LIS RITII NEAPO/ LITANI De regibus Francorũ lib. III. De regibus Hiſpaniæ lib. III. De regibus Hieroſolymo- tum lb. I. De regibus Neapolis& Si- cilæ lib. III. De regibus Vngariæ lib. II. APVD INCLEVYTA B ASLEAN. MICHAELI RITIO PRTRICIO NERPOLITRNO ciuilis& Pontifitij iuris conſultiſs. ſacroſancti poten/ tiſſimiqʒ Gallorum regis a conſilio. A. Ianus Parrhaſtus- S. P, D, Is ame uir ornatiſſime, quid de tuis lucubratiõi 5 bus in patria hiſtoria ſentiã. Simplicis& Qaperti inge. nij ſum. proinde iudicium meũ paucis habeto. Cofli/ lium tibi non fuit(ut uideo) pigmentis ab arte qu ii rerũ geſtarũ ſeriem narrare, quum uires alioquin abunde ſuppeterent, ſed ab alijs effuſe ſparſimq; traditam, uelut in corpuſculum continue digeſtum colligere, ut eam cognoſcere uo lentibus abſit inquirendi labor. Equidem non hoc abs te ſolum fa. tis ſuperq; præſtitum, ſed aliquid etiam plus affirmare nõ dubitem Nam præterq; quod ad compendium parata ſunt,& ex fide teci⸗ tantur omnia, ſi quis intelligit mutari cũ temporibus formas& ge/ nera dicendi, nec; ſtilum præſentis notæ faſtidit, inde etiam tibi lau dem facile concedit. Eſt enim purus, candidus, illaboratus,& quitu am quodãmodo nobilitatẽ præſeferat, ut nuper A mpliſs. patres al toniti prædicauerunt, dum cauſam noſtri Regis apud Pontiicem Nlax. ſegatus orares. Vtinã cæteris ordinis tui, in antiquis& potio ribus æmulandis idẽ ſtudij foret, profecto ius ciuile tanta N ne, Romanæq; linguæ, dehoneſtamentis inquinatum nõ eſſet. uere felicem Campaniam, ſi noſtrarum partium rebus ex uoto ſuc ceſſis, ei contigiſſet abs te diutius adminiſtrari. Non enim magis Athenæ Solonis, aut Sparta Lycurgi conſilio, quam noſtra reſpu. tuo floruſſet. Iniqua me hercule ſors hominibus noſtris inuidit opesq; aliarum per te gentium, q; noſtras augeri maluit. At ilud in eius poteſtate non fuit, auferre, quin abſens diu noctuq; cogites ut ab impotenti dominatu, natale ſolũ poſſis eximere,& dũ pro tẽpo rũ conditione quieſcis, qua licet optimi ciuis cõſilio fungatis, eius; memoriã uindices ab interitu. quod neſcio an maius putandũ ſiq; a uiolẽtiſſima tyrãnide, ſub imperiũ iuſti regis aſſerere. quod bene ficiũ tibi patria bis acceptũ refert. quũ præſtet æternitati famæq; p petuo mãſuræ, q; unius ætatis ocio cõſulere. Nõ eſt ergo qd Epito mẽ tuã ſupprimas, quæ multũ notitiæ ſtudioſis allaturà, patriæ tibi q; nomẽ immortale pariet. Vale decus noſtri ſoli. Mediolani, Kalẽ dis Octobris. Milleſimi quingenteſimi quinti. V FRANCIAE CANCELLARIO, SVMMI SPLEN DORIS EQVITI. IVRIS HVMANI DI/ VINIQGVE CONSVLTISS. MICHAEL RITIVS NEAPOLITANVS IVXKIS/ CONSVLTVS, ET SACRO SAN CTI POTENTISSIMIQVE GALLORVNM REGIA A CONSILIO EE LICITATEM. vx nuper a patria profugus iniquitate tem/ J porũ plus ocij nactus eſſem q; uelim. cæpiſſem/ g ARomæmecũ metipſe cogitare, cur olim felix il 2 nl Campania nunc extreme miſera, Cam paniæ/ q; fines attributi, diu multumq; exterarum gentiũ bellis at- terant᷑, unde Gallis, Hiſ panisq;& Pãnonibus, interim Ger manis, acerrimi certaminis harena quædam fuerit, utrũ ſoli bonitate& fato hoc acciderit, ut ab re non fi ngantur, inde gi gantes æditi, uel alia de cauſa, quæ ſit in obſcuro, ueteres i ſtorias excuſſi ſi quæ præſertim Regum ſtemmata, gradus J cognationis exequuntur, ut quoquiſq; iure contenderit. gluenitem. Quumq; res ob ingentẽ uoluminũ(quod te nõ fugit enormitatem præterq; ꝙ lectu laborioſa, uix animo certe complecti poſſe uideretur, operæpretium facturũ pu- taui ſi quis ad concinnum breuiarium compendioſamq; re Seret epitomen. Itaque probato conſilio prouinciam mi hi capeſſendam ratus, enixe ſtudui, nihil non ex fide trade/ a 2 re. Sicubi ON M,xA NNO EPISTOLA NVNCVPATORIA: re. Sicubi uariãt opiniones, aut uacillat hiſtoria in ij publ. cam, receptioremque ſententiam, ſum ſecutus, utſi quando te uel ordinis tui cæteros, quibus aut nũ q; aut raro datur a rauiſſimis reipu. curis aliqua remiſſio, eadem cognoſcendi ibido inceſſet. longas rerum ambages indagare neceſſe n habeant, ſed exiguo labore uoti compotes animum leuent, Quoniam uero noſtri Reges a Francorum, Hiſpanorumq regia antiquitus habent originem, ſeq; Hieroſolymorum reges appellant& Vngariæ, paulo altius ab i pſis incunabu lis, inſtitutioneque utriuſque gentis regum repetendum eii ſtimaui,& ab ijs ad Hieroſolymitanos, indeq; ad reges Ne apolis& Vngariæ ſtilum cõuertere. Quas noſtras lucubta tiunculas, cui potius nuncuparem quam tibi, quem nil æque delectat, ac res a maioribus bene, fortiterque geſtas euentusque,& uarios eorũ caſus cogitatione repetere exem plo Macedonis Alexandri, qui quom perluſtraret Ilium, citharaque Patidis uiſenda offerretur, Achillis inquit mal lem, qua ille Heroum pulcherrima facta canere ſolitus eſt Maxime( quæ tua eſt humanitas) quom me ſummo pto- ſequaris affectu. cupiam que poſteris hoc exiguo licet mune re teſtatum, quam obnoxius am plitudini, uirtutiq; ſim tu teque non magis hæc animo facilis amici. quã cenſoris act iudicio lecturum confidam. Q uods ut alij quoq; faciant eti- am, atq; etiam petimus, Itaq; uir ornatiſſime rem per ſe mo dicam compenſabis(ut noſtra ſoles) egregia uoluntate, quam in me nunc; deſyderabis. Vale ex urbe Roma Ca lend. Octobris. M. D. V. 600 6 RITII, DE REGIBVS LIBER PRIL/ MVS. QVI EST DE RECGCI/ BVS FRANCORVM. AlL os eſſe, quos aiunt Græci Glalatas, inter omnes fere cõſtat a Galato, quẽ Polyphemus ex Galatæa ſuſcepit, ut autumat Appianus. Hos in tris gentes ut finibus ita uocabulis etiã diſcre/ tas, partitus eſt Cæſar, Aquita/ nos, Belgas& Celtas, a Celto 85 Herculis filio Steropesque, eius quam genuit Atlas, appellationem ſortitos. Sunt qui dicãt euerſa Troia partem incolarum Duce F rancone, ex Hecto- re genito· ſedes ad Mæotim cœæpiſſe in finibus Alanorũ cõ ditac; urbe Sycambria Francos a nomine ducis eſſe dictos. Equidem quamq;; ſcio Homerũ non plures uno Scaman- dro, uel(ut alij uocabant) Aſtyanacte liberos Hectori tri- buiſſe, nec Anaxicratem, nec Euripidem, quorum alter Ar golicorum ſecundo alter in Andromacha, nothos Hectori fllios editos aſſerunt ex Pellicibus, uſc; Franconis meminiſ- ſe, quia tamen hæc uenia datur, antiquitati conſecrari origi- nes ſuas,& ad ipſos etiam deos nedum Heroas referre, quo primordia ſuæ gẽtis auguſtiora faciãt(ut Liuius autor eſt) id nec affirmare nec refellere in animo eſt. O uidio præſer/ tim nonnihil aſtipulante, per hæc, 2— * a; Ingenjj 28 D- MICHAELIS Galli. Franco. ycam/ bria. MICHAELTIS RITII NEA POLITANI Ingenijq; ſui dictus cognomine largus S Gallica qui Phrygium duxit in arua ſenem. tamen apud eum quidam non a Gallis arua Gallica acipi Gallus. unt, ſed ab amne Phrigiæ Gallo, cuius aquæ potu, mentem loco moueri teſtis eſt Plinius. Parthenius Phocenſis hiſtoti Franci. àrum primo, Franci Gallica gens inquit Alpium montes ac A Frãco/ colunt, aliud præterea nihil. Appellationis cauſam nonnuli nibꝰ Ger/ putant immunitatẽ ſtipendiorũ, quibus ab imperatore Va Franci 45 lentiniano leuati ſunt in decennium. Quidam Francos qua feẽderũt, ſi feroces domitis Alanis interpretantur. Ii poſt a Sycam, qui hodi/ bria ab ipfo Cxſare pulſi. quod uſurpata diutius quam con 5. f ceſſerat immunitate, tributa penitus abnegarent. aſſumpis nã Frãcos e ſua nobilitate Marcomiro, Suimone, 8 Genebaudo du fuiſſe ger cibus ad Rhenum conſederunt. Ibi conſtituto oppido Fan manos cofordiæ nomen indiderunt. In Gallia primum potiti ſunt 8 urbe Treuerorum, Lucio Romano præfecto dedente. Sed thy⸗ 3 55 partim eorum præſenti fortuna non contenti, quærends cus autor nouis ſedibus egreſſi, ad Sequanæ ripas errore uagi perue Elanco/ niunt, ibiq; amœnitate locorum capti cõſiſtunt, adminiſta 1 tione rerum permiſſa Marcomiro, quem ſummopere olle mirus. brabant& colebãt, opinione uulgata, quod Priami ſangul ne propagatus eſſet. Faramun Eius deinde filium nomine Faramundum omnium apud . ſe primum ad regium faſtigium prouehũt. is imperauit an- capillatꝰ. nis undecim. Vita functo fucceſſit Clodius ex eo genitus. a promiſſo capillo cognomento capillatus, proſperisque ptæ lijs proximas nationes ſubegit Turingos, Tornacenſes,& Cameracẽſes, nullaq; ex ſe relicta ſobole, uigeſimo ex quo 72 regnat Wölhe . 4 E 1 a DB REGIBVS FRANCORYM LIBER I. 4. regnare cœæpit anno diem dauſit. D e In eius locum ſufficitur a ſtirpe 0 lodlio propior Meroeus, Meroeus quem pro Romanis aduerſus Hunnos& Viſogotos in campo Catalaunico pugnantem occubuiſſe conſtans fa- ma eſt. add ſuperbiam luxumque prolapſus, ob impotentiam do/ u Paternum decus Childericus accepit, qui ſecunda fortuna Child cus. Guino/ minandi pulſus, ac rurſus Guinomadi gentis ſuæ princi-/ madus. Adu pis, in cuius fidem confugerat, opibus,& factione reuoca/ tus. Gillonem Romanum qui Sueſtonibus præerat, æquo Gillo. Marte ſuperat, Aurilianenſes& Andegauos in ditionem redigit, annis quatuor& uiginti, rex exiuit hominem. N a 10 11 Glodoue Excepit imperium, Clodoueus Childerico patre natus, qui 8 Remos& Sueſiones in poteſtatem redegit in uxorem du/ o cta Cxotilde, cuius erat patruus Gondebaldus Burgundio Crotildis ex aqua luſtratus, oleo quod a columba ccœlitus allatum ru/ num rex, ſuſceptos ex ea liberos Chriſtiani dogmatis eſſe Gonde- paſſus eſt, quo mater eos imbuerat, quamuis iple perſtaret baldus. in maiorum ceremonijs. inuidioſe cauſatus Crotildi iratis djs ob neglectum eorum cultũ, alterum eius filium ab hu⸗ manis exemptum, alterius morbo impliciti in dubio uitam eſſe. Sed ubi puer a matre ſuſcepto uoto conualuit, Ipſeque Clodoueus Germanos aneipiti prælio ſuperauit, in uxo- ris religionem conceſſit, aca Remigio Remenſi Pontifice leũ cœ/ litus de- 5 5 2 moreſt, ungit᷑ ex eoq; mos durat, ut Francorũ reges quom miſſum. diadema atq; honoris inſignia accipiunt, eo tingantur.Ita· q; Clodoueus accepto uero dei cultu, Burgundiones Aqui, tanosque& Gotos bello domuit, Et Toloſanos impoſito præſidio AHECHAELIS RITII NEAPOLITANI præſidio retinuit in poteſtate, Burgondiam Gendebaldo 5 conceſſit uxoris eius patruo, ſoceriq; fratri germano, grandi f prius ab eo accepta pecunia quam pepigerat. Theodo/ Eo uita functo regnum quatuor in parteis eſt diuiſum inte ricus. eius filios. Ex ijs Jheodoricus Metenſes, Clodomiris Aure Qodomi ſianenſes,(lotarius Sueſiones, Chilbertus Parhiſios eſtſot Chuber titus. Clodomiris inſtigãte Crotilde bellum ſuſcepit in Bu tus. gondiones,& Gendebaldum qui Crotildis parentes e me. ö dio ſuſtulerat, eius auum atq; auiam maternam, regnoque incubabat, ad ipſam Crotildem iure gentium ſpectãti quꝛ muliebriter ardens ulciſcendi, regnandi q; cupiditate, flium concitauit in Gendebaldum. Clodomiri magno cõſtitit ma tri paruiſſe, exercitu nanq; ducto in Burgondiones, in acie fortiter dimicans occubuit, uictoriam ſuis reliquit,& tresfli a os Theobaldum, Gonterum,& C lodoardum. Chilber/ Chilbertus Parhiſiorum rex unus ex Chlodouei fili in A tus. maricum Hiſpaniæ regem. pia de cauſa bellũ ſuſcipit. Era Almarico nupta Chilberti ſoror im pollutæ religionis& us ri cultus obſeruantiſſima. quæ quom nullis aut precibus aut minis, ad Arrhianæ ſectæ bræſtigias, quibus uir erat imbu- tus, traduci poſſet, ab eo contumèlioſe tractabatur. Eius in iuris motus frater inito prælio uictor Lisi panos aduſq; Io leti fines imperata facere cõpulit. abſq; prole undequinqua geſimo ſui princi patus anno diem dauſit. Theodo/ Theodoricus is, qui Metẽſibus im perabat,& Clotarius qui ricus. Sueſionibus ex ijs quos dixi fratribus ſupererãt, qui regno auſi rem barbaræ crudelitatis accitos Chlodo/ miris. Clodomiris inhiantes ad ſe fratris filios ab cagat, ex ijs duos Thcobaldum, Gonterumq; fcede necant Aurelijs Auia Crotilde, quæ Parriſijs eos edu/ DE REGIBVS FRANCOR VA LIBER T. 5 Aurelijs. Clodoardus a cæde elapſus ad aram confugit in- Clodoar⸗ poliati fani. quod Aſylum uocãtubi quoad uixit præcipuo ds, ſtudio, ſanctiſſimeq; nomen loci coluit. unde poſt obitum Alam. conſecratus,& inter diuos relatus eſt. Theodoricus(ita aua ticiam immanemq; eius ambitionem ulciſcente fato) ſine li beris ad manes Erebi raptus eſt. Vnde regia, quam in qua- tuor ueluti membra diſcerpſerant, in unum corpus, priſti- 0 namq; formam redacta,(lotarius potitus, unocq;& quin/ Qotari'. quaginta cum regnaſſet annis, morte obita, apud Sueſionẽ cõditus eſt. Eius autem filios exemplum patris ad omne fa- cinus impellebat. Itaq; quom diu bonis& malis artibus oc cupare paternum ſolium pro ſe quiſq; certaſſet,& conſilia non ſuccederent, in quatuor& ipſi partes, ut conuenerat ex numero ſui regnum diuiſerunt. Theoberto natu maximo* Parhiſtj Gontranno Aurelij. Sigiſberto Metenſes, Chilpe/ tico Sueſiones obtigerunt, Theobertus, uel(ut alij uocant) Antibertus omni muliere cotruptior,& ad libidinem ſolu- Antiber/ tiſſimus, in complexu pellicum mature deceſſit, ex illo multi tus. plici coniugio non plus uno ſuſcepto filio. qui patrem con- tinuo ſecutus eſt. Sigilbertus incautum Chilpericum fratrẽ Sſgiſbert quom ſubito bello opprimere tẽtaſſet, immiſſis percuſſori bus extincts eſt. Nã quom Chilpericꝰobſeſſus a fratre Tor/ Chüperi/ naci. quo ſe ex fuga teceperat, rebus ſuis parũ fideret, Atha naidis Hiſpaniæ regis filia Fredegonda quam dimiſſa prio Fiedegs te eius uxore Galfonda ſuperduxerat, in eadem cum uiro da. 28 i parat, oneratosq; promiſ/ 920% ælenti largitione, in hoſtium caſtra ſubmit it, ij Sigilbertum improuide agentem adorti interimũt, ex quo Aus. Childe/ bertus. Clotariꝰ dis. Gontran/ f MICHAELIS RITII NEA POLITANI quo regnare cœpit anno decimo quarto, ſuperſtite flio Childeberto, quem ſuſceperat ex Bronchilde filia Athanat dis Hiſpaniæ regis, quo patre natam Fredegondam demò) ſtrauimus. Onildebertum amiſſo patre bona regni parte a Chilperico poliatum, Gontrannus Aurelianenſium rex alter eius pa truus, quia liberis carebat, in ſpem ſucceſſionis adoptauit Orta mox inter eos, Iheodorici Maſſilienſis Epiſcopi cau⸗ ſa, graui diſſenſione, Gontrannus adoptionẽ reuocauit in- de Childebertus in gratiam cũ Chilperico reuerſus, uterq paribus auſpicijs in Gontrannũ ducit exercitum, demũ te bus æqua cõditione compoſitis, lapſus in inſidias quomno ctu rediret a uenatione, Chil pericus a Lauderico obtruncat in ſaltu quodã. Fredegondæ coniugis abominando ſceler quæ cũ Lauderico cõſueuerat,& uiro p̃poſuit adultetũ. Co tarius Chilperico patri ſi uꝑfuit. Gontrãnꝰiterũ Childeberto cõciliatus, quom triginta regnaſſet annis, moriens eum ſat- pſit hæredem. 1 Childebertus itaq; cognomẽto Iunior, haud ita multo polt hauſtu ueneni perijt una cũ cõiuge, ſuperſtitibꝰ fili Theo deberto natu maiore, qui Metenſibus imperauit, appellat Anſtaſia, ac Theoderico Burgundionum rege, matteque ipſius Childeberti Bronchilde. Childebertꝰergo cũ patruele Clotario ſtationẽ regni tenui octauã. quo mortuo rerũ ſũma penes unũ Clotariũ fuit, is tñ aſſumpſit in partẽ principatus ipſius Childeberti filios Bronchil Quomq; Bronchildis auiæ fallacibus artificijs inculcatum Theodeberto& Theoderico fratribus eſſet, ut generis con ſortium ferro diſcinderent, orto inter eos bello apud oppi dum DEB REBGIVS FRANCORVM LIBER I. dum Tullum, quod tuncædificabatur, inito certamine in Theodericum inclinante fortuna, Theodebertus ſaluti ſuæ fuga conſuluit, qua nunciata, Theodericus omnia igni, ſer⸗ roq; populatur hoſtiliter, nec ante finem fecit quã Theode- berti populares& ſocij ſtipendiarij accepta cõdlitione reciſi regis ſui caput Theodorico attulerũt, atq; hũc in modũ Me tẽſes inditionẽ Theodorici cõceſſerũt, abductis inde Theo- deberti liberis,& in ijs exuberanti pulchritudine puella, ma res in eius cõſpectũ deductos, efferato mulier animo Bron- childis eorũ proauia iugulauit. Ipſam puellã, quom Theo- doricus mattimonio ſibi deſtinaſſet, intercedente Bronchil- de, quæ nefas eſſe cõtẽderet. nec; per leges licere fratris filiã ducere, ira percitus,& mulieris inconſtantiã minime ferẽs, il la autore bellũ contra fratrẽ ſuſcepiſſe, q affirmaret eũ non ex eodẽ patre, ſed adulterio conceptũ, nunc eũ ipſum fratrẽ Germanum, quo nuptias impediat, aſſerere, acri conuicio ab ſe reiecit, ægreq; ab eius pernicie temperauit. Ferox itaq; fœmina admulto ante p̃cogitatũ reuoluta facinꝰ, uenenũ di luit, extinctoq; Theodorico, parricidiũ parricidio cumulat. Eo pacto Franciæ totius im perium redigitur ad unum Clo tarium Chilperici Sueſſionum regis,& redegondaæ fili um, aduerſum tendente Bronchilde, quæ Sigibertum The odeberti ex pellice(ut aiebat) flium paterno regno ſuffici endum enixe curabat eam rem principes,& optimi quique aduerſati, Qotario portas aperiunt, in aciem progreſſum Sigilbertucm Cotarius ſuperat, eumque cum Bronchilde luiuum capit. Conſtituto iam regno, tot impiarum cædium pœnas a Bronchilde ſum pſit, muliere nõ una tantum ſim⸗ plicique morte digna, multisq; rebus præclare geſtis, in tãto 2 regni 6. Theode berti fu- 82. Cædes. Metẽſes. Theodo- rici. Bronchil dis crude litas. Clotariꝰ. Bronchil dis cædes MICHAEL IS RITII NBA POUITANT regni faſtigio quadraginta quatuor exactis annis, exceſſi Dagober ab humans. Ex aſſe inſtituto hærede Dagoberto flio, quẽ 555 prior eius uxor Engeldruda peperetat, excepta Aquitania Aribertꝰ. quam Ariberto ex altera coniuge nato reliquit. Aribertus Aquitania potitus, apud Tholoſam non ita mul to poſt obijt, unico ſuperſtite filio, qui mature patrem ſeu- tus eſt. Itaq;& Aquitania ad ipſum Dagobertum tedit. Hic eſt ille Dagobertus, qui Diui Dionyſij templum condi dit, in eoq; cineres ipſius Dionyſij, ſociorũq; eius Ruſtid& Eleutherij cum magna religione& ornamento poſuit. Tan dem mortuus ibi condi uoluit. Ludoui/ A Dagoberto res ad Ludouicum ceſſit, eius ex Mattildefli N um quam Dagobertus amiſſa priore coniuge ſuperduue- rat. Is ex iuſta matrefamilias editus, om̃i regno potitus eſt 1 Normannia, uel(ut alijuocant) Neuſtria. quam igilbertus ex Ranguetruda patris pellice natus permiſſu eius obtinuit. Ludouicus autem nulla re memorabili gelta per annos ſexdecim quibus imperauit, inglorius ab huma- nis exceſſit, ex Batilde uxore natione Saxonia(lotatio Childerico,& Theodorico ſi uperſtitibus liberis, Clotarius qui ætatis priuilegio. patri ſucceſſerat, exindeaꝶ no quarto migrauit e uita. Franci Theodoricum natu mini mum in regnum recipiunt, quod eo retinendo potior uiſus eſſet · ablegantq; in Auſtriam Childericum. quomq; Theo doricus ignauiæ deditus, adeundi ſalutandiq; ſui copiã ple bi non faceret, niſi Caleñ. tantum Maijs, eoq; tempote mu neribus ultro. citroq; miſſitãdis occuparetur,& regnum per alios adminiſtraret. ianc indignitatem proceres haud qua q; tulerunt. itaque Iheodoricum& Ebroinum præfectum prætolio Dagober tus. Clotariꝰ. Theodo/ ricus. Nl 2 0 fi Arn DEB REGIBVS PRANCOR VN! LIBER f. 7 ptætorio compellũt in clauſtra collegij Monachorum. Chil. dericus ex Auſtria accitus ad regnum uenit. Childeri Qui cum barbare ſæuiret in ſuos,& quendã illuſtri loco na/ cus. tum palo religatum fuſtibus cædi iuſſiſſet adeo omniũ ani/ mos rei mouit attrocitas, ut is, in quem Childericus animad uerterat, haud parum multos inueniret, qui ſecum contra ſa cx lutem tyranni coniurarent. Ita q; redeuntẽ a uenatione exci piunt inſidijs,& ſimul cum Vlcide uxore grauida obtrun- g cant. unde neceſſe ſuit ad Theodoricum cõfugere, quem in- tra ſepta Cœnobij compulſum diximus. Per idem tempus inertia regum prætorio præfectus arege as proximam dignitatem obtinebat, ad quam potẽtiſſimi qui Auſtria profectus, is cui puſilli cognomẽ a breuitate corpo⸗ a tis inditũ, per uarios caſus eſt euectus, inde Theo doricus e u Uita migrat, undeuigeſimo ex quo regnare cœpit anno. Clo Clodoue doueus in patris locum ſubrogatus, Dagoberti principatu uarij bellorũ mo eres extiterunt. quom quiſq; ſibi præfecturam, de qua dixi base Theodoaldus haud incruenta facili deijcitur in eius locum ſuffecto Ran Childebertus huius nominis te quintus, in rebus humanis goberto filio, moritur. tus inter regni pro- mus, affectaret.& in hunc, aut illum uarius eſſet hominum fauor Aliquãdiu Dagobertus imperij gubernacula retinue rat, omniaq; agebat ex arbitrio Pleutrudis uxoris,& Pipini Theodoaldiq; præſecti, in quorum tutela rex erat quom q; uictoria ab honore gelredo, nec ita multo poſt tertio poſt anno natu- A r conceſſit, Childeberto fratrĩ relicto regno. q; Francorum ſumma cõtentione nitebantur,& Pipinus ex Pipinus. 5. rtius,& in regia decimus Wepa 1 4 J fuit 8 iti aud diu fuit. Super iteque Da ertus. MICH AELIS RITII NEAPOLITANI poſt exiuit hominẽ Dagobertus abſq; prole. Et iã regium i enus a ſtirpe defecerat. Igitur optimates ſacerdotẽ quem Daniel ſa dã nomine Danielẽ cuius ingens apud eos erat opinio pri cerdos mũ prætorianis imponunt,& palatio præficiunt, expectato 8 quo ad ꝓfanũ in modũ capillũ, barbãq; Aae iam tum ſacris inaugurati, tradito uel ab Aegyptiq uela lu dæis more caput haberent, ut hac etiã ætate, ſemiraſum bat bãq; diuini libi gratia nõ nutrirent, cõtrario profanotũ mo . re. Quare tonſu, habituq; mutato, e præfectura ad Rega 855 Peril faſtigium prouectus, pro Daniele Chilpericus appellatut, Martelb. Per eoſdẽ dies Martellus Pipini filius, effracto carcere lam tisq; uinculis, in quæ coniectus a Pleutrude nouerca ſuect raptim ſumptis armis ad aſſerendã palatij præfectutã. qu pater obtinuerat, aduolat. Egreſſis obuiam Chilpericoꝶ ge& Rangefredo, qui tum prætorianis impoſitus erataui piti diuuictoria pugnatũ, donec Martellꝰin fugã uerſuselt Sed aucto mox exercitu redijt, acutrun q; regni finibus exe git. Ipſe Chilpericus in fidẽ Cudonis Vaſconũ prindpis& 8 ſocij confugit. Rangefredus ſe recepit in Andegauiam qu NMartellus in poteſtatẽ redactũ dimiſit. O ppidũ prætet quoddã habendũ cõceſſit ubi imperaret, alſumptaq; har: ditario. iure debita ſibi præfectura. C hilpericũ reſtituit ini Childeri qnũ. Nouus inde Rex principũ ſuffragio creatur. adniteut 5 NMartello prætorij præfecto, quidã ChHildericus uellutab al Theodo/ is appellatũ repperi) Theodoricus, Dagoberti filius eius uo Nlutelli minis ultimi, quẽ ſpecioſe iactabãt apud ſacras uirgines op facinora. Pidli Calenſis educatũ. Tota tamen imperij ſumma Mar lum 1 erat. Is& Sueuos,& Hiſpaniæ regem cui nom Abdimaro, iuſto prælio ſuperauit. Burdigalam& Pictau⸗ um recepit 4 toringiam. Pipinũ prætorianis impoſuit,& Gallis qui ſui u tilicali laſtigio reſtituit. Idẽ ſenatorũ cos ſemel in annũ principes eo cõuenitent. tt tim litibꝰ iudicãdis partim cõſtituẽdo DE REGIBVS ERANCORVM LIBER I. 8 um recepit ab Abdimaro occu patas urbes. quomq; per an- nos xx. Francorũ rem feliciter adminiſtraſſet, obita morte ad Aedem Dionyſij conditus eſt in Mauſoleo, quod etiam nũc ex Alabaſtro uiſitur ante diſtributo liberis imperio. Ca. rolomano conceſſit Auſtraſiam, Sueuiam, Alamaniã& Lo ee iuris erant, Gryphonem natu minimũ teſtamẽto præterijt. Caroluſmanꝰ multis, magnisq; rebus fortiter& preclare ge ſtis, in ſacietatẽ uerſa gloria ſeceſſit in cœnobiũ quod ipſe cõſtituerat ad Soracte, ibiq; religioni diuino q; cultui man/ cipatus aliquãdiu uixit. demũ quietioris uitæ deſyderio mi grauit in montẽ Caſinũ, om̃i rerũ cura Pipino fratri relicta. pipinus ipinus ex hac domo ſecũdus, ob ignauiã Childerici, decre 8 to Eachariæ Romani põtificis ex præfecto prætorij rex cre atus eſt. Ipſe Childericus in priſtinũ redireè ſtatũ coactus, ha bitũ monachi rurſus accepit. Interim Pipinꝰiterũ trãſcenſis i* Alpibus opẽ laboranti S tephano Romano pontifici cõtra Longobardos attulit, quibus acie uictis, ipſũ Stephanũ põ nſilia prius inſtituit, rũ forma tũc erat. Nã lege ſanxit, ut quo rex ediceret par regno, principes etiã ſenatus elegit. qui curi præeſſent, ij ſemꝑ ipſum regẽ comi tabãtur. Denic domicilio locũ Parhiſijs acceperunt, ubi Pi pinus uita functus ad ædẽ Dionyſij iuxta patrẽ ſepultꝰ eſt, in alio tamẽ cõditorio quod i pſe uiuẽs faciendũ ſibi curauit. Pipino patri ſucceſſerũt Carolus 0 qui poſt a magnitudine re Carolus rũ geſtarũ magnus eſt appellatꝰ,& Carolomanꝰ, qui reges N* ambo decreto ꝓcerũ deſignati, ſed Paucis exinde diebus ab manus. humanis & ſi nõ ea quæ nunc eo Carolo- manus. Pares Franciæ. Laicus/ græca uox. Vniuerſi⸗ tas Parhi ſienſis. Ludoui/ cus Pius. MICHAELIS RITII NEAPOLITANI humanis exempto Carolomano rerum ſumma ad eius fa trem Carolũ relata eſt, is Hadriano Pontifice maximo per legatos implorante. copias in Italiam duxit aduetſum De derium ultimum Longobardorum regem, quo ſuperato ſua reſtituit eccleſiæ. proinde præcipuis a Pontifice priulle gijs donatus abijt. Saxones ad ãnos triginta producto be 55 domuit,& ad uerum dei cultum compulit. in expeditio/ nis apparatu contra Saracenos, qui tunc Hiſpanias obtie bant, duodecim, quos aiunt, Pares inſtituit, quotum ſexel ſent ex collegio ſacerdotum, tresq; rurſus eorum duces e menſis Archiepiſcopus, Laudunenſis,& Lingonẽſis epiſeo pi. Tres item comites epi ſcopi, Bellouacus, ſeu Bellouacemſs Nouiomẽſis& Catalaunenſis. Reliqui uero forẽt ex eoo minũ genere, qui non ſunt initiati, quos græco nomine Lai cos uulgo uocant. Tres duces Burgundus Normannus& Aquitanus, totidem comites Campanus, Flandrenſs& Lo loſanus. Hunnos idẽ profligauit,& a Leone Romano pon tifice, Coronam atq; imperij inſi gne cõſecutus eſt. Optima rum artium ſcholas inſtituit,& ſtudiorum conuentum, qu Parhiſijs uniuerſitatem uocant. Ex Hedelgradæ connubio eius, quæ Sueuorum fam liæ fuit, habuit Carolum, 1 & Ludouicum filios, quibus in uita diſtribuit imperia. Pipi no Italiam, Carolo citeriorem Galliam, quibus amiſſs in ſocietatem principatus aſſumpſit Ludouicũ, mox regni lui quadrageſimo ſeptimo, imperij xiiij. ſalutis octingẽteſimo & quinto decimo, Caleñ. Februarij. ætatis anno. Septuage ſimo ſecundo obijt,& ſepelitur Aquilgrani. Ludouicus Caroli magni. F. huius nominis primus, ade mentia morum, cognomento Pius,& ſi multa Prader: f raliter che n 4 Lone DE REBGIBVS FERANCORVM LIBER I. 9 raliter ac ſancte geſſit. haud tamen potuit ad eandem uitæ rationem flios traducere. Lotharius, Pipinus,& paterno no 1 mine Ludouicus erant, qui impulſu quorundam perditorũ ci filj. patrem inſimulantium, quaſi nimio plus indulgeret Bernar do, qui cum Iudith Auguſta rem haberet, impia arma arri- piunt in Ludouicum patrem, tantusq; furor eos inuaſerat, ut ne Gregorij quidem pontificis autoritate adduci potue/ tint, ut ad bonam mentem redirent, quom is hac una de cau ſa, Gallias ex urbe Roma petiſſet. Qui indies gliſcẽte uecor dia, patrem, Carolumq; fratrem natu minimutn, conijciunt in carcerẽ, ad ædem diui Medardi quæ eſt Sueſione, Iudith in Italiam relegant, ad oppidum Liguriæ Dertoum, quam antea a connubio patris auulſam, deduci in Aquitaniam cu tauerant, in Parthenone diuæ Radegondæ cuſtodiendam, ragben du, quanq; Ludouicus adulterij crimine confutato diluto eã a ber, iuſto matrimonio ſibi iũxerat. Imperio patris inter ſe diuiſo 3 ipſum fratrẽq; Carolum Lothario. ꝙ is ætate præcedebat, nes habi/ aſſeruãdos tradũt. Itaq; Ludouicus in Bauariam, Pipinus tant, qua/ in Aquitaniam profſciſcuntur. ipſumq; patrem cogunt de lia ſunt e f b ö poſitis 8 ſe abdicare,& habitum monachi pud nos 5 8 f f 0 ſanctimo induere. Sed indigne rem ferentibus optimatum quibuſ- nialiũ cœ dam, quorum potẽtiam Lotharius formidabat. ipſe Ludo/ nobia. uicus,& libertatem recepit.& imperium. contin uoq; Iudith ex Italia reuocauit. Per idem tempus Hiero Norman Hiero. diæ princeps, ad ueram Chriſti religionem conuerſus eſt. Exiuit hominem Ludouicus ætatis anno Septuageſimo Carolus. quarto, ſuperſtitibus liberis, excepto Pipino. Quorum Ca. Lothariꝰ rolus natu minimus imperauit Francis, Loth Ludoui/ niæ, Ludouicus obtinuit Ba arius Germa cus. uariam, Pipinus Pipini F. eius Pipinus. 0 quem MICHAELIS RITII NEAPOLITARNI quẽ maturius patre uita functum diximus Aquitaniam. Carolus Carolo cui cognomẽtũ Calui fuit, a morte Ludouici patis Caluus. obtigit imperiũ Franciæ, Lotharius& Ludouicus eius fta tres bellũ mouent. ab eoq; uicti tandẽ certis cõditionibusat ma deponunt. Ipſe demũ Lotharius religioni mancipatus Lothario& Ludouico filijs regno ceſſit. Ex ijs Lotharpobi nuit Italiã, deſignatus imperator obijt diẽ, Carolus igituri us, magnis nec intermiſſis itineribus in Italiã contẽdens. ab anguſtijs Alpiũ quas ij præſidio firmatas obſtruxerant Lu douici fratris filios eiecit,& a Ioãne Romano Põtifice appe latus imꝑator quom ex Italia Franciã, atq; inde Italiã repe tiſſet, agmẽq; ultro citroq; ſæpe raperet, ut eccleſiæ diguita tẽtueret& Imperij fines a Mauritanis, qui crebris indutſo nibus ofiia uaſtabãt, oꝑa Sedechiæ natiõe Iudæi quo me- dico utebat᷑, hauſtu ueneni ſublatus e medio crediiur: eius exanime corpus aduſq; Vercellas perlatũ, indeq; trans al pes in Galliã. Parhiſijs ad Aedem Dionyſij de more cb 1 545 Caluũ Ludouicus eius F. habenas imperij tenuit ig S Balbus albus ab impedimẽto linguæ dictus eſt, ab eodẽq; Roma no põtifice declaratꝰ imꝑator apud Cõpẽdiũ naturæ cdi ſit. In regnũ ſucceſſit ex eo natꝰ,& ipſe paterno nomine In cus Car Carlonus, Aqui taniã. Burgundiãq; ſortitus eſt. Vtrũq; Bal lonus. bꝰ ex honeſta quidẽ puella, ſed nõ ex iuſto matrimonioſu paternũ decus accepit Carolus eius filius, obitaq; a Carlone dlie, Carolus in regno acci pit᷑ ex Ludouico Bauaro, uel(ut alij uocatũ malunt) Germanico patre editus, eo quẽ geniui quẽ dictum Caluũ demòõſtrauimus, ipſius Lothatij patu- i icd ei. a igttili i Ludoui/ douicꝭ. eiusq; frater ætate minor(ut Galli getiliter appelat ſceperat. Itaq; Ludouico mature ab humanis exẽpto. polt 00 Lodoulas a0 3 101 Ache DE RBGIBVS FRANCORVM LIBER II. 10 a 2 1. 13 Ludouicus cognomẽto Pius. Is Carolus ob ignauiã dictus Carolus eſt maleferiatus, quom ſerium nihil ageret. Itaq; ex ocio cõ tabuit.& propere fato functus uacuã filio regiam reliquit. Carolus& 95 nomine paterno fuit homo line fuco& fal- J Simplex. lacijs unde Simplex eſt appellatus, a Rollone Normanno Pie deorũ cultore bello petitus, obtulit ei Stillæ filiæ matrimo/ r niũ, dũmodo diſcederet ab armis,& CHR ISTI dogma ſu/ l ſciperet, accepit ille pacis cõditiões,& in dotẽ Neuſtriã. quæ Neuſtria. mox a Normãnis colonis Normandia dicta eſt. Ipſe ꝓ Rol lone Roberti nomẽ aſſumpſita Roberto Pictauiẽſi comite a quo die luſtrico ſuſtẽtatꝰ eſt in ſacro fõte. Carolꝰ aũt Sim lex uxorẽ duxit Alginã regis 1 9 fili, quæ 1 ei Dae N d generũ Rollonem prælio ſuperauit. Ad oppidũ Peronam quom ueniſſetab Heberto Viromã dorũ regulo, cuiꝰ gratia diuerterat, in cuſtodiã cõiectus eſt. Viromã/ Interea Franci Radulphũ Carloni Burgundiæ ducis F. re- gem ſibi creant. unde Ludouicus Sitnplicis Caroli F. Algi⸗ na matre ex fuga Angliam petijt. Interim duobus iã luſtris Radulphus ita partũ regnũ tenu erat,& Carolꝰ Simplex in carcere migrarat e uita, quom Frã ci Ludouicũ& Alginã matrẽ reuocant ab Anglia, rerũ po titus uaria uſus eſt fortuna. Nã carceri mancipatus ad certã diẽ fertur a Normãnis,& inde eductus Embergã matrimo/ nio ſibi iunxit Othonis Germaniæ regis filiam, duos q; ex ea ſuſcepit liberos, Lot dauſit ilatusq; in ædẽ diui Remi gj Chriſtianæ ſalutis ãno . cclx. ſuꝑltitibus quibꝰ dixi filis, quorũ Carolus priua tã egit uitã, Lothario regnũ ceſſit. ꝗ nihil illa perſona dięnũ geſſir. nil ꝙ in Normannos& Othonẽ profectus eius auũ c 1 reduxit male fe- riatus. Carolus Hebertꝰ US. Ludoui- cus. hariũ& Carolũ. Remis extremũ diẽ Lothariꝰ. MICHAELIS RITII NEAPOLIT ANI teduxit exercitum parum decore, deceſſitq; ſine ptole, Re, mis in eadem qua pater æde conditus. PRIMILIBRIRHINIS. e MICHAELIS R TII NEAPOLITANI, DE REGIBVS HR ANCORVM, LIBER SECVNDVS. vo RB Lotharij frater Carolus aſpitat ad regnum, cuius antea contemptum præ ſeu erat. ab Hugone Abbate(Syrum præſulisuo en id eſt) eo qui Capetus alioqui uocabatur, editus, ut aiunt, ex familia comitum Parhiſienſium, Aurèli⸗ os in cuſtodiam, Exellini Epiſcopi proditione, apud oppi dum Landini domicilij ſui ſedem captus. In eo tamen ter ſtatu liberos habuit duos, Ludouicum,& nomine paterno Carolum. Hugo. Hugo tamen incubuit regiæ malis artibus occupatæ ſequt geſſit pro iuſto rege, quoãd obita morte, Francorum regum conditorijs illatus eſt ad Aedem Dionyſij. diuini natalis an Roberto. no. D CCC C. XCVIII. a Hugoni ſucceſſit ex eo natus Robertus, qui Pontificalis ſdt tiæ peritiſſimus, in miſſarum ſolennijs, quæ reſponſoria di cuntur. inſtituit,& rithmicum numerum, cuius eſt initium Sancti ſpiritus adſit nobis gratia. Miſſarum mẽtio nos ad- monet originationẽ eius nominis indagare, ne quis ut ſo didum Miſſa. auth DB REGIBVS FRANCORVM LIBER II. u didum reſpuat. Antiquitus in illa uana deorum ſuperſtitio ne, peracta re diuina. conuerſus ad pl ebem ſacerdos aiebat, duoſg leid, id eſt, Populis miſſio, ut eſt apud Apuleium: quo uerbo poteſtatem faciebat abeundi uolentibus. Idem mos a noſtris etiam ſeruatus eſt, ut ibo iam libato, per mi niſtrum pronuncietur, Ite miſſa eſt. Idem ualet quod ilicet, Icq; id eſt ire licet. Nam noſtræ religionis autores indifferẽ Neemiſſ ter uſurpaſſe miſſionem miſſamq; teſtis eſt Cyprianus, qui p ee remiſſam peccatorum ſæpe ſcribit,& id genus alia permul/ rũ apud ta. A parte ergo totum ſacrificium miſſa nominatum quaſi Cypria/ miſſio. Sed& reſpondendi conſuetudo iam tum fuit in cho num. ris, ut Auſonius oſtendit, Dyndimaq; idæo reſpondent cantica luco. Reſpõſorium uero nouitium quidẽ uerbum, ſed eccleſiaſti/ Reſpon ca tractanti liceat in poſterum ſuis eccleſiæ uerbis uti. Ro/ ſorium. bertum moriens Henricus Burgundiæ rex hæredem teſta- Henric. mento ſcripſit, aduerſum tendente Lauderico Aniuerſenſi comite, qui Burgundiam ſui iuris eſſe contendebat. hinc or- Burgun⸗ to bello, uictoria Burgundiaq; penes Robertum fuit. Is ho dia ad nori diuorum pluribus& magnificis ædibus extructis, e ui Francos. ta migrauit. ad Aedem Dionyſij conditus anno uiceſimo quatto poſt initũ principatũ, liberis ſuperſtitibus. Henrico ſelicet& Roberto, quos ei Conſtantia pepererat Arelaten/ ſis fla comitis, quam amiſſa priore cõiuge& Vgone ex ea flio ſuperduxerat, Item Simone& Almarico 5 ſuſceptis ex connubio Nouiomenſis Reguli filiæ. 8 Patemum decus accepit Henricus, obtinente Roberto Bur- Henric⸗ Sundiamn qui fretus Conſtantiæ matris ſtudio, quæ ceſſe- 10 rant in Henrici iura cœpit attrectare, conflato inde bello * Roberti Philippꝰ. Arpinus. Gottifre/ dus. Bullonus Ludoui/ cus. MICHAELIS RITII NEAPOLITANI Roberti uiribꝰ.& aduerſæ factioni impar Henricꝰ exactus regno, cõfugit ad ducẽ Normãnũ, cuius auxilio ſua recepit. Deniq; regno quod tãto armorũ ſtrepitu uendicarat, ulto uiuens Philippo filio ceſſit. Anno ſalutis M. Lx. mortud ila tusq; regũi conditorijs ad Aedem Dionyſij. Philippus gi Hlenric F. a patre accepto regno Bertam Balduini comiti Hollandriæ filiã matrimonio ſibi iunxit, ex qua liberos ha buit Ludouicũ Conſtantiãq; eaq; di miſſa in eius locũ Bet trandã duxit, ob eãq; rem a ſacris abſtentus in iure pontif/ cio dicit᷑ ab Vrbano ſecũdo Pont. Max. Protulit is N regni lines, adiectis Bituricẽſibus emptis ab Arpino duce eorum. qui cũ Gottifredo Bullono ſocius expeditiõis in auxiliũter ræ quã ſanctam uocant, iturus ad uſus belli neceſſatios pe, cunia careret, ipſi Philippo Ducatum uendidit, Itaq; dito nis acceſſione facta Phi lippus in conſortium principatus accepit ex ſe natum Ludouicum, qui patri ſucceſſit anno ſa lutis M. CVI. Melduni uita functo, conditoq; ad Aedem diui Benedicti Ligirenſem. Ludouicꝰ Philippi F. in Anglos & Henricũ geſſit imperatorẽ multa ꝓſpere. Quomq; Geh ſius Pont. max. Henrici ſuſpectas habens opes ad eius id cõfugiſſet, implicitꝰ morbo Matiſcone perijt, in eiusq; loc ſuffectus eſt Viennenſis Antiſtes Guido cognomine Cui ſtus, is adnitente ſũma ui Ludouico Romã uenit,& a un ctis ordinibus fauſtis acclamationibus exceptus honotẽ te nuit. Ludouico F. erat& aui nomine Philippus, qui animi ratia Luteciæ Parhiſiorũ ſuburbia obequitans equo obie⸗ cta ſucculi ſpecie cõſternato inde deturbatꝰ, interijt. Equidẽ uereor oblitus operis inſtituti cuiq; uideri, ſi de nomendlat ra ciuitatis inſtar Grãmatici diſſ putem, Sed& rerũ 5. res hoc 15 100 . fu DE REGIBVS FERANCORVM LIBER II. 1 res hoc interdũ faciunt,& obiter Homeromaſtiges, cauen⸗ di ſunt, ut inquit Plinius Inuenias qui Parhiſius indeclina/ parhiſius bili forma dicendũ per omnes caſus affirmet,& ita multorũ ſeruat uſus.Alij neſcio cuius Architreni uerſificatoris(auto⸗ ritas em̃ Boetij in dubio eſt) adminiculati teſtimonio cõdi/ tam uolũt a Iulio Cæſare, Parhiſiũq; ſi ngulariter& fœmini ne nuncupatã. quibꝰ ut nõ accedamus ipſe Cæſar in primis facit, qui laudũ ſuarũ alioqui non obtrectator, eius(ut iltis placet)operis Parhiſij nũq; meminit ut aliquoties Parhiſio rum gti, in qua Luteciã Strabo. Mela Pompo. Pliniusq; Lukects & Ptolem. ſtatuunt in eo propemodũ tractu, quo nunc eſt, Iis itaq; fretus autoribus hanc urbem modo Luteci am, quã doqʒ Parhiſios appellare non dubitaui. Ludouicus ab Henrico Cæſare, de quo iam diximus, altero Ludoui- qh Henrico Anglorũ rege Henrici prioris genero, bello peti cus 3 tus, oſſa diui Dionyſſj, eiusc; ſociorũ ad id tempus intacta 0 8 a conditorijs eduxit in aciem, ex qua uictor eadẽ ſuppoſitis humeris in loculos ſuos maxima cum ueneratione rettulit. In conſortium principatus aſcito Ludouico filio, qui Iunior ELudoui- appellatus oleo tinctus, inſigne regij capitis permiſſu pa lunior. tris accepit,& paulopoſt adminiſtrationẽ quom pater mor bo lãgueret, ex quo deceſſit maior ſexagenario, quom xxx. circiter annos imperaſſet. Agens animã deponi ſe iuſſit hu- mi in tapeto ſtrato in quo deſignata crux erat ex cinere. Se/ pultus& ipſe eſt ad Aedẽ Dionyſij ſuꝑſtitibus(extra Ludo uicũ) quatuor eius filijs, Henrico Epiſcopo bellouaceñ. Phi lippo Pathiſienſt archidiacono, Petro qui filiam Reginaldi comitis uxore ducta, deſuncto ſocero deceſſit,& alio cuius apud autores nomen haud inuenio quem Roberti comitis Pertici — MICHAELIS RITII NEAPOLITRANI Pertici Druidarumq; patrem fuiſſe memorant. Ludouicus iunior adhuc uiuente patre deſpondit Elionori unicam ducis Aquitaniæ filiam, qua duarum ex ſe puela rum iam matre dimiſſa. Conſtantiam regis Caſtellæ fliam ſuperduxit, eaq; ex ſecundo partu mortua, Aliſam Bleſenſi 5 comite natam ſibi iunxit, ex qua exacta pene ætate, multi Philippꝰ f i 15 50 ede precibus fatigato deo, Philippum ſuſtulit, eum cui indeco tus. gnomentum fuit Adeodatus, quem pater ægre puberem quom bis ſeptenos impleret ãnos, ad regium dlecus euexit oleoq; tingẽdum curauit,& ornari diademate primum Re 1 mis, iterum Parhiſijs apud Lutetiam. fananer Per eoſdem dies obijſſe fertur I idam de tempoli de tꝑibꝰ Per eoſdem ij ur Joannes quida p Longæui bus, cuius uitæ longinquitas abſoluit antiquorũ fidem, ner reges. fabuloſum uideri ſinit Arganthonium Tarteſiorum tt gem centum quinquaginta annis uixiſſe. Cyniram decem amplius. Aegimium ducentos ut in Aetolia quoſdam gen tis Epiorum. Reges Arcadum trecentos, in Illyrico Dando nme quingentos. a principatu nanq; Caroli magni cacli circiter annos in rebus humanis fuiſſe creditur. Expedition præterea Ludouicus cum Conrado imperatore paribus au ſpicijs in terram ſanctam ſuſcepit, obita demum die, ſepul tus eſt in Aede cœænobij de Barbello, quod ipſe uiuens 1 extruxerat. 5 1 Philippus Adeodatus, acceptis a patre regijs inſignibus a tus. huc aduleſcens, omnibus exemplis uſus eſt in Iudæos iudi⸗ cio conuictos, Chriſtianum puerum quotannis immolare ludæorũ ſolitos. in eos etiam qui conuicia faciunt in deos edicto, po expulſio. nam ſtatuit. Defũicto patre Iudæos regni ſui finibus eiect: in nglos& eos qui manꝰ eccleſijs inferebãt, egregie mula geſſir dan gn Wan DE REGIBVS FRANCORVM LIBER II. Matrimonio ſibi iunxit Iſabellam Balduini Comitis An- noniæ filiam. Copias ad aſſerendam terram ſanctam duxit expeditionis ſocio Ricardo Anglorum rege, Chriſtiani na- talis anno M. CLXXXIX. Baſilicas Apoſtolorum Petri & Pauli in urbe uiſit,& Cæleſtinum põtificem max. Quom q ſub eius principatu Iudæi, Chriſtiani generis hominẽ ſpi nis coronatũ, crucis patibulo ſuffixiſſent apud Braium mu- liere, quæ tũc oppido potiebatur empta muneribus, ut rem dillimularet, eo Philippus agmine raptim ducto Iudæos octoginta, quot in eius poteſtatem uenerũt, alis in fugam cõiectis, excitato rogo uiuos cremauit. Iſabella iam fato fun cta, Sororem Caym Dalmatarum regis Embergam duxit. eaq; mature dimiſſa cum Maria Boemorum Ducis filia nu 7 ptias celebrauit. Iudæis grandi ab eis accepta pecunia redi- 1 tum conceſſit& domicilium Parhiſtis. Ludouico quem filiũ e ſuſceperat ex Iſabella, Blancham deſpõdit ex rege natã Ca/ ſtellæ, Ioannisq; ſine terra ſororem eius, qui Ricardo ſucceſ 5 ferat in Angliæ regno, diem clauſit, anno ſalutis NI. ccxxiiij. rerum potitus annis quadraginta quatuor, ad Aedem Dio nyſij conditus. Regni gubernacula Ludouicus excepit eius nominis octa/ Ludoui aus Adeodati F. annum Agens xxxiij. materno genere in cus viij. Carol magni regnum ius habere prætendebat. Etenim Ca ralus Ludouici quatti F. is quem demõſtrauimus ab Vo ne capeto Landini Cuſtodiæ mancipatum, genuit Emen- gatdam qua matre Balduinus eſt editus Annoniæ comes 1 Iſabellæ pater eius, quæ Philippo peperit Ludouicũ, qui domitos Auenionenſes, ab hæreticorum laqueis, in quos Auenio inciderant, quom no „ xpuf n poſſet euellere, ſeptimo demum 5 Fade anno MICHAELIS RITII NEAPOPTITANI anno ſecutos edicti inq; opinionis errore pertendentes ad ortus, eorũ mœnia ſolo æquauit. trecentasqʒ euertitdomoʒ inde protinus in Albigẽſes eiuſdem ſectæ profectus, quom ſuum reduceret exercitum ſubita ui morhi correptus obi ad Monpenſerium. Defuncti corpus illatum Parhiſioseſt ad Aedem Dionyſij tumulatum iuxta patris Philippi ſepul chrum. Superſtites ei fuerunt quatuor ex Blancha liber lu douicus eodem quo pater nomine, Robertus, Alfonſus.& Carolus. . Itaq; Ludouicus natu maximus, ille qui mox a Bonifado conſecratus eſt octauo Romanorũ pontifice, paternumde- cus accepit, annum agens duodecimum, Roberto fratri pes miſit Artheſium, poft& Atrebatum largitus eſt, oppteſſt in ſe ſurgentẽ principũ factionẽ, profligatis Anglis, quosi li numerũ prædæq; ſpe ſollicitatos in Galliã traicere cõpu lerant. habuit uxorem Margaritam filiã comitis prouind quæ Narbonenſis appellatur, pars Galliarum quæ intern mari alluitur, Brachata antea dicta, amne Varo ab Italiad ſereta Alpiumq; iugis. eiusq; fratri Roberto ducis Braban Sacellum tiæ filia nupſit. Erexit& Ludouicus ſacellum quod ſancti n uocãt. Ibiq; lanceam, ſpongiãcꝶ dominicæ paſſionis inſtu- len. menta. quæ Balduinus Imperator Conſtantinopolis ei do no miſerat, ornatiſſime collocauit. Alfonſo etiã fratti comi⸗ tis Toloſæ filiam, Carolo Beatricem Germanã ſuæ cõiugs eodẽq; patre natam cũ ſpe ſucceſſionis ad comitatum loc . das curauit. Ipſe Alfonſo comitatus Aker e enſemq; Carolo Cenomanẽſem largitus eſt. Hic eſt ille Ludoui/ rolus qui Siciliæ regno potitus, hodieq; primus appellatui cus. Ipſe Ludouicus uoti reus, ob ægritudinẽ qua laborabat ad 5 medicorum tan 1 1 Gun ad Ur dale n DBE REOGIBVS BRANCORVM EBER fr. 14 medicorũ deſperationem ſuſcepti, profecturus in terrã ſar ctam, Regni curã Blanchæ matri Alfonſoq; erh com miſit. Ingreſſus iter offendit Innocentiũ quartũ ont. max. Lugduni, ſuppliciter auxilia petentem contra F. ederici ſecũ⸗ di impotentem dominatum, quo ſe Roma e e inde trãs mare petijt Aſiam, Damiatamq; egypti urbem ui cœpit in ea tamen expeditione multa paſſus incõmoda cum Carolo tandem fratre captus in Saladini poteſtatẽ ue nit. a quo pacti certum auri pondus, poſtliminio dimiſſi in Galliam reuerterũt, ubi Ludouicus plura monachorũ Cœ nobia cõdidit.& Aſyla Miſericordiæ conſecrata quæ etiam nunc extant. Autore demũ pontifice ſalutis anno M. cdlxix. 1 dlaſſem duxit in Aphricam, ſtipatusq; tribus filijs Philippo Ioanne,& Petro Saracenorum uictor, apud urbẽ moritur, cui nomen Tunæ. Exectum iamq; per annũ ſiccatũ corpus in Gallias aduehũt,& ad Aedem Dionyſij de more tumu- lant. extis exenterati cadaueris in Sicilia conditis in templo Montis(ut uocant incolæ) regalis. Imperiũ Philippus excepit. is cui nupta fuit Iſabella Iacobi tegis Aragonũ fllia, atq; in dotẽ traditũ Cxrcaſonũ. quom tamẽ is antea ceſſiſſet iure ſi quod ei competeret in Celtibe/ ria: quæ Catalania nunc eſt,& Ruſcinone, cum patre caſtris in Libya poſitis obſidionem non antea ſoluit, q; ſupplicem egẽ compulit, iniquas pacis accipere conditiones. In Galli am rediens ad diem conſilium Lugduni coegit anno ſalutis cclxxij. cui Gregorius Pont. max. interfuit& præfuit. Iſa bella cũ ter ex eo iam eberller Ladouicum, Philppumqꝶ de Carolum, naturæ conceſſit, eius uir alterã duxit uxorẽ Du cis Botbonij fliam, quæ Ludouicum priuignum ueneno 1 3 tollendum MICHAELIS RITII NEAPOLITANI tollendum curauit. Interea Philippus in Aragonum regem Petrum mouet, occupatam ab eo Siciliam. quæ conceſſerat in eius patrui ius, quem Carolum primum fuiſſe demöſtta ui, belli cauſam prætexuit, Aliquot oppidis inſulæ iam pot tus ſubita ui morbi ſolutus eſt. Superſtitibꝰ ex Iſabella Phi, lippo, qui patri ſucceſſit& Carolo Valleſij comite, ex Ma- ria Ludouico comite Ebroicenſi, Margarita ac Blancha fla bus, quarum altera Anglorum regi, altera Auſtriæ Dud nupſit. Philippꝰ Philippus itaq; Pulcher a, præſtantia formæ cognomina Pulcher. us initio ſimultates cum Bonifacio Pont. max. deindepi leſſas exercuit inimicitias, edictoqʒ; prohibuit ex regni ſuf f. nibus auri, argentiue facti, infectiue quicq; Romam fei emum proditione Sarræ columnæ, qui ſub eo ſtipendi laciebat, ex quo Pontifex oppido trahebat originem com prenſus in urbem deducitur, ubi paulopoſt ex animi mœto re lapſus in ægritudinem breui periſt. Hoc ipſo Philippoꝶ emens. Clemens Quintus ex urbe migrauit Auenionem 1 Sedemq; pontificatus eo tranſtulit anno ſalutis M. c 1. perq; Septuaginta quatuor annos ſecuti Pontifices ibi pet, Teplarij. manſerunt. Eorum qui Templarij dicuntur inſtituta iam olim ſecta, ab ipſo Clemente Viennæ damnata eſt, anno poſtcq́; tranſiuit in Galliam ſeptimo. Philippus habuit lbe Ludoui⸗ ros tris, Ludouicum qui dictus eſt Vtinus, excepitq; mot cus Vtirt quo patre ſceptrum. regemq; Nauattæ.& Philippum Pic uienſium comitem, itemq; Marchiæ comitẽ Carolum, quoi rum duorum cõiuges adulterij delatas apud ſocerum latiz conſtat in carcerem coniectas. Exceſſit inde Philippus, am Bo ſalutis M. cccxiij. menſe Nouembris, illatusque eſtis DE REOGIBVS FERANCORVYVM LIBER II. Aedem Dionyſij quom regnaſſet annis du odletriginta-* l Ludouicus is cui cognomentum uit Vtinus, Rex Nauariæ l Philippo patri ſucceſſit, initoq; ſtatim principatu in quoſ cus V tim dam patris amicos capitali ſupplicio animaduertit,& Iudæ, os intra regni ſui fines, habere domicilio locum permiſit. Vxoremq; duxit Clementem Roberti regis Siciliæ ſororẽ. quæ neceſſitudinis aliquo uinculo ſibi propior erat. Haud enim dubia fides eſt Diui Ludouici filium fuiſſe Philippũ. quo patre Philippus cognomento Pulcher editus eſt, is qui Ludouicum genuit, quo de nunc agimus. Ex altero cognati 3 onis gradu, Carolus Ludouici frater ob merita cõſecrati Si- pern eiliæ rex, alterum Suſtulit Carolum. quem ſecundum uoca- a mus. is numeroſam prolem ſuſcepit,& in ea Martellum, Ro bertum, Cementem, quæ Ludo. nupſit. eique mature elato grauida ſuperfuit. Exactis iam menlibus uteroque maturo Clemens enixa infantem eſt, cui poſtea Ioanni nomen fu- it, is patris imperium ſuſcepit, femq; admini ſtrauit per Phi lippum patruum Pictauienſi umcomitem. Nec multo poſt fato ſunctus, occaſionem Philippo dedit, ut regnum quod antea procurabat: in ſe tranſferret. Philippus ergo Pictauienſis eius notninis Quintus, quom tres haberet filias, ex his unam duci Burgundiæ, aliã comiti Niuernenſi, tertiain Delphino Viennenſi matrimonio col Bellũ cer locauit, abſq; uirili ſobole quom deceſſiſſet, execti cadaue/ tamen& ris exta contendentibus inter ſe minorum, prædicatorum uere Chri lectæ flaminibus apud utrosque bifariam condita ſunt, ad ſtianum. Aedem Dionyſij corpus illatum. Ab hoe regnum Carolꝰ eius frater accepit, Marchiæ comes Carolus & ipſe cognomẽto Pulcher. is in ſpem ſugceſſtonis grauidæ Pulcher. 4 Philippꝰ. 3 conlugis MICHAELIS RITII NEAPOLITAN T coniugis utero relicto mature deceſſit. Dum conceptus ut to matris in ſpem regni geſtatur, agi cœptum cui potiſſimũ rerum cura committeretur, ad ſe quiſque prouinciam ſum- ma contentione trahebant duo maximi competitores Ca- rolus Valleſius alterius Caroli patruus, eius quem Mar, chiæ Comitem demonſtrauimus& Regem nouiſſime fao functum,& Edouardus rex Anglorum tertius ex Mariana tus eiuſdem Caroli ſorore. Effula principum ſtudia Vale um prætulerunt. Interea Valleſius interrex obijt· Itaquede 1 tetioris ſexus infante quam Regi na pepererat e gubema- Valatg culis eiecta, Philippus Caroli Valleſij deſuncti F.& Catia parentes. rinæ Balduino patre genitæ Conſtantinopolis imperatoꝶ regia potitus eſt. 8 EC VN DILIBRI FINIS. MICHAEL IS R I NEAPOLITANI, DE REOIBVS FRANCIAE, LIBER TER THIVS. Philippꝰ niurppus Valleſius huius nominisSe/ Valleſius xtus aduerſus Edouardum Anglorũ reg bellũ ſumpſit. quod is eius auũculo Cato 90 lo ſine uitili prole defuncto, iure gentiũ li bl qui propior eſſet a ſtirpe, regnum com ü petere contendebat. Inito ſepe prælio tan dem Philippus apud Cluſas Anglos nauali pugna ſupæ g 5 tall N Mann Tant d DB REGIBVS FERRNCORVNM LIBER IIT. 16 rauit. Ab Imberto præterea Viennæ Delphinio Philippi Pictauienſis eius appellationis Quinti Regis ex filia nepo te, Philippi uero Valleſij, qui nunc in manibus eſt Jobi ni quom liberis careret, impetrauit, ut ſucceſſorem ſibi de- ſignaret ipſius Philippi nepotem Carolum ex Joanne pa tre genitum Duce Normanniæ, filiorumque eius natu ma. ximo. Mox Imbertus accepta a Philippo pecunia iurauit in uerba ſectæ Prædicatorum, principatuque Philippo ceſ- ſit. exindeque Delphinatus penes Francorum reges fuit, aut eorum filios natu maximos. Hominem Philippus exi. uit ætatis anno quinquageſimo ſeptimo, principatus ſui ui⸗ ceſimo tertio. Conditusque eſt ad Aedem Dionyſij. Poſt eum Joannes eius F. accepit imperium, qui dum pa/ Ioannes. tum proſpere cum Ricardi Anglorum Rege Edouardo Filio manum conſerit, accepta clade uiuus in hoſtium po- teſtatem uenit,& cum eo circiter Equites Centum ſeptua/ ginta. Quibuſcum Burdegala deductus, acceptis conditi⸗ onibus& promiſſa grandi pecunia, quarto poſt anno di⸗ miſſus eſt. Ex eo nati ſunt qui patri ſucceſſit Carolus, Phi- lippusque comes Turonenſis& Ludouicus Andegauiæ Dux, Bituricenſise; Dux. Ioannes anno ſalutis Millèſimo Tricenteſimo ſexageſimo quarto, Landonis e uita quom migtaſſet, ad Aedem Dion ſij conditus eſt. Carolus in locum patris bab o q; tegij capitis inſigni Parhiſios redijt, eueſtigioq; Phi- lippũ fratrẽ 80 ducẽ dedarauit ab eo tamẽ antea re cepto Turonen i comitatu. Philippus aũt quom Margaritã Ludouiei Flandriæ cõnubio ſihi iunxiſſet, defuncto B Flandriæ euas imperij ſumpſit, is qui Sa Carolus Piens appellatus eſt,& de more Remis ex oled tinctus, ace Sapiens. 18 Di MICHAELIS RITII NEAPOLITANIT“ Handriæ comitatum per uxorẽ quæ patri ſucceſſit, adeptuz eſt. Ipſe Carolus in magna pecuniæ facultate, uectigalbus imponendis acerbior fuit, legem præterea tulit apud Fan eos ut regis filius natu maximus, amiſſo patre ſtatim ingteſ ſus annum quartum decimum per ſe regnũ gereret. Huus principatu Gregorius xi. apoſtolicam ſedem, cui tum ptæe rat ex Auinione Romam reduxit. Carolus apud Vienna agri Parhiſienſis parte diem clauſit, illatus in Aedem Dio. nyſij. ſalutis anno M. Icccxi. ſuperſtitibus intra pueritiam liberis, natu maximo Carolo& Ludouico. qui Dux Autel enſium poſt ea fuit. Moriens pater teſtamento cauit, ut lu douicus Andegauenſis ætatem Catoli filij regeret, remque Carolus. moderaretur. quoad ille pupillus eſſet. Carolus& ipſe pati no nomine ætate nondum integra, Ludouici patrui ciſiio ut moriens pater mandauerat, omnia gerebat, is quom ue naretur in ſaltu, eui nomẽ Syluanecto, ceruum cœpit æheo Ceruus Circa ceruicem torque. cũ hac inſcriptione, Hoc E torquatꝰ. S AR DONAv IT. Itaq; ex illo inſtituit, ut& ipſe. ſuicʒ po ſteri effictam in campo liliorum cerui imaginem cumauteo rorque pro inſigni haberent. Aurelianenſium duci ſine pio le defuncto quom ſucceſſiſſet, eos habendos Ludouieo fia tri conceſſit,&ſi receperat Aurelianenſibus eoſdem a regui corpore non auulſurum. 5 Per idem tempus Clemens VII. Pont. Roma. autor ecbe- ſiaſticæ ſeditionis legem tulit, de gratijs expectatiuis& an Ioannes natis. Ad hæc Ioannes Monteſorus eius ſectæ profeſſof elonte/ quæ Prædicatorum dicitur, in concione Parhiſijs auſus aft ſorus. mare, matrem domini non eſſe conceptam ſine originalila be coram Innocentio VII. Romanorum pontifice 1 1 i lxit 3 DB REGIBVS ERANCORVM LIBER III. 17 dixit, a quo palinodiam canere coactus eſt. 5 34 Ludouicus inſuper Andegauenſium dux eius patruus Ne/ Rex Nes apolitanorum rex appellatur, ibi q· diem caauſit dem Caro N lus ingenti prælio uictis Flandrenſibus in quo quatuor ho c ſtium milia cecidiſſe rumor eſt, infregit Parhiſtenſium, cum N in eius patrem, tum in ſe contumaciam. Nam uectigalia a plebe per tumultum ſublata reſtituit. ferreas etiã catenas quibus impediri uiæ iam tum antiquitus ſolitæ tolli iuſſit, Vibisqʒ portas dirui, neq; cementius egit in Rothomagen es. quos eiuſdẽ culpæ uoſebat affines. Flatis alijs quoſcũ ſuſceperat liberis, unũ Carolũ ſuperſtitẽ reliquit& ſucceſſo/ Carolus. tẽ. Laborauit interpellato furore dũ uixit.& argumẽta com motæ mentis interdum dabat. Eius etiam frater Aureliano Ludoul, um Dux Ludouicus immiſſis percuſſoribus a Ioanne Bur eee ũdiæ Duce eius ſobrino noctu Parhiſijs interemptus eſt. 8 el quoq; Ioanni par exitus uitæ, eademq; necis ſors obti/ Ait, a quodã Ludouici familiari iugulato. Carolus autẽ Rex anno ſalutis M. ccccxxij. diẽclault. Ab eo regnauit& ipſe. nomine paterno Carolus, quem uulgo Septimum memo- Car 0 ſe 8 3 5 ptimꝰ di⸗ rant, quom ſatis ex hiſtoriæ fide conſtet, octauum fuiſſe. Ca den* tolus enim Magnus, Carolus Caluus, Carolus iners& ma⸗ octauus. leferiatus, Carolus Sim plex, Carolꝰ Marchiæ comes& Ca- rolus is quem per interualla furere ſolitũ demonſtrauimus, ante eum rerum potiti ſunt. Hic autem Carolus anglorum Burgüdionumq; bello pe⸗ titus omnibus regni finibus amiſſis, extra Biturices, eo ſecõ tulit. unde Bituricenſium Rex ab hoſte per ludibriũ dictus Bituricen eſt. Henricus enim Henrici regis Anglorum Filius inter ti. ſum rex. . l. glorũ tulos, Anglia Franciæq; regẽ ſe ſcribebat, ſpecioſeq; iacta. 3 . e bat ſe MICHAELIS RITII NERAPOLITANI bat ſe non armis aliena occupaſſe, ſed iniecta quodammo⸗ do manu regnum Franciæ, quod optimo iure ſibi compet ret, aſſeruiſſe, Tum quod e maioribus ſuis, Edouardũ Phi, lippi Pulchri ex Maria filia nepotem, quom nulla uiii pro le Carolus Marchiæ dux obiſſet diem, Philippo Valleſio poſthabendum non fuiſſe diceret, tum maxime quod eius patre Henrico ducẽte Caroli de quo ſermo nunc eſt ſorotẽ triginta annorum pace inter Anglos& Gallos firmata fe deris& nuptiarum conditionibus adiectum uideri uolebat hoc, Vt ſi coniugi ſupereſſet Henricus ad eum Frandæte gnum ſpectaret, ſi minus ex eodem matrimonio proctea/ di liberi, defuncto Carolo ſeptimo ſuccederent. Afflictisi puella ꝙ Caroli rebus ex oppido Valcolore puella circitet annoii Franciæ. xx. Regem adiſt, armisqʒ uirilibus inſtructa militis obibat munus. Eius auſpicijs& ductu Aurelianẽſis urbs ab Anglo rũ obſidione eximitur,& aliquibus in locis proſpere pugua tum eſt. In Gallia quoq; Belgica receptæ pleræq; ciuitates N in ijs precipua Remenſis, ubi Carolus more maiorũ tin ex oleo regium capitis decus accepit. Interim Puella de qua dixi, dum Gallis obſeſſis apud Com pendium ſubſidio ue niſſet, eruptioneq; facta in oppidũ ſe reciperet, inſidi e Pta, uenit in hoſtium poteſtatem, quã Ioannes Lurembut gus Angfis ut ancillã uendidit. Illi Rothomagum deducti ultimo ſupplicio afficiũt, adiecta cauſa. quod mulieroblia ſui ſexus habitum uiri ſumpſiſſet. Habuit Carolus fliũ Lu Ludoui/ douicum nomine Delphinium Viennæcui Margaritamie cus xi. gis Scoterum filiam deſpondit, ipſe Ciarloctam ſororem ducis Allobrogum, uel Sabbaudienſium matrimonio ſhi Fames: ilinxit. Receptaq; Lutecia Parhiſiorum ualida fames. f u N bit dn 1b wuöl wü fl die Wag 0 10 un 8 Ne 926 3 DE REGIBVS FRANORVM LIBER TIT. 18 buit editæq; ſunt a lupis hominum cædes. Ipſe quoque Lu douicus Delphinius alẽdus a patre emãdatus ad Marchiæ comitem abiecta diſciplina paterni regni fines incurſioni bus infeſtare cœpit,& urbes ad defectionem ſollicitare. S e xto tamen ex quo deſciuerat ab ipſo menſe, cum patre redi/ it in gratiam. f a Per idem tempus Aurelianenſiũ Dux Carolus eius Ludo- Ace uici F. quẽ Parhiſijs interemptũ diximus, ab Anglis apud dada quos inter captiuos per annos xxv. fuerat quatercẽtenis au teorũ milibus datis, poſtliminio dimiſſus ad ſua redijt. Ca/ u kolus autẽ Rex Ioanne Dunenſi comite Aurelianenſis Lu- en douici Notho filio Duce, ab Anglis Normanniã recepit in Norman- alte tra annũ d dies ſex ex quo bellũ mouit, in qua ſunt oppida— 88 e quatuor nonaginta munitiſſima, Sex urbes Epiſcopales ab una Metropolſtana, Recuperauit& Aquitaniã qua cxl. per e annos Angli tenuerant. Iterato uictis rr een.& n Aquitaniã iam pacata Ludouicus impetrata a patre miſſio 0 * 1 ne, reuerſus eſt in Delphinates, inde quom om̃ia ageret in 0* A. prædã, proindeq; pater in eũ mouiſſet, ad Pihlippũ Burgũ 4 diæ Ducẽ ſe recepit, apud quẽ decennio fuit, aduſq; patris obitũ. Fuit& Magdalena filia Carolo, quã Ladiſſao deſpõ dit Imperatoris Sigilmundi filio, qui rerũ potiebatur apud Vngaros, ea tamen ad uirũ deducta nõ eſt, immatura mor te præuentũ. Deinde Rex inedia perijt a medicis iniuncta, contra uim ueneni quod affirmabant ei datum. Abenas imperij Ludouicus accepit undecimus, eim principatu ꝓceres opinati iniquũ ſibi fore, a turicenſiũ Ducẽ Carolũ i net le cötulit in Bri 147 * initoq; ſta Ludoui- eius fratrẽ Bi cus xi. n Ludouicũ ſollicitant, isq; primo tãnos. Interim Ludouico apud Monlericũ a Ludouici e 2 Qatolo fuga. 0 10 MICHKEUISs RITII MEAPOLIT R T Carolo duce Burgundiæ fuſo, proceres iũctis copfjs urbem Pathiſiorum, quo Ludouicus ex fuga ſe receperat obſident agiq; de pace cœptum. quæ data eſt ijs cõditionibus ut C- rolus Ludouici frater Bituricenſi ducatu cederet, accipetet Normanniam, certa pecuniæ ſumma, uel urbes ijs uititm darentur, qui cum Carolo ſenſerant. Ita; uoce præconi ad tertium Kaleñ. Nouembris anno ſalutis M. cœcclxv. pace promulgata anno ſequenti, Parhiſios adorta peſtis, ad ho minum quadraginta milia dicitur occidiſſe. Ludouicus Lu- 825 5 ſtrum condidit, armatosque Parhiſienſes bis cenſuit, eme ilenſes quom bellum Burgundis indixit, Chriſtiani natalis amo M. cccclxvij. iterum quom per oratores Aragonenſis Net ab eo pacẽ peteret in bello Perpenianico. Priore luſtro cen ſa ſunt hominum milia ſeptingenta, poſteriore quatuor d rentum. Carolus inſtaurato bello mouit in Ludouiam, ꝙ ab eo contra fœdus a Normannia deturbatus eſſet. ui um ferebat Carolo Britanniæ dux, unde Ludouico neceſ ſuit,. ut rem componeret, Aquitaniam fratri concederet tan q; patrimonij portionem. Sed eo non ita multo poſt hau⸗ ſtu ueneni ſublato, Ludouicus Aquitaniam recepit. Ducem quoq; Nemoſij cauſam dicere coegit,& Loyſſum Lurem, burgum copiarũ Præfectum, quem Coneſtabulariũ Gali uocant. Et damnatos ſecuta pœna eſt, utroq; ſecuri perl ſo. Carolus interea Burgundiæ dux Edouardum Angi regem Ludouico hoſtem fecerat,& is in Galliam traiecerat atmatorum uiginti milia. diffiſus itaq; rebus ſuis Ludoui- cus in colloquium cum Edouardo deſcendit ad Pigniacum gdrandiq; pecunia nõ in præſens modo pacem,. ſed etiam in ducias emit in annos ſeptem certum ſtipendium pactus e annos N! 1 I le un ng mt mbc Gti Un fla, oll ft land 50 a — DB REGIBVS FERANcORVM LIBER III, 157 annos ſingulos. In acie mox eo bello quod Duce Renato Lothoringo geſſerunt Heluetij cæſo Carolo Burgundionũ Heluetij- duce Ludouicus præſidio nudatam nactus, ſuperiorẽ Bur/ Caroli e gundiam recuperauit, eiusque filio natu maximo Margari er aan tam Caroli Burgundi neptem deſpõdit, ex Maria filia, quæ an Maximiliano de Auſtria Romanorum regi nupta Marga a titam pepererat. Inde pacem cum Flandreñ. habuit. in ad- n uerſam ualitudinem lapſus anno ſalutis M. cccclxxxiij. Tu e ronis obijt, illatusq; in ædem Diuæ Mariæ ad Cleriacum. dae Sub it in eius locum Carolus Delphinius. is quẽ ſuſceperat N en ex Ciarlocta Sabaudienſi, quom duas antea puellas pepe/ riſſet, quarũ alteram pater eo tempore Pyrrhio de bello io- i co nunc duci Borbonienſi collocarat, alteram Ludouico Au ſalen elianenſium Duci. qui poſtea defuncto ſine prole Carolo cl ſucceſſit. Carolus u Kumor eſt Caroli die natali inuolaſſe cubiculũ, in quo edi- octauus al tus eſt examen apum, quod& Ludouicus pater,& qui ade/ aut nonꝰ. r tant in prodigium uerterunt. Et iam Carolus agebat annũ ag tertium decimum, quom regnum inijt, Annæ fororis eius, e Pyrrhi de bello ioco cui nupta erat Anna. conſilio gereban i tur omnia, quod indigne ferens Aurelianenſis Ludouicus excluſo ſe regnum per alios adminiſtrati. ſocijs quibuſdam ptincipibus qui cũ eo ſentiebant, utilitatis(ut aiebat) publi⸗ cæ gratia, bellum mouit, auxilio Britãnorum fretus, initum motus in campo Aurelianenſi factus, quom Carolus ſe rece biſſet Aurelios,& ipſt Buglianſtacum tenerent. Egreſſus ob Alam cum exercitu Carolus Ludouicum referre pedem cõ/ 5 Pulit.is in fidem ducis Alanconij cõfugit, interea dum eius ho ſpitio utebatur agere de pace per oratores& internun/ A e 3. cios non MICHAELIS RITII NEAPOLITANI dios non deſinebat. Honeſtis itaq; conditionibus impetrato reditu uenitad Ca rolum, Verum ſibi timẽs, ut poſtea cauſatus eſt, apud eum diu non fuit, in Bleſiam primo elapſus, inde unius diei iine re proximos Britanniæ fines petijt. Interea ciuiliũ bellorũ motus a Ioanne Borbonij Duce in goliſmenſiq; comite excitati, Carolum coegerũt adhucadu leſcentem cum copijs ad B ituricenſes 1 ab armis honeſtis conditionibus utrinqʒ diſceſſum. Quom Ludouicꝰ in humanis ageret impuberi Carolo Mat Niargari/ garitam deſpõderat Maximiliani Romanorũ regis ex Ma 5 tia Burgunda filiam. Veniebant ex Britannia Carolo nun cij minus læti, in armis eſſe Britannos, omnemq; belli impe tum in Galliam effuſuros. Itaq; occupandum ſibi ratus e matenſem adortus urbem cũ toto comitatu redegit in pote ſtatẽ. Ea res Maximilianũ mouit in Carolum, q; is indignũ putaret in conſpectu pene ſuo Britãniã, quã ſpe uorabat. a Carolo uexari, quippe Maximilianus amiſſa Maria Cato) li ſocru nouas nuptias cum filia Britannorũ Ducis affecta- bat. Ita q; cœæpit excurſionibus& iuſto exercitu Picardix f. nes urgere. Verum Carolus& ſi per legatos bellũ gerebet, Alamannis tamen profligatis eius conatus facile repteſſtt Expeditionẽq; in Britannos inſtitutam proſecutus, Ann Franciſci Britannorũ Ducis filiam, quæ mortuo patte tet potiebatur,& Maximiliani connubio per oratores& cettob homines erat pacta, coegit im perata facere Britannis 21 Ludouic ti prælio uictis ad Diuum Obin. in quo Ludouicus Aurelia cus capit᷑ Anna du nenſis captus ad Carolũ deductus eſt. Carolus Annã dimiſ citur. la, Margarita matrimonio ſibi iũxit, ex qua duorũ ſubinde liberotum nn nl ohe en kön vim 14 12 ba 0 320 1 DE REGIBVS FRANCORVM LIBER III. 20 liberorũ pater, utrunq; extulit. Pacata iam Britannia Anda gauenſiũ ius in regnum Neapolitanũ, quod ſibi generis ſe⸗ rie competeret bello perſequi ſtatuit. cum maximis itaque copijs Auguſti menſe profectus proximo Februario Nea-· poli potitus eſt& regno, qua fortuna atq; euẽtu latius& di ſtinctius alibi demonſtrauimus, In Gallias exercitum redu centi iter intercludere Veneti. Longobardiq; tentauerũt ad amnem Tarum iunctis oppoſiti copijs. At is acri cõmiſſo prælio per ingentes hoſtium ſtrages armis iter aperuit, Inte rea Neapolis a Caroli fide deſciuerat,& redeuntibus Arago eis portas aperuit. Carolus in Galliam reuerſus agitabat animo regnum recuperare, ſed eius cõſilia mors interrupit. Aprilis em̃ nocte ſeptima, quã celeberrimus Chriſtianis di es Palmarũ ſequitur, Apoplexia perijt. abſq; liberis, illatus/ ch eſt ad Aedem Diui Dionyſij prope Luteciã Parhiſiorũ. In eius locum certantibus omnium ſtudijs ſummoq; princi pum conſenſũ ſuffectus eſt Aurelianẽſium Dux is de quo paulo ante dixi, Ludouicus. Qui nihil habuit antiquius, q; primo quoq; tempore per diſpoſitos equos& litteras Ale. xandro Sexto Pont: Max. cæterisq; finitimis potentatibus ſignificare ſe regem declaratum. Quomque de more Coro- nam Remis acciperet, atque ex oleo cæleſti tingeretur. ecce nuncius affertur a Maximiliano Romanorum Rege Bur/ gundiam bello petitam. Ludouicus obuiam miſlis Pucibꝰ ubi ſatis in præſens prouiſum putauit, inaugurationẽ ſuam proſecutus. inde diſceſſit obiterq; luſtratis aliquot regni ſui ciuitatibus Luteciam Parhiſiorum uenit. Ciuitas omnis ob uiam effuſ a cumcõiugibus ac liberis, ſacerdotes inſignibus, ut moris eſt. intrantes primum Reges acceperunt. A Regibus Neapolis capitur. Ludoui- cus xij. MICHAELIS RITII NEAPOLITANI A Regibus Hiſpanorum miſſi legati renouata, fimataq pace redierunt. Anglorum Regi ſeruatũ fœædus, quibus ictũ cCounditionibus cum ſuperioribus utrinq; Regibus. id ampii as additum, ut alterutrius tãtum uita finiretur. Audita quo ilippꝰ qʒ eſt a Philippo Auſtriæ duce, Flandriæq; Comite legatio archidux cum qua conuenit, ut quatenus intra Francorum fines impe rat Philippus, in uerba regis iuraret, oppidaque ei reſtiui omnia quæ tunc erant reddenda ex icto fœdere cum Caro⸗ lo octauo. Cum Venetis& Florentinis oratoribus utriusq 711 nomine, percuſſum fœdus. i Expedi/ Rebus ita compoſitis expeditionem ſumit in Ludouiam tio n Sphortiam Mediolanenſis incubatorem principatus adſe Sphortiã ſpectantis ex ſucceſſione Valentinæ eius auiæ, Ioannis G leaz primi Ducis Mediolanenſium filiæ ſponſaliorumqu tabulis, in quibus cautum, ut ſi genus ex ſtirpe uirili deflce 5 ret ad Valentinam, eiusqʒ; liberos imperium deuolueretuf eaq; conuẽtio Pontificis etiã decreto fitmata eſt fore. quom per id tempus imperij ſedes interregno uacaret. Itaque pi 5 mo eius aduentu, fugato Sphortia Ludouico, potitus inſa⸗ N bribus, excepta Cremona quam Venetis ex fœdere öceeſſit, Ipſe etiam Rex Mediolanum uenit, ubi ſimul ac Inſubres, .& qui Genuam colunt Ligures in eius uerpa iurauerunt in 10 Galliam redijt. Antec; diſcederet, in Galliam Togatã qui uocant Romandiolam, partem copiarum, tormentorumq miſit, ad expugnandum Forum Cornelij, quod hodie mu tato nomine dicũt Imolam, Forumq; Liuij quod adhuc ap pellationem retinet, aliasq; in uia Flaminia quaſdam ciuita tes. quibus in poteſtatem Cxſaris Borgiæ Valentinenſium 10 Ducis,& Alexandti Sexti Pont. Max filij redactis iter 0 N 5 N f ſaurum ſaurum uerſus ingrediuntur,& ecce Mediolanẽſes ad Aſca- nium Mariam Sphortiam Cardinalem Ludlouici ftatrem deficiunt,& Aſcanium primo intra muros accipiũt. Mox eti am cum Heluetiorum Germanorumq; cõducto milite Lu- douicum. Proinde reuocatis e Flaminia copijs nouo q; ſup plemento e Gallia miſſo Ludouicum Sphortiam ſine certa Ludoui. mine uiuum Galli capiunt Arcem Nouariæ tormentis ad Sphor. ca motis q; machinis oppugnantem. Quom paulo prius urbe acta deditione potitus elſet, in hoſtium poteſtatem uenit. a Germanis deſertus. Ii nanq; promiſſa a Gallis impunita te& tuto reditu domum cupide reuerterũt. Nec multopoſt Aſcanius in fugam coniectus, incidit in præſidium Veneto rum, Ductus q; Venetias intra paucos dies a Venetis belli ſocijs ad Regem mittitur. Appulit etiam Ludouicus ani) mum recuperando Regno Neapolitano, inito q; fœdere cũ Ferdinando Aragoneo& Eliſabeth Hilpaniæ regibus ijs conditionibus, ut bello partum regnum Neapolis ex æquo diuiderent, Alexandro Sex. Pont. Max. quicquid eccleſiæ competeret utriq; concedente, protinus ineunte uere copi- as eo mittit Promontorium Gargani, ſuſtinet eiuſdem no- minis oppidum Apulis cognomento Daunijs attributum. quod Hiſpani ſibi debericontendebant ex ipſis conditioni bus ſocietatis.& formula fœderum Gallis in medio relictũ communeq; ex æquo diuidendum reclamantibus, initio di ſceptari iure cæptum. mox incaleſcentibus animis& gliſcen te ſurgio ad arma diſcurſum. Galli priores Hiſpanos acie pulſos intra Barolum compulerunt, unde liberius euagan/ i copiam per omnes regni fines adepti, neglexerũt Hiſpa nos obſidere, qui Barolũ præſidio tenebant,& arces aliquot. kHoſtes DE REBGIBVS FRANCORVM LIBER III. 21 pitur. Ludoui. in Nea/ polim. MICHAELIS RITII NEAPOLITANI Hoſtes ad omnes occaſiones intenti, Barolo ſilentio noctis egreſſi Rubum perueniunt, oppidoque expugnato, præſi dium Gallorum opprimunt. In ipſo fere tempore Germanorum peditatus, ab Hiſpanis mercede conductus occurrerat, unde tantum fidutiæ creui Hoſtibus, ut Nono Kaleñ. Maij Chriſtiani natalis anno M, DIII. eductis omnibus copijs ad pontem Cannatum caſtra poſuerint, haud procul a Gallorum caſtris, qux ſe cundum ripas amnis Aufidi ad Caunuſium habebant po, ſtridie tentantibus Hiſpanis oppidum Cydoniolæ ui ce re, quom Galli ſubſidio ueniſſent acriter utrinque pugia- tum, donec equites Gallorum ab extrema acie nullo pie, mente ſeſe receperunt. Ea re animaduerſa, Equites Hiſps norum auxiliares Itali, Gallorum a fronte præliantium la ra adorti perturbauerunt · Iis ita fugatis uictoria fuit apud Hiſpanos. In eo prælio occubuit Ludouicus Nemoſij du Armigniaci comitum gentilis, qui Legatus Regis perlonã uicemque ſuſtinebat. Hiſpani ſecundis rebus elati, non ia multo poſt Vrbe Neapoli arceque, quam uulgo nouam Lucullianaque quam a forma uocant Oui expugnatis e- gno potiuntur. Quæ bello ſuperfuere Gallorum reliqu ex fuga primum conſtiterunt in ripa Liris ad Sinueſſam, deinde Caietam ſe receperunt, operibusque ab hoſte dteun dati conſtanter impetum ſuſtinebant. DE REGIB VS FRANCIAE BRI IN HRLN IS 2 ——— DE RFOGIBVS HTS PANORVM LIBER I. 22 S MICHAELIS R. NEA POLITANTI, DE RECGI- BVS HISPANIAE, LI/ BER PRIMVsS, Reges IS pPANIAE ueterem formam Hlipani. mutari ſæpe contigit. Initio Re ges eam habuerunt ex gente Curetum, Gargoris eiusque ne- pos ex filia ſtupro conceptus Abbis. Abbis. Nam Gerionem licet hi Geriones ſtoria Diodori memoret, equi/ dem fabuloſum putarem, niſi A grauis autor Trogus accederet. N Hiſpalum uero de cuius appellatione ſuſpicantur Hiſpa- Hilpalus niæ nomen inditum, longa ætas obruit. Poſt multa de- mum ſecula, Carthaginenſes occupauerunt eius imperium, quibus bello Punico Secundo pulſis, Romani duas in pro Hiſpania uincias uniuerſam diuiſerunt, in Beticam& Taraconen/ rũ diuiſio gas lem, Iuridicosque conuentus undecim, manſitque is rerum e ſtatus ad Attilam uſque, qui per legatos ulteriorem ſube- Qt Hiſpaniam. Quam falſo quidam prodiderunt eſſe di- ctã ab Hunnorũ Ducibus, quos illi ſua lingua memorãt Hi 0 Panos, quom certa temporũ ratio refragetur Iterũ deniq; ſub Regibꝰ aliquãdo in regna quinq; diſtributa eſt. Primũ Legionis& Caltellæ, Secundũ Aragonũ., Tertiũ Nauarræ fQuartũ Gargoris MICHAELIS RITII NEAPOLITANI Quartum Portugalliæ. Quintum Beticæ, quã Granatam Legionis perhibent. Itaq; Mauris qui Beticam tenuerunt omiſſis Le & Caſtel gionis& Caſtellæ Regũ Stemma proſequemur, unde ma læ reges. naſſe Chriſtianos Reges autumo. Quorum noſtto propo ſito debita relatio eſt. Vuãdali. Beticæ rerum potiebantur Vuandali, Sueuique Luſitanix 3 quas Romanis opibus attenuatis in poteſtatem redege 8 rant, quom Goti ſub auſpicijs Athanarici, qui primus eus cus. gentis Rex fuiſſe proditur, Hiſpaniæ fines ingteſſi, ſe, des poſuerunt, anno dominicæ ſalutis trecenteſimo quad geſimo tertio, quomque regnaſſet annis treſdecim, diẽ ca ſit Hiſpaniq; recepti ſunt I heodoſij Cæſaris uirtute. Qui Gotos annis duodeuiginti, imperata facere coegit,& inof 5 8 ficio continuit. Exinde Goti quom deſciuiſſent ab impetio n Regem ſibi creant Alaricum Pannonem de gente Baltho) rum. qui prætercq; quod Hiſpaniæ partem ſibi uendicauit & Thraces,& Germanos uarijs affecit cladibus, in Italiã du ctis copijs, Romam, Campaniamq;& Apuliam redegit in poteſtatem. Sed uigeſimo tertio ſui principatus anno: rep te fato functus eſt in Brutijs, Deriuatoq; Captiuorum labo re Baſento Coſentiæ præterfluẽ̃te in eius alueo cõditus ell Athaul-· Athaulſus incertum nepos Alarici. an neceſſarius, in deſun· ſus. cti locum ſubſtitutus eſt,& apud Gotos regnauit, qui lcet Hiſpanis,& alijs Europæ gentibus imperarẽt, Gotorumta men Reges aduſq; Pelagi um. de quo poſt, omnes appellat ſunt. Athaulſus itaq; Gallã Placidiniam Honorij Roma ni principis ſororem matrimonio ſibi iunxit. Nec amplius Theodo ſius. annis quinq; rerum potitus, apud Barcinonam a militibus Singericꝰ ſuis obtruncatur. Succeſſit ei Singericus a ſtirpe propiot(at f aiunt) 2 Ka Hale öl unn da inn fun DE REBOGIBVS HISPANORVM LIBER T. 23 A alunt) isque anno poſt obijt. Exinde gubernacula ſuſcepit Vualia, cuius aduſq; tempora Vuandali, quos ab initio, fi Vualia. nes Hiſpaniæ tenebant. donec eorum Rex Genſericus in Genſericꝰ Aphricam traiecit, oceaſionẽq; nactus Vualia. pulſis ex Hi ſpania, qui domi remanſerant Vuandalis. quicquid in eorũ iura cõceſſerat, in ſuam ditionem redegit, ſubitaque ui mor- bi correptus, anno tertio regni ſui fato functus eſt. Itaque res ad Theodoricum defertur, is tertio poſt anno Theodos ſocijs Ethio patricio,& Meroueo Francorum rege, dum pro rc Romanis aduerſus Artilam pugnaret Vnnorum Regem, in campis Catalaunicis occubuit. Patris honori ſucceſſit To Toriſmũ riſmundus, qui principatus ſui anno decimo Germanorũ dus. g kratrum(ut rumor eſt) inſidijs de medio ſublatus eſt. N Regnum, Theodoricus huius nominis ſecundus, Toriſmũ Theodo/ di frater occupauit exactoque Rhethiario Sueuorum rege 1 Luſitaniam regni ſui finibus adiecit. aiunt huiceandem ne- Se cis ſortem obtigiſſe, quam Toriſmundo Fratres intulerant, Rex. quo tempore I heodoricus alter Oſtrogotorum rex in Ita lia rerum potiebatur. Elato Theodorico, principatum ſuſcipit Henricus eius fra/ Hentic ter. qui Gotis autor fuit: ut ſcriptis legibus uterentur. Anno b q; ſeptimo ſui principatus exceſſit ab humanis. Alaricus al- A ter a ſuperiore poſt Henricum Gotis imperauit annis duo- g decim. In acie cæſus a Fludiguino comite apud Pictauium, ſuperſtite Almarico quem ſuſcepit ex filia Theodorici Re- Almaricꝰ gis Italiæ. b Genſalaricus Hlarici frater ex pellice genitus excluſo Alma Genſala/ o lebote tegnum ſibi uendicat, annis que quatuor tenuit, ticus. donec opibus Theodorici. quem maternum auũ Almarici 8 demonſtra MICHAELIS RITII NEAPOLITAN IT demõſtrauimus, in Aphricam compulſus eſt Itaq; recepti Almaricꝰ Gotis Theodericus Almarici Nepotis infirmam rexit ata f tem luſtris duobus,& ſeptẽ menſibus. Mox Almaricusubi a pueris exceſſit annis quinq;. rem per ſe adminiſtrauit. Do nec commiſſo cum Gallis prælio obtruncatus eſt. Amalaſin Amiſſo filio ſucceſſit Amalaſintha Theodorici regis Italix tha. ilia. mater Almarici, Tendiũq; ſobrinũ ſuũ in ſpẽ ſucceſſio nis adoptauit. is nõ expectata fatali die, Amalaſinthã in al Tendius neo ſuffocandã curauit. Tẽdius igit Amalaſintha ſublat ſeptẽdecim regnauit annis, is in cædẽ ſuã Gotos accẽdit ha bitus Hiſtrionici deformitate, quẽ palã. paſſimq; geſtabal Tẽdeſiliꝰ Goti nouum Regem ſibi creant Tendeſilium, qui fortepet id tempus exercitui præerat, impoſitus a Tendio, huius afl nis eſſe dicebatur, is apud Hiſpalim orta ſeditione obttun catus eſt, ob illatam uim Matronis illuſtribus. Agila ſubrogatur in eius locum, nec equidem ſcio ſupero res ne Reges aliqua neceſſitudine contigerit. illud unum conſtat anno quinto, ex quo creatus eſt Rex, a ſuis eſſe in teremptum. Atanagil Exinde Gotorum Dux Atanagildus occupat dominatum, dus. quem poſtquam bis ſeptenis tenuit annis, apud Toletum morbo conſumptus eſt. Lymba. Lymba. quẽ Luybam nõnulli uocant, ad rerum faſtigiũ ſuo Leono/ rum ſtudio ſuffragio q; euehitur, triẽnioq; regnauit, uiuens gildus. ꝙ Leonogildo fratri ceſſit Hiſpaniæ principatu. Sueui ex Leonogildus ex Hiſſ pania Sueuorũ reliquias eiecit, Ande⸗ Hiſpania ca Rege ſuperato, ij regnũ ſemel in Hiſpania conſtitutum, ularegna Per annos centum ſeptuaginta tenuerant in Hiſpania, Se: 1/ euri percuſſit Hermelgundum ſuorum liberum natu maxi ni cx. mum Agila. L Patt f DE REGIBVS HTS PANORVM LIBER I. 14 mum in cõuentu Hiſpalis in acie captum, quod is Arriano/ rum ſectam non probaret. Regno præterea Legionis adie/ cit urbem, Gotis imperauit annis duodeuiginti. Leonogildo patri ſucceſſit Recharedꝰ ab Hermelgondo ꝓ 55 ximus, is Atrianũ Dogma in cõuentu Toletano dãnatũ abb Hiſpaniæ finibus eijciendum curauit. Luyba alter a priore, Luyba. quẽ uocatũ pᷣterea Lymbã demõſtrauimus, Recharedi filiꝰ excepit imꝑiũ, qc ãnis duobꝰ& mẽſibus quinq; tenuit, inſi dijs Victerici de medio ſublatus, illuſtris inter Gotos uiti. Luyba cæſo, Regnũ Victericus occupauit eius ꝑcuſſor, ade ptoq; ꝑ fraudẽ dominatu ſeptẽ potitꝰ ãnis, eodẽ leti genere perijt ꝗᷓ Luyba. Res ad Gondamirim delata, quã quom Biẽ nio adminiſtraſſet ex aduerſa ualitudine mature diẽ dlauſit. Goti nouum regem ſibicreant Siſſebutam, qui uerum dei Siſſebuta cultum. noſtramq; religionem mirifica pietate proſequutus eſt, in Aphricam trans Herculeum fretũ ductu exercitu plu res in ea gentes in ditionem redegit annis nouem regnauit & ſeptem menſibus, morbo conſumptus eſt. Recharedus eius nominis ſecundus Siſſebuti F. paternũ de Rechare/ cus accepit. idq; ſeſquianno tenuit. In eius locũ ſubijt Suin 7 il tilla Recharedi primi filius, isq; quom decẽ regnaſſet annis. RGA ſuũ F. Rachimirũ in regni conſortiũ accepit, eumq; uiuens rus. adminiſtrare regnũ permiſit. Quoniã uero Rachimitꝰ ma- ture patrẽ ſequutus eſt, breuiq; poſt eum regnauit, nõ uenit in ordinem per ſe regum, ſed cum patre confunditur. Iraq; Siſecũdus& i pſe Suintilla patre natus, in demortui lo Siſecũdꝰ. cũ ſuffectus eſt, excluſo qui præſtabat ætate Germano. qui Paterno nomie Suintilla uocabat᷑ is anno poſt ſeptimo, de fãcto apud Toletũ Siſecũdo, deb itũ ſibi regnũ uindicauit. 3 Suintilla Rechare Victericꝰ Gonda/ miris. MICHAELIS RITII NEAPOLITANI Suintilla. Suintilla rex eo nomine ſecundus quadriennio rerumpo titus ex ægritudine, in quam incidit, fato functus eſt. Tum Tulga · Goti regem ſibi creant regia ſtirpe genitum Tulgam quit gnauit annis duobus. PR IMI LILIBRIL N MICHAELIS R S II NEBERPOLEITANI, DBB RBA HISPANIAE, LIBER SECVNDVS. AC VAM Gotorum regiam Cindas Vin Endl. dus occupat, illuſtri inter eos loco, quan 5 annis decem tenuit, moriensque flio pe manus tradidit. f Reciſuin Reciſuindꝰ is fuit, qui Gotis impetauit an dus. 12 nis duodeuiginti, ac menſibus undedm Bamba. quo mortuo, Bamba rex creatur, is qui Mauros Hiſpanix 5 littora cum daſſe ducentarum ſeptuaginta nauium ingiel ſos, ingenti prælio fudit,& claſſem igni ſuccendit. ex hauſtu demum ueneni, quod ab Eringio Reciſuindi datum tum eſt, incidit in grauiſſimum morbum, ex quo quom ægie 00 ualuiſſet. anno poſt initum regnum nono, menſeq; uno te ligionis habitum ſumpſit, in eoque permãſit annis ſepteni ad ultimum uitæ diem. Sunt qui fabulentur hunc ex aratio ad principatũ euectũ Leonis Romani Pontilicis beneficio Eringius. Eringius, de quo ſupra diximus, ad religionem tranſgreſſo Bamba, Theofredum Reciſuindi F. pellit, occupatoq; 5 i minat ub h gn lb cut den butt ö ö DE REOGIBVS HISPANORVM LIBER II. 25 minatu ſeptimo poſt anno. fato functus eſt. Egipꝛa Bambæ ſobrinus, idemq; gener Eringi, mottuo ſo/ Egipxa. cero ſucceſſit, quonque regnaſſet annis ſeptem, Toleti na- turæ conceſſit.. In eius locum Vitiza F. ſubijt, eoq; potitus eſt annis nouẽ᷑. donec a Roderico Theofredi. eius quem prius Eringius tegno exegerat,& Vitixa confoſſis oculis relegarat, imperio uitaque ſpoliatus eſt, impar opibus Romanorum, qui Ro/ . 3 88 Et hic rex IIb derico fauebant. Hic(ut aiunt) Vitiza lege permiſit, ut ſacer hodie pla dotes. quot quiſque poſſet, alerent concubinas,& ipſe nul/ ceret. lum libidinis genus intentatum reliquit. Excepit imperium Coſta Roderici frater ætate maior, isque Coſta. auge regnauit annis quinque, menſibus ſeptem. aun Eo uita functo, Rodericus frater rem Gotorum ſuſcepit in/ Rogeric⸗ a Auſpicato. Nam cum Iuliani Comitis in Aphrica pro ſe le- gati filiæ ſtuprum intuliſſet, a Mauris a Iuliano ſollicitatis. bello petitꝰ in acie cecidit, ex quo regnare cœpit anno tertio. a Poſt interitum Roderici. Maurorum Duces Tariph& Mu 2a, Bellazin Muzæ filium patris in Hiſpania finibus, impo/ Bellazis. n nunt Regẽ continuoq; in Aphricam redierunt. Annis non amplius uiginti Maurorum reges in Hiſpania quindecim kuerunt. Nam quom Rex omnium uotis reſpondere non boſſet, populari tumultu. uel occidebatur, uel im perium de/ u bonebat: ſubinde in exacti locum altero ſubrogato. Deniq; a quom delata res eſſet ad quendam Acabath, nouarum te- Acabatli. ũ cupidis ad trecẽtos uſ- z de medio ſublatis, diu regnauit. 1 um Mauri rerum potiuntur in Hiſpania, Chriſtianorum reliquir Pelagium quẽdam Regem ſibi creant apud Aſtu pelaef ras ubi latitabant. De quo ſermo uarius eſt, alis tradẽtibs 8 eum Vitiza. — — MCHAELIS RITII NEAPOLITRANI eum Theofredi filium fratremq; Roderici. nõnullis ex Pha illa natum Duce Cantabriæ, quæ Biſcaia nunc appellatu, is& ſi nullas, aut perexiguas opes habebat, auxilio cæleſti fretus. audere ccœpit, adhortatusque quoſdam finitimosad ueram religionem compulit, appellarique uoluit, Aſturum Legionisque Rex.& ſi Maiores ſui Gotorum dicti ſunt, quamuis alij hãc tituli mutationem Phafillæ eius filio aſci bant,& his qui deinceps regnauerũt. Imperauit autem be lagius annis uiginti. Relicto ſuperſtite filio Phafilla, poſt quẽ deinceps aduni reges Legionis& Aſturum ſunt inſcripti, ſiue Pelagius ſue Phafilla fuerit autor eius tituli, quom biennio regnaſſa ab f urſo laniatus eſt in uenatione. Alphon/ Regnum peruenit ad Alphonſum Petri Cantabriæ Dudis ſus. maximũ natu filium. Cui Phafillæ ſoror Orno ſuba nupt erat. is Arrianũ dogma quod a Recharedi regis morte ru ſus in Hiſpania pullularat, eradicauit urbes q;& oppida 0 Catholi- plura eiecto Maurorũ præſidio recepit, ex quo Catholas mien an eſt cognominatus, annoq; undeuigeſimo ſui principatꝭ ei de? uit hominẽ. Succeſſit Alphonſo patri Phroilla, qui tettio decimo poſt anno de medio ſublatus, Aurelij fratris ſuido Phalilla. Pro hilla. Veremũ/ lo regnum Veremundo filio per manus tradere nõ poi 3 Kurelius enim patrato parricidio, continuo regiam ocrupet annisq; ſex obtinuit, exceſſit abſ q· prole, niſi quod ad inui/ diam periculumq; dedinandum, Veremundum Phroil filium in ſpem ſucceſſionis adoptarat. e Ace Silo. Ab Aurelij morte, Gotorum rem ſuſcepit Sillo, cui nut erat Egimanda Aurelij ſoror, Pulſoq; Veremũdo ſolus im perauit annis ſex. ad ultimum uitæ diem. Mauregatus made wur bn U A Ua al bat en 1 0 0 0 U 1 4 0 off DE REGIBVS HITSPANORVM LIBER II. 26 Mauregatus Alphonſi cognomento Catholici filius ex Pel Maurega lie, mortuo Sillone, Maurorum qui rerũ potiebãtur in Hi- tus. ſpania, præſidio dominatum cõſtituit, pactus(ut aiunt) cũ Maurorũ regibus, quotannis quaſdã uirgines in ſtipendiũ mittere. Sed id triẽnio poſt. Mauregati morte ſublatũ eſt. Veramũdus Alphõſi cognomẽto Catholici. Nepos ex filio Bilmarao, Mauregato iã fato functo ſucceſſit. biennioc; re tũ potitus, quom eius uxor, ex qua Raymiri Garſiæq; pater erat, in Parthenonẽ ſe conieciſſet, ipſe memotia repetens, q; adhuc priuatus in ordinẽ᷑ diaconũ cooptatus erat, Alphon Veramũ/ „ u ſum Phrroillæ filiũ eius conſobrinũ pro ſe regnare iuſſit. Cõ tinuoque tranſit in ſectam religionis. Alphon- Alphonſus itaq; cognomento Caſtus. Maurorũ ad ſeptua ſus ginta milia cecidit in acie, qui fines Aſturum ferro ignique populabantur, ex quorum Manubijs duas erexit eccleſias, Ouentenenſem& Aſturienſem. Regnauit annis xli. aduſq; Caroli magni principatum. N 5 5 5 Naymiris Veramundi filius, Alphonſo iam uita functo, Raymi) * decus accepit, exindeque uixit annis ſex, menſi/ ris. us nouem. 5 ö Principatum reliquit Ordonio ſuo filio, quem tenuit is ad Ordont᷑: decennium, deceſſitq; ſuperſtitibus liberis Al phonſo, Vere mundo. Minioque,& Phroilla. Aphonſus Ordonſj filius, cognomẽto Magnus, eo nomie Alphon- tertius, a morte patris imperiũ ſuſcepit, ãnisq; quadraginta ſus Ma/ tenuit, quoad hominẽ exiuit, parũ ſecũda fama. Nã quom Snus. fratres ſuſpectos haberet, ac ſi necẽ ꝑ inſidias ſibi molirent᷑ om̃es oculis priuauit, liberos habuit quatuor. Garſiã, Ordo nium/& Phroillam, nullis initiatos lacris, quos hodie græco g 2 uerbo MICHAELIS RITII NEAPOLITANI uerbo Laicos appellant,& Gondiſaluum archidiaconum Garſias. Oueſitẽſem, ex his Garſias rerum gubernacula ſubijt. eaq moderatus eſt ad triennium, nec ex ſe prolem reliquit. Ordoni. Itaq; frater eius Ordonius, in defuncti locum ſalfecbe eſt is quatuor Caſtellæ comites per interpoſitam fidem citaun. uentos in carcere necari iuſſit, ob eamq; rem Caſtellæ pro- uincia defecit ab eius fide, Quoſdamq;ʒ ex ſua nobilitateq 1d auerunt, qui de publicis, priuatisq; cõtrouerſijs inter eos c Nlintus. gnoſcerent, eosq; Iudices appellari placuit, ex his alter i Laynus. nio Raſurauo nomẽ fuit, Alteri Layno Caluo. unde Cali læ reges originem traxiſſe conſtat. Ordonius cum genuiſa Alphonſum Raymirimque, octauo ſui principatus anno, menſe ſexto diem clauſit. Phroilla. Phroilla quom ſui fratris Ordonij liberos exegiſſet, in t principatum tranſtulit, eo tamen ut fraude quæſito dutius frui non potuit. Nam uno poſt anno duobusq; menſbus morbo lepræ corteptus interijt, ſuperſtitibus quatuorerſe liberis, Alphonſo, Raymiri, Ordonio,& paterno nomiſt P broilla. Aphon/ Quorum natu maximus, huius nominis quartus, A phon: 195 ſus. a morte patris imperium ſuſcepit, eoque potitus unoto to luſtro. menſibusque ſeptem, iurauit in uerba Chtiſtiana teligionis. Ordonio filio quem ſuſceperat ex Imena, ſupei ſtite, cui cognomentum Malo fuit, regnumq; Raymiti Ger mano dimiſit. Sed quom paulo poſt eum pœnitentia ſubiſ ſet, abiectis inſignibus eius ſectæ, quam profeſſus erat iter regnum quo ceſſerat contrectare cœpit. unde captus a Ra Raymi/ miri fratre, effoſſis oculis luce priuatus eſt. 5 tis. Raymiris eo nomine ſecundus Alphonſo quatto cõcedit terum auchn aul mühe apt uu lunch DE REGIBVS HISPANORVNM LIBER IT. 27 rerum potitus, duos habuit filios, Ordonium& Sanctium, Quorum uterq; poſt patrem deinceps imperarunt, quom Naymiris obijſſet undeuigeſimo principatus anno, duo/ bus que menſibus. Rerum gubernaculis admotus eſt Ordonius, eo nomine Ordoniꝰ. tertius Raymiris filius natu maximus, quem quom Sancti us conſanguineus eius frater, opibus Garſiæ regis Nauar- tæ matris ſuæ fratris, eiusq; auunculi. Ferrandiq; Guindiſal aui Caſtellæ comitis Ordonij ſoceri, tentaſſet e regno detur/ aaa bare, conſiliaque non ſucceſſiſſent, Ordonius Viracam Fer due nandi filiam eius uxorem dimiſit, aliãq; ſuperduxit, quom/ ar q; regnaſſet annis quinque naturæ conceſſit. Gotorum res ad Ordonium eius nominis quartum deuo Or don. ua luta eſt Alphonſi filium, quem a fratre obœæcatum demon Nlalus. ſtrauimus. Nuic inditum cognomentũ Malus eſt. quia non alt ure regium ſibi nomen arrogauit,& quia populos in pace dag non continuit. quorum pleriq; Sanctio potius Ordonij ter ae tii Tertio filio acuero regi parebant, isque non multo poſt Ordinium prælio uictũ apud Cordubam interemit: diu g degnauerit hie Ordonius ob eius temporum perturbatio- Ordond. nem minime conſtat. Sanctius eo nomine næ molem uix ferret,& ad eam leuandam nihil intentatum relinqueret, Cordubam ptofectus eſt Abdemari regiam, qui Saracenis imperabat, im petrata prius ab eo pace, ubi ter experimẽta medicorum. quorum magna turba apud Aldemarum erat, herbæ cuiuſdam ui ad maciem deductus, haud ita multo poſt exceſſit, nõ ſine ſuſi pitione dati ueneni. g Viuens primus ab habitu corporis cognomẽ/ gnctius to Craſſus, anno regni ſui tertiodecimo, quom tantam ſagi Craſſus. MICHAELISs RIiTII NEAPOLITANI Viuens Caſtellam quam Ferrandus Guindeſaluus a ge ge Legionis in feudum tenebat, ex fœdere liberam eſſe iuſſit. ö 3 b Sanctio patri Raymiris eo nomine tertius in principam lu 5 ceſſit. ætatis annum agens quintum. exindeque uizit ineo honore annos uiginti quinque, deceſſitque ſine liberis.Eius 2205 patu, quæ pars ab eo ſubditorum defecit, rem delete/ at ad Ordonij Mali filium Veremundum. Initoq; prælo uictoria neutro inclinauit. Veremũ/ Raymiri tandem uita defuncto, Veremundus eo nomie dus. ſecundus, affectato regno potitus eſt inauſpicato,ſiqudem Maurorum rex Almazar in eum ducto exercitu primo qi dem congreſſu pulſus, Inſtaurato prælio Veremundumu ct, atque in fugam uertit, urbemque Legionem ui cpi Aggreſſus exinde Gallaciæ prouinciam, Compoſtelanam diripuit eccleſiam, abſtinuit tamen a corpore Diui lacobi perterritus obuijs(ut aiunt) fulminibus, ex eoque metu lou ta aluo cum incidiſſet ii morbum dyſenteriæ, ægre cõualu⸗ it. multique eius milites internecino genere mortis abſum⸗ 155 ſunt. Itaque parta uictoria Veremundo ceſſit illeq; pa o ante acie ſuperiorum hoſtium ſpolia adeptus eſt. Oum que regnaſſet annis ſeptenis, Alphonſo filio ſuperſtir quem ex priore ſuſceperat uxore(nam duas habuit) exit hominem. S EC VNDILIBRI FINIS. 2 DE REOIBVS HISPANORVM LIBER III. 8 ee MICHAELILS& RI TII NEAPOLITANI, DE REGIBVS HI SPANIAE, LIBER TERTIVS. LphoNsvs eo nomine quintus. ini/ Alphon- ¶ ec ſtatim regno Theraſiam ſororẽ per ſus V. tinaciſſime recuſantẽ, compulit ad nu/ ptias Abdalæ, qui Toleti Saracenis 0 imperabat ab eo pactus auxilia, con- rwra Cordubæ reg. Rumor eſt Theraſi am uirũ monuiſſe, ne ſe cõtingeret, oſim Chriſto deſponſa- tam. Cũqʒ nihil ea mouiſſent Abdalam. in grauiſſimũ inci- dilſe morbũ, Theraſiamq; fratri remiſiſſe. quæ Parthenonẽ diui Pelagij ingreſſa uitam cœlibẽ duxit. Liberi fuerunt Al- phonſo Veremũdus, qui patri ſucceſſit,& Sanctia, quæ pri us nupta Garſiæ Sanctij comitis Caſtellæ filio, eo in finibus Legionis interempto, Ferdinandi matrimoniũ ſequuta eſt. Sanctij cognomento Maioris, Regis Nauarræ fili, qui po ſtea Caſtelſæ Rex appellatus eſt, ac per uxorem regnũ Le/ dionis adeptus. Agebatur annus, ex quo regnare cœpit Al- Fbhonſus uigeſimus ſeptimns, quom in oppugnatiõe Viſei. % quod oppidum præſidio firmatum Mauri tenebãt in Por- tugallia, Mauri telo uulneratus interijt. Continuoq; Veremundus huius appellationis tertius, in Veremũ eius ſubijt locum, qui nõ ita multo poſt, orta inter eum Fer/ dus. dinãdumque ſororis ſuæ uirum ſimultate, in apertum mar cem protupit. collatisque ſignis apud Cauiociem, Veremũ dus in acie cecidit, anno poſt initum regnum decimo. Ferdinandus MICHAELIS RITII NEAPOLITANI perdinan Ferdinandus uxoris ſuæ prætextu, Nam Veremundi ſotoi dus. erat, uictor Regnum legionis occupauit, eiusq; curam Sa- ctio patri commiſit, qui Caſtellam quoque per Eliuram ci iugem conſequutus obtinebat. Eliura nanque Gatſiæ paui ſucceſſerat comiti Gondiſalui, cui Caſtella parebat,& huuſ q; a Pelagio primo Regum Legionis,& Aſturũ titulus di rauit, exinde Caſtellæ Legionisq; dicti ſunt,&ſi quid ſab Sanctio, nõnulli Ferdinandi eius filij principatu nouiſſii tituli mutationem factam uelint. Sanctus Sanctius itaque cognom ento maior. Nauatræ rex altetis Maior. Sanctij filius, eius qui Temulentus appellabatur,(ut quid tradunt) Legionis,& Caſtellæ titulũ primus uſurpauit, q; uis alij Ferdinandum malint, ut demonſtrauimus, ambigi Eliura. turque quoto quiſq; eorum tempore regnarit,& quonan ſors ita tulit, ut Nauarræ reges. Legione, Caſtellaq; potiten tur. nõ ab re putaui eorum originem his inſerere, quemad modum reperi. Reges ¶ Noſtræ ſalutis annus Noningenteſimus ſ- exageſimus pi Legionis mus agebatur, ex quo Chriſtiani Regnum Legionis obi⸗ nebant. Caſtellaq; per comites adminiſtrabatur, Arab que partim Cordubæ, partim Toleti, rerum potiebantu Eneco ſeu quom quidam, cui nomen Enecus, uel ut alij ſcribunt, Inn! Innicus. cus ex comitatu Bigortiæ. qui mõtibus Pyreneis indudiu ut facilius Arabum ſuſtineret incurſiones, qui Nauartæ, nes infeſtabant. cum pluribus eiuſdem ſectæ Chriſtianis i æquum campum deſcendit, quomq; rem feliciter ſæpe gel ſiſlet., a Nauarris in Regium faſtigium euectus eſt, eamqu dignitatem moriens Gatſiæ filio reliquit,& is deinceps Sau ctio. Sanctius ab arca(c enim cognominatus eſt) Saris flo, alpin 0. 1 1 fürn fund Wäbe Wurm dung 1 (An poſuimus, quiq; ex iuſto Eliuræ connubio, Ferdinandum, Garſiamq; ſuſcepit, ex Pellice Raymirim. Ferdinandus Ca ſtellam ſibi, uelut ex hæreditate materna uindicauit. Legio- 5 nemq; per uxorem. Garſiæ paterno Nauarræ Regno ceſſit Raymiris Aragonia potitus, ut moriens pater teftamento cauit: primusque Rex Aragonum uoluit appellari. Sed ad Ferdinandum redeo. Qui duobus auctus Regnis ex honeſta matrefamilias. uxo ddl req; liberos habuit, Sanctium, Alphonſum, Garſſamq;& u Eliuram, ex Pellice Ferdinandum, qui cooptatus eſt in colle gium patrum, quos eccleſiæ uocant Cardinales, a Mauris ui iuris fecit. Ab hoc originem traxiſſe Mendoſam Columbriam, maioremq; Portugalliæ partem recepit, cum q; Garſiam fratrem morbo implicitum ſalutatũ profectus, incidiſſet in ſuſpitionem non integrum ſibi fore reuerti ſilẽ tio diſceſſit. Eaq; erroris opinione, quom Garſias, ut parem gratiam referret, ad ægrotum ueniſſet, aliquandiu cuſtodi/ tum, tandem dimiſit. EHinc orto bello Garſias in acie cæſus Regnum Nauarræ Sanctio ſu perſtiti filio reliquit. Ferdi- nandus autem uiuens liberis ſuis Regnum diſtribuit, San- crioq; natu maximo Caſtellam. Alphonſo Legionẽ, Aſtu/ tiamq;& Traniſimenã, Garſiæ uero Galatiã.& Portugal am habendam dedit, annoq; Regni ſui quadrageſimo ui/ ta functus, in ædem Diui Ilidori illatus eſt apud Legiont᷑. Rodericus Viuar, is cu le. qui fæpe uictis acie Saracenis, Valentiam recepit pleriq; DB REGIBVS HISPANORVM LIBER HIT. 29 lilio quem Temulẽtum diximus appellatum, poſt quẽ San ctius ex eo natus imperauit, is qui dictus eſt maior, ut pro/ Ferdinan dus, i poſtea cognomentum Cido fuit, Roderic Al Ferdinandi fuiſſe dici 8 Cidus, ummus Ferdinandi fuiſſe dicitur,& in eius aula adoleuiſ. atque Medoſa familiã familia. MICHAELIS RITII NBAPOLITANI lerique credunt. Sanctius 3 eo nomine ſecundus, cui liberum Ferdinãdi natu maximo Caſtellæ regnum diximus obtigiſſe, non cõtenius eo, Legionẽ ſibi uendicauit, Alphõſo fratre eiecto, compul ſoq;. ad Arabum Regẽ ſupplicẽ Toletum cõfugere Quom q; Galatiam, er, wen ſpe uoraret, armisq; Garſiam quoq; petiſſet, in prælio captus ope, uittuteq; Rodetid. qi Cidum cognominatum iam diximus, ab hoſtium poteſta te exemptus, atq; ſeruatus eſt. is enim collectis ex fuga mil tibus incompoſitos fidutia uictoriæ Gallaicos adortus uict in eoq; prælio Garſias occidit. Ipſe Sanctius dignum facts uitæ ſinẽ ſortitus eſt, a Vellido quodã ꝑ inſidias interẽpb Aphon/ Tum Sanctij frater Alphonſus a Toleto reuocatus anted 25 miſſus non eit, q; iureiurando firmauit amicũ ſe Reg Io leti ſemper fore. Cunq; iam Regnũ Legionis,& Aſturũ te⸗ cepiſſet. a morte fratris obtinuit& Caſtellã. Sex habut uo res. ex quibus deterioris ſexus liberos quinq; genuit, Deni, q; flium quoq; patrui nomine Sanctium, quẽ Zaida pepe tit Sibyllæ regis filia, quæ ſimul ad uerum dei cultũ Chtiſi q; religionẽ tranſijt appellata Maria dicitur. is Sanctius n acie cecidit aduerſus Saracenos inito plio. Suſcepit pf Henricus ſus ex Pellice Theraſiã. quæ nupſit Henrico comiti Loth“ Lotho/ ringiæ, dotata Gallatiæ parte quæ Portugalia nunc app) ri co latur. unde Portugalliæ Reges orginem trahumt. Aphon mes. ſus oppidum Toleti lõga obſidione redegit in poteſtatem defuncto iã Rege filioq; quibuſcũ fœdus icerat, ac obſtti xerat fidẽ ſuã. Juomq; rerũ potitus eſſet, annis quadragn ta tribus naturæ cõceſlit in cœnobio diui Facũdi cũ Zalcg uxore q̃& Maria, ſepultꝰ nullo ſuꝑſtite filio p̃ter Weben 120 5 quem Ae 1 Naeh 1 0 Arngger ag lun 0 DE REGIBVS HISPANORVM LIBER III. 30 uẽ genuit ex Pellice Ximena, quom ſocius expeditionis in Aadochil Tipelin cõmuni Chriſtianorũ principũ cõſi lio ſuſceptæ traieciſſet in Syriam. Ibiq; a partu puerũ luſtra uit in unda Iordanis, ex quo Iordanis eſt cognominatus. Alphonſus itaq; Raymundi Berengariæ filſus, Barcinonæ 1 comitis,& Viracæ ſuperioris Alphonſi filiæ, poſt auũ mater nũ Regni gubernacula, uergentibus ad eum magna ex par te procerum ſtudijs, accepit. Et ſi diu cum uitrico Alphon- ſo Aragonum Rege, cui Viraca mater, iterum nupſerat ar/ mis, contendit, appellariq; uoluiti mperator Hiſpaniarum. Duos habuit filios Sanctium& Ferdinãdũ. Puellas q; toti/ dẽ Eliſabeth, ac Beatricẽ. Sanctiũ Caſtellæ, Ferdinandũ Le gionis regẽ ſupremis tabulis inſtituit exemit ab Arabũ ma nibus,& Cordubam, ſed eiuſdẽ generis alteri, quẽ ſibi fidũ putabat, in feudũ conceſſit, annoq; quinquageſimo primo 2 initũ Regnũ morbo cõſumptus eſt, ad Baiezam ſub ar i ore quadã montis cui nomẽ eſt Demuladar. Sanctius ter Sanctius uus cognomento Deſyderatus Alphonſi ſeptimi liberũ na tertius. tu maximus, a patre Caſtellæ Regnũ tenuit. Is ex Blanca cõ iuge filia Garſiæ Nauarræ regis, Alphonſum genuit. Cũq; uno tantũ regnaſſet anno diẽ dauſit Alphonſo ſuperſtite. Cuius ætatẽ Ferdinãdus eo nomine ſecũdus Sanctij frater. deſpectã habens, eo deturbato Caſtellæ Regnũ occupat. Is ferdinandus ante; Sanctius ab humanis excederet, oꝑa Principũ Legionis ubi regnabat, in carcerẽ cõiectus, q in eos læuitet certis deinde cõditionibꝰ emiſſus iterũ Legione po/ titus erat. Interea dũ Caſtellæ rebus incubat Alphonſus ad huc in cunis infans illuſtriũ quorũdã uirorũ pietate ſeruat᷑, ipſeq; Ferdinandus anno xxxi, ſui principatus, obijt diem. 2 Paternum Ferdinan dus. MICHAELIS RITII NEAPOLITANI Alphon/ Paternum decus ad Alphonſum redijt Sanctij tetti flium ſus. cognomento Bonum, qui ducta filia Regis Angliæ Elono ta, Sanctium genuit, quem Infantem, Ferdinandumq; quẽ adultum, agentemque annum uigeſimum quintum amiſi Henricum qui patri ſuperſtes rerum potitus eſt, Blancam præterea ſuſcepit Ludouici Francorum Regis matrem eius qui poſt mortem conſecratus eſt,& Berengariam, quæ nu- pſit Alphonſo Legionis Regi, Viracã. quæ regi„ iũcta eſt,& Elionorã quæ Regina fuit Aragonũ. Geſlit hie Domini cus. Alphonſus in Arabas bellum, ſed primo parum proſpet: Mox auctis opibus ingenti prælio uicit, in quo rumoꝶeſ ad cc. Arabum cecidiſſe, duce Milamonelino, Commiſum q; mox& ad Toloſam nauale prælium, pluraque loca qu dum rem teneret Alphonſus Sextus, Arabes occuparamt eorum eiecto præſidio recuperauit, annoq; quinquageſimo tertio, ex quo regnare cœpit exiuit hominẽ. Per hocipſum Tempus floruit autor ſectæ prædicatorum Dominicus. ob uitæ ſanctitatem relatus in Diuos. Alphonſus huius app Alphon/ lationis nonus, Berengariæ uir, Alphonſiq; gener octaui ſus Non poſt obitum Soceri, Caſtellæ Regnũ ſibi uindicauit en Henricꝰ. dus. co uxoris ſuæ fratre deiecto. Cunque regnaſſet annis duo detriginta uita functus eſt. 0 Henricus eo nomine primus, Alphonſi filius octaui, mol tuo iam uiro ſororis Alphonſo, paternũ Regnum recepit is biennio poſt, apud urbem Palãtiam cocto latere uulnus accepit in capite, dum luderet cum Sodalibus, ex eoque bi duo poſt, morte occubuit. f Eerdinan Itaq; Ferdinandus eo nomine tertius Alphonſi Noni flius in eius locum ſubijt, utroq; regno Legionis& Caſtellæ poi * 5 —— DE REGCIBVS HISPANORVM LIBER tus, uxorem duxit Beatricem Brabantiæ Ducis filiam, quæ liberos ei peperit ſex. Alphonſum, Federicum, Emanuelem 75 Philippum. Sanctiumq;& Henricum. qua mox elata Ioan 4 nam ſibi iunxit ex Comite Pontis æditam, quã matrem fe- cit ex Ludouico& Elionora. Multa fortiter& præclare geſ⸗ tt, omnibusq; Hiſpaniæ fere finibus, Mauros exegit, ptæ ter Granatam, cuius tamen Regem ſtipẽdiarium libi fecit. Per idem tempus Iacobus Aragonũ Rex inſulas Baleares ad uerum Dei cultum perduxit.· Regnauerat Ferdinandus x annis triginta quinq;N cum decedẽs ſummum ſui deſyderiũ reliquit omnibus. Patri ſucceſſit Aphonſus eo nomine decimus, qui Violan⸗ di tam Iacobi Regis Aragonum duxit, ex qua primo filiam ſu ſcepit nomine Beringuelam, mox& alios ſeptẽ liberos, Fer/ a dinandum, quem uiuus adhuc pater extulit, Sanctium, qui poſt eum regnauit, Ioannem, Iacobum, Petrum, Berengari umq;.& Elionoram. Patria profugus Alphonſi frater, Hen ricus in urbem uenit. allectusq; in ordinem Senatorũ Con⸗ radino ſtuduit aduerſus Carolum, eius nominis primum Si — 10 ciliæ Regem. Sed Alphonſus Hiſpanorum leges alis inſu- per additis, illuſtratisc ſenſibus, ut ex uſu uidebatur. in uo lumen redegit, quod gentiliter Hiſſ pani uocant partitas. Cõ dendum præterea curauit& opus, quod illi Generalem me morant hiſtoriam. Murtiamque recepit ab Atabis, quam Granatæ Rex auxilijs Maurorum, qui traiecerãt ex Aphri⸗ ca fretus, uiolato fœdere cum multis præterea locis,& in his Sericia Beticæ urbe, occuparat. Alagarbi comitatum Regi Portugalliæ dedit in dotem filiæ, quam ex pellice genitam ei collocarat, exindeque Portugalliæ Reges Alagarbi dicti a 5 b n fſünt, III. Alphon- ſus x. Partitæ. Generalis hiſtoria. Tabulæ Alphonſi næ. MICHAELIS RITII NEAPOLITANI ſunt, Immunes præterea Portugalliæ Reges fecit in gtati Dionyſij ſui nepotis ex filia natu maximi, ne cogerentured cto Regum Legionis& Caſtellæ ad conuentus adeſſe, qi ſingulis annis peraguntur, Hiſpanorũ lingua cutiæ uocati nec equitũ trecentorũ turmas auxiliares aduerſus Atabaz mittere, ſicut ex conditionibus fœderis aſtringebãtur. Vat antibus in creando imperatore ſentẽtijs, ei impetiũ ultro de latũ eſt.Suadẽte etiam Pontifice, ut capeſſeret abnuit. So qʒ iuri renunciauit apud Belligradũ prope Auinionẽ᷑ uitan dæ ſeditionis eccleſiaſticæ cauſa, ut uideri uoluit. Aduerſi Ludouicũ Francorum regem, quẽ conſecratũ demonſtiaui mus, de Regni iure contendit, ꝙ is ex Blanca Al phõſi Od ui filia natu maxima, editus, Alphonſo poſthaberi iniutiũ putabat, ex Berenguella proxima Alphonſi octaui fliat hente originem. nam Berenguella Ferdinãdum peperit lu ius Alphonſi, de quo nũc agimus, patrem. Demum daa i uxorem Blanca Ludouici filia Ferdinando Alphonſi liberũ natu maximo, cui cognomentũ de Lacerda uit, diſceptato ni finis impoſitus. Cunq; Ferrandus de Lacerda uiuo pat diem clauſiſſet, Alphonſo Ferrandoq; de Lacerda ſuperlt. tibus, neuter in regnum ſucceſſit, Sanctio poſthabiti ſecun/ do genito, qui mortuo patre rerum potitus eſt. Idẽ phon ſus profitebatur Aſtronomiã, ſyderalẽq; ſcientiã. in qua ii ta cum laude uerſatus eſt, ut quæ extant tabulæ ab eo dictx ſint Alphonſinæ. Fama tenet, Alphonſum a Sanctio flio cũ depoſito imperio rediret ad Regnum, non eſſe recepti portasq; undiq; in eum clauſas, excepta Murtia, quæ perlt. tit in eius fide, unde priuilegio conſequuta eſt, ut ſeptem coronas inſignibus ſuis imponeret, moriẽsq; Alphoſus al n no principatu a fl An, 0 n ink bm ub apm Aid W fen ch DE REGIBVS HISPANOR VM LIBER III. x ſit(ut quidam uolunt)& mortuo ſucceſſit, ex Matia natus infantis Alphonſi filia cognomento de Molina, fratrisque & Fetrandi tertij. quatuor habuit liberos, Ferrandum Petrum Philippumq;& Henricum. Cunq; Ferrandi de Lacerda na tu maximi filius Alphonſus e carcere quo ſeruabatur apud Atagonum regem Iacobum, quibuſdam principibus ope/ diu tam ſibi nauantibus, eſſet emiſſus, arma corripuit in Sancti um patruum principatus incubatorem, Caſtellamq; regio ut nomine ſollicitabat ad defectionem, ſed a Iacobo deſertus. * infecta re diſceſſit. In Sanctium præterea bellũ ſum pſit Ioã nes eius frater fretus auxilijs Maurorum regis Bellamarini ſed eius quoq; cõſilia fortuna deſtituit. Sanctius itaq; cum regnaſſet annis undecim, fato functus eſt. Regnũ Ferdinãdus excepit eo nomine quartus Sanctij fili/ n us, quod annũ agens ætatis nonũ per matrẽ gerebat, unde 10 huius pueritia, ilſius ſexu cõtempto, plures in eũ arma ſum- ferunt, una ex parte Aragoniæ Nauarræc;,& Portugalliæ a* Reges ex altera Alphonſus de Lacerda. Ioannesq; patruus ꝗuorũ alter ſe Caſtellæ Regẽ alter Legionis aſſerebat, iun- ctis opibus in eũ mouerunt. pietas tamen& prudentia ma tis incohume regnum filio ſeruauit, exceptis aliquot oppi/ dis ex prouincia Murtiæ, quibus Aragonũ regi Iacobo ceſ- ſit.arbitratu Dionyſij regis Portugalliæ, qui diſceptator in ter eos litem ſecundum Iacobum dedit. cunq; regnaſſet an nos quindecim. duosque non obſcuro loco natos, perduel- 1 no principatus ſui trigeſimo ſecundo, Murtiæ condi uoluit. Sanctius eo nomine quartus, adhuc uiuo patre. Regẽ ſegeſ Sanctius quartus. Ferdinan dꝰ quartꝰ nis reos ex altiſſima turri præcipites dari iuſſiſſet. ijq; con 8 8 rab fe crimen amolirentur, nec aliquid profeciſſent, eo d confugerunt, pitati e turri. Ferdinan di fatum, Alphon/ Petrus. I MICHAELIS“ RITII NERARPOLITANI confugerunt ut dicerent ſe diuinum tribunal appellate to indeq; meminerit ad dies triginta iudicio ſiſtere, mos enim Gallis& Hiſpanis eſt. ut qui ſibi iniuriam fieri quertutad uerſarium moneat, ut ad certam diem, coram ſuperiotecb⸗ pareat. Itaq; Ferdinandus adueniente trigeſimo die cũ dot * mire crederetur in fata corruit, i Alphonſus eius nominis undecimus Ferdinandi quatiifi us. in patris locum ſucceſſit ductac; Maria Portugaliæ he gis fllia, Petrum genuit. ex Leonora uero de Guzman Pai ce, Henricum comitem Triſtamaræ conſtituit, Federicũ Di? ui Iacobi magiſtrum fecit, ex eadẽ præterea Sanctium l um. Petrumq;.& Didacum, quorum duos ultimos Peus eorum frater interimendos curauit. Alphonſus ubi fai ſuos crudeliter& iniurie debacchatus eſt, in Arabas imp tum conuertit, ab ijsq; ſæpius prælio uictis plura recepitop pida, rerumq; potitus annis circiter quadraginta, pelt con tagione correptus, obijt in obſidione caſtri de Gilbenat, e die Veneris quo dominicæ paſſionis memoriam recolimus Petrus eo nomine primus Alphonſi filius habenas impeij ſuſcepit, huic uxor initio fuit Blanca Borbonij Duci fla quam paulo poſt inſtigante Pallida ſua pellice dimiſt. pe tauſam quod aureo, gemmatoq; donatus ab ea cingulbo comperit ineſſe uim magicam Hebræi cuiuſdam ate inſet ram, adeo ut aliquando ſerpente ſuccinctus ſibi uiderein Fama tenet eum ſæuiſſe in neceſſarios, atq; per intetpoſiũ fœdus in ſocios, ipſumq; Federicum Diui Jacobi magiſttũ ab eo obtruncatum. Cumq; Machometus& Rubeus inte ſe de regno Granatæ cõtenderent, aduerſæq; factioniſof bus imnpar Rubeus, ad Petrum confugiſſet, humano, dul nog 0 unn 5 DE RBGIBVS HISPANORVM LIBER III. 33 noq; iure uiolato, hoſpes ſupplexq;,& olim ſocius, ab eo iu gulatus eſt, in hiatu theſaurorum, quos aduexiſſe ſecũ pu/ Rabatur.Eius exinde fratres, Telius, Sanctiusq;.& Henricus, ad Aragonum Regem ſe recipiunt, impetratoque auxilio, CJCaſtellæ fines adoriuntur. Confluentibusqʒ ad Henricum Gallis, qui uulgo Societates appellantur, Regis nomen ob e tinuit. Vnde Petius in Vaſconiã proffciſci compulſus, An/ glos, qui Vaſconiam tenebant oſtentata præmiorum præ- udeh dæq; ſpe pellexit, ut ſuppetias ſibi ferrent, Principemque de ales Angliæ natu maximum ſecum mitterẽ̃t, initoq; præ- lio aduerſus Henricum, uictoria potitus, eũ regni finibus exegit. lenricus in Galliam uenit, inſtaurato q; bello Fran- corum Regis auxilio, Petrum ſuperauit apud oppidum de HMonuel intraq; arcem com pulſum obſedit, rebusq; ſuis dif x ficentem coegit ab eo colloquij facultatem petere, qua non impetrata noctu penetrauit in tabernaculum Beltrandi de Carequin Franciæ Coneſtabilis& auxilij Gallici præfecti. quo ſeu forte, ſeu de induſtria cum ueniſſet Henricus, du- bium imprudente ne, an conſcio Beltrando, Petrum ſtricto adio confodit undeuigeſimo ſui principatus anno. Hen ricus eo nomine ſecundus fratet Petri nothu Petro. regno potitus eſt,& ſi non omnes eius imperata fece/ rtunt. Vxore ducta Ioanna Ioannis Emanuel infantis filia, oannem genuit eum qui poſt patrem regnauit,& Eliono- ram quæ nupſit Regi Nauarræ. Cũ q; regnaſſet annis octo patrato: paricidio, nihil ſus euita migrauit. 5 15 nomine primus Henrico patri ſucceſſit, Elionora Ioannes. q Petri regis Aragonum fila matrimonio ſibi iuncta, ſuſce Præter naturã præterq; fatum paſ- i pit, Henricũ Henricꝰ 85 interempto ſecundus MICHAELIS RITII NEAPOLITANI pit Henricũ, quẽ ſuperſtitẽ Regẽq; Legionis& Caſtelete liquit.& Ferdinãdũ, qui poſt Aragonũ Rex euaſit. Amiſa q; Elionora, Beatricem Ferdinandi Portugalliæ regis unici liliam ſuperduxit, ex qua numeroſam prolẽ ſuſtulit, defun- ctoq; Ferdinando ſocero perſequens uxoris ius quotundi principum ſtudijs, cum magna manu Portugalliæ finesin- greditur. cui Ioannes Ferdinandi filius ex Pellice quorundi ſuffragijs euectus in regium faſtigiũ. quãc; ptofeſſus reig onẽ quæ militaris appellatur, egreſſus obuiã repulit, infecta q; re exercitum reducere coegit. A duerſus hũc Ioannẽ Rx Angliæ bellũ geſſit, quod regnũ Legionis& Caſtelaſpe- ctaret ad Alencaſtriæ Cloceſtriæq; ducem ſuorũ liber m/ tu maximũ, quẽ ſibi Conſtantia pepererat filia Petri Lg nis& Caſtellæ Regis eius, quẽ Ioãnis pater Henricus inet emerat. Verum Joannes Excluſa Conſtãtia cauſam ſuiſt agebat, Infantẽ Ioannẽ, Emanuel eius auũ maternũ ex fla Ferdinandi de Lacerda natũ, Alphonſi decimi nepte exfla natu maximo. Sed Angli cũ traieciſſent in Hiſpanias pol aliquot prælia pacem Ioanni dederunt his cõditionibud l Catharina Ducis filia nuberet Henrico tertio prædicti Lo nis filio, uiuenteq; patre Henricus,& Catharina Principe Aſturum declararentur. Itaq; regno conſtituto Joãnes equi lapſu oppreſſus interijt, undecimo ſui principatus anno: Henricus Patri ſucceſſit Henricus, quẽ tertium ſupra nominauimiꝶ agens ætatis annũ duodecimũ, qui mox adultus ex Cala rina quam nupſiſſe ei dictum eſt, duas habuit filias, qui altera Maria, altera Catharina materno nomine dicta el. Cãq; de cætero ſpem ſobolis abieciſſent. ob aduerſam Re gis ualitudinẽ Reginæq; corpulẽtiam, Ioannẽ ſuſceperuſi Ferdinandũ 3 g 3 DE REGIBVS HIS PANORVM LIBER Ferdinandũ præterea fratrẽ liberaliter habuit,& multis ma ximisq; donis in Hiſpania regnãtem proſequutus eſt. Hic eſt ille Ferdinandus numeroſæ prolis pater ex uxore comi- F 5 l dinan tiſſa per Albuqueque ſuſceptæ. Nam prius q; regno potire ds. tur ex ea genuit Aphonſum natu maximũ. qui rex Arago num fuit& Siciliæ, Ioãnem qui defuncto Alphonſo fratre Aragonũ regno potitus eſt, Ferdinandi quinti patrẽ, qui no bis iſta prodentibus apud Caſtellã rerũ potitur. HNenricum i præterea collegij diui Iacobi magiſtrum, Sanctiũq; magi/ ſtrũ quoq; de Alcantara, atq; Petrũ, qui ictu molaris excuſ iſi tormento occubuit, Alphonſo fratre Leapoli obſidente. u Deterioris aũt ſexus habuit Mariam, quæ matura mox æta ate nupſit Henrico quarto Caſtellæ Regi, Ioannãq; Portu/ galliæ Reginã. Magnificus in ædificando fuit Henricus ædi 10 Raiaq; tum ſacra, tum prophana ad uſus hominum multa condidit. Mittendis ultro citroq; legationibus ad alienige⸗ nas& diuerſſ quoque dogmatis principes apprime ſtuduit, Mariam quoque filiam ſuo nepoti iunxit Alphonſo Ferdi nandi filio, Toleti morbo ſolutus, obijt cum regnaſſet an- nis ſexdecim, ætatis anno duodetrigeſimo. Ioannes ergo ſe Joannes cundus Henrico patri mortuo ſucceſſit infans adhuc in cu/ ſecundus tis. eiusque rem Catharina mater& Ferdinandus patruus adminiſtrarũt donec ad pubertatẽ peruenit, annoq; ætatis quattodecimo regni gubernacula ſubijt. Mariamq; Ferdi- nãdi pattui filiam duxit uxorem, ex qua genuit Henricum eius nominis quattũ, quæ cum mature deceſſiſſet, altera cõ- iuge ſuperducta, ſuſcepit Alphonſum& Eliſabeth. Eodem tempore Martinus Aragonũ Rex ultimus, abſq; prole diẽ dlauſit, ortaque de regni iure contentione inter Ioannem. 12 Ferdinandũ 1I1. 34 Aluarus. Henricꝰ. quartus. MICHAELIS RITII NEAPOLITANI Ferdinandumq; patruum Andegauiæ ducem Vgelich eo mitem, quod uterq; ſe propiorem Martino materno ſtem- mate prædicaret, armis regnum Ferdinãdus aſſeruit& pæ ſidijs regni Caſtellæ. Multum poterat apud Ioannem auto ritate& gratia Aluarus de Luna ad inuidiam uſq; adeo, ut eius patrueles Ioannes& Henricus fratres Alphonſi Regs Aragonum conſpirantes una cum pluribus in eum bellum mouerint, quod Aluaro dimiſſo Joannes extinxit, ſed Aua rum non multo poſt comprobante Regina, ſuisq; patruel bus ad ſe reuocatum recepit, iterumq; facta in eum conſſi ratione habitoq; utrinque delectu leui prælio primum ei greſſi ſunt, deinde gliſcentibus animis acriter eſt pugaai donec Joannes& Henricus accepta dade fugæ ſe comme tunt. Henricusq; paulo poſt ex uulnere in acie acepto de ceſſit. Itaq; diui Jacobi magiſtratus Henrici morte uacuus Aluaro collatus eſt, ſed ea fortuna propria diuturnaque ili non fuit. nam paulo poſt a Ioanne cõiectus in carcerem ca pitali ſupplicio affectus eſt in ualle quam uocant Toleti lo annes anno regni ſui qui nquageſimo diem clauſit entre mum, ſuperſtite Henrico filio, quem uiuens in regni cola tium aſſumpſerat. Henricus eo nomine quartus inito principatu Blancambe gis Aragonum filiam, matrimonio ſibi iunxit, eaq; dimiſa ſuperduxit Heduardi Portugalliæ regis filiam nomine lo annam, quæ dubium pepererit ne an ſibi ſuppoſuerit pu lam Eliſabeth. quam uulgo pro Regis filia colebant mu Henricus contra Mauros exercitu ducto maximis eos di dibus affecit, adiutus auxilijs regni ſui principum Ioanut de Guæmam Ducis Melinæ, Ioannis Pacheco, Marchiol de Villena nd bet Alo ble aal Nur 2 DE RBGIBVS HISPANORVM LIBER de Villena. Petri Gyron magiſtri Calatrauæ. Federici eius regni Almarici Ecieci. Lupi Marchionis de Medoz. Aluari de Stumiga Placentini, Ioannis Pimantel, Benauentil Al- uati de Joleto, de Alua Ioannis Mauriques de Caſtaneda Roderici Mauriques de Paredes, Gabrielis Mauriques de Orſono comitum. Itemq; Comitum de Aro. Recepit oppi 8 da de Gilbetrar. Caſtrũ de Eſtipona prope Malicam.& op idum de Alchidona quæ Maurorum præſidijs tenebãtur. 5 N Eliſabeth eius filiam Sobrino ſuo collocauit regis Portugal liæ filio qui patri ſucceſſurus erat, ſed Henrici ſoror Eliſa- beth ſuaſu quorũdam principum dam fratre curabat a Fer- dinando Ioannis Aragonum Regis filio duci in uxorem. Nam rumor erat Eliſabeth quæ Henrici filia putabatur a matre fuiſſe ſuppoſitam, cum ſatis conſtaret Henricum ge/ nitalibus eſſe debilem, neq; per naturam patrem fieri poſſe, qua ſpe Eliſabeth elata, regni ius ad ſe peruenturum animo præſumebat. Itaq; Henrico nõ ita multo poſt ab humanis exempto om̃ibus opibus utrinq; ad arma itum eſt. Ouom Portugalliæ Rex Eliſabeth Henrici filiæ, Ferdinandus alte- rius Eliſabeth Henrici ſororis ius tueretur, uictoria penes Ferdinandũ fuit, Regnoq; Caſtellæ cũ coniuge potitus eſt. Ferdinandus ergo quintus, ac Eliſabetli tori, regnique con- lors. paribus auſpicijs adminiſtrabant omnia, Bellum q; ſu/ ſceperunt,& ad pietatem ſimul& ad gloriam maximũ. hã Beticæ partem, quam uocant Granatam, Mauri q; præſidi/ is annos circiter octoginta occupatã tenebant adorti ſexto demum anno receperunt, ſepiſſime fuſis acie Mauris, qui maximis opibus obnixi reſiſtebãt, pulſi sq; Mauris Machu etiq; ſuperſtiti one templa Deo optimo maximo cõdide/ f i 3 runt. 1II. 35 Malica. Ferdinan d'quint'. Ferdinan dus Ca/ tholicus. Margari/ ta de Au/ ſtria. Philippꝰ Auſtrius. MICHAELIS RITII NEAPOLITANI tunt, ueri cultus& Chriſtianæ religionis inducto ritu unde Ferdinãdus Catholici cognomẽtũ ſortitus. Eliſabethex f dinando peperit unicum filiũ, cui Margarita de Auſttiacol locauit,. eam cui Carolus octauus Francorũ rex nuncium te miſit, ſed nulla ſuſcepta prole ſuperſtitibus parẽtibus dem clauſit. habuit etiã Puellas quatuor, quarũ prima regi Pol tugalliæ nupta, amiſſo uiro cum redijſſet ad patrem iterum Portugalliæ regi collocata eſt, ei qui mortuo ſine libetis pu ellæ ſocero, in eius locum ſucceſſit, oſtentata ſpe ſipuellæpi rentes abſq; uirili ſohole deceſſiſſent aditũ ſibi liberidueſi⸗ is in regnum Caſtellæ fore, ſecundam Philippus Archidut Auſtriæ comes q; Flandrenſiũ duxit, Tertia Regis Angi natu maximo filio pacta eſt, Quæ remanet quarta adhut innupta eſt, Hiſpaniam præterea purgauerunt omni ſupe ſtitione, exactis inde Iudæis omnibus,& ijs qui Iudæorũ i tibus imbuti nominetenus Chriſtiani, uulgo Marrani dicũ tur, quorũ magna uis erat. Vix annus agebatur a moſte f. lij& ecce filiam cui regnum deſtinauerant mæœſtiſſimi pat tes amiſſam lugent. Nec in alia quã Regis Angliæ fllio de e demonſtrauimus admodũ feſices extiterunt am educta ad uirũ paulo poſt uidua, ſecundo regis Anglerft lio pacta eſt. Itaque eã quæ Philippo duci Auſtriæ colo ta eſt, cũ uiro ſucceſſioni deſignãt. Inito præterea ſcœderecũ Ludouico duodecimo Frãcorũ rege, Alexãdro ſexto Pont. max. ſubſcribente paciſcitur, ut paribus auſpicijs, opibuscʒ regnũ Neapolis, eiecto Federico Caſtellæ, neceſſario recipe rent. Aragonei Ferdinãdi filius erat Federicus ab Aphoſo maximo natu proximus, qui poſt Alphonſi filiũ Ferdinan dũ ſecundũ, rerũ potitus nondũ cõſtitutis regni ae 1 alioqu DE REGIBVS HIEROSOLYMORVNM LIBER l. alioqui nihilminus, q; ad arma natus, Gallorũ uirtute facile pulſus eſt. Itaq; potentiſſimi duo Reges aliquãdiu Regno Neapolis æquo iure potiti ſunt. donec eorũ culpa qui limi- tes inter agros. qui cuiq; cederent, in confinio poſi uerunt in- gẽs exarſit bellũ, primoq; prælio a Gallis Hiſpani intra Ba/ r foli mænia cõpulſi ſunt, ſeq; arciũ præſidio tuebant᷑. Exinde u Gallorũ negligẽtia qui ueluti pacato iã regno per ociũ poti ebant᷑ inſtauratis opibꝰ iterũ belli fortunã tentant apud Ci doniolã, uictisq; Gallis Neapolim recipiũt, aliaq; mox op- pida, quæ Neapolis exẽplũ ſequuta, deditionẽ fecerũt, pter Caietã, quã Gallorũ præſidio firmatã Hiſpani obſederũt. LIBRI TERTII FEINI S. e. MICHAELIS RI. TII NEAPOLITANI, DE REGIBVS EHIE RO SOLYMORVM, LIBER VNVS. IEROSOLYNIs in priſtinum A ueri Dei cultum receptis, Idibus laulijs, anno ſalutis Milleſimo undeecenteſimo, Reges ibi no- ſtri dogmatis ex ordine fue/ runt hi. e ducibus eius expeditionis, aqauam ſuſceperunt ad aſſeren/ — dam terram, quam uocant ſan- duinus& kuſtachius Bolonij fratres, Petrus Eremita S e e ctam B 38 Hieroſo- ly mitani reges. Gothfredus unus Gothfre/ dus * MICHAELIS RITII NERPOLITANI Eremita, qui plures ſuis euocauit auſpicijs, Epiſcopus Anid enſis, uel ut ab alijs appellatur Podienſis Raimondus du comes Egidij, Philippiq; Frãcorum Regis huius nomin primi frater Vgomagnus. Robertus item Fladriæ. Stepha nus q; Carnutum comes,& Normandiæ dux, ipſeq; Got fredus, qui Hieroſolymorum Rex omnium conſenſu de claratus abſtinuit inſignibus. nam ne q; titulum regis uu pauit unquã, neq; diademate caput ornari paffus eſt hau enim putabat hominem qui hona fide Deum coleret, aui decere coronari, ubi dei caput ſentibus eſt ornatum. Balduinꝰ. A rebus humanis exempto Gothfredo, Balduinus exit habenas regni, cui non ita multo poſt obita morte ſuuiſt Balduin eiuſdem nominis alter Balduinus de Burgo, ſuperioti Bi deBurgo duini conſobrinus, qui naturæ conceſſit, Innocentij ſecund pontificatus anno ſecundo. Fulco. Poſt eum Fulco comes Andegauenſis rerum potitizeſt. 5 dũ feſtinat aduerſus noſtræ religionis hoſtes Edeſſam Me ſopotamiæ urbem oppugnantes, leporẽqʒ; citato curſu pte mit. equi lapſu præcipitatus occubuit. In patris locum ſuff Balduin citur Balduinus eius nominis tertius, a primo tamen H tertius. ſolymorum rege quintus. Is excedens e uita penes Aliner cum fratrem rerum ſummam reliquit, Alexandro tert Pont. max. Amerio Almerico patri ſucceſſit Balduinus eo nomine quattus i 8 ordine regũ ſeptimus, qui lepræ morbo correptus,& omi ſpe prolis abiecta, Balduinũ Guilielmi Longæſpatæ Ma, chionis mõtis ferrati. quem ſoror eius Sibylla pepererat ii Balduim ſtituit habere ſucceſſorem. Balduinus itaque eius nomini quintus. quintus, a primo Hieroſolymorum Rex octauus impubez a iniſ ui Neth n t DB REGIBVS HIEROSOLYMOR VM LIBER I. 7 „ init principatum, cui ſe tutorom Beltrandus comes Tri 0 litanus ex auunculi teſtamento gerere cũ uellet Guido Luſi gnanus pueri uitricus,& cui Sibylla, Balduini mater erat d nupta, adminiſtrationẽ regni ui occupauit. ipſe Balduinus e octauo poſt auunculi mortem mẽſe diem dauſit, in eius lo⸗ cũ Guido ſufficitur, adnitente Sibylla coniuge Balduini ma Guido. * tres cuius principatu, Saladinus Hieroſolyma uix uno oppu gnata menſe redegit in poteſtatem ſuam, noſtræ ſalutis an ao Mlilleſimo centeſimo octogeſimo ſeptimo, cum per an/ nos undenonaginta fuiſſet in poteſtate regum noſtri do- gmatis. in ipſo captæ urbis tumultu Sibylla cum quatuor li- 1 deris occubuit. Cõradus itaq; Marchio Fetratenſis Hiſabel Cõradus lam Sibyllæ ſororem, quæ regni ius ad ſe ſpectare prædica- N bat Elenfrado Toronio nuptam, ui compulit in eius matri- 1 monium. ſeque ieroſolymorum regem uoluit appellari. 10 r Mox a duobus Sicarijs quos Saracenſ uocant Arſacidas in 0 foro trucidatꝰ eſt, uxorq; Hiſabella Campaniæ comiti nu/ 10 ge pfit Henrico, qui Tyri dominatum tenuit, ideoq; Hieroſo/ 0 ly morum rex appellari reſpuit, quia Philippum Franciæ re 10 gas gem ex Aſia redeuntem in Gallias ſubſequi conſtituerant, ut quicquidl illicerat Gallorũ. Guido Luſignanus a Sibyl- læ liberorumq; morte regnũ ſibi competere iudicabat, hac ratione, quod eius liberi Sibyllæ matri ſucceſſiſſent. Ipſe libe 1 G kis eoque nomine, quom regnum uellet aſſerere Ricardus 1 wer, Angliæ Rex, qui per id tempus in Aſia HRIS TI nomen 1 Propagabatuſtro cõditiones obtulit, ut Guido ſe pecunia l g iuuaret in ſtipendium religionis amplificandæ, regnumq; 0 Cypti acciperet, quod ipſe Ricardus in poteſtate ut dactũ præſidijs fl materat, m ſuam re Reges 10 Ita tamẽ ut Guido Luſignanus Cypri. 1 k Cfypri 9 . MICHAELIS RITII NEAPOLITANI Cyprus Cypri regno potitus,& eius poſteri uſque ad Iacobum In ad Vene/ ſignanum, quem nos etiam regem uidimus, eoque mortuo tos gon ita multo poſt, quo iure, qua ue iniuria neſcio, cſitin oteſtatem Venetorum. f Americꝰ. Cypri regnum mortuo Guidone conſecutus eſt Ametius eius frater. is qui paulo poſt Hieroſolymorũ regno peru tem potitus eſt. Hiſabella nanq; Sibyllæ ſoror ei tettioiam nnd nupſerat, unde Americo in principatum Hieroſolymorum 115 Tyriqʒ& Ptolemaidis, a quo renunciatione Guidonis eu e derat, aditus patuit. Cunq; rem Chriſtianam parum ug? lanter adminiſtraret, noſtri dogmatis in Aſia ptincpes tn Ioãnesde a de Bregna Gallici generis equitem bellica um, in Bregna. te clariſſimum, regem Hieroſolymorum dedarant, ace, in tumque anno Chriſtianæ ſalutis Milleſimo Ducenteſino nono in regiam inducunt, Conradique montis Fertatens & Hiſabellæ filiam eius, quæ Sibyllæ ſoror,& Abel ag gnomento leproſi fuit, cui regnum competebat, uxotem 1 duxit. 5 Honotij deniq; tertij Romani Pont. autoritate, cum ple, que Chriſtiani Principes in Aſiam traieciſſent, ut noſttam 14 rempublicam propagarent,& in his Andreas Vngarie tet Auſtriæ Belæ tertij filius, Auſtriæq; dux.& comes Niuernenſis op- Dux. pugnarentq; Damiatam, Soltanusq; ſubſidium ferret ob, ſeſſis, ipſe Ioannes accenſa tragula faciem perſtrictus alta 0 tusq; eſt, inducijsq; factis in Aſia cum Machumethanis n Italiam redit, filiamq; ex Iole coniuge iam defuncta ſulce ptam Federico ſecũdo collocauit imperatori Romanorum cuius uxor paulo ante deceſſerat, Eieroſolymorum ceſſisi dotem iuribus, indeque ſe recepit in Galliam, librarumd 5 Parhiſienſium 8 Parhiſienſium ſexaginta milia conſequutus eſt, ex Legato Philippi regis ædemqʒ; diui Iacobi petijt ex uoto, alteramq; duxit uxorem, Berengariam regis Hiſpaniæ ſororem Ger/ manam, reuerſus in Italiam, quom rem Chriſtianam parũ feliciter in Aſia geri certior factus eſſet, ob ipſius Federici ge neris ſui perfidiam, Bononiæ ſubſtitit, hexarchatum q; Ra- uennæ Galliæq; togatæ parte quæ Romandiola dicitur in/ dulgentia Gregorij noni adeptus eſt. inde euocatus ad ur- * bis Romæ magiſtratum permiſſu Pont. audita morte Ro/ berti Comitis Altiſiodorenſis imperatorisq; cui Balduinus — f rater ſucceſſerat, Conſtantinopolim redijt, abactoque Bal duino principum ſtudijs imperator creatus eſt his conditio aun nibus, ut Marta Ioannis filia quam ſuſceperat ex Berenga⸗ i ria ſecunda coniuge Balduino nuberet in ſpem ſucceſſio- n nis. A Bactaro deinde Græco magno opere uexatus eſt, eo, qui firmata præſidijs Andrinopoli titulum imperatoris 5 uſurpabat. donec extremum dauſit diem, Balduinusq; ſuc/ Balduinꝰ ceſſit ex pacto, nec ipſe multo poſt, imperium, regnumque Hieroſolymorum cum morte commutauit. Regesque Sici/ z liæ qui genus ab Iole ducebant uxore Federic qui rerum bpotitus eſt etiam Siciliæ. regesq; Cypri, quorum origo erat , ab Uiſabella, quæ uouiſſime nupſerat Almerico Luſigna- no, cœperunt inter ſe de nudo regni Hieroſolymorum titu/ Oconcertare cum quisq; ſe regem Hieroſolymorum appel pellaret& inſcriberet. LIBRI DE REOGIBVS HIEROSOLY NMORVNM FINIS. N K 2 DE RBGIBVS HIEROSOLYMORVYVM LIBER I. 38 Reges Siciliæ. MICHAELIS RITII NEAPOLITANI e: MICHAEILIS R. TII NEAPOLITANI, DE REBGI BN CILIAE, EORVMVE ORIGINE ET SVCCESSIONE, LIBER PRIMVS. E GEs Siciliæ quos& Neapo lis appellant ab eorum regia to ciusque regni principe ciuitate Neapoli, genus a Normannz habuiſſe conſtat. Nam poſtin perij Romani fractas opes ps illa Italiæ cui Sicilia attributze rat, Gotis aliquando part, . Alarico regi eo nomine ſecundo quem diximus in alueo Baſendi, qui fluuius urbem Co, ſentiæ præterfluit eſſe conditum, fed in Longobardotũ di one partim fuit, ut Beneuenti ducũ Salernitani Campaniq principum, Apulia uero Calabriaq; Conſtantinopols in peratoribus aduſq; Michaelis Cathalaici tẽpora pate Guilielmꝰ Obtinebat in Italia Guilielmus cognomento Ferrabat oti Ferrabat. gine Normannus omnem fere Romandiolam, quam Gal iæ togatæ partem Flaminiam priſci uocant, amiſſoq; Tan- credo patre duodecim fratres habuit, armis& ingenio pia ſtanti uiros,& in his Robertum cognomento Biſcardum, Drogonem, Vnfred um, Gothfredum, Ricardumq;.& Ro gerium. Cũq; Siciliam Carthaginenſes occupaſſent,& iple ad aliquod præclarum facinus animum adieciſſet inita ſod etate cum Salernitano, Campanoque principe.& Malocho græco 2 back Weh 25 — n DE REGIBVS sIcILLEIAE LIBER 1. 35 . I ræco, qui Conſtantinopolitani Legatus imperatoris Apu N. 2& Calabriæ præerat in inſulam coniunctis copijs, traie- cerunt, his cõditionibus icto fœdere, ut omnis præda quatu or in partes diuideretur, inſulæq; fines, ſi quos ab hoſte rece piſſent, paribus auſpicijs& in communi tenerentur. Confe- cto demum bello req; feliciter geſta, cum totam inſulam re/ degiſſent in poteſtatem, Malochus uiolato fœdere præſidi/ is ſuis oppida firmauit, eaq; regenda magiſtratibus ab im- a peratore ſuo miſſis, cum ſupplemento tradidit. Hanc iniuri am Guilielmus pro tempore diſſimulãdam ſibi putauit: re⸗ * deuntibusq; ad ſua Campano, Salernitanoq; principibus x ipſe per Apuliam circumduxit exercitum, obiterque Mel- phim urbem natura loci munitiſſimã circumſedit, oppida/ i nosq; ad deditionem pellexit. Eo nuncio perculſus animo Malochꝰ primo quoq; tempore caſtra poſuit ad Melphim neq; Guilielmus intra mœnia ſe continuit, longoq; itinere feſſos Græcos atq; incompoſitos adortus, longec; pepulit, ex eoq; prælio bona regionis parte potitus, e uta migrauit, eic; frater Drogo ſucceſſit. Is Drogo non ita multo poſt a Drogo: x Nlelete quem Conſtantinopolitanus imperator in locum ¶ Nalochi ſuffeterat, omni fere Apulia primo ſtatim aduen- tu cedere coactus eſt, exinde male nouis auctus copijs, in- ſtaurato prælio Græcos acie ſu perat, amiſſaq; in Apulia re- cipit. Interea a prouincia deceſſit Meles, eamq; Pubagano tradidit Imperatoris Catipan o, magiſtratus id nomen eſt. Agebaturq; ſalutis annus octauus ad milleſimũ cum Pœni hoſtiliter in Ialia, occupata Capua, Barum oppugnabant. eoq; potituri uidebantur ni Petrus Orſeolus Venetorum ux ſubſidio ueniſſet. Capuam Campaniãc; recu perauit k 3 Hlenricus Catipanꝰ dus. MICHAELIS RITII NEAPOLIT ANI NHenric? Henricus Bauariæ dux, anno duodecimo ex quo Romano Cæſar. rũ Rex appellatus eſt, cũ Romã tũ primũ ueniſſet, uta dt phano octauo Pont. max. coronaret᷑. Ipſumq; Bubagani quẽ Saracenis fauiſſe compererat, acerrimo bello perlequ) tur, urbemq; IJroiam Græcorũ Coloniã circũſedit, oport nitate ſoci ductus. inde nanq; Græcos ſimul Apulosq; in de cõtineri, Græciãq;& Romanorũ fines infeſtati poſſe in telligebat, quatuorq; menſibus interpoſitis oppidanorũ de ditione, roia potitus, acceptis obſidibꝰ in urbẽ redijt nde err in Germaniã. Per idẽ tempus a Normannis pu ia a Græcis Calabriæ pars ea quã Brutij tenent ocupai Henrico deniq; uita functo, Conradus origine Sueuuz qi ſub eo duxerat ordines, occidentis i mperio præficitur, ola tis aũt Cathalaico Michael Etheriacus, cuiꝰprincipatu n Drogo. dci Drogone Normannisq; congreſſi, maxima dadeaft: cti ſunt apud Aufidũ. Drogo tamẽ in acie deſyderau opta tam uictoriã ſuis reliquit. Drogoni quia nihil in uita libero 2 0„.. 7 75 f Hufredꝰ. rum ſuſcepit, frater ſucceſſit Hunfredus, qui comitatũ tent Apuliæ per annos ſeptem in eo quo accepit ſtatu nã neqſ Gothfre⸗ nes ampliauit, nec diminui paſſus eſt. Exinde Gothftedus Apuliæ rem tenuit, eodẽq; tempore Guamarinus Salerni princeps a ſuis interfectus eſt,& in eius locũ Giſolphus ſa ter ſubrogatus. is oppidũ Bencuenti, quod eſt in die ntelal deq; Romani Pont. aperto bello adortus, in poteſtatẽ rei gere tẽtauit, ac anteq́; ſubſidio uẽturus Henricus is qui Ci rado ſucceſſerat. Alemãnos deduceret a præſidio Vercelafi Giſolphus auxilio Gothfredi Beneuenti potitur, ipſumq Leonẽ᷑ nonum Romanũ Pont. apud Teate, quod oppidi Maurocinorũ Ciuitã uulgo uocant. cũ copijs ocaurentẽ ſu w dun ch mham U sb walt Gun lain kn un Wil „ Abe petant nn DE REGIBEVSs sIOIEIAE LIBER f. 40 perant, uiuũq; capiunt, in ſũmo tamẽ habent honore, dedu ciq; in urbẽ curant proſequẽtibus eius iter om̃ibus Beneuẽ/ 250 fi ſacerdotibꝰ. Interpoſitisq; paucis diebꝰ hominẽ Gothfre dus exiuit. Moriens Gothfredus Belegardo filio principa/ Belegar- tum reliquit. cũ ſumma Roberti cognomento Biſcardi indi dus. gnatione. Nam moris antea fuerat in locum deſunctorum kratres Apulia potiri, quippe quã paribus auſpicijs& ſum- ptibus in cõmune quæſiſſent. Itaq; Belegardo ui exacto Biſ Biſcard. cardus Apuliam ſibi uendicat, amiſſaque uxore Abderada quæ Boemũdum ſibi pepererat, alterã ſuperduxit nomine Giliardã Gaimarini filiam Giſolphi principis Salernitani lratris. A Nicolao primo Romano Pont. per legatos petijt Nbmtut ad res Apuliæ, Calabriæq; cõponendas animũ adiſceret. Quã nactus occaſionẽ Nicolaus ad comprimendũ quorun dam tumorẽ perfidiãq; qui ſe duces eccleſtæ profeſſi, quos Qpitaneos uulgo uocant, imperij ſui fines uexabant, in Apuliam cũ legatis ad Biſcardũ ſe contulit, inductaq; cenſu Inducta,. gg ra qua prius eum notauerat, ut eccleſiaſticæ regionis incuba ideſt, rela torem Calabriæ Apuliæq; ducem declarauit, recepto prius data tel ab eo Beneuenti oppido, conceptisq; uerbis iuramẽto, quo. tiens uſus ueniret, auxilium Romanis Pont. allaturum. Ita g que ſocius ſtipendiarius eccleſiæ Romanæ factus. partem i copiarum cum Pontifice miſit ad domandos, ut iactabat f eccleſiæ ſubditos, qui imperata facere recuſarent, ſed eas ab Humanis exempto Pont. continuo reuocauit,& Materam, arentumq; quæ Græcorum iuris erant ad deditionẽ pelle * xit. Interpolito tẽpore cũ Pontifexeſſet Alexander eius no minis ſecundus, æmulumq; dignitatis haberet Cadolum. quem ſibi componebant ecleſiaſticæ ſeditionis autores& Schiſmatici MICHAELIS RITII NEAPOLITANI ö Sciſmatici. Coſtinoq; Diocliꝝi Cõſtantinopolis impera re uita functo,priusc; Romanus cognomento Diogenez in eius locum ſuffectus imperij rem conſtituiſſet ipſe Biſei dus Kyriacim Catipanumſſic enim legatus impetatotis in Italia uocabatut) incautum adortus, apud Veſtam Apulia in ſinu Gargani oppidi opprimit, pariq; celeritate Moten iloſum urbem Lucaniæ non procul ab Apulia poſitis a- ſtris obſedit, eiq; obſidioni præpoſito fratre, maioribꝰ pt copijs Barolum petit, Adriatici ſinus oppidũ, tertioq; poſt anno longa obſidione feſſos, in poteſtatem tecepit. nta Rogerius Biſcardi frater, terra mariq; Brunduſium pume- bat.& Biſcardus agmen a Barolo duxerat in Regium ui orum, breuiq; potitus oppido. tranſijt in Siciliam, obſefſ qʒ terra mariq; Panormo, cum res in lõgum protrahetetuſ fratrem caſtris præfecit, ipſe reuerſus in Apuliam, Tranum cœpit oppugnare. Eodemq; tempore ſalutis anno mile mo ſeptuageſimo tertio, menſe Ianuarij, Biſcardus Icauo frater Panormo potitus eſt. Interea Ricardus alius Bic: di frater, eiusque filius Guili elmus, partitis inter ſe copiß 1 ter Capuam adortus, alter Beneuentum, repulſiq; ab opt danis, exercitum reduxerunt. Alexandroq; Pont. quem 0 monſtrauimus, ab humanis exempto, Gregorius ſeptim Dirĩs exe in eius locum ſucceſſit. is inauguratus habito Lateramſic cratus eſt ilio Bi f e 1 0 ilio Bi erde ae ſcardum Normannosq; diris per omnium ſa go dici tum religiones execratus eſt, per cauſam quod ij quæ iu excõmu/ erant eccleſiæ contrectarent in agro Piceno, quam March plcauit. nunc Anconitanam uocant, oppida que nonnulla firmal 3 præſidijs obtine rent, quouè teſtatior ea deuotio foret i nicatio. acta retulit, in eos tãmeii arma tion ſuinpſit ee f nendi i ſntütp Wc Hime bum W um Ant a NA Nen un 0 11 Walls, e DE REGIBVS SICILIAE LIBEEBRR I. 4¹ * nendis Alamanniæ rebus, ut Henricus ſecundus Romano tumrex: pace domi parta. copias in Italiam ducere poſſet,& Normaãnorum ferociam compeſcere. Biſcardus interea Co ſentiam ſanctamq; Seuerinam, quæ Brutiorum ſunt oppi- da ſub ditionem ſuam miſit. Vxoris ſuæ fratrem Siſulphũ Giſolphi principis Salernitani filium, qui patri ſucceſſerat, g adortus incautum prælio ſuperat. induſtriaq; Michaelis Di d oclizi: qui impar opibus Nicephori exactus ab imperio Cõ 12 ſtantinopolis, ad Biſcardum confugerat. eccleſiæq; reconcili an atus eſt, omniq; niſu contendebat, ut Michaelem reſtitue- ret imperio ſed eius conatus Veneti qui Nicephoro ſtude- ai bant impediuerunt. urbem Dyrrachij tamen obſidione cin- ax xit, cui Boemundum filium præfecit. Ipſe contractis quaſcũ x q; potuit copijs Romam ire pergit ut Gregorio Pont. ſubſi dium ferret, ab Henrico Romanorum rege in arce Creſen- n tij obſeſſo, exemptoq; ab obſidione Gregorio priſtinam di z gnitatem reſtituit. Sed is abſente Biſcardo Romæ tutum ſe a fore nõ ratus abeuntem Salernum proſequutus eſt. Vnde N Biſcardus, qui non tam reducendi Michaelis q occupandi imperij conſilia agitabat, magnam inſtruxit claſſem, qua cũ Venetis Græcisq; bi i inclinante ad eum cum fortuna hominum ſtudio D E duobus Roberti fil tinuit, quom Boemun * rerum curſu mors intempeſtiua uictoriam de mani . f Ae ſalutis Milleſimo Septuageſimoſeptim sadmoqum proſpere pugnauit. cunq; yrrachi um pluracq; finitimæ regiõis oppida ſubegiſſet, ecce in ipſo bus eri/ o, menſe ulij, dum eſſet apud Caſſopen Epiri oppidum Moloſſis attributum. dus in Dalmatia cum copijs eſſet eo teempore js Apuliæ principatum Rogerius ob· Rogers. 10 8 5 MIOHAELIS RITII NEAPOLITANI tempore quo pater exceſſit. In Sicilia tamen aliquot uibesʒ gzoemun/ Rogerio deſciuerunt. Interea Boemundus indigne ferens dus. nullam paterni principatus ad ſe partẽ perueniſſedeductt ab oppidis quæ ſubegerat in Dalmatia præſidi; inſtucta qʒ claſſe uenit Hydruntẽ eiusqʒ diſceſſu Alexis Græcus im perator Dalmatiam nactus uacuã facile recepit.& Rogetia urbem Capuam obſidione preſſam compulerat addediio nẽ. quom Boemundus ductis in eũ copip ad præliũ pro cauit, nec per Rogeriũ ſtetit quo minus acie dimicaref ſel qui in utroq; exercitu inducebant ordines, auſpiciq; Bilar di ſtipendia fecerant, ĩimpetrauerunt a Rogerio ut pemniſt Boemũdo Apuliæ parte, a bello diſcederet, acerbum em/ debatur, ut qui toties ſub imperio Biſcardi, pro ijſdẽ iq in prælio ſteterant. inter ſe decertarent. Iraq; rebus comp tis Vrbani Pont. indulgentia, frequenti apud Meſphimps trũ ſacerdotũq; concilio Rogerius Apuliæ Calabtiec dux appellatus, in uerba Pont. iurauit, exinde profectus in Sd lia Siracuſas urbẽ, quæ mortuo Biſcardo defecerat,iterũte- cepit in fidẽ, Pontifexq; ex Melphi Iroiã petit at Boemũ/ dus eã nactus occaſionẽ Melphim occupat. Ea res a Sc Rogeriũ reuocat. Habito nanq; delectu cõductisq; Pan traſcit in Italiam. raptimq; ducit agmen in Boemundũ qi munitionibus oppidi fretus obſidionem tolerabat. Intereꝭ Ricardus diffidentium Germanorum opportunitate uus e Capuam unde eiectus a Rogerio fuerar, recuperauit. Pa e idem tempus in concilio quod Vrbanus apud Caromoni Expedi/ coegit anno ſalutis Milleſimo nonageſimo quarto, ctum tio Hie/ eſt de recipiendis Hieroſolymis, indictamq; expeditionem roloſymi pleriq; Criſtiani principes leeſuuti ſunt,& in his Poder. U fable kart nm tha deem mull Wen Pon n r —.—.—...—— DE REGIB VS 81 CILTAB LIBER I. 42 is uel. ut ab alis appellatur, Annicienſis epiſcopus. Hugo Magnus Philippi frater eius nominis primi Francorum re- den gis. Quibus iter per Apuliam facientibus honeſta ductus e æmulatione Boemundus ne tam ſanctæ glorioſæq; expe- ala ditionis expers eſſet, urbe Melphi Rogerio fratri ceſſit, ac ved in ea militia ſe ducem profeſſus, cum duodecim milibus ar- tnatorum nomen dedit. Ipſe quoq; Rogerius poteſtatem 85 0 i militibus ſuis fecit, ut ſi qui uellent eum ſequerẽtur. In eo bel N uu lo Boemundi uirtus enituit adeo, ut Antiochia capta, com/ aaa muni noſtrorũ conſenſu, princeps in ea conſtitutus. Conſtã lag tiam Philippi Francorum regis uxorem duxerit. Rogerius e ã Boemundi diſceſſu Siciliæ comitem ſe per epiſtolas& di- g plomata nominauit, eodemq; fere anno mortuus eſt. expu gata prius urbe Canuſij quo notam deleret cladis illic ac/ n beptæ a Romanis, in qua in eodem cum Boemundo fratre u conditorio iacet. ut indicat epitaphium. Nec plane conſtat ex Antiochia ne Boemundi corpus in Apuliam relatum ſit, an ipſe adhuc in uita eo redierit. f * Apuliæ principatũ Guilielmus excepit Rogerij filius. oppi 8 f da Sicliæ ceſſerunt in Rogerij poteſtatem Rogerij ſuperio tis ex fratre aepott is qu Paßt ſecundo Pont. ſex aureo · Cõfarrã um milia dono dedit aduerſus Antipapam Gibertum, pa do. delt. emq; ab eo impetrauit. Ipſe quoq; Guilielmus Alexi Con ee * ſtantinopolis imperatore uita functo Caloioãnis ſororem buiũ eſt 1 duxit eam quæ nupta fuerat Alexidi, confarrandoq; con/ Apuleia * nubio Conſtantinopolim profecturus Apuliam Calabriã due .; 5 1 5 1 minit cõ .„„ eius nominis primo qui Paſcali ſucceſſerat, abiẽs tarratiõ 8 bon allo auit. Eius abſentiam Rogerius opportunam ſuo Plinius m illo nacdus, Qlabriam ui redegit in poteſtatem. Cunq; in xviſ. N 12 Qhaliſtus 2 MICHAELIS RITII NEAPOLETITANI Caliſtus ſubſidio Beneuentum ueniſſet, eiusq; exercius ad uerſam ualetudinem magna ex parte contraxiſſet ipſe quo q; uel inſueto labore, uel ex animi ſollicitudine moibo im, plicitus, in urbem lectica relatus eſt. Ea res occaſionem Ro, gerio dedit, ut occupatis omnibus quæ Guilielmi iuris eri appellationem regis Italiæ nõ ueritus ſit uſurpare. Caliſtu diris& execrationibus effundens iram. prius morte ptæuen N tus eſt. quam minas ad rem cõferret. Sed Innocẽtius eo n mine ſecundus, in locum Caliſti ſuffectus, inito ſtatim Pon tificatu, contra Rogerium mouit, incautumq; aggteſſus ab oppido ſancti Germani Caſſinum compulit, Caſtelung Gallucij circumſedit, quo ſe Rogerius ex fuga receperi terea Guilielmus Rogerij filius qui ſe Calabriæ ducem ſai 00 bebat, cum auxiliaribus interueniens copijs, obſidione pa trem liberauit, ipſumq; Romanum Pont. nõnullosq Ci dinalium cœpit, habitosque in honore dimiſit, impetatsa Pont. quæcunq; uoluit, excepto Regni titulo. Sed adam capti Pontificis, Petrus Petri Leonis filius ciuis Romanus Comitia qui Pontificatus comitijs Innocentio ſuccubuerat, inualb Pontifica Pontificatum indito ſibi Anacleti nomine, cuius impat i 2 ctioni, ſibi putauit Innocentius in Galliam confugiendum ad Philippum ſecundum cognomento Adeodatum. In- 4 Anacletus Rogerium pellexit, utriusq; Sicliæ coral 5 0 5 regni titulo, ut ſe Pont. ſalutaret. Innocentius ex Galia i uerſus una cum Lothario, quẽ Germani principes Roma norum regem creauerant, amiſſam dignitatem recuperaii Lothari euocatoq; rurſus in Italiã Lothario bellum ſuſcepit in Ro Cæſar. gerium, nec multo poſt eum regno Neapolis exegit- ini ſulam Siciliæ compulſo Rogerio, quicquid in Italia 5 4 DRB REGIBVS SICILTAE LIBER 1. 43 100 gerius obtinebat, impoſito Rainone Lotharij nepote, quẽ prius Apuliæ Ducem declarauerant, præſidijs firmauerunt. e r uita ſuncto non eadem fuit in Rogerium uolũ tz Cxleſtino Lucioq; deinceps eius ſucceſſoribus. Itaquẽ KRogerius amiſſa dubium ignauia an indulgentia pontificũ ¶ recepit omnia, tantum titulo Regis Italiæ abſtinuit, conten/ tus in poſterum Siciliæ rex appellari. Bellum ſuſcepit aduer- an ſus Pœnos, eosq; tot affecit cladibus, ut regem Tunecis ini- an quis conditionibus impetrare pacem compulerit, pacto ſo/ unn lutoq; ſtipendio circiter annos triginta. Cunq; Cũſtantino- polis imperator Emanuel eius nominis ſecundus a ppulſos ain Aſiam Chriſtianos male acciperet, Rogerius ex Aphrica d reducta daſſe eum bello perſequitur. Corcyramq;& Eubœ Am inſulas, Corinthum Thebasq; urbes, expugnatas diri/ glatt Puit, ſuburbiaq; Conſtantinopolis igni ferroque uaſtauit gin Italiam rediens incidit in dallem Im peratoris, atq; Vene torũ. amiſſis triremibus una& uiginti uix elapſus eſt. Exin a de non diutius in humanis fuit, anno ſalutis ſupra Milleſi/ 1 mum quinquageſimo ſecundto uita functus. In eius locum i ſubijt Guilielmus filius, qui ſtatim inito principatu cum per ; Anaſtaſtj quarti mortem Pontifex eſſet Adrianus& ipſe i quartus, eccleſiæ rem contrectare cœpit, occupatisque Bene . uẽti Babuciniq; ſuburbijs ab Adriano diris execrationibus q deuotus in diſcrimen uenit. nam quom Pontifex ſtipen- diarios Guilielmi ſocios ab omni iuramento, quod ei conce pptis de more uerbis, ut regi præſtiterãt abſolutos cẽſeret, ali quot ex Apulia Calabriaq; proceres,& in his Ricardus Ca Puðæ princeps a fide defecerunt, autores fuerunt Adriano, ut copias in Guilielmum duceret ul q Beneuentum. Cunque 13 Guilielmus 8 Guilielmꝰ MICHAELIS RITII NEAPOLITANI Guilielmus imperata facturum ſe polliceretut,& quſcquid occupaſſet eccleſiæ reſtitutum ire, Pontifex quotundam pa trum ſuaſu conditionem reſpuit, eo magis quod a Paleclo. o ſecundo Conſtantinopolis imperatore, qui ſuceeſſetat Emanueli. Legatus Anconam cum mandatis uenerat aux. lio fore r cum omnibus copijs aduerſus Cuilil mum ſi Pontifex ei tres Apuliæ maritimas urbes ex fœdeie traderet. Itaq; cum Guilielmus apud Brunduſium conſem manu Græcos& Apulos, qui pro Pontifice ſtabantingeii prælio fudiſſet, agmenq; raperet in ipſum Pontificem, p- eis conditiones, quas antea reſpuerat ultro Pontifex oh iterumq; in ſua uerba iuratum Guilielmum utriuſq; dia regem declarauit, isq; mox apud Panormum deceſſit atio faba Milleſimo centeſimo— ſexto· Ab eo regu Cuillelmꝰ uit,& ipſe paterno nomine Guilielmus ſecundus, Alena, ſecundus 4. 1 5 s dri tertij Pontiſicis maximi gratiam promeritus, quod i Aeneobarbo Federico poſt illatã Romanis in agro Iula, lano cladem, in urbe obſeſſo Pontifici, tritemes ſubſidio mi ſit eũct pecunia rebusq; obſidioni tolerãdæ neceſſati ob nixe iuuit, in Aſiam præterea quadraginta triremes adut/ ſus Saladinum miſit, a quo Chriſtianĩ preme bã tur ee euita Panormi ſine liberis, unde Clemens tertius Alexi ſucceſſor in ius eccleſiæ regna tentauit aſſerere, ſed uttiuq Siciliæ proceres in defuncti locum Regẽ ſibi creauere, Lau- credum eius patruum, Rogerij ex Pellice filiũ. Sed qui mẽti mortuo ſucceſſit Celeſtinus tertius. Henricum Heneo barbi filium Federici, Siciliæ regem declarauit, eius qui am iam Syriam teneret a Barbaris receptam,& in amne quo lauatus, dauſis uitæ meatibꝰ expirauit. unde Germani pin cipes Tancre- dus. Federicꝰ Barba/ roſſa. — pk REOGBVS sICILIAE urg ER I. 40 eipes Henricum in patris locum ſuffecerant. Henrico Con⸗ ſtantia nupſit Guilielmi ſecundi ſoror ex Parthenone fur: ¶Qenric. tim deducta, permiſſuq; Pontificis reſecrata, cum rite ca iuraſſet in uerba religionis. Excepit etiam Clemens ut Hen- ticus a Tancredo regnum ſuo ſumptu reciperet, cenſumque eeccleſiæq; quotannis ſtipendium ſolueret. LIBRI PRIMI HNIS. D MICHAELIS R- ö TII NEAPOLITANI, DE REOIBVS 8L- We CILIABE, LIBER sECVN DVS. ENRICVNM Conſtantiãq; Neapolim ob- fidentes, ingens coorta peſtis exercitum de i ducere coegit, acin Alemanniam reuerti ue 1 5 rum nõ ita multo poſt Tancredo Rogerio 8 1 q; eius filio, apud Siciliã uita functis. in Ita Federicꝰ deen uam redierunt cum Federico filio, quẽ Cõ⸗/ a ſtantia præter omnium pem grandior ætate pepererat, fæuoqʒ negocio Regno Neapolis. inſa æque Siciliæ potiti a unt. Autore Celeſtino tertio Pontifice, clalſẽ lectifſimis qui 3 I busq; militibus, of̃iiq; bello apparatu inſtructam duce da Magunti KLoniæ,& Archiepiſcopo Maguntino præfectis in Aſiã mi Archie a lit. Et iam uita functo Celeſtino patrum ſuffragijs Innocen piſcopus. z tius in faſtigium Pont. euectus eſt.ise Britãnia Simonẽ de Montefotti Otho dux Sa/ xoniæ. manu, ſubſequi Henrici claſſem iuſſit, ſed utrũq; fortunade MICHAELIS RITII NERAPOLITANI Monteforti uirum rerum geſtarum gloria clariſſimum pet litteras& certos homines euocatum cũ mediocri Gallo ſeruit, nec in Aſia quicq; memoria dignum geſſerunt. Inte rea apud Meſſanam ab humanis exempto Hentico ede ricus impuberi adhuc ætate ſucceſſit in regno, tutore Phil po patruo, quem moriens Henricus imperatorem teſtamè to inſtituerat. Ad hunc nuncium archiepiſcopus Magum nus,& Dux Saxoniæ rebus in Aſia nondum confectiseut ſtigio„ rati Philippum Germanis imp: rare ex Henrici tabulis, itaque nonnulli Germani prindps Othonem Saxoniæ ducis frarrẽ, eius qui nuper ex Alan dierat, imperatorem declarant, alij Philippo ſtudent. le dericus adhuc impubes ab Othone non paucis affectusi commodis eſt. Otho nanq; cum coronatus eſſet ab Inno tio tertio, quæ iuris erant eccleſiæ non ueritus eſt aiectate, multaq; regni Siciliæ partim gratia, partim ui ſibiuediea uit oppida, nec inde poſcente Pontifice præſidia deduc uoluit. Hinc Innocentius eos qui deficerent ab Othonis im perio ſolutos omni noxa, neq; ſacramento teneri iudicaut, Ea res aliquos impulit, ut ab eius fide deſciſcerent. Ipſi d mani principes ad quos imperatorem ſpectat eligere fut Eedericꝰ Philippi Francorum regis Adeodati, Federicũ de quo num Cæſar II. agimus Romanorum Regem declarauerunt. Is annum geſimum tũc inibat,& ſuſpectum habebat O thonẽ᷑ ne ſuß petias Angliæ regi ferret auunculo ſuo contra ſe. proptete 550 ſua uirili parte ſtudebat eius opes infringere, ſed cum ont. imperij nollet inſignia Romæ ſibi tradere, profectu in Alamanniã Philippus apud Maguntiam ab eius ub 5 Archiepiſcop Alan act en fag Klon nig lune an 1 un I fh tc Nan (a0 DE REOGIBVS SICILIAB LIBER IT. 45 Archiepiſcopo diadema accepit, inijtque fœdus in oppido Vallis coloris iuxta Moſam fluuium cum Ludouico huius nominis ſeptimo, qui Philippo patri ſucceſſerat, in quẽ bel/ lum gerens Otho prope Tornacum ingenti prælio uictus, un ex animi mœtrore in morbum lapſus, paucis exinde diebus obijt· eccleſiæq; Romanæ Fundos oppidum, quæq; Fundis dan attributa ſunt, ex teſtamento reliquit. Othone mortuo Fe- dericꝰ ab Honorio tertio facile impetrauit, ut inſignibus im Philippꝰ ab Archi epiſco po agunt. coronatꝰ Federicꝰ ſecũdus. aa perij Romæ decoraretur. Vxorem præterea duxit filiam Io. annis de Bregna nouiſſimi Hieroſolymorum regis, ex Iole A priore coniuge, per quam ius Hieroſolymitani regni ceden/ ain te ſocero cõſequutus eſt. Ex quo Federicus& qui deinceps, in regno Siciliæ ſucceſſerunt, Hieruſalem Reges appellſati an lunt · ex his Puellæ connubio Federicus Henticum ſuſtulit & Conradum, cum prius ex Pellice duos haberet, Alterum Henricum, quem Sabiniæ regem conſtituit, alterum Man- euren fredum. Cunq; propter improbos eius in eccleſiam conatus decreto Pont. abſtentus, hoſtisq; iudicatus eſſet imperio ti⸗ mens, UHenricum, quem ex iuſto matrimonio genuerat, an/ num uix agentem decimum Regem Germanis impoſuit. ¶ Exacerbauit eius factum pax data Soltano, legatis ultro ci- troq; miſſis, unde Gregorius nonus Honorij decretum con lirmauit,& Federicum iure diris execratum cẽſuit, cum præ- ſlertim recuſaret expeditionem pro recuperanda terra ſacra an. ken pere lar ex uoto tenebatur, in Aſiamq; ſimulata pro- 8 ectione per eius ſatrapas agri Piceni fines adortus eſſet, in nat tellecta fraude, Pontife 8 Roman diolæ præfecerat euocauit, habitoq; delectu contra cetisque tumultuarie c x Ioannem Federici ſocerum, quem opijs eccleſiaſtici iuris omnia recepit, m partemq; Reges Hieruſa/ lem. Abſtẽtus id eſt, ex cõmuni/ catus. Cy prianicũ uerbũ eſt MICHAELIS RITII NEAPOLITANI partemq; regni Capua tenus in ditionẽ ſuam redegit. Ob eamq; rem Federicus ex Aſia reuerſus equitum magiſtrum Prutanorum Meſſanæq; Archiepiſcopũ legatos ad poniiſi cem miſit, ut ab eo ueniam ſupplices impetrart̃t, oblatas a Pontifice conditiones accepit, ut imperio recepto Rex Ale manniæ Siciliæq; tantum diceretur,& quicquid amiſiſſeter regno Neapolitano nouo quodam iure poſſideret accept Pontificum collegio referret. auri præterea centumuigi- ti milia perſolueret unciarum, quot in eius belli impenſas Pontifex erogauerat. In ea tamen fide non diu perſtitt. In Alemãniam nanq; profectus, ubi prope diem reditin la liam, urbem Vincentiam ſubito oppreſſam diripuit ine ditq;. Henricum quoq; filium, quem relegauerat in Apdli quod ab eo defeciſſet, publicitus in carcerem dettuſum fe⸗ cari curauit, multaq; auſus in Gregorium Pontificem pat reuerenter& impie, patrum decreto in die cœnæ dommi abſtentus,& diris ex formula deuotus eſt, ipſiq; eius ſtipen diarij ſocij ſacramento ſoluti ſi quid in eum moliri uellent Eo nuncio Federicus accepto, quom diem dominicæ reſurt ctionis apud Patauium feſto tranſigeret, animi mœrotedl ſimulato ſtatim ueluti furore percitus in Venetos agmẽ la puit. quos audiebat cum Pontifice fœdus inijſſe conti ſe Sed inde nulla memorabili re geſta, mouit in Etruriam, e Cibellmi. ceptusque Piſis execrandis Guelforum, Gibellinorumq f ctionibus initium dedit.Singulas enim ciuitates, oppichc circumiens, animos hominum pertentabat,& quos ſui ſtuſ dioſos inueniebat, hos Gibellinos, quos aduerſarum pa- tium Pontificisq;, Guelfos appellauit. utrunque Batbarum Germanicumq; nomẽ eſt,& primũ Piſtorij cut wur auditum All bl Lünen om f de Aa bie Uöhe 9%. Töb auh lig ien, bn Ja 0 Nute f ba n Ane n Hat lat DE RBGIBVS SICILIAE LIBER II. 46 auditum. Copias in urbem duxit fidutia ciuium, quorũ ma gna pars a Pontifice diſſidebat. ex quo Pontifex in ſubſidi/ um non parum multos ex his qui crucis inſignia geſtabant euocauit. horum ſi quos in poteſtatem Federicus redigebat om̃ibus in eos exem plis ſæuiebat. Ea ſi pe deſtitutus in Cam aniam ſeceſſit.& inde Sannium profectus Beneuento nõ aperto Marte, ſed dolo potitur, urbẽ diripuit ac inflãmauit, ſed in euentus belli, ſibi receptaculum, mœnibus munitam relinquit. Expe itione contra Picenos admodum nõ ſucceſ ſa, omnẽ iram effudit in ſacerdotes& om̃es initiatos eius re ni. Siciliæ templa ſpoliauit,& ea maxime quæ curationis erant Hieroſolymitanorum militum, Caſſinenſisq; Coœno/ bij, euocatos inſuper ex Aphrica Pœnos& noſtræ religio- nis hoſtes, in ſummo apud ſe habuit honore, magiſtratus/ * q; per Italiam Siciliam q; gerere uoluit ampliſſimos, urbem iq; Luceriam habitandam dedit, eiectis populariter Chriſti- anis. Exemptoque Gregorio Cæleſtinus quartus in eius lo- cum ſubijt, initumq; Pontificatum non amplius quam du- os& uiginti dies obtinuit, exindeq; anno uno, menſibus nouem, interpontificium fuit,& Apoſtolica ſedes uacauit, donec adnitente Balduino Conſtantinopolis imperatore, Raymundoque comite Toloſano, Sinibaldus eligitur, ex gente Fliſca Ligur, Innocentius deiiide quartus appellatus. Is cum pacis æquas a Federico conditiones impetrare non poſſet, nocte urbe exceſſit magnisque itineribus ad Cen- tum cellas& inde Genuam profectus, aduerſo tãdem Rlio dano Lugdunum petuenit, ibique coacto concilio Fede/ ricum damnauit, Electoribusque Germaniæ quos appel lant, poteſtatem fecit, ut alium Romanorum regẽ crearent. mi Vnde Cõradi⸗/ MICHAELIS RITII NEAPOLITANT Vnde Federicus Guelfam factionem bello perſequutus ipſe quoq; grauiter ab eis agitatus eſt, exceſſitc; anno tige ſimoſecũdo, ex quo declaratus eſt imperator in genere mot tis autores abierũt diuerſi. Nam quidam Panormi morbo ſolutum ſcribunt, alij apud Ferenzolam quod oppidumeſt Apuliæ a Manfredo eius notho filio eliſis faucibus intetem ptum malunt, cum ab ægritudine iam conualeſceret. Cõradus Habenas imperij ſuſcepit ex eo natus& Iole Ioannis fia regis Hieroſolymorum, Conradus, in cuius abſentia Man fredus occupare regnum ſtuduit, per cauſam quod in lol fratris magiſtratum gereret, eiusq; perſonam precatio ſa/ ſtineret. imperata facere Neapolitani negabant. inde MW fredus in eos bellũ ſumpſit. Interea Contadus ex Alem. nia reuerſus, oratione Mafredi captus, Neapolitanos apud ſe maieſtatis reos agit, quod Manfredo portas dauſſeni eiuſdem criminis affines habuit& Campanos, quod una cum Neapolitanis in Manfredum conſenſiſſent. obſeſſam Neapolim fame domuit. octauoque menſe ad deditionem compulſa, muros, nonnullasq; publicas& priuatas des ſo lo æquauit.eadem Capuæ pœna illata. Cunq; potitus ell omni Sicilia, altero poſt eius aduentum in Italiam anno em dlauſit, nõ abſq; ſuſpicione dati ueneni ab eius medici a Manfredo pecunia corruptis. Inſtituit ex aſſe hæredem Henrici fratris ſui filium Cõradinum, eius quem Federcus in carcerem coniectum necauit, ut demõſtrauimus eiq; no- minatim tutores ex Germania dedit, qui Siciliæ res imp bere Conradino moderarentur. Eius teſtamenti tabulasa Maredo ſuppteſſas aiũt, e medio clam ſublatis teſtibus,& ijs qui ſcribendis interfuerunt, nihilominus ad Com . 4 ant cle nel lache ic 5 ind bent 2 Huli gad rb cant fn data Kean 0 Wall, m den ig lan lit DE REOGIBVS sICILEIAE LIBER II. 47 dem populos hortatus eſt. Innocẽtius interea quartus, qui nouennio iam Lugduni fuerat, in Italiam redijt,& Peruſij ſe continebat. Audita Conradini morte cõtractis tumultua rie copijs, quibus Neapolitanos quoſdam præfecit equites, Neapolim uenit, ibiq;& a Manfredo Iarenti principe, cæ/ terisq; regni proceribus, fere omnibus, honorifice exceptus, ac ſalutatus eſt. Interiectisq; paucis diebus obijt, anno ſalu ris ducenteſimo quinquageſimo quarto ſupra milleſimum aa mẽſe Ianuarij,illatusq; eſt in templũ Neapolis cathedrale. Manfredus autem cum primũ Pontificem morbo ſenſit im plicitum, Tarentum ſeceſſit,& inde Luceriam quam Federi cus Aphris habitandam dederat, hos Manfredus immiſit in Pontificis copias, quæ Fogiæ nihil hoſtile ſuſpicãtes hy/ bernabant.itaq; a Pœnis omnibus ſpoliati ſarcinis, maiori ex parte cæſi ſunt.ipſe Manfredus om̃ia regni loca, quæ Cõ radini tutorum nomine tenebantur, accepit in poteſtatem, præſidijsq; firmauit. Alexander itaq; quartus Innocẽtij ſuc ceſſor Neapoli exceſſit Ananiam, ibiq; Manfredum diris execrationibus in publica contione deuouit, ac Octauianũ quendam ſedis Apoſtolicæ nomine legatum, Neapoli reli quit ad impetus Manfredi continendos. Is quia mœnibus ſeſe continebat. ideo pauciores imparatioresq; copias habe bat,& opera Manfredi atrati quidã ex Germania nuntij ue nerant, qui flentes affirmarent ab humanis exemptum Cõ radinum. Manfredus ſimulato mœrore, quo mendacio fidẽ faceret, exequias, ut mortuo Conradino celebrauit, appella riq; continuo rex edicto iuſſit, omnẽq; regiam gaæam, quæ iam olim Pauormi ſeruabatur ex ærario tranſferri ad ſe uo/ luit, cuius ui plerosq; copiarum ductores eccleſiæ ſibi iunxit, mes auxiliaq; Mafredꝰ. MICH AELIS RITII NEBAPOLITANI auxiliaque miſit extorribus Elorẽtinis,& Gibellinis Senen ſibus ijq; Guelfos apud amnis Arabiæ pontẽ cõmiſſo p lio fuſos in fugam uerterũt, Ob eamq; rem fugatis aduefla rum partium ciuibus Florentia Manfredi militibus occupa ta eſt, om̃isq; fere Etruria Manfredo paruit, ipſos quoq; Pi centes imperata facere Manfredus compulit,& ſi Pontſet Vrbanus quartus Alexãdri ſucceſſor, euocatis ex Gallani litibus ex eo genere qui crucis inſigne geſtant, ad cõprimen dos illius conatus obnixe ſtuderet, irritis tamen omnibus auxilijs& Altiſiodorenſis epiſcopi, Robertiq; fiij comi Flandriæ.& Ricardi comitis Vindomenſis, ad Carolũcou- fugere coactus eſt, Ludouici Francorum regis eius noms Octaui qui mortuus in cælum relatus eſt, fratrẽ, qui come Andegauenſiũ. prouinciæq; Narbonenſis erat. Eiq; uria regni Siciliæ conceſſo iure mandat, ut incubatorem lan 4 ui deturbet, expeditionẽ parante Carolo de medio ſublatus Vrbanus uacuam Clementi ſedem reliquitei qu quartus eſt cognominatus, quem rumor eſte Galla ſubla bitu religioſi mendicantis in Italiam ueniſſe. Huius Ponil catu Carolus e Maſſilia cum triginta triremiũ claſſe ſoluem ingreſſus oſtium Tiberis cum Beatrice coniuge Romamue nit, auriq; nummũ annuis ſexaginta milibus Romanæ pa ctis eccleſtæ Siciliæ reges appellati, Carolus& uxor apud Lateranum a Pontifice coronati ſunt, terreſtribusq; cop regni fines ingreſſi, ſtatim Manfredum oppido ſancti Ger mani, locisq; finitimis aduſ- q; Beneuentum cedere compule runt. ubi commiſſo prælio tantis animis utrinque pugnaue runt, ut ipſe Manfredus in acie occubuerit. LIBRI SECVN DI EINIS. DB REGIBVS SICILIAB LIBER III. 48 MICHAELIS R. TII NEAPOLIT ANI, DE REGIBVS NE APOLIS ET SI CILIAE, LI⸗ BER FRS ANV Carolus quem Neapolitani pri mum uocãt, amiſſo duce facile fugauit ho X ſtes, oppidoq; Beneuenti potitus, alia bre ui quoq; redegit in poteſtatẽ, præter unã CLuceriam, quã tenebant Aphrijut demon ſtrauimus. Cunque frequens rumor eſſet, aduentare cum copijs in Italiam Conradinu m. quem Man 7 a fredus falſo mortuum iactauerat, icto cum Pœnis ad Luce ut riam fœdere, impetratoq; graui tributo, ſuis legibus& mo- x ribus uti eos permiſtt, ipſe in Etruriam proficiſcitur ad reſti tuendos Guelfos, quos Manfredus eiecerat, occupatoq; Ca rolo obſidione Bonitij(caſtri nomen id eſt Federicus Al/ phonſi Caſtellæ regis eiꝰnominis decimi frater, Henrici mo tus autoritate alterius eius fratris, qui pulſus ab Alphonſo in urbe Roma Senator erat, cum claſſe Piſanorum, condu- ctoque Pœno milite traiecit in Siciliam, omnem pene inſu/ lam recepit in fidem Conradini Cõſtantiæ ſororis eius filij, praæter Meſſanã, Syracuſas,& Panormũ quæ portas ei clau * ſerunt. Eodemq; tempore qui Luceria tenebant Aphri uio- lato fœdere longe lateq; prouinciam ferro igniq; populati D.„„. 2 ſunt.& uxor Caroli Beatrix obijt Neapoli, quod ab Etru- ria Carolũ reuocauit ad ſua, qui primo quo q; tempore Lu/ ceria cœpit expugnare,& ecce nuncius adeſſe Conradinum regniqʒ Carolus. Cõradini cædes. Gallorũ cædes. 22 MICHAELIS RITII NERAPOLITANI regniq; fines ingreſſum affert, unde Carolus agmen adus ſus hoſtem rapere coactus, ad lacum Fucinum proſpere bu nauit in campo, quem dicunt Palentinum. Plurimum pro 25 ad uictoriã Carolo militaris aſtus& ſtrategema Aas di Neapolitani qui ſtipendia apud eum faciebat. Itaq; Ca rolus anno ſalutis ducenteſimo ſexageſimo octauo ſupta milleſimũ, fuſis, fugatisq; hoſtium copijs, Conradinũ quo q; uiuũ redegit in poteſtatẽ, qui poſt acceptã dadẽ octauo demũ die Neapolim perductus ad Carolũ. public iudiio tei capitalis dãnatus ſecuri percuſſus eſt. Ipſe Carolus om quæ Federicus eiusque legatus nomine Capitius ocupas præſidijs firmauerãt, paruo negocio recepit, Hyemeq; ca- cta Romam redit, oblatamq; a Romanis ſenatori dei tatem non reſpuit, integerrimeq;& ſplendide adminiſta- uit. In gratiam deinde Ludouici Francorum regis eius fta tris expeditionis aduerſus Aphros ſocius fuit, nde amiſo fratre reuerſus ad obſidendam Luceriam intẽdit animum Inſequuto tempore noſtræ ſalutis anno Milleſimo duc, teſimo octogeſimo primo, Siculi conſſ pirauerunt in Gilas initium defectionis a Panormitanis eſt factum, uno eodb qʒ die quicquid in Sicilia Gallorum fuit ad internicionẽ pit exquiſitos etiam cruciatus trucidatutm, continuoq;a Cao ad Petrum Aragonũ regem defecerũt. Et iam Carolus obſ. debat Meſſanamcũ Hiſpanæ daſſis aduẽtu territus, in Ita liam ſe recepit. ipſumq; Petrum ad ſingulare certamen pin uocauit, apud Burdegalam locus ad dimicãdum dictuseſt ab Angliæ rege utriuſq; neceſſario, qui tunc Burdegali pi ximosq; fines habebat in poteſtate. Carolus cũ ueniſſetad ſtatutum diem Petrũ non reperit, ſed is poſtea cauſatuse ad condictum un dan m0 wida cout der Allen fu a bit Wg Nr Alt Pan aul tube dg e a0 in tau 0 DE REOIBVS STOLLIAE LIBER III“ 43 ad condictum ueniſſe, Caroloq; nõ reperto diſceſſiſſe. Inte rea morante in Gallia Carolo, Carolus eius filius Salerni princeps indigne ferens a Rogerio Dellora, qui claſſis Pe/ tri præfectus, Almiratum Siciliæ, Aragonuniq; ſe iactabat. Neapolis infeſtari portum, ſpreta Cardinalis Parmenſis le dati autoritate, cum Rogerio nauali prælio conflixit, amiſſa ch nauium parte uiuus in hoſtium poteſtatem uenit, atq́; iũ Siciliam primo, mox inde in Aragoniam deductus eſt. In/ terim Carolus eius pater ex Gallia N eapolim redijt urbem trepidam confirmat, ipſe cum copijs in Apuliam ſe confert, ut contractis undiq; nauibus in Siciliam traijceret, ſed inter P Paratum belli ſubita ui morbi correptus, interiſt. Carolus are autem Salerni princeps is qui cuſtodiebatur Aragoniæ, de ane func o patre egit cũ Carolo Valeſi comite, Philippi coguo mento Pulchri regis Franciæ Germano fratre, ut in Italiam copias mature duceret, Cardinali q; Parmenſi, quem Marti nus quartus Pontifex Romanus legatum regni finibus im & poſuerat, quiq; regnum continuerat᷑ in fide Caroli ſubſidio gat adeſſet: Interea Philippo Frãcorum, Petroq; Aragonum re ar ge uita functis, O doardus Angliæ rex utriuſq; neceſſarius autor pacis Burdegalam uenit, ut res componeret his condi tionibus, ut Carolus Salerni princeps, ad quem iure ſucceſſi a onis regnum Siciliæ pertinebat, e carcere dimitteretur, idq; effeciſſet, niſi noua Belli incendia apud Siciliam exarſiſſent. Nam cum legatus, Valleſijq; comes; inſulã adorti magnas accepiſſent cſades a Rogerio Dellora qui ſe gerebat Almira tum pro Iacobo ſecundo genito, Petri, quem ſuperius mor- tuum demonſtrauimus, omiſſa mentio pacis eſt ad annos duos. Demum per ipſum Angliæ regem durioribus quam . n a principio MICHAELIS RITI NEAVSOLIT ANI a principio oblatæ fuerant conditionibus data par. Cato lus enim Salerni princeps inter cætera curaturum ſe recepit ut ipſe Iacobus inſulæ Siciliæ rex inſtitueretur. id ſi tiennio non confeciſſet ultro rediert in cuſtodiã, quæ ut rata foren obſides dedit. Carolus eius filiũ natu maximum cui coguo mentũ Martello fuit, qui per matrẽ Vngariæ regno potius eſt ex Maria Stephani quinti filia natus.auoq; matemoęi usq; filio Ladiſlao quarto defũctis, Andrea tertio, Andrex ſecundo nepote, qui regnũ ui occuparat, auxilio Ro. Poniſ cis expulſo. Vngariæ ſe regem conſtituit,& ſi nonnulli ſent unt nõ Carolũ Martellũ, ſed eius filiũ paterno nomine( e rolum. rerũ in Vngaria potitum· obſidem quoq; dedit lu ſſus Fran/ rum filium Loyſium, qui minorũ dogma profeſſus Epi ciſcanus. Pusq; Toloſanus inauguratus, adeo ſancte uixit, ut moni Pontificis, patrumqʒ; decreto conſecratus,& inter diuos tit tus ſit, Rebus ita compoſitis Carolus eo nomine ſecundusa Iacobo dimiſſus, aliquandiu moratus in prouincia Natbo nenſi, per mediã Italiã Peruſium ſe cõtulit. quo pattes& legiũ Cardinaliũ mortuo Nicolao quarto Pont. conuene- rant, ut alterũ ſufficerent in eius locũ cũ duobus annis& u bus menſibus interpontificiũ fuiſſet,& eccleſia ſine paſtot Cardinales adhortari nõ deſtitit, ut aliquẽ tandẽ dedaratẽ ſed eo præſente, nihil ex Caroli ſententia geſtum, poſt eis Pell omnium ſtudia inclinauerũt in Petrum de Vu e qui uitam ducebat Anachoritæ. in finibus Sulmons . apud montem Maiellæ. qui Cxleſtinus tertius appelaus eſt.& ad Caroli preces Neapolim uenit, ubi tandem inuio & diſſuadente Carolo Pontificatu ſe abdicauit, unde Ca- dinales in eius locum Benedictum Caieranum ex Aus f nia oriundum N bac nete token ent cp umd kum dalle tan ful fr dl bol 0 Kalle ln ais U wal DE RFEGI SVS srelEiAEB LER III. 50 nia oriundum Neapoli ſuffecerunt, isque Bonifacius octa- uus eſt dictus, habuit Carolus ex Maria unica tegis Vnga⸗ riæ filia, præter eos de quibus ante diximus, melioris ſexus a Liberos quatuor,& in his Robertum Calabriæ ducem qui n mortuo patri ſucceſſit in regno, puellas autem quinque, ej q uarum duxit unam Ludouicus cognomẽto Vtinus Fran- u corum rex, alteram Iacobus Aragoneus Siciliæ Rex, terti- am Federicus Iacobi frater Aragoniæ Rex, quartam Mar- run chio Ferrariæ. Nec affinitas Aragonum Carolo fuit impe/ n dimento, quo minus ſpreto fœdere poſt Iacobi mortem re- ern cipiendæ Siciliæ conſilia agitaret, eoque cum copijs Roher n tum Calabriæ ducem, eius filium miſit,& Philippum alte- rum quoque flium Tarenti principem cum patatiſſima ddaſſe. fratrem ſubſequi iuſſit.& primo ſtatim aduentu Ca- it tina urbe potiti, cum Siculi tumultuario milite claſſem diri- puiſſent, ut ægre paucæ triremes fuga euaſerint, Philippus/ que agmen ad recuperandam Catinam protinus ex uicto- tia ducentibus occurriſſet, inito e uictus in poteſta- tem hoſtium uenit, uinctusque anormum deductus eſt. ipſe Robertus cum triremibus quæ paucæ ſuperfuerant ex aduerſa pugna, relicta Catina urbe Neapolim rediſt. Interea Federicus qui Iacobo ſucceſſerat, habito delectu, a copias parabat, quas ſubſidio Siciliæ mitteret. Cunque maritima dlaſſe inſtructa, impoſitisque militibus, Cata- l lonia ſoluiſſet, de uictoria Siculorum certior factus in Ca/ labriam duxit, eaque Regio breui in eius poteſtatem re/ dacta eſt. Sed Carolus Valleſius Philippi cognomento pulchti iam tum defuncti frater.& patrui douici Viini, qui Philippo patri ſucceſſerat, eius cui 3 n 2 Roberti 0 Carolus Valleſius MICHAELIs RITII NREAPOLETTRN Roberti ſororem nomine Clementem nupſiſſe demonſia uimus, anno ſalutis Milleſimo trecenteſimo, cum Bonifad- us octauus Iubilæum indixiſſet, in urbem uenit, ut pattum fauores colligeret ad recuperandum Conſtantinopolis im- perium, quod eius uxori Catharinæ debebatur, ultimi Bal duini Flandrenſis unicæ filiæ Conſtantinopolitani impers toris. Cunq; aliquandiu Romæ deſediſſet, inde Florentiam profectus, ad componendas Etruriæ ſeditiones, cum Pott lici a quo miſſus erat haud quaq; ſatiſfaceret, ex Etturiape Marſos in Apuliam cum omnibus copijs ſe contulit& im perata Caroli facere Calabriam coegit, autorq; pacisiner eum Federicumq; fuit, ut reſtitutis hinc inde prælio cis Federicus in uita Calabria potiretur. exinde Caroluschiſ anno ſalutis Milleſimo trecenteſimo octauo Neapolicon ditus in æde Diui Dominici. Robert. Robertus itaq; Calariæ dux Auinionem profectusad fals lutandum Pont. patrum decreto Rex appellatus, in Italam conſtituto regno reuerſus, apud Bononiam Pelagurames dinalem offendit Pont. legatum, qui Ferrariam receperata Veneto& Eriſco Aꝝonis filio, eamq; Roberto pro Ponii ce gubernãdam dedit. is Decum De la Racta cum cohom Henricꝰ. Aragonenſium Ferrariæ præfecit. Cunq; Henricus Luxim Luxim- burgus. burgus imperator eſſet electus, oratoresq; Florentiam de ſtinaſſet, Robertus qui Federici formidabat aduẽtum mul ta comminatus ex Bononia Florentiam uenit, ubi aliquau diu commoratus. omne per Etruriam Guelfum nomen priſtinam cum Florentinis ineundam ſocietatem compull eorumq; ſe caput principemq; cõſtituit. Et iam Federias ad obſidendam Florentiam pertendebat, neque 17 f i juli am Abo At tam unc detel enn cht lt 1 0 ute 100 50 g fl fee DE RBGIBVS SICILIAE LIBER III.“ 5 diutius effugere poſſe uidebantur quin inopia rerum domi ti infenſo imperatori deditionem facerent cum præſertim Robertus auxilia non ſubmitteret, præter ea quæ a Bono- nia Ferrariaq; aduenerant:. itaq; Florentini Federico portas aperuerunt, ſalutem tantum pacti,& ne exules aliquo tem/ pore per quamcũq; cauſam reduceret. Imperator ut in Ro- bertum iure ageret Piſas acceſſit, ubi ſeruato iuris ordine cõ tra Robertũ proceſſit, Aretiq; poſtea pro tribunali pronũci auit Robertum Regno priuandum uideri. Sed hãc eius ſen tentiam Clemens quintus irritam iudicauit, extatque etiam nunc Clementina, cuius initium eſt Paſtoralis, ſub rubrica u de re iudicata. Nec ita multo poſt imperator apud Bonco/ Henrici a uentum diem dauſit hauſtu ueneni, quod rumor eſt in Eu/ imꝑato- chariſtia propinatum a quodam fratre predicatorũ, a Flo- 1 mors. rentinis ſubmiſſo. Mortis eius accepto nũcio Federicus Ara e gonẽſis qui uiolato fœdere, Regio ui capto, Brutios infeſta bat, copias in Siciliam reduxit, uerum nec Henrici quidem z motrte bella in Etruria ceſſarunt, ſed ab Vgutione Fagiola/ gau no Gibellinarum factionum duce Philippus Tarenti prin/ g eeps,& Petrus Grauinæ comes, qui fratris eorum Roberti ga copijs præerant. Guelforumqʒ partes tuebantur in acie pro fligati ſunt. unde Ferraria pulſo Deco de la racta a Rober- ti fide defecit ad Eſtenſes anno ſalutis Milleſimo trecenteſi mo duodeuigeſimo. Ex eoq; tempore Ferraria conceſſit in Eſtenſium ius cum prius in ea Pontificis legati fuiſſent,& ui carij. Tot cladibus impar Robertus Florentinis pacem de- dit, quorum fidem cum ſuſpectã haberet, agitabat animo grauiter in eos animaduertere, ſed a Ludouico Bauaro Gi⸗ hellinorum partes excitante, cum Guelfos ex Genua pelle/ b a n 3 re conarentur MICHRELIS RITII NEAPOLITANIT re conatentur, imparesq; aduerſæ factioni Guelſi qui tum ciuitatem moderabantur, auxilium Roberti imploraſſent, oblata urbis poteſtate nihil cunctatus Genua Sauonaque otitus eſt, anno ſalutis Milleſimo trecenteſimo trigelimo lium quoq; Carolum petentibus Florentinis dominũ de, dit, ut Caſtrutij Tyranni Lucenſis uim conatusq; teptime- tet. is deinde Carolus, cum patri ſubſidio ueniſſet a Bauato timenti bellum, ſubita ui morbi correptus interijt. non eus ö ſit Robertus Ioannis uigeſimi ſecundi cẽſoriam notam. 1 quom fœdus inijſſet cum Vicecomitibus Eſtenſibus, Gon: ö Zagis, Carariẽſibus& Scaligeris aduerſus Boemos, qubus fauebat Pontifex, omnes ab eo diris execrationibus deuot ſunt. Ioanne uita functo, Iacobus Toloſanus titulo ſanca Priſcæ Cardinalis in eius locum ſubrogatus,& Benedictus duodecimus appellatus eſt. poſt quem, Pontificatum gelt Clemens ſextus, anno ſalutis Milleſimo trecenteſimo qua- dtageſimo ſeptimo, quo tempore Robertus exceſſit, ſupet ſtitibus duabus ex Carolo ſeptimo iã defuncto neptibus 3 Ex ijs Ioanna natu maior, quæ uiuente Roberto nuplerat eas. Andream apud Atellam, quæ nunc urbs Auerſa dicitut: fu ſpendio tollendum curauit, ac Ludouico Iarentino prind pi Philippi filio regis Roberti fratris, iterum nupſit, audit que Ludouici Andreæ fratris aduentu, ſceleris conſclentia Ludoui/ Uiribusque ſuis diffiſi, Ludouicus& Joanna Nathonã pro cur. fugerunt, regni cuſtodia commiſſa Carolo patrueli ſuo cu, cis Dyrrachfj, comitisque Grauinæ Petri filio. Ludouic Vngariæ rex ingreſſus regni fines, Sulmonenſes impetats facere recuſantes, ex itinere domuit, Ducem Pyrrachij d p!um 4 Andreæ Vngaro ſobrino ſuo, ſucceſſit in regno. uirumq ö dun lm 10. 50 lie an l ce ſllenn late, ud mt un tale pit 0 t 0 klin 11 U tan lin b ii u 08 b 0 M dee Ne DE REGIBVS SICLIAE LIBER III. ptum ultimo affecit ſupplicio, regnum quo potitus præſidi is firmauit. Incrudeſcente per Italiam peſte, tertio demum menſe in Vngariam redijt, nec ita multo poſt adnitente Qemente ſexto, qui per Guidonem Lemouicenſem Ludo- uici neceſſarium, Portuenſem Cardinalem in Vngariam D b Legatum hoc ab eo contendebat, Pax a Ludouico Ioannæ data his conditionibus eſt, ut regnum Ioannæ reſtitueretur eiusque uir Ludouicus ſolo Tarentini principatus titulo contentus eſſet. Verum Clemens accepto a Ioanna Aue/ c nione, ſpecie uenditionis, maiori parte remiſſa ſtipendij, quod pro regno Neapolitano debebatur, ipſum Ludoui- cum regijs ornauit inſignibus. Per idem tempus Gregori- 85 8 P 8 aa us undecimus ex Auenione Romanam curiam cum reuo/ caſſet, Cardinalesque Benedictum Neapolitanum Archie e an piſcopum Barij Pontificem declaraſſent, Vrbani ſexti indi/ to nomine, Cardinales Galli, quibus electio non placue/ a rat Ananiam primo per cauſam uitandi caloris egreſſi, in/ de Fundos acceſſerunt, ubi reginæ opibus freti Cardina/ un lem Genebenſem in Clementem ſeptimum elegerunt. Hac iniuria permotus Vrbanus Vngariæ regem ſollicita· nit, ut eius auxilio bellum contra Ioannem repararet, in- ductus autoritate Pontificis Vngariæ Rex Ludouicus, Dy kachij ducem Carolum eius filium, quem in priori expedi/ tione ultimo ſupplicio affecerat, uel ut alij ſentiunt, An- dreæ fratris a Ioanna necati filium nomine Carolum qui bellum contra Venetos gerebat, in finibus Taruiſinis in Io annam regnumque mouere iuſſit. Itaque ſalutis anno NMilleſimo trecenteſimo octogeſimo primo, Carolus in- greſlus regnum Ioannæ, exercitu uarijs ſuperato prælijs. ciuium 8 MICHAELUIS RITII NEAPOLITANI ciuium deditione Neapoli potitus eſt, ipſamq; Ioãnamei cumſedit in arce noua · Jemens autem ſeptimus Andeg uenſem Ludouicum Ioãnis Francorum regis flium& C. roli quinti fratrem qui Caroli ſexti tutor eius ex fratre Ne potis adhuc impuberis Galliæ res adminiſtrabat, euocauit isq; poſthabitis om̃ibus ad opem ferendam Ioannæ uenit ut eiecto Vrbano Pontificatum Clemẽti uindicaret.& iam per annum bellum geſſerat, cum Carolus Francorum ges Ludouici nepos equitum turmas immiſit, qui Aretium in Etruria occuparũt, arcemq; Guelforum præſidio munian obſederunt. Interea Ludouicus Andegauenſis obijt Apſe Carolus Dyrrachius uniuerſo regno potitur, captamq; de ginam cõiecit in carcerem, nec ita multo poſt eliſis faucibus ibi ſtrangulandam carnifici dedit. Vrbanus, om̃esq; pan ad eum gratulatum uenerunt, ipſe Pontifex cum a Cacb non potuiſſet impetrare, ut eius nepotem Capuæ Plinc crearet, indignatus, aperte in regem minabundus abittan ta utriuſq; animorum offenſione, ut exregia diſcedent bo tifici Carolus cuſtodes adhiberet, ne quid in eum molitetut Vrbanus iniuria diſſimulata, Nuceriam ad æſtiuãdum ſii patribusq; a rege impetrauit. oppidoqʒ; munito contra C¹ rolum iure agere quæſtionemq; habere cœpit. Cui cum di dixiſſet, facete reſpondit Carolus, ſe non per aduocatũ ſed per ſe affuturum, copijsq; tumultuarie coactis Nuceriameꝰ tendit, urbeque obſeſſa, potiturus ea cum Pontifice uideba tur, ſed Raymundus eius filius Nolæ comes, is qui poſtes Tarenti princeps euaſit, cum ſti pendia ſuh rege faceret Vi banum ſeruauit, nam deductus ad litora Salerno proximm paratas Ligurum triremes conſcendit,& Genuam cum ton 8 curia 0 fan fl aul 10 in m0 müde ling meß, Nach E beet, 150 gail um. ape pn om. Mü 0 cn 0 ma dn N f dal pol 00 DE REGIBVS sI CEIAE LIBER ffT. impuberibus, quos apud uxorem Margaritam Neapoli re liquerat. Per eoſdem dies Auinione defuncto Clemente ſe ptimo, Petrus de Luna ſuffectus in eius locum Benedictus a tertiuſdecimus. Vrbanocq; ſexto Romæ mortuo Bonefaci/ us illi nonus ſubrogatur. Ladiſſaus itaq; Caroli filius adni Ladiſla- tente Bonifacio Pont. nono, regis nomen& inſignia Caie/ tæ adhuc impubes accepit a Cardinale Florentino Pont: ad a eam rem copijs ſuis omnibus Albricum Cunij comitẽ præ- ö fecit, magnumq; regni Coneſtabulum creauit in locum Ioã ara nis Galeatf, ſub quo ſtipendia merebat Albricus, eosq; re- a gni fines quos Andegauẽſis Ludouici filius, eius quem mor tuum demonſtrauimus, ſtudio partium tenebat occupatos e tecuperauit. ſtaq; toto regno potitus, ab Vngariæ principi bus populisq; euocatus, Iaderam ab obſidioſe exemit, alla- s toq; nuncio nõnullos in eum Neapoli coniuraſſe, uel ut alij tradunt quod Sigiſmundus Rex emiſſus e carcere, ſui regni ꝗ iura contrectabat, Iaderam Venetis uendidit. ipſe Neapo- lim continuo reuerſus, in multos animaduertit& in primis in Sanſeuerinates, rebusqʒ regni conſtitutis in alios exerci- tum, quem habebat electiſſimum, duxit. Ex Marſis agroqʒ Piceno& Vmbris multa occupauit, obſeſſaq; Florentia la- pſus in ægritudinem, paucis interpoſitis diebus ex ea Nea- polim reuerſus, occubuit, hærede relicta Ioanna ſorore, cui poſtea cognomentum ſecundæ fuit. 1112 Quæ Cheldriæ duce cui nupta fuerat amiſſo, certior facta 21 2 6 de morte 55 curia petijt. Interea Ludouicus Vngariæ rex abſque ſobole deceſſit, ipſeq; Carolus a principibus Vngariæ per legatos euocatus ad regnum profectus eo, trucidatus in quodã con uentu, quem celebrabat eſt, Ladiſſao. Ioãnaq; ſuperſtitibus Us. u rex. Joanna ſe cunda. MICHAELIS RITII NEAPOLITRNI de morte fratris& teſtamento, ad ineundã hæreditatẽ Nea polim redijt. Cunq; cuidam Pandulfello elegantis ſormæ uiro uſqʒ ad infamiam nimis indulgeret, hottatu ptincipũ ſecundo nubere ſtatuit, itaque Iacobum Marchiæ comitem ex familia Burbonum, eius quidem, ſed longo ſtemmatene ceſſarium certis conditionibus ſibi iunxit,& in primis ea ne titulum regis uſurparet, aut perſonam gereret, Tarenti pri cipatu contentus, eiusque uectigalibus, regni adminiſtrato libera Ioannæ remaneret. Cæterum regni principes, quique apud exercitum erant cum imperio,& ordines ducebant odio in Pandulfellum Sfortiamq; inducti certos homis obuiam Iacobo miſerunt cum mandatis, ut regium nom animumque afferret, non defutura ſibi auxilia. Appulſum que Manfredoniam, quos dixi, nuncij regem ſalutamm excepto Sfortia, in quem Iacobus, ſiue ea de cauſa. ſue in de ſumpta occaſione iure egit, eumque coniecit in catcrem arcis Beneuenti, omnesque qui ſub eo ſtipendia faciebant exarmauit, diripiendosqʒ militi ſuo conceſſit. Vt uero Ne- polim peruenit, ſummo omnium plauſu exceptus ut tex arce quam Caſtellum uocant nouum, præſidij præfectiqi perfidia potitus in Pandulfellum capitali ſupplicio animac uertit. In ipſum quoque Sfortiam omnia parabãturexem- pla. quæ tamen in alium dilata ſunt diem, opera Michel ci. Laurentijque Attendulorum. Iacobus excluſa Ioannꝭ ac Italis omnia cum Gallis adminiſtrabat, iniuriam Reg. na diſſimulanter tulit, ut apud uirum fidem, autoritatem- que ſibi compararet,& egredi ex arce per eum liceret. Vol compos ubi tempus opportunum putauit, communicato conſilio cum Octino Caraciolo& Annichino aan manſit a ar uni Aöett lee Anu belle ber Fun fab fal Ange Abt flu but 00 fal a wir Jen 0 90 U Gut DE REGIBVS sSICILTIAE LIBER IIT. 54 manſit in urbe. populoq; ad arma concitato, ſubito impetu in Jacobi præſidia. magiſtratus q; facto, Sfortia refracto car cere emittitur. Galli paſſim trucidati, partim capti, ſf poliati⸗ q; partim excedere ex urbe permiſſi, nõnulli quoq; in cuſto diam traditi. Ipſe Iacobus renouatis conditionibus, quibtis un aduenerat cum Regina aliquãdiu uixit, mox in arcem quæ a dicitur Oui, coniectus exeundi poteſtatem non habebat. e Omniaque per Marinũ Boffam gerebantur. qui poſt ope/ ra Seriannis Caracioli, qui ſequuto tempore Melphis dux, det& ſeneſcaleus regni uit, Sfortiæq; opibus eiectus eſt, haud libertatem contra arma corripuit, Sfortiamq; nihil tale ae ita multo poſt cum Seriannes aduerſus Sfortiam procede- ret ille cum una legione Neapolim ingreſſus, populum ad 1 BN Chriſtophorumq; Caietanũ Fundorum Comitem concitauit, ſed res multo aliter q; ſpe i rabat euenit. Nam cũ uicum Corregiarũ, quem nunc 2 70 n lant coronatam cũ copijs occupaſſet Reginæ iuſſu populus i ſuſpicantem ex im pro uilo adortus, legionem adeo diſſipauit, ut ægre Sfortia cum ſexcentis equitibus uia Puteolana Acherras ſe receperit ad eius urbis comitẽ Reginæ infenſum. Inde hoſtilia quæqʒ; in ¶ Neapolitanos moliri cœpit iactans id ab ſe nõ odio reginæ fieri cuius imperata facturũ ſe diceret ut client. nõ Neapo⸗- litanorũ, quos ſmopere diligeret. ſed eorũ tantũ qui ſumæ rerũ præeſſent. Iis cõmodis adducti N eapolitani reginã fre quentes adeunt,& fœdus cũ Sfortia iacere compellũt his cõ ditionibus. ut incõmoda belli reſareirentur a Regina. litteræ qc; darentur ad principes de fide& integritate Sfortiæ, quẽ gute, multis antea literis apud principes inſimulauerat. Eſt etiam Autum ne Seriannes eſſet in urbe Neapoli, ſed in certum 6 o 2 præſcriptũq; * MICRAELIs RITII NEAPOETTAN&I A ptæſcriptumque locum relegaretur. Eodem forte tempol Martinus quintus, a Ioanna per legatos contendit ut Iaco: bus eius uir e uinculis emitteretur, idque facile impetrauit a Regina, quæ odio flagrabat in Sfortiam ob eiectum Seri nem, eamq; rem pernicioſam Sfortiæ fore intelligebat Ita q; Ioãnis Arcolani conſilio Sfortia curauit ut Seriannes ab exilio reuocaretur, eoq; modo cum Regina redit in gratiã Vnde Jacobus deſperatis rebus ſuis de fuga cogitare cpit naueq; Liguſtica. quæ forte ſtabat in anchoris, dam conſcł⸗ ſa Tarentum delatus eſt. Vbi circumſeſſus a Ioanna cum boraret, urbem Io. Antonio Vrſino accepta ab eo peuua tradidit, e ueſtigioq; in Galliam profectus, apud oppidum Biſuntium religioni initiatus, interiecto tempore diemdu ſit. Nondum Ioanna a Pontifice regia acceperat inſign quare miſſis tribus equitum milibus ad eiſciendos Tra nos, qui opes eccleſiæ minuerant, a Martino Pontifæ qun to coronata eſt, negotiumq; Sfortiæ datur, ut eccleſiæ tes i Brachius ſereret. is in Brachium Montonenſem ducto exercitu com miſſo prælio ſuperatus eſt in agro Viterbienſi. Ad nũcun cladis Regina Jeriannis hortatu cum Brachio fœdus ibu exilij iniuriam ulciſceretur. autor enim Sfortia fueratut 850 riannes a Neapoli excederet, ut demonſtrauimus. Eam tem ut debuit) indigne Põtifex tulit nullam habitam ſui uele: cleſiæ rationẽ. Juare Martinus Brachio quibus potuit oi ditionibus pacem dedit, ipſamq; Reginam iudlicauit indi⸗ Tudont gnam, quæ res eccleſiæ teneret, ac Ludouicum Andegauen cats tertſ · ſem eius nominis tertium Siciliæ regem dedlaraui: oni uero Pontificis ope, collecto nouo milite in regnum red, quæq; a Ioãna ut copiarum dux ſigna acceperat 1 bellum U. bchn ont 11 bad ad lan nend amel h. il le gun bal 9 llt 1 rz ae Wee 1 bun aun l W wl 90 b bellumque indicit. Quo metu perculſa Alphonſum regem Alphon⸗ Aragonum adoptauit in filium, qui forte eo tempore ſolu/ ſus. DE REGIBVS sICILIAEB UI BER III. 55 * e e e oppido Corſicæ obſidione, Siciliam cum pe- teret, audita Reginæ legatione, Neapolim uenit. adiunxit Alphonſo regina Brachium, qui paribus auſpicijs, opibus- q; Sfortiam repellebant. Vnde Sfortia diffidens rebus ſuis gan per Brachium Reginam ſibi cõciliauit. ea pax Alphonſo ſu ſpecta fuit, animoq; reputans, quanta in ea muliere eſſet in- conſtantia, ſibi putauit arces urbis expoſitas mari præſidio firmandas, coniectoq; Serianne in carcerem Reginam cir- cutmſediit in arce Campana, quæ Neapoli ſic appellatur. Lis at illa coacta difficultatibus a Sfortia auxilium implorat, qui au nihil conctatus ſubito uenit. Alphõſumq; ſoluere coegit ob ae ſidionem, initoq; prælio fudit in fugamq; uertit. ipſam re- ginam ex arce eductam Auerſam perduxit incolumem. Al- phonſus interea ex arce noua quo ſe receperat, ſæpe cũ Ne/ apolitanis eruptione facta, pugnauit, urbeq; demum ſtu- dio partium potitus, aduerſæ factionis ædes ad mare uer- gentes diripuit. ob eamq; rem Joanna Ludouicum Ande/ auenſem qui a Martino Ponti. accitus Romæ ſubſtiterat, abdicato Alphonſo, adoptauit ii filium. Vrgebatur itaque Alphonſus hinca Regina ac Ludouico qui Martini innite/ bantur opibus, hinc a Sfortia qui rem bellicam adminiſtra bat, nec alium militem quã Aragonenſem habebat,& unius auxilia Brachij, quem Sfortia apud Lauzanum cum ſemel acie ludiſſet. iterumq; apud Francauillam dũ fugientes Bra chianos inſequi, Aternumq; fluuium, quem Piſcariam uul 80 uocant traijcere contendit. aquarum uortice raptus occu buit, cuius obitu Aragonenſes conuerſa fortuna uictores 5 0 o 3 ceeuaſerunt it MICHAELIS RITII NEAPOLITAN T euaſerunt. isque belli finis extitiſſet, niſi Philippus Medio lanenſium Dux ualidiſſimã a Genuenſibus inſtrui daſſem imperaſſet, qua& reginã Neapolitanis teſtituit,& reginr maritima omnia loca. Vnde Alphonſus regno excedetec actus parata noua claſſe Maſſiliã delatus, ex improuiſoui/ bem adortus ui expugnatã diripit atq; incẽdit. Poſt paudo inde menſes Alphonſus indigne ferens a Martino Ioanni Ludouicũq; Andegauenſem contra ſe adiutos, antipapan in Paniſculo mortuo Benedicto erexit. unde Martinus A. phonſum Anathematis affinem pronunciauit. Eoq; paul poſt ab humanis exempto Gabriel Condelmarius ati ſucceſſit genere Venetus, qui mox Eugenius quartus el ap pellatus, eiusq; Pontificatu Joanna diẽ dauſit. Hincuaæ contentiones ortæ. nã Pontifex epiſco pum Racanatenſem quem Patriarcham creauerat, Alexandria legatum, Nea⸗ polim miſit, ut eius regui oppida redigeret in eccleſiæ pot ſtatem. Principes auteim regni ciuesq; Neapolitani legt ad Renatum defuncti Ludouici fratrem mittunt qui nun- cient illum a Ioanna ſupremis tabulis hæredem ſcripum atq; ad Regni poſſeſſionem capeſſendam inuitent, legato tum numero fuerunt Pulcini. Nolæ Caſertæq; comites lo, Cicinellus, Octinus, Caraciolus,& Marinus Boffa. ex altera parte Io. Anto. Marazanus Sueſſæ dux, Chriſtophorus que& Rogeri us Qaietani, quorum alter Protonotarius. al ter magnus erat Camerarius, Comes item Laureti, atque Franciſcus Pandonus, is qui poſtea Venafri comes eſt ap- pellatus, ad Alphonſum nuncios in Siciliam miſerunt aum mandatis, mature Neapolim ueniret ſeſe curaturos, ut omnia conderent in eius poteſtatem. Iacobus aun Ola. fed Auch Abit I lobe Nen Mer bell 0 ab td fle on U leut Idi ü w lat DE REGIBVS SICILIAE LIBER III. 50 a dola, Peligni Marſiq; qui colunt Aprutium, inita ſocietate decernunt, eum ſe pro rege habituros quemcunq; Pontifex daret,& ab optimis quibus que regni probaretur. Interim Patriarcha cum Neapolitani portas ſibi clauſiſſent, aperi- te uiam ferro ſtatuit. At Alphonſus oblatam recipiendi re gni occaſionem nequaquam neglexit. Aenariamque dela/ ᷑tus inſulam, quæ nunc Iſcla nominatur. inde Sueſſam uenit ibique q; maximas potuit copias com parauit, urbemq; Ca ietam circumſedit auxiliatoribus Antonio Columna Saler ni Principe, Chriſtophoro Rogerioq; Caietanis, Franciſco Vrſino comite Conuerſani, Ludouico Columna, Franci co Pandoro,& Comite Campibaſſi, qui coniurauerant in eu Neapolitanos. Erant forte Caietæ complures ex Lyguria agtent, mare ab hoſtibus tem 2 2 bant. Cunqʒ Alphonſi claſſe nauium onerariarum undeui⸗ 1 ginti, Triremiutnq; undecim,& unius birem tu Caiĩetæ ſtabant, eos exitu prohiberent Genuenſes ſi- mul de periculo ſuorum ſol ntalanorum poteſtatem regnum redigi: Philippo Anglo Mediolanenſium duci, a tuerunt, ut daſſem nauium duodecim tectarum, triremi- Mercatores, qui coemptis rebus quas Genuam importa- peſtatibusq; pacatum expecta is,. quæ pro por liciti. ſimul ægre ferentes, in Ca/ qui Renato regi fauebat. facile pa- um trium, Biremisque unius, obſeſſis Caietanis, ſubſidio z mitterent. id ubi comperit Alphonſus terreſtres copias na zguibus im lictis poſuit, paucis ad continuandam obſidionem re- ipſum quoque Tarenti principem reuocauit ex Ca- Pua, quæ tunc illi parebat. Cunque ex littore Caietæ ſol- uiſfet ad inſulam Pontiam una uelificatione peruenit. Ibi n 0 cum noctu ſtetiſſet in ancoris, poſtridie cum luce Ge/ nuenſium 5 MICHAEEIS RITI NEAPOEITAN I 0 nuenſium daſſis in conſpectu fuit, initoque nauali pal uictoria ad Lygures inclinauit captis Aragonenſium plett q; nauibus. Alphõſus, eiusq; duo fratres multiq; tegni pr cipes, qui claſſem cum eo cõſcenderant, in hoſtium poteſta tem uenerunt, inuitisq; Genuenſibus ad Philippum Med olani ducem perducuntur. Ad nuncium cladis qui remanſe t rant in caſtris Alphõſi ad Caietam, omiſſa obſidione ino in ca quiſq; tutiora domum ſe receperunt. Alphonſus& m dit eo capti Principes apud Philippũ in ſummo habiti hono- nn re, pluribus magnificisq; donati muneribus in patriam te, nf miſſi ſunt. Id eo conſilio a Philippo factum dicunt, utqus ion tanto ſibi heneficio obſtrinxerat, eos adiutores in ocupu/ cap da quam affectabat Italiæ dominatiõe, ſocios haberet OH bod eamq; rem Genuenſes a Philippo ſe neglectos rati quodſe uc inconſultis Alphonſum liberaſſet, ab eo defecerunt. Lega fl uero quos ad euocandum Renatum demonſtrauims ubi(40 illum cuſtodiri a Philippo cognomento Bono apud op ge dum Diuionenſe compererunt, Hiſabellam cõiugem dum b duobus liberis in Italiam Neapolimq; menſe ſeptembiid:] if duxerunt. ea cum Caietam ex itinere diuertiſſet, urbemq; iu cn poteſtatem Mediolanenſium ducis eſſe redactam nouſſet. dei mutatis magiſtratibus omnem regni curam per ſe N a phonſus autem dimiſſus octobri menſe cum Io. tons pan Larenti principe duceq; Sinueſſæ,& Ioſia aquauiua malo u res q; unquã antea parauit copias. Per idẽ tempus Aphen n ſifrater Petrus infans dlaſſem, quæ ſuperfuit ex prælio apul l Siciliam refectam, ad tranſferendum fratrem ex portu Lu, a i nę qui nunc Veneris appellatur, deducebat is cum prædn al „ di ſtudio deſcendiſſet ad Caietã, O ppidani qui rerũ omi i DE REGIBVS SICILIAB LIBER III. 57 inopia laborabant, exiſtimantes Alphonſum Ducis Me/ diolani, Ligurumq; uiribus auctum adeſſe, deditionẽ conti nuo fecerunt, antec; de Ligurum defectione quicquatm re- ſciſſent. Eugenius aperto ſtudio Renati partes amplexus, auxilia ſubminiſtrabat, ab eoq; miſſus Patriarcha Aquilã primo recuperauit, inde pulſo præſidio Franciſci Minicuci Aquilani. Ritijq; Montiſclarenſis, qui ſtipendia ſub Alphõ o faciebant, omniq; demum tractu aduſq; Saltum Caſſi- nenſem hac prima expeditione potitus eſt. Eo ſucceſſu ela- tus in ſequentem annum copias in Alphonſum iterato du xt, confeſſionemq; timoris intra mœnia Capuæ compulſo expreſſit. Ipſe Patriarcha pugnæ copiã nõ faciente Alphon ſo, cum Tarenti principe manum conſeruit ad Beneuentũ. uictumq; acie uiuum cœpit, a quo cum omne ius hoſtis ab. ſtinuiſſet eumq;; nimis humane accepiſſet, animum Iacobi Caldolæ qui graues& profeſſas inimicitias cũ Tarenti prin g eipe exercebat, abalienauit. Itaq; Patriarcha deſertus a Cal- dola qui prius Alphonſum prouocabat, impar eſſe cœpit. Alphonſoq; premente coactus eſt intra Salerni mœnia ſe recipere. ubi commeatu intercluſus ab Alphonſo inducias petere neceſſe habuit, idq; non ægre ab Alphonſo impetra/ uit, qui omni ſtudio ferebatur ad delendum Caldolam, qui grauatus Alphonſiuictoriam Patriarchæ rurſum ſe coniun xit, communicatoq; conſilio proxima Alphonſi caſtra do/ minici natalis nocte, dolo opprimere ſtatuunt, ſed ſpe fru/ ſtrati non diu perſtiterunt in male ſarta gratia. quare Patri In male archa dimiſſis imperio Laurentij Attenduli copijs, ipſe ue- mo Venetias, inde Ferrariã ſe cõtulit ad Eugeni um. Per idẽ p tempus 1 i 185 tia nõ diu tuſtam conſcendit triremem apud oppidum Vigilias,& pri ꝑſtiterũt. MICHAELIS RITII NEAPOLITANI Renatus. tempus emiſſus a carcere ducis Burgundiæ Renatus Ligu ſtica cum claſſe Neapolim uenit, opibus Attenduli Michae lis& Cardolæ fretus, ſed res longe aliter euenit. nã Genuen ſium naues nulla magna re geſta e ueſtigio domum redie/ runt,& Renatus quanquam potitus arce, quam Nouam uocang unde Catalani maximis aſſidue cladibus affecerant urbem, tamen Alphonſum prohibere non poterat quomi nus graui obſidione Neapolim premeret ut ægre Renatus & ſui tolerarent inopiam commeatus, quem Ligurum na) ues importabant. Interea Pontifex per Florentinum Cu- dinalem ad eam rem legatum, cum utroque egit, ut aus eonditionibus pacem componerent, qua negata ad annum duntaxat inducias impetrauit, intra quas Iacobus Caldo la correptus apoplexia diem dauſit extremum, in quo uno magnam fecit iacturam Renatus. Eo nanque mortuo, A. phonſus Acheras primum, deinde Auerſam fame do- muit,& ui cœpit. Ea re commotus Hyſabellam Renatus uxorem Neapoli reliquit ad ſpem ſimulandam, ipſe 2 Antonium Caldolam confugit, unicum rerum ſuarum ptæ ſidium, quem cum lacobi morte fluctuantem confima ſet, ab eo Raymundoque,& utroque adnitente, ab Aqui lanis, ac cæteris, qui in Aprutio Apuliaque in eius fide per ſtiterant, impetrauit, ut eum pecunia iuuarent. ex qu paruas copias reparauit. Dum hæc ita flunt, Aphonſis adeo Neapolim premebat, ut uacua ciuibus ob inopiam rerum ſine externo milite defenſari non poſſet Eo tempo re Renatus oppidum Puteolos loci natura tutum tantum- modo tenebat. ad equitum quatuor milia in armis habe bat,& inuijs Autonium Raymundũq;,& Traianum 15 ciollu Ade in. Amte eg tobi lde Mull ct mull 2 5 n 00 el br lla les Nas, Wu h e et cke DE REGIBVS SICILIAB LIBER III. ciolum Auellini comitem, quæ tanto ſilentio duxit in Al/ phonſum, ut prius in conſpectum uenerint, quam ille quic quam ſentiret. Exiſtimantque nonnulli, ſi Renatus hoſtem ſubito adortus eſſet eum potuiſſe deleri, ſed ei bene geren/ d occaſio amiſſa eſt, Antonij Caldolæ conctatione, qui dum dubitat utrum manum conſererent, Alphonſo lo/ cum dedit, ut a periculo ſeſe recipiret in tuta, hoſtique ui- am daret. Res adeo Renato ſuſpecta fuit, ut Antonium cuſtodiæ traderet in arce Neapolitana quaſi perfidiæ re um. Sed Antonius errorem, imprudentiamque& incer⸗ tum rerum euentum excuſans, pœnam deprecatus, ea faci/ litate, qua coniectus in uincula, continuo dimiſſus eſt. An/ tonius hac iniuria permotus, ut primum nactus eſt occa- ſionem, quinto a Neapoli lapide in loco tuto caſtra com/ a munit.· Ab Alphonſo deinde per legatos impetrat indu/ cias dierum quinquaginta, tutumque per hoſtilia loca tranſitum. Renatus ab Antonio deſertus, impar adeo de/ inceps Alphonſo fuit, ut ægre Neapolis mœnia tueri poſ- ſet. Antonius autem, Raymundusque Pontificis ſtipen/ dio meruerunt. Eo tempore Pontifex in Neapolitanos hac uſus eſſe liberalitate dicitur, ut obſeſſis tres Ligurum naues onuſtas frumento miſerit idque pauperibus metiri gratis, ditioribus haud magno precio uenundari curarit. Alphonſus igitur urbis expugnatione fame, uel ui prope- modum deſperata ſe conuertit ad dolos. Itaque nonnullos ex his qui purgare, reficereque conſueuerant aquæ ductus Per duos aqua in urbem deducitur, pecunia corrupit, isque ducibus milites per aquæductus, intempeſta no- cte in urbem Penetrare iubet. Ii per puteum quendam p 1 poublicum 58 MICHAELIS RITII NEAPOLITANI publicum qui eſt in ea quam ſummã plateam memotãt ſa lis admotis faſtigium putei ſuperant, albeſcenteq; die pon tas urbis adeunt, ſignũq; dant ſocijs quos Alphonſus extta urbem locauerat, obtrũcatisq; portarũ cuſtodibus, dauſtia portarũ reſtringunt, agmenq; ex Alphonſi caſtris intromi tunt, ad eum nunciũ Renatus equo uectus, concitato curſu in arcẽ nouã ſe recepit. Alphonſus itaq; noſtræ ſalutis anno M. quadringenteſimo quadrageſimo ſecundo die ſecund 1 Iunij Neapoli potitus,& paulo poſt arce noua cettis condi 0 tionibus a Renato tradita, excedente Renato qui pattez ei us ſequuti fuerant, diffiſi rebus ſuis ad Alphonſi dementi confugerunt, quibusq; potuerunt ab eo conditionibuspa- cem impetrant. Alphonſus& clemens in uictoria uit, K de inceps, adeo ut eius principatu tranquilliſſima, pacatiſſima q; tempora fuerint. LIBRI TERTII FINIS. 4 2. MICHAELIS RN TII NEAPOLITANI, DE REGIBVS NE APOLIS ET sSICILIAE, LI/ BER QVARTVS. LphONs vs ergo ſubacto, pacatoquel no, rebuscq ex ſententia compoſitis im mutauit, ac in maius auxit ſtipendia. nam N Auxit ſti „ pendia. t. ex eo btem nummos argẽteos imperaui 5 genelẽ bro ſingulis quibusque laribus.& foco ſe dbl fan ilrte Töſli ce ſapel le U Jan h ice! ba mul fal Nr füll 0 f W tt 0 f DE REOIBVS sICILIAE LIBER III. 59 ö ellant, cũ prius unaquæ genere, quos uulgo Carlenos appellant, cũ p aquæqʒ d ciuitas, oppidumue pro numero, amplitudineq;& opibus ſtipendia penderet, per collectas, ut aiunt. Ad hæc oſtiatim per ſingulas domos emere modium, uel ut Neapolitani uo cant tumulum ſalis, unũquemq; patrem familias, in quinq; Carlenos compulit. Arcem Neapolis eam quam nouã me/ a morant a fundamentis inſtaurandam ſuo ære curauit, opus & ſubſtructione& argumento magnificum planeq; regiũũ. n Cum liberis ex iuſto matrimonio careret, aliquando cogita uit hæredem ſcribere Nauarræ principem Ioannis eius fra- u tris filium, qui iure neceſſitudinis Alphonſo ſucceſſurus erat o ate in cæteris, mutata deinde ſententia Ferdinandum, quem ſu i ſceperat ex Pellice, ducem Calabriæ declarauit in ſpem ſuc- dceſſionis, cuius res ut nalidius conſtitueret, Hiſabellam de Claro monte ducis Venuſini filiam, neptemq; Io. Antonij Tarentini principis ei matrimonio iunxit, ſororemq; Ferdi⸗ nandi,& ipſam quoq; obliqui generis& notham Io. Anto nio de Marano duci Sinueſſæ collocauit, urbe principatu- q; Roxani uelut in dotem trad ito. Eugenio uero quarto Re nati rebus ſtudente, legatos ad concilium Baſileæ miſit, Al/ honſus Ludouicum Pontanum dariſſimum iureconſultũ, & Nicolaum Ponorini Archiepiſcopum, iuris pontificij pe- ritiſſimum, quorum opera concilij ſuffragio iuſſus abdicare ſe pontificatu Eugenius eſt. in eiusq; locũ ſubſtitutus Ama deus Sabaudiæ dux, is qui ſe Felicem tranſnominari uoluit. Sedd adnitẽtibus Florentinis,& alijs Italiæ prouinciarumq; ciuibus, Eugenius eo rem perduxit, ut Felix in ordinem Car dinalium redactus, acceptaque perpetua legatione, ſunmo ſacerdotio ceſſerit. Eugenius certus unusq; Pont. ab omni- p 3 bus habitus MICHAELIS RITII NEAPOLITANI bus habitus ſit. Fama tenuit Eugenium quo ſibi conla ret Alphonſum ius ei, Ferdinandoq; eius ex Pellice flio pi us legitimato, poſterisq; eorum poſſidendi regni conceſſ ſe, indeque factum, ut Franciſcus Sfortia ab agro Piceno quem opibus Alphonſi occuparat& obtinebat, a Pontiſ- ce expelleretur auxilio(ut quidam ſentiunt) Alphonl. quod ita recepiſſet in cõditionibus pacis Eugenius, utage Picenus eccleſiæ reſtitueretur. Haud ita multo poſt Flioto- ram regis Portugalliæ filiam, quam pepererat eius ſotorin peratori regi Romanorum nuper appellato, Federico dt Federicꝰ Auſtria deſpõdit. unde Federicus in urbem cum ueniſſet impator. ceptis imperij regnique inſignibus, inde Neapolim traiſſ i ut connubij ius cum uxore uſurparet, uel ut uulgo dum . matrimonium conſumaret. nam Elionora apud Auna liani ma/ lum morabatur. Exceptus eſt ab Alphonſo ſplendidiſime ter. inſtitutis in eius honorem ludis, uenationibus, epulsque nuptialibus, quam maximo potuit apparatu, tanta pom pa quantam nulla hominum memoria illa ætate nouetat Exinde contra Plumbini regulum ſuſcepto bello Fetdinan dum Calabriæ ducem cum copijs aduerſus eum miſit mex ipſe ſubſequutus eſt. Cunque diu circa oppidum natua atque operibus munitiſſimum fruſtra conſediſſet, infecta 1 re diſceſſit. In ſenium iam uergebat Alphonſus cum Lud phonſi. tiam de Allanio præſtanti forma nec obſcuro genere puel am deperire cœpit. adeoque impotenter ardere, ut ta eiusque faſtigij oblitus prope modum uideretur. nam ui omittam quantopere cæreris in rebus ei ſemper indulſit, i. lud certe incredibile uideri poteſt, quod ab ea legatos 10 Pontificem mitti ſuſtinuit, ut eius nomine peterent, 5 Phonſo 12100 cho Mui ln 1 W Alkan wem polt Gi ul A el Muc eche d 0 0 0 00 wap N e un 0 ſale DE REGIBVS SICILIAE LIBER phonſo liceret eius uxorem Mariam dimittere per cauſam fterilitatis, ut quæ nihil unquam liberorum pepererat,& ipſam Lucretiam matrimonio ſibi iungere. nam quod eius necelſarios.& ſanguine coniunctos ad ſummas opes euexe rit. ingensque auri pondus intempeſtiuus hic amor abſum. plerit, in tanta notitia referre ſuperuacaneum foret. Erat dag enim liberalis Alphonſus a natura, mitisque, nec alienus a am religione uerum quoties cum pecunia deficebat, a ſuis ex- a torqueri per iniuriam non grauate ferebat inſtituto nouo ed magiſtratu, quem pecuniæ præſidem Neapolitani genti- an liter appellant, eique conſiliarios adiunxit. Ii neminem re z uel fama diuitem relinquebant intactum. Alphonſus au/ tem non modo exactam, ſed etiam quam magiſtratus in e poſterum putabat exacturos. temere profundebat, redden di iuris adeo ſtudioſus, ut concilium conſtituerit, quod omnes appellarent ex toto ſuo regno, cui præfecit epiſco- minores regni iudices confugere cogerentur,& inde ius pe- tere. Aetate ingraueſcente febre correptus, anno ſalutis Mil leſimo quadringenteſimo duodeſexageſimo, menſe Iu- nf fato functus eſt in arce Lucullana, quam uulgo uocant IIII. 60 Conciliũ cõſtituit 2 5 5. f 5 quod i pum Valentiæ. qui poſtea Nicolao quinto ſucceſſit,& Cal/ om̃ ES ap- z liſtus eſt appellatus cum prius ad uicariæ tribunal. aliosque pellarent. Qui. cum Neapoli regnaſſet annis ſedecim. Ferdinandus Eerdinan itaque Calabriæ Dux Alphonſo patri ſucceſſit, appellatus- que Rex a Neapolitanis eueſtigio recepit arces urbis, cum uero peſtis Neapoli ſæuiret. Capuæ procerum, populo- rumque habere conuentum ſtatuit, ubi coram uel per le- gatos rex omnium conſenſu ſalutatus, cos in ſua uerba iu- rare compulit Interea Tarenti, Roxanique princeps, alijq; præterea Us. MICHAELIS RITII NEAPOLIT 9 U ANI præterea nõnulli quibus maxime cõfidebat Alphonſuscb initam ſecum neceſſitudinem, Ioannem Lothoringiæ duc Renati filium, de quo ſuperius in Alphonſi rebus factamẽ tio per literas,& certos homines accerſierant, ut patetnũ de cus acciperet, ac regnũ capeſſeret. Nec ille conctatus. int cta duodecim triremiũ dlaſſe delatus ad Lirem prope Sli ſam deſcẽdit, ipſasq; naues e ueſtigio redire domum iuſſt ut ſublata ſpe fugæ, aut uictoria potiretur, aut honeſtam mortem oppeteret. Eodem ferme tempore Galeatius pa donus aliquot oppida Venafrani comitis ex eius fratrenai ui capta obtinebat, indeq; præſidia deducere iuſſus fed. nando, fretus opibus principis Roxani facere recuſauſim perata. Ferdinãdus eum bello perſequi ſtatuit, idq; iniiun tumultus in regno fuit. Itaque Ioannes aliquandiu Sueſa quo eum ueniſſe demonſtrauimus, ac in proximis eius fi bus commoratus, in Apuliam contendit, ubi multos in fidem pellexit, cum Ferdinandus in Brutijs eſſet,& Conſel tiam nõ dum perueniſſet. Vbi primum intellexit hoſtis a0 uentum iter retro conuertit. Neapolim q; magnis itineribus inde profectus in Apuliã, Baroli coronatus eſt a Cardin Rauennati Pij ſecũdi legato. Lothoringus Apuliæ mults oppidis, atq; ex omni regno receptis, coactoq; nõ cõteml. do exercitu ſocio Tarenti principe, cæterisq; ſuarum pati ducibus, Nolam primo, deinde Sarnum uenit, in quo opfi do a Ferdinando Sfortiæque copijs eſt obſeſſus. F rancilcus enim Sfortia quod Hippolytam Mariam eius filiam colo carat Alphonſo Ferdinãdi natu maximo copias auxiliart ei miſerat, idemq; fecerat& Pont. Pius affinitatecum Feld nando contracta. nam Picolomineus Antonius ex ſtatte Pij nepos fa int orb uneze guat wü bolt ant gan cal U tu r dat el 2 a fa Pij nepos ex pellice Ferdinandi filiam duxerat, Amalphiæ z dux ab eo declaratus, ingentia munera conſequutus erat Vrbem Ferdinandus expugnare contendebat.ipſe Lotho- ringus in aciem prodiſt, magnoq; animorum ardore utrin/ ch pugnatum, donec Aragonenſibus in fugam uerſis adeo laboratũ ſit, ut ægre Ferdinandus Neapolim ſe receperit,& frequens ſit opinio potuiſſe Aragonẽſes ea die deleri,ſi Ta/ a renti princeps uti uictoria permiſiſſet. Lothoringus ex Sar/ d no Stabias accedit, ubi ſancti Marci dux,& ſancti Seuerini eomes ex familia Sanſeuerinatum per legatos in Lothorin/ gi uerba iurauerunt, diu tamen in fide non perſtiterunt, id enim feciſſe dicebantur Ferdinandi conſilio quo uictorum hoſtium euaderẽt impetũ. Lothoringus ex Stabijs in Apu ig liam redijt, interiectoq; tempore Ferdinandus per ocium re Parauit exercitum, quem paulo poſt in expeditionem dedu cit. Aretium oppidum primo obſedit, eo q; tandẽ expugna- to, conuerſus in comitem Ceretanum imperata facere com palit: uictorque Vrſariam uſque peruenit, quod in finibus Apuliæ eſt oppidum. Lothoringus in Apuliam irruẽti Fer dinando ad Iroiam urbem ſeſe obiecit ubi diutinum bellũ perteſi, manum cõſerere ſtatuunt. Itaq; datis utrinq; ſignis, acri prælio commiſſo, uictoria penes Ferdinandum fuit, ex qua non tantum Troia, ſed Apuliæ maiori propemodum Parte potitus eſt. Eodẽq; tempore agi cœptum de pace cum principe Tarentino, rebusq; compofitis apud Altammurã Tarenti princeps eueſtigio fato functus eſt. Inualuitq; opi nio a quodam eius Aulico magnis largitionibus a Ferdinã do cortupto, lacinia lodicis eliffs faucibus extinctum fuiſſe. Acut rem paucis expediam I roiana uictoria Ferdinandi q res extulit DB REGIBVS SICILIAE LIBER IIII. 61 ICT AZLISs RITII NEAPOHAH TAN res extulit. nam Lothoringus per marſos,& Pelignos uclut uulgo dicunt, Aprutinos. Sinueſſam regreſſus, ibi paululũ cõmoratus, Acnariam uel in Iſclam traiecit inſulam, indeq; in Narbonenſem prouinciam ſe recepit ad patrem. Ferdi dus autem conuerſus ad expugnandum, qui pertinaciterin Lothoringi fide perſtabant, rem celeriter confecit, eorumq; nonnullos extorres egit, plerosq; coniecit in carcerem,& i ij Roxani principem, Iacobumq; Picinium, quos æquiscb⸗ ditionibus& ſpe promiſſorum pellexerat ad deditionem mox incautos oppreſſit. uterq; in uinculis effudit animam, Pacato iã regno nuptias Alphõſi filij atq; Hippolytæ Spi tiæ celebrauit, Elionoram filiã Herculi Eſtenſij Ferrariædi ci. Beatricem Matthiæ Pannoniæ uel Vngariæ regi colloca uit. Liberi præterea Ferdinando fuerunt, Alphonſus nau maximus, Federicus, Ioannesque,& Franciſcus ex iuſtoma trimonio, quorum Federicum Scyllacij principem ptimo declarauit, mox Altæmuræ. nam Federicus ex Galla Nea- polim regreſſus, amiſſa quam ibi duxerat uxore Sabaudie ducis filia. ex qua Puellam tantum ſuſceperat, deſperatot ditu Neapoli ſubſtitit, ac ne eſſet inglorius a patre Sql tio donatus eſt,& alijs præterea multis. Cunque plerique omnes regni principes a Ferdinando defeciſſent, ut res fl⸗ cta pace componeretur Tarenti principes a patte ceau eſt, uxoremque duxit Hiſabellam principis Altæmuræ fl am, eius quem Ferdinandus in uincula coniecerat, itaq; fe dericus Altæmuræ Princeps in locum ſoceri conſtitutus ell. Ioannem uero rebus diuinis initiatum, patrum collegio co optandum curauit, Cardinalemque dedlarari, Franciſcum quoq; ex Vngaria reuerſum, ubi apud ſororem 2 15 s Uer fle um ulm mloe lane sd Na dam felt 1 hell bah ü om bl eke unt lan de A f 0 L DE REOGIBVS SICILIAE LIBER IIII. 62 fuerat Sancti angeli ducem fecit ad montem Garganum. ſed loanni Franciſcoq;& Elionoræ ſuperſtes ipſe pater fu- it. Alphonſus autem natu maximus ex Hippolyta, Ferdi- nandum, Petrumque,& Hiſabellam ſuſcepit, ex his Petrus maturæ deceſſit, auo, patreq; ſuperſtitibus, Hiſabella, Ioan ni Galeatio, Galeatij Mediolanenſium ducis filio, qui mor⸗ tuo patre, ſub Ludouici patrui tutela rem adminiſtrabat, in matrimonium data. Habuit& alteram Ferdinandus uxo- rem Ioannam, Ioannis Aragonum regis filiam, ſobrinam dat ſuam, ex qua unicam filiam ſuſtulit. In urbem Ferdinan/ at dus ad Sixtum quattum Ponti. Maxi. uenit, indeque re- Ae greſſus ſtatim cum Florentinis in Etruria bellum exarſit⸗ e nam cum Sixtus ſancti Georgij Cardinalem adhuc adole- u centem cum Piſano Archiepiſcopo Florentiam miſiſſet. cui inita cum plerisque Florentinis in necem Laurentij Medi- Ac cis, eiusque fratris Iuliani coniuratione, qui Florentiæ res ex aal libidine moderabantur, ut eius urbis dominatumi Hierony an mus Cardinalis frater, quem multi Sixti filium ſuſpicaban/ a tur occuparet. Cunque ſtatuta die Franciſcus Saluiata Pi- an ſanus Archiepiſcopus de ritu Chriſtianæ religionis ad al- tare rem diuinam faceret, ij qui coniurauerant arma cor- tipiunt, ipſumq; Iulianum, quem ſors obtulit obtruncant. g Laurentius accepto graui uulnere, fuga ſalutem quæſiuit. eam rem Florentinus populus indigne tulit. Itaque quoſ- cunque facinoris affines comperit, ultimo ſupplicio affecit, & in is Archiepiſcopum Piſanum carniſici tradiderunt. eli ſisq; faucibus ex alta feneſtra ſuſ pẽdio ſtrangulatus eſt. per cauſam, quod lorica tectus, ſolennia celebraſſet. Ex ea re Laurentio maior acceſſit autoritas apud ſuos. Sixtus eam * q 2 nactus Maume/ tus. MICHAELIS RITII NEAPOLIT ANI. nactus occaſionẽ, quod in Põtifices inauguratosq; ſacerdo tes animaduertiſſent, ipſumq; Cardinalẽ diui Georgijcu- ſtodirent, eccleſiæq; cenſuram contemnerent, bellum Floren tinis indixit, auxilio Ferdinãdi fretus. is autem Alphonſum Calabriæ ducem, eiusq; liberum natu maximum cum copi is in Etruriam miſit. ibi cum bellum proſpere geſſiſſet, opfi daq; Florentinorum nonnulla ueniſſent in eius poteſtatem Laurentius diffiſus opibus ſuis per Diomedem Cartafam qui plurimum gratia apud Ferdinãdum ualebata Rege pꝛ cem impetrat, ad quam firmandã Laurentius Italiæq pi cipum Legati Neapolim conuenerunt. Ea pax ali qu xtus uoluiſſet data conditionibus, in regis odium poniſi accendit, adeo ut aperte bellum minaretur, ut Ferdinandi dicere ſolebat. inde ad euertendos eius conatus, in eum pias emittere coactus ſit. Alphonſusq; Ferdinandi fliuse te aliquot oppida eccleſiæ occuparit, quam Sixtus exerciti contrahere potuerit. Sed Alphonſus cum non longe ab u⸗ be Roma caſtra haberet, a Roberto Aliminẽſium prince eccleſiæ duce, Venetorumq; auxilijs fuſus, fugatusch elt. n quo prælio pleriq; ex nobilitate regni capti ſũt;ſed eos ben gne acceptos, paulo poſt incolumes dimiſit. Cũq; Aphon ſus Senenſem rempubli. quam ſui ſtudioſiſſimã bello Hlo⸗ rentino cognouerat occupare niteretur, quibus artibus, quo rumue conſilio, proditioneq; nondum conſtat, Maumelis Turcarum rex Idruntum in ora Apuliæ oppidum, per dal ſiarios inuadit expugnatq;, omnibus q; oppidanis aduni trucidatis, ſuo præſidio firmauit. Vnde tam crebras long quasq; excurſiones eius equites faciebant: ut neceſſe ker. nando fuerit, Alphonſum filiũ ad cõpeſcendos Turcatũ. peu fl tun! dl 9 6 A Apen lie Neal fun lg falt tun fallt ibu böllt Ab To lb da u 5 U 0 90 fl DE REOGIBVS sICILIAE LIBER IIII. petus ex Etruria primo quoq; tempore reuocare. Itaq; Se, rd Hei reipublicæ ſua libertas manſit. Alphonſus terra mariq; obſeſſo Idrunto Sixti, nonnullorumq; præterea principum opibus adiutꝰ, Turcas ad deditionẽ compulit, audita Mau- meti morte, deſperatoq; ſubſidio perterritos, triumphauit- q; Neapoli de hoſtibus non aperto marte uictis, ſed qui cer tis conditionibus eius fidei ſe comiſerant, inſequuto tempo re, cum Veneti bellum ſuſcepiſſent in ducem Ferrariæ Ferdi nandi generum, Sixtus eorum ſpreta amicitia cum Ferdinã do,& Ludouico Sfortia, qui pro fratris filio Mediolanẽſibꝰ imperabat, fœdus inijt ad tuendum Ferrariæ ducẽ. Alphon da ſus itaq; omnium ſociorum cõſenſu ſummæ rei bellicæ præ fectus eſt. Eum ut ab incepto Veneti reuocarent, daſſe in ſi/ num Tarentinum miſſa, Gallipolim, Neritonq;, maritimas urbes aliaq; complura intus oppida occuparunt. in quos in duſtria Franciſci Copulæ celeriter inſtructas naues Ferdinã dus miſit, ſed inter eos nauale prælium comitti non potuit. Etenim Ludouicus Sfortia cum Veneti maioribus in dies uiribus premerentur. a ſocietate belli deſciuit, autorq; cæte- ris fuit, ut idem facerẽt. unde rebus utrinq; compoſitis, quas urbes in regno Veneti tenebãt eueſtigio reſtituerũt. Interea mortuo Sixto Io. Baptiſta Cibo Ligur, Melphectæ Car) dinalis in eius locum ſuffectus, Innocẽtius Octauus appel latus eſt. Alphonſus ubi primum a bello Ferrariẽſi Neapo- lim rediſt, in eos aperte minatus eſt, qui hoſtili in ſe fuiſſent animo. Subditos permiſſu patris nouis uectigalibus ſolici- tare, quoſdam non obſcuro loco natos in uinculis habere, quorundam bona indicta cauſa publicare cœpit. unde Frã/ ciſcus Copula, quem Ferdinandus Sarni comitem dedlara/ 8 qs uerat, 63 Alphon⸗ ſus. MICHAELIS RITII NEAPOLITANI erat, Antonellusq; de Petrucijs, qui Policaſtrum Lucaliz Calesq; Auſonum primo oppidum Romanam deinde co loniam comitis,& ipſe titulo tenebat, ueriti ne quid in eg uius moliretur Alphonſus. Antonellum. Hieronymumque Sanſeuerinates, alterum Salerni, alterum Biſiniani ptina⸗ pem, Pyarumque de Baultio, qui princeps erat Altæmutæ 3 quoque de Guiuata, Andreamque, Matthæum Aquauiuam, Betuntorum, illum uaſti Aimonis Marcho- nem ſollicitarunt, ut ſecum coniurarent in Ferdinandum quo ut alicuius autoritate fulcirent, Innocentium Ponil- cem ſibi adiunxerunt. itaque fœdus inter ſe percuſſenunt apud Melphim in nuptijs Troiani Caraocili fiij duc id Phis, initumque conſilium, ſtatutumque tempus rei peſid endæ.Sanſeuerinatibus hærebant Mileti. Lauriæque com tes, Altæmuræ principi, Neritonis dux eius frateripſusq; ducis plerique filij. Cunque bello neceſſaria in ſuis quiſq fi nibus parauiſſent, in metum adductus Ferdinandus, mit tendis legationibus eos ad ſanitatem reuocare tentàut, id circo cum Alphonſus cũ exercitu occurriſſet Roberto Sal- ſeuerinati, qui coniuratis auxilio ueniebat, ad eos fede- ricum filium miſit. apud Milionicum in conuentu coniu- tatorum de pace agi cæptum, in primisque a Ferdinando petitum, ut eius autoritate liceret quædam regni ſtatuta in communem omnium utilitatem reformare, eiusque pad cuſtodem Federicum deſignauerunt, adiecta condition. ut eum pater Tarenti Principem conſtitueret, eamque rem Ferdinandus non ægre conceſſit. Sed illi quidem dictis non ſteterunt. nam cum rurſus apud Salernum conueniſ ſent. Copulaque.& Antonellus ultra bellum proſequendũ 5 negatent 1 ,& at 00 dun ce 5 um fal tz nf ba kt wich hüt U 0 0 ch 0 DE REGIBVS SICILIAE LIBER IIII. 64 Inegarent. Antonellus Salerni Princeps anno ſalutis Milleſi mo quadringenteſimo octogeſimoſexto Federicum, qui per id tempus apud eos erat, cuſtodiæ tradidit,& Anto- nellum de Petrucijs. At illi paucis poſt diebus ope cuiuſ- adam militis ipſius Antonelli Principis aufugerunt, qua die Federicus ab Antonello captus eſt. Innocentij Romani Pontificis uexilla ſuſtulerunt, paſſimque toto pene regno. d uno tempore bellum exarſit. nam Joannes de rure præfe/ naictus urbis, admota modica Pontifici manu Beneuen- uertum, Samnitesque uexabat, Salerni Princeps Lucanus, Altæmuræ Princeps,& Marchio Bituntorum Apulos, Mar u chio Vaſti Marſos, Princeps Biſiniani Brutios, ipſe uero urndux Melphis,& ſi belli conſilia cum ijs communicabat, ut quidam ſentiunt, aperto tamen ſtudio neutri parti faue- bat. Inter hos tumultus Alphonſus Inſubrium, Florentino- rumque confirmatus auxilijs, non modo Robertum San * ſeuerinatem regni finibus arcuit, ſed etiam Romani iuris u oppida populabatur. qua de re neceſſe fuit Innocentio Fer- dinando pacem dare, quæ conditionibus his Auguſti men/ le pacta eſt, ut per eum liceret Alphonſo Robertum San/ ſeuerinatem ab ecdleſiæ ditione reijcere. Facta poteſtate Alphonſus Robertum coniecit in fugam, continuoque reductis in regnum copijs coniuratos ad deditionem com- pulit. Itaque pacato regno Ferdinandus coniuratos omnes in carcerem coniecit, anno ſalutis octogeſimo ſeptimo ſu- bra milleſimum quadringenteſimum, quarto Iulij. E Antonellum Salerni Principem. qui priuſquam in conſpe- ctum regis ueniret, abeũdi poteſtatem ab eo impetrauerat. quartoq; demum menſe ex quo comprehendit, omnes ad unum Alphon/ ſus. MIOHAELEIS RITII NEAPOLITANI unum ſilẽtio noctis carnifici tradidit ad ſupplicium io ato iureiurando pacisq; conditionibus, inter quos etiam Io. An tonius Marzanus, quẽ triginta quatuor annos in uiculis ha buerat, interemptus eſt. Animaduerterat ante iam Ferdi dus in Franciſcum de Petrucijs Antonelli filium, quẽ comi tem Calenum uocabant, eiusq; fratrem Io. Antonium pol caſtri comitem, neq; ſimplici morte contentus, in fruſtafæ- diſſime ſecari iuſſit. Antonellumqʒ; eorum patrem, ipſunq Franciſcum Copulam in propugnaculis arcis Nouæ ſeui percuſſit, eorumq; bona confiſcauit. Ex omnibus, piindps Biſiniani filios ſedulitas materna ſeruauit. eius enim indu- ſtria noctu clam cõſcenſa nauicula in fines Columnẽ lia ris in agrum Romanũ ſe receperũt. Ii cũ Salerni prindpec quo dictũ toties eſt, aliquãdiu in Italia cõmorati per Alam niã ſe cõtulerunt in Galliã. Ludouicus interim Sſortiaqdu Mediolanẽſium gubernator, creari& euadere dux allecta. bat, Alphõſiq; uerebatur opes, qui oppreſſa cõiuratione ui ctoriaq; elatꝰaperte denũciabat in Ludouicũ copias ductu rum, ni Ioanni Galeazio eius genero debitam principaus adminiſtrationem reſtitueret, Carolum Francorum regem eius nominis octauum in Italiam multis largitionibus ii; promiſſorum ſpe euocauit, ut regnum Neapolis ex Ande⸗ gauenſium ſucceſſione ſibi debitũ repeteret. In ipſo belli ap aratu Ferdinandus obijt anno trigeſimo ſeptimo ſui pin cipatus, Alphonſus Calabriæ dux omnium fauſtis aclam tionibus eo die quo pater naturæ conceſſit appellatus ea quijs,& pompa funeris adeo magnifice celebratis, ut nem. nem antea regum Neapolis tanto apparatu elatum ful ſe conſtet, diem quo regni nobilitas populorumque legt 5 Neapolim date du Auer ite Naum püon un flu 0 z U Aal decat Ul ab Un 0 1 1 DE REGTBVS SICILEIAE LIBER III. 65 Neapolim conuenirent, ut in eius uerba de more iurati d communibus commodis agerent, edixit. his rebus peractis in maximo Neapolis tẽplo a Cardinali mõtis regalis Ale- xandti ſexti Pontificis legato coronatus eſt, maiori pompa q; alius unquam Neapolitanus rex. Vbi uero Carolum ad uentaſſe Romam cognouit, facinorum conſcientia pertur- batus, quod a morte patris comitem Ca putaquẽſem, comi/ temq; Compſæ, multosq; præterea non obſcuro loco natos. in carcerem cõieciſſet, ultro ſe regia poteſtate abdicauit, Fer- E 5 dinãdumq; filium pro ſe regnate iuſſit. Ipſe cum ſeceſſiſſet- in arcem quam dicũt Oui, paucis exinde diebus in Siciliam traiecit. ubi non ita multo poſt e uita deceſſit, cum uix inte- grum regnaſſet annum. Ferdinandus autem, cui uiuens Al Phonſus regno ceſſerat a Catolo Francorum rege, duobus fere menfibus exactus eſt. Sed de Caroli, Ferdinandi q; ſuc celſibus alibi copioſius expoſuimꝭ. Ipſe uero Carolus Nea Carolus. poli non diu regnatiit, etenim Neapolitani in Galliam pto lecto iam Carolo, redeunti Ferdinando portas aperuerunt. Iq; poſt multa, uariaq; certamina, cum Gallos in oppidum Lucani Atellam co mpulſos duce Mõtiſpenſerij domino fa Attella. me domitos, in fidem recepiſſet, abeundi poteſtate facta, re- gnũ Pacauit, uxoreq; ducta Ferdinandi ſororis eius aui filia ex ſecunda coniuge regis Caſtellæ ſorore, nõ ita multo poſt abſq; ſobole Neapoli diẽ clauſit, quum duodeuiginti menſi bb regnaſſet. Itaq; N eapolitani Federicũ Ferdinãdi patruũ Federico. ab obſidiõe Caietæ redeũ tẽ, in regnũ admiſerũt. Is Gallorũ religas, ſi q ahuc in regno ſubſtiterãt imꝑata facere cõpulit. LIBRI QVARTI DE REBOGIBVS NEAPOLIS ET sTICILLIAE FINIS. f t M.lichaclis MICHAEUIS RTTII NEAPOLITTRNX IT TII NEAPOLITANI, DE REGIBVS VN GARIAE, LIBER PRIMVS. ALENs in urbe rerum potiebꝰ tur,& Damaſus erat Pontiſe eius nominis primus, uelutalj ſentiunt Flauij Iuſtini princpa tu, qui Iuſtiniano ſucceſſit, au/ no ſalutis trecenteſimo ſeptua ann ge ſimo tertio, Scythiæ gẽs Hin Vngri. ni, quos aliqui uocant Vngos 111 l aſſumptis Cheme, Chadichia/ q; Germanis.& Bela ducibus. relictis patrijs ſedibus ada cd matorum decies cẽtum& octoginta milia. cum liber ux ribusque,& ſupellectili iumentisque& omni pecote ſopet ta Mæotide, quo primum delati funt, Gothorum finest Cumania cuparunt. deinde Beſſos, Sudalos,& utramq; Cumaniam 8 7 ſcilicet albam, nigramque quæ Madouia nunc appelaut ag blk ge Rutenos in ditionem redegerunt, traiectoq; J anaf ing Pannoniam caſtra poſuerunt, ad ripas amnis Titij. Ter Longo- hant eo tempore Pannoniam Longobardi, cum capti bardi. 7 i 80 1 cie, locorumq; ubertate Hunni eam ſibi perpetuàam ſedem 7 2. 3 1. 7 1 deſignant. Ea re comperta Macrinus, qui Pannoniæ, Dal matiæ, Thraciæque,& Macedoniæ præerat is dum bag e teras ab imperatore petiſſet auxilia, Detricus 1. 1 qui Germaniam unde oriundus erat, obtinebar beli. 90 ei datus eſt. Et iam conuenerant ad Potentiam 1 fun 0 du Aal m bal dn e N Ain en Uu dat f . a0 fl 212 14 l fluminis Danubij ripam, ciuitatem, deque ratione belli con a erant in alteram ripam, ac Romanos inopinantes adori- Dietricus autem Macrinusque collectis ex fuga quæ ſuper/ 1 Marte utrinque acerrime pugnatum eſt, uſq; ad ueſperam, 0 cum Romani Barbaros in fugam uertunt, iterumq; Danu⸗ 19 hium traijcere qua prius atte compulerunt, amiſſis uno ex 10 1 Aucibus Cheme, centumque uigintiquinque milibus in acie deſyderatis. Nec incruẽta Romanis ea uictoria fuit. N am a ducenta decemque milia ſuorum amiſerunt. Poſtridie o- 1 Hanus exercitus Tulnam uerſus iter fecit. Ea re comperta 51 LHunni traiecto Hiſtro caſtra poſuerunt unde Romani di- 5 Seythicorum tumulauerunt in uia militari, locusque ex re. 1 Chheueoza dictus, hodieque mutatis ſyllabis Cheazo no. Cheueo/ 10 minatur. His rebus ¶Hunni confectis aduerſus hoſtes per- 6. 5 gunt · inſtauratoque prælio ſundunt, cæduntque in campo 8 l . Cheſmaurilis, tantisque utrinq; animis concurſum, ut Ma/ ö erinus unus ex ducibus Romanis, Bela, Chemes,& Cadi⸗ chia ceciderint Hunnorum duces. Hunni tamen ex hac uictoria tota Pannonia potiti ſunt. Anno ſalutis itaque aduentum duodetrigeſimo, Hunnorum omnium con- a lenſu, Rex Atthila ce DE REHGAIBVS VNGARTIAE LIBER T. 66 ſultando multos abſumpſere dies, ab hoſte nihil metuen⸗ tes interiecto Danubio, qui non facile tranſitum dabat. In terim diſtentis utribus& ſpiritu plenis Nunni Danubium conſtrauerant. iniectaque materia ueluti per pontem traie/ untur, eorumque multos ſubita re petculſos interemerunt. erant copijs hoſti ſe opponunt, conſertaque manu dubioͤo ſceſſerant. commilitonum pridiæ cæſorum cadauera more i 10 ö 0 quadringenteſimo primo, poſt eorumque in Pannoniam atus eſt, quem Hunni gentiliter Atthila: r 2 Ethele e mi, forisq; ſplẽdidus, inſigne geſtabat aſturem ex accipittũ tthilæ. genere coronatum. Decies centena armatorum milia p/ ter gregarios ſub eo meruiſſe traditur. In epiſtolis, diplona tibusqʒ ita ſe inſcribebat, Als Ben/ ATTHILAFEILIVS BENDEVCVM NEPOSG MAG detruc. NEMRBRO TH, NVTRITVS IN EN GADI. DET GNA TIA REX HVNNORVM, MEDORVM, GoHo- VM, DAcHORVM, METVS ORBIS, ET FLROEI Buda. LVM Dl. Fuit Atthilæ frater nomine Buda, cui regie tionem conceſſit quicquid ab amne Titio ad Tanaim ug interiacet, exercituq; ducto. Meſiam, Achaiamq;& Ma doniam, ac utranq; Thraciam redegit in poteſtatẽ. Motu ea re Gepidarum rex Ardaricus, Marcomanni, Sueuiq Sginadi. Eruliq;& Turingi ultro in Atthilæ ditionemueſt Sieiſnun runt. Exindle Germaniæ fines ingreſſus, Atthilas obuiũ 14 dus Con buit Sigiſmundum Cõſtantiæ Principem, cum ualida G5 ſtantiæ manorum manu, quem tamen ad Baſileam prælio uſctum MICHAELIS RITII NERAPOLITANI Ethele uocant. Is Hunnorũ primus in Pannonia Rex act ingenij uir. rei militaris peritiſſimus, ingentis animi, oopoj re robuſtus, in hoſte fallendo callidus, habitu, cterisq; do) hrinceps. fugauit. expugnataq; Argentina, muros utbis diruit aclol — rgẽtina diruta. Straſ/ burg. Ethius. æquauit, ut inde Straſburg appellata ſit. Exciſſæ per idem tempus Auxona, Biſontum, Cabilo, Lingonẽſis,& Lugdu num ſunt ab Atthila, qui profectus Aurelios urbem circum ſedit,& ſi tertiam copiarum partem miſerat aduerſus S0. danum Miromanum, qui Bethicæ fines attrectabat tl interea patricius in Atthilam comparauerat ingẽtes copias in eiusq; belli ſocietatem Theodericum Gothorum eg FPellexerat, Atthilæ fruſtrato conſuio, qui Theodei 1 clta DB REGIBVS VNGARIAE LIBER L. Anke citabat, om̃iq; ſtudio conabatur ad ſe traducere.Vnde coa- ctus Atthila ab Aurelijs abduxit exercitum in campũ Ca- aa thalonicum, qui Campania nunc appellatur, in quo Catha ab an ſonenſis urbs eſt. Bodem duxit agmen Ethius, qui præter le dan giones Romanas auxilia Cathorum, regisque Theodorici, ae Merouæum tertium Gallorum regẽ. Saxones, Sarmatas- q;& Britones, aliosq; præterea multos in caſtris habuit. At thila primo miſſitandis ultro citroq; legationibus ſpecie pe tendæ pacis& induciarum rem differre tentabat, quo ad re liquam exercitus partem a Bethica reuocaret. Eius cõſilium un non fefellit Ethium, qui abſciſſa pacis ſpe, prælio decernere a Properabat anteq;; omnes Atthilæ copiæ conuenirẽt,& pri a mo leuibus uſi certaminibus, ira demum gꝗliſcente, cum non a poſſent animi militum contineri, neceſſe fuit Atthilæ præter ant animi ſententiam iniquo ſuo tempore manum conſerere. Quod unum licuit auguriorum fidem ſecutus certamen ad a lerum diei diſtulit, eo quoq; conſilio ut ſi uictoria penes ho a ſtem fuiſſet. noctis interuentu. fugæ daretur occaſio. Colla- tis itaq; ſignis. diu æquo matte pugnatur donec Atthilæ ceſ ſit exercitus. Occubuerunt in eo prælio Merouæus Gallorũ rex,& Theodericus Gothorum. Publica opinio eſt ad ho- minũ centum octoginta milia utrinq; cecidiſſe. Theoriſmũ dus autem Theoderici filius audita morte patris ad inter- nicionem perſequi Atthilam iurauit. Ouod ubi comperit e Atthilas ephippiorum, ſellarumue ſtruem componi iuſſit, imperauitq; ſuis, ut ſi quando conſcenderet eum rogum, fa cem ſubderent. mallebat enim ſuorum manu perirè, quam u uiuus in hoſtium poteſtatem uenire. Sed Ethius ueritus ne , Theoriſmundus, Atchila deleto deficeret ab amicicia Ro, 7 t 3 manorum, * Trecæ. Remi. Nicaſius. Vrlula. Aquileia — MICHAELIS RITII NEAPOLITANI manorum, ſuaſit ut antequã Theoriſmundus in Atthilam graſſaretur, regni res conſtitueret, in quo fratris cupidita tem non iniuria deberet habere ſuſpectam, quæ res effect ut Atthila reparatis uiribus Gallos adoriretur, urbemquę Trecarum ui cœpit in Campania, intra quam ductus eſta diuo Lupo epiſcopo. mouebatur enim Lupus Atthilætiu lo, quod flagellum dei ſe diceret. inde reuerſus ad urbem he morum, uaſtata prius omni regione expugnauit ac dip it, ab eoq; Remorum Pontifex Nicaſius, ac eius ſoror f- tropia ſanctitate uitæ maximi crudeliter interempti mat rum, Diuorumq; numerum auxerunt. Sunt qui tradim ir ſulam regis Britanniæ filiam cum uirginum undecim ul bus dum ſecundo Rheno ueheretur, in Atthilæ miles diſſe, cum forte Agrippinam urbem quæ Colonia nuncdd tur obſiderent, ab eisq; trucidatas omnes, ideoqʒ relata i celum. Subegit inſuper Atthila totam fere Galiam, Ia thoringiamque, mox in Pannoniam redijt, eiusq; frattem Budam ſua manu iugulauit per cauſam, quod is in ſe no uas res molitus eſſet, armisq; depoſitis apud Sicambriam quam Budam uocant, quinquennio quieuit. Inde mouem per Stiriam, Dalmatiamq; populabundus Salonas Spalte trum. Iaderamq;& Sibinicum, cæterasqʒ maris Adriatid a ſtauit urbes, Aquileiam per tres obſedit annos donet el xit ut equitum ſuorum quiſque ex quatuor ephippis geb ſellis unam conijceret in foſſam, congeſtoq; ingenti acemi immitti ignem iuſſit, eoque incendio labefactatis, corrupt que iam mœnibus, augurioque Ciconiæ confirmatus, und que inuadit urbem. Acriter aliquandiu ad moœnia pugn tum. Sed cum Hunni feſſis integri ſuccederent, rp nu un fen lch für Wal Cen dann ben unt Un den nal. ndl uch dee un U U b b 0 * DE REOGI BVS VNGARIAB LIBER I. 0 hullam alicunde ſperarent opem. capta urbs eſt. atque in a omnem ſexum ætatemq; ſæuitum præterquam ſi qua præ ſtantia formæ puella, uictoris libidini ſeruabatur. Id cum matrona quædam honeſto loco nata, 5 au⸗ dilſet, ex ædium faſtigio in uortices ſubiecti amnis ſe præ- da ſpitauit, ne a turpiſſimo hoſte uim pateretur. Excidium Aquileiæ urbi Venetiarum dedit originem, ſcribunt enim quidam, eiues Aquileiæ, proximarumque urbium pleros- que dum belli pericula timerent, cum omni familia ac ſu/ aa pellectili ad Riuum altum traieciſſe, ſecuros Hunnorum. quippe quos uſu nauigiorum carere probe ſcirent. Euerſa a Aquileia Patauium, Veronam, Vicentiam,& Brixiam: * Cremonam, Bergomum, Mantuamque,& Ferrariam, to/ Venetia- rũ origo. gu tam denique Aemiliam uſque ad Rauennam Hunni im/ aas a perata facere ooegerunt.· Rauennates Atthilæ portas ape- n ruerunt, ſuaſu Ioannis eorum Pontificis. Atthilas ab omni ut iniuria temperauit, niſi quod urbis portas deici, certam- que mœnium partem dirui uſſit, qua ingredli, egredique g poſſet. inde Mediolanum profectus occilis ad internitio⸗ g nem ciuibus, urbem deripuit, ac ſolo æquauit. Aequa Iici/ no dades illata, quod oppidum mutato priore nomine: e Papiam uocant. Poſitis caſtris inter confluentes qua Min/ an cius influit in Padum, agitare ſecum cœpit an Romam g Agmen raperet. Ardebat enim inexpiabili in Romanos g odlio, ſed Alarici Gothorum regis exemplo terrebatur, qui a non ita multo poſt urbem uaſtatam diem dauſit. Interea Pontifex maximus uictus aſſiduis Romanorum preci- bus ad Atthilam ex utbe uenit, quem Rex obuiam progreſ dus humaniſſime excepit, omniaque Pontifici quæcunque * petijt Ticinum Atthilæ mor. Chaba: MICHAEEIS RITII NEAPOLITANI etijt ultro conceſſit. itaq; Pontifex in urbem redijt. Acthil e a Ioanne Pontifice ſexaginta mar- chis auri in eum, omnesq; Arrianæ ſectæ capitali ſupplido animaduertit. Itaqʒ Italica præda, opimisq́; ſpolij onuſtut in Pãnoniam ſe recepit, uxoremq; ſuperduxit regis Bactta norum nomine Milzolth,& ſi plures alias habebat in mati monio. Cunq; nuptiales epulas apparatiſſime celebraſſaſ berius ſolito crapulatus, in cubiculum ſe recepit, erumpente q; e naribus ſanguine in os dormientis extinctus eſt, amo ætatis centeſimò uigeſimo quarto regni ſui quadrageſimo quarto. Ex pluribus Atthilæ iam defuncti fili inter pd gni ſucceſſione duo certauerunt, alter nomine Chaba qum ſuſcepit ex Honorij filia Conſtantinopolis imperator i Aladario. ter Aladarius ex matre ducis Saxoniæ filia. Detricus Ver nẽſis inter primos Atthilæ præfectos, ac pleriq; omes Gi maniæ Principes Aladario fauebãt, Hunni Chabam reg ſalutauerant. Vterq; apud ſuos aliquandiu regnauit done magnis undiq; comparatis copijs, in Sicambriæ finibꝰ aui prælio cæſis externis militibus, Hunni inter ſe pugnauemm ad dies fere quindecim cum maxima ſua clade. Chaba qui uis Aladarius in acie ceciderat, ipſeq; uictor initio uideba⸗ tur, impar hoſtium uiribus cum ſexaginta fratribus Alus nis uigintiquinq; reliquis ad Honorium cõfugit, apud q moratus annis treſdecim, neglecta imperij parte, quam i ternus auus Honorius ei pollicebatur ad antiquos malo ſuorũ lares in Scythiã redijt. ubi Bendetruc aui patemi co ili o duxit uxorem ex Coroſimouorũ familia, duosq; ſuſc⸗ P liberos, Edemen& Ed. nec ita multo poſt exceſſit e uin. annoniæ non magna manus Hunnorum ſubſtitit, hoi 1 qc Malo ani nnd pt. ne rike muse 1050 In Halt et wan Gab 1 1 00 Apen Wa t 0 DE REOIBVYVS VNOGARTIAEB LIBER 1. q; cauſa diſcriminis appellantur Siculi. Deinde ſiue quod ea regio uacua cultoribus ob ingentes belli clades fuit, ſiue a quod Marotus miles Pollonius bellica uittute clarus, ab At thila Meſiæ Vulgariæq;& Santepoluch impoſitus, Vnga ris imperauit aliquandiu. proprium non habuit regem do- nec anno ſalutis ſeptingenteſimo quadrageſimo quarto, re/ lictis NHunni ſedibus ſuis rurſus effuſi cum liberis uxoribus/ q; omniq; ſupellectili ſeptifariam diuiſi, ſub totidem Duci- bus in Pannoniam redierunt, ubi primo aduentu benigne 89 Siculi. gtrecepti, nihil hoſtile moliebantur. Poſtea Santepoluch ar- 0 mis eiecto fines occuparunt, ita tamen ut quiſq; partem ſuã ſortiretur. Ex ſeptem ducibus quos diximus unus Seijta pri mus ad fidem Chriſti traducere tẽtauit Hunnos, cum mul tos Chriſtiani generis homines in exercitu haberet,& in his * Adeodatum ex familia ſancti biliſſima, qui duo cœnobia ſtatuit in Pannonia, alterum u cognomento de Jata, alterum de Parato, regemque Ste- ab Alberto Racenſi ſacro fonte leuauit. unde Tata ab ipſo Rege honoris cauſa Tata. appellatus eſt,& enim Tatam gentiliter illi patrem uocant, Seuerini in regno Siciliæ no- phanum eius nominis primum, qui poſtea conſecratus eſt Pontifice baptizatum, die Luſtrico de ex quo monaſterium quod Adeodatus extruxit De Tata weognominatum dicitur Sub elſdem ducibus in Germa- nia, Gallia,& Italia egerunt. plurima moliti, tantum prædas ex agris LIBRI PRTMI FINIS. Seijta. MICHAELIS RITII NEAPOLITANI S MICHAEL R TII NEAPOLITANI, DE REGIBVS VN GARIAE, LIBER SECVNDVS. EN TV iam eſt ad annum noſtræ ſau- 7 tis undeſeptuageſimum ſupra nongen⸗ tos, quo Stephanus ex Geichæ ducis ante dicti ſtirpe genitus. amiſſo patte, qui d, migienſis erar dux, obuiã Cupan prog ſus, implorato diui Martini numi, ui ctor, ipſius hoſtis capti corpus quatuor in partes fade d ſcerptum, totidem portis urbium ſuis in finibus iluſtrun ſuſpendi curauit, hac de cauſa, quod is Stephani maten ſecundas ad nuptias compellebat. Stephanoque per inl dias necem moliebatur. Itaque Stephanus omnem, qus ſub imperio erat Cupan regionem redegit in poteſtatem tegiumque nomen ultro deferentibus ſuis accepit. Mot eiecto Gyula Duce VItraſyluano, fecit etiam ſui inn Herdechelin quam uocant Prouinciam, quam Cyul pol ſidebat, mouit& aduerſus Sclauorum, Bulgarorumque 05 cem, quem difficili, longoque bello tandem uicit, aba que inde ingenti præda. quendam proauum ſuum gen bus his impoſuit, Albenſemque Baſilicam condidit ubiſe ges Vngatiæ de more capitis inſigne diadema accipuni Apud Budam præterea cognomento ueterem crnobium ſub titulo Petri Paulique ſtatuit apoſtolorum. Fuit Sepha Emeticꝰ. no filius Emericus, honeſtate morum. regijsque uittutibu⸗ incly tus. quem cum ſucceſſorem ſibi deſtinaller inte f, 10 uo l Stephan? 5 1 w fel ln Unt 0 0 00 Ubi wu. r dr 0 fl f it fal Kall ng pee de uz fü 10 10 1 a 2 75 DE REGIBVS VNGARIAB LIBER II. 70 uo fato ſubreptutm pater acerbiſſime luxit. Ex eoq; mœro- re uir alioquin ætatis ingraueſcentis paulo poſt diem dau/ ſit, cum regnaſſet annis triginta ſeptem. Necregnum Buda conſequutus eſt Egruth patruelis ſui filius ut animo propo ſuerat. Nam Cheilla Stephani uxor, præter defuncti uiri uoluntatem, curauit ut Petrus eius frater,& Stephani tan- d tum conſanguineus, ut quem ſoror eius pepererat ex Gui- lielmo Sigilmundi Burgundionum regis fratre regni habe/ 5„ nas occuparet. Petrus itaque uoti compos, Vngaros omnes Petrus. ſibi alienauit, cum ſuperbe, crudeliter, auareque dominare- l tur · Itaque communicato conſilio nobiliſſimi quique uno u, agmine regem adeunt, hortanturque ut in melius imperan di rationem commutet, Auunculumq; Stephanum ſibi pro Fonatimitandum, ceuius dignitatem affectaſſet. Sed quum nihil eo quoque modo profeciſſent. isq; perſeueraret in pro poſito, regẽ declarãt Abbam cui ſoror antedicti Stephani Abba. nupta erat. Andrea Bela. Leuantaq; ſobrinis ipſius regis. re pulſam paſſis, qui cum Cheilæ, Petrique ſæuitiam formida- tent in Bohemiam ſe receperant. Abba collectis Vngaro- tum copijs in Petrum proliciſcebatur. at is hoſtis aduẽtu nõ ex pectato, ſupplex ad Henricum confugit im peratorem. Henricus qui per id tempus erat. Bauariæ. Potitus Abba ſine cæde to Cæſar. to regno nihil habuit antiquius, quam publico omnium de 10 3. 5 In creto res a Petro geſtas, ut irritas, inducere. Nec Henricꝰ ho Inducere ſpitem Petr lexi f 3 id eſt, an- P urn neglexit. annoq; ex fuga tertio tẽtauit eum tiquare, reſtituere. Sed Abba non expectandũ libi ratus, ultro cum oblitera/ copijs irruit in Auſtriã. factisq; maximis incurſionibus onu łe. Iuriſcõ ſtus ingẽti præda redijt in Pãnoniã. Vnde Henricus infeſti N or in eũ factus apud Agrippinam Coloniã coacto concilio s 2 fſumma Gothfre f MICHRELIS RITII NERPOLIT TAN ſummo principum Germaniæ conſenſu ſtatuit ulciſd inn riam. Sed Vngari per legatos imperata ſe facturos pollcen rur. modo Petri tyrannidem non reduceret. Interea Goth. dus cõtra fredus Lothoringiæ dux aduerſus imperatorem bell mo Henricũ. jet. Ad huius ergo conatus imperator omni ſtudio conuet Petrus. ſus, Vngaris pacẽ dat, his conditionibus ut ab armis utrin/ qʒ diſcederetur. Vngari prædam, captiuosque reſtituetent. Exinde metu ſolutus Abba, cũ nihilo minus ſæuiret in ſuos q; Petrus, in eius cædem multos excitauit. Quorum compet ta coniuratione per ſpeciem conuẽtus Canadunum perdu xit, omnesq;. qui conuenerant in cubiculo quodã necandos curauit.reliqui confugiunt ad Henricum, apud quẽ Petus adhuc morabatur. Iis hortantibus Henricus& Petrus am ualida armatorum manu, aduerſus Abbam perꝑũt ingiſ ſisq; Pãnoniæ finibus, occurrit Abba in Menſeu iuxta Tau rinum, collatisq; ſigni s diu acriterq; pugnatũ eſt. donec lb ba deſertus(ut aiunt) a ſuis ſalutem fuga quærens inulla Scobæ, captus, ab Vngaris occiditur, ibiq; primum tum latus. Deinde corpus in monaſterium de Saar, ex eo loco tranſſatum fuit. Henricus exercitu uictore Petrum ptolecu tus aduſq; Galbam urbem perducit, ſolennibusq; de mot celebratis, in priſtinum regni faſtigium reſtituit ac Vngats quo ad per eum fieri potuit, omni ſtudio conciliare conatis eſt. Sed ea gratia diuturna nõ fuit. quum Petrus ad pro uitam redijſſet. Vngarique eius impotentiam non ferrent. Cunq; Bela ſancti Stephani ſobrinus, Calui Ladillai flius eius de quo iam diximus, apud Palloniæ ducem moraretit eiusq; filiam cum ſumma dote promiſiſſet uxorem ducere Belæq; fratres Andreas& Leuanta ueniſſent ad regem ba tenotum el lit DE REGIBVS VNGARIAB LIBER II. 71 tenorum nonnulliq; nobiles apud Petrum. quod his ſtude rent eſſent delati.capitaliq; ſupplicio affecti, Pãnones exci⸗ tato tumultu conueniũt ad Chanad. Andream q; ·& Leuan tam per legatos accerſunt ad imperium, quod omnes Vn/ gari ſummo ſtudio deferrent. Nec in ijs quicquã moræ fuit exceptiq; ſurit honorifice omni paſſim nobilitate plebeque obuiam effuſa. Ab eoq; primo petierunt, ut eis liceret ad an tiquam pattum teligionem redire, ſecus, aduerſus Petrũ ne gabãt arma ſumpturos. nec id ægre impetratum. Extemplo a omnes ſacris initiatos ad unum trucidauerunt, eorumq; cæ- de Baſilicas& ſacra templa polluerunt. Cunq; ſatis in Petri a præfectos ubiq; debacchatum uideretur, in ipſum Petrum uerterunt impetum. is Albam contendebat, ab Vngarisqʒ præuentus, inde excluſus eſt. Cũq; honoris gratia Andreæ, Leuantæq; pleri q; Pontifices occurriſſent in traiectu Danu bij quem uocant Peſth, om̃ibus exemplis interempti ſunt, lum, martyrut auxit numerum. Petrus autẽ rex cumm ſe reci Pere tentaret in Auſtriam, ab itinere retractus, occiditur, ac in Baſilica Quin querienſi, quam ipſe cõdiderat, ſepultus eſt, anno reditus ſui uigeſimo tertio. Nec ita multopoſt exceſ- ſit e uita Leuanta regnumq; redijt ad unum Andream, qui cõronari uoluit ab Epiſcopis, ſi qui ſuperfuerat ex cæde ca- tholicis, apud urbem Albam, Edictoq; iuſſit, ut omnes Vn gari relicta fuperſtitione redirẽt ad uerum dei cultum Chri ſtich idem, qua diuus Stephanus eos inſtituerat, ultimũq; ſupplicium ſtatuit in eos qui contra facerẽt. Andreas igitur & in is Girardus epiſcopus Camalinus. is qui relatus in cœ Girardus Andreas primus. eo nominè primus.& in ordine regum quartus, Belam fra/ trem ducis Polloniæ generum, cũ tota familia reuocauit in 12 55 s 3 Vugariam — MICHAELIS RITII NEAPOLTITANI Vngariã. regniq; participem fecit, ut ipſe duas regni partes obtineret, Bela tertiam ducis appellatione. Suſcepit Andie as ex iuſto matrimonio filiæ Ruthenorum ducis, Salomo- nem& Dauid, ex Pellice uero Georgium. Bela genuit ex Geyſa Polloniæ ducis filia Ladiſſaum exul apud Polloni- am. Poſtque eius in Vngariam reditum, alterum nomine Anianus. Lampertum. C ondidit Andreas cœnobium diui uiaii Pontificis Aureliorum, in loco qui dicitur Thion. Hentias „ 4 autem rurſus inſtaurato bello petit Vngariam perſcam tus recens illatam Petro iniuriam. Sed eius conatus intitiſi erunt ingruente tanta rerum omnium inopia, ut coactus Andreæ Belæque pacem perpetuam dare fuetit, infecaq te reductis in Germaniam copijs Vngariam frattipus ha bendam reliquit affinitate contracta. Nam filiam deſpom g Solomõ. dit Andreæ filio Solomoni, quem pater appellari regem le g uiuente paſſus eſt.& ſi nondum quinquennium puer ee deret. in quo fratri quoque Belæ fecit iniuriam cui ſpem ſut cedendi poſt eius obitum dederat,& poſt inuitum compuſ lit aſſentire coronationi Solomonis. Hac indignatione be la motus, in Polloniam ſeceſſit, Andreas ad Imperatorem ſocerum Solomonem emandauit, una cum pluribus VI. gariæ Principibus. Interea Bela paratis ad bellum neceſl cis, acceptas a ſocero copias in Vngariam ducit. Andes ad nuncium tumultuario exercitu comparato, accerſiique auxiliaribus ab Henrico, duce Bohemiæ, quem mercedeco duxerat. obuiam Belæ progreditur, ad amnem Titiam col latis ſignis demicatum, donec ad Belam belli Mars indina uit. Andreas a ſuis deſertus in fugam ſeconiecit, intercepui 1 0 D 2 3. ab inſequutis equitibꝰocciditur. ac in monaſterio diui Ania —— DE REOGIBVS VNGARIAB LIBER II. 72 ni, quod ipſe condiderat humatus eſt. Bela uictoria demen/ ter uſus, Germanorum duces apud eum captiuos huma- niſſime tractatos gratis dimiſit. Albam profectus. regium capitis inſigne cœpit, regnoq; pacato diu potitus eſt,. omni- umq; primus apud Vngaros ex argento monetã ſignauit, forumq;& pretia rebus conſtituit, cenſus ac tributa minuit. Cunq; uno agmine magna uis Vngarorum cõcurriſſet ad eum dum Albæ morabatur, ac inſano fremitu flagitaret, ut abiurata CHRIST fide ueteres cerimoniarum ritus inſtau raret. ampliationem tridui poſtulauit. Interea ſubitariũ mi- litem iuſlit in eos irruere, multis q; repente oppreſſis homi- num uecordiam compeſcuit. Obijtq; tertio ex quo regnate ger cœperat anno, forte prolapſus ex regali ſolio, dũ ius in ho/ minum conuentu diceret. Conditus eſt in cænobio Salua- toris Zeukæard ab ipſo conſtituto. Audita Belæ morte Solomon acceptis a ſocero copijs Vn- e petit, unde Geyſa Belæ filius, uiribus ſuis diffiſus olloniã ſe recepit ex fuga. Sed ubi Solomon auxilia Ger manorum dimiſit. Imperatorq; reuerſus in ſua. Geyſa repa rato bello cõtra Solomonem mouet. Sed res ad pacem cex- tis conditionibus uerſa eſt, autoreque Deſyderio epiſcopo. conuenit. ut Geyſa ducis appellatione contentus, eadẽ quæ pater Bela poſſideret. ictum fœdus eſt apud urbem Quin/ querienſem, in qua Solomon præſente Geyſa diadema ac eepit. Inſequẽtiq; nocte ea urbs incendio fortuito pene tota conflagrauit. Precibus deinde Zolomeri Dalmatiarũ Prin dipis uterque copias eo duxit auxiliares, aduerſus Corin- thos qui Dalmatiæ quoſdam fines occupabant. Re proſpe re geſta, reduces quod cænobium diuo Iacobo Paſatinus 5 in Zechim Bela. Solomõ. Geyſa MICHAELIS RITII NEA POLEITANXI in Zechim erexerat, dedicandum curauerunt. Et Sclomoꝶ eiusq; frater Dauid, ex ſe nullam ſobolem ſuſceperunt. Ipl uero Geyſa filios habuit Colomanum& Almum, Cunque Boemi uiolato fœdere itrupiſſent in Vngariam, ci mag ſua ſtrage repulſi ceſſerunt. Vngariq; Boemiæ fines ingi ſi. ferro igniq; omnia populati ſunt. Eadem fortuna Cuno excepit, in Pannoniæ fines auſos irrumpere, magnamq ab egiſſe prædam. Mox exercitũ Solomon& Geyſa dure ini Albam oppidum Bulgariæ, ex cauſa quod hoſtibus Vn garorum contra pacis conditiones, portas aperuiſſent. Iii meſtris obſidio fuit, donec ab Vngara quadã puell apud Albanos captiua, iniectus ignis ædificia corripuit, ocaſolt q; dedit Vngaris, ut tranſcenſis mœnibus 5 caperen. ingens inde præda aſportata in qua partienda inter tegen Ducemq; diſſenſio oborta eſt. Paulatimq; gliſcte ina te 0 cædem uerſa, primo Rex ducem pepulit. Accedẽtibus dein de Boemis ad Geyſam, inſtaurato prælio regem compult in fugam, qui ſe recepit in arces Moſon& Poſon. Dux eig Geyſa uickoria potitus, regium nomen uſurpauit, accpto de more diademate, ſtatimq; templum Vacienſe cõſtiuni Interea Solomon imperatoris opibus Vngariam recper tentauit. irritaq; ſpes eius non fuiſſet, niſi Germaniæ Prin cipes a Geyſa corrupti. perduxiſſent imperator ut infeck re domum rediret. Porro Geyſa ductus(ut aiebat) conſck tia. uoluit in Zugard ereptum Solomoni regnum reſtitue re. Res tamen effectu caruit. Geyſaq; tertio quã Rex pe latus eſt anno morbo implicitus obiſt, elatusq; eſt ad Ball! cam Vacienſem. Ladiſſaꝰ. Succeſſit ei Ladiſſaus frater eiꝰnominis primus ab Vngaft habens ub 0 In b lch arp Ine ume pu bolt den u 00 10 tu La mt g . U n im DE REOIBVS VNOGARTAE LIBER habenas imperij ſuſcipere coactus, cum diceret alterum ne- II. 73 las eſſe coronari Solomone ſuperſtite, qui prior inſigne re- gls acceperat, affirmabatqʒ; ſi pax inter eos tuta futurã eſſet, ultro Solomoni regno ceſſurum, ducatu contentum. Rege Zolomero cui nupta Ladiſſai ſoror erat, ab humanis abſqʒ liberis exempto, Dalmatia, Croatiaq; Pannoniæ finibus ac ceſſit. Et cum Solomone rem compoſuit anno quam regna Al re cœpit quarto, pactus ingentem annuam pecuniam. Ve- rum comperta Solomonis in eũ conſpiratione, comprehen ſum cõiecit in carcerẽ Viſegradi. unde poſtea emiſſus apud Sade regem paucis admodum diebus moratus, ad ducem Hun- norum confugit. Hunc ad belli ſocietatem perpulit, cum fi/ ang dem dediſſet eius filiã in matrimonio ſe habiturũ„Tranſyl d uanamq; prouinciam dono daturum. Itaq; paribus auſpi- a cijs in Ladiſſlaum mouentes, ab eo uicti, fuga uix euaſerunt. Tandem Solomon uitam agens ſolitariam, e medio ſubla pg tus elt. ſepultusq; apud oppidum Hiſtriæ Polam. Ipſe uero Ladiſtaus aduerſus Cunos frequenter incurſionibus Vnga g tiam uexantibꝰ, proſpere pugnauit, Rutenos inſuper& Po g lonos domuit. Cunq; bellum moliretur in Santepoluch qui Pragam urbem occupauerat, ut eã nepoti Comado Bohe- mo rum duci reſtitueret, in ægritudinẽ lapſus, haud ita mul- to poſt obiſt. Imperium non peruenit ad Almum Geyſeæ fi lium, quem Ladiflaus ſucceſſorem ſibi deſtinauerat, ſed ad Columanum fratrem natu maiorem, Geyſa ætatis uerecũ/ dia cedente. Colomanus ergo ſtatura breuis, de claudus, ab Vngaris in regiu de inter eum, Al mumq; fratrem orta diſſenſione, autoribus t utriusqʒ Zolome Santepo luch. lingua bleſus.& altero pe/ Seen m faſtigium euectus eſt, In nus. nus. MICHAELIS RITII NEAPOLIT ANI utriusc; amicis, ab acie diſceſſum, uentumq; in colloquium allatisque in medium cladibus acceptis. a domeſtica ſedito ne, Leuiq; de cauſa.patrum memoria, fratres inter ſe ſobti/ nosq;& alia neceſſitudine coniũctos. paricidali pelo cubuiſſe, placuit ita rem componere. A bello abſtinerent. f quid haberent inter ſe fratres quod expoſtularent ſingal- ri certamine deciderent. His conditionibus firmata pa Colomanus exercitum duxit in Ruthenos, qui mulieri um parebant. Ea ſupplex ad regem uenit, inclementer reiecta, a deſperatione ſumpſit animos& conſilium. nam Hunnos eius auxiliares in Vngarorum caſtra repente emittit. i in/ cautos adorti uertunt in fugam, ingentique ſtrage cdunt. Habuit Colomanus ex priore coniuge Ladiſtaum Stena numq; filios. Amiſſo Ladiſlao ſuperduxit alteram. qui pal lo poſt dimiſit in adulterio deprehenſam, cum iam exea fu ſcepiſſet filium nomine Borich ex quo natus eſt Auto no mine Colomanus. Cunq; tes nouas ſubinde moliretur, l mum fratrem eiusq; filium Belam captos luminibus prua 1 Coloma/ uit. Rumoreſt Colomanum cum Vuradienſis epicoputi ſet inauguratus, a Romano Pontifice reſecratum, eiusq; pet miſſu depoſito ſacerdotio creatũ regem. Miſit& is in Gpa liam copias a Venetis conducta claſſe duobusq; maritim oppidis occupatis Monopoli. Brunduſioq; Venetorũ pra- ſidiũ impoſuit. Obijt anno ſalutis Milleſimo cteſimo qua todecimo. cũ regnaſſet ãnis uiginti quin q; mẽſibus quinch Stephanꝰ Habenas regni Stephanus excepit, eius glius qui Roben Vuiſcardi filiam duxit uxorẽ. Copijs inſuper auxiliaribd 0 Ruthenos immiſit, ut opem duci ferret aduerſus fratrẽ be lum gerẽti. Sed infecta re, duce momuo redita Prncibn, regni DE RBGIBVS VNGARIAE LIBER II. 74. regni coactus.Bellũ quoq; ſuſcepit in Græcos, a quibus ma ximis affectus incõmodis.pacis conditiones accepit. Cunq; nihil liberorum ſuſcepiſſet, Almi filium Belam ſobrinũ ſuũ quem Colomanus(ut diximus) obcæcauerat, in ſpem ſucceſ ſionis erexit, in matrimoniũ data Comitis Seruiæ filia. quæ Gey lam filium peperit. Exinde lapſus in ægritudinem, de- unc tus eſt anno poſtquã regnare cœæpit duodeuigeſimo. Belæ tam& i capto luminibus regnum ſtetit, ex eadem q; cõ Bela. r iuge cui nomẽ Elena, tris alios habuit filios, Ladiſlaum, Ste aphanumq;,& Almum. Crudeliter animaduertit in eos, quo rum cõſilio Colomanus Almũ patrem, ſeq; occæcauerat. In n terea Broycus ex adulterio ſecundæ Colomani coniugis ædi tus, affectans regnũ, Ruthenorũ Colonorũq; copijs adiu- tus, in Belam ſuſcepto bello, parũ feliciter ad locum cui no- men Sceo pugnauit. Anno deniq; principatus ſui decimo Fela die dauſit, elatusq; eſt in Albenſem Baſilicã. Geyſa pa Geyſa. i ſucceſſit, in lucem æditus in priuata patris fortuna, qui fra tres ex arce Poſon, quã ex improuiſo occupauerant, res no- uas moliẽtes facile pepulit. Im peratorẽ præterea Conradũ. Ludouicũq; Francorum regẽ copias ad recuperandã Hiero ſolymã ducentes, hoſpitio ſuſcepit. Exercitũ quoq; duxit in Rauthenos ut illatam ſocero perſequeretur iniuriam. Cunq; regnaſſet annis uiginti, menſibusq; tribus, ab humanis ex ceſſit, anno ſalutis Milleſimo centeſimo ſexageſimo primo, litus in eodem cum patre conditorio. Imperiũ Stephanus excepit eo nomine tertius Geyſa patre ortus. Isa Ladiſſao primum patruo, moxq; eo defuncto a e Stephano Ladiſſai fratre bello petitꝰ eſt. Sed acie uictor,& ſuperaro Stephano regnauit annis duodecim. Morte obita t 2 Stridoni Stephan⸗ MICHAELIS RITII NEAPOLITANI Stridoni conditus eſt. Bela. Bela Stephani tertij filius ab humanis exempto patte ſoco fratris habenas imperij ſuſcepit. Hic externo nullo bello ten tatus eſt. ocio potitus pacis, opibus intentus, mores acti en ſura correxit. in facinoroſos animaduertens omnes undecũ q; compertos habuit ex ſua ditione. nec præterea memo bile quicquã geſſit, annis decem& ſeptẽ, quibus in uita ful Apud Albam ſepultus eſt, Emerico& Andrea ſupeiſti bus liberis. Eqierie. Res ad Emericum peruenit, eaq; potitus eſt ocioſe Nabſq iniuria belli, annis circiter nouem, deceſſitque ſupetſtiefſlo Ladiſſao, quem ſuſtulit ex Conſtãtia Aragonia, umu que in Agrienſi templo, anno ſalutis milleſimo duceteſmo Ladilla. Ladiſlaus ab eo nomine tertius, amiſſo patre regnum br/ ui tenuit. nam intra ſex menſes adoleſcens adhuc immau Andreas ro raptus eſt obitu. Piua Eli/ Ladiſlai morte, Andreæ ſecundo, Ladiſſai patruo ad pt 1 patum patuit aditus. Nuic ex Gertrudis cõnubio ſibef fue litis. ke Bela, Colomanus, Andreas,& Eliſabeth, ea quæ poſtul Produce hominem exuit, in cælum relata eſt. Gertrudis autem am re, quod uni ſuorum fratrũ qui eam uiſum uenerat, Bancabani J 50 e ditis ſororem produxiſſet, in ſe cdem conuertit. nam bn eſtagere cabanus comperto Germanæ ſtupro debacchatus eſt in au miniſtrũ torem, Gertrudimq; iteratis uulneribus interemit.Andtes libidinis. Hieroſolyma duxit exercitum ex uoto quod Bela pater i, 5 ſceperat. Indeq; protomartyris Stephani, Margatitrch i cuplen. ginis auexit capita, dexteras q; Bartholomei, Thomæqu. Produ Apoſtolorum, hydriamq; unam ex ſex in quibus aqui los noſter in uinum commutauit. Annos triginta iam regn ctrices rin, win ne ben tlg bint N00 ben U DEB REBGIBVS VNGARIAE LIBER II. 77 uerat cum morbo ſolutus, elatus eſt in cænobium de Egrus ut appellant. Eius liberum natu maximus ab ſuo nomine quattus, impe tium Bela ſuſcepit. Hic ex Maria Conſtantinopolitani im- Bela. peratoris filia genuit Belam, qui uiuo patre deceſſit,& Ste- phanum. Belæ regno. Tartari cum maximis Vngariam co pijs inuadunt. Iis obuiã Bela progreſſus, apud flumẽ Sceo, cõmilla pugna uictus ægte pedibus ſalutem quæſiuit, omni fere regni iuuentute deſyderata. Tartaros Vngaria triẽnio daten potitos in ſua conuerti coegit, inopia comeatuum orta, bel/ lis interiuncta ſatione, ex qua multa hominum millia periiſ aue ſe conſtat, etiam poſtq; Iartari copias reduxerunt. Cũ Bo- hemis idem Bela proſpere pugnauit. Apud inſulam Buden ** ſem, fato conceſſit anno regni ſui trigeſimo quinto, elatus in baſilicam deiparæ uirginis, quæ curationis eſt eorum flami num qui ſe minores appellant. Mortuo Bela Stephanus eius nominis quintus, fratrum na Stephanꝰ tu minimus, patri ſucceſſit. auſpicijs melioribus, nam domu it Bohemos, eorũ ſuperato duce Othocaro, ſecundũ amnẽ Rapcha, Bulgaros imperata facere compulit. Et hæc omnia intra bienniũ quo regnauit, obijt& ipſe mortem in qua pa- ter inſula Budeſi, ſuperſtitibus liberis Ladiſſao, Mariaq; ea quæ Carolo nominis eius ſecundo Siciliæ regi, nupſit, La Ladiſaus diſlaus itaq; ſui nominis quartus, anno ab humanitate dei noſtri milleſimo ducenteſimo ſeptuageſimoſexto regium capitis inſigne ſumpſit, auxiliaribusque Germanorũ copijs Othocarutm bello repetit. Eoq; in acie cæſo uertitur in Cu- manos, qui fines Vngariæ hoſtiliter ingreſſi, populabantur duce Oldamur eadem belli fortuna ſuit, quæ cũ Bohemis. t 3 Nam MICHAELIS RITII NEARAPOLITANI Nam Cumanis ad internitionem cæſis, uix effuſa fuga pau ci elapſi ad Lartaros uſque penetrauerunt, eosque adiepe, ö tendam bello Vngariam facile perpulerunt, omniaq aduſ q; locum qui Peſt appellatur, igni ferroq; uaſtatunt. Hul 1 Ladiſlao Caroli filia ſui nominis primi, nupta fuit. Sedea dimiſſa plures ex Cumanis uxores ſu perduxit, neca legao Pontificis eo nomine Vngariam profecto perduci potuit, ut iniurioſe rem uxoriam non tractaret. A Cumanis, quo, rum affinitatem cæteris omnibus habuit potiorem, miſen- biliter interemptus eſt, anno principatus ſui decimoquato Ex eoq; regni fortuna relabi cœpit, cum nullam ſobolenꝶ liquiſſet. Iamq; uentum eſt ad Andream nominis eius ui um. Andreæ ſecundi nepotem, eius qui fuit auus Ladila qui nouiſſime uita functus eſt. Vnde ſatis apparet Andie/ am,& Ladiſſaum fuiſſe ſobrinos. Andreas enim ſecundus 1 dum redijt ab expeditione, quam ſuſceptam demonſtiaui- 0 mus in Hieroſolyma, Marchionis Eſtenſis uſus hoſpito, eius filiam duxit in matrimonium, ex eaq; genuit Stepha ßñvpeoſthu- num, in lucem mortuo iam patre æditum, quẽ uocant Poſt ö mus mor humum. Huic Veneti generis matrona peperit Andream tuo patre cognomento Venetum, quod matre Veneta ortus, Vene- natus. tijs educatus eſſet. Andreas Andreas igitur interem pto Ladiſlao diadema ſumpſit an noq; principatus ſui ſecundo, bello domuit Auſtriam. V. l rum Bonifacius octauus efflagitantibus Vngariæ princip/ Robert bus, Carolum Robertum, Caroli ſecundi nepotem Marix que regem Siciliæ, qui Carolo Martello patre natus erat in Vngariæ regem declarat, eo nomine quod Vngariæ te- 1 0 gnum magis ad Carolum Robertum, quam ad e pertineret: Andreas duch 0 dien deen Ae fei fl ein, f iel UI Hlez l DE REOGIBVS VNOGARIAE LIBER II. 76 pertineret, quoniam Ladiſlai quarti ſoror Maria, fuerit auia Caroli, Ladiſſausque nulla relicta ſobole deceſſerit. Sed ea res Andteæ nihilo profuit. nam contemptis legatis. quos ob id ipſum Pontifex Vngariam miſerat, Andreas ex quo regimen accepit annis undecim, populos in officio, ſua q fide continuit, Obitaq; die Budæ conditus eſt ad ædem fratrum minorum. MNortuo Andrea Carolum loco regis habebant ij qui eum euocarant, Verum Colocenſis Archiepiſcopus, Agrienſis, Voradienſisq;,& Vacienſis, Canadiẽſis, Boznenfis,& Se/ pfſcenẽſis epiſcopi. V uencelaum, quem genuit Othocarus, is quem Ladiſſaus in acie cæcidit, Bohemiæ regem frequentes in adeunt, hortanturq; ut Vngariæ regnum eapeſſat, quod ad a ſe iure pertineret, erat enim Vuencelaus Annæ, Belæ quarti Vuence- filiæ Vuencelai, de quo toties iam diximus, amitæ nepos. Is laus. aun extra Bohemiæ fines dum nollet egredi, paterno nomine fi ui liũ Vuencelaum regẽ dedit Vngatls. Ea res maxime mouit , Vngariæ proceres, ut Vuencelaum auellent, quod uereban tur ne Pontifex ius imponendi, regis uſurparet. Ac ut facili/ gt us quo iure Carolus& Vuencelaus ad regnum niterentur, ang omnes intelligant, infra gradus& ſtemma deſcripſimus. Ex Stephano Ex Maria Andreas ſecundus ſti pes. Stephanus natu proximus. Ladiſlaus ſine liberis& Maria regina Siciliæ. Carolus Martellus. Carolus Robertus. g Ex Carolo MICHAELIS RITII NEARAPOLITRNI Ex Carolo Martello Vuencelaus filius. Contendentibus itaq; Carolo Roberto, quem ſimplddno mine Carolum uocãt Vngari, Vuencelaoq;, qui Ladiſaa ab eis appellatus eſt. cuius res ſuperior fuit, acceptoq ſolo cum non omnes etiam qui ſtudioſe euocauerant, eius inpe rata facerẽt, in Bohemiam ſe recepit ad patrem cum dad mate. Quod occaſionem dedit Vngaris, ut Othonem 520 uariæ ducem regem ſalutarent. is a Ladiſſao capitꝭ ig! recepto, uenit Vngariam, annoq; a Chriſti natiuitatemle ſimo trecenteſimoquinto inauguratus eſt in regẽ᷑ a Vi mienſi Canadrenſiq; pontificibus apud Albam. Cunqm gionem peteret Cedeln Bela filio comite comprehenſos⸗ Ladiflao Vuaiuoda Iranſyluano cõiectus eſt in catceren In ſequenti autem anno milleſimo trecẽteſimonono, fratu Gentilis Cardinalis a latere legatus totum annum moral Vngariæ, cenſuras,& a Pontifice diras in eos promulgaui qui Carolo non parebant,& in Vuaiuodam Iranſſſunni quod ereptum Othoni diadema nõ reſtitueret. ui trecenteſimum decimũ, donec in campũ cui Raptum nom aduocata undiq; concione, omnium conſenſus& ſtuddai Carolus. clinauerũt in Carolum, quẽ recuperata a Ladiſſao Vuailo da corona, de more ornauerunt. Exinde cum arcem Sani obſiderent, Eo quod ab eo defecerat aduerſus Vngaros q præfecto fauebant, immite cruentumque prælium gelt, 1 eo tamẽ exceſſit uictor. Vxores habuit tris Maria. Rami Anna Bohemorum regina. Vuencelaus nepos, gione dirarum ſecuri fuerũt, ad annum mile ducs 1 ah 0 500 f (den fine ure di i 00 5 lin el fu Un lb bat g 1 l N 8 1 U N 10 90 dbl DE NEGIBEVS VNGARIAE LIBER 1 77 ducis Polonorum filiam, Deinde Beatrict; cui pater Roma norum fuit imperator, ſororem regis Bohemorum de fami lia Lucenburgenſi tertiam Eliſabeth alteritis Bohemorũ du eis filiam Ladiſlai, quæ duos ei peperit filios, Carolũ qui in- ra annum diem dauſit. Ladiſlaum quem pater amiſit exa- cto prope luſtro, Loyſiumq;& Andream. Quidam Felicia nus eques. reg, eiusq; coniugi& liberis necem parare per in ſidias auſus eſt. Apud Vuilſegradum prandebant in regia Calendis Mai cum Felicianus impetu facto, regem percuſ/ ſit in dextera, quatuorq; reginæ digitos amputauit. Sed ac/ currentibus illico ſtipatoribus, ipſe trucidatus eſt, omnesq; coniurati per omnia exempla ludibriaq; excarnificati ſup/ plicio affecti ſunt. Mouit exinde contra Bazarad Vuaiuo- dam Bualachorum hortatu Vuaiuodæ Traſyluani, Diony ſijq; fili lanch ga, Principioque ultro a Bazatad pacis hone/ ſtam conditionem recuſauit. Eamq; paulo poſt exercitu cõ/ meatuum pcnuria laborante petere coactus eſt. Pactisque cum Bazarad inducijs exercitum reducebat. ubi uero quaſ- dam fauces Præruptis utrinque ripis anguſtas ingreſſus eſt Vualachi, qui ſubſidebant a tergo, fronteq; repente ſublato dlamore larcinis impeditos Vngaros aggrediuntur iniquis * locis omnesqʒ ad unum pene trucidauerunt. Ipſe Rex ope lamiliarium, ſubinde mutata ueſte, trepida fuga uix euaſit. Egit etiã cũ Ioanne uigeſimoſecundo Romano pontiftce ut Andream eius filium à maximo natu proximum, Siciliæ re gem dedararet aſſentiẽte Roberto, qui tum rerum in ea 07 tiebatur, quod Andreæ Ioanna eius neptis nupta erat. Ipſe q; cum filio profectus eſt ad regnum. Sed infecta re, ſe rece- Pit in Pannoniã, Andreæ flio fine diademate principatiiq; e u ſub ipſius Felicianꝰ Vuala/ ch i. riæ quadraginta du trecenteſimo quadr lendas Auguſti, uita dã Iranſalpinũ. rum regis aduerſus az Iaderam cum copijs ut ea mum redit. Cunque eius a ſerica ſuſpenſus apud Auerſam fuiſſet a Ioanna eius 1. MICHAELIS RITII NEAPOTCITANI a ſub ipſius Roberti poteſtate relicto. Reuetſus in ſua Cu lus cum Bohemiæ Polloniæq; regibus in Viſegrado incol loquium uenit, in omnemque uitam cum ij pacem fecit lbi quoq; cum Carolo fœdus inijt Lochka Rutenotum Du Kazmirus Polloniæ rex, anno ſalutis Milleſimo trecenteſi mo nono regno ceſſit apud Viſegradũ Ludouico Carol lio maiori natu, eius ex ſorore nepoti. Ipſe C arolus obtinui etiam a patre acceptum Salerni principatum, montemque Garganum, regnaque Vngariæ, Dalmatiæ, Croatiæ Na⸗ mæ. Seruiæ. Gallatiæ. Lodomeriæ, Comaniæque,& Vg obus annis, Anncq; ſalutis Milleſmo eſimo ſecundo, decimoſeptimo(u nctus eſt apud Viſegradum. Caa uer Albam tranſlatum magnifice ſepultum eſt. Patri ſucceſſit ãnos agẽs ſeptemdecim Ludouicus. I5in fi bus Iranſyluanis domuit Saxones, Alexandrũq; Vuaiuo qui ſublatis animis a patre deſciuerat. im perata facere compulit. Eliſabeth eius mater in Apuliam uenit indeque Romam. mox in Vngariam eueſtigio vel. cto reuertit itinere. Ludouicus impetũ Ioannis Bohemo mirum Polloniæ regem per le expedition facta compeſcuit.& Tartaros qui Tram Vor nos attentabant, ingenti eorum ædita clade, Cum Steph no Bano Boꝛzuenſi rege iunxit affinitatem, ducta uro Eliſabeth eius filia, cuius opibus elatos Crociæ princpum ſpiritus contudit, coegitque dicto audientes eſſe. Prolectos m urbem eximeret, infecta re do atos frater Andreas Siciliæ Rex reſte minis DB REGIBVS VNGSARTAE LiRER IT. 578 minis prima Andreæ coniuge, Ludouicus non minus ac de buit ea re permotus, collecto exercitu. Neapolitn perſe ecutu rus iniuriam, pergit, ultro expeditionem ſequutis Malate- am qa Ariminenſi, Philippoque Mantuano principe,& Fran- clſco Foroliuienſi. Diffiſa rebus itaque ſuis Joanna, cum Lu e douico Tarenti principe, cui interempto Andrea nupſerat, gv aduentum Ludouici non expectauit, ſed tribus tantum lon e gis nauibus appulſi Maſſiliam, inde Auinionem ſe recepe/ e xunt. Itaque Ludouicus omnium ſummo ſtudio exceptus, au Neapoli totoque regno potitus eſt. Nabitaque in conſcios aa necis Andreæ quæſtiõe, Dyrrhachij ducẽ ultimo ſupplicio Ea affecit. Duos que Ludouici principis Tarenti fratres in ca pal tenis Vngariam deducendos curauit. Eo Carolum quoque e HAndreæ impuberem filium miſit. Ipſe paulo poſt impoſi- tis regni præſidio Lack Vuaiuoda Tranſ⸗ yluano, Vuol- a fradoq; de Vuollrad equite Germano cui Neapolim præ- 105 45 Vuol e tani, Campaniq; eiecto Vuolfrado defeciſſent, copiasq; du frad e- i eerent in Vuaiuodam, is obuiam progreſſus in agro Auer- ques Ger i ſano hoſtem confecit, exercitum quoque Ludouici Taren? manus. u cipue credidit, in Pannoniam reuerſus eſt. Cunq; Neapoli- 1 * u ti principis prope mœnia Neapolis ipſe Vuaiuoda cecidit. Sed Joanna, Ludouicusq; Tarentinus Auinione Pontifici uendita, ex ea pecunia reparatis uitibus Neapolim bello repetebant, cum Ludouicus Vn gariæ Rex, euocatis undi- q tegni ſui principibus, auxilijsq; Germanorum peditum Auatuor milium, per Adriaticum mare copias in Apuliæ lit nunc appellant. Eaq; ſtatim deditione recepta Germani mi lites cum rex hybernaret apud oppidum Bari cum diripere 115 u 2 Sipontum olfra⸗ tus expoſuit ad urbem Sipontum, quam Manfredoniam 1 0 Odie Manfre/ donia. * MICHAELIS RITII NEAPOLIT ANT 1 Sipontum uellent, orta inter ſe ciuesq;& repugnantes Vn In aros ſeditione, in cædẽ uerſi magna ex parte trucidati ſunn n Nelcuir Germanorum a Ludouico dimiſſæ hac lege neſe 5 0 hoſti adiungerent. Ex Baro Ludouicus protinus in Canuſ⸗ um duxit, in cuius expugnatione dum per ſcalas mutid ad 0 motas intrepido gradu nititur, ictu lapidis accepta plag 5 prolapſus in arcis foſſam, ope ſuorum, ſuaq; uirtute ino 4 mis euaſit. Inde Neapolim per Luceriam petit, Auerſamq ſtatim obſidione cinxit, ubi uulnus accepit in pede etidi ſagittæ. nec eo deſtitit urbem premere, tertioq; poſt wenſe compulit ad deditionem pœnuria commeatuum. Næcp pidum ſolum, ſed& arcis præfectus Iacobus Pignatelun Ludi ſæ- regis fidem uenit. Appetente Ludorum ſæculatiumſoi er culares a tempore, quod in melius conuerſo ritu cærimoniatum ub! d 117 bilea leum noſtri uocãt, cum regnum præſidio firmaſſet ipſelu mn cõmutati douicus in urbem uenit.& inde paulo poſt Vugaliam- Sed n triẽnio poſt uictus aſſiduis efflagitationibus Clements æ 1 xti. regno ceſſit eccleſiæ, Fratresq; Ludouici Tarentini quss apud Viſegradum ſeruabat in uinculis dimiſit in Vene ſuſcepto bello, pro recipienda Dalmatia, quã Vngati cu abe turbatam occupauerant. Obſeſſoq; Taruiſio cum pluraci f 10 cum finitima oppida ui cæpiſſet. legatos obſidioni, caſtis/ er q; præfecid ipſe paruo præſidio domum rediſt·& iã noni] tum Dalmatiam receperat, ſed antiqui quoq; Veneto iuris aliqua redegerat in poteſtatem, ſed ea poſtea pactaft ce cum Venetis, reſtituit. Ab incurſionibus etiam Lithuato 00 rum Ruthenos exemit, eamq; gentem per ſuos aliquandi 0 duces adminiſtrauit. Auxilia ter eccleſiæ miſit in Ita iam l tra uim tyrannorũ, qui cõtrectabant ea quæ Pontiſicis eri a0 „ Barnarbamq DE REGIBVS VNGARIAE LIBER II. 79 FBarnarbamque,& Galeaꝝ Vicecomites, infeſtos Bononiæ * compeſcuit. Alberto præterea Auſtriæ duci ſuppetias tulit in Turegienſes, qui ab eo defecerant. ij noſtro tempore ſocij Turegi- ka ſunt Eluetiorum. Suſcepit expeditionem quoq; in Vulgari enſes. ag am& Strachmerum Vulgariæ ut ſemetipſe nũcupabat im a peratorẽ. imperata facere cocgit, ac habuit in cuſtodia apud a arcem Gamnech. Demum recepta ab eo fide, iuramentoq; uam ſe dicto regis obedientem fore, nec unq; hoſtilia moliturũ, en dimiſit in regnum. Mouit& aduerſus Imperatorem Caro- a lum uerſus Morauinum, ſed nulla memorabili re geſta re⸗ tara duxit exercitum. Eius Auunculo Raizmero uita functo, Pol a loniæ regẽ᷑ ſe geſſit. Ab om̃ibus Vngariæ finibus Elebræos e exegit. Iiq; ſe in Auſtriam Bohemiamq; receperunt. Condli aan dit& Eremitarum cœnobias, ſacellaque deiparæ uirginis ho/ 5 5 nori dicata. Ludouici principatu, eoq; maxime adnitẽte Cu mani Tartarorum cærimonijs abiectis, ad uerum dei cultũ Chriſtianumqʒ dogma tranſierunt. Eorum ſequuti ſunt ex emplum in Bona Patrini, Sclauiq;, ſed in religione diu nõ berſtiterunt · Per idem tempus Olachi Modauiam uacuam 3 cultoribus occuparunt. Habuit Ludouicus in matrimonio ¶ NMargaretam quæ nullo ædito partu, mature deceſſit ac Eli- 5 labeth ex qua tres tantum puellas ſuſcepit, quarum Catha⸗ rinam natu maximam uirginem, innuptãq; extulerunt. Al, teram nomine Mariam Sigiſmundo Brandeburgenſi Mar chioni collocarunt, cum ſpe ſucceſſionis in regnum Panno- nie. Tertia fuit Adiuga. cui Polloniæ remnum ceſſit in pattẽ L ertia fuit Adiuga, cui Polloniæ regnum ceſſit in partẽ Paternæ hæreditatis, duæ principum 8 cõſenſu Iagulæ nupſit Iagula. Lithuanorum regulo, qui nuper acceperat Chriſti religion cum duobus fratribus. ipſoq; die luſtrico ſacri baptiſmatis U. 3 pro Iagula Diui Pau li primi Eremitæ monaſte/ riũ auxit, oſſibꝰ eiꝰ ex urbe Venetia/ rũ allatis. Patrini. Olachi. Adiuga. Maria. Sigiſmũ/ dus. 8 MICHAELIS RITII NEAPOLITANI pro Iagula Ladiſlaus eſt appellatus. Obijt autem Ludoul cus tertio idus Septẽbris, ãno ſalutis Milleſimo, trecẽteſimo octogeſimo ſecundo. conditus in ſacello iacet, quod ipſeui uens in Baſilica diuæ uirginis apud Albam conſtruendũ d rauerat, regnauit annis quadraginta, mẽſe uno, diebus mij A morte Ludouici Pannoniæ regnum recidit in Mariam Ludouici filiam, quæ bienno poſtquam capitis inſigne ſum pſit, ab ijs qui maxime ſibi debebãt, a Ludouico pate ſum mis affecti beneficijs, inita con ſpiratione ualde labotaus Euocatus enim Carolus Andreæ filius, e regno Siciiape epiſcopum Zagtabienſem claſſe delatus oram Sigi nuit. inde Zagrabiam profectus Budam tranſit, pet pe em componendi tumultus, ex commodo ſororis. Abuni qʒ regina matre filiaq; obuiam progreſſis honoriſice ene ptus arcem occupat.Eliſabeth cum filia Maria metu petia li elapſæ, a ſuga retrahuntur, Albamque cum regedeductaæ ſunt.ubi Carolus accepto diademate Budã reuerſus Tlaud ita multo poſt Eliſabeth,& Nicolai Palatini Degara pet ſpeciem colloquij circumuentus inſidijs, a Blaſio Tegel accepta letali plaga comprehenſus, in carcerem coniechũ eſt. ubi uel ex uulnere, uel indito ueneno uitam miſerabli ter exhalauit. Ipſæ uero Reginæ forte extra Budæ mud egreſſæ, modico familiarum comitatu, uix oppido cui uo men Diaco propinquauerant.& ecce Joannes Banus de Horuath eas adortus Nicolao Palatino, Blaſioque abtun cato, captiuas agit, proximaq; nocte Eliſabeth in proximi flumen mergitur, Mariam Banus in Croatiam deduirib i q; in uinculis habuit in arce Cupræ, donec aduentu Sigl mundi Marchionis ipſius Mariæ ſponſi, qui ne! ualidam f DE REGIBVS VNGARTIAE LIBER f. 30 nalidam Bohemorum manum ducere. territus, adactam iu are reginam iniuriam non ulturam dimiſit ad Sigiſmun⸗ dum Budam. Salutis igitur anno Milleſimo trecenteſimo octogeſimo ſexto, regni principes habito conuentu, referen a fe regina apud Albam decreuerunt, ut Sigiſmundus cele- ca brato connubio Pannoniæ regnum capeſſeret. Ornatus ita q; corona, contractas undiq; copias in Banum Ioannemq; laade Horuath ut iniuriam coniuęis, cædemq; focrus ulciſcere tur educit. At ipſe Banus ubi Poſegheuuar oppidum, quo ny ſe receperat obſidione premi uidit, amne proximo Zaue tranato fuga peruenit in caſtrum Dobor, inſequente Sigil- mũdo magnis itineribus. etiampoſitis ad oppidum caſtris, ad ſolitas artes cõuerſus Banus elabi tentauit. ſed in hoſtes incidit ad Sigiſmundumq; deductus eſt, qui Dobor expu- g nato. Bofnaque& Croatia coactis imperata facere, Ioan/ nem Banum om̃ibus exemplis antea cruciatum ultimo ſup 25 205 affecit apud urbẽ Quinqueriẽſem, cõtentus epiſcopũ Cagrabiẽſem quoad uixit exilio mulctauiſſe. Modauiam dleinde domuit, Stephanoque Vuaiuodæ ueniam petenti dedit, coactumq; iurare in eius uerba tributum quotannis de more perſolururũ, dimiſit in honore migiſtratus.Sextus g 8 0 annus ex quo regno potitus exercitum cõduxit in ualachos, qui Turcas euocauerunt in auxilium, rebusque proſpere geſtis, ac hoſtibus profligatis oppidum Nikod obſidione cinxit, ac ui cœpit. Interea regina diem dauſit,& Ladiſlaus cui nupta Reginæ ſoror erat Pellanke rex, Vnga riæ regnũ iure hæreditatis ad uxorẽ ſuã trahebat, ingentiqʒ manu Vngariæ fines ingreſſum Ioannes Strigonienſis Pd tifex quo ad maiores aduenirent copiæ, moratus eſt. Interea 6 Turcarum MICHARELIS RITII NEAPOLITA N= Almura · Turcarum princeps Amurates, qui Græcis inter ſe ſuper in tes. Paſahites Maſia interior, hodie Bulgaria. perio diſſidẽtibus ex Aſia traiecerat in Europam: magnam p Thraciæ partem ſubegerat obijt diem, eiusq; flius Paſ hites incredibili ſucceſſu omnem Thraciam, Theſſaliã la cedoniãq;. Phocidem,& Bœotiam occupauerat.& iã Mo/ ſiam, quam Vulgariam uocant Vngariæ contributam bel lo petebat. Vnde Sigiſmundus ab eo miſſo caduceatotpe tijt ut ab eo conatu deſiſteret. Is aſtuto, callidoq; conſiione ſponſum diſtulit, quoad tota prouincia potitus eſt. Poſtar morum uaria genera conferri iuſſit in quãdam ſuæ domus aulam, accerſitoq; caduceatori hæc inquit poſſidendb ic ſiæ finibus habeo iura. arma digito monſtrans. Ex qu giſmundo neceſſe fuit anno regni ſui decimo, collatt und, uolũtarios belli ſocios ex Anglia, Galliaq; plurimos ilultn loco natos,& in ij Burgundiæ Ducem, qui ſtudio delendẽ dæ religionis ultro ſuis ſumptibus ad id bellũ properabant & iam Mœſiæ ſines agmen Sigiſmũdi tenebat, oppidaque Oriſzum,& Biolinium Turcorum præſidio firmata, ui c- perat, cum caſtra circa Nicopolim poſuerunt, anno ſaluti Milleſimo trecenteſimo nonageſimo ſexto intia lend Octobris. Ea re Turcarum principi nunciata, quĩ maximb potuit copijs Vulgariam proficiſcitur. ad diem prælio coll tutum, dum Galli primam aciem ſibi expetunt: primũq bu ſuum impetum ſuſtinere pulchrum ducunt.auidius inches ta prælio priuſquã omnis acies explicaretur ab equis deſli runt. ut æquo Marte cum Turcis experirentur. unq; equi ne cuſtodibus in caſtra rediſſent, Vngari Gallos ab bolt cxſos rati, tumultuari cœperunt, ordinibusque tu 55 3 qʒ uiribus expeditionem ſuſcipere contra Turas abu Nn DE RBGIBVS VNOARTAR LIBER If. 31 Tutcis grauiter inſiſtentibus in fugã coniecti, Sigiſmundũ quoq; traxerunt. Is primo Conſtantinopolim, deinde Rho dum, demum Croatiam, Dalmatiãq; peruenit. Interea Pan S noniæ quidam principes uerſis in Ladiſlai iam deſuncti fli um ſtudijs, e regno Neapolis euocant. ſed is infelici patris euentu monitus, approperandum minime ratus, aliquãdiu rem diſtulit. Interim Ioannis Strigonienſis Pontificis, illo- tumq; de Camiſa, Ioannisq; de Maroth ope Sigiſmundus n regnum receptus eſt.ſed nõ ita multo poſt a principibus again carcerem coniectus, in oppido Soclos cuſtoditur. Tũ La- dillai uexillum per Vngariam circumfertur, lætisq; multo- tum acclamationibus abſens rex appellatur. Ad ea Ladiſſa baus iter in Vngariam capeſſit. Interea Sigiſmundus fruſtra cis uinculis elapſus eſt opera cuiuſdam uiduæ, quæ Nicolai A Palatini fuerat uxor, eorum q; mater, quibus cuſtodia Sipiſ- 10. 5.. mundi credita erat. Ab ijs itaq; Morauiam deducto Sigil- gaumundo, dedito iam ſuæ fugæ x factiones inteſtina bella excitauerunt. Ip dus exercitu Propere coacto popularibus ſuis obnixe nauã antibus operam, fauentibus etiam nonnullis Vngaris, Vn N 5 2 f iam redijt. nec multo poſt ſua recuperauit. Ad eam famam ¶adiſlaus, qui iã Dalmati rumore, diuerſarum partium ſe uero Sigiſmun⸗ Q. ga⸗ iam magnis itineribus appulerat, 1 eueſtigio Neapolim redijt. Sigiſmundus aduocato totius regni conuentu Stephanum Vuaiuodam ultimo ſupplicio allecit apud oppidum Keuuceuſu partim egit in exilium, partim ca eſt in tota uita. Cun q; regnaſſe norum rex cteatus eſt. Iterumq; bell m, ſociosq; coniurationis pite damnauit. Eo q; terro- re continuit omnes in officio, nec inteſtino bello ſollicitatus t annis uiginti tribus, Roma ũ mouet in Turcas, ob- * ſeſſaq; 2 Sußſtitio loã. Hu. loan. Vui kleff Ada mitæ. MICHAELIS RITIIL NEAPOLITARANI ſeſſaq; arce Calabocꝝ accepta dade multis deſyderatis do⸗ mum rediſt. Per idem tempus ſuperſtitio quã uocant Hul ſitanorum in Bohemia a Ioanne Huz, in Anglia a loanne Vuikleff inſtituta eſt.& cœtus Adamitarum, qui ptimipa rentis exemplo nudi degebant in ſpeluncis, omnia quxten, tes in commune, cunq; maximus eorum natu tem diuinam ſuo ritu perfeciſſet, ad plebem conuerſus, illa Geneſeos ea tus uerba, creſcite& multiplicamini, reſtinctis luminibus omnes paſſim diſcurrebant ad amplexus illius quamaunq ſors obuiam, proximamq; dediſſet. Is hominum futotam breui tantum conualuiſſet, ut non modo ſe ab aliotuminiu tia tueri, ſed ultro etiam bello peterẽt eos, qui non idem den tirent, Sigiſmundus ex Pannonia, Germaniaq; collectso pijs in eos mouit. Ii uero duce Sijſkaluſco, qui altero cat erat oculo, raptis armis obuiã progreſſi, Imperatoremutt tunt in fugam. tanto ardore impetuq; lerebantut inſignea licis in uexillo portantes. nam& hic error eos tenebat uch tenderent in utraq; ſpecie communicandum. Cunque 85 1 concilio Conſtantienſi intereſſet, ij qubus po iciſcens Vngariæ gubernacula cõmiſerat, aduerſus Hemuoi am Spaleti ducem, qui ſpecie uendicandæ libertatis Vu riæ res nouas moliebatur, infeliciter pugnauetunt, Au que trigeſimo quarto quam regnare cœpit in Vugatia d. giſmundus inſigne diadematis accepit ex regno Boheme & ſi longe prius eo potitus erat. Vuencelao fratte ſublato. Tumultus in ſuper excitatus eſt Auriſpicis affectantibus iactabant, regnum, qui diu uagati longe lareque. igne. fo q; uaſtatis omnibus, ægre tandem ſuperati ſunt: In cap: coniurationis ultimo ſupplicio auimaduefum alas, ocu Aale, nige dung bin Aut an eg bg Walle keteyn ban 9 lautß U be nt dp W a tlie Alle oculis, aut præciſis manibus ad unum dimiſit. Exinde Sigil mundus in urbem uenit, ubi ab Eugenio quarto Pontifice maximo Imperiali corona coronatus eſt. Vngariamq; ma- dgno cũ plauſu quaſi triũphans ingreſſus, ad compeſcendos Bohemiæ tumultus recta pergit, ſubitaque ui morbi corre Ptus apud oppidum Pragam, grauis etiam annis, ut Vnga ros illuc eum ſequutos a faucibus Nuſſitanorum eximeret. 7 aggrauante etiam morbo extra Bohemiæ fines efferri uo- uit. Sed nondum peruenerat in Pannoniam, cum feſſus tate, ægritudineque& itineris labore, apud Zuoimam migrauit e uita, cum regnaſſet apud Vngaros annis quin- a quaginta uno, in Bohemia ſeptemdecim, Rexque Roma- u norum fuiſſet annis uiginti ſeptem, imperatorque quinque Eætatis agens annum ſeptuageſimum, elatusque ad Baſili- cam Varadienſem, conditus in ea iacet. Vngariæ Bohemiæ g uque regnum Sigiſmundi gener Auſtriæ dux, excepit, Eli- Bbbecur nda coniuge no/ ff ue labeth unicam Sigiſmudi filiam, ex ſecu a mine Barbara Ciliæ comitis Hermann filia, habens in ma trimonio, quam Vluo patre cum ſpe ſucceſſionis ad utrun- due regnum ſpoponderat. is Albertus anno ſalutis Mil/ a leſimo quadringenteſimo duodequadrageſimo Calendis lanuarijs apud Albam coronatus eſt.Eius a nones res omnium Teutonicorum qui cut alia de cauſa ſedes habebant in finib ipuerunt, ædita ingenti eorum cæde. Copias etiam du- i uſſitanos, qui ſe receperant ad oppi- 7 ab ſe conditum, natura loc& opere muni- killimum, cunque tribus menſibus obſidione fruſtra cin/ xilſet oppidum infecta re domum redijt. Exercitum Xx 2 quoq; DE REGTBVS VNOARTAE LIBER II. 82 Principatu Pan/ Germani negociabantut, direpti in us Vngariæ, di/ Vngaria. 12 MIcHAELIS RITII NREAPOLEIT AN= quoq; numeroſum coegit aduerſus Turcas, qui ci dium rarentur, occupati expugnandlis Raſcia, Epiro, Etholiaque, Pannones longa in caſtris expectatione grauati cũ Luppo entili lingua conclamaſſent, inuito rege ad proptiarede- runt. Albertus aduerſa ualitudine correptus, itinere nonit termiſſo cum Viennam contenderet, inualeſcẽte morbo de clauſit in oppido Neſinæ, cum biennio fere regnaſſet, A/ no ſalutis Milleſimo quadringenteſimo undequadragel⸗ mo, relatusq; Albam, ibi ſepulturæ honorem ſortiiuseſt Eliſabeth Eliſabeth uxor Alberti ferẽs uterum, poſt uiri mortem ten tenuit. Ambigentibus Vngaris utrius ſexus, æditum pa foret, Eliſabeth in deteriorem magis inclinabat,& pullan fore certis argumentis augurabatur. Itaque ea autore rei Vladiſiaꝰ principes millis legatis euocauerunt VIadiſlaum Lia ducẽ, fratrem Kaiæmeri Polloniæ regis. Interim regina pus rum peperit, cui nomen Vladiſſaus etiam fuit, uerum en reuocatis ſenatoribus Vladiſlaus dux, in Vngariã magis itineribus rapto uenerat agmine plurimorum ſtudi ex ptus ad regnandum, nec eo ſecius Eliſabeth cum ſuæ i nis hominibus in fantem quatuor a partu menſium dera Albam coronaq; de more ornatum peractis ſolennibus ſegradum redijt · Tenebat Vladiſſaus Budæ arcem pont a præfecto facta deditione, diadema ſecum regina ſeua dum aſportauit, eluſisque proceribus& filium& corona Federico emandauit ad Federicum Stiriæ ducem, qui creatus Romi Cxſar Ill. norum rex erat.& pueri conſanguineus. Cunq; uatia form na diu certaſſent Vladiſlai factio ſuperior fuit, opera pte pue Ioannis de Hunyad a quo Matthias Vngarix renal Sinem traxit. Vladiſlausq; rex appellatus inſigne 1 1 pl. pl mum den 110 f n J U Nl 010 tod nl en mat a e 0 D 900 DE REGIB VS VNOGARIAEB LIBER I. 82 cepit. Per eoſdem dies ipſe Joannes de Hunyad Vuaiuoda Tranſyluanus aduerſus Turcas feliciter ſæpe pugnauit. age batur de cõditionibus pacis inter Eliſabeth& Vladiſlaum per legatum quendam de latere, cum repente Eliſabeth e ui ta exceſſit. induciæq; annorum decem Turcas inter& Vn- garos pactæ ſunt, quas Vugari graui ſua clade uiolauerunt Nam commiſſo prælio rex Vladiſſaus in acie deſyderatus, & ipſi fuſi fugatiq; maxima accepta dade uix euaſerunt an no principatꝰ Vladiſſai quarti. Rehus afflictis Vngari ani mum appulerunt ad Vladiſlaum puerum Alberti filium, quem apud Federicum educari demonſtrauimus. Habito/ qʒ ſolenni conuentu totius gentis in campo kacos, anno ſa- lutis Milleſimo quadringenteſimo quadrageſimo ſexto, uno cõſenſu regem creant VMadiſlaum, tutoremq; impube- ri dant Ioannẽ Hunyad Vuaiuodam, moderaretur om nia quouſq; rex integræ eſſet ætatis. Is Ioannes accepta tutela nihil habuit antiquius, quam Drakul ulciſci,& eum quoquèe Vuaiuodam, qui Ioannem detinuerat in uinculis, aduſque ſuperioris Vladiſlai mortem, expletoq; eius pena animo re busq; pro tempore compoſitis Joannes& Vngaria, a Fede rico diadema, regemq; ſuum repoſcunt, optimatesque una cum Joanne Viennam regem ſalutatum profecti ſunt. Ipſe q; Ioannes titulo comitatus Bijſtricenſis honore, iureq; do/ natus eſt a rege. necnõ inſignibus rubri Leonis in albo cam po. Per eoſdem dies Nicolaus quintus Romanus Põtifex loannes de Hu/ nyad. Ladiſſaꝰ: Drakul. m nes ctuce ſignatos euocauit, duceq; Joanne Capiſtrano Ioannes, uiro ſummæ ſanctitatis, eius ſectæ quæ minorum dicitur in Capiſtra anno niam finitimaq; loca miſit, ut bellum contra Turcas. gererent. Nam Maumetus Amirati filius obſidione Con- Xx 3 ſtantinopolim MtchAELis RITIT NEAPpOLITRNI ſtantinopolim cinxerat,& anteq; noſtti auxilio irent enpu Ladiſlaꝰ. gnauit. Ladilaus annum agens quartumdecimum Chi ſtiani natalis anno Milleſimo quadringenteſimo quinqua 1400 geſimotertio uenit in Vngariam, biennioq; poſt, Maume 0 tus uictoria Conſtantinopolis elatus, Vngari finesingtſ 9 e ſus, obſidione cinxit oppidum Nandoralbenſe, aunq tex 45 C 10 o Vladiſſaus& comes Vdalricus Vladiſlai maternus dus mes. cuius conſilio gerebat omnia, Viennam fuga petiſſentaude retq; nemo cum tam numeroſo horrendoqʒ; hoſte conge- 1 Nomen di, Ioannes Vuaiuoda comes Bijxtricenſis, ultro nomende d4edit. dit,& ab omnibus deſperatam Ducis prouinciam ſumpſt hortatuq; Ioannis Capiſtrani plurimi mortales eum ſeqi tur. primumq; nauali prælio fortuna fauit Vngaris, dende machinis tormentisque mœnibus intra quindecim diese quo uenerant adeo concuſſis, ut leui momento caſura ue W.. rentur, circa arcem acri pugna diu certatum, uerſac; fonum * ab Vngaris ad Tur cas aliquoties eſt, ad ultimum fuſus: a 1 in fugam uerſus omnia opera, machinasqʒ amiſit. His tage g 4 ſtis Comes Bijxtrienſis incidit in aduerſam ualetudinem, 4 ex qua paulo poſt moritur, Vladiſlao Matthiaque ſupet- ſtitibus liberis. Haud ita multo poſt& ipſe Ioannes Cu- piſtranus ab humanis exceſſit. Ladiſlaus interea quem Viennam cum Vdalrico profectum demonſtrauimus, in regnum redijt.cunq; comes Vdalricus in caput filiorum Jo 4 annis Vuaiuodæ nefaria moliretur, ab Vladiſſao Vualuo dæ liberum natu maximo præuentus, in arce Nandoralbë Vdaltice ſi ſuſceptus hoſpitio, ab Vladiſlao trucidatus. Ea des ad trucidat̃. miratione formidineq; regem ſimul& principes Vugalix . Perculſit indeq; ſtatim mouerũt uerſus oppidũ Temeſiu iplech N l rm fcb d Nö Beile ant t tan ann DB RBOGIBVS VNGRRIAR LIBER II. 834 ipſeq; Matthias Vladiſlai frater alter Vuaiuodæ filius,& Eliſabeth Matthiæ mater obuiam progreſſi regem benigno hoſpitio ſuſceperunt, ab eaq; ueniam cædis Vladiſlao faci- le impetrauerunt, affirmante inuito rege, ſe nõ perſequutu rum comitis Vdalrici mortem. Verum cum Budam ueniſ/ ſet, aſſiduis quorundã ſuaſionibus inſtigatus, ab Vladiſtao pœnas ſumere ſtatuit, ſed expectabat occaſionẽ ut uno tẽ- pore unaq; cauſatione,& Vladiſſaum ultimo ſupplicio affi walz ceret,& Matthiam fratrem in carcerem cõijceret. Interea cre dana bris nuncijs afferebatur adeſſe Turcarũ copias, ac Vladiſſa dan Us exemplo patris in eas iturus, cũ bello neceſſaria pararet, 5 a hortantibus ijs qui maxime eius optabãt necem, dedit ope⸗/ rã, ut Matthias ad regem quoq; ueniret, ut per eius abſen tiam, uicem perſonãq; ſuã ſuſtineret, oblitus mandatorum Patris, qui moriens uetuit utrun q; ſimul apud regem uerſa/ ri. Simulac itaq; Matthias Budã uenit ambos in uincula cõ iecit, tertioq; exinde die Vladiſſaus ſecuri percuſſus eſt. aiũt adhuc poſt tertium ictũ, ut erat manibus poſt terga uinctis ſeſe in pedes erexiſſe, atq; multis audiẽtibus expreſſe loquu tũ. Cõmouit Vladiſſai caſus multos, qui propere correptis armis aduerſus ſontes, inſontesq; iuxta debacchati, ꝑuaſta/ carcere euaſiſſent aliqui, q cũ tis igne finibus, ingẽtes ædiderũt ſtrages. In ijs Michael Zi lalgj de Horogzeg auunculus Vladiffai comitis Traſylua⸗ nos aggreſſus, om̃ia breui redeęit in poteſtatẽ. Cũq; fracto atthia ſeruabantur in uincu lis, ex eo abducto ſecũ Matthia Viẽnã petijt. ibiq; Matthiã Paulũqʒ Modrat cuſtodiẽdos reliquit ĩpſe Bohemiã profe, Ctus eſt, Pragæq; moratus aliquãdiu, ſubita morbi ui corre- ü Ptus. paucis exinde diebꝰ obijt nõ ſine dati ueneni ſuſpitiõe Alu Matthias Georgius Podebra tius, Matthiæ facinora. MICHAELIS RITII NEAPOLIT ANT. anno ætatis duodeuigeſimo, quoto tempore regnaſſe dit dus eſt, quia Poſthumus a partu Alberto patti ſuceeſſit au- noc; ſalutis milleſimo quadringenteſimo duodeſexageſi- mo, apud Baſilicam I raienſem traiectus eſt. Allato nundo mortis Vladiſſai, Pannones uniuerſæ gentis indicto chuen tu, apud urbem Poſtẽſem de creando nouo rege agere co erunt, unoc; conſenſu ad Matthiam cõuenerunt. Accepta q; Michaelis Gilaſgij ſpõſione Matthiam fratris Vladilat necem non ulturum. Itaq; eum abſentem regem appelarũt hac lege ut quinquennio Michael Vngariæ rem gubam- ret, quouſq; Matthias imperio maturior eſſet. At Bohemi Georgium de Podebra regem ſibi creant, eum qui pio a diſlao puero iam defuncto, Bohemiæ præfuerat. Hie d gorius, incertum quomodo, Matthiam tamen habuit inpo teſtate, ſeu uiuẽte adhuc Ladiſſao ex arce Viennenſi dedu ctum, ſiue poſt Vladiſlai mortem falſo regis nomine ſigq tis litteris. nõ antea certe dimiſit, quam filiam eius urolen duxit. Cõnubioq; iam celebrato, acceptaq; a ſocero mag pecunia, uenit in Vngariam, primoque ingreſſus oppidum Straænice plura domi, forisq; egregia ædidit facinora ſexto q; demũ quã regnare cœpit ãno apud Albã capitis inſgi: cœpit. Oppidum aiſcæa ab obſidione Turcarum exemi comitatumq; Sirmiẽſem ab eorũ depopulationibus, Bobe mum quoq; Suuijhlam uitum bellicoſum. Federicumq; 0 manorum regem, qui regnum Vngariæ affectabat, acie ſi perauit. Tranſyluanos qui alio creato rege ab eius ſide de lecerant recepit,& imperata facere compulit. Stephanum Vuaiuodam cum magna manu contra ſe uenientẽ noctisſi lentio fudit, fugauitq;. Sumpſit expeditionem contia 1 mo 1 U not 1 dun mint lat wt ln fg tötete pe oll Vnt um 12 90 ga uz el a ln fg a U e ie Ta g lu alt DEB REGIBVS VNG ARIAE LIBER I. 85 mos Huſſitanos, quibus cum continenter bellum ſeptennio elit, magnamque Bohemiæ partem ſuo ſubiecit imperio, Fee rex appellatus in urbe Colomucenſi de Bohe- mia coronatus eſt. Archiepiſcopus interea Strigonienſis,& Pontifex Quinquirienſis, Caiſzmirum Caijæmiri Polloniæ regis filium priuatis conſilijs euocant ad Vngariæ regnum capeſſendum, qui potitus arce Nitriẽſi obſeſſus a Matthia, uix fuga in Polloniam euaſit. ipſec; Matthias non conten- tus recepiſſe ſua, miſſis in Polloniam copijs omnia cædibus impleuit. Cunq; Caijmirus in finibus Sleſianis, res nouas moliretur utrinq; comparatis ingentibus copijs, ad urbem Vratiſſauienſem caſtra caſtris contulerunt. ed antequã de ſumma rerum dimicaretur. agi de pace cœptum qua firma- ta, a bello diſceſſerunt. Inde Matthias exercitum reducens. oppidum Sabacz Turcarum præſidio firmatum. obſedit, at a q; ui cæpit. Iterumq; bellum contra Federicum geſſit, multa q iuris eius oppida redegit in poteſtatẽ,& in his urbem Au ſtriæ Viennam. Habuit uxorem ſecundo matrimonio Mat thias Aragonem Beatricem Ferdinandi regis Siciliæ natu minorem filiam, cunq; Turcæ maritimos Apuliæ fines occu baſſent Matthias auxiliares Vngarorũ copias miſit. Obijt nulla ſuperſtite ſobole trigeſimoſeptimo quam regnare cœ 9 anno. a Vngariæ regnũ competitores ad ſe quiſq; milianus Romanorum rex,& Vladiflaus Caijæmiri Pollo- lianus. ni regis filius. quem mortuo Georgio de Podebrad, Bohe miæ regem ſibi creauerãt, ea lege ſineret Huſſitanos ex inſti tuto uiuere, quem Matthias ut ia dictũ eſt magna regni ſui parte ſpoliauerat. Cunq; ſtatim poſt obitum Matthiæ Va 9 diillaus trahebant Maxi Maximi- M. RITII DE REG. VNGAR. LI. diſlaus Bohemiæ regnum, Maximilianusq; Auſtriã och paſſet, uterq; reginæ Beatricis, eius enim maxima apud H gariæ principes, ob naturæ liberalitatem, autoritas erat 943 ; tiam captabat. Cum uero Maximilianus cunctaretureãdu Vladiſlaꝰ cere, præuenit Vladiſlaus, adiunctaq; ſibi matrimonio Bez trice, ſuperior fuit. Ipſeq; paulo poſt omnibus iam pacati Vngariæ rex appellatur, inſigne capitis accepit, aum lau miliano pactus, ut ſi decederet abſq; legitima prole, Vng/ riæ Bohemiæq; regna ad eũ, eiuſq; ſucceſſores perueniti, Sed haud ita multo poſt diuortium cum Beattice fect. ui regno priuatam, compulit aſſentiri futuris cũ altera rut; affirmans nunquam ſecum matrimonium traxiſſe, gand- q; pecunia ab Alexandro ſexto Pontifice maximo impe- trauit, ut ei liceret aliam ſuperducere. Itaque filiam domi de Gandala Vaſconis uxorem ſibi iunxit. LIBRI SECVNDI DE REGIBVS VNGARIAE FINIS, BASILEAE, APVD lORNNEM FRO/ BENIVM. MENSE IVLIO. AN NO M. D. XVII. 2 — 8 Bbas nomien Syrũ. 10 Abbis. Folio. 22 Abba. fo. 70 Abſtẽtus pro excom/ . munlcato. fo. 45 Acabathi. fo. 25 A Adamitæ. 22 81 Adiuga. o. 79 . Agila. fo. 23 KA Alphonſus caſtus. fo. 26 Alphonſus magnus. eodem dd Alphonſus quartus. eodem t Alphonſus quintus. fo. 28 f 1 Alphonſus. fo. 29.& 30. bis A Alphonſus. fo. 25 Alphonſus nonus. fo. 30 KA Alphonſus decimus. fo. 31 Alphonſi tabulæ. eodem Alphonſus undecimus. fo. 32 Alphonſus rex Aragonum. 35 Alphonſus Siciliæ rex. fo. 63 Alphonſus Calabriæ dux. 64. Alagarbus. fo. 31 Albertus dux Auſtriæ. fo. 82 Aladarius filius Attilæ. fo. 68 Almaricus. fo. 23. bis Alaricus. fo. 22 Alaricus ſecundus. fo. 23 Almericus. fo. 36 Aluarus. fo, 34. Amalaſinta fo. 23 ericus. fo. 37 Amurates rex Turcarum. 80 Andreas I. fo. 71 Andreæs II. Andreas III. fo. 75. bis CO NTENTORVM IN DEx Anianus pontifex. Anna ducitur a Carolo. fo. 19 Anglorum aſſertio. Antibertus. Argentina diruta. Attilæ inſigne. Athanaricus. Auenio expugnatur. Auſtriæ dux. Balduinus tert Balduinus quartus. Balduinus quintus. Belegardus. Bela tertius. 148. 51 fo. 71 fo. 17 fo. 5 fo. 6 fo. 66 8 fo. u fo. 66 eodem 185. 88 fo. 22 fo. 23 lo. 22 fo. 65 fo. 5 fo. 13 fo. 25 lo. 37 5 Folio. 22 FBalduinus. fo. 36.& 38 Balduinus de Burgo. 360 eodem eodem eodem . fo. 25 fo. 72.& 74. Bela Stephani tertij filius. fo⸗/ 1. fo. 5 Biſcardus N Biſcardus. fo. 40 Bituricenſium rex. fo. 17 Boemundus. fo. 41 Bronchildis. fo. 5 Brachius. fo. 54 Bronchildis crudelitas. fo. 6 Bronchildis cædes. ibidem Bulgaria olim Mæœſia dicta. 80 Buda frater Atti. fo. 66 Burgundia ad Francos. fo. 1 Aizmirus. fo. 85 Campania. fo. 67 Carolus Siciliæ. 65 Carolus I. Neapolita/ norum. 5 48 Carolus Caluus. fo. 9. ter Carolus maleferiatus. fo. 10 Carolomanus. fo. 3 Carolus magnus. eodem Carolus. 9. bis.& 10.& 16.& 1 Carolus ſimplex. fo. 10 Carolus Siciliæ rex. fo. z Carolus II. fo. 15 Carolus pulcher. eodem Carolus ſapiens. fo. 16 Carolus ſeptimus, qui octauus dicitur. fo. 17 Carolus rex Vngariæ. fo. 76 Carolus Valleſius. fo. 50 Carolus ſecundus. fo. 49 Catipanus. fo. 39 Caroli Burgundiæ cædes. 19 Carolus octauus aut nonus. eo. Catholici cognomen unde? 25 IN DEx Cæleſtinus tertius. fo, 4 Ceruus torquatus. fo, 16 Certamen pulchrum& chtiſti/ num. fo. j Chaba filius Attilæ. fo, 65 Cheueaza. lo. 66 Chilpericus. fo. 5.& 7 Childebertus. eiſdem Childericus. fo. 4.&. 7 bi Chilbertus. fo. 4. bis Cindus. fo. 14 Clemens quintus pont. max. 4 Clodoueus. o. 7 Clodoardus. b. 5 Clodius cap illatus. b. z Clotarius. ſo. 5. bis.& 6. b5 Clodomiris. fo. 4. bs Cœnobiũ ſanctimonialũ. Colomam rex Vngariæ. 7j. bi Conradinus. lo. 40 Conradus. eodem Conradini cædes. fo, 45 Conradus. o. 7 Conciliũ daromontanum. 4 Confarrandũ quide fo. 4 Comitia pontificatus. eodem Concilium quod omnes appè larent. o. 60 Coſta. fo. Crotildis. lo. 4 Cumania quæ Madouia did tur. o. 60 Cypri reges. fo. 7 Cyprus ad Venetos. codem Une iim. Dale. log CONTENTORVM Agobertus. s bis.&/ Daniel ſacerdos rex fit. o. 7 ö Deuotio excommuni Aug catio. fo. 40 2 Liſabeth uxor Alberti. * Folio. 82. . Eliſabethi diua. fo. 74. Delphinatus ad Francos. 16 Diris execratio. fo. 40 Dietrich uon Bern. fo. 65 Dominicus autor predicato/ rum. fo. 30 Drakul. lo. 83 Drogo. lo. 39. bis. Emericus. eodem Emericus filius Stephani. 69 Egipxa. fo. 25 un Elionora Maximiliani mater. ] folio. 59 Eliura. fo. 28 Eknecus ſeu Innicus. eodem Eringius. fo. 24. Ethius patricius. fo. 66 25 Expeditio in Sphortiam. fo. 20 Aramundus. Folio. 3 Eames. fo. 17 Familia mendoſa. 29 Federicus Cæſar ſecun/ dus. fo. 4.4. Federicus Cæſar tertius. fo. 82 Federicus ſecundus. fo. 45 Federicus imperator. fo. 59 Federicus patruus Ferdinand. folio. 65. Federicus filius. fo. 44. Eedericus barbaroſſa. fo. 43 Ferdinandus. fo. 28.& 29.& 30 Ferdinandus Calabriæ dux. 60 Ferdinandus filius. fo. 65 Ferdinandus tertius. fo. 30 Ferdinandus quartus. fo. 32 Ferdinandus quintus. fo. 35 Ferdinandus catholicus. eodem Ferdinandi fatum. fo. 32 Ferdinandus numeroſcæ prolis pater. fo. 34. Celicianus. fo. 77 landrenſes uicti. lo. 17 Franco. lo. 3 Fanci Galli a Franconibus Ger- manis dicti. eodem Francofordia. eodem Fredegonda. fo. 5 Fulco comes. o 36 Alli. Folio. 3 Gallus. eodem Gallorum cædes. 48 i Gargoris. fo. 22 Garſias. fo. 26 Germani direpti in Vngaria. 82 Gentilis Cardinalis a latere lega tus. fo. 76 1 3 Genſalaricus 4 ——— — — Genſalaricus. ſo. 23 Genſericus. eodem Geriones. W. 11 Georgius Podebratius. fo. 84. Geyſa. fo. 71. bis.& 74. Gibellini& Guelfi. fo. 45 Gillo. fo. 4. Girardus epiſcopus. fo. 71 Glodoueus. o. 4. Gondebaldus. eodem Gontrannus. fo. 5 Gondamiris..% 44. Goti. fo. 22 Gothfredus Bullonus. fo. un Gothfredus dux. fo. 36 Gothfredus Apuliæ. fo. 39 Gothfredus dux Lothoringiæ. Gratia male ſarta. fo. 57 folio. 70. Guelfi& Gibellini. fo. 455 Guinomadus. fo. 4. Guido. fo. 37 Guililemus ferrabat. fo. 38 Guilielmus Rogerij filius. fo/ lio. 42.& 43. Cuilielmus ſecundus. fo. 43 Ebertus uiromandus. Folio. 10. Heluetij. fo. 19 Henricus. fo. n. bis Henricus rex Hiſpaniæ. fo 23 Henricus Lothoringiæ comes. folio. 29. Henricus I. fo. 30 Henricus II. lo. 33 IND Ex Henricus III. eodem Henricus IIII. fo. 34. Henricus Cæſar. fo. 39.& 70 Henricus. fo. 44 Henricus Luximburgus, 30 Henrici imperatoris morz, fi Hieroſolymitana expeditio, 4 Hieroſolymitani reges. ſo. 36 Niero. lo, 9 Nilſpaniæ reges. o. 1 Hiſpalus. eodem Hiſpaniarum diuiſio. eodem Hugo. ſo, 10 Nunfredus. b, Hunni. fo, 65 Agula. Folio. 7) Interpontificium. fo. 4% Inducta pro relaxata dt miſſa. fo. 4 Inducere iuriſconſultitium uei/ bum. lo. J Innicus. fo. 1 Innocentius in Galliam, fo. 4 Ioannes de temporibus. fo. Ioannes. fo. 16 Ioannes monteſorus. eodem Ioannes de Bregna. 0. 7 Ioanna. 0. fl Ioanna ſecunda. fo. 5 Joannes primus. fo. 3 Ioannes ſecundus. fo,. Ioannes de Hunyad. fo. 8 Ioannes 1 N annis luz ſuperſtitio· ſo. Io ju⸗ ſuperſt bas Iudæorum expulſio. fo. 12 Iudæorum reditus. fo. iʒ Iudices. fo. 26 lublleus annus pro ludis ſecula ribus apud nos eſt. fo. 78 Aicus græca uox. Fo. 8 Ladiſlaus primus. 2 Ladiſlaus tertius. 74. Ladiſlaus quartus. 75 Ladiſlaus rex Vngariæ. fo. 83 Ladiſlaus Caroli filius. fo. 53 Laynus. fo. 26. Leonogildus. fo. 23 Longæui reges. fo. 1 Longobardi. fo. 65 Lotharius Cæſar. fo. 42 Lotharius. fo. 9.& 10 Loyſius Franciſcanus. fo. 49 Lucretia amica Alphonſi. 59 Ludouicus Caroli filius. fo. 77 Ludouicus Andegauenſis terti/ us. fo. 54. n Ludouicus octauus. fo. iz Ludouicus nonus. eodem Ludouicus iunior. fo. 12 Ludouici uictoria. eodem Ludouicus Vtinus. fo. 14.& 15 Ludouici Aureliani cædes. 15 Ludouicus undecimus..& 18 Ludouici fuga. fo. 18 Ludouicus Balbus. fo. 9 Ludouicus Carlonus. eodem Ludouicus. fo. 6.&. 9. ar INDExX „loannes Vuikleft. fo. 81 & io.&.& z.& 5 Ludouicus pius. fo. 8 Ludouici filij. fo. 9 Ludouicꝰ Aurelianẽſis capi 19 Ludouicus duodecimus. 10 Lodouicus Sphortia capif. 21 LudouicꝰNeapolim recuꝑat. 21 Ludi ſeculares apud nos in Iubi leum commutati. fo. 78 Lutetia.. 18 Luyba. fo. 24. Lymba. fo 23 Arcomirus. Fo. 3 Martellus. fo. 7 Martelli facinora. eo. Malica. fo. 35 Maguntinus archiepiſcopꝰ. 44. Manfredus. fo. 47 Margarita. fo. 19 Margarita de Auſtria. fo. 35 Maria Ludouici filia. fo. 79 Matthias. 8 fo. 84. Mattlliæ facinora. eodem Maumetus Turcarum rex. 62 Mauregatus. fo. 28 Maximilianus. fo. 85 Mæſia inferior quæ Bulgaria di- citur. o. 80 Mendoſa familia. 1 Meroeus. fo. 4. Meroueꝰ rex Gallorũ cædit᷑. 6 Metenſes Theodorico in ditio- nem uenerunt. fo. 6 Minius. fo 26 Miſſa. f fo. 10 „ 7 Neuſtria Euſtria Normandia dicta. Folio. 10 Neapolitanus rex. 17 a Neapolis capitur. 20 Nicaſius Pontifex. fo. 67 Normandia Neuſtria dicta. 10 Normandia recepta. fo. 18 Nomen dare. fo. 42.& 83 Lachi. Folio. 79 Oleũ cœlitꝰdimiſſũ. 4. Ordonius. fo. 26 Ordonius II. eod⸗ Ordonius tertius. fo. 27 Ordonius malus. eodem Otho dux Saxoniæ. fo. 44. Otho dux Bauariæ. fo. 76 artite hiſtoriarũ liber. ʒi nog bee locꝰ uirginũ. 9 Pares Franciæ. fo. 8 Parhiſius. fo. 12 Parhiſienſes cenſi. fo. 18 Pauli I. Eremitæ cœnobiũ. 79 Patrini. eodem Paſahites. fo. 80 Pelagius. fo. 25 Petrus. fo. 70. bis Petrus primus. fo. 32 Phafilla. fo. 25 Philippus. fo. u.& 14. Philippus quintus. fo. 15 Philippus ee fo. 35 Philippus ab epiſcopo Magun tino coronatus. fo. 45 Philippus Adeodatus. fo. x. bis INDEX Philippus pulcher. fo, 14 Philippi Valeſij parentes. j Philippus Valleſius eius nomi- nis ſextus. eodem Philippus archidux Auſtrix. 20 Phroilla. fo. 26 Pipinus. fo. 7.& 8.&9 Poſthumus dicitur. fo. j Præcipitati duo de turri. foi Producere quid: lo. 74 Productrices. eodem Puella Franciæ. fo. 1 Achimiris. b. 24 Raymiris. fo, 26 Raymiris II. eodem 4 Raymiris III. fo. Reciſmundus. fo. 24 Renatus. fo. 57 Recharedus. fo. 14. b Remi populi. o. 67 Rethiarius Sueuorum rex. Remiſſa peccatorũ apud pi anum: o, Reſponſorium. ibicem Rex Neapolitanus. ſo. N Rex qualis placeret hodie. i Reges Hiſpaniæ. o u Reges Caſtellæ. eodem Reges Hieroſolymitani. 36. 4 Reges Cypri. fo. Reges legionis. fo. 22.& 15 Reges Siciliæ. fo. 5 Robertus. fo. v Robertus Calariæ dux. fo. 9c Rodericus. 0. Rodetic A K N al Halt Sen i Robertus Caroli nepos. fo 75 Stipendia augere. o. 58 Stephanus. fo. 69 Stephanus rex Vngariæ. fo. 73 Stephanus tertius. fo. 74. Ftephanus quintus. fo. 75 Sueui. lo. 22 INDEX Sueui ex Hiſpania eijciuntur. Rodericus Cydus. fo. 29 folio. 23 Rogerius. fo. 41 Suintilla. fo. 24. bis Superſtitio Ioannis Huz. 81 Sycambria. 10, 3 Antepoluch. Folio. 73; Sacellum ſanctum Parhi ſienſe. fo. 1; g Sanctius Craſſus. fo. 27 Abulæ Alphonſinæ gude Sanctius maior. fo. 28 Folio. 3 Sanctius ſecundus. fo. 29 Tancredus. fo. 43 Sanctius tertius. fo. 30 Tata. fo. 69 Sanctius quartus. fo. 32 Templarij. fo. 14. Seiſta dux. fo. 69 Tendius. fo. 23 Sigilſmundus Conſtantiæ prin/ Tendeſilius. eodem cCeps. fo. 66 Theodoricus rex Hiſpaniæ. 23 Sigiſmundus rex. fo. 5 Theodoricus ſecundus. eod. Sipontum hodie Manfredo/ Theodoſius. fo. 21 nia. fo. 78 Theodericus. folio. 4. bis. Siſecundus..„ Sillo. fo. 25 Theobertus. fo. 5 Sigiſbertus. fo. 5 Theoriſmundus. fo. 67 Siclliæ reges. fo. 38 Threcæ. eodem Siculi. fo. 69 Theodeberti fuga. fo. Sigiſmundus Marchio. fo. 79 Theodeberti cades. eodem un Singericus. fo. 22 Toriſmundus. fo. 23 a Silſebuta. fo. 24 Ticinum. fo. 68 Solomon Andreæ filius. fo/ Tulga. fo. 24 1 lio. 71.& 77 Turegienſes EHluetij. fo. 97 Straſburg. fo. 66 5 5 Dalricus Ciliæ comes Folio. 83 Vdalricꝰtrucidat᷑. eo. Veremundus. fo. 25 Veramundus. fo. 28 Veremundus Veremundus II. fo. 27 Veremundus III. fo. 28 Venetiarum origo. fo. 68 Vladiſlaus Litaniæ dux. fo- a lio 8 N 8 Vladiſlaus rex Vngariæ. fo. 85 Vitixa. fo. 25 Victericus. fo. 24. Vngri. 8 Vniuerſitas Parihiſienſis. fo/ lio. 8 CONTENTORVM INDEX Vrſula uirgo. lo. 67 Vuandali. fo. 12 Vuencelaus rex. fo. 76 Vualia. fo. 37 Vualachi. fo. 77 Vuolfradus eques Germamus, folio. 75 Zolomerus rex. folo, 7j FINIS. ¶ Erratum Folio 7 In margine lege, Inducere id eſtaui quare, obliterare, iuriſconſultitium uerbum eſt, pro Iurſon ſulti tui uerbum eſt. 8 0 .