omnia fecerimus, quæ nobis man- data ſunt, fecimus, quod debuimus,& nullum propterea metitum nobis imaginari debe- mus, Luc. 1 7. v. 10. Hinc Auguſtinus: Deus, inquit, nihil invenit in nobis, unde ſalvet, multum autem unde damnet,& tamen ex miſericordia propter Chriſtum nos recipit. Nam diligit populos, omnes Sancti in mani- bus ejus, Deut. 3 3..3. conturbata funt vi- ſcera ejus. miſerans miſerebitur noſtri, Jer. 3 1. Y LRTI 2. Ampla locupletatio,.ꝓ. Ita enim pergit Apoſtolus: Quod in omnibus ditati eſtis in ipſo, in omni verbo& omni cognitione. Hæ funt veræ divitiæ y quibus etiam pauperrimi affluunt, ſi veramDei agnitionem exſcripturis addidicerunt. Nam Evangelium de Chrifto talis eſt theſaurus, qui omnibus mundi regnis & imperiis, omni auro& argento, om nibus gemmis& lapidibus pretiofis longifimè præ- ftat,& qui thefaurum hunc Gibi comparavit, optimam partem elegit,quæ non aufereturab eo in ſeculum, Luc. 20. v. 4 2. Divitiæ temporales ſunt plenæ laboris in ac quiſitione. Nam qui volunt diteſcere, inci- dunt in tentationem& laqueum,& cupidi- tates multas, ſtultas& noxias, qui demetgunt homines iũ cxtium& interitum, 1,Tim.6. y, 9. Sunt plenæ timotis in poſleſſione, ita ut io- mnum impediant, qua de re nota eſt Hiſtoria Sigilmundi Imperatoris, qui cùm aliquando 400000.2ureoramHungaricorumin nume- rato haberet, non potuit noctu dormire pro- pter varias cogitationes, quibus ſe macerabat, quomodo nimirùm bene collocaret iſtam pe- cuniam. Exorto igitur diluculo convocavit exercitum,& pecuniam inter eos diſttibuit his verbis: En fures& carniſices mei, qui ſomnum hãc nocte mihi præripuerunt. Accipite ergo & inter vos dividite, ut mihi poſthac tran- quillè dormire liceat. Idem accidit omnibus illis, qui divitiis corradendis inhiant. Nam in perpetua cura vitam tranſigunt,;& ficut um- bra incedunt, Pfal. 3..8. Sunt plenæ doloris in emigratione,ubi omnia relinquere cogitur avarus,& nihil de theſauris ſuis auferre po- teſt, Pſ.49. v. 18. Aurum& argentum non li- berabunt eum in die iræ, Exech. J. verſ. i 9. Sed divitiæ ſpirituales, de quibus Paulus agit, nihil quicquam moleſtiarum impot- tant. Nam Chriſtus acquiſivit eas ſine ullo noĝro merito.& pauper factus eſt propter nos; ut{uâ pauperráte nos ditaret, 2, Cor.8. verl. g. A noſtra parte nihil requiritur præter fi- dem, quæ mendica manus eſt, quã aureos ro- ſei ſanguinis, quos Goel ille Cœleſtis Chri- ftus JEfus noftri loca perſolvit apprehendi- mus,& tantas colligimus divitias,ut cum Af- fapho dicere poſſim̃us: Domine, quid eft mi- hi in cœlo,&àte quid volui fuper terram? Deficiar fane caro mea& cor meum, tu petra cordis mei& pars meà Deus in æteinum, pſal. TSE His teChr Rog inter ne J corda Ne Js Eeh da Eph muli a wam, u delitu 3: Ey

His divitiis ttanquille vivitur, Nam habet talis homo Deum propitium, qui omnia pec- çata propterCriftum in profundum marisde- mergere,& eorum nt nquam recordari vult, Mich. J. v. 20. His divitiis beatè ex hac vita diſceditur. Novit enim talis homo, quòd mors ipli non eſt da- muo, ſed januam apetit ad vitam æternam, te- fte Chriſto Joh..v. 24. Rogandus ergò Deus eſt, ut divitias haſce inter nos conſervare,& per Spititum ſuum corda noſtra illuminare velit, ut divites ſimus in fide, Jac.2..y. diyites iñ bonis operibus, .Tim6, v. 18. divites in charitate& omni ſcientia, Phil..v. ↄ. tunc non eſt dubium, quin etiam olim Deus, qui dives eſt in miſericor- dia, Eph. 2...ex tetreſtri domo hujus taber- naculi aſſumet nos in cœleſtem Hieroſoly- mam, ubi divitiis veris abundabimus,& non deſtituemur ullo bono, pſal. 34. v. I I. 3. Eyangelii radicatio, v. 6. Teſtimonium Chrifti, pergit Apoſtolus, confirmatum eſt in vobis, quia non tantùm accepiſtis illud, ſed in doctrina illa conſtanter perſeveratis. Per te- ſtimonium Chriſti intelligitur doctrina Ev- angelii, quæ teſtatur de Chriſto ejuſq; perſo- na& officio, hanc dicit Paulus confirmatam elle in Cotinthiis, quĩ non tantùm bene cœpe- rant, fed etiam in vera Chrifti cognitione al- tas radices egerant. Hæc perſeverantia in fi- de ſummè neceſſaria eſt. Nam qui ad tempus credunt,& ſub tentatione deficiunt, repellen- tur olim cum operantibus iniquitatem, Pal, RAT x Non enim ſatis eſt bene ineepiſſe, ſed opor- tet etiam in bono pergere&obdutate, ſi coro- nam vitæ re portare velimus, Apoc. 2 yO. Conftantinus Magnus Imperator, cùm vi- deret in aula fua multos effe hypocritas, qui- bus plus erat curæ gloria mundi, quam ialus Epiftola Ephef4. v.-9. 471 animæ, tale inftituebat 3owiuion, nimirum fi- mulabat šzsosariav,& ftabat fententia his vet- bis aulam ſuam alloqui: Cras Diis gentilibus facrificia offerre, fi quis igitur in officio fuo manere cupit, idem faciat„aut amittet digni- tatis gradum, in quo poſitus eſt. Plerique Ra- tim annuunt,uno ore ingeminantes: fè crede- re, quod Imperator ċredat, pauci& quidem gregarii conftante$ manebant& citius Aulæ valedicere, quam Chriſtum adeò leviter ne- gare volebant. Hoc ita placuit Conftantino„ut hisad al- tiora evectis, cæteros abrogaverit, inquiens: quia Chrifto non eftis fideles, quid mihi de vobis pollicear? Ita Rex Regum& Dominus Dominantium tandem in noviſſime die vertumnos hoſce a facie fua repellet. Væ enim duplici corde& labiis fceleftis& manibus malefacientibus,& peccatori terram ingredienti duabus viis, væ diſſolutis corde, qui non credunt Deo& ideò non protegentur ab eo, Syr. 2. v. 14. Hoc probs conſiderent omnes vere Chri- ſtiani, ne circumferantut omni vento doctri- næ, Eph. 4. v. I 4. vel cum Baalitis in utramque partem claudicent, 1 Reg. 1 8. v. 2 1. Sed con- ſtantes maneant in agnita veritate, ut neqʒ tri» bulatio, neq; anguſtia, neq, fames, neg; nudi- tas, neque periculum, neque perſecutio, neque gladius nos feparent à charitate Chrifti, Rom. .V. 3 F. Tres viri Sadrach, Meſech& Abednego malebant in ardente fornace comburi, quàm ſtatuam Nabuchodonoſoris adorare Deus noſter, dicebant ad Regem, quem colimus, poteft eripere nos de camino ignis ardentis,& de manibus tuis. Quod fi noluerit notum tibi fit, quòd Deos tuos non colimus& ſtatuam, quam erexiſti, non adoramus, Dan. 3. v. 16. Eleaſarus unus de primoribus Scribarum, càm

17¹ Dominica XVIU. poft Trinitati. cùm ab Antiocho compelletetur, ut carnem fr lifcebant; unus dicebat: Ego fum poreinam comederet; conſtanter renuebat, i; Ali ego Apollo, r. Cor 3. v. 4. Dein- dicens: Præmittife vellein ſepulchtum de pro fornicationem infames erant,& enim ætati noſtræ dignum eſt, inquit, fingere, quid lem, qualis nec inter gentes, I. Cor. a nres E ut multi adoleſcentes arbitrantes Eleaxatu nonaginta annorum tranſiiſſe ad vit b Dna i nigenarum,&iph propter meam fm nem,& propter modicum'corruptib ntur,& per hoc maculan tempus dec l exſecrationem meæ ſenectuti conquitam, 2. Macc..v. 24.). Eandem r⁰a in confeſſione ſua adhi- buit Matathias, dicens voce magnã: Etfi o- mnes gentes Regi Antiocho obediunt, ut diſ- cedant unuſquiſque à fervitute legis Patrum ſuorum,& conſentiant mandatis ejus, ego ta- men& filii mei,& fratres mei obediemus legi Pattum noſtrorum, IMacc. 2. V. 19. Í Horum veſtigiis inſiſtere debent omnes verè Chriſtiani, ut veritatem defendant uſque ad mottem, tunc Deus pugnabit pro nobis, Syr..v. 33. Nam qui perſeverat uſque ad f- nem, ſalvuserit, Matth. 10.v. 2 2. Doni omnis ſubminiſtratio, v. 7. nimi- rùm fpiritualis quòd ipfis neceſſarium ſit ad ſalutis conſecutionem& promotionem. Non quidem perfecti ſunt Sancti,& abfqus pec- cato, nec ſingulis Sanctis omnia fua don confert Spiritus S. fed diſtribuit ea juxta ſuum confilium& voluntatem, quemadmodum judicat expedire ſaluti Eccleſiæ. Ea tamen fapientia partitur fingula, ut Sanĝi nullo deſtituantur. Nos tam amplam cognitionem ſcripturarum non habemus, arque habuit Apoftolus Paulus,& tamen non deftituimur ullo dono Spiritus 5. fiquidem omnia, quæ ſunt ad ſalutem neceſiaria, Deus benignè no- bis conceſſit. In Eccleſia Corinthiaca multi& magni ö Z olap erant nævi, quos per toram Epiſtolam ſeverè increpat Apoſtolus. Varia enim inter eos Tertiò ſi habeat aliquis negotiuin ad- erlus alterum, coram infideli Magiſtratu ipſum accuſabat, quo nomine Paulus gravi- ter intereosinvehitur,.Cor.6...: Quart abuſu libertatis Chriſtianæ offendiculum po- nebant infirmis, 1. Cor. g. v. 9. Quintò omnis generis confuſiones circa adminiſtrationem ſacræ Cœnæ fovebant, 1. Cor.f 1. v. 2 T. Sextò propter dona ſuperbiebant, I. Cor. 1.v. 14. Septimò etant inter ipſos, qui reſurrectionem mortuorum in dubium vocabant, 1. Cor. 15. AE erre Hoccine erat deftitui nullo dono, quem- admodum hîc Paulus de{uis gloriatur Co- do rinthiis? Fortè adulatur eis,& pet blanditias plus adſcribit, quàm ipla res eſt Minimè Id enim expreisè inficiatur 1. Thefl.2,y-5. fed propter eleđtos& fideles. nihilominus deEc- cleſia Corinthiaca rectè dicitur, quòd nullo deſtituantur dono, iſta tamen gloriatio non concernit Zizania, hoc eſt, hypocritas, qui ex- terius quidem nomine Chrifti fe colorant, fed triticum, hoc eft,orthodoxos& fideles,qui li- cèt non vivant line crimine, Chriftus tamen, qui per fidem in cordibus ipforum habitat, omnes illos nævos pallio juſtitiæ ſuæ tegit ita, ut nihil condemnabile amplius ſit in omnibus his qui in Chrifto Jefu funt; Rom..v. I; Hic elt ftylus Spiritus. San&ti qui, ſi ali- quos laudare velit, in generalibus manet ,'&c eos tantũm putat, qui laude digni ſunt; Si ali- quos culpare velit, itidem in generalibus ma- net,&tamen cos tantùm putat, qui repre- henſione digni ſunt. Meritò ergò hunc ſtylum obſervent fideles Eccleſiæ Miniſtri tanquàm yiva Spiritus Sangi organa, qua ido concio- nibus legalibus ex ſuggeſtu detonant, r 2 s i pen Qui rel coniga eit agn Hod ksEce ſbiattt unt Cut in kalter audiat wihyl Sicut udier ditione ba: D niL conleie ut veti cob, r, EJ Donaco pisilla tris, d t conch datione deletiti ngua Gen,8, y, scorp tundon r, Toh feuritati Reutun

ad pœnitentiam ſuos auditores exhortantur. Qui reus eſt, pœnitentiam agat,& næ vos ſuos cottigat, tunc lex finem fuum aflequitur, qui eft agnitio peccati, Rom.:v, 7: Hodiè ftylus valdè odiofus eft, ut fide- les Eccleſæ Miniſtri propterea mundi odiuin ſibi atttahant, quando peccata in genere ta- Xant. ltaenim argumentari folent Politici: Cur infons cum fonte luar? G peccavit uñus &alter, cur tota Ecclefia hoc nomine malè audiat? ſed oblatrant ipſi Spiritui Sancto, qui ſtylum hunc ſemper obſervavit. Sicut autem diſcipuli Chriſti, poſtquam audiſſent concionem Magiſtri ſui, de pro- ditione Judæ Iſcharioth, altetnatim quære- bant: Domine nunquid ègo fum? Matth. 236. V. 22. Ira decet pios auditores examinare conſcientiam,& applicare, quod dictum eſt, ut veritatis verbum ſalvet animas eorum Ja- cob. r..21. $- Lata Chrifti expectatio, quæ ex fide& bona conſcientia proſiciſci ſolet. Nam im. Piis illa dies Dominici adventus erit dies ter- roris, dies caliginis, dies itæ& vindictæ, quæ ardebit inſtar foruacis& inſtar ſtraminis iplos confumet, ut nihil amplius fuperfit Mal. 4. vell. r. Sed piis& fidelibus erit 1. Dies redemptionis, tefte Chrifto, Luc. 2 1. .28. Sicut chim Noa tempore diluvii in ar- ea conclufus magno defiderio expectabat li -berationem& exire jùllus à Deo, conteſtan- dæ lætitiæ& gratitudinis ergò aram extruxit, in qua ſacrificium Euchariſticum offerret Gen. 8. v. J. Ita cum gaudio expectant creden- tes corporis ſui redemptionem, ut ex hoc im- mundo mundo, qui totus in maligno poſitus eft 1. Joh. 5. v. 1.liberati in arcem gloriæ& ſecuritatis cœleſtis transterantur ubi nullum peccatum, nulla crux, nulla tribulatio am plius Epiſtola r. Cor. L. v. 49: 473 erit, led meta vita; Pax& lætitia in ſeculum, Plal. 1 6. v. I f. 2. Dierc refectioni, Act. 3. v. 20. Hic juſtus multas experiri cogitur tribulationes Plal.; 4. V. 20. Fletus vox proxima eſt, quà ordimur dies noſtros Sap. J. V.& vix datur nobis tan- tum refrigetii, ut oculos ſiccare queamus. Magna enim hominibus cteata eft occupa- tio ab utero, ufque dum in terram ſepelian- tur, quæ mater eſt communis omnium ho- minum. Non enim ceſſant curæ, timor, ſpes, dum mortem accelerant, quæ nemini parcere ſolet, ſive ſummus fit, live infimus Syr. 40. v. 1. Sed in extremo die omnes la- chrymas: Deus ab oculis noftris abſterget, Apoc. 7. v. I5. Conſolabitur ſicut mater filio- rum, Ela. 66. v. 1 3. refocillabit nos in finu Abrahæ, Lue. 1 6. v. 2 J.& cum gaudio mete- re nos faciet, quod cum lachtymis hic femi- namuss Pſal. 12 6. v. 5. 3· Dies reſtitutionu, Act. 3. v. 2 1. Hlc Opti- mi amici anima& corpus, itemque dilecti Conjuges, parentes, liberi& amici tàm ían- guinis propinquitate, qudm conſuetudinis neceſſitate conjunctiſſimi Per mortem ſepa- rantur, quod fine fletu& lachrymis accidere non porelt, Sed in extremo die redunietur anima cum fuo corpore. i Tunc cum Fratre foror, nati cuin Parenti- bus ibunt,& cumChriſto erunt in perpetuum 1. Theſſ. 4. v. 19. Nain qui relinquit domos vel fratres vel forores, vel Patrem vel Matrem, veluxorem, vel liberos vel agros proter no- men meum, centuple recipiet,& vitam æter- nam hæreditabit Matth. 19. v, 29. 4- Dies deſponſationis, ubi Agnus celebrabit nuptias& ſponſam, cum qua hic in judicis & juſtitia, in gratia& milericordia imòin fi- defe æterno vinculo copulavit, Ofe. 2. v. 1 domum deducet, ut communionem habeat cum Patre& Filio, 1. Jeh. 1. V. 3. Oog$. Diu

474 5. Dies Coronationi, ubi Juſtus Judex Chri- ftus JESUS omnibus, quf apparitionem ejus diligunt, coronam juſtitiæ imponet 2. Tim. 4. v. g. Hic ſæpè cum Chriſto ſpineam geſtare coronam cogimur Sed eſtote bono animo yos mei, veniet tempus& Brevi venit, quo ſpineam coronam de capite noſtro Chriſtus aufetet,& immarceſſibili coronà gloriæ tem- pora noſtra cinget, cùm Reges& ſacerdotes nos faciet coram Deo& Patre fuo, Apoc. 1. y. G- ubi inmedio inimicorum noftrorum do- minabimur& triumphabimus in ſeculum 1. Cor. 15. V.$f. 3 Quis igitur non expectet fummo defiderio revelationem Domini noſtri Jeſu Chriſti,& cum Sponſa ejus myſtica quotidiè ingemiſcat: Veni Domine ſeſu, Veni. Apoc. 2 à. v. a20. komm du Schoͤne Freuden Crone/ Bleib nicht lange Deiner wart ich mit Verlangen. Cum Tobias junior diutius æ quo emane- ret, non levem propterea mater ejus concipie- bat dolorem,& quotidiò exiliens circumſpi- ciebar,& circumibat vias omnes, per quas fpes remearidi videbatur, ut procul videret eum, ſi fieri poſſet, venientem Tob. 10. v. J. Ita noſtrum eſt, cum Matre Tobiæ cœli montes aſcendere, unde Redemptor noſter in noviſſimo die manifeſtabitur, hoc fit, ſi ſur- ſum elevatis cordibus quærimus ea, quæ fur- ſum, non quæ deorſum ſunt Col. 3. v. 1.& tanquàm fervi fideles lemper in procinctu ſu- mus, tunc inopinatò veniet,& mundo huic impio finem faciet, nos autem in regnum ſuum ccœleſte inrroducet, 2. Tim. 4. v. 18. De Secundo. Uit gratulatio fequitur Confirmatio, què ſuos Corinthios de conſervatione illorum QoL Dominica XVIII pof Trinitatis beneficiorum ſecuros eſſe jubet. Deſcribi- tur illa) .. Ratione Autoris, quieft Deus, cujus hic deprædicat Apoſtolus . Poteſtatem v. 8. quã facilè ĩpſos comit- mare poſlſit. Sicut enim dat velle: ita dat etiam petficere Phil. 2. v. 13. dux nimirùm& con- ſummator fidei noſtræ Heb. 1 2. v. 2. A noftra parte nilrequiritur prærer oratio- nem, quæ ſi vera& feria eſt, penetrat nubes, imò iplum Dei cor, ut ad miſericordiam commoveatur,& linum fumigans non extin- guat Eſa. 42. v. 3. ſed bonum opus quod cœ- pit, perficere Phil. í. v. 6.& virtute Dei per fidem in falutem nos cuſtodire velit, 1. Pet. 1. verf. g. Hæc conſideratio plena eſt vivificæ conſo- Iationis. Objicit tibi Diabolus infirmitatem tuam, quã præoccupatus interdum lapſum ali- quem committis, ut lamentationes Pauli non immeritò uſurpare poſſis, quibus ille Rom. 7. .r f. leqq-milériam[uam deplorat, fiduciam üám pone in Deo, cujus virtus in infirmitate perficitur, 2. Cor, 12. V» g,& dic cum Bern- hardo: Tria funr, in quibus ominis fpes mea conſiſtit, charitas adoptionis, veritas pro- miſſionis,& poteftas redditionis. Hic eſt finni- culus triplex, qui non facilè rumpitur Eccleſ. J. v. 1 2. quo ſf corda noſtra cireumligamus, tela Diaboli ignita non poterunt penetrare, ſed nos ſuperiores facti omnibus tentationi- bus victoriam reportabimus Eph. 6. v. 13. 2. Fidelitatem v. g. quæ patet J. Ex gratia vocationis, quã vocati ſumus ad ſocietatem Dnmini noſtri] ESU Chriſti. Ambulabamus miſeri in via Iata, quæ ducit ad æternam condemnationem Matth. 7. v. 1 3. ſed præ amore, quo cor ejus flagrabat ergà nos, revocatos eripuit de poteftate tenebra- rum,& tranſtulit in regnum lucis, Col. T. v. 13. Hoc LLA th vert vertat nòn eft goria ca umg oe Notat yo lud Ks Si quoque i ttribuet tutum ktg, Nonie Dominus W, ven etis perf tilidnen

wS iti, duct ney ni pil He enasi a> ae a a a Hoc magnum certè fidelitatis divinæ Tenun- goek,& plurimum habet ponderis, in£o præfertim argumento, guo Paulus fuos Co- rinthios de confirmatione beneficiorum fupe- riùs enumetatorum cretos eſſe jubet. Nam dona Dei ſunt lue rνονννRom. 1 I. v. 29. hoc eft, Deus ex ſeipſo nullà ratione movetur ad dona ſua hominibus ſubtrahenda, aut mu- tandam vocationem, quå femel eps dignatus eſt. Dignè igitur ambules vocatione quã voca- tus es, Eph. 4..1.& de vocationis iftius fuper- næ obtinendo ſcopo& brabeo non eſt, quod dubites. Nam qui adverſos vocavit, jam faci- lius promptiusque converſos confirmabit, ut crefcant in fide magis magisque,& tandem TÒ TÉéAcS THETISE LEPOrtent, T, Pet. 1. y. 9. II. Ex veritate promiſſiouis. Nam rectum et verbum Domini& omnia opera ejus in veritate Pſ. 33. v. 4. quia is, qui locutus eſt, non eflt homo, qui mentiatur, Num. 2 3. v. 19. Sed fidem fervat in perpetuum Pfalm. 14C. verſ, 6. Notate hoc pii in conſolationem. Deus fi- delis eſt, quod promiſit vobis in ſuo verbo de remiſſione peccatorum, de vita æterna, de gloria cœleſti, hoc fideliter præſtabit, ita ut cœlum& terra citius tranſitura ſit, quàm pro- miffio ejus in ullo apice deficiat, Luc, 2:¥,3 3. Norate etiam impii in dehortationem, ne pto ludibrio habeatis divinas comminatio- nes, Sicut enim verax eft in promiffis: Ita quoque verax eft in minis,& unicuique olim retribuet fecundùm vias fuas,& fecundùm tructum adinventionum ſuarum Jer. 32. verf. 19.: i Non igitur ægrè ferte moram quam facit Dominus, fcortatores, adulteri, fures, latro- nes, venefici,& quotquot malitiose in pec- catis perſeveratis. Non tardat Dominus pro- miſſionem, ſicut quidam exiſtimant, ſed pa- Eypiſtola Epheſ. 4. v. 22·28. 47 tienter agit propter vos, nolens aliquos pe~ rite, fed omnes ad pœnitentiam reverti, 2. Pet. 3. v. 9. Si verò divitiis patientiæ ſuæ ad meliorem frugem nos invitare non poteſt, ira eojus ſicut ignis exardeſcet,&{uper vos maa nebitin feculum, Joh. 3 BIAS II. Ratione Valoris, qui deſcribitur I. Formaliter. Nam confirmabit vos, inquit, usque ad finem. Non enim cœpiſſe ſat eſt, ſed perſe verantia in bono requiritur, quæ ſola& unainter omnes alias virtutes co- ronatut: Hanc promittit hic Paulus fuis Co- rinthiis à Deo, non fimpliciter faciant ipfi quicquid velint, fed fub hac conditione, fi le- gitimis utantur mediis, quæ Deus ad confir- mationem in bono dèftinavit, qualia{unt au- ditus verbi, ejusdemque pia& devota medi- tatio, preces& alia pietatis exercitia, quibus Diabolo reſiſtitur,& Spiritus Sanctus con- ſervatur. Qui hoc faciunt, de fidelitate Dei, quam in confirmatione ſuorum demonſtrare ſolet, non habent quod dubitent. Qui verè præfecuritateanimi nihil folliciti ſunt, ut ho- num cuftodiant, hi facile amittunt ceronam fuam, quàm-pofteà alter accipit- Apoc. 2. v. 10, Timore igitur& tremore opuset, f ve ram falutis ġsyariav ad optatum finem perdu- cere velimus, Phil. 3. v. 14. 2. Finaliter, his verbis: ur fitis incul- pabiles, dvézxavm: eft in Græco, quales ſunt propriè ij, qui propter manifeſtum aliquod ſcelus in jus vocari non poſſunt, Videte dilecti, ut vobis etiam in rei veri- tate competat hog encomium. Perfecti qui- dem,& omnis peccati expertes eſſe non pos- fumus: Nam juĝus in die ſepties cadit Prov. 24:.16.& proinde opus habet pro remiſſio- ne peccatorũ apud Deu intercedere P£ 32v. § Sed xvéyxa nrs tamen funt imputativė, quia Chriſtus ſuo ſanguine peccata ejus ita delevit, Qao z2 ut

476 ut chirographum, quod Diabolus in ac- cuſatione noſtri coram DEO oſtendere folet, nihil amplius habeat roboris, ad-coavin- cendum nos alicujuscriminis,Col. 2. verf 1 4. dvéyzanw etiam{unt inchoativè, quia Re- &ore Spiritu Santo vitam agunt incul- patam,& à craflioribus peccatis, quæ Paulus vocat opera carnis,{ibi cavent, erucifigentes carnem cum deſideriis ſuis Gal. $- v. ultimo.: Qui inculpati ſunt eo, quo diximus, modo Ae4 DRAE 2 x N. 2 X Dominica XIX. po Trinitati in mundi hoſpitio, inculpati etiam erunt tan- dem aliquando in extremo judicio,& ne- que à iege, neque à ſatana neque à propria confcientia accufari poterant, ſed ab ipfo Chrifto conftituto judice abſoluti ſuaviffi. mam vocem audient; Venite benedi&i Pa- tris mei, hæreditariò accipite paratum vo- bis regnum àconftitutione mundi Matth. 2 f. verſ. 3 4. Id quod nohis contingat, faxit beata Tri- nitas, Amen, Amen; * E L O E k 7 Se E DOM. XIX. POST TRINIT. Epiftola Ephef 4. v. 22-28. E Adamo ftemmate totius hu- mani generis dicitur Gen, ş. verf. $. quòd anno ætatis ſuæ cente- limo, erigelimo filium genuerit non ad imaginem Dei, quæ per lapſum amiſſa erat, ſed ad imaginem& ſi- militudinem ſuam, in peccato putd& omnis generis, quæ peccatum comitari ſolent, ca- Iamitatibus. Dixerat ſerpens ad Evam, ut ad uſum ve- aiti fructus ipſam alliceret. Nequaquam morte moriemini,{cit enim Deus, quòd in quacunque die comederitis ex eo, aperientur oculi veſtri,& eritis ſicut Dii, Gen. 3. v. f: fed ò nequam, exclamat Auguſtinus, ubi eſt tuum nequaquam. Ecce omnes morimur. Nam mors eſt domus conſtituta omni viventi Job. 30: v. 23. Hinc canis Ecclefia: Durch Adams Fall iſt gantz verderbt/ Menſchlich Natur und Weſen/ Daſſelb Gifft iſt auff uns geerbt/ Daß wir nicht konten geneſen/ Ohn Gottes Troſt/ der uns erloͤſt/ hat Von dem groſſen Schaden/ Darin die Schlang Evam bezwang/ Gottes Zorn auff ſich zu laden. Hanc redemptionem præftitit per Filium, qui tanquam alter Adam reparavit, quod primus Adam in Paradiſo deſtruxerat. Sic- ut enim in Adam omnes morimur; Ita in Chrifto vivificamur 1. Cor. 15. verſ. 22. Ipſe renovavit imiginem Dei, mortem in victoriam abſorpſit, peccatum obſignavit, iniquitatem expiavit,& ſempiternam juſti- tiam-adduxit Dan. 9. v. 24, Siquis ergòin Chrifto JElucft, nova creatura ett 2, Cor, g, verl, 17.& non debet reafumere peccata an- tiqua, fed innovitate vitæ ambulare Rom. 6, yerl. 4. Huc Da imagi tidiè,

Huc collimat etiam prælecta Pericope, in qua Paulus ad renovationem veteris homi nis fuos Ephħefios hortatur, totumáue nego- tium duobus membris abſolvit; Deſcribitur enim 1. Chriffianorum oficium, LPraxis&exercitium. Deus ter Optimus Maximus, qüi nos ad imaginem{uam condidit, renovert illain quo- tidiè,& Spiritu ſuo Sancto nos gubernet, ut dicamus, quæ ipſi glorioſa& nobis frugifera ſunt per IKſumChtiſtum Dominum noſtrum, Amen. E xecefS, Faa in Hodierno Evangelio. Chri- 7 ftusin civitatem fuam veniſſe, quam Ca- pernaum fuiſſe ex Marc. 2. v. T. evidenter pa- tet.- Rationem appellationis in explicatione Evangelii. Interim Typus eſt Eccleſiæ, civi- tatis illius ſpiritualis, cujus nomen: Jehova ibi ‚Ezech, 48, verf: 3 5. Confer Plalm. 46. verf, f. Hoc nomine optimè convenit Epiſtola cum ſuo Evangelio. Nam quia civitas nomen habet à civibus, talem textum ordinavit ve- neranda antiquitas, quo civium Chtifti off- cium gra phicè depingitur. Nihil enim ferè aliud eſt, quàm deſcriptio ſanctificationis di- vinæ ſine qua nemo videbit Dominum, aut in civitatem Chriſti tanquam civis adoptabitur, Heb. I 2. v. 14. 2 2. Officium hoc in duobus confiftit. Requi- ritur enim T, Peteris hominis diſpoſitio, v. 2 2. Per ho- minem veterem nihil aliud intelligitur,quàm peccatum originale, quod per lapfum Proto- plaſtorumſ contgaximus. Quis enim dabit Epifola Epheſ.4..2 228. aaia iis Ea a mundum ex immundo? Job, 14. verſ. 4. ſtat Chriſti 2phoriſmus: quod natum eſt ex carne, oaro eſt, Joh. 3..C. Hæc corruptio naturæ nobis adnata veca- tur homo vetus. Homo, quia totum hominem & omnes animæ ac corporis vires pervaſit,& abominabilem ipſumi ooram Deo reddit. Ve- tus ob originem tùm primæ ſeductionis in Paradiſo, quæ Peccatum& mortem in mun- dum introduxit, Rom. 5. v. I1 2. tùm natura- lis conceptionis, per quam malum illud origi- nale propagatur, Pſal. 5..7. Hunc veterem hominem Paulus jubet dro Jé; Meraphorå deſumptã veſtimen- to: Sicut enim poſt balneum veteres& ſordi- das veſtes deponere,& novas mundasq́; apta- re ſolemus: Ita Chriſtianos poft lavacrum re- generationis acrenovationis Sp. S. Tit. 3. v. 5. non decet amplius immundo veteris Adami pallio obtectos incedere ſecundum priorem converſationem, ut hic non immeritò addit Apoſtolus. Satis eſt nobis, quòd anteacto vi- tæ tempore voluntatem gentium patraveri- mus, cùm verfaremur in laſciviis, concupi- ſcentiis. vinolentiis, comeſſationibus, compo- tationibus,& nefariis ſimulacrorum cultibus. Quod reliquum eft in carne, non jam defide- riis hominum, fed voluntati Dei vivamus temporis, 1. Pet.. v. 2. 3. Notandus igitur venit hic J. Modus. Fieri enim potett illa aridi trifariam: 1. Carnis refrenatione, que ad malum femper prona eff,Gen..v. 21.& concupiſcit adverſus Spiritum, Gal.3. v. 17. Ne igitur{u- perior evadat, frenum carhi injiciendum eſt. T. Per abfiinentiam,- ne corpus grave- mus crapulå& ebrietate, Luc.ż 1..2 4. nec in, cubilibus ac comeffationibus degamus, Ooo 3> Rom. 477

473 Rom. 1 3 V. I 23: ſed omnem impietatem abne- gantes, piè, juſtè aclobriè vivamus, Tit..V. 1 2. ſicut enim luxus in cibo ac potu ad laſci- viam inſtigat, prov. 2 3. v. 24. Ita viciſſim per ſobtietatem& temperantiam corpus caſtiga- tut,& in ſervitutem redigitur, ut Spiritus fa- ciliori negotio victor evadat, 1. Cor..v. 7. 2. Per diligentiam, ut vitemus otium, quod pulvinar latanæ veteres appellare con- ſueverunt,& laboribus vocationis ſtrenus in- cumbamus. Homines enim nikil agendo ma- lè agere diſcunt, Syr.3.. 29 2. Scripture meditatione, quætam exemplis vivis, quàm dictis innumeris docet, quàm ne- ceſſaria ſit carnis refrenatio. Si enim juxta car- nem vixeritis, moriemini, ſi verò per Spiritum opera carnis mortificaveritis vivetis, inquit expreſse Paulus, Rom. 8. v. I 3. 4. Indefefså oratione, quå Spiritus ŞS. in at- xilium vocandus, ut infirmitates noſtras ſub- levet, Rom.:.26. Nam fineco nihil poſſu- mus, 2. Cor,.V. 5. 1. Zmpulfus. Duo enim tangit Paulus argu- menta, quibus maturationem hujus depofi- tionis cumprimis urget: y. temperantia.: Nam vetus homo concupiſcentiis deditus eſt, quæ contra ani- matn militare ſolent, 1. Pet. 2. V. I I. Hec ratio multum habet momenti, quod ad depoſitio- nem veteris hominis nos: impellere deber, Nam coneupiſcentia cùm conceperit„parit eccatum, peccatum verò cùm conſumma- tum fuetit, generat moꝛtem, Jac. I. v. 15. 2. Exorbitantia. Nam miſerè errat,& eum; qui deſidetiis ejus obtem perat, in tem- oralem& æternam perditionem præcipitat, ut docet exemplum divitis Epulonis, Luc. 16. v. 19. ſeqq. i1. Noyi hominis indaitio, v. 2 4. Sicut per ve- tetem hominem peccatum,& quæ inde fe- Dominica XIX. poft Trinitatis cuta eſt naturæ cortuptio intelligenda venit. Ita ex oppoſico per novum hominem intelli- gitur yege yw ſanctificationis quo peccatam crucitfigitur, concupilcentiæ pravæ reſiſtitur, & vitæ Deo placentis ſtudium de die in diem incrementa ſumit. Hunc novum kominem jubet Paulus ſuos Epheſios& omnes verè Chriſtianos induere 1. Proꝑter renovationis neceſſitatem. Quamvis enim in Baptiſmo ex aqua& Spiritu regeniti, omnium peccatorum condonatio- nemi impetravimus, manet tamen femper in hac vița materiale peccati,& vetus Adamus in membris noftris per malas inclinationes& concupiſcentias carnales ſubinde Spiritum impugnat, quæ lucta perpetua eſt, ut Paulus hoc nomine prolixam inſtituit querelam, Roni. J v. 14.leqq. Sicut igitur veterem hominem in Bapti- ſino depoluimus per regenetationem, non ut non ſit, ſed ut non imputetur, quæ verha ſunt Auguftini: Nihil enim condemnationis eft in his, quiin Chrifto Jefu ſunt, Rom. g. v. T. Ita nos potrò decet, Contra refiduas& qguotidiè repullulantes concupifcentias arma ſumere, per renovationem, ne peccato concedamus dominium, Rom..v, 12. fed quia Chriſtiano gaudemus nomine,crucifigamus carnem cum deſidetiis ſuis, Gal.5..24. 2. Propter imaginis divine conformitatem. Ita enim delcribit hunc novum hominem Apoſtolus quòd ſecundùm Deum conditus ſit in juſtitia& lanctitate veritatis, quibus ver- bis nobis ob oculos ponit T. Speculum primeve integritatis, in qua protoplaſti ante lapſum vixerunt. Nam quia paulus de novo. homine fcribit; quòd fecun- dùra Deum conditus fit in juftitia& ſanctitate yeritatis, exinde colligimus, imaginem Dei non fuiffe tantùm externum ornatum na cho- adasanin Weie ani Name fy n meq

Scholaſtici deliràrunt, quem ita ſine deſtru- ctione naturæ exuere potuerit homo, ficut veftis exuitur, nec tamen ipſammet hominis fubftantiam, ut Flacius in ea fuit opinione, fed excellentem quandam conformitatem cum Deo mgøririro tàm in intelle&u, quàm in appetitu; s In intellectu erat perfeta voluntatis divi- næ notitia, ſummaq̃ue rerum omnium{cien tia. In appetitu verò tùm naturalis ad bonuni ptopenſio, tum etiam voliti boni libera& ex- Pedita executio. Cor ejus purum erat& im⸗ maculatum, quod nòn niſiin Deo ſuo delecta- batur, nec deerat facultas voluntati divinæ perfectam& omnibus numeris abſolutam præſtare obedientiam. Corpus quod attiner perpetuã illud flore- bat lantate, ita ut homo non ellet mortuus, fed abfoluto curriculo in paradiſo hoc terrè- no vivus à Deo in cœlum ſublatus,& æternæ gloriæ particeps factus eſſet, Summa, homo ante lapfum erat quafi Deus viſibilis in terra, vivum templum Spiri- tus Sancti, amœniſſimum SS. Trinitatis do- Hlicilium. Noſtrum eſt agnoſcere hinc immenſam bonitatem Creatoris, quam erga genus hu- mánum declaravit. Quando Magnates hujus fecali imaginem ſuam uni vel alteri ex Conſiliatiis ſuis donant, ſingularis illud gratiæ& favoris argumentum elt: Ita multò magis ex eo nobis innoteſcit Dei charitas&- benevolentia, quòd ima- ginem fuam homini non tantùm exterius de collo ſulpendit, fed animæ impreſſit. Hinc meritò cum Davide ad laudes ejus deprædi- candas animam noſtram excitamus, dicentes: Benedic anima mea Domino,& omnia, quæ intra me ſunt nomini ſancto ejus. Benedic anima mea Domino,& noli obliviſci onines Fpiſtola Eobeſ. 4..2-2 8. 479 retributiones ejus, qui propitiatur omnibus iniquitatibus tuis, qui ſanat omnes infirmita- tes tuas. Qui redimit de interitu vitam tuam. qui coronat te in miſericordia& miſerationi- bus, Pial. 103. V. 1. I. Speculum ſubſecutæ calamitatis, quam Paulus fub defcriptione veteris hominis pro~ ponit qui ſecundom concupiſcentiam errotis corruptus eſt. Sicut enim veſtis attrita& lacera tàm colo re quàm valore defecit, ut corpus neq; orni- Te neque tegere queat, quo fine primùm apta- ta eſt: Ita per lapſuin Protoplaſtorum imago Deiin homine penitus amilla& deſtructa elt, ut non immeritò queratur Jehova, Eſa. r. v. 6. A planta pedis ufque ad verticem non eſt in eo integrum quidquam, vulnus& livor,& plaga humida non circumligata, nec curata medicamine, nec fota oleo, Anted inter Deum& homines ſuaviſſima erat Harmonia quæ alternis fovebatur col- loquiis: ſed poſt lapſum inverſa ſunt omnia. Nam vocaret Deus Adam& diceret: Ubi es? Ablcondit ſe Adam& uxor ejus à facie Domi- ni Dei in medio ligni paradifi, Genef. cap. 3. verf.$, Anteã homo erat nudus,& non erubeſce- bar, quia nulla erat mala concupiſcentia, quå ad peccatum inſtigari poterat: Sed poſt la- pſum, ubi nuditatem ſuam cognoſcunt, ſtatim quærunt ſubligacula, Gen. 2. verſ. 2 5. cap. 3. verſ.7. Anted liber erat à morte,& ſemper vixiſſet, niſi ex arbore ſcientiæ boni& mali contra Dei interdictum comediſſet: ſed poſt lapſum tri- ſtis illa vox inſonuit: Terra es,& in terram convertetis, Gen. 3. v. 1 9. Antea habebant omnem herbam afferen- tem ſemen ſuper terram& uniyerſa li gna, quæ habe- EA—— |

430 Dominica XIX, habebant in ſemetipſis ſementem ſui generis, ut eſſent ipſis in eſcam, Gen..v. 29. Sed poſt lapſum dixit Dominus ad Adamum: Quia comediſti de ligno, ex quo præce petam tibi, ne comederes: Maledicta terra in opete tuo, cum moleſtia com edes ex ea cunctis diebus vitæ tuæ. Spinas&c tribulos germinabit tibi, Gen. 3. v. 17. Anteà dagebat homo in paradiſo, ut ope- ryretut& cuſtodiret eum, Cen. 2. v. 1 f. fed phſt lapſum ejectus eſt,& collocavit Deus ante aradiſum voluptatis ab oriente horti Eden Cherubim,& flammeum gladium atq; verſa- tilem, ad cuſtodiendam viam ligni vitæ, Gen. 3. verl. 24. Ex hinc liquet, quanta per lapſum intro- ducta ſit delolatio,& cum anted homo, quod bonum& Deo acceptum erat, ſpontanee mo- tu perficiebat, eò res redit, ut totum ſigmen- tum cordis noftri malum lità pueritia ,Gen.8. Y2. Sicut enim tenebris ingruentibus lux fu- gatur: Ita per peccatum juſtitia& ſanctitas concreata expulſa eſt, ut ſine verã Dei agnitio- ne, ſine fide& juftitia in utero materno conci- iamur& naſcamur. Nam quod ex carne na- tum eſt, caro eſt, Ioh.3. v. 6. Agnoſcamus& deploremus hanc mi- ſeriam. Uxor Pineæ, cùm arca fœderis capta eſſet à Philiſtæis, triſte exclamabat: Translata eſt gloria ab Iſrael. Nam axca Dei capta eft, 1. Sam. 4. v. 22. Imitemur hanc lamentatio- nem,& paulum mutatis verbis dicamus: Translata eft gloria ab Hrael,quia imago Dei amiſſa eſt! Materfamiliâs, quæ drachmam unam per- didit, mox accensã candelà verrit domum,& quærit diligenter„donec inveniat eam, Luc, I 5..S. poſt Trinit ati⸗ Nos ſumus drachma ſpiritualis, cui Deus imaginem ſuam impteſlit, ſed per peccatum fœditatem contraxit,& imaginem im preſſam amifit,, Ergò candelam accendere debemus, nimirum candelam veibi divini, guæ lucet in loco caliginoſo, 2. Pet. 1..19.& media no- bis monſtrat, quomodo imaginem illam amiffam recuperare queamus, nimitum pet Chriftum, qui tanquam alter Adam reftituit, quod per primum deſtructum erat, Rom..y. 18.& applicat nobis hoc beneficium per ver- bum& Sacramenta, ut in imaginem Dei tranſ- formemur à claritate in claritatem, donec re- velatã fac ie olim in vita ætetna gloriam Do- mini tanquam in ſpeculo contemplabimur, 2. Cor. 3. V. 1 8. Interim hoc eſto noſtrum quotidianum exercitium, cui mane& veſpeti, dum ſumus in hoc corporis ergaſtulo„vacate debe- mus. Quando cubitum imus,& veftes deponi- mus, cogitemus„an eriam interdiu conlueti- do nobis aliqua interceflerit cum-verere Ada- mo,& deponamus illum cum veſtibus, ita fiet ,utminori negotio rationem reddamus in extremo judicio, quia quotidiè aliquid 1ub- duximus, Quando manẽ ſurgimus de lecto,& vel pu- rum Induſium vel novam veſtem injicimus, ſubeat ſlatim novi hominis memoria,& fi- xum ſit conſilium, quod hunc ſimul induere, & cum attrita veteris Adamitunica nĩhil am- plius commetcii habere velimus, Externæ ve- ſtes licèt auro fulgeant& gemmis, nihil tamen aliud funt, quàm operculum turpitudinis, quam per lapfum Protoplaſtorum contra- ximus. Proinde non debemus in illis ſuper- bire, ſed hoc inprimis agere, ut veſtem nuptia- lem nobis comparemus,& novum homi- nem induamus, qui fecundùm Deum trea- tus WO cuir vice ma iem, nol tonem, jlorianoi RUN pro, tremur, c tamus K Menande; - Melin; anm, qu; Mlatis g

tus eſt in ſanctitate& juſtitia veritatis, Ita non obmuteſcemus, quando Rex ingredietut ad vilendos hoſpites, Matth. 2 2. v. II. De Secundo. V Idimus officium, videamus etiam Praxin & Exercitium. Quia enim de vetere ho- mine deponendo,& denovo induendo Pau- lus ſuos Auditores admonuerat, jam modum oſtendit, quomodo officio ſuo ſatisfacere pos- Gnt I. Privativė. Ubi tria inprimis damnat vi- tia, qug omnium maximè vitanda funt . Aendacium. v. 2 5. quòd aliâs dividitur in Jocoſum, officioſum& per nicioſum. Joco- ſum eſt, quando abſque incommodo aliquid fingitur vel dicitur, quod veritati non eſt con- gruum, quô referantur omnes Apologi, poë- tica figmenta& hyperbolicæ locutiones, quæ fecundùm fyras falfa, fecundum Jæverævautem vera funt. Exempla habemus in facris, 2. Sam. I2. V. I. feqq. Idem Jud. 9..8. Ofciofam eft, quando quis falfum dicit& fimulat noa temerèautex levitate aliqua, fed quia requi- tit id vel Dei glotia, vel ſalus publica, vel ſa- lus proximi, vel falus propria. Debemusenim Beo cultus premotionem, Eccle iæ& Reipu- blicæ mali propulſionem, proximo dilectio- nem, nobis ipſis propriæ utilitatis procura- tionem. Si igitur vecitatem profitendo Dei gloria non propagaretur, ſalus publica læde- retur, proximus perderetur, nos ipſi peticli- taremur, officii noſtri eſt, ut falfum potius di- camus& verum diſſimulemus, quod etiam Menander agnovit, qui dicere ſolitus: Meliuseft mendacium veritatis causå pro- latum, quàm veritas pernicioſa. In ſacris multa extant exempla Abrahami, Epiftola Whef. 4. V. 22-28. 481 Gen. 12. v. I 3.& 20. v. 2. obſtetricum Ægy- Ptiacarum, Exod..v. 10. Rahabæ, Jof. z. v. 4. Michol, Sam. 19. v. 1 2.&c. Notabile eſt, quod Euſebius refert de AlamundaroAga- renorum Principe, quòd, cùm Chrifto no- men dediffet, à duobus Epifcopis Eutychianis variis argumentis allectus fuerit ut ad ſuas abiret partes,& cum ipſis credetet confuſio- hem duarum in Chrifto naturarum, quòd Deitas und cum carne motua fit. Alamunda. rus viså abfurditare ſubornabat unum ex mi niſtris, qui ſibi aliquid in aurem diceret, que audito iple aliquid in aurem diceret, quo au- dito iple fubitam conſternationem ſimulabat. Epiſcopi rogabant, fi quid novi, ut fibicom- municaret, qui mortem Archangeli Michae- lis ſibi nunciatam eſſe fingit! Illi hoc ab. ſurdum eſſe clamitant, cùm Angeli non pos- ſint mori. Hoc eſt quod yolebam, inquit Ala- mundarus, ſi Angeli non poffunt mori, quis igitur ctedat Deitatem in Chriſto paſſam& mortuam eſſe, qued vos ſine ullo Scriptutæ fundamento aſſeverare non dubitatis. Reſtat ultima Mendacii ſpecies, quod per- nicioſum vocant, eò quòd plerumque in per- niciemalioruni tendat,& cum voluntate feu intentione fallendi proferatur. 1. In Choro per hæreticos, qui cœleſtem veritatem corrumpunt,& mera mendacia Operantur, Jer. 8. v. 8. 2. In Foro, vel iniquã accuſatione, Gen. 39. v. 7. vel mendaci excuſatione Hiſt. Suſan: vel juris perverſione, Ela. f. v. 20. vel ſententiæ adulteratione, Mich. 7. v. 3. 3. In Toro, ubi perjurantes, r. Tim..y, 10. calumaiantes, Syr. ¢. v. 19. adulantes, AĜ. i 2. v. 2 f. ſimulantes, quialiud loquun- tur, aliud tacito ſub pectore condunt, id quod hodiè à multis pro virtute politica habetur, fed væ duplici corde, ait Syr. c. 2. y. i4. Ppp Nam

Dominica XM. poſ Trinitatis. Nam Mendacium eſt Scelus pecudes percu 1. Deo Exofum, ut oftendit i srohibi= 19. tio, Levit. 19. V. 11. Deut. 19. v. 16. 17.18. En vos mei, quam neceſſaria ſit admoni- PI.F. v. 7. Prov. 1 2. v. 19. Nahum. 3. V. I. Apo- tio Pauli, deponite mendacium. Nam os cal. 2 1. v. 9. öe ſe vera punitio, quæ e xem. quod mentitur, occidit animam, Sapient. 1. SNAS. VEFET s4 H. Odium, v, 26.27. Iraſcimini, petgit poſtolus& non peccetis, Sol ne occidat ſu- irac ja veftra„negue detis locum ca- 482 E fint; r. Sam; 22. verf,.18, ” Daa 2 Reß plis manifefta eſt. Gehaſ nS Haman, Efth. 7. v. ult. Delatorum Danieli: 7 aN J fa odum de lür Perfis teſtantur Hiſtoriæ, quod ei, mendacio deprehenſus fuiſſet, vitam ſilentium impoſuerunt; liquet, quòd ita non ſit uniusmodi, igari conceſla& ſine pecca- ia non contra perfonam proximi; giſtratu aut honore dig peccata& malitiam ejus dirigitur, taxerxes adeò mendacium averfat t, ut.. 139. verſ. 20. 2f. ſic itaſcitur Mofes, mendacis hominis linguam triplici elavo af. propter Idololatriam Iraelitarum, Exod. 3 2, figi jullerit. Quantò magis nos abominari verſ. 19.& Ipſe Chriſtus, Marc. 3. verl. 5. debemus omne mendacium; ſi videri volu- Alia nefaria, quæ juſtam cauſam& rati j mus, quòd à Spiritu Sancto, qui Spiritus non kabet,& mutatu vultu per verba den- eſt veritatis, Joh. 16. v. 1 3. agitemur, Rom. 8. tata& violentam manuum injectionem verſ. 1 8. erumpere folet, ut'doces exemplum Caini, 3. Diabols gratioſum, qui Mendax ipſe& Gen. 4. v. S. mendacii Pater eſt, Johan. 8. verſ. 44. unde Hæc plerumque ira altas figit radices,& Spiritus mendacii appellatur, 1. Reg. 22. v. quod vindicare nequit ipſo opere, vatiniano 22, Sicut enim Deus Pater genuit Filium odio compenſat: Utrumque opus carms veritatem; Ita Diabolus lapſus genuit quaſi eft, quo celi hæteditas præcluditur, Galat. filium mendacium, inquit Auguſtinus. Qui g» verf- 2 r. Ideò dupliti effecto nobis hicab igitur mendacio deleckatur, non ex Deo ſed Apoſtolo vituperatur, quod iram comitari ex Diabolo eit,& cum ipſo partem ſuam in- ſolet. veniet in ſtagno ardente igne& ſulpliure, 1. Culumniatoris invitatio. In Græco Apoc, 2 1. V. 8. eft? Nolite date locum Diabolo, unde appa- 4. Homini Chriſtiano probroſum, de quo ret, qtrantam Diabolus ex ira& odio homi- conſulatur, Syt. eap. F. v. 16. 17.& cap. 20. num percipiat oblectationem, ut locum, id V. 26.17. elt, occafionem habeat; quå ad quævis hor- y. Proximo perniciofum, utfama fimul& renda ſcelera& flagitia eos ſeducat. Multa yita ejus periclitetur, quod patet exemplo enim faciunt irati, quorum pænitere folent Doëgi, qui mendacio fuo hoc effecit, ut Abi- reconciliati, preces impediuntur, opera cha- 2 a$ piclkech cum 8g. Collegis;-& Nob Civitas ritatis fuffocantur, proximo peſlima quæ què acie gladii à vito uſque ad mulierem, à par- exoptantur, Sp. S. contriſtatur,& tandem pel- vulo ufque ad lactantem, boves, aſinos& litur ex corde corum; quiis nimis indul- gent. Matt piatt In! Miftu Domine & dimit mquit, u ties, kio tionen 2. H. th Mat Meek, to fabra tortis f

ent. Hoc quærit Satanas,& vix meliorem ccaſionem nocendi hominibus invenit, uàm apud iratos, In Ira Herodes commitebat infanticidium, ſatth. 2. V. C. In lra Alexander M, Clytum intimum ſuum amicum interficiebat. In ira Theodoſius Imperator ſe ptem millia ci- viam Theſſalonicenſium trucidabat. Ira cauſa eſt multarum& maximarum hæ- reſium, multorum& maximorum bellorum, multorum denique& peſtilentiſſiorum jur- giorum, quæ inter conjuges& vicinos quoti- diè oriuntur, Igitur principiis obſta, ne Diabolus locum inveniat in corde tus divertendi& habitacu- lum faciendi. Ira enim quieſcit in ſtulti cor- de, Eccl. 7. v. 1o. 8 non facit, quod retum eſt coram Deo; Jacob. r. v. 20. 2. Solis obfturatio. Per folem intelligi poteft x1. Sol creatws five naturalis, hic non debet F ò 0 2 f t iL kad (Y Jeugecidere fuper iracundiam noftram, hoc eſt, ſi tegel maximè contingat nos temerè irafci pro- Ximo, nonramen fimus:xgs, qui femel con- ceptam iram deponere nolint, fedea ipsà die, qua præoccupati ſumus ex huiiana infirmi- tate, in gratiam redeamus çum proximo, nê, quod Lactantius ait, Sol diſcedat teſtis noſtri furoris,& apud Deum nos accuſet. Hinc Chriſtus ad Petrum ait, cùm ille quæreret, Domine, quóties peccabit in me frater meus & dimittam ei? uſque ſepties? Non, dico tibi, inquit, uſque ſepties, ſed uſque leptuagies fe- pties, hoc eſt, quoties te offendit,& rèconci- liationem petit, Matth. 1 g. v. 2 T. 2. Sol increatus ſine Spiritualis, qui Chriſtus eft, Matth. 4. verſ. 2.& per iram obſcuratur, hoc eſt, omnem illuminationem homini ira- to ſubtrahit, qua ſine in tenebris& umbrà mortis ſedere cogitar, Luc..verſ. 79. En vos Epiſtola Rpheſ.A. v. 2 22 8. 483 mei, hæc omnia ex ira& odio naſcuntur, propterea maturè reſiſtendum eſt, ne radices agat,& poſted diſticulter ejici poſſit, aliàs in perpetuis tenebtis ſedebimus,& tandem eji- ciemut in tenebras exteriores ubi nil niſi fletus erit& ſtridor dentium> Matth. 22. verh: K3. III. Hirtum, v. 28. Qui furatur, inquit Paulus non amplius furetut᷑. Futtum eſt pec- catum contrà feptiinum præceptum, quo quis avertit& occupat rem alieham invito Domino, idque fit T. Vtolenter;à prædónibús in vja publi- ca, vel à futibus nocturnis, qui parietes per- forant, vel clavibus adulterinis fores ape- riunt,&, quicquid volunt, auferunt> vel à militibus, qui hodiè totaliter in fures dege- nerârunt, itaut bella, quæ hactenus in Ger- mania à Principibus Chriftianis geruntur, ni- hilaliud fint, quàm impunita latrocinia, huc pertinent etiã, qui ſub fpecie juris& recti pto- ximi bona ad ferapiunt,ut Achab, r: Reg. 2r. V. 1. vel crebris exa&tionibus&ufùris immo- dicis deglubunt, ut viduæ ſint prædæ eorum & pupillos diripiant, Eſa. 1 0. v. 2. Inter hos & prædones nulla eſt differentia, nifi quod hi fub prætextu, illi verò fine prætextu pro- zimi bona diripiunt, fed in noviſſimo die Chriftus hunc prætextum tollet,& in apri- cum ptoducet, quod jam in tenebris abſcox- ditum latet, 1. Cor. 4. v. fu 2. Fraudulenter, variis modis 1. Ber mercium vitioſitatem, quando cau- Pones vinum aquã miſcent, Ela. f. v. 2 2.& ruſtici quisquilias pro frumento vendunt, Amos 8. vi6. Id pet omnes hominum ordines poteft extendi, ubi enim 1Eαννꝗ prævalent, Eph. 4. v. r ꝗ. ita ut domus vel officinæ opiſicũ, & quorum vis negotiatorum ſint tanquam de- cipulæ plenæ dolo& impoſturis, Jer. f. v. 27 Epp 2 2. Per

484 2. Per pretii inaqualitatem, quando quis vinum, frumentum vel alias merces mi- noris emit,& annonam flagellat, quod grave peccatum eft, Prov. I1. v. 27. vel adulterina pecunia ſolutionem, quæ proximo damno eſt, Id beatus Jobus ſe non feciſſe ſcribit, cap. 3 1. v. 39. 3. Per Ponderis ac menſaræ iniquitatem, Deut. 25. v. 1 3. Amos 8. v. 6. 4. Per uſurarum gravitatem, Deut. 23. v. 19. Huc pertinet iniqua diſpenlatio. Tuto- rum, Curatorum, Præfectorum, Quæſtorum; &c. qui X. pro V. ponunt, ut rationes{uas re- ctificent, Luc. 16. verſ. 6. 7. Juris perverſio, Ela. 1..23. cap. 10..1. denegata mutui reſtitutio, Pſ. 37..31. mercedis detentio, Jac. 5. v. 4. Syrac. 3 4. v. 27. Furti participa- tio, Pſalm. JO. v. 18. Videte dileci, his& aliis modis furtum committitur. Qui reus eft, defiftat in tempo- re,& non fureturamplius, tunc non recorda- bitur Dominus omnium iniquitatum ejus, guas operatus eft, Ezech. 18..41. Si verò pergit in eo peccato, thefaurizabit fibi iram iw die iræ& revelationis jufti: judicii Dei, Rom. 2. v. g. juxta ſevetiſſimas comminatio- nes, Elai. g. v. 8. Hab..v. 6. 1. Corinth, 6. verl. 9.`; II. Poſitirg. Ubi totidem virtutes op- ponit vitiis jam enumeratis, quibus omnes verè Chriftiani operam navare debent, ut funt; 1. Veritas, quæ licèt odium pariat juxta Comicum, tamen non deſerenda, ſed omni ſtudio amplectenda& colenda eſt in dictis, Matth. F. V. 37.& factis 1. Joh. 3. v. 18. Compellat nos 1. Mandati Autoritas, Zach. 8. v. 16. Qui hoc non attendit, huic durum erit contra ſti- mulum calcitrare, Act.9. v. 5. Dominus enim, Dominica XIX. poft Trinitatis qui véritatem-nimis mandavit, PI. 119. v. 138. non eft Dominus terreftris, qui-non folum corpus occidit, fed corpus& animam in ge- hernam perdere poteft, Matth, 10:v 2 E 2. Dei conformitas. Veritas enim non mini- ma pars eſt imaginis divinæ per Chriſtum in nobis reſtaurandæ. Qui ergò veraces ſunt, con- formant ſe ad Dei effigiem. Deus enim eſt veritas,& mentiri nequit, Tit. 1..2, Hine Pythagoras poft Deum, inquit, colenda veri- tas, quæ{ola homines Deo proximos facit, id quod inprimis hi, quiin officio conftituti ſunt, libi ditum putent, Nam principem non decet labrum mentiens, Prov. 1.v..ſed can- dor potius& veritas, Exod. 1 8. v. 21. 3. Veritatis amabilitas. Nam fru&tibus Spi- ritus annumeratur, Epheſ. ș. verſ. 9.& licèt mundo ſit exoſa, quia nemini parcit, tamen Deo& omnibus bonis grata& accepta eft,& tandem difipato mendacio palmam obtinet, Prov. 12. v. 14. Hinc bene Hieronymus:[n- comparabiliter pulehrior eſt veritas Chriſtia- norum, quàm Helena Græcorum. Mendaces verò averſantur omnes Cordati,& licet ali- quando veri aliquid proferant, nemo tamen eſt, qui fidem ipſis tribuat. Hæc eſt reddito malitiæ eorum, Syr. 1 4. v. 6. 4. Arctiſſima Chriſtianorum affinitas, Su- mus enim invicem membra, inquit hic Pau- lus& unum caput habemus, Eph. 5. v. 23. Quemadmedum igitur unum membrum corporis humani ređe fe habentis ergà alte- rum non exercet dolos& fallacias, fed potius ejus commoda eiarxpivws quærit ac promo- vet,&, fi quid unimembro contingit liye do- loris; five gaudii, id omnibus cæteris reali cruraðeia conſtat& commune eft: Sic abfq; mendacio& ſimulatione candidè& apertè converſati debemus cum proximo. Nam in Chrifto JESU veritas, Eph. 4. V. 21. 5. Præmii

$-Pramit jucunditas, quod duplex fecu- lare, Prov. 6. v. 1 3. Pſal. 94. v. 1 5.& ſpiritua- Ie, 2. Cot. 1. v. I 2. Pſal. 1 F. v. 1. 2. 2. Placabilitas, ne ſoleni patiamur occidere fuper iracundiam noftram, fedeo iplo die, quo offenſi ſumus, iram deponamus,& in gratiam cum proximo redeamus, quô pertinet admo- nitio Chriſti, Matth. 5. 25. Colligimus hinc, ſi tantum eft peccatum cum ira cnbitum ire, quantum ſit cum ira mo- ri. Certè non pervenient ad pacem, ut de ju- ſtis dicitur, Eſa. 5 6..2> Sed ita Dei manebit fuper eos in feculum, Joh. 3,3 6. de quo alibi plura, 3e Sedulitas, v. 28. Magis autem laborer, inquit Apoftolus, operando manibus ,. quod bonum eft,ut poffit impertiriei, qui-opus ha- buerit. Nam quia non debemus furari,& ni- hilominũùs obſtricti ſumus domeſticis noſtris de omnibus neceſſariis proſpicere, ordinavit Deus laborem, ut quilibet in ſudore vultus ſui proprium panem fibi comparet,Gen..v,3 9, Job....Syr. 7. V. 1 6. Labor ille deſcribitur hie bifariam: . Katione Inſtrumenti, quod ſunt manus. Has enim Deus homini conceſſit, ut inſtru- menta, quæ ad hunc vel illum laborem perfi- ciendum requiruntur, apprehendere;& ope- ra vocationis feliciter expedire pofiit,‘Non tamen hinc ſequitur, quòd omnis labor ſit il- licitus, qui non fiat manibus. Sanè invenias homines, qui credant, neminem laborare, niſi qui aratro terram ſcindit, ligone fodit, raſtro complanat, ſed errant toto cœlo. Nam ſicut Adamus Pater omnium noftrûm triplicem agebat ftatum,docendo, regendo,& alendo ſuos domeſticos: Ita poſtmodùm tres hoſce ſtatus propagavit, ut hic manu, ille animo la- boret,& unusquisque in ſudore vultus ſui pa- nem requirat, Gen..V. 19. Epeſtola Ephe/ 4. v. 1.2 8. 435 Licet igitur unus ſtatus laborioſior ſit alte- ro, unusquisque tamen invocatione, quã vo- catuseft permanere debet,.Cor..v, 18. nec mutmuret propter laborioſa opera, quia Do-; minus itaordinavit, Syr.7,v, 1 GAJ LN zasa O Katione Emolumenti, quod duplex: E AA .Propria alimentatio, ut iple habe at unꝰ de vivat. Nam anima ſedulorum impin- 5. pated, F guabitur, prov. I 3. v. 4. Qui verò non labo- 9 rum hoc donum Dei eft, labores manuum pieg tuarum quia manducabis, beatus es,& bene velhinc inde fe infinuant blanditiis, ut apud alios cænare poffint, Sed in eos graviter inve- hitur, Syr. c..V. 2 9. 2. Pauperum Sublevatio. Ideò etiam nos la- borare vult Apoſtolus, ut habeamus, quod crogemus pauperibus. Tria igitur attendenda funt homini Chriſtiano, ut ſuum laborem,& quod per laborem divinà benedictione ac- quirit, bene collocet. 1. Katione ſui, zum Zehrpfenning/ ut reſcr- vet etiam aliquid in ſenectutem& pro liberis, quibus parentes thefauros colligere tenen- tur, à. Cor. 12. v. 14. Nam bonus Servatius facit bonun Bonifacium, hoc eſt, qui ſervat ficum ſuum, comedet fructus ejus, Prov. 2 V. v. 1 8. Si quis autem ſuorum maximè domeſticorum curam non habet, fidem negavit,& eſt infideli deterior, I. Tim. 5. v. 8. 2. Ratione proximi, zum Ehrenpfenning/ quando vel ad nuptias vocamus, vel officium compatris nobis à proximo defertur, velad alios honores evehimur, ut pecunia ſuppetat, quà ſumptus neceſſarios facere queamus. Hæc enim mutua ſunt charitatis officia, quæ alter alteri debet, ut lex Chrifti impleatur, Gal. 6. v. 2. Ppp 3 3 Katio- Boni And hambhilor rat, non manducabit, 2. Theſſ. 3. v. 10. Nimi- Ayia, in buno vrh tibierit, inquit Pfaltes{al. t 2$.v,2. Inve- faki T nias, qui libentius mendicant quam laborant, vsvare-,

486 3. Ratione Dei, zum Wehrpfenning/ ut non ſolùm Eccleſiæ& Scholatum curam habeamus,& quantum poſſumus, cultum di- vinum ptomoveamus. juxtaæ illud Salomo- uis Proy..V. 10. Sed etiam Magiſtratui, no- ſtro ordinario ſolvamus tributum& vectigal, Rom. i 3. v. I ut ſub ipſius patrocinio quietam z rranguillam agamus vitam in omni pietate & honeſtate, f. Tim..V. 2 Inprimis autem beneficentiæ erga paupe- ies non debemus oblivifci, ralibus enimi ho- ftiis placaturDeus,Heb.13.v, 1-&h iphis quid benigne facimus, hoc Chriftus retribúet in noviſlimo die, tanquam ipſi factum ſit, Matt. 25.V. 3ʒ f. ſeqq. Pro bucella panis, quã fameli- co dedimus, cibabit nos ligno vitæ„quodin medio paradiſi eſt, A poc..V. 7. pro potu frigi- TECER TERTRE Dominica XIX. poft Trinitatis dæ aquæ, quem ſitienti exhibuimus, tor- rente voluptatis nos potabit, Pſal. 3 6. vetl. 9. pro laciniis veſtimentorum, quibus nudum operuimus, induet nobis veſtimenta ſalutis & tunicam juſtitiæ, Eſa.C i. verſ.10. pto ſta- bulo& horreo, quo peregrinos excepimus, introducęet nos in æterna tabernacula, Luc. 16..9. O abundantiſſimas uſuras, quas ex laigo eleemoſynarum ſemente ad nos redundant! Diſpergite igitur vos mei,& date pauperibus, tunc juſtitia veſtra manebit in ſeculum,& cor- nu veſtrum exaltabitur cum gloria, inquit Pſaltes PpI. 1 12, V,9, Id quod operetur in nó- bis, qui operatur omnis in omnibus, Spiritus Paracletus, per Jeſum Chriſtum, Amen, ONISE RO E CAO DOMIN. XX. POST TRINIT. Epiftola Ephef5-.15-21 Nter alia feſta habebant Iſraelitæ in .T. etiam feſtum Tabernaculorum, ubi ſeptem diebus in umbraculis habi- tare tenebantur, ut dilcerent poſteri, quòd in tabernaculis habitaverint Patres eo- rum, cùm ex Ægypto egteſſi 40. annis in delerto vagarentur, antequam ad terræ pro- miſſæ poſſeſſionem pervenite poſſent, Lev. 2.v. 4 2. ſeqq. Nil quidem nobis cum feſtis Judæorum, interim ea cft vitæ noſtræ conditio, ut fetè ni- hil ſit aliud, quàm perpetua feti Taberna- culorum celebratio, Viatores enim ſumus, non habentes hic manentem civitatem, fed futuram inquirimus, Heb. 1 3. v. I 4. vita no- ſtra peregrinatio eſt, Gen. 47. v. 9. Vix taber- naculum conſtruximus, ecce rurſus migran- dum eft; dum promiſſam terram viventium artigerimus, ubi zoarsvua noftrum phil 3. v. 20.& verad qüies pro animabus: noftris, Matth. T f. v. 29. Quemadmodum igit ur Viatores, quando per fylvas& loca deferta eundum eft; piu- denter& circumſpectè ambulant, ne in latro- nes incidant, vel à ſerpentibus lædantur, vel à ſerjs dilanientur; Ita nobis etiam pru- dentia Vgni⸗ snt in| to nupt Divina ; al nuptias neum pa Ut on Noh 7 X i tag Uv infit ii, Sem pora

dentiã& cireumſpectione opus eſt in peregri- natione noſtra ſpirituali, ne latrohes inferna- les nos percutiant, ſerpentes venenoſi, id eſt, {candala nòs pungant, lupi tapaces, quales ſunt hætetici& Pleudoprophetæ nos ſedu- cant. Nam iter Hoc valde periculofum eft, quocunque nos vertimus, latebras ſtruxit dia- bolus, quas vix eflugere poſſumus. Hiuc Chri- ſtus Matth. 7. v. 1 3. Inttate, inquit, per angu- ftam portam, quia lata porta& ſpacioſa via eſt, quæ ducit ad perditionem,& multi ſunt, qui intrant per eam. Quia anguſta porta& ar- Cta via eft, quæ ducit ad vitam y& pauci funt, gui inyeniunt eam. Hoc probè conſiderent omnes veré Chri- ſtiani, ut circum ſpectè ambulent non ut inſi- pientes, ſed ut ſapientes, quemadmodum Pau- las hortatur in præle&a Pericope, quæ nihil aliud eſt, quàm ſpirituale dõoyerinóv; juxta quod peregtinationem noſtram inſtituere de- bemus. Videbimus autem J Taciendorum poſitionem. Il Fugienderum remotioneni.: Chtiſte Patris vetbum, da nobis talia verba; Quæ cœtum ædificent amplificentque tuum. Exegefis. Nũignis eſt parabola, quam Chtiſtus propo- nit in hodierno Evangelio de Rege Filio fuo nuptias faciente, Elucet enim hinc 1. Divina bonitas; quòd ſervos emittit,& nos ad nuptias invitat his verbis: Ecce prandium meum paravi, tauri mei& altilia occifa ſunt& omnia parata, venite ad nuptias. .Noftra perverfitas, quòd plerique neglexi- mus inftitutum hoc nuptiale convivium ş & temporalia noftra negotia eidem præfe · Epiftola Epheſ.5. v. 1—2 75 487 rimus, aut comparentes veltem non habe- mus nuptialem, fine qua nemo Deo placere poteft, Heb. T..6. Hoc non eft circumlpe- &è ambulare, fed inftar virginum fatuarum Sponſi adventum dormiendo negligere. Hinc Paulus in prælecta Pericope ab his, qui peregrinationem fuam ita inftituere latagunt, ut metam contingant,& ad cœleſtem patriam cum gaudio tandem aliquando perveniant, requirit Z. Chriftianorum prudentiam,quæ ſummè ne- ceſſaria eſt 1. Keſpectu. Voſtri. Nam via, quã incedimus, Iubrica eſt, ut juſtus etia m ſepties cadere pot- fit, Prov.24..16.- Caute igitur ambulan- dum cft, non ut inſipientes, qui neque præ- ſentia curant, negue futura confiderant, fed ut fapientes, qui finem fuarum actionum pro- ſpiciunt,& ad illum omnia dirigunt. Finis autem noſter eſt vita æterna, quæ quotidiè in omnibus operibus noftris ante oculos noftros verſari debet, tunc certè nunquam peccabi- mus, Syr. J..40. Hodie benigniſſimus Deus, ut ſalutem no- ſtram promoveret, ſuos viæ duces publicè in ſuggeſtu pofuit, qui ad ravim ufque cla- mant; State fuper vias& videte,& inter- rogate de ſemitis antiquis, quæ fit bona via, & ambulate in ea,& invenietis refrigerium animabus veſtris. Sed idem ferunt reſpon- fi; qued olim Jeremias: Non ambulabimus Jet. 6. v. 16. Unusquisque enim graditur in via noa bona poft cogitationes fuas, Efa. 65.v. 2. Unus eligit viam Bileam,& pro veri- tate loquitur mendacium, 2 Pet. 2. v. 1 f. alter viam Caini ambulat,& innocuo fanguine ma- nus cruentat, Epiſt Jud.v. 1 1. hic incedit viam augurum, Jud. 9..37. Ille viam meretricis, Prov. 7. v. 2 f. Iſte viam Jeroboami, 1 Reg. 15. .26. Hæ ſunt viæ curvæ, Pl.12 f,, viæ pra væ, Proy.

488 Prov. 2 8. v. 6. vitæ tenebroſæ,ptov...I3. viæ yerditionis, Sap. f. V. 7. quas devitare& ad Chriſtum deflectete debemus, qui via eſt, ve- ritas& vita, ſine quo nemo ad Patrem perve- nire poteft„Joh. 14. v. 6. Hic prudentiá opus et, ut cawe ambulemus; Nam = Facilis deftenfus averni Sed revocare gradw Juperasgue evadere ad auras Hoc opus his labor efl- Sap.2..1. Qui ad viam latam declinat,&in illa via à morte obruitur non habet reyertendi licentiam ſed quocunque loco cecidit, ibi jacebit, Eccleſ.i I. verſ.3. Eæc wagna eſt ſtultitia, quam ut evi- temus, fæpè repetenda eft oratuncula Davi- dis, Plal,2 5. v.:5- Vias tuas Domine de- monftra mihi,& ſemitas tuas edoce me. Diri- ge me in veritate tua,& doce me, quia tu es Deus ſalvator meus, in te ſperavi tota die,& Pſ. 1 3.V. 24. Vide Domine, fi yia iniquitatis in me eſt,& dedue me in via æterna. 2. Reſpectu Mundi. inquit Apoſtolus. eò majorem viatores circumfpe&ionem adhi- bent, ne in manus latronum incidant, ſicut il- le, qui ab Hieroſolymis deſcendebat in Jeri- cho,Lue.1.v. 35. Ira via hujus mundi valdè periculofa eft 1. Propter Diaboli truculentiam, qui tir- cumvagatur ut leo rugiens,& quærit, quem devoret, 1. Pet. 5. v. S. Inprimis hâc dêcrepitâ mundi ſenectà magnam iram concepit, quia ſcit, quòd modicum tempus habet, Apoc. 12. WIZ: “g, Propter ſcandalorum peſtilentiæm, quibus mundus plenus eſt,& corda innocentium ſeducit, Nom. 1.V. 1 8. Nam in mundo do- minatur concupiſcentia oculorum ,concypi ſcentia catnis& fuperbia vitæ,.Joh.2..16. Qui verð picem tetigérit inquinabitur ab Dies enim mali ſunt, Juò vis periculoſiot eſt, Dominica XX. pof Trinitatis ea,& qui communicavetit fuperbo, induct fy- perbiam,Syr. 1..1. 3. Propter Brannorum ſrequentiam, quos Diabolus hinc inde ſuſcitat, ut pios& fideles, qui prudenter am bulant, ceu filios lucis decet, perſequantur,& hoc ipfo cultum fe ptæſtate Deo arbitrantur, Joh. 16..2. Ergò cautè ambulandum eſt, ne voluntariè conjiciamus nos in periculum, Nam qui periculum amat, peribit in eo, Syr. 3. v. 27. Cùm Regulus belli Romani Præfectus hoftibus ſuis occurſurus, non procul à fumi- ne caſtra locàſſet, multi ex militibus abibant ad hauriendas aquas, ſed non reyertebantúr. Nam ſerpens commorabatur in littote„I1 20. pedes longitudine exæquans,à quo milites iñ- terfciebantur. Ah yos'mei ferpens antiquus, qui vocatur Diabolus& Satanas, viam quoque obſttuxit, quã ad aquam vitæ hauriendam aditus nobis Pateſcit. Excutite igitur vetetnum ſecurita- tis, ſetvite Domino in timote,& exultate ei cum ttemore, Pfal. 2. V. 1 f. Ante omnia verò non confidite in propria eruditione, fäpien- tiâ& fortitudine; led agnofcite infirmitatem veftram,& hoc folatio vos erigere, quod Dei virtus in infirmitate perficitur, 2, Cor. 12. v9. Dies mali ſunt, eſtote vos boni& pru- dentiâ veſtrà ptæoccupate malitiam, ne vobis detrimento efle poflit. Callidus videt malum & abfcondit fe ,infipiens-pertranfit,& affli- Qus eft damno inguit Sapiens Prov.22..3. Redimite rempus,& dum lucem habetis, in juce ambulate ,netenebræ vos obruant, Joh. 12..3 5. Cognofcire tempus gratioſæ viſi- tationis,& quærite Dominum, dum inve- niti poteſt, Ela. f 5..6. Redimite tempus,& de bonis terrenis pauperibus aliquid erogate, dum vivitis adhuc, ut. metatis aliquando non delaſſati, Gal. 6. v.. Redi- Red atem hoc n hilea Qura umbra ficuto h E, Re ferte; Chri olime bona d Sute Ecl, 7. ntum maloru Red tentia ficati hodiè fra ne ginibus temau 4f. ver Vide ayoo, monitic hocfny do lucra kin fr minabin whig b Ri Panias y ks i qu fopidio ttndine jure ex tempore

ienaa a a Redimite tempus,& dam pacem& fani- tatem vobis concedit Dominus, gratias Ipfi hoc nomine agite,& videte, ne beneficiis hifce abutamini, nulla quippe gravior eft jan &ura quàm temporis, vix enim faciet Deus umbram linearum in horologio retrogredi, ſicut olim in gratiam Ezechiæ Regis fatum eſt, Eſa. 3 8. v. 8. Redimite temp. quando crux ingruit,& ferte afflictiones tanquàm boni milites Jeſu Chriſti, 2. Tim. 2. v. 3. tsd] TATA LEAMS, Ut olim Corvus in Capitolio ceciniffe dicitur. In bona die fruere bonis& malum diem vide: Sicut enim hanc, fic& illam fecit Dominus Eccl, 7-.15.& Syr. c. 11..27. In diebo- norum ne fis malorum immemor,& in die malorum, ne ſis immemor bonorum. Redimite tempus, quando vos ad pæni- tentiam vocat Dominus,& non differte jufti- ficari usque ad mortem Syr. 18. verf. 2 2, fed hodiè cum vocem Dominiauditis, corda ye- ftra ne obdurate Phal, 9f..8, aliâs cum vir- ginibus fatuis fruſtrà ad fores pulſabitis, tri- ſtem audituri vocem. Non novi vos Match. Videte dilecti, hæc omnia fub vocabulo aοοννε complectitur Apoſtolus, cujus ad- monitioni ſi morem geſſerimus pro tempore hoc fluxo& tranſitorio æternitatem aliquan- do lucrabimur, ubi in perpetuo vivemus, & in ſenectute etiam frugiferi erimus, ger- minabimus& virebimus in ſeculum Pfal. 9 2, verſ. 15. 3. Reſpectu Dei, ut voluntatem ejus intelli- gamus.17. Multi funt ſicut equus& mu- lus, quibus non eft intelle&tus Pfal 3 2. v. o. ftupidiores bove& aſino Eſ.. v. 3. grue& hi- rundine Jer. 8, v- 7. quibus Chriftus optimo jure exprobabit incuriam ſuam. Tanto tempore vobiſcum ſum, tanto tempore con- £ i oean E T NRAN Epiftola Ephef: 5. Y. 15-21. 435 ciones audiftis,& non cognoviftis me, Joh. 14. v. 9. Quamvis enim ſemper diſcant, ad agnitionem tamen veritatis nunquam petve- niunt, 2. Tim. 3. v. 7. Hi ſunt frattes igno- rantiæ, qui non intelligunt, imò intelligere nolunt voluntatem Dei, quamvis intelligere non fufficit; fed requiritur inſuper, ut juxta in- tellectũ voluntatis vitam quoq inſtituamus& dirigamus. Si hæc ſcitis, inquit Salvator, beati eritis, ſi feceritis ea, Ioh. I..17. Initium ſa- pientiæ timor Domini. Intellectus bonus omnibus facientibus eum. Laudatio ejus ma- net in ſeculum ſeculi Plal. 1 1 T. v. 10. Hæc autem eſt voluntas Deiʒut credamus in Filium ejus, Joh. 6. v. 40. Hæc eſt voluntas Dei, ur diligamus nos invicem, 1 Joh. 3..2 3. Hæc eſt voluntas Dei, ut abſtineamus à forni- catione,& unusquiſque ſciat, vas ſuum polli- dere in fan&ificatione& honore, 1, Thef. 4 v. 4. In ſumma, quicquid in Decalogo àno- bis requirit, hæc eft itumutabilis ipſius volun- tas, cui tanquàm fervi morigeri obedientiam debemus, quam ſi præſtamus, hæc viciſſim eft ipfius voluntas,quòd nos tueri& defende- re velit in omni periculo, juxta. fuam pro- miſſionem, Ela. 4 1. v. 10. ſeqq.& 43. v. T.& tandem ex hac miſeriarum valle ad ſe recipe- re in cælum. Nam hæc eſt voluntas ejus, qui mifit me, ut omnis,qui videt filium,& cre- dit in eum, habeat vitam æternam,& ego re- ſuſcitabo illum in noviſſimo die, Joh, 6. verf. 40. Si verò intelligimus quidem volunta- tem Domini,& tamen non facimus) multum vapulabimus Luc. I 2. v. 47. II. Spiritus Sancti Reverentiam, quam de- clarare debemus 1. Ductum ejus ſequendo. Hoc vocat Paulus impleri Spiritu Sanctot᷑ quia hi, qui ductum eſus ſequuntur, ſunttempla Spiritus Sancti, in quibus habitat, 1. Cor. G. v. 1 9. Sicut E apm). Lue QAI ij q1. 67.'gitur

490 Dominica XX., poft Trinitatis igitur filii hujus feculi vino inebriantur: Ita nos decet inebriari: Spiritu S.& ejus fructi- bus, Gal,.v, 22. Nam qui Spiritu Dei agun- tur, hi ſunt filii Dei Rom. 8. v. 14, Spiritus S. eſt Spiritus veritatis, Johan, 14. ., 17. Ergò veritatem loquamur unusquis- quecum proximo fuo, Eph. 4. v. 2 f.& dete- fremur mendacium, quod à Patre Diabolo eft Joh. 8. v. 44. Spiritus S. eſt Spiritus charitatis, 2. Tim. 1. v. 7. Ergò charitatem amplectamur,& dili- gamus nos invicem, ita palàm ſiet omnibus nos à Spiritu charitatis rêgi. Sicut de Chri- Qianis in primitiva Ecclefia legitur, quòd omnium fuerit unum eor& una anima, Act.4. verſ. 3 2. Spiritus S. eſt Spiritus precum Zach. I 2. v. 10. Ergò libentet& diligenter oremus,& de exauditione nil quicquam dubitemus, Spi- rieus enim adjuvat infitmitatem,& ſi neſci- mus, quid oremus, ipſe poſtulat pro nobis inenarrabilibus gemitibus, Rom. 8. v. 26. Spiritus S. cft Spiritus ſobrietatis, 2. Tim. 1. .7. Ergò modus fervandus in cibo& potu, ne graventur corda noftra,& ad preces inepta reddantur Luc. 2 1. v. 34. Qui dormiunt, no- &e dormiunt,&, qui fuńr ebrii, noĉte ebrii funt, nos autem qui diei ſumus, ſobrii ſimus, I Then fiyin. Spiritus S. eft Spiritus timoris Domini, Efa. 11. v: 2. Ergò timore Domini ante omnia sorda noftra rangquàm aggere firmo circum yallemus. Nam timor Domini expellit pec- satum. Quiverò fine timoreeft, non pote- šit juftificari, Syr. 1, V. 16.; Videte dilecti, in hiſ& aliis Spiritus Sanĝi ductum meritò ſequimur: ſed quia non ſitum eft in noftro arbitrio, orandam cum Davi- de: Doce me facere voluntatem tuam, quia Deus meus es tu, Spiritus tuus bonus dedu- cat me in terra tecta Pſ. 143. v. 10. Hoc ſi ſit implebimur Spiritu ſancto, hic afb ν0- 20 T. Cor. 1 2. verſ. 7.& ibi nimirum in vita æterna ſine menſura, ubi verè erit omnia in omnibus, r. Cor. 12,.6. 2. Sacra loquendo v. 13. Nam quia Spiti- tus.eſt Spiritus ſanctificationis, Rom...4. non niſi ſacra colloquia approbat, quæ de Deo& ejus verbo inſtituuntur. Hinc Pau- lus, nullus ſermo cortuptus, inquit, egredia- tur ex ore veſtro, ſedſi quis eſt commodus ad ædificationis uſum, ut gratiam audientibus afferat. Et ne triſtitid afficiatis Spiritum Dei, per quem obſignati eſtis in diem redemptio- nis Eph. 4. v. 29. 30. Setmo character ani- mi,& oratio hominum tentatio eſt, inquit Syr. 27. v. 8. Qui igitur Chriſtum amat, de eo ſemper cogitat& loquitur, lingua ejus loquitur eloquium Dei,& labia ejus eructant laudem ejus Plal. 1 19. v. 171. Quin imò judi- cat cum Apoftolo, fe nihil aliud fcire nifi Je- fum Chriftum& ħunccrucifizum, 1, Cor. 2. v. 2. nec in alio nifi in cruce Chrifti gloriar Gal..v. 24, Hæc colloquia maximam ha- bent utilitatem. Nam ubicunque duo vel tres congregati funt in nomine meo, ego fum in medio eotum inquit Chriſtus, Matth. 1.v. 20. ut patet exemplo Emauntinorum Luc, 24. V. 15. Qui verò ſpurcis& obſcœnis dicteriis ob- lectantur, ex abundantia cordis loquuntur Matih. 1 2. v. 34.& graviſſimam olim ratio- nem reddituri funr, Matth. 12. V. 36. 3. Hymnes canendo.. Alludit fine dubio ad morem ébrioforum, qni vino impleti fuas ha- bent cantilenas, quas pleno gutture declama- refolent, Cüm ergò Chriftianis Spiritualem ebrietatem cemmendâffet, jam quoque cau- tiones defcribit, quibus fe oblectare debent, Nam qui Spiritu Dei pleni funt& quafiebrii, non poflunt fe continere, quin in laudes Dei erum- umpi wia M AAS Con lemos inte& 15. inp monis Chron Vul ĝi,di ticis Sp permi dear, Sy, bearlin unà cur Cel g tilema deac & can mns& teddis 1 nunquic dtte, wlG, 4G pa De: po quil UAM 1s eleg tigò det quakeci cin pec wel fn ralem Domino lamus I; 70 Myr, ddum

joad ysi dane ukm queat edett etum pant,& magnalia ejus deprædicent, ſic- ut in Maria virgine exemplum habemus Luc. r. v. 47. ſeqq. Commendatur ergò hoc loco publicus il- le mos pallendi,& canendi in Eccleſia, qui ante& poſt diluvium in uſu fuit, Syt. 44. v. 1 5. inprimis autem tempore Davidis& Salo- monis floruit 1, Chron. 16. v. 4. feqq-& 2. Chron..v, r2: Vultis effe& videri templa Spiritus San- cti, dilecti fratres, Plalmis, hymnis& can- ticis Spiritualibus vos exercete, gaudete ſu- per mifericordia Dei,& laudis ejus non pu- deat, Syt. 5 1. v. 38. nemo tàm frigidam ha- bear linguam, quæ celebrandis beneficiis Dei unà cum-aliis non incalefcat, aliås volucres cœli, quæ ſingulo mane Deo Creatori ſuo can- tilen m aliquam modulantur, in noviſſimo die accuſabunt nos, qui tam vecordes ſumus, & cantilenis potiùs meretriciis quàm- hy- mnis& Pfalmis, operam damus. Hæccine reddis Domino, popule ſtulte,& inſipiensꝛ nunquid non Ipſe eſt Pater tuus, qui poſſe- dit te,& fecit& præparavitte, Deut. 32. verí, 6. 4. Gratias agendo v. 20, Multa& ma- gna Deus nobis quotidiè confert beneficia, pro quibus nihil aliud poftulat, quàm gra- tiarum actionem. in laudem quippe ſuam nos elegit, Eph. 1. v, 6. Multas& magnas, ergò debemus iHi gratias, antequam elfemus, quia fecit, cùmeflemys, quia falutem dedit, cùm peccaſſemus, quia ignovit, cùm con- verſi fuiſſemus, quia adjuvit, cùm perſe- veraſſemus, quia coronavit. Benedicamus Domino in omni tempore, Pfalm. 34. v. 1. dicamus. ſemper, magnificetur Dominus Plal. 70. v. f. ſemper in illo cantatio noſtra Pfal. 7.v. g8. medid nocte ſurgamus ad confi- dendum nomini ejus Pſal. 1 19. v. 62. Hæc Epiſtola Epheſ. 5. v. 15. 24. 491 quippe eft voluntas Dei in omnibus nebis, LThefl..v. r8. 5- Humilitati fudendo, v. 2 1. Diabolus fais hoſpitibus propinat poculum Ebrietatis, quæ mater eſt rixarum, contentionis, ſuperbiæ. quã correpti ſibi plus nimio tribuunt,& alte- ri cedere nolunt, Prov. 23. v. 2 9. Syr. 3 f. V. 39. Sed Spiritus Sanctus ita hoſpites ſuos im- plet, ut fobrii fint, majori obediant, infes riorem non contemnant, ſibi invicem auxilio & conſilio ſub veniant. Hoc præceptum ad omnes omnium ho- minum ordines pertinet, Nemo enim et, qui non debeat ex officio aliis fewire,& què ftatus fublimior, cò majores fecum trahit moleſtias. Hinc de quodam Principe Lune- burgico fcribitur, quòd loco Symboli habue- rit candelam accenſam cum inſcriptione: Aliis inſerviendo, meipſum conſumo. Re- gula autem mutuæ ſubjectionis eſt Timor Chriſti, qui omnem tollit arrogantiam,& facit, ut exemplo Chriſti omnibus ſerviamus. non ex metu pæng, quo refpeĝu inferiores fuperioribus plerumque fubje&i efle cogun- tur, ſed ut timeatur Deus, qui ſocietatem hu- manam hoc quaſi vinculo combinavit, ut al- ter alteri ſubditus ſit. Ita ſit, ut, dum Impe- rantium favore carere non poſſunt, Chriſtia- næ charitatis neceſſitas tàm ſummis quàm in- fimis in oculos incurrat,& alter alterius one- ra oportet, quòd lex Chrifti impleatur Gal.6. verſ. 2. De Secunde. V Idimus Facienda, reſtant Fugienda, quæ uno quafi verbo complectitur Apoſtolug. quando ait: Nolite inebriari vino, in quo eſt Luxuria. Qgq 2 Bus

492 Duo prohibet his verbis 1. Temulentiam, quando quis naturam ni- mio obruit potu,& ſuã intemperanti impe- dit mentem, ut‘ nec ad preces necad alios la- bores fit idonea,& valetudinemCorporis læ- dit, quod certè in hac ultima mundi lenega mirum quantum invaluit,& tramen à multis: non agnoſcitur pro peccato, qui putant, fi vel maximè aliquis plus juſto potu ſe oneret,& non blaſphemet Deum, nec cum aliis pugnet, neminem provocet, neminem convicietur, ſed ut bonus ſocius tranquillè domum abeat, & in nidulum ſuum fe recipiat, hunc non pec- care mortaliter, fed verbum Dei non menti- tur, quod operibus carnis Ebrietatem annu- merat Gal, Gal. ș. v. 20.& ſeveriſſimè prohi- bet, Prov. 21. V, I7, Luc 2 L. v. 34. Rom. 13. v. 1 3. Syt. 1 9. V. 2.& 3 1. v. 30. alibi paflim. Sicut igitur hi, qui nimis fe vino ingurgi- târunt fomno opprimuntur,& tàm profun- dè dormiunt, ut non ſentianr, ſi ſpolientur o- mnibus, quæ poſſident: Ita Diabolus hoſpi- tes fuos inebriat priùs,& ſecuritatis fomno. opprimit, ut eripiat ipſis, z. Ornamentum ſanitatis tam corporis Syr. 3 T. v. 24. Prov. 23. v. 29. quàm animi Gle. 4. vetl. 11. Prov. 20. verſ. 1. Syr. 19. verſ. 2. 2. Sarcinam domeſtica facultatis. Nam Feſta Martini ſæpiùs iterata conſumunt an- ſeres& prata, allzeit naſchen/ macht leere Tas ſchen/ Prov. 2 1. v. 17.& 23. v. 20. 21. Exem- plo fit Filius prodigus, Luc. 1.v. 14. 3. Coromam aterna felicitati. Nam Ebri- ofi regnum Dei non hæreditábunt, r. Cor. 6. .10, Sed dormient ſomnum ſempiternum, & non relurgent, Jer.$ r. v. 39.& ficut di- larâruntadevacuanda pocula jugulum fuum; Ita infernus dilatabit ad deglutiendos ipſos Gne diferimine animam fuam, Efa. g> Ve 14e Dominica XX, poft Trinitatis ubi cum ëpulone divite tormentis exctucia- buntur in ſeculum, Luc. 16. v. 24. Audiant hoc noftri heluones, qui mané conſurgunt ad potandum uſque ad veſperam, ut vino æftuent Efa, ç, v. 117 Deus non iiri- detur Gal. 6. v. 7. Sed væ, quod illis minatus eft, certò certius effectum dabit Syr. f: verſ. 4. 2. Indecentiaæ, dvwria eft in Greco, que vox fngularem habet Emphafin,& privatio- nem ſalutis propriè notat; quia Ebrietas, fi abfque vera pæniteñtia ei indulgeatur, ab æterna falute homines excludit 1. Cot. 6. v. 18. Gal..V. FT Cætrerùm dsærse Cicero ita deſcribit lib. 2. defin. quod in menſam vomant,& de con- viviüis auferantur, crudique poſtridiè ſe rur- ſus ingurgitent,& ſolem, ut ajunt, nesoc- cidentem nec orientem videant, que madmo- dum de filio prodigo etiam dicitut, quòd viæe- rit Aro TUS Lue. T S- Y, E3. ArwTia illa conſiſtit T, In verbis. Nihil enim auditur in con- ſeſſu ebrioſotum quàm turpiloquentia& maledicentia in Deum& proximum Dan. 5. verl. 4. 2. In Factis. Ebrietas enim mater eff omnium vitiorum. Quando Amnon periit è Inter pocula, z. Sam. 1 3. v. 2.Quando Loth: incetum committit? cùm vino æftuat, Gen. 19, V. 33. Quando Clytus Alexandri M. Conſiliarius interficitur? inter pocula. Legie mus Diabolum, qui fornicationis Spiritus eft, Ofe..v. 1 z, aliquando hominem dies& noctes infeftâlfe, ur ex peccatis tribus unum committeret, videlicet, vel cum vicini uxore concumberet, vel vicinum interficeret, vel femel ad. ebrietatem compotaret. Homo ille diu multumque reluctatus eſt, tamen cum finem tentandi Diabelus non faceret, ultimo vitio iod hen! um d immé dens; emin fini: menun iphm non f vinum h,k domini Dioger um i quiens, ptian , thutum tzek Konder agin Sul à tekalo ies prg tanu to iha:

Epiſtola Epheſ. 5..1-2 T. vitio dedit votum. Sed quis eventus? Audi, cheu! poftquam cor'nimio potu dementa- tum& capur turbatum, committit adulte- rium& homicidium, vicini torum con{cen- dens,& vicinum hoc fcelus ulcifci niten- tem interñciens. Notabile eſt dictum Augue ſtini: Ebrietas eſt blandus dæmon, dulce ve- nenum, ſuave peecatum, quam qui habet, ſe- iplum non habet, quam qui facit, peccatum non facit, fed totum eft peccatum. Dum vinum in vitro rubet, in tua poteftate eſt, ſed quàm primùm epotas, perdidiſti dominium tuum, haberis non habes. Hinc Diogenes cùm urgeretur ad bibendum, vi- num in terram eflundebar. Præſtat, in- quiens, liquorem, quàm me perdere. Ita non Patiamur nos urgeri inter pocula. Enorme 493 enim peccatum eft quod Deus tàm in eo qui urget, quàm ineo, qui urgenti obtemperat, graviter olim púniturus eft„ Hab. 2. verf. 1f. I6. Videte igitur,pos mek, ut vinum illud nobi- le Déi donum uſurpetis ad fanitatem,.Tim, .v. 2 3.& lætitiam, Pſal.104. v. 1 5. non ad nequitiam, ut Epicuri de grege porci, Sap. z- verí. 6. tune ad cælelte convivium tandem aliquando introducemini, ubi vinum defeca- tum apponetur, Eſa. 2 f. v. 6. Et ſervi Dei ju- bilabunt præ exultatione cordis fui in fecu- lum. Eſa. 65. v. 14. Id quod concedat nobis SS. Trinitas, cui ſit laus, honor& gloria in ſempiterna ſecula, Amen. KE KE DN RE DNE TERE DRE TARE TARE DOMIN.: XXI. POST TRINIT. Epifiola Ephefi6.rv.10-17. EGIMUS 1. Sam. 1 3. verſ. 5. ſeqq. Cum Dhiliſtini congregati eſſent ad præliandum contra Ifrael tri- ginta millia curruum& fex millia equitum,& reliquum: vulgus ficut, arena:,, quæ eſt in littore maris plurima, quòd ab- ſconderint ſe viri Iſrael in ſpeluncis,& inab» ditis, in petris quoq;& in antris,& in ciſternis. Saul quidein colligebat ſexcentos viros,& ad defenſionem ſe præparabat, ſed cùm venir dies prælii, non inventus eſt enſis& lancea in manu totius populi, qui erat cum Saule& Jo- natha, excepto Saul& Jonathä filio ejus.. Nam Philiftiniomnes fabros ferrarios abdu- xerant, ne fortè facerent Hebræi gladium aut lanceam.. Nos. propter infernales Philiftinos in ma- gnis verlamur anguſtiis, qui inſtructis copiis nos oppugnant, ut non audeamus ipſis bello- occurrere, ſed præ metu in ſpeluncis nos ab- ſcondere quæramus q modò tuti deliteſcere poſſemus.Idem enim nobis accidit quod Sau- li& Jonathæ, dum in arenam deſcenſuri, omnibus armis deſtituti ſumus,& neque lan- cea neque gladius in manibus totius populi: Chriſtiani inventus eſt. Ita Philiſtini inter- Q4ꝗ 3 nales

494 nales facilè nos expugnant,& in poteftatem ſuam redigunt ad ſuam ipſorum voluntatem, ., Tim. 2. v. 2 6. Hoc fine prodit Apoſtolus in prælecta pe- ricope,& claſſicum quaſi canit, dun fuos Epheſios,& lub eorum nomine omnes verè Chriſtianos ad præliandum hortatur,& arma ſubminiſtrat, quibus in hoc ſpirituali prælio uti debemus, videbimus: I. Belli picturam. II. Spiritualem armaturam. Dominus fortis& heros, Dominus heros in rælio animet nos per potentiam roboris fui, ut poſſimus reſiſtere in die malo& quicquid Joguimur ad gloriam nominis divini diriga- mus Amen, Exegefis. Uprvmus hodie de Regulo, cujus filius infirmabatur in Capernaum. Is Chri- ſtum accedit& rogat, ut deſcendat ſecum& filium ſanet. Sed Chriſtus duris verbis ipfum objurgat: Niſi ſigna& miracula videtis, non creditis. Hæc gravis erat tentatio, quà Chri- ſtus fidem ejus probat,& non eſt dubium, quin ſatanas etiam ſpicula ſua ignita miſcue- rit, ſed ſcuto fidei fingula elidit ,& tandem in lucta ſuperior evadit, quã in re omues verẽ Chriſtiani ipſum imitari debent, ut Paulus in prælecta Pericope fideliter monet, quæ mhil aliud eft quàm-deferiptio belli ſpiritualis, Jauod omnibus vérè Chriftianis cum Diabolo ittercedit. Ubi duo potiſſimùm conſideran- eda Gctuftunt: I. Duces. II. Milites. Duces funt å parte noftra Chriſtus, ab adverſa Diabolus, Dominica XXI. pof Trinitati. Chriſtus deſcribitur 1. AMajeſtate, vocatur enim Dominus,& quidem xær toy 1v5 quia dominatur in me- dio inimicorum,{.100,..à mati ufquead mare,& à flumine uſq; ad terminos orbis ter- rarum, Plal 72. v. 8. unde Johanni appatet in veſtimento, cujus fimbriæ inſcriptum eſt no- men: Rex Regum, à Dominus Dominantium, Apoc. I 9. v. 16. 2. A poteſtate. Nam confortamini in Do- mino, inquit,& in potentia roboris illius, quæ tanta eſt, ut nec in uno deſiciat, Eſa.40.v. 26. Nam omnis ipſi poteſtas data eſt in cœlo& in terra, Matt: 28.y. 1 9. Hæc nobis cedit per fi- dem, quã Chriſto unimur,& gloriari poſſu- mus cum Apoſtolo. Omnia poſſum in Chriſto, qui me corroborat, Phil.4. v. I 3. En vos mei, talem habemus Promachum, in quo meritò gloriamur, dicentes. Si Deus pro nobis, quis contra nos? Roman. 8. verſ. 3 L. Diabolus verò, qui Chriſto adverſatur, etiam deſcribitut᷑ bitariam: . Privativò, quòd non ſit caro& ſapguis, id eſt, hoſtis vulgaris ex humano fanguine pro- gnatus, qui eodem nobiſcum robore polleat, & oppoſitis armis facilè debilitari queat. Ca- ro& ſanguis multum nobis faceſſunt nego- tii,& per concupifcentias ſuas nos occœcant, ut diligamus hoc ſeculum, ſicut Demas, 2. Tim..v. Io.& ventrem pro Deo colamus, Phil. z. v. 1 9. quò nil niſi mortem nobis acce- leramus. Nam concupiſcentia, quando con- cepit, parit peccatum, peccatum autem, cùm conſummatum fuerit, generat mortem, Jac. 1. VI5. Hi non ſunt hoſtes capitales, cum qui- bus nobis res eſt, ſed gregarii milites; quorum operå Diabolus in occupando cordis hoftri munimento utitur, i Non igitur vulgare bellum&t, quod hic deleri- Rteate dung A| nnt di tir plüs niii lomitt. tasmali hamisit tady itz,€ toadtis h pateren Bitang, tim ef

beob⸗ pam Jet gi porun js nohi i, qu m di deleribit Apoſtolus, quale geffit Abraham cum quinque Regibus, Genel. 14. v. T5. Gi⸗ deon cuin Midianitis, Jud. 7. verſ. 10. Da- vid cum Goliatho,.$am. 17. verl. 4: fed fpiritæale, in quo caro& fanguis aliave cor- poralia arma nil quicquam proſunt„2 Cot. 10. verſ. 4. Proinde non debemus con- fidere in noftris viribus, fed cum Jofaphato Rege pientifimo ad Dominum oculos no- ſtros unicè ditigamus, 2. Chron. 20. v. IZ. Nam virtus'ejus in infirmitate perficitur, .Cor.1.V,9.; 2. Pofitivè; quis& qualis fir. Ubi no- tanda: 1. Frequeñtia.` In plurali enim loqui- tur Apoſtolus, ad indicandam multitudinem, quæ tanta eſt, ut in uno obfeſſo homine ali- quando habitaverit legio Diabolorum, regi- mine interim ſatanæ in toto mundo& omnibus regnis nil diminuto, Marc. 5. verſ. 9. Excutite igitur ſecuritatem vos mei? Si magnus eft numerus damnatorum, non mi- nor erit numerus'diabolorum, finguli damna- tiinyenient fuos tortores, gui inenarrabili- bus cruciatibus iplos afiligent, ut locus non E effugii, nam præ dolore linguas morde- unt, Apoc. 16. v. 10o.& requiem non inve- nient die& nocte, Apoc. 1..1 T. Tanto igi- tur plus vigilandum eſt, ne expulſo uno in- tromittatur alter, Luc. 1 f. v. 2 6. 2. Malevolentia. Dicumtur enim Spiri- tus mali, quia mala volunt,& mala moliuntur hominibus, qui à Chtiſto nomen habent. Sci- tus admodum eſt Apologus vulpis excau- datæ, quæ cæteris animalibus in concilium eoactis ſuaſit, ut caudas quoque ſibi abſcindi paterentur, pulehrum id decorumq́; fore ja- &itans, Non abſimile quoque Diaboli judi- sium eft, Perditus quippe vellet omnes per- Epiflola Ephef6.v. 10-17. 49$ ditos, omnibus capita præfcindi, omnium anithasæternùm damnari. Quia igitur Chri- ftus opera Diaboli deftruxit,.Joh,3:.8.& genus humanum de poteftate rencbrarum li~ beratum in regnum lucis transpoſuit, Col. 1. v. 13. Hinc illæ lachtymæ, quod malevolum erga homines, inprimis eos, qui Chriſto no- men dederunt, animum eructat. I. Calumniando, unde nomen accepit, Dia- bolus enim Calumniatorem ſignificat. Quia, teſte Chryſoſtomo, homines apud Deum, Deum apud homines;& nos ipfos inter nos calumniis fuis deformat,‘Apparet hinc, quo fpiritu regantur qui velproximum conviciis proſcindunt, vel doctrinam Evangelii blaf- phemant, ut Bembus Cardinalis, qui Hiſto- ciam.T, Fabulam de Chrifto appellare{o- litus eſt,& Ieſuitæ, qui noftram Religionem exScripturis deprompram Theologiam atra- mentàriam,& nigrum Evangelium vocitant. Hi omes{unt organa Diaboli,& partem ſuam unũ cum ipfo habebunt in ftagno ardens te igni& ſulphure, Apoc. 2 L..8. 2. Accuſando. Quoties enim peccamus, de- fert nos apud Deum,& judica, inquit, æquiſſi- me judex, meum eſſe per peccatum, qui tuus elle noluit per gratiam. Jobus expertus eſt c. 2. .4. itemģ; Jolua, Sacerdos Magnus, Zach. 3. .1.& iniquus diſpenſator, de quo dicitur, quòd apud Dominũ ſuum diffamatus ſit, Luc. 16,1. Talis diffamator eſt Diabolus, qui nos accuſat ¿vozio 18:g ,& quidem non femel vel bis, ſed noctes& dies, Apoc. 1 2. v. 10. O vigilate, vos mei, adverſarium habemus, qui tanquam ardelio infernalis in noſtram perniciem dies noctesque diſcurrit,& odio pluſquam vatiniano nos proſequitur. Beatus qui femper eft pavidus, Prov. 28..14.& cum timore& tremore falutem fuã óperatur, Phil, 2Y. 12, Nam timor Domini expellit pecca- tum

496 tum, ſed qui ſine timore eſt, non juſtificabi- tur, Syr. 1. V. 2 8. Potentia. Vocantur enim 1. Principes& poteſtates, non ahlolutè, quaſi ſint omnipotentes. ld enim{oli Deo competit>» qui quod vult facit in cœlo& in cerra, in mari& in omnibus aby ſſis, pſal. i 35. V. 6. ſed 1. Reſpectivò, ficut enim intep ſanctos An- gelos certi& diftin&i funt ordines, Col. 1. V- 16. ad normam& formam politicæ Hierar- Chiæ inſtituti, Matth. 8. v. 9. Ita quog; Diabo- li regnum ordine diſpoſitum. Primas tenet Luciter Rex ſuperborum, Job. 4..2 5. quera “fequuntur in ordine Behemoth, Leviathan, Almodi, Beelzebub. Hi rurſum habent ſuos officiales, quorum operà utuntur, quilibet no- vit, quid ſuiſit officii. Hinc Chriftus Diabo- lum vocat forrem armatum, qui atrium fuum cuſtodiat, Lac. 1 1. v. 21. non ſolůùm externa vi ſed dolo etiam& aſtutiã, quæ duæ ſunt co- lumnæ, quibus regnum Diaboli innititur, Joh...44. z.Permiffivè, quando Deus ipfis permittit. Sine hac permiſſione ne pediculum quidem producere poffunt, Exod. 8..18. Eft enim uaſi canis catenarius, qui longius non excur- rit, quàm catena porrigitur ,& quamvisalla- ret omnes, qui tranfeunt, neminem tamen mordere poteſt, niſi ex catena ſolvatur, vel ali- quis tàm propè accedat, ut ipſum contingere queat: Ita Diabolus hoſtis infenſiſſimus eſt totius generis humani,& magnam animo itam concepit, fed catenarius ilte,& nemini quicquam nocere poteſt, niſiDeusi pſi permit- tat, vel homo pet incredulitatem& omnis generis- peccata propiùs accedat. Teftatur id Hiſtotia Jobi c. l. v. 8. 9. ſeqq·& Hiftoria Ev- angelica, M latt..v. T3. ubi tota legio Diabo- lorum, quæ juxta Vartonem I 2 f o0.comple- Dominica XXI. poft Trinitatis ctitur ſine permiſſu Ckriſti in gregem viliſſi- morum porcorum non potuit irruere; Ita ad- huc hodie non poteſt, quicquid vult, ted iplius poteftas elt fub poteftate Dei, quod probè obfervent omnes verè Chriftiani, ne animum abjiciant ex nimio timore, fed recordentur verborum Chrifti: Veltri etiam capilli capitis numerati fant.- Ne igitur metuite, Matth, 10. v. 3 I. Si verò permiſſionem habet Deo, mirum quantum poteft. Annon ignes cælo deduxit, & ventos concitavit, quibus greges Jobi& domum filiorum ejus disjecit? Job. reverki 6. quot in Evangelica hiftoria occurtunt exem- pla eorum, quos corporaliter obſedit, Luc. 1 1. v. 14. Marc. 9. v. 7. Ita ferreos compedes& quicquid nobis validum videtur facili labore diſrumpit, Marc. 5. v. 1. 2. 3. ſeqq. animalibus, fructibus terræ, imò ipſi terræ& mari nocet, Matrh. 8..2 3. Apoc. J. v. I. ſe. falſæ doctrinæ zizania in agro Domini hominibus dormi- entibus ſeminat, Matth. 13. V. 24. 25. ſeqq · verbum Dei è cordibus auditorum. aufert, Matth. 1..19. infidelium mentes occæcai, 2. Cor. 4. v. 4. pœnitentiam impedit, 2. Tim. 2. v. 2 6. in angelum lucis fe transformat, 2. Cor. 1 I. v. I4. Non deſunt eorum exempla, quos diſtorto collo in attem ſubduxit,& in fruſta diſcerpſit. deſcribere valebit? Cùm ſublatus fuerit, ti- mebunt fortes, cùm apprehenderit eum gla- dius non movetur, reputat quaſi paleas fer- rum,&c quaſi lignum putridumaæs. Non fuga- bit eum vir ſagittarius, pro quisquiliis haben- turapudipfum lapides fundæ. Quaſiſtipulam æſtimat miſſilia,& deridebit vibrantem ha- ftam, Job.41.v. 16.20: 2. Mundi dominatores, Korpongătoges eR in Græco, qui titulus Deo principaliter com- petit, ſi per mundum intelligatur machi- na cœ · Quis poteſtatem ejus pro re nata guane u 0 umu hocrel mundi tur, ho fide fii regnu pij: 3, i Morgas eh, per Jitiolan varie mr qui tgal pener Ahi ve akane i operàm poflint, - pllerer Quo teletih nR b tali patio a thim per tonen kd allug Portunit kat,& Am omg tam prz Unek Mimus I Hay

ſuſtentat, Heb. 1. v. 3. ſed quatenus Diabo- lus operatur in filiis diflidentiæ„Eph. 2. v. 2. qui in mundo primas tentent& dicunt: Lin- gua noſtra præ valebimus, labia noſtra nobis- cum ſunt, quis noſter Dominus? PI. 1 2. v. f. hoc reſpectu non immeritò vocatur Princeps mundi, qui in tenebris hujus mundi domina- tur, hoc eſt, in iis, qui ſunt ſine agnitione, ſine fide ſine amore& timore Dei. Hoc enim eſt regnum tenebrarum, de quo Paulus, Coloſſ. 1. z. 13. 3. Spiritus Impoſtores, n mrvuanna tis rongas eltinGræco, Spiritualia malitiæ, id eſt, per Hebraiſmum ſpiritus maligni, qui ma- litioſum animum ſuum erga genus humanum variè explicant,& declarant. Spiritus dicun- tur, quia non habent carnem& oſſa, Luc. 2 4. v. 3 9. ſed omnes muros& bonclavia obſerata penetrare poflunt, quin etiam invilibiles funt & fi vel maximè arbitramur nos eſſe folos aftant nobisdà latere,&in eo omnem navant operam, utnobis damnum aliquod inferre poflint, quod nullis corporalibus armis de- pellere valemus, Job.4T,v. 18. Quod autem additur év ðs ¿regævlors in ccæleftibus, pro eo quidam legendum cenfent êv mis Sreoaviog, ut fit fenfus: Spititus hoſce ſub cœlis verſari in regione aeris, non quod ſpatio aereo tantùm concludantur, omnia enim pervagantur loca,& ubivis lædendi oc- caſionem captant, Hiob. I. v. 7. I. Pet. 5. v. 8. ſed alludit Paulus ad id, quod bellatores op- portunitatem ex locis altioribus quærere ſo- leant,& hoc ipfo difficultas pugnæ augetur, dum omnia ſpiritualibus hoſtibus ad victo- riam præſid ia parata eſſe ſubindicat Apoſto- lus, ne ſecuri ſimus, ſed in omnibus locis po- namus Deum in conſpectu noſtro ſemper Pſalm. 1 6. v. 8. ut retia Diaboli, Ja phigne Alias Sapredéres koy pher wid. in amii. Ifo. dë Tarkat. Foz tuf 4.530. Ebiſtola Epheſe G. v. Po I. na cbeli& tetræ, quam ille condidit& adhuc nobis poſuit tanquam venator in ernalisy ef- fugiamus; Plal. 91. ve 3° Præbeat nobis hæcdo&rina 1. Dſum dehortatorium. Exhorreſcite pec- catores. Diaboli Principes funt& poteſtates, Horruerunt Iſraëlitæ, qui terram promiſſio- nis explorarunt, cùm gigantes illius incolas conſpexeruut, quibus cum illi comparari lo- cuſtæ videbantur, Nuimn · I 3. v. 34. Ita meritò hotremus, cum gigantes illos flammivomos Diabolos cogitamus, cum qmbus,& quis neos conferat, cum leonibus ille formicas, cum a- quilis regulos,cum Elephantis muſcas rectids comparabit. Multi pro ludibrio habent, quicquid de poteftate Diaboli dicitur, Vah, inquiunt; Diabolus tam niger non eft, ficut à pictoribus pingitur, Infernus non ita æſtuat, quemadmodum Sacerdotès fabulantur,& quando aliquid confirmare volunt, licet rei gravitas id minimè exigat, hoc obteſtationis genus crecrò in ore habent. Niſi vera di- co, rapiat me Diabolus. Hæcmaxima eft temeritas& incogitantia. An neſcitis, quod cum Principibus& Dominis mundi nobis reseſt, ad quos omnes non ut ranunculæ aut vermiculi, ſed ut pulviſculi reputati ſumus. Vigilate igitur& orate, nein tentationem in- cidatis, Matth. 25. v. 41. Diaboli{unt xiruxedmgss Reftores mun- di. Exeamus ergò- dè mundo. Nam in mundo nihil eft nif concupifcentia oculo- rum, concupiſcentia carnis& ſuperbia vitæ 1. Joh. 2. v. 16. Dum igitur ſumus in mun- do& illi conformamur per omnis generis facinora tantiſper ſumus in poteſtate Diabo- li, qui in mundo dominium obtinet. Sed ut eluctemur, immaculatos oportet, ut nos cuſtodiamus ab hoc feculo, Jacob. r. v. 27. quemadinodum Chriftus nos de mundo cle- git, Joh. 1 f. verl. 19. Tunc falva reséft, ve- Rrr niat 497

493 niat Princeps mundi, nihil in nos juris habet Joh. 14. V. 30. Diaboli dominantur in tenebris hujus mnndi. Ergò caveamus opera tenebrarum & honetè ambulemus, tanquam in die non in commeflationibus& ebrietatibus, non in cubilibus& impudicitiis, non in contentione & æmulatione Rom. 13. veiſ. 1 3. Nam Chri- ftus vocavit nos ex tenebris in admirabilem fuam lucem, 1, Pet. 2. v, 9. Unusquùitqueer gò ſicut vocatus eſt, ita aimbulet. Cor. 7. v. 17. fi non facit in poteſtate Diaboli eſt,& tandem foràs ejicietur in tenebras exteriores, ubi fletus erit& fridor dentium, Matth. 22. S13: Diaboli fant Spiritus,& corporalibus ar- mis non poffunt expugnari, omnia iphis funt pervia, ficut Chriftus corpore fuo Spirituali er januas clauſas ingreſſus in medio diſcipu- lorũ le ſiſtebat Joh. 20.5. 19. Non igitur opus Rabes invitatore, Diabolus eſt Spiritus impu- dentiſſimus, qui etiam non vocatus velin vita- tus voro tuo prior adeft, quin à dextris& fini- ſtris nobis inlidiatur, 2. Cor. 6. v. 8.& fervi- tia lua ſponte offert, I. Reg. 2 2. v. 24.1 Certs ſi poſlet nocere, quantum vult nom aliquis juſtorum permaneret, inquit Augu- ftinus. Quid igitur putas,de impiis fieret? Ça- fs majorum meritòeffe deber premor mino- ymm urinquit Auguft: Siin poteftate Diabo- li Gturs eflet, omnibus, qui ipfum invitant, Gne dubio D. Fauſti mercedem perlolveret. Delectatur enim perditione Job. 4T. v. 13. 2. Dſum Conſolatorium. Confidite pii& fideles, Diaboli fant quidem Principes& po- teſtates, led nolite abjicere animum, ſine Dei permiſſione nihil valent. Appropinquate ergò Deo,& apprpinquabit vobis Refi ſtice Diabolo,& fugiet à vobis, Jacobi 4, erf: 7e Dominica XXI poft Trinitatis Diaboli funt žorporeg mess five Rectores mundi, ed guid hoc ad vos; qui eftis filii Lu- cis, Łuc. 1 6. v. 8. Diaboli ſunt Spiritus mali ſub cœlo. Ve- ſtra autem in cœlis converſatio eſt, Phil. 3. v. 20. Fremat igitur ſub cœlo, quantum poteft, in cælo non habet locuni;& coronam juſti- tiæ, quæ omnibus credentibus ibi repoſita eſt, nunquam ipſis aufetet. Sed, videte, vos mei, ut maneatis in cœlo,& cœleſtem vitam agen- tes quæratis quæ ſurſum ſunt, Col. 3. verſ. 1. Quamprimum enim cor apponitur divitiis Plal. 62. v. I T.& ou⁰, cgu¹, dominari oc- cipit, Rom. 8..6. Satanæ ditionem incurri- mus,& ad latam viam declinamus, quæ du- eit ad æternam condemnationem, Matth. 7. verl. 13. 4. Prudentia. Habent enim fuas phos delac,& ed ſæpè vià hominem aggrediuntur quã minimè pertimeſcendum eſſe putaveris. Hinc Venatori comparatur Diabolus, qui retia ſua in abſcondito ponit, ut incautas fe- ras decipiat, Pſ. gr. v. 3. Comparatur Latro- ni, qui in ſylvis& dumetis latet,& viato- ribus inſidiatur, Jol. S. v. 44. Comparatur Leoni, de quo Phyſici referunt, quod in are- na ambulans veſtigia complanet caudå, ne deprehendatur, 1. Pet. F..S8. Comparatur ſerpenti, qui tæ pè latet in herba,& veneno fuo hominem inficit, In fumma Dille artifex eft— nomina mille Dille nocendi artes novit— Hinc Beato Macano olim apparuit in for- ma cujusdam circumforanei, qui pyxidulis circumquaque multis onuſtus erat,& qua ſi- tus, quid hoc ſibi velit, refpondit; Pyxidulis hiſce denotari tentationes, quibus ipſe tan- quàm uvporigrns hominibus imponere for leat,& quidni vos mei? jamdudum exercita- tus eft in hac arte,& longà experientia e us hs fde nones: fiq am pi mundi commi fiset l 16.U. Si 2I hunc o gigat, dtang; $a f i iteref icho plezione femper modum 1 Sani: SiM peccata Utlbus agea iſer al neht lta f torpare &cipitg fartu Entiam V4 Sun Confiety tteanhas s occu Uttiolus f Tr N ROs co tmut Ç ttnaleg d hopet Daig,;

ſus ſiderum& omnium hominum comple- xiones addidicit. Si quis eſt ſanguineus ad lætitiam proclivis, eam per pocula fallit, ut concupiſcentias mundi tanquam numen adoret,& Aοο committat, de qua Paulus, Eph. g. V. 18.Te- ſtis eſt David, 2. Sam. 11. v. 4.& Epulo Luc. 16. v. 19.23. Si Phlegmaticis ad deſidiam compoſitus, hunc otio ſollicitat, ut opera vocationis ne- gligat& pœnitentiam procraſtinet, id quod Satanæ pulvinar& multorum malorum ma- giſter eſt, Syr. 3 3. v. 19. Si cholericus ad iram provocat, quæ com- plexionem illam propter copioſam bilem ferè ſemper comitari folet, ut faciant, quod poſt- modum pœniteat, Jacob. 1. verſ. 20t. ut Saul. 1. Sam. 2 2. v. 19. Si Aelancholicus ad triſtitiam propenſus, ei Peccata exaggerat, vel omnis generis calami- tatibus ex Dei permiſſione ita ex agitat, ut augeatut triſtitia,& deſperationis Icopulos miſer allidat. Nam multos occidit triſtitia& non eſt utilitas in illa, Syr. 3 0. v. 2f. Ita fortunam quoque externam pro fuo ufurpáre novit compendio, Divites avaritiâ decipit& ſuperbià, Luc. 16. v. 1 9. pauperes ad furtum follicitat, Prov, 30..9, vel ad diffi- dentiam, ut docet exemplumChriſt, Matth. 4. V: 3. Summa omniùm ventilat curas, difcutit conſuetudines, a nimos ſcrutatur,& ibi quæ rit cauſas nocendi, ubi aliquem videt ſtudio- fiùs occupari. Eſt enim ſerpens directus& tortioſus, Eſa. 27. v. 1. f. Trucalentia.16. Nam jacula ignita in nos conjiciunt, quibus hic ad deſperatio- nem ut Cain, Gen. 4. v. 1 3. ille ad voluptates carnales, ut David 2. Sam. 12. v: 2. ifte ad ſuperbiam compellitur ut Nebucadnezar Daniel. 4. verſ. 2J. vel ad avaritiam ut Judas Fpiſtola Epheſ. C. v. 10-17. N 499 fi proditor, Joh. 12,.6: vel ad laxīriam ut Balthaſar Rex Chaldæotum, Daniel. 5. 1 fi vel ad immiſericordiam ut Epulo, Lucæ 16. r verf. 2r.. Hiíce telis multos vulnerat, ut clau-© o dicent in fide,& naufragium patiamur falutis, i 1. Tim. 1. v. 19. Vocantur aum mervowuevæ five ignita a reſpectu Operationis. Sicut enim tela igni- i ta, velut hodiè mos eft granati ex tormen- tis:ejaculati dupliciter lædunt, nempe ferro M & igne: Ita Paulus hâc appellatione per' Metaphoram exaggerat venenatiſſimas Sa- tang tentationes& machinationes> quibus nos quotidiè oppugnat à dextris& Gniftris f 2. Cor. 6. v. GA Ld Ife Reh libreng l g/ s Videte dileđi, Hi funt Duces, qui iiti A Prz ctã acie ſibi iuvicem occurtunt. Milites ſunt à parte Chriſti omnes Chrifti- ani, qui in ſacto baptiſmo ipli nomen de- Í derunt,& fub vexillo ejus militant contrà i Diabolum, mundum& propriam carem, Mi fed omnis ipforum fufficientia à Chrifto de-| pendet, in quo confortantur, ut certamen ai ſuſtinere,& tanquam boni milites victoriam H j reportare poſſint. Nemo enim coronatut, niſi legitimè certet, 2. Tim. 2. verſ. 5.& ne- mo legitimè certat, nifi in Chrifto, fine que i nihil poſſumus, Ioh. 1.v. g. i Interim noftra quoque requiritur indu- a ſtria, ne ſimus deſides atque ignavi, ſed arma armis opponamus, bonam militiam milite-| mus,& bellum hoc facrum cum Deo obea- mus. Tempus vitæ, tempus pugnæ. Non decet Chrifto militem focordem effè aut de- licatum, ſed feracem tempeſtatum, frigoris & æſtus. Bellum enim dicitur, quafi mini- mè bellum,& omnes, qui piè vivete volunt in Chrifto Jeli, perfecutionem pati opor- tet, 2. Tim. 3. verſ. 16· Ita, ut is, qui non eſt Rrra crua

100 crucianus, Chriſtianus eſſe non poſſit, Luc. 14. v. 27. A parte verò Diaboli omnes ſpiritus infer- nales, cuique ſua demandata eſt provincia. His fpiritus eft fornicationis, Ofe. 4. V. 1 2. ille luperbiæ, Job. 41. verſ. 2 5. iſte avaritiæ, Matth. 6, Y. 24. Quidam funt dæmones au- lici, Dan. 10.v. 1 2. quidam Eccleſiaſtici, qui zizania ſparguat inter triticum, Matth. 3. v. .§+ Quidam æcoromici, ui jurgia ferunt in· ter conjuges, vel alio malo ipſos infeſtant, Tob.. 3z. v. 8. quidam hominibus nocent, quos corporaliter obſident;& ſæ pè in ignem & aquam conjiciunt, Marc..v. 17. feqq. qui- dam armentis, Job. 1. v. 12. 16. 19. Matth. 8. V. 32. quidam frugibus, Apoc. 8. v. 7. O excutite ſecuritatem, Vos Mei, bonæ ſortis novercam. Haæc eſt, quã victus Ada- mus in patadiſo, David in ſolio, Salomon in regno, Judas in Salvatoris contubernio. Pu- gnan dum fortiter, ut triumphemus ſuaviter. Non hic vincitur ſecuritate, ſed pudnandi as- ſiduſtate, ubique laquei, à dextris proſperi- tas„d ſiniſtris adverſitas, cautè igituri& cit- cumſpectè ambulandum eſt, ut ſapientes de- cet Eph.. ș..15. nec capiat. nos Diabolus,& laqueis ſuis captivos teneat ad ipſius volunta- tem, 2. Tim. 2. v. 26. De Secundo: Antum de Belli: Piura, fequitur Spiri- tualis Armatura, quam Apoſtolus vocat ο] quia omnia complectitur, quæ ad armandum virum pertinent,& quidem ravo- malay Deiad differentiam armaturæ humana; quæ munit quidem hominem, ſed non omni- modè& perfectè, relinquitur enim ſemper læſionis& occiſionis occaſio, ut ex Goliathi Dominica XXI. poh Trinitati. & Achabi exemplispater,:Sam. 17v. f. 6, J.& 49. I. Keg. 22. v. 3 4. 35. Qui verò na- vowàiav Dei induitstorusimmunis eft ab omni- bus telis Diaboli& certiffimam fibi promite tere poteft victoriam. Pendet enim hoc ſpi- rituali armamentario. 1. Baltneus veritatis amicabilis, de quo Paulus: State ſuccincti lumbos veſtros in ve- itate. In Orientalibus Regionibus tunicas geſtabant ad talos usque demiſſas,& quan- do in militiam proſiciſcebantur, baltheo cin- gebant lumbos; ne impedirentur in pugna, & apparet ex 2. Sam. 18. v. 1 T. quõd his, qui Præ aliis in prælio ſe fortiter geſſetant, ejus- modi balt heus loco præmii ceſſit. Huic ve- ritatem comparat Apoſtolus, quã præcinctos efle jubet ſuos Epheſios& omnes verè Chri- ſtianos. Sicut enim baltheus lumbos& veftes circa illos pendentes fortiter conftringit, ne dif- fluant; Ira veritas Chriftiana præpedit, ne va- riis opinionibus diffluamus, aut vento quovis: errorum circumferamur, Eph. 4. v. 14. In lumbis robur eſt, Job:40.v. 11.& vis generandi, Gen. 3 5. v. 1 1.& 46. v. 25. Act. 2. v. 30. Ergò opus eſt baltheo, quo lumbos conſtringamus, ut dometur carnis luxuria ne in actum prorumpat. Baltheus ille debet efle: baltheus veritatis, ne ſimulemus caſtitatem, ut Monachi, ſed in veritate lumbos ſuccin- ctos habeamus. Nam e4 Inod A α Eph. 4. v. 21 2. Thorax jufitievenerabilis. State induti thoracem juſtitiæ, inquit Apoſtolus. Thorax eſt munimentum pectoris, ein Pantzer oder Bruſt Harniſch. Ita vocat Juſtitiam Chri- ſti, quam ille nobis promeruit. Nam factus eſt nobis à Patre in ſapientiam& juſtitiam, in ſanctificationem& redemptionem, 1. Co- rinth. T. verſ. 30. Qui igitur credit in ipſum, huic Udo dume polu habec Ide tacon Lathur tilla; Hoßte lucrifag bentes img omnes menkr leztum profan umDe⸗ Lontim .Ca tati pe diin tlcunty polici

huic im putatur illa juſtitia ad falutem, Rom. 10..4. Finni ſeptentrionales pro corpotum muni- tione utebantur thoracibus ècotio Phocarum calce macerato, ut& corio aleium jubato, quod ſuperfuſa aqua, ſi bellige randum ſit hye- me, congelariĩ permittunt, ut refert Olaus Ma- gnus. Sed Diabolus non formidat hunc tho- racem: Nam tela ejus ſunt ignea tela, quorum æſtu glacies liqueſcit. Chriſti loricam induite, Vos Mei, in hac audaces eritis ad pugnam tentandum, fottes ad ictos ſuſtinendum, in- trepidi ad petſeverandum,& in acie conſi- ſtendum, ne loco cedetis, dum corona juſtitiæ vobis contingat& imponatur. Celebratur Lorica Sauli, quam Davidi in- duit, cum adverfus Goliatrhum proficifcen- dum erat,fed non erat apta Davidi, qui, non poſſum ſic incede re, inquiebat, quia uſum non habeo, 1 Sam. 1 7. v. 3 9. Idem accidit operariis, qui in propria juſti- tia confidunt,& fuis vitibus infternalem Go- liat hum proſternere volunt. Gravis& inepta eſt illa armatura, cui portando non ſumus. Proptereã de ponere debemus, ut Chriſtum Iucrifaciamus,& in illo inveniamur non ha- bentes noſtram juſtitiam, quæ ex lege eſt, ſed illam, quæ ex fide eſt Chriſti, Phil.;ʒ V. 9. Nam omnes juſtitiæ noſtræ ſunt tanquam pannus menſtruatæ, Ela. 64..6.& tanquam telæ ara- nearum, quæ veſtimentis conficiendis uihil proſunt, Eſa. 5.... fed juftitia Chrifti co- ramDeo valen Rom. I0...quå fuffultum cor non timebit, donec in hoftibus fuis videan, qu: d oprat Pfal, r1.v. 8."A 3. Calcus pacis inviolabilis, v. x 5. State cal- ceati pedes in promptitudine Evangelii Pa- eis, inquit Apoſtolus. Qui in aciem profi- eiſcuntur, ante omnia de calceamentis ſibi proſpiciunt, quod ſine illis viarum horridita- Fyiſtola Epheſ.6. v. 10-17. 501 tem non liceat commodò ſuperate: Ita Chti- ſtianum militem oportet effe probè calcea- tum Evangelio Pacis, ur fundamentum ħa- beat ſuæ fidei, nec deficiat in itinere, cùm alpe- ra& callofa crucis via calcanda eft,.Nam gui perleverat ufque ad finem, falvus erit, Matth. 10..22; Qui verò manum femeladmovit aratro& refpicit, non eft idoneus ad regnum Dei Luc...6 2. Præfiguratum eſt hoc in Ifraelitis, quos oportebar calceatos aſtare in comeſtionè agni paſcalis, cùm jam ex Ægyptoexeundum & per defertum in terram Canaan profici- ſcendum eflet, Exod. 1 2. v. I I. Ita nobis etian per deſertum hujus mundi, qui totus in mali- gno poſitus eſt, 1. Joh. f..1 9. in via tribula- tionis in regnum Dei tranfeundum eſt, Act. 14. v. à 2. Hæc eſt via lubrica, via aſpera,& fpi- noſa, quam nudo pede ambulare non poffu- mus, Opus ergòeſt, ut calceos pacis nobis comparemus,& pedes muniamus, ne fluctue- mus in fide, ſed parati ſimus ad ſatisfactionem omnibus, qui rationem exigunt ejus, quæ in nobis eſt. ſpei, 1. Pet.3. v. I5. Filiæ Hieroſolyiaitanæ pretioſis calceis pe- des ornabant,& ſupra modum ſe efferebant, Efa..v. 16. Gabapnitæ calceamenta peranti- qua induebant, quæ ex variis corii part iculis utcunque reſtaurata erant, petituri pacem è Joſua, loſ. 9. v. J. Ioab ptinceps militiæ habe- bat calceamenta, quæ innocuo fanguine ra- bebant, nimirum fanguine Abner filii Ner,& Amaſæ filii Iether, 1. Reg. 2. v.§. Apage calceos precioſos. Nani abomina- tio Domini eſt omnis arrogans, Prov. 1 6. verh s Apage calceos antiguos. Nam vetera præ- terierunt,& ecce nova facio omnia, dixit, qui ſedebat in throno, Apoc. 2 l. v. y. Ri Apage calceos ſanguineos. Nam viri ſangui- Reir 3 num

502 num& doloſi non dimidiabunt dies fues, PL, 15.v. 24. T Si vultis ocreare pedes veſttos, dilecti, eon- tra omnes viarum difficultates, mutuate cal- ceos Iſraelitarum, qui non inveterati ſunt, Deut. 29. verſ. f. vel calceamenta Aſſer vobis comparate, de quibus Moſes:Ferrum& æs cal- ceamentum ejus, Deut. 3..2 f. ut Chriftum perafpera ad caſtra ſequi,& ad vitam ætetnam tranſite queamus, Luc. 24. v. 26. 4. Clypeus fidei inſuperabilis, v. 16. Super omnia allumentes ſutum fidei, quo poſſitis jacula mali illius ignita extinguere. Scutum erat olim inſtrumentum militare, quod ſini- ſtro brachio geſtatum telis hoſtium objicie- hatur, ne corpus iplum ĉa contigerent‘Ita re- quirit Apoſtolus tale ſcutum ab omnibus verẽ Chriſtianis in bello ſpirituali, quo tela Satanæ ignita extinguere,& inania reddere poflint. Sicut enim fine fide impofibile eft Deo pla- cere, Heb.1 1..6. Ira quoque impoſſibile eſt ſine hoc clypeo vincere. Nam, fides da victoria, quæ vicit mundum, 1. Ioh.§..4. Ratio eſt, quia fides unicum inſtrumentum eſt, quo Chriſtum apprehendimus,& ſanctiſ- ſimum ejus meritum nobis applicamus& ap- ropriamus. Jam verò Chriftus eft Leo fortis de tribu luda,qui peccatum, mortem, Diabo- Jum& infernum devicit, Apoc.§..§ Hæc vi- Coria nobis cedit per fidem. Nam propter eum UT EOIIR D HEY> Rom..v.& princeps mundi, quando venit, nihil in nos juris habet, Ioh. I 4. v. 30. Cùm Romani Vejentum oppugnarent,& cives facibus ardentibus‘ipfis occurrerent, quibus non tantùm vilum impedicbant, fed igne etiam& fumo ipfis valdė moleſti erant, fugam meditabantur Romani, ſed Mamercus Amilius, qui tum temporis dictatura m gere- bat, ipfos re vocabat hifce verbis: Quid co- Dominica XXI. pot Trinitatis gitatis Romani, quòd fumo vos abigi patia- mini ficut apes,eripitehofti faces ex manibus & illud ipfum, quo vós infeftant, malùm in iplorum perniciem convertite. Admonitio hæc non carebat ſuo pondete. Nam magno impetu hoſtes aggtediebantur Romani,& vi- ctoriam reportabant. Eodem modo, quando Diabolus tela ſua ignita in nos vibrat, ipſo occurrere debemus, ut ſcuto fidei tela illage ellamus, zini rcerorqucamus id£ Yemil 2e T EA Objicit tibi č 1. Peccatoram pluralitatem,& ; ZFA indignum te ait, qui precibus fuis Deum 44 Co 4 ina 1 compellet, qui peccatores odit, Pſal..viS.& ＋ A preces eorum non exaudit, Joh. ↄ. v. 3 1. Flide- telum hoc,& retorque ſcuto fidei: Sum qui-- dem mifer peccator, fed quid ad te Satan pec- p Y, cata mea? Vide tu, quomodo tua deleas pecca- ta; Ego ſponſorem habeo Chriſtum Jeſum, qui decem millia talentorum, quibus Deo ob- ftri&us eram, in fe fufcepit,&folvit, quod non rapuit, Pſal. 69. verſ. 6. Nam fanguis ejus emundat nos ab omni peccato, 1 Joh. r. venye pg Objicit’ 2. Gratie particularitatem, quak maximam parrem mundi abfolutè reproba- rit, paucis tantùm electis ad vitam ætet- nam, pro quibus Chriſtus ſatisfecerit,& non pro omnibus hominibus. Repelle telum hoc ſcuto fidei,& die: Mentiris Satan: Nam vivo ego, inquit Dominus, non delector morte impii, fedut convertatur à via fua& vivat, Ezech. 33.v. 11. qui Filium fuum donavit mundo, qui propitiatio factus eſt non pro ele- ctis tantùm.,{ed pro totius mundi peccatis, 1. Joh. 2. v. 2. Objicit 3. Vuriam calamitatem, quà preme- ris in hac miſeriatum valle,& ad impatien- riam& murmurationem adverſus Deum te inſtigat, quo telo etiam Jobum afflixit, ſed ut Chry- I4 ie {de “A

aaa aa TN A a a Ei a E n S S a E O yape Chryſoſtomus ait: Expectabat iinprecatio- nem.& audivit gratiarum actionem. Nam in medis calamitatibus B. Jobus in laudes Dei retolvebat linguam fuam inquiens: Dominus dedit, Dominus abſtulit, ſit nomen Domini benedictum, Job. r. v. 2 1. Ita vos quoque, di- lecti, ad exemplum Jobi telum hoc Diaboli ignitum repellite, memores verborum pauli: Exiſtimo, quòd non fint ĉondignæ paſſiones hujus temporis ad fituram gloriam, quæ re- velabitur in nobis, Rom..v. 18. Objicit. Mortis neceſſitatem, quæ omnes omninò homines proſternit,& in cineres re- digit juxta illud: Terra es& in terram reverte- ris, Gen. 3. verf. 1 9. arripe ſcutum fidei,& re- pelle telum hoc dicens: Equidem morien- dum eſt mihij, ſed quid ad te Satan, ſtĩpendium peccati mors eſt, Rom. 6. v. 23. Chriftus au- ten per mortem fuam mortem meam ita dul- coravit, ut in lucrum mihi cedat, Phil. T. v. 2 1. & januam aperiat ad vitam æternam, Ioh. f. v. 24. Cùm in expugnatione terræ Canaan, ad urbem Hai deveniret Iolua, mandatum acce- pit d Deo, ut clypeum, quem tenebat, eleva- ret,& non contraheret manum, donec inter- ficerentur omnes habitatores Hai, Ioſ. S. v. 2 6. Idem te docet quisquis es, Chriſtiane miles, ſcutum fidei in ſublime porrigas,& non con- tra has manum, donec omnia Satanæ ſpicula extinxeris. Nam expulſus ſæpe redit,& re- collectis viribus hoſpitium prius in vadit, Luc. ..26. 5 Galea falutisexoptabilis,v.1 7. Galea capi- tis munimentum eft,& ſpem notat, explicante ſeipſum Paulo, 1. Theſſ.v. 8. quå confidi- mus, Chriſtum in hac lucta nobis aftuturum, ut vincamus,& ad regnum cœleſte ttanſea- mus, 2. Tim. 4. v. 1 8. Hanc galeam capiti noftro imponere de= Epiftola Ephef6..10-17. , o3 bemus, ut in omnibus tribulationibus bono fimus animo,dicentes cum Jobo: Etiam Do- minus occiderit me, tamen fperabo in co; Job. 13. v. 1 f.& 19. v.)3. Scio quod Redem- ptor meus vivit,& in noviſſimo die de terra ſurrecturus ſum,& rurſum circumdabor pelle mea,& in carne mea videbo Deum meum, quem viſurus ſum ego ipſe,& oculi mei con- {pećturi funt,& non alius. Fecitid Stephanus, cùm lapidibus obruere- tur,& ecce cœlum vidit apertum,& Filium ho- minis ſtantem à dextris Dei, Act. 7. v. 5 6. Fecit paulus, cùm Romæ in cuftodia deti- neretur brevi decollandus, 2. Tim. 4. v. J. g. Fecerunt ſeptem fratres unà cum matre, .Maccab....feqgq. Hâc galeå confilus Polycarpus minas Præ- fidis de igne& feris contemſit& irriſit Itemq; Pettus, cùm Ægæus Præſes Edeſſanus crucem ipli interminaretur; Fiat, inquit, quod decre- tum eſt, ſi crucis patibulum extimuiſſem, gloriam crucis non prædicaſſem. Sequimini hæc exempla, Vos Mei,& galea ſalutis, id eſt, fpe certå quæ non confundit, Rom..v. fe corda veftra armate, tunc habetis ancoram animæ tutam& firmam quæ per omnis ma- ris fu&tus& procellas incedit uique ad inte= riora velaminis, ubi præcui ſor pro nobis in- troivit Jeſus, Heb...19. lbi non amplius ge ſtabitur galea, ſicut hic in Ecclefia militans te, led pro galea nobis imponet immarce ſſibi- lem gloriæ coronam, 1. Pet. fᷓ. v. A. 6. Gladius Spiritus penetrabilis. Aſſumite& gladium Spiritus, inquit Paulus, qui eſt ver- bum Dei, ſermo nimirum vivus& efficax„pe= netrañtior quovis gladio incidente& pertin- gente uſque ad diviſionem animæ ſimul& Spiritus compagumque& medullarum,& diſcretor cogitationum& intentionum cor- dis, Heb.4. v. 1 2. De

Ced 504 De gladio Gotiathi&icitur: Non eft alter ei Lea Qam 21. Y,9, de gladio verbi'divini ijti verius hoc dicitur. Cedar huic gladiusEideon, ————.!.＋⏑⏑⏑ 0— ad cujus nudam appellationem Midianitæ fugam déderunt, lud.7.:20. Cedar gladius Alexandri, qui nodum Gordium conſcidit. “edat gladius Caſtrioti Scanderbegi, quo rja o e ipa sana Turcas in medio diflecuit,& cum Impera- tori Turcico ad videndum mitteretur, inter omnes ejus. Aulicos neme fuit, qui par elfet geſtando. Cedar gladius Ehud bis acutus, quo Eglon Regem Moab occidit, lud..-17. Præſtat gladius verbi divini, quo infernales Midianitæin fugam conjici,& omnes Dia- boli technæ, oinnes hæreticorum nodi plus unt, quemad y ias a HES f y An Eo rai AE E valeat ph pobed. 4 Dominica XXI. pof Trinitatis. í i A$$ fi módum fuo exemplo probatum dėdit ipfe Chriftus in monomgchia oyo Satagay Matth ....10.4 Ki hú jucis, quæ Paulus hic miniſtrat, nec dubita, quin victoriam obtenturus omnibus perfectis ſtate poſſis, quemadmodum Paulus in præle- cta Pericope omnibus legitims certantibus expreſſis verbis promittit foma IIZ. vE Faxit Chriftus promachäsffl0 A uthe omnia memori corde reponamus,& centu- plum fructum afferamus in vitam æternam. cui ſoli laus ſit,& honor in men! UJ: pa giak. Iph, unda Jarndg tl forhlez panets é Oi bdboli Yl.2g. DOM. XXII. POST TRINIT. Ehpiſtola Phil.r.&. zn. OmnATHAN& armiger ejus invadunt caſtra Philiſtinorum,& quam vis eſlent {oli, mirabilem tamen per Dei gratiam ftragem edunt,& tota caftra contur- bata funt, quia pavor Domino cecidit fuper Philitinos,& ecce gladius uniuscujusqʒ yeclus et ad proximum fuum,.Sam,14..1. ſeqq. Hiftoria pulchram nobis allegoriam fup- peditat. Chrituset magnanimus ille Jona- than, quem Parer cœleftis tanquam Rex Re- gum 1, Tim...$.ab æternoex fubftantia lua genuit, Pf, 2,.7.& in tempore nobis audien- dum commendavit, Matt...17. Ipfe eft he- res fortis, EL g.:6. heros fortis in prælio, Pi. í 24. v. 8. qui accinctus eſt potentia, Pſ.65..7. Manus ejus manus valida, Exod..v. 19. bra- chium ejus brachium forte, 2 Macc. 15N. 24. gladius ejus gladius durus& grandis, Eſa. 2 7. .1.& quando manum(uam extendit, quis avertet eam, Eſa. 1.v. 27. Heros hic fortis& magnanimus caftra in- fernalium Philiſtinorum invaſit,& mirabilem ſtragem edidit. Nam per mortem{fuam mor- ti peſtilentia& inferno lues factus eſt, Oſe. .v. r 4. imò deſtrusit mortem,& eum, qui mortis habebat imperium, id eſt, Diabo- lum, ut liberaret eos, qui timore mortis per to- tam vitam ſervituti obnoxii erant, Heb. 2. v. 14. exſpoliavit poteſtates& principatus tradu- E hofter ia diccindy Jii uk netar c mg OOL GE i En Chriſtiane iniles, hæc ſunt rma, quibus/ d audacter cum Diabolo congredi potes, De- pone igitur arma iniquitatis,& indue armi 7e Í. 2. 214 Eain 4 XJ ha amνν po, fbia &do verk, miru tuan bus mili tia L filiae lente!

sA ' 7” Pyy Epiſtola Phil. 1. v.-1 T. E traduxit confidenter triumphans illos in fei- pſo, Col. 2. v. 15. quin adhuc hodie ſalutem ſibi acquirit ſna iplius dextera, Pfal. 98. V. 1. & dominatur in medio inimicorum, Ph, Iro. verſ. 2. Sed habet etiam ſuos armigeros fideles ni- mirum Ecélefiæ Miniftros, qui fuas ipfi mu- tuant operas,& zelo divino machinationi- bus diabolicis ſeſe opponunt. Nam arma militiæ noſtræ non ſunt cat nalia„ſed poten- tia Deo ad deſtructionem munitionum, con- ſilia deſtruentes& omnem altitudinem extol- lentem ſe adverſus ſcientiam Dei s2 Corro: Y. 4. His armis pugnare decer fideles Eccle- ſiæ Miniſtros contra infernales Philiftinos, ut, ſicubi vident, vel doctrinam falſam vel perverſam vitam invaleſcere apud fuas ovi- culas, principiis obſtent,& ſedulo ptæcave- ant, ne fua incuria unius aniniulæ perditio- nem caulentur, Nam fanguinem audito- rum de manu corum requirer DominusEzech. 3. v. 1 8. Hac in parte fideles inprimis fuerunt fan- &i Apoftoli quos fibi in. diebus carnis fug cœleſtis Jonathan Chriſtus Jeſus armigeros elegit. Nam poſt aſcenſionem Chriſti ad echlos iu totum mundum exierunt& indo- mitas gentes ad Chriſtianam fidem conver- terunt, ſicut Paulus de ſeipſo gloriatur, quòd ab Hierulalem per circuitum usque ad Illyri- cum omnia repleverit Evangelio Chriſti, Rom. I f..19. Qui hoc nomine pafus fit, tempus non- admittit, ut jam recenfeamus. Interim verbum Dei non potuit alligari, lee cucurrit velociter in ipſis etiam vinculis, ubi pulcherrimas ſcripſit Epiſtolas ad Galatas, Epheſios, Philippenſes, Coloſſenſes, Timo- theum, Philemonem&c.& Evangelium de Chriſto magis magisque propagavit. Exemplum habemus in præ lecta Perico- rof pe, ubi Paulusin carcere detentus ſub Nero- ne Philippenſibus gratulatur de convetſione ſua ad Chriſtum,& gratias agit Deo hoc no- mine certus quod is, qui cœpit in ipſis bonum opus, illud quoque perficiet usque ad diem Jefa Chrifti, Epiftola duabus conftat partibus, ut ſunt £ Gratulatio. M8 Lef. S IT- Precatio. K l Pa k D áf., Utramque osv Oto breviter perluftrabi- mus, quodut fiatutiliter Annue tu cœptis, Chriſte benigne, meis. E. XE ge S. [H åtmonia Epiſtolæ hodiernæ cum ſuo à A Evangelio in eo conſiſtit, quod utrobi- que principales doctrinæ lunt, altera de perſe- verantiæ dono,& altera de dilectionis ſtudio. Sicut enim Chriſtus in parabola ſua indicat non ſatis eſſe, ut quis remiſlionem peccato- rum impetret à Deo, led requiri inſuper per- ſe verantiam, ne recidivam patiatur, ut ſervus ne quam, qui purgationis veterum delictorum oblitus atrox ſupplicium incurrit„Matth. 1 8. verl. 34. Deinde charitatem Chriſtianam O. bis commendat, cujus præcipua qualitas& conditio conſiſtit in promptitudine Chtiſtia- na ad reconciliationem mutuam& delicto- rum Proximi condonationem, quam nonob- fervavit fervus nequam, quem cautelæ loco Chriftus proponit. Ita Paulus in prælecta pe- ricope gratulatur fnis Philippenſibus de com- munione, quam habent in Evangelio,& optat eis perſeverantiam, ut Deus bonum illud o- pus, quod cœpit in eis perficiat uſque ad diem Jeſu Chriſti, deinde charitatis augmen tum iplis precatur à Deo& fuo exemplooftendit, quomodo illa comparata elfe debeat s dum SIr pre è Lol rad|

406 ro falute morom auditorum ſollicitus eſt, & Deo hoc nomine gratias agit. Id enim charitatis Chriſtianæ proprium eſt, ut non quærat, quod fuum, fed quod alterius-eft, 1. Cor. 10. V. 24. Cæterùm quod gratulationem Pauli atti- net, conftat illa I. Gratiarum ađione, quam Deo debe- mus fnultis de caufis, ideoque non eft res no- ftri arbitrii, fed primam Decalogi tabulam pertinet, ubi in ſecundo præcepto à nobis requiritur, ut nomen Dei ſacroſanctum in omnibus neceſſitatibus invocemus, adore- mus,& cum gratiarum actione laudemus. Deus enim non folùm adovari vult, fed et- iam honorari poft auditas preces, Pfal, y o. v. I 5. Hoc bonum eſt, Pſal.32. v. 1.& placet Deo ſuper juvencum cornua producentem& ungulas, Plal. 69. v. 32. 33. Idem verò gratiarum actionis Deo placen- tis habemus in gratiarum actione Pauli quæ eft 1. Religiofa.. Ad Deum enim dirigitur, quem fuum vocatad indicandam animi wAn- po lav, quå Deum cum omnibus donis& bonis, quæ fidelibus fui promifit in vetbo pa- tefacto, ſibi proprium facit,idque per& pro- pter Chriſtum, qui acceſſum hunc nobis pate- fecit, Eph. 3. verſ. 1 2.& expreſſe ait cœlum aſcenſurus: Aſcende ad Patrem meum& ad Patrem veftrum, ad Deum meum&ad Deum vetrum, Joh. 20. v. 17. Eodem modo quicquid boni nobis obtin- git, ñon fortunæ vel noſtris meritis, ſed ipſi Deoalcribamus, à quo tanquam Patte lumi- num omnia bona& perfecta dona cœlitus de- {cendunt, Jacob. 1. V. 17. ſicut ergò preces: Ira quoqué gratiæ ipfi foli debentur, hunc ho- notem alteri non dabit, Eſa. 4 2. v. 8. 2. Gratis a, ſi ſpectes Dominica XXII, poft Trinitatis 1. Latitudinem, pro omnibus vobis, in- quit Apoſtolus,& hac in parte nullum difcri- men facitinter nobiles& ignobiles, paúperes & divites, federga omnes& fingulos paritet affectus eſt. Diſcant fideles Eeclefiæ Mini- ſtri, ſine relpectu perſonarum fuum facere officium, ne fortè his qui divitiarum ſplendo- re& autoritatis honore ahis præcellunt, con- niveant, quando peccatum aliquod commi- ferunt, quod Eccleſiæ in offendiculum ceſſit, fed coram omnibus arguant, ut& cæteri ti- morem concipiant, 1. Tim. 5. v. 20. Nam miniſterium eſt miniſterium ſpixitus, 2. Cor. 3. v. 6. Spiritus ſanctus autem cft Spiritus ve- ritatis, Joh. 16. v. 1 3. quæ nemini parcit, fed omnibus dicit, quæ dicenda funt, parùm follicita odium vel amorem mereatur, Ezech. Joab 2, Ita quod pauperes attinet, fuum iplis offi- cium non denegent, fed æquè ac divitibus exequiarum folennitates, baptiſmum, copu- lationem,& id genus alia, quæ ſunt officii præſtent, certi, quod ipli non poſſunt com- penſare, hoc remuneratutum efle Dominum, qui non erubeſcit Pater Paupetum, vidua- rum& pupillorum appellari, Phl.$..6. Taceo, quòd pauperes læpè benigniores& liberaliores ſunt erga ſuos Paſtores quàm di- vites, proptered non deficit apud eos divina benedi&io, ut teftatur exemplum Sareptang, 1. Reg. 17. v. 16. 2. Longitudinem. Nam ſemper, inquit paulus, in omni memoria veftri gratias ago Deo meo,& docet nos, quòd non tantùm femper orare, fed etiam femper in omnibus occaſionibus Deo gratias agere debeamus, ſive proſpera five adverfa utamur fortunå. Nani omnia à Deo proveniunt yita& mors, bona& mala, paupertas& divitiæ, inquit Sy- racidès, č. 1È. V4 Sed k tias quac reru illud Siin ngl fre fente fact: Hzc pier polk j: qir, wP} dpr cong veri Ang Tit 1g qiz cong Gaud tum i man audit waj i pares aior TaS oD firain adfd pelioc tfii 20n p tema

S RERE EBDA SEBE Eoee o y anani aaa s E eeeeeee Sed pluci hoe præſtant. Vix enim Deo gra- tias agimus, quando benedictione ſua undi- quaque nos cumulat, ut in pace& omnium rerum affluentia dies noſtros agamus, juxta illad, Jer. 5. v. 2 4. Quid igitur flet in adverſis: Si imprecari eſſet gratias agere, omnes offici- næ laudibus Dei perſonarent, quilibet enim, ſi res, quam fub manibus habet non cadit ad ſententiam, Deo culpam impingit,& omnia lacramenta in contumeliam Chriſti eructat. Hæccine reddis Domino, popule ſtulte& in- ſipiens? nunquid& ipſe eſt Pater tuus, qui poſſedit& præ paravit te, Deut. 3 2. v. 6. 3- Promptitudinem. Nam gratias ago, in- quit, cum gaudio quo afſicitur ex converſio- ne Philippenſium,& copioſo eorundem in fi- de profectu. Monemur hoc Dauli exemplo, congratulandum eſſe aliis, ſi ad agnitionem veritatis peryeniant, cùm ipli etiam fuper hoc Angeli lætentur in cælo Lüc,1.v. 10, Regni- rit id Chriſtiana charitas, quæ non quærit, quæ ſua ſunt, non gaudet ſuper iniquitate; congaudet autem veritati, 1. Cot. 1 3. verſ. 6. Gaudium hoc cum dubitatione Pontificio- tum conſiſtere non poteſt, quæ filialem cla- mandi ad Deum fiduciam planè dejicit,& ex- auditionem, omnemque vim evacuat& ener- vat, Jacob. 1. v. 17. 3· Ponderoſa. Nam ra tiones habet non vul- gares, quibus movetur ad hanc gratiarum actionem, quales ſunt 1. Erangelii communicatio, v. f. Nam gratias ago Deo meo, inquit, ſuper communione ve- ſtra in Evangelo, hoceſt, ex quo die primùm ad fidem converſi,& communionem in Evan- gelio conſecutieſtis. Hoc maximum eſt be- neficium, pro quo dignas Deo gratias agere non poſſumus, ſi cegionem aliquam vel ur- bem ad communionem Evangelii pervenire Epiftola Phil,.0.-11. $097 finit. Nam Evangelium eft virtus Dei ad fa- lutem omni credenti, Rom,£. v, 1 6. Filii hujus ſeculi parùm curant hanc com- munionem,& bona terrena ipli longè prefe- runt, dicentes: Utinam filii noſtri ſint, ficut plantæ creſcentes in adoleſcentia ſua, filiæ no- ſtræ, ſicut anguli exciſi, quafi palatia. Prom- ptuaria noftra fint plena, educentia de fru- mento in frumentum, Oves noftræ in mil- lia multiplicentur in myriades in pagis no- ftris, boves noftri operibus excreantur, non ſit ruptura,& non fit egreſſio, neque clamor in plateis noftris: Beatum populum cai hæc funt. Sed David corrigit votum hoc,& Beatus populus inquit, cujus Dominus Deus ejus, Plal. 144. v. 12. 1f. Argentum& aurum non valebunt quen- quam liberare indie furoris Domini x Ezech; 7. V. T9. nihilominus in hoc unicè mundus incumbit, ut conjungat domum ad domum,& agrum agro copulet, Efa..v, 8. Evangelium autem ſuſque dequé habet,& pernit conſili⸗ um Dei adverſus lemetiplum, Luc. J. v. 3 6. Nam hoc ipſo ſe excludit à com̃unione gra- tiæ Dei, quæ in Evangelio nobis offertur, ex- cludit le àcommunione Spiritus ſancti, qui per Evangelium efficax et,& fidem accendit Rom. r0..17. excludit fe àa communione Ec- clefiæ,& vita{ua perverfa publice teftatur, quòd Deus ipſi venter ſit, Phil. 3. v. 19. Nos cum Paulo agnolcamus beneficium hoc, quòd Beus nos vocavit ex tenebris ir admirabilem fuam lucem,& quàm diligentis- fimè prævideamus, ne ab hac communione Evangelii nos excludamus, quæ conjunctam kabet communionem omnium privilegio- rum& immunitatum, quas Chriftus fidelibus ſuis acquiſivit, ut lex ipſos non poſſit accuſare, quamChriſtus implevit, Gal. 3. V. 1 3. Diabolus non poſſit ſuperare, cui Chriſtus armaturam {t 2 de-

zog Dominica XXI.-pofi Trinitatis detraxitiri qua confidebat, Euc.rt..2 2. Mors non poſſit devorare, cui Chriftus poteftatem ademin Heb. 2,v.14-judicii extremi memoria ipfos non poflit terrefacere: Nam qui in Chti- ſtum credit, non venit in judicium, ſed à mor- te ad vitam pertranſit, Joh..v. 24. conjun- ctam habet communionem glorioſæ reſurre- ctionis in extremo die, Ioh..v. 4. conjunctam etiam habet communionem æterna bèeatitu- dinis eum Patre& Filio, 1. Joh. T. v. 3. O beatam communionem! cui omnes ve= rè Chtiſtiani dies noctesq; invigilare debent. Multi amant communionem gum concilio vanitatis, PL2 6. v. 4. vel cumadulreris; Pi fo. ::8. vel cum tenebris& operibus tenebrarũ, 2. Cor. 6 v. i 4. Hæc eſt perniciofa communio. Nam qui picem tetigerit, inquinabitur abea Syr.13. v. 1. Omninò igitur declinanda eſt; niſi fortè quis cum falfiloquis, adukeris& omnibus Diabolis communionem habere ve- lit in ſtagno ardente ſulphure& igni, quod eſt mors ſecunda, Apoc. 2 1. v. 8. 2. Hrma perſeveratio. Nam ſuper commu- nione veſtra, inquit, à primo die ufquead koc tempus. His verbis com mendat Philippen- ſium conſtantiam, quòd Evangeliun ſulcepe- rint hilariter,& retinueriut firmiter à primo die converſionis ad hoc usque tempus, quo ſeripta eft hæc Epiftola. Pulcherrimum certè encomium, quod o- mnibus hujus mundi bonis anteponete,& o- peram navate debemus,& nobis etiam ipſo opere tribui poſſit. Non enim ſufficit incipe- re, ſed perſeve randum eſt in bono. Qui in ſta- dio curtunt, omnes quidem currunt, ſed unus accipit brabeum, 1. Cor. 9. v. 24. Multi bene currunt in principio, dum via plana& lata eſt, ſed quamprimum monticulus aliquis ſe offert, vel lapidoſum iter eſſe inci- pit, mox claudicat,& in via lata ſubſiſtit, quæ ad perditionem. ducit, Màtth::.13 Exemplo nobis eſſe poſſunt Iſraelitæ, qui benè curre- bant, cùm ex ᷑gyptiaca ſervitute pet Moſen educerentur, ſubmerſis ipſorum hoſtibus in profundo maris rubri fedmox,ubi.nonomnia ex voro iplis ſuccedebant, in deſerto, turpiter claudicabant,& ad ollas Ægyptiacas reſpicie- bant, Num. 1 I. v. 46. Idem nobis accidit, quando feliciteragimus, ut cum Petro auteos montes polliceamur, ſed mox, ubi fortuna noſtris optatis non ad omnuia reſpondet, defi- cimus. Sed perperam! Nam qui perfeverat tise quead finem, ſalvus erit, Matth. 10.V. 22. Amalek Iſraelitas adoriebatur in via, cùm egredetentur ex Ægypto,& exttemos agmi- nis debiles& laſſos percutiebat, Deut. 2..18. Pariter affectus eſt erga nos infernalis Ama- lek, caveamusergò, ne extremi limus, aut in fide claudicemus, ſed remiſſas manus& ſoluta genua erigamus, ut greſlus rectos faciamus pedibus noftris, Heb. 12. v. 13. Scabra fit licet via& ſpinoſa, ſcabritiem tamen ptæcal- cavit Chriſtus. Ambula coram illo:& merce- dem curtentibus propoſitam contem plare, ſic- ut enim abundant in nobis paſſiones Chriſti: Ita& per Chriſtum noſtra abundat conſola- tto, Cort Diſcant hic in genere fideles: Ecclefie Mini- firi, gaudere cum Paulo, quoties animadver- tünt fuo apud auditores labori divivitùs be- nedici& incrementum dari. Habent hic præeuntem Apoſtolum itemqueè cap. 2. V. 1 6. Gegi vaT: Auditores etiam tàles fe præbéant erga ſuos Paſtores, ut materiani habeant gauden- di, nec inobedientia ſua gemitus ipſis extor- queaut. Hebr. 13, v. 17. ut hodic fieri amat in peřverfo noftro feculo, ubi frontem mere- triciam induetunt auditores,& omnes fide- les admonitiones ſuorum Paſtorum aſper- nantur, Qi Mant! cuau nume verk. Q tenta unqu: À

nantur, ita ut nulla vel gloriandi vel gaudendi occafio hinc aſſurgat, ſediſi fieri poſſet, ſuffi- cientem pii paſtores haberent materiam, quæ ſanguineas lachrymarum guttas ipſis elicere atur de ſuggeſtu: Lavamini, mundamini„Efa. 1. v. 16. ſed quis eſt, qui at- tendat? Experientia teſtatur quòd plerique de lotione parùm ſint ſolliciti,& quotidie ma- gis magisque in cœno peccatorum de volu- tent, inſtar porcorum, 2 Pet. 2. v. 2 1. 2 2. Quoties clamatur: Quãarite mortales primum cœleſtia VEGNA, Et reliquæ vobis adſicientur opes. Matth. 6. v. 2 3. ſed quis eſt, qui attendat? Va- cua lubſellia teſtantur, quod plerique ſunt ex numero auditorum; Jereg 4. V. t6,&Mal, 3. verl. 14. Quoties clamatur: Vigilate& orate, ne in tentationem incidatis, Matth. 26. v. 41.& ſi unquam tempus fuit orandi, jam certs eſt, ubi Satan liberè vagatur,& mendacio ſimul ac cde latè omnia complet, quia ob finem mundi appropinquantem modicum ſe tem- pus habere novit, Apoc. 1 2. v. I a. ſed quis eſt, qui attendat? Horas precationis inſtituimus, quis eſt, qui viſitat? Si parvulos& inuliercu- las quasdam eximas, vix unus& alter erit de civibus noſtris, qui tantillum temporis precie bus tribuere velit. Nos facimus officium, fi nolueritis obedi- re,gladiusdevorabit vos,os Domini locutum eſt. Eſa..v. 2 0.& ſermo, quem locuti ſumus, judicabit omnes contẽmptores in noviſſimo die, Job. ĩ 2. v. 48. IlVConſolatione, v. 6. Sicut enim gratulatus ipfis fuit de beneficiis acceptis:Ita porrò ſola- tur eos de accipiendis,& inprimis certos facit de perſe verantia in bono, quam conſolatio- nem ædificat aa a as T a Epiſtola Phil.T..3511. 509 - 1. Super Dei amorem., cui debetur conver- tionis I. Inchoatio. Naꝛm ĩpſe ſolus poteft corda tangere,:Sam:10:v. 26.. corda inclinate, .Sam. 1 9V. 14.-Corda immutare, Job. I 2. v, 24. corda emollire, 2. Chron. 3 4. v. 27. corda ape rire, Act. 16. v. 14. corda convertere, Luc. I. v. IJ. corda citreumcidere, Deut. 3 O. v. C. Fi- des, per quam corda purificantur, Act. 1 f. v. 9. non oritur ex revelatione carnis& languinis, Matth. 1 6. v. 17. unde opus Dei appellatur, Joh..v. 29. Oremus ergò cum Jeremia: Con- verte me Domine,& convertar, quia tu Do- minus Deus meus c3.v, 18. 2: Continuatio.. Fides inftar lychni eſt, qui facilè velex olei defectu, vel ex venti impetu emoritur, ſed Deus interno Spititus Sancti te- ftimonio, Rom, 8..16. externo verbi& la- cramentorum uſu fumantem illum lychnum reſtituit, Eſa.4 2. v. 3. Hoc Paulus vocat dra- Corugeνι, quod etiam à noſtra parte certo modo requiritur,.Tim. f. v, 6. quamvis à Deo omnis noſtra ſufficientia dependeat, .Cor. 3. ver.. 3. Conſummatio. Non enim folum velle in nobis eperatur, fed etiam perficere, Philip.2. y. 1 z. ut virtute ejus per fidem cuſtodiamut ad ſalutem, L. Pet. 1. v. 5. Prodęſt hæc obſervatio 1. Ad Dehortatianem, ne nobisipſis nimiùm fidamus in periculis, ſed qui ſtat, videat, ne ca- dat, 1. Cor. 1.v. 12 pravum enim& deſpera- tum eſt cor hominis, quod ſibi relictum non poteſt ſubſiſtere, Jer. 17. v. 9. Hie valet admo- nitio Filii Dei: Tene quo&habes,ne coronam tuam accipiat alter, Apoc. 3a i 2. Ad Conſolationem, ne de perſeverantia noſtra in fide facilè deſperemus. Non enim eſt in noſtra poteſtate, ſed Dei donum, cujus vittus in infitmitate perficitur, 2. Cot. 1 2. v. 9. SIE 3 qui

510 ui cadenti juſto ſupponit manum, ne colli- datr, Pial. 3..24.quo referatur mangoQogiæs Rom...3 8. 2 Tim.I,V.1 2. 3. Ad Inſtructionem, ut conſtantiam illam ardentibus defideriis à Deo poramus exemplo Davidis, Pial. 1 1 9. vér£43.& Apoftolorum, Luc. 1 7. v. J. Add. 4. v. 19. z Super Apoſtolicum candorem, cujus hîc de- feribitur í I. Æquitas,.7. zados isi Six æioy tun, in- quit Apoftolus„ficut æquum eſt mihi entire de omnibus vobis.` Requiritenim Chriftia- na charitas, ut optimè ſentiamus de proximo, & ſiniſtra judicia ın meliorem partem inter- retemur, 1. Cor. 1 3. V.. quæ charitatis pro- prietas in lege naturæ fundata eſt. Quod tibi non visferi, alteri ne ftceris; Tob.4..16. Matth..V. I 2. 2. Sinceritas, ſi ſpectes. I. Intimam dilect ionem, quæ exaggeratur. 7 X2.~ x, Ratione ponderis s Dag TD EXEN pe iv Th Kapit VUSS» inquit Apoſtolus, eò quòd ha- beam vos in corde meo. Quæ verba cům ſint ambigua, explicari etiam poſſunt de amore Philippenfium erga Paulum, ut fir fentus: uia yos habetis me in corde,.e. medulli- tus adamatis, par eft, ut gvriQiA"etes mſemor ,& notatur fine dubio amor reciprocus, fim D ci ftores& Auditores meritò florere guiinter Pa debet i Paſtores in corde habeant fuos Auditores, &iplorum curam gerant, nihil intermitten- tes, quod ſaluti ptomovendæ conducere vi- fumet tanquam rationem reddituri pro animabus illorum,Heb.T 3..17. Cujus rei typus fuit Aaron, qu! nomina duodecim tri- i buum in pectorali ſuo gerebat, Exod. 28. v. I.ſeqq. viciſlim in corde habeant ſuos Paſtores,& oinnem benevolentiam ipſis ex- Dominica XMII. poſt Trinitatis hibeant. Ag noſcite qui laborant inter vos, & præſunt vobis in Domino,& monent vos, pacem habete cum eis, 1. Theſſ.5. vetſ. 12. Hoc niſi fiat, gementes faciunt officium fuum, quod auditoribus non expedit, Heb, 13V.75 1. Katione temporis, in vinculis meis, in- quit, quibus conſtrictus ſum. Paulus in eo erat ſtatu, ut ad liberationem ſui omnes cona- tus& coafilia dirigere potuiſſet, ſed ita Phi- lippenſes in corde habet, ut ſui oblitus iplo- rum ſalutem unicè procuret,& præ amo- ris vehementia de eorum profectu in fide fuum in ipſis vinculis gaudium celare non poſſit. Nimirum hoc eſt Miniſtrotum Eccleſiæ officium, ut pro grege ſibi commiſſo indeſi- nenter orent, ne Diabolus irruptionem fa- ciat,& à vero tramite quosdam ex Auditori- bus in æternam perniciem abducat. Re- cepſetur koc inter officia Doctorum Eccle- ſiæ, Syracid.39. verſ.).& qui intermittit, ma- gnum committit peccatum, T: Samuel, 12. verí,23. :Ratione operis, quod eft defenfio& con- firmatio Evangelii. In defenfione, in- quit,&: confirmatione Evangelii. Cùm fi- tüs omnes mihi gratiæ confortes, Hoc etiam- ad dilectionem pertinet. Nam quia philippen- ſes ad communionem Evangelii pervene- rant, adeoque conſortes gratiæ facti erant, quæ in Evangelio omnibus credentibus of- fertur, libenter fuftinet Apoftolus fua vincu- la, ut per conſtantiam ſuam conſolidentur Philippenſes magis magisģue in agnita veri- tate cœleſti, parati ad reſpondendum cuilibet petenti ab ipſis rationem, de ea, quæ in ipſis eſt, ſpe, 1. Det..v. 1J. Diſcimus hinc, quid judicandum ſit de vin- culis& carceribus, quin& de morte Mar- tyrum yrun fenki lepit &pr wi fto n Quic culo Dom reno etian hic ci i 1 demu Sed-ı am ac jl Vèley m wba ju M s Os ideam hibezt

tyrum& Confeſſorum veritatis, quæ inde- fenſionem& confirmationem Evangelii ſu- ſcipitur& perfertur, nimirũm honorifica & pretiofa& coram Domino,{al. 1 16. verf. 15. Ideoque nos etiam teſtimonii de Chri- ſto nullo modo pudere debet, 2. Tim.. V. 8. Quicquid enim patimur in hoc perverſo ſe- culo fuper confeffione Evangelii, ſtigma eſt Domini Jefu, quod circumferimus in corpo- re noftro, Gal.6. verf. 17. utcerti fimus, nos etiam ad regnum Chriſti ꝑertinere,& ſicut hic communicamus paſſionibus ejus, ita glorie cjusaliquando participésfore;1 Rets verf.13, Imitemur:hanc fortitudinem. Hoc demum eft manere in veritate ,& inde libera tatem accipere, quam Chriftus promifit, Joh, .v. 31. 2. Teſtinionii divini implorationem, verſ. 8. Teſtis enim meus eſt Deus, inquit potrò Apo- ſtolus, quàm deſiderem vos omues in vifce- ribus Jeſu Chriſti,.e. ex intimo corde propter Jelum Chriftum., quem unà mecum cogno- ſeitis. Tractari hic poteft locus de Juramentis, quod ea bonã conſcientià à Chtiſtianis de- ferri& præſtari poſſint, ſi gloria Dei& teſti- ficandæ veritatis neceſſitas ita flagitet, juxta expreſſum mandatum, Deut. 6. verſ. 1 3. Eſa. 47. verl. 3 Ita Deus iple juravit Gen.22. verſ.16. Filius Dei juravit Johan.16. verf, 20. Angeli jutarunt Apoc. 10. verf: 6. Pa- triarchæ jararunt, Genef.24. verf. 3. cap, fo. veri. g.; Sed nullam hoc Pauli exemplo patroci- nium accedit his, qui temerè vel caula lucri, vel ex mala quadam conſuetudine ad fingula verba jurant. Bene enim Syracides: Jura- mento„inquir, ne afluefacias os tuum, nec ad eam confuetudinem nomen Sanĝi ſæpè adhibeas. Sicut enim ſervus crebrò vapu- aiii o and a Epiftola Philip.1..31 Y; 511 lans non caret vibicibus: Ita qui jurat atque aſſiduè nomen Dei uſurpat, non facileè culpã carebit e. 2 3. v. 9. 10.1 1. Obſervandus locus eſt inprimis contra Anabaptiſtas& alios, qui contendunt, non li- cere Chriftianis jurare, cùm Chriftus dicat Matth..v. 37. fermo vefter ſit eſt, eſt, Sc non, non, nolite omninò jurare neque per ce- lum, neque per terram. Certum autem ef, Chriftum ec loco non omne juramentum, led illud tantùm prohibere, quod temerè& fine caufa profertur, ut maltorum hominum pravus moseft, proinde legitimis juramentis nihil derogat, quæ omninò licita lunt,& tan- quàm pars cultus divini nobis commendan- tur, Deut.6iv.I 3. Notent hoc 1. Magiſtratus prafecti, ne ludant juramen- tis, vel in quacunque cauſa jurameptum de- cernant,& membra comprehenſa nimis acu- ant vel talia admiſceant, quæ parti juranti ſer- vatu impoſſibilia ſunt, multò minus homines leviculos, qui Deum& verbum ejus nihil cu- rant,& perjuriis aſſueti ſunt, admittant, ne per- fidiæ anſam dent,& peccatis alienis ſuam pol. luant conſcientiam. Nam qui dedit ipſis pote- ſtatem altiſſimus, interrogabit opera eorum, & cogitationes ſcrutabitur, Sap. 6..4. Notent 2. Cives ſubjecki, quando jura- mentum ipſis defertur à Magiſtratu, ut con- ſcientiam examinent,& diligentiſſimè ca- Veant, ne perjurio illa oneretur. Hoc enim odit Dominus, Zach. 8. v. I.nectantùm odit, fedetiam quam graviſſimè punit, ut exempla teſtantur. Rudolphus Suecorum Dux inſtinctu Pon- tificis fidem, quam dederat Henrico IV. Im- peratori oblitus Cæſaris titulum ſuſcepit, ſed in prælio dextram amiſit, quæ cùm expiratu- ro allata eſſet, nimis ſerò ſcelera& perfidiam Pon-

f ¿T? Dominica XXL: poft Trinitatis Pontificum deteftatus: Heo dextera eſt, in- quit, qua Ien peratori promiſſam fidem con- i à EE Í e. á firmavi, led vobis impulſoribus non ſerv avi, 1 hinc juſto Dei judicio pœua hæc mihi infli- cta eſt. Anno Tsg-accidirin Thuringiasùút puel- la quædam adoleſcentem repudiaret, adeoq; diris omnibus ſe devoveret his: verbis:: Si nupſero illi„Diabolus me in nuptiis illis abripiat, Quid fit poſt intetvallum aliquod mutat animum,& illi nubit, quod non factu- ram ſe juraverat, nec mota, Diabolus voti memor, in ipſa ſolennitate nuptiali cùm fti- pantibus amicis ad templum duceretur fum- mo cum gemitu& lamentatione èconfpe- &u hominum abripuit,quæ elapſis aliquot dicbus in dumeto quodam nuda& mortua reperta eft. anabi Ita fcribitur, quod manus&-digiti„quibus perjurium factum eſt, nunquam putreſcant, quemadmodum ejulmodi manus cuin duo- bus digitis erectis in Saxonia tempore Luthe⸗ ri in fepulchro cujusdam ptæfecti repertaeſt. Corpus palnè tedactum erat; ſed manus in- tegta, quæ Wittenbergam.Luthero& Aliis profeſteribus ad videndum tranlmiſſa eſt. Hortenda certè exempla, quæ nos ab omni eriurio avocare,& ad ſtudium veritatis com- ellete debent. O quot& quanta etiam apud nos commit- tuntur perjuria, præſertim in puncto contti- hutionis: ubi multi Deum teſtem invocait,& electis digitis fan&è jurant, fe: nibil celatu- rum de omnibus bonis ad ſubſtantiam fuam bertinentibus, ut de iis cenfus lumatur, ſed quà fide id far, novit Deus& propria juran- tis confcientia. O cavete vos wei,& nolite animas veſtras gravare perjurio temporalis lucri gratid. Quid piodeſt homini> fiuni- verfum mundum lucretur, animæ vero ſuæ detiimentum patiaturꝛ aut quam dabit homo commutationem pro anima fua? inquit Sal- vator Matth. 1 6. v. 2 6. Expendite Vos mei, hoc Salvatoris effa- tum,& conſcientiam ſalvate, hæc optima eſt poſſeſſio, quæ permanet in vitam æternam, fi velmaximè omnia bona terrena ab immani contubutionis harpya deglutiantur. Hinc canit Eccleſia& nos cum ea: Das Zeitlich muß verſchwinden/ Das ewig Guth macht rechten Muth/ Darbey ich bleib/ Wag Guth und deib/ Gott helff mirs uͤberwinden. 3. Defiderit explicationem verf. 8, Te- ftis et mihi Deus, inquit, quam deſide- rem vos omnes. Hæce eft proprietas veræ & intimæ dilectionis, ut deſiderio tenea- tur objecti ſui videndi& alloquendi, quin omhetii lapidem movet, ut gratis etiam ofti- ciis ſe inſinuet,& ita reciprocationem amo- ris conletvare ſtudeat. Paulus hic optat, ut ex carcere liberatus Philippenfes ad- húc femel videre,& cùm cis converlari poffit. Videant ergò quid agant hi, qui amorem ptoximi jactant,& omnem tamen converſa- tionem declinant, certè verus amor non con- ſiſtit in verbo aut lingua, ſed in opere& veri- tate, 1. Joh 3. v. 1 8. De Secundo. T Uit gratulatio, fequitur precatio:, quå optat{uis Philippenfibus I. Salutare incrementum. 1. In charitate. Hoc oro, inquit Apoſtolus, ut charitas veſtra magis magisque abundet. Charitas eſt virtus homini Chriſtiano maxi- A mè caini fed p quot tum, hoc D vid, l wel u Der contit conil 2l iton Per c umn ferion Cheif turg dem p & depi dilcern tatun Åva w, g Optima; Obiyzo ldem Kotare 24 tg he fderant touii Nosi

mẽ neceſlaria, quia fides per illam ſeſe exerit, Gal. 5. v. 6. ita ut, qui charitatem non ha bet, de fide etiam gloriari non poflit, Gne fideautem impoſſibile eſt Deo placere, Heb, q 1. veil 6. Hanc virtutem Paulus apprecatur ſuis Philip- penſibus, ut exerceant illamtam erg DEUM quàm ergà proximum,& in illo exercitio quo- tidiè magis magilq; proficiant. Nonenim cir- ca initia Chriſtianæ profeſſionis ſubſiſtendum, ſed potius omnibus modis annitendum eſt, ut quotidianum fides noſtta habeat incremen- tum,& ad perfectionem contendat. Confirma hoc Deus, quodoperatus es in nobis, orat Da- vid, PL 68. v. 29. Precatio brevis fed valdè neceſſaria, quam nos quoq;ʒuſurpare debemus, ut Deus, quod cœpit in nobis bonum opus, continuare& perficere dignetur. Nam ſine eo nihil poffumus, Joh, 1.v. ş. 2. In veritate, ut abundent in omni ſcientia& in omni ſenſu, probantes quæ præſtantia ſunt. Per ſcientiam intelligit myſteriorum diyino- rum notitiam, per ſenſum verò eorundem my- ſteriorum praxin, quã nimirũin ea in omnibus Chriſtianiſmi noſtri partibus recte a pplicen- tUr m epigra eligantur. Naturå ſiqui- dem per lapſum Protoplaſtorum ita corrupti & depravati ſumus, ut malum ſæpeà bono non dilcernere poſſimus, ſed malum manuum ko- ſtrarum dicamus bonum, Mich. va Avari ra diagtgwra judicant ex fuo inge- nio,& quando auro& argento abundant, optimam fe partem elegiffe putant, dicentes Obryzo; Fiduciamea, Job. 3.v. 24. Idem faciunt heluones, Efa. aV Ih 12. Scortatores& Adulteri, Prov. N. V. 16.17.18. Job. 24..1 5. quiexplctionem concupiſcen- tig fug pro fummo bono reputant, non con- ſiderantes triſtem eventum, qui opera carnis inſequi ſolet, Gal. ş. v. 2 T. Jac..v. 1f. Nos inter præſtantia numeramus, quando Epiftola Phil: 1.3- i. yr$ optatã pace fiuimut,&cnon famusin labora n hominam, PLY 3..g. i Sed falfa hæc luntjudicia. Ideò Deus in- i vocandus eſt, ut gratiam Sp.S. nobis largiatur, qui corda noſtra illuminet& idonea reddat, ur probent juxta normam verbi patefa&ti,quæ Uid. 1. Qu fit voluntas Dei bona& beneplacens& perfe-.F cta, Rom. I 2. v. 2. Quod enim cum volun- 147] i tate Dei non congruit, aou eſt,& à Diabo- lo proficiſcitur, 1. Joh. 3. V..3. Hoc igitur agant omnes verè Chriſtia- H ani, abundent 1, In Scientia,& articulorum fidei exa- ctam notitiam ſibi comparent, inprimis Deum cognoſcant& Chriſtum ejus, in qua cogni- g tione vita æterna conſiſtit, Iob. 17. v. 5. Hoc ipſum Deus voluit innuere dum in| arca fœderis non aurum& argentum ſed ta- bulas teſtimonii deponi& affervari juſſit, jih Exod. 2f. v. 16. Eodem modo omnes vere i Chriftiani, qui in Baptiſmo fœdus Dei ſuſce- perunt ad legem& teſtimonium vitam ſuam & omnes actiones inſtituere debent s Elis, .20,Âurum& argentum non redimitd mor- te, Ezech. J. v. 1 9· Hinc Chtiſtus, qui prodeſt homini, ſi univerſum mundum lucretur sanis mæ verò ſuæ detrimentum patiatur? Matth, 16. V. 26. 2. In Experientia. Hæc naſcitur ex patien- tia, patientia ex tribulatione, Roman, TNS: Non igitur recufemus tribulationem, G ex- i l perientiam nobis comparare velimus. Non l tentatus, qualia fcit>ait Syracides, nihil awt i parum, c. 34..10. vexatio autem datintelle- ctum, Eſa. 2 8. v. 19. Si dicto modo abundaverimus, in omni fcientia& experientia, facilè judicabimus, quæ ſint diaꝙę& pretiofum å vili ſepara- bimus, Jer. 1 ș. v, 1 9. Utilitas redurídabit non contemnenda; Habebimus enim Deum pro- Tre pitiums

— 71¹4 Dominica XII. poſt Trinitatis itium, qui noſtrum quoque bonum promo- vebit hic& in omne ſeculum, nam dabit hæ- reditatem timentibus nomen ejus, Pſalm.&r. 3. Iñ pietate, ut ſitis ſinceri, pergit Apoſto- Ius, ac tales ut ſitis nemini offendiculo in diem Chriſti. Diem Chriſti iterum vocat diem judicii, in quo ipſos bonà conſcientia apparere exoptat. Id nobis quoque dictum putemus. Nam juſtum eſt . Keſtectu Dei, ut ſerviamus ipſi in vera cordis ſimplicitate,& neque in doctrina ne- zue in vita quicquam admiſceamus fermen- G teuo tota coniperfio corrumpi conſuevit, t. COG(aV Gn z. Refeau nofiri, ut drpirwro fimus, nee fortè ad ſcopulos velerrorum vel vitio- ium impingentes, circa fidem naufragium laciamus. Ideòenimapparuit ſalutaris gra- tia Dei,& caſtigat nos, ut abnegatiã omni im- pietate& mundanis concupiſcentiis ſobriò, juſtè ac piè vivamus in hoc ſeculo, Tit. 2. verh Ea +. Refpeđu proximi». ne quacunque ratione: demus aut ponamus: ei lapidem offendiculi:: Kæenim hominipėèr quem. fcandalum: venit’, Matth, 18. v. 6. teqq; I. Uberem Juftitia proventum,.1 r. Jufti- tiæverò non Pharifaicæ, quæ damnatur à: Chriſto, Matth. 5..20. ſed Eyangelicæ, quæ coram. Deo:valer,& in fde per charitatem: operante fundata eſt. Deſcribitur enim hîc: 1. Ab ortw, quòd fiat per JESUM Chri- ſtum, qui per fidem in dilectis ſuis vivit, Gal. 2. verſ. 20.& pet opeta verè bona Deo- que placentia vitales motus exerit. Sicut enim corꝑus ſine Spititu mortuum eſt; Ita ff- des. fine operibus mortua eſt, Jac. 2. v. 2 6. 2. Abuſu, qui eſt glorifcatio& collauda- tio Dei, ad quem ſcopum omnia noſtra di- cta& facta dirigere debemus, r, Cor. 1. verſ. 30. 3. Col. 3. verh r7. fecus opus verè bonum non eſt, fed ad Pharifiicas 29e- asheneneaias pertinet, Matth.%: verl T. x. f. r6 ονν Notanda eſt comparatio Chriſtianerum cum arloribus, quæ ſæ pè occutrit in facris li- teris. Vocantur enim arbores juſtitiæ, Eſa. 6 1. v. 3. quæ proferunt fructus ſuos in tem- pore opportuno, Plalm. 1. verſ. 3. nimirùm fructus Spiritus, Gal. 5. verſ. 22. fructus pœ⸗ nitentiæ, Mattli. 3. verſ. gʒ. fructus ſauctita- tis„ Rom. 6. verſ. 22. Exͤhis fructibus co- gnofcitur arbor., quòd bona fit, Matth. 7: verl. 16. Ubi autem ftuctus iſti non conſpi- ciuntur, indicium hoc eſt, quòd arbor non Gt bona, cyilata eft fententia per Johannem’ Baptiſtam,, Matth. 3. v. 10. Jam ſeruris ad radicem arborum ꝑoſita eit, Omnis igitur ar- bor, quæ non facit fructinn bonum, excidi- tur& in ignem conjicitur. Id quod à nobis.: clementiffimè a&rtat Jeova Zidkenn Chri- ftus JESUS Mediator& Salvator noker, Amen., w Ool AN 2⁴ ga ÈE try quee jacer pucr &A pueri oken itinere l4: Ag quod] indef aicel Angel veniti trilio i tki lraeli Rer ne vitese tn vi l nido tt M; tivitat

Gar ejecta domo Abrahæ, er⸗ tabat in ſolitudine Berſabeæ, cumque abfumpta effer aqua in utre, quam Abraham ipi dede- ratin viam, abjecit puerum fub- ter unam arborem, quæ ibi erat, ſedit- que èregione procul, quantum arcus poteft jácere, Dixit enim: Non videbo morientem puerum,& ledens contra levavit vocem ſuam & flevit. Exaudivit autem Deus vocem pueri& Angelum mifit, qui puteum ipfi oftendit, ex quo implevitutrem,& in cœpto itinere poftmodùm perrexit, Genef. 21., verí. 14. fèqq. Agar eft imago totius generis humani, quod propter peccatum ex paradiſo ejectum in deſerto hujus mundi vagatur,& à recta via ad cœleſtem patriam turpiter aberrat. Sed Angelus Magni Conſilii Chriftus JEfus ideò venitin mundum, ut nosin viam revocaret, in exilio noftro vivo folatio erigeret,& ad aquas refectionis duceret, quæ ex ſalutaribꝰ fontibus Iſraelis profluunt. Nam factus eſt egenus pro- pter nos, cum effer dives, ut{uå inopiâ nos di- vites efficeret,.Cor:8,.9. Exul factus, eſt& cùm vulpes haberent foveas,& volucres cœ- li nidos, ipſe non habuit, ubi caput reclina- itet, Matth. 8. veil. 20.. ut nobis manentem civitatem in cœlo præpararet& aſſignaret, Epiſeola Phil. z.. 17-24. Johan. 14. verf. 2. Hodiè Angelos fuos ablegat, nimirùmſideles Eccleſiæ Miniſtros, qui de ſuggeſtuclamant ex Jerem. 6. verſ. 1 6. H̃æc dicit Dominus, ſtate tuper vias& vide- te& interrogate de ſemitis antiquis, quæ ſit via bona,& ambulate in ea& invenietis re- frigerium animabus veftris. Exemplo eft Panlus, quiin præleđ&å Peri- cope ſuos hortatur Philippenſes, ne cum per~ verfo mundo ad viam latam declinent, quæ ad perditionem ducit, ſed ipſum reſpiciant, & ita ambulent, quemadmodum iplum& collegas fuos pro exemplari habeant, Nos fine ulteriori præloquio Epiftolam ipfam ad manus ſumemus, quæ duabus par- tihus abſolvitur, ut ſunt I. Indoles auditorum. II. Corona præamiorum. Uttamque breviter per luſttabimus, quod ut fiat utiliter, Chriftus JESUS, qui via eſt & veritas gratiam ſuain nobis largiatur; Amen! Exegefis. e Philiſthini arcam fœderis captam in prælio in æde Dagonis tepone- rent, non potuerunt und ſtares, ſed Da- Tit a gon

5¹6 on collapſus in faciem coram arca Domini capur& duas palmas amiſit, 1. Sam.§. V. I. feqq: Perinde fe res Habet cum idololatria fal- faque doctrina,& cum Chrifto Domino no- ſtro. In æternum conciliari illi duo hoſtes nequeunt, ſed ille perit tandem& confundi- rur, hic verò via, veritas& vita permanet in æternum, Ich. 14. V. 6. In hodierno Evangelio perſpicuè vide- re licet, quàm: evidens in Phariſæos ido- lolatras& Chriftum Dominum: fit diſſi- dium. Perſequuntur illi hunc,& quavis rotione illaqueare tentant. Tandem ve- rò cum. Dagone rejiciantur,& confufi à fa- pientia Chrifti abire coguntur. Eadem op- puſit io bonorum Paſtorum& mercenario- rum repelſtur in Epiſtolica noſtra perico- pe. Boni Paſtores ſunt Paulus& Colle- gæ, quorum exemplar Philippenſes imita- li debent. Mercenarii veröò ſunt Pſeudo- apoſtoli, quos Paulus ita deſcribit, quod fnt inimici crucis Chrifti, qui Deum ven- trem agnoſcant,& terreſtria curent. Hine gloria eorum in confuſione,& finis corum perditio effe dicitur, ut pofteà fufus expli- gcabimus: Hos cavere jubentur Philippen- fes. Unde non difficulter apparet, quo- modo congruat Epiftola cum fuo Evan- gelio,& quæ fit bona auditorum indoles, qguå omnes verè Chriſtianos imbutos eſſe decet. Duo autem potiſſimùm circa primam Epi- ſeolæ partem obſervanda veniunt: I. Flſſus, qui requirit 1. Seguelam. Sicut enim oves Paſtoris ſui ductum ſequuntur: Ita piorum auditorum ⁊ſt equity pum I, Fera docentium. Zvupiuytat ps Dominica XXIII pof Trniiatis. yve, inguit Paulus quod aliàs ita expri- mit. Imitatores mei eſtote, ſicut ego Chri- fti, r. Corinth, 11, vert; r. Fùit quidem Pau- lus ante converfionem lupus rapaciſſimus, quid nil nifi minas ſpirabat& cædes, ſed Chriftus ex ipfo fecit electum organum ad portandum nomen ejus coram gentibus& Regibus& fliis Hrael, Ator. 9. verf. 1. feqq- nam in tertium cœlum raptus eſt,& ibi do- ctrinam Tuam accepit. non ab hominibus {ed per revelationem JESU' Chrifti, Galat 1. verſ. 12. Ergòtutòipfum fequi poſſumus, quia doctrina ejus fidei analoga et, Rò- man. 12. verl. 7,& d Chrifto dependet, qui fallere nefcit, Johan, r4. verh é. Hebr. 6e verk rg. O chariſſimi, nolite omni Spiritui cre- dere, ſed probate Spiritus, fi ex Deo Gnt, quoniam multi Pleudopropħetæ exierunt Hr mundum, 1. Joh, 4v. verl 1. Paulumimi- tamini,& à do&rina ejus-ne latum. qui dem unguem diſcedite. Non credite fime pliciter Paftoribus veftris ,„ quafi non poflint errare ,, quam Romanus Pontifex ptæ roga- tivam fibi vendicat, fed exemplo Berro» enſium ſcripturas evolvite, num hæc, quæ dicuntur, ita feħabeant, Actor. 17, V. LI- Nam Scriptura lydius lapis eſt,& Cynoſura fidei, quicunque hanc regulam fecuti fus- runt, fuper illos pax& mifericordia, Galat- 6. V. 16. 2. Recbè incedentium. Conſidera- te eos, pergit Apoſtolus, qui ſic ambu- lant, quemadmodum nos habetis exem- plum.- Modeftiæ causã-fibi adjungit etiain alios„ Timotheum puta, Epaphrodi- tum, Clementem,& ſimiles Eccleſiæ pri- mitivæ Doctores, eoſque inprimis, quos Philippenſes ipſi audierant,& veſtigia eorum; gravit Deus, plis 1 mitar derun omni; e& f tefice By. 2⁰ Guort

eerum, quæ in viis Domini ambulantes, ipſis reliquerant, premere jubet.. Unde liquet, quantum interfit, ut viri inculpatæ vitæ aliis, prælertim in Ecclefia præficiantur, in quo- rum vitam tanquam in ſpeculum intueantur inferiores, Multum enim valent exempla Santorum in utramque partem. Et hæc cauſa eſt, quod olim in V.ad expianda Sacerdotum aut Principum delicta pretioſio- ra requitebantur ſacrificia, quam in peccatis privatorum, Lev. 4. v. 3. 22. Caveant ergò, quĩ in authoritate eonſtituti ſunt, ne aliis quoquo modo offendiculum ponant, ſed ita viyant, ut alii feliciter& cuni laude ipſos imi- tari poſſint, quam ob cauſam Paulus Timo- “theo præcipit, ut fit exemplum fidelium in f de, in vita, in charitate, r. Tim..v. I2 idem etiam à Tito exigit c. 2. verſ. 7. De iis ver, qui quidem rectè docent& malè vivunt; graviſſima extat ſententia, Pſal. 50. v. 16. Rom. 2. verf. 2 1. Interim hoc notent Auditores, utin com- fiderando typo Paftorum fuorum non niz mis moroſi ſint cenlores, ut plerĩque ſolent,& dum errata aliqua paſtorum fubrum anim- advertunt, in illis exaggerandis oppidò ſunt eloquentes, cætera veròimitatione digna’, cæ- eis oculis& furdis auribus prætereunt, fed graviter delinquunt. Non enim Angelos Deus, ſed homines miniſterio præfecit. La- plus igitur Concionatorum tolerandi non imitandi fant- Super Cathedram Mofis fe- detunt Scribæ& Phariſæi, inquit Chriſtus, omnia ergò quæcunque dixerint vobis ſerva- te& facite, ſecundum opera verò toruim noli- te facere, dicunt enim& nonfaciunt, Matth. RIYA 2. Cautelam, nimirum Pſeudo Doctorum, quorum ſigna ſant: L. Indecens ambulatio. Multi enim: Epiftola Phil. 3,7, 17-51. ambulants, inquit Paulus, de quibus fæpe dixi, nunc autem dico cum lachrymis, Perftringit his verbis falſos doctores, qui ex Judaiſmo ſubintrabant Eccleſiam,& juſtitiam operum ita extollebant, ut juſtitia fidei im ſolo Chriſti merito conſiſtens plenè obſcuraretur& anni- hilaretur. Hoc Paulus vocat indecentet am- bulare, quia per aliam viam quãm per Chri- ftum in cœlum pervenire quærunt, quod fieri nequit, Joh. 14. v. 65. Tales ſunt Papiſta, qui varias monſtrant vias, quibus in cœlum pet venire ſe poſſe opi- nantur. Hæ ad duas claſſes hon. income modè referuntur, ut alia ſit via Sancto- ium, alia propriorum meritorum, Via San= ctorum in quàm plurimas& ferè infinitas vias ſuperficiarias alias, non ſeaus ae arbor in ramuſculos plurimos ſe diffundit. E& enim temeritatis& ſtultitiæ progreſſi ſunt, ut quot angeli, quot Patriarchæ, quot Prophetæ, quot Apoſtoli in ſcriptura numerantur, quat Martyres quot Confeſſores, quot putatitii lanctuli Monachi& Moniales. usquam no- minantur, tot etiam ſalutis ſemitas excogi- Kat Einer durch ſeine Gleißnerey Will in den Himmel kommen/ Der ander durch ſein Betteley In Sinn hat ihn genommen/ Die weite Reyß zum Paradeyß Mit bloſem Fuß zu wandern. Indeß Glaub/ eeb/ Hoffnnng/ Gedult Wird uͤberall vergeſſen/ Mit Schuld man haͤuffet immer Schuld/ Dte Welt iſt gantz beſeſſen/ Ein jeder meynt er ſey Gottes Frennd/ Und niemand darnach lebet. Via etiam meritorum in varia rurſum de- via ſe extendit, dum alii propriis operibus, Ttt 3. alii: i7

g1% dlii obſetvationibus regularum. Francifci, Pominici, Benedicti,&c. alii peregrinationi- bus ad hunc vel iſtum Diyum ſuſceptis, alii vigiliis, Miſis j roſariotum preculis 4 alii jeju- niis& ciborum dele&u,alii ſpontaneis flagel- tationibus,& id genus aliis commentitis pic» tatis operibus lalutem& copiofam in cœlis mercedem fibi pollicentur.: Hi omnes inde- center ambulant. Nam via ſalutis unica elt, nempe Chriftus,& nemoyenat ad Patrem, niſi per ipſum, Joh. I4.v. 6. Tales ſunt Calviniſta, qui viam rationis ambulant,& viam fidei, quæ fenfus nonin- currit, pro avio reputant, Sed Be ati, qui non vident& tamen credunt Chr us ohan. 2 O. verſ.2 9. ratio enim cœca; imò nul- la planè&æ ſtultitia eſt coram Deo, 1. Cor. verſ. 14. proinde captivemus eam ſub obſe⸗ quium Chrifti,2.Cor, 10..f-& cum Maria dicamus: Ecce, ego ancilla velſervus Domini, fiat mihi ſecundum verbum tuum, Luc. 1. verſ.38. Tales ſunt Atheiſte, qui dicunt Deo: Re- cede à nobis, ſcientiam viarum tuarum nolu- mus, Job.2 T. verſ. 14.& interim ſequuntur viam Bileam, 2 Pet. 2. V. I5. vel abeunt in viam Cain,& in Contradictionem Core, Epiſt. Jud. verl. 1 1. vel abſtrahuntut in vias meretricis, & decipiuntur ſemitis ejus Prov. J..2 5. vel viam mundi ambulant ad compotationes& comeſſationes, Sap. 2..7. vel ad divitias fe- ſtinant, Syr. 1 T. v. I L.& in imagine pertranſ- eunt, ſed fruſttà conturbantur, theſaurizant, & ignorant, cui congtegabunt ea, Pfal. 39. verl.7. Confidera curfum hodierni mundi, ni- hil-invenies in omnibus plateis quàm frau- dem& dolum, pſal. 5 f. verſ.11. Omnes con- verſi ſunt ad malitiam, quaſi equus impe- Dominica XXIL. pof Trinitatis tu vadens ad prælium, Jer.8, v6.8 illudunt peccatum, Prov. 14.:9. Cavere igitur, Fos meine bos& alios inde- center ambulantes velin doctrina vel in vita ſequamini, ſed Chriſto& verbo ejus firwiter adhæreatis. Hæc via eſt ad vitam, ambulate in illa;& non declinetis neque ad dexttam neque ad ſiniſtram, Eſa. 30.v. 2 1. 2. Cucis Chriſti oppuguatio. Nam quia ho- mines à Chiiſto crucifixo tevocabant ad cir⸗ cumciſionem& alia legis opera, ut in his ju- ſtitiam& ſalutem æternam quærerent, non immeritò inimici crucis Chriſtià Paulo ap- pellantur, qui fidelitet monet ſuos Philip- penſes, ne perſuaſionibus eorum locum con- cedant, ſed nihil exiſtiment ſe ſcite, niſi E- ſum Chriſtum,& hunc crucifixum, 1. Cor.2. verſ. 2. Erli verò hic inprimis falſi Doctores de- ſcribuntur, quadrat tamen hæe appellatio in omnes eos, qui quoquo: modo crucem Chrifti-odio habent vel ignominiosè tra- étant. Inimici Crucis: Chrifti funt Pontificii. Quamvis enim Crucera Chrifti ligneam fum- mo honore proſequuntur,& fruſtula hinc in- de minutiſſima auro& argento inoluſa tan- guam facras reliquias aſſervant, illa exoſcu- lantur,& proni adotant, quin etiam duas fo- lennitates annuas in honorem crucis Chriſti celebrant, extenuant tamen ſacroſanctum ejus meritum, quod in ara Crucis pro peccatis totius mundi præſtitit,& non concedunt, quod homo ſine operibus legis ſolà fide co- ram Deo juſtificetur. Id vergit in opprobrium Chriſti, qui ſolus torcular calcavit,& non fuit vir cum eo, Eſa. 6.v. 3. Inimici Crucis Chriſti ſunt Calvinĩani, qui imaginem Chrifi crucifixi tolerare non pof- ſunt, ſed publicè adhibitis ſecuribus& mal- feden lodici wiri Do übert; iag erat Mlan tay W i g

peccatis edt, fleto obrim ganki \vionang are onpi fecuri g Da a anaa a o ae a S E EE O malleis coneidunt,&€ templis ejiciunt, Inimici Crucis Chriſti ſunt blaſphemi, qui impudicã& impudente lingvã ſuà Chri- fti vulnera& fanguinem lacerant adeoque’ Chriſtum quaſi demiò crucifigunt, Heb. 6. verf. 6. Inimici Crucis Chrifti fanet Delicati illi martyres qui erucem fertereculant,& alid via in gloriam ingredi volunt, quàm quà Chriſtus ingreſſus eſt. Nam qui non bajulat crucem ſuam& ambulat poſt me, non poteſt meus eſſe diſcipulus, Luc. 1 4. v. 27. Videte, Dilecti, ne ſitis in hoc conſortio, fed crucem Cħrifti magnifacientes cum Pau- lo dicite: Abſit mihi gloriari, niſi in cruce Bo- mini noftri IESU Chrifti, Gal..v. 1 4: Certi enim ſumus, ſi mortificationem IESU. in cor- pore circumferimus, quod& vita IESCW ali- quando manifeſtabitur in corporibus noftris, 2. Cor. A v. 10. 7. Ventris faginatis: Ita enim Paulus: Quorum venter Deus eſt, qui terreſtria cu- rant Hæc tertia& peculiaris nota eft Pfu- dozpoftelorum, quod quicquid‘ docent aur faciunt ,. non referunt ad gloriam Dei& Eccleſiæ ædificationem, fed tanrùm ad ſua commoda, dum confluunt ominibus pulvil- os{ub utra que axilla,& faciunt cervicalis{fub capite ,& prophanant nomen Domini coranr populo propter pugillum hordei,& fragmen panis, EzZech. 1 3. verſ.i.19, confer cum his verba Perri 2. cap.2. vexſ. 13. 14. 15. qui ejul- modl ſunt, Domino noſtro IESU Chrifto non ſerviunt:, ſed ſuo ipſorum ventti, Rom. 16. Verf. 1 8. Deo debetur amor. Hunc ventri ſuo ex⸗ hibent, nec facile concedunt, ut ipſi quæ- dam afferatur acerbitas& ficut amor omnia: tolerat;.Cor.r3..7. Ita propter ventrem: nullum formidant ſubire labore srat cuti- Mhar Dmg ＋4 Ar AT VA. Epiſtola Phil. 3. v. 17811. S19 culam probè curent,& animæ ſuæ dicere pof= ſint cum di vite villico: Anima„habes multa bona poſita in annos plurimos: requieſce, comede, bibe, lætare, Luc. 1 hy. Ig: Deo debetur honor T. Adorationis, Deut. C..r 37. Matth.4. .10 Huncdeferunt ventri, dum aurum pu- tant robur fuum,& obryzo' dicunt: Fiducià mea, fob. 3.v, 2 4. -lmmolationis:: Nam varia in V. T. erant ſacrificia, quæ Iſraelitæ offerre teneban= tur, nꝛinah, holocauſta, Exchiariſtica,&c. Hæc ipli ventri fuo‘ offerunt.. cum:Cyclope apud Euripidem, qui Necefitate, inquit, telus nolit aút velir Ferducit herbam: pecudes: paſcentem- meas Qudl offero nom numini, verum mibi Meoque ventri y qui. Deorum: et maxi- Mus. Huic minal offerunt& comedunt arietes de grege,& vitulos de loco ubi ſaginantur pe- cora, Amos C. verſ.4.& holocauſta offerunt, dum omnia membra exhibent atma injuſti- tiæ, ut venter curetur, Kom. Cverl. r3.& Eu- chariftica offerunt, ſicut Belſaſar Rex, cùm ex poculis aureis& argenteis cum optima- tibus ſuis ad ebrietatem ſe ingurgitäſſet, lau- dabat Deos ſuos aureos& argenteos, æreos, ferreos, ligneosque& lapideos, Dan. cap.&. verí. 4s Deo debetur rimor, Mal:.verf... Itaipfi ventrem timent. ne’ forre morbum con- trehat, ſi moderatio cibi& potus inſtitua- turjuxta normam verbĩ patefacti, quo jeju- nia ſtato tempore præcipiuntur, ſed omnia Ventri ingdulgent,& hoc ipio, vitam lon- aif oA i alb wbgisny s Ju, gævam

sxo gævam fibi pollicentur non conſiderantes ilud Syracidæ: In multis eſcis erit infirmitas, & aviditas apprepinguabit usque ad chole- ram. Propter crapulam multi obierunt, qui autem abſtinens eſt, adjiciet vitam, cap. 37. 9833•34. LI, Impulfus„qui duplex< y. Pauli fletus, quod cum lachrymis hanc exhortationem inftituit, quæ.aliàs ma- gnam vilm habent movendi, præſertim quan- do viri magni& fortes lachrymantur, qui in oflicio publico conftituti funt, qualis erat Paulus Apoftolus. Is omnem lapidem move- bat, ut Chrifto apud Philippenfes aliquam plantaret Ecclefiam, fed falli fratres operam illam.conabantur reddere irritam, quæ caula eſt, quod lachry mas emittit,& Diaboli mali- tiam deplorat, Nonenim pii vehementius feriam fuam commotionem teftari pcfunt quàm lachrymis, Ier.). verſ. a. Videte dilecki, ne præpoſitis veftris per contumaciam& ingratitudinem lachrymas extorqueatis, id enim vobis haud expedit, Hebr.1.verl.17.& Deüs, pro quo fideles Ecclefiæ miniftri legatione funguntur, 1. Cor. f. veiſ. 20. lachrymas illas in utrem ſuum colliget, Pfſal. 3 6. verſ. 9. tandemque cum tempus refectionis affulgebit, Actor. 3. vetl.20. cum gaudio abfterget, Apoc-7. verf, 17. Impiis verð, qui expreſſerunt, ejulatum æternum in ſtygia palude retribuet, Matth. 13..0. 2. iſer eritus. de quitur enim celeri pede 1. Aterna damnatio. Nam finis eorum, zit Paulus, interitus, id eſt, mors ſempiter- na, quæ damnatos depaſcet in æternum, pſal. 49. verl. 15. Sicut enim oves Chrifti vo- cem Chrifti audiunt& fequuntur eum,& ipfe eis dat vitam æternam, Ioh. IO. verſ.27. kra qui Pſeudodoctotes ſequuntut ò audiunt, Dominica XXIII poft Trinitatis. in æternam perditionem ſeipios præcipitam⸗ Nanm verbum eorum ſerpit ut caucer, 2 Tim: 2. v. 17.& ſeducit corda inuocentium, Rom. 16. verf.18. ut fdei naufragium patiantur, 1. Tim. 1. v. 19. 2. Ignominie Conciliatio. Nam gloria ipforum in dedecore,ait Paulus, Hoc verum eſt, ſi ſpectemus exitum eorum .Temporaliter. Nam gloria mundi, quam pêr apoſtaſiam ſuam ambiunt, læ piſſi⸗ mèin dedecus convertitur, utteſtatut exem- plum Judæ proditoris, Franciſci Spitæ, Lato- mi& aliorum, juxta illud Of...6. 2. Finaliter, nimirum in extremo dic, ubicum ignominia refui gent, Dan. Iysa nec ſtabunt in judicio, Plal.r. v...· ſed cum omnibus Diabolis in ignem æternum proji- cientur, Matth. 2.V. 4 L. ubi erunt abomina- tio omni carni, Eſa. 66.V. 24. De Secundo. Fe: pars prima, fequitur altera de premiis auditorum, qui modo jam dito fuo-defun- guntur munere, funt ea 1. Cæleftis Converfatio, v. 20. Tn Græco elt roritevua, quod municipium fignificat š id non habemus in his terris, ubi peregrini (umus& inquilini, 1. Pet. 2. verſ. 1. qui non habent manentem civitatem, Ebr. 13. verk t4. Sed quandocunque Domino placue- rit, emigrare coguntur. Proinde non de- bemus amare mundum,& que in mundo ſunt, 1. Joh. 2. v. 15. Sicut Demas, 2. Tim. 4. v. 1o. ſed eò ſemper alpirare, ubi moAlTevuð RO= ftrum eft, hoc eft, ubi concives erimus San- Qorum& domeftici Dei,Eph,..19. quem- admodum viatores in exteris regionibus pe- regrinantes ſic iter inſtituunt, ut quampri- mum pimi mud om teas hi kdpa & cun menta prater maxin tamen Adhz domin gimur quema perti, g bus rel Sed nenter Gingu Civi ferbu franior Vz. q uale y 10, V. Cive hodita gudebi Chriftu temu Liber vitate: Menim Quogue & Cord tidia, di tetimor omine U juty

paa. yuat guen nipus e quampi ow mum in ea lòca perveniant, ubi fuum rài- Tevuæ& municipatum habent. O infignem Confolationem. Hic domos lu- teas habitamus in quibus non ſolis quidem, ſed panis ſæpe quotidiani penuriam patimur, & cum vidua illa filiorum Prophetarum la- mentari cogimus: Nihil habeo in domo niea præter lagenulam olei, 2. Reg. 4. v. 2.& ſi vel maximè fores undiquaque claudimus, mors tamen per feneſtras aſcendit, Jero. yerli. Adhæc perturbatis hiſce temporibus ubi Mars dominatur inædibus noſtris ſæpe audire co- gimur: m Petero migrate coloni, quemadmodum multi exCivibüs noftriser- perti,& ita à militibus exagitati ſunt, ut omni- bus relictis exilium ſibi iplis elegerint. Sed incælis, os mei, incælis habemus m4- nentem Civitatem, in qua Chriſtus Jeſus ſuo fanguine moaireuua nobis acquiſivit. Cives in his terris certo libro feu matriculæ inſcribuntur in ſymbolum municipii: Ita no- ſtra nomina in libro vitæ ſcripta ſunt, Phil. 4. V: 3. quo nomine Chriftus ipfenos ad Spiri- tuale vel internum gaudium exhortatur, Luc, 10. v. 20, Cives habent fua privilegia aliasque’ com- moditates, quæ ipfis funt communes: Ita- gaudebimus in vita æterna privilegiis, quæ Chriftus nobis acqùifivit, iisdemque plenariè fruemur. Liberi erimus à peccato, quod nobis in hac vita tenaciter inhæret, Hebr. 1 2. verſ. 1. Sic- ut enim de Spelunca venenoſa, venenoſi quoque vapores aſcendere ſolent: Ita etiam de Corde exeunt cogitatones malæ, homi- cidia, adulteria, fornicationes, furta, falſa teſtimonia, blaſphemiæ,& id genus alia, quæ hominem coinquinant; Matth, 1 fox roy lta ut juſtus etiam die ſepties cadat, Prov. 2 4. Epiftola Phil..vi 17:2 T; fit v. 16, ledin Hierofolyma calehi imperfe» &iones hujufmodi planè ceſſabunt, DEO enim ſimiles erimus, T. Joh. z. V. 2. Liberi erimus à cauſis peccati, quarum pri- ma intra nos, nempe Caro, quæ concupiſcit adverfus Spiritum, Gal. J. verſ. 17. Altera infra nos, nempe Diabolus qui tanquam leo rugiens obambulat quærens quem devoret, r. Pet,.yerf.8. Tertia juxta nos, nempe mundus, quiin maligno poſitus eſt, 1. Joh. f. verl 1 9.& concupiſcentiã oculorum, concu- pifcentiâ carnis& füperbiâ vitæ? I. Joh. 2. v. 16. Seducit corda innocentium, Rom. 1 C. v. 18. Nam in Hieroſolyma cœleſti, ubi poli- teuma noſtrum eſt, palmas geſtabimus in ma- nibus tanquam figna viđoriæ, quod mun- dum, Diabolum, carnem& omnes hoftes noſtros ſuperavimus, Apoc. 7. v. 9. Liberi erimus. è pænis peccati, quæ delin- quentes comitari folent. Liberi ab ira Dei. Non enim irafcetur amplius, fed gratiam da- bit& gloriam,& non ptivabit boniseos, quí ambulant in innocentia, PI. 8.v. 12: Libe- ri à maledictione legis. Nam cum Chrifto erimus, qui nos à maledictione legis redemit, Gal. 3,.13. Liberi ab omni cruce& eala- mitate, Nam dies luctus noſtri complebun- tur, Efai, 60. verf: Liberi denique d morte, quæ nonerit amplius, Apoc. 2r. v, 4. Non autem{olâå hâc libertate fruemur, fed omnium fimul bonorum cæleftium parti- cipes erimus. Quamvis enim certi gradus erunt gloriæ,& unus lucebit ut ſol, altet ut luna, tertius ut ſtellæ, 1. Cor. 1 f. verſ. 41. omnes tamen Deum videbimus å facie ad fa- ciem, 1. Cor.T 3. v. 12.& focietatem habebi» mus cuim Patre& Filio,. Joh. 1. v. 3. Cives in mæœnibus habitant,& ab incurſu hoſtium tuti deliteſcunt: Ita Civitas hæc ſu- per petram extructa eſt. Deſcendat igitut Uus plu-

72 Dominica XXIII. poſt Trinitatis & ſpirent venti, ca Noæ, quas ipſe Deus occluſerat, Sen, 7. pluvia, veniant flumina, non tamen concidet, Matth. 7. verſ.2 f. nam fundamenta ejus in montibus ſanctis, Pſ. 87. verf: 1. In hoc mundo nulla Civitas'adeò munita eft, quin bello, fame& auro poſſit expugna· ti; quemadmodum de Philippo Macedone teſtantur hiſtoriæ, cùm arcem quandam ad præſidium capere deftinaffet valde munitam; atque exploratores retuliſſent, ptorſus eſſe difficile, atque adeò etiam impoſſibile, quòd ãpſe ſtatim percontatus fit, num uſque adeò difficile eſſet, ut nec aſinus auro onuſtus poſſet accedere, ſignificans, nihil tam munitum y quod auro non expugnetur. Sed hæc Civi- tasin qua roninvua Chriftus nobis acquiſivit, planè inexpugnabilis eſt. Nam Dominus eſt præſidium ejus,& angeli mænia, cujus fi- guram exhibet civitas Dothan; 2- Reg: 6. verl. 17. Cives omnia, quæ ad vitæ neceſſitatem pertinent, in promptu Habent Liberè enim veniunt in pharmacopoliis medicamen- ta, in officinis mercurialibus pannus pro ve- ſtimentis, in tabernis vinum, in macello car- nes, in piſtrinis ſimilia,&c. Ita in cœleſti Hieroſolyma non deſtituemur ullo bono, Pſ. 34. V. 1 1. nam Deus omnia erit in omni- bus, lux oculis, melos auribus, dulcedo gu- ſtui, balſamus odoratui; ſumma: quicquid deſiderabimus in Deo tanquam ſummo Bono fufhicientifimė inveniemus, wry R DαεννHVuhν Joh. 10.v. 10. Cives ampla habent domicilia+ Ira nobis in vita æterna domus Patris cœleſtis habi- sanda dabitur, Joh. 14. v. 2. ô egregiam dorum non manufactam; ſed æternam in cœlis, 2, Cor. F. v. T. Fore bene munitæ& occluſæ ſunt, ut ho- fes non poflint penetrare; ficut foresin ara verl. 16. j Mauri quibus domus hæc cricumdata:eh, {unt præcelfi, ê tranfcendi non poflunt, Nam Dominus murus ignis-in circuitu, Zach; 2, verf. f.; Tectum eſt præſidium altiſſimi& umbta omnipotentis, Pl. 91. v. 1. Feneſtræ lunt gloria Dei,& lucerna ejus eſt agnus, Apoc. 2 1. v. 23. Cibuseſt Convivium pinguium, convivium vini defecati, Eſa. 25. v. 6̃. potus mera volu- ptas, Pſal. 3 C. v. 9. Lectus æterna requies ab omnibus laboribus, Apoc. 14. v. 13. Videte dilecti, hæc eſt conditio noſtræ Ci- vitatis, in quà per Chriſtum rus ha⸗ bemus& manſionem præ paratam„Joh. 14. verſ. 2. Nero Imperator ædificavit ſibi auteam do- mum cujus præcipuæ cœnationes rotundæ erant gemmis unionumque Conchis ſtellarum inſtar diſtinctæ, quæ perpetuo diebus ac no- &ibus vice mundi circumagebantur, ut refert Suetonius. Sed longè pretioſior et domus illa, cujus olim habitatores erimus: Qie Sonn wird nes und reine/ darin die Sternen all/ Gar vielmal heller ſcheinen/ daß man ſich wundern ſoll/ Das Jirmament gemeine/ wird GOtt auch ſchmuͤcken fein/ Das wird er thun alleine/ zur Frend den Kindern ſein⸗ Noſtrum eſt hoc r0νον⁰ja conſervare. Quemadmodum enim Cives Magiſtratui ſuo obligati funt ad obedientiam juxta cujusque Reipublicæ ſtatuta, quibus neglectis jus Ci- vitatis ipſo facto amittunt. Ita nos quodue oportet Deo præſlare obedientiam, quam in baptiſmo juxta ſtatuta duarum tabularum deca- decalo NTW impud omnis 22.V. Qu empi curlus hilma uno nation Apu ten H pis off tamén ò ferii. N tum fol cipier, Hz noftro qui dic Tegau Patrisi 2 S queme qumi

wuli Joi imh Ayai uud hyp Ai a a T aa O Dena n i a decalogi promiſim ús, alias perit nóftrumi ro- Anung, Foris enim funt Canes& venefici& impudici,& homicidæ,& idolis ſervientes,& omnis qui amat& facit mendacium, Apoc. 22..15. Quemadmodum 2. Cives mutuas ſibi invi- cem præſtant operas,& conjunctà virtute in- curſus hoſtiles à mœnibus ſuis arcent: Ita ni- hil magisopuseft nobis, quàm concordia; ut uno ore preces noftras ejaculemur,& machi- nationes Diaboli pernicioſas diſſipemus. Apud Græcos more receptum erat, ſi nnã eundes lapidem effendebant, ut non pateren- tur ſe diſſeparari, ſed lapide à dextris reliéto per ambages ambo ſaſceptum iter confice- rent. Hoc ipſo innuere volebant, ſi quando la- pis offenſionis inter amicos exſurgat, omnem tamen diyosasiav Eſſe declinandam, ne exa- cerbentur animi& ad tixas deſcendant. Idem obfervari deber ir; Civitate Dei, quæ eſt Ecc le- ſia. Ubi enim non eſt concordia, ibi quoque vera non eſt oratio. Ubi vera non eſt oratio, ibi deficit exauditio. Deus enim abomina- tur illam orationem, quæ diviſis labiis perfi- citur, Pſ. 12. v. 3. Quemadmodunr 3. Cives ordinario fuo Magiſtratui de bonis ſuis tenentur ſolvere cenſum, vectigal& tributum, Rom. 13. v. 7. Ita non pigeat nos aliquid de bonis noſtris erogare in pauperes& conſervationem mini- ſterii. Nam qui miſeretur pauperis, Deo ttibu- tum ſolvit,& largam oliin retributionem ac- cipiet, Prov. 19. v. 17. Matth. 2 6. v. 40. Hæc probè obſervanda ſunt, ne vνν noftrum forte amittamus. Nam non omnes qui dicunt mihi Domine Domine; venient in regnui cœlorum, ſed qui faciunt voluntatem Patris mei, inquit Salvator Matth. J. v. 2 f. 2. Spei ratiftcatio. v. 20. Chriſtus enim, quem expectant de cœlis, non veniet ipſis tan- quam feyerus& terribilis judex, fed tanquam aa a Epiſtola Philip. 3. v. 17-2 T. fıs Salvator, ur hic Paulus ait: Unde& Salvato- rem expectamus Dominum Jelum Chriftum. Impiis quidem diesadventus Dominici erit dies tribulationis& anguftiæ, dies calamita- tis&miferiæ, dies tenebrarum& caliginis, Sap. T..I 5. non enim tunc obmutefcet ut olim, cum mulierem adulteram, quæ à pha- riſæis ad mortem condemnata erat, ſcripta in terris ſalutati abſolutionis litera impunem di- miſit, Joh. 8. v. 6. Sed eum vehementia into- nabit dicens: Ego ſum Joſeph ille quem ven- didiſtis, quem negaſtis, quem nefarie prodi- diſtis. Agite nunc retribuam vobis ſicut me- ruiſtis. Hac voce mirum in modum con- ſternabuntur impii,& montibus dicent, cadi- te ſuper nos,& collibus operitenos, d facie fedentis fuper thronum& ab ira agni, quoni- am venit dies magnus iræ ejus,& quis pote- titare, Apoc. 6. v. 16. Sed piis apparebit ut Salvator. Hinc Chri- ftus jubet ipfos attollere capita fua, quia dies illa, quæ veniet, erit ipſis 1. Dies refectionis. Hic varia nos premit Crux& calamitas, quæ carnem noftram tabe- {cere facit, ut ſuccus ejus vertatur in ſiccita- tem æſtivam, Pſ.3..4. Hic cœcus eſt ut To- bias, Tob 2. v. II. ille claudus ut Mephiboſeth, 2. Sam. 4. v. g. iſte diuturno affligitur morbo, Beresdan?, Joh..v. f.vel paupertate premitur ütLazarus, Luc.16..20.vel'ære alieno obftri- &us eft,ut vidua illa, 2,.Reg....velomnib’ bonis exuitut ut Jobus,.1..13 ſeqq. Paucis abſolvam. Occupatio magna creata eſt omni- bus hominibus. Syr. 40. v. I. Caro enim dum vivit dolet,& anima hominis lugetin iplo, J0b. 12. v. 22, Sed in extremo die veniet tempus refe&io- nis, AĜ: 3. v. 20, ubi Deus omnes lachrymas ab Ooculis noſttis abſterget, Eſa. 2 5. verl. 8.& paflionesr3 vôy xargs inenarrabili gaudio com- penſabit, Pſ. 1 2 6. v. 6. Uuu z 2. Dies

124 2. Dies reſtitutionis. Hic omnia ſæpe re- linquere,& in exilium migrare cogimur, ſed ibi centuplum recipiemus,& vitam ætenam poſſidebimus, Matth. 19. verſ. 29. Hic pa- rentes ſæpe orbantur liberis, ut vidua Naini- tica, Luc. J. v. I 2. vel liberi parentibus, ut To- bias, Tob. 14. verſ. 4. vel maritus uxore, ut Patriarcha Jacobus, Gen. 3 f..18. vel uxor marito, ut Judith, c..v. 3. Sed ibi omnes rurſum convenient,& non divellentur in ſe- culum, Apox. 2 f. v. 4. 3. Dies redemptidnis, Hic fumus in Car- cere,& pane lachrymarum cibamur, PL 80. v, 6. ficut Micha, 1, Reg. 22. v. 27 Sedquan- do Chriftus Salvator nofter manifeftabitur in extremo die, convertetur illa captivitas,& ætérna redemptio inſtaurabitur. Sicut igitur Noah præ gaudio quaſi exultabat, cum ſua- vifimam illam vocem audiret: Egredere de arca, Gen.$,.16. Ita nos cum gaudio expe- &are debemus adventum Salvatoris noftri, ubi torrentes tribulatlonum, quæ hic inter- dum tranſeunt ſuper animam noſtram, Pſalm. 124. v. 4. planè exſiccabuntur,& anguſtiæ, priores oblivioni tradentur. Gaudebimus enim& exultabimus ſuper his, quæ creabit Dominus uſque in ſempiternum, Elai. 65. V. 16. 18. 3. Corporum glerificatio, verf. 2 1. quæ de- feribitur 1. Materialiter, Nam Corpus humili- tatis noſtræ, inquit Paulus, transfigurabit. Idem ergò Corpus quod cecidit, teſurget,& ſicut hic fuit ſocium crucis, ita tunc erit ſo- cium lucis, Job. 19.v. 25. 26. 27. Hic habemus Corpora animalia, quæ natu- rali modo generantur,& ad ſuſtentationem ſui cibo ac potu carete non poflunt, Ibi ac- cipiemus Corpora ſpiritualia, quæ vitum & amictum non indigent. Nam αινP Dominica XXIII. poft Trinitatis erimus, Luc: 20. V. 3 6. Applicetur typus Mo- ſis, Exod. 3 4. v. 2 8.& Eliæ, I. Reg. 1 9. V. 8. Hie habemus Corpora fragilia, quæ innu- meris morbis& calamitatibus obnoxia ſunt, Pſal. 103. v. 15. ibi accipimus corpota dura- bilia, quæ infignem habebuni fortitudinem, ut quemadmodum Lutherus alicubi loquitur, unico digito hoc templum portare queamus, & translatione montium ludemus, ut pueri folent ludere pila, Simſon tantierat roboris, ulleonem dila- ceraret quaſi hædum, nihil omuinò habens in manu, Iud. 1 4. v. 6. Potuit hoc Simſon in hac Carnis imbecillitate, quid ſiet in vita terna, ubi gaudium noftrum futuram eſt, dicente Chrifto, Joh. 16..24. Hic habemus Corpora mortalia, qax inci- neres tandem abeunt, ut radix peccati extir- petur. Regula illa non patitur exceptionem, nam omnibus poſitum eſt ſemel mori, Heb. 9. v. 27. Mors ſervat legem tollit cum paupere Regem; Der Tod nimt ſein Geſetz inacht/ Und ſcheut ſich nicht fuͤrs Kaͤyſers Pracht, š Sed ibi accipiemus Corpora immortalia, ficut enim Chriftus à mortuis excitatus jam non moritur mors illi ultra non dominatur, R om. 6. v. 9. Ita Corpora noſtra corpori ſuo glorio- {o conformia reddet,& mortem abſorbebit in fempiternum, Efa. z5. v. 8. Hic habemus corpora craſſa& palpabilia, quæ curtibus indigent, ut de loco in locum tranſportentur, ſicut Jofephus Patri ſuo& tratribus currum mittebat, Gen.45J. V. 21. nec etiam corpora folida penetrare poſſunt: Ibi verò cotpora aceipemus agilia& ſubtilia, qui- bus neq; fores neque muri aditum præcludere poterunt, ficut Chriftus corpore fuo clarifi- cato calam ogean Iilmu tempo inno Inl triènd oculis chiis g felutte nokta Jobo; novili ſumci videbe cculin 19V tabita tt Ne 1q mm D ut pie preteri hante E: Nanc Ci found Romn

cato in momento erat ubi volebat, modò åpud Mariam Magdalenamin horto, Joh. 2 o. verſ. 15. modò apud mulieres reliquas in via, Matth. 2 8. v. 9. modò apud Petrum, Luc. 24. .34. modò apud Cleopham& comitem in itinere Emauntino, Luc. 24..1 f. modò eva- nuit in oculis eorum, l. cit. v. 3 r.& Hieroſoly- mis ſtetit in medio diſcipulorum, Joh. 20. v. 19. confer 1. Theſſ.ꝗ. v. 17. Eſa. 40. v. 3 1. Sap. .V. 7. En pos mei, infignem illam metamorpho- fin„quam Chriſtus inſtituet in noviſſimo die. Hanc pro folatio apprehendite in omnibus calamitatibus, præfertim in agone mortis, ogganniat ratio quicquid velit.` Stat apho- riſmus Apoſtolicus, quod paſſiones hujus temporis non ſint condignæ gloria, quæ olim in nobis revelabitur, Rom. 8. v. I 8. In Carolo M. tanta erat promptitudo mo- riendi, ut diceret in agone conſtitutus: His oculis meis videbo Deum meum,& his bra- chiis meis amplectar Chriſtum meum. Ita in reſurrectione corporum noſtrorum omnem noſtram fiduciam collocemus; dicentes cum aa ia an i a a Epiſtola Phil. 3. v. 17-21. pas omnem intellectum, quod corpus hominis fragile femel à vermibus exeſum,& in terram converſum, idem numero in extremo die re. ſurrecturum ſit. Hinc Paulus neglecto ratio- nis dictamine ad Chriſti potentiam nos re- ſpicere jubet, quã omnia fibi fubjicere pore&., Hinc Irenæus mortalia, inquit, noftra corpo- ra Deus faciet immortalia refufcitans illa, ef enim melior, quàm natura habens apud fe- metipſum velle, quia bonus eft,& poffe, quia potens eſt,& perficere, quoniam dives& per- fectus eſt. Objiciatur ergo corpus beſtiis devoran- dum, redigatur in pulverem tenuifimum, confumatur à piſcibus maris, aut à volucribus cœli, potentem& ſapientem habemus Domi- num, qui facit omnia, quæcunque vult, nec ei repugnat aliquid quod non vult. Licet igitur difficile videatur in oculis noſtris, nunquid in oculis meis difficile erit, dicitDominus exer- cituum, Zach. 8. v. 6. 3.Finaliter, ut nimirum conforme fiat cor- pori fuo glorioſo non Kæra t négo, led xera Tò moiðv, non fecundum quantum, fed fecun- ei gde Jobo: Scio quod redemptor meus vivit,& in noviflimo die de terra ſurrecturus ſum,& rur- ſum circumdabor pelle mea,& in carne mea videbo Deuni, quem viſurus ſum ego ipſe,& oculi mei conſpectuti ſunt,& non alius, Job. 19. v. 2 f. ſeqq. lbi Jacob non amplius claudi- cabit, aut Moſes balbutiet, aut Tobias cœcu- tiet. Non erit ibi amplius infans dierum,& fe- nex, qui non im pleat dies ſuos, Eſa. 65. v. 20. nam Deus omnia nova faciet, Apoc. 2..f. ut præ gaudii magnitudine omnia malorum præteritorum nobis oborituta ſit oblivio, Jo- han. 1 6. v. 2 1. 2. Formaliter. Operabitur enim Chriſtus hanc corporum noſtrorum glorificationem ſecundum efficaciam, qua poteſt ſibi ſubjiee- te omnia. Eſt planè contra naturam, ſuptaque dum qualẽ/ Seminatur in corruptione,relur-$ 44 ala getin incorruptibilitate, feminatur in ignos y o minia, reſurget in gloria ,feminatur in infir- eflahi mitate, reſurget in virtute, ſeminatur cor-αοι Yο pus animale, reſurget corpus ipirituale,&+° quemadmodum geſtavimus imaginem terse AA reni, geſtabimus etia jpagipem cœlefti a-Aa 1. Cor. 1 f. v. 42.43.½4 ii: corporibeh l Videte dileđi, ut hic“ conformetis vosziop Af Chrifto in patientia& vitæ innocentia, Peth abiy id .V. 2 l. ſeqq.ut conformes ſibi reddat vos ali-v+ LLA quando in gloria, Hoc enim certiſſimum eſt. adi| ſi commortui fuetimus,& convivemus, ſi ſu- ſtinemus, conregnabimus, 2. Tim. 2. v. I I. Id quod faxit SS. Trinitas, benedieta in ſeculum, Amen, Unu 3 DOMI-

o(526) 30 D, Ser, ANN O S mn ENUO, EN N A A j$ O2 l Y DN DOEI) DAE DOE- 25 O> AA EA A EAE A E E 0 . DOM. XXIV. POST TRINIT. Epiftola Colof1. v.-14. mm UM Sacerdotes tollerent feptem buccinas, quarum ufus erát inan- no Jubilæo,& ſepties citcuuurent civitatem Jericho,& clangerent buccinis, conclamante univerſo populo, muri civitatis funditùs corruerunt,& ingreſſi ſunt ſinguli per locum, contra quem ſtete- runt, jol...2. ſeq. Evangelium eſt buccina illa vera anni Ju- bilæi, hoc eſt, anni remiſſionis, quo omnia peccatorum debita remittuntur, ut typice monftrat, Levit. 2 fY. I o. Deut. 15. v. 1. quia annus gratioſus in Evangelio annunciatur, Eſa. EL. V. I. gratiæ illius excellentis„Rom: g. .17.Anno jubilæo quiliket ad ſuas poſſeſſio- nes recupetandas admittebatur. Lev. 25.V. I3. Idem in Evangelio nobis annunciatur, vide- licet recuperatio paradiſi, ex quo per pecca- tum ejecti eramus, Gen. 3. V ult. Hâc Evangelii buccina clanxerunt Apo- ſtoli& primitivæ Eccleſiæ Doctores,& muri ericho,; ideft, mundi hujus, quiin maligno ohituseft,1.loh..v. 19. penitus corruerunt, uemadmodum teftantur Epiftolæ, quas Paulusad urbes potentiſſimas, Romam, Co- rinthum/ Epheſum, Coloſſas,&c præſcripſit, ad muros idololatriæ& malitiæ dirueret,& ad fidem Chriſtianam ipſos perduceret, quo nomine etiam ſibiipſi gratulatur in præ lecta pericope. Quamvis enim Coloſſenſium Ec- cleſiam non plantavetat, ſuam tamen pro ea ſolicitudinem oſtendit orando& optan- do ea, quæ ipfis, ut recens ad fidem Chrifti adductis vei maximè erant neceſſaria. Duas igitur Epiſtolæ partes continet, qua- rum I. Pauli Oratio. IL. Ejusden exhortatio. Utramque breviter perluſtrabimus. Quod ut fiat utiliter, Deus Pater cœleſtis, quiĩ nos idoneos fecit ad participationem Sanctorum in lumine, idoneos etiam faciat nos mini- ſtros Novi Teſtamenti, ut quicquid loqui- mur vergat in ipſius gloriam& noſtram ſalu- tem, per JESUM Chriftum Dominum ro- ftrum, Amen. Exegefis, VancerumM hodieruum duobus elaret miraculis, quorum unum Hæmorrhoufæ ſanationem, alterutn filiolæ defunctæ reſuſci- tationem nobis confiderandam exhibet. Ex illo cumprimis elucet vera animi ſub adver- fis tolerantia,& profectus in fide, fpe& aliis virtutibus. Ex hoc verò Chriſti majeſtas, quòd fit Dominus vitæ& necis, cui tam faci- le eft mortuos excitare de fepulchro, quàm nobis dormientes in le&o, ut Auguftinus lo- quitur. Duo- nobis: í J k verho lit, ſt diemil ejulmo nonk cation nis gis terim die ob lur,& Cay teschi vinain ſeutm tumit ponit; plim 6. VIT, Orer tebrisI Qremus

psies Ainoaa aaae aa A A ESEA Duobus his miraculis refpondet Contex- tus Epiſtolicæ lectionis, ubi Paulus pro Co- loſſenſibus orat, ut impleantur agnitione vo- luntatis divinæ in omni ſapientia& prudentia ſpirituali, fructificantes in bono opere,& cre- ſcentes in agnitione Dei omni robore corro- borati juxta potentiã gloriæ illius ad omnem tolerantiam& longanimitatem cum gaudio, Deinde hortatur cos ad gratiarum aĉđtionem Deo perſolvendam, quod de poteſtate tene- brarum ereptos idoneos fecerit ad participa- tionem ſortis Sanctorum in lumine ,& in re- gnum filii ſui dilecti tranſtulerit, quæ ſpiritua- lis eft vivificatio, quam Chriftus quotidie in nobis efficit per verbum& Sacramenta. Circa Orationem Pauli duo ponderan- da veniunt. I. Modas: Orat enim 1. Feftinanter. Ex quo die fama de con- verſione Coloſſenſium ad aures ipſius perve- nit, ſtatim ad preces ſe confert, nec de die in diem illas prorogat, quemadmodum inter nos ejulmodi procraſtinatores inveniuntur, qui non feftinant ad templum, quando horæ pre- cationis inſtitutæ ſunt, ſed leviculæ remeligi- nis gratia pietatem ſuam procraſtinant. In- terim Diabolus non otiatur, ſed plura quoti- die objicit obftacula, ut preces intermittan- tur,& ad perditionem via fternatur. Cavete, vos mei, hanc ſocordiam. Oratio res eſt ſummè neceſſaria, unde benedictio di- vinain omnes noftras actiones redundat,& ficut miles qui fingulis horis& momentis ho- ſtium impetum expectat, arma non facilè de- ponit: Ha precibus nos armatos eſſe decet, ut poſſimus ſtare adverſus inſidias Diaboli, Eph. C. V. 1 I. Oremus ergò cubitum ituri, ut in mediis te- nebris Dominus fit noftra lux„Mich..v. 8. Otemus de lecto iterum ſurgentes, neſeimus 4 Epiſtola Coloſſ. 1. v. 9. 14. enim quid ſerus veſper vehat, Sytac. 18. verſ. 26. Oremus domum exeuntes, multi enim exierunt{fani& incolumes,& mortui illati funt, ut Propheta ile à Leone occifus, .Reg. cap. 13. verf, 29.: Oremus domum repetentes, ut Deus laboribus manuum no- ftrarum benedicat. Nam qui plantat nihil eſt,& qui rigat nihil eſt, Deús autem eft qui incrementum dat, T. Corinth. 3. verſ. 7. niſi enim Dominus ædificaverit domum, in va- num laborant qui ædificant, Phalm. i27. verl r. Oremus menſæ accumbentes, ut ci- bus vilis quamvis& exiguus profit corpori, Dan. 1,verf.1 ş. Oremus de menfa furgentes, & gratias agamus Deo, qui aperit manum ſuam,& implet omne animal benedictione, Pſal. 1 45. v. 16. Summa in omnibus viis noftris Oratio- nem comitem nobis adjungamus,& licet non{emper prolixo verborum apparatu va- cate poflimus orationi, gemitus ramen& fu- ſpiria noſtra ad cœlos elevemus. Hæc enim Deo non ſunt abſcondita, Pſalm. 3 8. verſ. 10. 2. Inceſſanter, à naullutba, inquit, non ceſſamus pro vobis orantes. Hoc ipſo nobis exemplum præbet, quomodo& nos orando ſemper inſtare& non deficere debeamus, Luc. 18..I. Sponſus cœleſtis quandoque ſtat poſt pa- rietem reſpiciens per feneſtras, ptoſpiciens per cancellos, Cant. 2. Vorſ.9. hoc eſt, differt quandoque auxilium ſuum, quaſi planè no- lit audire& juvare, ſed ptobat nos viſurus an preces continuare, vel in medio eurſu defi- cere velimus, proptered alacres ſimus,& cum muliere Cananga ſemper inſtemus, dum exauditio ſequitur, Matth. 1 f. verſ. 25. feqq. Ob ſichs 127

428 Ob ſichs anlleß/ als wolt er nicht/ So laß doch dich nicht ſchrecken. Dann wo er iſt am beſten intt/ Da willers nit entdecken/ Sein Wort laß dir gewiſſer ſeyn/ Und ob dein Hertz ſprech lauter nein/ So laß doch dir nicht grauen. Die Hoffnung wart der rechten Zelt/ Die Gottes Wort zuſaget/ Wann das geſchehen ſoll zur Freud/ Sert Gott fein g wiffe Tage Er weiß wol wans am beſten iſt/ Und braucht an uns kein arge Liſt/ Das ſolln wir ihm vertrawen. Interdum ſub aliquo Scripturæ dicto delite- ſcit& exquiri deliderat, ſicut David expertus eſt, Plalm. 27. v. 8. Ibi Deus etiam faciem oc4 cultabat,& nolebat audire, ſed David inſta- bat: Tibi dixit cor meum, quærite faciem meam, faciem tuam, Domine, requiram, ne avertas faciem tuám me,& non repellas in ira ſetvum tuum. Eodem modo Deo promiſ- fones fuas opponamus, tunc non potetitelu- &ari, fed conturbatis vilceribus miſerebitur ri, fer.3 T. v. 20. RE naak Chriſtus,& dabitur vobis, nondum audit Deus? quærite& invenietis. nondum penetrat? pulfate& aperietur vobis, Matth:.-7- a II. Scopus. Petit enim non augmentum epum&& divitiarum, non fortunæ ſplendorem n mundanum honorem, ſed 1. Spiritualem ſapientiam, v. 9. quæ in agnitione conſiſtit. Hæc inter bona nobis à Deo conceſſa facilè primas obtinet,& vitam æternam com plectitur, 1. JIoh. 17.. 3 fed poſt lapſum non omnibus obvia eſt, nil quibus Dei beneficio revelatur. Nam Deus incom- prehenfibilis eft,& lucem inhabitat inacceſ- no Dominica XXIV. pof Trinitatis fam, I. Tim, 6. verf. 16. nofter auten intel- lectus valde obtuſus eſt,& ſecreta divinita- tis penetrare non poteſt. Difficilè æſtima- mus quæ in terra ſunt,& quæ in ptoſpectu ſunt, invenimus cum labore. Quæ autem in cœlis ſunt, quis inveſtigabit 7 Sap. 9. verf. 16. Hinc Deus fublevaturus infirmi- tatem noſtram tres diſtinctas ſcholas ere- xinin quibus de ſalutari agnitione Deierudia- mur. 1. Scholam naturæ, in qua Codex ingens quatuor foliis conftans nobis proponitur, cœ- lo nimirum,aëre, agua& terra. In unoquoq; materia ſatis ampla ſeſe offert, quæ ad agnitio- nem Dei nos petducere poteſt. Quot enim ſtella in cœͤlo lucent, quot volucres in aẽte ſele vibrant, quot animalia& herbæ in terris con- ſpiciuntur, quot piſces natant in mari, tot ha- bemus teſtes divinæ oinnipotentiæ, bonitatis & fapientiæ Creatoris, à quo reguntur& conſervantur. Hunc librum frequenter evolvit Antonius Anachoreta, qui percontatus à Philoſopho quodam: Ubi haberet ſuos libros, meus Co- dex, inquit, eſt tota terum natura. Inviſibilia enim Dei à creatione mundi per ea quæ facta ſunt intellecta conſpiciuntur, Rom. i. verſ.20. Ides nobis quoque faciendum incumbit, ut folia hujus libri diligenter evolvamus. Quo- cunque enim oculos convertimus, clara oc- cutrunt teſtimonia, quæ Deum eſſe perhi- bent. Supra nos aperti fantlibri decœlo, quibus majuſculis& cojruſcantibus literis ſcriptum extat, quòd reverà ſit Dens, cœli enim enar- rant gloriam Dei,& opera manuum ejus an- nunciĩat firmamentum, Pſal. 1 9. v. 1. Infra nos herbarium conſpicitur, in quo omnes arbores, herbæ& gramina teftantur elfe Deum„unde poëta canit:: Planta malef⸗ nobis méme antet ta qua umk 2 exlibt volunt us, pi tat luc quod fi Nam q omnie tem pe fumer wifi: Hzc Sacro R lisom teltan A pit,

Hanta ſuis certõ numen demonſtrat ab her- bis, i Et levis eſt ceſbes qui probet eſſe Deum. Juxta nos expoſitum habemus librum de natuta animalium, quibus ar, aqua& terta undique reperta ſunt. Ex hoc libro iterum clariſſimè conſtat eſſe Deum. Interroga ju- mentum,& decebunt te,& volatilia cœli,& indicabunt tibi, loquere tertæ& reſpondebit tibi,& natrrabunt piſces maris, inquit Job.c. 1 2. V. J7. 9. Intra nos multa ſeſe offerunt, quæ ſi rectè expendantur, Deum eſle ad oculum demon- ſtrant, ut meritò exclamemus cùm Davide: Omnia oſſa mea dicent: Domine quis ſimilis tibi? Pſ. 35.v. 10. Imò proptia noſtra con- ſcientia dictat unicuique quod Deus lit, qui malefacta& videat& puniat, hinc metus in nobis exiſtit, quando judicii extremi ſubit memoria, ubi nos omnes manifeſtari oportet ante tribunal Chriſti, ut referat unusquisque ea quæ fiunt per corpus prout gieſſit ſive bo- uum ſive malum, 2. Cor. 5. v. 10. 2. Scholam Catis: Nam quia poſt lapſum ex libro naturæ perfectam divinæ eſſentiæ& voluntatis cognitionem haurire non poſſu- mus, prodiit Deus ex inacceſſa, quam inhabi- tat luce,& in verbo ſuo ita ſe manifeſtavit, quod ſit unus in eſſentia,& trinus in perſonis: Nam quòd ſit omnipotens, miſericors, juſtus, omniſcius, omnipræſens,&c. qui nolit mor- tem peccatoris, ſed ut convertatur, in Chri- ſtum credat& vivat, Ezech. 3 3. v. 1 T. Joh. 3. verſ. 17. Hæc omnia diſcimus in ſchola gratiæ ex Sacro Biblitorum Codice, in quo omnia fo- lia, omnia capita, imò omnes verſiculi de Deo teſtantur, ut ſchola naturæ non immeritò in comparatione ejus trivialis& abc daria dici polin Nam ad externum verbi teſtimonium Ehiſtala Coleſſ. 1. v.-1 4; aneii a aa A a T EEN f Ro aceedit interna illuminatio$p. S. qui pet ver- bum prædicatum efficax eſt,& dat nobis il- luminatoseculosintelle&us, Eph..v. 18.ut probare poſſimus, quæ ſit voluntas Dei bo- na, beneplacens& perfecta, Roman. 1 2. verſ. 2. 3. Scholam glorig. In hac vita omnia no- ſtra ſcientla partialis eſt. Ex parte enim co- gnoſcimus,& ex parte prophetamus. Cum autem venerit quod perfectum eſt, evacua- bitur quod ex parte eſt. Id fiet in altera vita, ubi non amplius videbimus per ſpeculum in ænigmate, ſed Dominum contemplabimur apiraniy T ò$ Toirwron I. Cor. I3. V..10. 1 2. Hæc erit vera Academia, ubi Chriſtum Jeſum Doctorem cœleſtem, quilinguam habet eru- ditam, Eſa. 50. v. 4. in perſona videbimus& audiemus, quin& per Sp. S. ita illuminabi- mur: ut plenariè Deum cognituri ſimus, ma- gni& parvi, Jet. 3.v. 34. En vos mei, in tribus hiſce ſcholis vera ad- diſcitur lapientia, quæ in agnitione Dei& Vο- Iuntatis ejus conſiſtit,& maximè appetenda eſt. Inlelix homo, ꝗuiſcit ombia te autóm nefcit, beatus autem qui te fcit, licer omia nelciat. S Quid: profuit Ariftoteli, Platoni, Socrati& aliis de Ethnicorum numero viris experien- tiſſimis, quòd ad ſummum feiè eruditionis faſtigium petvenerunt? Plane nihil. Namſa- pientia mundi ſtultitia eſt apud Deum, 1. Cor. 2. v. 19. Paulus omni doctrina& ſeientia inſtructus erat, nihilominus aliud ſe non ſeire judicat nifi JESUM Chriftum& hunc cruciixum- 1. Cor. 2. V. 2. 7425 Salomo Rex ſuperabat ſapientia omnes orientales& Ægyptios,& erat ſapientiot cunctis hominibus. Loquebatur enim tris millia parabolas,& carmina ejus erant quin- Xxx que

a jjo Dominica KXM pofi Ttiñitátis que& millia. Et diſputavit ſuper lignis à Ce- dro, qug etin Libano; utque ad hyſſopum, quæ egredietut de patiete,& diſſeruit de ju- mentis& volucribus& teptilibus& piſcibus, IReg. Av.3.ſed quia in ſenectute ſua Deos alienos ſequebatur,& cor ejus perfectum non erat cum Domino Deo ſuo ſicut cor David patris ejus hoc ipſo gloriæ maculam inuſſit, SYr.4Jv. 21. Sed Deum noſſe,& per veram agnitionem timere; amare&c honorare, ſupereminet omnem ſcientiam, Eph..v. 1 9.& gloriam ti- mentiumiſe exaltat, Syr. T. V. 24. Cùm Moſes Deum rogaret, ut oſtenderet fibi viam, quã ipſum agnoſcere,& gratiam in oculis ejus invenire poſſit, reſponſum accepit; oſtendam tibi omne bonum, hoc iplo innu- enls,agnitionem Dei om nis boni fontem eſſe & ſcaturiginem, Exod. 3.v. i 3. conſonat Sa- lomo, qui Sap. 1 F. v. 3. noſſe te, inquit, con- ſummata juſtitiaeſt,& fcire vittutem tuam ra- dix immortaliratis. Noſtrum eſt ante omnia hanc exquitere ſa- pientiam. Meli renim negotiatio ejusnego⸗ tiatione argenti,& auro puriſſumo præſtat proventus ejus, prov. 3. v. 14. I. Novam obedientiam, quæ requirit 1. Dignam ambulationem. v. 10. Chri- ſtianiſmus noſtet peregrinatio eſt, quam ita inſtituere debemus, ut non ſolùm Deo pla- ceamus, ſed oinnes boni exinde perſpiciant, quòd ſimus filii Dei, cujus veſtigia ſequimur, & in omni converſatione noftra fectamur ſanctificationem, ſiout ipſe lecutus eſt..pet. PrF, Viatorcertamviam hbi habet propofitatn;, quam ſolam ambulare tenetur, ne per᷑ avia la- byrinthum incurrat, ex quo ſe non facilè ex- plicare poſſit: Ita prima cura ſit, ad quam ſe convertant fpirituales viatores, qui dignè ambulare volunt, Domino per oinnia placen- tes, ut rectam viam ingtediantur, quæa Chriſtus eſt, Joh. I4..6.& neque ad dextram neque ad ſiniſtram declinent, Eſa. 3O. v. 21. Lata porta& ſpatioſa eſt, quæ ducit ad perditionem,& multi ſunt, qui intrant per eam: Angufta porta& arcta via eſt, quæ ducit äd vitam, at pauci ſunt, qui inveniunt eam, in- quit Salvator Matth.. ver 3. Cautela igitur opus eſt, ne delabamur cum Pontificiis in vias Sanctorum, vel cum Calvinianis in vias ratio⸗ nls, vel cum perverſo mundo in latas Veneæris & Bacchii ſemitas, ſed attendamus verbo tan- quam lucernæ lucenti in loco caliginoſo, 2. Pet. T. v. I gv. tune non aberrabimus, fed re- quiem inveniemus pro animabus noſtris, Jer. 6. v. 16. Viator non ſubſiſtit aut reſpicit, ſed pro- movet ſe cyus dum metam attingit, quam præ fixam habet: Ita pleno gradu contenda- mus ad bravium ſupernæ vocationis Dei in Chriſto IESO, phil..V. I 4. Uxor Lothi reſpieiebat contra præceptum Angeli,& proptered in ſtatuam ſalis conver- tebatur, Gen. 19. v. 26. Ita non impunè ferenti qti ſemel ex pervetla hujus mundi Sodoma exierunt,& reſpiciunt, ſicut porci, qui poſt low tionem ad volutabrum reyertuntur,.Pet. 2. v. 2 2. Ejuſmodi homines non ſunt apti regno Dei, Luc...& E. Viator patienter omniã ſuſtiner,& tempe- ſtates ingruentes æqui boniq; conſulit. Novit enim, quod ſequatur poſt nubila phœbus, ut Sara eo quoq; ſolatio ſeerigit, Tob.3..a2. Ita patientiam antè omnia plantemus in horto cordis noſtri, ne murmutemus adverſus Deum, quando ſpiritn ſuo duro affligit nos, Eſa. 2 7, S. vel aliam tempeſtatem ĩmmittit,ut pane lacrymarum veſei,& lacrymas egpiosè bibere cogamur, pſalm.& o. v. C. Eſtobono. animo,

teni. emp Nowe pas Ut m qin T EE — animo, vos mei, his qui Deum diligunt, o- mnia in bonum operantur, Rom...2$.non llet, in ſempitetnumDominus, ſed etiamſi Sit miletebitur iterum ſecundum multitu- dinem miſericordiarum ſuarum, non enim excruciat homines ex corde, Thr. 3. Verſ. 33. In paucis vexatiin multis bene diſponentut, quoniam Deus tentávit eos,& invenit illos {e dignos, Sap. 3. v, fe Viator licet apud exteros in anguſtiſſimo degat palatio, non tamen ibi ſe tenet, fed per- aĉis peragendis domum properat: dta degi- mus in mundo tanguam in hoſpitio xproinde faciamus quod decer, unusquisque in ſua ſta. tione,& ad cœleftem fubinde patriam afpire- mus, ubi domi fumus, 2. Cor, 5. V. 8. Viator non multis utitur ambagibus, ſed recta procedit,& viam compendioſiſſimam quam libentifimè ambulat Ita non debe- mus tergiverlari in fide, nec in utramque par- tem. claudicare, ut Ifraelitæ tempore Eliæ, 1. Reg. 18..21.{ed reĝ&à ad metam conten- ly WATAY dorunayambulationem dere, ut Deo e noſtram inſtituamus& perficiamus, qui non Patitur cortivales, ſed quemadmodum alpha eſt& omega, ita principium ſimul& finem noftri amoris ipſi unicè debemus. Hinc ca- nit Eccleſia: Allein zu dir HEr IEſu Chriſt/ Mein Hoffnung ſteht auff Erden/ Ich weiß daß du mein Heyland biſt/ Kein Troſt mag mir ſonſt werden: Von Anbegin iſt nichts erkorn/ Auff Erden war kein Menſch gebohrn/ Der mir aus Noͤthen helffen kan/ Dich ruff ich an/ Zu dem ich mein Vertrauen han. Videte dilecti, ita dignè ambulamus Do- mino,& petacto hujus Vitæ curriculo, trans- Fpiſtola Coloſſ. r. v.-14. nenn a a a 131 feremur in cœleſtem Hieroſohhmam ubi per- petuò ambulabimus coram Demino in tecta viventium, Pſ. 16, v. 9. ~ 2. Bonorum operum fructipcationem. Ita enim pergit Apoſtolus, verſ. 10. In omni opere bono fructificantes& creſcentes in agnitione Dei. In quibus vetbis iterum la- tet Metaphora ab arboribus deſumpta, quam Chriſtus etiam comparationem uſurpat, Matth. 7. v. 18. Urenim bona arbor nen decreſcit, ſed ſab. inde magi maguque acereſcit. Ita Paulus Hor- tatur ſuos Coloſſenſes,& omnes vere Chri- ſtianos, ut quotidie creſcantin ſide, creſcant in agnitione Deiß creſcant in charitate, donec evadamus omnes in virum perfectum, in menfuram ætatis plenitudinis Chrifti> Eph, 4. V. 13. 1, Arbor non jacet in tetra, fed taput äta tollit,& luper omnia fraticeta excreſcit, ra- moſque ita dilatat, ut volucres cœli in ea ha- bitent& umbraculum inveniant, Dan. 4. V. 9. Ita viri Chriſtiani non adhæteant terrenis, ſed corde ſurlum elevato, quærant quæ in cœlis ſunt, Col. 3. verſ. 2.& hroximo inſerviaiit ex vittute, quam adminiſtrat DEUS, r. Pet. 4. V. II. famelicos paſcant, ſitientes potent, nu- dos veſtiant, exules hoſpitio excipiant, Ela. J9.v. J. ſi tandem ſine defatigatione metere velint, Gal. 6. v. 9. .Arbbor altiſſimas` producit radices, quibus ita telluri infigitur, ut nullo procel- Iarum impetu poſſit evelli: Ita veri Chriſtia- ni firmas habent radices, qui ita fundati fünt ingratia Dei, ut inferorum Portæ non pos- ſint adverſus illos Ppræ valere, Matth. 16. verſ. 18. nam oves meæ vocem meam an- diunt,& ego cognoſco eas& ſequuntur me,& ego vitam æternam do eis,& Xxx 2 mon

132 non peribunt in æternum,& non rapjet eas quisquam dé manu meâ. Patèr meus major eft omnibus,& nemo poteft rapere de manty pa- tris mei, joh. Lo..27- .Arbor bona producit etiam bonos fractus; Ira Paulus à Coloffenſibus& omnibus verè Chri- ſtianis requitit, ut fructiſicent in omni opere bono alias nomen Chrifti habent- ad judi- cium,& ſecuri iræ divinæ exciſi iñ ignem projicientui æternum;Matth,.v. TO. qui ve- 18 fructus ofert dignos patentia, ſicut pal- ma oOlim florebit,& ſicut Cedtus Libani cre- lcit indomo Domini, pl.9 2 V. 13. HL: Sub cruce patientiam, v. 1 l. Quia enim multæ ſunt juſtorum tribulatiõnies, plalm. 34. v. 2.& àdomo Dei judicium plerumq; inci- pit,. pet..V. 1.patientia maximè neceſſaria eſt, ut voluntatem Dei facientes reportemus promiſſionem Heb. 10.v. 36- Deſcribitur illa 1. Katione Autoris, qui Deus eſt, cujus po- tentia excitatur& ſtabilitur in nobis patien- tia. Hinc peritApofolus,ut confortentur Co- loſlenſes in omni virtute ſecundùni poten- tiam claritatis ejus. Deus enim eſt, quij parum- Per afflictos inſtautat, fulcit, roborat, ſtabilit, I. pet. 5. verſ.i0o.& ficut dedit Yelle pita dat eriam perficere,Bhil.2,.13., utin Chriftum non ſolum credamus, ſed etiam pro illo pa- tiamur, phil. 1. V. 2 9. unde Deus patientiæ vo- catur, Rom. I F. V.. Non igitur creſcit in noſtra carne& ſan- guine, fed Dei donumeft„quod piis precibus ab ipſo ſolo impetrare poſſumus. Sæpe ac- cidit, ut ſanctiſſimi ad impatientiam dela- bantur, quando crux inſtat,& Dei interim fliffertut àuxilium, ut videre eft exemplo Mo- fis Nüm.riv-ri. rg- rReg. rg. v, 4. Jere- miæ, c. 20.v. I 4. dem adhuc hodie experiun- tmr omnes fli Adam, quod impares ſiut oneri Dominica XXIV. pofi Trinitatis crucis ſuſtinendo, niſi patacletus cœleſtis infitmitatem noftram adjuvet, Roman. 8. verl. z6. P Sed confidite Cruciani, potentia Dei non dechcit iùn uno, Ela.40..26. ad hanc coutuge quisquis es per fidem, nec dubita, quin in omni vittute advetſus multiplicia fatanæ ſpicula te confortaturus ſit. Nam virtus ejus in infirmi- tate perficitur, 2. Cor. 1..9. 2. Katione tenoris, quomodo fieri debeat, ni- mirum f. Decenter, idque I. Reſpectu Dei, ne murmutemus ſub eruce, ſed culpam agnoſcamus,& quicquid nobis immittitur, patientet feramus, exemplo Mi- chæ,..V. 9. 2. Reſpectu proximi. Petit enim porrò fieri corroborationem divinam eie HανE,ͤMiav, quæ in perferendis impiorum opprobriis, contemtu, petſecutione& aliis malis occupa- tur,& malum malo non compenſat, ſed bono vincere ſtudet, Romir.v. 2 7. Mundani homines injuriarum impatien- tes& vindictæ furioſo atfectu flagrantes, ro- buſti ſibi nimis& heroico ſpititu præ diti vi- dentur Sed falluntur. Quomodoenim robu- ſti ſint, cum ſe ipſos vincete nequeant? Certẽ quò magis in longanimitatis ac manſuetudi- nis virtute quis proficit, eò. fortior eft im Chrifto,& tò majot erit ineœlo melior enim eſt patiens viro fortij& qui dominatur animo ſuo expugnatote urbium, inqüit Salomo, Prov. 1.v. 3 2. 2. Gaudenter, uin V,ʒ addit Apoſtofus, quã voce ad ſuave Salvatoris promiflum de- ducimut, Matt. 5..TI. Beati eſtis, cum male- dixerint vobis homines;& perſeeuti vos fye- rint& dixerint oᷣnne malum adverſum vos mentientes, propter me. Gaudete& exultate, quoniam merces veſtra erit copioſa in cclis. Fece- f tumpi .0 mater. ficiide 4Bon Deus! agerej nur i. domin agaj

aiia aaa a a Fecerunt hoc pii Martyres’, qui confortati à Deo in omni virtute exquiſitiſſima tormen- ta cüm gaudio& gratiarum actione ſuſtinue- runt. Videte tres viros, Sadrach, Meſach& Abednego, Dan...2f.52.f 3. feqq. videte leptem trattes Maccabæos cum matre hor- tendis atque immaniſſimis fuppliciis affe- étos,.Macc...t.` Videte Petrum Apoſto- lun, qui ad crucis fuppliciam eductus uxo- rem ex nomine compellando, his verbis con- ſolatus dicitur: ô memento Domini, Tates ſunt beatorum nuptiæ,& tam perfectus amor inter amiciſſimos intercedit. Videte Hieronymum Pragenſem, qui cum Anno 1416. 30. Maji Conſtantiæ propter Evange- lium exureretur,& carnifex ignem d tergo yel- let accendere, hucait, huc accede;& ignem accende, nam ſi ignem timuiffem, rogum non conſcendiſſem. Hæc omnia Deo afferibenda ſunt, qui fan- ctos hoſce martyres ita confortavit in omni virtute ſecundũùm potentiam charitatis ejus in omni patientia& longanimitate cùm gaudio, ut ſuperatis omnibus tormentis vitam non dilexerint uſque ad mortem, Apoc. 12. v. 1I. De Secundo. Uit oratio fequitur exhortatio, quåad gra- tiarum actionem ipſis ſuaſor exiſtit,& duo cumprimis nobis ponderanda exhibet:; T. Objet Celfitudinem; quod non eft virgo Mater cui honorem foli Deo debitum Ponti- ficii deferunt, ut ex Pfakerio virginis Mariæ X Bonaventura compilato videre- elt, fed Deus Pater, cui Paulus Coloflenfes gratias agere jubet, fiquideny iple eft,qui falutem ope- ratur in medio terræ, pſal. 74. v. 12.& hoc nomine ſacrificium euchariſticum d nobis exiglt, pſal. 5.v. I 4. Sit in honore Maria, in- Epiſtola Coloſſ 1. v. 9· I4. $374 duit Epiphanius, Patet, Fillus& Spiritus 8. adoretur, Mariam nemo adoret. Inprimis autem memorabile eſt, quod ſuaviſſimo Patris titulo Deum inſignire vo- Iuit, ut revocaret nobis ad animum. I. Airaculoſam generationem, quòd nonà nobis ipſis ſumus, ſed å Deo, qui inſtar patris genuit nos ſpiritualiter per verbum veritatis, ut eſſemus primiriæ creaturarum ejus, fac, r. V. 1 8.& naturaliter in utero matris Job. 10. V. II. ex quo etiam nos eduxit, Pſal. 2 2. V. 10. & adhuc vitam& i iſpirationem ommbus concedit, Act. 17. v. 2 5. hoc debemus agno- ſcere,& meritas co nomine Deo noftro gra- tias perſolvete, cum Davide Pſ.10 3. v. i ſeqq. 2. Gratuitam adoptionem, quod nos, qui natutã esamus filiiiræ-, in Chrilto elegit,& in filios ſuos ac hæredes omnium bonorum cœleſtium adoptavit, Cal. 3. v. 26. 27. quanta hæc ſit charitas, Johannes exaggerat, 1. c. 3. verſ. 1. Juſtinianus Imperator filius fuit ſubulci, Agat hocles figuli, Primislaus ex ruſtico Pux Bohemiæ creatus eſt. Sed major eſt noſtra dignitas, ad quam ex loco vili& humili eve- cti ſumus. Sedebamus enim in tenebris& um- bra mortis, Luc. 1. v. 79.& eramus filii lecu- Ii, Luè. 1 6. v. S. filii Belial, Deut. 3. v. I 3. flii inferni, Matth. 23. v. 15. Sed per Chriftum in filios Dei adoptati ſumus, cujus etiam hæ redes erimus, fedentes cum iplo in throno. fuo, quemadmodum iple vicit,& in throno patris eonſedit, Apoc. 3. v. 2 T. 3. Paternam affectionem, quå nos omnes proſequitur. Sicut enim pater milererur filio- rumitamiferctor umentium fe, PLI o.v, 14. Eſte igitur bono animo, Vos mei,& omnem triſtitiam abjicite. Si Deum Patrem habemus, bene elt, nihilenim nobis deerit, fed omnia dabitpetentibus eum, Matth...1., XXX 3 Si

Sid Si Deum Patrem habemus, Chriſtus erit frater nofter„quiin omnibus tentationibus nobis ſuccurret, Heb.2. v. 18. Si Deum Patrem habemus, erimus etiam eius hæredes, Rom. 8..1 7.& vitam æternain aliquando reportabimus, quam Deus promi- fithis; quiin fide perſeverant uſque ad finem, Tob, nv. i7: Si Deum Patrem habemus, preces noftras facilè exaudiet;& bona operanoftraproba- bit, licet imperfecta ſint, nihil enim conde- mnationis in his, qui in Chrifto Jefu ſunt, Rom.8.r. 4. Debitam obligationem. Si Deum Patrem habemus, à nobis tequiritur agnitio, ſicut in- fantes primò omnium patris& matris nomi- na balbutire incipiunt. Hæc enim eſt vita æterna, Joh. i 7. V. 3. SiDeumPatrem habemus, å nobis requi» ritur honor, Mal. 1. v. 6.& amor, 1. Joh.4. yerl T9. Si Deum Patrem habemus, noftrum eft cum fiduciali reveientia ipſum adorare. Qui enim hæſitat, nihil accipit, Jac. 1..7. ſedDeum mendacem facit, I Joh..V. 10. Si Deum Patrem habemus, non ægrè fera- mus ſi interdum nos caſtiget, Heb. r 2. v. 6. 2. Beneficiorum magnitudinem, quætria hic paulus enumerat, ut ſunt: 1. Sortis Sanctorum participatio, v. 12. Ita enim verba ſonant in textu. Qui idoneos nos fecit ad participationem ſortis Sanctorum in lumine; Quibus verbis pulchertima delcri- otio vitæ æternæ continetut, quam credentes fide& fpe certa jamdum poffident; 8cipfa re tandem obtinebunt in reſurrectione mortuo- rum: Vocatur illa wegis:t8 Kangg portio for- tis, hon quah Deus in vocatione hominum ad Eccleſiam ſerte nobiſcum egerit,& prout ſors tulit, hunc apptobarit, illum repudiatit, Dominica, XXIV. post Trinitati fed refpicitur håc.locutione ad typum terre Canaan in V. Quemadmodum enim in illa ex promiſſione divina ſingulis Tribubus per ſortem certa portio obtingebat: Sic Deus quibuslibet. piis ſuam gloriæ portisnem in cœlis repoſuit, non ex merito, ſed ex gratia, ſicut illa quæ ſorte obtingunt, laborum meri- tis non ſunt adſcribenda. Hinc addit Paulus, Deum nos feciſſe idoneos ad capeſſendam hanc ſortem. A nobis ipſis non ſumus ido- nei, 2. Cor. 3..J. Emergit hine T. Confolatio,-In hac vita pii plerunque {unt mundi, meuf nyate ga) KabdoutTgis I. Cor. 4. v. i 3. quos jure ſuo defraudat, ut Ad- vocatis cedat pats bonæ hæreditatis, vel alio modo diſſipetur, nec ad ipſos petyeniat, quam Naboth expertus eſt foitunam, 1. Reg. 21. v. 14. ſeqq. Sed hæreditas illa cœleſtis, ad quam Deus Pater in Chriſto filio ſue nos idoneos fecit, ipſis nunquam etipietur. Eſto igitur, panem mendicent in hoc mundo, ſicut Lazatus, Euc. 16. v. 2 O. divites tamen ſunt in ſide, Iac. 2..5. & bona indiviſa poſſident cum S. Patriarchis, piis Regibus, Prophetis& Apoſtolis. Hære- ditas enim, quæ omnibus electis continget, in- corruptibilis& incontaminata& immarceſ- ſibilis, eſt conſetvata in cœlis, his qui in virtu- te Dei cuſtodiuntur per fidem ad ſalutem, I. Pet...4. 2. Debortatio. Quando ſe filius non ita ge- rit, ut par eſt, prælertim erga Patrem, de jure exhæteditari poteſt, ſicut Cti quatuordecim cauſas exhæteditationis enumerant, quæ ſe- quentibus diſtichis continentur: Bi feptem ex caufisexhaeres filius eſto, Si Patrem feriat aut maledicat ei, Carcere detruſum ſi negligat, aut furioſum Criminui accuſet, vel paret inſidias. Da Bila & Gehtg Mi Silty Dat lim jutis 0; quico tanieje tam viatu Metiam KToltiane

Er S8 redemit, Teſtarive vetet, ſe ſacietve malis. Stmimos fequitur, vitietve cubile parentum, Non orthodoxus: filia fi meretrix, Es kan ein Vatter wohl enterben ſeinen Sohn Wann er wie ſichs gebůhrt ihm nicht iſt unterthan/ Oder ſchlaͤge ihn mit der Fauſt/ oder fuhe ihn mit dem Mund/ Oder laͤſt thn gar huͤlffloß verſchmachten wie ein Hund. Wann er gefangen wird/ oder iſt im Haupt verwirret/ Daß man von ander deut Gemeinſchafft ihn abfuͤhret/ Oder thut ihm ſonſt groß Leld/ mag gar nichts auff ihn wenden/ Daß er ihn machte loß aus ſeiner Feinde Haͤnden/ Will auch p nicht daß er vor ſeinem ò n Soll ordentlicher Weiß machen ſein Te⸗ ſtament/ Geht gern mit Gaucklern umb/ ſchlept ſich mit loſen Saͤcken/ Traͤgt kein Schen das Ehebett ſeins Vatters zu beflecken/ Faͤllt von dem Glauben ab/ macht ſein Toch⸗ ter gemein/ Das moͤgen wol Urſachen gnug zitent⸗ erben ſeyn. Idem juris exercer Pater eœleſtis in omnes il- Ios, qui contumaces& immorigeros fe præ h, bent,& dicunt Deo: Rececdèe nobis, ſcien- tiam viarum tuarum nolumus, Job. 2 1. v. 14. quin etiam in operibus carnis, ut ſues in cœno le volutant, hi non hæreditabunt vitam æter- Epiffola Colof T. v.. 14. SE dederit damnum grave, ſi nec ab hoſte focietas luci ad tenebras? aut quæ conventio Chriſto ad Belial? 2. Cor. 6. v. I f. Vigilate igitur Vosmei,& cum timore& tremore falutem veftram operamini, Phil. 2: v. I2. quaſi filii obedientiæ non configurati prioribus ignorantiæ defideriis, ſed ſecundum eum, qui vocavit vos& ſanctus eſt, ipſiq; in omni converſatione fancti eſtote, 1. Pet. I V. I5. 2. Glorioſæ ex regno tenebrarum liberatio, .1 3. Diabolus eft Princeps tenebrarum& Deus hujus feculi,.Cor...4- qui operatur in filiis diffidentiæ, Eph. 2. v. 2.& in tenebris dominatur, Eph. 6. v. 1.{ub hujus poteftatem redai famus per peccatum, quod laqueus quaſi eſt, quo captivos nos tenet Diabolus ad ſuam ipſius voluntatem, 2. Tim. 2. V. 2 C. Chriſtus autem deſtruxit regnum Diaboli, I Joh, J. v. S. giganti prædam eripuit, Eſa.4 9. -24.»& vinctos eduxit de puteo, in quo non eftaqua, Zach,.v. r. Conſideratio hujus beneficii præber nobis i T. Dſum refutatorium, quod ſolus Chtiſtus à poteſtate tenebrarum nos liberaverit,& ca- put Diaboli conculcaverit, non ut Pontificii opinantur, virgo Maria, quò crinibus quafi pettrahunt Protevangelium,& maſculino ipfe in fæmininum ipfa mutato, Mariæ liberatio- nem de poteſtate tenebrarum aſſcribunt. Sed perperaàm. Nam Maria impar erat tanto ope- re, Dei ſanguis requirebatur, ut genus hu- manum ex faucibus Orci eriperetut. Hinc eſt illud filii Dei epiphonema: Ego torcular ſo- lus calcavi,& de populis non eft vir mecum, Efa.6 3v, 3e 5 2. Dſum Conſolatorium. Quamvis enim Dia- bolus eſt Princeps tenebrarxum, qui jurisdi- ctionem ſuam exercet in filios diffidentiæ, no- bis tamen nihil metuendum eſt ab ejus po- teſtate $35 näm, inquit Apoſtolus, Gal. f..2 T. quæ enim

536 teftate. Nam Chriftus eripuit nòs à poteftate tenebtarum,& ſi vel maximè princeps hujus mundi venit, nihil in nos juris habet, Idhi 14.verl.30.; AdonibeſeK ſeptuaginta Reges amputatis manuum ac pedum pollicibus coëgerat cibos ſub menſa canum iaſtar colligere. Sed Iuda comprehendit eum vivum,& jure talionis crudelitatem illam com penſavit. Hic finis erat tyrannidis, quam nemo amplius metuebat, lud,..6. Ita Chriftus lefus Adonibeſeco in- fernali, pollices amputavit& poteſtatem ade- mit, rugir quidem adhuc ut leo,& magnam habet iram, Apoc. I 2. V. I 2. Sed vana eſt ſine viribus ira. Nara fine Dei permiſſione ne pe- diculum quidem producere, Exod. S. v. 18. multò minus hóminem læ dere vel occidere poteſt, ut non immeritò Jmvluov. iHud Pauli- num inclamare poſſimus: mors ubi aculeus tuus? ubi tua inferne victoria? Deo gratias, qui dedit nobis victoriam, per Dominum no- Rrum Tetum Chriftum,.Cor. 1 5̃ verſ.55. 3. Uſum Debortatorium. Quia enim Chri- ftus de poteftate tenebrarum{emek nos eri- uit omnibus modis præcavere debemus, ne denud ſub impetium ejus cadamus,ut omnes illi faciunt, qui infructuoſis operibus tenebta- rum communicant, Eph.5. V. I I.& in co- meſſationibus& ebrietatibus, in cubilibus& impudicitiis, in contentione& æmulatione Diabolo vitam ſuam immolant, vel impreca- tionibus aſſueti tertium quodque verbum cum Diabolo proferunt, vel planè in fædere ſunt cum Diabolo, ut venefici. Ad hos omnes folatium hoc non pertinet, fed hoc ipfo con- demnationem majotem ſibi aggravant, Ioh. 1 f. V. 2 2. f Cavete igitur, Vos mei, ne voluntariè eccetis,& denuò lub poteſtatem tenebra- rum tedigamini, ſed Chriſto ſervite, qui ma- Dominica XI, poſt Trinitatis guo vos pretio redemit, r Corg.:20t ifju- ſtitia& ſanctitate ad beneplacitum ejus, Luc. Evy: .Gratuita inregnum Chrifti translatio..i 3. Ira enim pergit Apoſtolus: Tranſtulit nos in regnum filii ſui dilecti, per quem habemus redemptionem per fanguinem iplus, nempe remiſſionem peccatorum. Mira& jucunda metamorphoſis! Anted mancipia eramusDiaboli,& fſedebamus in te- nebris& umbta mortis, Luc. I. v. g. jam verò Deus Pater cœleſtis de poteſtate tenebrarum ereptosin regnum filii ſui nos tranſtulit. An- teà cum Davide lamentabamur ex pſal. 18. v. ş. Dolores inferni circumdëderunt me, præoccupaverunt me laquei mortis: Jam ve- rò Chriftus diſruptis vinculis in veiam liber- tatem filiorum Dei nos afferuit, ut ex PL1 24. canamus juremerirogue cun Ecclefia: Strick iſt entzwey und wir ſind frey/ Des HErren Nahme ſteh uns bey/ Des Gotts Himmels und der Erden. Anteã ſub onere peccatorum incurvabamur, utDavid conqueritur, Ph 3&. v. 7. jam verò ha- bemus remiſſionem peccatorum, quam Chri- ſtus ſuo nobis ſanguine ac quiſivit. Nam dona- vit nobis omnia delicta, delens quod advetſus nos erat chirographum,& ipſum tulit de mee dio, afligens illud cruci, Col. 2. v. I4. ut nihil reſtet eondemnationis in omnibus illis, qui in Chriſto Jeſu ſunt, Kom.&.v. r. Quanto putatis gaudio exultavit Jofephus, cumPharao ipfum de carcere eductum Prore- gem Ægypti conftituit;Gen.4..I.41. Quanta lætitia fine dubio affecta eft Eſther, cum Rex Ahaſverus poſuit diadema regni in capite ejus, ſecique eam regnare in loco Vaſt- hi, Eſth. 2. v. 17. Quantus honor fuit Davidi, quòd ex opilio- ne gener Regis factus eſt, 1. Sam. 1 8. v. 2 3. Se Kd seficiu de po regnu tranki aufer gitur millia mille al cepit, 1 im ant ferat, in uiy tuendi, Suy adver Plam t

n Port 41. AER eoni il Séd parva funt omnia, fi ponderemus be- aeficium hoc eximium» qued Pater cœleftis de poteftate tenebrarum nos eripuit,& in regnum filii{ui dilecti tranſtulit: Gloria illa tranſitoria erat, hæc verò in æternum non auferetur à nobis, Joh. 16. v. 2 2. Intelli- gitur enim per regnum Chriſti 1. Regnum Gratie, quod adminiftrat in to- toorbe Chriſtiano ſceptro rectitudinis ver- bi& Sacramentorum, Pfal, 4f- v. J. quæ me- dia ſunt& organa ſalutis, quibus remiſſio peccatorum, juftitia,pax& gaudium in Eccle- lia diſtribuuntur, Rom. 14. V. 17. ., Regnum Gloris, quod per paſſionem& Epifola Colof. 1. V:-14: 737 mortem ſuam ingreſſus eſt, Luc. 24. V. 26.& ſiout diſpoſuit ipſi Pater, iple nobis diſponit, Luc. 2 2. v. 29. ut non niſi per multas tribula- tiones in regnum cœlorum introite poſſimus, Act. 14. v. 2 2. Hic. fumus in reguo gratiæ,& videmus per ſpeculum in ænigmate, 1. Cor. 13. v. 12. ibi autem perveniemus in regnum gloriæ, ubi Deus omnia erit in omnibus, I. Cor. I 5. V. 28. & electis ſuis jucunditates vitæ diſtribuet, Phal. 6. verf. r1. ut anv ge) reee habituri fint in feculum, Joh. 1o. verfi r1. quò nos perducat S, Trinitas benedicta in decu- lum, Amen,: DOMIN. XXV. Epifola 1 Thef...13-18. E Jobo legimus, quod: poft fu- Peratam probationem, omnia quæ amiſerat duplicia ipſi reddiderit Dominus. Nam facta ſunt ei qua- tuordecim millia ovium,& ſex millia Camelorum,& mille juga boum,& mille aſinæ, liberos tantũm in duplo non re- cepit, fed leptem filios& tres filias, quot et- iam antea habuerat. Priores enim non ami- ferat, qui vivebant adhuc fecundùm animas, in univerſali reſurrectione mortuorum reſti- tuendi, Job. 42. v. 10. Suaviſſimum hinc emergit ſolatium, quo advetſus omnes hujus mundi miſerias,& ipſam mortis acerbitatem nos erigere Pos- POST TRINIT. fumus, quæ domus conftituta eft omnium viventium, Job. 30..2 3.& ſine diſcrimine inſtar graminis homines demetit ſceptra æ- quans ligonibus, Syr. 40. V. I. ſeqq. Unde maximus ſæpe luctus exiſtit inter Conjuges, fratres, ſorores, quando mors, quos ſanguis & amor conjunxit iterum ſeparat& ex ocu- lis in ſepulchrum recondit. Sed converta- mus Vos mei, convertamus oculos in articu- lumreſurrectionis, ubi reconveniemus omnes, & in æterna gloria cum Chriſto erim us, quem- admodum Paulus, conſolatur ſuos Theſſalo- nicenſes in prælecta pericope, unde non im- meritò noviſſima dies appellatur dies reſtitu- tionis omnium, Act. 3. v. 2 1. Yyy Nos-

— $33 Dominica XXV. poft Trinitatis Nos ſinè ulteriori ptæloquio Epiſtolæ tra- ctationem aggrediemur, viſuri I. Luins moderationem: Il. Keſurrectionis adumbrationem. Chriftus Jelus qui reſurrectio eſt& vita, è ſo- mno peccatinos excitet, ut dicamus quæ no- bis proficua& iph gloriola funt, Amen. Exegefis. Umma hodierni Evangelii eft de adventu Domini ad judicium& piorum ad iplum congregatione, in quibus; partibus apprimè convenit cum ſua epiſtola, quæ nihil aliud eſt quàm confolatio infignis, quå Paulus Thes- falonicenfes erigit, ne propter obitum ſuo- rum immodico luctu ſeſe macerent. Tria autem conglomerat argumenta, qui- bus hune luctum ipſis diſſuadet, dum confi- derarecos jubet. 1. Mortuorum obdormitionem. Nolo vos ignorare, inquit, fratres de'his; qui dormi- unt,& mortem piorum fomnum appellat eommuni ſcripturæ ſuffragio, quæ ut mortis acerbitatem mitiget, hoc, titulo pluribus in locis eam inſignit, 2. Sam. J. V. 12. Danet 2, V. 2. Joh. 1. V. 1 f. Act...6Oo.& alibi. Comparatur autem mors ſomno 1. R. atione Cauſalitatis. Sicut enim fom- nus oritur ex vaporibus ventriculi ad Cere- brum elevatis, qui nervos occupant,& ſen- ſuum operationes impediunt: Ita poſtquam primi parentes de fructu vetitæ arboris come- derunt, venenatus quidam vapor omnia non lolum ipſorum, ſed etiam poſterorum mem- bra occupavit s ut omnes gogantur in morte obdormiſcere, Romi. 5. v. 12. 2. Ratione communitatis.. Ut enim nullus reperitur fub fole, qui fomnum effugere, co- gue carere poffit: Ita nemo âmorte immunis eſt, licet tam velox ſit curin quemadmodum Aſael, 2. Sam. 2. v. 18. Ipſa proſternit fortiſſi- mos Samſones,; ſapientiſſimos Salomones, virtuoſiſſimos Catones, omnibus ſtatutum eft femel mori, Hebr. 9. V; 27. 3. Ratione celeritatis. Ut enim ſomnus ex improviſo homini obrepit, illo etiam tempo- re, quo vigilate decretum eſt: Ita mors ho- mines diuturnam ſibi vitam promittentes in- opinatò obruit. Mors certa eſt, incerta dies, hora agnita nulli, ut docet exemplum villici, Luc. 12. v. 20. Nam homo nefcit tempus fuum, fed ficut pi~ fces capiuntur hamo,& aveś laqueo compre- henduntur. Sic capiuntur homines in tempo- re malo, cùm eis ex templo ſupetvenerit, Eccl. oiz: 4. Katione ſuavitatis. Ut enim homo dor- miens immunis eſt à labore diurno, ſuaviter- que quieſcit: Ita qui in Domino moriuntur, ab omnibus vitæ hujus miſeriis& moleſtiis ſunt liberati; Eſai. 2 6. verſ. 2 0. c. 5 7. verſ. 2. Apoc. 1 4. v. 13. 5. Katione Conformitatis. Ut enim 1. Culi- tum ituri veſtes deponimus,& ſolo induſio ami- cti lectum conſcendimus: Ita homo nudus egreſſus eſt de utero matris ſuæ,& nudus quo- que ille revertetur, Job..v. 2T. vel ſi opti- meè cutetut funus, amiculo ferali indutus lo- culo ſuo imponitur, cætera in morte relin- quenda ſunt, Pſ. 49. v. 18. 2. Somnus hominem non extinguit y fed ipfam Corpus ad tempus in quiete detinet: Ita mors ipſa hominem planè non perdit, ſed Corpus tantùm moritur, Spititus autem re- vertitur ad Deum, qui dedit illum, Eccl. 12. verſ. 7. 3. Dormiens non attendit, quæ in plateis funt,& uihil curat edant alii vel bibant, flean⸗ yel nld culisẽ homi mnus, Abibu & ugu Pigo F. creat y munia datur; animali pritina ante lap dis inf Deoani noge Hec fing, frotu hic Apo Mate confopi umin

D a AEE OE iaioa aaa a vel rideant: Ita mortui in Domino omnibus curis& moleſtiis exempti funt; parùm follis citi live bellum fit five pax nam requiefcunt in cubilibus ſuis, Eſai. 2 6. V. 20.& oculi€D- rum non-vident mala, qug Deus fuper mun- dum introducit, z, Reg: 2 2. V. 20. 4. Dormientes non femper dormiunt, fed tempore gallicinii vel diluculi fpontè expergifiun- tur, vel ad nominis acclam ationem ant manus contrectationem excitantur. Ita non ſemper in ſepulchro relinquentur mortui, ſed in no- viſſimo die, quando Chriſtus vocem ſuam attollet& dicet: Surgite mortui, ſepulchra apetientur& prodibunt omues qui dormiunt in pulvere terræ, Joh. f. v. 2 8. 5: Non omnibus ſuavis oltingit ſumnus, qui enim macerant ſe curis, vel gra vautur labo- tibus, vel etiam premuntur onere malæ con- ſcientiæ,, illi inquietè dormiunt: Ita quoque hominibus implis mors non eſt ſuavis fo- muus, ſed æternæ potius mortis præludium. Abibunt enimad progeniem patrum ſuorum, & uſque in æternum lumen non videbunt, Pſ. 4 9. v. 20. 6. Katione utilitatis. Ut enim ſomnus re- creat vires, feſſaque membra levat, ut ad munia ſuæ vocationis obeundæ alacrior red- datur: Ita mortui in Domino omnes hujus animalis vitæ imperfèctiones abjiciunt,& ad priſtinas vires, priſtinumque vigorem, quo ante lapſum in paradiſo fuerunt ptæditi, reli- ĉis in ſepulchro corporis exuviis redeunt, ut Deo ante thronum ſuum aſtent& ſerviant die ac nocte in ſancto templo ejus, Apoc. J. 15. Hæc omnia dulciſſima conſolatione plena ſunt,& mitigant, luctum, quem ex obitu no- ſtrorum concipimus. Nam dormiunt, inquit hic Apoſtolus, qui ergò male ipſiseritꝰ Mlater naturalis valde occupata elt, dum conſopit infantem, ſed quando conſopiit, te- ctum in cunis relinquit,& negotiis domefti- Epiftola i. Thefal,:0. 13-18; -o 7 cis defungitur. Novit enim quod optimè quieſcit,& quando explevit fe fomno, rurſus evigilabit. Cur igitur lu&u confidđiamur, ut Ethnici j quando noſtri in Domino obdormiunt 2Gau⸗ deamus potius, quod ex fluctibus hujus irre- quieti maris ad portum& requiem pervene- runt, Syr. 3 8. v. 24. Sicut igitur mercenarius gaudet, quando appropinquat veſpera, ut finiantur labores & ipſe ad ſomnum ſe componat: la non me⸗ tuamus mortem, ſed cum gaudio ipſi obviam procedamus, dicentes: Suffioit nunc Domine, neque enim melior ſum Patribus meis, 1, Keg. 19. v: 4. dimitte igitur ſervum tuum in Pace, nam oculi mei viderunt ſalutare tuum, quod paraſti in conſpectu omnium populo= rum lumen ad revelationem gentium,& gloz tiam plebis tuæ Jfrael, Luc. 2,.29. dI. Chriflianifmi Conditionem~,r-Ideò ait: Non contriſtemini, ſicut cœteri, qui ſpem non habent. Per cœteros gentiles intelligit, quorum aliqui immortalitatem animarum, aliqui reſurrectionem corporum non credi- derunt. Et ſcribit Auguſt. Quòd in nulla re tam pertinaciter contradicant fidei Chriſtia- næ quàm in articulo de Carnis reſurrectione. Hinc notum eſt illud Catulli: Soles occidere& rediere poſſunt, Nobis cum femel occidit brevis Lus Nox eft perpetuò unadormienda. Ideò immoderate lugebant ſuos defunctos tanquam planè amiſſos. Ululatibus plancti- buſque perſtrepebant omnia. Mulieres etiam conducebantur, quas vocabant præ ficas, quæ peſtibus, fletibus& ejulatibus animos aftan- tium ad triſtitiam ptovocabant, adhibebantur etiam tibicines, Soiceu, qui flebilibus mo. dis ad luctum omnes componebant, quo- rum veſtigia apparent in domo Jairi Ludimo- Yyy a dera-

1408 deratoris Capernaitici Matth. 9. v. 23. Reli- qui ad lu&um fic compoſiti brachia nuda- bant, crines evellebant, veftes lacerabant, capita ad ſolum collidebant, lugubrique cla- more omnia complebant. Et immoderatum hujusmodi luctum valde frequentem olim fuiffe inter Chriftianos inde liquet, quod& Conciliorum decretis fuit interdictum, ne ejusmodi luctibus quiſquam indulgeret. Hæc conſuetudo lugendi mortuos inva- Iuerat etiam apud Theſſalonicenſes, quo no- mine hic à paulo reprehenduntur. Nam di aaro), inquit Apoftolus, qui{pem non ha- bent, ita lugent, Vosautem qui fideles eftis, {pem habetis reftitutionis omnium,&. 3. verſ. 2 1. nolite ergò degenerare in gentes, qui modum non ſervant in luctu ſuorum defun- Corum, ſed conſolationem admittite,& modicum plorate, quoniam ad requiem per- venerunt, Syr 2 2. vetſ. 11. Omnia enim in natura vices ſuas habent, eſt tempus flendi, & eſt tempus ridendi, Ecclef. 3..4. Diſcimus hine quod luctus in funere no- ſtrorum in ſolidum non ſit prohibitus, ideo- que ſanctiſſimi quique ſuos luxiſſe ſcribuntur, Gen. 2 3. verſ. 2. c. 50. verſ. 15. Deut. 3z4. verſ. 8. 2. Chron. 3 f. verſ. 24. quin ipſe filius Dei ad fepulchrum Lazari amici fui illachry- mafe legitur, Joh. rx.verí. 3 ş. hunc perti- net admonitio Syracidæ, cap. 48. verh, 16. 17: Hujusmodi luctus triplicem habet ulum, Eſt enim 1. Monitor calamitatis, ne obliviſcamur lapſus protoplaſtorum, quo mors in mun- dum introducta eſt. DEUsS enim mortem non fecit, fed per invidiam Diaboli intravit in mundum, inquit fapiens, c. z, vo zg: 2. Calcar pietatis Quoties enim videmus hunc vel illum ex medio noftri pèr mortem abripi, calcar fubdit nobis ejufmodi afpe&tus Dominica XXV: poft Trinitatis ad pænitentiam, ut preparemus hos, quiz nemo gloriari poteft de craſtino, qui quod ho- dierna pariat dies, ignorat, Prov, 27, V. 1. Et hanc ob cautam melius eft ire in do- mum luus, quàm in domum convivii in illa enim finis eſt cunctorum hominum, ait Sa- omo Ecclef. 7. v. 3. 3. Index sháritatis, quam debemus nobis ine vicem, quemadmodum Judæi& lachrymis Chrifti fuper funere Lazari, quàm charusei fuerit defun&us, colligebant, Joh.£T. v. 36, Sicut igitur peccant in exceſſu, qui etknico more lugent defunctos ſuos,& modum non faciunt illachrymandi, ceuLivia Auguſti Con- jux, quæ tantùm ex motte Domini ſui hauſit doloris, ut& ipla mortem immodico luctu fibi acceleraverit. Helena Galliæ Regina in viđuatu fuo per- petuo lachrymarum imbre oculis caliginem & cæcitatem induxit. Euna viginti ſex annis à morte ſui Conju- gis panem non comedit niſi threnis humecta- tum. Hiomnes pertinent ad resAomse, de quibus Apoftolus ait, quod non habeant Spem, hoc eft non credant, quod Corpus mortuum& ſepultum aliquando revireſcet, ut granum tritici einortuum& in terram pro- jectum, Joh. 22. v. 24. Ita viciſſim peccant in defectu, qui planè non lugent defunctos ſuos, ut Stoici quondam & hodierni Anabaptiſtæ in more habent po- fitum, dicentes cum Val. Max.l..-1. Quid attinet aut humano dolori indulgere, aut di- vino Numini invidiam fieri, quod immorta- litatem ſuam nobiſeum partiri noluerit. His annumerandi ſunt, qui non tantùm ob inimicorum, contra id Syr. 8. v. g. ſed etiam parentum, conjugum, fratrum fororum, co- gnatorum amicorumque optimorum mor- tem exultantes jubilant, præſertim ſi hæredita- tis ſpes affulgeat. Efke In Chi lumte non el iple po Paulus ümm famis Johy,

„tdle morti» Amora { K KUR, o% mål um mor [uo» heredu fi | Eſto igitur modus in luctu, ne Deus offen- datur,& Chriſtianiſmo macula inuratur 5 quemadmodum David Rex illuſtre nobis hac in re exemplum præbet, 2. Sam. 12. v. 20 ſeqq. II. Certiſimam reſurrectianem, quam evincit 1. Keſurgentis Chriſti potentia. v. 14. Nam ſi credimus, inquit, quod IEſus mortuus eſt & reſutrexit. Hypothetica hæc propotio ẽſt, quæ Categoricam in ſe eontinet, hoc ſenſu: Credimus omninò, quod JEfus mortuus eft & reſurrexit, quodque fuo ſanctiſſimo merito mortem abolevit& vitam in lucen produxit & immortalitatem, 2. Tim. T. v. 10. Inprimis notanda eſt verborum emphaſis, quod Chri- ſto mortem tribuit, credentibus autem fo mnum, quã locutione nihil aliud ſiguificare voluit, quàm mortis Chriſti efficaciam, quaà mors piorum in ſuavem ſomnum commuta- ta eſt. Quia enim mortis aculeus peccatum eſtn. Cor. 1 5. v. 56. Chriſtus dum pro peccato ſatisfecit, morti aculeum ademit,; ut non pos- ſit corpus abolere, ſed conſopiat quaſi,& ad quĩetem perducat. Hinc canit Eccleſia: IEſus Chriſtus wahr Gottes Sohn/ An unſer Statt iſt kommen. Und hat die Suͤnde abgethan/ Damit dem Tod genommen/ All ſeine Recht und ſein Gewalt/ Da bleibet nichts dann Tods Geſtalt/ Den Stachet hat er verlohren. In Chriſti ergò reſurrectione recumbit fide- lium reſutrectio, ſi enim in morte manſiſſet, non eſſet plena& perfecta redemptio, ſed ipſe potius redemptore indiguiſſet, ut alibi Paulus ait, 1. Cor. 1 f. v. 17. quia verò non tan- tùm mortuus eſt, ſed etiam reſurrexit; certi ſumus, quod ſicut ipſe vivit,& nos vivemus, Joh. 14. v. 19. ſicut enim inAdamo omnes me- Epiſtola 1. Theſſal. 4. v. 1-1V. f4t riuntur, ita per Chriſtum omnes vivifcabun- tur, 1. Cor. 1 F. V. 22. 2. Capitis& membrorum conpenientia. Ult enim capite le movente&furgente, reliqua ëtiam membra fe erigunt& ſurgunt: Ita Deus eos, qui obdormierunt per Efum ducet cum illo, ut inquit hic Apoſtolus. Quæ verba non ita intelligenda ſunt, quaſi Deus eos, qui abſq; Chriſto mortui ſunt, in motte relicturus hé, ut Judæi opinantur. Omnes enim omninò homines reſurgent, quidam ad vitam æter- nam, quidam verò ad ſempiternam ignomi- niam Dan. 12. V. 2. Joh. Fg. v. 2 9p. ſed ides pio- rum tantùm& fidelium hĩc mnentionem facit Apoſtolus, quia cum Ckriſto tanquam caput & membra arctiſſimè cohærent. Non ſic im- pii, quorum quidem reſurrectio etiam à Chri- ſto dependet, ſed potentiæ effectuseſt, non meriti fructus. Proinde non gaudebunt de ſua reſurtectione, ſed mallent æternum jace- re in ſepulchris, quia vita ad quam excitabun- tur, non erit vita, ſed mors fine morte> que depaſcet eos in ſeculum, Pſ. 49. v. 15. Apparet hinc reſurrectionis noſtræ veritas Si enim credimus,; quod Chriſtus mörtuus eſt& reſurrexit. Sic& Dens eos; qui dor- mierunt per IEſum adducer cum eo]; inquit hic Apoſtolus. Hoc enim creduut Ethnici, quibus articu- Ius de reſurtectione carnis vidètut Anpoðne Ace yG, ARIY,.18: tempore Chrifi& Apo- ſtolorum ẽtant Sadducæi, qui hunc artieulum negabant, Matth. 2 2. V. 23. Hymenæus& Philetus reſurrectiònein factam eſſe conten- debant. Negabant reſurrectione carnis,& di- cta Scriptutæ de reſurrectione loquentia ad ſpiritualem relurrectinonem detorquebant, 2. Tim. 2. v. 19. Ita in Eccleſia Corinthiaca quidam erant, qui dicebant, non eſſe relutres ctionem mortuorum, 1. Cor. 1 5. v. 12. VyyV3 Johan-

342 Dominica, XXV poft Trinitatis. Johannes XXII. Pontifex Romanus., ut Acta Concilii Conſtantienſis de ipſo referunt, Diabole ſuadente gertinaciter credidit, ani- mam hominis cum corpore mori& extingui inſtar brutorum animalium, ac mortuum ſe- mel etiam in noviſſimo die minimè reſurte- Aurum. Talis etiam fuit Paulus IIL. qui fub diſceſſlum dixiſſe tertur: Jam duo experiar,de qüibus pertotam vitam dubitavi, an litani- ma immortalis,& an fit infernus. Hodie multos invenias in ipſo Eccleſiæ gremio Epicureos, qui licet ore dicant: Credo reſurrectionem mottuorum, id ipſum tamen factis& operibus negant. Quia enim ratio- nis acumine modum comprehendere& inda- are nequeunt, impoflibile judicant,-Sed ha- beant Gibi illud Jehovæ cfatum: Si videtur difficile in oculis veſtris, nunquid in oculis meis difficile exit? Zach. 8..6. Roborate igitur vosjnei, fidem veſtram reſurrectione Chriſti. Quemadmodum enim iple mortuus eſt& reſurtexit: Ita nes quoque reſurgemus. Hæc fitma eft confe- tentia. i Chriſtus enim caput eſt, nos membra, Eph. .M. a 2rquò igitur præceſſit gloria capitis, ed ſequerur etiam ipes cotporis, inquit Leo, quò ſe jobus in ærumnis ſuis erexit ſolatio, c. 19. verſ. 25. A k Chriſtus eſt vitis, nos fumus palmites; Job, 1N.L. Sicut igitur vitis illa vivit, aq manet in æternum: Ita etiam palmites manere:& ætett næ vi:æ fructum participare oportet. Radix mortis Adam, radix vitæ Chriſtus, in, Adamo mortui ſumus, in Chriſto vitam conſeque- mur, 1 Cor. 15. V. 2 2. Chriſtus eſt noſter SHon& maritus„Ela, 54.V...6 T. v. I O. Sicut igitur non manfit in morte, ita Sponſam quoq; ex mortuis ſulgita- bit, ut in cœleſti conſortio una cum ipſo vi- vat in æternum. Nam in æternum ſe nobis de- ſponſavit, Ol. 2. v. 1 9. Chriſtus eſt via veritas& vita, ſoh. r 4. V. C. Via eſt,& notas nobis faciet vias vitæ, Plalm. 16. v. I T. Veritas eſt,& implebit quod dixit, vivo ego& vos vivetis, Ioh. 14. verſ. 19. Vita eſt,& mortem ablorbebit in ætetnum, Eſa. 2F. V. 8. Inluper confirmant hunc articulum: I1. Nature monementá: Alpicite cœlum& ſiderum viciſſitudines conſiderate, quomodo Sol demerglt& naſcitur, aſtta labuntur& red- eunt: Ita homo in nativitate oritur quafi& lucet, ut luminate in mundo, Phil. 2. v. 1 fa quando moritur in occalſu eſt,& noctem agit in ſepulehro, in noviſſimo die iternm emerget, & fulgebit ſicut Sol& in regno Patris, Matth. 13*43. Ambulate, ſi vultis, in agros,& cum Paulo expendite, quòd ſemen in tetram piojectum non vivificetur, niſi prius emoriatur, 1. Cor. 16. V. 36. Hinccanit Ecclefia: Kein Frucht das Weitzen⸗Koͤrnlein bringt/ Es fall dann in die Erde/ oJ Alſo muß unſer irꝛdiſcher Leib Zu Staub und Aſchen werden. Ehe er kommt zu der Herꝛlichkeit/ Die uns Chriſtus hat zubereit/ Durch ſeinen Gang zum Vatter. Jam decidunt ex arboribus folia, gramina areſcuntitellus vive tanquam amiculo fetali ſuperinducitur, ſed tempore veris facies terræ rehovabitur,& quod jam exaruit, revireſcet, Pl. 104. v. 30. Inſecta pet hyemem jacent emortua, ſed in yere& æſtate reviviſcunt. De hombyes teſtatur experientia, quod ſe- rico domicilio incluſus, innatã ſuã vi& virtu- te, ex illo ergaſtule innovatus proſiliat,& vi- vus atque alatus procedat, adeò ut cum teve- ra idem tee Ohr: probi cait, ffiagn &pot ficiat funt, talise 10⁰ ie Heno oeffer fubve farey zterni ARE 2R famen Elias f mitidi AYS pulchri tigin2, t Mat 14. l tuos C partim

ra idem ipſe fit qui antea; quafi alter omninò conſpicientibus appareat. Quod fi igitur natura hæc operatur. quæ captum noſtrum tranſcendunt, quidni Deus corpora noſtra ex mortuis excitare po t vzegexrepiocg facere poteltultta id quod pez timus& intelligimus, Eph. 3. v. 30. 2. Scripturæ documenta, quæ conſtant 1. Dicbis, quibus certi teddimur, quod Deus in noviſſimo die corpora noftra excita- re velit& poſſit. Quod velit, teftatur ipfe, Ezech.). v. 12. Oſ. I 3..i 4. quòd verò poſſit, omnia illa dicta probant, quæ Dei omnipotentiam deprædi- cant, quòd ſit Dominus magnus confilio,& magnus operibus, ler.3 2. v. 1 9. cujus robur & potentia tanta eſt, ut ne in unio quidem de- ficiat,Ela.4C..26. vocat enim: ca quæ non ſunt, tanquam ea quæ funt; Rom.4. V. 17.& talis eſt Deus, qui mortuos ſuſcitare poteſt, 2. Cor. f. v. 9. 2. Exeinplis 1. Translatorum, quales ſunt in Scripturis Henoch& Elias, qui propter vitam, quam geſſerunt inculpatam, vivi in cœlum à Deo ſubverti ſunt,& docent poſt hanc aliam re- ftare vitam, unde à Tertulliano Candidati æternitatis appellantut, Gen. 5. v. 24. 2. Keg, Svir| i 2. Reſuſcitatorum in V.& N. Teſt. In.Te- ſtamento habemus filium Sareptanæ, quem Elias ſuſcitavit, I. Reg.1J. v. 2, filium Suna- mitidis, quem Elila in vitã revocavit, 2,Reg, .V. 3 f. virum cujus cadaver projectum in ſe- pulchro Eliſæi revixit, poſtquam ofla ejus te⸗ tigit, 2. Reg. 1 3. v. 2.InN..occurrit filia Iai- ri, Matth..v,2 f. filius viduæ in Nain, Luc.7. V. 14. 1f.& Lazatꝰ Bethanienſis, Ioh. 1 1. v. 43. quos Chriſtus partim acclamatione vocis, partim etiam ſolo attactu in diebus carnis ſuæ a r an Epiſtola ET hefa A Wre. A aA AAE AS T ae na i oeaiei ~ 743 excitavit, quam ad dextram virtutis Pei evedus eſt fu- per omnem principatum& poteltatém,& virtute,& dominationem>& lupet omne nomen, quod nominatur non folùm' iñ hóg; fedetiam in futuro ſeculo, Eph..v. If. His accedunt corpora latictorum, quæ teme pore paflionis exierunt de monumentis& in civitate fanta multis apparuerunt, Matt. z7 -83. itemque hi, qui ab Apoſtolis excitati ſunt, videlicet Thabæa, Act... 40.& Euty chus, Act. 2 0. v. 10. Hæc particularis reſurectio aliquorum, univerlalis reſurrectionis omniuin argumen- tum eft, ficut ex uno glano ſeminis ſpicam enaſci conlpiciens, rectè colligit de reliquo ſemine, quod ejusdem ſit virtutis; Ita ex par- ticularibus hifce exemplis de univerſali mor⸗ tuorum reſurrectione rectè fit judicium, ad minimum ſequitur, quòd reſurrectio non ſit im poſſibilis. Solentur ſe hac ſpe afflicti, quibus vita de⸗ ficit in dolore,& anni in gemitibus, Pfalz T. -LT. qui pane lachrymarum cibantuf quo- tidie, Plal.& o0..6. qui flagellantur tota die, Pfalm. 7 3. v. 4. quibus ut folium caro exd- tuit præ anguſtia, Eſa. 64. v. 6. ſolentur ſe illi ſpe futuræ feſurtectionis. Erit enim, cum me⸗ lius nobis erit,veniet tem pus,quo refrigeriuni nobis veniet, hyems nunc eft tribulationum, mox æſtas ſequitur retributionum, pet angu⸗ fta eundum eſt ad anguſta, per igneminiam ad gloriam, per ſcopulos ad cœli planiciem. Nam momentaneum hoc afllictionis ope- tatur immenlum gloriæ pondus, 1. Cor. 4. vetſ. 17. Eſt hic aliquis viduatusAbraham, qui Saram ſuam dilectam, deſiderium oculorum fuorum amilt Ef aliqua viduata Iudith, cui Deus mät ritum eripuit, Eſt miſera aliqua Sunamitis, : cujus tid igitur jata Aon poffit gona

k 144 cujus filius mortuus eſt? Solentut ſe ſpe ge- furrestionis: Venict aliquando dies reftitu- ignis omnium, quæ marito uxorem, matrem libetis, ftatres ſororibus tedditura eſt, Actor. .V 2. Magnam quidem affert hæc res ægritudi- nem., quando parentes& liberi, maritus& uxor, fratres& ſorotes per mortem divellun- tur, quomodo enim fieri pollet, ut mors illius amara non fit, cujus dulcis erat vita, inquit Auguftinus,{ed quid agemus? Voluntas Dei eſt, cui reſiſtere nemo poteſt, Imò quotidie petimus in oratione Dominica: Fiat voluntas tua, cur igitur murmuramus, quando lit? cur immodico luctu nobis ipſis mortem in- feramas? Syr. 3 8. v. 19. an invidemus detun- ctis noſtris illam felicitatem, quod completi ſunt dies luctus, Eſa. 60. V. 20.& iph in pace jeſcunt, Syr. 2 2. V. 1 I. ERa RI Rex Perſiæ miſſis legatis ad Democritum Joniæ M edicum, petebat, ad ſe ut veniret,& defunctam conjugem in vitam revocaret. Annuebat Democritus, bàc ta- men conditione, ut triginta viros fibi ſiſteret, qui in ſexageſimo ætatis anno conſtituti nul- lum unquam experti fint'infortuniùm, id quod Rex effectui dare non poterat. Hec ta- cita erat admonitio, quâ Democritus Regi commendabat patientiam, quia non fit pri- mus, cui maluth illud contingat, fed in tota rerum univerfitate nemo reperiatur, qui pe- culiarem non habeat crucem,& àmorte im- munis ſit. Eodem vos dilecki, etigite ſolatio. Mors eſt via omnis catnis. Joſ. 2 3. v. 14. Moriar nec primus nec ultimus, inquit Seneca, om nesme antecefferunt, omnes fequentur, hâc condi- tione intravi utexirem, Qui diu vivit diu tor- uetũt,& nihilominus tandem motti præda cedit. Hoc perpetuum fœdus eſt, Syr. 14. V. 18. Bominica XXV.-poft Trinitatis De Secundo. Fu: pars prima, tranfimusad alteram quæ pulchherrimam reſurrectionis adumbrationem nobis exhibet,& ut de veritate diorum mi- nus dubitemus, expreſsè addir, ſe non affetre conjecturas& ſomnia hominum, ſed ipſiſſi- mum Dei verbum, quod in tertio cœſlo didi- cerit. Hoc enim vobis dicimus, inquit, in verbo Domini, quod nes, qui viventes reliqui erimus in adventu Domini, nequaquam præ- veniemus eos gui dormiunt. Præoccupat his verbis cogitationes eorum, qui ex rationis dictamine ſibi imaginantur, prærogativam habere eos, qui in adventu ultimo vivunt, præ aliis, qui ante plures annos, etiam anno- rum millia funt mortui,& quorum corpora jamdudum computruerunt& in nihilum re- dacta ſunt. Non, inquit Apoſtolus, facillimum enim erit Chriſto omnipotenti judici demor- tuos illos omnes reſuſcitare, idq; fiet tâm tubi- tõ, ur non præventuri ſint eos qui reſidui erunt in Chrifti adventwad judicium. Hæc tam vera funt; inquit Apoftolus, ac fi Deus ipte lo- queretur, qui mentiri nefcit, Tit, 1. V. 2. Cæterum tota de reſurrectione mortuorum doctrina ſecuindum quatuor cauſas conſide- randa nobis proponitur, ut{unt T. Caufaeficiens principalis, v. 16. quæ eſt ipfe Dominus, ipfe Dominus, inquit Paulus defcendit de cælo,& Chriftum intelligit, qui eſt teſurtectio& vita, Joh, 11, 25. nontantùm juxta divinam, ſed etiam juxta humanam na- turam vita eſt sewòas, juxta humanam verò urosatroc, quia per unionem perlenalem accepit omnem poteftatem. in cælo& in ter- ra, Matth. 2$. verl. x3, accepit vim vivifican- di, Joh. 6. verſ. y1. accepit poteſtatemi ju- X i dicium entiæ aeren tmc Bo enniu tur,& rebat, dliqua tèade agnok morty movit hto, t Pyth nioan tks

v. 27. Hinc ipfeait: qui mifit me, ut iet filium,&-credit in eum, ha- go reſuſcitabo illum V. 30. às Des Patri, 1. Cor. . Rom. g. v. 1 1. fed Chri- ibus apparebit,-& ). V. 4.& mox in uno tein- & mare evoment mor-⸗ uos, Apoc. 20. v. 13. Nam ipſe dixit& tacta ſunt, ipfe mandavit& creata funt, PL, ret hine, quod excitatio mortuorum 7 iipotentix, quæconfide- ratio fidei noftræ corroborandæ infetvire po- teft. Nam quia Deus in verbo fuo ita fema- nifeftavit, quod mortuos excitare velit, illud quoque effectum dabit, licet nos modum ignoremus. Architas Tarentinus ligneam columbam volatilem fecit. Ita refert Petrus Ramus, quod Nosinbergæ fuerit artifex fingularis experi- entiæ, qui fecerit aquilam, que Cæfari per aerem in occurſum evolarit,& redux ad por- tam civitatis comitata ferit. Bononiæ erat virgo Cythariſtria, quæ bi- ennium poſt mortem inter homines verſaba- tur,& in conviviis, ad quæ vocabatur, appa- rebat, ſed parum cibi deguſtabat. Eacum aliquando inter alias virgines incederet; for- tè adeſt magus, qui diabolicam fraudem agnoſcens, ad aſtantes ait: Virgo hæc pallida mortua eſt, protinuſq; ad eam accedens ſum- movit ſub dextro humero faſcinum, quo ſub- lato, turpe cadaver concidit. Pythoniſſa producebat Samuelem, qui bien- nio antè mortũus erat, in forma proptia, ut ju- raſſes, verum eſſe Samuelem, 1. Sam. 2 S. v. 14. Epiftola 1. Thef 4. v. 1-81. Jobannes Trithemius“Abbas Sponhei- mentis Imperatori Maximiliano 1. defun- Ctam Conjugem nomine Mariani Duciſſam Burgundiæ, quam ille, dum in vivis efler, intix mè dilexerat, beneficio artis Magicæ viden- dam exhibuit, in forma tam aptè convenien⸗ te& relpondente exemplari vivo, ut Impera- tor verruculam, qua in pofteriere colli parte notata erat, non ſine admiratione obletvare potuerit. Videte dilecti, hæc per artem& magiam poflunt in actam produci. Quidni igitur Deus oſſa noſtra arida conjungat, unumquod- que ad juncturam ſuam, quidni fuper ea nera vos& carnes aſcendere faciat,& cute carnes obducat,& Spiritu viyo donet, qualis Ezechie- li Prophetæ idea monſtratur, Ezcch. 37. v. g. non enim eſt apud eum impoſſibile omne ver⸗ bum, Luc. f. v. 37. fed quicquid vult facitin cœlo, in terra, in mari& omnibus abyflis, Phl, 13:-6,; dl. Caufa Inftrumentalis,quæ tri plex hic po- nitür. Veniet enim I, Alagno clamore, è» xereueuan, eftin græ- co, quod proprieè eſt clamor, quo nautæ,& milites ſe mutuò excitant s Ut uno conatu agant rem fibi própofitam. Applicatur autem hie per metaphoram ad Santorum Angelo- rum exercitum, qui cum Chrifto defcendent. Sicut enim cœlos aſcendit cum jubilo mul- torum millium Angelorum, quo ipſum co- mitati ſunt, Pl. 47. v. 6.& 6.y 18. ficin no- viſſimo die tota militia cœleſtis cum ipſo de- ſcendet,& tantum excitabit clamorem, quiin toto mundo audietur,& omnia{epulchra pey netrabit. Erit enim I. Clamor Martialis, qualem milites ho- ftem invafuri excitare folent> Ut patet exem- plo militum Gideonis, Jud. 7. v. I 8. nam dies illa erit dies belli} in qua vifitabit Dominu Zzz in TAS

746 Dominica XXV, poft Trinitatis in gladio fuo duró& grandi& forti fuper Le- viathan ferpentem directum,& fuper Levia- than ſerpentem tortuoſum,&occidet cetum, qui in mari eſt, Eſa. 27. v. I.& in prælium de- ſcendet ad debellandos hoſtes ſuos, 2. Theſſ. 2. v. 8.& liberandos ex captivitate ſubditos {uos, Lac. 21. verí. 23, fed capita impiorum confringet verticem capilli per ambulantium in delictis ſuis, Pſ. 68. V. 22. Cum Iſraelitæ claſſicum canerent, muri Jericho corruerunt, Joh. 6. verſ. 20. Eo- dem modo ad ſonitum ultimi celeuſmatis cœ- li tranſibunt magno fragore elementa calore ſolventur, terraque& quæ in ipſa ſunt opera exurentur, 2. Pet. 3. v. 10. 2. Clamor triumphalis. Sicut enim mili- tes, quando vi&oriam in manibus habent, magno clamore triumphum canunt exemplo Ilraclitarum, qui poſt obtentam adverſus hoſtes victoriam in valle benedictionis conve- niebant, reverſique Hieroſolymam cum læti- tia magna, eò quoo dediſſet eis Dominus gaudium de inimicis fuis, indomum Domi- ni ingrediebantur cum pfalteriis& cythatis & tubis, 2. Chron. 20.-26, Ita triumphũ canent angeli in noviſſimo die, quæ erit dies victoriæ, ubi implebitur quod ſcriptum eſt: Abſorpta eſt mors in victoriam, ubi mots ftimulus tuus? Ubi tua inferne vie ctoria? Deo autem gratias, qui dedit nobis victoriam per Dominum noſtrum IEſum Chriſtum, 1. Cor. 2 5. v. 5J. 3. Camor augur alis. Sicut enim in un- &ione vel coronatione Regum populus in- enti acclamatione gaudium{uum teſtari folet, ut videre eft; 1. Reg. cap. 1. verf. 40. ita fan&ti Angeli clamorem excitabunt in noviſſimo die. Erit enim`dies corona- tionis, qua Chriſtus in cœleſte palatium A introducer,& a ba et nos introducet,& Reges nos faciet coram cal; L. velſ. 6. impoſiturus unicui- itiæ, 2. Timoth. „ Apocal. 2. v. 1o. corona lem gloriæ, 1, Petr. f. verſ. 4. 4. mor potentialis. Sicut enim alta voce inclamamus, excitaturi aliquem in profun- do fomno jacentem, quomodo clamabat Dávid id exercitum Saulis, cùm ſopor Do- mini irruerat ſuper eos, 1. Sam. 26. Y. I4. ita clamorem excitabunt angeli in noviſſimo die, erit enim dies noſttæ evigilationis, ubi omnes, qui dormiunt in terræ pulvere, evi- gilabunt, alii in vitam æternam, alii inigno- miniam æternam, Dan. 12. v. 2,. 5. Clamor nuptialis. Sicut enim ſponſo ingrediente concurrit tota civitas,& clamor ingens per omnes auditur plateas,-ecce{pon- ſus venit; exite obviam ei, Matth. 2§. V. 6. Ita magnum excitabunt angeli clamotem in noviſſimo die. Erit enim dies nuptialis. Bea- ti qui ad cœnam nuptiarum agni vocati funts Apoc. 1 9. v. 9. 2. Vocis tenore. Nam veniet etiam, ut Paulus ait, cum voce Archangeli, Per aeaa— a—— Archangelum ſinfelHigitur N ichael, quem- gelo- (lum ex omni målitia creatorum ang ~ Canonica Scriptura zar tfoyly archa íin angelum vocat, ep» Jud: verf. g. quemad- modum enim primus adventus Domini per Angelum indicatis fuit, Luc. 1: verf. 46. ita fas crit, ut fecundus adventus peran- gelum annuncietur, ceu Johannes videt angelum per medium cœli volantem, qui clamat voce magnà: Timete Dominum& date illi honorem, quia venit hora judi- cii ejus,& adorate eum, qui fecit cœlum & terram, mare& fontes aquarum, Apoc. 14. v. 7. Sta- Ga chael fitjud opina Chri! morti minii 26N. audie egen mal fni Sici poten am, viori| ftrade ut Án foit, rerin Qr‘pi hocel miſſur termir terren;

by ù Epifiola 1, T heſial.. v. 13-18. ay Statuimus igitur, quod Archangelus Mi- chael inſtar præconis mundo denunciaturus ſit judicium, his verbis, ut Theophylactus opinatur: Præparate vos, judex præſtò eſt. Chriftus autem voce fua externa& audibili mortuos efficaciter alloquetur: Expergiſce- mini& jubilate, qui habitatis in pulvere, Efa, 26. v. 19.& omnes qui in monumentis fant, audient vocem illam,& prodibunt, qui bona egerunt ad reſurrectionem vitæ, qui verò mala egerunt ad reſurrectionem judicii, Joh, §. v. 29. Sicut enim in creatione verbo. fuo omni- potente ex nihilo produxit cælum& ter- ram,& omnia que in eis{unt: Ita le- viori negotio‘in noviflimo die corpora no- ftra de pulvere terræ ſuſcitabit. Plus enim, ut Auguſtinus ait, eſt facere quod nunquam tuit, quàm reparare, quod ante fuit, cujus rei ſpecimina dedit in diebus carnis, Matth. ap. 9. verſ. 25. Luc. cap. 7. verl. 14.& Joh. cap. 1 1. verſ. 43. ubi voce ſua externã& au- dibiliuſus eſt,& quod præcepit, eflectum de- dit. Quantò magis in extremo die vox Chri- ſti penetrabit omnia ſepulchra,& divinam habebit efficaciam mortuos evocandi, ubi non veniet in forma ſervi, ſed in majeſtate ſua,& omnes ſancti angeli cum eo, Matth. 2 5. verſ. 31. 3- Tuba clangore. Nam, veniet infuper, ut Paulus ait, cum tuba Dei, quam alibi vocatultimam tubam, r. Cor, 1 ș. v.$.quo- modo hoc intelligendum fit, Chriftus expli- cat, Matth. 24. v. 3x1,ubi de filio. hominis, hoc eſt, de ſeipſo dicit, quodin extremo die miffurus fit angelos fuos cum tuba vocis ma- gnæ, qui congregabunt electos ejus à qua- tuor ventis à ſummis cœlorum, usque ad terminos corum. Non autem humanæ& terreng erunt hæ tubæ, fedut probabile eft, divini angelorum ſanctorum miniſterio ex- citati ſonitus, tonitrua, fulgura,&c. lon- gèlonantiora, quàm olim in monte Sinai contigiſſe narratur, Exodi cap. t9. verf r6. quod ipſum etiam per angelos factum, ut ex Act. cap. 7. verſ. 5 3. Galat. cap. 3. v. 19. colligitur. In Veteri Teſtamento præcepit Deus Moa ſi, ut faceret duas tubas argenteas, hoc fine, ut eſſent partim tubæ gaudii, partim etiam tu- bæ prælii, Numer. 1 0, verſ. 2. Ita tuba ul- tima in extremo die duplicem obtinebit ulum, Erit enim I. Tubä gaudii,& denunciabit Feſtum æternum, quod electi celebrabunt in cœleſti Hieroſolyma, Eſa. 6C. v. 23. 2. Tuba pralii. Sicut enim in bello clangunt buccinæ, ut plus animi habeant milites,& hoſtibus terror incutiatur: Ita Chriſtus in noviſſimo die angelorum mini- ſterio buccinas inflabit, ut metu percellantur impii, pii verò capita attollant,& redem- ptionem appropinquantem cum gaudio exci- piant, Luc. 21..28.: Videte Dilecti, his organis Chriftus iner- citatione corporum noſtrorum utetur in no- vilimo die. Applicemus ad reſutrectionem ſpititua- lem. Jamdudum percrebuit in Germania no» ftra celeufma bellicum> quo ita perterre- facti ſunt incolæ, ut vox lamentationis at- diatur in omnibus viis& plateis: Quomodo veſtati ſumus& confuli vehementer, Jer. 9. verſ. 19. Jamdudum vidimus vexillum,& audivi- mus vocem buccinæ in dilecta patria noftra, Grihi VeA i Jamdudum perſonuit vox Chriſti in Ec- ZZ 2 clelia

143 Dominica XXV. pof Trimtatis. cleſia per os ſervorum ejus: Agite pæniten- tiam, appropinquavit reguum cœlorum, Matth. 3. v. 2. Sed quis eſt qui attendat, quis eſt qui èſo- mno peccati» evigilare eupiat? plerique per- g: in malitia{lua,& illadunt peccatum, rov, L4.V. 9. Deus percutit nos,& non do- lemus, atterit nos& renuimus accipere diſci- Plinam, induravimus facies hoſttas lupra pe- tras& nolumus reverti, Jer..v, 3. C incomparabilem malitiam, quæ procul eſſe debet ab omnibus Chriſtianis. Surge, qui dormis, clamat Paulus,& exſurge à mor- tuis,& illuminabit te Chriftus, Eph. F. v. 14. Qui hîc non 2udit Chriftum clamantem per ſuos præcones; Venite qui laboratis& o- nerati eftis, Matth. 1 1. y. 28. revertimini ad me,&revertar ad vos, Mal. 3..7. quærite Dominum, dum inveniri poteft, invocate eum, dum prope eft, Efa. ș ș v..aùdire coge- tur aliquando cum irreparabili fuo damno: Ite maledicti in æternum ignem, qui paratus eſt Diabolo& angelis ejus, Matth. 2 5. v. 41. HI- Caufa materialis, hanc Paulus defcri- bit his verbis: Mortuřin Chrifto relurgent primùm. Per mortuos in Chrifto, piosin- telligit& fideles, qui Chrifto vivunt ,& Chri- fto eriam moriuntur, adeoque vivi& mortui Chriſti funt, Rom. 14. v..de impiorum re- ſurrectione altum hic ſilentium. Interim cer- tiſſimum eſt, guod& iph reſurgent, ut in cor- poribus ſuis pœnas ſuſtineant, per quæ ma- la egerunt, id quod divina juftitia requirit, 2. Cor.§. v. 10. Iisdem ergo corporibus nu- mero& ſubſtantia tam pii quàm impii ex ſe⸗ pulchris prodibunt, quibus in hac vita vel Deo vel Diabolo ſervierunt. Sed magna dis- parirate. Quamvis enim ſubſtantiæ ratione eadem, quæ in hac vita geſſimus, cotrpora in reſurrectione tecepturi fimus, qualitates ta- men corum aliæ ac diverfæ erunt, quod mul- tis confitmatApoſtolus, I. Cor. 1 f. v. 36. ſegqꝗ. Quædam communes fum omnibus reſuſci- tatis, tàm piis quàm impiis, ut aàꝙνννiα xg] dSavaria. Quia enim vermis impios rodens non morietur,& ignis eos urens non extin- guetur, Eſa. 66. v. 2 4. M arc.9..44. 46. 48. neceſſe eſt, ut corpora eorum itidem reſurgant incorruptibilia& immortalia ab animabus nunquam ſeparanda, ſed ad æternos& nun- quam deſituros cruciatus reſervanda. Quæ- dam verò ptopriæ ſunt, ſolis piis ad vitam æternam reſuſcitatis, quas Paulus hoc ordine recenſet, 1. Cor. 1 5. v. 43. ſeminatur in igno- minia, reſurget in glotia, ſeminatur in infirmi- tate, relurget in potentia, feminatur corpus animale, reſurget corpus ſpirituale, ſicut por- tavimus imaginem terreni, ita portabimus etiam imaginem cœleſtis,& Phil, 3. v. 21. di- cit, guod Chriftus‘ corpus noftrum humile conforme ſit redditurus corpori ſuo glorioſo ſecundum eflicaciam, quã poteſt ſibi ſubji- ere omnia. Ex qutbus colligitur., corpora piorum ad vitam æternam reſuſcitatorum non folùm incorruptibilia fore ac immortalia, ſed etiam 1 Gloriofa, quia inenarrabili decore,{plen- dore& gloria, adeoque divino lumine, claritate& fulgore velut pallio veſtientur, ſalgebunt enim ſicut fol, Matth. cap. 13. verl, 43.& ſicut ſteliæ firmamenti, Daniel, càp: 12è verf, 3. cujus tamen fulgoris& cla- ritatis certi& diſtincti erxunt gradus, 1. Cor. 1I5. V. 4I. 2. Potentia, quia ig; prioribus infirmitatibus, doloribus ac mor- bis, quibus in hac vita fuerunt ſubjecta, pe- nitus erunt libera, ac proinde firma, valida, impaſſibilia, agilia, ſubtiliæ quibus nec pon- dus nec gravitas obſiſtere poterunt, quò mi- nus © :, Buysgosiys& incort erunt noxia

nus in occuri I. Thef-.v in aere rapiantur, i equales, non iidem, Matth. 2 2. v. 30. fed ratione fpi ritualium qualitatum„utalibi diximus. 5 A Cæleſtia, quæ non amplius terrenis in- miratibus obnoxia erunt, ſed tate fulgebunt, non erunt amplius deformia, manca, mutila, fed formoſiſſima, aſpectu de- cora, perfecta, omnibus membris integra, quarum qualitatum exemplar in Chyſti ex mortuis reſuſcitati& ad dextram Dei collo- cati corpore nobis proponitur. Impiorum verò& damnatorum-corpora licet futura fint incorruptibilia& immortalia, tamen- non erunt impaſſibilia, ſed æternis cruciatibus ob- noxia, nullo decore, nullagloria, nulla po- tentia, nullâ fpirituali a ornata; fed perpetua fæditate& ignominia notata, op- probrio fempiternodeltinata,&infernalıbus tenebris oppreſſa. Sutz enim vaſa apparata ad ignominiam& contumeliam, Rom. 9. v. 2i; a Biat E T V: Caufa] formalis: Ubitria notanda vye- —— quæ Chriſtus ſuo ordine perficiet. T. Mortuorum ſcitatio. In his enim lec] aa divinam fuam TOR e cortuptionem Pai funt, pribiliran em in- ruos- yerlari in. ftatu beatior; n hi qui tempore adven- riſti adhuc ſuperſtites futuri ſunt. Nam ni erunt, gui in reſurrectione vocem Chriſti audient. Proinde non contriſtemur, ut Ethnici quando vel liberis vel conjuge extrema tuba. Zpiſtola 1. Theſs. 4. V. 13818•7 845 per mortem orbamnur, ſed cogitemus, quod nobis beatiores ſunt. Nos enim vademus ad eos, illi verò non revettentur ad nos, 2. Sam. 2. V. 23 Collegerunt ex hoe loco Chiliaſtæ, fideles n reſurt eckionte mortuorum præventuros ef= eimpios totis mille annis, quibus regnaturi ſint cum Chriſto in ſumma ſelicitate,& hane vocarunt reſurrectionem primam JEX Apoc. 20. v. 6. finitis illis mille annis dixerunt, re e- liquos mørtales omnes ad vitam. revocatum, extremum judicium inftitutum, atque im- piis ad ihfernale lupplicium relegatis slan- &ös-adtælos aſſumptum i iri, ut ſempiternan corporum& animarum felicitatem poflide- ant.”- Sed paulus ne literâ quidem opinionem illam attingit, Erit quidem ordo intėr refur- gentes, T Cor. 15. 2. non tantùm dignitatis, led etiam temporis, præſertim ſi apparitio re- ſuſcitatorum conſideretutPrimitiæ Chriftus, 1. Cot. 15.verſ. z0. deinde qui ſunt Chriſti, primùm mortui prodibunt, poſtea fideles quos Chriſtus vivos inveniet, immutabuntur. Tandem etidm impii reſurgent, ut occupet ex- tretmum ſcabiesʒ ſed tantum PER E tervallum, ut Ch liaſtæ ſomniant: multò mi- nus ad reguum aliquod tertenum excitabun- tur fideles. Nam cum Chrifto regnabunt, ut iph——— led regnum Chriſti non eſt de hoc mundo, Joh: 18i v: 36 2: Vivorum. transmutatios: Deinde nos, inquit Apoſtolus, qui viventes teliqui eri- mus. Non quidem kelurgemus, reſutrectio enim mortuorum eſt, ſed ut ſerxmonem hunc explet, 1. Cor. 1 F..Homnes immutabimur in puncto temporis in momento oeuli, in Sonabit enim tuba,& mor- tui reſurgent incorruptibiles,& nos immuta- bimur. Oportet ebim cortuptibili hoc in- duere incorruptibilitatem,& mortale hoci in- duere 1 A ie APAN kikik 3

550 Dominica XXY: Auere immortalitatem. Non ergò mors, fed andja quiddam morti continget his, quos Chriſtus in adventu{uo vivos depre- hëndet, immutatio nimirum{ubita, quå corpora illorum mortalitate& corrupti- bilitate prædita, ſubitò induentur& per- fundentur quaſi οοαονναι Hιανν ο ααα αiα perinde ut eorum, qui’ ex morte reſuſcita- buntur. Hæc cum Paulo credimus, ſed exactam hujus immutationis cognitionem in hac yita habere non pofumus. Interim pia ignorantia de{fpe filiorum Ð EI gloria- mur fuípirantes ex Plalmo 44. verl. 2. Si- tit anima mea ad DEUM, ad DEUM vi- vum, quando veniam& apparebo coram fa- cie DELI? 3. Singulorum Congregatio, vert. 17. Nos enim, ait Apoftolus, qui viventes reliqui erimus, fimul cum illis rapiemur in nubibus in occurſum Domini in aëtem. O raptum ju- cundiſſimum, quo Chriſtus ſponſus cœleſtis in curru triumphali ſponſam ſuam dilectam ex hac ætumnarum valle in palatium regni cœlotum introducet in conſpectu Dei,ſancto- rum angelorum& univerſi mundi, Que glo- ria! quæ dignitas! quod jucundiſſimum ſpe- étaculum! Orapitė, Vos Mei, rapite ad Yos regnum cœlotum, dum vivitis hie in tempore gratiæ, Matth. 1.v. 12. ut rapiat vos olim Chriftus ſibi in occutlum. Nam Evangelium eſt vir- tus Dei ad falutem omni credenti, Rom. T, verf.16: qui verò Evangelio non obediunt, alpernantur confilium Dei adverfus ſemet- iplos, Luc.7..3 o.& pœnas dabunt interitum ætetnum à facie Domini& à gloria virtutis ejus, 2. Theſſ. 1. verſ. 9. Procedite ſponſo ob· viam,& ornate lampades veftras oleo fidei, Matth. 25. v. J. us luceat lux veftra soram ho- poft Trinitatis minibus,Matth..verf 16. Sint lumbi veſtti præcincti,& lucernæ ardentes, ſimiles ſervis, qui expectant Dominum ſuum, quando re- vertatur à nuptiis, ut cùm venerit& pulſaverit confeſtim aperiant ei. Beati ſervi, quos Domi- nus cùm venerit, inveniet vigilantes, Luc. 1 2. v. 3 6. 37. .dCauſa finalis, quæ duplex: 1. Perpetua cum Chriſto converſatio. Et ſictin- quit Paulus, femper:cum Domino erimus. Hæc eſt brevis& ſuccincta vitæ æternæ, ad quam reſuſcitabimur, deſcriptio. Nam cum Domino eſſe, idem eſt, ac in vita beata eſſe, ſicut damnati à facie Domini rejecti dicuntur. Ita enim ſanctorum angelotum beatitudo de- fcribitur Matth. 1:v. 10,& Paulus, cùm bea- tam ex hac vita emigrationem exoptaret: Cu- pie diſſolvi, inquit,& eſſe cum Chtiſto, Phil. r. v. 23. quin& ipſe Chriſtus his, qui propter nomen{uum perfecutionem patiuntur, bea- tam cum ipfo converfationem promittit, ubi ego ſum, inquiens, ibi& miniſtet meus Job. 12. v. 2 C.& iterum: Venio& accipiam vos ad meiplſum, ut ubi ego ſum& vos fitis, loh.14. .3. O jucundum confortium! 1. Ob beatam viſionem. Quæ enim cum Chriſto eſt, videbit eum à facie ad faciem, I. Cor. I 3. v. 1 2. Auguſtinus tria deſiderabat videre: Ro- mam in flore, Paulum in ore, Chûftum in carne. Quis non tertiam hujus-voti partem fibi quoque applicet,& redemptorem fuum incarne videre defideret? fed in bac carnis imbecillitate fieri non poteft. Sicut- enim Iſraelitæ non poterant aſpicere faciem Moſis ob ſplendorem, quem ex colloquio cum Deo in monte Sinai contraxerat, Exod. 3 4..33. Ita noſtris oculis aſpectus corporis Chriſti glorificati intolerabilis eſſet in hac vita. Diffe- ramus igitur in vitam æternam, ubi videbi- mus 3

mus eum ſine tædio, amabimus ſine modo; gaudebimus fine termino, ut Auguftinus lo- quitur. Cùm Chriftus in aſſumpta viri forma lu- Ratus effet cum Jacobo Patriarcha, tantum in eo ſuper hoc reſpec u exiftit gaudium, ut lætus exclamaret: Vidi Dominum à facie ad taciem,& ſalva facta eſt anima mea, Geneſ.; 2. v. 30. quantò magis anima noſtra ſalvabi- tur, quando Chriftum Salvatorem noftrum in forma prepria videbimus, ficut eſt, non uno tantum die, ſed in ſempiterna ſecula. Ibi ex- ultemus lætitia inenarrabili& gloria,& finem fidei noſtræ ſalutem animatum reportabi- mus, T. Pet. f..9. 3. Ob æternam cohabitationem. Nam ſemper çum Chrifto erimus, inquit hic Apoſtolus, non centum aut mille annos, ſed continue in omnem æternitatem. Cum Perrus in monte Thabor gloriam Chriſti videret,& in ſocietate Moſis& Eliæ degeret, nolebat deſcendere, ſed Domine, in- quit, hic bonum eſt habitare, ſi vis, faciamus tria tabernacula, tibi unum,& Moſi unum, & Eliæ unum. Sed evanidum erat hoc gau- dium, deſcendebant enim de monte, poſt quem deſcenſum multis adhuc calamitatibus Petrus obnoxius fuit, Matth. 17. verſ. 4. ſed quando Chriftus in novifimo diè nos inoc- curſum ſibi rapiet per aerem, manebimus cuni ipfo,& videbimus gloriam ejus, quàm dedit ipſi Pater cœleſtis, Joh 17. v. 24. 3. Ob plenariam beatificationem. Sutnus quidem etiam hic beati, ſed ſpe, Rom. cap.$: verl.. 24. per fidem enim ambulamus,& non per ſpeciem, 2. Corinth. 5. verſ. 7. fed ibi promiſſam hærteditatem cœleſtem ple- nariè apprehendemus,& in pulchritudine pacis poſſidebimus, quando Chriftus allo- quetur nos ſuaviſſimã illà eompellatione: Ve- : Epifola.Thefal.4. v. 13-13,$51 nite benedicti Patris mei, hæreditatiò accipi- te regnum paratum vobis à conſtitutione mundi, Matth. 2 6. v. 34. Videte Dile&i, hoc vocar Paulus effe cum Chrifto. Quis igitur non ingemiſcat cum Auguſtino: Veni Doinine JESU, veni, educ de carcere animam. meam> ut læter coram te corde perfecto;& cuin Paulo: im- vul tyw cupio diflolvi& efe cum Chrifto, Phil. 1. verſ. 23. nam melior eſt dies una in atriis Domini ſuper millia, Plal.8 4. v. 1 1. 2. Firma hine emergens confolatio, verf. 18.. nam coronidis vice addit Apoſtolus: Pro- inde conſolamini vos mutuò ſermonibus hiſce. Sanè omnia quæ ſcripta ſunt, ad noſtram doctrinam ſcripta ſunt, ut per patientiam& conſolationem ſcripturarum{pem habea- mus, Rom. I..4, inprimis verð confolatio- ne plena ſunt, qua teftatur Scriptura de ftatu piorum poft hanc mortalem vitam, Nam reſurrectio mortuorum fiducia Chriſtiano- rum, inquit Tertullianus, quod certi ſunt, licet in hoc múndo propter confeſſionem Chriſti multa cogantur pati, retributio- nein tamen ſecutùram in reſurrectione mor- tuorum non conteńmnendam, Luc. cap. 14. verl. 14. Hoc folatio fe erexit Patriarcha Jacobus jam moriturus,Gen,4..1 8. itemque Jobus c. 19. v. 25.& ſeptem fratres Maccabæi, Z. Mac. 7. v. T. ſeqq. Idem nobis applicemus ſolatium 1. Contra obitum noftrorum lamentabilem, quando noftri parentes vel conjuges, vel li- beri, vel quicunque, five fanguinis propin- quitate,five amicitiæ confuetudineinobisjun- éti per mortem ex oculis fubducuntur: Id fine luctu& dolore fieri non poteſt: Sed conſo- lamini vos dilecti, his ſermonibus, Non amiſſi

552 Dominica X amiſſi ſed præm M, parva móta eft, cum ite lebitis eos,& cor veſtrum gaudebit,& n hoc hoſ auferetur à vobis, Joh. 16. rum y gaudiu verl.2 2. Vidua Nainitica multis oculos humecta- bat lachrymis, cùi fllius ejus unicu í i an eletied C iſtus accedebat eam dicens: Noli flete.& ſuſcitatum matri reſtitu Ita plorant adhuc patentes R pi r; ſuis orbantur: fed in noviſſimo die Chriſtus „gquando liberis omnes illas lachrymas abſterget, redditurus ipſis liberos ſuos, non in ea debilitate;cui in növii tue o ODNOXII TUCPU hoc mund Hir zebunt initeriolisin bus glorificatis, quæ o ano Patris, Matth. 1..4 3& Geur ftellæ in uum, Dan. 1 2. v. 3. 2. Contra miſeriam vita hujus inamabi⸗ & durat uſque in ſepulturt in matrem omnium, Syr. 40. onſo amini vos dilecti, his ſeimonibus, — incipits bút in cælo merces veftra copioſa erit, Matth,$- amus bic in lachrymis, emus, Pſ. 1 26.v. 5. rtis formidabile m, t hora, quà mun- træ cum Hiskia 28..1, Confío lamini, manebitis in ulchra veſtra ape- ad — riet& vos eductos in cœleſten gloriam tranf- ch. 3 7. v. 1 2. ubi mors non amplius lætitia ſine triſtitia, ſanitas ſine ægti- tudine, juventus ſine ſenectute, beatitudo ſine calamitate, perpetuitas ſine corruptione, omne denique bonum ſine ullo malo; quod ut confequamur aliquando cum omnibus f- delibus Faxit beata Trinitas, Et ſempiterna Unitas; ne luce adimplet omnia; Laudata in cuncta ſecula, Amen. OM. XXVI POST TRINIT. Epiftola 2. Theffal.z v. 3710. habetet Bibliothecam ſuam in fo- litudine, reſponſum dederit, ſe ha- bete tantùm unicum Librum:, qui tribus conſtet foliis, rebus tamen& doctrinis adeò rtus ſit, ut pet omnem vitam fatis ediſci Ecnius in Vitis Patrum de quodam Eremita, quod interrogatus ubi refe haud poffit;; Primu folium dixit effe rubrum, in quo deſcripta extet pafo& mors Domini noftri Jefa Chrifti, quâ fanguinem fuum effudit. in ara crucis, ut redimeret nos ab omni iniquita- te,& purificaret ſibi populum mlrs ciy zelo- tem bonorum operum, Tit...14. Secundum folium dixitefe nigram, quod exhibeat tenebras infernales,& ſpiritus ni- gros cum omnibus tormentorum generibus, quibus damnati excruciabuntur, ut requiem non ſint habituri die& nocte, Apocal. 14. verſ. 1 1. Tef culo, pheta uc, 1 cord: renis. ghira 4 I omnib quandi l Eoc Rigrun Ter quamy bus exe

Tertium folium dixit eſſe album s inquo defcripta fit gloria vitæ æternæ subi creden- tesaliquando ftolis albis amicti coram thro- no Dei apparebunt,& cum Chriſto cœleſti ſuo Sponſo erunt& manebunt in ſeculum I. Theſſ..v. 17. Imitemur hunc ſenem,& librum quem nobis monſtrat trifolialem, diligenter evol- vamus. Evolutio illa ſuo non carebit com- modo: Folium rubrum confortat fidem Kit creſeant indies& conſcientias emundet à mortuis operibus ad ferviendum Déo vivo, Ebr. 9. v. 14. Folium nigrum excitat pieta- tem& timorem Dei in cordibus noftris, ut abnegatå impietate& mundanis concupi- ſoentiis ſobrie, juſtè& piè vivamus in hoc ſe- culo, Tit. 2, v. T 2. audiamusq́; Moſen& Pro- phetas, ne veniamus in locum tormentorum Luc. 1 6..29. Folium album ſpem elevat, ut corda veſtra à mundo& omnibus rebus ter- renis abſtrakamus,& cœleſtes theſauros in- qåiramus, gementes cum Sponſa Chriſti: Ve- ni Domine ſeſu,& citò veni, Apoc. 2 2. v. 2 0. Hunc librum etiam Paulus ſuis proponit Theſſalonicenſibus in prælecta pericope, dum fidem eorum deprædicat,& hoc ipſo ad perſeverantiam eos tacitè hortatur, ut nullis perſecutionum procellis ſe avelli patiantur, nimirum hoc rubrum folium eft,inquoChri- ſtus extat cum ſanctiſſimo ſuo merito, quem fides ſibi appropriat in ſalutem, Rom. 1o0. verlig Deinde pænas etiam denunciat horribiles omnibus illis, qui nolunt obedire Evangelio, quando Dominus Jeſus manifeſtabitur de cœlo cum Angelis virtutis ejus, hoc eſt folium nigrum.$; Tertiò conſolatur ſuos Theſſalonicenſes, quamvis jam tribulationibus&perfecutioni- busexerceanturinnumeris, fore tamen alia Epifola.Thefal...::10. fsg quando tempus, ubi juſtum erit apud Deum reddere iis, qui affligunt cos, aff ictionem, ipſis autem qui modò affliguntur, relaxatio- nem cum omnibus electis. Hoc eſt folium album. 8 Nos ſine ulteriari Præloquio ipſam Epi- ſtolæ tractationem aggredie nur, quæ duabus partibus abſolvitur, ut ſunt. T. Gratiarum afio, ZI. Chrifii patefattio. Sanie Deus cepti molimina dirige nofiri Uri túa crefiat abhinc gloria, nofira falus. Exegefis, [ E harmonia Epiſtolæ cum fuo Eyange- lio non opus eſt ſollicita inquiſitione. Utrobiq; enim deſcribitur proceſſus extremi judicii, ubi Chriſtus glorificabitur in ſanctis ſuis,& admirandus fiet in omnibus credenti- bus, qui tanquam oves manſuetæ& morige- ræ vocem paftoris fui hic in tempore gřatiæ audiverunt;& viciſſim ultionem infliget cum incendio flammæ iis, qui non novetuntDeum, ſed tanquam hædi ſalaces Evangelio ſe op- poſuerunt, aſpernati conſilium Dei adverfus {femetipfos,Luc..v. 30- Præmittit verò Apoſtolus gratiarum ađio- nem,& de præclaris in Chriſtianiſmo profe- ctibus Thefalonicenfibus fais gratulatur, (Gratias agere debemus, inquit, femper Deo pro vobis fratres, ita ut dignum eſt, quoniam {upercrelcit. fides veftra& abundat charitas uniuscujuſque omnium veſtrum in invicem, ita ut& nos ipli gloriemur in vobis in Eccle- fiis Dei pro patientia veftraeft fides in omni- bus perſecutionibus veftris& tribulationibus quas fuftinetis,) Cirta quam duo confide- randa eccurtunt. Aaaa.CAU

$4 Dominia XXV L poft Trinitatis I Cuuſa qua fnovetur, illa duplex po- nitur 1. Debita obligatio. OGαιινοννοr inquit Apoſtolus, wir ſinds ſchuldig/ oficiun requi- rit hoc, in quo conſtituti ſumus à Deo, ut ore- mus pro grege nobis commiſſo,& gratias a- gamus Deo, quando verbum velocitet currit & laborem noſtrum in Domiuo irtitum non efle deprehendimus, 1. Cor. 1 5. v. 58. His duabus partibus totus Chriſtianorum cultus ablolvitur, ut videlicet ea precemur d Deo, quibus indigemus,& laudeinus illum ſuper his, quæ à benignitate ejus quotidie beneficia ad nos deſcendunt. Idque non eſt pofitum in noftro arbitrio, quemadmodum resaliæ indiferentes, fed ugers inquit Hlc Paulus, mandatum eſt nobis, Pſal.5.v. 14. Cui mandato parere tenemur, quia ab eo Domino proficiſcitur, qui non folùm Corpus occidit, Domini terreni, fed corpus& ani- mam in gehennam perdere poteft, Matth.1o. v. 2 8. 2. Æquitatis Conſideratio. kaNie& ien inquit Apoſtolus, ſicut dignum eſt;& his verbis indicat, quod præter mandatum Dei ipfo jure naturæ aſtringamut ad gratiarum actionem Deo perſolvendam propter innu- me ra beneficia quibus nos quotidie cumulat, ne conqueſtioni detut occaſio, quã in popu- lum ſuuin invehitur Eſa. 1. v. a, ſeqq. Aquitas illa trifariam conſiderari poteſt 1. Reſpectu Dei, qui non ceſſat nobis bene- facere,(ed ſolem ſuum oriri ſinit quotidie fu- per bonos& malos, Matth. F. v. 43. unde pa- trem ſe appellat, qui miſeretur noſtri, ſicut pater filiorum, Pſal. 10 3. v. 1 3.& bona dat pe- tentibus ſe, Matth.J. v. 11. Enormiter ergò impios eſle oportet/ qui ſacrificium landis& gratiarusn actionis ſupremo benefactori Deo ſolvere detractant, unde maculæ appellantur, Schandflecken/& graviſſimam exprobratio- tionem audire coguntur: Hæccine reddis Domino popule ſtulte& inſipiens? nunquid non iple eſt pater tuus, qui poſſedit te,& fecit & præparavit re? Deut, 32.Vv:6. 2. Keſpectu uoſtri. Ideò enim accepimus mentem, quæ Dei beneficia agnoſcat, cor quod opera altiſſimi prædicet, animam quæ Dominum magnificet, os quod laude creato- ris repleatur, guttur quod gloriam Dei eru- ctet, linguam quæ magnalia Dei eloquatur. Breviter dicam: accepimus ut homines fimus qui per intellectum& loquelam à brutis di- ſcernuntur: Pudeat igitur nos vinci ab avi- culis, quæ Creatorem ſuum, quia loquela non poffunt cantilena colunt. Refert Macro- bius, quod cum Imperator Auguftus viđto Antonio Romam gloriosè ingrederetur, ci- vis quidam Romanus corvum inftruxerit, ut de feneſtra adventantem Cæſarem ſalutaret, his verbis: Ave Cæſar Victor Imperator. Potuit hoc corvus, præſtitit hoc Impera- tori. Nos vero quid? Nos inquam qui ratione præſtamus, qui gloriæ divinæ or- gana ſamus, germen plantationis Domini’, opus manuum ejus ad glorificandum, Efa. 6O. v. 2 1. Benedicamus Dominum, Vos Mci, in omni tempore, Pſal. 3 4. verſ. 2. Cante- mus totà die magnificentiam ejus, Pſalm. 7 1. verf, 8. media nocte ſurgamus ad confiten- dum nomini ejus, Pſalm. 1 19. verſ. 62. veſpere mane& meridie annuntiemus lau- dem ejus, Pralni. g g. verf. 1.hæc quippe eft voluntas Dei in omnibus nobis, 1, Theflal.5. verſ. 18. 3. Reſpectu proximi, quia fratres ſumus, & pro ſalute proximi apud Deum interce- dere, eidemque poſt obtentas preces gta- tias faa zrat 6. por cont ris€ nus carit cujus tulat: H busd chify lis, inſta pern: Matt fides

tias agere tenemur, r. Timoth. cap. iziverf. i. 2. inprimis, quando videmus proximum ab ertore in viam revocari>& in cultu pietatis atque fidei incrementa ſumere. Hoc faciunt Angeli, Luc. cap. rf. verk 7.& 10.& à nobis etiam requiritur, Rom; cap. I 2. verf. ro. ZI Máteria, Tria enim recenfet be- neficia, quæ uberem ſibi materiam gratia- rum actionis ſupplicant, ut ſunt I. Fidei accretio. verſ. 3. C in Græco, quod r q CA wE uaii Ti i RCI d p avžævs elt intelligendum eſt, Gum tum perfe- nihil ipfi pO- eſt noſtra reno- perficitur, 2. i vatio, in diem Corinth. cap. 4. verſ. 1 6. ſed dνν veiy dicitur fides Theſſalonicenſium, pectu aliarum Eccleſiarum, quarum fide ten- tationibus æquè non‘ inclaruit, quemad- modum Noa dicitur juftus ac perfe&us in generationibus fuis, nimirum comparatè, facta nimirùm collatione ad alios ejusdem ætatis& generationis homines, Genef, cap. 6. verl. g. vel etiam relpe&u priorum tem- porum; ubi gradu hunc fidei nondum confecutæ erant. Nam capite tertio prio- ris epitolæ precabatur Paulus, ut Domi- nus multiplicet eos,& abundare faciat caritatem erga fe invicem&e in omnes, de cujus voti impletione jam ſibi& ipfis gra- trulatur. Habet igitur fides ſuos gradus. In qui- busdam eſt inſtar grani ſinapis, ut in Ar- chiſynagogo, Matth. 9. verſ. 1 8.& diſcipu- lis, Matth. 8. verſ. 25. in quibusdam verò inſtat arboris proceræ, ut in Capitaneo Ca- pernaitico, Marth. 8. verſ. 8.& in Cananæa, Matth. 15. verſ. 2 8. Etſi verò minima etiam fides non eſt contemnenda, opera tamen Eyiſtola 2. Theſſal. r. v. 3010. Sie dandaeft; ut quotidiè creſcat, inprimis au- tem Dominus, à quo fidem habemus, togah- dus, ut fidemin nobis augeat, Liic. 17. v. F. & intirmitati noſtræ ſuccuttàt, Mato. cap. 9. verſ. 24. 2. Mutua dileio, quam rtova, inquit Apoſtolus, in Eceleſia Theſſalonicenſtum` eo ſenſu, quo fidem ipſorum dixerat re. ⁰νεν. Quamvis enim ad ſummam illam awulw quà lex requirit, nunquam pervenite poteſt charitas, abundare tamen dicitur, quando non uni vel alteri tantùm benefdcit, nec uno faltem benehció feexerit, fed omii- bus, quoad ejus fieri poteſt,& quocunqu beneficii genere gratificatur. Sed talis hæc abundantia, cui ſemper aliquid addi pô- tet, Ex parte enim cognoſcimus,& ex pat- te prophetamus, cum autem veneékit quod perfectum eft, evacuabitut quod ex parte et, 1. Cor T3. y9 rO. Elucet autem hinc 1. Charitatis neceffita, quia Paulus camcum fideconjungit, quæ per illam efficax eſt, Gal. 7. v. 6. ubi igitur non eſt charitas, ibi non eſt vera fides, fed fidei inanis quæ dam& yana perſuaſio, Jac. 2. v. 17. ucni 2. Charitatis qualitas, quod debeat eſſe 1, Mutua, ut alteri alteros codem chari. tatis affectu proſequàmur. Sumus enim membra unius corporis myſtici. Sicut igi- tur membra corporis natúralis pfo inyi- cem ſollicita funt,& ſi quid patitur d- num membrum, compatiuntur omnia, ſi verò glorificatur unum membrum, congau- dent omnia: Ita mutuã dilectione nos inyi- cem complectamur,& alter alterius one- ra portet, ut legem Chtiſti impleamus, Gal. 6. V, 2. <2. Intima: Fratres enim ſumus, ut hic Pau- lus ſuos Theſſalonicenſes appellat. Proinde Aaaa z etiam

g6 Dominica XXL. poft Trinitatis etiam ut frattes in unum habitare debemus, Pſ. 1 3 3. V. I. unum cor& uha anima, Act. 4. v. 3 2. ut David& Jonathan, 1 Sam. 20. v. 17. 3. Ingenua. Ut diligamus proximum non in verbo& lingua, ſed in opere& veritate, 1. Ioh. 3. v. 18. nam hypocritanon venit in conſpectum Domini, Job. I3. V. 16. Videte dilecti, hæc eſt vera Chriſtianachari- tas, cui operam navare debemus, ut abundet illa in nobis; quemadmodum hic Paulus fuis Theſſalonicenlibus illud teſtimonium perhi- bet. Sed hodie proh dolor non abun dat cha- ritas, ſed injuſtitia& charitas refrixit, Matth. 2 4. v. I:quomodo igitur filius hominis, cum venerit in nubibus cœli, fidem inveniet in terra? Luc. 1 8. v. 8. ö igitur juſtitiam ſeminate & metite miſericordiam, Oſ. 1 O. v. I 2. chari- tatem erga proximum exercete, ut fides, veftra appareat coram hominibus,& illi videant opera veſtra& patrem in cœlis glorificent, Matth. 5. v. 16. 3. Patientiæ exbibitio, ita enim porrò ſcri- bit Apoſtolus: Itaut& nos ipſi gloriemur in vobis in Eccleſiis Dei pro patientia veſtra& fide in omnibus perſecutionibus veſtris& tri- bulationibus, quas ſuſtinetis. Hoc tertium requifitum eft hominis Chriftiani. Nam quia omnes, qui ſunt in Chriſto Jeſu, perſecutio- nem pati oportet, 2. Tim. 3. V. 1 2. opus eſt no- bis patientia, ut voluntatem Dei faciamus, Heb. 1.v. 3.hinc datum eft nobisà Chrifto non folum ut credamúsin Chriftum, fed etiã pro nomineejus patiamur, Phil,..2 9. Videamus igitur ,nemagnitudine adverſi- tatum palmam nobis inter verti, vel à pia ſan- ctaque confeſſione veritatis nos dejici patia- mur. Non enim qui cœpit credere, poſted ve- rò deficit rurſum, lalvatur, ſed qui in fide per- ſeverat, uſque ad finem, Matth. 10, v. 22, pa- siamur auter non ut malefici, fed juxta vo- luntatem Dei& pro gloria ejus, talis mors pretioſa eſt in conſpectu Dei, Pl. 1 1 6. v. 15.& Deus glorificatur eo nomine, I. Pet. 4. v. I a. feqq. De SFecundo. Foi gratiarum&io, fequitur Chrifti pate- factio, ubi conſideranda venit K Certitudinis evidentia, quam probat Paulus argumento à juftitiæ divinæ admini- ſtratione deſumpto. Nam juſtum eſt, ait, apud Deum reddere iis, qui aftligunt vos, affli- ctionem,& vobis, qui affligimini, relaxatio- nem,.d Juſtitia divina requirit, ut bonis be- ne,malis autem malè fit. Atqui in hac vita{æ- pe accidit, ut malis quidem omnia ex voto fluant, bonis verò omnia adverfa eveniant, adeò ut nec illi ultionem, nec hi remuneratio- nem accipiant. Neceſſe igitur eſt ſupereſſe noviſſimum& nniverſale judicium, in quo impiis promerita ſupplicia, piis verò gratuita præmia dependantur, cujus immutationis ex- emplum Chriſtus nobis monſtrat in para- bola de epulone& Lazaro, Luc. 1 6. verſ. 19. ſeqq. Emergit hinc 1. Conſolatio. In hac vita pii opptimun- tur,& aliorum ſub pedibus jacent, qui dicunt animæ eorum, incurvare ut tranſeamus, Eſa. ş..23 queruntur hanc injuriam Magiftra- tui, nullam tamen relaxatiónem fentiunt, potentes enim habent adverſarios, qui vel au- toritate vel muneribus corrumpunt judicem, ut poſt fores ftare cogantur, ut vidua illa Luc. 1 8. v. 3. Poſſidete animas veſtras in pa- tientia, vos mei, inſtat hora, qua judicium a- liud inſtituetur, in quo ipſi erimus aſſeſſores, & hoſtes noſttos, à quibus modò exagita- mur, tis, Ma Exot camus ingemi neJ um ter pofam pora Ae Paqu

as———————.. aike mur, judicabimus, r. Cor..v. 2. tune ſtabunt juſti in magna confidentia adverſus eos, qui anguſtaverunt ſe,& qui abſtulerunt laboxes eorum. Videntes tutbabuntur horribili timore,& mirabuntur in ſubitatione inſpera- tæ ſalutis, dicentes intra ſe, pœnitentiam a- gentes& præ anguſtia Spiritus gementes: Hi sunt, quos habuimus aliquando in deri- ſum& in ſimilitudinem improperii. Nos in- fenfati-vitam illorum æftimabamus infani- am,& finem illorum fine honore. Ecce quo- modo computati funt inter filios Dei& inter ſanctos ſors illorum eſt? Sap.§. v. I. ſeqq; 2. Dehortatio. Dicant Empæctæ, ubi eſt Promiſſio adventus ejus: 2. Pet. 3. v. 4. juſtus eſt Dominus, qui piis præmia& impiis ſup- plicia differt quidem, ſed non aufert,& tardi- tatem aliquando gravitate compenſabit. No- lite igitur divitias ejus patientiæ& longanimi- tatis contemnere, quibus nos ad pœnitenti- am invitat, Rom. 2. v. 4. non enim tardat Deus promiſſionem ſuam, ſicut quidam exi- ftimant, fed patienter agit propter nos, no- lensullos perire, 2. Pet.3. v. 9. Ser vus nequam deſcribitur, quodin corde fuo dixerit: moram facit Dominus meus ve- nire Matth. 24, v. 43. tales fant noftri feculi homines, qui in utramvis aurem ſecurè dor- miunt,& ſatis ſibi temporis ad pœnitentiam reſtare exiſtimant. Sed quid dicit Scriptura? Veniet filius hominis eâ horå quå non puta- tis, Matth. 24..44. Excutiainus igitur hanc ſecuritatem, abji- eiamus cunctationem pœnitendi,& quotidiè ingemiſcamus cum Sponſa Chriſti: Veni Do- mine ſeſu veni, Apoc. 2 2. v. 17. quamvis e- nim tempus extremi judicii præcisè ſcire non poſſumus: non enim eſt noſttum noſſe tem- pora Act. T. v. 7. non obſcura tamen adſunt ſi- gna, quæ extremum diem ptæ foribus eſſe lu- Epiftola 2. Pheſſal. 1. v. 3. 10, culenter oſtendunt, de quibus Dotn. 2. adv. in Eccleſia dici ſolet. Vult autem Dominus hanc adyentus fui horam nobis ignotam effe, ut non ſimus ſecuri, ſed ſemper inprocinctu ſte- mus,& Dominum cum gaudio expectemus, ut ſervi boni& fideles; Luc · I 2. v. 2 f. I. Judicis magnificentia, qui eft Dominus Jefus,.7. Nam Dominus Jefus, inquit Apo- ſtolus, revelabitur de cœlo. Ad ventum Chri- fti vocat árordavýw, fabinnuens, quemad- modum in forma vilibili ad cælosadftendit, ita rediturum in noviſſimo die ad judicium vivorum& mortuorum, teſtibus angelis Act. Lvi. Quamvis igitur poteftas judicii faciendi cæteris etiam Deitatis perfonis in facris lite- ris alcribatur, Patri, Dan. 7..9.Matth. 22. v» 13.& Spiritui S. Ela.. v. 4. Chriſto tamen pe- culiariter tribuitur. Is enim 1. vifibiliter. 2. in aſſumpta natura humana, 3. immediatè hoc judicium adminiſtrabit, in nubibus pro tri- bunali ledebit, fententiam definitivam pro» mulgabit, eandemque executioni ftatim de- mandabit, ac proinde tum doart as tUM angsi= xos judicium illudexercebit. Hinc ipfe Pa- ter inquit, dedit filio poteftatem judicium fa- eiendi, quia filius hominis eſt, Joh. 5. v. 27. Notent hoc. I. Pii in Conſolationem. Non eſt ut nimis formidemus judicis hujus adventum. Eccee- nim qui Rex noſter, ſponſus noſterca, put no- ſtrum, patronus noſter, ſalvator nofter, idem Judex futurus eſt. Quomodo igitur perde- ret populum ſuum Nex clementiffimusꝛ Quo- modo ſponſam ſuam damnaret fponfus beni- gniſſimus? Quomodo inembris ſuis incom- modaret Ca put mitiſſimum. Quomodo clientes fios accularet patronns favemiffi- mus? Quomodo condemnaret nos Salvator fideliMmus 7 Homo eft, humanæ fragilitati Aaaa 3 igno- J57

s5% ter eft ian em& ſa ignoſcet, frater eft, propriam carnem& fin- guinem non deſpiciet. Noliteigiturtimere gorem hujus judicis, ſed attollite potius ca- 2o.. ia rede ei poroniRatd pita, quia redemptio veftra appropinquat, C ` Impii in emendationem, ut revertamur à Q s,& diem judicii ſemper in o- quem Deus conſtituit, ut o- a0mines ad pœnitentiam invi- ; vair Iyi 15 coram juaice 1101 DIt is illum, cujus oculi ficut cies ſicut ſol, cujus veſtiment er ficut nixdealbata, quem tanquam potentiſſi- mum nil præ valebit, ta quam ſapientiſſimum nil latebit. Expergilcimini igitur peccato- res; memorate noViſſima, extremi judicis ad- t e generolo eguo di- iii ventum pertimelcite. citur Job.ʒ.V..8. procul odoratur bellum. Sic homo cui falus æterna cordi eft,procul ju- dicii illud cruentum bellúmolfacit. prævidet & frequenter confiderat, atque hâc medita- tione[ele armat ad futurum judicium, ut di- onus habeatur ftare coram filio hominis, o Lue. 2 L. V. 3 6. Czterùm duo commemorat Apoſtolus, quibus judex ille magnificentiam{uam often- det,ut funt z. Satellitium. Nonenim veniet folus, fed multis angelis& ſanctis ſtipatus. Unde Da- niel, poſtquam th ronos vidit ad judicium po- ſitos, ſubjungit: millia millium miniſtrabant ei,& decies millies centena milliumſaſſiſte- 2, l bant ei.Dan. 7. V. I O. Nani prima conceptione 1 i hui e MIREI n infervierunt angeli huic fuo Domino eå horå uå carnem allumphit/0y@, angelus adſtitit Mariæ tantæ rei nuncius, Luc..v. 2.in nati- vitate primi fiunt Evangeliſtæ, Luc. 2.-14. ſub initium rainiſterii ejus miniſttant ei in de- Dominica XXVI, poft Trimtatis. ſerto, Matth. 4. v. ri. poſt reſurrectionem albis apparent veſtibus in ſepulchto, Marc. f C..j. in aſcenſione ad cœlos etiam apparent angeli, Act. 1. v. I O. æquum ergò erat, ut jam in majo- ri gloria apparenti miniftrarent, 1. Tanquam deductores. Quemadmodum enim Reges hujus ſeculi magnã pompã ſatel- litum& miniſtrorum incedunt: Ita Chriſtus RexRegum veniet in noviſſimo die in gloria, hoc eſt, in lanctorum angelorum, rilicè deducent ipſum, anquam buccinatores. Nam tubas in- unt,& celeulina excitabunt, 1. Theſſ..v. 164 cujus ſono clauſtra ſua laxabunt monu- f& terraconcidet, quem- ) aum tubarum facerdotalium muri Hierichuntis corruebant, Jof...20, 3: Tanqiam executores, Nam malos fepa- rabunt de medio juftorum, Matt. 1 3..49,& hædos ab Oovibus, Matt. 2 f..3 2. hinc à Pau- lo vocantur angeli yirtutis, quia fortes funt heroes, quifine omni obftaculo voluatatem Dei facere poflunt, PÉ 103..20. Hæc iterum piis confolationem, impiis verò terrorem incutiant, Pios quod attinet, percipiunt illi ex hoc diſcurſu, quod non fo- lùm favorabilem judicem, fed etiam angelos amicos habituri fint, ut quorum in vita cu- ſtodes, Pſal. 9.v. 1 r,& in morte portatrores fuerunt, Luc. 1..22. horum fint in novili- mo die metatores,& in cœleſtem Hieroſoly- mam ipſos introducant, ut ſint coram throno Dei ſemper,& una cum ipſis famulentur ei in ſeculum, Apoc. J. v. I 5. Impii verò, qui pec- catis ſuis angelos exturbarunt, hi timore per- cellantur& trepident. Sicut enim Deus poſt lapſum Cherubinum gladio flammante in- ſtructuin collocabat ante paradiſum, ut cu- ſtodiret viam ligni vitæ, Gen.3. v. 2 4. Ita cu- ſtodient kuleri moria fimodi eh Jo bear,&i Ter quam p aquis fu maneha tem de tement ipla fin ftum e naturali dicistec fiperap _ Qua Riem 3 tis ef i

ſtodient beati angeli in novifimò die fam- mantibus gladiis cœli portam,& nihil coin- quinatum intromittent. Apoc. 2 L. v. 26. In hoc modo alpectus angelorum eſt formidabilis, ut teſtantur apparitiones San- ctis factæ Dan. To. v. 8 Judic. I 3. v. 2 2. Marc. 1 6. v. d. quid igitur fiet in noviſſimo die, ubi omnes angeli apparebunt,& ſtabunt adverſus impios, quos jugulo apprehenſos uno impe- tuad infernum detrudent, Matth. r 3v. gO. 2. Supplicium. Nam veniet etiam inflam- ma ignis, ut hic Paulus aſſerit, quo non ſolũům mundum incendet, verùm etiam vindictam exercebit in omnes illos, qui non obediunt E- rangelio,id quod alibi etiam Scriptura tefta- tur, Efa6..1-Phir 1: v. 7. 97.V. 3. Graviſſimum ſupplicium, ad quod con- demnari poteſt maleficus, eſt ignis, quo peni- tus exterminatur, ut ne oſſiculus quidem ſu- perſit. Hoc modo Pontificii Johannem Huf- lum in Concilio Conftantienfi è medio{u- ſtulerunt ſparſo etiam cinere in mari, ut me- moria ejus periret de terra. Ita fiet in noviſ- fimo die, ut mundus, quiin maligno pofitus eſt, r. Joh. 5. v. 19. incendio ignis in favillas a- beat,& finem ſortiatur. Tempore diluvii omnes-tìm homines quam pecudesextra arcam Nog conſtituti, in aquis ſubmergebantur, ſed cœlum& terra manebant, Gen. 7..2 T. 22. in noviſſimo au- tem d ecœ ĩ etiam tranſibunt magno fragore, elementa ſolventur, terraque& quæ in ipla funt opera exurentur,2,Pet.:.10. No- ftrum eft caut ambulare,& ad quemlibet naturalis ignis aſpectum flamme hujus vin- dicis recordari, qua Chriſtus ad judicium de- ſuper apparebit. Quadruplicem Scriptura commemorat ignem, qui impiis in fupplicium` para- tus eft, quando in peccatis pergunt,& Epiftola 2. Thef..0.-10. 559 tempus gratiofæ vifitationis nolunt agne- ſcere. T. Inis naturalis, quo ſæ pe ex jufto Dei judicio domus& urbes ipſorum incendun- tur, ſicut experti funt Judæi, eò quod voca- tionem ad nuptias repudiaverunt, Matth. 22. VG: 2. Ignis ſpiritualis, qualis eft ira Dei, quam peccatores malitiofi fibi thefaurizant in diem iræ& jug judicii Rom.2. v,f. eft enim ignis conſumelis, Deut.. v. 24. qui ardet uſque ad inferni noviſſima, Deut. 3 2. v. 2 2. ita ut nemo avertere poſſit, Iob..v. 13. 3. Anis ſinalis, in quo mundus univerſus&o- mnia ejus opera conflagrabunt, 2. Pet. à v. io. 4. Anis infernalis, qui de paſcet corpora da- mnatorum ſemper renaſcentia. Nam fumus tormentorum eorum aſcendet in ſecula ſecu- lorum, Apoc. 14. v. Ir. Vultis effugere hune ignem, dile&i? Cà- vete vobis â peccatis,& omnibús malis con- cupiſcentiis, propter quas venit ira Dei ſu- per filios incredulitatis, Coloſſ. 3. verſ. 6. Contra verò in cordibus veftris fufcitate ignem charitatis, fidei& devotionis, quem diſcipuli Emauntici ſenſerunt, Luc. cap. 24- verſ. 3 2. Quando incendium exoritur, quilibet a- quam ſuffundit, ne latius ſerpat, ſed in primo tatim initio extinguatur: Ita nos quoque fanguinem Chrifti; quo ignem infernalem extinxit, vera fide apprehendamus,& cum Maria Magdalena lachrymis Pænitentiæ o- culos humectemus, tunc non folum mundi incendium in noviſſimo die ſine timore afpi= ciemus, fedetiam quemadmodum Lorh ex Sodomaereptus eſt, Geneſ. 19. verſ. 1 6. vel tres viri in fornace ardente conſervati ſunt, Daniel. 3. verſ. 26. 27. ab omnibus malis immunes erimus,& ſicut Elias igneo curru & e-

56 & equis in cælum fubvehemur,.Reg. 2. verſ. 1 T. 3. Beneficium. Veniet enim ut glorificetur in ſanctis,& admirabilis fiat in omnibus cre- dentibus. Hoc etiam facit ad magnificentiam itur eum judicis, quod comita 1. Glorificatio, quæ conſiſtit r. in manife- gatione bonitatis ac potentiæ ſuæ infideli- bus, quo pacto in Pharaone glorificari dici- tur, quia potenti brachio iplum gm omni exercitu in aquis ſuffocavit, Ex. 14.V. 17. 2. in celebratione nominis ſui, quæ fiet à Sanctis abſq; fine, Apoc. 5. V. I 3. 3. in præconio ſan- ctorum angelorum, qui& ipſi electis congra- tulantes dignum judicabunt agnum, qui occi- ſus eſt, accipere virtutem,& dignitatem,& ſa- pientiam,& fortitudinem,& honorem,& glo- riam,& benedictionem, Apoc. y..I he 2. Admiratio, propter ſubitaneam muta- tionem ſottis eorum, qui erant in mundo ab- jectiſſimi, tum verò ſublimes in gloria, Mira- buntur angeli, quibus tum plen innotefcet raultiformis fapientia Dei ſecundum præfini- tionem ſeculorum, Eph. 3. v. 10. mirabuntur electi, quia ſe non exiſtimabunt dignos ea gloria, ideoque coronas ſuas ante thronum Dei projicient, dicentes: Dignus es Domine Deus nofter accipere gloriam& honorem& virtutem, Apoc. 4. v. 10.1 T. mirabuntur de- nique etiam damnati, quando videbunt ju- ftos ftare contra ipfos magna confidentia, Sap. 5. v. i. ſeqq· an Hi ſunt fontes conlolationum in afflictio- nibus, quæ terminantur tandem ingloria vi- tz zterng,.Cor...17. III. Judičandorum differentia, quos Pau- lus hîc difpefcit in duas claſſes. In prima lunt impii, qui Deum non nove- runt,& Evengelio non obediunt. Quo no- mige intelliguntur partim Erhaici, qui ex Dominica XXVI, poft Trinitatis lumine naturæ cognoverunt Denm, fed non ſicut Deum glorificaverunt, ſed mutaverunt gloriam incorruptibilis Dei in ſimilitudinem imaginis corruptibilis hominis,& voluctum & quadrupedum,& ſerpentium, Roman. r. verl. 2.2.partim Judæi, quibus primùm an- nunciatum eft regnum Dei,fed repúlerunt il- lud,& fe indignos judicârunt vitå æterná, &.13.:46. quemadmodum adhuc hodie ixter nos Chriſtianos ejuſmodi contemto- res reperiuntur, qui Spiritui Dei obtempe- rant, ut antediluviani, Gen. 6..; dicunt qui- dem, ſe noſſe Deum, factis autem negant, Tit, 1. v. 16.& expreſsè dicunt eum auditoribus Jeremiæ c. 44. v. 16. 17. Sermonem quem lo- cutus es ad nos in nomine Domini, non au- diemus ex te, ſed facientes faciemus omne verbum, quod egredietur de ore noſtro. His Paulus duplicem aſſignat pœnam. Nam manet eos 1. Aterna perditio..9. Intelligit pænam infernalem, quæ verè jàs9e@ perditio dici- tur,& quidem oad diun, terna per- ditio, cui damnati ſubjacebunt inſtar ovium, & præ doloris vehementia linguas morde- bunt, Apoc. I..10. Exterius in corpore flamma cruciabit, in- terius in anima vermis mordebit, nimirum vermis malæ conſcientiæ, quo infeſtati mor- tem quærent& non invenient, cupient mori, & mors fugiet ab eis, Apoc. ꝙ. v. 6. Intellectus obtuetur cœcitate,& ex perpetuis dolorſbus rabiem contrahet. Cor deſperationem ſen- tit continuam. Voluntas inceſſabili torque- bitur inquietudine& moriendi deſiderio. Oculi tenebras patientur plusquam Ægyptia- cas,& in mediis tenebris horribili Dæmo- num conſpectu tertebuntur. Aures ſocio- rum ſtridote& gemitu affligentur. Clama- bunt tortores: Ad ignem, ad ignem, ſævi, macta, Aii centi myr dari ma C Pauk quán; collo

macta, trucida, jugula, in altum ſuſpende. Clamabunt damnati: Quid nobis profuit ſu- perbia? aut divitiarum jactantia quid contu- lit nobis? tranſierunt omnia tanquam umbra Sap. f. verf. 9. Clamabunt omnes impii: òvitam! ô mortem! ad quid inmundum na- ti? ad quid in hunc locum ingreſſi? væ nobis viventibusl væ morientibus! His cantibus da- mnatorum aures perpetuò perſtrepent, hãc Symphonia demulcebuntur. Breviter: O- mnia membra fentient æternam illam perdi- tionem,& nullam relevationis{pem habe- bunt. Oæternitas, æternitas, tu ſola ultra o- annorum, tredecades; Centuriæ decades& Centuriæ, myriades, myriades, Chiliades mariadum,& myriadum myriades,& ſi quis ultra numerus dari poret, hic locum non habent, fed in omne tempus annus unus extenditur. Conſiderate quæio vaſtitatem late paten- tis oceani, quot aquarum guttas ille in ſe con- tinet,& tamen ſi poſt mille annos formica in- de guttulam aliquam educeret,& impiis Deus ptomitteret tunc demum inferno liberatos & luppliciis eximendos, quando Oceanus es- et evacuatus, aliquod illis procul dubio ſola- men foret, ſperarentque tandem{fe gloriæ cœ- leſtis compotes futuros. Sed ubi dicitur in æternum, ibi omnis ſpes excluditur. Ver- mis eorum non morietur,& ignis eorum non extinguetur, Eſ. 66. v. 2 4. ſed fumus tormen- torum eorum alcendet in ſecula ſeculorum, Apoc, 14..11, 2. Jnominioſa proſcriptio. Addit enim Paulus: à facie Domini& à gloria virtutis ejus, quando nimirum ficut hædi fætidi à finiftris collocati triſtiſimam illam vocem audire Eypiſtola 1. Theſſal.t. v. 3 10. PET cogentur: Abite maledicti in æternum ignem, qui paratus eſt Diabolo& omnibus angelis ejus, Matth. 2 5. v. 3 1. Vix olim Ahaſvetus mortis fententiam in Hamanuni tulerat,& ſtatim ille à carnifice in Crucem actus eſt. Nec dum verbum exierat de ote Regis, ait Textus,& ſtatim aperuerunt faciemejus, ſuſpenſuſque eſt Ha- man in patibulo: Ita quoque ſimul ac po- tentiſſimus ille Rex Regum Chriftus JElus ultimum verbum elocutus fuerit: Ite maledi« cti in ignem æternum; mox truculenti illi Carnifices Diaboli damnatos invadent,& ad ſempiterna tormenta vel invitos& telu- ctantes trahent, qui non ſecus ac Core, Da- than& Abiron terra dehiſcente in puncto ad inferna delcendent, ubi à facie Domini& à gloria virtutis ejus relegati erunt in ſeculum, de quo fupplicii genere Bernhardus: DEUM non videre; inquit, fuperat omnia gehennæ ſupplicia: Deus enim fummum bonum eft, in quo vivimus, movemur& lumus, At, 17, v. 23, quomodo igitur avulſi à Deo ullo bo- no frui poflent? Abſolon urgebat Joabum, ut ſeſe velin conſpectum Regis iterum produceret, vel occideret, 2. Sam. 1 4. verſ. 3 2. ſic ergo mor- ti æquiparat, quod à facie Regis exulare co- gatur. Quanto majus& incomparabiliter majus malum erit à facie cœleſtis Regis exu- lare? Ex hac enim ſeparatione conſequſtur ſeparatio ab angelis, ſeparatio ab omnibus ſanctis& beatis hominibus, ſeparatio à cœ- leſti paradiſo,& projectio in tenebras exte- riores, ubi lumen non ſunt viſuri in æternum, Pſalm. 49. v. 20. Gentium Doctor Paulus, cum Mileſiis valedicturus Romam ſecederet& adderet, nunquam amplius illos faciem ejus viſuros, lacrymantes collo ejus incubuere,& ſuſpi- Bbbb ran-

162 Dominica XXVI, poft Trinitatis rantes ofculabantur eum, dolentes maxi- mè in vèrbo, quod dixerat, quoniam am- plius faciem ejus non eſſent viſuri, Act. 20. V. 37. 38. Si tantum Mileſii in diſceſſu viti unius ſancti commoti ſunt, ut lacrymarenturt& gemerem ad uny omnes: quæńam oble- cro afflictio?& quæ anguſtiæ erunt damna- torum? cum in æternum ſe divinæ eſſentiæ fruitione& conſpectu privandos coñfide- rabunt! quàm durum erit in æternum illi va- ledicere è quàm grave in perpetuum ab illius facie excludi: væ illis, ubi ego difceffero, inquit Jehova, Of. 9. verſ. 1 2. væ autem& iterum væ omnibus Diabolis& impiis in no- viſſimo die, quando Deus non ſimpliciter abipfis diſcedet, ſedd facie ſua relegatos æter- nis tenebris mancipabit, ita ut nulla amplius ſpes tupperſit, fore aliquando, ut Deus re- conciliatus amicam fuam faciem illis often- dat. Nam ira ejus manet ſupex illos in ſecu- lum, Job..v. 36. In fecunda Claffe funt piñ, qui credunt Evangelio,& fidem luam in fanéta conver- ſatione ipſo opere declarant, hos manet T. Gleria Chrifti participatio. Nam glori- ficabitur in ſanctis ſuis, ait Paulus, hoc eſt, gloriam, quå clatificatus eſt à Patre, ſuo mo- do etiam communicabit electis,& corpot̃a eorum humilia cotpori ſuo glorioſo confor- mia redder, Phil. 3. v. 27. z. Fidei compenſatio. Admirabilis fiet in omnibus, qui crediderunt, inquit porrò Apoſtolus, hoc eſt, tot cumulabit credentes beneficiis, ut admirabilis ipſius bonitas hinc omnibus appareat, cujus inſtinctu deptædicabunt iph cum omnibus: angelis & electis, quicquid in ſe boni contulit, dicentes cum Pſalte? Magnificavit Domi- nus facere nobiſcum, facti ſumus lætantes, Pſal. 1 2 6. v. 3. Hinc manifeſtum eſt, omnes omni- nò homines coram tribunali Chrifti con- gregatum iri quotquot à mundi exordio vixerunt, adħuc vivunt,& usque ad no- viſſimum diem victuti ſunt. ſuis, Noah cum ſuis, Abraham cum ſuis, Iſaac cum ſuis, Jacob cum ſuis, omnes Imperatores, Reges, Principes, Comites, Barones, Nobiles, Cives& Ruftici o- mnes Judæi, Pagani, Turcæ, Calviniſtæ, Papiſtæ, Lutherani. In fumma, omnes homines, quotquot in Afia, Africa, Eu- ropa& America vixerunt, omnes hic fe fitere, omnes hîc comparere cogentúr. Quemadmodum enim à Cæſate Auguſto univerſus deſcribebatur orbis, Luc, 2. V. I. Ita totus mundus convocabitur in noviſſi- mo die, ut à Chriſto judicetur, nemo fe abícondere vel tribunal hoc declinare pote- rit, 2: C0r g Vrd Excitet hæc conlideratio 1, Apud impios refipifientiam. Cum Nini- vitæ audirent concionem Jonæ* Adhuc qua- draginta dies,& Ninive ſubvertetur, cre- diderunt in PEUM,& prædicaverunt jeju- nium,& veſtiti ſunt ſaccis à majore usque ad minorem, Jon. 3. verf. 5. Scimus et- iai, Vos Mei,& quotidie audimus ex verbo Dei, quod in noviſſimo die, qui præ foribus eſt, mundus cum omnibus im- piis ſubvertetur. Convertimini igitur unus- quisque via ſua mala,& ab iniquitate, quæ eft in, manibus ſuis,& pœnitentiam agite in ſacco& cinere, jejunio& lachtymis, ne cum perverſo mundo pereatis. In quo- cunque enim loco ceciderit arbor, ibi jace- bit, Eccl. 1.Y. 3- z. Apud Adam cum-

2. Apud, pids confidentiam, ne ani- mum delpondeant, quando à fliis hujus feculi injuriam patiuntur. Nam omnes homines coram tribunali Chrifti comparere cogentur. Si omnes, etiam hi, qui nunc perſequuntur eos, ut digna factis recipiant, Luc. 2 3. v. 4I. Hic ſæpe vim patitur juſtitia, veritas ꝭ me- dio ſublata eſt, ut qi recefit à malo, ptædæ patuit, Eſa. 3 9. verſ. 1 5. multæ tribulationes juſtorum, Plal. 34. verſ. 20. impii verò èle- vantur& erigunt ſe ſicut laurus viridis, Pflal. 37.v. 35. Cain adverſus fratrem ſuum Abelem con- fugit& trucidat iplum, Genef..v. 8. Pha- R YEYEN 5 Dipi Epiſtola 2. Pet. 3. v. 314. TEs rao duplicat lateres, Exod, f. v, 23. Antio- chus varia excogitat tormenterum genera, quibus verum DEI cultum ſupprimat& evertat, 2, Macab. 6. verf) 1, fed fremant quantum poflunt, præ foribus eft optata dies, quå Dominus loquetur ad eos in ira ſua& in furore ſuo conturbabit eos, Pſalin. tunc apparebit, quid ſit inter juſtum& im- pium,& inter ſervientem Deo& non ſervi- entem ei, Mal. 3. v. 18. Quæſumus te JESU Chrifte, efice nos dignos, utadveatum tuum expectemus cum gaudio,& imperterrito corde coram tribue nali tuo compareamus per& propter quin- que vulnera tua, Amen Domine Jelu Amen. BIILEERE ~ 2 N Na Ay N X, 3 s Y y oS AARAA AAAA AAR Aii DOMIN. XXVII POST TRINIT. Epiftola z. Pet,3.0.-14. b E tunica pontificali Aaronis le- A gimus, Exod. 28. verl. 33. quod tintinnabulis aureis in.ora per cir- cuitum ornata fuerite, quæ cla- rum ede bat, quando ingredieba- tur& egrediebatur Pontifex in conſpectu Domini. Per tintinnabulá hæc nihil aliùd lignifica- tum eſt, quàm indefeſſum exhortationis fn- dium, cui fideles Ecclefiæ miniſtri ſemper vacare debent, ne fint canes muti, Ela.§ 6. verſ. 10. ſed vocem exaltent inſtar tubæ,& domui Jacobi peccata ſua annuncient, Eſal 78. verl. 1. Inprmis doctrinam illam de fi- ne ſeculi diligenter urgeant. Ideò enim hæc tintinnabula in extremo veſtimenti poſita credo, inquit Origenes, ut de fine mundi& extremis temporibus nunquam ſileas. Hoc miniſtrotum Eccleſiæ officium eſt, quod fbi lemper commendatiſſimum habere debent, certi quod coram Deo ingrediantur& egre- diantur, hoc eſt, pro Chriſtolegatione fun- gantur, 2. Corinth. ș, verf 20.& nif par- tes demandati muneris ſtrenuè peragant, ſan- guinem neglectarum ovicularum de manu eorum Dominus requiret, Ezech. cap. 3. v. 2 0. Si verò tintinnabula in ora veſtimen- ti, quod geſtant, poſita, crebrò faciunt, refo- b2 nare,

fei Dominica XAKI poft Trinitatis nare, hoc eſt, doctrinam de noviſſimis audi- toribus ſuis diligenter inculcant, id non con- temnendam parit utilitatem. Nam conſide- ratione iſta terrentur auditores, utà peccatis fibicaveant,& digna præparatione adven- tum Domini præoccupare ſatagant. Bombyces tantoperè perhorteſcunt toni- tru, ut ejus audito fragore ſtatim emoriantur. At qui eosdem alunt, quò eos ab interitu eri- piant, ſonitu quodam exiguo quotidie excita- to ad majorem fragorem excipiendum eos aſſuefacere ſolent, ne, cum repentè forſan to- nitrui fragor intonuetit, confeſtim emorian- tur. Eodem planè artificio utitur adverſarius noſter Diabolus, quippe cùm probè norit, nihil magis ad peccata in animabus ſuffocan- da& extinguenda conducete, quàm ſonitum, ftrepitum,& divinorum judiciorum fragor rem, omni ratione conatur eam ad mundana crepitacula, id eft ,, ad exiguos quosdam& fraćtos vanitatis, inanis gloriæ,& ambitio- nis tinnitus aſſuefacere, ut poſtea rei adeò neceſſariæ memoria amiſſa, etiamſi divino- rum judiciorum fragorem ex concionatoris detonantis ore excipiant, parum aut nihil mo- veantur, vitamque ſecurè absque ulla pror- ſus formidine tranſigant. Interim pii& fideles Eccleſiæ miniſtri non fileant, fed aureorum tintinnabulorum fo- nitu ftrepitum mundi& Diaboli vincant, ut noviſſimorum conſideratione auditores cum timore& tremore falutem ſuam ope- rentur, Philip. 2. verſ. 12. nam qui finem conſiderat; nunquam peccabit, Syracid. 7. Verſ. 39. Huc ſine dubio reſpexit etiam Veneranda Antiquitas, dum ſub finem anni Eccleſiaſti- ci tales Evangeliorum& Epiſtolarum textus elegit, qui de fine ſeculi& uſtimo generalito- tius mundi judicio dicendi uberem matetiam ſuppeditant. Ante octiduum habuimus Epiſtolam Conſolatoriam, qua animati ſumus adver- ſus omnis generis hujus mundi perſecutio- nes, eò quod in noviſſimo die quando re- velabitur Dominus Jeſus de cœle cum An- gelis virtutis ejus, juſtum erit coram DEO reddere iis, qui affligunt nos, afflictionem, & nobis qui tribulamur requiem. Jam fe- quitur refutatoria Amul& exhortatoria, quå in empæctas ſub finem mundi futuros gravi- er invehitur,& monet ſuos Auditores, ne de- cipi ſe patiantur ipſorum ratiocinationibus, ſed pœnitentiam agant in tempore, ne Chri- ftus in adventu fuo ultimo imparatos depre- hendat. Nos ſine ulteriori præloquio ipſam Epi- ſtolæ tractationem aggrediemur, viſuri I Adventus Chriſti demonſtratis- NECM. II. Neceffariam præparationem. DEUS Ter. Opt. Maximus cœli& terræ monarcha, coram quo uùus dies ficut mille anni,& mille anni ſicut unus dies, largiatur nobis gratiam Spiritus fui per Jefum Chri- ftum, Amen. Exegeſis. Ræſens Dominica claudit annum Eccle- ſiaſticum, quò accommodarunt pii vete- res tàm Evangelium, quàm Epiſtolam, quæ hodie prælegi folent in Ecclefia. Evange- lium agit de transfiguratione Chrifti in mon- te. Thabor, quæ nihil aliud fuit quàm præ- ludium noftræ glorificationis, cujusin vita æterna ad conformitatem gloriofi corporis Chrifti particìpes erimus. Epiftola autem viam mor mon Matt uR rinth moti auda Don í fant; horn le fu busi numi mum pD

odo ad glorificationem il ım pervenire qucamus, dum empæctas re- at. qui oinnia, quæ de vita æterna s& pig- nte mundi interitu, extremoque judicio in Scripturis proponuntur, pro ludibrio hä- beñt,& graviſſimam ſubnectit exhortationem bœnitentiam; ut in ſanctis converſationi- & pietatibus expectemus& properemus in adventum diei Domini Tria autem circa primam Epiftolæ partem conſideranda veniunt J. Graphica Empæctarum delineatio, quæ tri- bus coloribus perficitur,ut funt T. Conyenientifima appellatio. T3To mo& Tov y. vacovtes, inquit Apoftolus’, quodin no- viflimis diebus venient illulores. iurarst eltin Græco, 3sm 1g uraiċew ab illudendo, udus& jocus eſt ipſis, quicquid de no- viſſimo Chriſti adventu, de reſurrectione mortuorum, de judicio extremo, de conſum- matione ſeculi, de vita& morte æterna doce- tur quique etiam aliis hoc nomine illudunt, guod dogmatibus hifce ipforum opinionibus abſurdis& paradoxis fidem habeant. Diu et, inquiunt, quod de novifimo die fer- mones habiti funt in Eccleña, à Chrifto, Matth. 2 4. verſ. 22, å Paulo, Ađtor, 17. verf. 3 1. Koman. 2. Verſ.F. cap. 1 4. verſ. 10. 2. Co- rinth. F. verſ. 1 0. T. Timoth. 4. verf: 8. 2. Ti- moth..verf.8. à Johanne, qui eò pervenit audaciæ, ut ultimam horam adeſſe affirmare non dubitaverit, 1. Joh. 2. verſ. 18. ſed elapſa ſunt abhinc ſecula mille& ſex, nec quicquam horum in eventu contigiſſe vidimus. Fabu- læ ſunt Monachorum, quibus ſimpliciori- bus metum incutiunt, utinam tantum habe- rem pecuniæ„ quantum intereà temporis numerare vellem, donec apparebit novili- mum judicium. His& ſimilibus dicteriis ipſi Deo& verboe ejus petulanter inſultant, lam ſternit, quom 2¹ K i E E—.. EE n Epiftola.Prt.3.:-14. 565 quorum prolixum videre eſt catalogum, Sap. .vV.. ſeqq. Avus horum empæctarum fuit Cain, de quo legimus, quod locutus ſit cum Abele fra- tre ſuo, quid autem locutus ſit, refert Tar- gum Hieroſolymitanum, nimirùm dixit: Non eft feculum aliud, nec merces bona pro juftis, nèc pæna pro impiis.-Ab hoc omnes empæ&æ originem trahunt, qui in Ecclefia Dei, ab initio mundi extiterunt, adhuc exitunt,& ufque ad finem mun- di futuri funt,& partim verbis, partita etiam operibus extremum inficiantur judi- cium. Verbis negant Ethnici, quibus Concio Pauli de judicio extremo erat. cmsapbhoy's Actor. 1J. verſ. 18. Tales Epieuri de gre- ge porci erant Sadducæi tempore Chriſti, Matth. 2 2. verſ. 2 3,& in primitiva Eccleſia Manichæi Marcionitæ, Gnoſtici,&c. con- tra quos Judas Apoſtolus ſuam cumprimis epiſtolam ſcripſit; Itemque tempote Jo- hannis Huſſi Johannes vigeſimus tertius Pontifex Romanus, de quo referunt Acta Concilii Conſtantienſis, quod pertinaci- ter crediderit neque reſurrectionem ne- que judicium futurum, ſed animam homi- nis cum corpore mori& extingui ad inſtar brutorum animalium. Qua de cauſa in illo ipfo Concilio condemnatus& Pontificatu dejectus eſt. Tempore Lutheri etiam non defuerunt tales empa ctæ, hinc ipſe ſcribit in præfa- tione ſuper Commentarium decimi quinti capitis, prioris Epiſtolæ ad Corinthios: Pon- tifex, Cardinales,& Prælati præſertim in Italia viri ſunt egregiè docti, fed ex omni- bus vix tres reperias, qui hunc articulum credunt. Imò tantùm invaluit empæcta- rum numetus, ut Romæ, in Concilio Latera- Bbbb 3 nenſi

66 Dominica XXl. poſt Trinitatis nenſi neceſſe fuerit hunc articulum de im- mortalitate animæ confirmari. LeoX. poſtquam duos fuper hac materia philofophos difceptantes audiit, hanc tulit deciſionem: quamvis ſententia de immorta- litate animæ pulchris& bonis rationibus fir mata eſt: tamen altera mihi opinio magis âr- ridet, quia minus parit ſolicitudinis,& bonuna facit vultum. Hodie fub clara Evangelii luce puder qui- dem multos Epicureiſmum publice profiteri, interim factis negant, quod verbis non-aues dent,& talem agunt vitam, ut facile appareat, illos hon credere reftare aliam poft hanc vi- tam,aut ullam mortuorum reſurrectionem& judicium. IA IRAS Sicut igitur credunt ita vivunt,& ficut vi- vunt, ita moriuntur. Credunt ut fues, in- quit Lutherus, hinc etiam ut ſues vivunt& morientur. Væ autem omnibus illis qui fedent in ca- thedra irriſorum, Pl. 1. V. I. Sicut enim Sara Iſmaelem filium Agar noluit tolerare in do- mo ſua, quia deriſor erat, ſed mattem ſimul& filium ejecit, Gen. 2 L. V. 10. Ita Deus ejiciet omnes illos in tenebras exteriotes, qui Filium ſuum oſtentui habent, Heb. 6. v. 6. non enim irridetur,Gal. 6. v. 7. 2. Indecens ambulatio. Sicutenim homines ata raç idias duror imbus Toptuipevot x de>» cundum proprias fuas concupiſcentias eun- tes, ut inquit hic Apoſtolus. Quando enim Paulus requirit: Ne regnet peccatum in mor- tali noſtrocorpore, ut obediatis ei in concu- piſcentũs ejus, Kom. 6. v. I 2. ipſi in diem vi- vunt,& ſymbolo gaudent: Quod libet„licet, 40. 2. V. 6. ſeqꝗ. p eA ih i Epiftola verſ. 19. vocat eos Ay xac animales addit: rivu pa Aaler hoc ck, fecundum casiem ambulantes, & non ſecundum Spiritum, ut Paulus explicat Rom.83. v. 1. Teſtantur id opera carnis, quæ datà operã frenum laxant, fuffocantes econ- tra fructus Spiritus, ut in corde non poſſint matureſcere, Gal..v. 2 0. 2 1. 2 2. O ſtultitiam incomparabilem Quidcogi- tatis Coſmophili? Cur diligitis vanitatem,& quæritis mendacium? Quid momentaneam voluntatem præponitis æternis deliciis? Co- gitate quæſo, quid Eſau acciderit. Hic enim cum ob lenticulæ ferculum primogeniti jura vendidiſſet, in tantum pœnituit, ut toto pene vitæ tempore calamitatem ſuam deploraret, Gen. 25.V. 33.&.ed⸗ Videte, ne idem omninò vobis contingat, qui ob minimam voluptatulam beatitudinis æternæ jura, quæ Chriftus fuo vobis fanguine comparavit, venditis, videte, inquam, ne vos ſerius cùm fuerit pœniteat. Lyſimachus Rex Thraciæ cum 4 Scythis bello preſſus ſiti ad mortem uſque affligere- tur, hoftium{ele poteftati dedit, eå conditio- ne,ut quantum luberet, bibetet. Cùm ita inter utrosqueconyentum eflet,& abunde refe&us errorem commiſſum agnoviſſet, quàm bre- vis, inquit, voluptatis cauſa& libertatem& regnum amili. Timendum eſt, mundi amator; ne te, qui tam facilè inimicite poteſtati committis,&mi- nimã tentatione ingruente cum eodem pa- ciſceris, aliquando pœniteat, tuamque fatuita- tem deplorans, millies ingemiſcas: Quid pro- fuit nobis ſuperbia? aut divitiarum jactantia quid contulit? tranſierunt omnia illa tan- quam umbia, Sap. 5. v. S. 9. Sed fruſtra! ex in- ferno enim nulla redemptio, pſ. 49. v. 15. Sicut igitur Joſephus, cùm Domina ejus ſollicitaret concubitum,& lacinia veſtimenti appre henfa diceret: Dormi mecum, relicto in manu ejus pallio, fugit& egreſſus eſt foras, Gen.

Gen. 3 9. v. 1 2. Ita quando mundus& caro noſtra in obſequium concupiſcentiæ ſuæ nos pellicere ſtudet, non debemus ipſi morem ge- rere, ſed potius cum jactura bonorum à mun- do nos leparemus, ne concupiſcentiis ejus de- cipiamur, quæ non ſunt à Patre, ſed cum mun- do tranſeunt, r. Joh. 2. v. 16. 3. Aſürda ratiocinatio. verſ.4. Ita enim di- cent: Ubi eſt promiſſio adventus ejus? Ex quo enim Patres obdormierunt, omnia ſic peric- verant ab initio Creature: Argumentum fa- leeft 7 Si mundus per tot fecula immotus& variatus perſtitit, conſequens eſt, quod im- poſterum etiam ſemper duraturus ſit, ac pro- inde Chriſtus nunquam rediturus ad judi- cium inſtituendum& mundum deſtruen- dum. Sed verum prius. Ergo& poſterius. Ita ratiocinantur adhuc Epicuri de grege porci, quos ultima mundi ſenecta excludit fo- vetque innumeros, non ſolùm in doctrina de extremo judicio, ſed in oninibus fidei articu- lis, quos rationis metiuntur ſcrutinio,& cœ- leſtem ſapientiam juſtificare præſumunt, Luc. 7. v. 3 5. inprimis dilatione ſuam conſolantur malitiam, dicentes cum ſervo nequam: xoovi- Čai d Nubl ueir s Matth.24..48. ubi ett verbum Domini? veniat obfecro, Jer. 17. v. yf. in longum differuntur dies,& peribit omnis viſio, Ezech. f 2. v. 2 2. Die Welt iſt ein folch Fruͤchtlein/ wann die Ruthe ſchon gebun. den iſt/ ſo meynet ſie/ die Bircke ſoll noch ge⸗ pflantzt werden. Abſit hæc impietas ab iis, quibus ſalus curæ eſt. Animalis homo non percipit ea, quæ ſunt Spiritus Dei, l. Cor. 2. verſ.I4. magnus Domi- nus noſter,& magna virtus ejus,& ſapientiæ ejus non eſt numerus, Pſ. 147. v. 5. Videamus igitur, ne plus nimio tribuamus rationi, fed cum Aſſapho ſanctuarium e miid ur horas& moras Dei noftri addifcamus ,Pfal, Epiſtola 2. Pet. 3. v. 3. 14. 73. v. 19. ipſe enim mirabile facit conſilium, & magnificat ſapientiam, Eſa. 2..ult. II. Apoſtolica vefutatio.verſ. 3. quã ipſis ad animum revocat IL. Primæram Creationem. Sicut enim mun- dus cum omnibus quæ in eo ſunt, non fuit ab æterno, ſed in tempore cœpit: Ita pettus ait. non debebant empæctæ ignorare, quod etiam non ſemper manſurus, ſed conſtituto divini- tus tempore finem habiturus fit. Id probat y. Materie qualitas, ex qua cœlum& terra conſtant. Nam latet eos volentes inquit, quod cœli erant prius& terra de aqua& per aquam conſiſtens verbo Dei. Remittit nos his verbis ad hiſtoriam Creationis, ubi Deus primo die creavit confuſum aliquod chaos, quod ſecundum opinionein Doct. fuit quoad ſubſtantiam partim aqueum, partim terreum, quoad quantitatem ingens ſine fundo, quoad qualitatem tenebricoſum, indigeſtum& in- forme. Hinc Autor libri Sapientiæ vocat vant dupy non quod omni planë forma defti- tuta fuerit, ſed quod fuerit rudis, informis, de- ftituta forma illa completa&ultimata, quam in fequentibus diebus fuit fortita, Hine Deus ftatim illo ipſo die Iucein è tenebris emicare fecit, Altero die aquas diviſit ab aquis,& fir- mamentum poſuit in medio aquarum, divi- ſitque aquas quæ erant ſub firmamento ab his, quæ erant fuper firmamentum, Tertio die congregavit aquas, quæ ſub cœlo funt in unum locum, ut appareret arida, vocavitque aridam terram,& congregationes aquarum appellavit maria, Gen. 1. 1o. Huc refpicit Petrus, quando ait cœlos fuiffe prius,& terram ié udarG ag èi var conftitifle Dei verbo, De materia cœli diver- ſæ extant tum veterum, tum tecentiorum ſen- tentiæ. Auguftinus tamen ex rariſſima aqua, Wid. Sehmid.(llag. BF èn-le qua 167

guæ terræ inftar deduci potuerit ad exten- fonem, conditum affirmat. Nam cœlum extendit ſicut pellem, Pſalm. 104. verſ. 2.& ſicut tabetnaculum ad inhabitandum, Eſa. 40. verſ. 22. ut lolidiſſimum ſit tanquam tpeculum ex ære fuſum, Job. 37. verl r8. Hinc apud Hebræos cœli vocabulo cum 1 nali aquis ynonymo ſchamaim appellantur, Genef..- Terra verò conſtitit ex aqua non tanquam à materias fed privatiyè, quia ex aquis emerfit, cum Deus illas congregavit jn unum locum, quæ prius totam terram operiebant,& pér aquam compacta eft; ne in pulverem difflueret, ſed productioni & confervationi corporum mixtorum ido- nea foret, unde ſtatim poſt terræ formatio- nem dixit Deus Geneſ. 1. yerk rr: germinet terra germen, herbam feminificantem fe- men. Optimâigitur ratione hæc duo mem- bra conjunguntur, quod aqua& terra emerſerit,& tamen terra per aquam folida- ta& compacta ſit, cujus rei argumentum eſſe poſſunt etiam fontes, qui in convallibus ſca⸗ tur unt, ut aquæ inter medium montium pei tranſeant, Pſ. 10 4. V. 10. Hic igitur argumenti Petrini nervus et, guod contra empæctas ita conclu- dit: Quicquid ex materia interitui òb- noxia fađum eſt, illud certè aliquando in- tetibit. Mundus ex materia interitui ob- noxia factus eſt. Ergdò etiam aliquando in- teribit. 2. Vubi veritas. Subjicit enim Pettus: T Ng oes higos. Qui mgordiogir mos non lolum ad propinquius videlicet ad yv, nec folùm ad remotius, videlicet- ad«gaves> fed ad utrumque referendum eſt, ſenſu co, quod& cœli jam olim extiterint verbo Dei fcilicet creati,& quod terras jam olim verbo Dei A68 Dominica XXVII, poft Trinitatis ex aqua& per aquam conftituta fuerit atque compacta. Utrumque enim teftatur fes. Prius, quando feribit; Dixit DEUS, fat firmamentum in medio aquarum,. Po- fterius, quando fcribit: Dixit Deus, congre- entur aquæ in locum unum, ut appareat arida, quò pertinent loca parallela, in qui- bus omnia,& ſic non ſolům cœlum& ter- ra, fedetiam aqua dicuntur verbo Dei crea- ta; Palm. 33. verl. 6. Plalm. T45. verl. 4, Sicut igitut verbo DEl conditus eft mundus; Ita verbo DEletiam diflolvetur, quando iph viſum fuerit. Domus quæ fulcimento ſuſtinetur, oor- ruit, ſi fulcimentum ſubtrahas: Ita mun- dus verbo DEI tanquam fulcro innititur, Hebr. cap. 1- verl: 3. fed in noviſſimo die removebit DEUS fulcrum,& mox cœlum & terra collabentur. Tu Domine fundaſti terram,& opera manuum tuarum funt cœli. Iph peribunt, tu autem permanes, omnes ficut veftimentum veteralcent,& ficut indumentum mutabis eos,& muta- buntur, tu autem idem ipfe es,& anni tui non deficient, inquit David Pſal. 1 0 2. V. 2 6. feqq. 2. Diluyvialem inundationem, quà o tér: aóru@, mundus qui tunc fuit’, periit, exce- ptoNoah,& qui cum ĉo in arca fuerunt, Genefis cap..verl.23. Sicut igitur tunc yerbum DEI non fuit irritum, quod Noah centum& viginti annis prædicavit fui tem- poris illuforibus, qui amnia ſusque deque habebant, comedentes& bibentes, nu- bentes& nuptui tradentes, uſque ad eum diem, quo intravit Noah in arcam, Matth. 24. verk 39. Ita concludit petrus, nul- lum defuturum apicem, quin impleantur omnia, quæ Prophetæ, Chriſtus& Apo- ſtoli à mundo condito de judicio extremo & con- MAc q M

pie£*& f 4 4 & conſummatione ſeculi ptædixerunt. Nam cœlum& terra tranſibunt, inquit Chriftus; fed verb mea non tranſibunt, Luc. Zr; dem tanquam ſi- 11 od non y univer= ri. fed longè horri- „ quo totum hoè 8en..“ bilius reſtat diluviun univerfum in fne fet Dominus in igne ven 3 q Uande tyc gua 9 qua+ one furoris lamma ignis, drigæ ejus, reddere in indigi ſui& inctepationem ſuam un Ela.6G. V. I5. Sicut igitur tempore diluvii, cùm onines ſontes abyſſi magnæ,& catartactæ cœli apertæ eſſent,& piuvia veniret fuper terram quadraginta diehus& quadraginta noctibus, homines in montes aſcendebant præeelſasque turres& arbores, ut vitam confervareiit, quamvis hæc omnia fruſtra tentabant, nam quindecim cubitis altiot fuit aqua ſuper inon- tes, quos operuerat. Conſumptaque eſt omnis caro, quæ movebatur ſuper terram, præter Noam,& qui cum eo in arca etant, Ge- neſ. 7. verſ. 12. feqq.= Ira præparenus:hos ad futurum ignis diluvium hic ih tempore grati, nein mundo afylum quæramus,& cum Edomitis ad præcelſas arces Sonfugia- mus, Obad. 1. verſ..4. ſed cum Noalharcam ingtediamur, atcam nimitum Eccleliæ, ubi columba gratiæ Spiritus! Sanctus eyolat& revelat, adeoque per verbum& Sacramenta efflicax eſt, ut fidem accendat, Rom. 1 O. v. 17. & per fidem ſalutem animarum operetur, BBeC..g-; Si hane arcam ingtedimur,& januam, quæ Chriſtus eſt, cum ſanctiſſimo fuo mea rito, Joh, 10. verſ.74 firmiter occludimus D va Epifola z. Pet 3i n 3i rp 769 per fidem, ſon eſt ut metuàmũus Univerſale ignis diluvium, ad quod Dominus jam ledet, Plal. 2 9. verſ.10. nolt timere inquit Jehova, quia redemi te,& vocavi te nomine tuo, meus es, cùm tranſieris Per aquas tecum eto,& flu- mina non operient tèe, cùm ambulaveris in igne, non combureris, Ela. 4 3. VII 2. 3. Natura divina conſideracionemquæ d Na⸗ tura humana quàm longiffune differe, I. Propter aternitatem, verſig. Nam unus dies apud Dominum ficut mille anni seg mille anni. ficut nnus’ dies. Apud nos mä- guum eftdiferimen,& longiſſimum tempo- ris intervallum intet diem unùm& mille ana nos, quia nos tempori ſumũs ſubjecti,& ab illo menſuramur, ſed apud Deum, qui nhon eſt temporis ſucceſſioni& mutationi ſubjectus, cui omnia præterita& futura ſunt præſentia, unus dies& mille anni quoad Proportio- nem menſutæ cum infinita æternitate ni- hil quicquam diffeiunt. Non enim nume- rat annos, dies& horas, quemmadmodum nos, fed vivitin perpetuovëy, in perpetuo hodie, ubi non eſt manè aut veſpera, ptæteritum aut futurum; ſed continua præſentia,& mille anni elapſi corain ipſo tantidem va- lent ac heſtetna dies quæ tranſiit Plalm. 90. Verſ. g Emergit hinc firmiſſima conſolatio pro- his:, qui longo tempore vel morbis, vel aliĝ cruce affliguntur,& querelam Habacuc in- geminare coguntur: Uſque quò Domine clamabo,& non exaudies? Habac. I. verſ.2. unus dies ſicut mille anni,& mille anni apud Dominum ſicut unus dies, ſi igitur vel maxi- mẽ triginta octo annis decutsbas, ut Betheſ. danus, Joh. f. v. y. vel 18. annis ſpititum iofir- mitatis habeas, ut mulier illa Luc, 13.v. Ir. vel toto vitæ tempore ſtimulum in carne geſtare cogaris, ut Paulus 2. Cor. 1 2. verſ.). Gecce cum

$78 Deum- cogitas: penes quem longe alia com- puti ratio eſt, ita ut quamcunque crucis du- rationem pto momento reputet, Eſa 54. verſ. 7. 2. Propten longanimitatem, v. 9. non enim tardat Dominus promiſſum, inquit Petrus, ficut quidam: exiftimant, ſed patienter agit propter voss nolens aliquos perire, ſed omnes ad pœnitentiam reverti, Quando opifici tela operis, quam ſub ma- nibus habet; non cadit ad ſententiam, mox bilem concipit,& opus, quod cœpit, diſſipat & conculat. Non ita cœleſtis opifex. Is fece- rat hominem ad imaginem ſuam, ſed turpiter degeneravit,& ad Diaboli partes ſeceſſit. Hàc de cauſa poterat Deus irà commotus cœlum & terram cum omnibus rebus creatis peſſun- dare;&innihilum redigere, Sed conſervat cclum, conſervat terram; conſervat omnes ereaturas, quæ alids ſine ejus ſuſtentatione perirent; Pſal. 104. verf z 9. Hoc ideò facit, ut quia omnium ſalutem ſeriò expetit, homi- nibus reſipiſcendi ſpatium detur,& fie falus corum promoveatur. Non enim delectatur morte peccatoris, ſed vult potius,& ſerio vult; ut convertatur& vivat, Ezech. 1 S. v. 250. Ninr i Noſtrum eſt agnoſcere divitias bonitatis& patiemiæ& longanimitatis divinæ, qua nos ad pœnitentiam invitat, Rom. 2. verſ. A. ut revertamut; dum adhuc janua miſericordiæ parer. Deus mandat, PI. 95. v. 8. tempus po-⸗ fulat Romi i3. verk rI. neceſſitas inſtat, Pſ. J. v. 13. 14. Angeli expectant, Luc. 13. v. 10. Spiritus S. pullat, Apoc. 3. v. 20. Chri⸗ ftus vocat, Matth. rT. v. 28. Deus Pater tota die manus explicat, Efa. 65. V. 2. Videte, ne divitias haſce longanimitatis alpernantes iram Vobis theſaurizetis in diem iræ cæ juſti judicii, Rom. 2. verl. 5. nam tàm Dominica: XXVI, poft Trinitatis citò iraſci poteſt quam miſereti Dominus, & ira illius in peccatores non deſinit, Syr. f. verſ. 7. Ill. Adrentus Chriſti modißcatio. v. 10. Ve. niet enin 1. Indubitanter. Id quod ex eo ma ſtum eſt, quia dies extrema dies Domini pellatur. Quemadmoduim igitu noſttos in libro ſuo ſcripſit, qui ant & nondum unus extabat ex illis, Pſ. 139.v. 16. Ita diem ſuam non obliviſcetur, quando terminus appropinquabit„quem ab ætert præſinivit. Nam omnia condidit in numero, pondere& menſura, Sap. 1 1. V. 2 2. Omnes alii dies ſunt noſtri dies, quos Deus nobis conceſſit in ſpatium ꝓœnitentiæ, ut in- terim animæ noſtræ ſalutem procuremus. Sed liberum habemus arbitrium,& collo- camus eos prout volumus, ſive benè ſive ma- lè. Deus appoſuit homini aquam& ignem, ad quod voluerit porriget manum ſuam. An- te hominem vita& mors, bonum& malum, quod placuerit ei, dabitur illi, Syr. 1f. verk 16. 17. Sed dies judicii erit dies Domini, quia in illo non amplius erit pœnitentiæ lo- cus, ſed piis prœmia, impiis ſupplicia diſtri- buentur. Sicut igitur hic cecidit arbor, ita tum jacebit, Ecclef. 1 1. v. 3. Caveamus igitur. fi diem Domini hilari fronte excipere velimus, ne cum epulone quotidiè fplendidè vivamus; Luc. 1:7, T9. velpæniténtiami noftram de die iù diem diffe- tamus, Syr. 5. v. 8. Sed eum Davide tota die pullari ingrediamus,& peccata noftra de4 ploremus, PÍ. 38..7. inftemus obſecratio- nibus& orationibus die& noctè, 1. Tim. p. v. f operemtr ſalutem noſtram ſingulis die- bus,& dum tempus habemus bene faciamus, Gal. 6. v. 10. tum extrema illa dies nobis non erit dies judicii& cendemnationis, quod re- ſpectu FEE 5 Q Pi fa|] “eo d tut, 1 num, t mus, tio Eliz mundi. Chrig qui vixi Chrift QUifim tt, qy

ſpectu impiorum nomen obtinet, ſed dies re- demptionis, Luc. 2 1. verſ. 28. ubi DEUS finiet dies luctus noſtri, Eſa, 60. v. 20.& in um locum nos transferet, ubi nox ficut s illuminabitur, Pf. 139. v. r2. imò me- lior erit una dies ſuper millia, Pſ. B4 NI Z. Inopinanter y oc natas èw vush), ficut r in noe Han itudinem deſum- etrus ex ore Magiftri ſui] EſuChriſti, qui h. 24. v. 43. 44. eodem modo adven- tum ſuum depingit. Significatur autem hãc comparatione, quod adventus Chrifti àd ju- dicium futurus fit. I. Zmprovifus. proviſo in ædes alienas ſolent irrepete tae tempus obſervare, quõ minimè expectari pu- tant: Ita Filius hominis ventutus eft hora qua non putatis, Matth, 24V. 44. 2. Incertus. Sicut enim Paterfamilids nefcit quãà hora fur ſit venturus, Marc. g.;3. v. 35. ta ſcimus quidem diem Domini præ foribus eſſe. Nam fines ſeculorum in nos devene- runt, 1. Corinth. cap. 10. verſ. 11. ſed an- num, menſem, ſeptimanam,& diem neſci- mus. Non enim noſtrum eſt tempora vel momenta noſſe; quæ Pater in ſua poteſtate poſuit, Act. 1. v. J. Circumfertur prophetia ſub nomine Eliæ: ſex millia annorum erit mundus: duo millia inane, duo millia lex, duo millia dies Meſſiæ, & propter peccata noſtta, quæ multiplicata ox HAE ſunt, exierunt ab his qui exierunt. Sed no- tandum, quod kæc prophetia non ſit tradi- tio Eliæ Thesbitæ, qui floruit circa annum mundi 3040. ſub Rege Achabo annis ante Chriſtum natum ci tciter 923. ſed illius Eliæ, qui vixit circiter ducentis annis ante natum Chriſtum. Interim certum eſt, quod anti- quiſſimis Eecleſia: Patribus illa probata fue- rit, qui ex dicto ꝑ rophetico, Pſalm. 90. v, 5. Sicat enim fures ëg im- a a a T E Epifiola 2 Petr3, Y. geig, 77 & Apoſtolico, 2. Pet. 3. verſ. 8. probabilita- tem aliquam ipſi conciliare conati ſunt. Qui- dam etiam huc accommodant vaticinium Epochi, quod realem potius: quàm vere balem concionem fuifle autumant, Epiſtol. Jud. v. 14. Ut enim corporalis mors in fex priores Eccleſiæ patriarchas, Adamum ſcilicet, Sech, Enos, Kenan, Mahalecl& Jared, proptes peccatum efficaciter dominata eft in ſepti- mum verò Enoch fuam vim ac poteatiam ex- ercete non potuit: Ita exiſtimant eo iplo fignis ficatum, quod per fex millia anorum, qui- bus hic mundus ftabit, in onnes homines morts ſit dominatuta, ſeptimo autem mille- nario, quwi initium æternæ ac cœleſtis vitæ fu- turus ſit, amiſſo aculeo eam prorſus effe abolendam,& judicium ſecuturum. Sed meræ ſunt conjectutæ,& huriani cerebri ſpe- culationes; quæ in vetbo Vei nullum habent fundamentum. m: Præſtat igitur ſingulis diebus, imò horis ac momentis Chrif ad judicium adventum in vero Dei timoreexpectare, quam momen- tum temporis, ꝗac ad judicium rediturus fit, ſcrupulosè contri ipſius prohibitionem inda- gare. De die enim vel hora nemo ſcit, ne- que angeli cœlorum, neque filius, niſi ſolus Pater, Marc. cap. L 3. v. 3 2. 3. Kepeneinus. Sicutienim fur, quanta po- teft celeritate propofitum{füum perficit: Ita repentè veniet Chriſtus ad judicium inſtar fülguris, Matth. 2 4. v. 27. IImpiis pernicioſius. Sicut enim fur non ve- nit, niſi ut furetur, mactet& perdat, Joh. 10. verí, ro. Ita Chriftus veniet in extremo die ad perdendum impios,& multiplicabuntur interfe&ià Domino, Ela. 66..16. 3. Imperanter, tanquam Dominus maje- ſtaticus, qui uno verbo cœlum& terram Cccc z diſlol.

y diſſolvet,& in aihilum rediget. Coœli enim, inquit Petrus, magno impetu tranſibunt, ele- menta calorè ſolventur, terra verò,& quæ in ipla ſunt opera; exutentur. Ex quibus colligitur, quod cœlorum&c elementorum futurus ſit idem per ignem interitus. Ne quis enim cogitaret, cœlos aà conflagrati fore liberos quia deillis verf1 0. ſimplicitet dixera Apoſtolus, æαE Qcoildu, ideò verf: 12. ſubyingit; Tups pasvot Àubycovrajiy X à cœlo exotlus per elementa intermedia ad ter- ram uſque leſcendit, ut totam; cœli. ter- ræ que machitam deſttuendam eſſe fignifi- cet. Typus hujus conflagrationis proponitur in excidie Sodonitico, in guo. Dominus à Domino fulphu;& ignem cœlitùs depluit, Genef. cap. 19. verſ. 24. unde Chriſtus in concione de€xwemo judicio& fne mundi ad illud nos remitit, Luc, cap. 17. Verſ. 29 Eodem enim modo ſuper peccatores in no- vifſimo die pluet ſulpbut& ignem, Plal. ET: verl.7.& ſicut Sodoma conflagratio Lot hi erat liberatio: Ita mundi interi us veram af⸗ — libertatem piis& fidelibus, qui in. hoc do tanquam in carcere detinentur capti- vi Luciu zg. i Excitet in nobis hæe conſidetatio J. Mundi diſpicientiam, ne inordinato & nimio- amore ci adhærcamus Cum tranf- iturus fit insigne wmlrimo, cum. univerfa pompa&c gloria fua Tempus bireye elts inquit Apoſtolus, Reliquum eſt, ut qeii habent uxores, ſint tanquam non haben- tes, qui flent, tanquam non flentes, qui gaudent, tanquam non gaudentes„& qui emunt, tanquam non poſſidentes,& qui mundo hoc utuntur, tanquam non abu- tantur; præterit enim figura hujus mundi, 1 Corinth. 7. verſ.2.30.·3 1. Conſonat illud 7% Dominica: X XV IT. poft Trinitatis Auguftini, qui utere mundo inquit, quemadmodum viator in diverſorio utitur menſa, calice, urceo, dimiſſurus non petman- at de hedera, quam DEUS enidere tecit, ut umbtam onta- VEL 2 zat;:DEUS vermem; ji& exajuit> Jon. 4: conciliaret æſtus, 10 Talis hedera mundus eſt, quem multi di- int,& in concupiſcentia carnis, concu- pifcentia oculorum& ſuperbia vitæ ſuam quærunt oblectationem, ut Johannes mun- dum deſcribit,1. Joh. 2, V. 16. Sed cavete, Vos Mei, mundi lætitia eſt impunita nequi- tia, vermis corruptionis non em anebit. Mun⸗ dus tranſit& concupiſcentia ejus. Qui autem facit voluntatem Dei, manet in æternum, 1. Joh..v. 17. Inprimis revocet nos I. Ab apara divitiarum acquiſitione. Quid enim prodeſt homini, ſi totum luctetut mundum, animæ verò flug detrimentum patiatur? inquit Salvator Matth. 1 6. v. 26. Quid aurum& argentum, quod tantoperè omnes concupiſcunt? Spuma in viſceribtis terræ ex ſulphure& mercurio nata. Quid ſericum, quo faſtuoſi ſuperbiunt? Stercus vermium. Quid veſtes laneæ? Vellus occi- ſorum pecorum. Quidagri? Torpens humus, Quid palatia? Lapides inſenſiles. Quid omnia tertena, ex quibus divitiæ comparantur? Vanitas, fumus, nihil. Nolite igitur the- laurizare vobis theſauros in terra, ubi ærugo & tinea demolitur,& ubi fures effodiunt& furantur, theſaurizate autem vobis theſauros in cœlo, qui manent in ſeculum, Matth.6. v. 19020. i 2. 4 penitentia dilationè, a Filii& filiæ Jobi M inm piam fitori tum pereu in ma phyla largo Val 2 M comp lelun noren jüdic; iN

Jobi mutua inter fe læti convivia curantes ruina ſubitanea o . 1 9. Sic in co ebantur, Job. um nlatione ſeculi cœ- erræ que ſubitaneus erit collapſus, quo ſe- curi& impœnitentes in infernum uſque de- utur. Pœnitentiam ergò noſtr im non liffetamus in craſtinum. Fieri enim poteſt, Si quis tibi renu vivis y brey Lag nia pe guexomnia p t atur, nulla, opin poſſes induci„ ut in hac civitate tuos reconderes; res, vineam- plantares, hortos& conſereres, ſed migrares potiùs,& alibi do- micilium tuum quæreres. lta quotidie no- bis annunciatur mundi ruina, beatus qui emigrat per ſanctam converſationem,& im- maculatum ſe cuſtodit ab hoc ſeculo„Jac, r. v. 27. UI. Erga pauperes beneficentiam. Dum adhuc in mundo ſumus, mundanis ad aliorum ino- piam ſublevandam rectè utamur,& de tran- ſitoriis ac peritoriis theſaurum non peritu- rum nobis comparemus. Nihil ex mundo pereunte auffette poſſumus, præter ea, quæ in manus pauperum velut in Chriſti gazo- phylacium collocavimus, hæc ſiquidem largo cum fœnore olim reeipiemus, Prov. 19. VALZ. Manna im privatis ædibus aſſervatum computruit, fed in arca Domini repoſitum il- lælum manſit. Sie quæ in privatos uſus ava- ritia colligit, peribunt, ſed quæ in Chriſti ho- notem pauperibus dantur, manebunt,& in die judicii ptædicabuntur, Luc. 1 6. v. 9. Matth. 27v. 31. Fpiſtola 2. Pet. 3. V. 314. Il. Mortis appetentiam. Quia enim mun- dus nutat,& ruinam ſui multis indiciis prodit, Præterea totus in maligno pofitus eft, I. Jo- lan, J. Verſ. 19. charitas refrixit, abundat ini- quitas, Matth. 24. verf. 12. non immeritò cuim Paulo cupimus diſſolvi, ut ex mundo hoc immundo liberati in veram requiem transferamur, ſicut Mathuſalem ante dilu- vium, Geneſ. J. verſ.27. Scimus enim> quo- niam fi terreftris domus noftra hujus taber- naculi diſſolvatur, quod ædificationem ex Deo habemus, domum non manu factam, ſed æternam in cœlis, 2. Cor. 5..1. De Secundo. Toa rai ldimus Adventus Chriſti demonſtra- v:. RNS z. tionem, videbimus etiam neceſſariam Præparationem. Ubi duo conſideranda ve- niunt: A I. Modus„qui requirit 1. Sanam conyerfationem, Cum igitur hæc omnia diffolvenda fint, quales oportet vos eſſe in fanctis converſationibus? In græ- co eſt pluralis: èv dyii dyasoopwis Hgy ure- Beicis, ut moneat non ſufficere, ſi quis ſemel atque iterum opus aliquod ſanctum& pium edat, ſed in omni totius vitæ curſu fanctitati & pietati eſſe ſtudendum, ut abnegemus omnem impietatem,& contta ſobtie, juſtè& piè vivamus ¿v ra võv dran, Tit..V. 12. nam in cœleſtem Hieroſolymam non intrabit ali- quid immundum, aut abominationem faciens & mendacium, Apoc, 2 1. V. 26. Omnis igitur qui habet hanc ſpem in eo, ſanctificat ſe, licut ille ſanctus eſt, l. Joh. 3. V. 3. 2. iam enpeclationem, ne murmuremus fub cruce„fed-tempus dvaQu rws cogi- temus, ubi triftitia noftra in gaudium con- Cccc 3 ver⸗ 573 a eee

774 Dominica XXVII. poft Trinitatis d vertetur, Joh:16..29:quicquid nobisimmit- titur crucis& tribulationis patienter feramus, ficut agricola expectat pretioſum fructum terig patienter ferens donec accipiat imbrem temporaneum& ſetotinum: Ita nos quoque patientes ſimus& confirmemus corda no- ſtra, quoniam dies Domini appropinquavit, Jac. 5..7. Animæ interfectorum martyrum ſubtus altare clamabant voce magna, dicentes: Uſq; quò Domine, ſanctus& verus non judicas& non vindicas fanguinem noftrum de his, qui habitantin terra,fed jubentur requiefcere ad- huc tempus modicum, donec compleantur cConſervi eerum& frattes eotum, qui interfi- ciendi ſint ſicut illi, Apoc. 6. v. 9. ſeqq. Idem nobis applicemus reſponſum, quando in hoc mundo perſecutionem patimur. Reſtat dies ultionis, quam ſibi Dominus reſervavit, ibi juſtum erit reddete iis, qui affligunt nos, afli- &ionem,ñobis âutem,qui jarn tribulamur,re- quiem, 2. Theſl. I..6. ., Dignam feflinationem, ut ptopetemus in adventumDomini,nen ut Theobrocus philo- ſophus gentilis, qui enm legeret librum Pla- tonisde immortalitate animæ,{pe& defide- rio futuræ vitæ ſe interfecit, ſed feſtinatione tali, cujus ideam nobis Chriſtus monſtrat in parabola de virginibus prudentibus, quæ cum lampadibus ardentibus Sponſo obviam iviſ- {e dicunturMatth. 2 f..J. ſeqq. Eodem modo nos quoque in occurſum Sponſi cœleſtis pro. erare debemus, adventum ejus cupidiffimè deſiderantes,& cum Sponfa dicentes: Veni Domine Jelu, Apoc.22..20, Participium enim erev sores activè hié ponitur, quaſi dice- ret Pettus, Chriſtum iuſtigantes precibus vé- ſtris, ut citato gradu& abique mora ad judi- cium venian Nam propter electos, qui non ceſlant ingemiſcere, dies abbreviabuntur, in- uit Chriſtus Matth. 2 4. V. 2 2. II. Stimulus, qui duplex: 1. Mundi conflagratio. Quia enim cœli ar- dentes ſolventur,& elementa ignis ardore ta- beſcent, probè diſpiciamus oportet, ne flam- ma illa nos quoque apprehendat, ſed inſtar Lothi in medio mundi incendio conſerve- mur, Gen. 1 9. v.). ſeꝗq. Cum FHolofernes in campos Damaſci aſcendetet in diebus meſſis& ſuccenderet omnia ſata, omnesque arbores& vineas inci- di faceret, timor magnus cecidit ſuper incolas. Cogitabant enim: Si frugibus non parcit, qeid nobiſcum fiet, gäi mandatum Regis Af- ſyriorum violavimus? Judith. 2. v. 18. Ita cogitare debemus: Si Deus creaturas irratio- nales in noviſſimo die abolebit per ignem, quid fiet nobiſcum, qui Creatorem omnium creaturarum peccatis noftris offendimus. Eja, Vos Mei, vigilate& orate, dies Domini pro- Pò eſt, dies tenebrarum& caliginis, dies nubis & turbinis, Joel.2..2. dies luccenſa, quaſi caminus, in qua omnes contemtores,&omnes facientes impietatem ſtipula erunt,& inflam- mabit eos dies veniensʒ nec relinquet eis radi- cem& ramum, Mal..v. 1. 2. Noyi expectatio. Novum verò cœlum, inquit,& novam terram expectamus, ſecun- dùm promifionem ejus. Qui mundum duntaxat ſecundum qualitates renovatum iri ſtatuunt, urgent inter alia etiam, quod Apo- ſtolus non dixerit: Expectamus alios cœlos& aliam terram,fed novos cœlos& novam ter- ram. Nimirum ſtatuunt mundum per ignem renovandum non abolendum. In hac opi- nione multi fuerunt ex veteribus? Sed non eft articulus fidei. Poteſt Deus mundum abo- lére Scla poteſt etiain mundum immutare faltem roilrure. Utrumque poteſt defen- i bat, niena let D dec

di feripturæ dictis. Sed prior ſententia pro- babilior eft,& pluribus nititur fundamentis, fal. 102. V. 27. Eſa. 3 ꝗ. v. 4. c,(5. v. 1 Je Luc ZEV:$ 3ÅpOC20.v, 1 1.:Interim præftat izi Leu,& futuræ experientiæ rem committere; i, qui novi cœli& novæ tertæ incolæ fu- i ſunt, ibi gaudium novum tam copioſun erit, ut veteres non amplius recordaturi ſi- calamitates, Eſa. 65. v. 17. Hinc ita de- r mundi novi fabrica, quod fit Fuſtitis tabernaculum. Hic voluntas& to- ta cordis fictio mala eſt, ut licet aliquis feni» tro lavet,& multiplicet ſibi ſaponem, macula- tus tamen ſit in iniquitate fua: coram Domis no, jer:v2 2: Sed ibipeccatum abolebitur, & juſtitia florebit, cum Chriſtus exhibebit ſi- i Sponſam ſuam glorioſam, non habentem naculam, aut rugam, aut aliud hujuſmodi, Eph. f. v. 27. Quærite igitur, Vos Mei, ante omnia re- ur 3o rri IN DIE CONVERSION] Cyiſtola 2. Pet. 3. v. 3. 14. PRI guum Deid&e juſtitiam ejus, Matth. 6. v. 3 3. ut tandem ad perfectam juſtitiam, quæ in novo mundo habitat, perveniatis,& faciem Dei vi~ deatis in juftitia; Plak t..ult. 2. Piorum habitaculum. Nosenim expecta- mus, inquit Petrus, unde conſequens eſt, quod novus ille mundus piorum futurus fit domi- cilium, in quo æternas occupabunt manſio- nes, quas Chriftus ipfis per abitum fuum ad pattem præparavit, Joh. r4..2. Hic juſtitia ſæpe violatur& pervertitur, ut Naboth vineam defraudetur, I. Reg. 21. v. 15. Sed confidite, Vos Mei novum aliquando cœlum,& nova terra nobis habitanda dabi- tur, in qua juſtitia domicilium ſibi fecit. Ibi ſu- per omnibus injuriis cum Lazaro conſolatio- ne ſufficientiſſima refocillabimur, Luc. 1 C. v. 25. Id quod nobis concedat Deus Ter Opr. Maximus, cui ſit laus, honor& gloria in fecula feculorum, Amen. O Po ERoep Roe F Re ee N. s a N. S PAULI. Epiflola Afl. 9.:-22. Ecımus de Heliodoro, quod tem- plum ſpoliaturus per equitem terri- bilem à propoſito revocatus fuerit 2. Macc. 3. v..ſeqq. Idem Saulo evenit, qui Damaſcum pete- bat, ipſa Spiritus Sancti templa ſideles adl nienam pertracturus> fed cùm appi ping ret Damaſco, ſubitò circumfullit eum luz de cœlo,& cadens in terram audiyit vocem a ua- dicentem fibi: Saule, Saule quid me perfe- queris: Ita converſus eſt in vas electum,& nomen, quod anted perſequebatur, coram gentibus& Regibus,& filiis Ifraël portavit, ut teſtatur prælecta pericope, quæ quia nimis Prolixa eſt, hreviter excerpemus 1. Materiam confolandi. JI. Materiam mformandi. 71. Materiam imitandi. = Lld:

376 In die Converfionis Pauli Chriftus fefus, qui cor lapideumauferre, rent, malevolentiam fu: cendi. & ör carneum dare poteft, largiatur nobis gratiam Spiritus S. ut& nos fructus pœni- tentià dignos faciamus, Amen. Exegefis IXCEEJIS r) Danla de ſeipſo teſtatur 1. Tim. 1. verl, 16, quod Chriſtus ipſins converſione dederit exemplum longanimitatis& patientiæ, quam rga omnes peccatotes pœnitentes adhuc odie declaraturus ſit. Id probat prælecta pe- ricope, ſi ſpectemus e k je I. Perſecutionem, eujus vehementia pa- tet 1. Ex Affeclu. Nam hoſtis erat acerrimus omnium Chriftianotum,& nil nifi minas& cdes advetſus illos ſpirabat, ſicut canis vena- ticus, gui pleno curtu feram aliquam perfe- quitur, vel ut leo iratus, cuicatuli fui erepti ſunt, vel ut equus magnanimus in pPtælio, qui alacriter ruit per medios hoftes. Hoc iplo præbet nobis imaginem omnium tyranno rum,qui ſtrenui{unt in perfequendis Chrifti Confeſſoribus,& gratum ſe Deo cultum præ- fare arbitrantur, Joh. 1:v,2. 2. Ex eſfectu, qui triplex: 1. Literarum emendicatio. Acceſſit enim ad Principem Sacerdotum,& petiit abeo Epi- tolas, quas petferret Damaſcum ad Synago- as. Eadem adhuc hodie agitur tragœdia. Vi- dimus enim ſuperioribus annis, quomodo dectetis Pontificalibus& Cæſareis armati ſe- ſuiteæe& Monachi diſcurrentes in Germania Eecleſias hinc inde ſuis Paſtoribus ſpolia ve- tint,& exercitium Auguſtanæ Conteſſionis planè ſupprimere conati fint, Nec quicquam mutarunt ingenium, modò vires ſappete- Wd Dipp Track: Sehmid: de Cruime féb.320. mi 1 in atum produ- Hæc ſemper fuit, eſt& etit Eccl tuna, quemadmodum Eccleſia Judaica tem- pore Ahaſveri ſub Hamanolin eodem peri- culo conſtituta fuit;& Chriſtus ait diſcipulis fuis: Ecce mitto vos ficut oves inter lupos, Matth. 1 0. v. 16. Interim non caret ſolatio. Nam in mediis tenebris lux ejus Dominus eſt, Mich. J..8. 2. Intentionis deſignatio, quæ talis erat, ut ſi quos inveniſſet ejus viæ ſeu viros{feu mulie- res yinctos duceret Hieroſolymam. Expoſi- tio plenior extat Act. 26. V. 9. 10. 1 l. 12. unde apparet, quod fuerit Saulus Chriſtiani nomi- nis hoſtis infenſiſſimus, qui blaſphemavit Chriſtum,& alios ad blaſphemandum coẽgit, perſecutor& homicida. Eo ingenio ſunt adhuc hodie novi Phariſæi in Papatu, qui ſanguinem noſtrum ſitiunt, dicentes: Venite, diſperdamus eos, ne fit gens,& non memore- tut nomen Iſrael ultta, pſal.g.V. J. Via Chriſti exoſa eſt filiis hujus ſeculi,& qui ambulant in ea, multis expoſiti ſunt peri- culis: Interim ad vitam ducit,& largam tæ- diorum compenſationem im portat:⁊ Sed via mundi plana eſt& trita, quæ omnibus arri- det, fiuis autem ad quam ducit, peſſimus eſt. Videte, vos mei, ne deterreamini periculis, quibus Chrifti via plena eſt,& in viam mun- di declinetis, nam per anguſta itur ad au- guſta, non per auguſta ad auguſta. Nemo po- teſt gaudere in utroque ſeculo, inquit Augu- ſtinus. Qui hic verſatur in deliciis, ibi vitam tranſiget in Iachrymis,& qui hic in lachrymis ſeminat, ibi in exultatione metet, Pſal. 1 26. verſ. 5. 3. Propoſiti maturatio. Nam poſtquam ac- ceperat literas à Principe Sacerdotum, tatim in viam ſe confert,& ultta quadtaginta 71 1 por lucen fimi facia centi inco 2. conci nuen nem; avni dicti & cut ficere tentia

williaria Damaſcum petit, ut propoſitum ſuum in effectum producat, Ita plus laboris impendunt filii hujus ieculi, ut lucrentur in. fernum, quàm filii lucis, ut vitæ æternæ hære- ditatem adipifcantur, Nam membra fiia ex- hibent organa immunditiæ& iniquitatis ad iniquitatem,& fructum alium non habent quàm pudorem& ignominiam, Rom. 6. veri. 19.20. II. Converſionem, quã ſubitò mutatus& ex perſecutore Apoſtolus factus eſt. Nam cum iter faceret, inquit Apoſtolus, contigit ut ap- Propinquaret Damaſco,& ſubitò circumful- ſit eum lux de cœlo, collapſusque in terram, audivit vocem dicentem fibi Saul, Saul, quid me perſequeris Ibi duo converſionis media enumerantur: 1. Lux ſplendens, quã denotatur interna Sp. S. illuminatio. Erat enim radius Solis juſti- tiæ Salvaroris noſtri Jeſu Chriſti, qui illumi- nat omnem hominem venientem in hunc mundum, Joh...9. Sed regulariter non fa- citimmediatèguemadmodum hfc Saulum il- luminavit; verum mediatè per verbum& Sa- cramenta,in virtute Sp. S. 2. Cor. 4. v. 6. Vultis igitur, vos mei, internè illuminari lucem verbi ne contemnite. Habemus enim Hrmiorem Propheticum ſermonem, cui bene- faciamus attendentes tanquam lucerne lu- centi in loco caliginoſo, donec lucifer oriatur in cordibus noftris,.Pet...1 9. .Fox terrens, quæ nihil aliud eft ģuàm concio legis, quå tanguam malleó commi- nuente petras corda feriuntur,& ad agnitio= nem peccatorum pertrahuntur, Ex lege enim agnitio peccati, Rom. 7. v. 7. uthomo male- dictionem ſentiens Domino totus ſeſe dedat, & cum Paulo reſpondeat: Domine quid vis me facere? Hæc ſalutaris via eſt, quæ ad pœni- tentiam& ſalutem ducit, quam non debemus Epiſtola Adt.9. v.-2 2. 177 repudiare,& iis, per quosadhuc hodie Chti- ftus impænitentes peccatores terret, fuccen- fere; ut mundi fex folet{ed verbum veritatis cum lenitate fufcipiamus, ita poterit ſalyare animas noſtras, Iac. 1. v. 2 I: Hoc exemplum Sauli conyerfi& in gra- tiam recepti poteſt nos conſolari 1. Contra peccatorum multitudinem. Saulus nomunum tantùm admiferat peccatum, fed ut ipſe ait, blaſphemus fuerat,& perſecutor, & violentus, nihilominus gratiam conſecu- tus eſt, 1. Tim. 1. v. 15. 16. Ita non terteaminĩ multitudine, fi plurima fint peccata veftra. Ubi delictum abundavit, ſuperabundavit& gratia, ſi fide eam receperis, inquit Baſilius. Plus enim debenti, plus remittitur, ut vehe- mentius amet. Quærite igitur Dominum, dum inveniri poteft invocate eum, dum pro- pèch, derelinquat impius viam fuam,& vir iniquus cogitationes ſuas,& revertatur ad Dominum,&miſerebitur ejus,& ad Deum no- ftrum, quoniam multus éf ad ignoſcendum, Eſa. j 5. v. 6. 7. .Contra peccatorum magnitudinem. Sau- lüs perſequebatur ipſum Chriſtum in mem⸗ bris ſuis,& nihilominus miſericordiam ade- ptus eſt. Confidite peccatores. Magna peccata Deus magnã delet miſerieordid. Te- ftis Aaron, Exod.3 2. verſ.a. ſeqq. Teſtis Da- vid, 2. Sam. 12. verſ.13. Teſtis Petrus, Luc. 22. verſ.5 6. ſeqq. Teſtis uniyerſa Scriptura, quæ miſericordiam Dei omnibus pagellis mirificè deprædicat, inprimis plalm. 130. verſ.7. Mich. Y. verſ. 18. Thr..V. 2 2. Syr. 17. v. 20. Cain deſperabundus in hæc verba etum- pebat: Major eſt iniquitas mea, quàm ut re- mittarur, Genef.4. verf. r3; Sed refpondet Auguſtinus: Mentiris Cain, quia major eſt Dei bonitas, quàm omnium hominum iniquitas. Dddd Nam p —

578 In die Converfionis Pauli Nam fecundum altitudinem celi 4 terra præ- valuit miſericordia ejus ſuper timentes{e, PL 103.V. 1 1. De Secundo. Urr materia confọlandi, fequitur materia informandi, quam ſuppeditat 1. Chriſti appar itio. Poſtquam enim Da- maſcum urbem jam intuetur corarn,& 2clo quaſi æſtuat propoſiti ſui exequendi, ecce Chriſtus ipſe de cœlo apparet, quem vidiſſe ſe teftatur, r. Cor. 1.v. 8.& alloquitur: Saul, Saul, quid me perſequeris? Vocem illam Pau- lus audit, quod fieri abſque miraculo non po- tuiſſet, niſi Chriſtus ipſi præſens fuiſſet. Unde fequitur verum effe, qúod Lutherani profi- tentur, Chriftum, qui promifit, fe in Ecclefia in terris affuturum uſque ad conſummario- nem ſeculi, adeſſe ei non tantùm ſecundum divinam, fedetiam fecundum humanam na- turam, in qua poft aſcenſionem in cœlum to- ties ſuis membris in terra apparuit, quod ne- gant Calviniani, qui Chriſtum ita inclu- dunt cœlo, ut nullibi pofſit eſſe in terris, con- rra inſignes illas promiſſiones, Matth. 1 8, v. 40, c. 2. 8. v. 20. Diſcimus hinc, quis ſit Eccleſiæ defenſor, nimitum Chriſtus Jeſus adjutor in opportu- nitatibus, Pſalm..v. 10. qui ſuos cuſtodit ut pupillam oculi, Pſal. 17. V. S.& qui tangit eos, pupillam oculi ejustangit; nec impunè feret, Zach. 2. V.&. Ipſe caput eſt Eccleſiæ, Eph..v. 22.& ſicut membro lieet infimo in corpore læſo, clamat caput& lingua: Quid me lædis? ſic perſecu- rionem ſuſtinentibus membris corporis Chri- ſti myſticis, ipſe, ut caput ſummum ad Sau- lum dicit: quid me perſequeris? Ego ſum Je- ſus, quem tu perſequeris. Summa hæc eſt piorum afflictorum in mundo conſolatio. patitur in iis ob myſticam unionem iple Chri- ſtus, qui in iis habitat per fidem Eph. z verf. 17.& vivit, Gal..v. 20. læta igitur ſequetur Euſgaucie,quæ 2. Cor..v. 1o. ponitur: Semper mortificationem Domini Jefu in corpore no= ſtro circumfetimus, ut& vita ſeſu in corpote noſtro manifeſtetur. 2. Palli impeditio. Dejicitur enim voce& fulgure, ut manuductoribus opus habeat, qui Damaſcum ipſum introducant, ubi poſtmo- dum ſedit tribus diebus non videns, ac non comedit, neque bibit, quin& viri, qui erant ei comites itineris, ſtabant attoniti, audien- tes quidem yocem, neminem tamen Yie dentes. Apparet hinc 1. Crucis beneficium.-Ille enir cæcitate triduanå percùtitur,&intered temporis neque edit negue bibit; repetiit, fne dubio vitæ an- teactæ cædes& perſecutiones,& multis la- chrymis culpam deprecatur. Ita omnes mor- bi nihil aliud ſunt quàm conciones pœniten- tiæ, ut Theophylactus ait, quos Deus immittis his, qui conciones verbales ſusque deque ha- bent,ut pater exemplo Manaflæ,.Chron. 33. v. io. ſeqq. Nabuchodonoſoris, Dan. A. V O. ſeqq. filii perditi, Luc. 1 5. v. I I. ſeqq: qui omnes per crucem& tribulationem ad pæni- tentiam compulſi ſunt. Tu quisquis€s, noli contemnere Vocantis Dei bonitatem. Si vocat per verbum, obtem- pera,& fru&tus age pænitentiâ dignos, Matth. 3..8. ut Ninivitæ, Jon. 3. v. 7. ſi vocat per erucem, patienter ſuſcipe,& profuſis lachiy- mis ad ipſum te converte, ſicut Hiskias, Efa. 3 8..1. tunc mitigabit crucem,& ex hac mi- ſeriarum valle in cœleſtem patriam te ali- quando iuum form; Saulu multis istui haber omne {pona nume coram Quoa gerit, LÀ Saülut mand. tas, pej verd di nilteos le, ling manus nicam tdir,

quando transferet, ut Lazari teſtatur hiſtoria, Luc. 1 6. v. 2 2. 2. Iniqlbitatis ſervitium. Viri enim, qui erant cum illo, ſtabant attoniti, inquit Evan- geliſta, Actor. 2 6. v. 4. refert, quod ipſi etiam collapſi ſint in terram. Unde apparet, quanto cum damno conjunctum ſit iniquitatis com- mercium, quod probè notent miniſtri 5 gui cùm aliquid in mandatis habent à Dominis ſuis, illud exe quuntur, licet ipſi ſciant, quod Dei mandato repugnet,& defenfionem fuis Dominis remittunt. Sed non valebit hæc ex- cuſatio coram tribunali extremi judicis, ſi- uidem unufquisque pro fe rationem reddere tenebitur, Rom. T4. v. 12. 3. Ananig adhibitio. Cùm enim Saulus quæreret: Domine, quid visut faciam? Re- mittit eum Chriftus ad Ananiam diſcipulum ſuum; qui Damaſci habitabat, ut ab ipſo in- formaretur& abſolyeretur. Ananias timet Saulum accedere,& Domine, ait, audivi ex multisde viro hoc, quanta mala fecerit San- &is tuis Hieroſolymæ,& hoc loco poteſtatem habet à Principibus Sacerdotum vincendi omnes, qui invocant noten tuum. Sed re- {pondet ipfi Dominus: Vade, quoniam orga- num elegtum eft mihi;ut portet nomen meuin coram gentibus& Regibus,& filiis Ifrael, Quo audito abit Ananias,& mandato morem gerit. Elucet hinc 1„Minifterii dignitas. Poterat ipfe Chriftus Saulum abſolvere, ſed Ananiæ vices illas de- mandat, ut miniſterio ſua conſtaret authori- tas, per quod hodie efficax eſt in Eccleſia, ita ut verè dixerit Nazianzenus, fideles Eccleſiæ mi- niftros Chrifto linguam& manus comimoda- re, linguam quå magnalia ejus deprædicent,& manus, quibus Baptiſmum& Cœnam Domi- nicam adminiſttent. Nam qui vos audit, me audit, qui vos ſpernit, me ſpernit, qui autem Epiftola Acl.9. v.-12. me ſpernit, ſpernit eum qui miſit me, Luc. To. V. I 6. 2. Humana timiditas. Quanquam enim va- riæ in Scripturis extant promifliones de aú- zxilio divino, tamen cor hominis fub cruce conſtitutum valde timidum eſt,& de veritate divinarum promiſſionum dubitat, id quod non leve peccatum eſt. Quienim non credit Deo mendacem facit eum, quia non credit in teſtimonium, quod teſtificatus eſt Deus de fi- lio fuo,.Joh..v. 10,. Habes igitur mandatum Dei, non diſputa ut Ananias, ſed vade,& Deo viam tuam revela, ipſe faciet, Pſ.; J. V. 4. De Jertib. EsTAT materia imitandi quomodo nimi- rum ad exemplum Pauli pœnitentiam agere debeamus. Ipſe primus erat omnium Peccatorum, ſed poſtquaàm vocatur ad pœni- tentiam, ſurgit T. Velociter; non petit dilationem, ſed es momento, quo vocem Chrifti audit, obtem- perat. Sequimini vos mei,& quando Deus clamat per ſuos miniſtros: Convertimini ad Dominum Deum veſtrum, Joël. 2. verf, y i ingemilcite cum Jeremia: Converte me& £onvertar, quoniam tu Dominus Deus meus, Jer.3 1. verl. 18. non tardes convertiad Do- minum,& ne differas de die in diem, ſubito enim venit ifa illius,& in tempore vindictæ diſperdet te, inquit Syr...8. Hic locuseft miſericordiæ, ibi claudetur janua, Matth. 2 5. Yaz: 2. Veraciter. Poſtquam enim vocem Chriſti audit: Ego ſumj ESUs, quem tu perſequeris, procidit in terram,& quid vis, ait, Domine, ut faciam? Libenter obtemperabo,& à peccatis Dddd 2 defi- 273.

580-Jn Die Michaelis deſiſtam. Ita agnoſcite, vos mei, pecoata veſtra, quibus clementiſſimum in cœlis Pa- trem offendiſtis,& perhorreſcite iram Dei,& pænas, quas peccatis veſttis promeriti eſtis. Affligimini& lugete,& plorate, riſus veſter in luctum convertatur,& gaudium in mœ- rorem, Jac..v. 9. percutite pectus veſtrum cum Publicano, Luc. 1 8. v. 1 3.& 70 peccavi Pater intonare cum filio perdito, Luc. 1.v. 21.quienim abſconderit ſcelera, non dirige- tur, qui autem confeſſus fuerit,& reliquerit ea, milericordiam eonſequetur, Proverb. 28. verl.I 3. 3. Effcaciter. Nam ftatim abibát in Syna- gogam;& prædicabat Chriftum, quod ille fit filius Dei, imò quotidie magis invalefcebat& confundebat Judæos, qui habitabant Dama- ſci, affirmans quod is eſſet Chriſtus. Ita poſt converſionem nova requiritut obedientia, ut fructibus dignis pœnitentiam noftram ton- teſtemur, opera tenebrarum deponamus,& arma lucis induamus, Rom. 1.v. 1 2. Fili, in- quit Syracides, peccaſti, non adjicias iterum, ſed& de priſtinis de precare, ut tibi remittan- tur, quaſi à facie colubrifuge peccata,& ſi ac- ceſſeris ad illa, mordebunt te, c. 2..1. Hoc 6 feceris, tandem cum Paulo in æterno paradiſo audies čþinra pumara,.C0r.12:V7.4.& tali fueris gaudio, quod oculusnon vidit, auris non audivit,& in cor hominis non aſeendit, 1. Cor. 2. v. 9. Faxit Chtiſtus IESOð, Deus be- nedictus in ſecula, Amen. RURO TATIR COTE ORURO IN DIE MICHAELIS Epiſtola Apooc. 12. V.-12. Um Patriarcha Jacobus ex Melo- potamia in terram Canaan remea- ret, fratreinque ſuum iracundum Eſa vum nimiopere metueret, ecce obviarunt ipſi Angeli ſehovæ, ad innuendum, quodin omnibus viis iplum comitari,& ad- vetſus quas vis injurias tueri vellent. Quos cum vidiffet, protinus dixit: Caftra Dei hæc funt,& appellavit nomen illius Mahanaim, Gen.32.V. 1st. Hæc Epiphania cæleftis exercitus procul dubio Jacobum valde animavit,& ad iter continuandum alacrem atque expeditum reddidit. Nobis omnibus, Dilecti, peregrinandum eſt, quamdiu vivimus. Wir gehoͤren all in S. Jacobs Orden. Vita enim via eſt, hic hoſpites ſumus,& aliam civitatem quærimus. In hâc autem peregrinatione myftica læ peè nos corripit timor& temor. Multi enim funt fratres infideles,& Efavi biliofi, qui vitæ no~ ſtræ inſidiantur. Sed eſte bono animo, Vos mei, caſtra metatur angelus Domini in circui- tu timentium eum,& eripiet eos, Pſal. 34.v. 8. quis igitur trepidaret in itinere, quando audit, quot tam nobili fortique ſtipati fimus ange- lorum fatellitio, quiomnes ſunt miniſtratorii Spiritus, in miniſterium emiſſi, propter eos, qui quar Vel H ctan rum] Ciaul lari pi Q lollic Sedh dequ timo folati fimi Pente datio Ne i ceca cujus noftre Ne iplar quei

qui hæreditatem capient ſalutis, Heb. 1. Vult. Ita Hagaram plorantem conſolabantur, Gen. .I. v. 17. Lothum ex Sodomitico incendio eripiebant, Gen. 19. v. 17. Eliam famelicum paſcebant, 1. Reg. 1 9. v. 6. Eliſæum in urbe Dothan cuſtodiebant, 2. Reg. C. V. I.ſeqꝗ. in exercitu Sanheribi centum, octoginta quinq; virorum millia trucidabant, Eſa. 37. V. 36. tres viros in fornace ardente conſervabant, Dan. 3..26. Aſmodæum à cubiculo Tobiæ tugabant, Tob. 8. v. 17. animam Lazari in ſi- num Abrahæ deportabant, Luc. 16.v. 2 2. Pe⸗ trum de carcere educebant, Act. I 2. verſ.9.& adhuc magno numero cingunt nos& omnia noftra, ut exemplo Elifæi dicere poſſimus in- vicem: Nolite timere, plures nobiſcum ſunt, quàm cum hoftibus noſtris, 2. Reg. 6. v. 16. Hoc confiderandum nobis proponit fan- cta mater Eccleſia hãc magni Ducis angelo- rum Michaelis ſolennitate, quæ non immeritò Clauſula omnium feſtorum totius anni appel- lari poteſt. Quatuor ſunt. quæ nos miſeros reddunt& ſollicitos. Primum eſt impuritas nativitatis. Sed hanc ſanctificavit Chriſtus ſua nativitate, de qua feriis naralitiis auditur, Secundum eft timor mortis, adverfus quam vivum præbet ſolatium Reſurrectio Chriſti. Tertium eſt in- firmitas in bono, quam ſublevat gratia Sp.S. pentecoſtalis hoſpitis. Quartum eſt trepi- datio in periculis, ad quæ ſtatim palleſcimus. Ne igitur& hic relinquamur ſine auxilio, ec- ce cœleſtem militiam Deus nobis adjungit, cujus præſidio ſtamus imperterriti,& hoſtes noſttos facilè ſuperare poſſumus. Nos ſine ulteriori vetborum præloquio iplar Epiſtolæ tractationem aggrediemur, quæ tribus partibus abſolvitur, viſuri J. Pralium. Epifola Apoc. 1 2. v.-12. II. Eventum. ZIl. Triumphum. Michael cœleſtis Chriſtus Jeſus ſuã vittute nos roboret, ut quicquid dicimus aut facimus, in nominis ſui gloriam& noſtram ſalutem vergat Amen. Exegeſis. Armonia Evangelii cum ſua Epiftola in +# co confiftit, quod illud requiſita conti- net, quibus eos oportet eſſe præditos, qui an- gelorum cuſtodia gaudere volunt. Potiſſima lunt, v. parvulorum imitatio, 2. ſcandalorum devitatio, de quibus videatur ipſa Evangelii analyſis. Hæc verö pugnam defcribit ,quâ Michael Arc hangelus cum fuo exercitu virili- ter ac feliciter pro nobis dimicat, ubi quinque potiſſimum conſideranda veniunt: I. Occaſio, per voculam, quæ verba prælecta cum prioribus conjungit. Viderat Johannes in Spiritu Eccleſiam in forina prægnantis mu- lieris, hanc infeſtabat Draco magnus& ruf- fus, ſtans ante mulierem jam parituram, ut, cum peperiſſet, filium ejus devoraret. Sed Deus matris& filii rationem habuit, filium rapuit ad ſe,& matrem demiſit in deſertum, ubi ſecurius habitaret. Hinc illæ lachrymæ, quod Diabolus conſcripto milite bellum mo- vet,& Eccleſiam cum genuinis membris ejus ad mortem uſque perſequitur, unde militans appellatur. Nam vita hominis perpetua militia eft fuper terram, Job.7. v. 1. Draco ruffus adhuc furit,& claſſicum canit, ur non immeritò vitam noſtram cum Paulo luctam dicere poſſimus, 2. Tim. 4. v. 7. Quamprimum enim Chriſtus in corde per Adem concipitur& formari incipit, Gal. 4, Dddd 3 V. 19. şr e —

HE A .19. ftatim fequitur riſtis illa theſis: Et fa- ctum eſt prælium. Cùm Chriſtus ipſe in terris obambularet& radicaret, laclum eſt prælium per Phariſæos & Sadducæos, Herodem& Pontium Pilatum, qui non ceſlarunt ab inſidiis, donec eum in crucem egerunt. Poſt aſcenſionem Chrifli; cùm exirent Apo» Roli ad mandatum Domini fui in univerfum mundum, ut prædicarent Evangelium omni Creaturæ, factum eſt prælium per Ebionem, Cerinthum&alios falſos fratres, qui Deitatem Chriſti negarunt& impugnarunt, quos poſted ſecutus eſtArius tempore Conſtantini Magni, cujus fermo longè lateque lerpſit ut cancer,& totum Orientem invalit. Factum eſt prælium tempore Theodofii per Macedonianos, qui Deitatem Sp. S. impugna- bant.; Fa&um et prælium tempore Cyrilli per Ne- ſtorium, qui ex duabus naturis Chtiſti duas erlonas faciebat. Factum eſt prælium tempore Marciani Im- peratoris per Entychetem, qui duas in Chrifto naturas confundere conabatur. Fadum eſt prælium, tempore Lutheri per Pontificem Romanum, qui doctrinam ejus perſequebatur,& funditus extitpare ſtude- bat. Idem accidit adhuc holie. Prælia gliſcunt in choro, prælia in foro, prælia in toro.Nemo igitur continuam pacem ſomniet in Eccleſia, pugnandum cft laborandum eft. Tu feras afflictionem, ſicut bonus miles Jeſu Chriſti. Nemo enim coronatur, niſi legitimè certave- rit, 2 Tim. 2. v. J. 2. Loci notatio, ubi ptælium hoc factum, nimirum incœlo. Per cœlum non intelligitur ſedes beatorum, ubi perpetua regnat quies& felicitas. Nam Draco infernalis cum fuis in In Die Michaelis perpetuum reiegatus eſt, ica ut turbas ibi crea- re jam non poflit:Sed regnum gratig, inquo Chriſtus dominatur per ſceptrum verbi, Pfal. 45.v. J. ibi Draco etiam ſuam partem quærit, dum filiis Dei ſe immiſcet,& magnam præ- tendit ſanctimoniam, ut aliquos ſeducat,& ſe- cum in interitum præcipitet, quemadmodum in hiftoria Jobi reperitur in medio filiorum Dei, job...6.&in hiftoria Achabi in medio exercitus cœleſtis coram throno Dei, L. Reg, 2 2. v. I 9. ſeqq. Nemo igitur exiſtimet, quia per baptiſmum ingreſſus eftin regnum filii Dei, idcircò fe immunem fore ab inſidiis Diaboli, ſed cò magis armet ſe ad prælium, quia tum Chriſto nomen dat,& in acie quaſi collocatur, cæ- teris interim, qui foris ſunt, quietè tes ſuas ſibi habentibus. Hinc eſt illa Syracidæ exhorta- tio ad omnes pios: Fili, accedens ad ſervitu- tem Dei ſta in juſtitia& in timore,& præpara animam tuam ad tentationem, Syr. 2. V. I. omnes enim qui piè vivere volunt in Chriſto Jelu perſecutionem patientur, 2. Tim. 3. SIR 3. Ducum conſignatio, qui ſunt Michael& Draco. Michael& Archangeli ejus præliaban- tur cum Dracone; inquit Evangeliſta. Per Michaelem non intelligitur Angeluscreatus, quem Daniel Principem Angelorum vocat, PDan. 1O. v. 1 3. ut Pontificii autumant, ſed An- gelus fœderis, Mal. 3. v. 1.& magni Conſilii, Ela. 9. v. 6. Chriſtus Jeſus, ad quem cœlites Mrv lxier luum dirigunt, v. 10. Nam Michael fignificat: quis ſicut Deus? Nemo autem eſt ſicut Deus, quàm filius Dei imago Patris æter- ni,& ſplendor gloriæ ejus, Ebr. 1. v. 3. Hinc vocat Daniel principem magnum, qui ſtat pro filiis populi fui, Dan, 1 2. v. r.& Patriarcha Ja- cob angelum illum, qui redemerit iplum ab omni malo, Gen. 4 8. v. 16. Sub hoc Duce in- Phiwan ax Kilig Mhschacly ala E v 1 tit re t: okl: gvuyam insi catara| rag ue Af fo af ofendk olii magng dle 7 cerp: Jonai- p ECq Ab UT E ofon Tekthg: Wed. kaomay. Syf" zard- aup: 43X je- F; tur par pelatu urbibu AER) A tribuit tiam vi i haber grandi ceptor ſunt D enecatt potuer cietater acre vit vins, a gnuts in equam Regulu ne perj

victitſimo& potentiſſimo militant; quicunq; verå fide ac patientiã firmà Diabolo& ſqua- mis ejus reſiſtunt. Is nullam adhuc pugnam didit, ſed perpetuò ipſi accinitur: Ecce vi- cit Leo de tribu Juda, Apoc:.v. ṣ. ER enim D s fortis& heros, Dominus hetos in 2 glio!..8. Ab altera parte. Ducis provinciam admini- ftrat L 1ciferyqui non ſervavit ſuum principa- tum, ſed dereliquit ſuum domicilium,& in już dicium i diei vinculis æternis ſub cali- gine relervatur, Epift. Iud..6. I. Meroοοοεα. Vocatur enim .Draco, Y. 7. qui propriè eſt ſerpens grandis, oblongo capite, igneis oculis, acutis dentibus terribilis, cujus halitus nil niſi ve- nenum eſt, corpus habet magnum& craſſum, multis variegatum coloribus,& caudam pro- miſſam, quæ mera venena ſtillat. Commora- tur partim in mari, unde Draco marinus ap- pellatur; pattim in locis défertis&vaftatis urbibus, ſicut de Babylone vaticinatur Eſaias .1 3. v. 22. Hic per metaphoram nomen illud tribuitur Diabolo,& ad exaggerandam ſævi- tiam vocatur 1. Magnus propter conformitatem quam habet cum Draconibus naturalibus, qui pig- grandia&animalia,ut hiftoriæ teftantur. Ni- cephorusl: 12.45. meminit aliċūjus immania fant Draconis, qui multo labore& periculo enecátus vix oćto paribus boum loco moveri potuerit, ut combureretur cadaver extra fo- cietatem hominum, ne infecto per fœtorem acre vitæ jacturam facerent. Ita ſcribit Li- vius, cumin bello Carthaginenſi Draco ma- gnus in littore fluminis degeret, qui milites quam haufturos devorabar, quod Attilius Regulus inſtructo exercitu debellatum non ſi- ne periculo& jactura[uorum tandem tru- y Epiſtola Apoc. 1 à. v. J. 12. 583 eidaverit. Habuit in longitudine centum& viginti pedes, eujus etiam pellis& maxilla utque ad bellum Numantinum Romæ du- ravit. Hæc omnia conveniunt Diabolo, qui verè magnus eſt, non quidem magnitudine corpo- rea, eſt enim Spiritus, Luc. II. v. 24. Spiritus autem carnem& offa non habet, Luc, 24. Y. 39. Sed robore& virtute: Groß Macht und viel Liſt Sein grauſam Ruͤſtung iſt/ Auff Erd iſt nicht feins gleichen. Canit Eccleſia ex pſal. 46. conferatur delcri- ptio Jobi, ſub typo Behemoth& Leviathan .40.& 41. 2. Ruffus, tum propter fanguinem marta tyrum, qui inſtinctu hujus Draconis effuſus eſt ab origine mundi,& adhuc hodie eflunditur, unde homieida vocatur ab initio, Ioh. 8, 44. tum etiam propter ignem, quò Græcuin a intendit, nihil enim niſi flammas evomit, qui- bus omnes verè Chriſtianos è medio tollere allaborat, teſtatur Anglia, Gallia, Hiſpania, ubi multa Chriſtianorum millia propter confeſ- ſionem veritatis ad ignem condemnati,& per ignem etiam{ublati funt. Noſtrum eſt hæc oinnia conſiderare, ut ex natura Draconum Diaboli ingenium cogno- fcamus Quamquàm ehim hoftis ille multis nominibus terribilis eft, vocatur enim Aba- don, Apollyon, Apoc. 9, 11. Leo rugiens, .Pet. f, 8. inimicus,Matth. 1 3, 24. Spiri⸗ tusimmundus, Luc. 1 1,24. Omnia tamen in nomine Draconis conveniunt. Draco eft animal T. Terribilifimum. Idem de Diabolo Iobus aflirmat c. 4 f. v. 5. 1 6. 2. Fortiſſimum, ut toti Exercitui poſſit vel unus iefiftere: Ira Diabolus eft fortis armatus, Luc. 1 1.

334 Luc. 1 1. V. 2 1.& gigas cui preda difficulter eripitur, Eſa. 49.v. 24. conf. Job. 4l. p. t. 3. Perſpicaciſimum, unde quidam Spaxicy ùn tg Boxer defcendere opinantur,quæ cau- ſa eſt, quod Dracones ab Ethnicis cuftodes theſaurorum abſconditorum habiti ſunt: Ita Diabolus in omnes occaſiones intentus eſt, quomodo omnium facilimè& maximè ho- mini nocere poſſit. Omnes rimas perſpicit, inquit Auguſtinus, ut te invadere poſſit, ocu- los obſer vat tuos, num flectas in alpectum mu- lierum, in deſiderium carnis, in ſuperbiam ve- ſtitus, ut quò te videat inclinare, ibi te poflet invadere, oculi ejus ut palpebræ auroræ, Iob. 41. v. 9. 4- Voracifimum. Dentes enim habet ordine trino ditin&os, unde Nicephorus fcribit, quod Donatus Epiſeopus Draconem eneca- verit, qui devoraverit non ſolùm oves& bo- ves, ſed etiam homines& equos,& de alio uodam Dracone in Italia refert Plinius, quod totum puerum deglutiverit. Craco, Rex Poloniæ, cum ædiſicaret Re- giam, quæ adhuc hodie nomen ab iplo obti- net, non procul in ſpelunca quadam deliteſce- bat Draco, qui egreſlus interdiu multos homi- nes de vorabat. Ut igitur ſatisfieret beſtiæ, or- dinavit Rex, ut quotidie tres boves ipſi trade- rentur, quos tribus bucellis deglutivit: ita Diabolus circumit tanquam leo rugiens, quæ- rens quem devoret, 1 Pet.. v. 8.& non parcit, negue ovibus negue equis, hoc eft, auditori- bus& paſtoribus. Eſt enim inſaturabilis, Prov. 30.V. 1 6. Eſa. 5. v. 14. 2. Serpensl& quidem antiquus ferpens, Ser- pens vocatur ob aſtutiam& calliditatem, quæ ſerpenti niaturali tribuitur, Gen. 3. v. 1. anti- quus verò ob diuturnam rerum experientiam, & reſpicitut ſine dubio hãc appellatione ad primævam protoplatorum fedu&tionem, In Die Michaelis quam Diabolus in paradifo effe&um dedit. Quo cumaftu illa facta fit ex Gen. z. conſtat. Hanc antiquam fraudulentiam adhuc obti- net, imò experientia diuturna nimioperè aù- xit, unde meritòin fine mundi viventibus ob aftutiam diaboli væ denunciatur Apoc. 12. V. 12. 2. TapaQogsixas, vocatur enim 1. Diabolus feu calumniator, qui menda- ciis& calumniis luis homines apud Deum, Deum apud homines,& nos iplos inter nos deformat, cujus appellationis rationem ex- ponit Chriftus Joh.:.44. Quisquis igitur mendaciis& calumniis operam dat, hoc ipfo fe prodit, cujus Spiritus filius fit. Nam lin- guam habet inflammatam à gehenna, Jac. 3. verl.6. 2. Satanas, quod hebræum eſt vocabulum, & adverſarium notat, quia adverſatur Deo, & Chriſto Domino,& omnibus Deum aman- tibus, Chriſtoque verà fide unitis, quos à Deo etiam avertere,& æternã felicitate ſpo- liare ſummis viribus contendit. Nemo igi- tur contemnat hunc hoſtem. Adverſarius eſt, quis non vigilet? Vigilate& orate, ne in tentationem incidatis, Matth. 2 6. V. 4l. 3. Eveoyntrinos 1. Tanquam fedu&ĝor,qui totum terrarum otbem non ſolùm falsà doctrinà, fed& vitå impia, ſcandalis, vitiis& peccatis à vero ſalu- tis tramite abducit,& in æternam perditio- nem præcipitat, utens Cerbero illo tricipiti, qui deſcribitur 1 Joh..v. 1 6. 2. Tanquam accuſator, qui die ac nocte coram throno Dei apparet,& tam peccata fi- delium exaggerat, quàm ad torquendum eos ſibi tradi poſtulat. Judica, inquit, juſtiſſime judex, meum eſſe per culpam, qui tuus elerno- luit per gratiam, ut exhiftoria Jobi palàm fit, Ilob,1..6. feqq Videte igitur, Vos mei, ne volun- Voui h nane hfi fiy slac, I, kalis imi č ai fterio 2l gerun & Chi verent illbat. VA gant, C ciliant, ſuis Ju tant, Pi Y LTO DAN adn hum Ą De! ptimis

voluatariè& malitiosò beccetis, accuſatorem habemus, qui omnia defert apud Deum,& in noftram perditionem vigilat, Job. 4 FNI? 1. Pet. F. v. 9 4. Ailitum ſpecißcatio. Nam Michael pu- gnabat, ait EVangeliſta,& Angeli ejus. Et ite- rum: Draco pugnabat& angeli ejus. Sunt igitur milites in utroque exercitu an- geli. Sub ſignis Michaelis pugnant boni an- geli, Spiritus illi cœleſtes, creati à Deo,& miſſi ropter eos, qui hæreditatem ſalutis acceptu- i fun, Hebr. 1,.14. Hi lemper füntcoram thróno Dei,& vident faciem Patris cœ- tis, ut Chriftus ait in hodierno Evangelio, ut juſſa ejus capeſſant, pſal. 10 3. v. 20.& pios defendant. L. In vitæ ingreſſu. Dum de gravidis earumq; fructu ſolliciti lunt. Ita annunciarunt Abra- hamo Satam parituram filium, Gen. 18 710. manativitarem Simlonis, Jud.1 3, 3. Johannis 9 eré rg — l laf ici üné WBapriftæ,Luc.r, 19. Chrifi conceptionem, Piye uc., 27.& quotaqua que gra vida à pericu- ife plis immunis elfer, fi abfque Angelorum mini- aa fterio efer? 2. In vitæ progreſſu. Nam curam infantum gerunt, exemplo puèri Hagar, Gėn.2 1> I7. & Chrifti, Marth. 2. verf. 13. Jūvenes ad re- verentiam hortantur, Tob. T1 ,7. Virginum illibatam virginitatem tuentur, Gen, I 9..4. 5. Servos& ancillas ad obedientiam infti- gint, Gen. 16, 9. Nubilibus nuptias con- ciliant, Gen. 24,7. Tob.6, 12.13. manibus fuis quemcunque in viis vocationis fuæ por- tant, Pfal. o I II. eos comitantur, Gen. 3 2. v. T. Tob. 5, 2 2. conſolantur, Dan. 10, 19. Tob. 7..I2. 3. In vite egreſſu, ubi animas fidelium in fi- num Abrahæ deportant, Luc.16, 2 2. De Spiritibus hiſce cæleftibuslocus hic in- primis intelligendus elt, Secundariò autem Epiſtola Apoc. T 2. b.-T 2. 787 y pertinent etiam ad huno exereitim Michae- lis fideles Eceleſiæ miniſtri qui Angeli Dei vocantur, Mal.2,7. Elal 3337. quia legatione tunguntur pro Chriſto,.Cor.5, 20.& pu- gnant fub fignisChrifti contra hæreſes gladio Spiritus, quod eſt verbum Dei, Eph.6, 17.& in genere omnes verè Chriſtiani qui in bas ptitmo Chrifto nomen dederunt,& contra Draconem infernalem præliantur. Datum enim eſt nobis d Deo non ſolum credere in Chriftum; fed& pro illo Pati, Phil. 1, 29. Sub Dracone militant etiam Angeli, ſed mali, qui in veritate non perſtiterunt„Jch. 8. v. 44.& quia nos per Chriſtum in gratiam re= cepti lumus, nobis ſunt infenſiſſimi,& in no- ſtram perniciem vigilant. Præſettim in hac ul- tima mundi feneta Draco infernalisvalde oc- cupatus eſt,& magnam concepit iram ſciens, quod modicum tempus liabet, Apoc. I 2, 12. Prælium ino vet in Eccleſia& Zizauia ſpargit inter triticum, Matt.13,2 5. Prælium movet in politia& pacem impedit, Dan. i O, r3. Præ- lium movet in conomia,& multas ibi turbas excitat, ut liber Tobiæ teſtatur, c. 3..8. Sum- ma in omni vitæ genere nihil intactum relin- quit, modò nocet ad dextram, Pſ. 1 095, 6. Zach. 3, 1. modò ad ſiniſtram, 2. Cor. 6, Y.& tanquam leo rugiens dies ac noctes quæ rit, quem devoret, I. pet. 5, 9. Exercitui huic Diabolico nomina fua de- derunt étiam Hæretici„qui mhil aliud ſunt quàm Legati Satanæ ad ſeducendum eos, qui non crediderunt veritati, unde hærefis doa Grina Demoniorum appellatur, r. Tim, 4. v..& in genere omnes filii bujus feculi impii & præfracti homines, blaſphemi& mendaces, homicidæ, adulteri,& in aliis ſceleribus ſcientes volentes ſeſe volutantes. Qui enim facit peccatum ex Diabolo eft, quoniam ab initio Diabolus peccat. In hoc manife- Eeee fi

386 In Die Michaelis ſti ſunt Dei& filii Diaboli: Omnis qui non fa- eit juſtitiam, non eſt ex Deo,& qui non diligit fratrem ſuum, 1. Ioh. 3. v. 8.& 10. En Vos mei, his cohortibus exercitum ſuum ſtipat Draco infernalis. Confortami- ni ergò in Domino,& in potentia virtutis ejus induite armatutam Dei, ut poſſitis ſtare adverſus inſidias Diaboli, quoniam nobis non eſt colluctatio adverſus carnem& ſan- guinem, fed adverfus Principes& poteftatés, adverfus mundi restores, quiin tenebris do- minantur contra{pirituales nequitias in cœ- leftibus. Propterea accipite armaturam Deis ut poſſitis reſiſtere in die malo, Eph. 6. v. 1 0. bag= j Ipſa dimicatio, quæ uno verbo deſcribitur, Nam præliabantur, inquit Evangeliſta.; Pugnam corporalem& externam hic de- ſcribi, Heraclii ſc. Imperatoris Chriftiani cum Colroë Rege Perfarum& Chriſtianorum perlecutore, atque illum Michaelem, hunc verò draconem vocari, Lyranus exiſtimat. Sed verborum pondus& emphaſis hoc non admittit. Magnum quidem Victoviarum illarum di- vinitusconceſſarum opus: Sed majus omni- no, quod hic in viſione cœleſti in ſolamen Ec- eleſiæ Chriſti nobis ob oculos ponitur. Non igitur hiftoria, fed irlaæsiæ feu vifio cœleſtis in echafi Spiritus Iohanni divinitùs facta in noſtro textu deſcribitur. Unde cognoſcimus non tantùm Diaboli malevolentiam& po- tentiam, ſed etiam Chriſti& angelici fatellitii aſſiſtentiam, quã in omnibus periculis gaude- re poſſumus. Prælietur Draco, præliabitur etiam Mi- chael.& ſuã virtute nos ita roborabit, ut pet fidem& patientiam ſuperiores evadamus. Nam omnia põffumus in eo; qui confortat nos Chriſto, rhil.4. v. 1 3. De Secundo. V Idimus prælium, videbimus etiam eveni- tum, qui deſcribitur LINegativè. Nam Draco pug nabat& Ange- li ejus, inquit Evangeliſta,& non vicerunt. O iuavifimam vocem, quam in omnibus periculis femper ad animum revocare debe- mus. In Paradiſo ſeduxerat Draco infernalis Protoplaſtos, ut comederent ex arborè vetita, & imaginem Dei deperderent, ibi canebatur in inferno victoria ab omnibus Spiritibus in- fernalibus, quaſi actum eſſet de genere huma- no. Sed aliter cecidit. Manet Evangeliſtæ pronunciatum: Non vicerunt: Num recorda- tus eſt Deus miſericordiæ ſuæ,& protoplaſtis noſtris promiſit ſemen benedictum mulierie, quod ſerpentis caput conculearè debebat, Gen. 3. V. I5. poſted nato Chriſto in plenitudine tempo- tis, ut diſſolutis operibus Diaboli genus hu- manum de poteſtate Satanæ eripetet, pugna- bat Draco& ange i ejus Herodem inſtigan- do, ut vitæ pueri inſidias ſtrueret. Sed ſtat ver- bum Evangeliſtæ: non vicerunt. Nam in Ægy- ptum ſeceſſit Ioſephus cum puero ad manda- tum angelis dūam moterentur, qui animam ejus quærebant, Matth. 2. v. I 3. ſeqq. Mox bellum tedintegravit Draco, cuni Chriſtus miniſterium incipetet,& tentavit eum in deſerto. Sed læta adjicitur Cataſtro- phe: Tune reliquit eum Diabolus,& ecce An- geli acceſlerunt,& miniſtratunt ei, Matth. 4. V. 1I. Nee dum præliandi finis. Nam paulò poſt Iudam occupa vir, qui ipſum prodidit, milites gui iplum captivarunt, Pontifices& Pontium Pila- ejusa dorm L3, damu Agyp Vos m vosen H quit] celo, fetiej hortib mortis .Pet, textuj geloru in ult erat. detur e Chrif terpre quå E, Matth

Pilatum,qui ad mortem condemnarunt,& in crucem egerunt, ibi victoriam fibi& fuis ite- rum promittebat Draco, led fruſtrd. Non vi- cerunt, inguit Evangeliſta> bam tertia die Chriſtus reſurrexit, ad inferos delcendit& exſpoliavit principatus,& poteftates tradu- xit confidenter triumphans illos in ſeipſo, Col. 2. v. I5. Interim non ceſſat præliari, ſed quia opus redemptionis noftræ impedire non potuit zin opere ſanctificationis omnem omninò lapi- dem movet, ut nobis palmam præ vertat. Sed nolite timere Vos mei, in his omnibus“Tsg xóusn per eum qui dilexit nos, Rom.3. v. 37. Vigilate modò, ne incautos vos obi uat hoftis, Dormiente Saulo vigilavit David,& haftam ejus abftulit,.Sam.26:..1 1. Quando nos dormimus, venit hoſtis,& ſerit zizania, Matth. I3. v. 2 5. Pugnandun: eſt, ne turpi fugå per- damus victoriam. Judæi ſtantes vicerunt, Egyptii fugientes ſubmerſi ſunt. State igitur Vos mei,& videte magnalia Domini, penes vos erit victoria, Exod. 14. v. 13. II. Eſectirs, I. Her ejectionem. Nam locus eorum, in- quit Jehannes, non inventus eft amplius in cœælo.: Quidam explicant hæc verba de Luci- feti ejectione, quã poſt lapſum cum ſuis co- hortibus ad infernum detruſus C& catenis mortis in judicium reſervandus, ligatus eſt, 2. Pet.2. verſ.4. Sed de eo non eſt ſermo in textu prælecto, qui non agit de apoſtaſia an- gelorum, ſed de perſecutione Eccleſiæ, quam in ultimis temporibus Satanas excitaturus erat. Commodior igitur& magis congrua vi- detur explicatio, quæ verba illa de Eccleſia Chriſtiana,& genuinis ejusdem membris in- kerpretatur. Nam uſitataScripturæ phraſis eſt, quã Eccleſia regnum cœlorum appellatur, Matth. r 3. v. 19. Licet enim Draco prælium Epiſtola Apoc. 1 2. v. 7. 12. $87 ibi moveat,& elaſſicum canat perpetuum, vas nus tamen conatus eft. Ecclefia fuper petram ædificata contra omnes inferorum portas im- mota conſiſtit, Matth. 1 6. v. 18. Hæc maxima pœna eſt,& non leve oppro- brium, quod Satanas ex hoc prælio conttaxit. Jactat ſe mundi principem,& dominium fbi arrogat ſuper omnes homines. Sed cecidit caula ſua,&locum amplius non habet in cœlo, id eſt, in Eccleſia. Nihil enim condemnationis eſt in his qui ſunt in Chriſto Jeſu, Rom. g3. v. I. 2 Per projectionem, qua notatur regni Sata- nici enervatio, quemadmodum phraſis illa uſurpatur Pſal. 89. v. 4 f. Thr. 2. v. f. quod Diabolus, qui ſummum in cœlo locum õbti- nebat, jam apud pios& fideles in maximo ſit contemptu,& terræ inſtar pedibus conculce- tur, nullamque amplius poteſtatem habeat, niſi ſuper eos, qui terrena lapiunt, Phil. 3. v. 19. Finalis projectio ſequetur in noviſſimo die, ùbi angelus deſcendet de cœlo habens clavem abyſſi,& catenam magnam in maņu fua,& apprehendet Dracõnem, ſerpentem antiquum, qui eſt Diabolus& Satanas,& liga- bit eum per annos mille,& mittet eum in abyſſum,& claudet& ſignabit ſuper illum, ne ſeducat amplius gentes, Apoc, 20.v. r. ſeqq. Confidite, Vos mei, teſtis reprobatus ni- hil habet ponderis. Taliseft Diabolus. Ac- culet ergò nos quantum libet, projectus eſt lemel, projicietur adhuc amplius. Chirogra- phum enim quad oftendit, de medio fubla- tum,& per Chriftum cruci affixum eft,Col. 3. verlig. De Tertio. R Eftat Pats tertia de triumpho, quem in cœlo canunt angeli,& omnes beatorum Ecce 2 animæ

g3 animæ propter obtentam victoriam, ubi tria ponderanda veniunt: 1. Vox pracinens. Jo hannes enim audit Cονν peydany, vocem maghain in cælo, Erat hec vox ivy apis quæ Deo dabat gloriam,& vi&orian obtentam. mirifcè deprædica- bat. In Concentibus harmonicis vox una {olet intonare quam fequuntur reliquæ: Ita vox in cœlo præcinit. Sequamur Vos mei, & in laudes Dei noſtras quoque linguas reſol- vamus. In maximo conſtituti ſuimus periculo, ſed Michael cæleftis pugnavit pro nobis, penes nos eſt vitoria. Cur igitur obmuteſceremus, & noſttas voces cum voce cœleſti non ſimul attolleremus? Fecerunt hoc ſancti Dei homines omnibus temporibus. Abraham cæſo Kedorlaomor, Gen. 1 4. v. 20. Iſraelitæ ſubmerſo Pharao- e, Exod. 15, 1. Debora cæſo Siſſera& vi- ctis Cananæis, Jud.5, 3. Hæe imitari nos de- cet exempla,& quia in feſto hodierno de vi- goria audimus, quam Michael cum angelis adverfus Dra 2. Caufa adigins, beneficia nimirum Eccle- fiæ præftita, ut lunt: 1. Salutis Complementum. Ita enim canit vox cœleſtis: Nunc facta eſt ſalus,& virtus, & regnum Dei noſtri,& poteſtas Chrifti ejus. Zwznoia nunc facta eft, quia contrito fer- pentis capite falutem recuperavit Chriftus, cujus livore fanati fumus, Efa. g 3 s5- Asræpis nunc facta elt, quia vires amiſit Draco,& robori divino haud potuit reſiſtere. Nam exípoliavit principatus& poteſtates tra- duxit coufidenter triumphans illos in ſeiplſo, Tn Die Michaelis Col::.1 fide plenitudine ejus nøs etiam ac- cepimus gratiam pro gratia, ohan. T, 16.& o ominia poſſumus ineo, nos contortat five vivimus fve morimur Rom. 14, 8. Tandem ¿ğyríe nunc fa&a et quia Chri- ftus vitor nofter accepit ¿čsriay omńem, Matth. 2 8 18.& dedit nobis etiam poteſta- tem filios Dei fieri, JohI, 12. i, quanta per hanc victoriam erint nobis beneficia,& cantate Domi- no, quoniam magnificè fecit, annunciate hoc inuniverlaterra, Efa.12,f. Orate verò Do- minum vitorem Draconis& angelorum õ, ut confirmet quod cœpit,& deinceps pro is quoque militet. Fiat apud nos ſalus, ut i lic gloriam conlequamur. Fiat vitrus, utignita Sarang tela extinguere va- leamus. Flat regnum, ut dominemur pec- cato, ne regnet in mortali noſtro corpore, Rom.6,12. Fiat ičyea& poteſtas, ut ad expe- diundas officii noſtri partes apti ſimus& ha- biles, Hæc omnia per preces devotas& inde- feſſas à Chriſto impetrare poſſumus, qui dat omnibus drast,& nonexprobrat, Jac.136. 2. Kegni ſatanici decrementum. Nar projectus eſt, inquit poriò vox cœleſtis, ac- cuſator tratrum noſtrotum, qui accufabat il- los ante conſpectum Dei noſtri die ac nocte, &c ipſi vicerunt eum proptet fanguinem agni,& propter ſetmonem teſtimoni fur, & nón dilexerunt animam fuam nique àd mortem. © g va Duo

Duo hîc confideranda veniunt: I. Draconis pæna, quem Johannes projectum eſſe dicit. Id duplicem habet ſenſum: I. Literalem. Nam poftquam defecità Deo per fuperbiam, num detruſus eſt, ubi ut ſuprã diximus ex 2. 2. Spiritualem. Nam quia cœleſtis Mi- chael Chriſtus IESCUS victoriam obtinuit in prælio myftico, de quo Johannes agit in præ- lecta pericope, in pœnam temeritatis& con- tumaciæ projectus eſt ex Eccleſia. Nihil enim amplius juris habet in eos, qui Chriſti ſunt, ſed operatur tantùm in filios diffidentiæ, Eph. 2; 2. projectus eſt ex cordibus fidelium, in qui- bus Sp. S. domicilium ſibi fecit,& teſtimonium perhibet Spiritui noftro, quod fumus filii Dei, Rom. 8, 1 6. Nolite igitur timere, projectus eſt adver- farius nofter, videte necommercium habeatis cum eo, ſed reſiſtite Diabolo& tugiet à vobis, Jac.4,7. Hoc fieri poteſt per veram pœniten- atenis noctis ad infèr- tiam, guå contriftatur Diabolus,& contrà boni angeli maximo gaudio perfunduntur; Euc:I şs ta .Vincendi organa, qualia ſunt .Sanguis agni. Per agnum Chriftus in- telligitur, agnus ille Dei, qui fuftulit peccata mundi, Joh. 1, 29. is occifus eft ab origine mundi, Apoc. I 3,8.& fanguinem fuum cffu- dit, ne noſtrum hoſtes eflunderent. Sanguine ſuo vieit iram Patłis,& reconci- liatuseſt Col. f, 2 0. vicit maledictionem le- gis& ſublata eſt, Gal. 3. v. 1 3. vicit peccata& lubmerſa ſunt, Mich.7, 19. Vicit Diaboluin, & deſtruxit opera ejus, 1. Joh. 3, 8. vicit infer- num.& captivam duxit captivitatem, Pſalm. 68, 19. vicit mortem& mutavit in lomnum, Ol. 13, 14. vicit mundum& nocere amplius non poterit, oh. 16,3 3. nihil autem à nobis victi ſumus. Epiſtola Apoc. I 2. v. J- 12. s89 requiritur quàm fiducia,quå fanguinem illum nobis applicemus,& poſtes cordis noftri aſpergamus, ita ptæteribit percuſſor, nul- lamque cladem inferet,Exod. 1 2. v. a;. .Vifbum teſtimonii, hoc eſt, verbum Dei, de quo pii martyres teftantur, id infinitæ eft vir- tutis. Qualis enim loquens,tale verbum. Lo- quens eft Deus omnipotens, Ergò& Dei ver- bum omnia poteft, Apud homines verba& res diftinguuntur, fed quoad Deum coincidunt. Deienim dicere eſt facere, ut videre eſt, Ioh. 1 8, 6. ubi Chri- ſtus unico verbo: Ego ſum, hoſtes ſuos pro- ſternit. Vox Domini in virtute, vox Domini in magnificentia, PL2 9 ,4. Verbum Dei eft ignis confumens, quo fti- pulæ humanæ traditionis accenduntur& combutuntur, ler.5, 14. Verbum Dei eſt malleus, quo portæ infe- rorum conft inguntur, Ier. 2 3, 29. Verbum Del eſt enſis penetrans, quo me- dulla& compages oſſium dividuntur, Hebr.4. Vv. 12. Noſtrum eſt audire& aſſentiri. Nam pro- ptered Deus loquitur, ut auſcultemus& creda- mus, Rom.15, 4. 3. Contemptus Lethi. Non enim dilexerunt animam fuam ufque ad mortem, inquit Ev- angeliſta,& hoc ipſo conſtantiam& perſeve- rantiam piorum martyrum deptædicat, quod fanguinem potius& vitam ainittere, quàm Chriſtum negare& à verbo ejus de fice- re voluerunt. Sequamur vos mei,& non magis diliga- mus animas noftras quàm Deum, Deus mira- bilis eft, hinc quoque mirabili modo dat t ctoriam nempe non prius vincimus quam Non prius verè vivere incipi- tus, quàm moftuifumus, Per contrarium du- cit Deus in contrarium,& ita mixificat tan- Ecce 3 étos

790 In Die Michaelis Epiſtola Apoc. 1 2. v.-1 2. ctos ſuos, plalm...4. per inopiam in abun- dantiam, per ignominiam in gloriam, per tur- bas in quietem, per bellum in pacem, per mor- tem in vitam, per multas tribulationes in re- gnum cœlorum, Ack. 14. v. 2 2. dimſon moriendo vincebat hoſtes ſuos, Iud. I 6. v. 3 0. 3 1. ILta nos cum cadimus ſta- mus, cum interficimur, vivimus, cum vinci- mur vincimus& triumphamus. Confottamini fratres. A noſtris partibus ſtat Chriſtus cum ſuo ſanguine. Stat Spiritus verbo Teſtimonii. Stat Pater, divine robore. Chriſtus pro nobis effudit ſanguinem, confi- dite. Nobis concteditum eſt verbum Teſti- monii, ſperate, Deus reſtituet vitam, perſe ve⸗ rate. Sanguis vincet, verbum triumphabit. cœlum nos manebit. Valeat ergò vita, pe- reant terreſtria, in cœlo nobis palma& coro- na repofita eft, corona gloriæ, r. Pet. f. v. 4. corona juſtitiæ, 2. Tim. 4, 8. cotona vitæ, Apoc. 2, 10. quam mors nunquam auferet, Joh. 16„ 22. 4. Iubilus conſequeus, verſ. I 2. Nam ptæte- red, pergit vox cœleſtis, proptered lætamini cœli,& qui habitatis in eis. His verbis deſcri- bitur effectus victoriæ, qui nihileſt niſi jubilus EI & lætitia. Enthymemataleeft:Vicerunt. Ergó lætamini, Letamini omnes Angelz, qui faciem Pa- tris cœleftis femper alpicitis,Matrh. 18..10. Lætamini omnes beatæ anima, quia per ſan- guinem agni& verbunn teſtimonii viciſtis,& verè canere poteſtis cum Paulo, ubi tua infer- ne victoria? Deo autem gratias, qui dedit no- bis victoriam, per Dominum noſtrum IEſum Chriſtum, 1. Cor. 1 f. v. 5 5. 56. Lætamini omnes pii, qui in cæœlo ſpirituali Ecclefix militantis adhuc degitis. Angeli{ung miniſtratorii Spiritus in veſtram emiſſi ſalu- tem, Hebr. I. v. 14. Triſtetur Satanas& complices, nos lætabi- mur in Domino. Quamvis enin hic lemine- mus in lachrymis, tamen cum exultatione metemus, Pſ. I 2..6. Quod ſupereſt, quæſumus te O Deus, adeſt hoſtis, egreſſus eſt Draco eum{uis Angelis, ſubveni,& intende in adjutorium noftrum, Ejice ſerpentem antiquum ex Eccleſia, ne fal- lat, ex politia, ne ſæ viat, ex conomia, ne tur- ber. Tibi laus& honor,& virtus in ſecula ſeculorum, Amen. Ni S Gase fP 2e I0.3 lip I3.y SA Cor, 3, AA I Galat.3, .J. ..2

MDE| | kekkkkkkiititijikiáiiók []g INDEX L DICTORUM < S4..V. 10-16 L a NEY 60:.-7 Act. I. v. 1 1I 2. V. II 3 6. C7. capb. .. 12.2 1O. v. 34-43 42. ad fin. Rom, 6. v. 311 . 19-.3 .v. 1217 18424 7 J. v. 3-36 12. v. 17 v.-16 v. 1721 13. v. 810 v. 1I-14 15§. V. 4 I3 I. Cor. 1. v.-v f..-8 9.& 10. Capp. 10. v.-1 3 1 2. v. 1II 13. v. 113 15. v. 1 10 2. Cor. z. v. 110 6. v. 110 1 1. v. 19.C 1 2. v. 1 Galat. 3. v. 1522 .v. 17 4. v. 2131 pag. 194 TO 81 291 3411 44 576 233 322 373 380 337 317 327 23 102 109 116 I 8 466 Is 224 140 323 402 15 6 412 419 165 147 424 f2 19 IN HOC LIBRO EXPLICATORUM. §. v. 16. 24 S:.25. G 6P-I10 Eph.3..1-23 4. V. 17 ..22-28 5. v. 19 5. v. 15-21 6. v. 10-17 Phil. 1. v. 31 T 2. v. 7 12 .5. 1721 4· v.•7 Col. 1. v. 9 14 .7. 12-17 1. Tbeſſ.. v..8 4. v. 1318 2. Thelſ. 1. v. 310 Tit. 2. v. 11.15 ..-7 I. Petr. 2. v. 11-2 1 ..2-24 .v.-15 ..-1F $-.-I1 .Petr...16-21 ..3- E4 .Joh. z. v. 1319 .P. 1621 5. V. 4 10 Habr. 9. v. 1 115 Jacob. 1.. 1721 1. v. 22-25 Apoc. 1 2. v. 7. 12 43I 438 448 458 476 179 486 493 104 216 sī 22 526 120 172 572 27 Th 253 2fI 366 304 342 129 563 343 335 243 207 269 279 51 INDEX —

mene T Ree Re a ne MEME PANA PPPI LIVI PIV VIVI VIVI contentorum. Legor fciat: Nume Dy w MyVe PyuÈ, pa#-p4 HE e 3 s) MIILI: VI y VIVIS H rum notare paginam: Literam 4 paging columnam primam, literam$ fecundam. Aronis tintinnabula quid notent?.16.4 Aaronis tunica Pontificalis explicata& applicata 102.4 Aaronis virga eft typus Marie Virginis 201. Abraha afinus ad radices Montis relictus quid no- tet? 109.110. Abraham Lothi liberandi ergò domum relinguit 61.4 Abftinentia 255:4 Adſlictionis commodum 450.4 vide Crucis e Adonibeſeck pollicibus pedum& manuum priva- tus, eſt imago Diaboli per Chriſtum debilitati 136.4 Aluptatio hominum gratuita 7b endida ibid, Adventus Chrifti eft triplex 224b Adventus Chrifti ad extremum judiciun à multis negatur 5 6 já 567.4 Adventũts certitudo demonſtratur 567.b 270% modus deſcribitur Adventũs tempus à quibus& cur ſit ſanctiſtca- tum? s4 eſt gratioſum jid: est religiofum 5b eÆmiilatio 439b Affetus humanus est depravatus 420.4 Agar notat Tr: I9I.4 totum genus humanum 515.4 Agnus pafchalis e$ typus Chrifii 231b Abaſperus Chriſtum repraſentat 204b 112.4 Alciati emblema de fenum amore Alexander M. nodum Gordium enfe folvit 62b tii zi. i 2— Alexander M. ſpe Orientalium theſaurorum in- ductus ſua paterna bona inter amicos diſtribuit 301b Allegoria.Scripture duplex est 192b Aimah quid notet? 199-4 Altercatio Xa Amaleck Ifraelita: ab introitu terre Canaan im- pediturus est imago Diabols 349 ab Ambitionis det 0 439. periculum& pæna 442A Ambulare quid ſit? 377.4459% Amen quid fignificet? 334b Amor est debitum II9.4 lezis complementum IIg% Amor Chriſti erga nos 182b Ejus qualitas 183.4 Ejus quantitas 182b Ejus utilitas 134% Amor. Chriftianorum qualis efe debeat 105b 107.b. 118 4 quomodo conſervandus 116 4 quomods ſit vinculum perſectionis 123-4 Ejus cauſæ impulſiva 119.4. 1595 Finis 117% Initium ibid, Medium ibid. objectum ibid. ſubjectum 117.4 utilitas 120.b. 159b Amor Dei neftit timorem 339.4 non eſt meritorius 340.4. 3 45·4 181.4 qualis c> quantus efe debea? Amoris n ai Amri Amer ui Ama pe fn ub Amon Amo Amo eh pir Amor Amar Anahi Anat Anim dar Anima Anin Animi Ej Anim ma Eju Angi Angel Antip Antor Aulo Apof Apah åp it, Aqua

EN DEK Amoris Dei canfzimpalfva Amoris Dei pondus ssa utilitas 18..3 36.b. Amaris Dei erga nos Immenfitas 3364.45.b 18.4. 3 40. 4 soka perennitas 336.4 finceritas ibid. ubertas ibid. Amor mundi vanas 181.4 Amor Paſtorum erga ſuos auditores 510.a Amor proximi 182.4 eſt equus 341b. 347b eſt neceſſarius 240..3 46.4 eſt præceptus 342.b. 45.b per quid oftendatur? 348.b Amor fenum pulchro emblemate depictus 11.4 Amor ſui nox ius 181.4 Anabaptiſtarum de Magiſtratu error reſutatur 90.4 Anathema dicere quid fit? 406.b Anima agonizantis in Chrifli manus ef commen- danda sob Animalia Ezechielis quid notent? 129:4 Animalia ungulata© ruminantia figura fûnt Chriſtianorum 280.4 Animi hilaritas 14.4 Ejus durabilitas ibid. Animorum Conſenſio bona 1 T. b. 10.b mala ibid. Ejus efeãus duplex I2 Ab Angeliboni pios defendant in tota vita.b Angelus Satane Paulum colaphizans quis ſit? . 15.4 Antipater yulnera fua fenatui oftendens eft figura Chriſti 29..b Antonius in ſols Nature libro ftuduit 72.b <Apologus de leporum meta nimio 46b Apoſtaſia periculum 45r.4 Apofiolicorum Scriptorum autoritas 413.4 Aptitado hominis eft à Deo 420.b Aqua notat Baptifmum 247.4. 249b Aqua corporalis& ſpiritualis defiderium e> de= fenſio 8..b Arboris bona proprietates ad Chrifiianos adpiica~ te$31. Arce fæderis in templum Salomonis portata es typus aſcenſionis Chriſti in culos 2 96.4 Arca fæderis contenta tria adplicata 103.4 Ariſtotelis ad ſuperbum juvenem fermo 99b Arma lucis que& cur vocentur..b Arma contra concupiſcentiam Piritualia 2 64 4 Pontificiorum falfa ibid. Armatura Spiritualis contra Diabolum foo.g Arrogantie deteftatio 110.b Artaxerxes conjugem å Democrito in yitam re- vocari petit 5444 Afahel curfor velocifimus 1844 Aſcenſio Chriſti deſcribitur circumſtantialiter 294% Aſcenſio Spiritualis quomodo fiar? 300.6% Afinus in arca NVoæ Muſices turbatoß 126.4 'Acwria quid fit? 492b Athanaſii in exilium acti ſolatium 37:.b Athanafins de unione naturarumin Chriflo 62.4 Atheifmus fecundum primam tabulam decalogi examinatus 30.b Atheiſinus eſt removendus tbid. Avari peccant in Deum 186.b in proximum 187.4 in feipfum 187.4 Audiendi velocitas 276.4 Audiendi verbi div. modus 284b Auditi verbi præmium 286.b Aulitorum erga Paſtores ſuos beneficentia 44:4 damnum 28..6 Irreverentia 281.4 Inſipientia 148.4 Wegligentia 280.b oficium 17.b. 42..116.517 Præmium 52C.6 Keſiſtentia 197.8 Ffff Somno-

— coi ?-D EX. Somnolentia 280. b Auguftini votum triplex o grob Auguſtus benefactor typus eft Chrifli 299b Aurora ly Chriftus conferuntur 22.4 Auxilium mutuum& neceſſarium Izb Inferioribus plurimum negatur I.b Azyma finceritatis 228:4 veritatis 228.6 pam notat[pen 261% Jjprodeſt all varia 262˙4 Balak& Diabolus conferantun 433-4b Baptifmi Finis 326.0 Forma 326.0 MATTIE 326.8 typus fuit labrum aneum 373..b ufus 78.A: 97A, BOA Baptifmu confertur cim aqua Jordanis 77 b cum pifiina probatica ibid. cur adhibeatur 78.4 Baptiſinus eſt Character Imperatoris Chrifli jux- ta Auguſtin. 327.2 Chriſtianorum fundamentum 375.4 irsow Tuwo TNS ν ſYn curednetus 77.4 eft Calvinmianis duplex 465.4 Gratia argumentum 375 £ AAA 21A fuftitie Chrifli indumentum Layacrum regenerationis Lavacrum renovationis Non eſt nudum ſignuin Peccatorum tegumentum Vita nova incitamentum Baptiſimus oppanitur fonti iſta omnia faxe denti Oy~ Wo O a SNN NyNyōNYNYN yS & + D wa R $ { yy CER a Ridetur soram mundo- Baptixari in Moſen quid fignificet? 146.b Beatitudinis vera canſequeuda Mmodlus 28 7. à4. 414. b titudo Maundi vana 28.b. 4I.b lan acum Diaboli canoèoo 82.4 ncentiæ oljectum 108..b. 113.5 Qualitas 108.4⁴ Benjamin é Faul conſervatur 147..b Bernhardi conſuetudo in primo templi ingreſſu ſemper obſervata 38b Bibliorum translationem. D. Bugenbagius Cc. quot annis domi feſtivè celebravit 410.4 D. Joh. Draconites mirè cemmendavit 410.4 Blaſphemiæ exempla& pæne hörrende 288. Bombyces& divites conferuntur 87.b Bombyx eſt reſurrectionis noſtræ ſigura 542.U Bona fortuna gloriæ, Gratiæ& naturæ 273.4 Bona opera in articulo ſuſtiß̃cations admiſſa Dei honorem minuunt 76.4 non juſtificant gab funt facienda 76..b ſunt imperfecta 75.b funt polluta thid: Bonis operibus fiducia eft deneganda 333b Bonum ſummum ſecularium ſeu impiorum eſt fal- fum 87.b Bonam fummum verum quodnam fit 88.b ( y Ain negavit effe feculum aliud 566F.b Calamitates dulcantia remediæ 10.4. b. i..b Calamitates ſuperbiam retundunt 1554 Calcorum aliquot genera recenfentur OI. 4 Calyini Extrà 62.b Particularitas 63.4 Error de Chrifli Nativitate 203.4 Calumniatoribus quomodo obyiandum 48.4 Calumniatorum ingenium 48.4 Malum quod inferunt 288.b Cundelabrum tabernaculi aureum quid notet? 36b Carbones igniti apud Paulum Rom., 12. quid no- tent? 4114.b Curnis conſortium 434˙⁴ Ingenium 432b Periculum 43-4 254b.389-4. 43704774 Regi- Mortiſicatio quomodo fat Çer Cha ch ca ĉu S N Nn w ax

Regimen eſt abdicandum 432b voluptates breves non; praferantur cœleſtibus 566.6 Ctonis in occupanda civitate ſtratagema 3 53b Cervorum ſlumina tranandi modis 298.b Charitas debet efe continua 307.b intima ibid. mutua ibid. Charitatis Chriſtiana exercenda cauſa impulſinæ 308.0 Modus 308.4 Meceſſitas 156b. 340b, 555b Perennitas 162.6 Proprietas 15.b. 555.b Cherubim in arca fæderis F.& N. T. notant 195.4 Chiliaſtarum error 549b Chriftiani ad parentes 2 29.b debent ora ignorantium obturare, ut nil in- veniant, quod calumnientur 266b Mortuos non lugere nimis 539.4 Sunt inquilini 259b peregrini 260.4 fimiles fintanimalibas ungulatis& ruminan- tibus 280.4 Serculis comparantur 375.4 Chriftianifmi dignitas inquo confitat.b Ehriftianorum amor erga Deum& proximum 105.0 efi ſalutem proximo non invidere, fed promove- re 92.0 Fraternitas qualis fit? gg..341.b. 346.4 Labor 107:4 Libertas 267.6 Toriteuua quale efe debeat J224 Proprietas 177.b. 4 57. a Reyerentia erga hominem 106b Dnanimitas 10rb Chriſtianus ambulare quomodo debeat 174.4. 261.4 IVN D. E X. in hac vita 283.b.§30.4 Chriſtianus captivus in Jurcia Chriſtianum canit cantum 127.4 comparatur cum curſore 14 L..ſcqꝗ. cum Gladiatoribus 142.4 Debet arbor bonaeffe 531b Debet Chriſti juſtitiam ibi adblicare 2 6a Chriſtum imitari 253A defiderium patria cæleftis Kagrare 2663.4 Deum imitari T80. l hominem novum induere 478.4 veterem deponere 477.4 in pietate crefiere c excellere 174b Voſephum imitari 260.b prudens effe 487.% ſcelera vitare 18.b DVriam imitari 251.4 Eſt viator 530¹ Quibus armis contra ſubs hoſtes inſtrlctis efe debeat? 243:b. 26 rb Quid fuerit? 261.b Quid fir?: 188b ſtans, vacillans, refultaus rejicitur 142.4 Chrifti ad dextram P. collocati typus€” Jofephus ; 291.4 Chrifti ad regnum dignitas Saulis fiaturá a præſiguratur 67b Chrifli adventus primus 133b Secundus ibid. Chriſti agnitio eſt finis.Scriptura 13˙⁴ Amor erga nos 61.4 qualis 183.4 quantus 182.6% Aſcenſio deſcribitur 294b Benefaioris maximi typus ef Auguftus Imp, 299 b Beneficiorum ubertas 23..237.b Benevolentia 404 Crux eft utilifima 249.b Exercitium juftitie COA EIT a For-

Forma ſervilis quanam 218.4 Hamilitas; 217.4 Hujus præmium 219b Innocentia 25.U Judicium 7o04 Juftitia Chriftianis eft adplicanda 256.4 : Kévaciç qualis fit è 217.4 Chrifli manus funt clementes& potentes$.b natura eſt duplex,& utraque miraculoſa 3.b 60.b Notitia falutaris eft 34b Obedientia Deo P. praſtita 21.0 Officii dignitas 33b Paſſio 400.b Patientia 25.b Perſons Majeſtas 33b Potentia in factis& verbis 132.0 negatur à Pontif.& Calv. 133.4 Solatiflua eſt 133.4 Pugnantis typus eft Gideon 243.4 Regni magnitudo 68.4 b oneroſitas ibid. Pacificatio 69.b Rigorofitas ibid. Regnum eft triplex 6.b Sceptrum eſt promptum 70¹b rectum ibid: Solium 71.4 Refurreélionis caufa efficiens 240.4 Tempns ibid. veritas ibid.b Chrifli tabernaculum ef Ecclefia militans&tri- phans 210.4 traditio in mortem 183.b typus eft Antipater valnera Senatui oftendens 299..b Elias 311..3 2..b Moſes 322..b Noah ibid. Vnctio deſcribitur ab eſicientia 237.4 IN D EX Excellentie 236.b Chriſtus copiose nos redemit 34.b Comparatur cum aurora 22.4 cum Noah 38.4 cur vocetur Chriftus 34.4 Jeſus ibid a Debebat naſci novo planè modo 200.4 admirabilis totus 64..b Eſt agnus paſchalis NV. 17. 23.4 comes noſter 262.b conſiliarius 64.b crucifixus 239:4 Deus magnus fortis 3.4. 39..b Dominus natus& factus 20. Chriftus eft Elifeus alter 38.4 Exaltator natura nofira 299-b Humillimus 57.4 Jacobus alter 38.4 immolatur in 3. altaribus 18s.b judex vivorum éx mortaorn conftitutus 241.b Interceſſor benignus 299.8 lux utilifima 37..84.b Mediator V. T. 215.4 N. T. ibid. Medicus 238.425.b Jinah facrum 18.4 Moderator Eccleſiæ praſentiſſimus 300. 4 Moſes alter 38a Oeconomus nofter 299.0 emnis 56.4 Panacea 38.a Paradifiace pite reparator 37-b Paſtor 257. Ejus baculus 258b canes ibid. fiſtula ibid.b Pera ibid, Chriftus ef Pater aternitatis 66.4 Perruptor fortis 298b Preceptor nofter 253.4 Pre- Pote Tri Colria Cele f 4 Colifi Celiha Priy Soci Cælum t Celum Colum. Mij Pai ubig Comes] Comme diea

Præcurſor imitandus in Innocentiæ 25.K in Patientia 25 4. a Princepspacis 67.4 Prope quomodo fit 2.4. b Kaphael verus 5 6. 4 Sacerdos omn ium eminentiſſimus 208:4 Salvator Jeav Jows G 6o.b univerfalis 1 3. 4. 29. b. 3 8. b. 62. b Salus,& non ſancti demortui 2..3 C. 4. b. noſtra 2. 4 Proximi tbid. b folatifera ibid; ſcopus totius Scripture 134.4 Taturus immaculatus Vitulus expiatorius Unitus 268, b,236:2 voluntariò ſe tradidit 34. 4 Clamor Angelorum in reſurrectione mortuorum 1 8 5. 4 ibid. b 545b Auguralis 546. 4 Martialis 547.b Nuptialis 546.b Potentialis 546. b Triumphalis ibid. a Codri amor erga patriam 40..b Cæleftis converfatio§20. b Cæliſtium deſideratio 278. b Celi habitatio venuſta 362. 4..5 21. 4 Privilegia 72 7. 4 Societas fuavis 360. b. 520. ö Cœlum bonis omnium optimit& perfectiſſimis ple. num 273-b Cælum Chrifti Calvinifticum 297b Calum Pauli tertium quodnam fit? 152b Myfticum 298.4 Papiſticum 297.2 ubiquitifticum 298.48 Comes hominum Chriftus eft 262.b Commeſſatio eſt opus tenebrarum.4 de ea ferdinandi l. Imp. R. judicium ibid. ICN DEX. Ejm perniciofitas 277.4 Commiſeratio intima 121.6 Concionum varii auditone- 167. b ulilitas 282.0 Concordia incitamenta 462.b Concupiſcentiæ effectum 263b nil nocent arma Pontificorum 264.4 objeđum 263.b refrenandæ modus 264. 4. 43 6. U Condonatio offenſarum 122. b Confefio fidei fit alacris 47:4 Confefionem oris notat tuba Gideonis 243.b Confidentia caufa efficiens triplex 10..b Confæderatorum unio 268.b Conjugii antiquitas 196:4 Dignitas ibid. Finis 275b utilitas 1264 Confiientia bone 20..46. b. eladit judicia 2o Couſcientiæ boneæ autor 2 6. 4. b reparator 57. á fublimitas 26..b Tranquillitas 14.b valor tbid. utilitas 2 7. 4. 46. b Conſcientia mala 46. U Conſenſio animorum bona 11. 0 mala ibid. Conſperſio nova quidſignificet 227.b Confidntini Imp. Apoftajia fimitata 471b laus data sonftantibus ibid, Converſatio honeſta 6. b. 26 5. 4 Converſionis ſinis, initium& medium eſt Deus 509. b Converſioms Pauli deſcriptio$77-b Convicium Mundi 18.b Cor à quibus vacuum effe debet 41. 4. b àterru declinetur 300.b adralos eleyetur 301. b Ffff 3 quomo»

IN D quomodo prum efe debeat guomodo feducatur à feipfo 289˙4, fimile eft hydriis Gideonjs:` 243b Cordis humani forma 301.4. b Corona piis promiffa quid notet? 143b Corporis caſtigatio 7. b cura licita`.b Corporum humanorum in reſurrect.>24. á gloriſicatur 548. b Corpus quid in ſacris notet 144.b quomodo Deo immolari debeat 96. ash quomodo fubigi poffit& debeat 144b Craſtini fallacia 168.0 Creatio primava 567. b Creatura Deo contra naturam ſerviunt 203. materie qualitas 567.b formandæ& producenda modus 568. Creaturarum expectatio, liberationis future 362.4 ſervitiun: contra homines Deo praſtitum 363.6 Crucis Chrifti inimici quinam fint? 518.U effeltus 359. b. 450.4. 468. b. 579.4 Crucifixio veteris Adami ſpitituals 377. b. 477.) Crux ofk externa 352. 4. b interna 259.4 modicum quid à 356.4. 3 J 7. b Crux eft omnibus communis 3S5$ Ail meretur í 35.90 Cultus idololatrarum gvavis&. molefius ef 383. 4 Cura duplex eft licita& illicita 25-b Cura peccatorum qualis fit 26.4 Cura projeđioin Deum 354b Cygnus nonnifi in morte canens imago eſt pæniten- tium in agone 168.5 Cygnus fub pennis albis migram habens carnem eff imago hypocritarum 197.b E X, 42a Cypriani admiratio de Nativitate Chrifli mirabi- l aia 64. 4 paeem admiratio de Jncarnations F. D. magnitudine 62.4 Darim munera Alexandro M. mifit contumelio= ra, ſibi ipſi v. mala ominantiõ 245. 4 David bigamus eſt typus Chriſt: 81.5 defiderat aquam ex fonte Bethlehemitico.4 David minimus in regem electus, docet modum Dei in diſtribuendis ſiuis bonis. 219.4 Davidis in paftendo grege fidelitas 40.4 Deiamor erga homines qualis fit 336.4 beneficia in nossolata 74..b Futura, præſentia, praterita 74. 4. b Fidelitas erga homines incruce 40.4. 47.b in judicius aquitas 331.0 In viis inpeſtigabili diverſitas 332.4 liberatio certiſſimæ 10b Magniſicentia ibid.b Nomen à Romanis diſputatum 63.b Opulentia 328. eſt ſolatiflua 329, Patris in dando filio liberalitas 55 miſeratio 96.4. Plenitudo quid notet? 47 Poſteriora quid notent 3a: Poteſtas 474 Providentia admirabilis 331.U Ejus veritas 372.4 Regimen mirabile 10.4 Remuneratio largifima ibid.b Dei fapientia: 329b patet ex Creatione 330. 4. ö diſtributione 330. Kedemptione ibid. Sentia, quå omnia per fe noyit áh eterno, que futura erant in tempore 3314 Timor laudabiliseft 23 5. 4 tiin Dils i A PIAA Teri Deusno Deusqi Sl temp 8 Tria Diaboli Ever imag inten Zaye mein Nim

rN D EX Ein tanje impulfiva 267b qualitas ibid. a vox de Chrifto.utilis 13.a Deitatis fingula perfona quomodo Salvatorisnomi- ñe gaudeant 73. a. b ja non funt fummum bonum. 83.4 Gloria debetur Z124 Deum noſſe[uperat omnes alias notitias q3 a Dew adoptat homines in filios per Chriftum 533-0 agit quaudoque per contraria 31.4 dat bona omnia 273A ea; wE FIA b 74.b Conſolationis Deus 11. 4 diligendus 18 1. 4 imitand. 180. 0 Deus eft longanimis$70.4 Patientiæ Deus 11.4 Pater clementiſſimus. 270. 4. b. 5 3 3. b eminentiſſimus 270. b immutabilis 272a lucis TFL A munificentifimis 273a piis defiderabilis 271.b Qixzydpwr G 74. b. Terribilis impiis ibida Deusnon utitur amphibolegiis 272.0 Deus quomodo pariat? 244. 4. 274. b. 533. b Solus juſtificat 73.a temporis ſucceſſioni& mutationi non eft fubje- ANS s69. ý Triahabitaculahabet 122d. Diaboli comparatio cum lesne 350.ö Exercitus 58 6. 4 imago eſt Laban. 165. 4 intentio 350:4. b zunentio ſeu retia 37 1. 4 mietus eſt noteſſarius 497.4 Nemina 3 50. a. 49 6. 4. 8 N 3. b. 5 84. l. Diabbli opera gor hygg Plenitudò quædam Asye Potentia 496.4 Prudentia 498 b Ketia 35 LA Retia vitandi media 3S 2k Telaignita quot& qualia 502.b Truculentia p 499.4 Diei noviſſimi centitudo 567.b Dies Advents Dominici negatur ab empactis 565. 4.§6 J. 4 qualis fit impiis? 923˙U piis? 473.4. 523. Dies tempus notas Meſſia exhibiti..4 patefacti Evangelii ibid. Difidentia 351.U Digitorum& Sp. S. opera conferuntun 402.4 Diluvialis Mundi primi interitus 568˙·b Dina animæ carnalis imago eſt 293.4 Diogeni Cynicodolium erat omnia 261.4 Difcipulorum Chrifti de ipfius regno carnales cogi- tationes 293.0 Difpenfatorum Dei reguifita 17.b Divites& Bombyces comparantur 87.4 Divitia bonum fammum nen funt: 87-b vera quanam fint? Hae Diritiarum acquiſitio, poſſeſſio& amiſſio malæ 470.b Doctorum hominum aſtimatio& remuneratio ma- E gna 454. 454b Doctrinæ fructus 9 9. A. b Donorum oſtentatio prohibeum` Dormientium qualitas er utilitas deſcribitur 538-0 Draconiscontraignavoslex dura rI9A Draconiscum Aichaò le bellum$83b deſcriptio 584. 4 Infernalis deſcriptio 533b feperatio: 87:4: Dracula, legatis Turcicis pileos capitibus aſßgi- fpr 156 Jerreis

Perſecutiones fub X. Impp. Gentilibus 83..b Prelium cum Diabolo c ejus militibus 5 82. 4 Tituli é nomina 84.a .d»..quoad hareditatem differentia şy4b vifitatio fitcita, frequens Ó voluntaria 91.4 xlectorum in cœelo dona ſublimia 36 1. 4 Eleemoſynarum erogationi qualitas 105. a Elephanti ad pugnam fanguine uva& Mori ani- mastur ear 247-b Eliacujusdam peophetia de féx millibus mundi an- - nis 571.b Eiias aſcendens ad cœlos& pallium relinquens Eliſa eſt typus Chriſti L JAA Elias in monte Carmel oratione pluviam impe- trans typus eft Chrifti EIT Elifa fecurim ex aquaimo aſcendere fecit 44. 4 Eloquentie varietas& ſuavitas 157.4 Empacte diem noviſſimum negant 165 4 Ery apexania myndi 18.b Epicureiſmus fugiendns 31. 4 461.b i; na Equus joannis Evang. pallidus) Ericus Dux Pomeranus à regina trium regnorum adoptatur i 57b Erneſti Ducis Luneburg. fimbolum 266.4 >e rora€ f Errores inveterati difficulter ejiciuntur 293.0 Efavi odium in amorem converſum 61.b Eyangelii doctrina yocatur gloria Domini 86.b I. N O E X. ferreis juffie clavis 32321. Evyangelium comparatur tum dicina Sarrio- Duſit atio apii abſit 144..345· J1256.4 Cie 199.4 dicitur Spiritus 422˙4 E Eccleſia N. T. præſigurata in templo Salomo- Sßziritus& juſtitia miniſtratis 422.4 kis 31.b. Evyangelium qualem claritatem habeat 423.4 Eccleſia Caput& defenſor eſt Chriſtus 778.b Ev Garasi 49 4 Eccleſia comparatio cum arca Nog 84.b Eutycheri cuyygneis 1. cum Mithridate ibid. Exhareditatio filiorum imago eſt dejectionis homi- cum Paradiſo 269.4 num à cœli hareditate 534.0 cum Salamandra ibid: Ezechielis animalia quid notent? 129.4 cum tarre Davidis$4.-b FAs de Dei poft mundi fabricam abjolutam Eccleſisa eſt benefaciendum 92. b quaftione. Num aliquid deeffet? 323.4 Fabulá dedifcordia membrorum homini damnoſa 462.b Fabularum amatores funt Pontificii, Calvin, En- thuſiaſta 13 1..b Ferdinandi 1. mp..de Commeſſatione ſententia sb Fermentam quid notet? 226.4 quomodo confricandum 226. b eliminandum 227 expurgandum 226.b. 2 27.4 Periculoſum eſt in umnibus ſtatibus,. 230.b Feſtum Nativitatis eſtfructuoſum 29..b glorioſum 28..b gratioſum ibid. b quomodo celebrandum 30-b Feftum eft. imago vita nofira 486.4 Fici arbor infrugifera eft imago hypocritarum 279.4 Ficus per triennium infrugifera, poft exculta ó fruđus ferens eftimago Gentinm 446.4 Fidei articuli ut catena coherent 230.b fundamentum 131..b objectum 246. b requiſita` ibid, ſtudium neceſſarium 45-b vitoria 245.b Dtilatas 250.0 Fides

Fides cum clypeo comparatur joza excludit Dubita konm Pi 46.4 babet fuos gradus g ffA miracuiofa 15.0 Fıduciam cordis notant faces ardentes Gideonis 243b Filiatio Dei 57.b Filii hujus ſeculi Diabolo ſerviunt 38rb ferventer 382b indefinenter 383b libenter 38.6 patienter 383. a enter 382. a odigus dilapidatis bonis demum refipiftens ımagon jominum in mundo 2 f. Xe omnium nunc eſt,& in omnibus ſtatibus 3 O6.a. b Fiunorum-thoracesborribiles Sora um error refutatur 100. a setas confutatus I AFA ura, nania omnia redde conciliatio uomddo fint Chriftiani:(3464 ob: 3. homicidia iraſcens i poft primum par- 2 66.4 4 > Allie rex latroni AF ctulpatur, eò quod rumin qii piorum in quibus conſiſtat? 24.b quomodo ex fuftitandum 25a E i f Gehafi notat legem 294b FXNaD EHX: Gentiliſmus nocki comparatur 2 Gentium adventus ad regnum Mefia promptus é frequens.; 9b vocatio copiofa 89.b Genuflexio qu uid fignificet 2A1.6 rejiciturà à Calyin. Abid. Germanorum bibacitas 88.4 Gideonis Faces ardentes notant fduciam hominis 243b Hydrie notant cor hominis 243b Probatio militum eft typus Chrifti 35 74b Pugna cum Midianitis eſt typus Chriſti 2 4.4 Tuba notat confefionemoris 243 Villus eft typus Marie Virgihis 201¹4 Gladii aliquot magni recenſntun 504.4 Gladius notat verbum diyinum 262. Gloria Domini vocatur Ey; angeliuis 86.4 lund; Htranſitoria 360,4 Superna eft magna ob Domicilii veniſtatem 3604 Sodalitii ſuavitatem ibid.b Glorificationis Deidmpulfiyg 334 sodus i ihidib. objectum trsh ihid. 4 qualitas 3LL..b. 3 2 6. æ quantitas ibid. Graçorum error de S 58.4 Gratia Domini amitti 388.b data eft per Öhrifi um 469. ifar atre, EÓ Sh.S, 28.b ſalutaris 37.b fingularis 36.b univerfalis 38.bi2 34a MWotat conciouem Eyangelii 167.6 ſumitur in vanum Si SIAN ibid. Gratie divine confequende modus 23$. Tempus oppsrtunum quando fit? 168.4 Teſtes 2 y Gggg Gra-

Grdtiam ſuam Deus quomodo confirmet?“196. .b Gratiarum actioni: Impulſiva 469. 4. 49 1. 4 507. b. 5§ 34.4. 5.4. 55 J. a Locus 45 6. b Modus ibid. 468.4. 506.b Pondus 45ra Scopus feu objetnm-4 564467,4, f O64 33-4 Terminus feu duratio 477.4 Gratitudo animi 12414. b Abitacula Dei tria ſunt 1 22. 4. 407. b Habitatio Chrifti infidelibus 452b Hareticorum avaritia, calumnia, favitia, fuperbia 148.b súm Pontificiis collatio 149. 4 Haſitatio à piis abſit 144.4 Hamani hiftoria adplicata ad Diabolum 59.a mundum ibid. a Hedera Jone figura legis efi 52. 4 imago mundi eft; 260, b Heliogabali convivium pictum§0. 4 Hierarchia tres comparantur cum contenti arca federi 103.4 membris humanis 101.b ſunt laborioſa 107.4 Hilaritas animi 1 4. 4. 2 4. 4. b Ejns elurabilit as ibid. Hioh omnia amife in duplo recipiens typus eft re- ſurrectioni⸗ 537. 4 Hippocrates acrem inſectum igne accenſo purgans typus fuit Sp. S. 317.4 Hircuws emifarims cr alter immolatus funt typus Chrifti 212.4 Histias deſperatè laborans eft imago. generis hu~ mani 216.4 Homicidium quod modis committatur? 347.4 Homines ante Redemptionem fuerunt captivi 213.4 ILNAIDCEAUU Cæci ſpiritualiter 234.b Impuri 213. 4 Rebelles 36.a per lapfum funt vulnerati& medico egentes 237. feqq. pii ſunt Dei habitacula$ i st fervi 214. U Homo eſt drachma ſpiritualis 480.U beregrinator SIA peregrinus 260. á Habet tres Dies ż40.b Iturus cubitum,& cubitu furreckurus quid ſa- cere debeat? 480. b Homo novus cuy& quomodo fit indúendm? 47.b quid fignificet? ibid. 4 Vetus quid fignificet 477.4 quomodo deponendus ibid. b. Honeftatis obfervatio necefaria eft in ommibus fea- tibus 111. 4 Honores Mundani non ſunt ſummum bonum 8 8. 4 Hoſpitalitatis Cautela 309.4 impulfiya 308.b modus ibid. objeckum ibid. á Premium ibid.b Humanum Genascomparatur cum vidua Prophe- te alieno are obruta 35.ab Huiniliatio fui ipfius 100, b. 12. b Ejus modus& ratio 33 3. b. 5 2. à. b. 46 1,4 Humilitas Chriſti SIA 217a Ejus premium 21.b Humilitatis eæercendæ calcar 407a modus 35 2. 4 Exercite premium ibid, b Onmiſſa pæna ibid, Acobita funt omnes homines 581. 4 Idolomania Aaronis Afiaclitarum 394.U Pontificiorum 395.4 40. 4 Jeſu Chriſti Abuſores 223.0 Coi- limmu Dia Ho dmpiet tne 7 ladus ngen i Tuhah ARyabit nimic Inguilin ufalen Integr;

png i Contemptores ibid.a Berſecutores ibid. b efus eft colendus genuflexione 221.4 confeſſione 22.4 univerſaliter ibid. b Nomen fuper omne nomen 220.b lonis impiisin fupplicium paratus eft quadruplex Die; J524 Perfarum Deus fuit 316.b Sacer à Sacerdotibus abftonditus typus eft amo- risrėtinendi 116. a. b Sp. S. Cæleftis quomodo foyendus g» confervan- dus 2 L7.b immanuel eft nomen Exhortatorium 205.b Informatorium 204. 4 Solatorium 205. 4 mmunditia eft vitium Deo odiofum 186.4 Diabolo gratioſum ábid. b Hominibus exitiofum ibid. 33..4 Impietas removenda 41. 4. b Impiorum de Nov. die natiotinatio abſarda 67. 4 bœna in altera vita duplex eſt 560. b Impoſtura quotuplex ſit 178.4. 277.U Impudicitia fugiendæ modus 17 incitamenta& promoventia 175.4 Incarnatio Chriſti eſt fons 63. 4 funiculus ibid. fiala ibid Incredulitatis incommoda 251.4 Infernalis perditio deſcribitur 560.% Ingenium MAundi erga Paſtores 18.4 Inbabitatio Chrifti in fidelibus” 452.b Inimici ſunt ſublevandi 108.b. 1 13.b Fuſtitiæ formalitas 178.4 Fagtenda impulfiva ibid.b Znquilini in hoc mundo funt omnes homines 259.b Inſolentia vitium eſt Diabolicum 35 r. 4 Integritas hominis. primeya quid fuerit? 478.b LON Da E X. Intellectus humanus eſt octæcatus 420.4 Iuvidiæ exempla 92..b ortus ibid. Joas Rex Eliſam viſitat 6ra Jona hedera figura legis efi$.8 imago mundi eft 260.0, 572b Jonathan Chrifti typus efi 504:4 Loſebh è carcere. ad regiam dignitatem eveus ty- i pus Chrifti eft exaltati 291.4 in e/Eoypto nil proprii fibi. comparans docet madum in hoc mundo vivendi 260.b Joſcphi fratres timidi imago ſunt peccatorum 242. 4 Schphus alguralis apud Beniamin inventus do- cet Dei methodum in diftribuendis fuis bonis 219,8 Fofephi tunica polymita explicata 120.4 Joviniani error de Chriſti Natipitate 203. 4 Ire Comites 482.U Sopitio cita 483. 4 Tarditas 276.b Varietas 482. b Jaaco è monte Moryah reverfus incolumis typus, eſt Chriſtid monts Golgatha reyerſi 23 3. 4 ef typus haredum V.&. 193.4 Iſmael eſt imago perſecutorum Eccleſia ibid. Maelitæ reditum ad ollas Ægypti meditantes ſunt imago carnis 380. 4. h fudæi 3. vocabula fynonyma habent de mulieribus : 200.4 Mariam wacant Hariam 201. b Judæerum vetus traditio de Hirco emiſſario 2i lectione Bibliorum 191. 4 Judaiſimus nocti comparatur.b Judicia eludendi artificium I19:b illicita& licita 19.4 Judici extremi certitudo 323.4.§$.b effectum ſolatifluum 21. 6 objeck um perſonale 323.b. 442.6 6g4 2 reale

1I N yele 214b Solatium ratione piorum 21..5564b Fubjectum eſt Chriſtus 20. b. 2 4 T. b. 557.b Terror ratióne Impiorum 2 1. 4. 5§ 5. Judicis Chrifti venientis beneficium 76⁰.4 ſatellitium 558.4 ſupplicium 757 9 4 Judicium in vegus Gratia quomodo Chriſtus ex- eg erctat? 70..b Julius Cafar de juris violandi caufa 6.a Furamentum quando fit licitum, quando non? Şira Tuſtificatio coram Deo B. D. excludit 75..b eſt gratuita 42.a Fuſtitia commutativa 42.a Faſtitiæ colendæ modus 38.b culta fructus 384.4 É thoracis collatio oob Aban image eft Diaboli 165.4 ` Labor Euararchiarum trium 107.4 Laboris Emolumentum 435b Inſtrumentum ibida Lacrymæ Paſtorum Alditoribus easproyocantibus funt damn ifere Latitia ſpiritualis qualis fit apfus Adami hominibus quid. attuleri Lapfus hominum comparatur cum di s n h A eYro 4 TAR Piaus 1 tance lvrut: iñe altera Legis autor 430.4 effectus 431b impletio.habet pias 119.6 leramen eſt Chriſtus fsa Mediator 430.b Terminus 431A ufus pedagogicus ibid. “Politicus 430a D ECX. Leonis à Simſone occiſi cadaver mebitum typus eſt Chrifti ġ 2 3.6 Leonis Byxanti obeſi turbas ſedandi modus 12 3 b AE mpe 11. 4 fitas in dmni ftatu 2.4lb Tiepoiint metus nimis pèr apologum dopictus 46.b Lexab Ethnicis q in ſtrictè fuit obſervata 441b Charonde« de ingreſſu curiafin ne ferro 4424 Lex Chriſti eſt de amore 441•0 Draconis tontra ignavos 119.4 Saleuci de adulie 442⁰ claritatem qua ss m l bea 4234 comparatur cum galea Saulis grayi 53·4 hedera Jone 5.4 Tutore 5 3..b non juſtificat 54..b vocatur miniſterium literæ 422.4 miniſtratio mortis ibid. Liber Eremita cujusdam tribus tantùm conſtans foliis 55.4 Liberatio adflictorum certiſſi.b Liber tas fp iriti choata 285b f ibid. 287 368.b 19.4. 32.4. 409b 409b fimus€r debea- řitis j 319.4 Tonganimitas 461b Loquendi tarditas 276.4 Culcir arma..b Lucis opere.b ZLuct us Chrif flianorum ob mortuos non fit nimius 539b eft licitus 540.4 uti- Mii Máttyr P$ atie Ahat: Litanei du Membr rai Meniasi Tarp Mendai Mentis? bujus

E N Ludibrium Maundi 7a 707, 1 Lumen fignificat gaui 8..b Cutherus de diſerimine V..0 a,—£ ae T caufo& Judaeorum cœcitate.4% t f..b 25.4. 1 10.1 22.4 2 F. a. b ibid. ibid, 25b. T10..114.4 iſant clementes& potentes 5.l 56.0 s redemptionis Jubjetum à Pon- 4274.53 5b If riain choro —+ F Martyrium perum 159.4 Martyrum in morte fiducia& lætitia 337.b Patientia laudabilis 533.4 Melanchton ineptitudinem ſuam ad concionan- dum excuſavit, quòd donum non ars effet 410a Membrahumana cum Hierarchiis tribus compa- rata I0I.b Mendacii varietas 481.4 Tunpitudo 48.a Mendacium Mundi 18.b 99-b ibid. Mentis renovatio hujus modus 540.4 18.0 D RX, Meritum Chrifti eſt uniyerſale Cab Defias debebat effe Dens 204.4 Homo ibid. b mafiulus 203. Michael quis fit} f3 3. a um Dracone prælium ibid. Milites Chriftiani 499b Infernales 5Oο.a Pii etiam dantur 324b Miniſterii contemptus in Mundo 16..h difficultas ibid. Fiducia 17.4 M inifteriiinftitutio defiriptaab autoritate 241.4 dignitate 293.4 finalitate 241b modeftia iA Utilitas 16.4 Ainiſteriorum diſpoſitio eſt à Sp: S. 410.6 309.6 $16.ab .b Minifiri Ecclefie debent docere vera eſſe cibatores ſpirituales difpþenfatores myfleriorum 17. 4 Iuclllpabiles 14F.b. 5 17.4 Oeconomi 16.b Puritatüs ſtudioſi in doctrina 103.4 Seduli 1 PA cuvepygvTES 167.4 laudare auditores, fed certo modo 472b ſtudlere conſcientiaæ puritati 20.b vituperare auditores 48.b ſed licito modo 472b Miniftrorum exhortationes quales efe debeant? 173b Miracula Dei quomodo fint intuenda: 3 70.b Miferatio hominum divina demonfiratur: os. .b Mithridates veneno necari non potuit 84b Aontis tranſpoſitio à Chriſtianis facta ICo.b Moriendi artificium 49,4 promptitude 525.4 Gggg 3 Mors

CND RÈC Dors eft triplex 386b Mortificatis Carnis quomods fiat? 254b Mortis cum ſomno comparatio 538.4 truculentia in omnes inevitabilis 346.b Mortuifùnt lugendi fed non nimis 539b Mortuorum luctus eft utilis 540.4 quorundam reſuſcitatio magica 747.4 Mundanorum ſummum bonum 41b eft fucatum 50. 4 telis aranearum ſimile 49.0 Mundi abnegandi modus& medium 378.4 afſectus erga Paſtores 18.4 conformatio efi fugienda 99:4 Finis an c» quomodo jam fit? 399-4 ingenium 344.b zodus difputandi 47..48.b odium erga pios 343.b via qualis fit? 314.4 Mundus contemnatur 25§. b. 572.b eft lerna malorum 344.4 interiturus quomodo fit? 572. a quid notet? 244..343.b Murmuratio contra Deum prohibetur 398. .b Mufices amator fummus grat Corolus M.& Theo- ~ dofius junior Impp. 126.b hoſtes aſino in arca Noecomparantur 126.4 Qualitas 127. b Utilitas 1 2 6. b Mutuum auxilium eſt neceſſarium 1.0 Inſerioribus negatur 12 b Myſteria cur vocentur verbum& Sacramenta 16.b Fidei miranda non rimanda funt 62z.b quid fignificat 158 U Myſteriorum ſcientia ibid. Atalia Chrifti beneficia dignè excipiendi modus 41. 4 Nativitas Chriſti bena amiſſa recuperavit 2 S. a. l lucem reduxit ibid, omnia noya fecit 34b falvavit omnes 28:4. b tenebras fugavit jbid. Nativitatis Chriſti conſideratio utilin 29..b ſolatia aliquot 40.b Nayicula Chriſti typus eſt mutuæ miſcricordia& auxilii 116.b Neſtorei diculgecis 62.4 Neutralifte T24 Noa columbam emittit 250.4 Joctis incommoda adplicata ad nondum converſos .4 Nomen fuper omne nomen eft Jefus 720.4 Dei apud Romanos diſputatur 63. b Nomina Chriſti Eſaiana ſtrena loco omnibus di- ſtributa 64.b cur in Baptiſino imponantur? 78. 4. b preclara virorum M. n.T. 220.b Nominis Jefu excellentia 64.4. 220.b Notitia Dei eſt ſuper omnes ſcientias 530.a fui ipfius 404.4 Nex notat Gentilifmum 3. 4. 2 8. b ſudaiſimum.4. 28..b pya Deo preftanda 42:b Diabolo, carm& mundo neganda 43.4 Obſcœnitas 187. 4. b Odium 18. 4. 0 Mundi erga pios 343.U Oeconomorum Dei requiſita 17. h Ofſenſarum condonatio 122.U Officia proximorum mutua debentuu 101..b Oliveti veftigia à Chrifto imprefa qualia fint 295.4 Opera B. non ſuſtiſicant 75. 4. 429. a ſunt Deo ignominioſa 76.4 facienda, ép quomodo 76. 4. 12 8. 4 imperfecta AL polluta ibid, Lucis quanam fait.b ` Spiri- J Ina Paci Parai tej Parai Paral Pafio Pafio Paftor Patien cll Cor N ei dbi ori Pri Qi

— Spiritus S. quanam fint? ir:b Operum fiducia eft abjiciendá 333.U Oratio pro pace impetranda 6J. 4. ö Orationis adjunctum ſcceremonia 47.4 eficacia 154. 4 frequentia feu indefinentia ibid. Impulfiva 306. 4 Mandatum 304.4 Orationis modus 304.4. 527.4 obyectum 4f 1I.b Petitum ſeu ſcopus 45 2. 4.§ 29. 4 Ornatus hominis ergà Deum 125. 4 ergà proximum 12 1. b. 124. b pa conſcientiæ autor 2 6. 4. b ſeparator 27% fublimitas 26.a. b valor ibid. àtilita, 27. a emolumentum 123.0 Fundamentum t23.b Incitamentum 124.4 Indagatio 11 2. b, 369. U Pacis Spiritualis deſeriptio ab altitudine, latitadi- ne& rectitudine 23 6. 4. b Paradiſiacæ vita encomium 7. U reparator ibid. Paradiſus eft figūra Ecclefia 269.4 Paralyticus 38. annorum eft imago generis hu- mnani 204.0 Paſſio Chriſti ad patientiam nos inſtiget 400. b Paſſionis commodum 40.a Paſtores ſunt architecti ſpirituales.b Patientis artificium promovens 177. b collator 110. 4. 5 ʒ 2. 4 Confirmatio 10.4 Neceffitas ibid. objectum ETIA origo 10.4 Premium ibid. b Qualita 122..532. FEN D È X: Patriarchatres fint exemplar virtutüm x1.b Panli celum tertium quodnam fit? 157.0 Diaconi hiftoria de 4. fembusin Kalia ad fia- porem potantibus 88.a Pauli raptus in celum 15.4. 153. 4 ſtimulus quid ſit? Igra viſa& audita in cælo 153.4 Paulus quomodo dicatur dur¹ ſeu alortionis? 417.b minimus Apoftolorum 418. 4 Pax cum calceiscomparatur 50.4 Pax Dei ſeu conſcientiæ ſervetur illæſa 27.b Pax mundi qualis 26.4 ſecularis quomodo petenda 67. a b Peccata funt opera mortua 214b tenebrarum 5. 4. U Peccatifervitus deforipta ab effectu duplici 335. b objecto duplici ibid. a. b Peccatorum Chriſtum oſfendentium typus funt fra- tres Foſephi limidi 241.4 Peccatum. cum fomno confertur 4. 4. U. 305. 4 eh iraola, impuritas 277-4 per omnia corporis hamani membra defiribitur 377. b Perditio infernalis deferibitur 560.b Peregrinantes fnt omnes homines 58 1. 4 Peregrini funt homines in boc mundo 260.4 Peregrinorum Chriftianorum folatio 262.b Perjurii puniti exempla SILD Perfe ignem pro Deo coluerunt 316.b Perfecutiones Pauli 149.b Perfeverantia 43. b. 245. U Verſeverantiæ excitatio 499. b Exemplum Pauli 4J0.4 Neceffitas 471. 4. 47 f. b. 508. 4 Philiſtæi ſpirit. fontem Ifraeli prohibentes- 8. b Philofophorum difteptatio de omnium maximo 26.4 Photinianorum error de Chrifli mortis caufe 348.4 Pietas —

Pietas Pietatis calcar 143..2 Exercendæ modus Exercitæ premiu Piorum in cœlo Piſcina 4 Přobatica i Baptifmi typus eſt Plac cabilitas 40 Plenitúdo temporis Meffiani folati Pitay Pænitentia poft vitam n iorum qi TIAIT Pontificiorum error de Chriſto ſudice TA bús föli Perro datis 73b 345˙.391.4 Z IATA. AG Maria, Ac ji eſſent A y I reticis 14-.0 vie varia cœli póleiiðral Dei quid notent? Patatores 4 horrendi Potentia non eft fummum bonum bid, a ndradDominiadyentumimpalfus$'74b S i 4 Prapara modus ibida Praeparatio ad diem nevifimum gia feftum legal V. T. IA Nativita tis Jefu Chrifi.4 Prerogativa Judeorum. 86.b Precum vis 26.4 Proginguitas Chrifli generalis 23d folatifiua ibid. ſpecialis ibid:b Prophetica intelligentia qua fit 17b ſcriptio impiorum ignominioſa 561.b i amor- 268.b ihid.a m mutuum 10 L. a. b n fe Deum fecit 88.a / 417.4 177.4 176b 163..b J 289b fidium qualé effe debeat Sag.a Pusrgatorii refutatio 34f 4 ra regia multis malis eft oppieta 69.a a tA ul gri 25374 Abbi Hakk af 68.4 Rahab meretricis nyfticè e= plicatus 339. s Regni Cælorum fecum trahit raptum 0 nuUum iN KEGNUM glorie f foa Ratio humana in mſter iis divinis captivanda eſt 333.4 Kechabitæ 179.4 Reconciliatio fraterna Sra Redemptio Chriſti eſt copisſa 34b pon deroſa prafupp ponit captivitatem 1 impuritatem ibid. Kedemptio generis humani lapſi pulerò in Elifa fer- rum ex aqua protrahente depicta 44b in Lance gst Redemptionis noftre æconomia in Chrifto duas re- quirebat naturas 90b Subjectum à Pontiſicis& Chriſtus& Maria ſtatuitur 427. Kegenerationis ſpiritualis modus 274.4 Organum 27 4 Scopus 277˙ Regia Purpura multis malis eft oppleta 69.4 Regnum Chrifli 536. Dei 435b Teng- Fina Foin k anfii Ma P rý Hla certi Glor Tipu Reyeren. Rex 64 TUP el caufa Romaño Rubis ai Rudolp) ÈP f Aira Sacra 10 Satri si Gran P ba. r per ul

masaia IENE DU ECX, JTenebrarum 435b: Scripture adplicatio 139b Remiffio peccatorum 242b- Autoritas 138.4 eft per Chriftum 324.4 Claritas 137b Kemuneratio adſlictorum largiſſima 10.b Confenf” in articulo refurređtionis Chrifti 415. b Renoyatio mentis 99b Explicatio unde fumenda 138. quomodo inſtituenda ibid. Finis eft notitia Chrifti 13.4 Kenovationis hominis autor eſt Sp.S. 441.4 Firmitas qualis 136.4 Reſiſtentia Auditorum 197.a Lectio negligitur.b Reſurrectio carnis rationi adperſatur 2924 Fræcipitur ibid. $4rb utilis e$ ibid, Spiritualis quomodo fiat 379.4 Meditatio 139.4 quomolo fieri debeat? ibid, obfervatio 138b| Reſurrectionis Chriſti teftes 416.4 obtemperatio 139b| Refurteionis noftre caufa efficiens 544.b Origo divina 13.b Finalis f 5O. Per fectio 29.4 Fotmalis ibid. Scopus didacticus ibid. Inftrumentalis$45b Practious 10.4 Materiali? 548.4 Scrutatio 139.4 Principalis 544. Sacriſicandum cui 97. alb Solatium varium 55.4 Quale ibid. certitudo 416.b. 74.4 Quid 96..b Glorioſa deſcriptio 52 4. a Quomodo ibid:b Typus eſt Hiob omnia amifa in duplo recipiens ubi 93..b 537.4 Sacrificia Ethnicorum 96.a Keverentia Chriſtiana erga proximum 206 Judæorum cum Chriſtianorum ſacrifßciis collata Rex'Galielatroni ob 3. homicidia iraftens culpa- 110. a run, eò quod ipſe parcendo duorum poſtremorum Pontificiorum 96.4 cauſa ſit 266.4 Romanorum Jriumphandi modus 297.4 Rubwsardens est typus Maris Vinginis parientis 2014 Rudolphi 17. Imperat. defiderium Patria vidende & Patris Acramentæ& verb cur vocentur myſteria 16.b. Sacramenta N, T. per aquam& ſanguinem notantur 247.4 Satra Scriptura eft Armamentarium cælefte 1o.b Granarium nobile ibid. Pharmacopolium infirufifimum TI.b feculo comparatur 163.b oa Salomo èReginaSabea vifita? typusefiChrifá Sra Saltationis ufus& abufus oftenditur 396.4 SalvatorChrifius quomodouriliterufurpand? 29b Univerfalis eft T3:ab. 29.b. 38b Salvatoris nomine quomodo fingula Deitatis per- fona gaudeant 73.4 b Salutis noftra principium;medium cx fnis eſt ſolius Dei opus 3256.4 Sanguis Chrifli falutaris 2474 Sara notat.T. 192· typus et Ecclefia.T. multiplicate:.b Satang Angelu quis fit> ISIA Sall& Benjamin conferuntus 147-4 Hhhh Saulis

LEN” DIETA. SAulis galea ponderofalegis figura et 53˙4 Lorica Dayidi incommoda$t imago propria juſtitia fora flaiuta major typist Chrifti: Regis maximi 67b Scundalum quomodo detur 169.b quotuplex ibid.a vitandum 170.4 Standerbegi vigilantia..305.b Steptrum Chrifti quodnam? 70.4 Schola Gloriæ 529.b Gratia ibid.a Nature 528.b Schyyencofeldiant verbum Dei literam mortuam dicunt 279-4 Scientiæ humans effectus 454.b Scortatio 277.4. 3 56.b Scurrilitas 1 8.b Semen benedictionis O. hominum 426⁰ Seminis benedictionis explicatio Calviniana ibid. Explicatio Pontificia 426.6 Senum amor emblemate pulcro depictus= 112:4 Signa dat Dew gratie fna 196.ab duplicia funts meoyvosiwo úvauvnsine 200.b Sinæ montis deſcriptio 19 1. 4 Sinceritas 228.4 Sobrietas gza ejus utilitas 353:4 Socordia 403.4 Solis cum Chriſto comparatio 8.b Solium Ohriſti quodnam.a Somni breviſſimi fuit Scanderbegus yx Dominus fuiſſe Julianus dicitur 417.4 peccatorum periculum 30 F..b Fomunolentia fuga 351.0 Somnus æternus 305. a Chriſtianorum så est triplex: Calpa:`.4 Gratie ibid. Nature 3b longus 7. dormientium Ab Aagiſtratus gia Mortifer multis fuit 4b Parentum 305-4 Paſtorum 4b Peccato confertur.a b Peccatorum variorum 307.0 Speculum Mundi 284-4 yerbi 163.b. 28 3. 4h Spei acquirendæ modus 14b Comito 262.4 Conſtantia 107b Exempla 5703. Inbentivum 2624 Ohjectum 14..3.b. 26 1U Virtus 262.4 Spes falutis galee confertur 503.4 Spiritus humani Ingenium 432b nimici f. hoftes 434:4 Spiritus Santi Dator 5 R8. 4 b dona 408.6 effectus 490.4 eſſentia igne adumbratur 3 16.4 Hoſbitium 5 8..b Officium: ihid, Opera quanam? L4 Operatio miraculoſa in Apoſtolis 318.b Potentia vehementi vento adumbratur 3 14.b Sp:S: typus eft columba Nog 250-4 ignis Hippocratis 347.4 Sp. S. homines agitat 390.4 animat ibid: argumentatur 392.4 Digito comparatur 402.4 eft Deus 408 a Deus gratie& confolationis Tht. Dominus 408.a Fidei primum mobile 416.4 informat: 392b Reyerenter habendus 489.b Tefta- Tenar Tempi redi Temule Tenebr, fedu fin Tril Tentati qun Hi; Tefan bof

D EN X PD eee ISN 1 Teſtatur A y 391.16 quid contingat? 427.4 Statuum diverfitatis comparatio 10 14b. 10 3a s fignificet è 2f A $ Necelſitae i\ SNOT. d Paleat? ihid, Stephanus animam commendat Chrifto şo.b Teſiamentum M à Peteri ſuomodo diſtin guatur eſt Chriſtianus i 4f-a i-b crucianm 47b Diei comparatur 207..b _ Qr at pre hoftibus; f7a Hetis nocti confertur ibid, Stimulus Pauli quid fiti Efra-Fefe Gratie diving Chriftianis dande quinam Stoliditas; Iĝ7.b fint? i 2&Tb feqq: Strena ex Eſaianis Cbmiſti nominihu⸗ diſtributa Timor abeſt à charitate 339¹4 omnibus 64b De duplex eft ibid. Stultiloquium 288.0 Nimoris Dei cauſa impullſina 267 Summum Bonum fecularium eft falfum: 87.b x, Encomium 235.4 Super borum pæ n 2s à Qualitas 267.4 Surgerequomodo debeant homines 82.· Tolerantia: 245:b $y nergiftarum errar; 73b Traditio Chrifti efl ſolatiflua 34.b Inopæi Inici ſomnus in morbo nimius 305¹⁴ voluntaria ibida Abernaculum Chriſtioſt hie Eecleſia militans, iſthic triumphans 2.4 Mofiteſt iypus Eocleſia Chriſtiane Ty6. a 209. 4 Temperantia 248.43 04a 3p zb Ejs ntilitas ibid. Templit: Salomni typus ſt Eccleſie N. T. 8 10⁰ Temporis Mefiani plenitudo ſolatifluæ 5.alb Temporum omuium ad Juadrageſimale adplicatio 16.ab Tempas gratie Diy. quando fit epporttinum 168..b redimendum eſ 48.4 Temulentia 4928 Tenebre damnationis eterne 37-b ſeductionis ibid.a ſoirituales& earum incommodum 8 7..b Tyibulationis 37A Tentatio Chrifti prohibetur 397b quomodo fiat? ibid.ſq. Hominum divina 400.4 Teſt amentum Dei à Calv.& pontißc. impugnatur hoſtiliter 426.4 A Transjatio Bibliorum à., Bugenhagio domi Aulotannis feſtivs celebrata fuit 410.4 Translationem Bibliorum- Lutheri D, Joannes Draconites quomodo laudarit? ibid.b Trinitatis Myjferium 247b ån.-non emninò føit incognitum„licet obe ſcurum 248.l Tripudium feu imiygaperaria Mundi 18.6 Triuunphorum Romanorum triſte Epiphonema 15.4 Tillarum angelicarum in reſurrectione qualitas $474 V Acca rufa efl typus Chrifli 2 14.4 Valentinianorum de Chriſti corpone cæleſti error` k 56.b Vaſis ſigniffcationot 176b Vester à multispro Deo habetur 119.4 Verbi tractandi dignitas& modus 125b Herbum Dei comparatur gladio sosh fêmini 278b, 28..b peculo 163 b © Sacramenta cur vocentur myſteria 16b quomodo audiendum 248b VOCAa

A VÕ D Ex 5 Petatur Bex, e qualis yerbum veritatis"w. N 275.4 Feritas 228.0 Baltheo comparatur 5oo.b colendá cur fit? 434.4 obſer handa omnibus ſtatibus 229.4 Pifligia Oliveto- gaalia à Chrifto ſint impreſſa? ; 29 f4 Fefimenta falutis Pontifiiorum fictitia.a Fafiimenti fpiritualis ex yirtntibus coùfúli atili- ras 124.b FVſtimentum hominüs coram Deo in quibus confi- at? 125˙4 coram homine in quibus conſiſtat? 121.0 Veſtimentum ſaluti eft Chriſtus na hoc induendi modus ibid. Viator deſcribitur,& cum Chriſtiano compara- tur 530 eft omnis homo 581.4 Viatorum Chriſtianorum ſolatia 264b Viduarum auxilium quale eſſe debeat? 290.4 ſtatus coram Deo& hominibus 28.b V igilantia Scanderbegi.4. 305.b Ejus incitamentum.4. 24.b. 304..3 53. b Vinlicta eſt Dei 114.4 Exercendi eam media& modus ibid. b. 198. .b Vindictæ odium præcipitur 365.b Virginis conceptio miraculoſa 201b ſupernaturalis 202.4 utilis ibid. Partus longs abitus quomodo Regi Achazo in praſenti calamitate potuerit eſſe ſignum 100. 18.Vita aterna non ex merito, ſed ex gratia datur 384b hominis cui Itineri ſeu profectioni comparetur? 366.4 cur ludo ſeenico? 49-b cur militia?..b Kita inculpata reſpectu Dei 3.0 Proximi 32.4 Jui ipſius* 3.b Naturalis& ſpiritualis confortur 256.4 Vitam tranguillam confequendi medis 371.b Danimitatis Incitamenta 462b fiudiumis 3674 Unitas anmornm Bona 11W YOn TY 2b Mala; ibid. Unitatis animorum efeđns duplex 12..b Vocatio Gentium copioſa 8.0 hominis Chriſtiani eſt duplex 45..46 o. b Weceſſaria in O. ſtatibus 141.4 Vocationis hominis Terminus ad quem eſt tripieæ 25.b. 370.b Voluntas Dei exploranda 100.4 Kox Dei.de Chrifto utiliſſima 139.4 Vrias deliciæ ſpernens eſt Cbriſtianis imitandus 25..b Uſura quotuplex ſit⁊ 178.427J.b Migeln error de verbi ſterilitate refutatur 279.4 FF Elus Bonus 6a Domini 69b duplex eft:4 Zenovivus à conjage fepultus eft 374b Zopyri amor erga Darium 183.4

Medelal. ipy L Bomis. Out: P: 7. Melor w. tajieih o cofia helande fiia ba 4s Di hareetako; En Aιι.. Am ＋ annimerah firmoni Gaw boo PEE et Jeetdiy o a Iod. ogden A mi adeg Pe fanai Ż ne A Feta. Ssang. part-.p. fo. E Enocka: c= hafe e lia apparkyfe jlo AE Led fane e 3 hedo. foa mg: q| Jz i Jelg Ador, Pal. plakt ima lhawn ghihep a Fp a S 4 e C T> Loda cS naai is A dg fid in Orita Enifiop talad -p E AA R Pn peg: M T Padli phoe P g, a t. Do LO Aa E hadot, img Er tpp dees Lofe emanda paf iio Meeli p` f K AnG o sAN a a A a a a ——— is A snm Li I cke< Ž S é i č RA 3 C G A a Da Hi OB. apo W. Lang. pag gis Xí ATN frag: Cap. x. D p ap. 4. SA 4.$~ Eeo 163 Ak.=. AM. gy4 M. z. rE P, P d XLI. 67:8. u 3 AI. 6 fagy. Al. 306. oaae PAA XLI. to. M sar AV: i7. IV. i 4: y 4. 14. 324| YL a- aie VIL. n TA l.; AM. pza. vi. a 4 izo-|V. 7 Ag 1 298.[xxiv g. I iza VIll.-p18-11- Al 47i| XXI. 10-1. 3go. M4r. 4 Ag L. 148. 1i. L XLV. 3. ME X. t Jegg, A 181238. V. 1a. E a 4.—— INV. 8L|x s> A. αiονιννιανhνẽuus I. tayi i$ xı E i a XXXII A EFF(rv as fyg M30 3z: i xvu. zf 4 Lre NEHEM:; LXXXIX. 16. AM. 8S- H E xvi 4s 4V. sA.>. aeron CX. 4 A oy '{ XIX i Anur IV 303s|CXXXI y A E AU. 296: en CXXVII tz l5 A. Uo- Ht. XXI.$, š;>: 2 2 L Foveu nir pee p Aos g M a TE A og Urg PAMS ETT Eccle. f | EIN ak 4 tAE NA e aa AAE a W feg. M“ srs 478 ay A, A t83.| Cika ES Ix: TAR ar za saai itota liaii a

S AAN, rF Ke Kil R| Cap. Wa) 11. a. jari Vi. 3. a BNE 7ra e G d T ioi 1 Tei JONAS. AM. Eha kba y rT S| MUM.. 3. u 16g. 4. s- fege Ù 8 4. of.-—— HAGG. MATTH. Eon a mye i V ıı ME ir$. A. sa. L gpI Iy L. 6. — w M. 43. H ACHAR. MA. 7. 3 3 o Huin é 7 l la s. i b4- E 253. T T o a yI E AV. azz qt. aog. A O. XXI. a A 7i i 7 XXIII. 33. Il. 253. gi aF. W4„ a MAIS. i an XIX. l: 19.1.£. 30. e E T L Uc; Mo xxvVvII.. A..291 vVUALACH. X. 2w W- gaz, KXK. 1- figg AV A6 i. 3. ME 3F> n. Eley N. 466 d E F p o oo D o 4. MTAL n| masg Mt 313. — 766. JOHANN, À|i! JEK im. 1y. has 1 í få id, 4: Ais M4. 6ST. V. T. fyg. M sa Vi É 345. XXI. 2. Mi 44 h sgl. e7 fat xR E NOGA Y: siy A H ACT. APOST. ' A— X. 36 dM. s26 KA a ttot A Y Xatga M. 147M 3- L R vte 3 M AE] yi. ro smu. e JAR: P e E XXVII. ı- 1am ToB XI. 24- M aa EN e va Baz. xi a Et 3t fegg. Ad. IS% 4. hachi Vill, 12 t: 7i AV. 38. 1i. i z V gf Ao e D Ee jix ted f 3 f Y. 6a 1. 379. 4 pr K"H go XIXE t fga A. Gto.

A Ffl. p- qor. A. er tafo fofo dignaž. Beuren mha% in aas) Boum\ D F EN Paak ye BZS A. deig defolely€€e, defotarit. Audo pubar, z 4e- KoE Conje lani Feponts Ta© Jolai, n Jofotar G Fe. a ponei Disk Za. hve ofA A Mbo Sortan E z notn. Solus jende Solate 4 £ i o% AE) s sitr$ 1C· u, folha Pir 24ο TE in Pegy cholann:. A r