7
3

28 15
2 b 1 A* 4νν 824 15
* Nee ,a(c uννν kt Fab„en UN affe Ne Fibu(e. Neue ee flaers r uU ba We
N.
—
8 f 0
2 8 pe ce ci
7
ax.
N KFnlar eu 104.
XVLVS GELIVS
3 erden, deu ls 15 1 AA 01
175
2 el* N 0 5 5 u tacea t. webu;
C, 8 v lulen Ne 28 0„0 1
. 5 4
7
1 8 Ci
2 voc ſes Aab nue 2
1 Le
1
el 44e. Au. det 0
Nie Peru, Aasca dop bac 7 10.
4 uu 25
r d eee Sellees L V res y 4„es
n
* 4 N
2 75 l 10 C8 Cr 16705
ele 5 CMus,

TABVLA
AVILI GEH NOCTIVM ATTICARVM COMMRNTARII CPITVLAPRIMI LIBRI./ Vali proportione: quibuſq; collectionibus Plutarchus ratiocinatum eſſe py-
q chagorã philoſophum dixerit: de eõprehendenda corporis ꝓceritate qua fuit
Hercules quũ uita iter homines uiueret. Cap. i. Plutarchus
Ab Herode Attico cõſulari uiro tẽpeſtiue deprõpta in quẽdã iactatũ& glorioſũ adoleſcẽtẽ ſpecie tãtũ philoſophiæ ſectatorẽ: uerba Epicteti ſtoici: quibus feſtiuitet a uero ſtoico ſeiũxit uulgus loqᷓciũ nebulonũ: ꝗ ſe ſtoicos nũcuparẽt. Cap. ii. Herodes
Q dchilo lacedæmonius cõſiliũ anceps ꝓ ſalute amici cœpit. Quodq; ẽ circũſpe cte& anxie cõſiderãdũ: an ꝓutilitatibus amicoꝶ delinquendũ aliquãdo ſit: notataq; inibi:& relata: quæ I heophraſtus:&. M. Cicero ſuꝑ ea re ſcripſerũt. Cap. Iii. Chilo
Quäã tenuiter curioſeq; explorauerit antonius iulianus in oratione. M. Tulli uerbi ab eo mutati argutiam. cap. il. antonius f 17
Quod Demoſthenes rhetor cultu corporis: atq; ueſtituprobis obnoxio: ĩfamiq; mundicia fuit. quodq; itẽ Hortẽſius orator ob eiuſmodi mũdicias:geſtũq; i agẽdo hi ſtrionicũ Dionyſiæ ſaltatriculæ cognomento cõpellatus eſt. cap. v. Demoſthenem
Verba ex oratione Metelli Nu midici: quam dixit ad populum in cẽſura: quũ eum ad uxores ducẽdas adhortaretur. eaq; oratio quã ob cauiam reprehenſa:& quo cõtra modo defenſa ſit. cap. vi. Multis& eruditis
In hiſce uerbis ciceronis ex or̃one ꝗnta in Verrẽ hanc ſibi rẽ ſperãt præſidio futu- rũ neq; mẽdã ec: nec uitiũ. Errareq; iſtos ꝗ bonos uiolãt libros:& futura ſcribũt. atq; ibi de quodã alio ciceronis uerbo dictũ. quod ꝓpbe ſcriptũ perperã mutat᷑.& aſperſa pauca de modulis numeriſq; oronis quos cicero auide ſectatus t. cap. vii. In oratione
Hiſtoria in libris phocionis philoſophi reꝑtaſi uꝑ Laide meretrice:& Demoſthe- ne hetore. Cap. viii. Phocion* 1
Qui modus fuerrit. ꝗs ordo diſciplinæ pytha oricæ:quãtũq; tpis imperatũ obſer uatumq; ſit dicendi ſimuil ac tacendi. Cap. ix. Oido
Quibus uerbis compellauerit phauorinus philoſophus adoleſcẽtẽ uetuſte nimis: & priſce loquentem. Cap. x. Phauorinus.*
d Tucydides hiſtoriæ ſcriptor iclytus lac dæmõios ĩ acie nõ tuba:ſed tibiis eẽ uſos diqjt. Verbaq; eius ſuꝑea re poſita: quodq; Lerodotꝰ aliatẽ regẽ fidicinas ĩ ꝓci/ ctu habuilſſe tradit atq; inibi qdã notata de gracchi fiſtula cõcionatoria. ca. xl. Auctor
Virgo Veſtæ ꝗdætatis:& ex ꝗᷓli failia:& quo ritu:ꝗbuſq; cerimõiis: ac religiõibꝰ ac oognomĩe a põti. Maxi. capiat᷑. Et quo ſtati iure eẽ icipiat ſimul atq; capta ẽ. ꝙ q; ut Labeo dicit nec ĩteſtato cuiꝗᷓ: nec eius inteſtatæ quiſꝗ iure hæres ẽ. Cap. xii. Q uide
Quæſitũ ĩ philoſophia eſt ꝗqd nã foret in regepto mãdato rectius. id ne oĩno facere quod mãdatũ eſt: an nõnunꝗᷓ etiã cõtra ſi id ſperes ei: quf mandauit utilius fore. ſuꝑq; ea quæſtione expoſitæ diuerſæ ſententiæ. Cap. xiii. in officiis
Quid dixerit feceritq;. C. fabricius magia dir gloria: magniſq; rebus geſtis:ſed fa miliæ pecuuiæq; inops: quũ ei ſamnites tanꝗ indigenti graue aurũ donartt: plenũque odii. cap. xiiii. lulius a
W iportunũ uitiũ ſit futilis inaniſq; loquacitas:& ꝗᷓ multis ĩ locis utriuſq; linguæ u is deteſtatione iuſta culpata ſit. cap. xy. qui ſunt
E 2 ——
4 Prĩcipibus
7
N i

———————
TABVLA duerba iſtæc idiigarii ex annali. ii. bi mille hoĩum occidit᷑ no lcẽtia neq; poe tarũ figura: ſed rõnecerta& ꝓba grãmaticæ diſ cipliæ dicta lũt. ca. xvi. Q uadtiga-iꝰ Quãta cũ aĩ æquitate tolerauerit Socrates uxoris ĩgeniũ itractabile. atq; inibi gd MM Varro in quadã ſatyra de officio mariti ſcripſerit. cap. xvii. Xantippe uod. M. Varro in libro primo de ratione uocabulorũ. L. lælium magiſtrũ luũ coepi Frnν˖i io nõnullorũ uerborũ falſa dixiſſe reprehẽdit. quodq; idẽ uarro in eodem libro furis etuuoAοyiecg falſam dicit. cap. xviii. in primo Hiſtoria ſuꝑ libris ſibyllinis. ac de Tarquinio ſupbo rege. cap. xĩx. In antiquis uid geometræ dicãt græci: ꝗbuſq; oĩa iſta latinis uocabulis appellent cap. xx. Figurarum 7988 c 0 Quodiulius Higinus affirmatiſſime tontendit legiſſe ſe primum librũ. P. uirgilii domeſticũ: in quo ſeriptũ eſſet.& ora T riſtia tentantum ſenſu torquebit amar̃or non q uulgus legeret ſenſu torquebit ainaro. cap. xxi. Verſus iſtos An qui cauſas defendit recte latineq; dicat ſupereſſe id quod defendit. Et ſupereſſe proprie quid ſit. cap. xxii rroborauit N Quis fuerit Papyrius prætextatus: quæue iſtius cauſa cognomentiſit. Hiſtoriaq; iſta omnis ſuꝑ eodem Papyrio cognitu iocunda. cap. xxiii. EHiſtoria. Tria epigrãmata triũ ueterũ poetarũ: Neuii: Plauti: Pacuui: ꝗᷓ facta ab ipſis eorũ ſepulchris inciſa ſunt. cap. xxiiii. Trium Quibus uerbis. N. Varrò inducias definierit:quæſitũq; inibi curioſius quæ nã ra tio ſiuocabuli induciarum. cap. xxo · Duobus modis Si ett uem in modũ mihi Taurus philoſophus reſponderit percontanti: an ſapiẽs irn ſceretur. cap. xxyi. Interrogaui 5 g CAPITVLASECVNODILIBRI. q Vo genere ſolitus lit philecophus Socrates exercere patiẽtiam corporis: deq; eiuſdem uiri patiẽtia. cap.. Inter. 3 9 ö uæ tatio obſeruatioqʒ officiorſĩ eẽ debeat inter patres filioſq; in diſcũbendoq; ſe dendoc;: atqʒ id genus rebus domi foriſque. cap. ii. Ad philoſophum Qua rõne uerbis ꝗbuſdã uocnuliſqʒ ueteres ĩmiſerũt. k. lr̃e ſpũm. ca. iii H. lram uãobcauſam. C. Baſſus genus quoddã iudicii diuinationem appel lari ſcripſit: & quam ali cauſam eſſe eius uocabi li dixerunt. cap. iii. quum de e Quã lepide deſignateq; dixerit phauotinus philoſophus: quid interſit inter plato nis& Lyſiæ orationẽ. cap · y. phauoriaus N uibus uerbis ignauiter& abiecte uirgilius uſus eſſe dicat᷑:& quid iis qui impro be dicunt: reſpondeãtur. cap. vi. Nonnulli 5 De officio erga patentes liberoꝶ: deq; ea re ex philoſophiæ libris. ĩ quibus ſcriptũ quæſitũq; eſt:an ſemper in omnibus patris iuſſis obſequendaæ ſit. cap. yii. queri Quod parum æqua reprehenſio epicuriaa plutarcho peracta ſit iu ſy llogiſmi di ſciplina. cap. yii. plutarchus 8 0 ä ö uod idẽ plutarchus euidẽti calũnia uerbũ ab epicuro dictum ĩſectatus ſit. cap. ix. In eodem libro 7 1 uidd ſint fauiſſæcapitolinæ.& quid ſuꝑ eo uetho. M. uarro ſeruio Sulpitio quæ⸗ rent feſeripferit. Cap. x. Seruius Sulpitius Ar e

TABVLA
De Sicinio dentato egregio bellatore memoratu digna. Cap. xi. Sicinium Cõſiderata ꝑpenſaq; lex quædã Solonis ſpeciem habẽs priorẽ iniquæ: iniuſtæq; le gis ſed ad uſum& emolumentũ ſalubritatis penitus reꝑtam. Cap. xi. In legibus Liberos ĩ multitudis nũero ẽt unũ filium filiãue ueteres dixiſſe. Cap. xiii. Antiqui uod. M. Cato in libro qui inſcriptus ẽ cõtra Niberiũ exulẽ ſtitiſſes uadimoniũ ꝑ ilfam dicit: nõ ſtetiſſes. Eiuſq; uerbi r reddita. Cap. xiiii. In libro uetere Quod antiqtus ætati ſlenectæ potiſſimũ habiti int ampli honores:& cur poſtea ad maritos& patres iidem iſti honores delati ſint: atq; ibi quædã de capite legis iuliæ ſepti mo. Cap. xv. Apud Q uod Ceſellius uindex a Sulpitio Apollinari reprehenſus eſt: in ſenſus Virgiliani enarratione. Cap. xvi. Virgilii uerſus Cuiuſmodi naturã eẽ quarundã præpoſitionũ. M. Cicero aĩaduertit: diſceptatũq; ibi ſuꝑ eoĩpſo quod Cicero obſeruauerat. Cap. xvii. Obſeruare Q uod phedon ſocraticus ſeruus fuit: ꝙq; itẽ ali compluſculi ſeruitutem ſeruirent. Cap. xyiii. Phedon elidenſis ö Reſcire uerbũ quid ſit:& quã hẽat uerã& ꝓpriã ſignificationẽ. Cap. xix. Verbũ uæ uulgo dicãt᷑ uiuaria: id uocabulũ ueteres dixiſſe:& ꝗdꝓ eo. P. Scipio ĩ orone ad populũ: ꝗd poſtea. M. uarro ĩ libris de re ruſtica dixerit uſurpatũ. Cap. xx. Viuaria Super eo ſedere quod græci auc: nos ſeptẽtriões uocamus: ac de utriuſq; uoca buli ratione& origine. Cap. xxi. Ab ægina De uento iapige deq; alioꝶ uentoꝶ uocabulis regionibuſq; acceptaa Phauorini ſer monibus. Cap. xxii. apud menſam Conſultatio diiudicatioq; locorum facta ex comœdia Menandri& cæcilii: quæ plo cium inſcripta eſt. cap. xciii. Comqias. ö Deuetere ꝑſimonia: deq; antigs legibo ſump:uariis. Cap. xxiiii. Parſimonia N uid græci ci uocãt: qe contra ele Aci. cap y. In latino Sermones. M. Frõtonis& phauorini phi de generibo coloꝶ: uocabuliſq; eoꝶ græ cis& latinis: atq; inibi color ſpadix& cuiuſmodi lit. cap. xxvi. Phauorinus Quid. T. Caſtritius exiſtimauerit ſuper Saluſtii uerbis& Demoſthenis: quiboal ter philippũ deſcripſit: altèr ſertoriũ. cap. xxyii. Verba hæc N Non eſſe cempertum cui deo rem diuinam fieri oporteatquum terra mouetur uiti bus. capꝰxxviii.quænam. I pologus æſopi phrygis memoratu non inutis. cap. xxix. æſopus uid obſeruatum ſit in undarum motibus: quæ in mari alio: atq; alio modo fiunt auſtris flantibus: aquilonibuſq;. cap. xxx. Hoc ſæpe CAPTIVLATERIII LIBRI. q Væſitũ: ac tractatũ quam ob cãm Saluſtius auaritiã dixerit non animum mõ uülẽ: ſed corpus quoq; ipſum effœminare. cap. i. Hyeme uẽnã eſſe natalẽ diẽ. M. Varro dicat eoꝶ qui añ noctis horã ſextã: poſtue eã nati ſũt: atq; inibi de tpibus termĩniſq; dieꝶ: qui ciuiſes nominant᷑:& uſq;quaq; gentiũ ua- riæ obſeruant᷑:& præterea quid O. Mutius ſcripſerit ſuꝑ ea muliere: quã maritus nõ iure uſurpauiſſet: ꝙ r nem ciuilis anni nõ habuerit. cap. ii. quæri ſolitum De roſcẽdis explorãdiſq; plauti comœdüs: quoniã promiſcue ueræ atq; f 2 noſe 7 n

TABVLA
eius inſctiptæ ferunt᷑. Atq; inihi ꝙ plautus in piſtrino:& neuius in earcere fabulas ſcri
ptitarunt. Cap. ii. Verum eſſe uod. P. Africano& alis tũc uiris nobilibus ante ætatẽ ſenectã barbam& genas raderẽ patrii moris fuit. cap. iiii. In libris 5 a Deiitiaꝶ uitiũ& mollicies oculoꝶ& corporis ab archeſila philoſopho cuidã ob probrata acerbe ſimul& feſtiuiter. cap. v. Plutarchus refert. b De ui atq; natura palmæ arboris: quod lignum ex ea ponderibus impoſitis renitat Cap. vi. Perhercle Hiſtoriaex annalipus ſũpta e tri. militũ: uerbaq; ex originibo. M. cato nis appoſita: ꝗbus ceditii uirtutẽ cũ Spartano leonida ecquiparat. Cap. vii Pulchrum. Litteræ eximiæ conſulũ. C, fabriti& S emilij ad regẽ Pyrrhũ a. Q. Claudio ſcri⸗ ptore hiſtoriaꝶ in metmorĩã datæ. cap. viii. quum pyrrhus O uis& cujuſmodi fuerit qui in puerbio fort equus ſeianus:& qualis color equo/ rum ſit qui ſpadices uocant᷑:deq; iſtius uocabuli ratione. cap. ix. Baſſus Q uod eſt quædã ſeptenarii numeri uis:& facultas in multis naturæ rebus aĩaduer ſa. de qua. M. Varro in hebdomadibus diſſerit copioſe. cap. x. Varro in primo uibus& ꝗᷓ friuolis argumentis Actius in didaſcalicis utat᷑: quibo docere nititur Heſiodũ eẽ ꝗ Fbomerd natu antiquiorẽ. cap. xi. Super ætate Largũ atq; auidũ bibendi a. P. Nigidio doctiſſimo uiro nouo& ꝓpemodũ abſur- do uocabulo biboſum doctum. cap. xii. Bibendi auidũ uod Demoſthenes ẽttum adoleſcens: quũ platonis philoſophi diſcipulus foret au dito forte caliſtrato rhetore in concione populi deſtitit a Platone:& ſectatus eſt ca- Iſtratum. cap. xi. Hermippus 8 Dimidiũ ſibꝶ legi: aut dimidiã fabulã audiui: alia; huiuſcemõi ꝗᷓ dicat uitioſe dice re eiuſq; uiti cãs reddere. M. Var: nec quẽq; ueteꝶ hiſce uerbis ita uſũ ec. ca. xiiii. Di. Extare in lis: perq; hoſum memorias tradi: ꝙ repẽte multis mortẽ attulit gaudi in gẽs inſperatũ intercluſa aĩa.& uim magni nouiq; motus nõ ſuſtinẽte, cap. xy. cognito T ęis uarietas in puerperis mulieꝶ quænã ſit a medieis& phis tradita: atq; ibi poe tate quoc; ueterũ ſup eadẽ re opiviões. Multaq; alia auditu atq; memoratu digna. uer⸗/ baq; ipia Hippocratis medici ex libro illius ſũpta: qui iſcriptus ẽ cpi i O i. de ali mẽto. id quoq; eẽ a grauiſſimis uiris memoriæ mandatum. cap. xvi. Et raedici Qdtees libros 70 philolai pythagorici:& ariſtoteles pauculos Speuſippi philo ſophi mercati ſunt preciis fidẽ nõ capiẽtibus. cap. xvii. Memoriæ Q id ſint pedarii ſenatores.& u ob cãm ita appellati: quãq; habeãt orĩginẽ uer/ ba hæc ex edicto tranſlatitio conſulum. Senatores quibuſq; in ſenatu ſententiã dicere licet. Cap. xviii. Non pauci 5 Qua ratione. C. Baſſus ſcripſerit parcũ hoĩem appellatũ:& quam eius uocabuli caulam putarit:& contra quem in modum: quibuſq; uerbis phauorinus hanc tradi- tonem eius eluſerit. Cap. xix. apud cœnam 1 CAPITVLAQGVARTI LIBRI. * Ermoquidã Phauorini philoſophicũ grãmatico iactãtiore factus in ſocraticũ modũ:atq; ibi intet ſermonẽ dictũ 5 uerbis pœnus a. O. Scæeola defini
ta ſite qq; eadem diffimitio crilpata: reprehenſaq; ſit. Cap. i. In ueſtibuſo

TABVLA
Quid differant:& quam uim habeant uocabula iſta in edicto ædilium:& an eu- nucho& ſteriles mulieres redhiberi poſſint diuerſæq; ſuꝑea te ſniæ. Cap. ii. In edicto Quod nullæ fuerint rei uxoriæ actiones in urbe Roma ante catbilianum diuorti- um atq; inibi quid ſit pellex. Cap. iii. Memoriæ traditum Quid Serums Sulpitius in libro qui eſt de dotibus: ſcriplerit de iure atq; more ue terum ſponſaliorum. Cap. iii. Sponſalia LHiſtoria narrata de perfidia atuſpicũ etruſcorum: qq; ob eã tem uerſus hic a pue ris Romæ urbe tota cantatus eſt. Malum cõſilium cõſultori peſſimũ. Cap. v. Statua Verba ueteris ſenatuſcõſulti iſta: qc decretũ ẽ hoſtia maioribo expiãdo: ꝙi ſacra riũ haſtæ martiæ mouiſſent. Atq; ibi enartatũ ꝗd ſint hoſtiæ ſuccidaneæ ꝗd itẽ tẽpora præcidanea:& qd Capito atteius ſerias qᷓſdã pᷣcidaneas appellauit. Cap. vi. Vt terram De epiſtola Valeri Probi grammatici ad Marcellum ſcripta: ſuper accentu nomi num quorundam punicotum. Cap. vii. Valerius 5 Quid. C. Fabritius de Cornelio Ruffino homine auato dixerit: quem quum odil/ ſet inmicuſq; eſſet: deſignandum eum conſulem curauit. Cap. viii. Fabritius Lucinus Quid ſignificat pprie religioſus:& in quæ diuetticula ſ gnificatio iſtius uocabuli flexa ſit:& uerba Nigidi figuli& cõmẽtariis eius ſupea re ſumpta. Cap. ix. Nigidius Q uidobſeruatum de ordine rogandarum ſententiarum: iurgiorum quoq; in ſena tu. C. Cæſaris conſulis:&. M. Catonis diem dicendo eee ene Ante legem Quæqᷓliaq; ſint q̃. Ariſtoxẽus qᷓſi magis cõperta de pythagora memoriæ cõmẽda uit& q̃ Plutarchus j eundẽ modũ de eodẽ pythagora ſcripſerit. Cap. xi. Opinio Note& animaduerſiones cenſoriæ in ueteribus monumẽtis repertæ memoriæ di- gnæ. Cap. xii. Siquis agrum Odicẽtiões qᷓdã tibiaꝶ certo mã factæ iſchiacis mederĩ poſſunt. cap. xi. Cteditũ Narrat᷑ hiſtoria de Hoſtilio mancino ædil& manulia meretrice: uerbaq; decreti trigunorum: ad quos a manulia procatum eſt. Cap. xi. Q uum librum Defenſa a culpa ſententia ex hiſtoria Saluſtii: quam inimici antea cum in ſectatio/ ne maligne reprehenderunt. Cap. xv. Flegantia f De uocabulis quibuſdã a Varrone& Nigidio cõtea quotidiani ſermonis conſue⸗ tudinẽ declinatis: atq; inibi id genus quædã cũ exẽplis ueteꝶ relata. cap. xyi. Varronẽ De natura ſuarundã particularum quæ præpoſitæ uerbis intendi: atque produci barbarꝭatq; inſcite uidentur: exẽplis ratiõibuſc;pluſculis diſceptatũ. ca. xv. Lucili De africano ſupiore ſũpta qͥdã ex annalibo meoratu digniſſima. Cap. xyiii, Scipio Quid. M. Varro in longa hiſtoria ſcripſerit de moderãdo uictu puerorum impu berum. Cap. xix. Pueros. Notati a cẽſoribus: qui audieſtibus iis dixerãt ioca quædam ĩtempeſtiuiter. ac de eius quoq; nota deliberatum: qui ſteterat forte ãpud eos oſcitabũdus. Cap. xx. Inter 5 CAPITTVLAQVINIILIBRI. x g q Vo d Muſonius philoſophus reprehqdit improbauitq; laudari philoſophũ diſſerentem a uociferãtibus:& in laudando geſtientibus. Cap. i. auſonium. Super ęquo alexandri regis qui Bucephalas ö eſt. Cap. ii Equus Quæ cauſa: quod; initium fuiſſe dicatur. Protagoræ ad philoſophiæ litteras ad- eundi. Cap. ii. Pratagoram- 1

r— 8
TABVLA
De uerbo duo& uigeſimo: quod uulgo incognitutm eſta uitis doctis multifatiam in libris ſcriptũ eſt. cap. iii. Apud 80 Cuiuſmodi ioco cauillatus ſit antiochum regem pœnus annibal. cap. y. In libris De coronis militaribus: quæ ſit eaꝶ triumphalis: quæ obſidionalis: quæ ciuica quæ muralis: quæ caſtrenſis: quæ naualis: quæ oualis: quæ oleagina cap. vi. Militares Per lonæ uocabulum quam lepide interpretatus: quamq; eſſe uocis eius originem dixerit. C. Baſſus cap. vii. Lepide We N Defenſus ertot a Virgilii uerſibus: quos arguerat Iulius iginus grammaticus. Et ibidem quid ſit lituus:& ætymologia uocis eius: cap. yiii. Ipſe Hiſtoria de Crœſi filo ſumpta ex Herodoti libris. cap. ix. Filius De argumẽtis ꝗᷓ græce cio rp DD appellãt᷑: a nobis fciproca dici poſſint. c. x. ĩter Biantis de re uxotia ſyllogiſmum non poſſe uideri ariorp?Soι. ideſt recipro- eum. cap. xi. Exiſtimauit De nominibus deorum populi romani Diiouis& Veiiouis. cap. xii. In antiquis De officioꝶ gradu atq; ordine moribus po. romani obſeruato. cap. xi. Seniorum Quodapion doctus homo: qui polyſthior appellatus eſt uidiſſe ſe Romæ ſcripſit tecognitionẽ inter ſe mutuã ex uetere amicitia hominis& leonis. cap. xiiii. Mpion Corpus ne ſit uox an ct. i. icorporeũ uarias eẽ phõꝶ ſnias. cap. xy. Vetꝰ De ui oculorum: atq; uidendi rationibus. cap. xyi. de uidendi Quã obcãm dies primi poſt calendas nonas: idus: atri uabeãt᷑:& cur diem quoq; qᷓrtũ ante calendas: uel nonas: uel idus:ꝗᷓli religioſum pleriq; uitãt. cap. xxii Verius In quo& quantum differat hiſtoria abannalibus. Superq; ea re uerba poſita ex li⸗ bro rerum geltarum Sempronii aſellionis primo. cap. xyii. Hiſtoriam Quuidd ſit adoptatio: quid item arrogatio: quãtimq; hæc inter ſe differant uerbaq; eius: quæ qualia quæ ſint: qui in libris arrogãdis ſuꝑea te populũ rogat. cap. xix. Q uũ duocabulũ latinũ ſolœciſmo fecerit capito aſinius: quid aũt ĩpſum appellaue- rit ueieres latini: ꝗbuſq; uerbis ſolœciſmũ definierit idẽ ca. ali. cap. xx. Solœciſmus Pluria ꝗ dicat& cõpluria& cõpluries nõ barbare dicere ſed latine. cap. xxi. Pluria
CAPITNWLASEXTILIBRI q Vemadmodum reſponderit Chryſippus aduerſus eos: qui prouidentiã con ſiſtere negauerunt. caput primum. Homines 5
uo itidẽ modo:& uim neceſſitatẽq; fati cõſtituerit:& eſſe tamen in nobis conſi- li iudiciiqʒ noſtri arbitrium confirmarit chryſippus. cap. ii. Fatum Hiſtoria ſũpta ex libris Tuberõis de ſerpẽte inuſitate lõgitudinis. cap. ii. Tubero uid idẽ I ubero nouæ hiſtoriæ deattilio regulo a carthaginẽſibo capto memo- riæ mãdauerit: ꝗal ẽt Tuditanus ſuꝑeodẽ Regulo ſcripſerit. cap. iii. Q uod ſatis Q dalphe. iuriſcõ. in uerbis ueterihus interpretandis errauerit. cap. y. alphenus Temere inepteq; reprehẽſum eẽ a u. Higio Virgiliñ ꝙ præpetes dædali dixerit. atq; ibi ꝗd ſint aues p̃petes& ꝗd illæ ſint aues qs Nigi iferas appellauit. ca. vi. dædalꝰ Deacca Larẽ̃tia:& caia I arratia: deq;origie ſacerdotii fratꝶ arualiũ. ca. vii. accæ De alexandro:& de. P. Scipione memoratu digna. cap. viii. ντπο,]ů“ů Locus exẽptus ex annalibo. L. Piſonis hiſtoriæ& or̃onis lepidiſſimæ. cap. ix. Q cf Hiſtoria ſuꝑ Euclide ſocratico cuius exẽplo Taurus philoſophus adhortari adole

TABVLA ſcentis ſuõs ſolitus eſt ad philoſophiam ſectandam. cap. x. philoſophus Verba ex oratione ꝗnti Metelli Numidici: quæ libuit meminifſe ad officium gra- uitatis dignitatiſq; uitæ ducentia. cap. xi. Cum ö Quod neq; teſtamentum ſicuti Seruius Sulpitius exiſtimauerit. neq; ſacellum ſi/ cuti. C. Trebatius duplicia uerba ſunt. Sed a teſtatione alterum productum: alterum a ſacro dimminutum. cap. xii. Seruius De quæſtiuncula apud taurum philoſophum in conuiuio agitatis: quæ ſympoſi/ cæ uocantur. cap. xiii. Factitatum Puniendis peccatis tris eſſe rationes a philoſophis attributas.& quamobrem plato duarum ex his meminerit. cap. xiiii.puniendis De uerbo quieſco an e littera corripi an produci debeat. cap xy. Amicus Notum uerbum deprecor poeta catullo inuſitate quidem: ſed apte poſitum:& ꝓ/ ptie: deq; ratione eius uerbi: exempliſqʒ ueterum ſcriptorum. cap. xvi. quum ö uis omnium primus libros publice præbuerit legendos: quãtuſq; numerus fu⸗ erit athenis ante clades perſicas liprorum in bibſiothecis publicorũ. cap. xvii. Libros i CAPITVLASEPTIIMILIRBRI. a a D miranda quædam ex annalibus ſũpta de. P. Africano ſuperiore. cap. i. quod De ceſelli uindicis pudendo errore: quẽ offendimus in libris eius: quos inſcri- pſit lectionum antiquarum. cap. i Turpfe. uid: Tullius Tyro Oiceronis libertus reprehenderit i. M. Catonis oratione: quã rhodiẽſibus ĩ ſenatu dixit:& ꝗd ad ea q̃ reprehenderat reſponderim us. cap. iii. Ciuitas Cuiulmodi ſeruos:& quam ob cauſam celius Sabinus iuris ciuilis auctor pileatos uenundari ſolitos ſcripſerit:& quæ mancipia ſub corona more maiorũ uenerint: atq; idipſum ſub corona quid ſit. cap. iii. pileatos Hiſtoria de polo hiſtrione memoratu digna. cqp. v. Hiſtrio 5 Q uid de quorundam ſenſũ natutali defectionè ariſtoteles ſcripſerĩt. cap. yi. Ex An affatim quaſiadmodum prima acuta peruunciandum lit:& quædanꝛ itidẽ non incurioſe tractata ſuperaliarum uocum accentibus. cap. vii. Annianus Res ſupra fidẽ habita ſuꝑ amatore delphino& puero amato. cap. viii. Delphinos Pepoſei: memordi: pepugi: ſpepondi:& occecuri pleroſq; ueterum dixiſſe: non uti poſtea eceptim eſt dicere: per o aut per u litteram in prima ſyllaba poſitã: ſed per e atq; adeb græce rationis exemplo dixiſſe: prætetea notatum: q uiri non indocti neq; jonobiles: a uerbo deſcendo non deſcendi: ſed dęſcendidi dixerunt. cap. ix. popoſci Vſucapio& copulate& recto uocabuli caſu dicitur: ita pignoriſcapio coniuncte: & eadem uocabuli forma dictum eſt. cap. x. Et hæc 18555 Neq; leuitatem neq; nequitiam ea ſignificatione eſſe: qua in uulgi ſermnonibus dicũ tur. cap. xi. Leuitatem 7 N Detunicis xcipi Ach rig:ideſt manicatis: q earum uſum P. Africanus Sulp. Gal lo obiecit. cap. xii. Tunſcis 7 3 en uẽ claſſicũ dicat. M. cato: quem infra claſſem. cap. xiii Claſſici De tribus dicendi generibus: ac de tribus philoſophis: qui ab athenienſibus ad ſe- natum Romam legati miſſi ſunt. cap. xiiii.& carmine a b Quẽ ſeuere moribus maiorũ in fures uindicatũ:& ꝗd ſcripſerit Mutius Scæuola

TABVLA
ſuper eo quod ſeruatum datum commodatum ue ueſſet. Cap. xv. Labeo. Locus exſcriptuse ſatyra. M. uarronis quæ xo epi ᷑ Ac παπ: ideſt de eduliis in/ ſcripta eſt: de peregrinis ſcilicet ciborum generibus:& appoſiti uerſus euripidis qui- bus delicatorum hominum luxuriantem gulam confutauit. Cap. xyi. Varro Sermo habitus cũ grãmatico inſolentiarũ:& imperitiarum pleno: de ſignifieatio/ ne uocabuli: quod eſt obnoxius: deq; eius uocis origine. Cap. xvii. Percunctabar De obſeruata cuſtoditaq; apud Romanos iuſiurandum ſanctimonia: atq; inibi de decẽ captiuis: quos annibal Romã deiurio ab iis accepto legauit. Ca. xviii. Iuſiurandũ Hiſtoria ex annalibus de Liberio Sempronio graccho ſumpta parte gracchorum tribu. ple. atque inibi trib. ple. decreta cum ipſis uerbis relata. Cap. xix. Pulchrum.
Q uod uirgilius a nolanis: ob aquam ſibi non permiſſã: ſuſtulit e uerſu ſuo nola& poſuit ora: atq; ibide conſonantia litterarũ iocunda. Cap. xx. Scriptum.
Quoad uiuet& quoad morietur: cur idipſum temporis ſignificent: quum ex duo bus lint facta contrariis. cap. xxi. Q uoad
Quod cenſores equum adimere ſoliti ſint equitibus corpulentis:& præpinquibus qſitũq; utrũ ea res cũ ignominia: an ĩcolumi dignitate eꝗtũ facta ſit. Cap. xxii. Nimis
CAPITVLAOCTAVILIBRI
Heſterna noctu recte an cum uitio dicat᷑:& quæ nam ſuper iſtisuerbis grammati ca traditio ſit. Itẽq; ꝙ decẽuiri in. xii. tabulis nox ꝓ noctu dixerunt. Caput primum.
Quæ mihi. x. uerba dederit phauorin us quæ uſurpentũr ꝗdẽ a græcis: ſed ſunt ad ulterina& barbara: quæ item ad me totidem accepit:quæ ex medio com muniqʒ uſu la tine loquẽtiũ minime latina ſunt: neq; in ueterũ libris reperiantur. Cap. ii.
Quẽ in modũ& ꝗᷓſeuere increpuerit audientibus nobis peregrinus philoſophus adoleſcẽtẽ romanũ ex equeſtri familia ſtantẽ ſegnã apud ſe& aſſidue oſcitantẽ. Ca. iii
N Herodotus ſeriptor hiſtoriæ memoratiſſimo paꝶ uere dixerit unã ſolãq; pi nũ arborũ oĩum cæſam: nũꝗᷓ denuo ex hiſdẽ radicibus pullulare:& ꝙ itẽ de aqua plu uiali& niue rem non ſatis exploratam pro comperta poſuerit. Cap. iii.
Quid illd ſit ꝙ uirgi. cælũ ſtare puluere:& qũ iucilius pecłꝰ ſẽtibꝰſtare dixit. ca. v.
Quum poſt offenſiunculas ia gratiã redeatur: expoſtulationes fieri mutuas mini- me utile eſſe: ſupq; ea re& ſermo Tauri expoſitus:& uerba Theophaſti libro ſumpta & ꝙ. M. cicero de amore amicitiæ ſenſerit cum ipſius uerbi aditum. Cap: vi.
Ex Ariſtotelis libro: qui inſcriptus ẽ:cognita acceptaq; de natura me moriæ& habitu: atqʒ inibi de alia qdãexuberãtia aut interitu eius lecta audita. ca. vii.
Quid mihi uſu uenerit interpretari& quaſi effingere uolenti iocos quoſdam plato nicos latina oratione. Cap. yiii.
Quod I heophraſtus philoſophus omniũ ſuæ ætatis doctiſſimus uerba pauca ad populum atheniẽſem facturus:deturbata uerecũdia obticuerit ꝙq; idem hoc Demo- ſtheni apud Philippum regem uerba facienti euenerit. cap. ix.
Qualis mihi fuerit in oppido eleuſino diſceptatio cũ grãmatico quodam præſtigi oſo tẽpora uerborũ& puerilia meditamẽta ignorãte: Remotaꝶ autẽ quæſtionũ nebu las& formidines eapiẽdas imperatorũ animĩs oſtentante feſtine tibi reſpõderit X tip pe uxori Socrates petẽti ut ꝑdiony ia largitione ſumptum ccœnitiret. cap. x.
Quid ſignificet i ueterum libris ſeriptum Plerique oinnes:& q ea uerba accepta a

TRNBVLA gtæcis uidentur. Caput. xi. Q upſone ꝙ homines afri dicunt nõ eſſe uerbum pœnicum: ſed græcũ. caput.xii. Lepidiſſima altercatio phauorini philoſophi aduerſus quẽdã intempeſtiuũ de am biguitate uerborũ diſſerentẽ: atq; inibi uerba quædã ex neuio poeta:& Cneo gallo nõ uſitate collocata: atq; ibidem a. P. uigidio origines uocabulorũ exploratæ. caput. xiii. uibus modis ignominatus tractatuſq; lit a. C. cæſare laberius poeta: atq; inibi appoliti uerſus ſuper eadem re eiuſdem laberii. caput. xiiii. CAPITVWLANONILIBRI. q Vamobrẽ᷑. Q. claudius quadrigarius ĩ duodeuiceſimo annali ſcripſerit rectio res certioreſq; ictus fieri: ſi ſurſum quid imiitas. ꝗᷓ ſi deorſum. cap. i. Claudius uibus uerbis notarit herodes atticus falſo quempiam cultu amictuq; nomen ha pitumq; philoſophiæ mentitum, cap. ii. Ad herodem. A epfltola philippi regis ad ariſtotelem philoſophui ſuper alexandro recens na/ to. caput. iii. Philippus. De barbarum gẽtium prodigioſis mitaculis: deq; diris& exitioſis faſcinationibus atq; inibi de fœminis repente uerſis in mares cap. iii. quum e græcia Diuerſæ nobilium philoſophorum ſententiæ: de genere ac natura uoluptatis: uer- baq; herodis philoſophi quibus decreta epicuri inſectatus eſt. cap. V. De uoluptate Verbum ab eo quod eſt ago frequentatiuum in prima ſyllaba: quonam ſit modu- lo pronunciandum. cap. yi: Ab eo. De conuerſione foliorum in arbore olea brumali:& ſolſtitiali die: deq; fidibus id tẽ poris ictu alieno ſonantibus. cap. xi. V ulgo& ſcriptum. Neceſſarium eſt qui multa habeat: multis ĩdigere: deq; ea re phauorini philoſophi cum breuitate eleganti ſententia. cap. yii. Verum. uis modus ſit uerba uertẽdi in græcas ſententias: deq; his Homeri uerſibo quos uirgilius uertiſſe. aut bene apteq; aut mproſpere exiſtimatus ẽ̃· cap. ix. Quando uod anneus cornutus uerſus uirgilii quibuꝶ ueneris& uulcani concubitum pu dice operteq; dixit. repremenſione iuſuſſa:& odioſa inquinauit. Cap. x. anianus. De ualerio coruino:& unde coruini ſit cognomentam. Cap. xi. De maximo. De uerbis quæ ĩ utrãq; partẽ ſignificatione reciproca& aduerſa dicũtur. cap. xii. Et Verha ex Hiſtoria claudii quadrigarii: quibus Manlii torquati nobilis adoleſcen- tis:& holtis Galli prouocatoris: pugnam depinxit. Cap. xiii. Manlius Qu uod idẽ quadrigarius: huius facies: patrioꝶaſu: probe& latine dixit:& quædã alia appoſita de ſimilium uocabulorum declinationibus. cap. xiiii. uod autem. De genere cõtrouerſiæ: quod græce co: ide ſt dubium& inexplicabile appel latur. Cap. xv. Cum antonio Q uod Plinium ſecundum hominem non ĩdoctum fugerit latuer iq; uitium argu menti quod rio rpE On. ideſt reciprocum græci dicunt. Cap. xyi. Plinius ſecundus CAPITVLADECIMILIRBRI. t Ettium ne cõſul: an tertio dici oporteat:& quonammodo Cn. pompeĩus quũ in theatro: quod erat dedicaturus honores ſuos inſcriberet queſtionẽ ancipitẽ iſtius uerbi:de conſilio ciceronis uitauerit. Caput primum. Familiari. Q uid ariſtoteles de numeſd puerperi memoriæ mandauerit. cap. i. ariſtoteles.

TABVLA
latio:contentioq; facta ex orationibus. C. Grac
Q d. P. oigidius argutiſſimedocuit noĩanõ politiua eẽ ſed naturalia. Ca. iii. Noa pulũ ſit an ↄpoſitũ& duplex: ſicut. P. nigidio ur̃. Ca. v. Auarꝰ NMalctam dictam eſſe ab ædilibus. P. Appii cæci filiæ mulieri nobili: ꝙ locuta eſſet etulantius. Cap. vi Non in facta N 5 Fluminũ quæ ultra imperiũ ro. fluunt: prima magnitudine eſſe nilum: ſedm iſtrũ t. M. Varronẽ memini ſeribere. Cap. vii. Oĩum fluminũ Inter ignominias militares: quibus milites coercebant᷑ fuiſſe languinis dimiſſionẽ: 9& quxnam eſſe uideatur cauſa huiuſcemodi caſtigationis. Cap. vii. Fuit hæc Quuibus modis quoq; habitu acies romana inſtrui ſolita ſit: quæq; earum inſttu/ cłionum ſunt uocabula. Cap. ix. Vocabula Quæ eius rei cauſa ſi: ꝙ& græci ueteres& romani anulum in eo digito geſtaue/ unt qui eſt in mana liniſtra minimo proximus. C p. x. Veteres græcost Verbũ mature ꝗd ſignificat: quæ g eius uocis rõ ſt:& qe uerbo uulgus holum i- eoprie utit᷑: atqʒ inibi qd pcox declinatũ pᷣcocis facit nõ pᷣcoquis. Cap. xi. Mature De portẽtis fabularum: quæ Plinius ſecundus indigniſſi me in Democritum cõ fert hiloſophum:& ibidem de ſimulacro uolucri columbæ. Cap. xi. Lĩbrum eſſe Quum partim hominum qua ratione homines dixerint. Cap. xiii. Partim Iniuria mihi factum itur: quali uerboꝶ ordine Cato dihrit. Cap. xiiii. Audio 1 gamicæcærimoniis: uerbaq; exedict p̃toris appoſita: ꝗbus J irgines ueſtæ:neq; diales. Cap. xv. Cærimoniæ
Virgilii animaduerterit in hiſtoria romana
proximar hodanum: cu
P
De flamĩs dialis:deq; Quoserrores lulius Higinus in ſexto erratos. Cap. xvi. Reprehendit 8 uã ob cãm& quali mõ Democritꝰ philoſophus luminibus oculoꝶ ſeſe priuaue rit:& ſupea re uerſus Laberii purèadmodũ& uenuſte facti. Cap. xvii. Democritu Hiſtoria de artemiſia deq; eo certamine: quod apud Ma uloli ſepulchruma ſcripto 7..„.. ribus inclytis decertatum eſt. Cap. iii. Artemiſia 7——— 7 5 K 75— neq; leuari peccatũ: qu Ptens ie peccatoꝶ quæ ali quoq; peccauerũt bi uerba ex oratione ſub ea re Demo thenis. Cap. xix. Inceſſubat uid lex: quid plebiſcitum: quid priuilegium& quantum omnia
D
N
Nõ purgari: ſimilitudo atq; ini Quid ſit rogatio: q iſta qifferant. Cap. xx. Quæri Q uam ob cauſam. Nl. Cicero higomnino uerbis nouiſſime:& nouiſſimus uti ob ſeruantiſſime uitarit. Cap. xxi. Non a Locus exẽptus ex Platõis libro: ꝗ inſcribit Gorgias: de fall ppiæ ꝓbris: q bus phi loſophos temere iceſſuit:ꝗ emolumẽta ueræ philoſdphiæ ignorãt. Cap. xxii Plato Verbaex or̃one. M. Catonis de malierum ueterum uictu:& moribus: atq; inibi: ꝙ ſueritius marito:& in adulterio uxorem deprehenſam necare. Ca p. Ali. Q ui Die priſtini:& die craſtini:& die quarti:& die quinti: qui elegantius locuti ſunt di- xiſſe: non ut ea uulgo dicuntur nunc. Cap. xxiiſ. Die Telorum& iaculorum gladiorum uocabula atqʒ inibi nauium quoq; genera: quæ ſcripta in ueterum libris reperiuntur. Cap. xx. Jelorum 5 1
ln ſcite ab A ſinio Pollione reprehenſum Saluſtiunnꝙ trãlfretationẽ tranſgreſſum dixexit:

**
TABVLA
dixerit:& tranſgreſſos qui tranfretaſſent. cap. xxvi. Aſinio pollioni Hiſtoria de populo Romano: deq; populo punico: ꝙ pari propemõdum uigore fecerint æmuli. cap. xxyii. In libris De ætatum finibus pueritiæ: iuuentæ: ſenectæ: ex Tuberonis hiſtoria ſumptum. cap. xxyiii. Tubero. Q particula atq; nõ cõplexiua tãtũ ſit: ſed uim hẽat pluſculã uariãq;. ca. xxix. Atq; CAPITVLAVNDECIMI LIBRI d Eorigine uocabuli terræ italiæ:deq; ea mulcta quæ ſuprema appellatur: deqʒ eius nominis ratione: ac de lege aterina:& quibus uerbis antiquitus mulcta mi nima dici ſolita ſit. caput primum. Iimæus Q uod elegantia apud antiquiores: non de amœniore ingenio: ſed de nitidiore cul/ tu: atq; uictu dicebatur: quod in uitio ponebatur. cap. ii. Elegans homo Qualis qᷓtaq; ſit ꝓ particulæ uarietas: deq; exẽplis eius uarietatis. cap. iii. quãdo Q uem in modum. Q. Ennius uerſus Euripidis æmulatus ſit. cap. iii. Euripiddis De pyrronibus philoſophis quædam: deq; academicis ſtrictim notata: deq; inter eos differentia. cap. v. quos pyrrhonios Q uod mulieres Romæ ꝑ herculẽ nõ iurauerint: neq; uiri ꝑcaſtorẽ. cap. vi. In uete. Verbis antiquiſſimis: relictiſ q;:& deſitis minime utendum. cap. vii. Verbis Quidd ſeaſerit: dixeritq;. M. cato de albino: qui homo romanus græca oratione res romanas: uenia ſibi ante eids linguæ imperitiæ petita compoſuit. cap. viii. luſte HFiſtoria de legatis mileti& 1 rhetore i libris critolai repta. cap. ix. Cri. uod. C. Gracchus in oratione ſua: hiſtoriã infraſcriptã demadi rhetori: non de⸗ moſtheui attribuit: uerbe q; ipſus. C. Gracchiĩ relata. cap. x. Q uod in capite Verba. P. Nigidii: quibus differre dicit mentiri.& mẽdaciũ dicere. cap. xi. Verba uod Chriſippus philoſophus omne uerbũ ambiguum: dubiumq; eſſe dicit dio dorùs contra nullum uerbum am biguũ eſſe putat. cap. xii Chryſippus Quid. T. Caſtritius: de uerbis deqʒ ſententia quadam. C. Gracchi exiſtimauerit ꝙq; eſſe eam ſine ullo ſenus emolumento docuerit. Cap. xiii. Apud Sobria& pulcherrimaromuli reſponſio circa uini uſum. Cap xiiii. Simpliciſſima De ludibũdo& errabũdo: atq; id genus uerborum productionibus:& ꝙ Laberius ſic amorabundam dixit: ut dicitur ludibunda& errabunda: atq; inibi ꝙ ſiſenna per hu iuſcemodi uerborum noua figura uſus eſt. cap. xx. Laberius Q uod græcorum quorundam uerborum diffcillima eſt in latinam linguam muta tio: uelut quod græce dicitur uo Auπν οφν ννονν n. Cap. xyi. Adiecimus uid ſigaificat in ueteribus prætorum edictis:ꝙ flumina retanda publice redem- pta habent. Ca. xvii. Edicta ueterum ua pena Draco athenienſis ĩ legibus: qᷓs populo atheniẽſi ſcripſit: fures afficeret & q poſtea Solõ:& itẽ decẽuiri nt̃:ꝗ̃· xii tabulas ſcripſerũt: atq; inibi aſcriptũ: ꝙ apud ægyptios furta licita& ꝓmiſſa ſũt: apnd lacedqmõios aũt cũ ſtudio quoq; affectata: & exercitio utili celebrata: ac pᷣterea. M. Catonis de puniendis furtis digna memoria ſententia. Cap. xviii. draco CAPITVLADVODECIMI LIBRI. d I ſertatio Phauorini philoſophi: qua ſua ſit nobili fœminæ ut liberos quos pe- periſſet: noꝑ nutricũ adhibitarũ: ſed ſuo ſibi lacte aleret. Cap i. Nunciatum
B

ITABVLA i uod Anneus Seneca iudicans de quinto Ennio: deq; Marco Tullio leui futiliq; iudicio fuit. cap. ii. de Annes ſeneca Abtes Lictoris uobcabulum qua ratione conceptũ hortumq; ſit.·& ſuper eo diuerſæ ſen/ tentiæ Valgi ruffi:&. I. Ciceronis liberti acceptæ. Cap. ii ualgius ruffus Ex. Q Ennii ſeptimi annalium uerſus: quibus depingitur ſiniturq; ĩgenium comi- taſc; hominis minoris erga amicum ſuperiorem. cap. ii. deſcriptũ definitumq; Sermo Tauri philoſophi de modo: atq; ratione tolerandi doloris ſecundum ſtoico rum decreta. cap.v. quum delphos Q uod gæci ænigma dicũt: latini antiꝗ ſcirpos appellauerũt. cap. vi. quæ græci uam ob cauſam Cy. dolobella proconſul ream mulierem ueneficii: confitentẽ q; ad areopagitas reiecerit. cap. vii. ad Cn. Reditiones in gratiam nobilium uiroꝶ memoratu di gnæ. cap. yiii. S. africanus Quaæ dicãtur uocabula ancipitia:& quod honoris quoq; uocabulum ancipiti ſen tentia fuerit. cap. ix.· eſt plurifariam 8 uod æditimus uerbũ latinũ fuit. cap. x. Aeditimus Errare iſtos qui ſpe& fiducia latẽdi peccẽt: quũ latebra peccati ppetua nulla ſit.& ſuꝑ ea re Peregrini philoſophi ſermo ex ſophoclis poetæ ſnĩa. cap. xi. philoſophum Faceta reſpõſio. M. Ci. amoliẽtis a ſe crimẽ manifeſti mẽdacii. cap. xii. Hæc quoq; Intra calendas quũ dicit᷑ ꝗd ſignificet: utrũ ante calendas: an calendis: an utrũq;. Atq; inibi quid ſit in oratione· M. Tullii intra oceanum& nontem taurum:& in qua dam epiſtola intra modum. cap. xiii. quum romæ Saltẽ particula quã uim habeat:& quam orig nem. cap: xiiii. Saltẽ particua Q uod Silenna in libris hiſtoriarum aduerbi huiuſcemodi ſæpenumero uſus eſt celatim: ueliratim: ſaltuatim. cap. xv. quum lectitaremus CAHPITVLATERTIDECIMILIBRI. i Nquiſitio uerboꝶ iſtorũ. M Tullii curioſior quæ ſunt in primo antonianãg li bro: multa autẽ impẽdere uidentur præter naturã& præterq; fatũ: tractatũq; an idem duo iſta ſignificent: fatũ atq; naturam: an diuerſum: cap. i. M. cicero Sup poetarũ pacuuii& accꝭ colloꝗo familiari ĩ oppido tarẽtino. cap. i. quibus An uocabula hæc neceſſitudo& neceſſitas differẽti ſignificatione ſint. cap. ii. riſu Olympiadis alexãdri matris comis ac prudens ad filiũ relcripe. cg ff. l pleriſqʒ De ariſtotele& Theophraſto& Menedemophiloſophis. deq; eleganti uerecun⸗ dia ariſtotelis ſucceſſorem diatribiæ ſquæ eligentis. cap. V. ariſtoteles uid ueteres latini dixerunt:quas græci copNαοαοααAiαε ideſt uocum moderamen ta appellant:& item q; uocabulum barbariſmi non ulus pauerint: neq; romani antiqo res: neq; attici. cap. vi. quas græci Diuerſum de natura leonum dixiſfe Homerum in carminibus:& Herodotum in Hiſtoriis. cap. vii. Leænas uod afranius poeta prudenter& lepide ſapientiam filiam eẽ uſus:& memoriæ dlxit. cap. viii. Maxime r. ö Q uid Tullius tyro in commentariis ſcripſerit de ſuculis.& hyadibus quæ ſũt ſtel larum uocabula. cap. ix. tullius f Quid ſororisę ruuon: ideſt tectam interpretationem dixerit laheo antiſtius& ꝗd

TABVLA
ſatris nigidius. cap. x. Labeo Quẽ. M. Varro iuſtum aptumq;eſſe numerum conuiuarũ exiſtimauit: ac de mẽ ſis ſecundis:& de bellariis. cap. xi. Lepidiſſimus Tribunos plebis prehenſionem habere: uocationem nõ habere. cap. xii. In quadã Quod in libris humanarum. M. Varronis ſcriptũ eſt ædiles& quæſtores populi Romani in ius a priuato ad prætorem uocari poſſe. cap. xi. Cum ex Verba ex libro Meſſale auguris: quibus docet qui ſunt minores magiſtatus. Et cõ ſulem prætoremq; collegas eſſe:& quædam alia de auſpiciis. cap. xiiii. pomerium Humanitatem non id ſignificare: quod uulgus putat: ſed eo uocabulo qui ſinceri ter locuti ſunt magis proprie eſſe uſos. cap. xv. qui uerba Quid apud. M. Catonem ſignif cẽt uerba hæc: inter os& offam. cap. xvi. Oratio Platonem tribuere Euripidi Sophoclis uerſum. Et inueniri uerſus uerbis iiſdem: aut paucis ſyllabis ĩmutatis apud diuerſos poetas tꝑibus uariis natos. ca. xyii. uerſus De genere atq; nominibus familiæ portiæ. cap. xyiii. quum in domus Quod a ſeriptoribus elegantiſſimis maior ratio habita ſit ſonitus uocum atq; uer borum iocundioris. quæ a græcis NH: ideſt uocalitas conſonantiaq; dicitur. ꝗᷓ re/ gulæ diſcipinæ: quæ a grammaticis reperta eſt. cap. xix. Interrogatus Verba. I. Caſtriti rhetoris ad diſcipulos adoleſcentes de ueſtitu atq; calciatu non decoro. cap. xx. Caſtritius 5 Cõprecationes. ꝗᷓ ritu romanofiũt diis: expoſitæ ſunt ĩ libris ſacerdotum: inter qᷓs Martii Nerienẽ tribuũt.& ꝗd neriene ſeu Nerio nomẽ ĩportet. cap. xxi. Cõprecatiões M. Catonis conſularis& cenſorii pulcherrima probatio contra philoſophãtes no mine& non re. cap. xxii. Marcus cat uæſitum tractatumq; ẽ quid ſint manubiæ: atqʒ inibi dicta quædam de ratione utem ii uerbis pluribus idern ſigificantibus. cap. xxiii in faſtigiis. Verba. P. Nigidii quibo dicit in nomine ualerii in caſu uocandi primã ſyllabã acu end eſſe.& itẽ alia ex eiuſdẽ uerbis ad rectã leripturã ꝑtinẽtia. cap. xxiii. P. Nigidii Deuerlibus quos uirgiliꝰ ſectatusuidet EHõeri ac Parthemii. cap. xxy. parthemii. De ſnĩa panetii philoſophi: quam ſcripſit in libro de officis ſecũdo. qua hortatur ut homines ad cauendas iniurias ĩ omni loco ĩtendi paratiq; ſint. cap. xxyi. En Q uod quadrigarius cum multis mortalibo dixit. An quid& quantum differt ſi di xiſſet cum eee, N hactenus eſſe faciem qua uulgo dicitur. cap. xxyiii. animaduertere Q uid ſit in ſatyra. M. Vatronis caninum prandium. cap. xxix. Laudabat CAPITVLAQVARIIDECIMILIBRI. d l ſertatio Phauorini philoſophi aduerſusęos ꝗ chaldæi appellantur& ex ee/ tu moribuſq; ſyderũ& ſtellaꝶ fata ſe hoĩum dicturo s polſic᷑tur. ca. i. Aduer, Quẽ in modum diſſeruit phauorinus conſultus a me ſuꝑ officio iudicis.cap.ii. quo An æmuli infenſiq; inter ſeſe fuerint Renopkon& Plato. cap. iii. Qui de Q uod apte Chryſippus& graphicæ imaginem iuſticiæ modulis coloribuſq; ue borum depinxit. cap. iꝭãi. Condigne mehercle N Lis atq; contentio grammaticorum romæ illuſtrium enarrata. ſuꝑcaſu uocatiuo
uocabuli. quod eſtẽgregius. cap. V. defeſſus 8.6 ii

TABVLA
Cuiuſmodi ſint quæ ſpeciem doctrinarum habeant: ſed nec; delectent: neq; utilia ſint: atq; inini de uocabulis ſingularum urbium regionũq; immutatis. Cap. vi. c lomo Quod. M Varro. Cn. Pompeio conſuli primum deſignato cõmentarium dedit: quem appellauit iſagogicum de officio ſenatus habendi. Cap. vi. C n. Pompeio uelitum eſſe diſſenſumq; an præfectus latinaꝶ cauſa creatus: ius ſenatus cõuo/ candi conſulendiq; habeat. Cap. vii. Præfectum. CAPITVLAQVINTIDECIMI LIBRI. 9 Vod in. Q. Claudi annalibus ſcriptum eſt lignum a lumine oblitum non ar dere. Caput primum. Declamauerat. uod Plato in libris quos de legibus compoſuit: largiores: letioreſq; in conuiulis jnuitatiunculis uini nõ inutiles eſſe exiſtimauerit. Cap. ii. Ex inſula uid. M. Cicero de particula iſta ſenſerit. ſcripſeritq;:quæ præpoſitaẽ uerbis au- fugio& aufero:& an in uerbo autumo eadem iſta hæc præpoſitio eſle uideri debeat. Cap. iii. Legimus librum. f
Hiſtoria de Ventidio Baſſo ignobili homine: quem primum de parthis triũphaſ⸗ ſe memoriæ traditum eſt. Cap. ii. In ſermonibus 156
Verbum ꝓfligo apleriſq; dici improprie inſciteq;. Cap. v. Sicut alia
In libro. M. Ciceronis de gloria ſecundo manifeſte eſt erratum in ea parte in q̃ ſcrĩ ptum eſt ſuper Hectore& Aiace. Cap. vi. In libro.
Obſeruatũ eſſe in ſenibus: ꝙ annũ fere ætatis tertium& ſexageſimũ agãt aut labo ribus: aut interitu: aut clade aliqua inſignitũ. Atq; inibi ſuper eadem obſeruatione ext plum appoſitum. Epiſtolæ diui Auguſti ad Caium filium. Cap. vii. Obſeruatum
Locus ex oratiõe phauorini ueteris oratoris dę oœnaꝶ atq; luxuriæ exprobratione qua ulus eſt quũ legẽ liciniã de ſumptu minuẽdo ſuaſit. Cap. vi. quum legeremus
Quod Cecilius poeta frontem genere uirilinon poetice: ſed cum probatione ec cũ analogia appellauit. Cap. ix. Mere.
De uoluntario& admirando interitu uirginũ milegiaꝶ. Cap. x. Plutarchus
Verba ſe. cõ. de exigẽdis uthe Roma phĩs. Itẽ uerba edicti cẽſoꝶ: quo ĩprobati:& coerciti lüt:q diſciplinã rhetoricã inſtituere& exercere Romæ cœpãt. Cap. xi. Fãnio
Locus ex oratione Gracchi de parſimonia ac de pudicitia ſua memeratiſſimus. ca- put. xii. Gracchus f ö
De uerbis inopinatis: quæ utroq; uerſum dicuntur.& a grammaticis cõmunia uo- cantur. Cap. xiii. V tor& uereor 8
uod Metellus Numidicus figuram orationis nouam& orationibus græcis mu t uatus eſt. Cap. xiiii. Apud. Q. Metellum 8 N a
Paſſis uelis:& paſſis manibus dixiſſe ueteres non a uerbo ſuo quod eſt patior: ſed ab alieno: quod eſt pando · Cap. xv. Ab eo d
De nouo genere interitus crotoniẽſis milonis. Cap. xvi. Milo crotonienſis
Quam obcauſam nobiles pueri athenienium tibiis canere deſierint: quũ patriũ iſtum morem canendi haberent. Cap. xvii. Alcibiades athenienſis a
Qudd pugna belli ciuilis uictoriaq;. C. Cæſaris quã uicit ĩ Fharſaliis cãpis nũciata p dictaq;ẽ ꝑ cuiuſdã Cornelii ſacerdotis uaticiniũ eodẽ ipſo die ĩ Italia pataui. C. xviii.
Verba. M. Vartonis memoriadigna: ex ſatyra:& cætera. Cap. xix Non pancis

e
TABVLA
Notata quædam de Euripidis poetæ genere& cætera. Cap. xx. Euripidi O uod a poetis Iouis fili prudentiſſimi humaniſſimiq;: Neptunni autem in huma niſſimi& ferociſſimi traduntur. Cap. xxi. Præſtantiſſimos
Hiſtoria de Sertorio duce: deq; aſtu eius& cæteta. Cap. xxii. Sertorius 1 a De ætatibo hiſtoricoꝶ nobiliũ Hellanici: Hero.& Thuci. Cap. xxiii. Hellanicus uid Vulcatius ſedigitus in libro quem de poetis ſcripſit: de comicis latinis iudi/
carit. Cap. xxiiii. Sedigitus i Deuerbis quibuſdã nouis. quæ in Cn. Matii mimiãbis offẽderamꝰ. Cap. x. n. Q uibus uerbis Ariſtoteles philoſophus definierit ſyllogiſmum eiuſq; definitiõis
4
interpretamentum uerbis latinis factum. Cap. xxyi. Ariſtoteles
Guid ſint comitia calata: quid curiata: quid centuriata: quid triputa: quid conſili⸗ 5 um: atq; inibi quædam euiſmodi. Cap. xxvii. In libro 5 Quoderrauit Gor. Nepos quum ſcripſit Ciceronem tres& uiginti annos natum cauſam pro. Sex. Roſcio dixiſſe. Cap. xxviii. Gor. Nepos 5 uali figura or̃onis:& ꝗᷓ noua. L. Piſo annaliũ ſcriptor uſus ſit. Cap. xxix. Duæ. Vehiculum quod petorritũ appellatur cuiatis lingua uocabulũ ſit græce: at gal⸗ lice. Cap. xxx. qui ab alio
— 1
uæ uerba legauerint Rhodii ad hoſtium ducem demetrium: quum ab eo obſi/
derentur ſuper illa inclyta Hylaſii imagine. Cap. xxxi. Rhodum inſulam
7 0 CAPITVLADECIMI SEX II LIBRI. . u Erba Muſonii ppi græca digna atq; utilia audiri: obſeruariq; eiuſdẽ utilitatis ſna a. M. Ca. multis ante annis numãtiæ ad eqtes dicta. Cap.i.adoleſcẽtuli. e Cuiuſmodi ſit lex apud dialecticos percõtãdi diſſerendiq;& que ſit eius legis repre henſio. Cap. i Legem eſſe 1 Nuanam ratione effici dixerit Eraſiſtratus medices ſi cibus forte deerit: ut tolera-
ri aliquantiſper inedia poſſit:& tolerari fames. Merbaq; ipſa Eraſiſtrati ſuper ea re cri pta. Cap. ii. Cum Phauorino
C uo ritu ꝗbuſq; uerbis fecialis po. Ro. bellũ indicerę ſolitus ſit is: bus po. Ro. 0 bellũ fieri juſſerat · Et itẽ in quæ uerba cõceptũ fuerit iuſiurandũ de furtis militaribus 7 ſanciẽdis:& utimilites ſeripti intra prædictũ diẽ ĩ loco certo frequẽtarẽt: cauſis ꝗbuſ dam exceptis ꝓpter quas iuſiurandũ remitti equum eſſet. Cap. iii. Cincius . Veſtibulũ quid ſignificet: deq; eius uocabuli rationibus. Cap. y. pleraq; uocabula Hoſtiæ quæ dicuntur bidentes: quid ſint:& qdiam ob cauſam ita appellatæ ſunt. 1 ſuperq; ea re. P. Nigidii:& Iulii Higini ſententiæ. Cap. vi. redeuntes uod Laberius uerba pleraq; Ecentius petulantiuſq; finxit:& q multis item uer/ 3 bis utitur: de quibus an ſint latina quæri ſolet. Cap. vii. Laberius Quuid ſignificet:& ꝗd a nr is appellatũ ſit: quod ufig dialectici dicunt. Et quæ dã alia quæ prima in itpis dialectica tradũtur. Cap. viii. quum in diſciplina ũ Quid ſignificet uerbũ ĩ libris ueteg creberriene poſitũ ſuſq; deq;. Cap. ix. Suſq; 5 Qudd ſint proletarii: quid capitecenſi: quid item ſit in. xi. tabulis aſſiduus:& quæ 3 eius uocabuli ratio ſit. Eap. x. Ocium erat
Niiſtoria de Herodoti libris ſumpta: de pſyllorum interi tu: qui in ſirtibus africa/
nis colebat. Cap. xi. Dens in Italia
*

TABVLA
De his uocabulis quæ Cloacius uerus aut ſatis cõmode: aut nimis abſurde& illepi e ad origines linguæ græcæ redegit. Cap. xii. cloacius uerus 2 Quidd ſit municipiũ.& quid a colonia differat:& quid ſint mũicipes: quæqʒ ſit eius uocabuli ratio ac proprietas& cætera. cap. xiii. Municipes& municipia uod. M. cato differre dixit properare& feſtinare.& ꝗᷓ commode Verrius Flac ctis uerbum quod eſt feſtinat interpretatus ſit. cap. xiiii. Feſtinare Quid Theophraſtus mirum de perdicibus ſeriptum reliquerit. Et quid Theopõ pus de leporibus cap. xv. Theophraſtus a Agri ppas a partus ægri& improſperi uitio appellatos: deq; is deabus: quæ uocan tur proſa& poſtuerta. cap. xyi. quorum. Quæ ratio uocabuli ſit agri uaticani. cap. xyii. Et agrum Lepida quædã memoratu& cognitu de parte geometricæ: quæ os tic: ideſt ꝑſpe ctiua appellatur. Et itẽ alia quæ ue rp ideſt dimenſiua.& tertia itidem quæ dicitur NOH: ideſt regularis cap. xviii. pars quæ nam 5 Sum pta ex hiſtoria Herodoti libro. i. ſuperfidicine arione. cap. xix· celeri CAPITVLA DECIMISEPTIMI LIRBRI q. Vd gallus aſinius& lartius licinius ſententiam. M. ciceronis reprehẽderunt ex oratione quam dixit pro. M. celio.& quid aduerſus homines ſtolidiſſimos pro eadem ſententia uere digneq;dici poſſit. cap.i Vtquidam- Verba quædã ex. Q. clau. annalium. i. curſim in legendo notata. cap. ii. quũ librũ Verba. M. uarronis ex libro quinto& uiceſimo humanarum: quibus contra opini onem uulgariam ĩterpretatus eſt homeri uetlum. cap. iii. adoleſcens uid menãder poeta philemõi poetæ dixerit · a quo ſæpe ĩdigne icertamĩbꝰcomœ diage ſupatꝰ ẽ.& ꝙ ſæpiſſime euripides ĩ tragodia ab ignomilibꝰpoetis uictꝰt. ca. iii. Nequaꝗᷓ eẽ uerũ ꝙ minutis ꝗbuſdã rhetoricæ artificibus uideat᷑. M. ci. ĩ libro quẽ de amiĩticia ſcripſit uitioſo argumẽto uſũ c οα hroοπẽEẽ ri o vνẽðiu- voy i. dubiũ p cõfeſſo poſuiſſe: totũq; id cõſideratius tractatũi exploratũq;· ca. v. Ci. Falſum eſſe quod uerriuꝭ Flacchus in librorum. ii. quos de obſcuris. M. Catonis compoſuit de ſeruo receptitio ſcriptum reliquit. cap. vi. M. cato Verba hæc ex atinia lege qd ſubreptũ erit eius rei æterua auctoritas eſto. P. Nigi⸗ dio:&. Q · Scæuolæ uiſa eſſe nõ minus de præterito ꝗᷓ de futuro cauiſſe. cap vil. Legis In ſermonibus apud menſam Iauri philoſophi qᷓri agitariq; eiulmodi ſolita. Cur oleũ ſæpe& facile uina rarius congeleſcant: acetum haud fere unꝗq̃. Et cur aquæ flu uiorum fontiumq; durẽtur: mare gelu nõ duret᷑ cap. viii. philoſophus Taurus De notis lraꝶ qᷓ i. C. Cæſa. epiſtolis repiunt᷑: deq; alis clandeſtinis litteris ex ueteri hiſtoria petitis:& ꝗd oc rA. i. baculus quo epiſt. juoluebat᷑ ſit lacõica. ca. ix. Libri Quid de uerſibus Virgili Phauorinus exiſtimarit quibus in deſcribenda flagran tia montis æthnæ pindarum poetam ſecutus eſt: collataq; an ſuper eadem re uttiuſq; carmina& düudicata. cap. x. phauornum phfloſophum N Q uod plutarchus in libris ſym poſiacis opinionem platonis de habitu atq; natura ſtomachi fiſtulæq; eius: qᷓ rꝰe ic: ideſt dura dicitur: aduerſum Eraſiſtratum medi cũ tutatus eſt: auctoritate adhibita anti ꝗ medici Hippocratis. cap. xi. Et plutarchus De materiis infamibus: quas græci a Ao Sog appellant a phaliorino exercẽdi 8˙⁴

an
pe ur
Nc 08
TABVLA
ta diſputatis. cap. xi. Infames materĩas. uin particula quot qualeſq; uarietates ſignificationis habeat:& ꝗᷓ ſæpe in ueterũũ ſcriptis obſcura ſit. cap. xiii. quum particula a 5 Sententiæ ex. P. Mimi ſelectæ lepidiores. cap. xiiii. P. Mimos Quod Carneades academicus elleboro ſtomachũ purgauit. ſeripturus aduerſus zenonis ſtoici decreta: deq; natura medellaq; ellebori cãdidi& nigri. cap. xv. carnea Anates ponticas uim habete uenenis detegendis potentem. atq; inibi de Mithrida⸗ tis regis in ic genus medicamẽti ſolertia. cap. xyi. Anates Mitrictatẽ põti regẽ duarũ& uiginti gentiũ linguis locutũ. Q. q Ennium tria cor da habere ſeſe dixiſſe:ꝙ tris linguas ꝑcalluiſſet: græcã: oſcã latinã. cap. xyii. Ennius uod. M. Varro. C. Saluſtiũ hiſtoriæ ſcriptorẽ deprehenſũ ab Anio milione in adulterio ſcribit:& loris calum: pecuniaq; data dimiſſum. cap. xviii. Varro in litteris uid epictetus phũs dicere ſolitus ſit hoibus neꝗᷓ& ĩpuris diſciplis phiæ ſtudio ſe tractãtibus.& q̃ duo uerba obſeruãda pᷣcepit oĩum rerũ lõge lalubria. cap. xix. Pha. Ex ſympoſio Platonis ſũpta uerba nũeris coagmẽtiſq; uerborũ ſeite modulateq;; & apte exercẽdi gr̃a ĩ latinã orationẽ uerſa. cap xx. Sympoſiũ platonis 8 uibus tẽporibus poſt romã cõditã græci: romanic; illuſtres uiri floruerũt: ante ſecũdũ bellũ carthaginẽſiũ. cap. xi. Vt cõſpectũ CAPITVLADECIMIOCTAVILIBRI. d Iſputationes a philofopho ſtoico:& cõtra a pipateticoarbitro phauorino fa⸗ ctæ q̃litũq; inter eos quantũ iii ꝑficiẽda uita beata uirtus ualeret: quantũ qeſ/ fet in is quæ dicuntur extranea. cap. i. amiliares phauorini Cuiuſmodi q̃ſtionũ certationibus ſaturnalia ludicra athenis agitari ſoliti ſumus at q; inibi ĩſperſa quædã ſophiſmata& enigmata oblectatoria. cap. il. ſaturnalia uid ælchines rhetor ĩ orõne qᷓ timarchũ de ĩpudicitia accuſauit lacedæmonios ſtatuiſſe dixerit ſuꝑ ſnĩa ꝓbatiſſima: quã ĩprobatiſſimus hõ dixiſſet. ca. iii. Aeſchines QuodS ul. apol. p̃dicãtẽ quædã 4 lele uno Saluſtii hiſtoria ĩtelligi illuſit qõne pro poſita qd uerba iſta apud Sa. lignificarẽt: pĩcertũ ſtolidior an uanior. cap. iii. quum uod. Q. Ennis in. vii annali quadrupes eques& nõ quadrupes equus: ut legũt multi ſcriptũ reliquit.· cap. y. Cum antonio Q uod Helids Meliſſus in libro titulũ fecit de loquẽdi ꝓprietate: quẽ quũ ederet: cornũ eẽ copiæ dicebat: rẽ ſcripſit: neq; dictu: neq; auditudignã: quũ differre matro- nã& matrẽ familias exiſtimauit differẽtia lõge uaniſſima. cap. vi. Helius uẽ in modũ phauorinus tractaueritintẽpeſtiuũ quædã de uerborũ ambiguitati bus quærẽtẽ. atq; ibi quod ſi gnificationes capiat cõcio. cap. vii. Domitio hominĩ
SUOID SAE ν,οονοY d. i. ſimiliter finiẽtia& ſimiliter cadẽtia. atq; alia id genꝰ
quæ ornamẽta orationis putantur inepta eſſe& pderilia Lucilii quoq; uerſibus decla/ rari. cap. viii. Oui dior Aννν Quid ſignificet apud. M. catonẽ uerbũ inſecẽda quodq; inſecenda pòtius legẽdũ
ſit:ꝗᷓ quod pleriq; exiſtimãt inſequenda. cap. ix. Et ſequor
Errare iſtos ꝗ ĩ explolãda febri pulſus uenarũ ꝑtẽtari putãt: nõ arteriarũ. cap. x. In Verba ex carminibus Eutii antiatis inſcite a ceſeſlid uindice reprehenſa. Verſuſq; ipli in quibus ea uerba ſunt ſubſcripti, cap. xi. Non hercle
—

TABVLA Morem iſtum ueteribus noſtris fuiſſe uerba patiendi mutare: ac uertere in agen di modum. cap. xii. Id quoq; r Qu ulli talione dioge. phũs uſus ſit: pertẽtatus a dialectico&c. cap. xiii. Saturnalibo Quid ſit numerus hemiolios: ꝗd epitt itos& cætera. cap. xiiii. iguræ Quod. M. Var. in herrois uerſibus obſeruauerit& cætera. cap. xy. in longis CAPITVLA DECIMINONI LIRBRI. r Elponſiò cuiuſdam philoſophi interrogati: quam ob cauſam maris tẽpeſttea palluerat. cap. i. Nauigabamus Ex quq; corporis ſẽſibꝰ: duos eẽ cũ belluis maxĩe cões. qq; turpis& ĩproba ẽ uolu ptas. quæ ex auditu uiſu odoratuq; ꝓcedit. quæ uero ex guſtu tactuq; ẽ: rerũ oĩum fœ diſſimat᷑: quũ hæ duæ beſtiarũ etiã lint reliquæ hoĩum tãtũ. cap. ii. quinq; lunt Quod turpius eſt frigide laudari: ꝗᷓ acerbius uituperari. cap. ii. J urpius eſſe uãobrẽ uẽter repẽtino tiore effſuat quare ẽtignis urinã laceſſat. cap, iii ariſtote-. Exariſtotelis libris ſumptum: ꝙ niuis aqua potui peſſima ſit.& ꝙ ex niue chryſtal lus concreatur. cap. y. in tyburte rus Qdpudor languinẽ ab extra diffundi timor uero cõtrahit. cap. vi. in ꝓblematis Q uid ſitobeſum nõnullaq; alia priſca uocabula. cap. vii. in agro uæſtio an arena cælũ triticũ pluralia ĩueniãt᷑: atq; inibi de quadrigis: inimicitiis. nõnullis præterea uocabulis an ſingulari numero cõperiant᷑. cap. viii. adoleſcentibus Antoni iuliani ĩ cõuiuio ad quoſdã græcos lepidiſſinia reſponſio. cap. ix. adoleſcẽs Verba hæc præter ꝓpter ĩ uſu uulgi ꝓdita etiã ennii fuiſſe. cap. x. Memini Ponit uerſus platonis amatorios: quos admodum iuuenis luſit. dum tragœdiis cõ tendit. cap. xi. Celebrantur duo 8 Diſertatio herodiiis attici ſuꝑ ui& natura doboris: ſuæq; opinionis affirmatio ꝑexẽ plũ indocti ruſtici ꝗ cũ rubis fructiferas arbores præcidit. caput. xii. Herodem Q uos pumiliones dicimus: græce d οοã appellari. Cap. xiii. Stabant forte Cõtẽporaneos fuiſſe cæſari& ciceroni. M. uarronẽ:&. P. Nigidium ætatis ſuæ do ctiſſimos romanos:& cætera. cap. xiiſi. ætas. M. ciceronis CAPITIVEA VIGESIMIET VLIIMILIRBRI d Ilceptatio. Sex. cecilii iuriſcõſulti:& phauorini philoſophi de legibus. xi. tabu larum. cap. i. Sex. cecilius 9838 Vocabulũ fiticinũ ĩ. M. catonis orone: ꝗd ſignificet. quã ob cauſam. L. actius poe tai grãmaticis ſiciniſtas nebuloſo xoĩe eẽ dixerit. cap. ii. Siticines ſcriptum Artificiũ ſcænicorũ ſtudiũ: amorẽq; honeſtũ: ꝓbroſũq; eẽ&c. cap. iii. cœmedos Exẽpla epiſtolarũ alexãdri regis& ariſto. phĩ& cætera. cap. iii. Cõmentationum uælitũ atq; tractatũ utrũ lit rectius dicer̃᷑ hẽo curã ur̃i an ueſtrũ. cap. v. percõta. CTuãdiuerſæ græcorũ ſniæ ſuꝑ ñumero Niobæ filiorũ. cap. yi. mira& prope De üs que hr̃e cuνασαꝰsατ¹νrn. i. conſenſum uidentur& cætera. cap. vii. aniauus ualibus uerbis delectari ſolitus ſit antonius iulianus apſitis in mimiabis ſcripſit de ĩnocẽtia ſua: quũ ita dictitat: nunꝗᷓ ueſtimẽta a populo poſci. cap. viii. delectari uid uocabulũ iure manu conſertum ſignificet. cap. ix. Ex iure ¶uidd ſit ſculnæuerbũ poſitũ apud. M. uarronem. cap. x. P. lauinii Auctoritas tãꝗ p fationis admonitio ĩ oꝑis totius ſũina de noctiũ ordie, cap. xi. atꝗ

LIBER. I.
AVLICGELLINOCTIVMATTICARVM ibo COMMENTA RI LIBER PRIMVS.
LVTARC VC In libro quẽ oꝛs on οανοο ct cννντο p
P doi de αοοονν⸗Eαỹ H οννẽ Alcoa · ideſt quantum inter homi
ea nes animi corporiſqʒ 8 55 atq; uirtutibus interſit: conſcripſit. ſcite ö ſubtiliterq; ratiocinatu ythagoram philoſophum dicit. in reperien
Au da. modulandaq; ſtatus longitudinis eius præſtantia. Nam quum fe fœ re cõſtaret curriculũ ſtadii. quod eſt piſis apud Iouẽ olympiũ. Her
culem pedibus ſuis metatum. dq; feciſſe longum pedes ducentos. cætera quoq; ſta/ dia in terris græciæ ab aliis poſtea inſtituta. pedum quidem eſſe numero ducentorum
. ſed tamen eſſe aliquantulum breuiora. facile ĩtellexit modum. ſpatiumq; plantæ Her- Her- tal culis ratione proportionis habita. tanto fuiſſe ꝗᷓ aliorum procerius: quanto olympicũ cules ſtadium longius eſſet ꝗᷓ cætera. Comprehenſa autem menſura herculani pedis ſecun 4 dum naturaſè membrorum omnium inter ſe competentiam modi ficatus eſt. Atq; ita id collegit: qc erat conſequens. tanto fuiſſe Herculem corpore excelſiorem · ꝗ alios: 18. quanto olympicum ſtadium ceteris pari numero factis anter ret. us Hb Herode attico cõſulari uiro tẽpeſtiue deprompta in quàndã iactatũ& glorio- Es ſum adoleſcẽtẽ: ſpecietãtũ philoſophiæ ſectatorẽ uerba Epicteti ſtoici: qbus feſtiui- N ter auero ſtoico ſeiũxit uulgus loquaciũ nebulonũ: qui ſe ſtoicos nũeuparẽt. Cap. i. 5 Erodes atticus uir& græca facundia:& cõſulari honore præditus: accerſebat h ſsæpe nos quum apud magiſtros athenis eſſemus in uillas eius urbi ꝓximas 6 me& calriſſimũ uiruni. Sepuili anũ compluriſq; alios noſtrates: qui Roma in græciam: ad capiendum ingenii cũltum conceſſerant. Atq; ibi tunc quum eſſemus geri CL
apud eum in uilla: cui nomen eſt Cephyſia:& eſtu anni:& ſidere autumni flagrãtiſſi/ 10 mo propulſabamus caloris incommoda lucoꝶ umbra ingentiũ longis ambulacris&
mollibus ædium poſticũrefrigerãtibus lauacris nitidis:& abundis:& collucentibus: totiuſq; uillæ uenuſtate aquis undiq; canoris: atq; auibis perſonante. Erat ibidẽ nobi
u ſcum ſimuladoleſcens: pfflloſophiæ ſectator: diſciplinæ ut ipſe dicebat ſtoicæ: ſed lo quacior imꝑẽdio& promtior. Is plerũq; in conuiuio ſermonibus qui poſt epulas ha. 7 0 beri ſolẽcmulta: atq; ĩmodica de philoſophiæ doctrinis intẽpeſtiue: atq; inſolite diſſe/ 5 ef 1 rebat. Præq; ſe uno cæteros omnis linguæ atticæ principesgen temq; omnem togatam 8 quodcũq; nomen latinum: rudes eſſe: atq; agreſtès prædicabat: atq; interea uocabulis * haud facile cognitis: ſyllogiſmoꝶ captionũq; dialecticarũ laqueis ſtrepebat D ο
Nag co οοοαπσα oed: ideſtlaqueoꝶ adhuc ſpeculationes claudicantes. Alioſq;
dd genus griphos neminẽ poſſe dicens niſi ſe diſſoluere. Rem uero ethicam naturãq;
humani ingenii: uirtutũq; origines: officiaq; earum cõfinia: aut cõtra morborum uiti
t orũq; fraudes: animorũq; labes: ac peſtilentias aſſeuerabat: nulli eẽ ulli magis ea om
nia explorata: comꝑta meditataq;. Criciatibuęautẽ doloribuſq; corporis& periculis
mort minitãtibus: habitũ ſtatũq; uitæ beatæ: quã ſe adeptum eſſe putabat: neq; lædi
neq; ĩminui exiſtimabeif. Ac ne oris quoq;& uultus ſerenitatem ſtoici hominis: unꝗᷓ
illa poſſe ægritudine obnubilati. Has ille inanes quum flaret glorias:iãq; omnes finẽ 2 c

7 tit) u.
LIBER
cuperent: uerbiſq; eius defati ati perteduiſſent: tum Herodes gtæca: cuius plurimus ei mos fuit: oratione utens. Pere inquit philoſophorum ampliſſime quoniam re ſpondere nos tibi quos idiotas uocas: non quimus: recitari ex libro: quid de huiſcemo di magni loquentia ueſtra ſenſerit: dixeritq; Epictetus ſtoi corum maxim us. juſſitq; ꝓ/ ferri diſertationũ Epicteti digeſtarumab Ariano primum librũ: in quo illeuenerandus ſenex iuuenes: qui ſe ſtoĩcos appellabant: neq; frugi neq; operæ probæ: 0 ed theorema⸗ tibus tantum nugalibus:& puerilibus iſagogarum cõmentationibus dilatrãtes: obiur gatione iuſta inceſſuit. Lecta igitur ſunt ex libro qui ploratus eſt: ea que addidit. Qui⸗ bus uerbis Epictetus ſeuere ſimul ac feſtiuiter ſeiunxit: atqʒ diuiſit a uero: atq; ſincero ſtoĩco: qui eſſet ꝓculdubio: αh: DU α̈ p οανẽio Algo: A οοοi b οοοατσ εονπαmù cv: ideſt nõ prohibitus inuiolatus: minime implicitus: liber: diues fœlix: uulgus aliud nebulonũ hominũ: qui ſe ſtoĩcos nũcuparent. Vltroq; uerboꝶ&. argutiarũ fuligine ob oculos audientiũ iacto. lactiſſimæ diſciplinæ nomine mẽtiren⸗ tur. eic πνον Dp, νο · xi x παεον ανονονEZe]ͤ · N IO νο οο ανεẽõe· xο l do? NH · To Oον ο V Ju ον⁰) aν. · TA · T As A οοο· αντντνντ AN ονντεαι%EaE I αονναιαů ·& Al op, As ſa a αντανν ο οα ννονο ro · cargo oννν- AA oο]νꝛονοι? ον O] L oοννονεα ννπ⁰οοαν NV 1c Joiꝗ r ον Ii Vp vi α. oον e Hõοννι,Niοyᷓ-v TAnHÆ H pοονασ νο /gᷓ ,)): ονο,ꝗνοναα ⁰σ ονν άντποπιjẽAM ο νπνιννναννειοH 0 οννẽ : Ale do gichοσοιττ vνNοονν x Hννε DN Ar, οαν f ιοντνάο Aldi peo r EO c PIN VE S: iνmdegi g vννννοτν: uh r¹σ, Ejνne Are/ v ,p οονέονονο¹ νοννν“e(SD ihn. xi Agi dtp · c K,ννο oog dg · cα Arα Oh ur CHE HNO. ideſt de bonis cedo:& malis audis an illud? Ad ciconas troia referens me uentus adegit: Rerum quædam bona: quædam mala: quædã indifferẽtia ſunt. Bona ſane uirtutes: quæ uitii participãt mala. Indifferentia uero illa quæ inter hæc media ſunt: opes: coniugium: ui⸗ ta: mors: uoluptas: labor. undę noſti ingt: Sic Hellanicus in ægyptiacis tradit. Q uid enim refert ita dicã an Diogenem in moralibus Chriſippuſnue: aut Cleanthem? Hoc itaq; ex gſiuiſti: decretũq; feciſti tuum. Expone quonam modo tepeſtatẽ in naui feras nungd eius diſtinctionis memineris: ubi inſtrepit ac ſtridet uelum? ſiquis te ita allo. quat᷑: repete age tu ea. quæ modo aiebas: num ſituitiũ naufragiũ facere? num parti- ceps uitii ſit: an non cõtra iſtum baculũ moueas? heus homo: quid mecũ tibi? nos pe- rimus:& ipſe ludis Cæſar quoq; ſi te delatum accerſiuerit: quid agas? Q uod chilo lacedæmonius conſilium anceps pæo ſalute amici cœpit. Q uodq; eſt circunſpecte& anxie cõſiderãdũ an pro utilitatibus amicoꝶ delinquẽdũ aſiquãdo ſit Notataq; inibi:& relata quæ Theophraſtus:&. M. Cice. ſi uꝑea re ſcripſerũt. Cap. iii Hilo præſtabilis homo ſapientiæ:quonã uſq; debuerit contra legem con- traq; lus pro amico progredi dubitauſt. Eaq; res in fine quoq; uitæipſo: ani mũ eius auxit. Et alii deinceps multi philoſophiæ ſectatores: ut in libris eo ſcriptũ eſt ſatis int ſcite: ſatiſq; ſolicite quæſiuerũt: ut uerbis quæ ſcripta ſũt ipſis utar aA Ooẽ,? οοννhο l- Io Alco · cal A ονοονα i toi · ideſt nunquid oporteat

„ eins
0
*
e
e rer
3
*
r
i oporteat cõtta iuſtitiã amico ſubuenire:& qua fini⸗& incuiuſmodit ea uerba ſignifi⸗ cant: quæſiſſe eos: an nõnunꝗᷓ contra ius: contraue morem faciendum pro amico? ſit & in qualibus& in quibus cauſis.& quẽnam aduſq; modum. Suꝑ hac quæſtiõe quũ ab aliis ſicuti dixi:multis tum diligentiſſime a Theophraſto diſputatur: uiro in philo- ſophia peripatetica modeſtiſſimo doctiſſimoq;. Eaq; diſputatio ſcripta eſt: ſi recte me minimus: in libro eius de amicitia primo. Eum librum. M. Cicero uidet᷑ legiſſe quum ipſe quoq; librũ de amicitia cõponeret:& cætera qꝗdem quæ ſumẽda a Theophrafto exiſtimauit: ut ingenium. Facũdiaq; eius fuit: ſumpſit& trãſpoſuit cõmodiſſime aptiſ ſimeq;. Nunc autem locum de quo ſatis quæſitum eſſe dixi: omnium reꝶ aliaꝶ difficil limum: ſtrictim: atq; curſim tarnſgreſſus eſt. Neq; ea quæ a Theophraſto penſicula te atq; enucleate ſcripta ſunt: executus eſt. Sed anxietate illa& quaſi moroſitate diſpu/ tationis prætermiſſa: genus ipſum rei tantum paucis uerbis notauit. Ea uerba Cicero nis ſi recenſere quis uellet: appoſui. His igitur finibus utendum eſſe arbitror: ut cum emendati motes amicorum ſunt: tum ſit inter eos omnium rerum: conſiliorũ: uolũta/ tũ ſine ulla exceptione cõmunitas: ut etiã ſiqua fortuna acciderit: ut minus iuſtæ uolũ- tates amicorum adiuuãdæ ſint: in quibus eoꝶ aut caput agatur: aut fama declinandũ
ſit de uia: modo ne ſummaturpitudo ſequatur. Eſt enim quatenus amicitiæ uenia dari
poſſit. Q uum agetur inquit aut caput amici: aut fama declinandum eſt de: uia ut etiã nõnunꝗᷓ uoluntatẽ illius adiguemus. Sed cuiſmodi declinatio iſta eſſe debeat: qualiſq; ad adiuuandum digreſſio:& in quantauoluntatis amici iniquitate non dicit. uid au tem refert ſcire in huiſmodi periculis amicorum: ſi non magna me turpido inſecutura eſt: de uia recte eſſe declinandum? niſi id quoq; me docuerit: quam putat magnã tur- pitudinẽ:& cum deceſſero de uia: quouſq; digredi debeã? Eſt enim ĩquit quatinus da ri amicitiæ uenia poſſit. Hoc immo ißſum eſt: qd maxime diſcendum eſt: quodq; ab is: qui doceant: minime dicit᷑: quatinus quaq; fini dai amicitiæ uenia debeat. Chilo il le ſapiẽs de quo pauloante dixi: conſeruandi amici cauſa: de uia declinauit. Sed uideo quouſq; progreſſus eſt: falſum enim pro am ci ſalute cõ ſiliũ dedit. Id ipſum tamen in fine quoq;uitæ: an iure poſſit reprehendi: culpariq; dubitauit. Cõtra patriã inquit Ci cero arma pro amico ſumenda non ſunt: hoc profecto nemo ignorauit.& priuſquã Theognis: ut Lucilius ait: naſceret᷑. Sed id quæro: id deſidero: quum pro amico cõtra ius& cõten ꝗᷓ licet: ſalua tamen libertate atq; pace: faciendũ eſt:& quũ de uia⸗ ſicut ip̃e ait declinandum eſt: quid:& quantum.& in quali cauſa& quonam uſq; id fieri de- beat? Pericles ille atheniẽſis egregius uir ingenio doniſq; omnibus diſciplinis ornatus in una quidem ſpecie: led planius tamen quid exiſtimaret profeſſus eſt. Nã quũ ami- cus eum rogaret ut pro re cauſaq; eius ſalſum deieraret his ad eum uerbis uſus eſt. Nei O οννẽ Vo o ROιαã N, io. ideſt opus eſt me amicis commo- dare: ſed uſq; ad aras. Theophraſtus in eo quem dixi: libro inquiſitius quidem ſuper hac re ipſa& exactius. preſſiuſq; ꝗᷓ Cicero dixerit. Sed is quoq; in docendo: nõ de uno quoq; facto ſingulatim exiſtimat neqcertis exemplorum documentis: ſed generibus rerum ſummatim: uniuerſimq; utitur ad hunc fermẽ modum. Parua inquit& tenu is uel turpitudo uel iafamia ſi ubeunda eſt. ſi ea re magna utilitas amico quæri po- teſt, Rependitur quippe:& com penſatur leue damnũ delibatæ honeſtatis maiore alia 0 c ii
8

LIBER
grauioreq; in adiuuando amico honeſtate. Minimaque illa labes:& quaſi laſciuia fa. mæ imminentis:partarum amico utilitatũ ratione ſolidat᷑. Neq; nominibus ĩquit mo ueri nos oportet: ꝙ paria genere ipſo non ſunt: honeſtas meæ famæ:& rei amici utili tas. Ponderibus hæc enim poteſtatibuſq; præſentibus: non uocabulorum appellatio⸗ nibus: neq; dignitatibus geneꝶ diiudicanda ſunt. Nam quũ in rebus aut paribus: aut non lõge ſecus: utilitas amici:& honeſtas noſtra conſiſtit honeſtas procul dubio præ põderat. O uũ nero amiciutilitas nimio eſt amplior: honeſtatis autẽ noſtræ in re non graui leuis iactura eſt: tunc quod utile amico eſt: id primum illo: qd honeſtum nobis elt: fit plenius. ſicuti eſt magnum pondus æris: parua lamina auri fit præcioſius. Ver- 1 ba adeo ipſa theophraſti ſuper ea re adſcripſi. obe iον D τDο E TA repoꝰHAf · æci oriouo Ap οι˖ Dor ο e JorNRιοα A ot νονꝗ ανον D vνοννινονν giper Oo Sai · ASN As Oloy xc Dνονiον, e ον νẽv D · ædi IN οι A ν Xpuoou-· TN A? KNOD ,ethebuo g e GpGANNOH V. s AN el. NN NFolHα˖ I ονπνπ.. edi N ον· xcti e οꝰe:ideſt nõ ſiquid ſuo genere alio eſt nobilius: cõtinuo quæuis quoq; pars eius: partis cuiuſſibet alterius quo cum comparatur: collatione eligenda ſit potius. uerbi gratia hoc modo ut& nobilius ære aurum ſit.& auri pars quælibet portionis cuiuſlibet æris comparatione: ſit pluris: uerum non nihil diſcriminis: cum numerus: tum uero m agnitudo efficiet. Phauori- nus quoq; philoſophus huiuſcemodi indulgẽtiam gratiæ tempeſtiuius: laxato paulũ permiſſoq; ſubtili juſticiæ examine: his uerbis definiuit. N ονννẽ¶N-x. pon S ονονα oi? d rp ονννο H ονονιε νν id · pg g VN i. ideſt quæ gratia apud ho- mines uocatur: hoc quidem eſt: iuris diligentioris loco& tẽpore ĩminutio. Poſt dein de idem Theophraſtus ad hanc ferme ſententiam diſſeruit. Has tamen inquit parui/ tates reꝶ:& magnitudines: atq; has omnis officioꝶ æſtimationes: alia nõnunꝗ momẽ ta extrinſecus: atq; alia qᷓſi appẽsices perſonaꝶ:& cauſaꝶ& tẽporum& circunſtãtiæ ipſius neceſſitates: quas includere præcepta difficile eſt: moderant᷑:& regunt:& quã ſi gubernãt.& nunc ratas efficiunt: nũc irita. Hæc talia quæ Theophraſtus ſatis cau⸗ te& ſolicite:& religioſe cauſadiſcernẽdi magis diſputandiiq; diligentia: ꝗᷓ cum decer- nendi ſententia fiduciaq; diſſeruit: quoniã ꝓfecto cauſa ſcjentiæ: corporũ uarietates: diſcertationũq;.& differentiaꝶ ignorantes: directũ atq; perpetuũ: diſtinctumq; in re/ bus ſingulis præceptũ: quod ego uos in prima tractatus iſtius parte deſiderure dixerã non capiunt. Eius autẽ Chilonis a quo diſputaciunculæ huius initiũ fecimus: quũ alia quædam ſunt cognitu utilia: atq; prudentia: tum id maxime exploratæ utilitatis eſt:ꝙ duas ferociſſimas affectiones amoris: atq; odii ntra modum tantum coercuit. Hac in quit fini ames: tanꝗᷓ forte fortuna oſurus: hac itidem tenus operis: tanꝗᷓ fortaſſe poſt amaturus. Super hoc eodẽ Chilone Plutarchus philoſophus in libro c pi XA. i. de aĩa primo uerbis ita ſcripſit X IN oN O dg ve NVOVrOog· Au- Atya?& tiv Nr pov · Hp re Eα unA eU G. No iv 5 H ν νν N οοονν eοιꝗ οοοττοvναι＋ Ng f πνN o:. i. Chilo ſenior. quum quẽpiã dicentem audiſſet: nullum ſe inimicum habere: an nullum etiam amicum haberet: in- terrogauit: amicitias inimicitiaſq; inuicem conſequi& adducineceſſe eſſearbitratus. Quam tenuiter curioſeq; explotauerit Antonius Iulianus in oratione Marci. T.
uerbi

i⸗
15 17 *
*
8.
„„
J. iü
77
uerbi ab eo mutati argutiam: Cap. iii. Ntonius Iulianus rhetor perquã fuit honeſti: atq; ameni ingenii. Doctrina
2 quoqʒ iſta utiliore ac delectabili: ueterũq; elegantiaꝶ cura:& memoria mul
b ta fuit. Ad hæc ſcripta omnia antiquiora tã curioſe ſpectabat: aut uirtutes pẽ ſitabat: aut uitia rimabatur: ut iudiciũ factum eſſe ad amuſim diceres. Is Iulianus ſu-
per eo enthymemathe: quod eſt in oratione. M Tulli: quam pro Gn. Planco dixit: ita
eſtimauit. Sed uerba prius: de quibus iudciiũ ab eo factũ eſt: ipſa ponam. Quanꝗᷓ diſ ſimilis pecuniæ debitio& gratiæ. Nam qui pecuniam diſoluit:ſtatim non habet: idqd reddidit. Qui autem debet: æs retinet alienum. Gratiam autem& qui refert habet:&
qui habet: ĩn eo ipſo quod habet: refert. Neq; ego nunc Planco deſinam debere: ſi hoc
ſoluero. Nec minus ei redderẽ uoluntate ipſa: ſi hoc moleſtiæ non accidiſſet. Criſpũ ſa ne inquit agmen ofonis: rotundũq;: ac modulo ipſo numerorum uenuſtũ ſed qd cũ uenia legendũ ſit: uerbi paulum ideo ĩmutati: ut ſentẽtiæ fides ſalua eſſet Namq; debi tio gratiæ& pecuniæ collata: uerbum utrobiq; ſeruate poſſet. Ita enim recte oppoſita
inter ſeſe gratiæ: pecuniæq; debitio uidebit᷑: ſi& pecũia quidem deberidicatur:& gra
tia. Sed ꝗd eueniat inpecunia debita ſolutaue: quid contra in gratia debita reddita ue
debitionis uerbo utrinq; ſeruato diſſeratur. Cicero autẽ inquit: quũ gratiæ pecuniæq;
debitionẽ diſſimilem eſſe dixiſſet:eiuſq; ſententiæ rationẽ redderet: uerbũ debet in pe-
cunia ponit: in gratia habet ſubiicit: pro debet. Ita enim dicit. Gratiam autem& qui re fert: habet:& qui habet] eo ipſo quod habet: refet. Sed id uerbum habet: cum propo ſita comparatione non ſatis conuenit. Debitio enim gratiæ nõ habitio cum pecunia cõ fertur. Atq; iceo cõlequens quidem fuerat ſicdicere:& qui debet in eo ipſo quod debet
refert: quod abſurdum& nimis coactũ foret: ſinondum redditam gratiã: eo ipſo red
ditam diceret: quia debetur: immutauit ergo inquit& ſubdit uerbum ei uerbo: quod omilerat: finitimum: ut uideatur& ſenſum debitionſs collatæ non reliquiſſe:& cõcin- nitatem ſententiæ retinuiſſe. Ad hunc modum lulianus enodabat: diiudicabatq; uete rum ſcriptorum ſententias: quas apud eũ adoleſcentes lectitabant.
uod Demoſthenes rhetor cultu corporis atq; ueſtitu probris obnoxio. infamiq; mundicia fuit: quodq; ite Hortenſius orator ob eiuſmodi mũdicias: geſtũq; in agẽ do hiſtrionicum Dionyſiæ ſalitatriculæ cognomen o compellatus eſt. Cap. v. Emoſthenem tradunt:& ueſtitu cæteroq; cultu corporis nitido uenuſto: ni
d miſq; acurato fuiſſe. hinc etiam o quilla x Aci xc R αO Tc teol ideſt elegans illa ueſtis:& molles tuniculæ abæmulis aduerſariiſq; ꝓbro
datum. hinc etiam turpibus: indigniſq; in eum uerbis non temperatũ: quum paꝶ uir: ore quoq; polluto diceretur. d eundẽ modum Hortenſius omnibus ferme oratori- bus ætatis ſuæ: niſi. M. Tullio clarior: qui multa cum mundicia& circunſpecte cõpo ſitecʒ indutus:& amictus eſſet: manuſq; eius interagendum forent argutæ admodum & geſtuoſæ:maledictis compellationibuſq; probroſis iactatus eſt. multaq;in eũ qua/ ſi in hiſtrionem: in ĩpſis cauſis atq; judliciis dicta ſunt. Sed cum. L. Torquatus ſub agreſti homo ingenio:& infeſtiuo: grauius acerbiuſq; apud conſilium iudicum: quũ de cauſa Syllæ quæretetur: non iam hiſtrionem eum eſſe diceret: ſed geſticulariam Dionyſiamq; eum notiſſimæ ſaltatriculæ nomine appellaret. Tum uoce molli: atque
c in
9
Demo ſthẽis cultus
Hortẽ ſius

lus de uxore ducen
da
Metel
LIBER demiſſa Hortenſius: Dionyſia inquit Dionyſia malo equidẽ eſſe: ꝗᷓ quod tu Torqua-
te.& A ανορον-o S ονοαtideſt inelegans agreſtis aditu difficilis. Verba ex oratione Metelli Numidici: quã dixit ad populum in cẽſura. quum eum ad uxores ducendas adhortaretur. eaq; oratio quam ob cauſam reprehenſa:& quo cõ tra modo defenſa ſit. n Cap. vi. Vltis& eruditis uiris audientibus legebatur oratio NMetelli Numidici grauis m ac diſerti uiri: quã in cenſura dixit ad populum: de ducẽdis uxoribus: quũ eũ ad matrimonia capeſcenda hortaretur. in ea oratione ita ſcriptum fuit. Si ſi/ ne uxore poſſemus quirites eſſe: omnes ea moleſtia careremus. Sed quoniã ita natura tradidit: ut nec cũ illis ſatis commode: nec ſine illis ullo modo uiui poſſit: ſaluti perpe- tuæ potius ꝗᷓ breui uoluꝑtati conſulendum · Videbatur quibuſdam Metellum cenſo- rẽ cui conſilium eſſet: ad uxores ducendas populũ hortari non oportuiſſe: nec de mo- leſtia incõmodiſq; perpetuis rei uxoriæ confiteri: neq; adhortari magis: ꝗᷓ diſſuadere abſterrereq;. Sed contra: illud potius orationem debuiſſe ſumi dicebant: ut& nullas plerumq; eſſe in matrimoniis moleſtias aſſeueraret:& ſique tamen accidere nonnunꝗᷓ uiderentur paruas& leues facileſqʒ eſſe toleratu diceret. maioribuſq; eas emolumentis
& uoluptatibus oblitterari. eaſdemq; ipſas neq; omnibus: neq; naturæ uitio: ſed quorũ
dam maritorum culpa& iuſtitia euenire. T. autem Caſtritius recte atq; condigne Me tellum eſſe locutum exiſtimabat. A liter inquit cenſot loqui debet: aliter rhetor: Rheto ri conceſſum eſt ſententiis uti falſis: audacibus: ſubdolis: captioſis: ſi modo ueriſimiles ſint:& poſſint ad mouendos hominum animos qualicũqʒ aſtuirripere. Propterea tur- pe eſſe ait rhetori: ſiquid in mala cauſa deſtitutum: atq; im pugnatũ relinquat. Sed enĩ Metellum inquit ſanctum uirum illa grauitate& fide præditum: cum tanto honore: atq; dignitate uitæ apud populum Romanum loquentem nihil decuit aliud dicere: ꝗᷓ quod uerũ ſibi eſſe: atq; omnibus uidebatur: prælertim quum ſuper ea re diceret quæ quotidiana intelligentia& communi peruulgatoq; uitæ uſu comprehenderetur. De moleſtia igitur cunctis hominibus notiſſimà confeſſus: eaq; confeſſione fidem ſeduſi tatis: ueritatiſq; commeritus: tum deniq; facile& procliuiter: quod fuit omnium rerũ ualidiſſimum atq; ueriſſimum perſuaſit:ciuitatem ſaluam eſſe ſine matrimoniorũ fre quentia non poſſe Hoc quoq; aliud: ex eadem oratione Metelli dignum eſſe exiſtima/ uimus aſſidua lectione:nõ: hercle minus: ꝗᷓ quæ a grauiſſimis philoſophis ſcripta ſũt. Verba Mietelli hæc ſunt. Dij immortales plurimum poſſunt ſed non plus uelle debẽt nobis: ꝗᷓ parentes. At parentes: ſi pergunt liberi errare: bonis exhæredant. Q uid ergo nos a diis immortallbus diutius expectemus: niſi malis rationibus finem facimus: il dem deòos propitios eſſe æquum eſt: qui ſibi aduerſaii non ſunt. Dii immortales uirtu tem approbare: non adhibere debent⸗
In hiſce uerbis Ciceronis ex oratione quinta in Verrem: hanc ſibi rem ſperant præ ſidio futurum: neq; mendam eſſe: nec uitium. Errareq; iſtos: qui bonos uiolant libros & futuram ſcribunt. Atq; ibi de quodain alio Cſceronis uerbo dictũ: quod probe ſcri ptum perperam mutatur. Et aſperſa pauca de modulis: numeriſq; orationis: quos Ci-
cero auide ſectatus eſt. 5 Cap. vii.
i Noratione Ciceronis quinta in Vetrem libro ſpectate fidei.tyroniana cura:
atqʒ

„
nnn eee eee eee
ii
*
*
J. iii atq; diſciplina facto: ita ſcriptum eſt. Homines tenues obſcuro loco nati: nauigant adeuntq; ad ea loca: quæ nunꝗᷓ antea didicerant: neq; noti eſſent quo uenerunt: neque ſemper cum cognitoribus eſſe poſſunt. Hac una tantum fiducia ciuitatis: non modo apud noſtros m agiſtratus: qui& legum:& æſtimationis periculo continentur: neque apud ciues ſolum romanos: qui& ſermonis:& iuris:& multarum rerum ſocietate iun cti ſunt: fore ſe tutos arbitrant᷑: ſed quocunq; uenerint: hanc ſibi rem præſidio ſperant futurum. V idebaturꝗᷓpluribus in extremo uerbo menda eſſe. debuiſſe enĩ ſcribi puta bant: non futurum: ſed futurã. neq; dubitabant: quin liber emendatus eſſet: neut in Plauti comœdia mœchus: ſic enim mendæ ſuæ illudebant: ita in Ciceronis oratiõe ſo/ lœciſmus eſſet manifeſtarius. Aderat ibi forte amicus noſter homo lectione multa ex ercitus: cui plæraq; omnia ueterũ litterarum quæſita: meditata: euigilataq; erant. Is li/ bro inſpecto ait: nullũ eſſe in eo uerbo: neq; mendam: neq; uitium. Ciceronẽ probe ac uenuſte locutũ. Nam futurũ inquit non relertur ad rẽ: ſicut legẽtibus temere& incu rioſe uidetur: neq; pro participio poſitum eſt. ſed uerbum ẽ inde finitum: quod græci appellant q οhgαε.õ:neq; numeris: neq; generibus præſeruiens ſed libeꝶ undiq; & impromiſcuum eſt. Quali. C. Graccus uerbo uſus eſſ in oratione: cuius titulus eſt de. Q Popilio circum conciliabula: in qua ita ſcriptum eſt. Credo ego inimicos meos hoc dicturum. Inimicos inquit dicturum:& non dicturos. Midetur ne ea ratione poſi tum apud Gracchum dicturum qua eſt apud Ciceronẽ futurũ:᷑ ſicut in græca oratio ne ſine ulla uitii ſuſpitione omnibus numeris: generibuſq; ſine diſcrimine attribuunt huiuſcemodi uerba oi et · j futurum: ge M νοαdicturũ& ſimilia. In. Q. quoq; quadrigarii tertio annali libro uerba hæc eſſe dixit. Dum hi conciderent᷑ hoſtium copias ibi occupatas futurum. In. xii annali eiuſdem quadrigarii principiũ li bri ſic ſcriptũ. Si pro tua bonitate& noſtra uoluntate tibi ualitudo ſuppetit:eſt quod ſperemus: deos bonis benelacturum. Itẽ in Vallerii· Antiatis libro. iii.&. xx. ſimili mo do ſcriptum eſſe. Si hæ res diuinæ factæ: recteq; perlitatæ eſſent aruſpices dixerũt oĩa ex ſentẽtia proceſſurum Plautus etiam in Caſma quũ de puella loqueret᷑; occiſurum dirit. non Occiſuram his uerbis. Etiã ne habet Caſmagladiũ: Sta habet. Sed duos · qui bus altero te occiſurum ait. altero uillicum. Itẽ Laber us in Gemellis. Nõ putaui ĩquit hoc eam ſacturum. Nõ ergo iſti omnes ſolœciſmus quid eſſet: ignorauerunt. Sed& Gracchæs dicturum:& quadrigarius: futurũ& benefacturũ& Plautus occiſurũ:& Antias proceſſurũ:& Laberius factuꝶ: inde finito modo dixerunt. qui modus neqʒ in numeros: neq; in perſonas: neq; ĩ genera diſtribiſt᷑. Sed omnia iſtæc una eademq; de clinatione cõplectitur. Sicuti. M. Cicero dixit futurũ: nõ uirili genere. neq; neutro. ſo læciſmus enim foret plane. ſed uerbouſus eſt ab omni neceſſitate generum abſoluto.
Idem autem ille amicus noſter in eiuſdem. M. T. Ciceronis oratione: quæ eſt de impe rio Gn. Pompeĩi: ita ſcriptũ eſſe a Cicerone dicebat atq; ipſe ita lectitabat. Q uum no- ſtros portus. atq; eos portus: quibus uitam ac ſpiritũ ducitis: in prædonum fuiſſe po- teſtatem ſciatis. Neq; ſolcciſmum eſte aiebat: in poteſtatem fuiſſe. ut uulgus ſemido- ctum putat: ſed ratione dictum certa& proba: contendebat qua& græci ita uterẽtur & Plautus uerborũ latinoꝶ elegantiſſimus in Amphitrione dixit. Nunc uero mihi
in mentem fuitẽ non ut dici ſdlitũ eſt in mente, Sed enim præter Plautumm cuius ille in 8 c iii

LIBER
1 præſenti exemplouſus eſt: multam nos quoq; apud ueteres ſcriptores locutionum ta- lium copiam offendimus. atq; his uulgo annotamẽtis inſperximus. Vt rationẽ iſtam miſſam facias& auctoritates: ſonus qui nc · j. uoculatio tantum:& poſitura ip ſa uerborum ſatis declarnt: id potius i N,EPñöv Nrecv: ideſt uocabulorum de/ lectui diligenti: modulamentiſq; orationis. M. Tull conueniſſe: ut quoniam utrum uis dici latine poſſet: poteſtatem dicere mallet: non poteſtate. Illud enim ſic compoſitũ iocundius ad aurem. comſpectiuſq; inſuauius hoc imperfectiuſq; eſt: ſi modo ita ex/ plorata aure homo fit: non ſurda: nec iacẽti. ſicuti eſt hercle quod explicauit dicere ma
luit:ꝗᷓ explicuit: quod eſſe iam uſitatius cœperat. Verba ſunt hæc ipſius in exhortatio- N one quam de imperio Cn. Pompeii habuit. Teſtis eſt ſicilia: quam multis undiq; cin- ctam periculis non terrore belli: ſed conſilii celeritate explicauit. At ſi explicuit diceret imperfecto& debili numero uerborum ſonus clauderetur. 50
Hiſtoria in libris Phocionis philoſophi reperta ſuper Laide meretrice:& Demo- ſthene rhetore. Cap. viũ.
r
Hocion ex peripatetica diſplina: haud ſane ĩgnobilis uir fuit. Is librum mul Demo p tæuariæqʒ hiſtoriæ refertum compoſuit: eumq; inlcripſit: c p d ii cord ea ſthe/ uox hoc ferme ualet: tanꝗᷓ ſi dicas cornu copiæ in eo libro ſuper Demoſthe⸗ nes nerghetore:& laide meretrice hiſtoria hæc ſcripta eſt. Lars inquit corinthia ob elegan Lais tiam: uen uſtatemq; formæ grandem pecuniam demerebat. Conuentuſq; ad eamditio mere/ rum hominum ex omni græcia celebres erãt. neq; admittebatur: niſi qui dabat: quod trix popoſcerat. Poſcebat autem illa nimiam quantitatem: Hinc ait natũ eſſeillud frequẽs apud græcos adagium oui og AO Do οπνον g ꝛideſt. Non uiri cuiuſq; eſt corinthum petere: ꝙ fruſtra iter corinthum ad Laidam qui non quiret da/ re: quod poſceretur. Ad hanc ille Demoſthenes clanculum adit:& ut ſui copiam face ret petit. At Lais ubpid g Apd u uαι ideſt decem drachmarum milia popoſcit. hoc fa cit nummi noſtratis denarium decẽmilia: tali petulantia mulieris atq; pecuniæ magni tudine ictus:expauiduſq; Demoſthenes auertitur.& diſcedens: Ego inquit pœnitere tãti non emo. Sed græca ipſa: quæ fert᷑ dixiſſe lepidiora ſunt: o οοονοοαinquit au- pic Apαντνανννj,m u: NE · i. non emo centum ſeſtertiis pœnitere: ui modus fuerit: quis ordo diſciplinæ pythagoricæ quatumq; temporitimpera- tum obſeruatumq; ſit: dicendi ſimul ac tacendi. Cap. ix. Rdo ac ratio Pythagoræ. ac deinceps familiæ ſucceſſionis eius recipiendi in
0 1* o ſtituendiq; diſcipulos: huiuſcemodi fuiſſe traditur. lam a principio adoleſcẽ Flche U tes: qui ſeſe ad diſcendum obtulerant::ꝙνονo Yu De: ideſt per naturæ in — Pl gicia penſiculabat. id uerbum ſignificat.mores naturaſq; hominum cõiectatione qua
dã: de otis& uultus ingenio: deq; totius corporis filo: atq; habitu ſciſcitari. Tũ qui ex/ ploratus ab eo: idoneuſq; fuerat: recipi in diſciplinã ſtatim iubebat.& tempus certũ ta cere: non oẽ̃s idẽ: ſed aliud alius tẽpus: pro æſtimato captu ſolertiæ. Is autem qui tace/ bat quæ dicebant᷑ ab aliis: audiebat. Neq; ꝑcontari. ſi parũ ĩtellexerat. neq; commenta ri. quæ audierat: fas erat. Sed nõ minus qui 4 tacuit. ꝗᷓ bienniũ.: Ii prorſus appellabã- tur intra tempus tacendi audiendiq; aοοã ix ol · i. auditpres. Aſt ubididicerant rerum 65 omnium

7
8
r *
E
0
*
ee eee er?.
6
J. 1
omnium difficillimas tacere: audireq;: atq; eſſe iam cœperant ſilentio eruditi: cui erat nomẽ d ie: ideſt taciturnitas: tũ uerba facere& quærere:quæq; audiſſent: ſcribe re:& quæ ipſi opinarentur expromere poteſtas erat. hi dicebantur in eo tempore ud/ uu riæoiz ideſt diſciplinis uacantes: ſcilicet ab iis artibus: quas iã diſcere atq; medita ri incœptauerant:quoniam geometriam: gnomonicam: muſicam: cæteraſq; item di- ſciplinas altiores a ονααπ f: ideſt diſciplinas: ueteres græci appellabant. Vulgus au tem: quos gẽtilico uocabulo chaldæos dicere oportet: mathematicos dicit. Ex ide his ſcientiæ ſtudiis ornati: ad perdiſcenda mundi opera:& princi pia naturæ procedebant At tunc deniq; nominabantur ꝓu: ideſt naturales. Hæc eadem ſuper Pythagora noſter Taurus quũ dixiſſet: nũc autẽ inquit iſti: qui repẽte pedibusillotis ad philoſo phos diuertunt: nõ eſt hoc ſatis. quod ſunt omnino do οντο,αννοννοiſ y uerpnt roi: ideſt a contemplatione muſica: geometria: penitus alieni: ſed legem etiam dant: qua philoſophari diſcãt.Alius ait: hoc me primum doce. Item alius: hoc uolo inquit diſcere. iſtud nollo. Hic a Sympoſio Platonis incipere geſtit: propter Alcibiadæ co- meſſationem. Illea Phedro propter Lyſiæ orationem. Eſt etiam inquit proh Iuppiter qui Platonem legere poſtulet: non uitæ ornandæ: ſed linguæ orationiſq; comẽdæ gra tia: nec ut modeſtior fiat: ſed lepidior. Hæc Taurus dicere ſolitus nouicios philoſo- phorum ſectatores: cum ueteribus Pythagoricis penſirans. Sed id quoq; non præ- tereundum eſt: quod omnesſimul: qui a Pythagora in cohortem illam diſciplinarũ recepti erant: quod quiſq; familiæ pecuniæq; habeant: in medium dabant. Et cohibe/ batur ſocietas inſeparabilis: tanꝗᷓ illud fuerit antiquum conſortium: quod re atq; uer- bo romano appellatur: oo io: ideſt contubernium. uibus uerbis compellauerit Phauorinus philoſophus adoleſcẽtẽ: uetuſte nimis & priſce loquentem. Cap · x. Hauorinus philoſophus adoleſcenti ueterum uerborũ cupidiſſimo:& ple/ p taſq; uoces nimis priſcas:& ignotiſſimas in quottidiãis cõmunibuſq; ſermo nibus expromenti: Curius inꝗt& Fabritius& Corũcanius antiquiſſimi no ſtri:& his antiquiores Horatii illi I rigemini plane& dilucide cũ ſuis fabulati ſunt. Nec; aurũcoꝶ aut ſicanoꝶ? aut pelaſgorũ: qui primi coluiſſe Italiam dicũtur: ſed æta tis ſuæ uerbis locuti Et, Ta autem perinde quaſi cum matre Euandri nunc loquare ſermone fgultis annis iam deſito uteris. ꝙ ſcire atq; intelligere neminẽ uis: quæ dicas. 2 1 5 Nonne homo inepte: ut quod uis abũde conſequaris: taceres: ſed antiquitatẽ tibi pla 5. cere ais: ꝙ honeſta:& bona:& ſobria:& modeſta ſit. uiueergo moribus præteritis: lo/ quete uexbis ꝑræſentibus. Atq; id qnod a. C. Cæſare excellentis ingenii ac prudentiæ C. Cæ uiro. In primo de analogia libro ſcriptum eſt: habe ſemꝑer in memoxia:atq; in pecto/ ſar rezut tanꝗᷓ ſcopulum: ſic fugias inauditum: atq; inſolens uerbum. uod Tucydides hiſtoriæ ſcriptor inclytus: lacedæmonios in acie nõ tuba: ſed ti biis eſſe uſos dicit. Verbaq; eius ſuper ea re poſita. Q uodq; Hero dotus Halyaten regem fidicinas in procinctu habuiſſetradit. atq; inibi quædam notata de Gracchi fi ſtula concionaria. Cap. xi. Vector hiſtort græce grauiſſimus Thucydides lacedæmõios ſummos bel a latores: non coruuũ tubarumue ſignis: ſed tibiarum modulis in prœliis uſos
2

LIBER
eſſe refert. Non prorſus ex aliquo ritu religionum: neq; rei diuinæ gratia: ne q; autem ut excitarentur: atq; euibrarentur animi quod cornua& litui moliuntur: ſed cõtra u moderatiores: modulatioreſq; fierẽt: quod tibicinis numeris temperatut a Nihil adeo in cõgrediendis hoſtibus: atq; in principiis prœlioꝶ ad ſalutẽ uirtutẽq; aptius rati:ꝗ 5 ermulcti ſonis mitioribus nonĩmadice ferocitent. Q uum procinctæ igitur claſſes erant.& inſtructa acies: cœpętũq; in hoſtem progredi: tibicines inter exercitũ poſiti: canere incœptabant Ea ibi præcentione tranquilſa& uenerabili quadã. quaſi milita⸗ ris muſicæ diſciplina: uis& impetus militũ: ne ſ parſi: diſpalatiq; pruerẽt: cohibebat. Sed ipſius illius egregii leriptoris uti uerbis libet: quæ& dignitate:& fide grauiora ſunt.. ανετ νναιι N OAO SH õjEV v? xi ol dp 0 o · xi op AH C ονντνιν: A νον¹,ðẽ?a e DAινοι Kl cοονονο. o ιν oοονε de · oνοοοον N pν’αάNeνανν O οατ ετπ,ιονι,jGu 0 g ονν p CD Neolt · cel HAI i t νννοννẽ H OSP G8l crel dN SPO curl g vοονο οννοιτ au; i. Poſt hæc cõgrediebant᷑ argiui ꝗdẽ ſociq; acriter& ipe tu adorientes. Lacedæmonii cõtra ſub tibiarũ præcẽtione: ſtipato agmine maturãtes non adeo uoluptatis cauſa: uerũ ut æquabili modulatoq; ſenſim ingreſſu conuenien- tes pugnã capeſcerẽt: nec ſuos ordines diſtrahi ſinerent: quod ſemper ampliſſim as co pias agere: ubi congrediendũ eſt: nimirũ decet. Cretenſes quoq; prœlia igred i ſolitos memoriæ datũ eſt. præcinẽte ac præmoderãte cithara greſſus. Halyates autẽ rex ter- ræ Lydiæ: more atq; uſu barbarico præditus quum beſſũ mileſiis faceret:nt Herodo- tus in hiſtoriis tradit: concinẽtes habuit fiſtulatores& fidicines: atq; fœminas etiam tibicinas in exercitu: atq; procinctu habuit: laſciuientium delicias conuiuiorum. Sed enim achæos Homerus pugnã indipiſci ait: n fiducularũ tibiarũq; cõcẽtu: ueꝶ con ſpiratu tacito nitibũdos Ol A agi n eO ννẽðνe c N oi S O n r ο νεν,ẽỹ⅝Au Ai:ideſt. Aſt ibãt taciti ſpirãtes robur achiui. Inq; uicem auxilium cupida ſibi mente ferebant. Quid ille uult ardentiſſimus clamor militum romapoꝶ: quẽ in cõgreſſibus prœlioꝝ fieri ſolitũ ſcriptores annalium memorauere: Contra ne inſtitutum fiebat antiquæ diſciplinæ tam probabile:? An tum etiam gradu clæmenti:& ſilentio eſt opus: quum ad hoſtem itur in cõipectu longinquo procul di ſtantẽ? Q uum uero prope ad manus uentũ eſt: tum iam e propinqtꝰ hoſtis& impe tu propullandus:& clamore terrẽdus eſt. Ecce autẽ pro tibicina laconica tibiæ quoq; C. grac illius concionatoriæ in mentẽ uenit: quam. C. Graccho cum populo agẽte præiſſe: ac chi fi/ præmõſtraſſe modulos ferũt. Sed nequaꝗᷓ ſic eſt. ut a uulgo dicit᷑ canere tibia ſolitũ ſtula ꝗ pene eũ loquentẽ ſtaret. uariiſq; modis tum demulcere animum: actisemq; eius. tum intendere. Quid enim foret ea re ineptius: ſidit planipedi ſaltãti. ita Graccho con cionanti numeros& modos.& frequẽtamenta quædam uaria. tibicen ineineret. Sed qui hoc cõpertius memoriæ tradiderũt. ſtetiſſe in circũſtantibus dicuntoccultius. qui fiſtula breui: ſenſim grauiuſculũ ſonũ inſpiraret. ad deprimendũ ſedandumq; impe tus uocis eius. Referueſcente nãq; impulſu.& inſtinctu extraneo naturalis illa Grace chi uehementia indiguiſſe non( opinor) exiſtimanda eſt. M. tamen Cicero fiſtulato rem iſtum utriq; rei adhibitũ eẽ a Graccho putat. ut ſonis tur placidis. tum cit atis. aut demiſſam iacentẽq; orationẽ eius erigeret. aut ferocientem læuiẽtemq; cohiberet.
Verba
25

17 C0 O8 / 07
ed
On
W
is. Et.
ba
1 0 vi
Verba ipſius Ciceronis appoſui. Itaq; idem Gracchus: quod potes audire Catule ex Eicinio cliente tuo litterato homine. quem ſeruũ ibi habuit ile ad manũ cũ eburnea ſolitus eſt habere fiſtula: qui ſtaret poſt ipſum occulte: quum concionaret᷑: peritũ ho minẽ qui inflaret celeriter eum ſonũ: qui illũ aut remiſſum excitaret: aut a cõtẽtiõe re- uocaret. Morẽ autẽ illũ ingrediẽdi ad tibicinũ modulos prœlii inſtitutũ eſſea Lacedæ moniis Ariſtoteles in Ilbris problematũ ſcripſit: quo manifeſtior fieret: exploratiorq; militũ ſecuritas:& alacritas. Nã diffidẽtiæ inquit& timori: cum ingreſſione huiuſce-/
modi minime cõuenit.& mœſti ac formidantes ab hac tam intrepida:& tam decord
incedendi modulatione alieni ſunt. Verba pauca Ariſtotelis ſuper ea re appoſui. Ai
Ti c ο A νν,ο t · po d νeανοοναν- werde ARNO
ναπνονοοντνE Vi D · ideſt quãobrẽ ubi cõmiſſuri prœlium ſint: ad tibiæ
modulos congrediãtur? ut timidos minus honeſte agentes iudicent.
Virgo ueltæ quid ætatis:& ex quali familia:& quo ritu: quibuſq; cerimoniis: ac re ligionibus: ac cognomine a pontifice maximo capiatur. Et quo ſtatim iure eſſe incipi at: ſimulatq; capta eſt. Q uodq;: ut Labeo dicit: nec inteſtato cuiꝗᷓ: nec eius inteſtatæ quiſꝗ jure hæres eſt. a Cap. xi.
. Vi de uirgine capiẽda ſcripſerũt: quoꝶ diligẽtiſſime ſcripſit Labeo Antiſti⸗ q us minor ꝗq nos. yi. maiorẽ ꝗᷓ ãnos. x. natã negauerũt capi fas eẽ. Itẽ quæ nõ
ſit patrima:& matrima. Itẽ quæ lingua debili:ſenſuue auriũ diminuta: alia/
ue qua corporis labe inſignita ſit. Itẽ quæ ipla. aut cuius pater emãcipatus ſit: etiã ſi ui uo patre in aui poteſtate ſit. Item cuius parentes alter amboue ſeruitutem ſeruierupt: aut in negotiis ſordidis diuerſant᷑. Sed eam cuius ſoror ad id ſacerdotiũ lecta ſit: excu ſationẽ mereri aiũt. Itẽ cuius pater flaẽ: aut augur: aut quindecimuir ſacris faciun dis: aut qui ſeptemuir epulonũ: aut alius eſt.Sponſæ quoq; põtificis: aut tibicinis ſa- croꝶ filiæ uacatio a ſacerdotio iſto tribui ſolet. Præterea Capito Atteius ſcriptũ reliꝗt neq; eius legendã fili: qui domiciliũ in Italia non haberet:& excuſandam eius: qui li/ beros tris nõ haberet. Virgo autẽ ueſtalis ſimul eſt capta:& in atrium ueſtæ deducta & põtificibus tradita eſt: eo ſtatim tẽpore ſine emancipatjõe: ac ſine capitis minutiõe. e patris poteſtate exit.& ius teſtamenti faciundi adipi ſcit᷑. De more autẽ: rituq; capiũ dæ uirginis littaæ quidẽ antiquiores non extant: niſi quæ capta prima eſt: a Numa re ge eſſe captam. Sed papiam legem juenimus: qua cauetur: ut pontificis maximi arbi tratu uirgines e populo uiginti legantur. Sortitioq; in contione ex eo numero fiat: ſed ea ſortitio ex lege papia non necellaria nunc uideri ſolet. Nam ſiquis honeſto loco na tus adeat ponti. maxi. atq; offerat ad ſacerdotium filiã ſuã: cuius dũtaxat ſaluis religio
num obſeruatiõibus: ratio haberi poſſit gratia popiliæ legis per ſe ratũ ſit. Capi autẽ
· uirgo propterea dici uidetur:quia pötificis maxi. manu prehẽſa: ab eo parẽte: in cu-
ius poteſttae eſt: ueluti libello capta abducitur. In libro primo fabi pictoris. quæ uer ba ponti. maxi dicere oporteat: quũ uirginẽ capit: ſcriptum eſt. Ea uerba hæc ſunt. Sacerdotẽ ueſtalẽ: quæ ſacra faciat: quæ ſuſſi:& facerdotẽ ueſtalẽ facere ꝓ po. ro. ꝗᷓrĩ
·tibꝰ uti: qc optima lege fiat: ita te amata capio. Pleriq; aũt capi uirginẽ ſolã debere pu
tãt. Sed flamines quoq; diales: itẽ põtifices& augures capi dicebant᷑. L. Sylla reꝶ ge ſtag lib. i. ita ſcripſit. P. Cornelius: cui primũ cognomẽ ſyllæ ipoſitũ eſt:flamẽ dialis 0

LIBER
captus. M. Cato de luſitanis: quum Ser. Galbã accuſauit eum dicit ius en dice re noluiſſe. Ego me nũc uolo ius pontificiũ optime ſcire. Iam ne ea caula põtifex capi at? Si uolo auguriũ optime tenere: ecquis ob eam rem augurẽ capiatẽ Præterea etiam in cõmentariis Labeꝭis: quæ ad. xi. tabulas cõpoſuit: ita ſeriptũ eſt. Virgo Veſtalis neq; hæres eſt cuiꝗᷓ inteſtato: neq; inteſta tæquiſqᷓ:ſ ed bona eius in publicum redigi aiunt. Id quo iure fiat quæritur. Amata intercapiendũ a ponti. maxi. appellatur: quo- niam quæ prima capta eſt. hoc fuiſſe nomine tradita eſt.—— Quæſitum in philoſophia eſt: quidnam foret in recepto mandato rectius id ne omnino facere. quod mandatum eſt. an nõnunq̃ etiã contra ſi id ſperes ei: qui manda⸗ uit utilius fore? Superq; ea quæſtione expoſitæ diuerſæ ſententiæ. Cap. xi. Nofficiis capiẽdis: cenſendis iudicãdiſq;:quæ t ideſt expediẽtia i& cõueniẽtia philoſophi appellãt: quærĩ ſolet: an negocio tibi dato:& gegd omnino faceres: definito. contra quid facere debeas: ſi eo facto uideri poſſit res euẽtuta ꝓſperius.exqʒ utilitate eius: qui id tibi negociũ mãdauit. Anceps quæſtio: & in utrãq; partẽ a prudẽtibus uiris arbitrata eſt. Sunt enim nõ pauci qui ſententiam ſuã una in parte def xerũt.& re ſemel ſtatuta: deliberataq; ab eo: cuius negociũ id põ tificũq; eſſet: nequaꝗᷓ putauerũt cõtra dictũ eius faciendũ: etiã ſi repentinus aliquis ca ſus rẽ cõmodius agi poſſe polliceret. Ne ſi ſpes fefelliſſet culpa ĩpatiẽtiæ:& pœna in- deprecabilis ſubeunda eſſet. Si res forte melius uertiſſec: diis quidẽ gratiã habendam Sed exẽplum tamẽ intromiſſum uideret᷑: quo bene conſulta cõũlia religiõe mandati ſoluta corrũperentur. Ali exiſtimauerũt incõmoda prius: quæ metuẽdæ eſſent: ſi res geſta aliter foret: ꝗᷓ imperatũ eſt: cum emolumẽto ſpei pẽſitãda eẽ. Et ſi ea leuiora mi⸗ noraq;: at utilitas cõtra grauior& amplior: ſpe quantũ poteſt firma oſtenderet᷑: tum poſſe aduerſum mandata fieri cenſuerũt: ne oblata diuinitus rei bene gerendæ occa/ ſio amitteret᷑ Neq; timendũ eẽ plum nõ parendi crediderũt: ſi rationes huiuſcemo-/ di dũtaxat nõ adeſſent. Cum primis aũt reſpiciendũ putauerũt ingeniũ naturãq; illi us cui ea res præceptũq; eſſet ne ferox. durus: indomitus inexorabiliſq; ſic: qualia fue rint poſthumana imperia:& manliana. Nã ſi tali præceptori ratio reddẽda ſit: nihil fa ciendum eſſe monuerunt aliter: ꝗᷓ præceptũ eſt. Inſtructius deliberatiuſq; fore arbi- tramur theorematiũ hoc de mãdatis huiuſcemodi aſſequendis. ſi enemplum quoq;
P. craſ · P. Craſſi Mutiani clari: ac inclyti uiri appoſuerimus. Is Craſſus a Sẽprotio Aſelliõe
& pleriſq; alis hiſtoriæ romanæ ſcriptoribus traditur quinq; habuiſſe reꝶ bonaꝶ ma xima& præcipua: q eſſet ditiſſimus: ꝙ nobiliſſimus: ꝙ eloquentiſſimus: qꝙ iuriſcon/ ſultiſſimus:ꝙ ponti. maxi. Is quũ in eõſulatu obtineret aſiã prouinciã:& circũſedere oppugnareq; leucas oppidum pararet. opuſq; eſſet firma ac ꝓcera trabe: quæ arietẽ faceret: quo muros eius oppidi quateret: ſcripſit ad magiſtrum ape vœ molis athenienſium. ſocioꝶ amicorumq; po. ro. ut ex malis duobus: quos apud eos uidiſſet: uter maior eſſent: cũ mittendũ curaret. Tũ magiſter opπνννα cõperto: quãobrẽ malum deſideraret: nõ uti iuſſus erãt: maiore. ſed quẽ eſſe magis idoneum. aptiorem que faciẽdo arieti: facilioremq; portatu exiſtimabat: minorem miſit. Craſſus eum uo cari iuſſit.& quum interrogaſſet: cur non quem iuſſerat nſiſſet cauſis rationibus quas dictitabat ſſ pretis ueſtimẽta detrahi imperauit- uirgiſ q; multis cecidit. Corrũpi
atcq;
.

m 4 0 li⸗ E fa i de na Nn ⸗ re tẽ lis et: rẽ
41
atq; diſſolui officium omne imperantis ratus: ſiquis ad id quod facere juſſuseſt: non oblequio debito: ſed conſilio non deſiderato reſpondeat.
Quid dixerit feceritq;. C. Fabritius magna uir gloria: magniſq; rebus geſtis: ſed fa miliæ pecuniæq; inops: quum ei ſamnites tanꝗᷓ indigenti graue aurum donarent: ple- numq; odii. Cap. xiii. Vlius Iginus in libro de uita: rebuſqʒ illuſtrium uirorum ſexto. legatos dicit i aſamnidbus ad. C. Fabritiũ imperatorem po. ro. ueniſſe:& memoratis mul · C. Fa
tis: magniſq; rebus: quæ bene& beniuole poſt redditam pacem ſamnitibus britius
feciſſet: obtuliſſedono grandẽ pecuniã: oraſſeq; uti acciperet: uetereturq;. Atq; id face re ſamnites dixiſſe:ꝙ uiderent multa ad ſplendorẽ domus atq; uictus defieri: neq; pro magnitudĩe dignitateq; lautũ paratũq; eſſe. Tũ fabritiũ planas manus ab auribus ad oculos:& infra deinceps ad nares:& ad os:& ad gulã: atq; inde porro ad uẽtrẽ imum deduxiſſe:& legatis ita reſpõdiſſe: dum illi omnibus mẽbris: quæ attigiſſet: obſiſtert: atq; imperare poſſet: nunꝗ quicꝗ defuturũ. Propterea pecuniam: qua ſibi nihil eſſet uſus: ab iis quibus eam ſciret uſui eſſe: non accipere.
2 uod importunum uitiũ ſit futilis: inaniſq; loquacitas:& ꝗmultis in locis a prin⸗ f
VII
cipibus utriuſq; linguæ uiris deteſtatione iuſta culpata ſit. Cap. xv. e lan
Lr
Vi ſunt leues:& futiles:& importuni ſocutores: quiq; nullo reꝶ põdere inni q xi uerbis humidis:& lapſantibus defſuunt. eorũ orationẽ bene exiſtimatũ ẽ in ore naſci: nõ in pectore. Linguã aũt debere aiũt non eſſe liberã: nec uagã: ſed uinclis de pectore imo ac de corde aptis moueri:& quaſi gubernari. Sic enim uide as quoſdã ſcatere uerbis: ſine ullo iudicii negocio cũ ſecuritate multa& ꝓfunda: ut ſo quẽtes plerũq; uideant᷑: loqui ſeſe neſęire. Vlyxem cõtra Homerus uirũ ſapienti facũ dia præditũ: uocẽ mittere ait nõ ex ore: ſed ex pectore. Quo ſcilicet nõ ad ſonũ magis habitũq; uocis. ꝗᷓ ex ſententiaꝶ penitus conceptaꝶ altitudine pertineret. Petulantiæq; uerborũ N uallũ eſſe opoſitũ dentiũ: luculente dixit: ut loquendi temeritas: nõ cordis tantũ cuſtodia: atq; uigilia cohibeatur: ſed ex quibuſdã quaſi excubiis ĩ ore po/ ſitis ſepiatur. Homerica de quibus ſupra dixi: hæc ſunt. NN OTEAH rsd Tu νανẽ,ỹõ&oV iel: r ατν ιονỹẽ ͤ ⁰oio/ gr e ον. E DN gd · ideſt Aſt ubi iem magnam fundebat pe ctore uocem. Dentis clauſtra tui uox qualis nata reliquitſ M. Tullii quoq; uerba poſui: ꝗbus ſtultã& ĩnanꝭdicẽdi copiã grauiter& uere dete ſtatus eſt. Dũmodo inꝗt hoc cõſtet: nec; infantiã eius: qui rẽ norit:ſed eam explicare dicẽdo nõ queat:neq; inſcitiã illiusecui res nõ ſuppetat: uerba nõ deſint: eẽ laudãdam. Quo ſi aſteꝑ ſit optãdũ: malim eꝗdẽ ĩdiſertã prudẽtiã: ꝗᷓ ſtultã loquacitatẽ. Itẽ ĩ lib. de oratore primo uerba hæc poſuit. Quid. n. eſt tã furioſum: ꝗᷓ uerboꝶ uel optimoꝶg: atq; ornatiſſimoꝶ ſonitus inanis: nulla ſubiecta ſnĩa: nec ſcia? Cũ primus autẽ. M. Ca to atrociſſimus huiuſcemodi uitii ĩſeckator ẽ. nãq; ĩ oratiõe quæ inſcripta ẽ. Si Celius tri. ple. appellaſſet. Nunã inqt tacet:quẽ morbus tenet loquẽdi:tanꝗᷓ ueternoſũ uiuẽ di: atq; dormiẽdi. O uedl ſi nõ cõueniant: tamẽ cõuocari ĩubet. Itaeſt cupidus or̃onis ut cõducat: qui auſcultet. Itaq; auditis non auſcultatis tanꝗ pharmacopolam · Nam
Nun 2— 8 Friet 7 Lu- v 4 4 7 fame uit E
10

eius uerba audiunt᷑: uerũ ei ſe nemo cõmittat: ſi æger eſt. Idem Cato in eadẽ oratione eidem. M. Celio uilitatẽ obprobrans: non loquẽdi tantũ: uerũ etiã tacendi. Fruſto in- quit panis conduci poteſt: uel uti taceat: uel uti loquatur. Neq; non merito Homerus unum ex omnibus Kerst du,j“o⸗ fi E cixpl Jo uvbooꝰideſt loquentẽ ſine iudicio & modo appellabat: uerba illius multa& a: ideſt incompta. ſtrepẽtiũ ſine mo do graculorũ ſimilia eſſe dicit. Quid enim eſt aliud q EO: ideſt ſupra modũ loquitans cõturbabat. Eupolidis quoq; uerſus de id genus hominibus cõſigna tiſſume factus ẽ. N iv dolce: νοννιντνν,ο NE: ideſt blatterare optimus dicere ineptiſſimus. Quod Saluſtius noſter imitari uolens loquax inquit magis: ꝗᷓ fa cundus. Quapropter Heſiodus poetarũ prudentiſſimus linguam non uulgandam
ſed recondendam eſſe dicit: perinde ut theſaurum. Eiuſq; eſſe in promendo gratiam
plurimam: ſi modeſta:& parca:& modulata ſit.
NNO OHꝗ Tien rc%ονσ,＋ e ꝰνο νονẽ¼i Apιντν
OAO AH¹EH N,, ANAp g · æd rd H ο⁰ iοννe
Optimus eſt ho mini linguæ theſaurus& ingens
Gratia: quæ ꝑarcis menſurat ſingula uerbis.
Epicarmiũ quoq; illud non ĩſcite ſe hẽt. oo. ¹ð Ai. AN Aci d NN UV N
ideſt non idoneus ad dicendum: ſed ad tacendum impos. Exquo profecto ſumptum
eſt qui quum loqui non poſſet: tacere nõ poterat. Phauarinũ ego audiu dicere uerſus
iſtos Euripidis: ao c god r. yon οονι M ονοννẽSU]ν]εα¶ νο e dοι Aννν,m
ideſt effrenioris:& ex legis dementiæ extremum ifœlicitas occupat. Non de iis tan/
tũ factos accipi debere: qui ĩpia: aut illicita dicerent: ſed uel maxime de hominibus
quoq; poſſe dici ſtulta& immodica blatterantibus. quorum lingua tam prodiga: iu-
freniſq; ſit: òut fluat ſemper& eſtuet colluuione uerboꝶ teterrima. O uod genus ho⸗
mines a græcis ſignificatiſſimouocabulo NH οο: ideſt linguaces appellatos, Vale
riũ Probũ grãmaticũ illuſtrẽ: ex familiari eius docto uiro cõperi Saluſtianum illud Satis lo Satis loquẽtiæ: ſapientiæ parum: breui anteꝗᷓ uita decederet: ſic legere cœpiſſe:& ſic a quẽtiæ Saluſtio relictũ affirmaſſe. Satis loquentiæ: ſapientiæ parũ. Q uod loquentia noua lapien tori uerboꝶ Salu ſtio maxime cõgrueret. Eloquẽtia cum iaſipiẽtia minime cõueniret tie paꝶ Huiuſ⸗ cemodi aũt loquacitatẽ: uerborũq; turbã maguitudĩe inani uaſtã facetiſſimus poeta Ariſtophanes inſignibus uocabulis denotauit ĩ his uerſibus · vophοννy I r n ro · Oñoꝙeie: NOA · i he minẽ agreſti ferocia: ore temeratio: effrenato: pro digo: petulante loquacem: futilem:& fuſum per uerborum cõgeriem: ac faſtũ. Neq; minus inſigniter ueteres quoq; noſtri: hoc genus homines in uerba prouectos locutu leios:& blatterones:& linguaces dixerunt.
QA uerba iſtæc quadrigarii: ex ãnali tertio ibi: Mille hominũ occidit᷑: nõ licentia
neq; de poetaꝶ figura: ſed rõne certa:& ꝓba grãmaticæ diſcipliæ dicta ſũt. Cap. xyi.
5
Mille Vadrigarius in. iii. ãnaliũ ita ſcripſitelbi occidit᷑ mille hominũ: occidit᷑ ĩqtt hoium q non occiduntur. Item Lucilius in. iii. ſatyrarum. Ad portum mille a porta ẽ: oecidit exinde ſalernum. mille inquit eſt: non mille ſunt. Vabro in. xyiii. rerũ huma
narum. Ad romuli initium plus mille& cẽtum anno; eſt. Cato in primo originum. Inde eſt
h e r

724
4.. viii
e Inde eſt ferme mille paſſus. M. Cicero ĩ. vi. in Antoniũ. Ita ne ianus medius in. L. An * tonii cliẽtela eſt? quis unqᷓ in illo iano inuẽtus eſt? qui. L. Antonio mille nũmum fer⸗ 18 ret expenſũ? In his atq; multis aliis mille numero ſingulari dictum eſt. Neq; hoc(ut 0 quidã putant) uetuſtati conceſſum eſt: aut per figurarũ cõcinnitatẽ admiſſum ẽ: ſed 0 ſio uidetur ratio poſcere. mille enim nõ pro eo ponitur: quod græce xi dicit᷑. Sed 2 qc xrα:& ſicuti una Nia:& duæ Nes: ita unũ mille:& duo millia certa a atq; directa ratione dicitur. Quãobrem id quoq; recte& probabiliter dici folitum: 8 mille denarium in arca eſt.& mille equitum in exercitu eſt. Lucilius autem præterꝗᷓ a ſuperius poſui: alio quoq; in loco id manifeſtius demõſt rat. Nã in libro. xv. ita dicit. n Hunc mille paſſum qui uicerit: atq; duobus.
1 Campanus ſonipes ſuccuſſor nullus ſequetur.
Maiore in ſpatio ac diuerſus iubebitur ire. a
Item alio libro. viii. Mille die nũmum poteſt uno quærere centũ. Mille paſſum dixit pto mille paſſibus.& uno mille nũmum pro unis mille nũmis. aperteq; oſtẽdit: mille &uocahulũ eſſe:& ſingulari numero dici. Eiuſqʒ ꝑluratiuũ eſſe millia·& caſum etiã capere ablatiuũ neq; cæteros caſus requiri oportere. quum ſint alia pleraq; uocabula
7 quæ in ſingulos tantum caſus:quædã etiã quæ in nullum inclinent᷑. quapropter nihil g n iam dubium eſt: quin. M. C. in orat õe quam inſcripſit pro Nlilone: ita ſcriptum reli 18 querit. Ante fundum Clodũ quo in fundo: propter inſanas illas ſubſtructiones: facile 4 mille hominũ ueſabatur ualentium: non uerſabantur: quod in lbris minus accuratis 7 ſcriptum eſt. Alia enim ratione mille hominum: alia mlle homines dicendum eſt. 18 Q uãta cũ animi æquitate tolerauerit Socrates uxoris ingenium intractabile atq; 17 inibi quid. M. Varro in quadã ſatyra: de officio mariti ſcripſerit. ap. xvii. / Anthippe ſocratis philoſopi ũxor moroſa admodũ fuiſſe fertur:& iurgioſa. xãthip e* 1 rarumq;& moleſtiarũ muliebrium: per diem perq; noctem ſcatebat· Has pe d eius intẽperies in maritum Alcibiades demiratus: ĩterrogauit Socratẽ: quæ N 4 U 2 nam ratio eſſet: cur mulierem tam acerbam domo non exigeret. Q uoniam inquit So. la crates: quum illam domi talem perpetior: ĩſueſco&exerceor: ut cæteroꝶ quoc; foris et petulantiã& iniuriã faciliusferam. Secundum hanc ſententiã quoq; Varro in ſatyra 18 menippea: quam de officio mariti ſcripſit. Vitiũ inquit uxoris aut tollendũ: aut feren 8 dumeſt. Q uitollituitium uxorem cõmodiorẽ ꝑræſtat: qui fert ſeſe meliorẽ facit. 7 Hæc uerba Varronis tollere:& ferre lepide quidem compoſita ſunt. Sed tollere appa- 0 ret dictũ pro corrigere. Id etiam apparet: eiuſmodieiitium uxoris ſi corrigi non poſſit 5 ferendum eſſe: Varronem cenſuiſſe. quæ ferri ſcilicet a uiro honeſte poſſunt. Vitia u enim flagitiis leuiora ſunt. 5 1 uod. M. Varro in libro deratione uocabuloꝶ primo. L. Lælium magiſtrũ ſu⸗
a um wp e rπννM ͥ po nonnulloꝶ uerborũ falſa dixiſſe reprehendit: quoq; idẽ Var i. ro in eodem libro furis r πoονο i falſam dicit. Cap. xviſi.
7 Nprimo de ratione uocabuloꝶ libro. M. Varro doctiſſimũ tũc ciuitatis ho 5 i mitt. L. Læliũ erraſſeoſtendit: ꝙ uocabulum græcũ uetus traductũ in lin a guã romanã p-o meraco:& 5 ſe primitus latine fictum eſſet: reſoluit in . uoces latinas: ratione etymologiga falſa. Verba ipſa ſuper ea re V arronis poſuimus.

Fur
libri ſi byllini
1
ö 1 A 1. 8 2 1 72
LIBER
In quo Lælius noſter litteris ornatiſſimus memoria noſtra errauit aliquotiens. Nã ali quot uerboꝶ antiquoꝶ græcoꝶ: pinde atq; eſſent propria noſtra reddidit cauſas fal
Lepus ſas. Non enim leporẽ dicimus c ut ait) ꝗd eſt leuipes. Sed ꝗd eſt uocabulũ antiquum
grecũ. Multa enim uetera illoꝶ ignorant᷑ ꝗd pro iis alis nunc uocabulis utunt᷑.& il loꝶ eẽ plæriq; ignorẽt græcũ: qd nũc nominãt AHV. Puteũ eẽ quod nocãt op ieporẽ: qd No dicunt. In quo nõ mõ Lelii ingeniũ nõ rep hendo: ſed induſtriam laudo. Succeſſum. n. fortuna experientiam laus ſeqtur. Hæc Varro in primo lib. ſcri pſit. de ratione uocabuloꝶ ſcitiſſime: de uſu utriuſq; linguæ peritiſſime: de ipſo Lælio clementiſſime. Sed i poſteriore eiuſdem libri parte dixit. Furẽ exeo dictum ꝙ; ueteres rowani: furuum atrum appellauerint.& fures p noctẽ. quæ atra ſit. facilius furent᷑. None ſic ur̃ Varro de fure dixiſſe. tanꝗᷓ Lælius de lepore? Nã quod a græcis nũc c ds fu · ideſt fur dt antiquiore græca lingua ꝙœp eſt dictum. Hine ꝑaffinitatem litte/ rarum. quæ p græce eſt latine fur. Sed ea res fugerit ne tune Varronis memoriã. an contra aptius.& cohærentius putarĩt.furem a furuo. ideſtnigro appellari. in hac re de uiro tam excellentis doctrinæ hon meum iudicium eſt. Hiſtoria ſuper libris ſibyllinis. ac de I arquinio ſuperbo rege. Cap. xix. Nantiquis annalibus memoria ſuper libris ſibyllinis hæc prodita eſt. Anus 1 hof pita: atq; incognita ad I arquinium ſi upbũ regẽ adiit: nouẽ lixapos ferẽs quos eſſe dicebacdiuina oracula. eos uelle dixſt uenundare. Tarꝗnius pᷣciũ percũtatus eſt. Mulier nimiũ atq; ĩimenſum popoſcit Rex quaſi anus ætate deſiparet riſit. Tũ illa foculũ corã eo: cũ igni appoſuit. tris libros ex nouẽ deurit:& ecqd reli quos ſex eodẽ pᷣcio emere uellet: regẽ ĩterrogauit. Sed enim Tarquinius id multo riſit magis. dixitq; anũ iã ꝓculdubio delirare. Mulier ibidẽ ſtatim tris libros alios exuſſit Atq; idpſum denuo placide rogauit: tris reliquos eodem illo precio emat. Tarquinius ore iam ſeno: atqʒ attẽtiore ani mio fit. eam conſtantiã confidentiãq; nõ inſuper haben dam intelligit:& libros tris reliquos mercat᷑ nihilo minore precio:ꝗᷓ quod erat petitũ pro omnibus. Sed eam mulierẽ tunc a Tarquinio digreſſam: poſtea nuſꝗᷓ loci uiſam conſtitit. Libri tres in ſacrariũ cõditi ſipylini appellati. Ad eos quaſi ad oraculũ quin/ decim uiri adeunt: quum dii ĩmortales publicæconſulerddi ſunt. Quid geometræ dicãt græci: ꝗbuſq; oa iſta latinis uocabulis apꝑellent᷑. Cap. xx. Iguraꝶ quæ iuατε geometræ appellant: genera ſunt duo: plonũ& ſoli/ dum. hæc ipſi uocãt cio: Ao lcp Planũ ẽ qd in duas partis ſolum li neas habet: qua latũẽ:& qua longũ. qualia ſunt triquetra:& quadrata: quæ in area fiunt ſine altitudine. Solidũ ẽ: quãdò nõ lõgitudines modo:& latitudines pla- nas numeri linearũ efficiunt: ſed etiã extollũt altitudines. quales ſunt ferme mete triã guli quas pyramidas appellãt: uel qualia ſunt quadrata undiq; quæ o illi: nos quadrãtalia dicimus cov? enim eſt figura ex omui latere quadrata: quales ſũt ingt M. Varro teſſeræ: quibus in alueolo ludit᷑: ex quo ipſe appellatæ oi · In numeris etiam ſimiliter go dicitur:quum omne latus eiuſdẽ numeri æqualiter in ſeſe ſol- uitur. ſicuti fit: quũ ter terna ducunt᷑ Atqʒ idem ipſe numerus triplicatur. huius nu meri cubum Pythagoras uim habere lunaris circuli dixit: q& luna orbem ſuum lu⸗ ſtret ſeptem& uiginti diebus: qui a numeris ternio: qui græce dicit Jie g tãtundem efficiat

„ PRIMVS VIIII
all efficiat in cubo. Linea autem a noſtris dicitur: quã Yαu]Ih]/n græci uocant. Eã. M. linea 5 fal Varro ita definit: Linea eſt inquit longitudo quædam ſine latitudine& altitudine. e um Ai Ano autem breuius præter miſſa altitudine pd ii aun eſt inquit ai Hę e Kil⸗ rec: ideſt lõgitudo illatabilis: quod exprimere uno latine uerbo non queas: niſi aude 5500 as dicere illatabilis: . Quod julius Higinus affitmatiſſime contendit legiſſe ſe librum. P. Virgilii do/ 0 meſticum: in quo ſcriptum eſſet. Et ora Triſtia tentantum ſenſu torquebit amaror: 14150 non quod uulgus legeret ſenſu torquebit amaro. Cap. xxi. eres Erſus iſtos ex georgicis uirgilii plæriq; omnes ſic legunt. 11 u At ſapor indicium faciet manifeſtus:& ora. . I riſtia tentantum ſenſu torquebit amaro. 1 Higinus autem non hercle jgnobilis grammaticus in comm entariis: quæ in uirgili/ amaror * um fecit confirmat:& perſeuerat: non hoc a uitgilio relictum. Sed quod ipſe inuene G rit in libro qui fuerat ex domo: atq; familia uirgilii: Et ora Triſtia tẽtantum ſenſu tor quebit amaror. Neq; id ſoli Higino. ſed doctis quibuſdam etiam uiris com placitum Kia. Auoniam uidetur abſurde dici. Sapor ſenſu amaro torquet: quum ipſe inquiunt ſa- 758 por ſenſus ſit: non alium in ſemetipſoſenſum habeat: ac peride ſit quaſi dicatur: ſen rc ſus ſenſu amaro torquet Sed enim cum Phauorino Higini commentariũ legiſſem eld atq; ei ſtatim diſplicita eſſet inſolentia& in ſuauitas amaloris. Iouem lapideum ingꝗd)y aret. uod ſanctiſſimum iuſiurandum eſt habitum: paratus ſum ego iurare: uirgiliũ hoc eli⸗ nunꝗᷓ ſcripſiſſe. Sed Higinum ego dicere uerum arbitror. Non enim primus finxit rilit hoc uerbumuirgilius inſolenter: ſed in carminibus Lucretii inuentum: non eſt aſper illit natus auctoritate poetæ ingenio& facundia præcelentis. Verba ex quarto Lucretii — Deniq; in os falſi uenit humor ſæpe ſaporis: 0 tit Quuum mara uerſamur proprer: dilutaq; contra. 3 Quum tuimur miſceri abſcynthia tangit amaror: 155 Non uerba autem ſola: ſed uerſus prope totos:& locos quoq; Lucreti plurimos ſe- ctatum eſſe Virgilium uidemus. 5 —— An qui cauſq; defendit: recte latineq; dicat ſupereſſe id quod defendit?& ſupereſ⸗ 011 ſe proprie quid lit. Capi. xxii. n li Rroborauit inueterauitq; falſa& aliena uerbi ſignificatio: qq; dicitur: hie il 3 li ſupeſt quũ dicendũ eſt. Aduocatũ eſſe uẽ cu piã: cauſamq; eius defen⸗ 125 2 dere Atq; id dicit᷑:nõ ĩ cõpitis tantum neq; in plæbe uulgaria ſed in foro: in 114 comitio: apud tribunalia. Qui integre autẽ locuti ſunt: magnã part ſupereſſe itadi- „os,; Lerunt:uteo uerbo ſignificarẽt ſi uperfluere:& ſuperuacare atq; eſſe ſupra neceſſariũ Adeſſe 90 modũ Itaq;. N. Varro in ſatyra quæ inſcripta eſt: Neſcis quid ueſper ueat:ſi uperfu ſuꝑeſſe . illedicitl modice& in tempeſtiue fuiſſe. Verba ex eo libro hæc ſunt. Inconuiuio legi 5 nec oĩadebent:& ea potiſſimũ quæ ſimail ſint Ad. i. uitæ icõmoda:& delectẽt 5 potius: ut id quoq; nõ uideat᷑ ſuperfuiſſe. memini ego prætoris docti hominis tribu 5 nali me fortaſſe aſſiſtera atq; ibi aduocatũ non incefebrem ſit poſtulare: ut quã cau- — m dicerettremq; quæ agebat᷑ nõ attingeret. Tũc prætorẽ ei quia res erat: dixiſſe ad

LIBER
uocatũ eũ non habere:& quũ is qui uerba faci ebat reclamaſſet: ego illi uir clatiſſime ſuperſum: Reſſ pondiſſet prætorem feſtiuiter: Tu plane ſuperes: non ades. M. autem Cicero ĩ libro 9 iſcriptus ẽ de iure ciuili ĩ artem redigẽdo uerba hæc poſuit. Nec uero ſcia iuris maioribus ſuis. O. Melius Tubero defuit: doctrina etiã ſuperfuit. In quo loco ſupfuit ſignificare ur̃ ſupra fuit:& præſtitit ſuperauitque maiores ſuos doctrina ſua ſuperfluenti tum& nimis abũdanti. Diſciplinas enĩ Tubero ſtoicas& dialecti cas percalluerat. In libro quoq; de repu. ſecũdo: dipſum uerbũ Cicerõis nõ temere trãſeundũ. Verba ex eo libro hæc ſunt. Nõ grauarer Læli: niſi& hos uelle putarẽ:& ipſe cuperẽ te quoq; aliꝗᷓ partẽ huius noſtri ſermonis attingere præſertim cũ heri ip̃e dixeris te nobis nõ ẽt ſeperfuturũ: uerum id quidẽ fieri nõ põt: ne deſis omnes te roga mus. Exquiſite igitur& cõperte Iulius paulus dicebat: homo in noſtra memoria do- ctiſlimus ſupereſſe nõ ſimplici rõne dici tam latine ꝗᷓ græce. Græcos. n. xe pie. i. uiuere: adeſſe: uiciſſe:tãĩ utraq; parte ponere: uel quod ſuperuacaneũ eẽt: ac nõ ne- ceſſariũ: uel qd abundans nimis& affluens& exuperãs. Sic quoc; noſtros ueteres ſu pereſſe alias dixiſſe: ꝓ ſupfluenti& ſuperuacuo: nec admodũ neceſſario: ita ut ſupra poſuimus Varronẽ dicere. Alias ita ut Cicero dixit: ꝓ eo: quod copia ꝗdẽ& faculta/ te cæteris anteiret: tũ ſupra modũ:& largius ꝓlixiuſq; flueret: ꝗᷓ eẽt ſatis. Qui dicit er go ſe ſupeſſe ei: quẽ defendit nihil iſtoꝶ uult dicere:ſed neſcio ꝗd aliud idictũ inſ ci⸗ tumqʒ dicit. Ac ne Virgili quidẽ poterit auctoritate uti qui in georgicis ita ſcripſit. Primus ego in patriam mecum modo uita ſuperſit. Hoc. n. ĩloco Virgilius need pr peN. i. minus ꝓprie uerbo uſus ur̃: quod ſuperſit di xit ꝓ lõginquius cutiuſq; adlit. illud cõtra eiuſdẽ Virgilii eſt aliquanto probabilius. Elorentiſq; ſecant herbas fluuioſq; miniſtrant. 1 R Farraq;: ne blando nequeant ſupereſſe labori. 8 Significat enĩ ſupra laborem et: neq; opprimi a labore. An autẽ ſupereſſe dixerit u e Supare teres p reſtare& pficiẽdæ rei deeſſe quærebamus. Nã Saluſtius in ſignificatione iſta non ſupereſſe:ſed ſuperare dicit. Verba eius in iugurtha. Is plerũq; a rege exercitum ductare:& omnis res exequi ſolitus erat: quæ iugurthæ feſſo. aut maioribus aſtricto ſuperauerant. Sed inuenimus in. iii. Enni annalium in hot uerſu. 2 Inde ſibi memorat unũ ſupeſſe laborẽ. Ideſt reliquũ eſſe& reſtare. Quod quia ideſt Reſtar̃᷑ diuiſe pronũciandũ ẽ: ut nõ una ꝑs oratiõis eẽ uideat᷑: ſed duæ. Cicero ãtin. i antoni/ anag: ꝗdẽ reliquũ nõ ſuꝑeſſe: ſed reſtare dici. Præter hæc ſupeſſe inuenimus dictum ſupeſſe ꝓ ſupſtitẽ eẽ. Ita enĩ ſcriptũ ẽ l libro epiſtolaꝶ. M. Ciceronis ad. L. Plancũ:& in epi- ſtola. M. aſinii Pollionis ad Ciceronẽ uerbis his. Nã 8 deeſſe reip. uolo: neq; ſuꝑ eſſe. Per quod ſignificat: ſi reſpu. emoriat᷑:& peat molle ſe uiuere. In Plauti ãt aſinaria manifeſtius idipſum ſcriptũ ẽĩ his uerbis: q̃ ſunt eius comœdiæ prĩa. Sicut tuum uis unicũ gnatũ tuæ ſupeſſe uitæ hoſpitẽ& ſupſtitẽ. Cauẽda igit ẽ no improprietas ſola uerbi: ſed etiã prauitas oĩs: ſiquis ſe nũc ſenior aduocatus adoleſcẽti ſupeſſe dicat. Quis fuerit Papyrius prætextatus: quæuoiſtius cauſa cognomẽti ſit hiſtoriamq;
iſta omnis ſuper eodem Papyrio cognitu iocumda: Cap. xxiii. Papyri h I ſtoria de Papyrio prætextato dicta:ſcripta eſt a. M Catone in oratione qua us ulis t ad milites cõtra Galbã: cũ multa ꝗdẽ uenuſtaie atq; luce: ac mũdicia
uerborum

1e ſta
Im-
ro
elt
ni/ im
5
pi⸗
ria
tis
ola
a0
777
III. „
ua
Ci
PRIMVS X
uerbotum · Ea Catonis uerba: huic prorſus commentario indidiſſem: ſi libri copia fu
iſſet id temporis quum hæc dictaui. Q uod ſi nõ uirtutes dignitateſq; uer borum: ſed rem ipſam ſcire quæris: res ferme ad hunc modum eſt. Mos antea ſenatroribus romæ fuit: in curia cum prætextatis filiis introire. Tunc quidem in ſenatu res maior quæpiã conſultata: eoq; in diem poſterum prolata eſt. Placuitq; ut eam rem ſuper quam tra- ctauiſſent:nequis enunciaret: priuſꝗᷓ decreta eſſet. Mater papyrii pueri: qui cum parẽ te ſuo in curia fuerat: percontata eee in ſenatu patres egiſſent. Puer re ſpondit tacendum eſſe neq; id dici licere. Mulier fit audiendi cupidior ſecretum rei:& ſilentium pueri: auimum eius ad inquirendum euerberat. Quarit igitur compreſſi-
7
us uiolentiuſq;. Tum puer matre urgente lepidi: atq; feſtiui mendacii conſilium ca- a
pit:actum in ſenatu dicit: utrũ uideretur utilius: exq; repu. eſſe: unus ne ut duas uxo/
res haberet: an ut una apud duos nupta eſſet. Hoc illa ut audiuit: animus compaue/ a
ſcit. domo trepidans egreditur: ad cæteras matronas peruenit. Ad ſenatum poſtridie
matrum familias caterua lachrymantes: atq; obſecrantes orant: una potius ut duobus
nupta fieret: ꝗᷓ ut uni duæ. Senatores ingredientes in curiam: quæ illa mulierum intẽ/
peries:& ꝗd ſibi poſtulatio illa uellet mirabantur. Puer Papyrius in mediũ curiæ pro
greſſus: ꝗd mater audire inſtitiſſet: ꝗd ipſe matri dixiſſet: rẽ ſicuti fuerat denarrat. Se
natus fidè atq; ingeniũ pueri exoſculat᷑. Conſultũ facit: uti poſthac pueri cũ parenti⸗
bus in curiã ne introcant: niſiilleunus Papyrius. Atq; puero poſtea cognomentũ ho-
noris gratia inditũ Prætextatus ob tacẽdi ſoquẽdiq; in ætate p̃textata prudentiam. Prætex. Ia epigtãmatatriũ ueterum poetarum: Neuii: Plauti: Pacuuii: quæ facta abip/ tatus
ſis: eorum ſepulchris inciſa ſunt. Cap. xxiili.
Rium poetaꝑ illuſtriũ epigrã mata Cn. Neuii: Plauti. M. Pactuii: quæ ipſi Neuii t fecerũt& incidẽda ſuo ſepulchro reliquerũt: notabilitas eoꝶ gratia: ac uenu epigtã-
ſtatis:ſcribenda in his cõmentariis eẽ duxi. Epigrãma neuii plenũ ſuꝑbiæ cã ma.
panæ: qd teſtimoniũ eſſe iuſtum potuiſſet; niſi ab ipſo dictum eſſet.
Immortales mortales ſi foret fas lere:
Flerent diuæ camenæ Neuium poetam.
Itaq; poſtꝗᷓ eſt orchio traditus theſauro:
Obliti ſuꝶt Rom lingua latina loquier.
Epigtamma Plauti: quod dubitaſſemus an plauti foret: niſi a. M. Varrone poſitũ Plauti eſſet in libro de poetis primo. 5 Epigrã/ Poſtqᷓ eſt morte captus plautus ma Comœdia luget: ſcæua eſt deſerta, ·
D einde riſus: ludus: iocuſq;:& numeri. Innumeri ſimul omnes collachrymarunt.
Epigrãma Pacuuii uerecũdiſſimũ:& puriſſimũ. dignũq; eius elegãtiſſima grauitate Pacuuii
Adqleſcens tametſi properas. hoc te ſaxum rogat, 5 Epigrã⸗ Vt ſe aſpicias. deinde quod ſcriptum eſt legas. ma
Hic ſunt poetæ Pacuuij matci ſita oſſa. Hęc uolebam neſcius ne eſſes. uale,

LIBER
uis uerbis. M. Marro inducias definierit: quæſitumq; inibi curioſius: quænam ratio ſit uoeabuli induciarum: Cap. xxv· Vobus modis. M. Varro in libro humanarum: qui eſt de bello& pace: in- d duciæ quid ſint definit: Induciæ inquit ſunt pax caſtrenſis paucorum dierũ. inducie Item alio in loco. Induciæ inquit ſunt belli feriæ. Sed lepide magis atq; iocun dæ breuitatis: utraq; definitio: ꝗᷓ plena aut proba eſſe uidetur. Nam neq; pax eſt indu- ciæ: bellum enim manet pugna ceſſat. Neq; in ſolis caſtris: neq; paucorum tantum di erum induciæ ſunt. Quid enim dicemus ſi induciis in mẽſium aliquod factis: caſtris 1 concedatur: nonne tum quoq; induciæ ſunt Aut rurſus quid eſſe id dicemus: quod in 1 primo annalium quadrigari ſcriptum eſt. C. Pontium ſamnitem a dictatore Romão ſex horrarum inducias poſtulaſſe: ſi induciæ paucorum tantum dierum appellandæ f ſunt. Belli autem ſerias feſtiue magis dixit: ꝗᷓ aperte atq; definire. Græci autem ſignifi ö cantius conſignantiuſq; ceſſationem iſtam pugnæ pacticiame lee ic pic. i. amanibo temperationem dixerunt exempta una littera ſonitus uaſtioris:& ſubiuncta lenioris. Nam quod eo tempore non pugnetur:& manus cohibeantur. hL. i. inducias ab abſtinendis manibus appellarunt. Sed profecto non id fuit uarroni negocium: ut inducias ſuperſtitioſe definiret:& legibus rationibuſq; omnibus definitionũ in ſerui/ ret. Satis enim uiſum eſt: eiuſmodi facere demonſtrationem. Q uod genus græci xd ro. i. forma magis& u Y αεποατα. i deſcriptiones: ꝗᷓ ꝙioπαον. i. definitiones uo cant. Induciarum àutem uocabulum. qua ſit ratione factum: iam diu eſt ꝙ quærimus Sed ex multis quæ iam audiuimus uel legimus probabilius: id quod dicam uidetur. Inducias ſic dictas arbitramur: quaſi tu dicas induci anſam. Pactum induciarum eiuſ modi eſt: ut in diem certum non pugnetur: nihilq; incommodi detur: ſed ex eo die po ſtea uti iam omnia belli iure agãtur· Q uod dicicur dies certus præfinitus: pactum fit ut ante eum diem ne pugnetux: atq; is dies ubi uenit: inde uti iam pugnetur. Iccirco ex his quibus dixi: nocibus quaſi per quendam coitum& copulam: nomẽ induciaꝶ con nexum eſt. Aurelius autem Opilius primo libroꝶ: quos muſam inſcripſit. Induciæ in quit dicuntur: quum hoſtes inter ſeſe utrinc ultro citroqʒ alteri ad alteros impune:& ſine pugna meunt. Inde ab eo ingt nomen eſſe factum uictetur: quaſi initus atq; introĩ tus. Hoc ab Aurelio ſcriptũ proptcrea nõ ptæterii: ne cui haꝶ noctiũ æmulo: eo tantũ nomine elegantius id uideretur: tan ᷓ id nos originem uerbi requirenes fugiſſet. 8 90 Q uem in modum mihi Taurus philoſophus reſponderit percontanti: an lapiens 3 eil fn f iraſceretur. 5 N Cap. xxvi 5 Nterrogaui in diatriba Iauę an ſapiẽs iraſceretur? Dabat: n. ſæpe poſt quo i tidanas lectiones:qrendi: qdquis uellet poteſtatẽ. Is cũ grauiter:& copioſe de morbo affectu ue iræ diſſeruiſſet: quæ& ĩ ueteꝶ libris:& in ipſius cõmẽ⸗ tariis expoſita ſunt: coonuertitur ad me ꝗ interrogauerã: Et hæc ego inqt ſup iraſcendo ſentio. Sed qd& Plutarchus nr̃ uir doctiſſimus:& prudẽtiſſimus ſenſerit nõ ab re eſt ut id quoq; audias Plutarchus inqui ſeruo ſuꝭ nequã homini& cõtumaci: ſed libris 9 diſputationibuſq; philoſophiæ aures imbucas habẽti tunicã detrahi. ob neſcio quod delictum: cædiq; eum loro iuſſit: cœperat uerberari: obloquebatur: non meruiſſe: ut uapulet: nihil mali: nihil ſceleris admiſiſſe. Poſtremo uociferari iteruapulãdũ incipit.
queq

m
;
U. In 1
di
in 0 la fi 0
as ut / * 10 us ir. uſ
0
fit
ns vi. 0
ſe
E
ris
od g
it.
PRIMVS xl
neq; iam q imonias aut gemitus eiulatuſq; facere: ſed uerba ſeria& obiurgatoria.Nõ itaeſſe Plutarchũ: ut diceret philoſophũ iraſci turpe eſſe:ſape cũ de malo iræ deſerta viſſe libg quoq; cpi cy“. i. de nõ iraſcẽdo uel iraſcibilitate pulcherrimũ cõ- ſcripſiſſe. Is oĩbus: quæ in co libro ſcripta ſunt: nequaꝗᷓ cõuenire: ꝙ ꝓuolutus: effuſuſ q; in iram plurimis ſe plagis mulctaret. Tum Plutarchus lente& leniter: ꝗd autẽ inꝗt uerbero: nunc ego tibi iraſci uideor? ex uultu ne meo: an ex uoce: an ex colore: an eniã ex uerbis corteptũ eſſe me ita intelligis? Mihi ꝗdem neq; oculi copinor)truces ſunt: neq; os turbidũ: neq; ĩmaniter clamo: neq;in ſpumã: roboremue efferueſco. Neq; pu dẽda dico: aut pænitẽda: neq; oĩno trepido ira& geſtio: hæc. n. omnia ſi ignoras: ſigna eſſe iraꝶ ſolent:& ſimul ad eũ q cedebat: conuerſus interim inquit: dum ego atq; id di ſputamus: hoc tu age. Sũma ãt totius ſniæ Tauri hæc fuit: non idem eſſe exiſtimauii N ον,ket ai VGIN. i. iniraſceutiam& indolentiã. Aliudq; eſſe nõ iracundũ. animũtaliud ama Ay HHR fer- Nr. i. habentẽ ac ſtupentt. Nã alioꝑ omniũ quos latini philoſophi affectus uel affectiões greci dach ĩ appellãt: ita huius quoq; mo tus auimi: ꝗ cũ eſt ulciſcendi cauſa ſenior: ita dicitur: nõ priuationẽ eſſe utilem cẽſuit: quã græci gepioin dicunt: ſed mediocritatem: quã url rIxcr illi appellant.
AVLIICGELIINOCIIVM ATTIICARVM COMMENI ARII LI
BER SECVNDVS. Quo genere ſolitus ſit philoſophus Socrates exercere patientiam corporis: deque eiuſdem uiti patientia. Cap. primũ.
Nter labores uoluntarios:& exercitia corporis ad fortuitas patientiæ ui- ces firmamentum id quoq; accepimus Socratem facere inſueuiſſe: ſtare ſolitus Socrates dicitur pertinaci ſtatu perdius: atq; pernox a ſummo lu- cis ortu ad ſolem alterum brientem inconueniẽs: immobilis iiſdem in ue- ſtigiis:& ore atq; oculis eundem in locum directis cogitabundus: tanꝗ quodã ſeceſſu mentis:atq; atimi factoa corpore: Q uã rem cũ Phauorinus de fortitudine eius uiri: ut pleraq; diſſerens attigiſſet οοσαiq. i. ſæpenumero inqt eu Ari u E10 bel dc pagE Sp Ter i. de ſole ad ſolem erectior ſtipitibus arboꝶ ſtete/ rat. Iemperantia quoq; eũ fuiſſe tanta traditum ẽ: utoĩa fere uitæ ſuæ tẽpora ualitudi ne inoffenſa uixęrit. In illius ẽt peſtilẽtiæ uaſtitate: qͥ in bello pelopõneſiaco imprime ipſam athenienſium ciuĩtatẽ internecino genere morbi depopulata eſt. is parcẽdi: mo derandiq; rõnibus dicitur:& a uoluptatũ labe cauiſſe:& ſalubritates corporis retinuiſ ſe: ut nequaꝗᷓ fuerĩt communi omnium cladi obnorius. N Quare rò obſeruatioq; officioꝶ eſſe debeatiuter patres: filioſq; in diſcũbendo ſedẽ doq;:atq; in id genus rebus: domi fariſq;: Si fili magiſtratus ſunt& pres priuati: ſup-
cheare Iaurl Philoſophidiſſertatio& eremplũ ex hiiſtoria romana petitũ. Cap:. ii.
D philoſophũ aug athenas: uiſendi cognoſcẽdiqʒ eius gratia: uenerat uir clariſſimus: p̃ſes Ctetæ puinciæ:& cũ eo ſimul eiuſdẽ pᷣidiis pr. Taurus ſe ctaroribus cõmodũ dimiſſis ſedebat ꝓ eubiculi ſui forbus& cũ aſſiſtẽtibo
nobis ſermocinabat᷑. Introiuit ꝓuinciæ pſes:& cũ eo pater. Aſſurrexit placide Taurꝰ
& poſt mutuã ſaluationʒ᷑ reſidet. Allata mox una ſellaẽ: qͥ in promptu erat: atq; dum
aliæ ꝓmebant᷑:appoſita ẽ. Inuit ꝛuit Taurus patreu pſidis ut ſederet. Atqule att: ſe-
1 27. 111

LIBER
deat hic potius: ꝗᷓ po. ro. magiſtratus ẽ. Abſq; pᷣiudicio inqͥt Taurus tu interea ede: dũ iſpicimus qrimuſq; ute cõueniat te ne potius ſedere: ꝗ pater es: an filũ ꝗ magiſtratus t. Et cũ pater aſſediſſet:appoſitũq; eſſet aliud ſilio quoq; eius ſedile: uerba ſuꝑea retau us facit: cũ ſumma dii boni honorũ atq; offitiorũ ꝑpenſatione. Eorũ uerborum inĩa Filioꝶ: hæc fuit. In publicis locis: atq; muneribo: atq; actiõibus patrũ jura:cũ filiorũ qĩ magi i patres ſtratu ſunt: poteſtatibus collata ĩterqeſcere paululũ& conniuere. Sed cũ extra rẽp · in officiũ domeſtica re: atqʒ uita ſedeat:ambulet᷑: ĩ cõuiuio quoq; familiari diſcũbat᷑: tũ inter fi liũ magiſtratũ:& patrẽ priuatũ publicos honores ceſſare: naturales& genuinos exori ri: hoc igitur inꝗt: ꝙ ad me ueni ſtis: q colloqmur nũc: ꝙ de oſſiciis diſceptamus: pri uata actio ẽ: Itaqʒ utere apud me iis honoribꝰ prior: ꝗbus domi quoq; ur̃æ te uti prio- rẽ decet. Hæc atq; alia in eandẽ ſriam Taurus grauiter ſimul& comiter diſſeruit: qd ãt ſuꝑ huiuſcemodi pris atque fili officio: apud Claudiũ legerimus: nõ eẽ ab re uiſum ẽ: ut ad ſcriberemus. Poſuimus igit᷑ uerba ip̃a quadrigarii ex annali eius. vi. trãſcripta Deinde facti cõſules Sẽpronius Gracchus dert. O. Fabius maximus filius eius: qui priore anno erat cõſul: ei cõſuli pater ꝓcõſul obuiã in equo uehens uenit. Neque diſcẽ dere uoluit:ꝙ pr erat:& ꝙ inter eos ſciebat maxĩa cõcordia conuenire: lictores nõ au- fi ſunt deſcẽdere iubere. Vbi iuxta uenit: tum cõſul ait deſcẽdere iube: qd poſtea ꝗᷓ li ctor ille qui apparebat cito ĩtellexit. Maximũ pꝓcõſulẽ deſcendere juſlit. Fabius impe/ rio pater:& filiũ collaudauit: quum imperium: quod populi eſſet: retineret. N ua rõne e e uocabuliſque ueteres immiſerũt. h. rx ſpiritũ. Cap. ii. H. lr̃a Litera: ſiue illam ſpiritũ magis ꝗᷓ litterã dici oportet: inſerebãt eã ueteres no- h ſtri pleriſque uocibus uerborũ firmãdis roborãdiſque: ut ſotius earũ eẽt uiri dior: uegetiorque. Atque id uident᷑ feciſſe ſtudio& exẽplo linguæ atticæ:ſa⸗ tis notũ ẽ atticos x unipon. i. piſcẽ pauperẽ᷑: multa itidẽ alia: citra morẽ gentiũ græ- Lachry ciæ cæteraꝶ inſi pirãtis prime litteræ dixiſſe. Sic lachrymas: ſic ſepulchrũ: ſic ahenum mæ. ſic uehemẽs: ſic inchoare: ſic helluari: ſic allucinari: ſe honera: ſic honuſtũ dixerunt. Sepul/ In his uerbis oĩbus lr̃æ ſeu ſpiritus iſtius nulla ratio uiſat᷑. niſi ut firmitas& uigor uo/ chrum. cis: ꝗᷓſi quibuſdã neruis additis intẽderetur. Sed quoniã aheni quoque exẽplo uſi fui⸗ Ahenũ mus. uenit nobis in memoriã. Fidũ optatũque mufti noĩs romæ grãmaticum oſtẽdiſ/ Vehe/ ſe mihi librũ æneidos ſecundũ. mirandæ uetuſtatis emptũ in ſigillarjis. xx. aureis. quẽ mens. ipſius ui rgilii fuiſſe credebat: in quo duo iſti uerſus quũ ita ſcripti forẽt. Veſtibulum inchoat̃ ante ipſum. primoque in limine pyrrhus Exultattelis.& luce coruſcus aena. additam helluari ſupra uidimus. h. litterã.& ahen⁊ factũ. Sic in illo quoque uig. uerſu in optimis libris halluci/ſcriptum inuenimus. Aut foliis undã tepidi deſpũat aheni.
nari. Q uam ob cauſam. C. Baſſus genus quoddam iudicii diuinationem appellari ſcri Höõera. pſit. Et quam aliam cauſam eſſe eius uocabuli dixerunt. Cap. iii. Honu/ Vum de cõſtituẽdo accuſatore qᷣritur. iudiciũque ſuꝑea re reddit᷑ cuinã po ſtum. tiſſimũ ex duobas pluribuſue accuſatio: ſubſcriptione in reũ ꝑmittat᷑. ea res
atque iudiciũ cognitio diuinatio appellat Id uocabulũ quã ob cauſam ita fa
ctũ ſit quæri ſolet. C. Baſſus in tertio libroꝶ. quos de origine uocabulorũ compoſuit.
Diuina Diuinatio inquit iudiciũ appellat᷑. quoniã diuinarequodam modo iudicẽ oportet quã tio tam ſeſe fere par ſit. Nimis quidẽ ei uerbis. C. Baſſi rõ impfecta, uel magis inops& 5 ieiuna

9
lil. 107 iiri
ſa⸗
Im ut. 10/ ui/ li Um Am
vris
ſcri
iii.
po res afa uit. Juã
ma
tonis& lyſiæ orationem.
PRIMVS XII jeiuna. Sed uidetur eũ ſignificare uelle: iccirco dici diuinationẽ: q; in aliis ꝗdẽ cauſis iudex ea quæ didicit: quæq; argumẽtis uel teſtibus demõſtrata ſunt ſeq ſolet. In hac ãt re: quum eligendus accuſator eſt: parua admodum::& exilia ſunt: quibus moueri iu/ dex poſſit:& propterea qui nã magis ad accuſandum idoneus ſit: quaſi diuinandum ẽ Hæc Baſſus. Sed ali quidam diuinationem eſſe appellatam putant: quoniam quum accuſatur& reus duæ res quaſi cognatæ: cõiunctæq; ſint: neq; una ſine altera conſtare 8 hoc tamẽ genere cauſæ res ꝗdẽ iã. ſed accuſator nondũ ẽ᷑:& iccirco qd ad-
ucuſqʒ deeſt:& latet diuinatione fupplendũ eſt: quiſnam accuſator ſit futurus. uam lepide deſignateq; dixerit Phauorinus philoſophus: quid interſit inter Pla i f Cap. v. Hauorinus de Lyſia& Platone ſolitus eſt dicere: ſi ex Platonis inquit oratio p ne uerbum aliquod demas: muteſue: atq; id cõmodiſſime facias: de elegantia tamen detraxeris: ſi ex Lyſiæ de ſententia. uibus uerbis ignauiter& abiecte Virgilius uſus eſſe dicatur:& quid iis qui im- probe dicunt reſpondeatur. Cap. vi. Onnulli grãmatici ætatis ſupioris: in quibus eſt Cornutus Anneus: haud ſa nne indocti:neq; ignobiles: qui cõmentaria in Virgilium compoſuerunt: rep A oſe& abiecte uerbum poſitum in his uerſibus. 5 Candida ſuccinctam latrantibus inguina monſtris Dulichias uexaſſe rates:& gurgite in alto. At timidos nautas canibus laceraſſe marinis. Vexaſſe enim ꝑutant uer bum eſſe leue:& tenuis ac parui incõmodi: nec tantæ atroci? tati congruere: quum hoĩes tepente a bellua imaniſſima rapti: laniatiq; ſint. Itẽ huiuſ⸗
Plato Lyſias
Cornu tus An/ neus
cemodi repræhendunt. Oĩa ĩã uulgata: quis aut euryſtea duꝶ. Aut illaudati neſcit bu ſyridis aras? Illaudati parum idoneum uerbum eſſe dicunt: neq; id ſatis eſſe ad facien/ DHαα dã ſcelerati hominis deteſtationem: qui ꝙ hoſpites omrium gentium immolare ſoli/
tus fuit: non laude indignus: ſed detractationem exectationeq; totius generis humani dignus eſſet. Itẽ aliud uerbum culpauerunt. Per tunicã ſqualentẽ auro latus aurit aptũ Aαν tanꝗᷓ nõ conuenerit diceret auro ſquallentẽ quoniã nitoribus: ſplẽdoribuſq; auri ſqual
loris illuuies lit contraria. Sed de uerbo uexaſſe ita reſponderi poſſe credo: uexaſſe gra ue uerbum eſt· Factumq; ab eo uidetur quod eſt uehere: in quo eſt iam uis quædam a lieni arbitrii. Nõ. n. ſui potẽs ẽ qui uehitur. Vexare ãt: ꝙ ex eo inclinatũ eſt: ui atq; mo tu diſtrahitur: is uexari ꝓprie dt ſicuti taxare preſſius: crebriu ſqʒ eſt: ꝗ tãgere: unde ꝓ vexare culdubio id inclinatũ eſt:& iactare multo fuſius: largiuſq; eſt: ꝗᷓ jacere: d unde uerbũ Laxare traductum eſt. Et quaſſare: ꝗᷓ quatere grauius uiolentiuſq; eſt. Non igitur quia uulgo Tãger dici ſolet. uexatũ eſſequem fumo: aut uẽto: aut puluere: propterea debet uis uera. atq; Iactare natura uerbi deperite: quæ a ueteribus: qui proprie ac ſignate locuti ſunt: ita ut decuit Iacere cõſeruatat᷑. M. Catõis uerba ſunt ex or̃one: quã de acheis ſcripſit. Cũque annibal ter- Quaſ⸗ tã italiã laceraret: atque uexaret. uexa italiã diꝝit Cato ab Annibale: qᷓndo nullũ cala ſare mitatis: aut ſeu itiæ: aut imanitatis genus reperiri queat: ꝙ in eo tempore italia nõ ppe Quate ſa ſit. M. Tuliiin uerrem quæ abiſto ſic ſpoliata atque direpta eſt. ut non ab hoſte ali
quo. qui tamen in bello religionem& conſuetudinis jura retinet. ſed uta barbaris ptæ L d 72. Un
uehere

lllauda donibus uexata eſſe uideat᷑. De illaudato autẽ quo uidentur reſponderi poſſe. V num, tus elt eiuſmodi: nemo quiſꝗᷓ tã efferis eſt moribus: quin faciat: aut dicat nõnunꝗᷓ aliquid
quod laudari queat: unde hic antiquiſſimus uerſus: uice pro uerbi celebratus eſt.
OM AA qi e οα AH Ad ci pio elcdeN.ideſt.
Sæpe etiam eſt olitor ualde opportuna locutus
Sed enim qui omni in re: atq; omni tempore laude omni uacat: is ilaudatus eſt. Iſq;
lnculpa omnium peſſimus deterrimuſq; eſt. Sicut omnis culpæ priuatio: inculpatũ facit. In- tus culpatus autem inſtar eſt abſolutæ uirtutis. Illaudatus quoq; finis ẽ extremæ maliciæ
Itaq; Homerus non uirtutibus appellãdis: ſed uitiis detrahendis laudare ampliter ſo/
let: hoc. n. eſt nu Ad H iq αιοννποο.& AOUHHαοντ dei: ideſt fari ĩcul⸗
pabilis auſpes:& illa aut inuita uolarunt. Et item illud.
eO οννꝓον]ταtAðα νννννjõMα Alo
o Ac r πτοονονι, ON A νν] αονlI. ideſt
Tunc neq; cernere erat torpentem agamemnona diuum.
Nec pauidum: uel uolentem decernere ferro.
Epicurus quoq; ſimili modo maximã uoluptatẽ: detractionẽ pri uationẽq; oĩs doloris
definiuit his uerbis: opo r αννονπτ οοο o-. ij. hæc ẽ definitio doloris de
tractio. Eadẽ rõne idẽ Virgilius inamabilẽ dixit ſtigiã palludẽ. Nã ſicut illudatum tc
at. i. ſecundũ laudis c rein. i.priuationẽ: ita inamabilt᷑ c amoris ore ioiꝝ dete Inama/ ſtatus eſt. Altero modo illaudatus ita defenditur. laudare ſignificat priſca lingua no- bilis minare: appellareq;: ſic in actionibus autem ciuilibus laudari id dicitur: qdeſt nomi⸗ Laudat᷑ natius. Ilaudatus enim eſt quaſi illaudabilis: qui neq; mentione. aut memoria ulla di-
gnus: neq; unquam nominaudus eſt. Sicuti quondam a communi conſilio aſiæ decre
tum eſt: uti nomen eius: qui templum dianæ epneſiæ incenderat: neꝗs ullo in tempo/
re nominaret. J ertium reſtat ex hiis: quæ reprehenſa ſunt: q tunicã ſquallentem auro Sqᷓlere. dixit. Id autẽ ſignificat copiã denſitatẽq; auri in ſquamaęſ peciẽ ĩtexti. Squallere enim
dictum ẽa ſquamaꝶ crebritate: aſpitateq;: quæ in ſerpentũ piſciumq; coriis: uiſuntur
Quã rem& alii:& hic quidem poeta locis aliquod dem onſtrat. Q uẽ᷑ pellis in ꝗt athe
nis ĩ plumã ſquamis auro conſerta tegebat. Et alio loco. Iam q; adeo rutilum thorata ĩ/
dutus Athenis Horrebat ſquamis. Accius in pelopodis ita ſcribit. Eius ſerpentis ſqua Sꝗlor mæ ſqualido auro:& purpura prætextæ. Quicquid igitur nimis inculcatun: obſitum q; aliqua re erat& incuteret uiſentibus facie noua horrorem id qualere dicebatur. ſic in cotporibus incultis ſquamoſiſq; plia congerie ſordium ſqualor appellabatur. Cuiꝰ ſignificationis multo aſſiduoq; uſu totum id uerbum ita cõtaminatum eſt: ut iã ſqua lor de re alia nulla: ꝗᷓ de ſolis inquinamentis dici cœperit. ö
De officio erga parẽtes libroꝶ:deq; ea re ex philoſophiæ libris: in ꝗbus ſciptũ qli⸗
—
*
tumqʒeſt: an ſemper in omnibus patris iuſſis obſequendum ſit. Cap. ü.
Officia Veri ſolitũ ẽ ĩ philoſophoꝶ deſceptatiõibus: an ſemꝑ inq; obus iuſſis patri
filiorũ ĩ q parendũ ſit. Suꝑ ea re græciʒuoſtriq; ꝗ de officiis ſcripſerunt: tres ſententias
patres eſſequæ ſpectãdæ cõſiderandæq; ſint: tradiderũt: eaſqʒ; ſubtiliſſime diiudica
uerunt. Eaꝶ una ẽ: oĩbus quæ pater impat parendũ. Altera eſt: in ꝗbuſdã parendum 9 buſdã nõ obſequendũ. I ertia eſt: nihil neceſſum eſſe pr̃i obſequi:& parere. Hæc ſen- tentia
*

Im
uid
ſq; In ciæ ſo⸗ ul/
SECVNDVS XIII.
tentia quoniam primore aſpectu nimis ĩ famis eſt: ſuper eaprius quæ dicta ſunt: dice mus Aut recte inquntimperat Pater: aut perperã. Si recte imperat: nõ quia imperat parendum: ſed quoniam id fieri ius eſt: eſt faciendum eſt. Si perperã nequaꝗᷓ ſcilicet faciendũ: qd non fieri oportet. Deinde ita concludunt: hequaꝗᷓ eſt igit᷑ pri parendum quæ imperat. Sed neq; iſtã ſniam Pbari accipimus. Argutiola ꝗqppe hæc: ſicuti mox
oſtẽdemus: friuola& inanis eſt: Neq; autem illa quã primo in loco diximus: uera&
proba uideri poteſt omnia eſſe qua pr iuſſerit parendum. Quin enim ſi proditionem primæ ſimatris necem: ſi alia quædam impauit turpia: aut impia. Media igitur ſen⸗ tentiaoptima: atq;tutiſſima uila eſt. Quædam eſſe parendum: quædam non obſe-/
quendũ. Sed eatamen quæ obſequi non oportet: leniter& uerecunde: ac ſine deteſta
tione nimia ſine obprobratione acerba repᷣhẽſiõis declinanda ſenſim:& rel eſſe dicũt: ꝗᷓ reſpuenda. Cõcluſio uero illa: qua colligit᷑ ſicuti ſupra dictũ ẽ: nihil pr̃i parendum iperfecta eſt. Refutari ac dilui ſic põt. Ola quæ in rebus humanis ſic fiũt ſicuti docti cẽſuerunt: aut honeſta ſunt: aut turpia. Qua ſua ui recta: aut hõeſta ſũt ut fidẽ colere: ut priam defẽdere: ut amicos dil gere: ea fieri oportet: ſiue iperet pater ſiue nõ imperet. Sed quæ his cõtraria: quæq; turpia& oĩno iniqua ſunt ea ne ſ iperet ꝗdem. Q uæ uero ĩ medio ſunt& a græcis tum q α οο p. i. ĩ differentia: tũ a. i. media appellãtur ut i militiã ire: rus colere: honores capeſſere: cauſas defẽdere: uxo/ tem ducere: uti iuſſum ꝓficiſci. ut accetſitũ uenire: quoniã& hæc:& his ſimilia ꝑ ſe- ſe ipſa neq; honeſta ſunt: nec turpia: ſed pinde ut a nobis aguntur: ita ipſis actionibo aut ꝓbãda fiũt: aut reprehẽdẽda. ꝓpterea i huiuſmodi oĩum rerum generibus patri parendũ eſſe cenſent: ueluti ſi uxorẽ ducere ĩperet. aut cauſas pro reis dicere qd enim utrunq; in genere ipſo: per ſeſe neq; honeſtũ. neq; turpe eſt: iccirco ſi pater iubeat ob ſequẽdũ eſt. O uid. n. ſi ĩperetuxorem dicere infamẽ ꝓpudioſã criminoſamt Aut ꝓ eo Catilina aliquo: aut. C. Bibulo. aut. P. Clodiocauſam dicere?nõ ſcilicet patẽdum quoniã accedente aliquo turpitudinis numero deſinunteſſe per ſeſe hæc media. atq; indifferentia. Nõ ergo integra eſt propoſitio dicenda aut honeſta ſuntquæ ĩperat pa ter. aut turpia. Neq; vic S, a Aisge¹jʒñ. ideſt ſanum legitimũ diſiun- ctum uideri poteſt. deeſt enim diſiunctioni iſti tertium aut neq; honeſta ſunt. ne q; turpia. qd ſi aditur. poteſt ita cõcludi: nonnunꝗᷓeſt igitur patri parendum. dpag:ꝗ reprehẽſio epicuria plutarcho pacta ſiti ſyllogiſmi diſciplina. Cap. viii. Lutarchus ſecũdo li broꝶ quos de Homeracõpoſi uit impfecte atq; præpoſte p te. atq; iſcite ſyllogiſmo eẽ uſum Epicurum dicit. Verbaq; ipſa Epicuri ponit ohr OAνναοι Hud r yd AαNᷓͥ Ane fo Acud Y r οοννEc o sg. i. mots nihil ad nos: Nam diſſolutũ no ſentit:qd aũt nõ ſentit nihil ad nos. Nã prætermiſit inꝗt ꝙ ĩ prima parte ſumere debuit õr ndr o No c, νjHx o Alανον: ideſt mors animæ& corporis diſſolutio Tũ dei de eodẽ ip̃o:qd omiſeratq̃ſi poſito cõceſſeq; ad cõfirmãdũ aliud utit progredi ãt hic iqt ſyllogiſmus niſiillo prius poſito nõ põt uer᷑ hoc ꝗdẽ Plutarchus de forma& ordi ne ſyllogiſmi ſcripſit: Nã ſiuti diſciplinis traditur: ita colligere& ratiociari uelis ſic dici oportet: oramaroo A οοννονοννuαννοο Aid Auoio: ro Aανονε,ẽ]4m i
inquenda
rel ro AEανlνν 100 οοο τν; ideſt Mors aĩæ corporiſq; ẽ diſſo/ Mors
O ere A— Ar 5 oe ννέν Sry * 2 5

—
LIBER
lucio: diſſolutũ aũt nõ ſentit. qd uero non ſentit: nihil ad nos. Sed Epicurus cuiuſmo di homo eſt non inſcitia uidetur partẽ illã ſyllogiſt mi prætermiliſſe. Nec; id ei negoci q in ſcholis philoſophoꝶ ci numeris oĩbus:& cũ ſuis finibꝰ
um fuit ſyllogiſ mũ tag dicere. Enim pꝓfecto 45 epa ratio animæ& corporis in morte euidens eſt: nõ ẽ ratus neceſſaria eſſe:eius a monitionẽ: qd obus ꝓrſus erat obuiũ: ſicuti etiã ꝙ cõcluſionẽ
ſyllogiſmi nõ ĩ fine poſuit: ſed i pricipio. Nã id quoq; nõ ĩpite factũ quis non uidet? Apud Platonẽ quoq; multisĩ locis repias ſyllogiſmos repudiato cõciſoq; ordine iſto qui in docendo traditur. cũ eleganti quadã repræhẽlionis contentione poſitos eſſe. Q didẽ Plutar. euidenti calũnia uerbũ ab Epicuro dictũ ĩſectatus lit. Cap. ix. Neodẽ libro idẽ Plutarchꝰ eũdẽ Epicug reprehẽdit ꝙe urbo uſus ſit paeꝓ i prio& aliẽæ ſigvificatiõis. ita. n. ſcripſit Epicurꝰ. op T0 EVN NAG. HHU οονννονοα GE peo i. definitio magnitu dis uoluptatũ: oĩs doloris ſublatio. Nõ ĩnqt wut T ν g. i. oĩs dolẽtis ſed wirt FOνν q. i. ois rei anxiæ:& triſtis dicere oportuit. Detractio. n. ſi gnificãda eſt doloris inquit: nõ dolẽtis. Nimis minute ac ꝓpe etiã lubfrigide plutar⸗ chus in epicuro accuſando Mio rũpei: ideſt dictiones rimatur: has. n. curas uocũ
uerborũqʒ elegantias: non modo non ſectatur e jcurus: ſed etiam inſectatur. P
Quid ſint fauiſſæ capitolinæ:& quid ſuper eo verbo. M. Varro Ser. ſulpitio quæ Cap. x.
renti reſcripſerit. fauiſſæ Eruius Sulpitius iuris ciuilis auctor: uir bene litteratusſ- cripſit ad. M Var⸗/ capito- ronẽ: rogauitq; ut reſcriber̃t ꝗd ſignificaret uerbũ qd i cẽſoriis libris ſcriptũ linæ eẽ̃t. Id erat uerbũ fauiſſæ capitolinæ. Varro reſcripſit: ĩ memoria ſibi eẽ: q. Catullus curator reſtituẽdi capitolii dixiſſęt: uoluiſſe ſe areã capitolinã deprime- re:ut pluribus radibus in eãdẽ cõſcenderetur. Suggeſtuſq; ꝓ foſtigii magnitudine altior fieret: ſed facere id nõ quiſſe: quoniã fauiſſæ ĩpediſſẽt. Id eẽ celſas quoſdã& ci/ ſternas quæ ĩ area ſub terra eſſent: ubi reponi ſolerent ſigna uetera: quæ c co templo collapſa eſſent:& alia qdã religioſe donariis ↄſecrata. At deide eadem epiſtola negat cheſau/ quidẽ ſe in litteris inueniſſe: cur fauiſſæ dictæ ſint. Sed. Q. Valeriũ Soranũ ſolitum rus dicere ait: quos theſauros græco nomine appellarem us: priſcos latinos flauiſſas dixiſ Flauiſ/ ſe:ꝙ in eas nõ rude æs: argetũq;: ſed flata ſignataqʒ ecunia cõderer ir. Cõiectare igi⸗ tur ſe detractã eſſe: ex eo uerbo ſecundã litterã:& fauiſſas eſſe dictas cellaꝶ quaſdã&
ſas ſpecus: quibus æditui capitolini ꝑterentur ad cuſtodiendas res ueteres religioſas. De Sicinio dentato egregio hellatore multa memoratu digna. Cap. xi. Sicini Vcium Sicinium dentatum: qui trib. ple. fuit. Sp. Tarpeio Au. Thermo dẽtatus conſulibus: ſcriptum eſt in libris annaiium: plus ꝗᷓ credi debeat: ſtrenuum Achil/ bellatorem fuiſſe. Nomenqʒ ei factum ob ingentem fortitudinem: appella⸗
lesro/ tumq;ʒ eſſe Achillem romanum Is pugnaſſe in hoſtem dicitur centum&. xx. prœliis manus Citatricem auer ſam nullam: ad uerſas quĩque.&. xl tuliſſe. Coronis eſſe donatus au/ reis octo. Obſidionali una. Muralibus tribis. Ciuicis. xiiii. Toquibo tribus&. Ixxx. Arnillis plus centum. x. Haſtis duodeuiginti. Phaleris item donatus eſt quinquie- ſuicieſque populi militaria habuit multiiuga: in his prouocatoria pleraque: Trium-
phauit cum imperatoribus ſuis triumphos nouem. Conliderata

i 9 18 e
*
o
a1
u ar/ otũ 9. ne⸗ ine ci/ plo gat um lixiſ igi⸗ a&
. xi. rmo ium ella⸗ xliis au/ xxx. luie/ um/
erata
SECVNDVS XIII
Cõſiderata ꝑpenſaq;& quædam Solonis ſpeciẽ habẽs priorem iniquæ iniuſtæq; legis: ſed ad uſum& emolumentum ſalubritatis penitus repertam. Cap. xii. Nlegibus Solinus illis antiꝗſſimis ꝗᷓ Athenis axibus ligneis inciſæ ſi ũt: qſq;
i latas ab eo Athenienſes ut ſẽpiternæ manerẽt: pœnis& religionibus ſanxe/ rũt: legẽ eſſe Ariſtoteles refert ſcriptã ad hãc ſnĩam. Si ob diſcordiã diſſen
ſionẽcq; ſeditio atq; diſceſſio populi in duas partes fieret:& ob eã cãm irritatis ais utrĩ q; arma caperentur: pugnareturq;: tum qui in eo tpe: in eoq; caſu ciuili diſcordiæ: nõ alterutra parte ſeſe adiũxerit: ſed ſolitarius ſeparatuſq;a cõmuni malo ciuitatis ſeceſ ſerit: is domo průa: fortuniſq; oĩbus careto: exul extorriſqʒ eſto. Q uũ hanc legẽ So- lonis ſingulari ſapiẽtia præditi legiſſemus: tenuit nos grauis quedam in principio ad
miratio:requirentes qua ob eauſam dignos eſſe pœna exiſtimarit: qui ſe procul a ſedi f tione& ciuili pugna remouiſſẽt. Tum qui penitus atq; alte uſum ac ſnĩam legis ĩtro Solõis ſpexerat: non ad augendani ſed ad deſinendam ſeditionem legem hanc eſſe dicebat legis ſẽ & res prorſum ſe ſichabet. Nã ſi boni homines qui in principio coercendæ ſeditionis ſus
impares fuerint: populumqʒ parcitum& amentem non detertuerint: ad alterutram partem diuiſi ſeſe adiunxerint:tũ eueniret: ut quũ ſocii partis ſeorſum utriuſq; fuerĩt
roq; partes ab hiis: ut maioris auctoritatis uiris: tẽperari ac regi cœperint: cõcordia eos potiſſimũ reſtitui: cõciliarique poſſit: dum& ſuos: apud quos ſunt regunt: atq;
mitificant:& aduerſarios ſeruatos magis cupiunt: qᷓ perditos. Hoc idem Phauorinꝰ philoſophus iter fratres quoque aut amicos diſcedentis oportere fieri cenſebat: ut 9
an medio ſunt utriuſque partis beniuoli: ſic in concordia admitẽda paꝶ auctoritatis:
quaſi ambigui amici habuerint: tũ alter in alterã partem diſcedat. Ac ꝑ id meritũ uiã ſibi ad utriuſque cõcordiam muniãt. Nũe aũt pleraque ingt partis utriuſque amici q ſi ꝓbe faciant: duo litigantes deſtituũnt:& reliquunt. deduntque eos aduocatis mali uolis aut auaris: qui lites animaſque eoꝶ inflamment: aut odii ſtudio: aut lucri. Liberos in multitudinis numero etiã unũ filiũ filiãue ueteres dixiſſe. Cap. xi.
Ntiꝗ oratores: hiſtoriæq;: aut carminũ ſeriptores etiã unũ filiũ: filiamue. li Liberi
a beros multitudinis numero appellarũt. Id quoq; nos quũ ĩ cõpluriũ ueterũ libris ſcriptũ aliquotiẽs adueteremꝰ: nũc quoque in lib. Sẽpronii Aſelliõis
reg geſtag ꝗnꝶꝑ ita poſitũ eẽ oſtẽdimus. Is Aſellio ſub. P. Scipione Africano tri. mi/ litũ ad Numãtiã fuit. Reſque eas: quibꝰ gerẽdis ipſe ĩterfuit. cõſeripſit. Eꝰ uerba de Tib. Graccho tri. ꝓle. quo in tꝑe ĩterfectus ĩ capitolio ẽ. hæc ſũt. Nã Gracchꝰ domo quũ pficiſceret nung minus terna. aut quaterna: nilia hoĩum ſequebantur. Atque ĩ
7 de ifra de eodẽ Graccho ita ſcripſit. Orare cœpit ut ſe defenderent. liberoſque ſuos.
eũ quẽ uirilis ſextꝰtũ ĩ eodẽ tꝑehẽhat ꝓduci iuſſit.populoq; cõmẽdauit prope flens.
Quod. M. Cato in libro qui inſcriptus eſt contra Lib. exulẽ ſtitiſſes uadimoniũ per litteram dicit. non ſtitiſſes. Eiuſque uerbi ratio reddita. Cap. xiiii. Nlibro netere. M. Ciceronis. qui inſcribit᷑ cõtta tiberiũ exulẽ ſcriptũ quidẽ
i ſſcerat. Q uid ſi uadimoniũ capite obuoluto ſtitiſſes? Recte ile ſtitiſſes ſcri Stitif-
ſit Sed falſi& audaces emẽdatores. e ſcripto ꝑlibros ſtetiſſes fecerũt tanꝗᷓ ſes ſtitiſſes uanum.& nihili uerbũ eſſet. quin potius ipſi neꝗᷓ& nihili funt. qui ignorant ſtitiſſes dictum a Catone. quoniam ſiſteretur uadimonium non ſtaretur.
—

ä
LIBER Q dantigtus ætati ſenectæ potiſſimũ habiri ſint ãpli honor:& eur poftea ad ma titos& pr̃es iidẽ iſti honores delati ſint: atq; ibi qdã de capite legis iuliæ. viii. Cap. xy. Pud antiquiſſimos romanoꝶ neq; generi: neq; pecũiæ p ſtãtior honos tribui
a A«ætati ſolitus. Maioreſq; natu a minoribus colebãtur: ad deũ prope& parẽ tũ uicẽ. Atq; in omni loco: inq; omni ſpecie honoris priores potioreſq; habi
ti Acõuiuio quoq;: ut ſcriptũ ẽ ĩ antiquitatibus: ſeniores a minoribo domũ reducebã tur eũq; morẽ accepiſſe romanos a lacedæmoniis traditũ eſt: apud quos licurgi legi⸗ bus maior reꝶ oĩum honos maiori ætati habebatur. Sed poſtꝗᷓ ſoboles ciuitati neceſ
ſaria uiſa eſt:& ad prolent populi frequentandam præmiis: atq; inuitamentis uſus fu
it: tum antelati quibuſdã in rebus: qui uxores: quiqʒ; liberos haberent: ſenioribus: ve⸗ q; liberos: neq; uxores hũtibus Sic capite. yii. legis. Iuliæ priori excoſſ. faſces ſumẽdi poteſtas ſit: non qui pluris annos natus eſt ſed qui pluris liberos ꝗᷓ collega: aut in ſua⸗ ptante habet: aut bello amiſſit. Sed ſi par utriq; numerus liberorũ maritus: aut quii numero maritorum eſt præfertur. Si uero ambo& mariti:& patres totidem liberogꝶ ſunt: tum ille priſtinus honos inſtauratus:& qui maior natu eſt: prior faſces ſumit. Super hiis autem qui aut cælibes ambo ſunt: aut parem numerum filiorum habent aut mariti ſunt:& liberos non habent: nihil ſcriptũ in lege de ea ætate eſt. Solitos ta/
men audio: qui lego potiores eſſent: faſces primi menſis collegis concedere: aut lon⸗ ge ætate prioribus: aut nobilioribus multo aut ſecundum conſulatum ineuntibus.
Quod Ceſellius Vindex a Sulpitio Æpollinari reprehẽſus eſt in ſenſus Virgilia ni enarratione. Cap ·· xyi. Irgilii uerſus ſunt e libro ſexto. u llle uides pura iuuenis qui nititur haſta: N Proxima ſorte tenet lucisloca:primus ad auras 0 Aethereas italo commixtus ſanguine ſurget— Siluius albanum nomen tua poſthuma proles: a uem tibi longæuo ſerum lauinia coniunx Educet ſiluis regem: regumq; parentem 4 Vnde genus longa noſfrum dominabitur alba Videbantur hæc nequaꝗj conuenire. Tua poſthuma proles. 5 tibi longæuo ſerum lauinia coniunx 8. Educet ſiluis regem Nam ſi hic Siluius ut in omnium ferme annalium monumẽtis ſcriptum eſt: poſt mortem patriꝭ natus eſt. ob eam cauſam prænomen ei impoſitũ hoc fuit qua ratione ſubiectum eſt. Q uem tibi longæuo. ſeruum lauinia cõiunx.
Aducet ſiluis regẽ Haæc. n. uerba ſignificare uideri poſſunt.enea uiuo.& iã ſenatũ
ei ſiluiũ.& educatũ. Itaq; hãc ſnĩam eſſe uerboꝶ 4 Ceſellius opĩatus ĩcõmẽ̃tario
Poſthu lectionũ an tiquaꝶ. Poſthuma ĩquit ꝓles nõ eũ ſignificat. ꝗ pre mortuo.ſed ꝗ poſtre ma pro mo loco natus ẽ ſicuti ſiluius qui Aenea iã ſene tardo ſeroq; partu ẽ ediditus. Sed hu
ius hiſtoriæ auctorẽ nullũ idoneũ noĩat. Siluiũ aũt poſt Aeneæ mortem ſicuti dixi-
Siluius mus. natũ multi tradiderũt. Iccirco Apollinaris ſulpicius ĩter cæteta ĩ quibus Ceſelli Longæ um rep̃hedit. hoc quoq; eius ꝗᷓſi erratũ aladuerti. Erroriſq; ĩſtius hãc eè cauſã dixit q;
ſeriptũ ita ſit. Q uẽ tibi lõgæuo ĩquit non ſeui. Significatio. n. eſſet contra hiſtoriæ ſ f dem: ſed
3
D e„ K
r r.
S
r

lia
tis tũ N. tũ
io
iu Li⸗
li 7
SECVNDVS xv
dem: ſed in lõgũ iam æuum& ppetuũ recepto ĩim ortaliq; facto: Anchiſes. n. qhæc di cit ad filiũ: ſciebat eum: quũ hoĩum uita diſceſſiſſet. ĩmortalem atq; indigentẽ futurũ & lõgo perpetuoq; æuo potiturũ. Hoc ſane Apollinaris argute. Sed aliud tamen eſt longum æuum: aliud perpetuum. Neq; id longæui appellantur: ſed immortales. Cuiuſmodi naturam eſſequarundam præpoſitionum. M. Cicero animaduerterit diſceptatumq; ibi ſuper eoipſo: quod Cicero obſeruauerat. Cap. xvii. Bſeruate curioſeq; aiaduerterit. M. Tullius: in& con præpoſitiones uerbis: In o autuocabulis præpoſitas tũc ꝓduci:atq; ptẽdi: quũ litteræ ſequerent᷑: quæ Con prima ſunt in ſapiente: atq; fœlice: In aliis aũt oĩ dus correpte ꝓnũciari. Ver ba Ciceròis hæc ſunt · Q uid uero hoc elegantius: qd nõ fit natura: ſed quodã iſtituto Indoctus dicimus breuĩ prima littera: inlanus producta: inhumanus breui: Infœlix Indo longa. Et ne multis: quibus in uerbis ea primæ ſitteræ ſunt: quæ in fãpiente atq; fœli/ ctus ce: hæc productæ dicuntur: in cæteris uero omnibus breuiter. Item quæ compoſuit: Inſanuſ conſueuit: concrepuit: confecit: conſule ueritatem: compræhende:& refert ad auris Inhu/ probabunt. Q uare cur ita ſit dicet: proh iuuare: uoluptati autem aurium morigerari manus debet or̃o: manifeſta quidem ratio ſuauitatis eſt in iis uocibusde quibus Cicero locu Iufœlix tus eſt: ſed quid dicemus de præpoſitione pro quæ quum produci& corripi ſoleat ob Pro ſeruationem hanc tamen. M. Tulli aſpernata eſt. Non. n. ſemper producit᷑ quũ ſeq/ Sficiſci tur ea lr̃a: quæ prima eſt in uerbo fœlix: quã Cicero hanc habere uim ſignificat: ut ꝓ ꝓlicere pter eã rem in& con præpoſitiones ꝓducantur. Nã pficiſci:& pfundere:& profuge ꝓfuget re:& ꝓfanũ:& ꝓfeſtũ correptedicimus: ꝓferre autẽ& ꝓfligare:& ꝓficere ꝓduẽte ꝓfanũ cur igitur ea Ia: quã Cicero productiõis cauſam facere obſeruauit nò in oĩbus cõſi/ ꝓfeſtũ milibus eãdẽ uim: aut rationis aut ſuauitatis tenet? ſed aliã uocẽ produci facit: aliam ꝓferre corripi. Neq; uero cõ particula tũ ſolũ producit᷑: quũ ea littera: de qua Cicero dicit ĩ ꝓfligat ſequitur. Nã& Cato& Saluſtius fœnoribus inqunt cooptus eſt. Præterea colligatꝰ ꝓficere & cõnexus producte dicũt᷑. Sed tamẽ uideri poteſt in is quæ poſui: ob eã cãm parti Coliga cula hæc produci: quoniã elidit᷑ ex ea n littera. Nã detrimẽtũ lr̃æ productiõe ſyllabæ tus cõpenſatur. Q d ꝗdẽ etiã in eo ſeruatur: qdeſt cogo. Neq; repugnat ꝙ coegi correptè Conne dicimꝰ. Nõ. n. ſalua oipe cel. i. coagmẽtatiõe dicit᷑ a uerbo: quod eſt cogo. xus Q dphedõ ſocgaticus ſeruꝰ fuit: qqq; ĩtẽ ali cõpluiculi ſeruitutẽ ſeruierũt. Ca. xviii. Cogo NHedon elidẽſis excohorte illa ſocratica fuit. Socratiq;& Platoni pfuit fami Phedõ p laris. Eius nomini Plato illũ libg diuinũ de ĩmortalitate aĩæ dedit Is Phedõ ſeruus fuit: forma atq; ĩgenio liberali:& ur quidã ſcripſerũt: a lenõe domĩo puer ad merẽdũ coacto. Eũ Cebes ſocraticus hortãte Socrate emiſſe dr: habuiſſeq; ĩ philoſophiæ diſciplinis. Atq; is poſtea philoſopho illuſtris fuit.Sermoneſq; eiode ſo ü crate admodũ elegãtes legũt᷑. Ali quoq; nõ pauci ſerui fuerũt: ꝗ poſt philoſophi cla Menip ri extiterunt. Ex ꝗbus ille menippus fuit: cuius libros. M. Var. I ſatyris æmulatus ẽ: pus qᷓs ali cinycas: ipſe appellat menippeas. Sed& I heophraſti pipatetici Seruo põpili Nys us:& Zenonis ſtoici ſeruus: ꝗ ꝑſeus uocatus ẽ:& Epicuri: cui nomẽ Mys fuit: philo Dioge. ſophi nõ i celebres uixerũt. Diogenes ẽt cynicus ſeruitutẽ ſeruiuit: ſed is ex lbertate ĩ cynicuſ ſeruitutẽ uenierat: quẽ quũ emet᷑ uellet Teniades corĩthius:& ꝗs id artificii nouiſſet Xenia-/ peõtatus foret. Noui ĩquit Diogenes hoibus liberis ĩperare. Tũ Xeniades reſpõſum des

LIBER
ö corin/ eiuſdẽ miratꝰ emit:& manumiſit: filioſq; ſuos ei tradẽs: accipe inꝗt liberos meos:ꝗ thius bus ĩperes. De Epicteto aũt philoſopho nobili: ꝙ is quoq; ſeruus fuit:recẽtior ẽ me Epicte/ moria: ꝗᷓ ut ſcribi: qᷓſioblr̃atũ debuerit. Eiꝰ Epicteti etiã de ſe ſcripti duo uerſus ferũ tus tur: ex ꝗbꝰ latẽter ĩtelligas: nõ oĩs mõ diis exoſos nõ eẽ ꝗ ĩ hac uita cũ erũnaꝶ uarie- tate luctantur: ſed eſſe arcanas cauſas: ad quas paucoꝶ potuit peruenire curioſitas. Zoo Ao De ie, οννν-· Vi OD cdi ce hn ip oO. ci iA df dα r: ideſt Seruus epictetus fueram: qui corpore mancus: 1 Pauperi e preſſus: carus eram ſuperis. 5 14 Reſcire uerbũ quid ſit:& quã habeat uerã& propriã ſignificationẽ. Cap xix. 5 Reſcire Erbũ reſcire obſeruauimus uim habere litteræ ꝓptiã quãdã: nõ ex cõi ſigni ö a f catiõe cæteroꝶ uerboꝶ: quibꝰ eadẽ pᷣpoſitio re ĩponit. Neq; ut reſcribere: ö relegere: reſtituere: dici mus itidẽ reſcire. Nã qui factum aliquodoccultius aut inopinatum in ſperatumq; cognoſcit: is dicitur proprie reſcire. Cur autem ĩ hoc uno uerbo re particula huius ſniæ uim habeat: equidem adhuc quæro. Aliter. n. di- 1 ctum et: reſciui aut reſcire apud eos: qui diligenter locut ſunt nõdum inuenimus ꝗᷓ ſuꝑ his rebus: qͥ aut cõſulto conſilio latuerint: aut cõtra ſpem opinionẽue uſu uenerit ö qq ipſum ſcire de obus cõiter rebus dicatur: uel aduerſis: uel ꝓſperis: uel ĩ peratis: 1 uel expectatis. Neuiꝰ ĩ triphalo ita ſcripſit. Si unꝗᷓ quicᷓ filiũ reſciuero:argẽtũ amo ris cauſa ſumpſiſſe mutuo exẽplo illote ducã. ubi non deſpuas. Claudius quadriga- rius in primo annali. ea lucani ubi reſciuerunt ſibi per fallacias uerba data eſſe. Item Quadrigarius in eodem hibro in re triſti& inopinata. uerbo iſto ita utitur. Id ubi re ſciuerunt propinqui obſidũ: quos Pontio traditos ſupra demonſtrauimus. eoꝶ parẽ tes cum propinquis capfflo paſſo in uiam pröuolatunt. M. Cato in quarto origin ũ: Deinde dictator iubet poſtridie magiſtrum æquitum accerſi. Mittam te ſi uis inquit cum equitibus. Sero elt inqult magiſter equitum iam reſciuere. 5 Quæuulgo dicunt᷑ uiuatia id uocabulũ ueteres nõ dixiſſe:& ꝗd ꝓ eo. P. Scipio i orone ad populũ: ꝗd poſtea. M. Var. ĩ libris de re ruſtica dixerit uſurpatũ. Cap. x. Iuaria quæ nũc dicunt᷑ ſepta quædã loca ĩ quibus feræ uiuæ paſcũtur. M.
uĩuaria 2 2 1 f 2
Lepora Var. in lib. de re ruſtica. iii. dicit leporaria appellarii. Verba Var. ſubieci. 1. 7 727 7— 71. 7—
72 Villaticæ paſtiõis genera ſunt terna: ornithões: leporaria: piſcinæ. Nũc or
nithones dico oĩun: alitũ: quæ intra parietes uillæ ſolẽt paſci. Leporaria te acciꝑe uo lo nõ ea quæ tritaui nt̃ dicebãt: abi ſoli lepores ſint: ſed ola ſepta ædifitia uillæ: quæ ſunt:& habẽt ĩcluſa aĩalia. quæ paſcũtur. is itẽ fra i eodẽ᷑ lib. ita ſcribit. Q uũ emiſti fundũ thuſculanũ a. M. Pilone. in leporario apri fuerũt multi. Viuariaãt ꝗᷓ nũc uul gus dicit quos. ep. Aelo do. i hortos græci appellãt: q leporaria Var. dicit: haud uſꝗ mẽini apudluetuſtiores ſeriptũ. Sed qd apud Scipionẽ omniũ ætatis ſuæ puriſſi me locutũ legimus: roboraria aliquot romæ doctos uiros dicere audiui id ſignificare 0 qdnos uiuaria dicimus Appellataqec a tabulis roboreis: quibus ſepta eſſent: qd ge- ö nus ſeptoꝶ uidimus in Italia locis pleriq;. Verba ex or̃one eius coutra Clau. Alete ꝗnta hæc ſunt. Vbi agros optime cultos:& uillas expollitiſſimas uidiſſet:ĩ his regio
Orni⸗/ thones
nibus excelſiſſimo loco mut ſtatuere aiebat. ĩde corrigere uiã: alis ꝑuineas medias aliis

* 9 ne rũ ie/ 48.
cix. gni re: tius hoc di/ 18 3 erit is: imo ga; tem bi re parẽ inũ: quit
ipio . XX. M. ieci. ic or de uo quæ miſti c uul haud uriſſi care d ge/ ſelliũ regio
edias
SECVNDVS XVI
aliis ꝑ roborariũ atq; piſcinã: alis ꝑuillam. Lacus uero& ſtagna: q piſcibus uiuis co Piſciæ ercentur clauſa: ſuo atq; ꝓprio noĩe piſcinas noĩauerunt. Apĩaria quoq; dici loca in ꝗ apiatia bus ſiti ſint aluei apũ. Sed neminẽ eorũ ferme ꝗ in corrupte locuti ſunt: aut ſeripſiſſe Meliſ/ memini: aut dixiſſe. M. aũt Var. de re ruſtica. iii. us Ac οπν D. i. apiaria melariaq;: ſones ut ce. i. uineas& Ad pον O. i. laureta inquit ita facere oportet: quæ ꝗdẽ Mella- mellaria appellabãt. Sed hoc uerbũ quo Var. uſus ẽ:græcũ ẽ nãmeliſſones itadiciit᷑. ria Super eo ſidere quo græci cucgun: nos ſeptentriones uocamus: ac de utriuſq; uo cabuli ratione& origine. Cap. xxi. B ægina in piræũ cõpluſculi earũdẽ diſciplinaꝶ ſectatores græci Romaniq; a hoĩes eadẽ in nauitrãſmittebãus:mox fuit:& clæmẽs mare:& ãni æſtas cœ lũq; liqde ſerenũ. ſedebamus ergo in puppi ſimul uniuerſi:& lucẽtia ſydera cõſiderabamus. I um ꝗſpiã ex is: qui eodem in numero græcas res eruditi erãt: quid cui. ideſt pluaſtrũ eẽt: quid aperõo: ideſt urſa: ꝗd go rue: ideſt bootes:& quæ nam maior cpr:& quæ minor: et cur ita appellata:& quam in partem ꝓcedentis noctis ſpatium mouerentur:& quamobrem Homerus ſolã eam non occidere dicat cum& quædam alia ſcite: tum iſta omnia ac perite diſſerebat: hic ego ad noſtros iu uenes cõuertor. Quid unꝗᷓ uos oppidicidicitis mihi quare quod a απταν græci uo cant: nos ſeptenttiones uocamus. Non enim ſatis eſt ꝙ: vii. ſtellas uidemus: ſed ꝗd Septen hoc totum quod ſeptentriones dicimus ſignificat ſcire inꝗᷓ id prolixius uolo. Tum triones quiſpiam ex iis qui ſe ad litteras memoriaſq; ueteres dediderat. Vulgus inquit gram/ maticorum ſeptentriones a ſolo numero ſtellarum dictum putat: J ritones enim per Triões ſeſe nikil ſignificare aiunt: ſed uocabuli eſſe ſupplementum: ſicut in eo quod quĩqua Quin/ trus dicamus q; quinq; ab idibus dierum numerus ſitatrus nihil: Sed ego quidem cũ quatrꝰ L. Lælio:&. M. Varone ſentio qui triònes ruſtico certo uocabulo boues appellatos ſcribunt quaſi quoſdam terriones: hoc arandæ colendæq; terræ idoneos. Itaq; hoc ſi-/ dus: quod af gurapoſituraq; ipſa: quia ſimile plauſtri uidetur: antiqui græcorum c uαταN dixerunt: noſtri quoq; ueteres abubꝰiunctis ſeptẽtriones appellarunt ideſt a ſeptem ſtellis: ex quibus quaſi iuncti triones figurantur. Præter hanc inquit opini- onem id quoq; Varro addit: dubitare ſeſe: an propterea magis hæ ſeptem ſtellæ tri/ ones appellatæ ſiꝑt: q̃a ita ſunt ſitæ: ut ternæ ſtellæ proximæ quæq; inter ſeſe faciãt tri gona. i. tricuetras figuras. Ex his duabus rationibus—— ille dixit: quod poſterius ẽ ſubtilius elegantiuſq; uiſum eſt. Intuentibus enim nobis in illud: ita propemodũ res erat: ut ea forma eſſet: ut triquetra uideretur. De uentoiapige: deq; aliorum uentorum uocabulisrregionibuſq; accepta a Pha- Uorini ſermonibus. 5 Cap. xxii. 8 Pud menſam Phouoriniſ cõuiuio familiari legi ſolitũ erat aut uetus carmẽ 24 VM.eliti poetæ: aut hiſtoria partim græcæ linguæ: alias latinæ. Legebatur er/ go tũc ibi ĩ carmine latino ĩc if uetus: quæſitũ eſt: quis hic uẽtus:& ꝗbus ex locis ſpiraret:& quæ tã infrequẽtis uorabuli ratio eſſet. Atq; etiam petebamus: ut ſapix ſuꝑcæterorum nominibus regionibuſq; ipſe nos docere uellet: quando uulgo neq; de appellationibꝰeoꝶ: naq́; de finibus: neq; de numero couueniret. Tũ Phauorinus ita fabulatus eſt. Satis inqt notũ eſt: limites regiõeſq; eſſe cæliquatuor: exortũ: occa

LIBER
ſum: meridiem: ſeptentrionẽ: Exortus occaſus mobilia& uaria ſũt. Meridies ſepten Vẽ̃toꝶ trioneſq; ſtatu perpetuo ſtant:& manent. Oritur enim ſol non idem ſemper: ſed aut deſcrip æquinoctialis oriens dicitur. quum in circulo currit: qui appellatur 10 ,,ꝓ: id/ tio eſt æquinoctialis: aut ic u: ideſt æqdialis: aut ſolſticialis: au brumalis: quæ Apelio ſunt g epixci TD: ei NIA EpIN dl: ideſt æſtiua ſolſtitia& hiberna. Item cadit ſol des non in eundem ſemper locum: fit enim ſimiliter occaſus eius: aut æquinoctialis: aut Subſo/ ſolſticialis: aut brumalis. Qui uentus igitur ab oriente uerno. i. æquinoctialis uenit. lanus nominatur eurus facto uocabulo: ut eſt er ο ν“O ideſt rationem originis uer quilo bi interpretando in dagantes aiunt cdu cope DN ideſt ab oriente ſole fluens. Is Boreas alio quoq; a græcis nomine cπνιοντννẽ:a Romanis nauticis ſubſolanus cognomi- Vultur natur. Sed qui ab æſtiua& ſolſticiali orientis meta uenit: latine aquilo: boreas græce dicitur: eumq; propterea quidam dicunt ab Homero cb pee ran ſerenitatem fa.
nus 5 a 5 8 5 Euro/ cientem appellatum. Boream autem putant dictum c oοννν SD. i. boatu: quomã notus ſit uiolenti flatus& ſonori. Tertius uentus eſt: qui aboriente hyberno ſpirat uultur-
Eurus num Romani uocant. Eum plæriq; græci mixto nomine: ꝙ inter notum& eurum ſit Caurus kp R appellãt. Hi ſunt igitur tres uenti orientalis: aquilo: uulturnus eurus: quo Aroe/ rum medius eurus eſt. His oppoſiti& cõtrari ſunt alii tres occidui: caurus quẽ ſolẽt ſtes græci aß eiu uocare is aduerſus uulturnum flat. Item alter fauonius. qui græce Fauoni uocat᷑ ze pp DO is aduerſus eurũ flat. Tertius africus: qui græce uocatur Ai. is ad/ uerſus aꝗlonẽ flat. Ex duæ regiones cæli oriẽtis: occidentiſq; ĩter ſeſe aduerſæ ſex ha gephy⸗ bere uẽtos uident MNMeridies ãt quoniã certo: atq; fixo limite eſt: unũ meridionalẽ uẽ rus tũ habet. Is latine auſter græce or nominat᷑: quoniã ẽ nebuloſus atqʒ; humectus Africꝰ Rr. n. græce humor nominatur. Septẽtriones autẽ habẽt ob eãdẽ cauſam unũ. Libs Is obiectus directuſq; i auſtrẽ latine ſeptẽtrionatꝰ:græce per ico appellatus · Ex Auſter his octo uẽtis alii ꝗᷓttuor detrahũt uẽtos: atq; id facere ſe dicũt Homer auctore: qui ſolo quattuor uẽtos nouetit: eurũ: auſtrũ aꝗlonẽ: fauoniũ. Verſus homeri ſunt. gon At pðc re de D οο r νν e Aνάα 5 triona/ Kei Spe f iO cih p Pe METO 4 NCM νNA n 8 umq; euro incubuit: zephyruſq;:notuſq; furentes: Apar/ Sudificuſq; ſimul: boreas mala plurima uoluẽs. I quattuor cæli partibus quas ꝗſi 2 primas nominauimus: oriẽte ſcilicet. atq; occidẽte latioribus: atq; ſimpliothus nõ tri/ particis. Partim autẽ ſunt: qui pro octo. xii. faciũt ĩter hos quatuor ĩ media loca inſe- rẽtes:cũ meridie ſeptẽtriones eadẽ ratione: qua ſecũdi quatuor interſici ſunt inter pri mores duos apud oriẽtẽ: occidentẽq;. ſunt porro alia quædã nomina quaſi peculiari um uentorũ: quæ incolæ in ſuis quiq; regionibus fecerunt: aut ex locoꝶ uocabulis:ĩ quibus pollẽt ex aliqua cauſa: quæ ad faciendũ uocabulũ accidetat. Noſtri nãq; gal/ li uentũ ex ſua terra flantẽ: quẽ ſeuiſſimũ patiunt zcirciũ appellãt aturbine(opinor) eius: ac uertigine. ici c ex ipſius apuliæ oræ ꝓficiſcẽtẽ: quaſi finibus apuli eodẽ& ipſi nomine ſapigem dicũt: eũ eſſe ꝓpemodũ caurũ exſtimo. Nã& eſt occidentalis & uidetur aduerlus eurũ flare. Itaq; Virgilius cleopatrã e nauali prœlio ĩ ægyptũ fu gientẽ uento iapige ferri ait. equũ quoq; apulũ eodẽ: quo uentũ uocabulo iapigẽ ap pellauit, eſt etiam uentus nomine cæcias: quẽ ariſtoteles ita flare dicitut nubes nõ ꝓ cul
Us
Notus ſepten⸗
circius Iapix Cauilis
Cæcias

tri nſe⸗ pri liari lis:ĩ gal 74 or) lẽ& talis ũ fu
r ap
SECVNDVS XVII
cul propellat: ſed ut ad ſale uocet: ex quo uerſum iſtum ꝓuerbialẽ factũ ait ce& dur Aνο ονονο ααάiνπάiαν OO. i Mala de ſeſe attrahens: ut cæcias nubes. Præter
hos autẽ: quos dixi: ſunt ali plurifariã uẽti cõmentici ſuæ quiſq; regionis indigene ut Atabu/
Oratianus ille Atabulus: quos ipſe quoq; executurus fui. Addidiſſemq; eos: qui eteſiæ lus
r 1 7 5 te ſi & prodromi appellant᷑: qui certo tempore anni: quum canis orit:ex alia atq; alia par/ Eteſiæ te cæli ſpirant: rationeſq; om ium uocabulorum: quia plus paulo adhibi: effudiſſem prodro
nili multa tam prorſus omnibus uobis reticentibus uerba feciſſem: quaſi fieret a me mi c pO 0 Schl Aeli ric: ideſt aſcultatio ſeſe oſtentans: In conuiuio autem frequenti loqui ſolum unum: neq; honeſtum.— commodum. Hæc nobis Phauori
uam ſumma cum elegantia uerborum to
nus in eo quo dixi tempore: apud me nſam
tiuſq; ſermonis comitate: atq; gratia denarrauit. Sed ꝙ ait uentũ ꝗ ex terra gallia fla
ret: circiũ appellari. M. Cato in libris originũ eum uentũ cercium dicit non circiũ. Nã quũ de hiſpanis alpinis ſcriberet: ꝗ citra hiberũ colũt: uerba hæc poſuit. Sũc in his re- gionibus ferrariæ argẽtifodinæ pulcherrimæ. Mons exſale mero magnus. quantum demas tantum adcreſcit. Ventus cercius: quum loquare: buccã implet: Armatum ho minẽ plauſtrũ oneratũ ꝑcellit. Q uod ſupra autẽ dixi io. i. etheſias e aſia& alia parte cæli flare: haud ſcio an ſe ecutus opinionem multorum temere dixerim. P. Nigi- dii in ſecundo librorum: quos de uento compoſuit: uerba hæc ſunt. & auſtri anniuerſarii ſecũdo ſole flant. Cõſiderandũ gitur ẽ: ꝗd ſit ſecundo ſole. Conſultatio düudicatioq; locorum facta ex comœdia Menãdri:& Cecilii: q̃ plociũ inſcripta eſt. Cap. xxiii. Ome dias lictitamus noſtroꝶ poetaꝶ ſumptas: ac uerſas de græcis Menan/ c dro:& poſodio: aut Appolle doro: aut alexide:& quibuſdã itẽ alis comicis. At qui quuũ legimus eas: nihil ſane diſplicent: quin lepide quoq;& uenuſte ſcriptæuideant᷑. ꝓrſus ut meliꝰ poſſe fieri nihil cẽſeat. At. n. ſi cõferas:& cõponas græ ca ipſa unde illa uenerũt: ac ſingula cõſiderate atq; apte iunctis:& alternis lectionibus cõmitas: oppido ꝗᷓ iacere: atq; ſordere incipiũt: qᷓ latina ſunt. Ita græcaꝶ quas æm ulari nequiuerunt: facetiis: atq; luminibus obſoleſcũt: Nuper adeo uſus huius rei nobis ue
nit: cecilii. Plociũ legebamus. haud quaꝗᷓ mihi:& qui aderãt: diſplicebat. Libitũ ẽ. Me Plociũ nandri quoq; Plociũ legere: a quo iſtã comeediã uerter at. Sed. n. poſtꝗᷓ imanus Menã comæ/
dri uenit:g prir t ipio ſtatim dii boni. quantũ ſtupere: atq; frigere: quãĩtumq; mutare a dia menãdro cecilius uiſusẽ᷑:diomedis hercle arma:& Glauci nõ diſpari magis p̃cio æſti mata ſunt. Acceſſarat dehinc lectio ad eũ locũ in quo maritus ſenex ſuꝑuxore diuite: atq; deformi ꝗᷓrebatur. ꝙ ancillã ſuã non inſcito puellã miniſterio:& facie nõ illibera/ li coactus erat uenũdare: ſuſpectã uxori quaſi pellic᷑. Nihil dicã ego quantũ differat uerſus utriuſq; eximius: ſit ſatis aliis ad iudiciũ faciendũ exponi. N ſic. ceαιννοανε ταάN i Iuuοον die AAEN ccc eU Anotin
rep Vc Oct AE Vcc: cep SOHO
rerio O See Au,. oH:
IE SAEοονỹ iανα re Eα fo Eh⁰ονiα p ο ν ον.
treu yHονοοσtixẽ uf v5 Aton l d TN OHiNeN Eo Edel Ni r-

—
DGU SN EA TSU αιννεαn SVAAOuNi. rum niert. n A KH, Nν˖i-,οο.lt ou eο,˖ A dE NE. c AE rd AH voναάαEE⁰/ ονα NεοẽE:el S αονννε ic H Dο αενο Adr ,ẽu 8 c dh NN O AGS O A⁰ N pn. E Gt UAE AO oο: rx In. He At Ti- O HU TU TEN, ideſt In aurem utranq;:quandoquidẽ dotata eſt: cubet. Re confecta magnifica:& negocio inclyto Domo illam exegit: cui male uoluit maxume. Vt omnes increobulæ faciem oculos conuerterent: 05 Tum me cunctis notum ſit facere uxor hera. Meoq; demoraretur in uultu: aſinus inter ſimias fierem Ati aiunt. Se. Quid tandem. Ma Tacere uolo. Noctem mali conſciam plurimi. Me miſerum qui crobulam duxi:& talenta decem: Nanam mulierculam: cuius ſuperbia Adeo intolerabilis eſt. Iouem olympium Et mineruam teſtor non ancillulam potius officioſa:dicto citius Præſto: hanc quiſpiam abigat quæſo: at illam referat. Cecilius autem ſic. Se. Is demum miſer eſt: qui erumnã ſuã nequit Occultare. Ma. ferre ita me uxor forma& factis facit. Si taceam: tamen indicium eſt: quæ niſi dotem omnia 2 nobis habet: qui ſapit de me diſcet:qui quaſi Ab hoſtis captus libere ſeruio: ſalua urbe atq; arce. Q uæ mihi quicꝗ placet: eo priuatũ: um me ſeruatum? Dum eius mortem inhio:egomet uiuo mortuus Inter uiuos. Ea me clam cum mea ancilla ait Conſuetum: id me arguit: ita plorando orando: Inſtando: atq; obiurgando me obtudit:uti eam n Venundarem nunc cerdo inter ſuas æqualis. Et cognatas ſermones ſerit. Q uæ uoſtrum fui Integra ætatula: quæ hoc itidem a niro 1 Impetrarit ſuo: quod ego anus modo 5 Effici:pellice: ut meum priuarem uirum? Hæc erunt concilia hodie: differor ſermone miſer: Præter uenuſtatẽ ãt ueꝶ atq; uerboꝶ: j duobo libris neq̃ꝗ̃ parẽ: in hoc eqᷓdẽ ſoled aĩum attendete: ꝙ quæ Menãder præclare& appoſite& facere ſcripſit: ea Cecilius nequaãꝗ potuit& quidẽ conatus enarrare: Sed qſi minime ꝓbanda pᷣtermiſit;& alia neſcio ꝗ in imica inculcauit. Eſt& illud Menandri de uita hominũ media ſumptum: ſimplex:& uerũ:& delectabile: quod neſcio quo pacto omiſit. Idẽ enim ille maritus ſenex cum al/ tero ſene uicino colloquens:& uxoris locupletis ſuperbiam deprecans: hæc ait. i
b At
*

SECVNDVS XVIII
c) Ae ds E Añ R AAEe EI PEG ol.
ro οοοανναονον? jj.. ονν Mp.
Et r ν¶iενπνον: c ονοðꝙ Kc Asxdi c οννπννο αναιον ctv A ive AO. dA ονιντνι i N? Hp. v αενν, GND eοονiᷓ. i.
Laniam hære ditariam duxi: quod non dixeram tibi.
J um uero domus: atq; agrorum heram. Vniuerſorumq; illiusloco. Se. hei ꝗᷓ miſerum& graue? Difficilimum immo. At omnibus moleſta eſt: non ſoli mihi: Filio multo magis filiæc;. Se. prouinciam
a Inexpugnabilem geris certo lcio.
Cecilius uero hoc in loco ridiculus magis ꝗᷓ perſone iſti: quam tra
ctabat: raptus atq; conueniens uideri maluit: ſic enim hæc corrupit
Se. Sed tua moroſa ne uxor quæſo eſt. M. Q uam rogas.
Se. Quitandem. M. Tedet mentionis: quæ mihi ubi domum
Adueni: ac ſedi: exemplo ſauium dat. Se. Ieiuna anima:
Nil peccat de ſauio: ut deuomas uolt: quod foris potaueris
Quid de illo quoqʒ loco ĩ utraq; comœdia poſito exiſtimari debeat manifeſtum t. Cu
ius loci hæc ferme ſententia eſt. Filia hominis paupis in peruigilo uitiata eſt. Fares clã atre fuit:& habebat᷑ pro uirgine ex eo uitio grauida mẽſibus exactis parturit. Seruꝰ
bene frugi: quũ ꝓ foribus domus ſtaret:& propinqꝗᷓre partũ herili filiæ atq; oĩno uitiũ
eẽ oblatũ ignoraret: gemitũ& ploratũ audit puellæ ĩ puerpio enitẽtis timet: iraſcit᷑: ſu
ſpicat:mileret᷑: dolet. Hi oẽs motus eius aĩ affectiõeſq; ĩ græca ꝗdẽ cõcedia mirabili-
ter arces& illuſtres apud Ceciliũ ãt pigra hæc oĩa:& a reꝶ dignitate atq; gratia uacua
ſũt. Poſt ubi idẽ ſeruus ꝑcõtãdo qd acciderat: repꝑit: has apud Menandꝶ uoces facit.
tor pio ανο Adαοοννιν ονενασ
xccti cctl. Ao it l. oποσιαιεο ire
o S uuαt νννHν οναννν Jα,Qtt¼ Fe
e uẽιieN αf j] α O roοõοn.
ENS A,] ν,jiei Tor X pHA⁰νν
cc Het k, HA ο.
NE οονν,ν& rr n. ,ẽ oN AE VND E50.
cc roπα Veiſ o O νοανιννẽNn.
oe HO OF HU HET o.
Se. Q uam extreme infœlix eſt: quiſquis in egeſtate ſitus,
Q uærit liberos: hei quantum eſt inſciens ſui.
uiqʒ neq; neceſſarium ſtudium rerum gerit.
Niſi quantum aliquid iugiter in uita deterat.
Neq;ſ licet res cogat)tectum præbere quit ſibi,
Sed inops domo in erupna uitam trahit:
Hyemem tolerans male: miſeriæ omnis ſocius.

LIBER
Bonorumq; uniuerſorum inſors:ac carens
Vnum equidem obprobrans: cunctos monitos uolo. ö Ad hom ãt ſinceritatẽ ueritatẽq; uerboꝶ: an aſſ pirauerit Cecilius cõſideremus. Verſus ſunt hi Cecilii: trunca qdã ex Menãdro dicẽtis:& cõſarcinantis uerba tragici tumoris
Is demum infortunatus eſt homo pauper: Qui educit in egeſtate liberos: cui fortuna Et res eſt ut continuo pateat: nam opulento fawam Facile occultat fact: o. Itaq; ut ſupra dixi: quum hæc uerba ſehorſum lego: neutiq; ui⸗/ dentur ingrata ignauaq;. Q uum autem græca comparo:& contendo: non puto Ceci lium ſequi debuiſſe: quod aſſequi nequiret. 1 De uetere parſimonia: deq; antiquis legibus ſumptuariis. Cap. xxiiii. Arſimonia apud ueteres romanòs:& uictus atq; cœnaꝶ tenuitas nõ domeſti 5 p caſolũ obſeruatiõe: ac diſciplina: ſed duplica animaduerſione: legũq; cõplu ü riũ ſanctionibus cuſtodita eſt. Legi adeo nuper in Capitonis attei cõmenta⸗ rü ſenatus decretũ uetus. C. Fannio:&. M. Valerio Meſſala conſulibus factũ in quo 1 Mutita jubẽtur pricipes ciuitatis:ꝗ ludis megalẽſibus antiquo ritu mutitarẽ᷑t. i. mutua inter ſe rent. ſe dominia ag tarent: iurare apud eos uerbis cõceptis nõ amplius in ſingulas cœnas ſũ 1 N eſſe facturos:ꝗᷓ cẽtenos uicenoſqʒ æris:præter olus:& far& uinũ. Neqʒ uino alie % Fannia nigena: ſed patrio uſuros. Nec; argẽti in conuĩuio plus pondo: ꝗᷓ libras centũ illaturos lex Sed poſt id ſenatuſconſultum lex fannia lata ẽ:qͥ ludis romanis: itẽ ludis plæbeis:& ſa turnalibus:& aliis quibuſdã diebus in ſingulos dies cẽtenos æris in ſumi cõceſſit decẽ alis diebus. in ſingulis menſibus tricenos. Cæteris ãt omnibus diebus denos. Hãc Lucilius poeta legẽ 2 quũ dicit. Fannii centuſſiſq; miſellos. In quo erraũerunt ꝗ- dam cõmentarioꝶ in Luciliũ ſcriptores: ꝙ putaberunt fannia lege perpetuos in omne dieꝶ genus cẽtenos æris ſtatutos. Centum. n. æris Fannius conſtituit: ſicuti ſupra dixi faſtis quibuſdam diebus:eoſq; ipſos dies nominauit. Aliorum ãt dierum oĩum in ſin- gulos dies ſumptus jncluſit intra æris: alias tricenos: alias denos. Lex deinde licinia ro gata eſt quæ cum certisdiebus ſicuti fannia centenos æris impendi permiſiſſet: nu⸗/ ptiis ducenos indulſit: cæteriſqʒ diebus ſtatuit æris tricenos quũ& carnis aridæ:& fal ſamenti certa pondera in ſingulos dies conſtituerit. Sed quicquid eſſet tum eterra: ui- ieinia te: arbore: promiſcue: atq; indefini te largita eſt. Nuius legis Lælius poeta weminit in 9— crotopæginis. Verba Lælii hæc ſunt: quibus ſignificat hædum: qui ad epulas fuit alla 1 tus: dimiſſum: cænamq;ita ut lex cinia ſanxiſſet: pomis oleribuſq; inſtructam. Lex li cinia inquit introducitur: lux liquida hædo redditur: Lucilius quoq; legis iſtius memi nit in his uerſibus. Legẽ uitemuslicini Poſtea. L. Sylla dictator: quũ legibus iſtis ſitu atq; ſenio oblitteratis pleriq; in patrimoniis amplis helluarentur:& famiſiam pecuni- amq; ſuam prandiorum gurgitibus proluiſſ ent: legẽ ad populũ tulit: qua cautum eſt ut calendis: idibus: noniſq;. diebuſq; ludoꝶ:& ferris quibuſdã ſolẽnibus: ſeſtertios tri 1 Ami cenos in cœnã inſumere ius poteſteſq; eſſer. Cæteris a diebus omnibus non amplius N* ternos· Præter has leges Aemiliã quoq; legem inuenimus: qua lege nõ ſumptus cœna rum ſed ciborum genus& modus præfinitus t. Lex deinde anti p̃ter ſumptum æris
1 Anta 212 a. a 5 id ẽt ſanxit: ut qui magiſtratus eſſet. magiſtratumue capturus eſſet: nequo ad ccœnam ü niſi ad certas
3
—

ſus ris
ui/ eci
772.
iii. eſti lu⸗ ita/ uo 5 ſe 5 ſũ alie ros X ſa lecẽ Jãc t 9 nne dixi ſin⸗ ia ro nu/ fal/ nui/ it in t alla ex li jemi s ſitu uni/ N eſt os tri plius na 1æris mam ertas
SECVNDVS XVIIII iſi ad certas perſonas itaret: Poſtremo lex Iulia ad populum peruenit Cæſar auguſto Julia imperante: quo ꝓfeſtis quidẽ diebus ducẽti finiũtur: calẽdis: idibus nonis:& aliis qui lex buſdã feſtiuis trecenti: nuptiis autẽ& repotiis ſiſterti milies eſſe. Etiã dicit capito At- teĩus edlictum: diuine auguſti. an Tiberii Cæſaris non ſatis commemini: quo edictoꝑ dieq uarias ſolemnitates: a trecẽtis ſeſtertiis aduſq; duo milia ſumptus cœnarum pro pagatus eſt: ut his ſaltem finibus luxuriæ efferueſcẽtis æſtus coercetur. Quid græci c ict uocant: quid contra cmοπννν. Cap. xxv. Nlatino ſermone: ſicut in græco alii analogiam ſeqndã putauerunt: ali anõ i udn. i. inæqualitatẽ: uno id eſt ſimilium declinatio: quã qdã latine proportionẽ tiocãt. οπταAid eſt inæqualitas declinationũ cõſuetudinẽ ſe quẽs. duo at græci grãmatici illuſtres. Ariſtarchus.& Crates ſumma ope ille a Analo- Vic: hic auouu¼ lc defenſitauit. M. Varronis liber ad Ciceronẽ de lingua latina gia. octauus: nullã eſſe obſeruationẽ ſimiliũ docet. Itaq; in omnibus pene uerbis conſuetu Propor dinẽ dominari oſtendit:ſicuti quum dicimus: inquit lupus lupi: probus probi:& lepꝰ tio leporis. Itẽ paro paraui: lauo laui: pugno pugni: tundo tutudi:& pingo pixi. Q uum anoma q inquit a cœno.& prandeo.& poto.& cœnlatus ſum.& prãſus ſum.& potus ſum di la camus.& aſtringor contra.& extergor.& lauor. aſtrinxi.& exterſi.& laudi dicimus. Item quum dicamus ab oſcotuſco græco oſce tuſce græce.& gallo tamen& mauro. gallice& maurice dicimus. Item a probus probe: a doctus docte: ſed a rarus nõ rare: ſed ali raro dicunt: ali rarenter. Ide NM. Varro in eodẽ libro: Sentiot i nquit nemo di- Rar 0 cit:& id per ſe nihil ẽ: aſſentior tamẽ ferre omnes dicũt. Siſenna unus aſſentio in ſena rarẽter tu dicebat:& eum poſtea multi ſecuti: neq; tamẽ uincere conſuetudinẽ potuerũt. Sed idem Varro in aliis libris multa pro ani tuendo ſcripſ t. Sunt hi igitur tãꝗᷓ lo ci cõmunes contra an /i dicere:& rurſus item ꝓ c n.
Sermones. M. Frotonis:& Phauorini philoſophi de generibus colorum: uocabu/ liſq; eoꝶ græcis& latinis. Atq; inibi color ſpadix:& en ee ſit. Cap. xxvi.
auorinus philoſophus quũ ad. M. Frontonẽ cõſularẽ pedibus ægꝶ uiſeret
p uoluit me quoqʒ ad eũ ſecũ ire. Ac deinde quum ibi apud frontonẽ pleriſq; ui- ris doctis p ſentibus ſermones de coloribus uobuliſq; eoꝶ agitarentur q; multi
plex colorũ faciss appellationes autem incertæ& exiguæ forẽt: plura inquit ſunt Pha
uorinus ittlenſibus oculorũ ꝗᷓ in uerbis uocabuliſq; colorũ diſcrimina. Nam ut alias
eorũ cõcinitates omitamus: ſimplices iſti ruffi:& ujrides colores ſingula quidem uo-
cabula multas ãt ſpecies differentes habẽt. Atq; eã uocum inopiã in lingua magis lati/
na uideo: ꝗᷓ græca. Quippe qua ruffus color a rubore quidẽ appellatusẽ. Sec quum R aliter rubeat ignis aliter ſanguis:aliter oſtrũ: aliter crocũ: has ſingulas ruffi uarietates* latina oratio ſingulis propriiſq; uocabulis nõ demonſtrat: oĩaq; iſta ſignificat una ru boris appellatione. Quũ tamẽ ex ipſi rebus uocabula colorũ mutuet᷑:& igneum ali-
quid dicit:& flumeũ& ſanguineũ:& croceum:& oſtrinũ:& aureũ. Ruffus. n. color: Ruffus 14 7 17—* 5— 7 & tuber nihil a uocabulo rubei differunt: neq; proprietates oẽs eius declarant fcb o color
At ct prpO x: cp brI HDπνννονei. flauusãt& ruber:& rubidus:& ful · Ruber uus:& puniceꝰ.( habere quaſdam diſtãtias coloris ruffiuident᷑: uel augẽtes eum uel
remitiẽtes: uel mixta quadã ſpecie tẽperantes. Tum Fronto ad Phauorinũ non inficii
72.
0 E 11 0

LIBER
as inquit imus: quin lingua græca quã tu uidere legiſſe: prolixior fuſiorq; fn: ꝗᷓ noſtra Sed in his tamen coloribus quibus modo dixiſti: denominandis: non perinde inopes ſumus: ut tibi uidemur. Non enim hæc ſunt ſola uocabula ruffum colorem demon- ſtrantia: quæ tu modo dixiſti:ruffus& ruber: ſed alia quoq; habemus plura: ꝗᷓ quæ di Fuluus cta abs te græca ſunt. Fuluus enim& flauus:& rubidus:& phœniceus:& rutilus:& Flauus luteus:& ſpadix appellationes ſunt ruffi coloris: aut acuentise um. quaſi incendentes. rubiduſ aut cum colore uiridi miſcentes: aut uirgo jnfuſcantes: aut uirenti ſenſim albo illumi- Phœni nantes. Nam phœniceus: quem tu græce SG”. ideſt puniceum dlxiſti noſter ẽ. ceus& rutilus& ſpadix phoenicei oοαποπντον. ideſt cognata qui factus græce noſter eſt: rutilus. exuberantiam ſplendoremqʒ ſignificat ruboris: Quales ſunt fructus palmæ arboris: Leteus. aon admodum ſole incocti: unde ſi padicis& phoenicei nomen eſt. Spadica enim do/ Spadix ici uocant auulſum e palma termitem cum fructu. Fuluus autem uidetur de ruffo at Phoeni q; uiridi mixtus in alii plus ulridis: in alis plus ruffi habere. Sic poeta uerborum dili/ ceus gentiſſimus: fuluuam aquilam dicit:& iaſpidem. fuluos galeros.& fuluum aurum& arenam fuluam& fuluum leonem. Sic. u. Ennius in annalibus fuluo ære dixit. Fla uus contra uidetur ex uiridi:& ruffo& albo concertus. Sic flauentes comæ:& quod mirare quoſdam uideo: frondes oleaꝶa Virgilio dicuntur flauæ. Sic multoante Pa- cuuius aquam flauam dixit:& flauum puluerem. cuius uerſus(quoniam ſunt iucun diſſimi) libens commemini: Cedo tamen pedem: ymphis flauis flauum puluerem. Manibo iiſdem quibus ulyxi ſæpe permulſi: abluam. Rubi⸗ Laſſitudinemq; nimiam manuum multitudine. 1 5 2 Rubidus autẽ& ruffus atrore nigrore multo mixtus. Luteus contra ruffus color ẽ di lucidior. Vnde ei quoq; nomen eſſe factũ uidet᷑. Nõ ergo inquit mi Phauorine ſpeci- es ruffi coloris plures apud græcos. ꝗᷓ apud nos nominant᷑. Sed ne uiridis quidẽ color pluribus ab illis. ꝗᷓ a nobis uocabulis dicit᷑. Neq; non potuit Virgilius colorem equi ſi gnificare uiridẽ uolẽs. cæruleũ magis dicere equũ ꝗ glaucũ Sed maluit uerbo uti no/ tiore græco. ꝗᷓ inuſitato latino, Noſtris autem latinis ueteribus cæſia dicta eſt. ꝗᷓ agræ — cis glaucopis dicitur. ut Nigidius ait de colore cæli quaſi cælia. Poſtꝗ hæc Fronto di- Cſia Att. tum Phauorinus ſcientiam rerum urbem. uerborumq; eius elegentiam exoſcula- Glauco tus abſq; te inquit uno: forſitan lingua profecto græca longe anteiſſet. Sed tu mi Frõ/ pis to quod in uerſu Homero eſt. id facies. i 0 lccti HHN Spe THS HE& Etuirtute tua facta eſt uictoria nutans. Sed quũ oĩa libẽs audiui ꝗᷓ pi tiſſime dixiſti: tũ maxime ꝙ uarietatẽ flaci coloris enar. raſti: feciſtiqʒ ut ĩtelligerẽ uerba ex annali. xiiii. Enni amoeniſſima: qᷓ mime itelligebã. Verrunt extẽplo placide mare marmore flauo.
Ceruleum ſpumat mare conferta pata pulſum. Nõ. n. uidebatur cæruleũ mare. cum marmote flauo conuenire. Sed quũ̃ ſit(ita ut dixiſti)flauus color uiridi& albo mixtꝰ c pulchertime prorſus ſpumas uirentis maris. flauo marmore appellauit.
uicl. T. Caſtritius exiſtimauerit ſuper Saluſti uerbis& Demoſthenis quiboal alter Philippum deſcripſit. alter Sertorium. f Cap. xxyii. Verba&

di/ eci⸗ blor ui ſi no⸗ græ dle ula⸗ Frõ/
ar.
cum lixtꝰ
boal ha&
SECVNDVS XX
Erba hæc ſunt grauia atq; illuſtria de rege Philippo Demoſthenis c Hhð As u or e ο v νννονοννů h oοννσhο] ep Hο N ναο e ro, απνντοαννν= Hðσ N EE“ TE. Tð O Ao cτ˙οννν,ʒẽnn: w On SDA n AES iννπν, f οονν̃ꝙ csßR N O ον,, y ft Aονν N u,, Ti¹jẽ ACH 3 i. ui debã ẽt ipſum Philippd: quo cũ certaremus pro imperio principatuq; oculo effoſiũ: humero factũ manu crureq; oblæſum: omne deniq; corporis mẽbrum: quod fortuna auferre uoluiſſet: id ultro offerentẽ: ut de cætero uitã cũ honore& gloria ageret. Hæc æmulari uolens Saluſti. de Sertorio duce in hiſtoriis ita ſcripſit. Magna glori a tribus n ilibus in hiſpaniã. T. Didius impatur: magno uſu bello marſico paratu militũ& ar mog fuit. Multaq; tum ductu eius: quæ rapta primo p ignobilitatẽ: deinde per inuidi- am ſcriptoꝶ celebrata ſũt cominus fac ẽ ſuã oſtẽdebãt: aliquot aduerſis cicatricibo& offeſſo oculo. Quo de honeſtamento corporis maxime lætabatur. Neqʒ illis anxius: ga reliquaglorioſius retinebat. De utriuſq; his uerbis. I. Caſtritius quum penſitaret: nõne inꝗt ultra naturæ modũ humanæ eſt:de honeſtamento corporis lætari. Siqdem lætitia dicitur exultatio quædam animi gaudio eſſeruẽtiore euẽtu rem expetitaꝶ. Q uã to illud ſinceriuſq;& humanis: magiſq; om nibus cõueniens d Ofiανν SAA poꝰi ruNπ duqπuiαr o cαοενοοννα̃oννανοð pονjj§nub. i. omne deniq; corporis membrum: quod fortuna auferrre uoluiſſe id ultro offerentẽ: ut de cætera uitam cum honore& gloria ageret. Quibus uerbis oſtẽditur inꝗt. Philippus nõ ut Sertorius cor poris dehoneſtamẽto lætus: quod inꝗt ſolens& immodicum: ſed præ ſtudio laudis& honoris iacturaꝶ damnorũq; corporis contemptor: qui ſingulos artus ſuos fortunæ producendos daret: quæſtu atq; compendiogloriarum. Nõ eẽ cõptum cui deo rẽ diuinã fieri oporteat: quũ terea mouet᷑ uiribo. Cap. xxviii. Vænã eſſe cauſa uideatur: quãabrẽ terræmotus fiant non mõ his cõmunibo q hominũ ſenſibus: opinionibuſq; comꝑtũ non ẽ: ſed ne inter phyſicas quidem philoſophias ſatis cõſtitit: uentoꝶ ne ui accidãt ſpecus hiatuſq; terræ ſubeun tiũ: an aquaꝶ ſubter in terrarũ cauis undantiũ fluctibus pulſibuſue: ita ut uidet᷑ exiſti
maſſe antiꝗſſimi græcorũ: qui Neptunũ ev ο νο kei oõmuW xo. ideſt terri
quaſſonẽ᷑:& telurimotonẽ appellauerũt: an cuius aliæ rei cauſa alteriuſue dei ui ac nu
N 7 2 72 2 3 7 7 mine nõdum etiã( ſicuti diximus)pro certo creditũ. Propterea ueteres romani cum in
omnibus alis uitæ officiis: tũ ĩ cõſtituẽdis religiqjbus atq; in diis ĩmortalibus animad uertendis caſtiſſimi cautiſſimiq;: ubi terrã mouiſſe ſenſerant. nunciatumue erat ferias eius rei cauſa edicto impꝑabãt. Sed dei nomẽ itauti ſolet cui ſeruari ferias oporteret ſta tuare& edicere quieſcebant: nealiũ pro alio nominando falſa religione populum alli-
rent: eas ferias ſequis polluiſſet: piaculoq; ob hãc rem remotus eſſet hoſtiã ſi deo: ſi deæ ĩmolabat: Idq; ita ex decreto pontificũ obſeruatũ. M. Varro dicit: quoniã& qua ui:& per quẽ deorum dearũue terra tremerct: incertũ eſſet. Sed de lunæ motibus: ſo- liſq; defectibus: nõ minus in eius rei cã reperiẽda ſeſe exercuerunt. Quippe. M. Cato uir in cognoſcẽdis rebus multi ſtudi incertatamẽ cauſa& ĩcũrioſa: ſuꝑea re opinatus ell. Verse Catonis exdriginũ ꝗᷓtto hæc ſunt nõ libet ſcribere qdin 2 apud pon-/ tilicẽ maximũ ẽ quotiẽs annona cara: quotiẽs lunæ aut ſolis lumini caligo: aut qd ob-
77
e Un
Lætitia

——
* 59847 At,
Aeſopi apolo⸗ gus
Caſſita
LIBER
ſtiterit: uſq; adeo paruifecit rõnes ueras ſolis& lunæ deficienti uel ſcire uel dicere. a Apologus æſopi phtygis memoratu non inutilis. Cap. xæiv oe Eſopus ille èphrygia fabulator haud imerito ſapiẽs æſtimatus ẽ: quũ quæ u-
a tilia monitu ſuaſuqʒ erant: nõ ſeuere nõ imperioſe præcepit:& cenſuit: ut Phi loſophis mos eſt: ſed feſtiuos delectabileſq; apologos cõmentus res ſalubri
ter ac ꝓficienter anim aduerſas in mẽtes animoſq; hoĩum cũ audiẽdi ꝗdaillecebra idu ſt:uelut hæc eius fabula de auiculænidulo lepide atq; iucũde pᷣmonet ſpem fiduciãq; rerũ quas efficere qs poſſit haud unꝗᷓ in alios: ſed in ſemetipſo habendã. Auicula ingt ẽ pbruatuomẽ ẽ caſſita: habitat nidulaturq; in ſegetibus: id ferme temporis ut appetit meſſis: puellis iamiã plumãtibus: Ea caſſita in ſementes: quoq; forte concel lerat tem/ peſtiuiores: propterea frumentis flaueſcentibus puelli ẽt tũc inuolucres erant. Q uũ igitur ip̃a iret cibũ pullis quæſitũ monet eos ut ibi nouæ rei fieret: dicereturue aladuer terent: idq; ſibi ubi rediſſeti renunciarent. Dominus poſtea ſegetum illag filiumadole ſcentẽ uocat:& uides ne inquit hæc ematu ruiſſe?& manus iam poſtulare? lccirco die craſtino ubi primũ diluculabit: fac amicos adeas:& roges ueniãt: operãq; mutuã dẽt & meſſem hane nobis adiuuẽt: hæc ubĩ ile dixit diſceſſittatq; ubi redit caſſita: pulli tre piduli circumſtrepere: orareq; matrem. ut ſtatim iam properet: atq;alium in locũ ſeſe aſportet. nam dominus inquiunt: miſit qui amicos rog ret: uti luce oriente ueniant& metãt. Mater iubet eos a metu ocioſoeſſe. Si. n. dominus iuꝗᷓt meſſem ad amicos reii- cit:craſtino ſeges nõ metetur: neq; neceſſe ẽ hodie uti uos auferã. Die igit poſtero ma ter ĩ pabulũ uolat. dominus quos rogauerat opperit ſol leruit:& fit: nihil& amici nul li erant. Tum ille rurſum ad filium amici iſti inꝗt magnã in ꝑtem ceſſatores ſunt. quin potius imus:& cognatos affineſque noſtros oramust ut adliut cras tẽpori ad meten- dum Itidem hoc pulli pauefacti matri nunciãt. Mater hortatur: ut tũ quoq; ſine me/ tu ac ſine cura ſint cognatos affineſq; nullos ferme tã obſegbiles ait: ut ad laborem ca⸗/ eſcendum nihil contentur:& ſtatim dicto obediant. Vos modo inquit aduertite: ſi modo quid denuo dicetur. Alia luce horta auis in paſtum profecta eſt: cognati& affi- nes operam: quam dare rogati ſunt: ſuperſederunt. Ad poſtremum igitur dominus fi lio: ualeant inquit amici cum propinquis. Afferes prima luce falces duas: unam ego- met mihĩ:& tu capies alteram:& frumentum noſmetipſi manibus noris cras mete- mus · Id ubi ex pullis dixiſſe dominum mater audiuit: tempus inquit eſt cedendi:& ab eundi: fiet nunc dubio procul quog futurum dixit. In ipſo enim iam uertitur: cuia eſt res: non in alio: uude petitur. Atque ita caſſita nidum migrauiti:& ſeges a domino de/ meſſa Hæc ꝗdẽ& ẽ æſopi fabula de amicoꝶ& ꝓpinquoꝶ leui plerunq;& inani fidu cia. Sed quid aliud ſanctiores libri philoſophorum monent: ꝗᷓ ut in nobis tantum ip- ſis nitamur. Alia autem omnia quæ extra nos extraque noſtrum animum ſunt: neque pro noſtris: neque pro nobis dicamus Hunc æſopi apologum. Q. Ennius in ſatyris: ſcite admodum& uenuſte uerſibus quadratis compoſuit: quorum duo poſtremi iſti ſunt:quos habere cordi& memoriæ operæprecium eſſe Hercle puto hoc erit tibi ar gumentũ lemper ĩ prõptu ſitum. Nequid expectes amicos. quod tu ꝑte agere poſſis. uid obſeruatum ſit in undarũ motibus: quæ in mari aliò atque alio modo fiunt
anſtris flantibus aquilonibuſq;. Cap. xxx. Hoc ſæpe

IV G
hi pri du J 9 ˖ At N/
ler ole die dẽt tre eſe
ma nul uin
Oc ſæpe numero in undaꝶ motu obſeruatũ ẽ:ꝗᷓs aqlones uẽti:quiq; ex ea/ undaꝶ h dẽ cali regione aer fluit: quaſue faciũt in mari auſtri: atq; africi: Na fluctus motus 9 flate aquilone maximi: ac creberrimi excitant᷑: ſimul ac uẽtus poſuit ſter uarii
nũtur: ac cũflacceſcũt:& mox fluctus eſſe deſinũt. At nõ idẽ fit flante auſtro uel afri co: ꝗbus iã nihil ſpirãtibus unde tamẽ factæ diutius tument& a uẽto quidẽ iãdudũ tranquilla ſunt: Sed mare eſt etiã atq; etiã undabundũ. Eius rei cã eſſe coniectatur: ꝙ uenti a ſeptentrionibus ex altiore cæli parte in mare incidẽtes: dehorſum in aquarum ꝓfunda quaſi pᷣcipites deferũtur. undaſq; faciũt nõ prorſus ipulſas: ſed ui intus com motas: quæ tantiſper erutæ uoluũtur: dũ illiꝰ ĩfuſi deſuꝑ ſpiritus uis manet. Auſtri ue ro& africi ad meridianũ orbis circulũ:& ad partẽ axis ĩfimã depreſſi: i feriores& hu miles per ſuprema æquoris euntes protrudunt magis fluctus:ꝗᷓ eruũt: Et iccirco nõ deſuꝑlæſæ: ſed ꝓpulſæ in aduerſum aquæ etiã deſiſtẽte flatu retinẽt aliꝗᷓtiſper de pri ſtino pulſu impetũ. Id autẽ ipſum quod dicimus: ex illis quoq; homericis uerſibus. ſiquis nõ incurioſe legat adminiculari põt. Nam de auſtri flatibus ita ſcripſit. eur NFO AH ντοiοõ 0 AA ονανE,?s Act cogEl. ideſt. Auſter ubi inſanas urget ſub ſaxa procellas. Contra autem de borea: quem aquilonem apellamus: alio dicit modo. i SopEH¹EUh,Wh fp J τh¹Nhõhẽ½ꝗbC¹uf uA Aoy:ideſt. Subdificuſq; altas aquilo rotat impete fluctus. Ab aquilonibus enĩ qui alti ſuperniq; ſunt: fluctus excitatos quaſi per prona uolui di cit. Ab auſtris autẽ iis qui humiliores ſunt maiore ui quadã ꝓpelli: rurſum atq; ſubii/ ci. Id enim ſignificat uerbũ Amœpcſ El. i. lapidẽ propellit. Sicut in alio loco: Ac c tog li. ſaxũ ſurſum ꝓpellit. Id quoq; apertiſſimis rerũ philoſophis obſeruatũ ẽ auſtris ſpirãtibus mare fieri glaucũ& cæruleũ: aquilonibus obſcurius a triuſue. Cu/ ius rei cauſam cũ Ariſtotelis ſibros ꝓblematum ꝑcerpſimus. notaui. Cur auſtro ſſ pi/ rante mare cæruleũ fiat? Aquilone obſcurius atriuſq;. An propterea ꝙ aquilo minus mare perturbat. Omne autem: quod tranquiliusẽ: atrum eſſe uidetur. AVLII GELII NOCIIVM ATTICARVM COMMENT ARII LIBER ITERTIVS.
Quæſſtum ic tractatum quam ob cauſam Saluſtius auaritiam dixerit non ani⸗
mum modo uirilem: ſed corpus quoq; ipſum effœminare. Caput primũ
me iam diſcedẽte apud balneas ſutias in area ſub calido ſole cũ Pha Saluſti
uorino philoſopho ambulabamus: atq; ibi interambulãdũ legebatur us
h Catilina Saluſtii: quẽ ĩ manu amici cõſpectũ legi iuſſerat. Cũq; hæc uerba ex eo libro lecta eẽnt Auaritia pecuniæ ſtudiũ habet quã nemo
ſapiẽs cõcupiuit: ea quaſi uenenis malis ĩbuta corpus aĩum uirilẽ ef-
fœminat. ſemꝑ ifinita& ĩ ſatiabilis ẽ:neq; copia: neq; ĩopia minuit᷑. Tũ Phauorinus me aſpiciẽs quo ĩꝗt corpus hoĩs auaritia effœmĩat Quid. n. iſtuc ſit:ꝙ aĩum uirilẽ ab ea effœmĩari dixit: uideor ferme aſſeq. Sed quonã mõ corpꝰ quoq; hoĩs effœmi/ net: nõdũ reperio. Et egę ĩqᷓ lõge iãdiu in eo ipſo quærẽdũ fui: ac niſi tu occupaſſes ul tro te hoc rogaſſem: u ego hæc dixerã cõtabũdus: atq; inibi quiſpiã de ſectatoribꝰ Phauorini: qui uidebatur eẽ ĩ ls ueterator. Valeriũ ĩꝗt Probum audiui hæc dicere:

Dierũ obſer⸗ uatio
LIBER
uſum eſſe Saluſtiũ circũlocutiõe dam poetica:& quũ diccre uellet: hoĩem auaritiã corrũpi: cotpus& animũ dixiſſe: quæ duæ res hoĩem demõſtrarẽt. Nãq; hõ ex aĩa& corpore eſt: Nũꝗᷓ inꝗt Phauorinus qd eꝗdẽ ſcio:tã importũa: tãq; audaci argutia fu it nr᷑ ꝓbus: ut Saluſtiũ uel ſubtiliſſimũ breuitatis artificẽ ꝑiphraſim poetaꝶ facere di ceret. Erat tũ nobiſcũ in eodẽ ambulacro homo ꝗſpiã ſane doctus. is quoq; a Phauo rino rogatus: ecꝗd haberet ſuꝑea re dicere: huiulcemodi uerbis uſuseſt. Quos inꝗ auaritia minuit& corrũpit. quiq; ſeſe quærẽda undiq; pecunia dediderũt: eos pleroſ⸗ q; tali genere uitæ occupatos uidemus: ut ſicuti alia i is oĩa præ pecunia: ita labor quo z uirilis: exercẽdiq; corporis ſtudiũ relictũ ſit. Negociis ſe plerũq;umbraticis:& ſel/ lulariis q ſtibus in cẽtos habẽt: ĩ ꝗqbus oĩs eoꝶ uigor al: corporiſq; elãgueſcit.& quod Saluſtius ait effcœminatur. Tũ Phauorinꝰlegi denuo uerba eadẽ Saſuſtii iubet: atq; ubi lecta ſũt. Q̃uid ĩgitur iquit dicemus: ꝓuidere ẽ pecuniæ cupidos:& eoſdẽ tamẽ eſſe corpore uegeto& ualẽti. Tũ ille ita reſpõdit: nõ hercle iſcite. Quiſquis ẽ in quit pec uniæ cupiẽs:& corpore tamen ẽ benehabito& ſtrẽnuo: aliaꝶ quoq; rerũ uel ſtu/ dio: uel exercitio eũ teneri neceſſariũ ẽ: atq;ĩ ſeſe colẽdo nõ æque eẽ parcũ. Nã ſi auari tia ſola ſumma oẽs hominis partes: affectioneſq; occupat:& ſi ad incuriã uſq; corpo⸗ ris graſſetur: ut pillã unã neq; uirtutis: neq; uiriũ: neq; corporis: neque animi adſit cu ra. Tũ deniq; is uere dici poleſt effœæminato eſſe& aĩo& corpore: qui neq; ſeſe: neq; aliud curet niſi pecuniã. TIũ Phauorinus aut hoc inquit: quod dixiſti ꝓbabile eſt: aut
Saluſtius odio auaritiæ pluſꝗ potuit eam criminatus eſt. ö Q uemnã eſſe natalẽ diẽ. M. Varro dicat eoꝶ: qui ante noctis horã ſextã: poſtue
eã nati ſunt. Atq; inibi de tẽporibus terminiſq; dieꝶ: qui ciuiles nominantur.& uſque quaq; gentiũ uarie obſeruãtur.& præterea ꝗqd. Q Mutius ſcripſerit ſuꝑ ea quam ma ritus no iure uſurpauiſſet: ꝙ rõnẽ ciuilis anni non habuerit. Capi. Væri ſolitũ ẽ: qui noctis hora tertia: quartaue: ſiue qua alia nati ſunt. uter di
q es natalis haberi appellarique debeat: is ne quẽ nox ea cõſecuta ẽ: an qui dies noctẽ cõſecutus. M. Varro in libro rerũ humanaꝑ: quẽ de diebus ſcripſit
homines inquit: qui media nocte ad proximã mediã noctem in his horis. xxiiii. nati ſunt. una die nati dicunt᷑. Quibus uerbi ita ur̃ dierũ obſeruationẽ diuiſiſſe: ut ꝗ poſt ſolem occaſum ante mediam noctẽ natus ſit: is ei dies natalis ſit: a qud die ęa nox coe- perit. Contra uero qui in ſex horis poſterioribus naſcitur: eo die uideri natum:ꝗ poſt eam noctem diluxerit. Athenienſes autẽ aliter obſeruare idem Varro in eodem libro ſcripſit:eoſquea ſole occaſo ad ſolẽ iterũ occidentem omne id mediũ tempus unum dic eſſe diceret Babylonios porro aliter.& ſole enim exorto ad exortũ eiuſdẽ ĩcipiẽtẽ. totum id ſpaciũ unius diei noĩe appellare. Multos uero in terra umbria unõ& eundẽ diẽ eẽ dicere a meridie uſque ad ĩſequẽtẽ meridiẽ. Quod qͥdẽ Varro ĩquit nimis ab ſurd ũeſt. Nam qui calẽdis hora ſexta natus eſt apud umbros dies eius natalis uideri debebit& calendarũ dimidiaꝶ.& qui eſt poſt calẽdas dies. ante horã eiuſdẽ diei. vi. Populũ autẽ romanũ ita uti Varro dixit. dies ſingulos annumerare a media nocte ul qʒ ad media proximã multis argumẽtis oſtẽdit᷑. Sacra ſunt romana parti diurna. par tim nocturna. Sed ea quæ inter noctẽ fiunt. diebus adiiciuntur non noctibus. Q uæ igit ſex poſterioribus noctis horis fiunt. eo die fieri dicunt᷑. qui ꝓximus eã R
ceſc it

TERTIVS
tiã ceſit. Ad hoc ritus quoq;& mox auſpicãdi eandẽ eſſe obſeruationẽ docet. Nã magi- & ſtratus quãdo una die eis eſt auſpicandũ:& id ſuꝑquo auſpicauerũt agẽdũ poſt me fu diã noctẽ auſpicantur:& poſt meridiẽ ſole magno. Auſpicati eſſe:& ægiſſe ex eodem di die dicuntur. Præterea tribuni plæbei: quos nullũ diẽ abeſſe Roma licet: cũ poſt me- uo diã noctẽ ꝓficiſcũtur:& poſt primã facẽ ante mediã ſequẽtẽ reuertũtur nõ dicuntur nd abfuiſſe unũ diẽ: quãdo ante horã noctis. vi. regreſſi: pte aliqua illius in urbe Roma oſ⸗ ſunt. Q: quoq; Mutiũ iuriſcõſultũ dicere ſolitũ leg: nõ eſſe uſurpatam mulierem ca uo lẽdis Ianuariis: quæ apud uirum cauſa matrimonii eſſe cœpiſſet: ante diem. iii. calen ſel/ das Ianurias ſequẽtis uſurpatũ eſſet. Nõ. n. poſſe ipleri trinoctiũ: qd abeẽ a uiro uſur 104 pãdi cã ex. xii.tabulis deberet: quoniã tertiæ noctis poſterioris ſex horæ alteriꝰ anni el
ent: ꝗĩciperet ex calẽdis. Iſtæc ãt oĩa de dieꝶ tpibꝰ& finibꝰ ad obſeruationẽ diſcipli
Itch; * nãq; iuris ãtiꝗ ꝑtinẽtia: quũ ĩ libris ueterũ ĩuenerimus nõ dubitabamus. qui Virgili luit q; quoq; id ipſum oſtenderit: nõ expoſite: atq; apte: ſed ut hominẽ decuit poeticas res d; agẽtẽ recõdita& quaſi oꝑta ueteris iuris ſignificatione. Torquet inquit medios nox — humida curſus. Et me ſcæuus equis oriens afflauit anhelis. His enim uerſibus obli- * que ſicuti dixi: admonere uoluit diem: quem Romani ciuilem appellauerũt: a. vi. no 18 ctis hora oriri. De noſcendis explorandiſq; Plauti comœdiis quoniam promiſcue ue eq; ræatq; falſæ nomine eius inſcriptæ feruntur. Atq; inibi 9 Plautus in priſtino:& Ne/ aut uius in carcere fabulas ſcriptitarunt. Cap. iii. 5 Erũ eſſe cõperior: quod quoſdã bene litteratos homines dicere audiui: q ple gue u raſq; Plauti comœdias curioſe:atq; contente lectitarũt:non ĩducibus Helii Plautꝰ ue nec Claudi: nec aurelii: nec Accii: nec manilii: ſuper his fabulis: quæ dicun — tur ambiguæ: credituros: ſed ipſi plauto moribuſq; ingenii: atq; liguæ eius: Hæc enĩ pi. iudicii norma Varronẽ quoq; eſſe uſum uidemus. Na præter illas unam&. xx. quæ 3 uarrõianæ uocantur quas iccirco acæteris legregauit: quoniã dubioſæ non erant: ſed 5 conſenſ u oium Plauti eſſe cenſebantur: quaſdaã itẽ alias probauit adductus ſtilo atqʒ pft facetia ſermonis Plauto congruentis. Eaſq; iam nominibus alioꝶ occupatas. Plauto . uindicauit. Sicuti iſtam quam nuperrime legebamus cui eſt nomen boetia: nã quũ Boetia poſt in illis una:&.. nõ lit:& eſſe aquilii dicatur: nihil tamẽ Varro dubirauit quinPlau/ comœ/ 8 ti foret: neq; alis quiſquã nõ infrequẽs Plauti lector dubitauerit: ſi uel hos lolos uer dia. poſt ſus ex ea fabula cognouerit: qui quoniã ſunt: ut de illius Plati more dicam plauti niſſi bro mi propterea& meminimus eos:& aſctipſim us. Paraſitus ibi exuriens hæc dicit. 2 Viillum dii perdant primus qui horas repperit lets. Quiq; adeo primus ſtatuit hic ſolarium. unde Qui mihi conuenit miſero articulatim diem. i ab Nam me puero uetus erat ſalarium. 2 5 geri NMulto oĩum iſtorum optimum:& ueriſſimum. 2 2 Vbi ubi iſte mouebat eſſe. niſi cum nihil erat. geul Nunc etiam quod eſt. non eſtut niſi cum ſoli iubet:* 0 1 par Itaq; adeo iam oppletur oppidum ſolarüis. ie 0 Maior pars populi arſli reptant fame:. i Lillu Phauorinus quoq; noſter. quũ Neruulariã pluati legerem: quæ ĩter incertas eſt abi Neruu
laria cõ

———
LIBER
ta.& audiſſet ex ea comœdia uerſũ hunc. St ratæ ſcrurpæ de ſtrato uluæ ſerdidæ De lectatus faceta uerboꝶ antiquitate meretricũ uitia: atq; deformitates ſignificantium:
8 uel unus hercle inquit hic uerſus Plauti eſſe hanc fabulam ſatis poteſt fidei feciſſe. Fretum Nos quoq; ipſi nuperrime: cũ legeremus fretũ: nomen eſt id comœdiæ: quam Plau⸗/ comœ/ ti elle quidã nõ putãt: haud quicꝗᷓ dubitamus: quĩ Plauti foret:& omniũ maxime ge dia nuina. Ex qua duꝭs hos uerſus exſcripſimus: ut hiſtoriã quæreremus oraculi arietini Nunc illud: eſt quod Arietini reſponſum magnis ludis dicit᷑ Peribo ſi non fecero. Si faxo: uapulabo. M. aũt Varro in libris de comœ iiis plautinis primo actu uerba hac ponit. Nãne gemini: nec leones: nec cordoliũ: nec Anus plauti: nec bis cõpreſſa nec boetia unꝗᷓ fuit. Neq; adeo cpo d: neq; commorientes: ſed. M. Accutici. In eodẽ plautiꝰ libro. M. Varronis id qu q; ſcriptũ eſt: Plautiũ fuiſſe quempiam poetam comœdia
poeta rũ. Cuius quoniã fabulæ plautiiſcripte forẽt: acceptas e: quaſi plautinas quũ eſſent 1 nõ a plauto plautinæ: ſed a plautio plautinane. Ferũtur aũt ſub Plauti nomine comæ
diæ circiter: centum atq; xxx. Sed hõ eruditiſſimus Læuius quinq;&. xx eſſe eius ſo „A 7—— 3— 7— 7 2 7 las exiſtimauit. Nõ tamen dubiũ t᷑: quin ĩſta:& q̃ ſcriptaa Plauto nõ uident᷑:& nomi
0 ni eius adiiciuntur: ueterũ poetaꝶ fuerint:& ab eo retractatæ& expolitæ ſint. Ac pro
pterea recipiant dtũ plautinũ. Sed enim Saturionem.& Addictum:& tertiam quã dam: cuius nunc mihi nomen non ſuppetit. in priſtino eum ſcripſiſſe Varro:& ple
Molæ
1 9 riq; ali memoriæ tradiderunt cũ pecunia omni quã in operis artificium ſcænicorum
0 trulati/ les
Neuiuſ
pepererat: in mercationibus perdita inops Romã rediſſet:& ob quærendum uictum ad circunagẽdas molas: q truſatiles appellãtur: operã piſtori locaſſet. Sicuti de neuio quoqʒ accepimus fabulas eũ in carcere duas ſ eripſiſſe Laureolũ& Leontẽ: cũ ob aſſi duã wmaledicẽtiam:& probra in principes ciuitatis: de græcoꝶ poetaꝶ more dicta: in uicula Romæa triumuiris cõiectus eſſet V nde poſt a tri. ple. exẽptus eſt: cũ iis quas ſupra dixi fabulis: delicta ſua& petulãtias dictoꝶ ꝗqbꝰmultos ante læſerat: diluiſſet: Q uod. P. Africano:& aliis nunc uiris nobilibus ante ætatem ſenectam barbam: & genas radere. patrii moris fuit. 5 Cap. iii. Nlibris: quos de uita. P. Scipion s Africani compoſitos legimus ſcriptũ ani i maduertimus. P. Scipioni Pauli filio. pot de pœnis triũphauerat: cẽſorq; uerat:eidẽ diẽ dictũ ad populum a Claudio Aſellio tri. ple. qui equũ in cen- ſura ademerat: Eũq; cũ eẽt reus: neq; barbã deſiſſe radi: neq; nõ cãdida ueſte uti: neq; fuiſſe cultu ſolito reoꝶ Sed quũ in eo tẽpore. Scipionẽ minorẽ. xl. annoꝶ fuiſſe cõſta ret: qd de barba raſa ita ſcriptũ eſſet mirabamur: Cõperimus autẽ cæteros quoq; ĩ iſ Raden dem temporibus nobiles uiros: barbã in eiuſmodi ætate raſitauiſſe. Iccircoq; pleraq; di bar/ imagines ueterũ: non ad modũ ſenum:ſed in medio ætatis ita factas uidemus. ba mos Delitiarũ uitium.& molicies oculorũ.& corporis: ab Archeſilao philoſopho cui
dam obprobrata acerbe ſimul& feſtiuiter. Cap. v.
Arche/ Lutarchus refert Archeſilaum philoſophum uehementi uerbo uſum eſſe: ſilai uer p de quodã nimis delicato diuite: qui incorruptus tamen& caſtus dne bum diceoatur: Nam quum uocem eius infractum: capillumq; arte compoſitũ
& oculos ludibundus atq; illecebræ uoluptatiſq; plenos uideret nihil intereſt inquit. quibus membris cinædi ſitis poſterioribus. an prioribos.
De ui atq;

I nec odẽ dia ent nœ 5 ſo omi pro quã ple⸗ um um uio aſſi n in uas Jet: Am: iii. ani orq; den⸗ eq; ö ſta 1 ill raq;
cui
D. V.
ſſe: 8
itũ ſuit.
De ui atq; natura palmæ arboris qd lignũ ex ea põderibus ĩpoſitis renitat᷑ Ca. vi. Erhercle rem mirandam Ariſto. in. vi. ꝓblematũ:& Plutar. i. viii. ſympho
ſicoꝶ ſcribit. Si ſuper palmæ inquit arboris 8 magna põdera ĩponas ac Palmæ 8 1.— 7 onoris ſuſtineri non queat: Natura
tam grauiter urgeas: onereſq;: ut m agnitudo
nõ deorſũ palma cædit: nec ĩtra flectitur: ſed aduerſus põdus reſurgit:& rurſũ nitit᷑ recuruaturq;. Propterea ĩquit Plutarchus ĩcertaminibus palmã ſignũ eſſe placuit ui ctoriæ: quoniam ingeniũ eiuſmodi ligni eſt: ut urgentibus prem entibuſq; nõ cedat. Hiſtoria ex annalibus ſumpta. de. Q. Ceditio trib. militũ. uerbaq; ex originibus. M. Catonis appoſita: ꝗbus Ceditii uirtutẽ cũ Spartano leonida æqparat. Cap. vii. Vlchrum di boni facinus: græcarũq; facũdiaꝶ magniloquentia cõdignũ.
M. Cato in libris originũ de. Q. Ceditio trib. militũ ſcriptũ reliquit Id ꝓfe
cto eſt ad hanc ferme ſniam. Impator pœnus in terra ſicilia bello carthagi⸗
nenſi primo: obuiam romano exercitui ꝓgreditur: colles locoſq; idoncos prior occu⸗ pat. Milites Romani: uti res narrata eſt. in locũ inſinuant fraudi& pernicici obnoxi- um. Tribunus ad cõſulẽ uenit. Oſtẽdit exitũ de loci ĩportunitate:& hoſtiũ circunſtã
tia. Matuꝶ cenſeo int: ſi rem ſeruare uis: faciundũ: ut. cccc. aliquos milites ad ueru/ Veru-
cam illã( ſicenim. M. Cato locũ editũ: aperumq; appellat.) ire iubeas. Eãq; uti occu ca pent: imperes horteriſq;: hoſtes ꝓfecto ubi id uiderint: fortiſſimus quiſq;& prõptiſ/ ſimus: ad occurſandũ pugnandũq; in eos preuertentur: unoque illo negocio ſeſe alli/
abunt: atque illi oẽs. ccc. ꝓculdubio obtrũcabũtur. Tu interea occupatis in ea cæ/ de hoſtibus:tempus exercitus ex hoc loco educẽdi habebis. Alia: niſi hæc ſalutis uia nulla eſt. conſul tribuno reſpõdit: cõſilium quidem fidum: atque prouidẽs ſibi uide/ rier. Sed iſtos inquit milites. ccc. ad eum locũ in hoſtium cuneos quilnã erit qui du cat Si alium iquit tribunus: neminẽ reperis: me licet ad hoc periculũ utare. Ego hãc
tibi:& reip· animã do: cõſul tribuno gratias laudeſque agit. I ribunus& ccc. ad mo Cedituſ tiendũ proficiſcuntur. Hoſtes eoꝶ audatiã deirantur. Quorſum ire pergant in ex tribunꝰ
pectando ſunt: Sed ubi apparuit. ad eandem uerrucam occupãdam iter ĩtendere mit tit aduerſum illos imperator carthaginenſis peditatumque equitatum: quos ĩ exerci- tu uiros habuit ſtrẽnuiſſimos. Romani milites circunueniuntur. circunuenire re pu gãt Fit prœliũ qu anceps. Jandem ſuperat multitudo. Quadringenti omnes tum una perfoſſi gladiis: aut miſſilibus operti cadunt. Conſul interibi: dũ ea pugna fit: ſe ĩ locis tutos: atque editos ſubducit. Sed quod illi tribuno duci militũ. ccc. diuinitus in eo prœlio uſu uenit: nõ iam noſtris ſed ipſius Cæonis uerbis ſubiecimus: uerba ca tonis: Dii immortales trib.militum fortunam ex uirtute eius dedete. Nam ita euenit Quum ſautius multifariam ibi factus eſſet. tum nullnus capiti nullum euẽit. Fũque inter mortuos defatigatũ uulneribus. atque ſpirãtẽ quod ſanguen deflaxerat. cogno uere: eum ſuldulere gu cõualuit. Sæpeque poſt illam operam reip. fortem: aique ſtrenuã perhibuit. Illoque facto. d' illos milites ſubduxit. exercitũ cæterum ſeruauit
Sed idem benefactum in quo loco ponas. nimium intereſt. Leonides Lacedæmoni/ Leoni/
us laudatur. qui ſimile apud J hermophylas fecit. Propter eiꝰ uirtutes omnis græcia des gloria atque gratiam prcipuã claritudinis inclytiſſimæ decorauere monumentis ſi- gnis ſtatuis, elogiishiſtotiis. Aliiſque rebus gratiſſimũ id eius factũ habuere. At tri

LIBER
buno militum parua laus pro factis relicta:qui idem faceret. atq; rempublicam ſerua uerat. Hac. Q Ceditii uirtuẽ. M. Cato tali ſuo teſtimonio decarauit. Claudius autẽ Quad rigarius annali. iii. non Ceditio nomen fuiſſe refert: ſed Laberio.
Litteræ eximiæ conſulum. C. Fabritii:& Aemilii ad regem pirrhum a Quĩtoclau
dio ſcriptore hiſtoriarum in memoriam datæ. Cap. viii. Pyr rhꝰ Vuum Pyrrhus rex i terra Italia eſſet& unã atq; alterã pugnã proſpere pu chimo- 4 gnaſſet: ſatiſq; angerẽtur Romani:& pleraq; Italia ad regẽ qeſciuiſſet:tũ am chares bracienſis ꝗſpiã Thimochares Regis Pyrrhi amicus ad C. Fabriciũcõſulẽ
furti uenit: ac premiũ petiuit:& ſide premio conueniret: ꝓmiſit Regẽ uenenis necare Id q facile factũ eẽ dixit: quoniã fili ſui pocula ĩ cõuiuio regi miniſtrarẽt. Eã rem Fa Fabriti. britiꝰ ad ſenatũ ſcripſit: ſenatus legatos ad regẽ miſit: Mãdauit ut de IJ himochare ni us hil ꝓderẽt: ſed monerẽt: uti rex circũſpectius agerẽt: atq; ꝓximog iſidiis ſalutẽ tuta etur: hoc ita uti dſximus: i Valerii Antiatis hiſtoria ſcriptũ eſt. Quadrigarius aũti Nicias Jibro. iii. nõ Thimocarẽ: ſed Niciã adiſſe ad cõſulẽ ſcripſit: Neq; legatos a ſenatu miſ ſos: ſed a cõlulibus. Et regẽ᷑ a populo romano laudes atq; gr̃as ſcripſiſſe: capti uoſque ols: quos tũ habuerit: reſtituiſſe:& reddidiſſe. Cõſules tũ fuerũt. C. Fabritius:& e- milius. Lr̃as quas ad regẽ Pyrrhũ ſupea cauſa miſerũt: Clau. O uadrigarius ſcripſit fuiſſe hoc exẽplo. Cõſules Romani falutẽ dicũt Pyrrho regi Nos ꝑtuis iniuriis con/ tinuo aĩo ſtrenui cõmoti inimiciciter tecũ bellare ſtudemus Sed cõmunis exẽpli& fi dei ergo uiſum eſt: uti te ſaluũ uelimus: ut eſſet quẽ armis uincere poſſimus. Ad nos uenit Nicias familiaris tuus: ꝗ ſibi præciũ a nobis peteret ſi te clã interficiſſet. Is nos negauimus uelle. Neue ob eã rẽ ꝗcꝗᷓ cõmodi expectaret:& ſimul uiſum eſt ut te cer/ tiorẽ faciemus: ne quid eiuſmodi ſi accidiſſet noſtro conſilio ciuitates putarẽt factũ: & quod nobis nõ placet præcio: aut pᷣmio: aut dolis pugnare. Tu niſi caueas iacebis. uis& cuiuſmodi fuerit ꝗ in ꝓuerbio fertur equus ſeianus:& qualis color equo rum It: qui ſpadices uocantur. Dec; iſtius uocabuli ratione. Cap. ix. Aſſus in cõmẽtarĩis ſuis: itẽ Iulius modeſtus in ſecũdo quæſtionũ cõfuſaꝶ Eꝗ Di/ b hiſtoriã de equo ſeiano tradũt: dignã memoria: atq; admiratione. Cn. Seiũ omedis quẽpiam ſcribunt fuiſſe. Eũq; habuiſſe equũ natum argis in terra græcia de Equus quo fama cõſtãs eẽt tãꝗ de genere equoꝶ ꝓgenitus foret: qui Diomedis thracis fuiſ- ſeianus ſent: quos Hercules diomede occiſo e Thracia argos perduxiſſet. Eum equum dicũt fuiſſe magnitudine inuſitata: ceruice ardua: colore Phœniceo: flaua& comanti iuba O mnibulq; alis equoꝶ laudibus quoq; longe præſtitiſſe. Sed eundẽ equũ tali fuiſſe fato: ſiue fortuna ferũt. aut ꝗſquis haberet eũ: poſſideretq; is cum omni domo: fami lia fortuniſq; oĩbus ſuis ad internitionẽ uſq; deperiret. Itaq; primũ illum. Cn. Seiũ do minũ eius a. M. Antonio ꝗ poſtea triũuir reip. cõſtituẽdæ fuit: capitis dãnatum miſe rando ſupplici affectũ eſſe. Eodem tẽpore Cor. Dolobellam cõſulẽ in Syriam ꝓfici ſcentem fama iſtius equi adductum argos deuertiſſe. Cupidineq; habẽdi eius exar- ſiſſe. Emiſſeqʒ ſeſtertiis centũ milibus. Sed ipſum quoq; Dolobellã in Syria bello ci- uili obſeſſũ atq; inter fectũ eſſe. Moxeũdem equũ. qui Dolobellæ fuerat. C. Caſſiũ: qui Dolobellã obſederat: abduxiſſe. Q uũ Caſſiũ poſtea ſas notũ ẽ: uictis Parthis: fuſoq; exercitu ſuo: miſerã mortẽ oppetũſſe: Deide Antoniũ poſt interitũ Caſſi par- ta uictoria
r eee
ern

rua utẽ
lau vill. pu am ſulẽ care Fa re ni tuta zũt i miſ que Ae/ ipſi on/ & fi nos nos cer ctũ: ebis. quo p· ix. uſag Seiũ ia de fuiſ/ licũt juba uiſſe fami iũ do mile ofici⸗ exat/ lo ci/ Miũ: this: par⸗ ria
SECVMMD VSU XXIIII.
a nictoria: equum illũ nobilem caſſii requiſiſſe:& cum eo potius eſſet: ipſum queq; poſtea uictum: atq; deſer tũ: deteſtabili exitio ĩteriſſe. Hine prouerbiũ de hoibꝰ cala mitaſis ortũ diciq; ſolitũ. Ille homo habet equum ſcianum. Eadem ſentẽtia eſt illius/ quoqʒ; ueteris prouerbii: qd ita dictũ accepimus. Auꝶ toloſanũ. Nã quũ opidũ tolo Aurum ſanũ in terra Italia. Q. Cepio cõſul diripuiſſet: multũq; auri in eius oppidi tẽplis fuiſ toloſa ſet:ꝗſquis ex ea direptione auꝶ attigit: miſero cruciabiliq; exitu perũt. Nunc equum num C. Baſſus uidiſſe ſe argis refert: aut credibili pulchritudine: uigoreq;:& calore exupe Punice- rantiſſimo. Quem colorẽ nos ſicuti dixi) puniceũ: græci partim ꝙOαα: alii o Ul color Alec appellãt: quoniã palmæ termes ex arbore cũ fructu auulſus ſpadix dicitur. Spadix Quod eſt quædam ſeptenarii numeri uis& facultas: in multis naturæ rebus aĩad uerſa:de. M. Varro in hebdomadibus diſſerit copioſe. Cap. x. Arro in primo libꝶ: q inſcribũtur hebdomades: uel de imaginibus ſeptẽarii Septẽa⸗ u numeri: quẽ Græci hebdomada appellãt: uirtutes: poteſtateſq; multas: uari rius nu- aſq; dicit. Is nãq; numerus i qt: ſeptẽtriones maiores: min reſq; facit i cælo. merus Itẽ uergilias: quas græci di Ad uocãt. Facit ẽt ſtellas: quas ali erraticas. P. Ni/ uergi ie gidiꝰ errones appellat. Circulos quoq; ait ĩ cælo: circũ lõgitudinẽ axis ſeptẽ eẽ: quis Pleiads duos minimos: q axẽ extimũ tãgũt: So AO. i. axes appellari dicit. Sed eos in ſpæra Et toes q æpiieco rn. i. ſpera 2 5 uocat᷑ ꝓpter breuitatẽ nõ inet: At ꝗ neq; ipſe zodiacus ſepte Z odia- nario caret nũero. Nã ĩ ſeptimo ſigno fit ſolſtitiũ a bruma. In ſeptimo bruma a ſolſti cus tio. In ſeptimo æquinoctiũ ab æqnoctio Dies deide illos ꝗbus halcyões hyeme anni in aqua nidulãtur: eos quoq; ſeptẽ eẽ dicit. Præterea ſcripſit lunæ curriculũ cõfici ĩte/ grũ quater ſeptenis diebꝰ. Nã duodetriceſimo luna ĩquit: ex quoueſtigio ꝓfectaeſt: eodẽ redit. Auctorẽq; opinionis huius Ariſtidẽ eẽ ſamiũ: in qua re nõ id ſolũ aĩaduer ti debere dicit:qdquater ſeptenis. i. octo& uiginti diebꝰcõficeret ĩter luna ſuũ. Sed ꝙ is numerus ſeptenarius: ſi ab uno ꝓfectus: dũ ad ſemetipſũ ꝓgreditur: oĩs ꝑ quos ꝓ- greſſus eſt: numeros cõprehẽdat: ipſumq; ſe addat: facit numerum octo&. xx. quot dies ſunt curriculi lunaris. Ad homines quoq; naſcẽdos uim numeri iſtius porrigi: ꝑ tinereq; ait. Nã quũ in uteꝶ inquit mulieris genitale ſemen datum eſt: primis ſeptem diebus cõglobatur coagulaturq;. Fitq; ad capiendã figurã idoneũ. Poſt deinde quar ta hebdomade: q eius uirile fœtus futurũ eſt. caput& ſpina: quæ ẽ in dorſo informa tur. Septima autẽ fere hebdomade. i. nono&. xl. die totus inquit homo ĩ utero abſol⸗ uitur. Illã quoqʒ uim numeri huius obſeruatã refert: ꝙ ante menſem ſeptimum: neq; maſculus: neq; fœmina ſalubriter ac ſecundũ natur naſci poteſt:& ꝙ ii: qui iuſtiſſi- me in utero ſunt: poſt. cclxxx. dies: poſtꝗᷓ ſunt cõcepti: quadrageſima deniq; hebdo- madle ita naſcuntur. Pericula quoq; uitæ fortunarũq; hoĩum: quæ climateras Chal/ climate dæi appellãt:grauiſſima quæq; fieri affirmat ſeptẽariis. Præter hæc modũ eẽ dicit ſũ/ herodo mum adoleſcendi humani corporis ſeptem pedes: qd eſſe magis uerumarbitramur. tꝰfabu ꝗ qd Herodotus homo fabulator in primo hiſtoriarum inuentum eſſe ſub terra ſcri/ lator pſit. Oreſti corpꝰ cubita lõgitudinis habẽs ſeptẽ. quæ faciũt pedes duodecim& qua drantẽ. Niſi ſicut Homerus opinatus eſt)uaſtiora. prolixioraq; fuerint corpora ho- minũ antiquoꝶ.& nũc quaſi iam mũdo ſeneſcente. iteꝶ atque hominum detrimẽta ſũt Dẽtes quoque& i primis ſeptẽ mẽſibus.& ſeptenos ex utraque ꝑte gigni ait.& ca

LIBER
dere annis ſeptenis:& genuinos annaſci annis fere bis ſeptenis. Venas etiã in hoĩbꝰ
uel potius arterias: medicos muſicos dicere ait: numero moueri ſeptenario: qc ip̃i ap appellant rum Acir oοαεhρ“ρMmuuοοοπο ideſt per quaternariũ conſonantiã: q uæ
fit collatione quaternarii numerĩ. Diſcrimina etiã periculoꝶ in morbis maiore ui fie
ri putãt ĩ diebus: qui cõficiunt᷑ ex numero ſeptenarii. Eoſq; dies oſum maxime ita ut
medici appellãt: æprr ivo api? ideſt iudiciarios uel judiciales cuiq; uideri
rimã hebdomadã:& ſecũdã& tertiã. Necnõ id etiã eſt ad ui facultateſq; eius nume
ri augendas: q ꝗbus inedia mori cõſiliũ eſt: ſeptimo demũ die mortem opetũt. Hæc
Varro denumero ſeptenario ſeripſit admodũ cõquiſite. Sed alia quoq; ibidẽ cõgerit frigidiuſ cula. Veluti ſeptẽ opera eſſe iuorbe terraꝶ miranda:& ſapientes item uete⸗
* res ſeptẽ fuiſſe:& curicula ludoꝶ circenſiũ ſolẽnia ſeptẽ eſſe: ad pugnandas thebas arro ꝗuces ſeptẽ delectos. Tum ibi addit ſe quoq; iã duodecimã anno hebdomadam in-
uces ſeptẽ delectos. Tum ibi addit ſe quoq; 5.
ſeriplit reſſaeſſe:& adeũdiẽ ſeptuagf bbroꝶ cõleripliſſe. Ex quibus al bros Srel üe e:& ad eũ diẽ ſeptuaginta hebdomadas ibroꝶ cõſcripfi e. E. quibus ali q quãdiu quum proſcriptis eſſet: direptis bibliothecis ſuis non comparuiſſe. 2 Q uibus& ꝗᷓfriuolis argumentis Actius in didaſcalicis utatur: quibus docere niti
tur Heſiodum eſſe: ꝗᷓ Homerum natu antiquiorem. Cap. xi.
8 Vper ætate Hom eri atq; Heſiodi nõ cõſentit᷑. Ali Homerũ:ꝗᷓ Heſio. ma * 1 iorẽ natu fuiſſe ſcripſerũt. In ꝗbus Philochorus& Zenophanès, li mino- . L. Actius poeta:& Ephorus hiſtoriæ ſeriptor. M. aũt Varroĩ pri 2 de imaginibus: uter prior natus ſit:paꝶ cõſtare dicit: Sed nõ eẽ dubiũ qui aliquo i tempore eodẽ uixerint: idq; ex epigrãmate oſtẽdit: qd in tripode ſcriptũ eſt:qͥ in mõ
te helicone ab Heſiodo poſitus traditur. Actius autem in primo didalcalico leuibus
admodũ argumentis utitur: per quẽ oſtendit Heſiodũ natu priorem. Q uod Home
rus inquit: quum in principio carminis Achillem eſſe filium Pelei diceret: quis eſſet
Peleus non addidit. Quam rem procul inquit dubio dixiſſet:niſi ab heſiodo iã dictũ
uideretur. De cyclope itidem inquituel maximeq; unoculus fuit: rem tam inſignem
nõ præteriſſet niſi æquæ prioris Heſiodi carminibus uulgatum eſſet De patria quo
q homeri multo maxime dileſſum eſt. Ali colophoriũ: ali ſmyrænũ: ſunt qui Ache
nienſem: ſuntægyptiũ dicat fuiſſe. Ariſtoteles tradit ex inſula Ionatum. M. Varro in
libro de imaginibus primo Homeri imagini hoc ep gramma appoſuit.
Capella homeri candida hoc tumulum indicat
Q uod ariete mortuo faciunt ra.
ccd cio iH ep pizen SHH.
Gu O A&O πνο D ꝙον jo uf yd dg HL:t:
Septem urbes certant de ſtirpe inſignis homeri.
Smyrna rhodus:colophon: ſaiamin: los: argos athenæ.
Largũ atq; auidum bibendi a. P. Nigidio doctiſſimo uiro nouo& propemodum
Bibax abſurdo uocabulo biboſum dictum. Cap. xi Bibo/ Ibendi auidum. P. Nigidius in cõmẽtariis grãm aticis bibact᷑& biboſũ dici ſus b Bibacẽ ego: ut edacẽ a pleriſq; alis dictũ lego. Biboſũ dictũ etiã nuſqꝗᷓ rep
peri: niſi apud Laberiũ · Neq; aliud eſt: ꝙ ſimili iclinatu dicat᷑. Nõ. n. ſimile eſtzut

ibꝰ i ap li fie a ut deri ume Aæc gerit lee/ ebas nin⸗ s ali
e niti
p. i.
ma⸗ naino⸗ oi pri liquo n mõ ulbus Jome deſſet dictũ gnem quo Athe rro in
odum p. x. ũ dici iq rep ſimile
III. xxy
eſt: ut uinoſus: aut uitioſus cæteraq; quæ hoc modo dicuntur: quoniam a uocalibus non a uerbo inclinata ſunt. Laberius in mimo uel primo: qui ſalinator inſcriptus eſt: uerbo hoc ita utitur. Non mammoſa: non annoſa non biboſa: non procax.
Q uod Demoſthenes etiam tum adoleſcens quum Platonis philoſophi diſcipu- lus foret: audito forte Calliſtrato rhetore in concione populi:deſtitit a Platone:& ſe- ctatus eſt Calliſtratum. Cap. xiii.
Ermippus hoc ſcriptum reliquit. Demoſthenem admodum adoleſcentem
h uentitare in academiam: Platonẽq; audire ſolitũ. Atq; is inqt Demoſthenes
domo egreſſus: ut ei mos erat: quum ad Platonẽ pgeret: cõpluriſq; populos
currẽtes uideret:pcontat᷑ eius rei cauſam. Cognoſcitq; cutrere eos auditum Calliſtra
tum. Is Calliſtratus athenis orator in repu. fuit. Illi Anu M νοοντ appellãt. uiſũ eſt
paulum diuertere. expeririq; an ad digna auditu: tãto ꝓperatum ſtudio foret. Venit ĩ
quit: atqʒ; audit Calliſtratum:nobilẽ illã qu d xpl OD οο]]lfαu· i. de oropo cauſã di
centem. Atq; ita motus:& demulctus:& captus eſt: ut Calliſtratum iam inde ſectari cœperit: academiam cum Platone reliquerit.
Dimidium librum legi: aut dimidiã fabulam audiui: aliaq; huiſcemodi: qui dicat uitioſe dicere. Eiu ſqʒ uiti cauſas reddere. M. Varronem nec quenꝗᷓ ueterum iiſce uer bis ita uſum eſſe. Cap. xiiii.
Imidium librum legi: aut dimidiã fabulã audiui: uel ꝗdaliud huiuſcemodi: d& male& uitioſe dici exiſtimat Varro. Oportet. n. inquit dicere dimidiatũ librum: nõ dimidiũ.& dimidiatã fabulã: nõ dimidiã. Cõtra autẽ ſi e ſextario hemina fuſa eſt nõ dimidiatũ ſextariũ fuſum dicẽdũ eſt. Ftqui quoq; ex mille num/ mum quod ei debebat᷑:quingẽtos recepit:nõ dimidiatũ recepiſſe dicemus: ſed dimi- dict. At ſi ſcyphus inquit argenteus mihi cũ alio cõmunis ĩduas partes diſiect us ſit: di midiatũ. eũ dicere eſſe ſcyphũ debeo: nõ dimidium. Argenti autẽ:qd in eo ſcypho ieſt: dimdiũ meũ eẽ nõ dimidiatum: diſſerit. ac diuidit ſubtiliſſime: qc dimidiũ dimi- diato interſit.&. Q. Ennium ſciẽter hoc in annalibꝰdixiſſe ait. Steuti ſiquis ferat uas uinidimidiatũ. Sic pars quæ deeſt a uaſe: nõ dimidiata dicenda eſt: ſed dimidia. Oĩs autẽ diſputationis eius: quã ſubtiliter quidẽ: ſed ſub obſcure explicat: ſumma hæc eſt Dimidiatum eſt quaſi diſmediatum:& in partis duas pares diuiſum. Dimidiatum er go: niſi ipſum quod diuiſum eſt: dici haud conuenit. Dimidium uero eſt nõ quod ip ſum dimidiatũ eſt: ſed quæ ex dimidiato pars altera eſt. quum igitur partem libri di/ midiã legiſſe uolumus dicere: aut partem dimidiãabulæ audiſſe: ſi dimidiam fabu⸗ lã: aut dimidium librum dicemus: peccabimus. Totum. n. ipſum: ꝗd dimidiatũ aut diuiſum eſt: dimidium dicis. Itaq; Lucilius eadem ſecutus: uno oculo inquit pedibuſ duobus: dimidiatus ut porcus. Et alio loco: ꝗd ni& ſcutaquidẽ ut uendat: ſcutarius laudat. Perfractã ſtrigilẽ loleã improbus dimidiatam. Iam in. xx. manifeſtius dimidi am horam dicere ſtudioſe fugit. Sed pro dimidia dimidium ponit in hiſce uerſibus Jempeſtate ſua: atq; eodem uno tempore:& horæ Dimidio tribus confectis duntaxat eamdem:& quartam. a Na quũ obuiũ ꝓximumq; eſſe dicere:& hora dimidia tribus cõfectis: uigilate: atq; at tete uerbũ nõ ꝓbum mutauit: per quod ſatis apparet ne horã ꝗdẽ dimidiã recte dici:
Ff

LIBER
ſed uel dimidiatam horã: uel dimidiatam partẽ hore. Propterea Plautus in bacchidi bus dimidium auri dicit: nõ dimidiatum aurum. Item in aulularia: dimidium obſoni non dimidiatum obſonium: in hoc uerſu. Ei adeo obſonii hĩc iuſſit dimidium dari. in mœnæchinis aũt dimidiatũ diem: non dimidiũ in hoc uerſu. Dies quidẽ iam ad um/ piculũ dimidiatus mortuus eſt. Etiã. M. Cato in libro quẽ de agricultura cõſcripſit. ſemen cupreſſi ſerito crebrũ: ita uti linum ſeri ſolet. eo crebro terram iſternito:dimidi atum digitum. Iam id bene tabula: aut pedibus: aut manibus complanato: dimidiatũ inquit digitum: non dimidium. Nam di giti quidẽ dimidium. digitũ aũt ipſum dimi- diatum dici oportet. Item. M. Cato de carthaginẽſibus ita ſcripſit. Homines defode/ runt in terram dimidiatos. ignemq; circumpoſuerunt. ita interfecerunt. Neq; quiſq omnium qui probe locuti ſunt his uerbis ſecus ꝗ dixi uſus eſt. Extare in litteris: perq; hoĩum memorias tardi: ꝙ repẽte multis mortẽ attulit ga udi um ingẽs inſperatũ: ĩtercluſa ala:& uim magni: nouiq; motus nõ ſuſtinente. Ca. xy. Ognito repente inſperato gaudioexpiraſſe animã refert Ariſtoteles philoſo c hus Polycratã nobilẽ fœminã e naxo inſula. Philippides quoqʒ comœdiag poeta: haud! gnobilis ætate iam edita:cũ in certamine poetaꝶ præter ſpẽ ui ciſſet& lætiſſime gauderet iter illud gau ſiũ repẽte mortuus eſt. de rhodio etiã Diago ra celebrata hiſtoria eſt. Is Diagoras tris filios adoleſcẽtes habuit; unũ pugilẽ;alterũ pancratiaſten: tertiũ luctatorẽ. Eoſq; oĩs uidit uĩcere: coronariq; eodẽ olympiæ die& quũ ibi eũ tres adoleſcẽtes amplexi: coronis ſuis in caput pr̃is poſitis ſauiarent᷑: cũq; populus g ratulabũdus flores undiq; in eu iacerẽt ibi in ſtadio ĩſpectãte populo: ĩocu lis atq; in manibus filioꝶ alam efflauit. Præterea in noſtris annalibus ſcriptũ legimus qua tempeſtate apud cannas exercitus populi romani cæſus eſt:anũ matrẽ nũcio de morte fili allato luctu atq; mœrore affectã eſſe. Sed is nũcius nõ uerus fuit. Atque is adoleſcẽs nõ diu poſt ex ea pugna in urbẽ redit. Anus repẽte filio uiſo: copĩa: atq; tur ba:& quaſi ruina incidentis inopinati gaudii oppreſſa exanimataq; eſta.
Tẽporis uarietas in puerperiis muliegꝶ: quænã ſit a medicis& philoſophis tradita Atq; inibi poetaꝶ quoq; ueterũ: ſuꝑeadẽ re op iniones. Multaq; alia auditu: atq; me/ moratu digna. Verbaq; ipſa Hippocratis medici ex libro illius ſumpta: ꝗ inſcriptus t vocpi Ic · i de alimẽto. Id quoq; eẽ̃ a grauiſſimis uiris memoriæ mãdatũ. Ca · xyi.
medici& philoſophi illuſtres: de tempore humani partus quæſiuerunt.
e Soo ou Tov cep ND H N N pOeg. i. quantũ ẽ hoĩum geſtati⸗
onis tẽpus. Et multa optio ẽ. Eaq; iã ꝓuera recepta. Poſtꝗ mulieris uterus cõceperit ſemen: gigni hoĩem leptimo mẽle rarẽter: nũꝗᷓ octauo: ſæpe nono: ſæpenu mero decimo mẽſe. Eumqʒ eſſe hoĩem gignẽdi ſummũ finẽ: decẽ menſes nõ ĩceptos ſed exactos. Idq; Plautũ ueterẽ copiã dicere uidemus: in comœdia ciſtellaria: his uer/ bis. Tum illa quã cõpreſſerat decimo poſt mẽſe exacto: hic peperit filiã. Hoc idẽ tra dit etiã Menãder poeta uetuſtior. humanaꝶ opinionum uel peritiſſimus. Verſus eiꝰ ſuper ea re de fabula Plocio poſui. VupteUel AtclæcuiHοο · mulier decimuſtris parit. Sed noſter Cecilius: cũ faceret eodẽ noĩe:& eiuſdẽ argumẽti comœdiã: ac pleraq; a Menãdro ſumeret: in menſibus tamen geni talbus nominandis: non pretermiſit octa uum. Q uem preterierat Menander, Cecilii uerſus hi ſunt. Inſolei

li ni in n⸗ it. idi tũ ni⸗
de/
iſg udi
xy. oſo ag ui 190 erũ e& ũq; ocu nus de e is tur
dita me⸗ otus unt. kati/ erus enu ptos
Uer/
E tra 8 eiꝰ axit.
aq; a
octa
ſolei
III.
Inſolet ne mulier decimo menſe parere?
Pol nono quoq;: ſeptimo atq; octauo.
Eam rẽ Ceciliũ nõ incõſiderate dixiſſe: neq; temere a Menãdro: atq; a multoꝶ opinio nibus deſciuiſſe. M. Varro uti credamus facit. Nã mẽſe nõnnn ꝗᷓ octauo editum eſſe partũ in libro. xiiii. rerũ diuinaꝶ ſcriptũ reliꝗt. Quo in lib. ẽt undecimo menſe aliquã
do naſci poſſe hoĩem dicit. Eiuſq; ſententiæ tã de. viii. ꝗ de. xi.menſe Ariſtotelẽ laudat auctorem. Sed huius de mẽſe.viſi. diſſenſionis cauſa cognoſci põt ĩ lib. Hippocratis qui inſcriptus eſt: w epi rpo on de alimento. ex quo libro: uerba hæc ſunt: is Kcl o iy oτεννẽE—chec et io · i. Eſtãt& non eſt octimeſtris partus. Id tã obſcure 2 atq; præciſe:tãq; aduerſe dictum Sabinus medicus: qui Hippocratem cõmodiſſime cõmentatus eſt: his uerbis enarrauit. oi ne o τνονντ gc αν,ν,α H, o Ac oV of At? ε ,- · xd gc ον y OH d p ννατi¹ t. ονντ e Auyciiei As olli · Ideſt apparent ꝗdẽ: ueluti aialia poſt abortum: Sed nequaquã ſunt: quippe quæ ſtatim uita excedãt. Itaq; eſſe ꝗdẽ tãtiſꝑimaginant᷑: ſed potentia nõ ſunt. Antiquos autẽ romanps V arro dicit nõ recepiſſe huiuſcemodi qᷓſi mõſtroſas ra ritates. Sed nono menſe: aut decimo: neq; præter hos alias partionẽ mulieris ſecundũ naturam fieri exſtimaſſe. Iccirco eos noĩa parcis tribus feciſſe a pariendo:& a nono: atq; decimo menſe. Nam parca inquit ĩmutata littera una a partu noĩata. item nona& decima a partus tẽpeſtiui tẽpore. Ceſellius aũt uindex in lectionibus ſuis antiquis tria inquit noĩa parcarum ſunt: Nona: Decima: Morta. Et uerſum hunc Liuii antiquiſſi/ mi poetæ ponit ex o A d. i. ulyſſea Quando dies adueniet: quem ꝓfata morta ẽ. Sed hõ minime malus Ceſelliꝰ mortam quaſi nomen accepit: quum accipe quaſi me ram deberet. Præterea ego de partu humano: p̃terꝗᷓ q ſcripta in libris legi: hoc quoq; ueniſſe uſu romæ comperi. Fœminam bonis atq; honeſtis moribus non ambigua pu dicitia in. xi. menſe poſt mariti mortem pepiſſe. Factumq; eſſe negocium ꝓpter ratio nẽ tẽporis:ꝗᷓſi marito mortuo: poſtea cõcepiſſet: quoniã decem uiri in decimo menſe gigni hoĩem: nõ ĩ undecimo ſcripſiſſẽt. Sed diuum Hadrianũ cauſa cognita decreuiſ ſe ĩ. xi. quoq; mẽſe partũ edi poſſe. Id quoq; iplũ eiꝰrei decretũ nos legimus. In eo de- creto Hadrianus ita ſtatuere ſe dicit: reꝗſitis ueterũ pPoꝶ:& medicoꝶ ſententis. Ho die quoq; in ſathra forte. M. Varronis legimus:quæ inſcribitur teſtamentum uerba hæc. Siquis mihi filius: unus: plureſue ĩ decem menſibus gignunt᷑: li: ſi erunt oN pc · i. aſini ad lyram exhæredes ſunto. Q d ſiqs undecimo menſe: H apio ore N · i. ſecundũ Ariſtotelẽ natus eſto: Accio ide: quod Tsio ius eſto apud me: Per hoc uetus ꝓuerbiũ Varro ſignificat. ſicuti uèlgo dici ſolitũ erat: de rebus inter ſe nihil diſtanti- bus. Idẽ Acci quod Jitii: ita pari eodẽq; iure eſſe in. x. menſibus natos:& i. xi. Q uod ſi ita: neq; ultra decimũ menſem fœtura mulierum protolli poteſt: quæri oportet: cur Homerus ſcripſerit Neptunnum dixiſſe puellæ a ſe recens compreſſæ: Xlpe vu ον ei de ꝙνR²οον Aehicurou-
Teßeio AH Tex Vdc · cel ob K οοτνν i aal.
cteo Vœ rcd.
Nunc gaude dilecta. aſſ cum ſe euoluerit annus
Illuſtres. neq; enim diuum cubilia uana.

Natos nixa dabis. Id quũ ego ad cõpluris grãmaticos attuliſſem pattim eoꝶ diſputa⸗ bant: Homeri quoq; ætate: ſicuti Romuli: annũ fuiſſe: nõ. xi. menſiũ: ſed. x. Alii cõue niſſe Neptunno: maieſtatiq; eius dicebant: ut longiore tẽpore fœtus ex eo grandeſce ret. Ali alia quædã nugalia Jed Phauorinus mihi ait: col& Aονẽ,]Yοαν Vννονννf. i. uoluẽte anno: nõ cõfecto eẽ anno: ſed affecto. In qua re uſus eſt uerbo nõ uulgariæ ſi gnificationis. Affecta enim: ſicuti. M. Cicero:& ueterũ elegãtiſſimi locuti ſunt: ea ꝓ priæ dicebant᷑: quæ non ad finem ipſum: ſed ꝓxime fini pgreſſa deductaue erãt. Hoc uerbũ ad hanc ſententiã Ciceronis ĩ orone fuit: quam dixit de ꝓuinciis conſularibus. Nippocrates aũt in illo libro: de quo ſupra ſcripſi: quũ& numerũ dierũ. ꝗbus conce ptũ ĩ utero coagulũ cõformat᷑:& tẽpus ipſius partionis nono aut decimo men ſe defi niſſet: neq; id tamẽ ſemꝑeadẽ eẽ fini dixiſſet: ſedl alias ocius fieri: alias ſerius: hiſce ad poſtremũ uerbis uſus eſt. ye ren At tyrcur oiꝗ x i d Rei πιπά E Hο o · æclo Adv · dA ονον Hi c οναν Ar. c xd Nicb c Atloyoy · kei E N ENHẽOov. i. hiſce ue ro& plura fiunt:& pauciora:& ex toto:& per partes Dicimus etiã plura pluribus& paueiora paucioribus: ꝗbus uerbis ſignificat quod aliquãdo ocius fieret: non multo tamẽ fieri ocius. Neq; quod ſerius multo ſerius: Memini ego romæ accurate hoc: atq; ſolicite quæſitũ: negocio rei tunc paruæ poſtulãte: an. viii. menſeĩfans ex utero uiuus editus:& ſtatim mortuus ius triũ liberoꝶ ſuppleuiſſet: quũ abortio quibuſdã: nõ par tus uideretur mẽſis octaui intẽpeſtiuitas. Sed quoniã de Homerico annuo partu: ac de. xi. menſe dicimus quæ cognoueramus: uiſum eſt non prætereundũ: qc in Plini ſecũdi libro. vii. naturalis hiſtoriæ legimus. Id autẽ: quia extra fidẽ uideri poteſt: uer/ ba ipſius Plinii poſuimus. Maſſuriꝰ auctorẽ. L. Papyriũ prætorẽ ſecũdo hærede lege agente bonoꝶ poſſeſſionẽ cõtra eũ dediſſe: quũ mater partũ: ſe. xi. menſibus tuliſſe diceret: quoniã nullũ certũ tẽpus pariendi: ſtatutũ ei uideretur. In eodẽ bb. Plinii ſecũ di uerda hæc ſeripta ſũt. Oſciatio in nixu lætalis eſt: cut ſtrenuiſſe accitur abortiuũ, O uod tres libros Plato Philolai pythagorici:& Ariſtoteles pauculos Speuſippi philoſophi mercati ſunt. preciis fidẽ nõ capiẽtibus. Cap. xvii. Emoriæ mandatũ eſt Plato nẽ philoſophum tenui admodũ pecunia familia m ri fuiſſe. Atq; eũ tamen tris philolai Pythagorici libros decẽ milibus denariũ mercatũ. Id ei preciũ donaſſe quidã ſcripferũt amicũ eius Dionẽ ſyracuſa⸗ nũ Ariſtotelem quoq; traditũ libros pauculos Speuſippi philoſophi poſt mortẽ eius emiſſe talẽtis aiticis tribus. ea ſũma fit nũmi nr̃ duo&. xx. milia. IV amarulẽtus librũ maledicẽtiſſimũ cõſcripſit qui oi Nx oꝰ Sillus iſcribitur. In eo libro Platonẽ phi loſophum: quẽ dixeramus adm odũ tenui pecunia familiari fuiſſe cõtumelioſe appel lat:; impenſo precio librũ pythagorice diſciplinæ emiſſet. Exq; eo Timæũ nobilẽ il⸗ lum dialogũ cõtinuaſſet · Verſus ſuꝑ ea re is hi ſũt. cdi o H Ed Vd, Send eHHHV Oo οοον οNνν N A νοοννν ο,ναν NN Add GO oo: dH ονπνον]i.¾is e Y pi AA cνον· Ideſt: tuq; Plato. Nã diſcipulũ te dira cu pido Abſtulit. Exiguum redimis grandi ære libellum. Scribere per quem orſus: præ doctus abinde fuiſti. Quid ſint pedarrii ſenatores& quam ob cauſam ita apgellati. Quamq; habeant originem uerba hæcz ex edictio traſ latitio conſulum: Senatores: quibuſq; in ſenatu ſententiam

ta/ due ſce r ſi loc us. nce lefi ad ov · e ue S& ulto
atq;
uus par : ac linii uer/ lege liſſe ſecũ juũ. ppi xVii. nilia ariũ uſa⸗/ eius ẽtus ̃ phi opel llẽ il⸗ dp, Aoy ra cu 5 pr
deant natu tiam
III. xxyii
ſententiam dicere licet. Cap. xviii. Non pauci ſunt:ꝗᷓ opinantur pedarios ſenatores appellatos: qui ſententiã in ſenatu nõ uerbis dicerẽt ſed in alienã ſententiã pedibus irent. Quidſ igit᷑ quũ ſe. con. per diſceſſionẽ fiebat: nonne uniuerſi ſenatores ſentẽtiã pedibus fe-
tebãt? Atqui hæc etiã uocabuli iſtius ratio dicitur: quã. C. Baſſus ĩ cõmẽtariis ſuis ſcri ptam reliquit. Senatores enim dicit in ueterũ ætate: qui currulẽ magiſtratũ geſſiſſent curru ſolitos honoris gratia in curia uehi: in quo curru ſella eſſet: ſupra quã cõſiderẽt quæ ob eã cauſã currulis appellaretur. Sed eos ſenatores: qui magiſtratũ currulẽ non dum cœperãt: pedibus itauiſſe in curiã. Proptera ſenatores nondũ maioribus honori bus functos pedarios noĩatos. M. autẽ Varro in ſatyra Menippea: quæ 0 οννσv id eſt equicatella ĩſcripta eſt: equites quoſdã dicit pedarios appellatos. Mideturq; eos ſi gnificare: qui nondũ a cenſoribus in ſenatũ lecti: ſenatores quidẽ nõ erant. Sed quia honoribus populi uſi quidẽ erãt: in ſenatũ ueniebãt:& ſententiæ ius habebant. Nã& currulibus magiſtratibus facti: qui nondũ a cenſoribus in ſenatũ lecti erãt: ſenatores nõ erãt. Et qui in poſtremis ſcripti erãt: nõ rogabãtur ſentẽtias: ſed quas principes di- xerãt in eas deſcẽdebant. Hoc ſignificabat edictũ: quo nũc quoq; cõſules. quũ ſenato res in curiã uocant: ſeruãdæ cõſuetudinis cauſa: trãſlatitio utũtur. Verba edicti hæc ſunt. Senatores ꝗbuſq; in ſenatu ſententiã dicere licet. Verſum quoq; Labeſii: in quo id uocabulũ poſitũ eſt: notari iuſſimus:quẽ legimus in mimo: qui ſcriptor inſcriptus eſt: caput ſine lingua: pedaria ſententia eſt. hoc uocabulum a pleriſq; barbare dici ani maduertimus: nam pro pedariis pedaneos appellant.
Qua ratione. C. Baſſus ſcripſerit: parcum hominem appellatum& quam eius uo cabuli cauſam putarit.& contra quem in modum quibuſq; uerbis Phauorinus hanc tradicionem eius eluſerit. Cap. xix.
Pud cœnã Phauorini philoſophi quũ diſcubitũ fuerat: cœptuſq; erat appo- a ni cibus: ſeruus aſſiſtẽs mẽſæ eius legere ĩceptabat: aut litteraꝶ ꝗd græcarũ: aut noſtratiũ: uelut eo die: quo affui ego legebat᷑. C. Baſſi eruditi uiri liber de origine uerboꝶ& uocabuloꝶ In quo Ita ſcriptũ fuit. Parcus cõpoſito uocabulo dictꝰ eſt: ꝗᷓſi par arcæ: quãdo ſicut in arca: oia recũdunt᷑: eiuſq;cuſtodia ſeruant᷑:& cõtinẽ tur:ita homo tegax: paruoq; cõtẽtus oĩacuſtodia.& recõdita habet: ſicuti arca. quam ob cauſamparcũs: qᷣſi par arcæ noĩatus eſt. Tũ Phauorinꝰ ubi hæc audiuit: ſupſtitio ſe inqt:& mmis moõleſte atq; odioſe confabricatus commolituſq; magis eſt originem — C. iſte Baſſus:ꝗᷓ enarrauit. Nam ſi licet res dicere commenticias: cur non ꝓ babilius uideatur: ut accipiamus parcum ob eam cauſam dictum: ꝙ pecuniam con ſumi: atq; inpendi arceat:& prohibeat: quaſi pecuniarcus. O uin potius: quod ſimpli cius inquit ueriuſq; eſt id dicimus? Parcus enim neq; ab arca: neq; ab arcendo: ſed ab eo: quod eſt parum:& patuum denominatus eſt. AVLIGELINOCTIVMATTICARVM COMMENTARII LIBER QVARTVS. Nueſtibulo ædiũ palatinarum oĩs fere ordinis multitudo opperiẽtes ſaluta i tionẽ Cæſaris c ſtiterãt. Atq; ibi in circulo doctoꝶ hominũ: Phauorino phi loſopho præſente oſtendebat ꝗſpiã grãmaticæ rei doctor: ſcholicha: qnuædã a f ii

LIBER
nugalia: de generibns:& caſibus udcabulorum diſſerens: cum arduis ſuperciliis uo ciſq;& uultus grauitate cõpoſita: tanꝗᷓ ĩterpres:& arbiter ſibyllæ oraculoꝶ. I ũ aſpi- ciens ad Phauorinũ: ꝗ̃ꝗ ei etiã nondũ ſatis notus eſſet. Penus quoqʒ inquit uariis gene ribus dictum:& uarie declinatum eſt. Nã& hoc penus:& hæe penus:& huius peni: & peniris:& penitiris:& penoris ueteres dictauerũt: Mundũ quoq; muliebrem Lu- cilius in ſatyraꝶ. xvi. non uirili genere: ut cæteri: ſed neutro appel lauit his uerſibus. Legauit quidam uxori mundum omne penumq;. Q uod mundum: atq; penumẽ nam quis düudicet iſtuc: ö 4 Atq; omium horũ& teſtimoniis:& exẽplis cõſtrepebat. C umq; nimis ocioſe ſibi pla 1 ceret: ĩterceſſit placide Phauorinus:& iã bone inquit magiſter: ꝗcquid elt nomẽ tibi abunde multa docuiſti: quæ quidẽ ignorabamus& ſcite haud ſane poſtulabamus 1 uid enim refert mea eiuſqʒ qui quũ loquor· quo genere penum dicã: aut in quas ex- teemas litteras declint᷑: ſi nemo id: non nimis barbare fecerit: Sed hoc plane indigeo addiſcere: ꝗd ſit penus:& quo ſenſu id uocabulũ dicat᷑ ne rẽ quotidiani uſus tanꝗᷓ qui in uenalibus latine loqui tẽtant: alia ꝗᷓ oportet uoce appellẽ. Quæris inquit iſte rem minime obſcurã. Quis adeo ignorat penũ eſſe: uinum:& triticum:& oleũ:& lẽtẽ:& fabã: atq; huiuſcemodi cætera · Etiã ne inquit Phauorinus: miliũ:& panicũ:& glans: & ordeũ penus eſt: Sunt enin ꝓpemodum hæc quoq; huiuſmodi. Cũqʒ ille reticens hæreret: nolo int hoc iã labores: an iſta quæ dixi: penus appellẽtur. Sed poteſne mi- hi: nõ ſpeciẽ aliquã de penu dicere: ſed definire: genere ꝓpoſito:& differentüs apoſitis quid ſit penus:? Quot ſint penus genera:& quas differẽtias dicas: nõ hercle inquit in telligo. Rem inquit phauorinus plane dicam. Poſtulas: qc difficilius eſt dici planius Naã hoc ꝗdẽ peruulgatum eſt:definitionẽ oẽm: ex genere& differentia cõſiſtere. Sed ſi itẽ mihi præmãdare: q aiũt poſtulas. faciã ſane id quoq; honoris tui habẽdi gratia atq; deinde ita exorſus eſt. Si inquit ego te nũc rogẽ: uti mihi dicas:& ꝗ̃i circũſcribas uerbis: ꝗd homo ſit: nõ opinor reſpodeas hominẽ eſſe te: atq; me. Hoc enim quis ho mo ſit: oſtẽdere eſt: nõ quid hõ ſit dicere. Sed ſi inꝗᷓ peterẽ. ut ipſum illud: qd homo eſt definires: tũ ꝓfeſto mihi diceres hoĩem eſſe mortale aĩal rõnis& ſciẽtiæ capiẽs uel quo alio modo diceres: ut eũ a cæteris alalibus oĩbus ſeparares. Perinde ig it nunc te rogo. ut ꝗd ſit penus dicas nõ ut aligd ex penu noĩes. Tũ ile oſtẽtator: uoce iam mol- li atq; demiſſa: philoſophias ĩquit ego nõ didici nec diſcere appetiui. Et ſi ignoro· an ordeũ ex penu ſit: aut ꝗbus uerbis penus definiat᷑: nõ ea re: litteras quoq; alias neſcio. Scire inquit ridẽs iam Phauorines: ꝗqd penus ſit: nõ ex noſtra magis eſt philoſophia f grãmatica tua. Meminiſti enim credo: quæri ſolitũ: quid V irg lius dixerit penũ in- truere: uel longã: uel longo ordine. Vtrũq; enim ꝓfecto ſcis legi ſolitũ. Sed ut faciãt æquiore aĩo ut ſis: neilli qdẽ ueteris iuris magiſtri: qui ſapiẽtes appellati ſunt: definiſ/ ſe latis recte exiſtimant᷑: ꝗd ſit penus. Nã. O Scæuolã ad demonſtrandã penum his uerbis uſum audio. Penus eſt ĩquit: quod eſculentũ: aut proculentũ eſt. Q uod enim piſius patris: aut liberoꝶ patriſfamilias: eiuſq; familiæ: quæ circũ eos: aut iberos eius eſt& opus nõ facit. cauſa paratũ eſt. ut Mutius ait penus uideri debet. Nam quæ ad edendũ bibendũq; in dies ſingulos prandii: aut cœnæ cauſa parant᷑ penus non ſunt.
Sed ea potius quæ huiuſce generis longæ uiſionis gratia cõtrahunt᷑& teconduntur ex eo

0. pi⸗ ne ni: u⸗
la bb us. ex/ eo qui
Emm
bs: ens mi/ ſitis it in nus Sed atia bas ho mo zuel Ic te nol⸗
. Aan
ohia I in/ ciãt
niſ⸗
1his
nim eius unt. ntur x eo
IIII. XXVIII
ex eo: qd non in promptu ſint: ſed intus:& penitus habeant᷑:penus dicta ſunt. Hæc ego ſquit: quũ philoſophiæ me dediſſem: nõ inſuꝑ tamen habui diſcere. quoniã ciui- bus Romanis latine loquẽtibus: rẽ non ſuo ubcabulo demonſtrare: non minus turpe eſſet:ꝗᷓ hoĩem nõ ſuo noĩe appellare. Sic Phauorinus ſermones in genus cõmune are bus paruis& frigidis abducebat ad ea: quæ eſſet magis utile audire ac diſcere:nõ alla/ ta extrinſecus: nõ per oſtentationẽ: ſed indidem nata: acceptaq;. Præterea de penu ad ſcribendũ hoc etiã putaui. Seruiũ Sulpitiũ in reprehenſis Scæuolæ capitibus ſcripſiſ ſe. Saco helio placuiſſe: nõ quæe ſui tantũ:& potui forent: ſed tus quoq;& cæteros in penu eſſe. Q uod eſſet eius ferme rei cauſa cõparatũ Maſſurius autem Sabinus in iu tis ciuilis ſecundo: etiã quod iumentoꝶ cauſa apparatũ eſſet: ꝗqbus dominus uteretur penori attributũ dicit: Ligna quoq;:& uirgas:& carbones: ꝗbus cõficeret᷑ penus: qui buſdã ait uideri eſſe in penu. Ex iis autẽ quæ promercalia:& uſuaria in locis iiſdeim el/ ſent: ea ſola eſſe penoris putat:quæ ſint uſui annuo. Quid differãt:& quã uim habeãt uocabula iſta in edicto ædiliũ.& an eunuchus & ſteriles mulieres redhiberi poſſint: diuerſæq; ſup ea re ſentẽtiæ. Cap. ii. Nedicto ædiliũ curruli ũ: qua parte de mancipiis uendundis cautũ eſt: ſcri- i ptũ ſic fuit. Titulus ſeruoꝶ ſingulorũ: ut ſcriptꝰſit curato ita uti ĩtelligi recte poſſit: quid morbi uitiiq; cuiq; ſit. O uis fugitiuus: erroue ſit. Noxaue ſolu- tus non ſit. Propterea quæſierũt iureconſulti ueteres:ꝗd mãcipiũ morboſũ: ꝗd ue ui- tioſũ recte diceret᷑. Q uãtũq; morbus auitio differret. Cecilius Sabinus in libro: quẽ de edicto ædiliũ curruliũ cõpoſuit: Labeonẽ refert: ꝗd eẽt morbꝰ hiſce uerbis definil ſe. Morbus eſt habitus cuiuſq; corporis cõtra naturã: qui uſum eius facit deteriorem. Sed morbũ alias in toto corpore accidere dicit: alias in parte corporis. Totius corpo- ris morbũ eſſe: ueluti pooiꝰ· i. tabes: aut febris. Partis autẽ: ueluti cæcitas: aut pedes debilitas. Balbus aũt inquit:& athiphus: uitioſi magis ꝗᷓ morboſi ſũt: ut equus mor dax aut calcitro uicioſus nõ morboſuseſt. Sed cui morbus eſt: is uitioſus eſt. Neq; id tamẽ cõtra fit. Poteſt enim qui uicioſus eſt: nõ morboſus eſſe. Q uãobrẽ quũ de hoĩe morboſo ageret᷑: nequaꝗ inqt ita diceret᷑: quãto ob id uitiũ minoris erit. De eunucho qdẽ quæſitũ eſt: an cõtra edictũ ædiliũ uideret᷑ uenũdatus:ſi ignoraſſet emptor: eũ eu nuchũ eſſe? Laheonẽ reſpõdiſſe aiunt: redhiberi poſſe:ꝗᷓſi morboſum. Sues autẽ fœ minas ſi ſteriles eſſent:& uenũ iſſent: ex edicto ædilium poſſe agi: Labeonẽ ſcripſiſſe. De ſterili autẽ muliere:ſi natiua ſterilitate ſit. Trebatiũ cõtra Labeonẽ reſſ pondiſſe di cunt. Nã quũ redhiberi eã Labeo: ꝗᷓſi: minus ſanar putaſſet: nõ oportere aiũt I reba tiũ ex edicto appoſuiſſe: ſi ea mulier a principio genitali in ſterilitate eſſet. Ac ſi ualitu do eius offendiſſet: exq; ea uitiũ factũ eſſet: ut cõcipere fœtus nõ poſſet: tum ſanã nõ uideri:& eſſe in cauſa redhibitionis. de m umope epi vc Ao. i. de edẽtulo quoq; qui Iuſticioſus latine appellat᷑: diſſenſum eſt. Ali enim redhiberi oĩno oportere. Ali con tra: niſi id uitiũ morbo cõtrãctũ eſſet. Eũ uero cui dens deeſſet: Seruius redhiberi poſ ſe reſpondit. Labeo in cauſa eſſe redhibendi: negauit. Nã& magna inquit pars dente aliquo caret. Neq; eo magis pleriq; homines morboſi ſunt. Et abſurdum admodũ eſt dicere: non ſanos naſci hamines: quoniã cum infantibus nõ ſimul dentes gignuntur. Non pᷣtereundum id quoq; in libris ueterum iuriſj peritorum ſcriptum eſſe morbum:
f iii

riæ neceſſarias
concubina: ut
Pon duct
Hoc ius ſpon
ge iulia data e
1
tiã. Verba Maſſurii Sabini appo cuiue quod mẽbrum lacege. læſumq; el ſint. Qui nõ longe uidet:tam ſanus eſt ꝗᷓ q uod nullæ fuerint rei uxoriæ actiones in urbe Rom
um atq; im bi quid ſit pellex. Emoriæ traditũ eſt: quingentis fere ann
neq; cautiones in urbe Rom ã tunc matri
1 m tiæ neqʒ actiones: 4 9 cto nihil deſiderabãtur: nullis eti quoq; Sulpitius in libro quem cõpoſuit
0 nobilis diuortium cũ uxore fecit: qa eſimo uiceſimo i. M. Atilio. P. Va dimiſit: egregie dilexiſſe: cariſſimãq; moꝶ 1& iu atq; amori præuertiſſe: ꝙ iurare a cen
dorum gratia habiturũ. Pellicem autẽ appellatã probro eſſet cum eo: in cuius manu mãcipioq; alia ſtendit᷑: quam Numæ regis fuiſſe ac Si tangit: iunoni crinibus dimiſſis agnũ i. talpa. i. quaſi NHS: ideſt de græco flexum eſt.
qui eſt de dotibus ſeripſerit: de iure atq; more ue
bis cõditæ qngẽt
tradit uxorẽ: quã
riſiurãdi religionẽ animo:
uxorem ſe liberorum quæren
ſamq; habitam eam: quæ iuncta cõſuetaq;
0 matrimonii cauſa foret: hac antiquiſſima lege o
cepimus. Pellex ædem Iunonis non tangito.
ſœminam cœdito. Pellex autem quaſi co ανν
pleraq; alia: ita hoc quoq; uocabulum
Quid Seruius Sulpitius in libro: terum ſponſaliorum.
ti ſeripſit Seruius
ex ſponſi u ageba uxor quærebat. fuerat eã uxorẽ accipi: aut dari eũbeſpoponderat: aut qui
rare. Atq; illam ſtatuam ſuaſerunt in in
LIBER
& uĩtium diſtare. Q uod uitium ppetuum:: morbus cũ
f ſi ita eſt: neq;: cæcus: neq; eunuchus morbus eſt: cõtra Labeonis: quã ſupra dixi ſentẽ ſui:ex libro iuris ciuilis ſecundo. Furioſus mutuſue t: aut obeſt quo ipſe minus aptus ſit: morboſi ui tardus currit.
à ante carbilianum diuorti
acceſu:diſceſſuq; ſit. Sed hoc
Cap. ii.
is poſt Romã cõditã nullas rei uxo- a aut in latio fuiſſe quia profe⸗ moniis diuertentibus. Seruius de dotibus. Tum primum cauciões rei uxo-
eẽ uiſas ſcripſit. quum. Sp. Carbilius: cui ruga cognomẽtum fuit: uir
beri ex ea: corporis uitio nõ gignerẽtur anno ur
lerio cõſulibꝰ. Atqʒ is Carbiliꝰ
oribus coactus erat:
Cap. iii.
alla in ea parte Italiæ: quæ latium appellat: hoc more at iure ſolita fie
Sulpitius ĩ libro: quẽ ſcripſit de dotibus. Qui uxorẽ iquit
urus erat: ab eo unde ducẽda erat: ſtipulabatur eã I matrimoniũ ductũ
iri. qui daturus erat:itidẽ ſpondebat daturũ. Is cõtractu cebatur f. põſalia. Tũ quæ promiſſa erat: ſpõſa appe ſpõſus. Sed ſi poſt eas ſtipulationes uxor nõ d
5 ſtipulationũ: ſponſionũq; di llabatur. Qui ſſ põderat ducturũ
abatur: aut nõ ducebat᷑: ꝗ ſtipulabatur 7——
t. Iudices cognoſcebãt. ludex quam ob rem data: acceptaue non eſſet
Si nihil iuſtæ cauſæ uidebatur: litẽ pecũia æſtimabat. Q
uãtiq; intet ſtipulatus erat: cõdemnabat
ſalioꝶ obſeruatũ dicit Seruius ad id tẽpus: quo ciuitas uniuerſa latio le/
ſt. Hæc eadẽ Horatius ſcripſit in libro: quem de nuptiis compoluit.
Hiſtoria narrata de perfida aruſpicum etruſcorum. qq; ob eam rem uerſus hic a pueris Romæ urbæ tota cantatus eſt Malum conſilium
conſultori peſſimum eſt.
Cap. v.
Tatua Roma in comitio poſita Horatii Coclitis fortiſſimi uiri de cælo iacta eſt. Ob id fulgur piaculis ludendũ aruſpices ex etruria acciti inimico atq; ho ſtili in populũ Romanũ animo: inſtituerãt eã rẽ cõtrariis religionibus ꝓcu feriorem locum perperam trãſponi. quem ſol oppoſitum
0

92 tẽ
ur lliꝰ iu rat: bro alia e ac vnũ
leſt
e ue iii. a fie quit ictũ q; di turũ atur eſſet intet abat io le/ t.
rem,
lium p · v. iacta q; ho s ꝓcu m ſol ſitum
oppolitum circum undiq; aliarum ædiũ nunqᷓ illuſtraret. Q uod quum ita fieri pe: ſualiſſent: delati ad populũ: proditiq; ſunt. Et quum de perfida confeſſi eſſent: necati ſunt. Cõſtititq; eam ſtatuã perinde: ut ueræ rationes poſt cõpertæ monebãt: in locum editũ ſubducẽdam. Atq; ita in area Vulcani ſublimiori loco ſtatuẽdam. Eaqʒ res be- ne:& proſpere reip. ceſſit. Tũc ig tur ꝙ in Etruſcos aruſpices male conſulẽtis animad uerſum: uindicatuq; fuerat: uerſus hi ſcite factus: cantatuſq; pueris urbe tota fertur: Malum cõſiliũ cõſultori peſſimũ eſt. Ea hiſtoria de aruſpicibus: ac de uerſu iſto ſena rio ſcripta eſt in annalibus maximis libro undecimo. Et in ueteri Flacci libro primo tete memoria dignaꝶ. Videt aũt hic uerſus de græco illo Heſiodi uerſu expeſſus. Ae KHπ N HO A νονν αάνατπę n · Conſultum male conſultori peſſima res eſt. Verba ueteris ſenatuſconſulti: iſta: quo decretum eſt hoſtiis maioribus expiandũ ꝙ in ſacrarium haſte martiæ mouinſſent. Atq; ibi ennarratum: quid ſint hoſtiæ ſuc⸗ cidaneæ. Quid item tempora præcidanea. Et quid Capito Atteius ferias quaſdã præ/ eidaneas appellauit. Cap. vi. I teram mouiſſe nunciari ſolet: eaq; res procuratur: ita in ueteribus memo- e rüs ſcriptum legim us: nunciatum eſſe ſenatui: ſacrario: in regia: haſtas mat tias mouiſſe. Eius rei cauſa ſenatuſcon.factum eſt. M. Antonio Au. Poſthu mio conſu. eiuſq; exemplum hoc eſt. Q uod. C. Iulius. L. filius ponti. nunciauit: in ſa crario: in regia haſtas martias mouiſſe: de ea re ita cenſuerunt: ut. M. Antonius con. hoſtiis maioribus oui:& Marti procuraret: ꝙ cæteris di is: quibus uideretur placan/ dis: uti procuraſſet: ſatis habendum cenſuerunt. Siquid ſuccidaneis opus eſſet: robi⸗ gus accederet. Q d ſuccidaneas hoſtias ſenatꝰappellauit: qᷓr ſolet: ꝗd uerbũ id ſignĩ ficet. In Plauti quoq; comœdia quæ Epidicus inſcripta eſt: ſuper eodem ipſo uerbo re quiri audio in his uerſibus Men piacularem oportet fieri ob ſtultitiam tuam ut meum tergum ſtultitiæ tux ſubdas ſuccidaneum. Succidaneæ autem hoſtiæ dic untur e litte ra per motrem compoſiti uocabuli in i litteram commutata. Nam quaſi ſuccedaneæ appellatæ. quoniam ſi primis hoſtiis littatum non erat aliæ poſt eaſdem ductæ hoſtiæ cædebantur: quæ quaſi prioribus iam ceſis luendi piaculi gratia ſubdebantur:& ſuc- cedebant ob id ſuceidaneæ nominatæ: littera i ſcilicet tractim pronunciata. Audio enim quoſda m dam litteram in hac uoce barbare corripere. Eadem autem ratione uerbi præcidaneæ quoq; hoſtiæ dicuntur: quæ ante ſacrificia ſolemnia pridie cædun- tur. Porca etiam præcidanea appellata quam piaculi 17 ante fruges nouas fieri cœ ptas immolari Cereri mos fuit: ſi qui familiam funeſtam aut non purgauerant; aut aliter eam rem ꝗᷓ oportuerat procurauerant. Sed porcam& hoſtias quaſdam præci- daneas: ſicuti dixi appellari: uulgo notum eſt. Ferias præcidaneas dici id opinor a uul go remotum eſt: propterea uerba Attei Capitõis ex quinto librorum: quos de pontifi cio iure compoſuit: ſcripſi: Lib. Cornucario ponti. maxi. feriæ præcidaneæ ĩ atrum di em inauguratæ ſunt. Collegium decreuit: non habendum religioni: quin eo die feriæ præcidaneæ eſſent. De epiſtola Valeri Probi grammatici ad Marcellum ſcripta: ſuper accentu nomĩ num quorundam punicorum. Cap. vi.

LIBER
Alerius Probus grãmaticus: inter ſuam ætatem præſtanti ſcientia fuit. Is An u nibalem:& Aſdrubalem:& Hamilcarem. ita pronunciabat: ut penultimam circũflecteret: ut teſtis eſt epiſtola eius ſcripta ad Marcellum: in qua plautũ & Ennium: multoſq; alios ueteres eo modo pronunciaſſe affirmat. Solius tamen En-/ nii uerſum unum ponit ex libro: qui Scipio in ſcribitur. Eum uerſum quadrato nume- ro factum ſubiecimus: ĩ quo ni ſi tertia ſyllaba de Annibalis nomie circumflexe pona tur: numerus claudus eſt. Verſus Ennii: quem dixit: ita eſt. Qui propter annibalis copias cõſiderant. Quid. C Fabritius de Cornelio Rufino homine auaro dixerit. Q uem quum odiſ ſet: inimicuſqʒ eſſet: deſignandum eum conſulem curauit. Cap. viii. Abritius Lucinus magna gloria uir magniſq; rebus geſtis fuit P. Cornelius Ruf nus: manuquidẽ ſtrenuus:& bellator bonus: militariq; diſciplina peri- tus admodũ fuit. Sed furax hõ& auaritia acri erat. Hunc Fabritius nõ ꝓba- bat: neq; amico utebat᷑: Oſuſq; eũ moꝶ cã fuit. Sed quũ tẽporibus reipu. difficilſimis cõſules creãdi forẽt:& is Rufinus peteret cõſulatũ: cõpetitoreſq; eius eſſent imbellis quidam:& futiles: ſũma ope adnixus eſt Fabritius: uti Rufino conſulatus deferret᷑. Eã rẽ pleriſq; admirantibus: ꝙ hominẽ auarũ: cui eſſet inimiciſſimus: creari cõſulem peteret:quẽ hoſtiliter oderat. Fabricius inquit: nihil eſt: quod rairemini: i malui cõ/ pilari: ꝗᷓ uenire. Hunc Rufinũ poſtea bis cõſulatu:& dictatura functũ cenſor Fabriti us ſenatu mouit: ob luxuriæ notã: ꝙ decẽ põdo argenti factitaret. Id autẽ quod ſupra ſcripſi: Eabritiũ de Cor. Rufino: ut in pleraq; hiſtoria ſcriptũ eſt: dixiſſe. M. Cicero: nõ alis a Fabritio: ſed ipſi Rufino gratias agenti: ꝙ eius gratiã dedignatus nõ eſſet:di ctũ eẽ refert: in libro ſecundo de oratore. Verba Ciceronis hæc ſunt. Arguta etiã ſi/ guificatio eſt: cũ parua re:& ſæpe uerbo: res obſcura:& latens illu ſtrat᷑: ut quũ. C. Fa Pritio. P. Cornelius hõ(ut exiſtimat᷑) auarus:& furax: ſed egregie fortis:& bonus i/ perator gratias ageret: q ſe hõ inimicus cõſulẽ feciſſet: bello præſertim magno& gra ui: nihil eſt quo mihi gratias agas inquit: ſi malui cõpilari: ꝗᷓ uenire. Quid ignificat ꝓprie religioſus: Et ĩ quæ diuerticula ſignificatio iſtiꝰuocabuli fle a ſit. Et uerba Nigidii Figuli ex cõmentariis eius ſuꝑ ea re ſũpta. Cap. ix. Igidius Figulus hõ(ut ego arbitror) ĩiuxta. M. Varronẽ doctiſſimus: in. xi. n cCõmẽtarioꝶ grãmaticoꝶ uerſũ ex antiquo carmĩe refert memoria hercle di gnũ: Religẽtẽ eẽ opportet: religioſũ nefas. Cuiꝰ aũt id tñ ſit:nõ ſcribit. At in eodẽ loco Nigidius: hoc inꝗt ĩclinamẽtũ ſemꝑ huiuſcemodi uerboꝶ: ut uinoſus: mu lieroſus: religloſus:: nũmoſus: ſignificat coꝑiã quãdã ĩimodicã rei: ſuper qua dicitur. Quo circa religioſus is appellabat᷑: qui nimia& ſupſtitioſa religiõe ſeſe alligauerat. Egq; res uitio aſſignabat᷑. Sed præter iſta quæ Nigidiusdicit: alio quodã diuerticulo. ſignificationis: religioſus pro caſtro: atq; obſeruãti: cohibẽti ſeſe certis legibus: fini- buſq; dici cœptus.Simili aũt mõ: illa quoq; uocabula ab eadẽ ꝓfecta origine: diuer- ſum ſignificare uident᷑: religioſi dies.& religioſa delubra. Religioſi enim dies dicun tut U omle infames ipeditiq; in ꝗbus& res diuinas facere:& rem quãpiã nouã ex ordiri temperandũ eſt. quos multitudo imperitoꝶ. prauæ.& perperã nefaſtos appel⸗ lant. Itaq; Marcus Cicero in libro epiſtolarum. ix. ad Atticum maiores inquit noſtri funeſtiorem

In un itũ / e/ E
dil iii. ius ri/ ba/ nis lis et. em cõ/ riti pra ro: tdi i⸗
1817
gra ifle
ix. e di t in mu tur. rat.
ulo,
ini⸗ ler/ cun d ex pel⸗ ſtri
IIII. XXX
funeſtiorem diem eſſe uoluerunt halienſis pugnæ:ꝗᷓ urbis captæ: ꝙ hoc malũ ex illo. Itaq; alter religioſus etiã nũc dies: alter in uulgus ignotus. Idem tamẽ. M. T. in oratio ne de accuſatore cõſtituendo: religioſa delubra dicit: nõ ominoſa: nec triſtia: ſed maie ſtatis uenerationiſq; plena. Maſſurius autẽ Sabinus in cõmentariis: quos de idigenis cõpoſuit: Religioſum inꝗt eſt: qd ꝓpter ſanctitatẽ aliquã remotũ: ac ſe poſitua nobis eſt. Verbũ a reſinquendodictũ: tanꝗᷓ cerimoniæ a carẽdo. Secũdũ hãc Sabini inter pretationẽ tẽpla quidẽ ac delubra: quia hoꝶ cumulus in uituperationẽ nõ cadit: nec illoꝶ quoq; laus ĩmodeſta eſt: quæ nõ uulgo: ac temere: ſed cũ caſtitate: cerimoniaq; adeũda:& reuerẽda:& reſormidãda ſunt: magis ꝗ̃ inuulgãda. Sed dies religioſi dicti quos ex cõtraria cauſa ꝓpter ominis diritatẽ relinquim us. Iccirco ait Terẽtius in eu- nucho. Tum quod dem: recte eſt. Nã nihil eſſe mihi religio eſt dicere. Q uod ſi cut ait Nigidius) oia iſtiuſmodi inclinamenta: nimium ac præter modum ſignificant:& iccirco in culpas cadunt: ut uinoſus: mulieroſus: uerboſus: moroſus: famoſus: Cur igenioſus:& formoſus:& officioſus:& ſpecioſus: quæ pariter ab ĩgenio& forma.& officio iuclinata ſunt. cur etiã diſciplinoſus. conſilioſus. uictorioſus quæ. M. Cato ita effigurauit. cur itẽ facũdioſa. quod Sẽpronius Aſellio. xi. reꝶ geſtarũ ita ſcripſit. Fa cta ſua ſpectari oportere. dicta non: ſi minus ſint facũdioſa: cur inꝗᷓ iſta omnia: nunꝗᷓ in culpã ſed in laudẽ dicunt᷑: qᷓj hæc quoq; incremẽtũ ſui nimiũ demõſtrẽt? Anꝓpte rea quia illius quidẽ quæ ſupra poſui adhibẽdus eſt modus quidã neceſſarius? Nã& gratia i nimia quidẽ: atq; ĩmodica:& mores: ſi multi atq; uarii:& uei ba:ſ ꝑpetua: at que inf nita:& btundẽtia:& famai ſi magna:& inquieta:& inuidioſa ſit neq; laudabi lia: nec utilia ſunt. Ingeniũ autẽ:& off ciũ:& forma:& diſciplina:& conſiliũ& uicto/ ria& facundia ſicut ipſe uirtutũ amplitudines nul is finibus cohibentur. Sed quãto maiora: auctioraq; ſunt:& iam tãto laudatiora ſunt. uid obſeruatũ de ordine rogandaꝶ ſententiarũ: iurgiorũq; in ſenatu. C. Cæſa⸗ ris conſulis&. M. Catonis diẽ dicẽdo eximentis. Cap. x. Nte legẽ: quæ nũc de ſenatu habẽdo obſeruat᷑: ordo rogãdi ſentẽtias uarius a uit. Alias primus rogabat qui a cenſotibus princeps in ſenatum lectus fue/ rat. Alias q deſignati cõſules erant. Quidã e cõſulibus: ſtudio aut neceſſitu⸗ dine aliqua adducti quẽ his uiſũ erat honoris gratia extra ordinẽ ſentẽtiã primũ roga bãt. Obſeruatũ mè eſt: quum extra ordinem fieret: ne quis quenꝗᷓ ex alio ꝗᷓ ex cõſu/ lari loco ſententiã primũ rogaret. C. Cæſar in cõſulatu quẽ cũ. M. Bibulo gelſit quat tuor ſolus extra ordinẽ rogaſſe ſententiã dicit᷑. Ex jis gquattuor principem rogabat. M. Craſſum. Sed poſtiᷓ filiã Cn. Põpeio deſpõderat: primum cœperat põpeium rogare. Eius rei rãtionẽ reddiſſe eũ ſenatui Tyro Tullius. M. Cicerõis libertus refert. itaq; ſe ex patrono ſuo audiuiſſe ſcribit. Idipſum Capito Atteius in libro quẽ de officio ſenato rio cõpoſuit: ſcriptũ reliquit. In eodẽ libro Capitonis: id quoq; ſcriptũ eſt. C. inqꝗt Cæ ſar cõſul. M. Catonẽ ſnĩam rogauit. Cato rẽ quã cõſulebat᷑: quoniã nõ e repu. uide ba tur: perfici nolebat. Eius rei gratia ducẽdæ: longa oratiõe ute batur. Eximebatq; dicen/ do diẽ. Erat enim ius ſenatori: ut ſententiam rogatus: diceret ante quicquid uellet: alii rei:& quoad uellet. Cæſar conſul uiatorem uocauit. Eumq; quum finem non faceret: prehendi loqueutem:& i carcerem duci iuſſit. Senatus conſurrexit:& proſeque bal

Catonem in carcerẽ. Hac inquit inuidia facta Cæſar deſtitit:& mitti Catonem iuſſit
Quæqualiaq; ſint: quæ Ariſtoxenus: ꝗᷓſi magis cõpta de Pythagora memoriæ cõ/ mendauit:& ꝗ̃ Plutarchus i eundẽ modũ de eodẽ. Pythagora ſcripſerit. Cap. xi. Pinio uetus falſa occupauit:& cõualuit Pythagorã philoſophũ nõ eſitauiſſe o ex alalibꝰ. Itẽ abſtinuiſſe fabulo: quẽ α græci appellãt. Ex hac opinio ne Callimachus poeta ſcripſit. xai x ον ee De eO Ar- Od.-e. Soe. Opetꝙ oog eee N N EV. A fabuloq; manus triſtãte amouit edẽtes. Hoc ut Pythagoras iu ſerat ip̃e loquor. Ex eadẽ itẽ opiniõe. M. Cice. ĩ li. de di uinatiõe primo: hæc uerba poſuit. Iubet igit Plato ſic ad ſummũ ꝓficiſci corporibus affectis: ut nihil ſit: qd errorẽ als: pturbationẽq; afferat. Ex quo etiã Pythagoreis inter- dictũ putat ne faba ueſcerent᷑: quæ res hẽt inflationẽ magna. Is cibus trãꝗllitatẽ men tis quærẽtibus cõſtat eſſe cõtrarius. Hæc quidẽ. M. Cice. Sed Ariſtoxenus muſicus uir litteraꝶ uetegꝶ diligẽtiſſimus: Ariſtotelis philoſophi auditor: i libro quẽ de Pytha⸗ gora reliquit: mullo ſæpius legumẽto Pychagorã dicit uſũ ꝗ fabis: quoniã is cibus& ubduceret ſenſim aluũ& leuigaret. Verba iſta Ariſtoxeni ſubſcripſi. οα op NS V OO ο N dA ον ναπο OK νν:0 ναiενντν, Y p οννeνM— c AL οοονντιẽꝭ, Ack ͥ ν, g He νꝓπναν,ẽ uνν: Ideſt quũ dicat Pythagoras in legumẽtis fabã præcipua approbauit: admodũ enim genitalẽ eſſe& alui diſcuſſiuã. quã ob rẽ ea maxime utit᷑ Porculis quoq; minuſculis:& hædis tenerioribus uictitaſſe idẽ Ariſtoxenus refert. Quã rẽ ur cognouiſſe ex Xenophilo pythagorico familiari ſuo:& ex quibuſdã aliis natu m aioribus: qui ab ætate Pythagoræ: haud multũ aberãt Ac de auimalibus Alexis etiam poeta in comœdia: quæ Pytagoræ uita inſcribitur do cet. Videtur autem de it. de faba non eſitato cauſam erroris fuiſſe: quia in Em pedoclis carmine: qui diſciplinas pythagoræ ſectatus eſt uerſus hic inuenit᷑. Aci Aol c Au, dποννννe. Ah miſeri a cyamo miſeri ſubducite dextras. Opinati enim ſunt pleriq; ＋i ue legumẽtũ uulgo dici. Sed ꝗ diligẽtius ſcitiu ſqʒ car mina Empedoclis arbitrari ſunt: ν e hoc in loco teſticulos ſignificare dicunt: Eoſq; more Pythagoræ oꝑte atq; ſymbolice ααοονappellatos: ga ſunt: Cr 10 ATWOI· ki ioo ον. in ferẽdo utero ualidi: cauſæq; uteri ferẽdi:& genitu ræ humãæ uim pbeãt. Iccirco Empedoclẽ uerſu iſto nõ a fabulo edẽdo: ſed a rei uene riæ ꝓluuio uoluiſſe homines deducere. Plutarchus quoq; hõ in diſciplinis graui au⸗ ctoritate in primo libroꝶ quos deſHomero cõpoſuit: Ariſtotelẽ philoſophũ ſcripſit: eadẽ ipſa de pythagoricis ſcripſiſſe: qui nõ abſtinuerũt edundis animalibus: niſi pau cacarne quadã. Verba ipſa Plutarchi(quoniã res inopinata eſt) ſubſcripſi. api gor AC Aeg Eα“hAα̃ kei dg · KI To O H e D, JN, orãõανοννννẽugꝗ pH A ToD g. Ideſt ariſtoteles a uul ua: corde& marina urtica: atq; id genus ꝗbuſdã alis abſtinere pythagoricos dicit: cx terorũ aũt uſum habuiſſe. iοaũt eſt aĩal marinũ: qd urtica appellat᷑. Sed& pi ſcibus nõnullis abſtinere pythagoricos Plutarchus in ſymphonicis dicit. Pythagorã uero ip̃m: ſicut celebreẽ: Euphorbũ primo ſe fuiſſe: dictaſſetita hæc remotioraſi ut üs quæ Clearchus& Dicæarchus memoriæ tradiderũt: fuilſe eũ poſtea Pyrãdę: deide Callidenam

ſit cõ⸗ xi. iſſe nio D uit e di Jus ter- nen cus ha⸗/ S& DS 2 s in ua. aſſe liari erãt do Em
cat unt: ke nitu lene j au/ pſit: pau Orẽ/
A888
q uul t:cæ & pi gor It 118
III.
Callidenã: deinde fœminã pulchſa facie meretricẽ: cui nomen fuerit Ace. Notæ& animaduerſiones cenſoriæ in uteribus monumentis repertæ memoria dignæ. Capi. xii. Iquis agrum ſuum paſſus fuerat ſordeſcere: eumq; indiligenter curabat: ac sncqq; arauerat: neq; purgauerat: ſiue quis arborem ſuam uineamq; habuerat derelictui: non is ſine pœna fuit. Sed erat opus cẽſorium. Cenſoreſq; ærariũ faciebant. Item ſiquis eques romanus: equum habere gracilentum: aut parum niti- dum uiſus erat: impolitiæ notabatur. Id uerbum ſignificat:quaſi tu dicas incuriæ. Cu ius rei utriuſq; auctoritates ſunt:&. M. Cato id ſæpenumero atteſtatus eſt. Q dicẽtiões quædã tibiaꝶ certo mõ fact iſchiacis mederi poſſunt. Cap. xi. Reditũ hoc a pleriſq;ẽ:& memoriæ mãdatũ: iſchiaci quũ maxime doleant: ctũ ſimodulis lenibus tibicen incinat: minui dolores. Ego nuperrime in lib. Theophraſti ſcriptũ ĩueni: uiperaꝶ morſibus tibicinẽ ſcite: modulateq; ad- hibitũ mederi Refert& Democriti liber: qui inſcribitur cpi. AO, HAD x y: ideſt de peſtibus: aut ratiõaliũ regula. In quo docet plurimis hominũ morbis medicinam fuiſſe ingentiones tibiarum: Tanta prorſus eſt affinitas corporibus homi nũ: mẽtibuſq;:& ꝓpterea quoq; uitiis: aut medelis animoꝶ:& corporum. Narratur hiſtoria de Hoſtilio Mancino ædili:& Manulia meretrice. Verbaq; de creti tribunorum ad quos a Manulia prouocatũ ẽ. Cap. xiiii. Vum librũ ix. coniectaneoꝶ Atteii Capitonis legeremus: q iſcriptusẽ de iu diciis publicis:decretũ tribunoꝶ uiſum ẽ grauitatis antiquæ plenũ: ꝓpterea id meminimus. Atqui ob eã cauſam:& infuie ſententiã ſcriptũ eſt. A. HNoſti lius Mancinꝰ ædilis currulis fuit. Is N lanuliæ meretrici diẽ ad populũ dixit: ꝙ de am bulacro eius noctu lapide ictus eẽt. Vulnuſqʒ ex eo lapide oſtẽtabat. Manulia ad tri. ple. puocauit. Apud eos dixit: Comeſatorẽ Mancinũ ad ædes ſuas ueniſſe. Eũ ſibi re- cipere non fuiſſe in æde ſua. Sed quũ ui irrũperet: lapidibus depulſũ. Tribuni decre- uerunt ædilem ex eo loco iure deiectum: quo eum uenire cum coronario nõ decuiſſet Propterea ne cum populo ædilis ageret: interceſſerunt. Defenſa a culpa ſententia ex hiſtoria Saluſtii: quam inimici antea cunm inſecta/ tione maligne re rehenderunt. Cap. xv. Legãtiꝭ oratiõis Saluſtii: uerborũq; facũdia:& nouãdi ſtudiũ: cum multa e prorſus iuidia fuit. Multi nõ mediocri Igenio uiri conati ſũt rep̃hẽdere plera q:& obtrectare. In ꝗbꝰ plura ĩſcite: aut maligne uellicãt. Nõnulla tñ uideri pſſunt. nõ ĩdigna reprehẽſione. Quale illud in Catilinæ hiſtoria repertũẽ: quod ha- beat eã ſpeciẽ: ꝗ̃ſ pa attẽte dictũ. Verba Saluſti hæc ſũt. At mihi quidẽ tãetſi haud quaqꝗᷓ par gloria ſequat ſcriptorẽ:& auctorẽ regꝶ:tñ in primis arduũ uidetur res ge- ſtas leribere. Primum:ꝙ facta dictis exequanda ſunt. Deinde quia pleriq;:quæ deli/ cta re prehenderis: maliuolentia:& inuidia dicta putant. Vbi de magna uirtute atq; oria bonorum memores: quæ ſibi facilia quiſq; factu putat: æquo animo accipit. SPN ficta pro falſis ducit. Propoſuit inquiunt dicturum cauſas: quamob- rem uideatur eſſe arduuꝑ res geſtas ſcribere: atq; ibi nõ primum cauſam: ſed que/ relas dicit. Non enim cauſa uideri debet; cur hiſtoriæ opus arduum ſit: ꝙ ii qui

LIBER
legãt: aut inique interprætantur quæ ſcripta ſunt: aut uera eſſe non credant. Obnoxiã quippe:& obiectam fallis exiſtimati. pribus eam rem dicendã: magis aiunt ꝗᷓ arduã: quia quod arduum eſt:ſui operis difficultate eſt arduum: non opinionis alienæ erro- ribus. Hæc illi maleuoli reprehen ſores dicunt. Sed arduum Saluſtius non pro diffici li tantum: ſed pro eo quoq; ponit: quod græci Alo epec: aut appellãt: qd eſt cum difficile:tum moleſtum quoq;:& incõmodum:& ĩtractabile. Quorum uer borum ſignificatio: a ſententia Saluſttii ſupraſcripta non abhorret. De uocabulis ꝗbuſdã a Varrõe:& Nigidio cõtra quottidiãi ſermõis cõſuetudĩiem declinatis. Atq; inibi id genus quædã cũ exẽplis ueteꝶ relata. Cap. xyi. Arronẽ&. P. Nigidiũ uiros rom ani generis doctiſſimos comperimus: non u alitet locutos eſſe:& ſcripſiſſe: ꝗᷓ ſenatuis& domuis& fluctuis qui eſt prius caſus ab eo: quod eſt ſenatus:domus:& fluctus: huic ſenatui: domui fluctui Cæteraq; his conſimilia pariter dixiſſe. Terentii quoq; comici uerſus in libris ueteri⸗ bus itidem ſcriptus eſt: Eius anuis opinor cauſa: quæ eſt mortua. Hanc eornm aucto ritatem quidam e ueteribus grãmaricis ratioue etiam firmare uoluerunt: ꝙ omnis da tiuus ſingularis littera finitus i: ſi non ſimilis ẽ genitiui ſingularis s littera addita:geni tiuum ſingularẽ facit: ut patri patris: duci ducis: cædi cædis. Q uũ igit inquiunt in ca ſu dandi huic ſenatui dicamus:genitiuus ex eo ſingularis ſenatuis ẽ:& non ſenatus. Sed non oẽs concedunt in caſu datiuo ſenatu magis dicendum:ꝗᷓ ſenatuĩ:ſicut lucili us in eodẽ caſu uictu& anu dicit: nõ uictui& anui: ĩ hiſce uerſibus. Q uod ſũptũ atq; epulas uictu præponis honeſto. Et alio in loco Anu noceo inqnit. V irgi. quoq; in ca- ſu dandi aſpectudicit: non aſpectui. Jeq; aſpectu ne ſubtrahe noſtro. Et in georgicis Q uod neq; cõcubitu idulgent C. ãt Cæſar grauis auctor linguæ latinæ: in anticatiõe unius inquit arrogantiæ: ſuperbiæq;: dominatuq;. tem in Dolobella actionis illibui⸗ ſti: quorum in ædibus: faniſq; poſita:& honori erant:& ornatu. In libris quoq; analo gicie omnia illiuſmodi ſine i littera dicenda cenſet- De natura quarundã particulaꝶ: quæ præpoſitæ uerbis intẽdi: atq; pduci barbare atq; inſciteuidentu t:exẽplis rationibuſq; pluſculis diſceptatum. Cap. xvi. Vcilii ex undecimo uerſus ſunt. Scipiade magno improbus obiiciebat aſellus Luſtrũ: illo cẽſore: malũ infœlixq; fuiſſe. Obiiciebat o littera ꝓducta mul tos legere audio. Idqʒ eo facere dicũt: ut ratio numeri ſalua ſit. Idẽ infra: Et iam. Coniſcere in uerſus dictum prægonis uolebam Graii. In hac quoq; prĩa uerbi p̃poſitione: ob eandẽ cãm producit᷑. Itẽ quintodecio Subiicit hinc humilẽ:& ſuffercatꝰ poſteriorẽ. Subiicit u lr̃a lõga legũt. qa primã ſyl labã breuẽ eẽ in uerſu heroico nõ conuenit. Itẽ apud Plautũ ĩ Epidico conſyllabã pro ductã ꝓnũciãt. Age nũc iã orna te Epidice:& palliũ ĩ collũ cõiice. Apud V irgi. quoq; ſubiicit uerbũ ꝓduci a pleriſq; audio: Etiã parnaſia laurus: Parua ſub ĩgẽti matris ſe ſubiicit umbra. Sed neq; ob: neq; ſub præpoſitio ꝓducẽdi hẽnt naturã: neq; item con nili quũ eam lr̃r ſequunt᷑: quæ ĩ uerbis cõſtituit:& cõfecit: ſecundũ eam primæ ſunt uel quũ elidit᷑ ex ea n lt̃a: ſicut Saluſtius fœnoribus ĩquit cgoꝑtus. In is autẽ quæ ſu- pra poſui:& metrum eſſe integrum poteſt:& præpoſitiones iſtæ poſſunt nõ barbare protendi.

diã 1a 0 ici
ler
em
vi.
on
ius
tui eri⸗
cto da eni 1c us. ili⸗ atq; ca/ icis tiõe bui/ nalo
bare Xii.
nul/
ecio 1 fl pro uoq; is ſe con ſunt x ſu⸗ bare di.
IIII. xxxii
rotendi. Secunda enim littera in his uerbis per duo ii non per unum ſcribenda eſt. Nam uerbum iſtud cui ſupradictæ particulæ præpoſitæ ſunt: non icio eſt: ſed iacio: & præteritũ nõ icit facit: ſed iecit. Idq; ibi cõpoſitũ ẽ: ex a littera ĩĩ mutat᷑. Sicut fit in uerbis inſilio:& incipio: atq; ita uim conſonãtis capit. Et iccirco ea ſyllaba productius latiuſq; paulo ꝓnunciata priorẽ ſyllabã breuẽ eẽ nõ patit᷑. Sed reddit eã poſitu longã Proptereaq;& numerus in uerſu:& ratio in ꝓnũciatu manet. Hæc quæ diximus: eo etiã conducũt: ut quod apud Virgi. in. yi. poſitũ inuenimus. Eripe me his inuicte ma lis:aut tu mihi terrã iniice. Sic eſſe iniice: ut ſupra dixi:& ſcribẽdum& legendũ ſcia⸗ mus. Niſi quis tam indocilis eſt: ut in hoc quoq; uerbo i præpoſitiõe metri cauſa ꝓtẽ dat. Q uærimus igit᷑ in obiicibus o littera qua ratiõe intendat᷑: quum id uocabulum factũ ſita uerbo obiicio:& nequaꝗ ſimile ſit: quod a uerbo moueo motus o littera lõ-/ ga dicit᷑ Equidẽ memini Sulpitiũ Apollinarẽ uiꝶ præſtãt litleraꝶ ſcientia: obices:& obicibus o ſiitera correpta dicere. in V irgilio quoq; ſic eũ legere. Quaui ĩ maria alta tumeſcãt. Obücibus ruptis: ſed ita ut diximus i litterã: quæ in uocabulo quoq; gemi- na eẽ debet: paulo uberius: largiuſq; pronũciabat. Cõgruẽs igit eſt:& ſubices ẽt qd pinde ut obiices cõpoſitũ eſt ultra breui dici oporteat. Enniꝰ ĩ tragœdia: quæ Achilles inſcribit᷑: ſubiices pro aere alto ponit: qui cælo ſubiectus eſt in his uer ſibus. Ergo deum ſublimis ſubiices: humidus. Vnde orit᷑ hymber: ſonitu ſæuo:& ſtrepitu. Pleroſq; oĩs tñ legere audias: u littera ꝓ ducta. Idipſum ãt uerbũ. M. Cato ſub alia præpoſitiòe dicit in boratiõe: quã de cõſula/ tu ſuo habuit. Ita hos inquit fert uẽtus ad priorẽ pyreneũ: quos proiicit in altũ. Et Pa cuuius itẽ in anchiſe: id promontoriũ: cuius lingua in altum proiicit. De Africão ſupiore lũpta quædã ex ãnalibus memoratu digniſſima. Ca. xyiii. Cipio Africanus antiqor: quãta uirtutũ gloria p̃ſtiterit:& ꝗᷓ fuerit altus aĩo sacq; magnificus:& qua ſui cõſcientia ſubnixus: pluribus rebus: quas dixerit quaſq; fecerit declaratũ ẽ. Ex quibꝰ ſunt hæc duo exẽpla eiꝰ fiduciæ ac exu perãtiæ igetis. Q uũ M. Neuius tri. ple. accuſaret eũ ad populũ: diceretq; accepiſſe a rege Antiocho pecuniã: ut cõditionibꝰ gratioſis:& mollibus pax cũ eo: populi roma ni noĩe fieret. Et quædã itẽ alia crimini daret: indigna tali uiro: tum Scipio pauca ptæ fatꝰ:quæ dignitqs uitæ ſuæ: atq; gloria poſtulabat. Memoria quit quirites repeto diẽ eẽ hodiernũ: quo Annibalẽ pœnũ impio noſtro inimiciſſimũ: magno plio uiciĩ terra africa: pacẽq;& uictoriã uobis peperi inſperabilẽ᷑. Nõ igit ſimus aduerſum deos in- rati. Sed cẽſeo relinquamꝰ nebulonẽ hunc: eamuſq; nunc protinꝰ Ioui optimo ma- ximo gratulatẽ. Id quum dixiſſet: auertit:& ire in capitoliũ cœpit. Jum concio uni- uerla quæ ad ſententiã de Scipiõe ferẽdã cõuenerat: relicto tribuno: Scipionẽ l capi- toliũ comitata: atq; ĩde ad ædes eius cũ læticia& gratulatiõe ſolẽniꝓſe ecuta ẽ᷑. Fert etiã oratio quæ uidet᷑ eo die habita a Scipione. qui dicũt cã non uerã: non eunt ĩficias: qn hæc quidẽ uerba fuerint:quæ dixi Scipionis. Itẽ aliud eſt factũ eis pᷣclaꝶ. Petilius qui dam tri. ple. M. ut aiunt Catone inimico Scipionis com paratus ĩ eum atq; ĩmiſſus de ſiderabat ĩ ſenatu iſtãtiſſime: ut pecuniæ antiochenæ pdæq; quæ in eo beilo capta erat rationem redderet. Fuerat enim. L. Scipioni aſiatico fratri ſuo ĩperatori: in ea prouin cia legatus. Ibi Scipio exurgit:& prolato e ſinu togæ libro: rationes in eo ſcriptas eſſe

LIBER
dixit omnis pecuniæ: omniſq; prædæ. Ille tum ut palam recitaretur:& ad ærarium de
ferret᷑. Sed enim id iam nõ faciã inquit nec mei pſe afficiam contum elia Eumq; librũ
ſtatim coram diſcidit ſuis manibus:& concerpſit:ægre pa ſſus:ꝙ cui ſalus imperii ac reipublicæ accepta fieri deberet: ab eo ratio pecu niæ prædac eæ poſceretur. a
Quid. M. Varro in longa hiſtoria ſeriplerit: de moderando uictu puerorum im-
Capitulum. xix.
Veros impuberes compertum eſt: ſiplurimo ci bo: nimioq; ſomno uterent
p hebetiores fieri:animaduertimuſq; hinc elici tarditatẽ. C orporaceorũ im-
procera fieri minuſq; adoleſcere. Idẽ pleriq; ali med icoꝶ:philoſophorũq;:
&. M. Varro in lõga hiſtoria leripſit. quæ inſcripta ẽ Capis: aut de liberis educandis.
Notati a cenſoribus: qui audientibus iis dixerant ioca quædã intẽpeſtiuiter. a de
eius quoq; nota deliberatũ: qui ſteterat forte apud eos oſcita bundus. Capi. xx.
Nter cenſorias ſeueritates tria hæc exempla in litteris fi unt: caſtigatiſſimæ di
i ſciplinæ. Vnum eſt huiuſmodi. Cenſor agebat de uxoribus ſolemne iuſiu-
randum. Verba hæc erãt ita concepta. Et tu ex animi tui ſentẽtia: uxorẽ ha-
bes? Qui iurabat cauilator quidã:& canicula:& nimĩs ridicularius fuit. Is locũ eſſe
pubium 0
ſibi ioci dicendi ratus:quum ita: uti mos erat: cẽſor dixiſſet:& tu ex animi tui ſentẽtia uxorẽ habes? Habeo equidẽ inquit uxorẽ: ſed nõ hercle ex auimi tui ſententia. Tum cẽſor eum: q intẽpeſtiue laſciuiſſet: in ærarios retulit. cauſãq; hãc ioci ſcurrilis apud ſe dicti ſubſcripſit. Altera ſeueritas eiuſdẽ ſectæ:diſciplinæq; eſt:deliberatum ẽ de no ta eius: qui ad cenſores abamico aduocatus eſt:& in iure ſtans: clare nimis: ac ſono⸗ re oſcitauit. atq; inibi prope ut plecteret᷑: fuit: tan ilud idiciũ uagi animi foret& hal lucinantis:& fluxæ: atq; apertæ ſecuritatis. Sed quum ille geieraſſet. inuitiſſimũ ſeſe: & repugnantẽ oſcitatione uictum Teneriq; eo uitio: quod oſcedo appellatur: tum notæ iã deſtinatæ exẽptus eſt. P. Scipio Africanus Pauli filius: utrãq; hiſtoriã poſu⸗ it: in oratione: quã dixit in cenſura: quum ad maiorum mores populum hortaret᷑. Itẽ aliud refert Sabinus Maſſurius: in ſeptimo memorali ſeuere factum cẽlſores inqt P. Scipio Naſeica:&. M. Pompilius: quum equitum cenſum agerẽt: equum nimis ſtrigoſum:& male habitum: ſed equitẽ eius uberrimũ:& habitiſſimum uiderunt. Et cur inquiunt ita eſt? ut tu ſis:ꝗᷓ equus curatior. Q uoniam inquit ego me curo equũ Statius meus ſeruus. Viſum eſt parum reuerens eſſe reſponſum: relatuſq; in ærarios ut mos eſt. Statius autẽ ſeruile nomẽ fuit. pleriq; apud ueteres ſerui eo noĩe fuerunt. Ceciliꝰ quoq; ile comœdiaꝶ pœta inclytus ſeruus fuit& ꝓpterea nomẽ habuit. Sta tius. Sed poſtea uerſum ẽ in cognomẽtum appellatuſq; ẽ Cecilius Statius.
AVLIGELI NOCTIIVNMATITIICCARVM COMMENT ARII LIBER Q VINITVS. i Vſonum philoſophum ſolitum dicere accepimus: quũ philoſophus in a quit hortatur: monet: ſuadet: ohiurgat: aliudue quid diſciplinag diſſerit tum qui audiunt ſi de ſũmo:& ſoluto pectore: obuias uulgataſq; laudes effutiunt ſi clamitant etiã: ſi geſtiunt: ſi uocũ eius feſtiuitatibus:ſi modu lis uerbog:ſi q buſdã quaſi frequẽtamẽtis oratiõis mouẽt e xagitant᷑:& geſtiũt: tũ ſci 28:& ꝗ audiũt fruſtra e: neq; illic philoſophũ loꝗ: ſed tibicinẽ canere, Animꝰis ingt audiẽtis

de orũ lac
im/ xix. ent m/ iqg: dis. de XX. di ſiu⸗ ha⸗ eſſe Etia
pud e no no⸗ hal ſeſe: tum oſu⸗ et.
inqt jmis t. Et quũ rios Unt.
Sta
us in erit: udes iodu ũ ſci ingt iẽ̃tis
QVINTVS XXXIII
au diẽtis philoſophũ: q dicunt᷑ utilia: ac ſalubria ſunt:& erroꝶ atq; uitioꝶ medicinas ferũt: laxamemiũ atq; ocium prolixe: ꝓfuſeq; laudãdi nõ hẽt ꝗſquis illeẽ: qui audit: ni ſiille plane deꝑditus: inter ipſam philoſophi orationẽ:& ꝑhorreſcat neceſſe ẽ:& pude at tacitus:& pœniteat:& gaudeat:& admiret᷑: uarios adeo uultus: diſparileſq; ſenſus gerat ꝑinde: ut eũ conſcientiãq; eius affecerit: utraꝑq; a ꝑtiũ. aut ſincæraꝶ: aut ægrag Philoſophi ꝑtractatio. Præterea dicebat magnã laudem nõ abeſſe ab admiratione. Ad mirationẽ ãt qͥ maxima eſt nõ parere uerba ſed ſilentium. Iccirco iuquit poetaꝶ ſapien tiſſimus auditores illos Vlyxi labores ſuos illuſtriſſime narrantis: u bi loquẽdi finis fa ctus:nõ exultare: nec ſtrepere nec uociferari facit. Sed conſiluiſſe uniuerſos diciti qua ſi attonitos:& obſtupidos: delinimentis aurium ad origines uſq; uocis ꝑmanantibus. Super equo Alexandri Regis qui bucephalas appellatus eſt. Cap. ii.
5 8 Alexãdri regis& capite:& noĩe bucephalas fuit. Emptũ cares ſcripſit Buce e calẽtis. xiii.& regi philippo donatũ: æris noſtri ſummaẽ ſeſtertia. cccxii. Suꝑ Phalas
hoc equo dignũ memoria uiſum: ꝙ ubi ornatus erat: armatuſq; ad p̃lium ha 5 1
ud unꝗᷓ inſcẽdi ſeſe abalio niſi a Rege paſſus ſit. Id ẽt de iſto equo memoratũ ẽ qd quũ
in eo inſidẽs Alexãder bello indico:& facinora faciẽs fortia: in hoſtiũ cuneũ nõ ſatis ſi bi ꝓuidẽs: ĩmiſiſſet: cõiectiſq; undiq; in alexãdrũ telis uulneribo altisĩ ceruice: atq; ĩ la tere equus ꝑfeſſus ẽ. Moribundus tamẽ ac ꝓpe iã exãguis e mediis hoſtibo regẽ uiua/ ciſſimo curſu rettulit: atque ubi eũ extra tela extulerat: ilico cõcidit& dominĩ iã ſupſti
tis ſecurus: qᷓſi cũ ſenſus hũani ſolatio aĩam expirauit. Tũ rex Alexãder ꝑta eiꝰ belli ui Buce ctoria oppidum in iiſdẽ locis cõdidit. atque ob eꝗ honores bucephalon appellauit. phalon Quæ cã: quodq; initium fuiſſe dicat᷑ Protagoræ ad philoſophiæ Ir̃as adeũdi. Ca. iii. op · Rotagorã uirum ĩ ſtudiis doctrinarum egregium cuius nomẽ Plato lib. ſuo Prota- p illi inclito ĩſcripſit adoleſcentẽ aiunt uictus qͥrendi gratia ĩ mercede miſſum goras
Vecturaſque onerum corꝑe ſuo factitauiſſe. qd geno græci B ο οννσο uo
cant. Latine baiulos appellamus. Is de ꝓximo rure in abderã oppidum: cuius p opula- Baiulus
tis fuit: caudices ligni plurimos funiculo breui circundatos portabat. Tum forte De-
mocritus ciuitatis eiuſdẽ cuius homo ante alios uirtutis.& philoſophiæ gratia uenerã
dus quũ egred eret᷑ extra urbẽ. uidet illum cum illo genenere oneris tã impedito: Ac tã incoibili: facile: atque expedite incẽdentẽ. Et ꝓpe accedit.& iuncturã. poſiturãque li- gni ſcite: periteque factã cõſiderat. Petitque ut paulum acquieſcat. Q uod ubi prota/ goras. uti erat petitum fecit. atque itidẽ Democritus aceruum illum&qᷓſi orbẽ caudi-/ cum. breuiĩ uinculo cõpreſſum rõne quadã quaſi Neometrica librari: cõtinerique aĩad uertit: interrogauit quis id lignum ita cõpoſuiſſet& quum ille a ſe cõpoſitum dixiſſet: deſiderauit: uti ſoluere: ac denuo in modum eundum collocaret. At poſtꝗ᷑ ile ſoluit& ſimiliter cõpoſuit. tum Democritus ai aciem: ſolertiãque hoĩs non docti demiratus.
Mi adoleſcens inꝗt quum ingenium benefaciendi habeas: ſunt maiora melioraque. ꝗ
facere mecum poſſis. Abduxitque eum ſtatim. Secumque habuit.& ſumptum mini- ſtrauit:& philoſophias docuit.& eſſe eum fecit. quãtus poſtea fuit. Is tamen ꝓtagoras inſincærus quidẽ philoſophus. ſed accerimus ſophiſtarum fuit. Pecuniã quippe ingen tẽ. quum a diſcipulis accipet annuã. pollicebat᷑ ſe id docere inã uerborum induſtriacã
fir mior fortior fieret.& uã rẽ græce ita dicebat oi AN xpErN OI. i. ca
uſam inferiorẽ ſupiorẽ efficere. De uerbo duo& uiceſimo. qd uulgo incogni- tum ẽ auiris doctis multifariam in libris ſcriptum eſt. Cap. iii,
5*

0
LIBER
Pud ſigillaria forte in libraria ego:&. L. Paulus poeta uir memoria noſtra do-
à ctiſſimus:cõſederamus: atq; ibi expoſiti erat Fabii annales bonæ atq; ſincæræ
uetuſtatis libri: quos uẽditor ſine mẽdis eſſe cõtendebat: grãmaticus ãt quiſpi
am de nobilioribus ab emptore ad ſpectãdos libros adhibitus. repiſſe un 0 in libro mẽ
dũ dicebat. Sed contra librarius ĩ quoduis pignus uocabat: ſi in una uſpiã lra delictũ
eẽt. Oſtẽdebat grãmaticus ita ſ. criptũ in lib. iii. Q uapꝑ tũ primũ ex plebe alter cõſul
Duode factus ẽ: duo& uiceſimo anno: poſtq romã galli ceperunt. Nõ inquit duo& uiceſ imo
uiceſi. ſed duodeuiceſimo ſcribi oportuit. Q uid. n. eſt: duo& uiceſimo: Alio quoq; loco hic mo ta ſcripſit. Mortuus eſt anno duo& uiceſimo. Rex fuit anno. xxi.
Anniba Cuiuſmodi ioco cauillatus ſit Antiochum regem pœnus Annibal. Cap. v. lis cauil i Nlibris ueterũ memoriaꝶ ſcriptũ ẽ An nibalẽ carthaginẽſẽ apud Regẽ antio⸗ latio in chũ facetiſſimũ cauillatũ et̃. Ea cauillatio huiuſcemodi fuit. Oſtẽdebat ei anti
atiochũ ochus ĩ cãpo copias ĩgẽtis: q̃s bellũ populo Romano facturus cõpauerat: cõuertebat/
Antio/ q; exercitũ inſignibo argẽteis& aureis florentẽ. Inducebat ẽt currus cũ falcibus:& ele
chus phãtos cũ turribo. Eqtatũq; frenis: ephippiis: monilibus: phaleris pᷣfulgentẽ: atqʒ ibi
rex cõtemplatiõe tãti: ac tã ornati exercitus gloriabũdus annibalẽ aſpicit:& putaſne in
quit cõferri poſſe: ac ſatis eſſe credis romanis hæc oĩa: Tũ pœnus eludẽs ignauiã ĩbel-
liãq; militũ eius p̃cioſe armatoꝶ ſatis plane inquit:ſatis eſſe credo romanis hæc oĩa: ẽt
ſiauariſſimi ſunt. Nihil ꝓrſum: neq; tã lepide: neq; tã acerbe dici põt. Rex de numero exercitus ſui:ac de æquiparanda æſtimatiõe qſierat. Reſpondit Anuibal de præda.
Decoronis militaribo:quæ ſit earum triumphalis: q obſidionalis. q ciuica:quæ mu
ralis: quæ caſtrẽſis: quæ naualis: quæ oualis: quæ oleagina. Cap. vi.
Ilitares coronæ multifariæ ſunt. Q uag qᷓ nobiliſſimæ ſunt has ferme eſſe ac
m cepimus: triũphalẽ: obſidionaſẽ: ciuicam: mauralẽ: caſtrẽſem naualẽ. Eſt ea
2 quoq; corona: q oualis dt̃. Eſt itẽ poſtrema oleagina: ꝗᷓ uti ſolent:q in p̃lio nõ
Trium fuerũt ſed triũphum ꝓcutant. Triũphales coronæ ſunt aureæ qͥ impatoribo ob hono
phalis re triumphi mittunt᷑. Id uulgo dt̃ au coronarium. Hæ antiqtus e lauro erant: poſt fi corona eri ex auro cœptæ. Obſidionalis t᷑:quã ii q liberati ſunt obſidiõe. dant ei duci. q libera⸗/ Obſidi uit. Ea corona graminea ẽ. obſeruariq; ſolitũ ut fieret a gra mĩe. qdi eo loco generatum onalis ect. ĩtra quẽ clauſi erant:ꝗ oblidebant᷑. Hanc corõai gramincam. S P. QR. Q. Fa corona. bio maxio dedit bello pœnoꝶ ſecũdo q urbẽ romain obſidiõe hoſtiſliberaſſet. Ciui⸗ Ciuica ca corõa appellat q ciuis ciui a quo ſeruatꝰ eſt I p̃lio teſtẽ uitæ. ſalutiſq; pceptæ dat. Ea coroua · fit e frõde qᷣrna. quoniam cibus uictuſq; antiꝗſſimus qͥrcus capi ſolitus ſit. Fit ẽt ex ili/ cæ qd genus ſupiori ꝓximum eſt. Sicuti ſcriprum ẽ in qdam comœdia Cecilii. Adue/
huntur inqᷓt cum ilignea corona.& chlamyde. Di ueſtram fidẽ. Maſſurius aũt Sabi-/
nus ĩ. xi. libroꝶ memoralium. ciuicã coronam tum dari ſolitam dicit. cum iis ꝗ ciuẽ ſer
uauerat eodẽ tꝑe. ẽt hoſtẽ occiderat. Neq; locũ ĩea pugna reliqᷣrat. Aliter ius ciuicæ co.
rõæ negat cõceſſum. I iberum tamẽ cæſarẽ cõſultũ. an cinicam corõam cape poſſet ꝗͥ
ciuẽ i plio ſeruaſſet.& hoſtis ibidẽ duos ĩtefeciſſet: ſed locum ĩ quo pugnabat nõ reti nuiſſet:eoq; loco hoſtes potiti eſſent reſcripſiſſe dicit:eum quoq; ciuica dignum uide-
ri:ꝙ appareret: e tã inico loco ciuem ab eo ſeruatum ut etiam a fortiter pugnantibo re- tineri nõ querit. Hac corõa ciuica. L. Gel. uir cenſoriꝰ ĩ ſen u Cice. cõſulem dõari a
muralis rep. cenſuit ꝙ eiꝰ opa eſſet atrociſſima illa Catilinæ ↄiuratio detectauidicataq;. Mura-/ corona, lis eſt corõa. q donat᷑ ab ĩpatore. ꝗ primꝰ muꝶ ſubüt. Inq; oppidũ hoſtium ꝑuĩ aſcen 8 dit. Iceirco
N
4

v. 07 ü¹ it/
1 i.
ea 10 10
fi/
Pa l/ Ea li/ e 1⸗ er co
ti⸗
QVINI VS XXVXIIII
dit. lccirco ꝗᷓſi muri pinnis decorata ẽ. Caſtrenſis eſt corõa: ꝗᷓ donat eum ĩpator:ꝗᷓ pri- mus hoſtiũ caſtra pugnans ĩtroiuit. Ea corõa ĩſigne ualli hẽt. Naualis eſt: q donari ſo let maritimo p̃lio ꝗ primus in hoſtium nauem ui armatus tranſiliuit Ea qᷓſi uauium ro ſtris ĩſignita eſt. Et muralis ãt:& caſtrenſis:& naualis fieri ex auro ſolent. Oualis uero corõa myrtea eſt ea utebant᷑ impꝑatores: ꝗ ouantes ĩtroibant orbem. ouãdi ãt ac nõ triũ phandi cauſaeſt. quum aut bella non rite indicta: neq; cum iuſto hoſte geſta ſunt: aut hoſtium nomen humile& non idoneum eſt: ut ſeruoꝶ piraraꝶ q; aut deditioue repẽte facta: in puluere(ut dici ſoſet)in cruentaq; uictoria obuenit. Cui facilitati aptam eſſe
ueneris frondem crediderunt: ꝙ nõ Martius: ſed quaſi Veneris ꝗdam triumphus fo-
ret. Hanc myrteam coronã. M. Craſ. cum bello fugitiuoꝶ ofecto: ouãs tediret: inſolẽ ter aſpnatus eſt: Senatuſq; cõſultum faciundum p gam curauit ut lauro nõ myrto co ronaret᷑. M. Cato obiecit. M. Fuluio nobiliori: ꝙ milites ꝑambitionem coronis leuiſſi wis de cauſis donaſſet: de q̃ re uerba ipſa appoſui Catonis: Nam principio: quis uidit corona donari quenꝗᷓ: quum oppidum captum non eſſet: aut caſtra hoſtium incenſa non eſſent? Fuluius autem in quem hoc a Catone dictum eſt: coronis donauerat mili tes: quia uallum curauerant aut quia puteum ſtrenue foderant. Prætereundum nonẽ qd ad ouationes attinet: ſuꝑ quo diſſenſiſſe ueteres ſcriptores accipio. Partim. n. ſcripſe runt: qui ouarent: introire ſolitos: equo uehentes:& Sabinus Mlaſſurius pedibus igre di ouantis dici: ſequentibus eos: non militibus: ſed uniuerſo ſenatu. Perſonæ uocabulũ ꝗᷓ lepide ĩterpᷣtatus: quãq; eẽ uoci eiꝰ originẽ dixerit. C. Ba. Ca. vii. Epide me hercle:& ſcite. C. Baſſus in libris: quos de origine uocabuloꝶ com- ũj5oſuit: unde appellata ꝑſona ſit: iterpretat᷑. A perſonando. n. id uocabulum fa ctum eſſe coniectat. Nam caput inquit& os: coopimento perſone tectum un- diq;: unaq; tantum uocis emittendæ uia ꝑuium; quoniam non uaga: neq; diffuſa eſt in unum tantummõ exirum collectam: coactaniq; uocem:& magis claros: canoraſq; ſo nitus facit. Q uoniam igitur indumentum illudoris clareſcere:& reſonare uocem fa- cit: ob cãm cauſam perſona dicta: o littera propter uocabuli formam productiore. Defenſus error a uirgilii uerſibus: quos arguerat Iulius Higinus grammaticus. Et ibidẽ quid ſit littus:& de etymologia uocis eius. Cap. viii. Pſe quirinali lituo: paruaq; ſedebat ¶ Succinctus trabea. leuaq; ancile gerebat i In his værſibus erraſſe Virgilium Higinus ſcribit. tanꝗᷓ nõ aĩaduertetit deeſſe aliꝗd hiſce uerbis: Ipſe qrinali lituo: uã ſi mihi ĩquit deeſſe aĩaduertimus: uide/ tur ita dictũ: ut fiat lituo: trabea ſuccinctus: qq ẽ inquit abſurdiſſimũ: Quippe quum litus ſit uirga breuis in parte: qᷓ robuſtior eſt: incuruã: ꝗᷓ augures utunt᷑: quonã mõ ſuc cinctus lituo uideri põt? Immo ipſe Niginus paꝶ aĩaduertit ſi hoc eſſe dictum: ut ple/ raq; dici per defectionem ſolent: ueluti quũ dt. M. Cicero hõ magna eloquẽtia atq; ro ſcius hiſtrio ſumma uenuſtate nõ plenum hoc utrunq;: neq; ꝑfectum eſt: Sed enim ꝓ pleno atq; ꝑfecto audit᷑ ut Virgi. alio in loco Wictorẽ buten ĩmani corpore ideſt cor- pus ĩmane habentẽ Et item alibi In mediũ geminos ĩmani pondere ceſtus Proiecit Ac ſimiliter Domus ſame dapibuſq; cruentis Intus opaca ingens Sic igitur id quoq; uide ri dictum dent picus quitinali lituo erat ſicut dicimus ſtatura grãdi capite erat& ẽ ãt & erat& fuit plerunq; b ſunt cum. abſq; detrimento ſententiæ Et quoniã fa. cta litui mentio eſt non prætermittendum eſt quod poſſe quæri animaduertimus utt lituus auguralis a tuba. quæ littuus appellatur an tuba a littuo augurum lituus dicta
— 77 2 5 8 11
Caſtrẽ/ ſis coro na
naualis corona OQualis
COrona.
perſõa.
Lituus.

LIBER
Tuba. ſit? Vtrũq; n. parĩ forma:& pariter jncuruum eſt. Sed ſicut quidam putãt) tuba a ſo nitu lituus appellata eſt: ex illo homerico uerſu Aryfesioo. i. inſonauit neruus: nece ſe eſt ita accipi ut uirga auguralis a tubæ ſimilitudine lituus uocetur. Vtitur autẽ uoca
bulo iſto Vir. pro tuba. Et lituo pugnas inſignis obibat:& haſta.
Hiſtoria de Cræſi filio ſumpta ex Herodoti libris Cap. ix. 9 Filius Ilius Crœſi regis quũ iã pætatẽ fari poſſet ĩfans erat& quũ iã multũ adoleuiſ/ crœſi ſet:itẽ nihil fari ꝗbat.mutus adeo& eliguis diu hĩtus ẽ: quũ uero ĩ patrẽ eiꝰ bel
lo magno uictũ:& urbe:ĩ qᷓ erat capta: hoſtis gladio deductũ regem eſſe igno 511 rãs iuaderet: diduxit adoleſcẽs hos clamare nitẽs: eoq; nixu: atq; ĩpetu ſpũs uitiũ: no⸗ h dumqʒ lĩguæ rupit: Plãeq;& articulate locutus ẽ clamãs ĩ hoſtẽ: ne rex: Crœſus occid ret. Tũ& hoſtis gladiũ reduxit& rex uita dõatus ẽ:& adoleſcẽs loꝗ ꝓrſum deĩcepsĩ cœpit. Hero. hiſtorũs huius mẽoriæ ſcriptor ẽ:eiuſq; uerba ſunt: q̃ pria dixiſſe filium 1 crœſi refert co p ce Aανν iN K Goo. i. Heus hõ nõ occide crœlũ. Sed& ꝗſpiã ſa
J Aegles. mius athleta: nomẽ illi fuit cui. i gegles: quũ ãtea non loꝗᷓus fuiſſet:ob ſimilẽ dr 16 cãm loꝗ cœpi ſſe: Nã quũ ĩ ſacro certamĩe ſorticio iter ipſos.& aduerſarios nõ bona fi de fieret: ſed ſortẽ noĩs falſã ſubiici aladuertiſſe: repẽte in eũ ꝗ id fabiebat ſeſe uidet̃ qd facere: magnum inclamauit. Atq; is oris uinculo ſolutus. per omne inde uitæ tempus non turbi de: neq; adhæſe locutus eſt. De argumentis: quæ græce GH
9 appellantur: a nobis reciproca dici poſſunt. Cap. X.
0 antiſtre Nter uitia argumentoꝶ: lõge maximũ eſſe uitiũ uidet᷑ eoꝶ: qᷓ are phonta i græci dicũt. Et ꝗdã ex tis: nõ hercle nimis abſurde reciproca appellauerũt id 0 recipro at uitiũ accidit hoc mõ: quũ argumẽtum ꝓpoſitum referri cõtra: cõuertiqʒ in ca. eum põt: a quo dictum ẽ:& utrunq; pariter ualet: qe ẽ ꝓuulgatum illud quo ꝓtagorã
Prota/ ſophiſtaꝶ accerrimum uſum eſſe ferunt: aduerſus euathlum diſcipulum ſuum. lis nã
oras q; iter eos& otrouerſia ſuꝑpacta mercede hæc fuit. Euathlus adoleſcẽs diues eloqᷓntiæ
euathlꝰ diſcendæ: cãgq; oràndi cupiens fuit. Is in diſciplinam ꝓtagoræ ſeſe dedit datugeq; pmi
ſit mercedẽ: grandẽ pecuniã: quantam ꝓtagoras petiuerat. Nimidiumq; eius dedit iã
tunc ſtatiĩ:priuſꝗ diſceret. Pepigitq; ut reliquũ dimidium daret quo prĩo die cãm apd
judices oraſſet:& uiciſſet: Poſtea quum diutule auditor aſſectatorque ptagoræ fuillet
& ĩ ſtudio ꝗdẽ facundiæ abunde ꝓmouiſſet: cãs tamẽ nõrecipet: tp̃sque ia lõgum trã⸗
ſcurreret:& facere id uideret᷑ nec reliquum mercedis daret: capit cõflium ꝓtagoras
0 ſunt tum exiſtimabat aſtutum. Petere ĩſtitit ex pacto mercedẽ. Litẽ cum Euathlo ↄte/
f ſtatur& quum ad iudices cõiiciendæ cõſiſtendæq; cãæ gratia ueniſſet. tum ꝓtagoras
1000 ſic exorſus ẽ. Diſce inꝗt ſtultiſſime adoleſcẽs: utroque id mõ fore uti reddas: qd peto:
ſiue otra te ꝓnunciatũ erit. ſiue pro te. nã ſi otra te lis data erit merces mihi ex ſnia debe
bit qaego uicero. Sin uero ſecũdum te iudicatum erit. merces mihi ex pacto debebit
quia tu uiceris. Ad ea reſpondit Euathlus potui inꝗ̃t huic tuæ tã ancipiti captiõi iſſe ob
uia: ſi uerba ip̃e nõ facerẽ. atq; alio patrono uterer. Sed maius mihi in iſta uictoria ꝓlu
l dium ẽ: quũ te nõ in cã tantuim. ſed ju argumẽto quoqʒ iſto uinco.diſci igit᷑ tu quoque
N magiſter ſapientiſſime utroque mõ fieri uti nõ reddã: qd petis: ſiue otra me ꝓnuntiatũ
fuerit: ſiue ꝓ me. Nam ſi iudices pro cauſa mea ſenſerint. nihil tibi ex ſnĩa debebit᷑ ga
ego uicero, Sin cõtra me pronunciauerint. nihil tibi ex pacto debebo qa ego non nice
to. Tũ iudices dubioſum hoc. inexplicabileque eſſe. qdutrinq; dicebat᷑ rati ne ſnĩa ſua
utrãcũque in ꝑte dicta eſſet pla ſeſe reſcinderet, rẽ iniudicatam reliqrunt. Cãm in diẽ 8
1 8

N. . el
let a/ EE te/ as 07
it ob lu ue ũ
ice ua
diẽ
Q vicrvs xXxxv
longiſſimã diſtulerũt: ſie ab adoleſcẽte diſcipulo magiſterdiſcipline eſoquẽtiæ incly- tus: luo ſibi argumẽto cõfutatus eſt:& captiõis uerſutæ excogitate fruſtratus fuii. Biatis de re uxoria ſyllogiſmũ nõ poſſeuideri p ꝙαονr. i. reciprocũ Cap. xi. Xiſtimauit ꝗdẽ ẽt illud Biãtis uiri ſapiẽtis: ac nobilis reſpõſum cõſimile eſſe Bias ea tqʒeſt Protagorion illud: de quo dixi modo atio rp.. reciprocãs. f̃ã quũ rogatus cẽta quodã bias: deberet ne uxorẽ ducere an uitã uiucre cælibẽ nr di inquit xc cis io Nο N: xc El k i E/ io KDE At a ef EIO co Ny ccc rep As oνονττοαν: U Aαννfτ a5. i. aut pulchrã duces: aut deformẽ. Si pulchrã hẽbis cõmunẽ. Sin turpẽ: hẽbis pœnã. Neutrũ ãt bonum. Non eſt igitur ducẽda uxor. Sic aũt hoc reſponſum ↄuertunt: el av œον/Moœlfco: OS DO E As cioοανπ ONO ẽỹæ ingo pct. i ſi formoſam ducã: nõ habebo pœnã Sin deformẽ: nõ habebocõmunẽ. Ducẽdaeſt ergo uxot. Sed minime hoc eſſe uidet᷑ rio ⁊p SO. i.reciprocũ: quoniã ex altero latere cõuerſum frigidius eſt: infirmiuſq; Na Bias ꝓpoſuit nõ eſſe ducendã uxorẽ ꝓpter alterutꝶ incõmodũ: qd neceſſario pati endũ erit ei: qui duxerit. Qui cõuertit aũt: hõ ab eo ſe defendit incõmodum: qdadeſt ſedl carere ſe altero dicit qd nõ adeſt. Satis eſt ãt tuendæ ſniæ: quam bias dixit ꝙ eum ꝗ duxit uxorem pati neceſſe eſtex duobus incõmodis alteꝶ: ut aut cod. i. cõimuneni habeat: auc. V pœnã. Sed Phauorinus nr: quũ facta eſſet forte inentio ſyllogiſ mi huius: quo Bias uſus t: cuius prima cpDο˙r i. i. propoſitio eſt rNπτ] ce gaio Ni. aut pulchrã duces: aut turpt᷑: nõ ratũ id: neq; iuſtũ diſiunctum ee ait: qͥn do nõ neceſſariũ eſt alterum exduobus quæ diſiunguntur: qd in ꝓloquio diſiunctiuo neceſſarium eſt. Eminentia. n. quædã ſignificari formaꝶ turpes& pulchræ uidentur Eſt aũt inꝗt tertium quoq; inter duo iſta: quæ diſiunguntur cuius rationem ꝓſpectũq; Bias nõ habuit. Inter. n. pulcherr mam fœminam& def rmiſſimam media quadam formaeſt: quæ a nimie pulchritudinis periculo:& a ſummo deformitatis odio uacat. 3 Ennio in Menalippa: perꝗᷓ eleganti uocabulo ſtata dicitur: qᷓ neq; fou. Stata i. cõmunis fututa ſit: neq; cou. i. pœna: quam formam modicam& modeſtã Pha/ forma. uorinus nõ me hercule ilcite appellabat uxoriam: Ennius aũt in iſta quam dixi tragœ dia: eas fere ſœminas ait incolumi pudicitia eſſe quæſtata forma forent. De noĩibus deorum populi Romani: Diiouis:& ueiouis. Cap. xii. Nantiq; ſpectatioibus noĩa hæc deoꝶ ineſſe aiaduertimus. Diiouis& Veio/ diiouis uis. Eſt ãt ædes Veiouis Romæ ĩter arcẽ& capitoliũ. Eoꝶ noĩum rõnem eſſe ueiouis hanc cõperi. Iouẽ latini ueteresa iuuãdo appellauerũt Eundẽq; alio uocabulo iuppitt iũcto patrẽ appellauere. Na ꝗd eſt in eliſis: aut ĩmutatis ꝗbuſdã vris Iuppiter id plenũ Neptũ atq; integꝶ eſt. Iouis pr̃. Sic& Neptũnus pater coniuncte dictus:& Saturnus pater: nus & janus pater.& Mars pater: hoc. n. eſt Marſpiter. Itemq; jouis dieſpiter appellatꝰ. i. Satur/ diei& lucis pate: Iccircoq; ſimili noĩe Diiouis dictꝰ ẽ᷑:& Lucetius: qd nos die& luce nus quaſi uita ipſa afficeret.& juuaret Lucetium autem Iouẽ Cn. Neuius in libris belli pu ianus nici appellat. Q uũ iouẽ igitur& Diiouẽ a iuuando nominaſſẽt cum quoq; ct ra deũ Mars qui nõ iuuãdi poteſtatẽ ſed uim nocẽdi haberet( Nam deos quoſdam ur. pdeſſent ce/ mar ſpi Icbrabetq vos ut ne obeſſent placabãt) Veiouẽ appellauerunt. dempta atq; detra- ter cta iuuandi facultate. Ve enim particulo quæ in alũs atq; alis uocabulis uariatim per Dieſpi has duas litteras cũ a lr̃a media immiſſa dicitur duplicẽ ſignificatum euudẽq; inter ſe ter diuerſũ capit Nam& augẽdæ rei& minuẽdæ ualet ſicuũ aliæ particulæ plurimæ ꝓ/ lucetiꝰ
8 iu
Prota/ 18
—

——
1 7 7 7* F 9 3— „ pter quod accidit. ut qdam uocabula: ꝗbus particula iſta præponſtut: ambigua ſint:
＋ 3& utroq; uerſum dicantur: uæſcũ uæhemẽs:& uægrãde: de ꝗbo alio in loco uberiore Vehe- tractatu facto admonuimus. Veſanos aũt& uecordes ex una tantũ pte dici: q priuati 3 uaeſt: quã græci oe Op. i. priuatiuã pticulã dicunt. Simulachꝶ igit dei ** Veiouis:qd eſt in æde. de qua ſupra dixi: ſagittas tenet: ꝗ ſuntuidelicet paratæ ad no⸗ 828 5 9 cendum: Quapropter eum deum pleriq; Appollinẽ eſſe dixerunt. Immolaturq; illi ri uelanꝰ· tu humano capra. Eiuſq; alalis figmentum iuxta ſimulacꝶ ſtat. Propterea Virgilium dæccołs quoq; aiunt multæ antiqtatis hoĩem ſine oſtẽtatiõis odio peritum: numina: leua in Ge e orgicis deprecari: lignificantẽ quandam uim eſſe huiuſcemodi deorum in lædẽdo ma 0 5 9 gis ꝗ in iuuando potentem. Verſus Virgili hi ſunt. 1 55 In tenui labor eſt: at tenuis non gloria: ſi quem b Rubi Numina leua ſinunt: auditq; uocatus apollo. In his ãt dis quos placari oportet: uti ma Sus. a a nobis: uel a frugibus natis amoueantur. Arungus quoq; habetur:& Rubigus. De officioꝶ gradu atq; ordine moribus populi romani obſeruato. Cap. xiii. Enioꝶ hoĩum:& Romæ nobiliũ atq; in moꝶ diſciplinaꝶ ueteꝶ doctrina me/ moriaq; pᷓſtantiũ diſceptatio qdam fuit:pᷣſente: atq; audiẽte me de grado: atq; ordine officioꝶ. Cũq; qreret ꝗbus nos ea prioribus: potioribuſq; facere opor⸗ teret: ſi neceſſe eſſet in opa dando: faciũdoq; officio: alios alis anteferre: nõ conſtabat. 100 Cõueniebat aũt facile: cõſtabatq; ex moribus po. ro. Primũ iuxta parentes locũ tenere l upillos debere: fidei tutelæq; nr̃æ creditos. Secundũ eos ꝓximũ locũ clientes habere ꝗ ſeſe itidẽ in fidẽ patrociniſq; noſtꝶ dederũt. Tumiĩ tertio loco eſſe hoſpites: poſtea eſſe cognatos: affineſq; huius moris obſeruatõiſq; multa ſunt teſtimõia: atq;documẽ- ta in an tiqtatibus pſcripta. Ex ꝗbus unũ hoc interim de cliẽtibus cognatiſq; qdp̃mani bus ẽ: ponemus. M. Cato in orone quã dixit apud cẽſores ĩ Lentulũ ita ſcripſit. ꝙ ma- iores lanctius habuere defendi pupillos ꝗᷓ clientẽ nõ fallere. Aduerſus cognatos: ꝓcli ente teſtat᷑. Teſtimoniũ aduerſum cliẽtẽ nemo dicit. Patrẽ primũ: poſtea: patronum proximũ nomẽ habere. Maſſurius aũt Sabinus ĩ libro iuris ciuilis tertio: antiqorẽ lo cl hoſpiti tribuit: ꝗᷓ cliẽti. uerba ex eo libro hæc ſunt. In officiis apud maiores ita obſer 10 Auätũ eſt:primũ tutelæ deinde hoſpiti: deinde clienti:tum cognato: poſtea affini: de ꝗ⸗ cauſa fœminæ uiris potiores ſunt habitæ: pupillariſq; tulela mulieri p̃lata:& iã aduer/ ſus:quẽ affuiſſent eius fili tutores relicti: in eadẽ cauſa pupillo aderã. Firmũ atq; cla/ W rũ iſti teſtimoniũ rei ꝑhibet auctoritas. C. Cæſaris põtificis maximi: ꝗ in or̃one quã ꝓ 0. bithynis dixit: hoc principio uſugeſt. Vel ꝓ hoſpitio regis Nicomedis: uel ꝓ hoꝶ ne ceſſitate: quoꝶ res agitur: refugere hoc munↄ Mumi nõ potui. Nã neq; hoĩum morte memoria deleri debet: ꝗqn a ꝓximis retineatur: neque eliẽtes ſine ſumma infamiadeſe⸗ ri poſſunt: ꝗbus& iã a propinquis noſtris auxilium ferre inſtituimus. Q uod appion doctus ho: ꝗ polyhiſtor appellatꝰ eſt: uidiſſe ſe Romæ ſcripſit reco 66 gricionẽ inter leſe mutuã exuertere amicitia hominis& leonis. Cap. xiiii. 9 appion Ppion: qui polyhiſtor appellatꝰ eſt: litteris homo multis præditus: rerumque 9 a græcaꝶ plurima atque uaria ſcientia fuit. Eius libri nõ incelebres ferunt᷑: ꝗbꝰ dibus ferme: q̃ mirifica in ægyto uiſunt᷑: audiunt᷑ que hiſtoria comprehẽdit: K Sed in his q audiſſe uel legiſſe ſeſe dicit: fortaſſe a uitio ſtudb que oſtẽtatiõis fit loqua 100 cior. Eſt. n. ſane ꝗᷓ̃ io p̃dicandis doctrinis ſuis uẽdicator. Hoc autem quod in libro egy ptiacorũ ꝗnto ſcripſit: neque audiſſe: neque legiſſe: ed ipſum ſeſe in urbe roma uidiſ
eee
1 1 8

1. E
17 it.
e
o
li. e 592 it: ua 8
lil
lis
ſe oculis ſuis cõfirmat. In circo maximo inꝗt uenatiõis ampliſſime pugna populo da bat᷑. Eius reit Romæquũ forte eẽm)ſpectator inqᷓt fui. Multæ ibi ſæuientes feræ: ma gni cudines beſtiaꝶ excellẽtes: oiumq; inuſitata: aut forma erat: aut ferocia. Sed p̃ter alia oĩa leonũ inꝗt ĩmanitas admiratiõi fuit. Præterqʒ oĩs cæteros unus. Is unus leo cor poris impetu& uaſtitudine: terrificoq; fremitu:& ſonoro: toris: comiſq; ceruicũ flu⸗ ctuantibus aios oculoſq; oĩum in ſeſe cõuerterat. Introductus erat inter cõpluris cæte
ros ad pugnã beſtiaꝶ dacus ſeruus uiri cõſularis. Ei ſeruo androdus nomẽ fuit. Hunc Andro- lle leo ubiuidit ꝓcultrepẽte inꝗt ꝗ̃ſi admiratus ſtetit. Ac deinde ſenſim: atq; placide tã dus.
g noſcitabũdus ad hoĩem accedit. Tũ caudã more atq; ritu adulantiũ canũ clæmẽter & blande mouet: hominiſqʒ ſeſe corpori adiũgit. Cruraq; eius& manus ꝓpe iã exani- wari metu: lingua leniter demulcet. Homo androdus ĩter illa tã atrocis feræ blãdimẽ ta amiſſum aĩum recupat. Paulatimq; oculos ad cõtuendũ leonẽ refert. Tũ quaſi mu/ tata recognitione facta: lætos inquit& gratulabundos uideres hoĩem& leonem. Ea re prorſus tã ad mirabili: maximos populi clamores excitatos dicit. Arceſſitũq; a Cæſa/ re Androdũ: q̃ſitumq; cãm: cur ille atrociſſimus leonũ uni parſiſſet. Ibi Androdus rẽ mirificã narrat: atq; admirabilẽ. Q uũ ꝓuinciã inꝗt africã ꝓ cõſulari impio meus do/ minus obtineret: ego ibi iniꝗͥs eius:& quotidianis uerberibo ad fugã ſum coactus:& ut mihi a domino terræ illius pᷣſide tutiores latebræ forẽt: in cãpoꝶ& arenaꝶ ſolitudi⸗ nes cõceſſi. Ac ſi defuiſſet cibꝰ: cõſiliũ fuit mortẽ aliquo pacto q̃rere. Tũ ſole inꝗt me
dio rapido& flagrãti: ſpecũ 7 nactus romotã latebroſãq; in eã me penetro:& recõ
do: neque multo poſt ad eandẽ ſpecũ uenit hic leo debili uno:& cruento pede gemitꝰ edẽs:& murmura dolotẽ: cruciatũque uulneris cõmiſerãtia. Atque illic prĩo ꝗdẽ ↄſpe ctu adueniẽtis leoniĩs territũ ſibi:& pauefactũ aium dixit. Sed poſtꝗᷓ introgreſſus inqt leo: uti re ipſa apparuit: i habitaculũ illud ſuũ uidet me ꝓcul deliteſcẽtẽ: mitis& man ſuetus acceſſit:& ſublatũ pedẽ oſtẽdere mihi& porrigere: q̃ſi opis petẽde gra uiſus ẽ. Ibi inꝗt ego ſtirpẽ ingẽtẽ ueſligio pedis eius herentẽ reuulſi. Cõceptãque ſaniẽ uulner intimo expᷣſſi. Accuratiuſque ſine magna iã formidine ſiccaui penitus: atq; deterſi cru- orẽ. Ille tũc mea oꝑa:& medela leuatus: pede in manibo meis poſito recubuit& qeuit Atque ex eo die triẽnium totũ ego& leo in eadẽ ſpecu: eodẽq; uictu uiximus. Nam q̃s uenabatut feras: mẽbra opimiora ad ſpecũ mihi ſuggerebat: quæ ego: ignis copiã nõ habens ſole meridiano torrẽs edebam. Sed ubi me inquit uitæ illius ferinæ iam pte ſũ eſt leone in uenatũ ꝓfecto reliqui ſpecum.& uiã ferme tridui pmenſus. a militibus ui- ſus. appᷣhenſuſque ſum. Et ad dominũ ex africa Remã deductus Is me ſtatim rei capi talis damnandũ dandũque ad beſtias curauit. Intelligo aũt iquit hunc quoque leõem me tunc ſepato captũ. gram nunc mihi beneficii.& medicinæ referre. Hæc Appiõ di/ viſſe Andr dũ tradit. Eaque oĩa ſcripta circũlataque tabula populo declarat. Atque is cunctis petẽtibo dimiſſũ androdũ.& pœna ſolutũ. Leonẽque ei ſuffragiis populi dõa tum. Poſtea inqꝗt uidebamus androdum.& leonẽ loro tenui reuinctum urbe tota cir/ cum tabernas ire donari ære androdum floribus ſpargi leonẽ. Omneſque fere ubique
obuios dicere. hic ẽ leo hoſpes hominis: hic eſt homo medicus leonis. Corpo ne ſituox. an æποατi. i. icorporeũ uarias eſſe po ſnias. Cap. xy. Etus atq; ppetup qſtio ĩter nobiliſſimos philoſophoꝶ agitata eſt: corpus ne ſit
u uox incorporeum: hoc. n. uocabulum ꝗdam finxerunt ꝓ inde. ꝙ græci dicit Corpꝰ. οοναεfο. Corpus autem eſt. qd aut efficiens eſt. aut patiẽs id græce dicitur Vox
* i 5 8 1

Atri
dies
LIBER
TuA BDU ND οοοννEctii. i. aut efticiẽs: aut patiens corpus t. Quã defin tionem ſignificare uolens Lucrerius ita ſcripſit. Tangere. n. aut tan gi: niſ corpus nub⸗ la poteſt res. alio quoq; modo corpo eſſe græci dicunt: Tori Alco rœro. i. triplici dimenſione diſtans. Sed uocem ſtoici corpus eſſe contendunt. Eãqʒ eſſe dicunt ictum aera Plato autẽ non eſſe uocem corpus putat. Nõ. n. ꝑcuſſus inquit aer: ſed plaga ipla atq; percuſſio uox eſt. ou. ιονο. οννο οτννn,M/vοονẽ dA TE ꝙο, eit pt eri Ace ανορεοννOονασ: eo AE ον,ỹeονν* οο N vn lei o Ap TOA r õοονοντντ Veæ oh citideſt nõ ſimpliciter plaga aeris uox ẽ: nã digitus quoq; aerẽ ꝑcutit: non ita tamẽ uocẽ facit. Sed quanta plaga:& uehemẽs:& tãta ut audibilis fiat: Democritus ac deide Epicurusexi ndiuiduis corpo- ribus uocẽ conſtare dicunt. Faq; ut ipſis eoꝶ uerbis utar peu AO Vc: ideſt flumen uerborum appellant: hos alioſq; tales: argutæ delectabiliſq; deſidiæ aculeos: eum au- diremus: uel lectitaremus neq; in his ſcrupulis: aut emolumentum aliquod ſolidũ ad tationem uitæ ptinens: aut finẽ ullũ quærendi uideremus: ennianũ. Neptolemũ ꝓba- bamus: qui profecto ut ait. Philoſophandum eſt paucis: nam omnino haud placet. 5 Deui uocabulorum: atq; uidendi rationibus. Cap xyi. Euidendi ratione: deque cernẽdi natura diuerſas eſſe opiniones philoſophogꝶ d aladuertimus. Stoici cauſas eẽ uidẽdi dicũt: radioꝶ ex oculis ĩ ea q uideri qunt emiſſionẽ: aeriſque ſimul intẽtionẽ. Epicurus affluere ſemper ex olbus corpo- ribus ſimulachra qdam corpoꝶ ipſoꝶ: eaque ſeſe in occulis inferre. atque ita fieri ſen⸗ ſũ uidẽdi putat. Plato exiſtimat genus quoddã ignis: luciſque de oculis exire. idque cõ iunctũ:ↄtinuatũque uel cũ luce ſolis: uel cũ alteriꝰ ignis lumĩe: ſua ui:& externa nixũ efficere: ut qcunque offenderĩt: illuſtrauerĩtque cernamus. Sed& hic: ea ꝗ̃ diſſerimꝰ imaginandũ. Eiuſdẽque illius Enniani neoptolemi: de quo ſupra ſcripſimus: ↄſilio utẽ dum eſt: qui deguſtandum ex philoſophia cenſet non in eam ingurgitandum. Q uã obcãm dies primi poſt calẽdas: nonas idus atri habeãtur.& cur diem quoq; q̃rtum ante calẽdas. uel nonas uel idus quaſi religioſum plerique uitant. Cap. xvii. Errius flaccus in quarto de uerboꝶ ſignificatiõe dies: ꝗ ſunt poſtridie calẽdas u nonas: idus quos uulgus impite nefaſtos dicit. pꝑ hãc cãm dictos habitoſque atroſq; eſſe ſcribit. Vrbe inqt a gallis ſenõibo recupata. L. Attilius ĩ ſe natu uer ba fecit. Q. Sulpitiũ trib. militũ ad galliã aduerſus gallos pugnatugu rẽ diuinã dimi/ cãdi gr̃a poſtridie idus feciſſe. Tũ exercitũ po. ro. occidiõe occiſum.& poſt diẽ tertiũ eius del urbẽ p̃ter capitoliũ captã eſſe. Cõplureſqʒ; ali ſenatores recordari ſeſe dixerũit quotiẽs belli gerẽdi gra: res diuina poſtridie calẽdas. nonas idus. a magiſtratu populi Ro. facta eẽt eius belli pximo deinceps p̃lio rẽpu. male geſtã eſſe. J um ſenatus eã rẽ ad põtifices reiecit: ut ipi qd uideret᷑: ſtatuerent. Pontifices decreuerunt nullũ iis die- bus ſacrificium recte futuꝶ ante diẽ quoque quartũ calẽdas. uel nouas. uel dus. tanꝗᷓ inominalẽ diẽ pleriq; uitãt. Eius obſeruatiõis an religo ulla ſit tradita quæri ſolet. Nihil ſuper ea re ſcriptum inuenimus. niſi ꝙ Claudius annalium quinto cladẽ illam pugnæ cannenſis uaſtiſſimam factam dicit ante diem quartum nonas ſextiles. In quo& quãtum d ifferat hiſtoria abannalibus. Superque ea re uerba poſita ex li bro rerum geſtarum Sempronii Aſellionis primo. Cap. xviii. h Iſtoriam ab annalibo quiddã differre eo putant: ꝙ quum utrun lit rerum ge ſtarum natratio. eam tamen proprie rerum ſit hiſtotia quibus 8 gerenclis intertaerit

Ron
N
ul
E
li i. ge E it
Q vVINTVS XXXVII
interfuerit is: quĩ natret· Eq; eſſe opiniouem quorundã Vetrius Fla ccus refertĩ hbro de ſigiificatu uerboꝶ quarto. Ac ĩe quidẽ dubitare ſuꝑ ca re dicit. Poſſe auiẽ uideri pu tat nonihil eſſe rationis in ea opinione: ꝙ hiſtoria græce ſignific at rerum cognitione p
ſentiũ. Sed nos audire ſoliti ſumus annales omnino id eſſe: quod hiſtoriæ ſint. Hiſto- Hiſto- rias non omnino eſſe id: quod annales ſint. Sicuti qq eſt homo: id neceſſario animal ria
quod eſt animal: nõ id neceſſe eſt hominẽ eſſe. Ita hiſtorias quidẽ᷑ eſſe aiunt rerum ge ſtarum: uel expoſitionem: uel demonſtrationem: uel quo alio nomine id dicetidum ẽ
Aunales uero eſſe: quum tes: geſtæ plurium annorum: obſeruato cuiuſq; anni ordine annaleſ deinceps componuntur. uum uero non per annos: ſed per dies ſingulos res geſtæ Ephe/ ſcribuntur: ea hiſtoria græco uocabulo epiugępiꝰ: ideſt diarium dicitur. Cuius latin ũ meris
interpretamentum ſcriptum eſt in libro Aſellionis primo: ex quo libro plura uerba ad Diariũ
ſcripſimus: ut ſim ul ibidem: quid pſe inter res geſtas:& annales eẽ dixerit: oſtendere. mus. Vet inter eos inꝗt: q annales relinquere uoluiſſent:& eos q res geſt asa Roma/ nis pſcribere conati eſſent: oium rerum hoc interfuit: Annales libri tãtummodo qd fa ctũ quoq; anno geſtũ ue ſit iddemõſtrabãt. Id eoꝶ eſt: ꝗ quaſi diariũ ſcribũt. quã græ citpπναεp¹Auocãt. Nobis nõ modo ſatis eſſe uideo: qd factum eẽt id pnũciare: ſed etiã quo cõſilio: qua rõne geſta cẽnt: dem õſtrare. Plato autẽ poſt idẽ Aſellio in eodẽ᷑ li bro: nã neq; alacrioris ad rẽpu. defendẽdã neq; ſegnioris ad res ꝑperam faciũdas anna les cõmouere qcꝗ poſſunt. Scribere aũt bellũ quo initium cõſule:& qũo confectum ſit:& qs trĩũphãs itroierit: ex; co libro: quæĩ bello geſta ſunt iterare: id fabulas eẽ p̃di care ait: aut ĩterea quid ſenatus decreuerit: aut quæ lex: rogatiõe lata ſit: eq; quibus cõ ſiliis ea geſta ſunt iterare: id fabulas pueris eſt narrare nonhiſtorias ſcribere.
Quid ſit adoptatio: quid item ſit arrogatio: quãtumq; hæc inter ſe differant: uerba q; eius quæ qualiaq; int: quii liberis ar. ogãdlis ſuper ea re popul um rogat. Cap. xix.
Vum in alienam familiã:inq; hberoꝶ lucumextranei ſumunt᷑ aut ꝑ prætorẽ adopta q fit aut ppopulum. Q d pP. ætorẽ fit: adoptatio dicitur. Q uod per populum tio atrogatio. Adoptãtur at: quum a parente: i cuius poteſtate lunt:tertia manci arrog⁊ patiõe in iure cedunt᷑. Aiq; ab eo qui adoptat: apud eũ: apud que legis actio ẽ: uindicã tio
tur. Arrogãt᷑ ii: qui quũ ſui iuris ſint in alienã ſele poteſtatẽ tradũt. Eiuſq; rei ipſi aucto res fiunt. Sed arrogationes nõ temere nec inexplorate cõmittunt᷑. Nã comitia arbitris põtificibopbẽt ꝗquæ curiata appellãtur. Aetas quoq; eius: qui arre gare uult: an liberis potius gignundis idonea ſit: bonaq; eius: qui arrogat ne inſidioſe appetita ſint.cõſide rat᷑. Iuſq; iurãdum a põti. maxi. cõceptum dr. quod in arrogando juraretur. Sed atro gari nõ poteſt. nili iã ueſticeps. Arrogatio ãt dicta. quia genus hoc in alienã famiham trãlitus per populi rogationẽ fit Eius rogationis uerba hæc ſunt · Velitis. Iubeatis uti L. Valerius. L. Ticio tam iure. legeque filius ſibi fiat. ꝗᷓ ſi ex eo patre matreque fami- lias cius natus eſſet. Vtique ei uitæ neciſq; ĩeum poteſtas fiet uu pariendo filio eſt hæc
ita uti dixi ita uos quirites rogo. Neq; pupillus ãt. neque mulier. quæ in parentis pote-
ſtate eſt arrogari poteſt quoniã& cuin fœminis nulla comitioꝶ cõmunio eſt& tuto/ ribus in pupillos tantã eſſe auctoritatẽ poteſtatemque fas non eſt u: caput libeꝶ fidei ſuæ cõmiſſum aliene ditiõi ſubiciant. Libertinos uero ab ingenuis adoptati quidẽ iu re poſſe Maſſurius Sabſaus ſeripſit ſed id neque pmitti dicit neque pmittendum eſſe unꝗ̃ putat ut hoĩes libertini ordinis per adopuonemm ii iura ingenioꝶ inuadant. Hlio⸗ quin int ſi iuris iſta antiquitas ſeruetur etiã ſeruus a domino p prætorem darĩ in ado- 1 2

*
LIBER.
ptionẽ põt. Idq; ait pleroſq; iuris ueteris auctores poſſe fieri ſer pſiſſe, Aaduertimus in orone. P. Scipionis: quãcenſor habuit ad populũ de moribus: inter ea: quæ rep̃hnẽ/ debat:ꝙ cõtra maioꝶ inſtituta fierent: id etiã eum culpauiſſe: ꝙ filius adoptiuus patri adoptatori inter præmia patrum prodeſſet. Verba ex oratione hæc ſunt. in alia tribu patrem: in alia filium ſuffragium ferre. Filium adoptiuum tam procedere: ꝗᷓ ſi ſcnatũ habeat abſentis cenſeri iubere: ut ad cenſum nemini neceſſe ſit uenire. ſolœcil Q duocabulũ latinũ ſolœciſmo fecerit Capito aſinius: ꝗd aũt ipſum appellauerit mus ueteres latini: ꝗbuſq; uerbis ſolœciſmum definierit idẽ Capito aſinius. Cap. xx. impari/ Olcæciſmus latino uocabulo ab aſinio Capitone: eiuſdẽq; ætatis aliis ĩparili- litas tas appellatus: a uetuſtioribꝰ latinis ſtribiligo dicebat᷑:a uerſura uidelicet&
Stribi/ prauitate tortuoſæ orationis: tanꝗᷓ ſterobligo quædam. Q dd uitiũ Aſinius ca 1 2.—— 2 b. 8 2 ligo pito in litteris:quas ad Clodiũ Thuſcũ dedithiſce uerbis definit. Solœciſmus eſt ĩꝗt
impar& incõueuiẽs compoſitura partiũ orationis. Q uũ græcum aũt uocabulũ ſit ſo Barba/ lœæciſmus: aiſactici hoĩes: qui elegantius locuti ſt unt: uli eo ſint quæri ſolet. Sed nos ne tilmum q; lolœciſmum neq; Barbariſmum apud græcorum idoneos adhuc inuenimus Nam Solecꝰ ſicut Seps cp. ideſt Barbarum: ita co ideſt ſolccum dixerũt. Noſtri quo- q antiquiores ſolæcum facile: ſoleæciſmum haud ſcio an unꝗᷓ dixerĩt. Q uod ſi ita eſt
neq; in græco: neq; in latino ſolœæciſimus probe dicitur. pluria Plurla qui dicat:& cõpluria:& cõpluries non barbare dici ſed latine. Cap. xxi. Cõplu⸗ Luria forte ꝗs dixit ſermocinans uir apprime doctus meusamicus nõ hercle ria p ſtudio ferẽs oſtẽtãdi: neq; quo plura dicẽdũ nõ putaret. Eſt. n. doctrina hõ ſe ria:& ad uitæ officia deuicta: ac nihil de uerbis laborãte. ſed opinor aſſidua ueteꝶ ſcriptorũ tractatiõe inoleuerat linguæ illius uox: quã in libris ſæpe offenderat. Aderat: quũ ille hoc dixit: repræhẽſor audaculus uerborũ: ꝗ ppauca eadẽq; a uulgoꝑ trita legerat· Habebatq; nõnullas diſciplinæ grãmaticæ inaudaciũculas: partim rudis ichoataſq;:partim non ꝓbas. Eaſq; ꝗ̃ſi puluerẽ ob oculos: quũ adortus quemq; fuerat aſpgebat. Sicut tũc amicont̃ barbare inꝗt dixiſti pluria. Nã neque rõnẽ uerbũ hoc: neque auctoritates hẽt. Ibi ille amicus ridẽs: amabo te inqtuir bone: qa nũc mihia ma guis ſeriiſque reboociũ ẽ: uelim doceas nos: cur pluria ſiue cõpluriac nihil enĩ differt) nõ latine ſed barbare dixerint. M. Cato&. Q. Claudius: Vale Antias. L. lælius. P. Ni gidius. M. Varro: quos ſubſcriptores: approbatoreſquehuius uerbi habemus Præ⸗ ter poetarũ oratorũque ueterũ multã copiã. Ad quæ ille nimis arrogãter: tibi ĩquit ha beas auctoritates iſtas: ex faunorũ:& aboriginũ ſæculo repetitas: atq; huic rationĩ reſ põdeas. Nullum. n. uocabulũ neutrũ cõparatiuũ: numero pluratiuo: caſu recto: an te extremũ a hẽt i litterã ſicuti meliora. maiora. grauiora. ꝓinde igit᷑ plura& nõ pluria dici cõuenit. ne cõtra formã ꝑpetuã in cõparatiuo i ̃a ſit ante extremum a. Tum ille amicus noſter quũ hoĩem cõfidẽtẽ pluribus uerbis nõ dignũ exiſtimaret. Aſinii ĩquit Capitonis doctiſſimi uiri epiſtolæ ſunt. uno in libro multæ opinor poſitæ in tẽplo pa/ cis. Primaepiſtola ſcripta eſt ad Pacuuiũ Labeonẽ cui titulus præſcriptus eſt pluria nõ plura dici debere. in ea epiſtola rõnes grãmaticas poſuit. per quas docet pluria lati num eẽ plura barbarum. Ad Capitonẽ igit᷑ te dimittimus. Ex eo id quoque ſimul di- ſces.ſi modo aſſequi poteris. qd in ea epiſtola ſcriptũ eſt. plãria ſiue plura abſolutum ẽ ſiue ſimplex. nõ ut tibi uidet᷑ comparatiuum. Huius opiniõis aſiniane id quoque ad iumẽtũ ẽ ꝙ compluries quum dicimus nõ cõparatiue dicimus. Ab eo aũt qd eſt com pluria

us 16 tri
bu
tũ
rit cx. ili⸗
ca igt t 10 ne am 107
eſt
xi. cle o ſe lua at. P dis rat oc:
rt) Ni ræ/ t ha ireſ an iria ille juit Pa⸗ Iria lati di⸗ um ad om utia
pluria: aduerbiũ eſt factũ cõpluries. Id quoq; quoniã minus uſitatũ eſt:uerſũ Plauti
nili ex ignauiæ oppoſitiõe? Q̃uid cõtinẽtia: niſiex ĩtempantiæ? Quo itẽ mõ prudẽtia
morbi ſcdum naturã ꝓueniat. ideſt natura ne ipſa reꝶ: uel ꝓuidẽtia: quæ cõpagẽ hãc
SEX TVS XXXVII
lubſcripſi ex comœdia: quæ pſa inſcribitur. Q uid metuis? do. Metuo hercle uero. St ſiego cõpluries. Itẽ. M. Cato in quarto originũ eodẽ in loco ter hoc uerbũ poſuit. Cõ- Cõplu- luries eorum milites mercenarĩi inter ſeſe multi alteri alteros occidere. Compluries multi ſimul ad hoſtis tranſfugere. Compluries in imperatorem impetum fecere. AVLIGELII NOCTIVM AXTTICARVM COMMENT ARII LIBER SEX TVS. Quemadmodum teſponderit Chryſippus aduerſus eos: qui prouidentiam conſi- ſtere negauerunt. Caput primum. 1 Omines feciſſe dr̃ tãtam uim eſſe erũnaꝶ:& maloꝶ aduerſus ea Chry ſippus: quũ in libro ce pi c DH. i. de ꝓuidẽtia quarto diſſereret: ni h hil ẽ ꝓrſus iſtis inꝗt nihil ĩpitius: ꝗ opinãtur bona eſſe potuiſſe: ſi non eẽnt itidẽ mala. Nãcũ bona malis contraria ſint: utraq; neceſſariũ eſt oppoſita ĩter ſeſe:& qᷓſ mutuo aduerſoq; fulta nixu cõſiſtere. Nullum adeo cõtrariũ ſine cõtrario altero: quo. n. pacto iuſtitiæ ſenſus eſſe poſſet: niſi eẽnt in- iuriæ: Aut ꝗd aliud iuſtitia ẽ:ꝗᷓ iniuſtitiæ priuatio⁊ Q uid itẽ fortitudo itelligi poſſet:
ries
eẽtniſi foret contra ĩprudẽtiã. Proĩde ĩqt hoĩes ſtulti:cur nõ hoc tt deſiderant: ut ueri tas ſit:& nõ ſit mẽdaciũ. Nãq;ʒ itidẽ ſũt bona& mala: fœlicitas& ĩfortunitas: dolor& uoluptas. Alteꝶ. n. ex altero( ſicuti Plato ait)uerticibꝰ inter ſe cõtrariis deliquatũ ẽ. Si tuleris unũ: abſtuleris utrunq;. Idẽ Chryſippus in eodẽ libro tractat: conſideratq; di/ gnũ ec id q̃ri putat:&i ci r N] dre οN̊oοαOονιννντtꝙνντν ν]L%La.. an hominũ
mũdi:& genus hoĩum fecit: morbos quoq;:& debilitates:& ægritudines corpoꝶ: qᷓs patiutur holes: fecerit: Exiſtimat aũt nõ fuiſſe hoc principale naturæ cõſiliũ: ut face/ ret hoĩes morbi obnoxios Nũquã. n. hoc cõueniſſe naturæ auctori parẽtiq; reꝶ oĩum bonag. Sed quũ multa iꝗt atq; magna gigneret pareretq; aptiſſima.& utiliſſima alia quoq; ſimul agnata ſunt icõmodaiis ipſis quæ fiebat cohærẽtia. Eaq; nõ per naturam ſed ꝑſeq̃llas quaſdã neceſſarias facta dicit. d ipſe appellat. xc r ce αααοαDοiοπνν. i. ꝑſequellã. Sicut inꝗt quũ corpora hoĩum natura fingeret. ratio ſubtilior& utilitas ipſa oꝑis poſtuhuit. uttenuiſſimis minutiſq; oſſiculis caput cõpingeret. Sed hãc uti- litatẽ rei maioris. alia quædã incõmoditas extrin ſecus cõſecuta eſt ut fieret caput tenu iter munitũ.& ictibus offenſionibuſque paruis fragile. Proĩde mor bi quoque ægritu dines partæ ſunt dum ſalus paritur. Sic hercle inꝗt dũ uirtus hominibus per còſiliũ naturæ gignitur itidem per affinitatem contrariam nata ſunt. uo itidem modo:& uim neceſſitatemque fati conſtituerit& eſſe tamen ĩ nobis conſilii: iudiciique noſtri arbitrium confirmarit. Cap. ii. Atum: qd græci c ονẽjſ: uel piuęp uE uocãt: ad hãc ferme ſniam patum fChryſippꝰ ſtoicæ priceps phiæ definit. Fatũ eſt ĩꝗt ſẽpiterna quædã& idecli gabilis ſeries reg:& catena uoluẽs ſemetipſa ſeſe:& ĩplicãs ꝑæternos cõſeqn tiæ ordĩes: ex ꝗbus apta cõnexaque eſt. Ipſa aũtuerba Chryſippi: ꝗᷓũ ualui: memoria adſcripſi. ut ſicut meũ iſtad iterpretamẽtũ uidebit᷑ eſſe obſcuriꝰ id ipſius uerba aĩad- uertat. In libro. n.xꝰEpi cSpDοideſt de ꝓuidẽtia quarto eiu ˙αiN¹¹¹＋ fatum eſſe dicit: vie Tine raf OAον 2 TTS Hd re ON EN 1 ö
*

LIBER.
Jovpo ur e f, ο, οονν ſ ανανρνe˙ανν]ονοσ οονννονν rn toico tn gn Oe: ideſt naturalẽ quẽdã ordiuẽ oĩum reꝶ ex æterno aliis ad alia cõſequẽtibꝰ& icõmutabili manẽte eiuſcemõi cõplicatiõe: Aliag aũt opinionũ diſciplinaꝶq; aucto/ res huic definitiõi ita obſtræpũt: ſ¶ Chryſippꝰiquiunt fato putat oĩa moueti:& regi: 16600 nec declinari: trãſcẽdiq; poſſe agmina fati:& uolumĩa: peccata quoq; hominũ& deli 0 cta nõ ſubſiſtẽda: neq; cõdicẽda ſũt ipſis. uolũtatibuſq; eogꝛ: ſed neceſſitati cuidã:& ĩ ſtãtiæ quæ orit᷑ ex fato: oĩumq;ʒ ret domina:& arbitra: ꝑ quã neceſſe ſit fieri: qcqd fu tue eſt. Et propterea nocẽtium pœnas legibus inique cõſtitutas:ſi hoĩes ad maleficia 1006 non ſpõte ueniũt: ſed fatotrahũtur: Cõtraea Chryſippus tenuiter multa:& argute diſ 404 ſerit. Sed oĩum fere: quæ ſuꝑea reſcripſu: ſententia huiuſcemodi eſt. Q uãꝗᷓ ita ſit ĩqt ut ratiõe prĩcipali quadã neceſſario coacta: atq; cõnexa ſint fato oĩa: ingenia tamẽ ipla g mẽtiũ noſtraꝶ: perĩde ſunt fato obnoxia: ut ꝓprietas eoꝶ eſt ipſa& q̃litas. Nã ſi ſunt 10 per naturã primitus ſalubriter: utiliterq; ficta: oẽm illam uim: quæ de fato extrinſecus 0 ingruit: inoffenſius: tractabiliuſq; trãſmittunt. Sin uero ſunt aſpera:& inſcita:& ru- 1600 dia: nulliſq; artiũ bonaꝶ adminiculis fulta:& ſi paruo ſiue nullo fatalis ĩcõmodi cõfli⸗ 16666 ctu urgeãtur: ſua tamẽ leuitate:& uoluntarĩo im petu in aſſidua delicta:& ĩ errores ru unt. Idq; ipſum ut ea ratione fiat: naturalis illa:& neceſſaria reꝶ conſequentia efficit: e quæ fatũ uocatur. Eſt enim genere ipſo: quaſi fatale:& conſequens ut mala ĩgenia pec 0 Cyliu/ catis:& erroribus nõ uacẽ̃t. Huius deinde rei exemplo non hercle nimisaliene: neq; il 1 lepide utitur. Sicut ĩquit lapidem cylindę ſi per ſpatia terræ prona: atq; diruta iacias: cauſam quidem ei:& initiũ præcipitãtiæ feceris: mox tamẽ ille præceps uoluitur: non 5 quia tu id iã facis: led quoniã ita ſeſe modus eius& formæ uolubilitas habet. Sic ordo 1& ratio& neceſſitas fati: genera ipſa:& pricipia cauſarum mouet. Impetus uero cõſi lioꝶ: mentiumq; noſtraꝶ actioneſq; ipſas: uoſuntas cuiuſq; propria:& animoꝶ inge nia moderautur. Infert deinde uerba hac iis:quæ dixi cõgruẽtia. Aid τον οντν vopeiꝰy O οοονε H. M ον A ααντεονPον!õccuß ciE Ter donU, rg o αοσ αοοασ- rcon Act co ααιεονντ ονỹ/ dναεαννάν H νονν ,: l ct opunn c οντ ονονν rd nor ki GA ỹmũ ec He Hανοντοονν Nicod 100i S pOrE 01. i· ꝗob rem apythagoreis ſic dt. Noſces hoĩes ſpontãeas haurire calamitates: quaſi detrimen 16094 ta ſingulis a leipſis fiant:& ſuo impetu deliquant:& incommoda ruant ſua uoluntate atq; propo ſito. Propterea negat oportere ferri audiriq; homines aut nequam aut igna 9 uos.& nocentes.& audaces. qui quum in culpa.& maleficio reuicti ſunt perfugiunt 9 f ad fati neceſſitatem. tanꝗᷓ in aliqu od fani aſylum.& quæ peſſime fecerunt. ea non ſuæ 9 temeritati. ſed fatoeſſe attribuenda dicunt. Primus autem homo ſapientiſſimus& an tiquiſſimus poetarum dixit in hiſce uerſibus. 1004 todso doi. Oioy qu oοι DO ᷓ οοον. een uονο ο οαπτο Kc AU AN. AEF H.. 6989 oνονν ααντννονννmautr. u e ˙αν⏑,õ v. c οονον.. 14004 Hei mihi ꝗd damnãt mortales nmia cæll. Eſſe aiũt erenĩ ꝑnos mala. cũ tamẽ ipſis. N Vecordi præter fatum ſint mẽte dolores. Itaq;. M. Cicero in libro quem de fato ſcri/ pſit. quũ quæſtionẽ᷑ iſtã diceret obſcuriſſimã eſſe& iplicatiſſimã. Chryſippum quo- philoſophũ uõ expediſſe ſe ĩ ea refert his uerbis. Chryſippus æſtuãs laborãſq; quo nã pacto explicet.& fato omnia fieri.& eſſe aliqd in nobis ĩtricatur hoc modo. 11 Hiſtoria lumpta ex libris Tuberonis de ſerpẽte ĩuſitatæ longitudinis. Cap. ii.
Tubero
drus

Vbero in hiſtoriis ſcriptuin reliqt: bello primo punico Attiſiũ Regulũ con te ſulẽ ĩ africa caſtris apd Bragadã flumẽ poſitis: prœliũ grãde: atq; acre feciſſe aduerſus unum ſerpentem ĩ llis locis ſtabulãtem inuſitate imtmanitatis. Eũ
q magna totius exercitus cõflictione baliſtis: atq; catapultis diu oppugnatum: Eiuſ/ Serpẽs
inter fecti longum corium pedes centum:& uigin ti. Romam miſiſſe. imanis Quididẽ Tubero nouæ hiſtoriæ de Attilio Regulo a Carthaginẽſibus cãpto me moriæ mãdauerit. Quid etiã Tuditanus ſuꝑ eodẽ᷑ Regulo ſcripſerit. Cap. iii.
Vod ſatis celebre de Attilio Regulo id nupertrime legimus ſcriptum ĩ Tudi Attilius q ani libris. Regulũ captũ ad ea quæ i ſenatu Romæ dixit: ſuadens ne capti ui regulus cũ Carthaginẽſibus pmutarẽtur. id quoq; addidiſſe. Venenũ ſibi carthagi⸗ nẽſes dediſſe:nõ præſẽtancũ: ſed eiꝰ mõi ꝙ mortem i diẽ ꝓferret: eo cõſilio: ut uiue/ ret qdẽ e fieret pmutatio. Poſt aũt graſſãte ſenlim ueneno cor tabeſceret. Eũdẽ uero Regulũ Tuberoĩ hiſtoriis rediiſſe carthaginẽ: nouiſq; exẽploꝶ modis ex cruciatũ a Pœenis dicit. In atras ĩꝗt& ꝓfũdiſſimas tenebras eũ claudebãt: ac diu poſt ubi erat uiſus ſol ardẽtiſſimꝰ repẽte ed ucebãt:& aduerſus ictꝰſolis oppoſitũ contine- bãt. Atq; ĩtẽder ĩ cælũ oculos cogebãt. Palpebras quoq; eius: ne conuiuere poſſet: ſur ſum ac deorſum diductas inſuebant: Tuditanus autem ſomno diu prohibitum atq; ita uita priuatum refert. Idq; ubi-Romæ cognitum eſt: nobiliſſimos pœnorum capti uos liberis reguli a ſenatu deditos&ab iis in atmario muricibus præfixo deſtitutos: eadẽq; inſomnia cruciatos interiſſe. Od Aphẽus iuriſconſultus ĩ uerbis ueteribus iterpredãdis errauit. Cap. v. Lphenus iuriſcõſultus. Ser. Sulpitii diſcipulus reꝶq; atticaꝶ nõ curioſus: 2 lib. digeſtoꝶ. xxx.&. iii Cõiectataneoꝶe ãt ſecũdo ĩ fœdere inqt:qd inter po. Ro.& Carthaginẽſes factũ& ſeriptũ ĩuenit᷑: ut carthaginẽſes quot an-
5—
nis po. ro. darẽt certũ põdꝰ argẽti puri putĩ q ſitũ ẽ qd eẽi argẽtũ puꝶ putũ? reſpõdit Purum ego ĩqtpuꝶ putũ ualde puꝶ ſicut nouũ nouitiũ dicius:& ꝓpriũ ꝓpritiũ: augere atq; ĩ Putum tẽdere uolẽtes noui atq; ꝓprii hgnificationẽ: Hoc ubi legimus: mirabamur eãdẽ᷑ affi/ argẽtũ. nitatẽ uiſã eẽ Alphẽo puri& puti: qͥ ſi noui& nouitii. Nã ſi eẽt puritiũ tũ ſae uideret Nouũ dici: qᷓi nouitiũ id ẽt miꝶ fuit: qq nouitiũ paugẽdli figurã dictũ exiſtimauit: quũ ſit Nouiti nouitiũ nõ ꝙ magis nouũ ſit: ſed qd a nouo dictum iclinatũq; ſit. Is ergo aſſentimus um ꝗ putum eſſe dient a putãdo dictũ:& ob eam cauſam prima ſyllaba preui ꝓnũciãt Propri- no lõga: uti exiſtimaſſe Alphenum uidet᷑: qa puro id eſſe factum ſcripſit. Putare aũt um pro ueteres dixerũt: uacãtia ex quaq; re: ac nõ neceſſaria: aut etiã obſtãtia:& aliẽa auferr̃᷑ pitium. & excidere:& quod eſſet utile: ac ſine uitio uideretur reliquere. Sic nãq; arbores& ui Putare tes& ſic etiã ratiões putari dictũ. Verbũ aũt ipſum puto: qd declarandæ ſniæ noſtræ cauſa dicimus: nõ ſignat ꝓfecto aliud: ꝗᷓ id agere nos in re dubia obſcuraq;: ut deciſis amputatiſq; opinionibus: quod uideatur eſſe ueꝶ:& ĩtegꝶ:& ĩ cotruptũ retineamus Argentum ergo ĩcarthaginenſi fœdere putũ eſſe dictum q̃ſi exputatũ excoctumq;: oique aliena materia carẽns. oĩbuſque ex eo uitiis detractis: em aculatum& candefa-/ ctum. Seriptũ eſt aũtpuꝶ putum nõ i carthaginenſi ſolũ fœdere: ſed quum ĩ multis aliis ueteꝶ libris: Tũ etiã in · Q · Enni tragœdia. quæ inſcribitur Alexander:& in ſaty ra. M. Varronis quæ inſetiptaeſt: Ai& ci Aro vepOH NN i. bis pueri ſenes.
Temere ſeptec; rephẽſũ ec a Iulio Higino Virgiliũ:q p̃petes dædali pẽnas dixerit atq; ibi ꝗdſint aues prepetes. Et ꝗd illæ ſint aues: qs Nigidiꝰ ĩfetas appellauit. Ca. v.
*

*
—
Præ pe 5
tes aues
Aues inferæ
Acca la rentla Cala tarratia
LIBER
Edalus: ut fama eſt: fugiens minoia regna: d Præpetibus pennis auius ſe credere cælo. In ſuetũ ꝑ iter gelidos enauit ad arctos: In his Virgilii uerſibus reprehẽdit Higinus præpetibus penis quaſi improprie& iſcitedictũ. Nã præpetes inꝗt aues ah auguribus appellãtur: quæ aut opportune præuolant: aut idoneas ſedes capiũt. No apte igitur uſum uerbo augurali exiſtimauit in Dædali uolatu nihil ad auguꝶ diſci- plinã pertinẽte. Sed Higinus minus hercle ineptus eſt: cũ ꝗd præpetes eſſent ſe ſcire ratus eſt. Virgiliũ autẽ& Trimatiũ doctum uit ignoraſſe: qui in ſecundo iliadis ui ctoriã uolucrẽ p̃petem appellauit in hoc uerſu. Dũ dat uincenti p̃pes uictoria palmã Cur autem nõ. O. quoq; Enniũ rephendit: qui in annalibus nõ ut Virgilius pennas Dædali p̃petes: ſed longe diuerſius inquit. Brunduſium pulchro p̃cictum p̃pete por tu. Et ſi uim potius naturãq; uerbi cõſideraſſet: neq; id ſolum: qd augures dicerẽt in⸗ ſpexiſſet: ueniam ꝓrſus poetis daret ſimilitudine& tranſſatione uerboꝶ nõ ſignifica- tiõe utẽtibus: nã quoniam nõ ipſæ tantum aues: quæ ꝓſperius præuolãt: ſed etiã loci quos capiunt: ꝙ idonei fœliceſq; ſunt: ppetes appellantur. Iccirco Dædali pennas p̃- petes dixit: quoniam ex locis in quibus periculum metuebat: in loca tutiora peruene- rat. Locos porro præpetes& augures appellant. Et Ennius in annalium primo dixit. Præpetibus hilares ſeſe: pulchriſq; locis dant Auibus aũt p̃petibus cõtrarias auis ĩferas appellati Nigidius figulus in libro primo augurii priuati ita dicit. Diſcrepat dextra ſiniſtræ: præpetibus inferæ. Ex quo eſt cõie ctare præpetes appellatas: quæ altius ſublimiuſq; uolitent quũ differre a præpetibus Nigidius ĩferas dixerit. Adoleſcẽs ego Romæ: tum quũ etiam ad grãmaticos ita rem audiui Apollinarẽ Sulpitiũ: quem in primis ſectabar: quum de iure augurio quærere tur:& mẽtio præpetũ auiũ facta eſſet. I. Claro præfecto urbis dicere præpetes ſibi ui deri eſſe alites: quas Homerus r πτ]]] eV ideſt exporreptas paſſaſq;& ꝓtẽſas habẽtes alas appellauerit. Quoniã iſtas potiſſimũ augures ſpectarent: quæ ingenti⸗ bus alis patulæ: atq; porrectæ præuolarent. Atq; ibi hos Homeri uerſus dixit. TUNN AGI οννον,E0c᷑⏑unνννανεντνννιν,eνε¹ν doc ig c ο i Tον iH εEον,ẽ]Zo Aut Vi. Me tu præpetibus parere uolucribus ipſum Mandas: quas equidem temnoq;: animoq; recuſo. 95 De Acca Larentia:& Caia Tarratia: deqʒ; origie ſacerdotii fratꝶ Arualiũ. Ca. vi, Ccæ Larentiæ:& Caiæ J arratiæ: ſiue ilſia ſuffetia eſt noĩa lantiꝗs annalibꝰ 2 celebria ſũt. Eat alteræ poſt mortẽ: Tarratiæ aũt uiuæ ampliſſimi honores a po. ro. habiti:& I arratiã ꝗdẽ uirginẽ Veſtæ fuiſſe lex horatia teſtis eſt:q̃ ſuꝑ ea ad populũ lata ꝗ ei plurimi honores fiũt. Inter quos ius quoq; teſtimõii dicẽdi tribuit᷑. Teſtabiliſq; una oĩum fœminaꝶ ut ſit dat᷑: Id uerbũ eſt ipſius legis horatiæ. Cõtrariũ ẽ in. xii. tabulis ſcriptũ. Improbo ĩteſtabiliſq; eſto. Præterea ſi. N. ãnos nata ſacerdotio abire: ac nuber᷑ uoluiſſet: ius ei poteſtaſq; exaugurãdi atq; nubẽdi factaẽ᷑: munificentiæ& beneficii gra: ꝙ cãpũ tiberinũ: ſiue martiũ po. ro. condonaſſet: Sed acca larentia corpoĩ uulgus dabat pecuniãqʒ emeruerat ex eo quæſtu uberẽ ea reſta mẽto ut ĩ Antiatis hiſtoria ſcriptũ ẽ Romulũ regem ut ꝗd aũt ali tradiderũt po. ro. bõis hætedẽ fecit Ob id meritũ a flamine grinali ſacrificiũ ei publice fit& dies e noĩe eius ĩ faſtos additꝰ ſed ſabinius Maſſuris in primo memoraliij ſecutus quoſdã hiſto rie ſcripteres

lit ah J ci/ ire li nã as or in⸗ a/ ci
1e
eit.
no die us em ere ui as i⸗
vii, bꝰ
res
eddi Iæ. ata 1e: ed ſta ro. oe
ſto
SEX TVS XI.
tiæ ſcriptores: Accã larentiam Romuli nutricẽ fuiſſe dicit. Ea ĩquit mulier ex. xii. filiiſ maribus unũ morte amiſit. In illius locũ Romulus Accæ Larentiæ ſeſe filium dedit. Seq;& cæteros eius filios fratres aruales apuellauit. Ex eo tpe collegiũ m aſit fratꝶ ar ualium numero. xii æuius ſacerdotii inſigne eſt ſpicea corona:& albæ infulæ. De Alexandro:& de. P. Scipione memoratu digna. Cap wii. dcin græcus homo: qui co Aoio rp. ideſt multiſcius eſt appellatus:
aruales frartes
e facili atq; alacri facũdia fuit. Is quũ de Alexãdri regis laudibus ſcriberet: ui/ Alexan cti iqt hoſtis uxorẽ facie ĩclyta mulierẽ uetuit i cõſpeſtũ ſuum deduci: ut eã der ne oculis ſuis ꝗdẽ cõtigeret.Lepida igit᷑ quæſtio agitari pt: uta uideri cõtẽtiorẽ par P. Sci- ſit. P. ne Africanũ ſupiorẽ ꝗ carthagĩe ampla ciuitate ĩ hiſpania expugnata uirginem pio afri tẽpeſtiuã: forma egregia: nobilis uiri hiſpani filiã captã: ꝓductaq; ad ſepr̃i inuiolatã canus
reddidit: an regẽ aſexãdꝶ ꝗ Darii regis uxorẽ: eandẽq; eiuſdẽ ſororẽ pᷣlio magno cap
tã quam eẽ audiebat exuperanti forma: uidere noluit: ꝑduciq; ad ſe ꝓhibuit. Sed hãc
utranq; declamaciunculam ſuꝑ Alexandro:& Scip. celebrauerĩt: quibus habunde i-
genii& ocii.& uerboꝶ eſt. Nos ſatishabebim us: qd ex hiſtoria eſt: id dicere. Scipio
nẽ iſtũ& uero ne an falſo incertum fama tamen: quum eſſet adoleſcens · haud ſince-
ta fuiſſe:& ꝓpemodumconſtitiſſe hoſceuerſus a Cn. Neuio poeta in eũ ſcriptos eẽ.
Etiam qui res magnas manu ſæpe geſſit glorioſe
Cuius facta uiua nunc uigent: qui apud gentis ſolus
Præſtat eum ſuus pater cum pallio una 85 amica abduxit.
His ego uerſibus credo adductũ Valeriũ antiatẽ aduerſus oĩs cæteros ſcriptores de
Scionis moribus ſenſiſſe:& eã puellã captiuã nõ redditã pt̃i ſcripſiſſe: cõtra quã nos
ſupra diximus: ſed retentam a Scipiõe: atq; ĩdelitiist amoribuſq; ab eo uſurpatam. Locdexẽptus ex annalibus. L. Piſonis hiſtoriæ& or̃onis lepidiſſimæ. Cap. ix.
Vod res uidebat᷑ memoratu digna: ꝗᷓ feciſſe Cn. Flauiũ annii filium ædilẽ
9 currulẽ. L. Piſo ĩ. iii. annali ſcriplit. Eaq; res ꝑquã pure:& uenuſte narrata a
Piſone locũ iſtum totũ huc ex Piſonis annali trãſpoſuimꝰ. Cn. ingt Flauius Cn. fla- pr̃e libertino natꝰ ſcriptũ fiebat. Iſq; ĩ eo tpe ædili curruliaparebat quo tpe ædiles ſub uius
rogant Eũq; ꝓtribu ædilẽ currulẽ renũciauerũt. Ac ædilis ꝗ comitia habebat negat acciꝑe. Neqʒ ſibi placar̃:ꝗ ſcriptũ faceret:eũ ædilẽ fieri. Cn. Flauius Anni filius dr̃ ta- bulas poſuiſſe: ſeriptu ſele abdicaſſe. Iſq; ædilis currulis factus ẽ. Idẽ Cn. Flauius an- nii filius dr ad collegã ueniſſe: uiſere ægrotũ:& ĩ cõclaue poſtꝗᷓ introiuit adoleſcẽtes ibi cõplures nobiles ſedebãt. Ii cõtẽnẽtes eum aſſurgere ei nemo uoluit. Cn. Flauius annii filius ædilis id arriſit. Sellã currulẽ iuſſit ſibi 8 in limine appoſuit ne: quis illoꝶ exire poſſet. Vtiq; i omnes inuiti uiderent ſeſe in ſella curruli ſedentem. Hiſtoria ſupꝑ Euclide ſocratico: cuius exẽplo Taurus philoſophus adhortari ado leſcentis ſuos ſolitus eſt: ad philoſophiani gnauiter ſectandam. Cap. x. Hiloſophus Taurus uir memoria nr̃aĩ diiciplina platonica celebratus: cũ p alis bonis multis ſalubribuſq; exẽplis hortabat᷑ ad phiam capeſſendaim: tũ uel maxime iſta re aĩos iuuenũ exꝑgebat. Euclidẽ 4 dicebat ſocraticũ facti/ tauiſſe. Decreto ĩqᷓt ſuo Atheniẽſes cauerãt: ut ꝗ megaris ciuis eẽt: ſi intuliſſet athẽ̃as pedẽ pᷣhenſus eẽt: utea reßhomini capitalis eſſet. Tanto atheniẽſes ĩquit odio flagra
bant finitimoꝶ hoĩum megarẽſiũ. I euclides: ꝗ ididem megaris erat: qq; ẽt ante id Eucli- decretũ:& eſſe athenis.& audit᷑ ſocratẽ conſueuerat. poſtᷓ id decretũ ſãxerũt. ſub no des

—
N cæ nocantur.
LIBER ctẽ:priuſꝗᷓ adueſperaſceret:tunica lõga muliebri indutꝰ:& pallio uerſicolore amictꝰ & caput:& ora uelatus: e domo ſua megaris athenas ad Socratẽ cõmeabat: ut uel no . ctis aliquo tꝑe cõſilioꝶ: ſermonũq; eius fieret particips. Rurſuſq; ſub lucẽ milia paſ⸗ ſuũ paulo amplius uiginti eadẽ ueſte illa intectus redibat. At nũc inꝗt uidere eſt phi loſophos ultro currere: ut doceant: ad fores iuuenum diuitũ. eoſq; ibi ſedere: atq; op periri prope ad meridiẽ: donec diſcipuli nocturnum omne uinum edormiant. Verba ex oratione. Q. Metelli Numidici: quæ libuit meminiſſe ad officium gra⸗ uitatis dignitatiſq; uitæ decentia. Cap. xi. Vm inqnatiſſimis hoĩbus non eſſe cõuitio decertãdum: neq; maledictis ad uerſus ĩpudẽtis& ĩprobos uelitãdũ: quia tãtiſꝑ ſimilis& cõpar eoꝶ fias: dũ paria& cõſimilia dicas: atq; audias: nõ minus exoratiõe. Q. Metelli Numi 1 dici ſapientis uiri cognoſci poteſt: ꝗᷓ ex libris& diſciplinis philoſophoꝶ. Verba ſunt ö hæc Meetelli aduerſus. Cn. Mãliũ tri. ple. a quo apud populũ ĩ cõcione laceſſitꝰ: iacta ruſq; fuerat dictis petulãtibus. Nũc qd ad illũ attinet ꝗrires: quoniã ſe ampliorẽ pu- tat eſſe: ſi ſe mihi inimicũ dictauerit: quẽ ego mihi neq; amicũ recipio: neq; inimicũ reſpicio ĩ eũ eo non ſum plura dicturus. Nã eũ idigniſſimũ arbitror cui a uiris bonis benedicat᷑. Tũ ne idoneũ ꝗdẽ cuia ꝓbis maledicatur. Nã ſi ĩ eo tꝑe huiuſcemodi ho/ mũculum nomines: in quo punire nõ poſſis maiore honore: ꝗᷓ cõtumelia afficias. Q dneq; teſtamẽtũ ſicuti Seruiꝰſulpitius exiſtimauit: neq; ſacellũ ſicuti Trebatius duplicia uerba ſũt: ſed a teſtatiõe alte ꝓductũ: alterũ a ſacro dimminutũ. Cap. xii. Eruius Sulpitius juriſcõſultus uir ætatis ſuæ doctiſſimus i libro de ſacris de teſtãdis ſecũdo:ꝗ̃ ratiõe adductus teſtamẽtũ uerbũ eẽ duplex ſcripſerit nõ reperio. Nã cõpoſitũ dixit a mẽtis cõteſtatione. Quid ĩgitur calciamẽtũ ꝗd 1 paludamẽtũ? ꝗd pauimẽtũ: ꝗd ueſtimẽtũ: ꝗd alia mille per huiuſcemodi formã ꝓ- 1 ducta? Etiã ne iſta oĩa cõpoſita dicemus? Obrepſiſſe autẽ uedetur Seruio: uel ſi quis alius eſt:ꝗ id prior dixit: falſa ꝗdẽ: ſed nõ abhorrẽs: neq; incõcinnia: qᷓſ mẽtis quædã I hoc uocabulo ſignificatio: ſicut hercle. C. quoq; Trebatio eadem còcinnitas obre- Sacellũ pſit. Nã ĩ libro de religiõibus ſecũdo. Sacellũ eſt ĩquit: locus paruus deo ſacratus cũ ara. Deinde addit uerba hæc. Sacellum ex duobus uerbis arbitror cõpoſitũ. ſacri.& cellæ:quaſi ſacra cella: Hoc ꝗdem ſcripſit Jrebatius. Sed ꝗs ignorat ſacellũ:& ſim plex uerbum eſſe?& non ex ſacro:& cella compoſitum: ſed ex ſacrè diminutum. De quæſtiunculis apud Taurum philoſophum in cõuiuio agitatis: quæ ſympoſi 5 ap. ili. Actitatũ hoc Athẽis: obſeruatũq;ẽ ab iis:qͥ erãt philoſopho Tauro iũctio i res: quũ domum ſuã nos uocaret: neoĩnoc ut dr̃ j ĩmanes:& a ſymboſi uẽ̃ire mus cõiectabamus ad cœnulã: nõ cupedias ciboꝶ: ſed argutias qͥſtionum Vnuſqꝗſq; igitur noſtꝶ ↄmẽtus paratuſq; ibat: qd q̃reret. Eratq; initiũ loquendi edũ⸗ di finis. Q uærebãtur aũt nõ grauia: nec reuerẽda ſed ev uανH. i. argutiolæ: q̃⸗/ dã lepida:& minuta:& florentẽ uino animum laceſſentia. Quale hoc ferme ẽ ſubti⸗ litatis ludicræ quod dicã. Quæſitum eſt quando moriens moreretur. quum iã ĩ mor 1 te eſſet: an tum etiã quũ i uĩta foret. Et qdo ſurgens ſurgeret: quũ iã ſtaret: an tum ẽt quum ſederet:? Et ꝗ artem diſceret: ꝗᷓdo artifex fieret: quus. iã eſſet an tum quum etiã nõ eẽt. Vtꝶ. n. hoꝶ dicas abſurde: atq; ridiculoſe dixeris: multoqʒabſurdius uidebit ſi aut utrunque eſſe dicas. aut neutrum. Sed ea oĩa. quum captiões et ꝗdam futiles. & inanes
C
Teſta/
mẽtum
ſ

ct
aſ/ ohi
ra⸗ xi. ad dũ mi unt cta d u⸗ icũ Dis 10/
ius Xii. de nõ
9d
uis dã re/ cũ im
oſi iii. tio ire im lũ/ ti 10
t
tiã
7 it S.
SEX TVS XLI & inanes dicerẽt. Nolite inꝗᷓt Taurus hæc: quaſi nugaꝶ aliquẽ ludũ aſpernari. Grauiſ ſimi philoſophoꝶ: ſuꝑ hac reſerio quæſierũt. Et alii moriẽdi uerbũ: atq; momentum: manẽte adhuc uita dici atq; fieri putauerunt. Ali nihil in eo tempore uitæ reliquerunt Totũq; illud: ꝗd mori dicit᷑:morti uindicauerunt: Itẽ de cæteris ſimilibo in diuerſa tẽ- pora:& ĩ cõtrarias ſententias diſceſſerũt. Sed Plato inqt noſter: neq; uite id tẽpus neq; morti dedit. Idẽq; in omni cõſimilium reꝶ diſceptatione fecit. Vidit quippe utrunq; eſ ſe pugnans: neq; poſſe ex duobus contrariis: altero manente: alteꝶ cõſtitui. Q uæſtio⸗ nẽq; fieri ꝑdiuerſoꝶ inter ſe finiũ: mortis& uitæ cohærentiam& iccirco peperit ipſe: expᷣſſitq; aliud quoddã nouum in cõfinio tẽpus: qduerbis ꝓpriis: atq; integris: utile pig ꝙdoi/.i.repentinã naturam appellauit. Id ipſum ita uti dico: inquit in libro cui tsep ui And titulus ẽ: ſcriptũ ab eo reperietis o αᷓ Eg iniο r õ,jMi RIED K on uc.. Se NUU¹,¶Te HSD ioE rep. i. repẽte. n. tale uidet᷑ quippiã ſi⸗ gnificare:qd in alteꝶ tranſeat. Talia apud J aurum ſymbola:& alia quæ erant ſecun darum menſarum: ut ipſe dicere ſolitus erat ruf. i. bellaria.
Puniendis peccatis tris eſſe rationes a philoſophis attributas. Et quamobrem Plato duarum ex iis meminerit. ö Cap. xiiii.
Vniendis peccatis tris eſſe debere eaulas exiſtimatũ ẽ̃. Vna eſt cãquæ doui¼ꝰ Punien p JCic. i. cõmonitio uel αο aĩaduerſio..& punitio: uel c ατpοααενν. i. mo di tres
nitio& ſtatutio: quũ pœna adhibet᷑ caſtigãdi atq; emendãdi gratia ut is ꝗ for cauſæ tuito deliquit: attentior fiat correctior: Atera eſt: quam ii qui uocabula iſta curioſius
diuiſerunt iu pie appellant. i. pœnam. Ea cã aĩaduertendi eſt: quum dignitas au/ ctoritaſq; eius. in quem eſt peccatũ: tuenda eſt: ne p̃termiſſa aĩaduerſio: cotemptum eius pariat:& honorẽ leuet: Iccircoq; id ei uocabulũ a cõſeruatione honoris factũ pu tant · Tertia ratio uindicãdi eſt q̃ ee Ai ya. i. exemplum a græcis noĩatur: quum punitio ꝑꝑpexemplum neceſſaria ut cæteri a ſimilibus peccatis: qᷓ prohiberi publicitus intereſt: metu eognitæ pœnæ deterreantur. Iccirco ueteres quoq; noſtri exempla: pro maximis: grauiſſimiſq; pœnis dicebant. quando igitur aut pes magna eſt: ut is ꝗ pec cauit citra pœnam ut ipſe ſele ultro corrigat:& ſpes cõtra nulla eſt emendari eũ poſſe & corrigi: aut iacturã dignitatis eius: in quẽ peccatũ eſt: metui nõ neceſſeẽ̃:aut non id peccatum eſt cuius exemplo neceſſarſo metu ſanciendum ſit. Tũ quicquid ita delictũ eſt:nõ ſane digſũ eſſe imponẽdæ pœnæ: ſtudium uiſum t. Has tris ulciſcẽdi rõnes& philoſophi alũ plurifariam:& noſter. Taurus in primo cõmentarioꝶ: quos in Geor/ giam Platonis compoſuit: ſcriptas reliquit. Plato autem ipſe uerbis apertis duas ſolas eſſe puniendi cauſas dicit. V nã quã primo in loco propter corrigendum: alterã quam in tertio propter exempli metum poſuimus uerba ſunt hæc Platonis in Georgia dop- on ¹Ae cανννHονj4cx,tiuoοονu u ναασ ννπ u oph co ri] ⁰οννUðna t νοαν. Se Art GY yα ii oi οννi. accrpc AE Uαỹẽ„i AD μ,οφi ict AD pο rr AON od Y HRD Aroνα Hel. i. aut cõueniens: ut ꝗᷓ plectit᷑ ab alio recte puniẽte: melior fiat& utilitatẽ capiat: Aut exemplo cæteris ſit: quo uidentes ali male affectũ p̃metu reddant᷑ mulieres. In hiſce uerbis facile intelligas iu õpiax. . ultionẽ᷑& pœnã Platoꝑẽ dixiſſe:nõ ut ſupra ſcripſi quoſdam dicere: ſed ita ut ꝓmi- ſcue dici ſolet: pro omni punitione. An ne autẽ quaſi ono paruã: contẽptu dignã præ- terierit pœnæ ſumendæ cãm: ꝓpter tuendã læſi hominis auctoritatẽ. An magis: quaſi
h

LIBER
ei quam dicebat: rei non neceſſariã p̃tetmiſerit: quum de peenis non in uita: neq; inter 0 1 homines: ſed poſt uitæ tempus capiendis ſcri 3 in medium relinquo. 1 De uerbo quieſco: an e littera corripi: an produci ebeat. Cap. xy. Micus noſter homo multi ſtudii: atq; in bonaꝶ diſciplinaꝶ ope frequens uer- Quie, a bum qeſcit: uſitate e littera correpta dirit. Alter itẽ amicus: hõ in doctrinis: qᷣſi ſcit. in p ſtigiis mirificus: cõmuniũq; uocũ reſpuens nimis:& faſtidiens barbare eũ 1 dixiſſe opinatus ẽ: quoniã ꝓducere debuiſſet: nõ corripere. Nã quieſcit ita oportere di ci prædicauit: ut caleſcit: niteſcit: ſtupeſcit: atq; alia huiuſcemodi multa. id ẽt addebat 1060 Quies qꝙ quies e pducto n breui diceret᷑: noſter aũt: quaẽ oĩum reꝶ uerecundia: mediocri- tate: ne ſi heli ꝗdẽ cinci:&. atyridioendũ ita cenſi uiſſent: obſecutug ſeſe fuiſſe ait con⸗/ tra ppetuã latina linguæ cõſuetudinẽ. Neq;ʒ ſe tã inſignite locututz abſona aut ĩaudita ut diceret: Litteras autẽ ſuꝑ hac re fecit itẽ inter hæc exercitia qdã ludicra. Et quieſco non eſſe his ſimile: q ſupra poſui: nec a quiete dictũ: ſed ab eo quietem Græceq; uocis 1 10 c ionice a uerbo?xcαꝰMνα:& modũ& originẽ uerbum iſtud hẽre de 10 möſtrauit. Rationibuſq; haud ſane frigidis docuit quiſco e littera lõga dici nõ cõueni teꝛut diceret eiuſmodi ꝗſpiã:ꝗ tumultuariis:& modicis linguæ exercitationibo ad fa/ mam ſe facũdiæ ꝑmiſerat:neq; orõnis latinæ modos: uſurpationeſue ullas didicerat. Notum uerbum dep̃cor a poeta Catullo inuſitate quidẽ: led apte poſitũ:& proprie deq; ratione eius uerbi:exempliſq; ueterum ſcriptorum. Cap. xvi. V llycio forte ueſpa ãbularemus: uir ꝗdã ludobij nobis:& uoluptati fuit. nã depcor q quũ cẽt uerbũ depᷣcor doctiuſcule poſitũ ĩ Catulli carmiæ: ꝗᷓa id ignorabat frĩ idiſſimos uerſꝰ ec dicebat: oium ꝗdẽ meo iudicio uẽuſtiſſios quos ſubſcripſi 0% Lelbia mi dicit ſemper male nec tacet unꝗᷓ a 10000 De me: diſpeream: me niſi Leſbia amat. Cui ego quaſi eadẽ totidẽ mox deprecor illi Aſſiduæ: ueꝶ diſpereã niſi amo. Dep̃cor hoc in loco uir bonus ita dictũ eẽ putat ut ple rũq; a uulgo dt᷑:qd ſignificat ualde p̃cor.& oro& ſupplico: In quo de ppoſitio ad augẽ dũ& cumulandũ ualet. Q uod ſi ita eſſet: frigidi ſane uerſus forẽt. Nũc. n. cõtra oino t. Nã de p̃poſitio. quoniã ẽ anceps. i uno eodẽq; uerbo diuerſitatẽ ſignificatiõis capit. Sic. n. deprecor a Catullo dictũ ẽ: qᷣſi deteſtor: uel execror: ue depello. uel abominor. ö Cõtra ãt ualet:quũ Cicero ꝓ· P- Sylla ita dicit. Q uã multoꝶ hic uitã Sylla depreca/ 1
r 8*
—
tus ẽ. Itẽ in diſſuaſione legis agratiæ Siqꝗd deliquero: nullæ ſunt uitgines. ꝗᷓ me a uobis deprecent᷑. ſed neq; ſolus Catullus. ita 15 uerbo uſus eſt. Pleni adeo furt ueterũ ſimilis in hoc uerbo ſignificationis. Ex quibus unũ& alteꝶ. quæ ſuppetierant appoſui 1 Q Ennius in Erichtheo nõ longe ſecus dixit. ꝗᷓ Catullus.
10 Quibus nunc inquit erumna mea libertatem paro.
1004 Tuibus ſeruitutẽ mea miſeria deprecor ſignificat abigo.& amolior. nel prece adhibi 1 ta. uel quo alio modo. Itẽ Ennius in creſphonte. Ego quum meæ uitæ parcã. letũ inimi cum deprecor. Cicero in libro quinto de repu. ita ſcripſit. qd quidẽ eo fuit maius. quia quũ in cauſa pari collegæ cẽnt. nõ mõ inuidia pari p erãt ſed ẽt claudi inuidiã Grac/ chi caritas deprecabatùr. lic quoq; item nõ eſt ualde precabatur. ſed quaſi propulſa- bat ·& defendebat ĩuidiã. Q uod græci propinqua ſignificaſiõe xp To- Ideſt deprecor. i. excuſo: euito: dicũt. Item pro. A. Licinio ſimiliter Cicero uerbo iſto utitur
1—— Quid inquit 4

SEPTIMVS XLII Quid inquit huic homini facias. Nõ ne cõcedas interdũ: ut excuſatione ſummaæ ſtul/ titiæ: ſummæ pbitatis odiũ deprecetur. itẽ in Verrẽ actionis ſecundæ proœmio. Nũc uero ꝗd faciat hortẽſius. Auaritiæ ne crimina frugalitatis laude deprecetur: an hoĩem flagitioſiſſinũ: libidinoſiſſimũ: nequiſſimũq; defendat? Sic igit Catullus eadẽ ſe fa cere dicit: quærens ueniã: ꝙ& male diceret ei palam: reſpueretq;:& recuſaret:deteſta/ teturq; aſſidue:& tamen eam penitus deperiret. 8 primus libros publice præbuerit legendos. Quantuſq; numerus fue/ tit athenis ante clades perſicas libroꝶ in bibliothecis publicoꝶ. Cap. xyii. bros athenis diſciplinaꝶ liberaliũ publicæ ad legendũ p̃bendos primus poſu iſſe dt Piſiſtratus tyrãnus. Deinde ſtudioſius accuratiuſq; ipſi atheniẽſes auxe rũt. Sed omnẽ illã poſtea libroꝶ copiã Xerxes athenaꝶ potitus: urbe ipſa pter arcẽ᷑: incenſa abſtulit: aſportauitq; in pſas. Eos porro libros uniuerſos multis poſt tem peſtatibus Seleucus rex: qui Nicanor appellatus eſt: referẽdos athenas curauit: ingẽs ſele ucꝰ poſtea numerus libroꝶ in ægypto a ptolemæis regibus: uel conquiſitus: uel cõfectus A nica⸗ t: ad milia ferme uoluminũ ſeptingenta. Sed ea oa bello priore alexãdrino: dũ diripit nor.
ea ciuitas: nõ ſponte neq; opa cõſulta: ſed a militibus forte auxiliariis incenſa ſunt. Alexan AVLI GELII NOCTIVM ATTICARVNM driæ bi⸗ COMMENT ARII LIBER SE TIM VS. bliothe ca
Admirãda quædam ex annalibus ſumpta de. P. Africano ſupiore: Caput primum. Vod de Olympiade philippi regis uxore: Alexãdri matre in hiſtoria 22 græca ſcriptũ ẽ: idẽ de. P. Scipionis quoq; matre: ꝗ prior afrieanus ap 9 pellatus eſt: memorie datum eſt. Nã&. Cn. Oppius& Iulius EHiginꝰ aliiq; qui de uita:& rebus Africani ſcripſerunt: matrẽ eius diu ſterilem exiſtimatam tradunt. P. quoq; Scipionẽ cũ quo nupta erat: liberos de ſperauiſſe. Poſtea in cubiculo: atq; in lecto mulieris: quũ abſente marito cubans ſola obdormiſſet: uiſum repente iuxta eã cubare ingẽtem anguem. Eumq; is: qui uiderant territis& clamantibus elapſum inueniri nõ quĩſſe. ipſum. P. Scipionem ad aruſpi- 6 ces retuliſſe. Eos ſacrificio facto reſpõdiſſe. fore ut liberi gignerent Neqʒ multis die- bus poſtea ꝗᷓ ile anguis in lecto uiſus eſt: mulierẽ cõcepiſſe: cõcepti fœtus ſigna: atqʒ ö ſenſum pati. Exinde menſe decimo peperiſſe. Natũqʒ; eſſe hunc. P. Scipionem africa- nũ: qui Annibatẽ& carthaginẽſes in Africa bello punico ſecũdo uicit. Sed& eũ impẽ dio magis ex rebus geſtis: ꝗ ex illo oſtẽto: uig eſſe uirtutis diuinæ creditũ eſt. Id etiam dicere haud piget· quod id illi: quos ſupra noĩaui. ijtteris mãdauerint. Scipionẽ hunc africanũ ſolitauiſſe noctis extremo. priuſꝗᷓ dilucularet in capitoliũ uentitare. ac iube/ te aperiri cellã iouis. atq; ibi ſolũ diu demorari ꝗᷓſi conſultantt᷑ de repu. cum ioue.Aedi tuoſq; eius tẽpli ſæpe eſſe demiratos. ꝙ ſolũ id tẽporis in capitoliũ ingredientem canes ſemper in alio ſæuientes neq; latrarent eũ. neq; incurrerent. Has uulgi de ſcipione opi- niones cõfirmare: atq; approbare uidebant᷑ dicta: factaqʒ eius pleraq; admiranda. Ex quibus eſt unum huiuſcemodi: aſſidebat: oppugnabatque oppidum in hiſpania ſitui: mœnibuſq;. ac defenſoribus ualidum& munitum. Re etiam cibaria copioſum. Nul⸗ laq; eius potiundi ſpes erat. Et quodã die ius in caſtris ſedens dicebat. atque ex eo loco id oppidum procul uidebatur. Tũ e militibus: qui in iure apud eũ ſtabant. interroga- uit quiſpiam ex more in quẽ diẽ locumq; uadimonium promitti iubetet. Et 1 ma⸗ li
r
.
.
*

„— T
rhodus
———
1 Perſes.
LIBER
num ad ipſam oppidi:qd obſidebaturarcẽ protendens: perendie inquit ſeſe ſiſtant illo in loco: atqʒ ita factum. Die tertio: in quem uadari iuſſerat: oppidum captum eſt. Eo/ dem die in arce eius oppidi ius dixit. De Ceſelliuindicis pudendo errore:quẽ offendimus in libris eius:quos inſcripſit le ctionum antiquarum. Cap. ii. Vrpe erratũ offendimus in illis celebratiſſimis cõmentariis lectionum antiq̃⸗ t tũdeſellii uindicis: hominis hercle pleraq; haud indiligẽtis: qd erratum mul tos fugit: qᷓꝗᷓ multa in Ceſellio reprehendendo ẽt ꝑcalumnias rima nent. Scri⸗ ſit ãt Ceſellius. Q Enniũ in. xiii. libro annalium cor dixiſſe maſculino genere: uerba Ceſelli ſubiecta ſunt. Malſculino genere cor: ut multa alia enunciauit Ennius. Nam in xiii. annali quem cor dixit. adſcripſit deinde uerſus Ennii duos. Annibal audaci dum pectore dehortatur. Ne bellum faciam: quem credidit eſſe meum cor Antiochus eſt qui hoc dixit aſiæ rex. Is admirat᷑:& permouetur:qꝙ Annibal carthagi⸗ nẽſis bellũ ſe facere po. ro. uolentem dehortetur. Hos autẽ uerſus Celellius ſic accipit Tanꝗ ſi Antiochus ſic dicat: Annibal ne me bellũ gerã:dehortat᷑: q quũ facit: æquale cor putat habere me ei: ꝗᷓ ſtultũ eſſe me credit: quũ id mihi perſuadere uult: hoc Ceſel lius quidẽ: ſed aliud longe Ennius. Nã tres uerſus ſunt nõ duo ad hãc Ennii ſnĩam ꝑti/ nẽtis. Ex quibus tertium uerſum Ceſellius non reſſ pexit. a b Annibal audaci dũ pectore dehortatur. Ne bellum faciam quem crediditeſſe meum cor. Suaſorem ſummum:& ſtudioſum robore belli Ho uerſuũ ſenſus: atq; ordo ſic opinor t᷑. Anibal ille audẽtiſſimus: atq; fortiſſimus
qu ego credidi: hoc. n. cor meũ eredidit: pinde atqʒ diceret: quẽ ego ſtultus hõ credidi
fore ſummũ ſuaſorẽ ad bellandũ: is me dehortat᷑: diſſuadet: ne bellũ faciã. Ceſelliꝰ ãt forte o ννονεννNVi. deſidioſius pot. i. iunctura iſta uerboꝶ captus quẽ cor dictũ putauit:& quẽ accentu acuto legit: quaſi ad cor referret᷑ nõ ad Annibal᷑. Sed nõ fugit me: ſi aliquis ſit tã incõditus ſic poſſe defendi cor Ceſelli maſculinũ. ut uideat᷑ tertius uerſus ſeparatim: atq; diuiſim legendus: pinde quaſi p̃ciſis interruptiſq; uerbis excla/ met antiochus:ſuaſorẽ ſummũ. ſed nõ dignũ t eis: ꝗ hoc dixerint reſponderi. Quid Tullius Iyro Ciceronis libertus reprehenderit in. M. Carbis orõne: quã p thodiẽſibus ĩ ſenatu dixit:& 4d ad ea: quæ rephenderat:reſſ ponderimus. Cap. ii. Iuitas rhodiẽſis:& inſula opportunitate:& oꝑum nobilitate:& nauigandi ſo- c lertia: naualibuſqʒ uictoriis celebrata: ea rhodienſis ciuitas:quum amica: atq; ſocia populi romani foret:Perſa tamẽ Philippi filio Macedonũ rege. cum quo bellũ populo romano fuit amico uſa eſt. Connixiq; ſunt rhodienſes legationibus Ro- mã ſæpe miſſis: id bellũ inter eos cõponere: Sed ubi iſta pacificatio perpetrari nequi⸗/ uit: uetba a pleriſq; rhodienſibus in cõcionibus eoꝶ ad populũ facta ſunt: ut ſi pax nõ fieret:rxhodiẽſes regem aduerſum populum romanũ adiutarẽt. Sed nullum ſuper ea re publicum decretum factum eſt. at ubi Perſes uictus: captuſq; eſt. rhodienſes perti⸗ muere ob ea. quæ cõpluries in cœtibus populi acta dictaq; erant. Legatoſq; romã mi- ſerunt ꝗtemeritatem quorundã popularium ſuoꝶ deprecaſẽnt᷑.& fidem conſiliumq; publicũ expurgarent. Legati poſtꝗ Romam uenerunt.& in ſenatum intromiſſi ſunt.
uerbiſq;

X= n
*
M
SEPTIMVS XLII uerbiſq; ſuppliciter pro cauſa ſua factis: de curia exceſſerunt: ſententiæ rogari cœptæ quumq; partim ſenatoꝶ de rhodienſi bus qremetur: maleq; eos animatos fuiſſe dice/
rent: bellumq; illis faciendũ cenſerẽte I um. M. Cato exurgit:& optimos fidiſſimoſqʒ
ſocios: quoꝶ opibus diripiendis: poſſidendiſqʒ non pauci ex ſummatibus uiris intenti infenſiq; erant defenſum conſeruatũq; pergit orõnemq; inclytã dicit. Q uæ& ſeorſui fertur: inſeriptaq; eſt ꝓthodienſibus:& in ꝗnto originũ libro ſcripta ẽ. Iyroãt Tul Tyro.
. 7
lius. M. Ciceronis libertus ſane ꝗdẽ fuit ingenio homo elegãti& haud quaꝗᷓ reꝶ lite 4 ulli?
rarũqʒ ueteꝶ indoctus. Eoq; ab neunte ætate liberaliter inttituto adminiculatore& g= ſi adminiſtratore in ſtudiis litteraꝶ Cicero ulus eſt. Sed ꝓfecto plus auſus eſt: q ut to- lerari: ignoſciq; poſſit: nãque epiſtolã cõſcripſit ad. Q Anxĩũ familiarẽ patroni ſuicõ fidenter:& nimis callide. In qua ſibimet uiſus ẽ orõnem iſtã ꝓ rhodiẽſibus acri ſubti- lique ingenio:& iudicio ꝑcenſuiſſe. Ex ea epiſtola libitum forte nobis ẽ reprehẽſiones eius quaſdam attingere: maiore ſcilicet uenia repnenſuri Tyron: qᷓtum ille reprehẽ-
derit Catonẽ: culpauit autẽ primũ hoc: ꝙ Cato inerudite:& cy Y. i. ineducate ut ipſe ait principio nimis inſolenti: niwiſque acti:& obiurgatorio uſus ſit cum uereri leſe oſtẽdit: ne patres gaudio: atque lætitiæ reꝶ geſtarum proſpere de ſtatu mẽtis ſuæ deturbati nõ ſatis conſiperent: neque ad recte intelligendũ: cõſulendumque eẽnt ido- nei. In principiis ãt inquit patroni qui pro reis dicunt: cõciliare ſibi:& cõplacare iudi/ ces debent. Sẽſuſque eoꝶ expectationeauſæ ſuſpẽſos: rigẽtiſq; honorificis: uerecun/ diſq; ſentẽtiis cõmulcete. Nõ iniuriis: atq; impioſis cõminationibus conficare. Ipſum d denique principiũ appoſuit cuius uerba hæc ſunt: ſcio ſolere pleriſque hoĩbus rebus ſecundis: atque ꝓlixis atque proſperis: aum excellentẽ: atque ſuperbiam: atque fero/ citatem augeſcere: atque creſcere: quod nunc mihi m agnæ curæ eſt: q hæc res tã ſecũ de ꝓceſſerit nequid in cõſulendo aduerſi eueniat: quod noſtras ſecundas res confricet Neue hac lætitia nimis luxurioſe eueniat. Aduerſæ res ſe domãt:& docent quid opus ſit facto. Secũdæ res lætitia ttanſuorſum tudere ſolent a recte cõſulẽdo atq; intelligen do. Quo maiore opere dico ſuadeoq; uti hæc res aliquot dies proferatur: dum ex tan to gaudio in poteſtatem noſtram redeamus. Quæ deinde Cato iuxta dicit: Ea inquit confeſſionem faciunt: nõ defenſionem: neque propulſationem: tranſſationemue cri- minis habent: ſed cum pluribus alis communicatiõem: ꝙ ſcilicet nihil ad purgandũ eſt. Atque ẽt ing inſuper profitetur rhodienſes: q accuſabant᷑: ꝙ aduerſus po. ro. regi magis cupiuerint: fauerintque. Id eos cupiſſe atque fauiſſe utilitatis ſuæ gratia: nero. Perla quoque rege uicto ad ſuꝑbiã: ferociãque& i mnmodicũ modũ inſoleſcerẽt: Eaqʒ ipſa uerba ponit ut infra ſcriptum eſt. Atque ego ꝗdẽ arbitror rhodiẽſes noluiſſe nos: ita depugnare: uti depugnatũ eſt. Neque regt Perſen uiciſſe: nõ rhodienſes id modo uoluere: ſed multos populos: ac multas nationes idem uoluiſſe arbitrer. Atque haud ſcio: an partim eorum fuerint: qui nõ noſtræ contumeliæ cã: id uoluerunt euenire. ſed enim id metuere: ſi nemo eſſet homo: quem uereremur: quicquid liberet: faceremꝰ ne ſub ſolo imperio noſtro in ſeruitute noſtra eſſent libertatis ſuæ cauſa in ea ſententia fu iſſe arbitror. Atque rhodienſes tamẽ Perſen publice nunꝗᷓ adiuuere. Cogitate quanto nos noſtri natiuĩ cautius facimus. Nam unus quiſque noſtrum. ſiquis aduerſus rem ſuã quid fieri arbitratur qumma ui cõtra nitit᷑: ne aduerſus illã fiat quod illi tamẽ per peſſi. Sed quod ad principiũ reprehenſum attinet: ſcire oportuit Jyronem: defenſos h ii * *

—ññ— ̃— 1
LIBER eſſe rhodienſes a Catone: ſed uta ſenatore:& conſularĩ:& cenſorio uiro: qd ꝗdẽ opti- mum eſſe publiũ exiſtimabat ſuadente hõ uta patrono ſolet cauſam pro reis dicente. Alia namq; principia conducũt reos apud iudices defendenti& clæmentiã: miſericor diaq; undiq; indagãti. Alia quũ ſenatus de repu. cõſulitur uiro auctoritate pſtanti ſen/ tẽtiis quorũdam iniꝗſſimis ꝑpmoto:& ꝓlutilitatibus publicis: ac pro ſalute ſocioꝶ gra uiter& libere indignãti ſimul: ac dolenti. Quippe recte& utiliter in diſciplinis rheto/ rum præcipit᷑ iudices de capite alieno: deq;cã ad ſeſe nõ ptinenti cognituros ex qua p̃⸗ ter officiũ iudicãdi: nihil ad eos ſimul periculi uel emolumẽti redundatuꝶ: cõciliam dos eſſe: ac ꝓpiciandos laudabiliter: ac placabiliter:& leniter exiſtimatiõi ſalutiq; eius qui apud eos accuſatus eſt: At quũ dignitas& fides:& utilitas oĩum cõmunis agit᷑: ob eamq; rẽ aut ſuadendũ quid: ut feet: at fieri iã cœpto: differendũt᷑: tũ qui ſe in huiuſ/ modi priucipiis occupat: ut beniuolos: benignoſq; ſibi auditores paret: ocioſam ope/ ram: in nõ neceſſariis uerbis ſumit. lamdudũ. n. negocia periculaq; ipſaꝶ reꝶ cõmu- nia: cõſiliis eos capiẽdis conciliãt:& ipſi potius ſibi expoſcunt cõſultoris beniuolentiã Sed qd ait ofeſſum Catonẽ noluiſſe rhodiẽſes ita depugnare uti depugnatũ ẽ: neq; re-
ẽ Perſen apo. ro. uinci. atq; id eũ dixiſſe nõ rhodiẽſis mõ. ſed multas quoq; alias nati- ones uoluiſſe: ſed id nihil ad purgandũ: extenuandũue crimen ualere: iam hoc primũ Tyro improbe mẽtitur. Verba ponit Catõis:& Alis tamẽ eũ uerbis calumniat᷑. Nõ enim Cato cõfitetur rhodienſes noluiſſe uictoriã eſſe Po. ro. ſed ſeſe arbitrari dixit: id eos noluiſſe: quod erat ꝓculdubio ſuæ opinionis profeſſio: nõ rhodiẽſium culpæ cõ- feſſio. In qua re: ut meũ quidẽ iudiciũ: non culpa tantũ uacat: ſed dignus quoq; lande admitationeq; eſt. quũ& ingenue& religioſe dicere uiſum ẽ cõtra rhodiẽſis quod ſẽ- tiebat:& parta ſibi ueritatis fide ipſum ilſud tamẽ. quod ↄtrariũ putabat᷑ flexit: c trã/ ſtulit: ut eos iccirco uel maxime æquũ eſſet acceꝑtiores: carioreſq; fieri populo roma no: quod quũ& utiles eſſent:& uellentregi eſſe factum. nihil tamẽ adiuuãdi eius gra
tia fecerint. Poſtea uerba hæc. ex eadẽ oratione ponit. Ea nunc de repẽte tãta nos bene
ficia ultto citroq; tantam amiciciam relinquimus. Q̃uod illos dicimus uoluiſſe face re: id nos priores facere occupabimus? Hoc inquit enthymema neꝗᷓ& uitioſum t᷑: re ſponderi enim potuit: occupabimus certe. Nã ſi nõ occupauerimus: opprimemur in- cidendũq; erit inſidias a quibus ante nos nõ eauerimus. Recte inqt hoc uitio dat lucili us poetæ euripidi: ꝙ quum Polyphontes rex propterea ſe interfeciſſefratrem diceret: q ipſe ante cõſilium de nece eius cœpiſſet. Meropa fratris uxor hiſce eũ uerbis eluſe/ F puy. Auge: ideſt nam ſi te occiſurus erat ut tu ais maritus: te quoq; occiſurum eẽ opor
ruit: ut quãdo tẽpus interponeretur. At hoc enim inquit plane ſtultitiæ plenum eo cã-
ſilio: atq; ea fini facere nolle aliquid: uti nunꝗᷓ id facias: quod uelis. Sed uidelicet Ty. to animum nõ aduertit nõ eſſe in omnibus rebus cauendis eandem cauſam: nõ huma næ uitæ negocia:& actiones:& officia: uel occupãdi: uel differẽdi: uel etiã ulciſcendi: uel cauendi: ſimilia eſſe pugnæ gladiatoriæ. Nã gladiatori compoſito ad pugnandum pugnæ hæc propoſita lors eſt: aut occidere ſi occupauerit: aut occumbere: ſiceſſaue/ rit hominum autem uita nõ tam iniquis: neque tam in domitis neceſſitatibus circun/ ſeripta eſt. ut iccirco prior ĩiuriam facere debeas: quam niſi feceris: pati pollis. Q uod tantum aberat populi romani manſuetudine occupare. ut ſæpe iam in ſeſe factas iniu
rias ulciſci
.

SEDPTIMVS XLIIII.
as ulciſci neglexerit. Poſt deinde uſum eſſe Catonem dicit: in eadem oratione argu- mentis parum honeſtis:& nimis audacibus. Ac nõ uiri eius: qualis fuit: ſed uafris: ac fallacioſis& quaſi græcorum ſophiſtarum ſolertiis. Nam quum obiiceret᷑ inquit rho dienſibus quod belſũ populo romano facere uoluiſſent: negauit pene. Sed ignoſci po poſcit: quia id nõ feciſſeat:& li maxime uoluiſſent: induxiſleqʒ eũ dicit: quã dialectici cedce· co y. ideſt inductionẽ appellat: rẽ adꝶmodũ inſidioſã:& ſophiſticam: neq; ad ueritates magis: ꝗᷓ ad captiones repertam: quum conatus ſit exemplis decipiẽtibuscol ligere: confirmareq; neminem: qui male facere uoluit plecti æquum eſſe: niſi qd factũ uoluit ẽt fecerit: uerba autem ex ea oratiõe Marci Catonis hæc ſunt. Qui acerrime ad uerſus eos dicit: ita dicit: hoſtis uoluiſſe fieri:& quis eſt tandem aoſtroꝶ: qui qd ad ſe attineat: æquum cen ſeat quenquam pœnas dare ob eam rẽ: ꝙ arguatur malefacere uo luiſſe? Nemo opinor. Nam ego quod ad me attinet nolim. Deinde paulo infra dicit Quid nunc?& quæ tandem ſex eſt tam acerba: quæ dicat: Siquis idifacere uoluerit: mille nummis:dimidium familiæ:mulcta eſto.Siquis plus quingenta iugera habete uoluerit: tanta pœna eſto. Si quis maiorem pecudum numerum habere uoluerit: tan tum damni eſto. Atqui nos omnia plura habere uolumus:& id nobis impune eſt. Po/ ſtea ita dicit: ſed ſi honorem non æquum eſt haberi ob eam rem: ꝙ benefacere uoluiſ⸗ ſe quis dicit: neq; fecit tantum. Rhodienſibus tale erit: nõ ꝙ malefecerunt ſed quia uo- luiſſe dicũtur. His argumẽtis Tyro Tullius. M. Catonem contẽdere& cõficere dicit rhodiẽſibus quoq; impune ec 5— ꝙ hoſtes ꝗdẽ po.ro.eẽ uoluiſſent.& ꝗ maxime nõ fuiſſent. Diſſimulari ãt nõ poſſe ait qu paria& cõſimilia nõ ſint plus ꝗngenta iuge- ra habere uelle quod plebiſcito colonis prohibitum fuit:& bellũ iniuſtũ: atq; impium po. ro. facere uelle:neqʒ itẽ inficiari poſſe: quin alia cauſa in premio ſit: alia ĩ pœnis: nã beneficia ingt ꝓmiſſa operiri oportet: neq; ante remunerarĩ: ꝗᷓ facta ſint: iuiurias autẽ imminentis præcauiſſe: iuſtum eſt magis:ꝗᷓ expectauiſſe. Summa. n. profeſſio ſtulti⸗ tiæ inquit: nõ ite obuiam ſceleribus cogitatis: ſed maneres opeririq; ut quum admiſſa: & perpetrata fuerint: tum deniq; ubi: quæ facta ſunt: infecta fieri nõ poſſunt: punian- tur hæc Tyro in Catont᷑: nõ minus frigide ſane: ꝗᷓ inaniter: ſed enim Cato non nudam nec ſolitariam: nec improtectam hãc ec ν facit. Sed multis eam modis præ- fulcit: multiſq; alis argumẽtis conuelat.& quia nõ rhodienſibus magis ꝗᷓ reipu. cõſu lebat: nihil ſibi Gcdusfictugg in ea re turbe duxit: quin omnium ſentẽtiarum uia ſerua tum ire ſocios niteretur. Ac primum ea nõ ĩcallide cõquiſiuit: quæ nõ iure naturæ: aut
iure gentium fieri prohibentur: ſed iure legum aliquius medẽdæ: aut temporis cauſa
iuſſarum: ſicut eſt de numero pecoris. aut de domino agri præfinitio. aut eiuſmodi ali quo. ĩ quibus tribus quod ꝓhibitum fieri pleges ꝗdem nõ licet uelle id tamẽ᷑ facere. ii liceat. ĩhoneſtum nõ eſt. Atq; eas res cõtulit ſehorſum miſcuitq; cũ eo. quodneq; face/ re. neq; uelle.ꝑ ſeſe honeſtũ tũ deide ne diſparilitas collatſõis euidẽs fieret. pluribus id . Frusurcnt defenſat Neq; tenuis iſtas.& enucleatas uolũtatum ĩ rebus illicitis rep̃/ henſiões. qualia in philoſophorum ocio diſputãtur. magnifacit. ſed id ſolum ex ſum- ma ope nititur. ut cauſa rhodiẽſium quorum amicitiam retineri ex repu. fuit autæqua iudicaretur. aut quidem certe ignoſcẽda. Atq; interim. neq; feciſſe rodiẽſes bellum. ne que facere uoluiſſe dicit. terim autem facta ſola cenſenda dicit. atque ĩ iudicium uo- canda. led uoluntates nudas. inaniſq;. neque legibus.neque penis fieri opnoxias. inter *

——
LIBER dum tamen: quaſi deliquiſſe eos cõcedat: ignoſci poſtulat:& ignoſcentias utiles et᷑ re bus humanis docet: ac niſiignoſcant: metus in republica reꝶ houaꝶ moet ſed. n. cõ- tra ſi ignoſcatur cõſeruatum iri oſtendit: po. Ro. magnitudinẽ ſuperbiæ: quoq; crimẽ quod tunc præter cætera in ſenatu Rhodienſibus obiectum erat mitifica:& prope di uina reſponſionis figura eluſit& eluit. Verba adeo ipſa ponemus Catonis: quoniam Tyro ea prætermiſit. Rhodienſes ſuperbos eſſe aiuntid obiectantes: quod mihi e libe ris meis minime dici uelim: ſunt ſane ſuperbi: quid id ad nos attinet: id ne iraſcimini ſi quis ſuperbior eſt: ꝗᷓ nos. Nihil prorſus hac compellatione dici poteſt: neq; grauius: neq; munitius aduerſus homines ſuperbiſſimos facta: qui ſuperbiam in ſeſe amarent in als reprehenderent: prætetea animaduertere eſt in tota iſta Catonis oratione:om/ nia diſciplinaꝶ rethetoricaꝶ arma atq; ſubſidia mota eſſe: ſed non pinde: ut in decur- ſibus ludicris: aut ſimulacris prœlioꝶ uoluptarĩis fieri uidemus. Nõ inꝗᷓ diſtincte ni- mis ac compte: atq; modulate res acta eſt. ſed quaſi in ancipiti certamine quum ſparſa acies eſt: multiſq; locis marte uario pugnatur: ſic in iſta tum cauſa Cato quum ſuper- bia illa rhodienſium famoſiſſima multoꝶ odio: atq; inuidia flagraret: omnibus ꝓmi⸗ ſcue tuendi: atq; propugnandi modis uſus eſt:& nunc ut optime meritos cõmendat: nũc tanꝗᷓ ſi innocẽtes purgat.& ne bona diuitiæqʒ eog expectant᷑:obiurgat: nunc etiã quaſi ſit erratum deprecat᷑: nũc ut neceſſarios reipu. oſtentat: nũc clementiæ: nũc mã ſuetudinis maioꝶ: nunc utilitatis publicæ cõmonefacit: eaq; oĩadiſtinctius: numero/ ſiuſq;:ac cõptius fortaſſe dici potuerint. Fortius atq; uiuidius potuiſſe dici nõ uidẽtur. Iniq; igitur Tyro Tullius: qui ex oĩbus facultatibus tam opulẽte orõnis apeis inter ſe/ ſe:& cohærentibus paruũ ꝗqppiam nudũq; ſumpſit: qd obtrectaret: tanꝗᷓ nõ dignum. M. Catone fuerit: ꝙ dictoꝶ n ꝑpetratoꝶ uolũtates: nõ cẽfuerit puniẽdas. Cõmodius at erectiuſq; de his meis uerbis: quibus Tul. Tyrõi reſpõdi: mõ xciſtimauit: iudiciũq; faciet: q& otationẽ p̃am Catonis totã acceperit in manus:& epiſtolã Tyronis ad An xium ſcriptam reqtere& legere curauerit. Ita. n. nos ſincetius exploratiuſq; uel corri⸗ gere poterit: uel probare.
Cuiuſmodi ſeruos:& quam ob cauſam Celius Sabinꝰ juris ciuilis auctor pileatos uenũdari ſolitos ſcripſerit:& q̃ mancipia ſub Corona more maioꝶ uenerint. Atque id a ipſum ſub corona quid ſit. Cap. iii. Pileati: Ileatos ſeruos uenũ ſolitos ire: quoꝶ nomine uẽditor nihil pᷣftaret. Celius ſabi ſeruĩ p nus ĩuriſperitus ſeriptũ reliquit cuius rei cauſam eſſe ait: ꝙ eiuſmodi conditio uẽdebã nis mãcipia inſignia eẽ inuendũdo deberẽt: ut emptores errare:& capi nõ pol tur ¶ ſent: neq; lex uendũdi opperiẽda eſſet: ſed oculis iã pcipetẽt quodnã eẽt mãcipioꝶ ge- nus licuti inꝗt antiqtus mãcipia iure belli capta corõis ĩduta ueniebãt:& ĩceirco dice: bant᷑ ſub coronis uenire. Nã ut ea corõa ſignũ erat captiuoꝶ uenaliũ: ita Pileus ĩpoſi- tus demõſtrabat eiuſmodi ſeruos uenũdarĩ quoꝶ noĩe emptori uẽditor nihil pᷣſtaret. Eſt ãt alia rõnis huius opinio: cur dici ſolitum ſit captiuos ſub corõa uenũdari: ꝙ mili- tes cuſtodiæ cã:captiuoꝶ uenaltũ greges circũſtarẽt: eaq; circunſtatio militũ corona appellata ſit. Sed id magis ueꝶ eſſe: quod ſupra dixi. Cato quoq; ĩ libro: quẽ cõpoſuit de re militari docet: Verba ſunt hæc Catonis. Vt populus ſua oꝑa potius ob rẽ bene- geſt am coronatus ſupplicatũ eat: ꝗᷓ re malegeſta coronatiſꝭ ueneat. Hiſtoria de Polo hiſtrione memoratudig na: Cap. y ö l hiſtrio in —

SEP TIM VS XIV
Iſtrio in terra græcia fuit fama celebri qui geſtus& uocis claritudine:& ue- h nulſtate cæteris anteſtabat: nomen fuiſſe aiunt polũ: tragedias poetaꝶ nobi liũ ſcite atq; aſſeuerate actitauit. Is Polus unice amatum filium morte amiſit eum luctum: quoniam ſatis uiſus eſt luxiſſe: rediit ad quæſtũ artis: j co tẽpore Athe- nis Electram Sophoclis acturus geſtare urnam: quaſi cum Oreſtisoſſibus debebat. ita compoſitũ fabulæ argumẽtũ eſt: ut ueluti fratris reliquias ferens Electra complo 1 ret con miſeraturq; interitum eius: qui per uim exſtictus exiſtimatur. Igitur Polus lu 1 gubri habitu Electræ indutus oſſa:atq; urnã e ſepulchro tulit fili:& quaſiſoreſtis am plexus oppleuit omnia: non ſimulacris: neq; imitamentis: ſed luctu atq; lamentis ue- ris& ſpirantibus: ita quum agi fabula uideretur:dolor actitatus eſt. i Q uid de quorũdam ſenſuũ naturali defectione Ariſtoteles ſcripſerit. Cap. vi. Xquiq; ſenſibo:quos aĩantibo natura tribuit: uiſu:guſtu: auditu: tactu: odo e ratu: quos græci cio αοσαεg: ſdeſt ſenſus oi. i. uiſũ: aof. i. auditũ: Y- iy. i. guſtũ: ch. i.tactũ:& g pον: ideſt odoratũ appellãt: qdã aĩaliũ alia 1
alio carẽt:& aut cæca natura gigbunt aut inora: ĩauritaue: nullũ aũt gigni aĩal Ariſto 1 teles dicit: quod aut guſtus ſenſus careat: aut tactus: uerba ex libro eius: quẽ dE pi A 1 Aq. i. de mẽoria cõpoſuit: hæc ſũt. rav. AE c iy: i E ονν d ντινcα,N E i t ονοντ 9 9 A qc. i. tactũ uero:& guſtũ oĩa hẽnt. præter ꝗᷓ aĩantium imperfecta. 1
An afatim quaſi admodũ prima acuta pronuntiandum ſit:& quædam itidem non incurioſe tractata ſuper aliarum uocum accentibus. Cap. Vi. 3 Nnianus poeta præter ingenii amœnitates: litteraꝶ quoq; ueterum& ratio- a num in litteris oppido ꝗᷓ peritus fuit:& lermocinabatur mira quadam:& ſci ta ſuauitate: is afati.i.admodum prima acuta: nõ media ꝓnunciabat. Atq; ita afatim ueteres locutos cenſebat: itaq; ſe audiente Probum grammaticum hos uerſus in Plau. f ti ciſtellaria legiſſe dicit. Potin es tu homo facinus facere ſtrennuum. Aliorum eſt afatim qui faciant. Sane ego me uolo fortem perhiberi uirum. Caulamq; huic accentui dicebat: q afatim non eſſent duæ partes oronis: ſed utraque pars in unã uocẽ coaluiſſet: ſicuti in eo quoq; quod ex aduerſum dicimus: ſecũdã ſyl- Exad⸗ labã debere acui exiſtimabat: quoniã una nõ duæ eẽnt orationis partes. Atq; ita opor/ uerſum tere apud Terẽdũ legi dicebat in his uerſibꝰ. In quo hæc diſcebat ludo exaduerſũ lo- adfabre co. tõſtrina erat qͥdã. addebat ẽt quod ad ꝓuerbiũ tũ ferme acueret᷑. quũ ſign ficaret admo/ eco re oiy. quã ĩtẽtionẽ nos dicimꝰ: ſicuti adfabre:& admodũ& ad probe dicunt᷑. Cæ dum tera ꝗdẽ ſatis cõmode annianꝰſed hãc ꝑticulã quã ſemꝑ quũ itẽtionẽ ſiguificaret acui adpro- putauit nõ id ppetuũ ur᷑ Nã& adoptus quũ dicimꝰ.& adprimus.& adprime inten/ be. tio in his uerbis demõſttat᷑. neq; tamẽ ad ꝑticula ſatis cõmode accẽtu acuto ꝓnuntiat ad pri/ Adprobus tamẽ. quod ſignificat ualde ꝓbus nõ inficias eo. ꝙ pria ſyllaba acui denat. mus. Cecilius in eomerdia quæ ĩſcribitur triũphus. uocabulo iſtoutit᷑. Hierocles hoſpes t adpri- mihi adoleſcẽs adprobus. Nũ igitur in his uocibus quas nos nõ acui diximus. ea cã me. t. ꝙ ſyllaba ĩſequitur natura lõgior. q nõ ferme patitur acui prior ĩ uocabulis ſyllaba adpr o/ rum pluriũ ꝗᷓ duaꝶ. adprimũ àutẽ longe primũ. L. Liuius in odyſſea dicit in hoc uer bus. ſu. Ibi deniq; uir ſunnmudadprimus patroclus. Idẽ Liuius i odiſſea præmodum dicit adpri⸗ quaſi admodũ, Parceres inquit præmodũ. Quod ſignificat ſupramodũ. dictũq; ẽ qi mum.
—
ä
*

1——
LIBER. præmo prætermodũ: ĩn quo ſcilicet prima ſyllaba acui debuit. 2 dum. Kes ſupra fidem habita ſuper amatore delphino:& pueto amato. Cap · vii.
Delphi Ephinos uenerios eſſe:& amaſios nõ modo hiſtoriæ ueteres ſed recẽtes quo
ni d q; memoriæ declarãt. Nã& ſub Cæſaribus in puteolano marĩ: ut Appiõ ſcri
ptũ reliꝗt:& aliquot ſæculis ante apud maupactũtut Theophtatus tradidit
amatores flgrãtiſſimi delphinoꝶ ꝗdã cogniti cõpertiq; ſũt. Neq; i amauerũt: qd ſũt
ipſi genus: ſed pueros forma liberali: in nauiculis forte aut ĩ uadis littoꝶ cõſpectos mi
ris& humanis modis arſerũt uerba ſubſcripſi ci eruditi uiti ex ægyptiacog
libro qnto: ꝗbꝰ delphini amãtis& pueri nõ abhorrẽtis cõſuetudies: luſus geſtatiões
aurigatiões refert: eaq; oĩa ſeſe ipſum: muſtoſq; alios uidiſſe dicit. ccti cr AO
Ao NSL AeIerp VI Ae Aꝙinct ep τ e cel A K p cc ACN SND oHð/
noy pci. cr oονα edi copO HHN ,E«· oi νιανν AEN νον dsl. Act e
T ⁰ n. Kei Fg Gf& cep A iẽñx o Oννẽ“. ονντ⁰ αꝝ⁰
deo K DAO iS ES HDA Nπů᷑Aaαονονion Aπνẽ¼:t Nc A ee errõ Ac
peu peo li cc HH Aic g Sαο αονοαιi ix νννẽ,Aj˖“ oO ο⁰νο N i.& ꝗdẽ
nos uidimꝰ apud puteolos delphinũ amãtẽ mire pueꝶ: ĩclamatũ a puero acciri. Anna
tãs itaq;& pẽnæ aculeos uelut uagina cõdẽs: ne dilectũ ſibi corpꝰlaceraret: pbebat a/
ſcẽſuro dorſũ teceptũq; eꝗtis mõ ĩſidẽtẽ ꝑ magnũ æquor ad trigita fere paſſuũ milia
deferebat. Roma igit᷑: oĩſq; italia eo cõfluebat: ut piſcẽ ꝑamorẽ ueneriũ uehẽtẽ pueꝶ
aſpectaret: ad hæc adiicit rẽ nõ minꝰmirãdã. Poſtea ĩqt idẽ ile puer deſphio amœnuſ
morbo affecto obiit ſuũ diẽ: atille amãs: ubi ſæpe ad littus ſolitũ annauit:& puer ꝗ̃ in
primo uado aduẽtũ eius opperiri cõſueuerat: nuſꝗᷓ fuit: deſiderio tabuit: exanimatuſ/ qʒeſt:& in littore iacẽs ĩuẽtus ab iis ꝗ rẽ cognouerãt: ĩ ſui pueri ſepulchro humatꝰ ẽ.
Pepoſci memor di: pepugi: ſpepõdi:& occecurri: pleroſq; ueteꝶ dixiſſe non uti po
ſtea receptũ eſt dicere: per o aut ꝑu litterã in prima ſyllaba poſitã: ſed per e: atq; adeo
tæcæ rationis exemplo dixiſſe. Præterea notatum: q uirĩ non indocti: neq; ignobiles
à uerbo deſcendo non deſcendi: ſed deſcendidi dixerunt. Cap. ix.
Opoſci: momordi: pupugi. cucurti ꝓbabiliter dici uidentur. atq; ita nũc oẽs
memor p ferme doctiores huiuſcemodi uerbis utũt᷑. Sed. Q. Ennius ĩ ſatyrismemor
di derit dixit ꝑe litterã. nõ momorderit. Meũ ingt n eſt. at ſi me cauis memor
derit. Itẽ Laberius ĩ gallis de integro patrimonio meo cẽtũ milia nummũ memordi
Itẽ idẽ laberius ĩ coloratore. Itaq; leui pria ꝑcoctus. ſimul ſub dentes mulieris ueni bis
ter memordit. Itẽ. P. Nigidius dęanimali 55 libro ſecũdo, Serpens ſi memordit. gal
lina deligitur.& opponitur. Itẽ Plautusĩ aulularia. Vt admemordit hoĩem Sed idem
ptæmor Plautus ĩ trigemini. nõ præmordiſſe. neq; præmomordiſſe dixit. ſed pmorſiſſe. Ni fu
ſiſſe ¶ giſſẽ ingt mediũ credo p̃morſiſſet. Itẽ accius ĩ cõciliatrice urſum ſe memordiſſe autu
pepoſci mat. Pepoſci quoq; nõ popoſci Valerius Antias in libro annaliũ xlv. ſcriptum reliꝗt
pepuge Deide Licinius tri. ple. perduellionẽ ei diẽ dixit.& comitiis diẽ a. Q. Martio prætore
ro err quoq; acta ĩ ædilitio dicit. Sed ſi pepugero. metuet. Heliũ quoq;
occecur Tuheronẽ libro ad. C. Oppiũ ſcripto occecurrit dixiſſe. ꝓbus annotauit& hæc eius
rit. uerba appoſuit, Si generalis ſpecies occecurrit. dem probus Valerium antiatẽ libro
Spepõ/ hiſtoriarũ duodecimo ſpepõderat ſcripſiſſe annotauit. uer ba eius hæc poſuit. Tibe
di. rius Gracchus. ꝗqᷓſtor. C. Mancino ĩ hiſpania fuerat.& cæteri qui pacẽ ſpepõderãt.
Ratio aũt

SPTIMVS 1
Ratio at iſtaꝶ dictionũ hæc ct᷑ uideri põt: quoniã græci i q̃dã ſpecie præteriti tpis: qc cctpci u eHο:ideſt præteritũ perfectũ appellant: ſecũdã erhilt rd ine plerumq; uertunt. pete Je I pœt e: delt ſcribo ſcripſi: c π: ideſt facio feci: Acæ-
A AA. i. garrio garriui: to Ep Her. i.teneo teriui N A.:
ideſt lauo laui: ſic etgo mordeo memordi: poſco pepoſci: tẽdo tetẽdi tãgo tetigi:pũgo pepugi: ſpõdeo ſpepõdi: curro cecurri: tollo tetulli facit: ſic&. M. Tullius&. C. Cæ/ ſar mordeo memordi: pun 8⁰ pepugi: ſpõdeo ſpepõdi dixerũt: præterea inueni a uer- bo ſcindo ſimili ratione nõ ſeiderat: ſed ſeſciderat dic tum eſſe. L. Accius in ſotadicoꝶ Sceſi- libro primo: ſceſciderat dicit uerba eius hæc ſunt. Non ergo aquila ita uti prædicãt ſce derat ſeiderat pectus. Ennius quoq;& Valerius Antias in libro hiſtoriarũ. lxxv. uerba hæc ſeriplit. Deinde funere locato ad forum deſeẽdidit. Laberius quoque in Catuliario ita deſcen- ſcriplit. Ego mirabar quomodo mammæ mihi deſcendiderant. ö didit.
Vſuſcapio& copulate& recto uocabuli caiu dicit᷑: ita pignoriſcapio coniũcte& eadem uocabuli forma dictum eſt. Cap. x. Vſuca Thæc uſuſcapio dicit᷑ copulato uocabuloa littera in eo tractim pronũciata pio e ſitapignoriſcapio iunctæ ſunt partes:& productædicebãtur: uerba Catonis higno⸗ ſunt ex prĩo epiſtolicarũ quæſtionũ. Pignoriſcapio ob æs militare: quod æs a rilcapio tribuno ærario miles accipere debebat uocabulũ ſeorſum fit: ꝑquod ſatis dilucet hãc capionem poſſe dici: quaſi hanc captionem:& in uſu& in pignore. Neq; leuitatẽ: neq; neqtiã ea ſignificatiõe eẽ ꝗᷓ ĩuulgi ſermonibus dicunt᷑. Cap. xi. Leuitꝰ Euitatẽ plerũq; nũc ꝓ in cõſtãtia:& mutabiitate dici audio:& nequitiam, Neqtia ſolertia: aſtutiaq;:ſed ueterũ hominũ ꝗ ꝓprie: atq; ĩtegre locuti ſunt: leues di Leuis xerũt: quos uulgo nũc uiles:& nullo honore dignos dicimus& leuitatẽ ap- Nequã pellauerũt peride J lenitatẽ. Et nequã hominẽ nihili: neq; rei: neq; frugis bonæ quod
genus græci fere c οοο H. i. ꝓdigũ:u AO. i uel libidinoſũ:g cNpE¹ O9. i. uel in utilẽ: GY Gy. i. uel iutilẽ:n æια ir p O. i. uel ĩprobũ: n ulcepoy. i. uel ſceleftũ di⸗/ cũt. Q uicxẽpla hoꝶ uerboꝶ reqrit: ne ĩ libris nimis remotisquætat: ĩueniet ea in. M.
Tulli ſecũda antonianag: nã quũ genus quoddã ſordidiſſimum uitæ: atq; uictus. M.
Antoni idẽ demõſtraturus eẽt: ꝙ i caupona deliteſceret: ꝙ ad ueſpeꝶ ppotaret: ꝙ ore
ĩuoluto iter faceret: ne cognoſceretur: hæc& alia huiuſcemodi: quũ ĩ eũ dicturus eẽt:
Videie inqt hoĩ cleuitatẽ: tãꝗᷓ prorſus iſta decora hoc uitio ĩ hoĩe notarẽtur: at poſtea i eũdẽ antoniũ ꝓbra ꝗdã alia ludibrioſa:& turpia ĩgeſſeſſet: ad extremũ hoc addidit.
O hominẽ nequã: nihil enĩ magis pprie poſſum dice. Sed ex eo loco. M. Lullii uer ba cõpluſcula libuit ponere: at uidere leuitatẽ hoĩs: quum ora diei decima fere ad ſaxa rubra ueniſſet: delituit in q̃dã cauponula: atq; ibi ſe oceulẽs ꝑpotauit ad ueſpeꝶ: inde
ciſio celeriter ad urbẽ ad ductus: domum uenit ore ĩuoluto. lanitor rogat ꝗs es tu. A.
Marco tabellarius: cõfeſti ad eã: cuius cauſa uenerat deducitur. Eiq; epiſtolam tradit quã illa quũ legeret flẽs erat. n. ſcripta amatoriæ. Caput ãt litteraꝶ hoc erat: ſibi cũ illa mima poſthac nihil futuꝶ omnẽ ſeamorẽ abieciſſe illius atq; ĩ hac tranfudiſſe: Q uũ
mulier fleretuberius: hõ miſericors ferre nõ potuit. Caput aperuit: in collum inuaſit.
O hominem nequã: nihil enim magis proprie poſſum dicere. Ergo utte catamitum. nec opinato: quũ oſtẽdiſſeꝭ: ꝓræter ſpem mulier aſpiceret. Iecirco urbem terrore no- turno italiã multoꝶ dieꝶ metuꝑturbaſti? Cõſimiliter quoque Claudius in primo an

—ů—
1 1 1 1
LIBER. naliũ. nequitiã appellauit luxũ uitæ prodigũ effuſumq; ĩ hiſce uerbis. Perſuadẽti cui⸗ dam adoleſcẽti Lucano qui apprime ſummo genere gnatus erat. ſed luxuria& neqtia Nolo, pecuniam magnam cõſumpſerat. M. Varro in libris de lingua latina. Vt ex nõ& uo Nequã jo inquit. nolo fit ſic ex ne& ꝗcquã media ſyllaba extrita cõponitur nequã. P. Africa/ nus pro ſe contra L ib. Aſelliũ de mulcta ad populũ. Omnia mala probra flagitia quæ homines faciũt: in duabus rebus ſunt malitia atqʒ nequitia: utrũ defendis? malitiã an nequitiã. an utrunq; ſimul: Si nequitiam defendere uis licet. Sed tu in uno ſcorto ma- iorẽ pecuniã abſumpſiſti: ꝗᷓ quãti omne inſtrumẽtũ fundi Sabini incenſum dedicaui ſti. Si hoc ita eſt: qui ſpõdet mille nũmũ. Sed tu plustertia parte pecuniæ paternæ per didiſti: abq abſumpſiſti in flagitiis. Si hoc ita eſt: qui ſpondet mille nummum: nõ uis nequitiam: Age malitiam ſaltem defendas. ſed tu uerbis conceptis coniuraſti ſciens: ſciente animo tuo. Si hoc ita eſt: qui ſpondet mille nummum. De tunicis xi Acroig: ideſt manicatis ꝙ earum uſum. P. Africanus Sul. Gallo lo obiecit. Cap. xi. Vnicis uti uirũ prolixis ultra brachia.& uſq; in primores manus: ac prope ĩ digitos romæ: atq; omni in latio indecorũ fuit. Eas tunicas græco uocabulo noſtri vip A cνονι. i. manicatas appellauer ũt. Fœminiſq; ſolis ueſtẽ. lõge lateq; diffuſam ĩ decorẽ exiſtimauerũt: ad ulnas cruraq; aduerſus oculos protegenda Viri autẽ Ro. primo quidẽ᷑ ſine tunicis: toga ſola amicti fuerũt: poſtea ſubſtrictas:& breuis tunicas citra humeꝶ deſinẽtes habebãt: qdgenus græci dicũt foi Act. i. ſub ſtrictas ſine manicis tunicas. Hac antiqtate ĩductus. P Africãus Pauli filius: uir oĩbo bõis artibo atq; oĩ uirtute p̃ditus. P. Gallo hoĩ delicato iter pleraqʒ alia q obiectabat id quoq; pbro dedit. q tũicis uteret᷑ manus totas opiẽtibo: uerba ſũt hæc Vapieis Nãꝗ quotidie ũguẽtatus aduerſus ſpeculũ ornet᷑: cuius ſupcilia redunt᷑. ꝗ barba uulſatfœ minibuſq; ſubuulſis ambulet: ꝗ ĩ cõuiuiis adoleſcẽtulus cũ amatore: cũ cheridota tu- nica ĩferior accubuerit: q nõ mõ uinolus: ſed uiroſus quoq; ſit eũ ne qſꝗ dubitet: quin idẽ fecerit: quod cinædi facere ſolent. Virgilius quoq; tunicas huiuſcemodi quaſi fœ mineas ac probroſas criminatur. Et tunicæ manicas:& habent ridimicula mitræ. Q. quoque Ennius carthaginenſium tunicatam iuuentutẽ non uidetur ſiue ꝓbrodixiſſe. Quem claſſicum dicat. M Cato: quem infra claſſem. Cap. xiii. Laſſicidicebant᷑ non omnes: qui in claſſibus erant: ſed primæ tantum claſſis dlallcꝰ homines: qui. c. xxv. milia æris ampliuſue cenſi erant. Infra claſſem autẽ ap- pellabant᷑: ſecũdæ claſſis: cæterarũque omnium claſſium: qui minore ſum- ma æris: quã ſupra dixi: cẽſebantur. Hoc eo ſtrictim notaui: quoniam in. M. Catonis oratione: qua uoconiam legem ſuaſit: quæri 1 claſſiꝰ: quid infra claſſem. De tibus dicendi generibus: ac de tribus philoſophis: qui ab athenienſihus ad ſe/ natum Romam legati miſſi ſunt. Cap. xiiii. Tin carmĩe:& in ſoluta oratiõe genera dicẽdi probabilia ſunttria: quæ græ e ci xapœerñ̃pœo formas uocãt: nominaq; eis fecerũt apponi q põ 10 uso. Noſq; quẽ primũ poſuimꝰ uberẽ uocamꝰ ſecũdũ gracilẽ: tertiũ me diocrẽ. Vberi dignitas: atq; ãplitudo ẽ: gracili uenuſtas& ſubtilitas. Medius ĩ cõfinio c utriuſque modi particeps. His ſinguls or̃onis uirtutibus uitia agnata ſunt: pari nu- mero quæ eaꝶ modũ& habitũ ſimulacris falſis emẽtiũt᷑: ie plerũque ſufflati: atq; tu midi fallũüt
tunicæ t
Toga
Infra claſſem
Tria di cẽdi ge
nera.

8 ö
a 5
een
rene
2
1
3
*
e
7
*
SE TIMVS XLVII
midi fallũt pro uberibus: ſqualẽtes& ieiuni dicti Fro gracilibꝰ incerii& ambiguĩ ꝓ
mediocribus. Vera aũt& propria huiuſcemodi formatũ exẽpla in latina lingua. Vi. Varro eſſe dicit: ubertatis Pacuuiũ: gracili tatis Luciliũ:mediocritatis Terẽtium. Sed ea ipſa genera dicẽdi iã anti qtus tradita ab Homero ſunt tria tribus. Magnificum in VIyxe:& uber eſt: ſubtile ĩ Menelao:& cohibitũ mixtũ moderatũq; ĩ Neſtore. Aĩad⸗ uerla eadẽ tripartita uarietas ẽ i tribus philoſophis: quos atheniẽſes romã ad ſenatum populũq; to. legauerũt: ipatũ uti mulctã remitterẽt: quã fecerãt ꝑꝑoropi uaſtationẽ ea mulcta fuerat talentum fere ꝗqngentũ: erãt iſti philoſophi. Carneades ex academia Diogenes ſtoicus. Critolaus peripateticus:& in ſenatũ qꝗdem introducti ĩterprete uſi ſunt Cecilio ſenatore: ſed ante ipſi ſeorſum quoq; quiſq;oſtentãdi gra magno cõuẽtu hoĩum diſertauerũt: tũ admirationi fuiſſe aĩũt Rutilius& Polybius philoſopho tri um ſui cuiuſq; generis facũdiã. Violẽta inqunt:& rapida Carneades dicebat. Scita& teretia Critolaus. Modeſta Diogenes& ſobria: unũ quodq; aũt genus: ut diximꝰquũ caſte pudiceq; ornaturifit illuſtrius quum fucatur: atq; prælinitur: fit præſtigioſum. Quia ſeuere moribus maiorum in fures uindicatum ſit.& quid ſcriplit Mutiꝰ Sce uola ſuper eo: quod ſeruatum datum: commodatumus eſſet. Cap. xv. Abeo in libro de. xii.tabulis ſecũdo acria:& ſeuera iudicia de furtis habita eſ ſeapud ueteres ſcripſit. Idq; Brutum ſolitum dicere: furti dãnantum eſſe: qui iumentũ aliorſum duxerat:ꝗᷓ quo utendum acceperat. Item qui longius pro duxerat: ꝗᷓ quem in locũ petierat. Itaq;. Q. Scæuola in libroꝶ quos de iure ciuili com poſuit.xvi. uerba hæc poſuit. Q uod cui ſeruãdum datum eſt: ſi id uſus eſt. ſiue quod
utendum acceperit: ad aliam rem: atq; acceperat: uſus eſt forti ſe obligauit.
Locus exſcriptus e ſatyra. M. Varronis: quæ xe pi᷑ Acc. ideſt de eduliis ĩ ſcripta eſt: de peregrinis ſcilicet ciborum generibus:& appoſiti uerſus Euripidis: qui- bus delicatorum hominum luxuriantem gullam confutauit. Cap. xyi.
Arro in ſatyra: quã doe pił Ae ur. i. de eduliis:cibis egrinis& lauticiis
u ilſcripſit:lepidæ admodũ& ſcite factis uerſibꝰ cœnag 2 exqſitas deli tias cõprehẽdi: Nã pleraq; id genus: q helluões iſti terra:& mari cõquirũt ex
poſuit: ĩcluſitq; i numeros ſenarios& ipſos ꝗdẽ uerſus: cui ociũ erit: ĩ lib. quo dixi: po ſitos legat. Genera aũt noĩaq; eduliũ.& domicilia ciboꝶ oĩbꝰaliis præſtãtia: qᷓ ꝓfũda igluuies ueſtigakut. ꝗ Varro obprobrãs executus t. hæc ſunt ferme q̃tum nobis me-
nes Crito/ laus
Furtũ
moriæ. Pauꝰe ſamo. Phrygia attagena. Grues mellicæ. Hedus ex ambratia. Pelamis Diuerſi chalcedõia. Murena tarſeſia. Aſelli peſſimũtii. Oſt ita tarẽti. Pectunculus chius. He/ cibi
lops rhodius. Sacri cilices. Nuces thaſiæ. Palma ægyptia. Glãs iberica. hãc ãt pagran
tis gulæ.& ſucos ĩſuetos iqrentis ĩduſtriã. atq; has undiq; uorſũ indagies cupediarũ.
maiĩore deteſtatiõe dignas cẽſebimus. ſiuerſus Euripidi recordemur. bus utebat᷑ ſe/ piſſime Chryſippꝰphiloſophꝰtãꝗ edẽdi irritatiões quaſdã reꝑtas et᷑. nõ ꝑ uſũ uitæ ne ceſſariũ. ſed ꝑluxũ animi parata. atque facilia faſtidiẽtis ꝑimprobam ſatietatis laſciui am. uerſus Furpid ad ſcribendos putaui cel ri Aei Sp ro οε, ν,ẽEũꝗMbh
Au pονã c D οναννtEẽMt V ννοον,j I c dE, ps ꝙeli⸗ AE Aν)ꝗ ff AE＋ Gh AS ,GoHov HEAT. Nã quid mortalibus ſituſu. p̃ter duo ĩlla modo. Cereris munus.& j aquæ poculũ: q̃ adſunt.ac
gat gueunt alere. quoꝶ ſaties nunquã eſt. luxus autẽ ſunt cæteraꝶ epulaꝶ indagines.
*

LIBER.
Sermo habitus cum grammatico inſolentiaq:& imperitiarum pleno: de ſignifica tione uocabuli: quod eſtobnoxius: deq; eius uocis origine. Cap. xvii. Er cunctabar Romæ quẽpiã grãmaticũ priæ in docẽdo celebritatis: non her p die experiẽ᷑ di: uel tẽtandi gratia: ſed diſcẽdi magis ſtudio& cupidĩe: qd ſigni
100 ö ficaret obnoxius: quæqʒ eius uocabuli origo:& ratio eẽt. Atq; ille aſpicit me: 1005 illudẽs leuitatẽ quæſtiõis: prauitatẽq;: ob ſcurã igt— rẽ quæris: multaq; ꝓrſus uigi- 1007 Obno⸗ lia indagãdã. Quis adeo tã linguæ latinæ ignarus ẽ: ꝗ neſciat eũ didici obnoxium: cui xius ꝗd ab eo: cui eẽ obnoxius dicit᷑:ĩcõmodari& noceri põt: eius ꝗ habeat aliquẽ noxæ. 104 I culpæ iuæ cõſciũ? Quin potius inꝗt hæc mittis nugalia:& affers ea quæ digna quæ ö ri tractariq; ſint. Tum uero ego ꝑmotus agendũ iam oblique: ut cũ homine ſealeo exi 1 ſtimaui:& cætera inq̃ uir doctiſſime: grauora: remotioraq;:ſidiſcere& ſcire debuero ado mihi uſus uenerit: tum quæram ex te: atq; diſcã. Sed. n. qa dixi ſæpe obnoxius:&
4
l ꝗd dicerẽ:neſciui didici ex te:& ſcire nũc ccœpi: quod nõ ego omniũ ſolus: ut tibi ſum
uiſus ignoraui: ſed ut reseſt plaurꝰ quoq; liguæ: atq; elegatiæ in uerbis latinæ priceps d eſletobnoxius: neſciuit: uerſus en eſt in ſtico illius ſcriptus. Nunc ego hercle perii
1 9 10 1 4—.. 3— 7—— 7 7 74 50— 11 plane: nõ obnoxie. Qd minime cõgtuit cu iſta: quã me docuiſti ſignificatione: cõpo
ſuit enĩ Plautus tanꝗᷓ duo iter ſe cõtraria: plane& obnoxie: qda tua ſi ignificatiõe lõge abeſt. At ille grãmaticus ſatis ridicule: quaſiobuoxius:& obnoxie. non declinatiõe ſo la: ſed re atq; nia different: ego inꝗt dixit ꝗqd eſſet obnoxius: non ꝗd obnoxie. At tunc ego admiratus inſolẽtis hoĩs inſcitiã: mittammus in ꝗt: ſicuti uis: ꝙ Plautus obnoxie di/ 14 At: ſed ſi d nimis eſſe remotũ putas: atq; illud quoq; prærermittamus: quod Saluſti⸗ 9 us in Catillina ſenbit. Minari etiã ferro: niſi ſibi obnoxia foret. Et quod uidetur uobis 4 5 uulgatius eſle:id me doce uerſus enim Virgilii ſunt notiſſimi.
115 am neq; tunc aſtris acies obtuſa uideri:
Nec fratris radiis: obnoxia ſurgete luna.
11 Q uod tu ais: culpæ ſuæ cõſciũ: alio quoq; loco Virgilius uerbo iſto utitur: a tua ſen/ 104 tentia diuerſe in his uerſibus. Iuuat arua uidere. Nõ raſtris hoĩum: nõ ulli obnoxia cu ræ. Cura enim ꝓdeſſe aruis ſolet. nõ nocere ꝗd tu de obnoxio dixiſti. am uero illud ẽt Q · Ennii quo pacto congruere tecum poteſt: qd ſcribit in phœnice in his uerſibus. Sed uirum uera uittute uiuere animatum adiecit fortiter.
Eumque innoxium uocare. aduerſus aduerſarios?
1¹
1 Ea libertas eſt. qui pectus purum.& firmum geſtitat.
5 Aliæ res obnoxiæ nocte in obſcꝰ ra latent.
1 Atille oſcitans.& hallucinanti ſimilis. nunc inquit mihi opere non eſt. quũ ociũ erit. reuiſes ad me. atq; diſces. quid in uerbo iſto Virgilius.& Saluſtius.& Plautus.& En/ 1 nius ſenſerint. Et nebulo quidem ille. ubi hoc dixit. digreſſus eſt. Si quis autem uolet
6 non originem lolam uerbi iſtius.ſed ſignificationem quoque eius. uarietatemique re/
1 cenſere. ut hoc etiam Plautinum ſpectet. adſcripſi uerſus ex aſinaria. 0 Maximas optimitas.& gaudio effertiſſimas. 1 Suis heris ille mecum una pariet. gnatoque& patri. ö Adeo ut ætate ambo. ambobus nobis ſint obnoxii. 5 10 Noſtro deuicti beneficio.
— 14 0„„„—„ 2* 7 1 1 Quaueroille grammaticus finitione uſus eſt. ca uidetur in uerbo tã multiplici.unam ö tantummodo

N 2
S
E
7
— 22
0
/ et E/
OCTNVVS XLVIII
tantummodo uſurpationem eius notaſſe: quæ quidem congruit cum ſignificatu: quo Cecilius uſus eſt in Chryſio in his uerſibus. 8 Quan ego mercede hic conductus tua aduenio. Ne tibi me eſſe ob eam rem obnoxium reare. Audibis male: ſi male dicis mihi. De obſeruata: cuſtodiatq; apud Romanos iuſiurãdi ſanctimonia: atq; inibi de de/ cem captiuis: quos Annibal Romam deiurio ab iis accepto legauit. Cap. xviii. Vſiurandũ apud romanos ĩuiolate: ſancteq; habitũ: ſeruatũq; eſt:& morti i bus: legibuſq; multis oſtẽditur:& hoc ꝗd dicemꝰ ei rei nõ tenue argumentũ eẽ põt prœlio cãnẽſi Annibal carthaginẽſiũ ĩperator: ex captiuis nis electos decẽ romã: miſit: mãdauitq; eis: pactuſq; t ut ſi po. ro. uideret᷑: ꝑmutatio fieret capti⸗ uog:& ꝓ is quos alteri pluris aceiperẽt: darẽt argẽti põdo libr. ſ.& ſelibrã: hos pri- ul ꝓfici ſcerẽtur: iureiurãdo adegit redituros eos eſſe in caſtra punica: ſi romãi capti uos nõ pmutarẽt: ueniũt romã decẽ captiui: mãdatũ pœni ipatoris in ſenatu exponũt pmutatio ſenatui nõ placita:parentes: cognati: affineſq; captiuoꝶ amplexi eos: poſtli⸗ minio i priam rediſſe dicebãt: ſtatũq; eoꝶ ĩtegꝶ: ĩcolumẽq; eẽ:ac ne ad hoſtes redire uellẽt: orabãt. Tũc octo ex iis poſtlimiũ juſtũ nõ eẽ᷑ ſi reſpõderunt: quomam deiurio uicti forẽt: ſtatiq; uti iurati erãt ad Annibalẽ pfecti ſunt: duo reliqui romæ mãſerunt ſolutoſq; eſſe ſeſe: ac liberatos religione dicebant: quoniã quũ egreſſi caſtra hoſtium fuiſſẽt cõmẽtitio cõſilio regreſſi eodẽ: tãꝗᷓ ſiob aliquã fortuitã cauſã iſſẽttq; iata iureiu tãdo ſatiſfacto: rurſũ iniuriati abiſſẽt. Hæc eoꝶ fraudulẽta calliditas tã eẽ turpis æſti/ mata ẽ: ut cõtempti uulgo diſcerpti ſint: cẽſoreſqʒ eos poſtea oĩum notaꝶ& damnis & ignominiis affecerũ tquoniam a1 ſe facturos dictauerant: nõ feciſſẽt: Cornelius ãt nepos ĩ libro exẽploꝶ ꝗnto: id 8 mãdauit: multis ĩ ſenatu placuiſſe ut ii: ꝗ redi re nollẽt:datis cuſtodibus ad Annibalẽ deducerent᷑. Sed eam ſniam numero pluriũ: bus id nõ uideretur ſupatam. eos tamen ꝗ ad Annibalem nõ rediſſent. uſque adeo ĩ teſtabiles inuiſyſque fuiſſe. ut tediũ uitæ cœperint. necemque ſibi conſciuerint. Hiſtoria ex annalibus de Tiberio Sempronio Graccho ſumpta: patre Gracchoꝶ tri. ple. atque inibi tri. ple decreta cum iplis uerbis relata. Cap. xix. Vlchq atq; liberale. atq; magnanimũ factũ. I ib. Sẽpronii gracchi. ĩ exẽplis p repoſititeſt. id ecemplũ huiuiſcemõi eſt. L. Scipioni Aſiatico Scipiõis Afri cnni ſupioris fratri. cui. C. Minutius i tri. ple. mulctã irrogauit. eũ q; ob eam cãm pᷣdes poſcebat· Scipio Africanus. fratis noĩe ad 777 tribunorum ꝓuocabat. petabatqʒ ut uiꝶ cõſularem. trĩũphalemq; a collegæ ui defenderent. Octo tribuni. cognita cauſa decreuerunt eius decreri uerba. quæ poſui ex annaliũ monumẽ tis exſcripta ſunt. Q uod. P Scipio Africanus poſtulauit. pro. L. Scipiõe Aſiatico fra tre. quũ cõtra leges cõtraque moꝶ maioꝶ tri. ple. hominibus accitis per uim in auſpi⸗ cato ſnĩam de eo tulerit. mulctamqʒ nullo exẽplo irrogauerit prædeſq;eũ ob eã rẽ da⸗/ te cogat. aut ſi non det. in uicula duci iubeat. ut eum a collegæ ui prohibeamus.& q cõtra collegam poſtulauit. ne ſibi itercedamus. quominus ſuapte poteſtate uti liceat. de ea re 5 ſuĩa omniumi data eſt. ſi. L. Cornelius Scipio& ſiaticus collegæ ar-
Decre⸗ tum
bitratu pedes dabit. college ne eum in uincula ducat. intercedemus ſi eius arbitratu
prædes nõ dabit quominus collega ſua poteſtate utatur. non intercedemus. Poſt hoc

Nola iugo
LIBER.
decretũ quũ Augurinus tri. ple. L. Scipionẽ prædes nõ dantẽ prehẽdi:& ĩ carcerem duci iuſſiſſet. Tũ Tiberius Sẽpronius Gracchus tri. ple. pater Tiberii: atq;ʒ. C. Grac/ choꝶ:quum. P. Scipioni Africano inimicus grauis: ob pleraſq; in repu. diſſenſiones eſſet: urauit palã ĩ amicitiã inq; gratiã ſe cũ. P. Africano non rediſſe. atq; ita decretum ex tabula recitauit: eius decreti uerba hæc ſunt. Q uũ. L. Cornelius Scipio Aſiaticus triũphani: hoſtiũ duces in carcerẽ cõiectauerit: alienũ uidetur eẽ a dignitate reipu · in eũ locũ imperatorẽ Po. Ro. duci: in quem locũ ab eo coniecti ſunt duces hoſtiũ. Itaq; L. Corneliũ Scipionẽ Aſiaticũ a collegæ ui prohibeo. Valerius aũt Antias cõtra hãc decretoꝶ memoriã: cõtraq; auctoritates ueteꝶ annaliũ. Poſt Africani mortẽ: interceſ ſionem iſtam ꝓScipione Aſiatico factã eẽ a Tiberio Graccho dixit: neq; mulctam ir rogatam Scipioni: ſed dãnatum eum peculatus ob antiochenã pecuniã: quia prædes non daret: in carcerem duci ceptum: atq; ita intercedente Gracco exemptum. Quod Virgilius a Molanis: ob aquam ſibi non permiſſam ſuſtulit ęuerſu ſuo: no la:& poſuit ora: atq; ibi de conſonantia litterarum iocunda. Cap. xx. Criptum in quodam commentario repperi uerſus iſtos a Virgi lio ita primũ eſſe recitatos: atqʒ editos. Talem diues arat capua:& uicina ueſeuo. Nola iugo. Poſtea Virgilium petiſſe a nolanis aquam: uti diceret in propĩquũ rus: no lanos beneficium petitum nõ feciſſe: poetam offenſum nomen urbis eorum: quaſi ex hominum memoria: ſic ex carmine ſuo deraſiſſe oraq; p nola mutaſſe: atq; ita reliquiſ ſe. Et uicina ueſeuo ora iugo. ea res uera ne: an falſa ſit non laboro: quin tamen melius ſuauiuſqʒ ad auris ſit:ꝗᷓ nola ora dubium id non eſt. nam uocalis in priore uerſu extre/ ma eadẽq; in ſequenti prima: canoro ſimul: atque iocũdo hiatu tractim ſonat eſt adeo inuenire apud nobiles poetas huiuſcemodi ſuauitate multa:quæ appareat nouata eſ/ ſe:non fortuita ſed præter cæteros omnis apud Homerum plurima: no quippe i loco tales tanquam hiatus& ſonitus in aſſiduis uocibus pluribus facit. nA repi h epei cpp iC νν Nx ioni up ec A ro ονν A. ideſt Grandinis eſt ſimilis:ruit æſtate altera: uel iam Prægelidis niuibus: aut glaciei humore coactæ. Atque item alio loco Aan co f EEOονεν H Aοοο 5 Surſũ ille ad tumulũ ꝓpellere ſaxũ. Catulꝰquoqʒ elegẽtiſſimꝰpoerapꝶ in hiſce uerſibꝰ Miniſter uetuli puer falerni ¶Ingere mi calices amariores Vt lex poſthumiæ iubet magiſtræ Ebrioſæ acinæ ebrioſiores Q uum ebrioſi dicere poſſet:& quod eratuſitatius: acinũ in neutto genere appellare amãs tamẽ hiatus illius homerici ſuauitatẽ ebrioſaim dixit: propter cõſequẽtis litteræ cõcentum: qui ebrios autẽ Catullũ dixiſſe putant: aut ebrioſosc nam id quoque teme re ſeriptum inuenitur in libros ſcilicet de corruptis exemplaribus factos inciderunt. Quoad uiuet:& quoad morietur. cur idipſum temporis ſignificẽt: quum ex duo bus ſint facta contrariis. ö Cap. xxi. Vuoad uiuet. quũ dicit᷑ itẽ quoad motiet᷑ uidẽtur ꝗdẽ duæ es dici cõtrariæ ed idẽ. atque unũ tẽpus utraque uerba demõſtrãt. Itẽ quũ dicit᷑ quoad ſena tus habebitur

20 ex il 1 5 0 2
0
5
re
1e t. 0
.
＋ A
OOTRNVVS
us habebitur:& quoaſ ſenatus dimittetur: ta metſi haberi:atq; di mitti contratia ſintẽ unum atqʒ idiplum tamẽ utroq; in uerbo oſtẽditur: tempora enim duo quum inter ſe
XLVIII
oppoſita ſunt: atq; ita cohærẽtia: ut alteriꝰ finis:cũ alterius initio miſceatur: nõ refert utrum per extremitatem prioris: an ꝑinitiũ ſequẽtis: locus ipſe cõfinis demonſtretur.
Imis pingui homini& corpulẽto cen
Quod cẽſores eqũũ adimere ſoliti ſint equitibo corpulẽtis:& p pin guibus: quæſuũq; utrũ ea res cũ igaominia: an incolumi dignitate equitum facta ſit. Cap. xxii. ſores equum adimere ſolitos: ſcilicet mi cẽlores
n nus idoneũ ratos eſſe: cum tanti corporis põdere ad faciendum equitis munus nõ· n pœna id fuit: ut quidã exiſtimãt: ſed munus ſine ignominia remittebat᷑:
us:uti magis uideri poſſit cum ignomini
Tamen Cato in oratione: qua de ſacrificio cõmiſſo ſcripſit: obiicit hãc rem criminoſi/ a fuiſſe: quod ſi ita accipias: id ꝓfecto exiſti-
mandum eſt: non omnino inculpatum: neq; indelidem uiſum eſſe: cuius corpus in tã
immodicum modum luxuriaſſet: exuberaſſetq;.
A. Gelii Noctium atticarum Liber Octauus hac ætate non reperitur. Sed ex uetu
ſtiſſuno exemplari hæc capita exterpta ſunt.
Heſterna noctu recte an cũ uitio dicatur:& quænam ſuper iſtis uerbis grammati
ca traditio ſit. Itẽq; q decẽuiri in. xi. tabulis nox pro noctudixerunt. Caput primũ. uæ mihi. x. uerba dederit Fauorinus quæ uſurpentut quidem a græcis: ſed ſunt adulterina& barbara: quæ item ad me totidem accepit: quæ ex medio communiq;uſu latine loquẽtiũ minime latina ſunt: neq; in ueteꝶ libris repiantur. Cap. ii. uem in modum& quãſeuere increpuerit audientibus nobis peregrinus philoſo
oſcitantem
phusadoleſcentem Romanum ex equeſtri familia ſtãtem ſegnem apud ſe& aſſidue
Cap iii
uod Herodotus ſcriptor hiſtoriæ memoratiſſimus parum uere dixerit unam ſo
lamq; pinnum arborum oĩum cæſam: nunꝗᷓ
denuo ex hiſdẽ radicibus pullulare:& 5
itẽ de aqua pluuiali& niue rem nõ ſatis exploratã pro cõperta poſuerit. Cap. iii.
Quuid illud ſit quod Virgilius cælum ſtare puluere:& q Lucillius pectus ſentibo
ſtare dixit.
Cap. y.
uũ poſt offenſiunculas in gtatiam redeatur: expoſtulationes fieri mutuas mini me utile eſſe: ſuperq; ea re& ſermo Iauri expoſitus:& uerba I heophraſti libro ſum ta& ꝙ. M. Cicero de amore amicitiæ lenſerit cũ ipſius uerbis aditum. Cap. yi.
Ex Ariſtotelis libro: qui
inſcriptus eſt:cognita accept q;
de natura memoriæ& habitu: atq; inibi de alia quadam exuberãtia aut interitu eius le
cta audita.
Cap. vii.
Quid mihi uſu uenerit interprætari:& quaſi effingere uolenti iocos quoſdam pla/
tonicos latina oratione.
Cap. viii.
Quod Thophraſtus philoſophus omnium ſuæ tatis doctiſſimus uerba pauca ad populum athenienſem facturus: deturbata uerecundia obtcuerit. ꝙ q; idẽ hoc De
moſtheni apud Philipp tege
*
m uerba facienti euenerit. Cap. viii. ualis mihi fuerit in oppido eleuſino diſceptatio cum grammatico quodam præ ſtigiolo temporauerborum& puerilia meditamenta ignoran te. Remotarum autem

—.—
— ͤ—
LIBER
quæſtionum nebulas:& formidines capiendas imperatorum animis oſtentare feſti/ ne tibi reſponderit Xantippe uxori Socrates petenti ut per Dionyſia largitione ſum-
ptum coenitaret. N Cap. x.
Quid ſignificet in ueterum libris ſcriptum pleriq; omnes:& ꝙ ea uerba accepta a græcis uidentut. Cap. xi. Q vpſones ꝙ hoĩes afri dicunt nõ eſſe uerbũ pœnicum: ſed græcum. a e Lepidiſſima altercatio fauorini philoſophi aduerſus quendã intẽpeſtiuũ de ambigui tate uerbogz diſſerentẽ: atq; inibi uerba quædã ex Neuio pocta:& Cneo. Gallo nõ uſita te collocata: atq; ibidẽ a. P. Nigidio origines uocabulorum exploratæ. Cap. xiii.
Q uibus modis ignominatus: tractatuſq; ſit a. C. Cæſare Laberius poeta: atq; inibi appoſiti uerſus ſuper eadem re eiuſdem Laberii. Cap. xiiii.
AVLIGELII NOCTIVM ATTICARVM COMMENTARII LIBER NONVS.
Q uamobrẽ. Q. Claudius quadrigarius in duodeuiceſimo annali ſcripſerit rectio res certioreſqʒ ictus fieri: ſi ſurſum quid mittas ꝗᷓ ſi deorſum. Caput primum. Claudius in undeuiceſimo annali: quũ oppidum a Metello proconſule
oppugnariĩ: cõtra ab oppidani deſuꝑe muris ꝓpugnari deſcriberet: ita
9 ſcripfit. Sagittarius cũ funditore utrinq; ſummo ſtudio:ſpgunt fortiſ
lime: ſed fagittam atq; lapidẽ de horſum an ſurſum mittas hoc intereſt
Nã neutꝶ põt dehorſum uerſum recte mitti: ſed ſurſum utrunq; optie
q̃re milites Metelli ſauciabant᷑ multo minus:& quod maxime opus erat: a pinnis ho/ les defendebãt facillime. Percõtabar ego Antoniũ lulianũ thetorem: cur hoc ita uſu ueniret: qd quadrigarius dixiſſet: ut cõtigui magis: directioreſ. qʒ ictus fiant: ſi uel lapi⸗ dem: uel ſagittã ſurſũ uerſus iacias ꝗ 9 ꝓeliuior: faciliorq; iactꝰ ſit ex ſu pernis in ifima: ꝗᷓ ex infimis in ſuꝑna: Tũ lulianus cõprobato. de ſa gitta in ꝗt:& lapide dixit: hoc de omni fere miſſili telo diei poteſt. Facilior aũt iactus ẽ (ſicut dixiſti) ſi dep iacias: ſi quid iacere tantum uelis: nõ ferire: ſed quũ modus:& im petus iactus tẽperãdus dirigẽduſq; eſt:tũ ſi in ꝓna iacias: moderatio: atqʒ ratio mitten tis: præcipitãtia ipſa:& põdere cadẽtis teli corrũpitur: at ſi in editiora mittas:& ad per cutiendũ ſupnæ aliꝗd: manũ& oculos cõniueas: quo modus a te datus fuerit: eo telũ ibit:cquod jeceris: Ad hãc fertne ſententiã lulianus ſuꝑ. Q Claudii uerbis nobiſcũ ſet mocinatus eſt: O uod ãt ait idem · Q. Claudius a pinnis hoſtes defendebãt facillime: aladuertendũ eſt uſum eſſe eũ ue? bo defendebãt: nõ ex uulgari conſuetudine: ſed ad- modũ ꝓptie& latine:nã defẽdere& offendere ĩter ſe aduetſa ſunt: quoꝶ alteg ſignifi cat u Adον¶νl. i. incurrere in aliꝗd:& incidere. Alteꝶ eO A οννj,˖jöᷣ Yai: id⸗
eſt auertere atq; depellere: quod hoc in loco. Q. Claudio dicitur.
Q uibus uerbis notarit Herodes Atticus falſo quempiã culctu amictuq; nomẽ ha bitumq; philoſophiam mentitum. x Capiii. D Herodẽ Atticũ cõſularem uige:ingenioq; amceno:& græca facũdia celebrẽ
a adiit nobis præſentibus palliatus ꝗſpiam:& crinitus: barbaq; prope ad pubem uſq; porrecta: ac petit æs ſibi dari t icpro. j ad ranes emendos ſcilicet: tũ Herodes ĩterrogat ꝗſnã eſſet: atq; ille uultu: ſonituq; uocis obiurgatorio philoſophũ ſeſe eſſe dicit: mirati quoq; addit: cur quærẽdum putaſſet quod uideret. Video inquit 8 HNorodes

7 1 1.
i.
l. bi
2 I.
N
a M
e
*
rr
**
NONVS E
Herodes barbã:& palliũ: philoſophum inquit nõ uideo. Q uæſoãt te cũ bona uenia dicas mihi: ꝗbus nos uti poſſe argumẽtis exiſtimas: ut eſſe te philoſophũ n ſcitemus: inter ibi aliquot ex iis:ꝗ cum Herode erant:erraticum eſſe hominem dicere:& nullius rei incolãq; eſſe ſordentiũ ganeaꝶ: ac niſi accipiat ꝗd petit: cõuitio turpi ſolitũ iceſſere Atqʒ ibi Herodes: demus inqꝗt huic aliqꝗd æris cuiuſmodi eſt tanꝗᷓ hoĩes: non tanꝗᷓ ho- mini:& iuſſit dari præciũ panis. xxx. dieꝶ. J um nos aſpiciẽs: q eũ ſectabam ur. Muſo nius inquit circũſtanti cuupiã id genus& philoſophũ ſe oſtẽtanti: dari juſſit mille nũ/ mũ:& quũ pleriq; dic erẽt:nebulonẽ eſſe hoĩem malũ:& malicioſũ:& nulla re bõa di num: tũ Muſoniũ ſubridentẽ dixiſſe aiũt: cd o iy νοα i. dignus igit 2 argento. Sed hoc potius inqꝗt dolori mihi& ægritudini eſt: cp iſtiuſmodi aĩalia ſpurca atq; probra nomẽ uſurpẽt ſanctiſſimũ:& philoſophi appellant᷑. Maiores ãt mei Athe nienſes noĩa iuuenũ fortiſſimoꝶ Harmodii& Ariſtogytonis: q libertatis recuperãde gra Hipiã tyrãnum interficere adorſi erãt: ne unꝗᷓ ſeruis indere liceret: decreto publi- co ſanxerũ: quoniã nefas ducerẽt nomĩa libertati patriæ deuota ſeruili cõtagio pollui: cur ergo nos patimnur nomẽ philoſophiæ illuſtriſſimũ in hoĩbusdeterrimis ex ordeſce re. Simili aũt inꝗt exemplo: ex ↄtraria ſpecie: antiquos Romanorũ audio prænomina patriciorum quorundam male de repu · meritorum:& ob eam cauſam capite damna torum cenſuiſſe: ne cui eius gentis patritio ĩnderentur: ut uocabula quoq; eorum defa mata: atqʒ demortua cum ipſis uiderentur. Epiſtola Philippi regis: Ad Ariſtotelẽ philoſophũ: ſr Alexãdro recẽs nato. Cap. iii. Hilippus Amyntæ filius: terræ Macedoniæ tex: cuius uirtutæ iduſtriaq; Ma p cedones locupletiſſimo imperio aucti gentiũ nationũ ꝓ multaꝶ potiri cœpe/ rant:& cuius uim atq; arma toti gtæciæ cauendã: metuẽdamq; inclytæ ille De moſthenis orationes cõcioneſq; notificant. Is Philippus: quum omni ferme tẽpore ne gociiſq; belli: uictoriis affectus: exercituſq; eſſet: a liberali tamẽ muſa:& a ſtudiis hu- manitatis nunꝗ abfuit: quin lepide comiterq; pleraq;& faceret& diceret: ferunt᷑ adeo libri epiſtolaꝶ eius: mundiciæ:& uenuſtatis:& prudẽtiæ plenaꝶ: uelut ſunt illæ litte/ ræ: quibus Ariſtoteli philoſopho natũ eſſe ſibĩ Alexandꝶ nunciauit. Epiſtola quoniã curæ diligẽtiæq; in liberoꝶ diſciplinas hortamentũ t: exſcribẽda uiſaẽ ad cõmonẽdos
parentũ alos. Ex onẽda igit᷑ eſt ad hanc ferme ſniam. Philippus Ariſtoteli ſalutẽ di Philip- cit. Filium mihi gentiũ ſcito: qdequidẽ diis habeo gratiã: nõ pinde qa natus eſt: ꝗᷓ pro pi epi/ eo: ꝙ eũ naſci cõtigit tẽporibus uitæ tuæ. Spero enim fore:& eductus: erudituſq; abs ſtola
te: dignus exiſtat& nobis:& reꝶ iſtarum ſueceſſiord. Ipſius ãt philippi uerba hæc ſũt AO d¹N ore AE NIV. 0014 co Y VOGT vo- o AHοð oοννα beo poapiy ex oνπνοοντοοα. I YEN OU ASO& ESI T r ανα HA elcty auroy yt VON SAC Vp cονον e ονοο. p αε r Kli cScI. AC Uοννν difioy code kr n¹ο Kc Tu r N cpr N Ufo Al Ai. De barbaraꝶ gentium ptodigioſis miraculis: deq; diris& exitioſis falcinationibus atq; inibide fœminis repente uerſis in mares. Cap. iiñ. Vum e græcia in Italiã rediremus:& Brũduſium iremus:egreſſiq; enauiĩ ter⸗ q ri portu illo ĩclis ſpatiaremur: quẽ. Q. Ennius remotiore paulũ: ſed admo tũ ſcito uocabulo p̃petẽ appellauit: faſces libroꝶ uenalium expoſitos uidemꝰ atq; ego ſtatim auide pergo ad lipros:erãt at iſti omnes libri græci miraculoꝶ: fabula 5 i ii

LIBER
rumq; pleni. res inauditæ incredulæ: ſcriptores ueteres nõ paruæ auctoritatis. Ariſteas
pruconneſius& Iſigonus Nicæenſis& Creſias:& Oneſicritus:& Polyſtephanus:&
Hegeſias. ipſa aũt uolumina ex diutino ſitu ſquallebãt:& habitu aſpectuq; retro erãt
11 acceſſi tamẽ pcõtatuſq; præcium ſum:& adductus mira atq; inſperata utilitate: hbros
1 plurimos ære paueo emo: eoſq; oĩs duabus ꝓximis noctibus curſim tranſeo: atq; in le 4
gendo carpſi exinde quædam:& notaui mirabilia:& ſcriptoribus fere noſtris inten- tata: eaq; his cõmentariis aſperſi: ut qui eos lectitabit: is ne rudis omnino& νπαοο: ideſt qui non audierit: in iſtiuſmodi reꝶ auditionibus repiatur: erant igit᷑ im illis lbris 164 ſcripta huiuſcemodi. Scythas illos penitiſſimos: ꝗ ſub ĩpſis ſeptẽtrionibus ætatẽ agũt 0 corporibus hoĩum ueſci: eiuſq; uictus alimẽto uitã dicere:& ci p VOid- U eſt carne humana ueſcentes noĩari. Itẽ eſſe hoĩes ſub eadẽ regione cæli unum oculum habẽtes in frõtis medio: ꝗ appellant᷑ Arimaſpi qua facie fuiſſe xo ονασα. ideſt cy- clopas hoc eſt unoculos poetæ ferũt. Alios itẽ eſſe hoĩes apud eandẽ cæli plagã ſingu laris uelocitatis: ueſtigia pedum habẽtes retro porrecta: nõ ut cæteroꝶ hoĩjum ꝓſpe/ ctantia. Præterea traditũ eſſe memoratumq;: in ultima quadã terra: quæ albania dicit 14. gini hoĩes:qui in pueritia caneſcũt:& plus cernant oculis p noctem ꝗᷓ inter diẽ. Item eſ ſe compertum& creditum ſauromatas: q ultra boryſthenẽ fluuium lõge colunt cibũ capere ſemper diebus tertiis med io abſtinere. Id ẽt in iiſdem libris ſcriptum oſtẽdimꝰ qd poſtea quoq; in libro Plinii ſecundi naturalis hiſtoriæ ſeptimo legi: eſſe quaſdã in terra africa familias hoĩum uoce: atq; lingua effaſcinantium: q ſi impẽſius forte lauda uerint pulchras arbores: ſegetes lætiores: infantes amœniores ꝛegregios equos: pecu⸗ 10 des paſtu: atq; cultu opimas: emoriantur repẽte hæc oĩa: nulli ali cauſæ obnoxia: ocu lis quoque exitialẽ faſcinationẽ fieri: in iis libris ſcriptum ẽ traditumque cẽ in Illiriis: 1 q interimant uidẽdo: quos diutius irati uiderint eoſque ipſos mares fœminaſque: qui ſu tã nocẽti ſunt: pupillas in ſingulis oculis binas habere. Itẽ eſſe in mõtibus terræ ĩciæ homines caninis capitibo& latrãtibo: eoſque ueſci auium& ferraꝶ uenatibus. Atque Mono/ itẽ eſſe alia apud ultimas oriẽtis terras miracula. Hoĩes qui Monomeri appellant᷑: ſin meri gulis cruribus ſaltuatim currentes: uiuaciſſimæ pernicitatis. Q uoſdam ẽ̃t eſſe nullis
ceruicibus: oculos in humeris habentes. Iam uero hoc egreditur om modum admi- rationis: q idem illi ſcriptores gentem eſſe aiunt: apud extrema indiæ corporibus hir 00 tis& auium ritu plumantimus: nullo cibatu ueſcentẽ: ſed ſpiritu flo naribus hauſto N Pigmei uictitantẽ. Pygmeos quoque haud lõge ab iis naſci: quorum qui longiſſimi ſunt: nõ lõ 1 giores eſſe ꝗᷓ pedes duos:& quadlãtem. Haæc atque alia iſtiuſmodi legimus. Sed quũ 1 ea ſcriberemus tenuit nos nõ idoneæ ſcripturæ tediũ: nihil ad ornandum iuuandũque
uſum uitæ perti nentis. Libitum tamẽ eſt in loco hoc miraculorum notare id etiã quod Plinius Plinius ſecundus uir in temporibus ætatis ſuæ ingenii dignitatiſque gratia: auctorita/ ſecũdꝰ te magna præditus: non audiſſe: neque legiſſe: ſed ſcite ſeſe atque uidiſſe in libro natu
ralis hiſtoriæ. vii. ſcripſit: uerba igitur hæc: quæ infra poſui ipſius ſunt ex eo libro ſum
pta:quæ profecto faciunt: ut neque reſpuenda: neque ridenda ſit notiſſima illa de Cæ-/
neide& Ceneo cãtilena. Ex fœminis inquit mutari in mares non eſt fabuloſum. Inue/
nimus in annalibo. Licinio Craſſo. C. Caſſio Longing ron C. Aſinii puerum fa/
ctum ex uirgine: ſub parentibus: iuſſuque auriſpicum deportatum in inſulam deſertã
Licinius Mutianus prodidit uiſum eſſe a ſe argis Areſcontem; cui nomen Atreſcuſæ fuiſlet.
—

LI.
NONVS
— fuiſſet:nupſiſſeẽt mox barbam:& uirilitatẽ pueniſſe. uxorẽq; duxiſſe. Eiuſdem ſor:is: 88& ſinyrnæ pueꝶ a ſe uiſum: ipſe in Africa uidi mutatum in marẽ die nuptiaꝶ. L. Coſi 0 . tium ciuẽ tyſdritanũ: uiuebatq́; quum ꝓderẽ hæc. Idem Plinius in eodẽ libro ſeripſit: le hæc. Gignuntur homines utriuſq; ſexus: quos hermaphroditos uocamus:olĩ andro/ 5 gynos uocatos:& in prodigiis habitos: nunc uero in delitiis.
5 Diuerſæ nobilium philoſophoꝶ ſententiæ de genere ac natura uoluptatis: uerba- is q; Hieroclis philoſophi quibus decreta Epicuri inſectatus eſt. Cap. v.
t E uoluptate ueteres philoſophi diuerſ⸗ 8 ſnias tenuerunt atq; dixerunt. Epicu-
2 d rus uoluptatẽ ſummũ bonũ eẽ ponit: eã tam ita definit: cp oe οοοα h
toto Hic ideſt corporis conſtantẽ habitũ: Anthiſtenes ſocraticus ſummũ ma-
5 lũ dicit: eius nãq; hoc uerbũ eſt. uc u οn 109 setfw. i inſani rẽ potius ꝗᷓ ob 10 * lectarer: Speuſippus uetuſqʒ omnis academia: uoluptatẽ& dolorem duo milia eſſe di Ver. 5 cunt oppolita inter ſeſe: ponũ ãt eſſe: quod utriuſq; medium foret. Zeno cẽſuit uolu-/ 25 11 ir ptatẽ eẽ indifferẽs. i. neutrum: neq; bonũ neq; malũ: quod ipſe græco uocabulo& A 1 1 ergo. appellauit: Critolaus pipateticus& malũ eſſe uo luptatẽ ait:& multa alia ma 1 5 la parere ex feſe iniurias: deſidias obliuiones: ignduias. Plato ante hos omnis ita uarie: 9 multiformiterq; de uoluptate dilſeruit: ut cunctæ iſtæ ſniæ:quas ſupra poſui: uidean 5 tur ex ſermonum eius fontibus Pfluxiſſe: nam pinde una quaq; utitur: ut& ipſius uo- Ja luptatis natura fert: quæ& multiplex& ca uſage: quas tractat: reg q; quas efficere uult „ deſiderat. Taurus ãt noſter: quotiens facta mẽtio Epicuri eſſet in ore: atq; iu lin n gua uerba hæc Hieroclis ſtoici uiri ſancti:& grauis Ao rA ονν j: 85 EOD Yi DU AEN N OD,ða At. uoluptatis finis meretricis decretum eſt 5 Tolle fornicationem nullum meretricis erit decretum. 25 Verbum ab eo quod eſt ago: frequentatiuum in prĩa ſyllaba: quonam ſit modo ꝓ 2 nunciandum. Cap. vi. 5 Beo: quod eſt ago:& egi: uerba ſunt ꝗᷓ appellãt grãmatici frequẽtatiua actito Frequẽ * a& actitaui: hæc quoſdã non ſane indoctos uiros audio ita ꝓnunciare: ut primã 4 1
2 in his litteram corripiant. rationẽq; dicãt: quoniã in uerbo principali quod eſt ctio
8 ago: pria littera breuiter pronunciat᷑: cur igit ab co: quod edo.& ungo: i ꝗbus uerbis ir pria littera breuter dicit᷑ eſito: quæ ſunt eoꝶ frequentatiua prima littera longa promi 5 mus:& cõtra dictito: ab eo uerbo: quod ẽ dico correpte dicimus: nõ ergo potius acti⸗ . to:& actiuati ꝓducenda ſunt: quoniã ſreqntatiua ferme oĩa eodẽ mõ in prima ſyllaba
— dicunt᷑: quo participia præteriti temporis ex iis uerbis: unde ea ꝓfecta ſunt: in eadem 1 ſyllaba ꝓnunciant᷑: licut lego lectꝰ: lectito facit: ungo unctus unctito: ſcribo ſcriptus d ſcriptito: moneo monitus mon to: pẽdeo pẽſus pẽſito: edo eſus eſito. dico autẽ dictus 2 dictito facit: gero geſtus geſtito: ueho uectus uectito: rapio raptus raptito: capio ca/ 2 ptus captito: facio factus factito: ſicigit᷑ actito producte in prima ſyllaba ꝓnuncian- 8 dum: quoniã ex eo fit: quod eſt ago& actus. N 3 De cõuerſione filioꝶ in at bore olea brumali:& ſolſticiali die: deq; fidibus id tempo 8 tis ictu alieno ſonantibus. Cap. vii. 8 ö Vlgo& ſcriptũ. Qreditũ ẽ ſolia oleaꝶ arboꝶ brumali& ſolſticiali die cõuer, Poli 8 u ti:& quæ pars eoꝶ fuerat inferior atq; occultior eam ſupra fieri. atq; exponi ad 3 a * oculos.& ad ſolẽ. qd nobis quoq; ſemel& iteꝶ expiti uolẽtibus ita e propemo 2
— i ſii

10
LIBER dũ uiſum ẽ. Sed de fidibus rarius dictu:& mirabilius ẽ quã rẽ& alii docti uiri:& Sue
õ tonius ẽt Trãqllus in libro ludicræ hiſtoriæ primo: ſatis cõptum eſſe. ſatiſq; ſuꝑ ea re
cõſtare affirmat neruias infidibus brumali die alias digitis pelli: alias ſonare. Neceſſarium eſt qui multa habeat: multis indigere: deq; ea re Phauorini philoſo⸗ phi cum breuitate eleganti ſententia. Cap. yiii. Eg eſt ꝓfecto ꝙ obſeruato reꝶ uſu ſapiẽtes uiri dixere: multis egere: qui multa u habeat: magnãq; indigentiã naſci nõ ex inopia magna: ſed ex magna copia mul ta. u. deſiderari ad multa quæ habeas tuenda. Quiſquis igitur multa habẽs ca uere: atq; ꝓſpicere uelit: neꝗd egeat: neue ꝗd deſit: iactura opus eſſe: nõ quæſtu& ni- mis habẽdum eſſe: ut minus deſit: hãc ſniam memini a Phauorino inter ingẽtis oĩum clamores exornatã ĩc uſamq; uerbis his pauciſſimis ro c οα¶ Kc NED ¹OVꝰN/ Aq αινανονον A ονẽ̃o oοοενι,απνꝗ h AE,½ec i νε Vp e ο οο Acouαανονα αονοτ E οαονuιαl OS E. i. Enim uero ꝗ decẽ milibo& ꝗdne cim milibus ueſtimentoꝶ egeat. Is quominus plurimũ ind igeat fieri nõ põt: quum. n. plus ꝗᷓ habeam egeo:detrahens ex iis: quæ habeo in hiis quæ habeo: ac quieſco. Quis modus it uerba uertẽdi in græcas ſnĩas: deq; is Homeri uerſibo:quos Vir/ gilius uertiſſe: aut bene apteq; aut improſpere exiſti matus eſt. Cap. ix. Vando ex poematibo græcis uertẽde mutãdeq; ſunt ĩſignes ſniæ: nõ ſemꝑaiũt q enitendũ: utoĩa oĩno uerba in eũ: in quẽ dicta ſũt modũ uertamus. perdũt enĩ gratiã pleraq; ſi quaſi inuita& recuſantia uiolẽtius tranſferant᷑. Scite igit᷑& cõ ſiderate Virgilius: quũ aut homeri: aut Heſiodi: aut Apollonii: aut Parthenii: aut cal limachi: aut theocriti: aut quorundã alioꝶ locos effingere: partẽ reliquit: alia expreſſit licut nuꝑrime apud menſam: quũ legerent utraq; ſimul bucolica theocriti& Virgilii aladuertimus reliqſſe uirgiliũ: qd græcũ quidẽ mire N eſt: uerti autẽ neq; debuit neq; potuit: ſed. n. qd ſubſtituit ꝓ co qdomiſerat nõ a eſt: quũ iocũdius lepidiuſq; ſit. SH i r οαν αάνν ννpν ,. r d er pẽ Ac TI E Av ααAẽ l. ideſt. Appetitur malis caprarius acleariſtæ Propellens capras:& ſuaue quid occinit illa 1 5 Malo me galathea petit laſciua puella 8 a Et fugit ad ſalices:& ſeſcupit ante uideri Illud quoq; alio in loco aĩaduertiqius caute omifſum: ꝗdeſt ĩ græco uerſo dulciſſimũ i rope a ννεοy ce ꝙνναννẽe GY rαν?ανο lccti cori r Epναρπρ AN Frrope x E 0. roy Aig u ο νοννντπονντ ꝙεονανν ee Paſce adamate mihi pulchre heus tityre capras Et potum ad fontis age tityre: ſed coleatum Hunc afrum: ruffumq; caue: ne cornua uibret. Quo enim pacto diceret: ro Ao e Acuα. i. pulchre adamate uerba hercle nõ trãllatitia:ſed cuiuſdã naturæ dulcedinis: hor ĩgitur reliquit:& cætera uertit: non infe ſtiuiter: niſi q capꝶ dixit: quẽ I heocritus yo: ideſt adeatum appellauit: aucto- re enim. M. Varrone is demum latine caper dicitur: qui excaſtratus eſt. f Ticyre dum redeoꝛ breuis eſt uia: paſce capellas

NON Vs II
Et potum paſtas age tityre:& interagendum. Occurſare capro: cornu ferit ille: caueto. Et quoniam de tranſferendis ſentẽtiis loquor: memini audiſſe me ex Valeri Probi di⸗ ſciplinis: docti hominis:& in intelligendis: penſitandiſq; ueteribus ſcriptis bene calidi ſolitum eum dicere nihil quicꝗᷓ tam ĩproſpere V irgiliũ ex Homero uertiſſe: quã uer ſus hos amœniſſimos: quos de nauſica Homerus fecit. o Acprej ici αντοοναεEN NE p. nlcrd rn e roy doe pIUH-enöy pA ö epson Epi KI c HEAD rd AA ko tig oO OH ᷣαννẽ oi Ye Vfige AER pe N Af csœοννι Arp EE EN. AEẽůν pee Aapi n ri c Ar A At E ανοντν coc O Aο⁰ο uu Te pe EOS AA. Miouontibus it: qualis ſtudioſa Diana pharetræ. Aut per taygeti ſpatioſa iuga: aut erymanthi. Et nunc geſtit apro: nunc ceruo diua uolucri. Stant circum nymphæ agreſtes ioue celite natæ. lnq; agris ludunt: latonæ pectora gaudent. Fronte dea ante omnis: ceruiceq; prominet alta. Et pulcrhas omnis inter clariſſima fulget. Talibus in famulis uirgo intemerata decebat. ualis in eurotæ ripis: aut per iuga cynthi Hercet diana cohors: quam mille ſecutæ Hinc: atq; hinc glomerantur orcades: illa pharetram. Fert humero: gradienſq; deas ſupereminet omnis Latonæ tacitum pertentant gaudia pectus. Talis erat Dido: talem ſe læta ferebat per medios inſtans operi: regniſq; futuris. primum omniien diuer ſum eſſe ajebant dicebat Probus: quod apud Homerum qui dem uirgo nauſica a laudibunda inter familiares puellas in locis ſolis recte: atq; com- mode confertur cum Diana uenante in jugis montinm inter agreſtis deas. Nequaꝗ autem conueniens Vitgilium feciſſe:quoniam Dido in urbe media ingrediens inter tyrios priucipes cultu: atque inceſſu ſerio inſtans operi: ſicut ipſe ait: regniſque futu ris nihil eius ſimilitudinis capere poſſit: quæ luſibus atq; uenatibus Dianæ congruit: tum poſtea quod Homerus ſtudia atque oblectamenta in uenando Dianæ honeſtæ aptæq; dicit. Virgilius autem: quum de uenatu deæ nihil dixiſſet: pharetram tamen facit eam ferre in humero: tamquam ſi onus& ſarcinam: atque illud impẽſe probum eſſe demiratum in V irgilio dicebant: quod Homerica quidem Auro ideſt Latona gaud ium gaudeat genuinum& intimum: atq; in ipſo penetrali cordis& animæ uigẽs li quidem non aliud eſt: N ue AE pp? NA re. ideſt Latõæ pectora gaudẽt. Iple autẽ imitari hoc uolẽs: gaudia fecerit pigra:& leuia:& contãtia:& quaſi ĩ ſummo pe-
ctore ſupernantia: neſcire enim ſeſe: ꝗd lignificaret aliud pertentãt: præter iſta ola: flo —

Corui/ nus
LIBER
rem ipſius totius loci Virgiliũuideri omiſiſſe: ꝙ hũc Homeri uerſũ exigue ſecutꝰſit: pe AH r Af CI EA AE N οονNi ideſt Et pulchras omnis inter clariſſi ma fulget. Quando nulla maior: cumulatiorq; pulchritudinis laus dici potuerit: ꝗᷓ ꝙ una inter omuis pulchras: excelleret una facile inter omnis noſceretur. 5
Q uod Anneus Cornutus uerſus Virgilii: quibus Veneris& Vulcani concubitũ pudice operteq; dixit. reprehenſione inſulſa:& odiola inquinauit. Pere Cap. x. Nianus poeta:& pleriq; cum eo eiuſdẽ muſæ uiri ſummi aſſiduiſq; laudibus a hos Virgilii uerſus ferebãt: quibus Vulcanũ& uenerẽ iunctos mixtoſq; iu re coniugii. rẽ lege naturæ operiendam uerecunda quadã tranſlatione uerbo
rum: quum oſtenderet demonſtraretq; protexit: ſic enim ſcripſit. Ea uerba locutus.
Opꝑtatos dedit amplexus: placidumq; petiuit
Coniugis infuſus gremio per membra ſoporem.
Minꝰ aũt difficile eẽ arbitrabãtut: ad iſtiuſmodi reticenda uerbis uti uno: atq; altero:
breui tenuiq; ea ſigno demõſtrãtibꝰ ſicuti homerꝰdixerit. Sp ẽ Ni æct co ci Ac⸗/
rp A ν,ĩN e Ari H νẽν. · Hοννν E li rr AEN, ꝰ
iy. i. VMirgineum ſoluit cæſtum:& legemq; cubilis. Et munus amoris.
Inq; toris illi ſculptis cœpere ſoporem.
Lotuero& tam cuidẽtibus: ac tam prætextatis: ſed puris honeſtiſqʒ uerbis ueneran/ dum illud cõnubii pudici ſecretũ neminẽ quenꝗᷓ aliũ dixiſſe. Sed Anneus Cornutus homo ſane pleraq; alia nõ indoctus: neq; ĩprudẽs in ſecũdo tamẽ libroꝶ: quos de figu ris ſnĩiarum compoſuit: egregiam totius iſtius uerecundiæ laudẽ inſulſa nimis& odio ſa ſcrutatione uiolauit: nam quum genus hoc figuræ probaſſet:& ſatis circunſſ pecte factos eſſe uerſus dixiſſet: membra tamen inquĩt paulo incautius nominauit.
De Valerio Coruino: unde Coruini ſit cognomentum. Cap. xi. E Maximo Valerio: ꝗ Coruinꝰ appellatus ẽ: ob auxiliũ pꝓpugnationẽq; Cor d ui alis: haud qqquã ẽ nobiliũ ſeriptoꝶ ꝗ ſecus dixerit: ea res prorſus admirã⸗ da ſic ꝓfecto ẽ in libris annalibus memorata. Adoleſcẽs tali genere editus. L.
Furio. CL. Appio cõſulibus fit tri. militaris atq; eo tpe copiæ galloꝶ ingẽtes aug põ/ ptinũ inſederãt: ĩſtruebãturq; acies a cõſulibus de ui: atq; multitudine hoſtiũ ſatisagẽ tibus. Dux ĩterea galloꝶ uaſta:& ardua ꝓcerĩtate: armiſq; auro ꝓfi gentibo:grandia ingrediẽs:& manu telũ reciprocãs incedſebat:ꝑq; cõteptũ:& ſuperbiã circũſpitiens: delpiciẽſqʒ oĩa uenire iubet:& cggredi: i ꝗs pugnare ſecũ ex omni Romano exercitu auderet: tũ Valerius tribunus cæteris inter metũ: pudorẽq; ambiguis ĩpetrato prius a cõſulibus: ut in gallũ tam imaniter arrogãtem: pugnare ſeſe pmitterent: progreditur. i trepide: modeſteq; obuiã& cõgtediũtur:& coſiſtunt& cõſerebãtur iã manus tatqʒ ibi uis quædã diula fit. Coruus tepẽte ĩprouiſus aduolat:& ſupgalea tribuni ĩſiſtit: at q aduerſarii oculos pugnare ĩcipit: ĩſibilat: obturbat unguibo manũ laniabat:& ſpectũ ales arcebat: atq; ibi ſatis ſæuierat: reuolabat ĩ galeãtribuni: ſic tribunus ſpectã
te utroq; exercitu:& ſua uirtute nixus:& opa alitis ꝓpugnatus: ducẽ hoſtiũ ferociſſi
mũ uicit: ĩterfecitq;:atq; ob eã cãm cognomen habuit Coruinus id factũ ẽ ãno. cccc. &. v. poſt Romã cõditã. Statuã ooruino iſti diuus Auguſis ĩ foro ſuo ſtatuẽdã cura uit ĩ eius ſtatuæ capite Corui ſimulachrũ e: rei pugnæq; quã diximus monumẽtum.
De uerbis q̃ ĩ utrãq; paxtẽ ſignificatiõe reciprocra:& aduerſadicũtur. Cap, xi. et formicg loſus

NONVS LIII
I formidoloſus dici poteſt:& qui formidat:& qui formidatur: ut in uidio- Nola e ſus:& qui inuidet:& cui inuidetur: ut ſuſpitioſus qui ſuſpicatur:& qui ſuſpe ĩoſus
ctus eſt: ut ambitioſus:& qui ambit:& qui ambitur: ut itẽ gratioſus:& ꝗ ad- hibet gratias:& qui admittit: ut laborioſus:& qui laborat:& qui labori eſt: ut plcraq;
alia huiuſcemodi in utranq; partem dicuntur: ita infeſtus ancipitiquoq; ſignif catio/ Infeſtꝰ
ne eſt: nam& is infeſtus appellatur: qui malũ infert cuipiam:& cõtra cui aliunde ipẽ det malũ: is quoq; ĩfeſtus dicitur. Sed quod prius poſui ꝓfecto exemplis nõ idiget ſic adeo multi loquuntur: ut ĩfeſtum dicant inimicum: atq; aduerſum. Alterum autem il lud ignobilius: obſcuriuſque eſt. Quis enim in medio facile dixerit infeſtum eſſe: cui alter infeſtuseſt? Sed& ueteres plerique ita dixerũt&. M. Tullius in oratiõe quam ꝙ Cn. Planco dixit: uocabulo hoc ſic uſuseſt. Dolebam inquit iudices:& acerbe ferebã ſthuius ſalus ob eam ipſam cãm eſſet infeſtior: ꝙ is meã ſalutem: atque uitam: ſua be niuolẽtia præſidio cuſtodiaque texiſſet. Nos igitur de origine& ratione uerbi quære- bamus: atque ita in nigitliauis inuenimus commentariis ſcriptum: infeſtum a feſtinã do dictum. Nam qui inſtat inquit alicui: eumque properans urget: opprimereque eũ ſtudet: feſtinatque: aut cõtra de alicuius periculo:& exiri feſtinatur: is uterque ĩfeſtus dicitur: ab inſtãtia atque imminentia fraudis: quam uel facturus cuipiam: uel paſſu⸗ rus eſt. Nequis autem de ſuſpitioſo: quod ſupra poſuimus:& de formidoloſo: in eam partem: quæ minus uſitata eſt: exemplũ requirat: inueniet de ſuſpitioſo apud. M. Ca- tonẽ de re floria ita ſcriptum. Sed niſi qui palam corpore pecuniam quæreret: aut ſe le noni locauiſſet:& ſi famuloſus& ſuſpitioſus fuiſſet: uim in corpus liberum nõ æquũ cenſſuere afferri. Suſpitioſũ. n. hoc in loco ſuſpectum ſignificat: non ſuſpicantem for midoloſum autem qui formidatur. Saluſtius in Catilina ita dicit. Igit᷑ talibus uiris nõ labor inſolitus: non locus ullus aſper: aut arduus erat: non armatus hoſtis formidoſo ſus. Item. C. Caluus in pœmatis laborioſus dicit: non ut uulgo dicitur qui laborat: ſed in quo laboratur. Durum inquit rus fugis:ſed laborioſum. Eendẽ rõne Laberius quo que in ſororibus. Ecaſtor inquit multũ lomniculoſum:& Cinna in pœmatis. Somni-
culoſam ut pœnus aſpidẽ pſillus. Metus quoque:& iniurig: atque alia quædã id genuſ Metus
lic utroque uerſum dici poſſũt nã metus hoſtiũ recte dicit᷑:& quum tiemẽt holtes& quũ timẽ̃tur. Itqgue Saluſtiusi hiſtoria prima: Metũ. Põpei dixit: non ꝙ Põpeius me tueret: qd& uſitatius: ſed q meturetur: uerba hæc Saluſtii ſunt. Id bellum excitabat metus Pompeii uictoris Hiempfalẽ ĩ regnũ reſtituentis. Itẽ alio ĩ loco poſtq̃ remoto metu punico: ſimultates exercere uacuũ fuit. Iniurłis itidẽ dicimus:tã illoꝶ ꝗ patiun tur: ꝗᷓ q faciunt: q̃rũ dict ionũ exẽpla ſunt facilia inuentu. Illud etiã dictũ a Virgilio eãdẽ het formã cõicatæ ultro& citro ſignificatiõis& uulnere ĩꝗt tardus Vlyxi& uũ
dicere uulnus nõ qdaccepiſſet ulyxes: ſed qd dediſſet Neſcius quoque dt̃᷑ tã is q neſci Nelſciꝰ
tur: i ꝗ neſcit: ſed ſuper eo: qui neſcit frequens huius uocabuli uſus eſt: infrequẽs aũt
a neſcitur: icnarus atque utroque uerſum dr̃: non tantum qui ignorat: ſed, de eo eſt qc n 9 q q qui ig gbarul
7 4
& qui ignoratur. Plautus in rudente. Q uæi
More humanæ cupidinis ignara uiſcendi.
Ignarum laurens habet qua numanta. Verba ex hiſtoria Clau· Q uadrigarii. quibus Manlii Torquati nobilis adolelſcẽ/
tis:& hoſtis gallis prouocatoris pugnam depinxit. Cap. xi.
„ 9„ 7*„ 1 ncolis neſcius neſcias peſſimus Saluſtic.
Virgilius.

Torq
tus
Facies facies
Anlius ſummo loco natus adprimeqʒ nobilis fuit: ei Manlio cognomentum
m factũ Torquato: cãm cognomẽti fuiſſe accepimꝰ: torquis ex auro induuias quã ex hoſte: quẽ occiderat detractã induit: ſed quis hoſtis:& qd genus:& ꝗformidãdæ uaſtitatis&: quãtũ ĩſolẽs ꝓuocator:& cuiuſmõi fuerit pugna decertatũ. Q.. Clau. primo annaliũ puriſſune: atq; illuſtriſſime: ſimpliciq; atq; in cõpta or̃onis an tiq ſuauitate deſcripſit quẽ locũ ex eo libro Phauorinꝰ philoſophus quũ legeret: non minorbo quati afficiq; aium ſuũ motibo: pulſibuſq; dicebat ꝗᷓ ſi ipſe corã depugnãtis eos ſpectaret. Verba Q · Claudii: ꝗbo pugna iſta depicta ẽ adſcripſi. Q uũ ĩterĩ gallꝰ qdã nudus p̃ter ſcutũ:& gladios duos: torque: atq; armillis decoratus ꝓceſſit ꝗ& uiri bo:& magnitudiĩe:& adoleſcẽtia: ſimulq; uirtute cæteris anteſtabat: is maxĩe plio cõ- moto: atq; utriuſq; ſũmo ſtudio pugnãtibo: manu ſignificare cœpit: ut utriq; quieſce- rẽt pugnare: pugnæ facta pauſa ẽ: extẽplo ſilẽtio facto cũ uoce maxima ĩclamat ſiquis ſecũ depugnare uellet: uti ꝓdiret: Nemo audebat ꝑꝑ magnitudinẽ:& ĩmanitatẽ facies deide gallꝰiridere cœpit: atq; lĩguã exertare: id ſubito ꝑdolitũ ẽcuidã. I. Mãlio ſũmo enere nato tãtũ flagitiũ ciuitati accidere: e tãto exercitu neminẽ ꝓdire. Is ut dico ꝓceſ 8 paſſus ẽ uirtutẽ romanã a Gallo turpiter ſpoliari: ſcuto pedeſtri:& gladio hi⸗ ſpãico cictus cõtra gallũ cõſtitit: metu magno ea cõgreſſio i ip̃o põte: utroq; exercitu ilpectãte facta ẽ: ita ut ante dixi: cõſtiterũt gallus ſua diſciplia: ſcuto ꝓiecto cautabũ⸗ dus. Mãlius aĩo magis ꝗᷓ arte cofiſus: ſcutũ ſcuto ꝑcuſſit atq; ſtatũ galli cõturbauit dũ ſe gallus iteꝶ eodẽ pacto cõſtituere ſtudet. Mãlius iteꝶ ſcutũ ſcuto ꝑcutit atq; de loco certo hoĩem iteꝶ deiicit eo pacto ei: ſub gallicũ gladiũ ſucceſſit ac hiſpãico pecto hau ſit:deĩde cõtiuo humeꝶ dextrũ eodẽ cõcuſſu Icidit: neq; receſſit uſꝗᷓ donec ſubuertit: gallo ĩpetũ icti hẽret: ubi eũ euertit: caputp̃cidit: torqͥn detraxit: eãq; ſãguinolẽtã ſibĩ ĩ collũ ĩponit: quo ex facto ipſe. poſterique eius Torqᷓti ſũt cognominatĩ ab hoc. T. ne Manlio: cuius hãc pugnã Q uadrigarius deſcripſit iperia& aſpera& ĩmitia Mãliana dicta ſunt quoniam poſtea bello aduerſũ latinos: quũ eẽt conſul: filiũ ſuũ ſecuri pcul/ ſit:ꝗ ſpeculatũ ab eo miſſus ne pugnaret ĩter dcõ:hoſtẽ a quo ꝓuocaꝰ fuerat occidit. O uod idem Quadrigarius: huius facies: patrio caſu probe:& latine dixit:& quæ dam alia appoſita de ſimilium uocabulorum declinationibus. Cap. xiiii. Vod aũt ſupra ſcriptũ in. Q. Claudii uerbis ꝓpter magnitudinẽ:& ĩmanita q r facies: id nos aliquot ueteribo libris ĩſpectis explora uimus: atque ita eẽ: ut ſcriptũ eſt cõperimus. Sic. n. pleraq; ætas ueteꝶ decliauit: hæc facies: huius facies: qd nũc ꝓpter rõnẽ grãme: icã faciei dicit᷑. Corruptos autẽ quoſdam libros rep peri: ĩ ꝗbus faciei ſcriptũ eſt: illoꝗd ante ſcriptum erat: oblitterato meminimus etiam in Tiburti bibliotheca ĩuenire nos in eodẽ Claudi libro ſcriptum utrunque facies:& facii: ſed facies in ordine ſcriptũ fuit:& cõtra perii geminũ facii neqʒid abeſſe a quadã cõſuetudine priſca exiſtimauimus. Nã ab eo: quod eſt hic dies tam huius dii:& ab eo
Dies dii quod eſt hæc fames tam huius famii dixerunt. Q. Ennius in ſextodecimo annali dies Eames ſcripſit: pro diei in hoc uerſu. Poſtreme longinqua dies quum fecerit ætas. Ciceronẽ
famii
quoque affirmat Ceſellius in or̃one: quã pro. P. Seſtio fecit dies ſcripſiſſe ꝓdiei quod
ego ipenſa opera cõquiſitis ueteribus libris pluſculis: ita ut Ceſellius ait: ſcriptũ inue/ 7 7. 7117. 7
ni: uerba ſunt hæc. M. Tulli:equites uero daturos illius dies pœnas. Quocirca fa-
ctum hercle eſt: ut facile iis credam: qui ſcripſerunt: ideographum librũ V irꝑilii ſeſe
inſpexiſſe

*
enen
menge,,
e
NONVS Lin inſpexiſſe: in quo ita ſeriptum eſt: Libta dies ſomniq; pares ubi fecerit horas. Ideſt li
bra diei ſomniq;. Sed ſicut hoc i loco dies a Virgilio ſeripiũ uidetur: ita ĩ illo uerſu nil dubiũ eſt: quin dii ſctipſerit: pro diei: Munera lætitiãq; di Q uod imperitiores dei le/ gunt ab inſolentia ſcilicet uocis iſtius abhorrentes. Sic autẽ dies dii a ueteribus declia- tum eſt: ut fames famiĩi: pernicies pernicũ: progenies progenii: luxuries luxurii: acies
acii. M. enim Cato in or̃one: quã de bello carthaginenſi compoluit: ita ſeripſit. Pueri
atq; mulieres extrudebantur famii cauſa. Lucilius in. xi. Rugoſum atq; famii plenum Sinenna in hiſtoriarum libro. vi. Romanos inferendæ ꝑnicii cauſa ueniſſe. Pacuuius in paulo Pater ſupteme noſtræ progenii patris. Cn. Matius i iliadis. xxi. Altera pars acii uitaſſet flumĩs undas. Idẽ Matiꝰ in tertiodeci mo. An mancat ſpecii ſimulacrũ: ĩ morte ſilẽtũ. C. Gracchus de legibus promulgatis Ea luxurii cauſa: aiunt inſtitui. Et ibidem infra ita ſcriptum eſt. Non eſt ea luxuries quæ neceſſario parentur uitæ cauſa. Propter quod pparet eum abeo: qcteſt luxurics luxurii patrio caſu dixiſſe. M. quoq; Tullius in orone qua Sex. Roſcium defẽdit: per nicii ſcriptũ reliquit. Verba hæc ſunt. Quorũ nihil pernici cauſadiuio cõſilio: ſed ui ipſa& magnitudine rerum factum putàamus. Aut facies ergo in caſu patrio: aut facii. uadrigariũ ſcripſiſſe: exiſtimãdum eſt: faciei aũt in nullo ueteri libro ſcriptũ reppe ti In caſũ aut dãdi qui puriſſime locuti ſunt: nõ faciei: uti dicitur nũc: ſed facie dixerũt
Lucilius ĩ ſatyris. Et primũ iꝗt facie honeſtas accidit: idẽ Lucilius in libro ſeptimo-
Quite diligit: ætati facieq; tuæ ſe. 5 Fautorem oſtendat: fore amicum polliceatur. Suntãt nõ pauci: qui uttpbiq; facii legt. Sed. C. Cæſar in libro de analogia. ii. huius die:& huius ſpecie dicẽdũ putat. Ego quoq; in iugurtha Saluſti ſummæ fidei:& reue tẽdæuetuſtatis libro: die caſu patrio ĩueni ſcriptũ. Verba hæc ita erant. Vi decia pte die reliꝗ̃. Nõ. n. puto arguciolã iſtã recipiendam: ut die dictũ ꝗſi ex die exiſtimemus. De genere cõtrouerſiæ: qd giæcæ cop. i. dubiũ& iexplicabile appellat᷑. Ca. xy. Vm Antonio lulião rhetore pferiaꝶ tẽpꝰæſtiuaꝶ: decedere ex urbe æſtu uo c lẽtes: neapolin cõceſſeramꝰ. atqʒ ibi erat adoleſcẽs tũc ꝗſpiã ex ditioribus: cũ utriuſq; liguæ magiſtris meditãs:& exercẽs: ad cãs romæ orãdas æloquẽtiæ
latinæ facultatẽ: atq; is rogat Iulianũ uti ſeſe audiat declamãtem It auditum lIulianus:
imus quoq; nos cũ eo ſimu: introit adoleſcẽs& præfatur arrogantius& elatius: ꝗᷓ æta ti eius decebat: ac deĩde iubet exponi controuerſias: aderat nobiſcũ ibi Iuliani ſectator iuuenis promptus:& proficiẽs:& oſtẽdens iam in eb qd ille apud iuliani auris in præ cipiti ſtare:& ſubitaria dictione piculũ ſui facere audebat. Exponit igitur tentamenti gra cõtrouerſiã parũ cõſiſtẽtẽ: qd genus græci co i dubiũ uocãt: latine aũt id: nõ minꝰ cõmode ĩexplicabile dici põt. Ea cõtrouerſia fuit huiuſcemodi. De reo ſeptẽ iudices cognoſcant: aq; ſententia ſit rata quã plures ex eo numero dixerũt. Quũ ſe- ptẽ iudices cognouiſſẽt: duo cẽſuerũt reũ exilio mulctãdũ: duo alii pecunia: tres reli- ꝗ capite puniẽdũ: petitur ad ſuppliciũ ex ſententia irium iudicũ:& cõtradicit. Hac il je audita: nec cõſiderata: neq; alis: ut ꝓponerentur: expectatis incipit ſtati mira celeri tate: in eãdẽ hãc cõtrouerſi principia neſcio quæ dicere:& Iuolucra ſenſuũ uerborũ quolumina: uocũq; turbas fundere: cxteris oibꝰ ex cohorte eius: ꝗ audite eum ſoliti erãt clamore magno edultãtibus: iuliano ãt male ac miſere tubẽte& ſudãte. Sed ubi
*

1 ————————
LIBER.
deblatteratis uerſuũ multis milibus: finẽ aliquãdo fecit egeſſiq; ĩde ſumꝰ amici: fami⸗ liareſq; eiꝰ lulianũ pſecuti: quidnã exi W ſunt: atqʒ ibi iulianus feſtiuiſſi me. Nolite quærere inquit: quid ſentiam: adoleſcẽs hic ſine cõtrouerſia diſertus eſt. f . Pliniũ ſecundum hoĩem nõ ĩdoctum fugerit latueritq; uitium e quod ant eG. ideſt reciprocum græci dicunt. ö ap· xvi. Plinius Linius ſecundus exiſtimatus eſt eẽ ætatis ſuæ doctiſſimus. is libros reliquit: p quos ſtudioſoꝶ ĩſcripſit: haud mediuſfidius uſq;quaq; alpernandos: in is li⸗ bris multa uarie ad oblectãdas eruditoꝶ hominum auris ponit: refert ẽt ple/ raſq; ſentẽtias: quas indeclinandis cõtrouerſiis lepide: arguteq; dictas putat: ſicuti hac quo q; ſuĩam ponit ex huiuſcemodi cõtrouerſia. Vir fortis premio: quod optauerit: do netur. Qui fortiter fecerat petit alterius uxorẽ ĩ matrimonium:& accepit is deĩde cui ea uxor fuerat: fortiter fecit: repetit eandẽ: cõtradicitur. Eleganter inquit:& pbpabiliter ex pte poſteriores uiri fortis uxorẽ ſibi reddi poſtulãtis hoc dictũ eſt ſi placet lex red/ de. ſi nõ placet redde. Fugit autẽ Pliniũ: ſententiolã iſtã: quã putauit eſſe argutiſſimã: uitio non carere: qd græcæ ct peo. i. reciprocũ dr̃:& ẽ uitiũ iſidioſum& ſub fal ſa laudis ſpecie latẽs nihil. n. minus conuerti ex cõtrario idipſum aduerſus eundẽ põt. Atq; ita a priore illo uiro forti dici ſi placet lex: non reddo: ſi non placet non teddo. Cecropias noctes doctorum exempla uirorum. Donat habere mihi nobilis euſtochius. Viuat:& æternum lætus bona tempora ducat. Qui ſic dilecto tanta docenda dedit. AVLIGELII NOCTIVM AT TICARVM COMMENTARII LIBER DECIMVS. Tertium ne conſul: an tertio dici oporteat. Et quonã modo. Cn. Pompeius cum in theatro quod erat dedicaturus: honores ſuos inſcriberet quæſtionem ancipitem iſtius uerbi de conſilio Ciceronis uitauerit: Caput primum. Amiliari meo cuipiã litteras athenis Romã miũ: i iss ſcriptũ fuit me il/ liiã tertiũ ſcripſiſſe. is ad me reſcripſit: petiuitq;: ut rationẽ dicerẽ cur
＋ tertiũ: ac nõ tertio ſcripſiſſẽ: id ẽt adſcripſit: ut eadẽ ꝗd ſupillo quoque Tertiũ mihi uideret᷑: facerẽ ſe certiorẽ: tertiũ ne cõſul:& quartũ: an tertio:& conſul quarto dicẽdũ eẽt: quoniã Romæ dictũ uit dicentẽ audiſſet tertio:&
Tertio quarto cõſul:nõ tertiũ ꝗᷓ rtũq;. Idq; ĩ principio libri Celiũ ſcripſiſſe.&. Q. Claud. in li⸗ conſul bro undeuiceſimo. C. NMariũ erẽatũ ſeptimo cõſulem dixiſſe. Ad hæc ego ſcripſi nihil quartũ amplius: ꝗᷓ uerba. M. Varronis hominis opinor: ꝗᷓ fuit Claudius eũ Celio: doctioris: conſul quibus uerbũ utrũq; de quo ad me ſcripſerat: decideret᷑: nã& Varro ſatis aperte ꝗd quarto dici oporteret edocuit:& ego abuerſus eũ: qui doctus eſſedicebat᷑ litem meam facere conſul abſens nolui: uerba. M. Varronis ex libro e ee hæc ſunt: aliud eſt: quar- to prætorẽ fieri:& quartũ: q qᷓtto locũ adſignificat: ac tres ante factos quartũ tmepus adlignificat:& ter ante factũ: ĩgit᷑ Ennius recte cõſcripſit. Q uĩtus pater quartum fit Sl Põpeius timide:ꝙ ĩ theatro ne abſcriberet cõſul tertiũ: aut tertio extremas lit teras non cõſcripſit. Q uod de Põpeio Varro breuiter& ſnbobſcure dixit: Tyro tul- lius Ciceronis libertus in epiſtola quadam enarratius ſcripſit ad hunc ferme modum Quũ Põpeius iquit ædẽ uictoriæ dedicaturus foret cuius gradus uice theatri eſſent:
nqmenq;

li
1 ti
it: i⸗ e. * lo ui er 17 12 al
t
in
15 l Ir —
li⸗ ul
2 *
re 2 18 1. it 7
*
nomenq; eius& honores inſcriberet: quæ
DECIMVS LV
ri cœptũ eſt: utrũ cõſul tertio inſcribendũ eſ ſet: an tertiũ: eã rẽ Põpeius exqſitiſſime rettulit ad doctiſſimos ciuitatis. Q uũq; diſſen tirẽt:& pars tertio: ali tertiũ ſcribendũ cõtenderent: rogauit inquit Ciceronem Pom-
eius: ut quod ei rectius uideretur ſcribi iuberet tum Ciceronẽ iudicare de uiris doctis ueritũ eſſe: ne quoꝶ opinionẽ im probaſſe: ipſos uideret᷑ iprobaſſe. Perſuaſit igitur Põ peio: ut neq; tertiũ neq; tertio ſcriberet᷑: ſed ad lecũdũ uſq;. T. Fierẽt litteræ. ter. ut uer bo nõ præſcriptores ꝗdẽ demõſtraretur: ſed dictio tamẽ ambigua uerbi lateret. Id au tem quod& Varro& Tyro dixerũt in eodẽ nunc theatro non eſt ita ſcriptũ. nã quum multis annis poſtea ſcæna: quæ ꝓciderat: refecta eſſet: numerus tertii cõſulatus nõ uti initio prioribus litteris tertis: ſed tribus tantum lineolis. ii. inciſis ſignificatus t. In. M. autem Catonis quarto origine ita ſeriptum eſt. Carthaginenſes ſextum defœdere de- ceſſere. Id uerbum ſignificat: quinquies ante eos feciſſe cõtra fœdus:& tũ ſextũ. Græ⸗ ci quoq; ſignificandis huiuſmodi reꝶ numeris roh xe e Thy. i. tertium& qᷓr/ tum dicunt: quod cõgruit cum eo: quod latine dicitur tertium quartumq;. ) uid Ariſtoteles de numero puerperii memoriæ mãdauerit. Cap. ii. Riſtoteles philoſophus memoriæ tradidit: mulierem in ægypto uno ꝑtu qnq; 2 pueros enixam: eũq; eſſe finẽ dixit multi iuge hominum partionis: neq; pluris unꝗ ſimul genitos cõptum Auguſto impante:q tẽporum eius hiſtoriã ſcriplerunt. ancillam Cælaris Auguſti in agro laurente peperiſſe quinq; pueros dicunt. eoſcʒ pauculos dies uixiſſe: matrẽ quoq; eoꝶ nõ multo poſtꝗᷓ peperit: mortuã monumentumq; ei factũ iuſſu auguſti in uia lau rentia: inq; eo ſcriptum eſſe numet puerperii eius: de quo diximus. Locorum quotũdam illuſtrium collatio: cõtentioq; facta: ex orationibus. C. Grac chi: c. M. Catonis. Cap. iii. Ortis& uehemẽs orator exiſtimat᷑ eẽ. C. Gracchus: nemo id negat: ſed qd f fnnullis uidet᷑ ſeuerior: acrior: ampliorq; e. M. Tullio ferri id g poteſt. Lege bamus adeo nuꝑorationẽ Gracchi de legibus promulgatis: in qua. M. Ma-/ tiũ:& quoſdã ex municipiis italicis honeſtos uiros uirgis per iniuriam cæſos a magi- ſtratibus po. ro. quãta maxime ĩuidia poteſt: cõqueritur. Verba hæc ſunt quæ ſuꝑea re fecit. Nuper tganũ ſidicinũ cõſul uenit: unorẽ dixit: in balneis uirilibus lauari uelle Quaæſtori ſidicino a. M. Mario datũ eſt negociũ: uti balneis exigerentur: ꝗ lauaban/ tur: uxor renũciat uiro parũ cito ſibi balneas traditas eſſe:& parũ lautas fuiſſe: jccirco palus deſtitutus eſt in foro eoq; aduectus ſuæ ciuitati nobiliſſimus homo. M. Mari- us ueſtimẽta detracta ſunt: uirgis cæſus eſt. Caleni: ubi id audierũt: edixerunt nequis in balneis lauiſſe uellet: quũ ma giſtratus romanus ibi eſſet. Ferẽtini ob eandẽ cãm p̃- tor noſter quæſtores arripi iuſſit. Alter ſe de muro deiecit. Alter prehẽſus& uirgis cæ- ſus eſt. In tanratroci re: ac tã miſeraatq; mœſta: iniuriæ publicæ conteſtatione:& quid eſt: quod aut ampliter eee lachrymoſe: atq; miſeranter: aut multa copioſa q; iuidia:graui& penetra ili querimonia dixerit: breuitas ſane uenuſtas:& mundici-/ es: or̃onis eſt: qualis habere ferme in comœdiaꝶ feſtiuitatibus ſolet. Itẽ gracchus alio in loco itadixit. Q uãta libi dq quãtaq; itẽperãtia ſit hoĩum adoleſcẽtium: unum exem lũ uobis oſtẽdãchis antis paucis ex Aſia miſſus eſt: qui per id tempus e
nõ cepetat homo adoleſcens pro legato:is in lectica lerebatur: ei obuiam bubulcus de
K
EN
hunc autẽ eſſe numeꝶ ait rariſſimum: Sed& diuo
Partus quinq; Puerog:

LIBER
lebe uen aſina aduenſt.& per ioeũ quũ ignoraret: qui ferretur.rogauit num mortuũ
ferret: ubi id audiuit: lecticã iuſſit deponi· ſtuppis quibus lectica ligata erat: uſq; adeo
uerberari iuſſit dũ aĩam efflauit. Hæc quidẽ or̃o ſuꝑ tã uiolento atq; crudeli facinore nihil pfecto abeſt a quotidianis ſermonibus. atquũ in ſimili cã apud. M. Tul. ciues romani iunocẽtes uiri cõtra ius cõtraqʒ leges uirgis cædunt᷑: aut ſupplicio extremo ne cantur: quæ ibi tũc miſeratio: quæ cõploratio: quæ totius rei ſub oculos ſubiectio: qd & quale inuidiæ: atq; acerbitatis fretũ efferueſcit. Aĩum hercle meũ: quũ illa. M. Ci- ceronis lego: imago quædã& ſonus uerboꝶ:& uocũ:& eiulationũ circũplectit᷑. ue/ lut ſunt iſta:quæ de. C. Verre dicit: quæ nos: ut in præſens potuimus: quantũ memo ria ſuppeditabat: adſeripſunus. Ipſe infſãmatus ſcelere:& furore in foꝶ uenit: arde/ bant oculi: toto ex ore crudelitas emanabat. expectabãt oẽs: quo tãdẽ ꝓgreſſurus aut quidnã acturus eẽt quũ repente hoĩem pripi: atq; in foro medio nudari: ac diligari:& 15 expediri iubet. Iã hæc mediuſfidius ſola uerba nudari: ac diligari:& uirgas ex pediri iubet: tanti metus horroriſq; ſunt: ut nõ narrari quæ geſta ſunt: ſed rem geri ꝓr us uideas. Gracchus autem noſter: nõ quærentis: neq; imp lorantis: ſed nũciãtis uice palus inquit in foro deſtitutus eſt: ueſtimẽta detracta 3 scæſus eſt. Sed enim
M. Cicero præclare: cũ diutina repræſentatõe nõ cæſus eſt: ſe cædebat᷑ i nquit uirgis
in medio foro meſſanæ ciuis romanus. Quũ interea nullus gemitus: nulla uox illius miſeri inter dolorem: crepitũq; ꝑplagaꝶ audiebatur: niſi hæc ciuis romanus ſum. hac cõmemoratione ciuitatis oĩa uerbera depulſuꝶ: cruciatũq;a corpore deiectuꝶ arbi/ trabatur: cõplorationẽ deĩde tam acerbæ rei:& odiũ in Verrẽ dete ſtationẽq; apud ci ues romanos incenſe: atq; acriter: atq; inflãmanter facit quũ hæc dicit. O nomen dul cæ libertatis. O ius eximiũ noſtræ ciuitatis. O lex portia legeſq; ſemproniæ. O graui- ter deſiderata:& aliquãdo reddita plebi romanæ ttibunitia poteſtas. huccine tandem hæc oĩa reciderũt: ut ciuis romanus in ꝓuincia po. ro. in oppido fœderatoꝶ: ab eo qui beneficio po. ro. faſces ac ſecuris haberet deligatus in foro uirgis cæderet᷑: quid quũ ignes ardenteſq; laminæ cæteriq; cruciatus admouebant᷑? Si te acerba illius im plora⸗ to:& uox miſerabilis nõ leniebat: ne ciuiũ romanoꝶ: qui tum aderãt: fletu gemituq;
maximo cõmouebare? Hæc. M. Tul. atrociter grauiter copioſe apteq; miſeratus eſt. Sed ſi quis eſt tã agreſti aure ac tam hiſpida: què lux iſta:& amœnitꝗs or̃onis: uerbo⸗ rũq; modificatio paꝶ delectat: amat aũt priora iccirco: ꝙ incõpta& breuia:& nõ ope roſa: ſed natiua quadã ſuauitate ſunt: quodq; iis umbra:& color quaſi opace uetuſta/ tis eſt: is ſiquid iudicii habet: cõſſderet in cã pari. M. Catonis hoĩs antiqoris oronem. Ad cuius uim& copiã Gracchus nec aſpirauit. intelligit(opinor) Catonẽ cõtẽtũ elo-
quẽtia ætatis ſuæ nõ fuiſſe:& id iã tum facere uoluiſſe: qc Cicero poſtea ꝑfecit. In eo
nãqʒ libro qui de falſis pugnis ſcriptus ẽ: ita e ee cõqueſtus eſt. Dixit a de
ctuiris paꝶ ſibi bene cibaria curata eſſe. iuſſit ueſtimẽta detrahi: atq; flagro cædi. de/
ctuiros brutiani uerberauere. uidere multi mortales. Q̃uis hãc cõtumeliã? quis hoc
imperiũ: ꝗs hac ſeruitutẽ ferre poteſt: nemo hoc rex auſus eſt facere eã ne fieri bonis
bono genere natis boni cõſulitis M bi ſocietas? ubi fides maioꝶ: inſignitas: iniurias:
plagas: uerbera: uibices: eos dolores: atq; carnificinas per gedecus: atq; maximã igno miniã inſpectãtibus popularibus ſuis: atq; multis mottalibus te facere auſum eẽt ſed ꝗ̃tũ luctũ quãtũq; gemitũ: ꝗd lachrymagꝶ: quãtũq; fletuũ factũ audiuiʒ ſerui iniurias N— 8 nimis

DECIMVS LVI nimis ægre ferũt. d illos bono genere natos: magna urtute præditos opinamini ani- mi habuiſſe atq; habituros: dum uiuent? Q uod Cato dixit: brutiani uerberauere neq fortaſſe de brut anis requirat id ſignificat. Q uu m Annibal pœnus cũ exercitu in Ita lia eſſet.& aliquot pugnas populus ro. aduerſas pugnauiſſet. primi totius Italia brutii ad Annibalẽ deſciuerũt. id romani ægre paſſi poſtꝗ Annibal Italia deceſſit: ſuperatiq;
Sni ſunt: brutios ignominiæ cã nõ milites ſcribebãt: nec pro ſociis hẽbant ſed magi⸗ ſtratibus in ꝓuincias eũtibus parere:& præminiſtrare ſeruoꝶ uicẽ iuſſerũt. Itaq; ii ſe/
quebatit᷑ magiſtratus: tan in ſcænicis fabulis: qui dicebant᷑ Lorarii:& quos erãt iuſ Lorarii
ſi uinciebãt: aut uerberabãt. Q uot aũt ex brutis erãt: appellati ſunt brutiani. Cc. P. Nigidius argutiſſime docuit noĩa nõ poſitiua eẽ: ſed natu ralia. Omina uerbaq; nõ poſitu fortuito: ſed quadã ui& rõne naturæ facta eẽ. P. Ni n gNidius ĩ grãmatici cõmẽtariis docet rẽ ſane ĩ philoſophiæ diſertationibus cele prẽ ri. n. ſolitũ apud philoſophos o off f. Ac ol. i. natura ne noĩa ſint an poſitu:in eã rẽ multa argumẽta dicit: cur uideri poſſint uerba eẽ naturalia magis ꝗᷓ arbitraria: ex quibus hoc ulſum eſt lepidũ& feſtiuũ. Vos int quũ dicimas motu quodã oris cõueniẽte cũ ipſius uerbi demõſtratõe utimur:& labias ſenſim prĩo res emouemus: ac ſpiritũ: atq; aĩamporro uerſũ:& ad eos quibus quũ ſermocinamur intẽdimus. at cõtra quũ dicimus nos neq; pfuſo intẽtoq; flatu uocis: neq; proiectis la/ bris ꝓnũciamus: ſed& ſpiritũ:& labias: quaſi intra noſmetipſos coercemus: hoc idẽ fit ineo qddicimus: tu& ego:& tibi mihi. Nã ſicuti quũ annuimus:& abnuimꝰ: mo tus quidã ille uel capitis: uel oculoꝶ a natura rei: quam ſigmificat nõ abhorret: ita I his uocibus quaſigeſtus quidã oris& ſpiritus naturalis eſt. eadẽ ratio eſt in græcis quoq; uocibus: qua eſſe in noſtris animaduertimus. ö Auarus ſimple xine uocabulũ ſit: an cõpoſitũ& duplex: ſicut. P. Nigidio. Cap. v. Varus nõ ſimplex uocabulũ: ſed iunctũ copulatũq; eſſe Nigidius dicit in cõ a mtatiorũ undetriceſimo. Auarus inqt appellat ꝗauidus æris eſt: ſed in ea co ula e inqt littera detrita eſt. Itẽ locupletẽ ait dictũ ex cõpofitis uocibus: ꝗ ple raq; loca: hoc eſt ꝗ multas poſſeſſiones tenet. Sed ꝓbabilius id firmiuſq; eſt:qd de lo/ cuplete dicit. nã de auato ambigit᷑. cur. n. nõ uideri poſſit ab uno ſolũ uerbo ĩclinatũ: deſt aueo: eadẽq; eẽ fackura: qua tamarus: de quo nihil dici põt: qu duplex non ſit. Mulctam dictam eſſeab ædilibus. P. Appii ceci filiæ mulieri nobili: q locuta eſſet petulantius. Cap. yi. f On infecta modo: ſed in uoces etiã petulãtidres publice uindicatũ eſt: ita enĩ ndebere eſſe uiſa eſt romanæ diſciplinæ dignitas inuiolabilis. Appii nanq; illius cæci filia: a ludis quos ſpectauerat: exiens turba undiq; cõfluẽtis fluctuãtiſq; populi iactata eſt:atq; inde egreſſa:quũ ſe male habitã diceret. Q uid ĩ me nũc factũ eẽt ĩꝗt: quãtoq; arctius: preſſiuſq; cõflictata eſſem: ſi Publius Claudius frater meus nauali prœlio claſſem nauiũ cũ ĩgenti ciuiũ numero nõ perdidiſſet: Certe ꝗdẽ maio- re nũc copia populi oppſſa ĩcidiſſẽ: ſed utinã ĩꝗt reuiuiſcat frater aliãq; claſſẽ ĩ ſiciliã d 0 iſtã multitudinẽ ꝑditũ eat: qᷓ me male nũc miſerã cõuexauit ob hæc mulie ris uerba tã ĩproba: ac tã iuilia. C. Fundanius& Tib. Sempronius ædiles plæbei mulctã dixerũt ei æris Sradis. xxv. milia. Id factum eẽ dicit Capito Atteius ĩ cõmẽta- rio de iudiciis publicis bello punico prio. Fabio Licinio:&. T. Acilio Craſſo cõſulibꝰ K ĩi
*
Auaruſ
Brutia Cap. iii. ni
12
App filia
11

r N
LIBER
Fluminũ quæ ultra imperiũ romanũ fluũt prima magnitudine eſſe nilum: ſecun/ dum iſtrũ: ꝓxima rhodanũ. ſicut. M. Varronẽ memini ſcribere. a Cap. yü. Mniũ fluminũ quæ in maria qua impetiũ ro. eſt: fluunt. quã tæci un e100 o Ad. i. iternũ mare appellãt maximũ eſſe nilũ cõſentit᷑. ꝓxima magni Nilus tudine et iſtrũ ſcripſit Sal. Varro aũt quũ de parte orbis: quæ Europa dicitur Rhoda diſſereret:in tribus primis eius terræ fluminibus rhodanũ eẽ ponit: per qc uidet᷑ eũ fa nus cere iſtroæmulum. iſtrus enim quoq; in europa fſuit. Iſtrus Inter ignominias militares ꝗbus milites coercebant᷑ fuiſſe ſanguinis dimiſſionem & quænam eſſe uideatur cauſa huiuſcemodi caſtigationis. Cap. viii. Vit hæc quoq; antiqtus militaris aĩaduerſio: iubere ignominiæ cã militi uenã fſolui:& ſanguinẽ dimitti. cuius rei rõ in lr̃is ueteribus: qᷓs eꝗdẽ ĩuenire potui ñ Sangui extat: ſed opinor factũ hoc primitus ĩ militibus ſtupẽtis aĩ atq; a naturali hĩtu nis miſ/ declinãtis: ut nõ tã pœna: ꝗqᷓ medicina uideret᷑. poſtea tñ ob pleraq; alia delicta idẽ fa- ſio ctitatũ eſſe credo per cõſuetudinẽ: quaſi minus ſani uiderent᷑ oẽs: qui deliquerunt. Q uibus modis: quoqʒ habitu acies romana inſtrui ſolita ſit: quæq; eaꝶ inſtructio/ num ſunt uocabula. Cap. ix. Ocabula ſunt militaria: ꝗbus ĩſtructa certo mõ acies appellari ſolet: frõs ſub Milita/ u ſidia cuneus: orbis:globus: forfices: ſerra: alæ: turres. hæc& qdã itẽ alia ĩueni ria uoca reẽ ĩ libris eoꝶ ꝗ de militari diſciplina ſcripſerũt. trãſlata aũt ſũt ab ipſis rebus bula ꝗ ita ꝓprie noĩant᷑: eaꝶq; reg ĩ acie ĩſtruẽda ſui cuiuſq; uocabuli imagines oñduntur. uæ eius rei cauſa ſit: ꝙ& græci ueteres:& romani annulum in eo digito geſtaue runt: qui eſt in manu ſiniſtra minimo proximus. Cap. x. Eteres græcos annulũ habuiſſe ĩ digito accepimus ſiniſtræ manus ꝗ minimo u eſtꝓximus. romanos quoq; oẽs aiũt ſic plerunq; annulis uſitatos. cãm eſſe hu Annuli ius rei Appion in libris ægyptiacis hãc dicit: q; ĩ ſectis aptiſq; humanis corpori geſtatio bus: ut mos in ægypto fuit: quas græci ar uα. i. diſſectibes appellãt repertũ eſt neruũ quẽdã tenuiſſimũ ab eo uno digito: de quo diximus ad cor hominis pgere ac ꝑ uenire ꝓpterea nõ inſcitũ uiſũ ec eũ digitũ potiſſimũ tali honore decorandũ: qui con- tinens& quaſi cõnexus eſſe cum principatu cordis uideretur. Verbũ matute quid ſignificat: quæq; eius uocis rõ ſit:& ꝙ eo uerbo uulgus homi nũ iproprie utit:atq; inibi q præcox declinatũ p̃cocis facit nõ præcoquis. Cap. xi. Ature nũc ſignificat pere:& cito cõtra ipſius uerbi ſnĩam. aliud. n. ẽ mature: m d qddr̃ ppere. P. Nigidius hõ in oĩum bonag artiũ diſciplinis egregius: Matu re inquit ẽ:qdneq; citius ẽ: neq; ſerius: ſed mediũ ꝗddã:& tpatũ t. Gene atq; p- prie Nigidius. nã& ĩ u ipomis maturadicũt᷑: quæ neq; cruda& ĩmitia ſũt neq; caduca:& decocta: ſed tpe ſuo adulta: maturataq;. Quoniã aũt quod non ſegni⸗ ter fiebat mature fieri dicebat: ꝓgreſſa plurimũ uerbi ſignificatio eſt:& nõ iam: qd nõ ſegnius: ſed qd feſtinatius fit: id feri mature dr: quãdo ea: quæ p̃᷑ter ſui tpis modũ ꝓpe rata ſunt: ĩmatura uerius dicant᷑. illud uero nidigianũ rei: atq; uerbi tpameutũ: diuus auguſtus duobus græcis uerbis elegãtiſſime exprimebat. nã& dicere in ſermonibus: & ſcribere in epiſtolis ſolitũ eſſe aiũt. o AcSp Ac. i: matura. Per qd monebat Maturi ut ad rẽ agendã ſimul adhiberet᷑:& induſtriæ 1 diligẽtiæ tarditas. ex quipus tas duobus cõtrariis fit maturitas. Virgilius quoq; ſiꝗs aium attẽdat duo iſta uerba ppa
Verbisę
mature

— r
*
**. 9
R
cocẽ inquit: nõ præcoquẽ. eſt. n. caſus eius rectus: nõ præcoquis: ſed præcox.
DERIMVS LVII
& maturare: tanꝗᷓ plane reſonãtia cõtraria ſc eitiſſime ſeparauit in hiſce uerſibus.
Frigidus agricolam ſiquando continet hymber:
Multa forent quæ ox cælo properanda ſereno. a
Maturare datur. Elegãtiſſime iſta duo uerba diuiſit. nãq; i ꝓperatu rei ruſticæ: per tẽ- peſtates pluuiaſq; quãdo ociũ eſt: maturari põt per ſerenas: quãdo tẽpus inſtat ꝓpera b,
ri neceſſum eſt. quũ ſignificãdũ aũt eſt coactius quid factũ& feſtinatius: tũ rectius
p re factũ id dicit᷑ ꝗᷓ ſicut Afranius dixit i ititul ſt. Pmatu⸗ pᷣ mature factũ id dicit᷑ ꝗᷓ mature. ſcut Afranius dixit in togatacuitituuushaneme
Appetis dominatũ demẽs præmature præcocẽ. In quo uerſu aladuertẽdũ eſt:ꝙ præ/ e p̃cox
Matu/
De portẽtis fabulaꝶ: quæ Plinius ſecundus indigniſſime in Democritũ cõfert phi loſophum:& ſbidem de ſimulacro uolucri columbæ. Cap · xii. Ibrũ eſſe Democriti nobiliſſimi philoſophorũ de uſ& natura chamæleontis 1eũq; ſe legiſſe Plinius ſecũdus in naturalis hiſtoriæ. xxviii. refert: multaq; ua⸗ na: atq; intolerãda auribus. deinde quaſia Democrito ſcripta tradit:ex quibus pauca hæc inuiti meminimus: quia perteſumt᷑. Accipitrẽ auẽ rapidiſſimã a chamæle onte humi reptãte ſi eũ forte ſuꝑuolet: detrahi& cadere ui quadaã in terrã: cæteriſq; aui Chame bus laniãdũ ſeſe ſpõte ſua obiicere& dedere, It aliud ultra humanã fidẽ: caput& col leon lũ chamæleõtis: ſi urat᷑ ligno: qd appellat᷑ robur: hymbres& tonitrua de repẽte fieri: idq; ipſum uſu uenire: ſi iecur eiuſdẽ alalis ĩ ſũmis tegulis urat᷑. Itẽ aliud ꝗd hercle an ponerẽ dubi tauĩ: ita eſt diridicule uanitatis: niſi ĩccireo plane poſui ꝙ oportuit nos di cere ꝗd de iſtiuſmodi admirationũ fallaci illecebra fentiremus: qua plerũq; capiunt: & ad pniciẽ elabunt᷑ ingenia maxime ſolertia: eaq; potiſſimũ: quæ diſcendi cupidiora ſũt ſed redeo ad Pliniũũ. finiſt pedẽ ait chamæleontis ferro ex igni calefacto torteri: cũ herba quæ appellat᷑ eodẽ noĩe chamæleon:& utrũq; macerari unguẽto colligiq; f modũ paſtili atq; in uas mitti ligneũ& eũ ꝗ id uas ferat:ẽt ſi is ĩ medio palã uerſetur a nullo uideri poſſe. His portẽtis atq; pſtigiis a Plinio ſecũdo ſcriptis: ñ dignũ eẽ cogno mine Democriti puto. V el illud quale ẽ: ꝗd idẽ Plinius in dec io libris Democritũ ſcri ſilſe aſſeuerat aues qᷓddã eẽ certis uocabulis& eaꝶ auĩũ cõfuſo ſangulĩe gigni ſerpẽtẽ eũ ſiqs ederit: liguas auiũ:& colloqa iter p̃tatuꝶ. multa aũt uident᷑ ab hoĩbus iſtis ma e ſolertibus huiiiſcemodi cõmẽta in Democriti nomẽ data nobilitatis auctoritatiſqʒ eius pfugio utẽtibus. Sed id qd Archytã pythagoricũ cõm ẽtũ eẽ: atq; feciſſe traditur neq; minus admirabile: neq; tamẽ uanũ æque uideri debet. Nã& pleriq; nobiliũ græ/
cog:& Phauorinus philoſophus memoriaꝶ uetert exequentiſſimus affirmatiſſime c ſcripſerunt: ſimulacꝶ colũbæ e ligno ab Archyta rõne quadã: diſciplinaq; mechanica((e(ge
factũ uolaſſe: ita erat ſcilicet libramẽtis ſuſpenſũ:& aura ſpiritus ineluſa: atq; occulta cõcitum. libet hercle ſuper re tam abhorrenti a fide ipſius Phauorini uerba ponere ap r pig epeN. AupuU⁰ Se rOνuirrio eO rEỹ THEN Ohe. G αννο ADνi Fg To. i. Archytas tarãtinus philoſophus pariter& mechanicus uir colũbã ligneã fecit uolan tẽ:quæ ſi nõnunꝗ ſubſediſſet: præterea non exurgebat · hactenus enin.
uum parti hoĩum: qua ratione homines dixerint. 5 Cap. xii 4
p Artim hoĩum uenerũt plerunq; dt: ꝗd ſignificat ꝑs hoium uenit. i. ꝗdã hoĩes. Pattim nam partim hoc in loco aduerbiũ eſtineq; in calus inclinat᷑ ſicuti quũ partim omi
75.
arant-m q 1

LIBER hõſum dici põt. i cũ ꝗbuſdã hoĩbus:& quaſi cũ quadã ꝑte hoĩum. M. Cato in or̃on de floria ita ſeripſit. Ibi pro ſcorto fuit in cubiculũ ſurrectitauite cõuiuio: cũ partim il loꝶ: iam ſæpe ad eũdẽ modũ erat. Imperitiores aũt: quũ partim legũt tanꝗᷓ declinatũ ſit quaſi uocabulũ: nõ dictũ: quaſi aduerbiũ. Sed. Q. Claudiꝰ. xx. ãnali ĩſolẽtius pau lo hac figura eſt ita uſus. eum enim cum partim coplis hominum adoleſcentium pla- centem ſibi. Item. Ou. Claudi. xiii. annali uerba hæc ſunt. Sed iccitco me feciſſe: q; utrum negligẽtia ptim magiſtratuũ: nũ auaritia: an calamitate populi romani: euenii ſe dicam:neſcio.
Iniuria mihi factũ itur quali uerboꝶ ordine Cato dixit. Cap. xiiii. Vdio illi iniuriã factum iti: audio cõtumeliã dictũ iri: uulgo quoq; ita dici:&
Iniuriaꝰ a iſtam eſſe uerboꝶ fi gurã iam in medio loquẽdi uſu: iccireo exẽplis ſuperſedeo factum Sed cõtumelia illi uel iniuria factũ itur paulo eſt remotius. Exẽplũ igitur po- itur. nemus. M. Cato pro ſe cõtra. C. Caſſiũ. Atq; euenit ita quirites ut in hac cõtumelſa: q
Flamẽ dialis
mihi per huiuſcemodi petulantiã factũ itur rei quq; pub. mediuſfidius miſerear qui rites. ſicut aũt cõtumeliã factũ iri: ſignificat iri ad cõtumeliã faciendã. i. operam dari quo fiat cõtumelia: ita cõtumelia factũ itur caſu tantũ immutato idem dicit.
De flaminis dialis: deq; flaminicæ cærimonũs: uerbaq; ex dicto p̃toris appoſita 47 bus dicit: nõ coacturũ ſe ad iurãdũ: neq; uirgines. Veſtæ: neqʒ diales. Cap. xv. Herimoniæ ĩpoſita flamini diali multæ: itẽ cautus multiplices: quos in libris ꝗ de ſacerdotibus publicis cõpoſiti ſũt. Itẽ ĩ Fabii pictoris libroꝶ primo ſeriptos legimus: unde hæc ferme ſũt: quæ cõmeminimus.i. Equo dialẽ flaminẽ uehi religio eſt. ii. Cla ſſem ꝓeinctã extra pomeriũ. i. exercitũ armatũ uidere: ĩccirco raren ter flamen dialis creatus conſul eſt quũ bella cõſulibus mãdabãtur. iii. Itẽ iurare dialẽ fas nunꝗᷓ eſt. iii. Itẽ annulo uti: niſi puio caſſoq; fas non eſt. v. Ignẽ e flaminia. i. flami⸗ nis dialis domo niſi ſacrũ efferri ius nõ eſt. vi. Minctũ ſi ædes eius ĩtroierit: ſolui neceſ ſum eſt:& uincula ꝑ impluuiũ in tegulas ſubduci: atq; inde foras inuiam dimitti. vii: Nodũ in apice: neq; in cinctu: neq; alia in parte ullũ habet. viii. Siꝗs ad uerberãdũi du ratur: ſi ad pedes eius ſupplex ꝓcubuerit: eo die uerberari piaculũ eſt. ix. Capillũ dia/ lis niſi qui liber homo eſt: nõ deſonet. x. Caprã& carnẽ incoctã:& ederã:& fabã:neqʒ tãgere diali mos eſt: neq; noĩate. xi. Propagines e uitibus altis ꝓtentis nõ ſuccidet. xii. Pedes lecti in quo cubat: luto tenui circũlitos eſſe oportet:& de eo lecto trinoctiũ con tinuũ nõ decubat neq; in eo lecto cubare aliũ fas eſt: neq; apud eius lecti fulcrũ capſã eſſe cũ ſtrue: atq; ferro oportet. Mi. Vnguiũ dialis:& capilli ſegmina ſubter arborem ſilicã terra operiunt᷑. xiiii. Dialis quotidie feſtinatus eſt. xv. Ac ſine apice ſub diuo eſſe licitũ nõ eſt: ſub tecto uti libet:& nõ pridẽ a põtificibus cõſtitutum. Maſſurius Sabi nus ſcripſit& alia quædã remiſſa: gratiãq; aliquot cærimoniaꝶ factũ dicit. xvi. Farinã fermẽto imbutã attingere ei fas nõ eſt. xvii. Tunicã intimã: niſi in locis tectis nõ exuit ne ſub cœlo tanꝗᷓ ſub oculis Iouis hudus ſit. xviii. Suꝑ flaminẽ dialem in cõuiuio: niſi Rex ſacrificulus: haud qſpiam alius accũbit. xix. Vxorẽ ſi amiſit flamĩo decedit· xx. Mrimoniũ flaminis: niſi forte dirumpi non eſt ius. xxi. Locũ in quo buſtum eſt: nũꝗ ingreditur. xxii. Mortuũ nunꝗᷓ attingit: funus tamẽ exequinõ eſt religio. Eædẽ ferme cærimoniæ ſũt: quas flaminicas ſacerdotiſſas dialis ſeorſdaiũt obſeruſtare/ueluti eſt i. Q d bene nato opitur, ii. Et ꝙ uitica ſurculũ de arbor᷑ ſilica habet. iii. Et ꝙ ſcalas:quæ
. l— græce
C

W
99
cto pp
DECIMVS. LVIII
æcex iu d ed appellatur: eas aſcẽdere ei plus tribus gradibus religſo ũĩ eſt: ar qʒt᷑t ni. Q uũ itad argeos:ꝙ nec; comit caput neqʒ capillũ depectit. Verba p̃toris ex edi/ tuo de flamine diali& de ſacerdote Veſtæ aſeripſi. Sacerdotẽ ueſtalẽ& flawi
nem dialem in omni mea juriſditione iurare non cogam. Verba. M. V arronis ex ſecũ
do rerum diuinarum ſuper flamine diali hæc ſunt. Is ſolus album habet galerum uel
maximus eſt: uel ꝙ ioui immolata hoſtia albato fieri oporteat. uos errores IuliꝰHigi nꝰi vi. Virg.· aĩaduerterit hiſtoria rõana erratos. Ca. xhi. Eprehendit Higinus Virgilium: correcturumq; eum fuiſſe exiſtimat: quod ĩ r bbro ſexto ſcriptum eſt. Palinurus eſt apud inferos: petens ab Renea ut ſuum corpus requirendum:& ſepeliendum curet. Is hæc dicit.
Eripe me his inuicte malis: aut tu mihi terram
Iniicecnanq; potes)portuſq; require uelinos 2 Quo inquit modo aut Palinurus nouiſſe: aut noĩare potuit portus uelinos:& Aeneas
exeo noĩe locum iuenire: quũ Melia oppidũ: a quo portũ: qui in eo ſoco eſt: uelinum uelinus 3* 7—* 2 5. 89— dixit Seruio Tullio regnãte Romæ poſt annũ amplius ſexcẽteſimũ: ꝗᷓ Aeneas in ita portus.
liam uenit: cõditũ in agro lucano:& eo noĩe appellatũ eſt. Nã ꝗ ab Harpalo inquit re gis Cyri p fecto ex terra phocide fugati ſunt: alii ueliam: partim maſſiliam cõdiclerũt. Inſcitiſſime igitur petit: ut Aeneas portũ uelinum requirat: quũ id nomen tempore fu erit nuſquã gentiũ: neq; ſimile ĩquit illud uideri debet: quod eſt iu primo carmine. 5 Italiam fato profugus: lauinaq; uenit f i 52 Littora: Aut quod æque eſt in. ſexto libro.
Chalcidicaq; leuis tandem ſuperaſtitit arce N
O uoniã poetæ ſpſi qdã cd xp Tin. i. p anticipationẽ hi ſtoriæ dicere ex ſua ꝑſo na cõcedi ſolet. Q ux acta ipſe poſtea ſcire potuit. ſicut Virgilius ſciuit de lauinio op/ pido:& ge coloniã chalcidenſi: ſed palinurus qui potuit id inꝗt ſcire: ea quæ poſt an
nos. de. facta ſunt: niſi ꝗs eũ diuinaſſe apud inferos putat: ꝑinde ut aiæ defunctoꝶ ſo/
lẽt. Sed& ſiita accipias: quãꝗᷓ nõ ita dt: S eneas tñ qui nõ diuinabat: quo pacto potuit requirere portũ uelinum? cui nomen tunc: ſicuti diximus: nullum uſqͥ fuit. Item hoc quoq; in eodẽ libro reprehendit:& correctuꝶ fuiſſe Virgibum putat: niſi mors occu- aſſet. Nã quum Theſea inꝗt: inter eos nominaſſet: qui ad inferos adiſſent: ac rediſ/ ent: dixiſſetq;. Q uid theſeat magnũ ꝗd memorẽ Alciden?& mi genus ab Ioue ſũmo eſt: poſtea tamẽ refert. Sedet æternũq; ſedebit infœlix Theſeus. Qui aũt inqt fieri pt ut æternũ apud inferos ſedebat:quẽ ſupra cũ iis nominat: qui deſcẽderint illuc: atq; in de rurſum euaderint: præſertim cum ita ſit fabula de Theſeo: atq; ſie Hercules eum euellerit e petra:& in lucẽ ad ſupos eduxerit. in his uerſibus erraſſe V irgilium dicit.
Eruet ille agros:agamemnoniaſq; micenas. Ipſumq; æacidem genus armipotentis achilli æ: templa& temerata mineruæ:
7
Vltus auos troi
Confuditinquit& perſonas diuerſas& tempora. nam nech eodem tempore: nec; eoſ/
dem per hoĩes cũ achæis:& cũ Pyrrho bellatum eſt. Pyrrhus. n quidẽ dicit Aeacid de epiro in italiã trãlgreſſus cum romanis depugnauit: aduerſus Maniũ Curiũ in eo pello ducẽ̃. Argiuũ auiẽ Nilũ. i. achaicum multis poſt annis a. L. Mumio imperatore geſtũ eſt. poteſt inquit igit medius eximii uerſus: quide Pytrho ĩportune imiſſus eſt
7

LIBER
quem Virgilius proculdubio exempturus inquit fuit, 5 8 8 Quãob cãm:& quali modo Democritus philoſophus luminibus oculoꝶ ſeſe pri uauerit.& ſuper ea re uerſus Laberii pure admodũ& uenuſte facti. Cap. xvii. Emocritũ philoſophũ in monumẽtis græcæ hiſtoriæ ſeriptũ eſt: uirum præ. ter alios uenerandũ: auctoritateq; antiqua præditũ luminibus oculoꝶ lua ſpõ te ſe priuaſſe: quia exiſtimaret cogitatões: cõmẽtationeſq; aĩ ſu in cõtemplan- dis naturæ rationibus uegetiores& exactiores fore ſi eas uidendi illecebtis:& oculoꝶ impedimentis liberaſſet id factum eius: mod ũq; ipſum quo cæcitatem facile ſolertia Laberi⸗/ ſubtiliſſima conſciuit Laberius poeta in mimo: quem inſcripſit rectiorem: uerlibus 9 us poe/ dem ſatis munde: atq; graphice factis deſcripſit: ſed cãm uolũtariæ cæcitatis finxit ali ta am uertitq; in eã rẽ: quã tũ agebat. nõ incõcinniter. eſt. n. pſona: quæ hoc apud Labe⸗ riũ dicit diuitis auari& parci ſum ptum plurimum οοοετι,uůt. i. laxumqʒ& popinati onem adoleſcentis fili deplorantis. Verſus Laberiani hi ſunt. Democritus abderites phyſicus philoſophus clypeum Co nſtituit contra exortum hiperionis: oculos Effodere ut poſſet ſplendore æreo: ita radiis So lis aciem effodit luminis: malis bene Eſſe:ne uideret ciuibus: ſic ego Fulgenti ſplendore in pecunlam uolo Lucificare exitum ætati meæ. Ne in re bona uideam eſſe nequam filium. Hiſtoria de Artemiſia: deq; eo certamine: quod apud Mauſoli ſepulchrum a ſcri/ ptoribus inclytis decertatum eſt. Cap. xyiii. 1 Rtemiſia Mauſolũ uirum amaſſe fertur ſupra omnis amorũ fabulas: ultraq; a affectionis humanæ fidẽ᷑. Mauſolus aũt fuit ut. M. Tullius ait: rex terræ cariæ ſa ut ꝗdã græcaꝶ hiſtoriag ſcriptores dicũt puinciæ græcæ pfectus: quẽ ore mauſo- ß. i. ducẽ ac plidẽ græci uocãt. Is Mauſolus ubi fato pfunctuseſt:& inter lamenta lus& manus uxoris funere magnifico ſepultus eſt: Artemiſia luctu atq; deſiderio mariti flagrans oſſa: cinerẽq; eius mixta odori bus: cõtulaqʒ; in pulueris faciẽ aquæ didit: ebi bitq;. multaq; alia uiolenti amoris ĩdicia feciſſe dr. molita quoq; eſt ingẽti impetu ope tis cõſeruãdæ mariti memoriæ cã:ſepulchrũ illud memoratiſſim ũ:cdignatũq; nume/ cat inter ſeptẽ ojum terraꝶ ſpectacula. d monumẽtũ Artemiſia cũ diis manibꝰſacris NMauſoli dicaret: agona. i. certamã laudibus eius dicũdis facit. ponitq; p̃mia pecuniæ: aliarũq; bonag ampliſſima: ad eas laudes decertãdas ueniſſe dicunę uiri nobiles inge nio atq; li ngua pſtabili Theopõpus: Theodectes: Naucrites. ſũt ẽt 9 Iſocratẽ ip̃m cũ üs certauiſſe memoriæ mandauerint: ſed eo certamine uiciſſe Theopõpum iudicatũ eſt. Is fuit Iſocratis diſcipulus. extat nunc quoq; Theodecti tragœdia:quæ inſcribitur Mauſolus: in qua eum ma gis ꝗᷓ in proſa placuiſſe Higinus in exemplis refert. Non purgari neq; leuar: Peccatũ: quum ptenditur peccatoꝶ: qᷓ ali quoq; peccaue tunt:ſimilitud oꝛatq; inibi uerba ex oratione ſuper ea re Demoſthenis: Cap. xix. Nceſſebat quempiã Taurus philoſophus ſeuera atq; uehementi obiurgatiõe i adoleſcẽtẽ a rhetoribus& facũdia ſtudio:ad diſcſplinas philoſophiæ trãgreſ ſum:qꝙ factũ ꝗddã ab eo diceret inhoneſte& probe. at ille non ibat inficias fe
9 cilſe: ſed
Demo critus d

2
. N
DECIMVS. LXII cilſe: ſed id ſolitũ eſſe fieri defendebat: turpitudinẽq; delicti: exẽploꝶ uſu:& conſu
tudinis uen ia deprecabat᷑: atq; ibi taurus iſto ipſo defenſionis genere irritatior homo inquit ſtulte& nihili: ſi tea malis exẽplis auctoritates& rõnes philoſophiæ nõ abdu- cũt: ne illius quidẽ Demoſthenis ueſtri ſnĩa tibi in mẽtẽ uenit: quæ quia lepidis& ue nuſtis uocum modis uincta eſt: quaſi quædam cantilena rhetorica facilius adhærere memoriæ tuæ potuit. nam ſi me inquit nõ fallit: quod quidẽ in prim ori pueritia lege- rim: uerba hæc ſunt Demoſthenis aduerſus eum: quicut tu nũc facis)peccatũ ſuum peccatis alienis exemptũ: purgatumq; ibat. ou Asπν AReον f YOREN o ο ct. c Aοιαν AHνοντο pονινẽ v HEN. oV VES or. Af Er ro non. ou Ae O H ιJ¹ deo. Aid ro οννντοαο Ai
NANA ννννον. d A⁰,ẽ‘e Dio. op E EAD. Ov rοντν O
rpc Oc OH%’τνναeAαονα αονοα⁰ Opp Gel. i. ueꝶ ne dicas ſic et actũ ſæ penumero: ſed hoc fieri ſic dicere.Nõ. n. ſi quid aliquãdo cõtra leges actũ iam t: tuq; id ſecurus esppterea iure queas euadere: quinĩmo eo magis iccirco in te debeat ſtatui ut. n. ſi prius in aliquẽ foret aĩaduerſum: tu minime hæc 7 ſi ipſe ĩ pñtia pu nieris: nequaqꝗᷓ deinceps alius ſcribet. Sic Taurus oĩum ſuaſionũ: admonitionũq; ge- nere utens ſect atores ſuos ad rationes bonæ inculpatæq; indolis ducebat. 5 8 ſit rogatio: quid lex: quid plebiſcitum: quid priuilegium:& quantũ omnia ĩſta differant. Cap. xx. Væri audio ꝗd lex ſit: ꝗd plæbiſcitũ: ꝗd rogatio: ꝗd priuilegiũ. Atteius Capi⸗ q to publici priuatiq; iuris peritiſſimus: ꝗd lex eſſet hiſce uerbis definiuit. Lex ĩ uit eſt generale iuſſum Populi: aut plæbis rogante magiſtratu · Ea definitio ſi ꝓbe facta eſt neq; de impio Cu. Põpeii: neq; de reditu. N. Ciceronis: neqʒ de cæde. P. Codii quæſtio: neq; alia id genus populi plebiſue iuſſa leges uocari poſſunt. Nõ ſunt enim generalia iuſſa: neq; de uni uerſis ciuibus: ſed de ſingulis concepta: quo circa pri uilegia potius uocari debent: quia ueteres priua dixerunt: quæ nos ſingula dicimus: uo uerbo Lucilius in primo ſatyraꝶ libro uſus eſt. Ab domina thynnia ueuientibus priua dabo cephaleãq; carnem. Plæbẽ aũt Capito in eadẽ definitione ſeorſum a popu lo diuiſi: quoniã in populo oĩs pars ciuitatis: oẽſqʒ eius ordinescõtineant᷑. Plæbs uero
pulus: aut plæbs rogat: nullum plæbis: aut populi iuſſum fieri poteſt. Sed quãꝗᷓ hæc ita ſunt: in ueteribus tamen ſcriptis non magnam uocabulorum iſtoꝶ differenti eſſe animaduertimus. nam& plæbiſcita:& priuilegia tranſlato nomine leges appellaue/ runt eademq; confuſo& indiſtincto uocabulo rogationes dixerũt. Sal. quoq; proprie tatum in uerbis retinentiſſimus conſuetudini coneeſſit:& priuilegium quod de Cn.
Pompeii reditu ferebatur: legem appellauit. Verba ex ſecunda eius hiſtoria hæc ſũt.
Nam gyllam conſulem de reditu eius legem fetentem ex compoſito trib. ple. C. He- rennius prohibuerat.
Q uamobcauſam. M. Cicero his omnino uerbis nouiſſime& nouiſſimus uti ob- ſeruantiſſime uitarit. 2 Cap. xxi.
*
Lex.
1 1
Priua
Plebs eadicit᷑ in qua ges ciuiũ patritiæ nõ inſũt. Plæbiſcitũ igi᷑ eſt ſecundũ eũ capitonem Plebi⸗ lex. quã plæbes ñ populus accipit: ſed totiꝰrei iuriſq; ſiue cũ populus: ſiue quũ plæbs ſcitum. rogat᷑: iue qd ad uniuerſos ptinet: caputipſum& origo:& quaſi fons rogatio eſt. Iſta Roga enim oĩa uocabula cẽſent᷑ cõtinent᷑ q;——& noĩe. nã niſipo/ tio.

r ——
LIBER
On paucis uerbis: quorum frequens uſus eſt nunc:& fuit. M. Ciceronem ho n luiſſe uti manifeſtum eſt: ꝙ ea non probaret: uelut eſt nouiſſimus:& nouiſſi/ me. Nam quum&. M. Cato:& Saluſtius:& ali quoq; ætatis eiuſdem uerbo iſto promiſcue uſitati ſint: multi etiam non indocti uiti in libris id ſuis ſeripſerunt: ab ſtinuiſſe eo tamen tanꝗᷓ non latino uide᷑. Quoniã qui doctiſſimus eoꝶ temporũ fue/ rat: Lælius illo ut nouo:& improbo uerbo ũti uitauerat: propterea id. M. quoq; Var- ronis ex libro de lingua latina ad Ciceronem. vi. demonſtrandum putaui. Q uod ex- tremum inquit dicebatur: eſt dici nouiſſimum cœptum uulgo: quod mea memoria: ut Lælius: ſic ſenes ali ꝙ nimium nouum eſſet uerbum: uitabant: cuius origo: ut a ue- tere uetuſtius& ueterrimum: ſic a nouo declinatum nouius& nouiſſimum. 8 Locus exemptus ex Platonis libro qui inſcribitur gorgias: de falſæ philoſophiæ ꝓ bris: quibus philoſophos temere inceſſit: qui emolumenta uera philoſophiæ igno⸗ rant. Cap. xxii. Lato ueritatis homo amiciſſimus: eiuſq; omnibus exhibendæ prõptiſſimus: p quæ omnino dici poſſint in deſides iſtos: ignauoſq; qui obtentu philoſophiæ nominis inutile ocium:& linguæ: uitæq; tenebras ſequuntur: ex perſona qui- dem non graui: neq; idonea: uere tamen ingenueq; dixit. Nam& ſi Callices: quem di- cere hæc fecit: uere philoſophiæ ignarus: inhoneſta: indignaq; in philoſophos cõfert perinde tamen accipienda ſunt quæ dicuntur: ut nos ſenſim moneri intelligamus: ne ipſi quoq; culpationes huiuſcemodi mereamur: neue inerti inaniq; deſidia cultum& ſtudium philoſophi metiamur. Verba ipſa ſuper hac re Platonis ex libro: qui appella tur gorgias: quoniã uertere ea cõſilium no fuit: quum ad proprietates eorum nequaꝗᷓ poſſit latina oratio aſpirare: ac multo minus etiam mea. ꝙοοοοαᷓ roεν V qr ,N. S ανi e ονντο FH iονα ονναα. e yri HAixiq eν] At dE PTS rouAtορντνν Ar. Ala op Th q DI. Sc Vp E cαιD&ᷓ EUS. ou. ccri cpp 7hnůũ Alx iA οο. eνννάοπ He e ON YEN EN E/ D oi Ap c Fh Tf Hνluuνον οα¼i NOE r r DDA. Kl g οα O. oio Ati xpOι,ν D οννiãa iy. παπ ονοννeονα Oi r cc pοꝰ OI: x fi A ict: Au ονονiα: HHN ντ. xcĩ CDI U l To Nνν p οοꝰ cocicoh. cci odAAAu¹⁰ H f h νντ“,OOονν Ae⁰ονꝗỹ ,. EIA Oνꝰ in id rA ιοοννιꝗepfßIN. rr EAC οꝗỹ NH. c ep EO. Oi S ονιντο ενεi Ad dασ¹νẽỹA Uugrepcto AlcrpIS HO Afοονν. e roννðᷓ A ννũðatLœ re e AO eioi. cuugcinel Vp r r ονινννννν— dSpO rt& d ip ẽ c. ονσ E οο: Ke, Fo FED, ιõ,jꝭjt oA οεενẽ F rc e pC. C AOAOpEr OO. r ASUrehOR S, bνο F Sονννοναν˙H Jou ονασ οονοννα aeauνrνονοσ ανοντοοννοα i. Ai o SprOTTONSSIN AT prEN Uεπταεοννν˙ ι ονον i αονσ αν]¾ꝗ ¾νννναAE¹)˙˙ NplN. CON EE NEIN rl Oαοοοο αντ¹fααεh⁰õO I UA οοο.. SE AAS HAU dopo rep co cg PN ri ꝙiAoοοονννHονονπ]ᷓ·O H xpHDAù/ Tel, c NC Oοοτα⁰οννναν pοο, οẽ pA οοννννάιτ ον e Dοοο roνο e Mαfοννjũ̃bq. Ki cαοrhe ö re dE Yο̈ d ANA. Grü dcpoonkei

l
*
1 ee eren eee
DECIMVS. LX
0 Wp OS gert Ait E ο i G eANAHDεEh•err ,. Nc po TE. K Napie⸗ u, οαꝗ⸗. ce A ν,Nuf. xc p. οτ rod d Aiõ HAikic or AE Pe AI N u⁰ c A D” αάννντο αονο, νο h, hν,¼̃lfgelt cel
dp TFO⁰ r r E A A ODE riet or Ae c põ d u o CA AαEνj˙‚ o ẽð/—(d Opct kr VA Oh SIN rel. cc, CH-Ap dy ccti c A cEON. run e ονο ααενοναπνν. o ονα Hoονα p o οοονντντ. epi ve Vp AE IpcE opο ꝙνιοοοον¶— Nh. xc. cp? e N u A OEl. ci. οναι, A Eν ονrh et EI Yer TO roh a DO. roh As ut A οοοονσ. Aue EUrE PO c GAS Od AE cf Gf Sg. ö U- 7e Cαοοοοοοντ,⁰ονεανναεοο v pονννναν,ſomα. Or AE A peo BUS pON AC, Aοοοοοτ i ¹,ỹ A? TS ννοτ,)ονοα An Aciod ci ooαον fee oονοονp V5 An Ah. ue Tdh r d. NV SUN N e A pC. YEN. oV OM Tir u,& ο νσνοοð re H oοpαεDᷓeN ed iC. Toοα N Apαεν pipe Jie οα. HH Ae Aixori Ae roο AN eνο HονEet u T pe e Vir pi 0 Ter- 20H Niſ vp D τονν As KcI 4 Y KI Ov. AH ASO SY YF Exc As c GEO cp O scIS C f Nh li.. A οννονD DO hei o E pu ονα ro απνιẽmh² o e phιαον]οο οον e εετẽ˖wD H. K. r G. AEA oh ohn ανęο οοοοτπαgοον Ai scöI AEO f cel ct PU ox Ae Veli, EI pe AE TIN Aid pEE10 AS ονEꝗĩ., οονονν Ai α Go Acrioi c p”οον i ονν op AG O ονντ] xi ci H N Ac O¹α Oνον Sp A AGO Gẽm Soνντνννꝗ 8 οννννοονάονqτi f Oοοοινe O ENTE c un AcHHν“Dοꝙα: e Vp Epοννν N OοπειοYνpον ονεEẽ,Zœiĩ Eid, νh⁵ονα E/ Feix. co O, ENA. cri; oα αονον r οονwgOpp˙⁰. AO/ AcnoOoπιναενα. u Fp Err o ονρον.nνεινα Oνονν οον f Fονν- eic AE ανοντνννeαꝰ Ol. PH AKE IH uAAEN d Aid Ur O1, e SNMο or K,V˖mo o νναν A ꝰνẽ¶,!. CI Nc O,, ,”/ 65010. ccti E10 0 A,DipIYn d TVO PU UN c&U S Aοαο& A up D ννιeiοννEεονοin ro οντEeο ooνν,]Kœ0. xci Od h 00h O egi o H ονεε f. el cio ri A οοννμ re NH NDH. eh HENSE. AH? Gro AUE αοóο SH NAEαοοοναle rcon 41 YO Tf AUR! unbe SH AAS Een. d AE rh Exc po cpi Aοοα,ꝰ D- gd ruh ou- che At cf JH E HN O AE ro HOαονꝗ:e K,α/ p reß O sip AN ee oh iy eco cOppD ß beg oh r A AOhefAIiN GAA ge E10 dN GU. N αοοAt᷑ SAE. SH ον DA οννEj¼ Uονẽ, 4 O OE AO fe% OE. AO αννποναε. Tc οανεh. sI Ap xp ꝙοαννα Ei PA ,eů·: eg EO S TE H O,̊(io A. a οα NOH ch A pd Tœ up f. d AO er E100 Kl Acc c dN W NAR H. ideſt philoſophia ſane o Socrates res eſt elegans: ſi modi- ce quiſpiam per ætatem atʒigerit: at ſi ſupra modum tempus in ea contriuerit: homi- num eſt corruptela. nam ſiquis uel amœno ſit acriq; ingenio: ultraq; ætatem philoſo- phetur: neceſſum eſt eum rerum omnium eſſe imperitum: quarũ uſu calleat oportet
*

—
LIBER
qſquis honeſtus ꝓbuſq; eſt futurus. Legũ. n. ciuiliũ peritia& or̃ois uacat bus ĩ actio nibus ac cõmerciis: cũ hoĩbus: tum priuatim: tum publice uti cõuenit uoluptatũ item atq; cupiditatũ humanaꝶ:& morũ euadunt prorſus inſolentes. Q uum itaq; in ullam quãpiam ĩcidunt priuatam publicãue actionẽ habent᷑ deridiculi perinde: ac uiri ciui- les ipſi: ubi ueſtra adeunt ſtudia:& diſputatões irrident᷑. Accidit iis. n. illud Euripidis Q ua in re clarus quiſq; ẽ: ad eam ꝓperat:& diei ꝑtẽ illi plurimam impartit in qua ipe ſe exuperet cõtra in qua ſtupidior ac nihili ſit: inde effudit: eãq;cõtemnit. Alteram uero ſui beniuolentia cõmendat: arbitrans ita ſeſe laudare. Sed pſtat( ſicuti opinor)utriuſq; eẽ participẽ pholoſophiæinꝗᷓ: quo ad illius honeſtas ſinit: diſciplinæ gra cõpotem fieri neq; turpe habet adoleſcẽtẽ philoſophari: at cum grandis iam natu philoſophat᷑: ridi cula res o Socrates geritur: atq; equidem ita penes philoſophantes afficior: ueluii er a balbutiẽtes: ludenteſq;. Q uum. n. puerulum uideã. cui decoꝶ adhuc eſt: ſic ligua balbutientẽ: ac ludentẽ demuſceor: reſqʒ mihi quidẽ feſtiua& liberalis uidet᷑: pueriliq; ætati cõgruens: Quod ſi uolubiliter puerulũ loquentẽ audiam: acerba quæpiã res mi hi oboritur& aures meæ moleſtia afficiunt᷑: uf̃q; neſcio quid eſſe ſeruile. At ſiquis uig audierit balbutientẽ: aut ludentẽ uideat: res uidetur& deridenda& puerilis:& deniq; digna uerberibus. Ita equidẽ afficior ſane eoꝶ qui philoſophant᷑ ratõe. V bi. n. in ado leere philoſophiã aſpicio: oblector: exoſculorq;.& id mihi uidetur ꝑdecere: ingeni um quoq; ac liberalẽ hũc eſſe hoĩem iudico: ecõtrario ſi nõ philoſophat᷑ illiberaſẽ& ſeſe nunꝗᷓ̃ re ulla dignũ uel honeſta uel ingenua arbitrãtẽ. Veg quũ ſeniorẽ iã hoĩem philoſo hate adhuc nec dũ facientẽ finẽ plentio uerberibus egere cõmodũ uir ille mi hi uidet᷑. Q uod. n. modo dixi: id homini iſti accidit: ut& ſi ſit admodũ ingenioſus: ui lis atq; abiectꝰ efficiatur: quũ mediã ciuitatẽ forũq; defugiat. In quo poeta inquit ui- ros excellere. Abdat ſe uero& uitæ reliquũ quũ adoleſcẽtulis tribus: aut quattuor de- gat: in angulorũ aliquo cõmurmurãs: ingeniũ aũt quicꝗ magnũ dignũ haud unquã ſoquatur. Equidẽ o Socrates ꝓ mea erga te beniuolẽtia: atq; humanitate uideri mihi ui deor affici in p̃ſentia eodẽ mõ quo etus reſſ pectu Amphionis apud Euripidẽ: cuius modo mentionẽ feci. Eteni mihi quoq; eiuſmodi quædã tecũ ut fabuler ĩ mentẽ uenit qualia cũ fratre ille: neglectui habes o Socrates ea quæ debes curar̃ animiq; naturam tui uſq; adeo nobilẽ puerili quodã ornamẽto condecoras: neq; foro Senatuĩue or̃onis cquã recte affers: nec; ꝓbabilem: aut cõſentiẽtẽ ullã rationem inueniſti: neq; ueropꝓ a conſilium integrum cœpiſti: atqui amici Socrates. quod ægre nõ feras uelim. lo quor · n. tua cauſa ſumma cũ bẽniuolẽtia. An tibi nõ turpe uideatur: ita te gerere: ut ego te habere exiſtimo:& cæteras ꝗ ultra iuſtũ pergãt philoſophari: nam ſi quis te nunc: aut aliũ eiuſmodi quẽlibet ad carcerẽ rapiat: iniuriã te quidem intuliſſe arguẽs qui culpa omnino uaces: noſti nete minime habituꝶ quonam te pacto tuearis. Sed uertigie uexeris: ac cõſilii inops oſcites quid dicas: quid agas. In iudicio itẽ ſuggeſtũ cõſcendens ſi improbus admodũ ac nequã aduerſarius tuus ſit: mori de facili queas: ſi te ille capitali deferat crimĩe. Veꝶ quo nã pacto Socrntes hoc ſapiẽtis ſit ſi qua ars aliquẽ p̃ſtantẽ ingenio uiꝶ nacta: deteriorẽ illũ effecerit: qui neq; ſibiipſi auxilio eẽ poſſit periculiſq; extremis liberare neq; ſe: nec aliũ quenꝗ Sed ab inimicis bonoꝶ oĩ um facultate ſpoliari neceſſe ſit:& palã quidẽ infelicẽ degere: liceat. n. quãꝗᷓ agreſti/ us: ueradicere: ſiquis ĩ genã te ꝑcuſſerit: pœnas nõ det. Sed heus uir bone mihi obtẽ Herd:

neee e
rr
fuerit ius marito in adulterio uxorem depræhenlam necare. Cap. xxiii.
pune necares: illa te( ſi adulterare
DECIMVS
pera: atq; a redargutionibus iſtis te abſtine: rerũq;elegantiã role:& eam ſane unde re-
cte ſentire uideare: alis miſſa faciẽs iſta arguta: ſiue deliramẽta: ſiue nugalia deceat ap pellare: quibus efficiatur ut domos inanes habites: atq; ſequẽs non eos: qui exigua iſta reprehendunt: ſed illos potius a quibus& facultates& gloria& bona alia pmulta poſ/ ſidentur. Hæc Plato ſub perſona quidem: ſicuti dixi nꝰ proba. ſed cum ſenſu tamẽ: in telligentiæq; cõmunis fidæ:& cũ quadam in diſſimulabuli ueritate diſſeruit. Nõ de illa ſcllicet philoſophia: quæ uirtutum oĩum diſciplina eſt: quæq; in publicis ſimul& pri-
uatis officiis: excellit: ciuitateſq;&rempu. ſi nihil prohibeat: cõſtanter& fortiter& pi te adminiſtrat: ſed de iſta futili atq; puerili meditatiõe argutiaꝶ nihil ad uitam neq; tu endam: neq; ordinandam promouente: qua id genus hoĩes conſeneſcunt male feriati: quos philolophos eſſe& uulgus putat:& iis putabat: ex cuius perſona hæc dicta ſunt
Verba ex oratione. M. Catonis de mulieꝶ ueteꝶ uictu:& moribus atq; inibi quod
7
* 1 N.— 2 7 2 1 Vi de uictu atq; cultu po. ro. ſcripierunt: mulieres rõæ atq; ĩ latio æſtatẽ abſte 8 8 res ab/
miã egiſſe: hoc ẽ uino ſemp:qd temetũ prilca lingua appellabat abſtinuiſſe di demi cũt: ĩſtitutũq; ut cognatis oſculũ ferrent: reprehẽdendi cã: ut odor indiciũ face ſtemiæ. ret ſi bibiſſent. Bibere ãt ſolitas ferũt laureã paſſũ: murinã:& q id genus epotãt: potu. dulcia. Atq; hæc ꝗdẽ iis ꝗbus dixi libris ꝑuulgata ſunt. Sed. M. Cato nõ ſolũ exiſtima⸗/ tas: ſed mulctatas quoq; a iudice mulieres refert: nõ minus ſi uinũ in ſe:qᷓ ſi ꝓbrũ& ad ulteriũi admiſiſſent. Verba. M. Catonis adſcripſi ex or̃one ꝗᷓ inſcribit᷑ de dote: in ꝗᷓ id quoq; ĩſcriptũ. in adulterio uxores deprehẽſas ius fuiſſe maritis necare. Vir inꝗt quũ diuortiũ facit mulieri iudex ꝓcẽſore t. Imꝑium ꝗduidet᷑ habet: ſiꝗ̃d ꝑuerſe tetreq; fa/ ctumẽ a muliere: mulctarur ſi uinũ bibit: fi cũ alieno uiro probri ꝗd fecit:cõdemnat᷑. De iure aũt occidẽdi ita ſcriptũ: 0
adulterio uxorẽ tuã ſi prehẽdiſſes: ſine iudicio im ligito nõ auderet cõtingere: neq; jus eſt. Die priſtini& die craſtini& die quarti& die quinti. qui elegantius locuti ſunt dixiſ ſe: non ut ea uulgo dicuntur nunc. Cap. xxiiii. Ie quarto:& die ꝗnto qd græcit id re rp i cli dE UH ideſt ꝗᷓ̃rtã:& ꝗntã Die qᷓt- d dicũt: ab eruditis quoq; dici audio:& ꝗ alter dicit ꝓ rudi atq; indocto deſpicit to.
.
Sed. M. Tullii ætate ac ſupra eã: nõ opinor: ita dixerũt: die nte. n.& die qnti ꝓ Dieqn-/ N 9. 9
aduerbio copulate dictũ eſt:& ſecũda in ea ſyllaba correpta. Diuus ẽt Auguſtus me/ to.
morĩaꝶ ueteꝶ exequẽteſſimus: linguæ latinæ nõ neſcius: mũdiciaꝶ pr̃is ſuĩ in ſermoni Dieꝗᷓn- petuæ ueteꝶ cõſuetudinis demõſtrãdæ gratia: uerba ſolẽnia prætoris ponere: ꝗbꝰ mo Diequi re maioꝶ ferias cõcipere ſolet: quæ appellant᷑ compitalia: ea uerba hæc ſunt: Dienoni ti N populo romano qritibus cõpitalia erunt. do concepta fuerint nefas, Dienoni prætor Diuus. dicit: non die nono: neq; prætor ſolũ. ſed pleraq; omnis uetuſtas ſic locuta ẽ. Venitec/ Auguj ce illius uerſus pomponiam in mẽtem: quiex artellana quæ metui aſcribit dies hic ſex ſtus tus. quum nihil egi diequarte moriar famæ. Suppetit etiam Celianum illud ex libro hiſtoriarum ſecundo. Si uis mihi æquitatum dare:& ipſe cum cætero exercitu me ſeꝗ diequinti Romæ in capitgliũ curabo tibi cœna ſit cocta: Et hiſtoriam autem& uerbũ hoc ſumpſit Celiusex origine. M. Catonis. in quo ita ſeriptum eſt. Igitur dictatorem carthaginẽſium magiſter equitũ monuit. Mitte mecũ Romã equitatum. diequinti in
1
bus ſectator: in epiſtolis plurifariã ſignificatiõe iſtaxlieꝶ nõ aliter uſus eſt. Is aũt erit ꝑ te
*

capitolio tibi cœna cõacta erir. Extremã huius uocis ſyllabã: cum per e: tum per i: ſeri⸗ ptam legi: Nã ſane ꝗᷓ̃ cõſuetũ ueteribus fuerat litteris iis plerunq; uti indifferenter ſicu ti priſtini& priſtine: procliue& procliui: atq; alia item multa hoc genus uarie dixerũt Diepriſtini quoq; eodem modo dicebatur: quod ſignificabat die priſtino: ideſt priore quod uulgo pridie dicit᷑: cõuerſo cõpoſitiõis ordine: quaſi priſtino die. Atq; item ſimi- li figura die craſtini dicebatut: ideſt craſtino die. Sacerdotes quoq; populi Romani tũc quũ dicunt in diẽ tertiũ: die perindini dicunt. Sed ut pleriq; die priſtini. ita. M. Ca- to in oratione cõtra Purium: die proximi dixit: diequarto autem. Cn. Martius hõ im- penſe doctus: in mimiãbis præ eo dixit: qd nudiuſquartus nos dicimus in his uerſibus Nuper die quarto ut recordor:& certe Aquarum urceum unicum domi fregit. Hoc igit᷑ intererit. ut die qᷓrto ꝗdẽ de præterito dicamus: dieꝗ̃tte aut ᷓrti de futuro. Telorum& iaculorum gladiorumq; uocabula. atq; inibi nauium quoq; geneta: q ſcripta in ueterum libris reperiuntur. ap. xxy. Eloge: iaculoꝶ. gladioꝶq; uocabula: quæ ĩ hiſtoriis ueteribus ſcripta ſunt. Itẽ t nauigioꝶ quoq; genera& noĩa libitũ forte nobis ẽ ſedentibo in rheda cõꝗrere nec; itidẽ aliaꝶ ineptiaꝶ uacantẽ ſtupentẽq; aium 1 tũ igit ſup petierãt: hæc ſunt: haſta pilũ: phalarica: ſemiphalarica: ſolliferrageſa: lãcea: ſpari: ru migeſtri:facec:tragulæ: frameæ: meſanculæ: cateiæ:rhũpheæ: ſcorpiꝰ: ſcibõe:: ſiliceſ ueruta: enſes: ſiccæ: machæræ: ſpatæ: ligulæ: pugiões: climaculæ. De lingua quoniã ẽ minus frequẽs admonẽdũ exiſtimo lingulã ueteres dixiſſe gladiolũ oblõgũ: in ſpeciẽ linguæ factũ:cuius meminit Neuius in tragædia heſiona. uerſum Neuii appoſui. Si ne mihi gerere morem uidear lingua: uerum lingula Itẽ rhumphea genus teli eſt thracg natiõis: poſitũq; hoc uocabulũ ĩ Q Ennii annali xiiii. Nauium autem: quas reminiſci tũc potimus: appellatiões hæ ſunt: gauli coruitæ caudicæ lõge hippagines cercuri celoces: uel ut græei dicũt: celetis lembus oxiæ temie culi actuariæ: quas græci icoον D uocant. uel ec TAD. proſumiæ, uel geſeor tæ uel orioles: cartæq; ſchaphæ pontones muctuciæ mediæ phaſelſi parones mioparo nes lintres capulica mareplacidæcidarum ratariæ cataſcopium. Inſcitæ ab Aſinio Pollione reßhenſuin Saluſtium: ꝙ tranſfretationẽ tranſgreſſum dixerit& tranſgreſſos qui tranſfretaſſent.* Cap. xxvi. Sinio Pollon in quadã epiſtola: quã ad plancum ſeripſit:& ꝗbuſdã aliis. C. a Sualuſtius iniq; dignus nota uiſus eſt: ꝙ in primo hiſtoriaꝶ: maris trãſitũ trãſ/ miſſũq;ʒ nauibꝰ factũ traſgreſſum appellauit: eoſq; q fretũ trãſmiſerant: quos trãſfretaſſe dici ſolitũ eſt trãſgreſſos dixit. uerba ip̃a Saluſti poſuit. Itaq; Sertorius le ui pᷣſidio relicto ĩ mauritania: nactus obſcurã noctẽ æſtu ſecũdo: furtimaut celeritate uitare plium in tranſgreſſu conatus eſt: ac deinde infra ita ſcripſit: Trãſe greſſos ois re/ eipit mons p̃ceptus a luſitanis: Hoc igitur& minus proprie.& a nullo graui auct ore dictum aiunt: Nã trãſgreſſus inꝗt& ĩgreſſus a trãſgrediẽdo dp idq; ipſum ab ĩgreſſu &a pedũ gradu appellatũ: iccirco uerbũ trãſ: 5 cõuenire nõ putauit: neq; uolãti⸗ bus: neq; ſerpẽtibus: neq; nauigãtibus: ſed iis ſolis qui gradiunt᷑:& pedibo iter emetiũ tut: ꝓpterea negãt apud ſcriptorẽ idoneũ: ut nauiũ trãgręſſũ repiri poſſe: ut ꝓtrãlfre/ tatiõe trãgræſſũ. Sed q̃ro ego cur nõ ſicuti curſus nauiũ recte dici ſolent: ita tranſgreſ ſus ẽt nauibus factus dici poſſit: pſertim cum breuitas tã anguſti freti: qd terrã Africã
hiſpaniamq;

7
1 E 17 11 E
8
nn
eK
lern e ee Nee ee
DECIMVS. LXII
Hiſpaniãq; interfluuit: elegãtiſſimæ trãſgreſſionis uocabulo:q̃ſi paucoꝶ graduũ ſpa tiũ definita ſit. Q ui auctoritatẽ aũt requirũt& negãtdictũ igredi: trãſgrediue in naui atibus: uolo uti reſpondeant ꝗᷓtũ exiſtimẽt ĩtereſſe: ĩgredi atq; ambulare. atqui Cato ĩ ſibro de re ruſtica. Fundus int eo in loco habẽdus ẽ: ut& oppidũ ꝓpe amplum ſit:& mare aut amnis ꝗqᷓ naues ambulãt. Appetitas porro huiuſœemodi trãſlatiões: habitaſq; eſſe pro honeſtamentis orationis. Lucretius quoq; teſtimoniũ in hac eadẽ uoce dicit. In quarto. n. libro clamorẽ per arterias:& per fauces gradientẽ dicit: quod ẽ nimio cõ- fidentius:ꝗᷓ illud de nauibus Saluſtianum. Merſus lucretii hi ſunt. Corpoream quoq; enim uocem cõſtare fatendum eſt. Et ſonitum: quoniã poſſunt impellere ſenſus. Præter radit enim uos fauces ſæpe: facitq;. Aſperiora ſoras gradiens arteria clamor. Præterea Saluſtius in eodẽ libro: nõ eos ſolũ qui nanibus ueherentur: ſed& ſcaphas quoq; nantes ꝓgreſſas dicit: uerba ipſe de ſcaphis poſui. Eaꝶ aliæ paulu ũ progreſſæ nimio ſimul& incerto onere: quum pauor corpora agitauerat: deprimebant a Hiſtoria de populo romano: deq; populo punico: ꝙ pari propemodum uigore fe- cerint æmuli. i N Cap · xxyii. Nlibris ueteribus memoria extat: ꝙ par fuit quondã uigor:& acritudo: ampli itudoq; po. ro. atq; pœni: nec ĩmerito exiſtimatũ. Nã cũ aliis quidẽ populis de uniuſcuiuſq; reip. cũ pœnis ãt deo oĩum terraꝶ impio decertatũ ẽ. Eius rei ſpe ciẽ eſt in illo utriuſq; populi uerbo factũ. Q uum. Q. Fabius impator romanus dedit ad Cas thaginenſes epiſtolam: ibi ſcriptum fuit: populum Romanum miliſſe ad eos haſtam:& caduceũ ſigna duo belli aut pacis: ex quis utrum uellent eligere: quod eli⸗ giſſent: id unum ut eſſe miſſum exiſtimarent. Carthaginenſes reſpõderunt neutrũ ſe/ ſe eligere: ſed poſſe ꝗ attuliſſent: utrũ malent relinquere: quod reliqſſent id ſibiꝓ lecto futuꝶe. M. Varro aũt nõ haſtam ipſam: neq; ipſum caduceũ miſſa dicit: ſed duas teſſe rulas: in quarum altera caduceum: in altera ſimulachra haſtæ fuerunt inciſa. De ætatũ finibo: pueritiæ: iuuẽtæ: lenectæ ex Tuberõis hiſtoria ſumptũ. Cap. xxviii. Vbero in hiſtoriaꝶ prio ſcripſit Seruiũ Tulliũ regem po. ro. quũ illas qnqʒ t dclaſſes iyniorum cenſus faciendi gratia inſtitueret: pueros eſſe exiſtimaſſem qui minores eſſent annis ſeptemdecim. Atq; inde ab anno ſeptimodecimo: quod idoneos iam eſſe reipu. arbitraret᷑: milites ſcripſiſſe. eoſq; ad annum quadrageſi mũ ſextũ iuniores: ſupraq; eum annũ ſeniores appehaſſe. Eam rem propterea notaui: ut dilcrimina: quæ fuerunt indicio: moribuſq; maiorũ pueritiæ: iuuentæ: ſenectæ ex iſtacenſione Seruii Tulli prudentiſſimi regis noſceretur. Q uod particula atq; non complexiua tantum ſit: ſed uim habeat pluſculam ua riamq;. ü Cap. xxix. Tq; particula a grãmaticis quidẽ cõiunctio eẽ dicit connexiua. Et plerũq; ſa a necòiungit uerba& cõnectit. Sed interdum alias quaſdam poteſtaces habet nõ ſatis notas: niſi in ueterũ litterarũ tractatione: atq; cura exercitatis. Nã pro aduerbio ualet: quũ dicimus aliter ego feci. atq; tu: ſignificat enim aliter ꝗᷓtu. Et gemi- na ſi fiat auget: intenditq; fem de ꝗᷓ agitur: ut animaduertimus i. Q Enni annalibo: ni ſi memoria in hoc uerſu labor. 1 ü
*

. n
5 5 LIBER
Atq; atq; accedit mutos romana ĩuuentus: 81 Cu ſignificationi contrarium eſt: quod itidem a ueteribus dictum eſt. Deq;& p̃terea pro alio quoq; aduerbio dicitur ideſt ſtatim. Q uod in his Virgilii uerſibus exiſtimat obſcure:& inſequenter patticula iſta poſita. Eſt autem. Sic omnia fatis. In peius ruete: ac retro ſublapſa referri: Non aliter: ꝗᷓ qui aduerſo uix flumine lembum. Remigiis ſubigit: ſi bracchia forte remiſit: Atq; illum in præceps prono rapit alueus amni. AVLIGELII NOCTIIVM ATTICARVM COMMENT ARII LIAER VNDECIMVS.
De origine uocabuli terræ Italiæ: deq; ea multa quæ ſuprema appellantur deq; eius nominis ratione: ac de lege aretina.& quibus uerbis antiquitus mulcta minima dici ſo lita ſit. Caput primum.
Imæus in hiſtoriis: quas oone græca de rebus populi Romani cõpo- ſuit:&. M. VMarro in antiꝗtatibus reꝶ humanag: terrã italiã de græco t uocabulo ſcripſerũt quoniã boues græca ueteri lingua: irœ Aol.. uitu li uocitati ſunt: quoꝶ in italia magna copia fuerit bucetaq; in ea terra gi gni: paſciq; ſolita ſint cõplurima. Cõiectare ãt ob eandẽ cauſam poſſu mus: q italia tunc eſſet armẽtoſiſſima. Mulctãq; quæ appellat᷑ ſuprema: inſtituam in ſingulos dies: duaꝶ ouiũ triginta boum: pro copia. ſ. boumproq; ouium penuria. Sed quũ eiuſmodi mulcta pecoris: armẽtiq; a magiſtratibus dicta erat adigebantur boues oueſq;: alias præcii paruĩ: alias maioris: eaq; res faciebat inæqualẽ mulctæ pœnitiorẽ. Iccirco poſtea lege aretina conſtituti ſunt in oues ſingulas æris deni: in boues æris cẽ/ teni. Minima autem mulcta eſt ouis unius. Suprema mulcta eſt eius muneri: cuius di ximus: ultra quẽ mulctã dicere in dies ſingulos ius nõẽ:& ꝓpterea ſuprema appellat᷑ i ſumma& maxa. Quando ĩgit᷑ nũc quoq; a magiſtratibus po. ro. more maioꝶ mul cta dicit᷑: uel minima uel ſuprema obſeruari ſolet ut oues genere uirili appellent᷑: atq; ita. M. Varro uerba hæc legittima: quibus minima mulcta diceret᷑: concepit. M. Te- rẽtio:quãdo citatus: nec; reſpõdit: neq; excuſatus ẽ: ego ei unũ ouẽ mulctã dico: ac ni ſi eo genere diceretur: negauerũt iuſtã uideri mulctã. Vocabulũ ãt jpſum mulctæ idẽ M. Varro in undeuiceſimo: reꝶ humanaꝶ: nõ latinũ: ſed ſabinũ ee dicit. Idq; ad ſuã memoriã manſiſſe ait in lingua Samnitiũ: qui ſunt a ſabinis orti. Sed turba grammati coꝶ nouitia ea: ct ep Heſt ꝑ contrariam dictionẽ: ut quædam alia: ita hoc quoq; dici tradiderũt. Q uũ ãt uſus& mos ſet monũ is ſit: ut ita& nunc loquamur: ut pleriq; ueteꝶ locuti ſunt: mulctam dixit:& mulcta dicta eſt. Nõ eẽ ab re putaui notare ꝙ. M. Cato aliter dixit: nã i quarto originũ uerba hæc ſunt. Imperator noſter: ſi quis ex traordinem depugnatũ iuit ei mulctã facit. PSõt aũt uideri conſulta elegãtia uitaſſe uer bũ quũ in caſtris& in exercitu mulcta fieret: nõ in comitio: nec ad populũ diceret᷑. uod elegantia apud antiquiores: nõ de amœniore ingenio: ſed de nitidiore cultu atq; uictu dicebat quod in uitio ponebat᷑. a Cap. i. Legãs hõ dicebat᷑ cũ laude: ſed id fere uerbũ ad ætatẽ. M. Catõis uitii nõ lau- edis fuit. Eſt nãq; hoc aĩaduertere: quũ in ꝗbuſdã aus: tũ ĩ libro Catõis: ꝗiſcri⸗ ptus ẽ carmẽ de moribꝰ: ex quo libro uerba hæc ſunt. Auaritiã oia uitia here pu N 4 tabant:
—

2
2 8
il *
——— . C
24
8 *
e
4 —
it
＋
77 7
*
VNDECIMVS LXIIl.
tabãt: ſumptuoſus: cupidus: elegãs: uitioſus: itritu: qui habebat᷑:laudabat᷑: Ex ꝗbus uerbis appatet elegantẽ dictũ antiqtus: nõ ab ingenii elegãtia: ſed ꝗ nimis læto:amœ⸗ noq; cultu uictuq; eſſet. Poſtea elegãs rep̃nendi quidẽ deliit. ſed laude nulla dignabat niſi cuius elegãtia erat moderatiſſima. Sic. M. Tullius. L. Craſſo:&. Q. Scæuolæ: nõ merã elegantiã ſed multa parſimonia mixtã laudi dedit. Craſſus inꝗt erat parciſſimus elegãtiũ. Scæuola parcoꝶ elegantiſſimus. Præterea ex eodẽ libro Catõis: hæc ẽt ſpſim & interciſe cõmeminimus. Veſtiri inꝗt in foro honeſte: mos erat: domi qd ſatis erat: equos carius ꝗᷓ coquos emebant. Poetice artis honos nõ erat. Si quis in ea re ſtudebat: aut ſeſe ad conuiuia applicabat: graſſator uocabat᷑. Illa quoq; ex eodẽ libro Pclate ue ritatis ſnĩa eſt. Nã uita inquit hũana ꝓpe uti ferrũẽ. Ferrũ ſi exerceas cõterit᷑:ſinõ ex elceas: tamẽ rubigo interficit. ltẽ homines exercẽdo uidemus conteri. Si nihil exerce/ as: inertia atqʒ torpedo plus detrimienti facit ꝗᷓ exercitatio. Qualis quãtaq; ſit pro particulæ uarietas: deq; exemplis eius uarietatis. Cap. ii. Vando abarbitriis: negociiſq; ociũ eſt:& mutãdi corporis gratia aut ſpatia/ q mur: aut uectamur: quærere nõnunꝗᷓ apud memetipſum ſoleo res eiuſmodi paruas quidẽ: minutaſq;& hominibus nõ bene erudii is aſpernabiles: ſed ad ueterũ ſcripta penitus noſcẽda:& ad ſcientiã linguæ latinæ: cũ primis neceſſarias: ue/ lut ẽ: qd forte nuper in p̃neſtino receſſu ueſptinà ambulatione: ſolus ambulans cõſide rabã. Qualis quãtaq; eſſet particularũ quorundã in oratiõe latina uarietas: qd genus ẽ̃ p̃poſitio pro. Alter. n. dici uidebam põtifices pro collegio decreuiſſe: Aliter quẽpiam teſtem introductum pto teſtimonio dixiſſe. Aliter. M. Catonẽ in originẽ̃. iii. Prœlium factum depugnatũq; pro caſtris ſcripſiſſe: Et item in quinto Vrbes inſulaſq; omnisꝓ pago Illyrico eſſe. Aliter etiã diei pro æde Caſtoris: aliter pro roſtris: alter pro tri buna l: aliter pro concione: atq; aliter tribunum plebis pro poteſtate interceſſiſſe. Sed has omnis dictionis qui aut omnino ſimiles:& pares: aut uſquequaq; diuerſas exiſtimaret errare atbitrabar: Nam uarietatem iſtam eiuſdem quidem fontis:& capitis nõ eiuſdẽ tamen eſſe finis putabam. Q uod profecto facile intelliget: ſiquis abhibeat ad medi- tationem ſuam intentionem:& habeat ueteris orationis uſum atq; notitiã celebriorẽ. Quem in mod um. Q Ennius uerſus Euripidis æmulatus ſit. Cap. iii. Vripiqis uerſus ſunt in Hecuba: uerbis: ſentẽtia: breuitate: ĩlignes: illuſtreſ/ e q; Heduba eſt ad Vlyxem dicens. io Ad αννν c A HrOOᷣòN d 8b 0E AO o ep er AHD H. e AO. νν” Gurονοοον i. ideſt: Auctoritas uero:& ſi male dicat: tua perſuadebit: nam ab inexiſtimatis proficiens oratio. Etabexiſtimatis. eadem haud quaꝗᷓ tantundem ualet. Hos uerſas. Q Ennius quum eam tragediam uerteret: nõ ſane incõmode æmulatus eſt. Verſus totidem Enniani hi ſunt. Hæc tu& ſi peruerſe dices: facile achiuos flexeris. Nam cum opulenti loquuntur pariter atq; ignobiles. Edẽ dicta eadẽq; oratio& qua nõ æque ualet. Bene ſicuti dixi Ennius. Sed tñ ignobi⸗ les dytiq ASHονπννπτιατατπνm ideſt pro eo quod exiſtimatis:& opulenti: cri Oοονντνον 1 iii
*
10
—

LIBER
1 tet eos differentia. Pyrrho t eos differentia nii Phi/
loſophi
1
ctiones iſtas in ſeſe efficiãt: qualia& cuiuſmodi ſint: contant᷑: atq; inſi rege fidẽ: ueritatẽq; wixtis: cõfuſiſq; ignis: ueri atq; falſi ita ĩincõprenſibilẽ uideri aiũt: ut quiſquis homo eſt: nõ præceps: ueſ iudici ſui pdigus his uti uerbis debeat: quibus auctorẽ philoſophiæiſtius Pyrrhonẽ uſum eſſe tradunt: Ey dic Aᷓο Oοννονν, νννẽ' Aenecοα nονοαAα f HN: ideſt haud magis: ſi ſe hoc: ꝗᷓ illo habet modo: aut ꝗᷓ neu- tro. Iudicia enim rei cuiuſq;:& ſinceras proprietates negãt poſſe noſci:& ꝑcipi idq; ip ſum docere atq; oſtendere multis modis conantur. Super qua re phauorinus quoque ſubtiliſſime argutiſſimeq; decẽ libros compoſuit quos cdpDicov vp: ideſt pyr ronicorum modorum inſcribit. Vetus autem quæſtio:& a multis ſeriptoribus græ- cis tractata an quid& quartum inter pyrrhonios:& academicos philoſophos ĩterſit. Vtrique enim oπ?ꝰiο eενMW˙dopp˙¹: ideſt commentantes: obligantes:
1— 9 7„ 2— 2 2 4 1e* i. pro exiſtimatis: ſatiſfacere ſniæ nõ uident᷑. Nam neq; omnes jgnobiles& Ao: ideſt ĩæſtimati ſunt: neq; oẽs opulenti u Ao oi: ideſt exiſtimati ſunt.
De Pyrrhonihus philoſ. ophis quædam: deq; academicis ſtrictim notata: deq; in
Cap. y.
Vos pyrrhonios philoſophos uocamus: ii græco cognomẽto oπtixoi: id/ eſt cõmentantes appellant᷑: Id ferme ſignificat: quaſiquæſtores& cõſiderato/ res. Nihil. n. decernũt: nihil cõſtituũt: ſed in quærendo ſemper cõſiderandoq; ſunt: ꝗqdnã ſit oĩum reꝶ: de quo decerni cõſtituiq; poſſit. A ne uidere quoq; plane qc ꝗᷓ:neq; audire ſeſe putãt: ſed ita pati: afficiq;quaſi uideant uel audiant: eaq; ipſa: q affe
＋
ſtũt. Omniũq;
ambigentes dicuntur: quoniam utriqʒ nihil affirmant: nihilq; cõprehendi putànt. Sed
ex omnibus rebus perinde uiſa fieri dicunt: quas yr di: ideſt imaginationes ui-
ſa appellãt nõ ut reꝶ ipſarum natura ẽ: ſed affectio animi corporiſue eſt eoꝶ: ad quos
ea uiſa perueniunt. Itaq; omnis omnino res quæ ſenſus hominum mouent r Spdi
ideſt eoꝶ quæ ad aliquid eſſe dicunt. d uerbũ ſignificat. Nihil eſſe quicꝗᷓ: qd ex ſeſe cõ
ſtet: nec quod habeat uim propriam:& naturam: ſed omnia prorſum ad aliquid refer
ri: taliaq; uideri eſſerqualis ſit eorum ſpecies: dum uidentur: ꝗᷓliaq; apud ſẽlus noſtros
quo peruenerunt: creantur: non apud ſeſe unde profecta ſunt. Q uum hæc autem cõ⸗
ſimiliter: tã pyrrhonii dicant ꝗᷓ academici: differre tamen inter ſeſe:& ppꝑ alia qdam:&
uel maxime propterea exiſtimati ſunt:; academici ꝗdem ipſum illud nihil poſſe com
prehendi: qᷓſ comprehendunt:& nihil poſſe decerni: quaſi decernuli, Pyrrhoni ne id quidem ulſo pacto uideri ueꝶ dicunt: q nihil eſſe uerum uidetur.
Quod mulietes Romæ ꝑ hertulẽ nõ iurauerint: neq; uiri per: Caſtorẽ. Cap. vi.
N uetetibus ſcriptis neq; mulieres Romanæ ꝑ Herculẽ deierãt: neq; uirĩ pCa-
i ſtorẽ. Sed cur ille nõ iurauerũt Herculẽ obſcuꝶ nõẽ: nã herculano ſacrificio
abſtinẽt. Cur aũt uiri Caſtorẽ iurãtes nõ appellauerũt: nõ facile dictũ ẽ. Nuſꝗᷓ
igitur inuenire ẽ apud idoneos quidẽ ſcriptores: aut me hercules fœminam dicere: aut
ædepol me caſtor uiꝶ.Aedepol autẽ: ꝗd iuſiurandũ pPollucem eſt:& uiro& fœminæ cõmu
ne ẽ. Sed. M. Varro aſſeuerare antiquiſſimos uiros: neq; ꝑcaſtorẽ: neq; ꝑ pollucẽ deie
rare ſolitos: ſed id iuſiurandũ fuiſſe tantũ feminaꝶ ex initiis eleuſinis acceptũ. Paula
tim tamẽ inſciqia antiꝗtatis uiros dicere ædepol cœpiſſe:; factũq; eẽ ita dicendi morem
me caſtor a uiro dici in nullo uetere ſcripto inueniri.
Verbis antiquiſſimis: relictiſq;:& deſitis minime utendum. Cap. vii.
—
Verbis

7*
.
1 eee
* 1
1
9 94 NI 3
—— el 1
ee
4
VNDECIMVS LXIIII
Erbis uti: aut nimie obſoletis exculcatiſq;: aut inſolẽtibus nouitat iſq; duræ&
u illepidæ par eſſe delictũ ur̃ Sed moleſtius equidem: culpatiuſq; eẽ ar bitror: uerba noua ĩcognita: ĩaudita dicere ꝗᷓ inuulgata& ſordẽtia. Noua aũt u ideri
dico etiã ea quæ ſunt ĩuſitata:& deſita: tametſi ſint uetuſta. Eſt adeo id uitiũ plerũq; ſe ræ eruditiõis: quã græci o iαια g ice. i. tardidiſcẽtiã appellãt: ut quod nunꝗᷓ didiceris: diu ignoraueris: quũ id ſcire aliquãdo cœperis magnifacias. Quo in loco quumq;:& quacunq; in re dicere: ueluti Romæ nobis præſentibus: uetus celebratuſque homo in cauſis: ſed repẽtina& quali tumultuaria doctrina præditus: quũ apud præfectũ urbis uerba faceret:& dicere uellet inopi quendã: miſeroq; uictu ujuere& furfurcum panẽ elitare: uinũq; eructũ:& fetidum potare. Hic inquit eques romanus apludam edit:& floces bibit. Aſpexerũt omnes qui aderãtalius aliũ: primo triſtiores turbato:& requi/ rente uultu: quidnam illud utriuſq; uerbi foret. Poſt deinde quali neſcio quid thuſce:
fur
urem dixiſſe. Idq;ʒ a Plauto in comœdia: ſi ea Plauti eſt: quæ aſtraba inſcripta eſt:
poſitũ eſſe. Itẽ floces audierat priſca uoce ſignificare uini fæcem euinaceis expreſſam Floces ſicuti fraces ex oleis. Idq; apud Ceciliũ ĩ polymenis legerat: eaq; ſibi duo uerba ad ora uini. tionum ornamenta ſeruauerat. Alter quoq; a lection ust genus paucis cui. Fraces Ao ideſt infinitus:& inſolens:& ĩeruditus: quum aduerſarius caulam differri poſtu olei.
laret inquit ſuccurre. Q uonã uſq; nos bouinator hic demoretur: atq; id uoce magna
ter quaterue inclamauit Bouinator. Commurmuratio fieri cœptaeſt a pleriſq;: qui ad erant: quaſi monſtrum uerbi admirantibus. At ille iactans& geſtiens. Non enim Lu Bouina cilium inquit legiſtis:qui tergiuerſatorem bouinatorem dicit. Eſt autem in Lucilii. xi. tor
uerſus hic.
Hic ſtrigoſus: bouinatorq; ore improbus duto. Quidſenſerit: dixeritq;. M. Cato De albino: qui homo romanus græca or̃one res
romanas uenia ſibi ante eius linguæ imperitiæ petita compoſuit.
ſiqd inhis libris rũ cõpoſite: aut minus elegãter ſcriptũ foret. Nam ſum inꝗt homo romanus natus in latio græca oratio a nobis alieniſſima eſt. Ideoq; ueniam: gratiamq; male exiſtimationis:ſiꝗd eſſet erratũ poſtulauit: eam quũ legiſſet. M. Cato. Ne tu in/ qt Aule nimiũ nugatores:quũ maluiſti culpã deprewari:ꝗᷓ culpa uacare. Nam petere ueniam ſolemus: aut quum ĩprudentes errauimus: aut quum compullſi peccauimus. Tibi inquit oro te quis perpulit ut id cõmi tteres: quod prius ꝗᷓ faceres:peteres ut igno ſceretur. Scriptum eſt hoc in libro Cornelii Nepotis de illuſtribus libris. Hiſtoria de legatis Mileti& Demoſthene rhetore in libris Critolai repta. Cap. ix. Ritolaus ſcripſit legatos mileto publicæ rei cauſa ueniſſe athenas forta ſſe an c dixerit auxilii petẽdi gratia. Tum qui pro ſeſe uerba facerent quos uiſumerat
aduocaſſe. Aduocatos uti erat mẽdatũ: uerba pro mileſiis ad populũ feciſſe Pran, Demoſthenẽ mileſiorũ poſtulatis acriter reſpondiſſe: neq; mileſios auxiliodignos ne ſ Benel
q; ex republica id eſſe coſendiſſe. Rem in poſterũ diem prolataru. legatos ad Demo ſkhenẽ ueniſſe: magnoq; opere oraſſe uti cõtta ne diceret. Eũ pecuniã petiuiſſe:& quã
*
aut 3 dixiſſet uniuerſi riſerunt. Legerat autẽ ille apludã ueteres ruſticos frumẽti 3 pluda
Cap. vii. Aulus Vſte uenuſteq; admodũ reprehẽdiſſe dicit Au. Albinũ. M. Cato albinus ꝗ Albinꝰ
i cũ. L. Lucullo conſul fuit res romanas or̃one græca ſcriptitauit. In eius hiſto M. Ca- riæ principio ſeriptũ eſt ad hanc ſententiã. Neminẽ ſucceſere ſibi conuenire

LIBER
tum petiuerat: abſtuliſſe. Poſtridie quũ res agi denuo ecepta eſſet. Demoſthenẽ lana multa collũ: ceruiceſq; circũuolutũ ad populũ prodiſſe:& dixiſſe ſeunαιοτναπν. i. an ginã pati. Eo cõtra mileſios loqui nõ quire. Tũ e populo unũ exclamaſſe. Nõ o- Miu. i. anginã: ꝙ Demoſthenes pateret᷑: ſed app i. argentãginã eſſe. Ipſe etiã Demoſthenes: ut itidẽ Critolaus refert: nõ id poſtea cõcelauit: quin gloriæ quoq; ſibi aſſignauit. Nã quũ interrogaſſet Ariſtodemũ actorẽ fabulaꝶ ꝗᷓtum mercedis uti a. eret accepiſſet:& Ariſtodemus talẽtũ reſpõdiſſet. At ego plus ĩqt accepi ut tacerẽ. Ariſto/ Quod. C. Gracchus in oratione ſua: hiſtoriã infraſcriptã Demadi rhetori: nõ De demus moſtheni attribuit: uerbaq; ipſius. C. Gracchi relata. Cap. x. Vod ĩ capite ſupiore a Critolao ſcriptũ eẽ dixi mus: ſuꝑ Demoſt hene: id. C. q Gracchusĩ or̃one: qua legẽ aufeiam diſſuaſit i Demadẽ cõtulit uerbis hiſce Nã uos ꝗrites:ſi uelitis ſapiẽtia: atq; uirtute uti:& ſi quæritis: neminẽ noſtæ iuenietis ſine precio huc ꝓdire. Omnes nos: qui uerba facimus: aliqd petimus. Neq; ullius rei cauſa quiſꝗᷓ ad nos prodit: niſi ut aliꝗd auferat. Ego ipſe: qui apud uos uer- ba facio: uti necligala ueſtra augeatis: quo facilius ueſtra cõ moda:& rẽpublicam ad miniſtrare poſſitis: nõ gratis ꝓdeo. Veꝶ peto a uobis: nõ pecuniã: ſed bonã exiſtima tionẽ: atq; honorẽ. Qui ꝓdeũt diſſuaſuri: ne hanc legẽ accipiatis: petũt nõ honor a uobis: ueꝶ a Nicomede pecuniã. Qui ſuadẽt ut accipiatis: ii quoq; petũt non a uobis bonã exiſtimationẽ: ueꝶ a mithridate rei familiaris ſuæ preciũ:& premiũ. Qui autẽ ex eodẽ loco atq; ordine tacent: i uel acerrimi ſunt. Nã ab oĩbus preciũ aecipiunt:& oĩs fallũt. Vos quũ putatis eos ab his rebus remotos eſſe:ipartitis bonã exiſtimatio nẽ. Legationes aũt a regibus: quũ putãt eos ſua cauſa reticere: ſumptus atq; pecunias maximas præbent uti: ut in terra græcia. Quo in tempore tragœdus gloriæ ſibi duce/ bat: talẽtũ magnũ: ob unã fabulam datũ eſſe: homo eloquẽtiſſimus ciuitatis ſuæ De/ mades ei reſpòdiſſe dicit᷑ Mirũ tibi uidetur: ſi tu eloquẽdo talentũ quæſiſti. Ego ut ta
cerẽ: decẽ talẽta a rege accepi. Ibidẽ nũc iſti precia maxima obtacendum accipiunt. Verba. P. Nigidii: ꝗbꝰ differre dicit: mentiri& mendacium dicere. Cap. xi. Erba ſunt hæc ipſa. P. Nigidii hominis in ſtudiis bonarũ artiũ præcellentis. Meẽtiri u Qu. M. Cicero ingenii doctrinagq; noĩe: ſumme reueritus ẽ. Inter menda- Mẽda/ ciũ dicere:& mentiridiſtat. Qui metit᷑ ipſe nõ fallit᷑: ſed alterũ fallere cona ciũ dice tur. Qui mendaciũ dicit: ipſe fallitur. Itẽ hoc addidit: qui mentitur iquit fallit quantũ re in ſe eſt. Itẽ hoc quoq; lupeadẽ re dicit. Vir bonus ĩquit præſtare debet: ne mẽtiatur. Prudens: ne mendatiũ dicat. Altæꝶ incidit in hominẽ alterũ nõ. Varie mehercle:& le
pide Nigidius tot ſententias in eandem rem: q̃ſi aliud: atq; aliud diceret: diſperauit.
— Chryſippus philoſophus omne uerbum ambiguum: dubiumq; eſſe dicit
chrylip Diodorus contra nullum uerbum ambiguum eſſe putat. Cap. xii. pus. Hryſippꝰait: oẽ uerbũ ambiguũ natura eẽ quoniã ex eodẽ duo uel plura ac Diodo eq pi poſſunt. Diodorus ãt cui Crono cognomẽtũ fuit. Nullũ ĩiꝗt uerbũ t am rus. biguũ: nec quiſꝗᷓ ãbiguũ dicit: aut ſẽtit: nec tu aliud dici uideri debet:ꝗᷓ qdiſi
cronus dicere ſentit: is ꝗ dicit. At quum ego ĩꝗt aliud ſenſi: tu aliud accepiſti obſcure magis dictũ: quã ambigue uideri põt. Ambigui enĩ uerbĩ natura illa eſſe debuit: ut qui dice/ ret duo uel plura diceret. Nemo aũt duo uel plura dicit: qui ſe ſentit unum dicere. Quid. T. Caſtritius de uerbis deq; ſententia quadam. C. Gracchi exiſtimauerit.
Quodq;

VNDECIMVS LXV
a Quodq; eſſe eam ſine ullo ſenſus emolumento docuerit. Cap. xiii. J
in Pud. T. Caſtritiũ diſciplinæ rhetoricæ doctorẽ graui atq; firmo iudicio uig
* 5 2 legebatur oratio. C. Gracchi in. P. popiliũ. In eius or̃onis principio colloca
ſe ta uerba ſunt accuratius: modulatiuſq;:ꝗ ueteꝶ oratorũ conſuetudo fert. Ea 1
q uerba ſicuti dixi cõpoſita hæc ſunt. O uæ uos cupide per hoſce annos appetiſtis atq;
iti uoluiſtis: ea ſi temere repudiaritis: abeſſe nõ poteſt: quin aut oli cupide appetiſſe: aut
c. nunc temere repudiaſſe dicamini. Curſus igitur hic:& ſonus rotũdæ uolubilis ſentẽ/
e tiæ: eximiæ: nos& unice delectabat. Tãto id magis: quod iã tũc. C. Graccho uiro illu
x. ſtri:& ſeuero eiulmodi cõpoſitione fuiſſe cordi uidebamus. Sed enim quũ eadẽ ipſa
3. uerba ſæpius petẽtibus nobis lectitarẽtur: admõiti a Caſtritio ſumus: ut conſiderate
ce mus:quæuis quodue emolumẽtum eius ſententiæ foret. Neq; pateremur ut aures no 1
9 ſtræ cadẽtis apte oronis modis eblanditæ: aĩum quoq; nobis uoluptate inani pfunde- 0 5 rent. Cũq; nos admiratione iſta attentiores feciſſet. Inſpicite inquit penitus 5 efficiãt 1
r uerba hæc: dicatq; mihi quæſo aliꝗs ueſtrum an ſit ulla huiuſce ſentẽtiæ aut grauitas 1
id aut gratia. Q uæ uos cupide per hoſce annos appetiſtis atq; uoluiſtis: ea temere ſi re/
a pudiaritis: abeſſe nõ poteſt: quin aut olim cupide appetifſe: aut nũc temere repudia 5
a ſe dicamini. Cui. n. oſum hominũ in mentẽ nõ uenit: id ꝓfecto uſu uenire: ut qdeupi-
is de appetieritis: cupide appetiſſe:& qd temere repudiaueris: temere repudiaſſe dicaris
ẽ At ſi opinor inꝗt: ita ſcriptũ eſſet. Q uæ uos ꝑ hoſce annos appetiſtis: atq; uoluiſtis ea
X nũc ſi repudiaritis: abeſſe nõ poteſt: qn aut olim cupide appetiſſe: aut nunc temere re 0
„ pudiaſſe dicamini. Si int: ita diceret᷑: grauior. ¶ſolidiorq; fieret ſnia:& acciperet ali- ö 10
i quid iuſtæ ĩ audiẽdo expectationis. Nũc aũt uerba hæc cupide& temere: ĩ quibꝰ uer 0 1
/ pis oẽ momentũ rei eſt: nõ in õcludẽda ſnia tãtũ dicũtur: ſed ſupra quoq; nõdum de 0
2 ſiderata ponunt᷑ Et quæ naſci oririq; ex ipſa rei cõceptione debebat: ante oĩno ꝗᷓ res: 0
a poſtulat dicũtur. Nã qui ita dicit: ſi hoc feceris: cupide feciſſe diceris: rem dicit ſenſus 100
. alicuius rõne collect am& confectã. Qui uero ita dicit: ſicupide feceris. cupide feciſ/ 400
2 ſe diceris non longe ſecus dicit atq; ſi dicerent li cupide ſeceris. Hæc ego ĩqtadmonui 1
8. non ut. C. Graccho uitio darẽ. Dii enim mentẽ meliorẽ mihi nã ſi ꝗcquam in tam for 11
1 tis facũidiæ uiro uitii uel erroris eſſe dici poteſt. id omne& auctoritas eius exhauſit.& 116 0
a uenuſtas conſuꝶpſit. Sed uti caueretis ne nos facile perſtringeret modulatus aliquis 1
ũ currẽtis facundiæ ſonitus. Atq; ut uim ipſam reꝶ uirtutemq; uerbog prius pẽſitaretis 9 0 U
.& ſiꝗdem grauis atq; integra& ſincera inĩa diceretur tũ ſi ita uideretur greſſibus quo 1
e q; 5 oronis geſtibus plàuderetis. Si uero frigidi& leues& futiles ſenſus ĩ uerba ap 106
te numeroſeq; poſita includerentur non eſſe id ſecus crederetis quã cum hoĩes in ſigni 0 it deformitate ad facienda ridicula imitantur hiſtriones& geſtiunt. 0 5 Sobria& pulcherrima Romuli regis reſponſio circa uini caſum. Cap. xiiii. 1 Impliciſſima ſuauitate& rei& or̃onis. L. Piſo frugi uſus eſt in primo annali Romu 1
n gquũ de Romuli regis uita ac uictu ſcriberet. Ea uerba quæ ſeripſit hæc ſunt. li ſobri-
i Eundẽ Romulũ dicũt ad cœnã uocatũ ibi nõ multũ bibiſſe quia poſtridie etas
negociũ haberet. Ei dicũt. Romule ſi iſtuc oẽs hoĩes faciãt uinũ uilius ſit. Is reſpõdit
. immo uero caꝶ ſi quantum quiſq; uolet bibat: nam ego bibi quantum uolui.
De ludibũdo& errabundo atq; id genus uerbog ꝓductionibus& ꝙ Laberius ſie amorabundam dixit ut dicitur ludibunda& errabunda.Atq; inibi ꝙ Siſenna per hu
**

iuſcemodi uerbum noua figura uſus eſt. Cap. xv.
Amora Aberius in lacu auerno mulierẽ amantẽ uerbo inuſitatius ficto amorabundã bundꝰ 1 dixit. Id uerbũ Ceſellius Vindex in cõmentario lectionũ antiquaꝶ ex figura Nola i ſcriptũ dixit: qua ludibũda: ridibunda:& errabunda dr: ludens& ridens:&
bũdus errãs. Terẽtius ãt Scaurus diui Adriani tẽporibus:grãmaticus uel nobiliſſimus ĩteril laq̃ de Ceſelli erroribus cõpoſuit: in hoc quoq; uerbo erraſſe eũ ſcripſit: ꝙ idẽ eſſe pu
tauerit: ludẽs& ludibũda errãs& errabũda: ridẽs& ridibũda. Nã ludibũda inquit& ridihũda& erra bũda ea dt̃:quæ ludẽtem: uel ridentẽ: uel errantem agit: aut ſimulat.
Sed qua rõne Scaurus adductus ſit: ut Ceſelliũ in eo reprehẽderet: nõ hercle repieba mus. Nõ eſt. n. dubium qn hæc genere ipſo dũtaxat idẽ ſignificent. dea demõſtrent
a ꝗbus ꝓducũtur. Q uid eſt aũt ludentẽ agere: uel imitari: nõ intelligere uidere malui mus: q̃ iſimulare eum tanꝗᷓ ipſum minus intelligentẽ. Quin magis Scaurũ oportuit cõmentaria Ceſeſſii criminantẽ: hoc ab eo præteritũ reqrere qd nõ dixerit: an quid&
qtuſũ differret a ludibũdo ludẽs:& ridibũdo ridens:& errabũdo errãs: cæteraq; horũ ſimilia? An a participialibus uerbis paulũ aliqd diſtarẽt.& quã om nino uim haberet Particula hæc extrema eiuſmodi uocabulis addita. Hoc. n. fuit potius reqrendũ liſti⸗
uſmodi figuræ tractu. Sicuti reqri ſolet ĩtumulẽto:& luculẽto:& turbulento: uacua
ne& inanis ſic iſtec ꝓductio: cuiuſmodi ſunt: q̃ dscepct V. i. deductiones& deri
uatiões græci dicũt. An extrema illa particula habeat aliquid ſuæ propriæ ſignifica tio
nis. Quũ reprehẽſionẽ aũtillã Scauri notaremus: ĩ mem oriã nobis rediit: q; Siſẽna ĩ
qᷓrto hiſtoriaꝶ eiuſdẽ figuræ uerbo ita uſus eſt. Populabũdus quit agros ad oppidũ
ꝑuenit. Q dt. i. ſignificat: quũ agros popularet᷑: nõ ut Scaurꝰĩ conſimilibus uerbis ait
cũ populãtẽ ageret: uel cũ ĩmitaretur. Sed ĩquirẽtibus nobis quænã ratio& origo eẽt huiuſcemodi Beurer lætabũdus:& laudibũdus:& errabũdus: mul
to eq; alioꝶ id gẽus uerboꝶ æcsig A i. igcioſe& apte hercle Apollinaris noſter ſi
bi uideri ait: particulã iſtam poſtremã: in qua uerba talia exeũt uim:& copiã:& quaſi
Læta/ abũdantiã rei: cuius id uerbũ eſſet demõſtrare. Vt lætabũdus is dicatur: q abunde læ bũdus tus ſit:& errabũdus:ꝗ longo atq; abũdãti errore ſit. Cæteraq; oĩa ex ea figura ita dici Errabũ oſtendit: ut productio hæc& extremitas: largam& fluentem uim:& copiã declarat. dus Q uod græcorum quorundam uerborum difficillima eſt in latinam linguam mu⸗ tatio: uelut quod græcæ dicitur do Ap ατεναονονονn. Cap. xvi. Diecimus ſæpe animũ ad uocabula reꝶ non pauciſſima: ꝗᷓ neq; ſingulis uer
a bis:ut a græcis: neq; ſi maxime pluribus eas res uerbis dicamus tam dilucide
tamq; apte demõſtrari latina or̃one poſſunt: ꝗᷓ græci ea dicunt ptius uocibꝰ.
Nup etiã quũ allatus eſſet ad nos Plutarchi liber:& eius libri indicẽ legiſſem us: ꝗ erat
d pp ονρνοUuπα.i. de negociatiõe& curioſitate: pcõtanti cuipiã: q& Farũ
& uocũ græcaꝶ exps fuit. Cuiuſnã liber:& ꝗᷓ de re ſcriptus eſſet. Nomẽ quid ſcripto
ris ſtatim diximꝰ. Rẽ de qua ſ criptũ fuit dicturi: hæſimꝰ. Ac tũ primo: quia non ſatis cõmode opinabar interprætatuꝶ eſſe: ſi dicerẽ de eee iſtitui apud me exqꝗrere: q ut d: uerbum de uerbo expreſſum eẽt. Nihil erat prorſusqd aut meminiſ
ſem 1 me: aut i etiã uellẽ fingere: qdnon inſigniter al peꝶ: abſurdũ durũq; eſſet ſi
ex multitudine& negocio uerbũ unũ cõpingerem. Sicuti multüuga dicimus:& mul ticoloria& multiformia. Sed nõ minus illepide ita diceretur ꝗᷓ ſiinterpretari uoce una
uelis

2
*
e
„ ‚/‚‚ͥ⁰‚‚‚‚² r d eee
VNDECIMVS LXVI.
uelis d ð Adi Aci. multorum amicitia: aut p ðxs ic. i. multiplices ac uarios mores: aut o AUονοοαο. i. corpulẽtiã. Q uãobrẽ quũ diutile tacitꝰĩ cogitãdo fuiſſẽ teſpõdi tandẽ nõ uideri mihi ſignificari eã rem poſſe uno noĩe. Et iccirco jũcta or̃one gd uellet græcũ id uerbũ parauerã dicere. Ad multas igitur res aggreſſio: eaꝶq; oĩum reg actio co Au pαεπτνονν ur inꝗᷓ græcæ dr de q hũc libꝶ cõpoſitũ eſſe inſcriptio iſta indicat. Tum ille opicis uerbis meis ichoatis:& icõditis abductus uir̃tutẽ ꝗdẽ eẽ O.,]. i. curioſitatẽ. Hortatur inꝗt nos ꝓfecto neſcio ꝗs hic. Plutar chus ad negocia capeſſẽda:& abres obeũdas plurimas cũ ĩduſtria:& celeritate. No- mẽqʒ ipſius uirtutis de ꝗᷓ locuturus eẽt: libro ipſi: ſicuti dicis nõ ĩcõmode p̃ſcripſit. Mi nime inꝗᷓ uero: neq;.n. iſta oĩno uirtuseſt cuius græco noĩe argumẽiũ hoc libri demõ ſtrat᷑ Neq; id qdtu opinare: aut ego me dicere ſentio: aut Plutarchus facit. Deterret enim nos hoc ꝗdem in libro ꝗᷓ poteſt maxime ab auaritia: ꝓmiſcuaq;& non neceſſa⸗ tia rerum eiuſmodi plurmag:& cogitatione:& petitione. Sed inꝗᷓ: tui erroris cuſpam eſſe intelligo in mea ſcilicet facundia: qui ne pluribus quidem uerbis potuerim nõ ob ſcuriſſime dicere: quod a græcis perfectiſſime uno uerbo& planiſſime dicitur. uid ſignificat in ueteribus prætorum edictis: quod flumina retanda publice re/ dempta habent. ü Cap. x vii. Dicta ueterum prætoꝶ ſedẽtibꝰ forte nobis in bibliotheca templi Iraiani: e X aliud quid requirẽtibus: quũ ĩ manus incidiſſent legere: atq; cognoſcere li bitũ eſt. Tã inquodã edicto antiquiore ita ſcriptũ inuenimus. Qui flumĩa retãda publice redẽpta hebẽt: ſi quis eoꝶ ad me adductus fuerit: qui dicatur: ꝙ eũ ex lege locationis facere oportuerit. nõ feciſſe. Retãda igitur ꝗdeſſet quærebatur. Dixit ibi quiſpiam nobiſcũ ſedens amicus meus in libro ſe Caii deorigine uocabuloꝶ ſepti
mo ſegiſſe.Retas uocari arbores: quæ aut ex ripis fluminum cortuerent: aut in alueis Retas eorum extarent: appellataſq; eſſe aretibus: qd prætereuntes naues impedirent:& qua Retam ſi retinerent. Iccirco ſeſe arbitrari: retenda flumina locari ſolita eſſe: ideſt purgãda: ne da fla/
quid aut more: aut periculi nauibus in ea uirgulta incidentibus fieret.
Quapœna draco atheniẽſis in legibus quas populo Athenienſi ſcriplit: fures affi ceret. Et qua poſtea Solon:& qua item dectuiri noſcri: qui. xi tabulas ſcripſerunt. At que inibi adſcriptum: ꝙ apud ægyptios furta licita:& permiſſa ſũt. Apud lacedæmo- nios autem cũ ſtudio quoq; affectata:& pro exercitio utili celebrata. Ac præterea. M. Catonis de puniendis furtis digna memoria ſententia. Cap. xviii.
Raco athenienſis uir bonus: multaq; eſſe prudẽtia exiſtimatus iuriſq; diuini Draco d&& humani peritus fuit. Is draco leges: ꝗbus athẽiẽſes uterẽtur primus oĩum legi lla/ tulit in illis legibus furẽ cuiuſcunq; modi furti ſupplicio capitis puniendum tor
eſſe:& alia pleraq; nimis ſeuere cen ſuit: ſanxitq;. Eius igitur leges: quoniã uidebantur ipendio acerbiores: nõ decreto: iuſſoq;: ſed tacito: illitteratoqʒ athenienſiũ cõſenſu ob
litteratæ ſunt. Poſtea legibus aliis mitioribus a Solone cõpoſitis uſi ſũt. Is Solõ ex ſe/ Solon
ptem aliis inclytis ſapientibus fuit. Is ſua lege in fures: non ut draco antea mortis: ſed dupli pœna uindicandũ exiſtimauit. Decẽuiri aũt noſtri qui poſt reges exactos leges quibus populus Roman uteretur: in. xi tabulis ſcripſerunt. Neq; pari ſeueritate in
uniendis oĩum geneꝶ furibus: neq; remiſſa nimis lenitate uſi ſunt. Nã furẽ qui mani felto furto prehenſus eſſet: ũũ demũ occidi pmiſerũt: ſi aut quum faceret furtũ: nox eſ
*

LIBER
ſet: aut interdiu le tclo:quũ præhẽderetur:defenderet. Ex cæteris autẽ mabifeſtiſ furi- bus liberos uerberari: addiciq; iuſſerũt ei: cui factũ furtũ eſſet: ſi modo id luci feciſſent neq; ſe telo defendiſſent: ſeruos itẽ furti manifeſti prehenſos uerberibꝰ affici:& ex ſa xo præcipitari: ſed pueros impuberes prætoris arbitratu uerberari uoluerunt: noxãq; ab his factã ſanciri. Ea quoq; furta: quæ per lancem: liciũq; cõcepta eſſent: pet ide ac ſi manifeſta forẽt uidicauerũt. Sed nunc a lege illa decẽuirali diſceſſum eſt. Nã ſi ꝗs ſu- p manifeſto furto iure:& ordie experiri uelit zactio ĩ quadruplũ datur. Manifeſtũ au tem furtũ eſt: ut ait Maſurius: qd deprehẽditur. dum fit faciendi ſinis eſt quũ platum ẽ:quo ferri ccœperat. Furti cõcepti: item oblati: tripli pœra eſt. Sed quod ſit oblatum quod cõceptũ:& pleraq; alia ad eã rem. ex egregiis ueterũ moribus accepta: neq; inu tilia cognitu: neq; iniucũda: qui legere uolent. inuenient Sabini libge.cuititulns eſt de furtis. In quo id quoq; ſcriptũ eſt. ad uulgo inopinatum. Nõ hoĩum tãtũ neq; rerum mouentiũ. quæ auferri occulte.& ſurripi poſſunt. ſed fundi quoq;& ædium fieri fur tũ. Cõdemnatũ quoq; furti colonũqui fundo quẽ cõduxerat uendito poſſeſſione eius dominum interuertiſſet. Atq; id etiã. qd magis inopinabile eſt. Sabinus dicit. Furem eſſe hoĩs iudicatum: qui quũ fugitiuis præter oculos domini forte iret: obtẽtu togæ tã ꝗᷓ ſe amiciẽs: ne uideretur a domino obſtitiſſet. Alis deinde furis oĩbus:quæ nec mani feſta appellantur: pœnã impoſuerunt dupli. Id etiã memini legere meĩ libro Ariſtõis iure cõſulti: aut quaꝗᷓ ĩdocti uiri: apud ueteres ægyptios: qd genus hoĩes cõſtati arti⸗ bus reperiendis ſolertes extitiſſe:& ĩ cognitione reꝶ ĩdagãda ſagaces: furta oĩa fuiſſe licita& ĩpunita. Apud lacedæmonios quoq; ſobrios illos:& acres uiros cuius rei non adeo ut ægyptiis fides lõginqua eſt. nõ pauci: neq; ignobiles ſcriptores. moribus le/ gibusq; eoꝶ memoriã codiderũt. ius atq; uſus fuiſſe furãdi dicũt. Idq; a iuuẽtute coꝶ nõ ob turpia lucra: neq; adſumptũ libidini præbendũ compatãdũue opulẽtiã ſed pro exercitio: diſciplinaq; rei bellicæ factitatũ. O d& furãdi ſolertia.& aſſuetudo acuerct. obfirmaretq; aios adoleſcentiũ:& ad ĩſidiaꝶ aſtus.& ad uigilãdi tolerãtiã& obrepen di celeritatem. Etenim. M. Cato in or̃one. quã de præda militibus diuidenda ſcripſit. uehemẽtibus.& illuſtribus uerbisde ĩpunitate peculatus. atq; licẽtia conquiritur. Ea uerba quoniã nobis ĩpenſæ placuerũt adſcripſimus. Fures it priuatoꝶ furtoꝶ ner⸗ uo: atq; ĩ cõpedibus ætatẽ agunt. Fures publici in auro atq; in purpura 2 uã caſte au tẽ·& ꝗᷓ religioſea prudẽtiſſimis uitis ꝗd eſſet furtũ. definitũ ſit. prætereundũ nõ puto Neqꝗs eũ ſolũ eſſe furẽ putet: q occulte tollit: aut clam ſurripit. Verba ſunt Sabini ex libro iuris ciuilis ſecũdo. Qui lienã rem attrectauit: quum id ſe ĩuito domino facere iudicare deberet: furti tenetur. Itẽ alio capite. O ui alienũ tacens: lucri faciendi cauſa ſuſtulit: furti abſtrigitur: ſiue cuius ſit ſiue neſcit. Hæc quidem ſic in eo: quo nũc dixi libro Sabinus ſcripſit: de rebus furti faciendi cauſa attrectatis. Sed meminiſſe debe/ mus ſecũdũ ea quæ ſupra ſcripſi: furtũ ſini ulla quoqʒ attrectatiõe fieri poſſe: ſola mẽ teratq; alo: ut furtũ fiat: annitẽte. Quo circa ne id quidem Sabinus dubitare ſe ait. qn dominus furti ſit condemnandus: qui ſeruo ſuo uti furtum faceret imperauit. AVLIGELII NOCTIVM ATTICARVM COMMENTARII LIBER DVODECIMVS. Diſſertatio Phauorini philoſophi: qua ſuaſit nobili fœminæ ut liberos quos pepe- riſſet: nõ nutricum adhibitaꝶ: ſed ſuo ſibi lacte aleret. Caput primum. nunciatum

it. Ea
/
to
e⸗
DVODECIMVS LXVII.
Vnciatũ quondã ẽ Phauorino philoſopho nobis præſentibus uxorẽ
auditoris: ſectatoriſq; ſui paululũ ante enixã auctũq; eum eẽ nato filio
n Eamus inquit:& ꝑuerperã uiſũ& patri gratulatũ. Is. n. erat loci ſenato
ri ex familia nobiliore: Imus una& ꝗ tum aderamus: Proſecutiq; eũ
ſumus ad domũ: quo pergebat:& cũ eoſimul introgreſſi ſumus. Tũ
in primiĩs ædibus complexus hoĩem: congratulatuſq; aſſedit atq; ibi pcontatus eſt ꝗ̃ diutinũ puerperiũ:& quã laborioſi nixus fuiſſent. Puellamq; defeſſam labore: ac uigi lia ſomnũ caꝑe cognouit: fabularĩ inſtituit ꝓlixius. E nihil ingt dubito: quin filiũ la cte ſuo nutritura ſit. Sed quũ mater puellæ parcendum eſſe ei diceret: adhibendaſq; puero nutrices: ne ad dolores: quos in enitendo tuliſſet: munus quoq; nutricatõis gra ue ac difficile accederet. Oro te inquit mulier ſine eam totã integrã eſſe matrẽ fili 25. deſt. n. hoc cõtra naturã imꝑfectum: atq; dimidiatum matris genus peperi ſſe:ac ſtatim a ſeſe abieciſſe: Aluiſſe in urero ſanguine ſuo neſ io quid quod non uideret nõ alere ſuo lacte: quod uideat iam uiuentem: iam hominem: iã matris officia implorãtẽ
An tu quoq; inquit putas naturã fœminis:mãtmaꝶ ubera: quaſi quoſdam uenulos ue
nuſtiores: nõ liberoꝶ alendoꝶ: ſed ornãdi pectoris cauſa dediſſe: Sic. n. ꝗd a uobis.ſ. abeſt: pleræq; iſtæ ꝓdigioſæ mulieres: fontẽ illum ſanctiſſimum corporis generis hu mani educatorẽ arefacere& extinguete cũ ꝑiculo quoq; auerſi corruptic; lactis labo/ rant tanquã ptilchritudinis ſibi inſigna deuenuſtet. Q uod quidẽ faciũt eadẽ uecordia quã ꝗbuſdãcõmenticiis fraudibus nitunt᷑ ut feœtus quoq; ipſi in corꝑe ſuo concepti
aboriant᷑: ne æquor illud uẽtris irrugetur: ac de grauitate oneris:& labore partus fati
ſcat:qd quum ſit publica deteſtatione: cõmuniq; odio dignũ in ĩpſis hoĩem pri morcli is: dum fingitur: dum al atur inter ĩpſas artificis naturæ manus interfectũ ire: quãtulũ hinc abeſt. ĩam pfectũ iam enitũ: iam filiũ ꝓprii: atq; con ſueti: atq; cogniti ſanguinis alimonia priuare: Sed nihil intereſt( hoc. n. dicitur)dum alatur:& uiuat cuiꝰ id lacte fiat. Cur ĩgitur iſte qui hoc dicit: ſi in capeſſendis naturæ ſenſibus tam obſurduit: non id quoq;nihil intereſſe putat:cuius in corꝑe: cuiuſq; ex ſanguine cõcretus homo:& co alitus ſit? An ꝗ a ſpiritu multo:& calore exalbuit: nõ idem ſanguis ẽ nunc in uberibus cũ utero e in re ſolertia naturæ euidẽs ẽ̃:ꝙ poſtea quã ſanguis il le opifex in penetfalibus ſuis omne corpus hominis finxit: aduentãte iam partus tem- pore in ſupernas ſe partis profert:& ad fouenda uitæ: atq; lucis rudimenta præſto eſt
& recens natis. notum& familiarem uictum offert: Q uamobrem nõ fruſtra creditũ
eſt:ſicuti ualeat ad fingendas animi: corporiſq; ſimilitudines uis:& natura ſeminis: nõ ſexus ad eandem rem: iactis quoq; ingenia& proprietates ualere. Neq; in hominibus id ſolum: ſed in pecudibus quoq; animaduerſum. Nam ſi ouium lacte hædi. aut capra rum agni alerentur: cõſtat ferme in his: lanam duriorem: in illis capillũ gigni tenerio- rem · In arboribus etiam:& frugibus maior plerunq;uis:& poteſtas eſt ad earum in- dolem: uel detrectandam: uel 8 atq; terrarum: quæ alunt: quã ipſius quod iacitur ſeminis. Ac ſæpe uideas arborem lætam:& nitentem in locum aliũ tranſ poſitam deterioris terræ ſucco deperiſſe. Q uæ malum igitur ratio eſt nobilitatẽ iſtam nati modo hominis: corpaiq;& animum: bene ingeniatis primordiis inc hoatum: in/ ſitiuo degeneriq; alimento lactis alieni corrumpere: Præſertim ſiiſta: quam ad phen dũ lac tunc adhibebitis: aut ſerua: aut ſeruilis:& ut plerũq; ſolet: externæ:& barbaræ
Q uãta
uis la/
ctis.

Seneca
LIBER
nationis: ſi improba. ſtinformis: ſi impudica: ſi temulenta eſt. Nam plerũq; ſine diſcrꝭ mine: quæcunq; id temporis lactãs eſt: adhiberi ſolet. Patiemur ne igitur in fantẽ hũc noſtrum pernitioſo contagio infici:& ſpiritũ ducere in animum: atq; in corpus ſuum ex copore& animo deterrimo. d hercle ipſum eſt quod ſæpenumero miramur. quo dam pudicarum mulierum liberos: parentũ ſuoꝶ: neq; corporibus neq; aĩs ſimiles exi ſtere. Scite igit& ꝑite noſter Marro. ꝙ quum uerſus illos Homeri cõſectamur.
oαν ννναie d rp nN ic οννατ αεντονν
o Asgαε,rrο u,ü p Aανν,,ꝗ triert S αονν doe rp riAig roi ori roi xοσ eoĩg ααð: deſt: Non eques ipſe pater fuerat tibi mehercle peleus. Non thetis eſt genetrix: glaucum te protulit equor
Aeriæqʒ rupes: mens qꝙ tibi dura: feroxq; eſt. Haud portionem ſolã tanꝗ᷑ illam. quam ille ſequebatut: ſed alituram quoq; færam:& ſæuam criminatus t᷑. Addit. n. hoc de ſuo. Eircaneq; admorunt ubera tigres. Q uoniã uidelicet in motibus inoleſcẽdis magnã fere partẽ ingeniũ altricis& natura lactis tene Quxiã a principio ĩbuta paterni ſeminis cõcretione: ex matris ẽt corpore& aĩo reticẽ tẽ indolẽ cõfigurat. Et præter hæc aũt: qs illud ẽt negligere: aſpnariq; poſſit: ꝙ ꝗᷓ partꝰ ſuos deſerunt: ablegãtq; a ſeſe aliis nutriendos dedunt: uinculũ illud coagulũq; animi atq; amoris: quo parẽtes cũ filiis natura cõſociat: interſcindunt: aut certe quidẽ diluũt deterũtq;. Nã ubi infantis aliorſum dati: facta ex oculis amolitio ᷑: uigor ille maternæ flagrãtiæ ſenſim atq; paulatim reſtinguit Omniſq; impatiẽtiſſimæ ſolicitudinis ſtre/
itus cõſileſcit. Neq; multo minot a mãdati ad nutricẽ aliã fili: quã morte amiſſi obli ui eſt. Ipſius quoq; infantis affectio animi: amoris cõſuetudinis in ea ſola unde alitẽr occupatur:& ꝑinde ut ĩ expoſitis uſu uenit: matris quæ genuit: neq; ſenſum ullũ: neq; deſideriũ capit: Ac ꝓpterea oblitteratis& abolitis natiuæ pietatis elementis quic qd ita educati liberi amare patrem& matrem uident᷑: magnã fere partem: non naturalis ille amor ẽ: ſed ciuilis& opinabilis. Hæc Phauorini dicẽtẽ audiui græca or̃one. cuiꝰ ſnĩas A meminiſſe potui rettuli. Amœnitates uero& copias ubertateſqʒ
cõis utilitatis gt̃a:
uerbog: latina oĩs facũdia uix quidem indipiſci potuerit: mea nequaꝗᷓ.
Q uod Anneus Seneca iudicans de Qu. Ennio: deq;G. M. Tulliò æui: futiliq; iudi/
cio fuit.
Cap. ii.
E Anneo Seneca ꝑtim exiſtimãt: ut de ſcriptore minime utili. Cuius libros atti gere: nullũ præciũ op ſit. Od or̃o eius uulgaris uideat᷑:& ꝓtrita. Res atq; ſẽ- tẽtiæ: aut ut inepto: inaniq; ipetu ſint: aut ut leui:& quaſi dicaci argutia. Erudi/ tio ãt uernacula& plebeia: nihilq; ex ueteꝶ ſcriptis habẽs: neq; gratiæ: neq; digunitatis. Alii uero elegãtiæ ꝗdẽ uerbis paꝶ eſſe nõ inficias eũt. Sed& reꝶ quas dicat: ſiiam do- ctrinãq; ei no deeſſedicũt.& ĩ uitiis 8 obiurgãdis: ſeueritatẽ grauitatẽq; nõ inuenu ſtã. Mihi de omni eius ingenio: deqʒ oĩ ſcripto iudiciũ cẽſoremq; facere nõ neceſſum ẽ
Sed ꝗd de. M. Cicerone.&.
Ennio:&. P. Virgilio iudicauit: ea res cuiuſmodi ſit ad
cõſiderandũ ponemus. In libro. n. xxii. epiſtolarum moralium: quas ad Luciliũ cõpo- ſuit: deridiculos uerſus. Q. Enniũ de Cethego antiquo uirb feciſſe hos dicit. Dictus tollis popularibus olim
Quiquum uiuebant homines: atq; æuum agitabant.
Flos del batus

2
3
2
men n
l 2 S.
*
i D
W
DVODRCIMVS. LXVIII
Flos delibatis populis:& ſuada medulla. Ac deinde ſcribit de iiſdẽ ue ſibus uerba hæc. Admiror eloquentiſſimos uitos& dedi
tos Ennio ꝓ optimis ridicula laudaſſe. Cicero certè inter bonos eius uerſus:& hos re
fert. Atq; id ẽt de Cicerone dicit. Nõ minor inquit fuiſſe q hos uerſus ſcriberet: quum fuerit ꝗ laudaret. Niſi forte Cicero ſũmus orator agebat cãm ſuã:& uolebat hos uer/ ſus uidere honos. Poſtea hoc ẽt addidit inſulſiſſime. Apud ipſum quoq; inqt Cicero- nem inuenies ẽt in pſa or̃one qᷓͥdam: ex quibus intelligas illũ nõ ꝑdidiſſe opam. ꝙ Enni um legit. Ponit deinde q̃ apud Ciceronẽ reprehẽdit: qᷓſi enniana: q ita ſcripſerit I lihris de rep. ut Menelao laconi qdam fuit ſuaui oquẽs iuciiditas. Et qd alio in loco dixerit. Breuiloquẽtiam in dicẽdo colat. Atq; ibi nugator homo Ciceronis errores deprecatur & nõ fuit ingt Ciceronis hoc uitiũ ſed tꝑis. Neceſſe erat hæc dici: quũ illa legerentur. Deinde ale bit Ciceronẽ hæc ipſa interpoſuiſſe: ad effugiendã infamiã nimis laſciuæ
oĩonis& nitidæ. De uirgilio quoq; in eodẽ loco uerba hæ poſuit. Mirgilius quoq; no ſter nõ ex alia cauſa duros quoſdã uerſus& enormes:& aliqd ſupra menſurã trahẽtis
interpoſuit: ꝗᷓ ut Ennianus populus agnoſceret in nouo carmine antiquitatis aliquid. Sed iã uerboꝶ Senecæ piget· Haæc tamen inepti:& inſipidi:& iſulſi hoĩs ioca nõ præ/ teribo. Quidnã ſunt inꝗt tã magni ſenſus. Q. Enit ut licet ſcripti ſint inter hiroſcos: poſſunt tamen inter unguentatos placere. Et quũ rephẽdiſſet uerſus quos ſupra de Ce thego poſuimus: ꝗ huiuſmodi inꝗt uerſus amãt liceat ſibi:& eoſdem admirari:& So cherici lectos. ſane Seneca uideatur lectione: ac ſtudio adoleſcentiũ: qui honorẽ colo rẽq; ueteris orationis Sotheri lactis cõpararit: quaſi minimæ.. græ& relictis iã contẽ
cilq;. Audies tamẽ cõtnemorari: ac referri pauca quædã: qᷣ ipſe idem Seneca benedi- xerit. Quale ẽ illud qd in hoĩem auaꝶ& auidũ:& pecuniæ ſitientẽ dixit. Quid. n. re- fert qtum habeas? multitudo illud plus eſt: qͥ nõ habes. Bene hoc ſane bene: Sed ado leſcẽtiũ indolẽ: nõ tã iuuãt Juæ benedicta ſunt: ꝗᷓ inficiũt: q peſſimæ. Multoq; magis: ſi& plura ſint: quæ deteriora ſunt. Et quædã in his nõ pro Ev ru acer. i. cõmentatio ne aliqua rei paruæ ac ſimplicis: ſed in re ancipiti pro conſilio dicuntur.
Lictoris uocabulũ qua ratione cõceptum ortumq; ſit:& ſuper eo diuerſæ ſententiæ Valgi Ruffi:& Tullii Ciceronis liberti acceptæ. Cap. iii. Algius Huffus in ſecundo libroꝶ: quos inſcripſit de rebus per epiſtolã qᷓſitis: li
u ctorẽ dicit a ligando appellatum eſſe ꝙ quum magiſtratus populi Romãi uit
Jis:quẽpiam uerberari iuſſiſſent: crura eius:& manus uinciriq; a uiatore ſoli ta ſint. Icq; qui ex collegio uiatoꝶ officiũ ligandi haderet: lictor ſit appellatus utiturq; ad eam rem teſtimonio. M. Tullii uerbaq; eius refert ex oratione: quæ dicta eſt ꝓ. C. Rabirio: Lictor inquit colliga manus. Hæc ita Valgius:& nos ſane cũ illo ſentimus: Sed Tyro Tullius. M. Ciceronis libertus lictorem uel a lino uel a licio dictum ſcripſit Licio enim tranſuerſo: quod linium appellatur: qui magiſtratibus inquit præminiſtra bant. cincti erant. Si quis autem eſt: qui propterea putet probabilius eſſe quod IT yro dixit: quoniam prima ſyllaba in lictore: ſicuti in licio productat᷑.& in eo uerbo: quod eſt litigo correpta eſt: nihil ad rem iſtam pertinet. Nam ſic a ligando lictor: ut a legen do lector:& a uincendo ujctor:& a tuendo tutor:& a ſtruendò ſtrictor: ꝓductis quæ corripiebantur uocabulis dicta ſunt.
Ex. Q Ennii ſeptimi annaliũ uerſus quibus depingitur finiturq; ingenium: com- m ii
*
breuilo quentia
Lictor.

lebadia
7905 LIBER
taſq; hominis minoris erga amicum ſuperiorem. Cap. iii. Eſcriptũ: deſinitũq; eſt a. Q · Ennio in annali ſeptimo graphicæ admodum: ſi d teqʒ ſub hiſtoria gemini Seruilii uiri nobilis: quo ingenio: qua comitate: ꝗᷓ mo deſtia: qua fide: qᷓ linguæ parſimonia: qua loquendi opportunitate: ꝗᷓta reꝶ an tiquaꝶ: morũq; ueteꝶ: ac nouoꝶ ſcia:ꝗᷓtaq; ſeruãdi tuẽdiqʒ ſecreti religione. Q ualibo deniq; ad minuendas uitæ moleſtias:fomẽtis: leuamẽtis:ſolatiis amicũ eſſe conueniat hoĩs genere:& fortuna ſupioris. Eos uero uerſus nõ minus frequẽti: aſſiduoq; memo-/ ratu dignos puto: qᷓ philoſophoꝶ de officiis decreta. Ad hæc odor 7 uetuſtatis in his uerlibus tã reuerendus: ſuauitas tã ĩpromiſcua: tãq; ab omni fuco remota eſt: ut mea quidem ſentẽtia pro antiquis ſacratiſq; amicitiæ legibus obſeruãdi: tenẽdi: colen- diq; ſint. O uapropter aſcribendos eos exiſtimaui. Siquis iam ſtatim deſideraret. Hocce locutus: uocat: qui cum bene ſæpe libenter Menſam ſermoneſq; ſuos: rerum ſuarum 8 Comiter impartit: magna cum lapſa diei Pars foret: e ſummis rebus: paruiſq; regundis Parte fuiſſet: de paruis: ſummiſq; gerendis Conſilio: induforo: lato: ſanctoq; ſenatu Cui res audacter magnas: paruaſq;: iocumq;: Eoqueret: quæ tincta malis:& quæ bona dicto Euomere: ſiquid uellet tutoq; locaret. Q uoquum multa uolup. ac gaudia: clamq; palamqʒ Ingenium cui nulla malum ſententia ſuadet: Vt laceret facinus leuis: haud malus: idem Ductis: fidelis: ſuauis homo: facundus: ſuoq; Contentus: atq; beatus: ſcitus: ſecunda loqueres: in Tempore commodus:& uerborum uir paucorum Multa tenens antiqua: ſepulta& ſæpe uetuſtas Quæ facit:& mores uetereſq;: nouoſq; tenentem. Multorum ueterum leges:diuumq; hominumq;ʒ Prudentem: qui multa loquiue: tacereue poſſet. 81 Hunc inter pugnas compellat ſeruilius ſic. T. Helium Scillonem dicere ſolitũ ferunt Q Ennium de ſemetipſo hæc ſcripſiſſe: picturamq; iſtam morũ& ingenii ipſius. Q Ennii factam eſſe. 7 Sermo Tauri philoſophi de modo atq; ratione tolerandi doloris: ſecundum ſtoi- corum decreta. a Cap. v. Vum delphos ad Pythia: conuentum totius ferme græcie uiſendum philoſo- q phus Taurus iret: noſq; ei comites eſſemus: inq; eo ĩtinere lebadiã ueniſſemus quod eſt oppidũ atticũ: in terra boetia. Affertur ibi ad Tauꝶ amicũ eius quem piam nobilem in ſtoica diſciplina philoſophũ ægra ualitudine oppreſſum decũbere: Tunc omiſſo itinere: quod alio maturandũ erat:& relictis uehiculis: ꝑgit eum ꝓpere uidere. Noſq; de more: quẽ in locũ cũq; iret: ſecuti ſumus. Ex ubi ad ædes: in quibus il le ægrotus erat peruenimus: uidemus hominem doloribus: cruciatibuſq; allabi. quod græci xc ideſt laxũ inteſtinũ dicũt:& febri ſimul adrapida afflictari: gemituſq; x eo

*
24
e ei
DVODECIMVS LXIX.
ex eo cõpreſſos erumpere: ſpirituſq;& anhelitus e pectore eius euadere: non dolorem magis indicantes: ꝗᷓ pugnam aduerſus dolorem. Poſt deinde quum Taurus& medi- cos accerſiſſet: collocutuſq; de faciẽda medela eſſet:& eum ipſum ad retinendã patien tiam teſtimonio tollerantiæ: quam uidebat: perhibito ſtabiliſſet: egreſſiq; deinde ad ue hicula:& ad comites rediremus. Vidiſtis inquit Taurus: non ſane iucundum ſ. pecta/ culum: ſed cognitu tamenutile congredientes: compugnanteſq; philoſophum& do- lorẽ. lacebat uis illa:& natura morbi. quod erat ſuum: diſtractionem: cruciatumq; mẽ brorum. Faciebat contra ratio:& natura animĩ quo erat æq; ſuum. Præpetiebatur:& cohibebat: coercebatq; intra ſeſe uiolẽtias effrenati doloris. Nullos eiulatus: nullas cõ lorationes: ne ullas quidem uoces indecoras edebat. Signa tamen quædamò ſicut ui- diſtis exiſtebant uirtutis& corporis de poſſeſſione hominis pugnantium. Tum e ſe- ctatoribus Tauri iuuenis in diſciplinis philoſophiæ nõ ignarus. Si tanta inꝗt doloris acerbitas eſt: ut cõtra uolũtatẽ: cõtraq; iudiciũ animi nitatur: in uitiũq; hominẽ cogat ad gemendũ: cõfitendũq; de malo morbi ſæuiẽtis: cur dolor apud ſtoicos indifferens eſſe dicitur: non malũ? Cur deinde aut ſtoiĩcus homo cogi aliquid poteſt: aut dolor co gere: quum& dolorem ſtoici nihil cogere:& ſapientem nihil cogi poſſe dicant? Ad ea Taurus uultu iam ꝓpemodũ lætiore: delectatus. n. iam uidebatur: illecebra quæſtio/ nis. Si iã amicus int hic noſter melius ualeret: gemitus eiuſmodi neceſſarios a calum nia defendiſſet:& hãc opinor tibi quæſtionem diſſoluiſſet. Me aũt ſcis cum ſtoicis nõ bene cõuenite: uel cũ ſtoica potius diſciplina. Eſt. n. pleraq;& ſibi& nobis incongru⸗ ens ſicuti in libro quẽ ſupea re cõpoſuimus declaratur. Sed ut tibi a me mos gerat᷑: di/ cã ego indoctus ut aiũt:& apertius qᷓ fuiſſe dictuꝶ puto ſinuoſius: atq; ſolertius: ſi qs nũc adeſſet ſtoicoꝶ. Noſti. p. credo uerbũ illud uetus& peruulgatum c απνντν o On S000 ELS. cc Oe orE p ο α Ve. ideſt indoctius rudiuſq; quodãmodo loquere:& ap tius: ac clarius fare: atq; hinc exorſus de dolore: atq; gemitu ſtoici ægrotantis ita diſſe/ ruit. Natura inꝗt oĩum rerum: q nos genuit induit nobis: inoleuitq; in ipſis ſtatim prin cipiis: qbus nati ſumus: amorẽ noſtri:& caritatẽ ita prorſus ut nihil qꝗcquã eſſetcarius pẽliuſq; nobis: ꝗᷓ noſmetipſi. Atq; hoc eſſe fundamentũ rata ẽ conſeruãdæ hoĩum ppe tuitatis: ſi unuſqſq; noſtꝶ: ſimulatq; editus i lucẽ foret: haꝶ prius reꝶ ſenſuum: affecti onẽq; caperet: q Aieteribus philoſophis rc phοNſ r. i. ſecundũ naturã pri- ma appellata ſunt: ut oĩbus ſcilicet corporis ſui cõmodis gauderet: ab cõmodis in om nibus abhorreret. Poſtea ꝑ incremẽta ætatis exorta a ſeminibus ſuis ratio eſt:& utẽdi cõſilii reputatio:& honeſtatis utilitatiſq; uere contẽꝑlatio: ſubtiliorq;& exploratior cõ modoꝶe delectus: atq; ita præ cæteris oĩbus enituit:& præfulſitdecori& honeſti digni
tas. Ac ſi ei retinẽdæ obtinẽdæue incõmodũ extrinſecus aliquod obſtaret: contẽptũ ẽ.
Neq; aliud eſſe uere& ſimpliciter bonũ: niſi honeſtũ. Aliud quicꝗᷓ malũ: niſi qdturpe eſſet exiſtimatũ t. Reliqua oĩa quæ in medio forẽt: ac neq; honeſta eſſent: neq; turpia: neq; bona eſſe: neq; mala decretũ eſt. Productiones tamẽ᷑:& relationes ſuis quæq; mo mentis diſtinctæ diuiſæq; ſunt. Q ua co O ονονννα uĩ cποοντενο˙νννονee ip̃i uo cant. Propterea uoluptas quoq;:& dolor quod ad finẽ ipſum bene beateq; uiuendi per tinet:& in mediis relicta:& neq; in bonis neq; in malis iudicata ſunt. Sed. n. quoniam hic primis ſenſibus doloris uoluptatiſq; ante cõſilii& rationis exortum recẽs natus ho mo imbutus eſt:& uoluptati quidã natura cõciliatus: a dolore aũt quaſi a graui quo- m i
*

da inimico abiunctus:alienatuſq; eſt: iccireo affectiones iſtas pri mitus penituſq; ĩdi/ tas: rarĩo poſt addita cõuellere: obſtirpare: atq; extinguere uix poteſt. Pugnat a utẽ cũ is ſemper:& exultãtes eas opprimit: obteritq;:& parere ſibi atq; obedire cogit. Itaq; u diſtis philoſophum ratione decreti ſui nixum cum putulantia morbi: doloriſq; exul/ tantia colluqtantem: nihil cedentem: nihil conftentem: neq; ut pleriq; dolentes ſolent eiulantem: atq; lamentantẽ: ac miſeqꝶ ſeſe& infelicẽ appellantẽ: ſed acres tantũ anheli tus& robuſtos gemitus edentẽ: ſigna atq; iadicia non uicti: neq; oppreſſia dolore: ſed uincere eum: atq; opprimere enitẽtis. Sed haud ſcio inꝗt: an dicat aliquisaipſum illud quod pugnat: qd gemit: ſi malũ dolor non eſt cur neceſſe eſt gemere& pugnare? d enim omnia quæ nõ ſunt mala: moleſtia quoq; omni non carẽt: ſed ſunt pleraq; noxa quidã magna:& pernicie priuata: quia nõ ſunt turpia. Cõtra naturæ tamen manſuetu dinẽ: lenitatẽq; oppoſita ſunt& infeſta:per obſcuram quandau ipſius naturæ oſeque tiã. Hæc ergo uit ſapiens tolerare:& cõtari poteſt nõ omnino ſenſum ſui amittere po- teſt. c A yu. deſt indolẽtia. n. atq; ch ict: ideſt impaſſibilitas: non mieo taritũ inquit: ſed quorundam etiam exeadem porticu prudẽtioꝶ hominũ: ſicuti iudicio. Pa- nætii grauis atq; docti uiri improbata: abiectaq; eſt. Sed cur contra uoluntatem ſuam gemitus facere cogitur philoſophus ſtoicus: quẽ ni hil cogi poſſe dicũt. Nihil ſane po teſt cogi uir ſapiens: quũ eſt rationis obtinẽdæ locus. Quũ uero natura cogit: rõ quo q; a natura data cogitur. Quærere t ſi uidet᷑:cur alicuius manu ad oculos ſuos repen te agitata inuitus cõueniat? Cur fulgẽte cæloa luminis iactu: nõ ſua ſpõte:& caput:& oculos declinet? Cur tonitru uehementius facto ſenſim paueſcat? Cur ſternutamẽtis quatiatur? Cur aut in ardoribus ſolis æſtuet: aut cur in pruinis ĩmanibus obrigeſcat Hxc etenim:& pleraq; alia nõ uolũtas: nõ conſiliũ nec ratio moderat᷑: Sed naturæ ne ceſſitatiſq; decreta ſunt. Fortitudo aũt nõ ea eſt: quæ cõtra haturã mõſtriuice nitit᷑: ul traqʒ modũ eius egredit aut ſtupore animi: aut immanitate: aut quadã miſera& neceſ ſaria in ppetiendis doloribus exercitatiõe. Quaſẽ fuiſſe accepimus færũ qᷣndam in lu do Cæſaris gladiatorẽ: qui quũ uulnera eius a medicis execabantur. ridere ſolitus fuit Sed ea uera:& proba fortitudo eſt: quã maiores noſtri ſcientiã eſſe dixerũt& re to- lerandaꝶ:& nõ tolerãdaꝶ. Per qd apparet eſſe quædam ĩtolerabilia: ꝗbus fortes uiri: aut obeundis abhorreãt: aut ſuſtinẽdis. Q uũ hæc I aurus dixiſſetʒuidereturq; in ean dem rem plura etiam dicturus peruentum eſt ad uehicula& conſcendimus. Q uod græciænigma dicunt: latini antiqui ſcirpos appellauerunt. Cap. vi.
Aenig⸗ Vægræci dicunt ænign᷑ata: hoc genus quidẽ᷑ ex noſtris ueteribus ſcirpos ap- ma q pellauerunt. Q uale eſt quod nuper: inuenimus perhercle antiquũ perꝗᷓ lepi⸗ Scirpꝰ dum tribus uerbis lenarũs compoſitum ænigma: quo relinquimus inenarratũ
ut legentium coniecturas in requirendo accuremus. Verſus tres hi ſunt.
Termi Semel minus ne: an bis minus ſit: non ſat ſcio nus de/ An utrunq; eorum. ut quondam audiui: ipſi
us
Dicier loui regi uoluit concede 6 Hoc qui nolet diutius apud ſe quærere. inueniet quid ſit in. M. Varronis de ſermone latino ad Marcellum ſecundo libro f Q uam ob cauſam Cn. Dolobella proconſul reã muliefem ueneficii: cõfitentemq; ad areopagitas reiecerit. n Cap. vii.

, e
——
—
28
li. N.
R
DVODECIMVS LXX DCn. Dolobellã ꝓcõſulati ĩpio ꝓuĩciã Aſiã obtinẽtẽ: deducta mulier ſmyr
a naa t᷑. Eadẽ mulier uiꝶ& filiũ eodẽ tpe uenenis clãdatis uita interfecerat: at id feciſſe confitebatur. Dieebatq; habuiſſe ſe faciẽdi cãm quoniã ille idem maritus:& filius alteg filiũ mulieris ex uiro priore genitũ adoleſcẽtẽ optimũ:& ĩnocẽ tiſſimũ exceptũ ĩſidiis occidiſſẽt. dq; ita eẽ factũ cõtrouerſia nõ erat. Dolobella rettu lit ad cõſiliũ. Nemo ꝗſꝗᷓ ex cõũlio ſniam ferre ĩ caula tã ancipiti audebat: q;& cõfeſſũ ueneficiũ: quo maritꝰ& filius necati forẽt: nõ admittendũ ĩpunitũ uidebatur:& di- gna tamen pœnaĩ hoĩes ſcelaratos uindicatũ fuiſſet. Dolobella eã rẽ Athenas ad are/ opagitas: ut ad iudices grauiores exercitatioreſq; reiecit. Areopagitæ cognita cã: accu ſatorẽ mulieris:& ipſã qᷓ accuſabatur cẽteſimo anno adeſſe iuſſerũt. Sic neq; abſolutũ mulieris ueneficiũ eſt: qdꝑleges nõ licuit: neqʒ nocẽs dãnata punitaq;: q digna uenia fuit. Scripta hæc hiſtoria ẽ ĩ bro Valerij Maxi factorũ: dictorũq; memorabiliũ. viii. Scipio Reditiones in gratiã nobilium uiroꝶ memoratudignæ. Cap. viii: p · Africanus ſuperior& Ti. Gra. Tib.&. C. Gracchoꝶ pater reꝶ geſtaꝶ maguj tudine& honoꝶ atq; uitæ dignitate illuſtres uiri diſſenſerũt ſæpenumero de repu.& ea ſiue qua alia re non amici fuerunt. Ea ſimultas quum diu manſiſſet:& ſolẽ ni die Iouĩ epulũ libaretur: atq; ob ic ſacrificiũ ſenatus in capitolio epularetur: ſors fu it ut apud eandẽ mẽſam duo illi iuncti locarẽtur. Tũc q̃ſi dis ĩmortalibus arbitris in cõuiuio: iouis optimi maximi dextras eoꝶ cõducẽtibus: repente amiciſſimi facti neq; ſolũ amicitia incepta: ſed affinitas ſimul ĩſtituta. Nã. P. Scipio filiã uirginẽ habens iã uito maturam: ibi tũc eodem ĩ loco deſpõdit eã Tib. Graccho: quem ꝓbauerat: elege ratq; exploratiſſimo iudicii tẽpore dum inimicus eſt. Aemilius quoq; ſepidus:& Ful- uius Flaccus nobili genere: ampliſſim iſq honoribus:& ſummo loco in ciuitate prædi ti odio iter ſe graui:& ſimultate diutina cõflictati ſunt. Poſtea populus eos ſimul cẽſo res facit. Atq; illi ubi uoce præconis renunciati ſunt: ibidem in campo ſtatim nõdum dimiſſa cõtione ultro uterq;:& pari uolũtate cõiuncti:cõplexiq; ſunt. Exq; eo die& in ipſa cenſura:& poſtea iagi concordia fidiſſime: amiciſſimeq; uixerunt. O uæ dicantur uocabula ancipitia. Et ꝙ honoris quoque uocabulum ancipiti ſen- tentiã fuerit. a ö a Cap. ix. St plug fariã uidere: atq; aĩaduertere in ueteribus ſcriptis pleraq; deere Voca⸗/ e quæ nũc in ſermonibus uulgi unam: certamq; rem demõſtrẽt: ita fuiſſe me/ bula an dia& ĩcõmuni: ut ſi gnificare& capere poſſent duas iter ſeſe res cõtrarias. Ex cipitia uibus qdã ſatis nota ſunt: ut tẽpeſtas: ualitudo fac nꝰ dolus gratia: iduſtria. Hæc. n. — iã uulgatũ eſt ancipitia eſſe:& utroqʒ uerſus dici poſſe. Pericuſũ ẽt& uenenum& cõtagiũ: nõ uti nũc dicũtur: pro malis tantũ dicta:eſſe multũ exemploꝶ eiuſmodi re- erias. Sed honorẽ quoq; mediã uocẽ fuiſſe:& ita appellatũ: ut etiã malus honos di/ Honoſ ceret᷑& ſignificaret iniuriã id ꝓfecto rariſſimũ eſt. Q. autem Metellus Numidicus ĩ malus or̃one quã de triũpho ſuo dixit: his uerbis uſus eſt. Qua in re quãto uniuerſi me unũ antiſtatis: tãto uobis: ꝗᷓ mihi riaiorẽ iniuriã atq; cõtumeliã facit ꝗrites. Et quãto phj ĩ⸗ iurſam facilius accipiũt: ꝗᷓ alteri tradũt: tãto ille uobis: quam gratiam mihi: peiorẽ ho norẽ habuit. Nã me iniuriam ferre: uos facere uult quirites: ut hic cõqueſtio iſtic uitu eratio reliquat Honorè iquit peiorem uobis habuit: quã gratiam mihi: cuius uerbi fata ẽ:ꝗᷓ ipſe quoq; ſupta dicit: maiore uos affecit ĩiuria& cõtumelia quã. me. Præter
areopa/ gitagz judiciũ
Grac⸗/ chus
*

*
Aediti
mus
clauſtri timus
5.*
Lundu 0
Peregri
nus
*
Verita
1
7
filia
f
tẽporis
LIBER
huſus autem uerbi notionem ad ſcribendam eſſe hanc ſententiam ex õone. Q. Me- telli exiſtimauĩ: ut definiremus Socratis eſſe decretum: æcxio t iyi r& Aixæiy o d Alec. ideſt peius eſſe iniuriam facere ꝗᷓ accipere. uod æditimus uerbum latinum fuit. Cap. x.
Editimus uerbum latinum eſt:& uetus: ea forma dictũ:ꝗᷓ finitimus:& legi⸗ timꝰ. Sed ꝓ eo a pleriſq; nũc ædituus dt: noua&cõmenticia uſurpatiõe qlia tuẽdis ædibus appellatus. Satis hoc eſſe potuit adꝶmonẽdi gfa dixiſſe: ꝓpter agreſtes quoſdã& indomitos certatores: qui ni i auctoritatibus adhibitis nõ compri muntur. M. Varro in libro ſecũdo ad Marcellũ de latino ſermone æditimũ dici opor tere cenſet magis: ꝗᷓ ædituum: q alterũ ſit recẽti nouitate fictum alterum antiqua origi ne incorruptũ. Lcuinius quoqſc ut opinor)in ꝓteſiſaudomia clauſtritimum dixit qui clauſtri ianuæ præeſſet: eadẽ ſcilicet figura: qua æditimum dici uidebat: qui ædibꝰ p̃/ eſt. In Verrẽ. M. Tullii in exẽplaribus fidelilſimis ita ĩueni ſeriptum. Heditimi cuſto/ deſq; mature ſentiunt. In libris autem uulgaris æditui ſcriptum eſt. Pomponii fabula attellana eſt: quæ ita inſcripta eſt æditimus: in qua hic uerſus eſt. Qui poſtqᷓ ubi appareo: atq; æditumor in templo tuo. T. autem Lucretius in carmine ſuo pro ædituis ædituẽtes appellat. Onerataq; paſſim Cuncta cadaueribus cæleſtum templa manebant. Hoſpitibus loca: quæ complerant ædituentes.
Errare iſtos qui ſpe& fiducia latendi 2
9
i peccẽt: quum latebra peccati perpetua nulla ſit. Et ſuper ea re peregrini philoſophi ſermo ex Sophoclis poetæ ſnĩa. Cap. xi Hiloſophũ noĩe peregrinũ: cui poſtea cognomẽtũ Protens factũ eſt uirum
p graut᷑;: atq; cõſtãtẽ uidimus: quũ athenis eſſemus: diĩuerſantẽ in quodam tu-
ä urio extra urbẽ. Cũq; ad eũ frequẽter uẽtitaremus: multa hercle dicereeũ utiliter:& honeſte audiuimus. ĩ qbus id fuit: quod præcipuũ auditu meminimus. Vi rũ ꝗdẽ ſapiẽtẽ: nõ peccaturũ eſſe dicebat: etiã ſi peccaſſe eũ di: atq; hoĩes ignoraturi forẽt. Nõ. n. pœenæ aut infamiæ metu non eſſe peccandũ: ſed iuſti: honeſtiq; ſtudio& officio. Si qui tamẽ nõ eſſent tali uel ingenio ueldiſciplina præditi: uti ſi ui ſua:ac ſpon te facile a peccãdo tenerent: eos omnis tunc peccare procliuius exiſtimabat: quum la- tere poſſe id peccatũ putarẽt: impunitatẽq; exea latebra ſperarẽt. At ſi ſciant inquit ho mines nihil omnium reꝶ diutius poſſe celari: luppreſſius: prudentiulque peccabitur. Propterea uerſus iſtos Sophoclis prudẽtiſſimi poetarum in ore eſſe habẽdos dicebat. oOꝗ r ενHHν, OοοοναννOpeoy. cr c AEO UU Sανt¹HN D H N hονO. ideſt Hic nihil occulte: quando cuncta tuens.
Et cuncta audiens: omnia reuelabit dies. Alius quidam ueterum poetarum: cuius nomen mihi nunc memoriæ non eſt. Verita tem temporis filiam eſſe dixit.
Faceta reſponſio. M. Ciceronis a moliẽtis a ſe crimẽ manifeſti mẽdacii. Cap. xi. Aec quoq; diſciplina rhetorica eſt:callide& cũ aſtu res criminoſas citra ꝑicu lũ cõfiteri: ut ſi obiectũ ſit turpe qd negare nõ q̃at: reſpõſione joculari eludas & rẽ facias riſu magis dignã: ꝗᷓ crimine. Sicut feciſſe Ciceronem ſcriptum ẽ quũ id qdinficiari nõ poterat: urbano facetoq; dicto diluit. Nã quũ 0 pa Aatio domũ
0
h

LE
2.!* 15
e
eee ele
TFRTIVSDECIMVS LXXI.
latio domũ:& pecuniam in præſens non haberet a. P. Sylla: qui tum reus erat: mutua ſextertiũ uicies tacite accepit. Ea res tamen priuſꝗᷓ emeret: prodita:& in uulgus exiuit. Obiectũq; ei eſt: ꝙ pecuniã domus emẽdæ cauſa a reo accepiſſet. Tum Cicero inopi nata obprobatiõe permotus accepiſſe ſe negauit: ac domũ quoq; ſe empturum nega⸗ uit. Atq; adeo inqt ueꝶ ſit accepiſſe me pecuniã: ſi domũ emero. Sed quũ poſtea emiſ ſet:& hoc mẽdaciũ in ſenatum ei ab inimicis obiiceretur: riſit ſatis: atq; interridẽdum αοννõονα§. ideſt ĩciuiles: incõciliati inꝗt hoĩes eſtis: quũ ignoratis prudẽtis& cau/ ti patriſfamilias eſſe qdemere uelit: emptuꝶ ſeſe negare ꝓpter cõpetitores emptionis. Intra calẽdas quum dicitur: quid ſignificet. Vtrum ante calendas: an calendis: an utrunq;. Atq; inibi quid ſit in oratione. M. Tullii: intra oceanum:& intra montẽ Tau rum& in quadam epiſtola: intra modũ. 5 Cap. xiii. Vum Romæ a cõſulibus iudex extra ordinẽ datus: pronuncĩare intra calẽ/
q das ĩuſſus eſſem. Apollinarẽ Sulpitiũ doctũ hoĩem peõtatus ſum an his uer bis intra calẽdas ipſæ quoq; calẽdæ tenerẽtur. Dixiq; ei me uidelicet datũ iu
dicẽ: calẽdaſq; mihi productas: ut ĩtra eũ diẽ pronunciarẽ. Cur iquit me potius rogas q̃exiſtis aliquẽ peritis: ſtudioſiſqʒ uiris: quos adhibere incõſiliũ iudicaturi ſoletis. Tũ illi ita ego reſpõdi. Si aut de uetere inꝗᷓ iure: aut recepto:aut cõtrouerſo: aut ambiguo: aut nouo: aut cõſtituto diſcẽdũ eſſet: iſſem plane ſciſcitatum ad iſtos quos dicis. Sed cum uerboꝶ latinoꝶ ſententia: uſus ratio explornada ſit: ſcæuus profecto:& cæcus aĩ forẽ: ſiquũ haberem tui copiam: iſſem mags ad aliũ: ꝗᷓ ad te. Audiui igit᷑ ĩꝗt de ratĩ one uerbi ꝗd exiſtimẽ. Sed eo tamẽ pacto: ut id facias: nõ quod ego de proprietate dit ſeruero: ſed ꝙ in ea re omniũ: pluriũue cõſenſu obſeruari cognoueris. Non enim uer/ boꝶ tantũ cõmunẽ ueræ:atq; ppriæ ſignificationes longiori uſu mutantur: ſed legum
quoq; ipſaꝶ juſſa:cõſenſu tacito oblitterantur. Tũ deinde diſſeruit me:& pleriſq; ali/
is audiẽtibus: in hũc ferme modũ. Quum dies inquit ita præfinita eſt: ut iudex in ca/ lendas pnunciet. Occupauit iã hæc oẽs opinio nõ eſſe dubiũ: quin ante calendas iure ꝓnũcietur. Et id tantũ ambigi uideo quod tu quæras: an calẽdis quoq; iure pnunciet Ipſũ autẽ uerbũ ſic pculdubio natũ eſt: atq; ita ſeſe habet: ut quum dicitur intra calen das: nõ alius accipi dies debeat: ꝗᷓ ſolæ calendæ. Nã tres iſtæ uoces: intra: citra: ultra g bus certi locorũ fes demonſtrantur. ſingulatibus apud ueteres ſyllabis appellantur in: cis. uls: Eæ deinde particulæ.quoniã paruo: exiguoq; ſonitu obſcurius promeban/ tur: addita eſttribus oĩbus eadẽ ſyllaba:& quod dicepãtur: cis tiberim:& uls tiberim dici cœptum ẽ intra tiberim:& ultra tiberim. Itẽ ꝙ erat in accedẽte eadẽ ſyllaba intra factũ eſt. Sunt ergo hæc omnia quaſi cõtermina junctis inter ſe finibus cohærentia ĩ tra oppidũ: ultra oppidũ: citra oppidũ ex quibusitra ſicuti dixi in ſignificat. Nam qui dicit intra oppidũ intra cubiculum intra ferias nõ dicit aliud quãĩ oppido.in cubicu/ o in feriis. Intra calendas igitur nõ ante calendas: ſed in calẽdis: ideſt eo ipſo die quo calẽdæ ſunt. Itaq; ſecũdũ uerbi ipſius rationẽ qui iuſſus eſt intra calẽdas pronunciare niſi calendis ꝓnũciet cõtra iuſſum uocis facit. Nã ſi ante id fiat nõ intra id ꝓnunciat. ſed citra. Neſcio autem quo pacto recepta uulgo interpretatio eſt abſurdiſſima. ut in tra calendas ſignificare uidęatur ẽt citra calendas& uel ante calendas nihil enĩ ferme ĩtereſt· Atq; inſup dubitat᷑ an calẽdis ꝓnunciari poſſit quãdo neq; ultra neq; citra ſed quod ĩter hæc mediũ ẽ. itra calẽdas, i. calẽdis ꝓnũciãdũ ſit. Sed nimirũ conſuetudo ui
*

LIBER
cit q quũ oĩum domina reꝶ: tũ maxĩe uerboꝶ ẽ. Ea oĩa quũ Apollinaris ſcite p quam atq; enucleate diſputauiſſet: tũ ego hæc dixi. Cordi inꝗ mihi fuit: priuſd ad te irẽ quæ/ rere: explorareq;:quonã mõ ueteres ñ ꝑticula iſta:qua de agit uſi ſint atq; ita inueni- mus I ulliũ in tertia ĩ Verrẽ ſcripſiſſe. Eſt ãt mõ locus ĩtra oceanũ iã nullus neq; tã lõ giqus:neq; tã recõditus: quo nõ ꝑ hæc tẽpora nr̃oꝶ hojum libido: iniqtatiſq; ꝑuaſerit itra oceanũ dicit cõtra rationẽ tuã. Nã. n. uult opinor)dicere in oceano. Terras. n. de mõſtrat oĩs: quæ oceano ambiunt᷑: ad quas a nr̃is hoĩbus audiri põt quæ ſũt citra ocea nũ nõ ĩ oceano. Neq;. n. uideri poteſt ĩſulas ſignificare neſcio quas quæ penitus eẽ ĩtra æquora ipſa oceani dicunt᷑. Tũc Sulpitius Apolli varis rẽidẽs:nõ nimis hercule ĩargu te inqt:nec ĩcallide oppoſuiſti hoc Tullianũ: ſed Cicero ĩtra oceanũ nõ ut tu ĩterpreta re citra oceanũ dixi. Q uid. n. põt dici citra oceanũ eẽ: quũ undiq; oceanus circunſcri- bat oĩs terras:& ambiat? Nam citra quod eſt: id extra eſt. Qui ãt põtĩtra eſſe dici qd extra eſt? Sed ſi ex una tantum parte orbis oceanus foret citra oceanum eſſe dici põt uel ante oceanũ. Q uum uero oĩs terras omnifariã& undiq; uerſum circunfſuat nihil citra eum eſt: ſed undarũ illius ambitu terris omnibus cõuallatis: in medio eius ſunt: ola quæ ĩtra oras eius incluſa ſunt. Sicuti hercle ſol nõ citra cælũ uertitur: ſed ĩ cælo& itra cælũ. Hæc tunc Apollinaris ſcite: acuteqʒ dicere uiſus eſt. Sed poſtea in libro. M. Tullii epiſtolaꝶ ad Ser. Sulpitiũ ſic dictũ eẽ ſuenimus. itra modũ ut ĩtra calendas di cũt ꝗ dicere citra calẽdas uolũt. Verba hæc Ciceronis ſunt quæ appoſui. Sed tamen quoniã effugi eiꝰoccaſionẽ ꝗ fortaſſe arbitraret᷑: me hãc rẽ im perite nõ putare: ſi ꝑpe tuo tacere: modice hoc faciã. Aut ẽt ĩtra modũ: ut& illius uolũtati:& meis ſtudiis ſet Intra uiã. Modice dixerat hoc faciã. i. cũ modoæquo;& pari. Deide quaſi hoc diſpliceret& modũ corrigere id uellet addidit. Aut ẽt ĩtra modũ: ꝑꝙ minus ſeſe oſtẽdit id factuꝶ eſſe:quã modice quod fieri modice uideret᷑. i. nõ ad ipſum modũ: ſed retro paululũ:& citra modum in oratione ẽt quã. ꝓ. P. Seſtio ſcripſit intra montẽ taurũ ſic dicit: ut non ſignificetĩ mõte tauro: ſed uſq; ad montẽ taux cũ ipſo mõte. Verba ſunt ipſius. M. Tulſii ex ea quã di- xi oratione antiochum magnũ illũ maiores noſtri magna belli cõtẽtione: terra mariq; ſupꝑatũ intra mõtẽ tauꝶ regnare iuſſerũt: aſiã qua illum mulctarũt. Atralo ut is in ea re guaret cõdonarũt. Intra mõtẽ inꝗt taugꝶ regnare iuſſerũt: quod nõ perĩde eſt: utintra cubiculũ dicimus: niſi uideri poteſt id eẽ ĩtra mõtẽ: qdẽ intra regiomes: quæ tauri mõ tis obiectu ſeparantur. Nã ſicuti gitra cubiculũ ẽ᷑: is nõ in cubiculi parietibus: ſed ĩtra parietes: ẽ ꝗbus cubiculũ includit᷑: ꝗ tamẽ ipſi quoq; parietes in cubiculo ſunt. Itaqui regnat itra mõtẽ taurũ:nõ ſolũ ia mõte tauro regnat: ſed in iis ẽt regionibus: q̃ tauro mõte clauduntur. Nũc igit᷑ ſecũdũ iſtã uerboꝶ. M. Tullii ſimilitudinẽ: qui iubet in⸗ tra calẽdas ꝓnũciare: is& ante calendas& ipſis calendis iure ꝓnunciare põt. Neq; id fit quaſi priuilegio quodam jnicite conſuetudinis:ſed certa rationis obſeruatione quũ omne tempus: quod calendatum die includitur: intra calendas eſſe recte dicitur. Saltem particula quam ui habeat:& quam originem. Cap. xiiii. altem particula: quã haberet prĩcipalẽ ſignificationẽ: quæq; uocis iſtius ori 1 o eſſet: quærebamus. Ita enim primitus factam eſſe apparet: ut quæ uideat᷑ eur quædã lupplemẽta or̃onis temere:& ĩcõdiq aſſũptæ. Atq; erat qui di- ceret legiſſe ingrãmaticis cõmẽtariis. P. Nigidii: ſaltẽ ex ed dictũ: quod eſſet ſi aliter: Idq;i. dicilolitũ per defectionẽ. Nã plenã eſſe ſentẽtiã; ſi aliter nõ poteſt. Sed id nos in

0
rene
„ e e ee
.
7
* *
2
TERTIVSDECIMVS LXXII.
nos in iiſdẽ cõmentariis Nigidii: quũ eos nõc opinor)incurioſe legiſſemus nuſqᷣ inue nimus. Vidẽtur aũt uerba iſta. Si aliter nõ põt: a ignificatione quidem uoculæ huiꝰ
de qua quærimus: nõ abhorrere. Sed tot uerba tamẽ in pauciſſimas litteras ĩcludere ĩ
probe cuiuſdã ſubtilitati eſt. Fuit etiã qui diceret homo ĩ libris: atq; ĩ litteris aſſiduus Saltem ſibi dictum uideri. u. media littera extrita. Salutem enim ante dictum: quod nos ſaltem diceremus. Nam quum alia quædam petita:& non impetrata ſunt. Tum ſolemus inquit quaſi extremum aliquid petituri: quod negari minime:debeat: dicere hoc ſaltem fieri aut dari: oportere tanꝗᷓ ſalutem poſtremo petentes: ꝗᷓ& impetrari cer te& obtineri ſit æquiſſimum. Sed hoc itidem non illepide quidem fictũ nimis tamen eſſe uidetur commentitium: Cenſuimus igitur amplius quærendum. Q uod Siſenna in libris hiſtoriarum Adberbi huiſcemodi ſæpenumero uſus ẽ ce/ latim: uelitatim ſaltuatim. a Vum lectitaremus hiſtoriã Siſennæ aſſidue huiuſcemodi figuræ aduerbia q inor̃one eiꝰ animaduertimus: cuiuſcemodi ſunt hæc: curſim: ꝓperatim: cela tim: uelitatim: ſaltuatim ex ꝗbus duo prima: quæ ſunt notiora exemplis non indigebãt. Reliq̃ ĩ hiſtoriaꝶ ſexto ſic ſcripta ſunt. Q uã maxime celati poterat in inſi- düs fuos dilponit. Itẽ in alio loco. Nos una æſtate in aſia:& græcia litteris geſta: iccir/ co cõtinẽtia mãdauimus: ne uelitatim aut ſaltuatĩ ſcribẽdo: ſectorũ aĩos ĩpediremus. AVLIGELII NOCTIVM AT IICARVMCOM- MENTARIU LIBERTERTIVSDECIMVS. Inquiſitio uer horum iſtorum. M. Tullicurioſior quæ ſunt in primo antonianaꝶ li bro multa autẽ ĩpendere uidentur præter naturam& præterq; fatum: tractatumq; an idem duo iſta ſignificent fatum atq; natura. Caput primum. Cicero in primo antonianaꝑ ita ſeriptũ reliquit. Hũc igit᷑ ut ſequerer ꝓperaui: quæ p̃ſentes nõ ſunt ſecuti. Nõ ut ꝓficerẽ aliquid nec enĩ ſpe M. rabã id: nec præſtare poterãc ſed ut ſiqd mihi humanitus accidiſſet) multa aũt impẽdere uidentur: per naturã ẽt: præterq; fatum huiꝰdiei
Cap. xy.
Saltem
Aduer/ bia ĩ im
uocẽ᷑: teſtẽ reip. relinquerẽ: meæ ppetuæ erga ſe uolũtatis. Præter natu præter
rã inquit: præterq; fatũ. At utrũq; idẽ ualere uoluerit. Fatũ atq; naturã:& duas res: an gen oNο,ανν]˙ονι p ον,v: ci uoio:ideſt pro uno ſubiecto fatum:& na turã poluerit: An uero diuiſerit: ſepararitq;: ut alios caſus natura ferre uideatur: alios fatũ cõſiderãdũ eꝗdẽ puto. Atq; id maxime requirẽdũ: qua rõne dixerit accidere mul ta humanitus poſſe p̃ter fatũ: quãdo ſic ratio& ordo:& inſuperabilis quædam neceſ/ ſitas fati cõſtituitur: ut oĩa ĩtra fatũ claudẽda ſint: niſi illud ſane Homeri ſecutus eſt. ufxcet Op A ipdDοAαννν uA ei eHiideſt 5 Neue obſtante domum fato penetrabis auerni.
Nihil ãt dubiũ ẽ: qn uiolẽtã& ĩopinatã mortẽ ſgnificauerit:qᷓ das põt recte uideri ac cidere: p̃ter naturã. Sed cur id quoq; genꝰ mortis extra fatũ poſuerit: neq; oꝑis huiꝰ ẽ explorare: neq; tpis: illud ramẽ nõ p̃termittẽdũ ẽ: qd Virgiliꝰ quoq; idipſũ qd Cicero de fato opinatus ẽ: quũ hoc ĩ qᷓrto libro dixit de Elyſa:quã mortẽ ꝑuim potita eſt. Nam quia nec fato:merit nec morte peribat.
Tanqꝗᷓ in faciẽdo fine uitæ: quæ uiolẽta ſunt nõ uideantur e fato uenite. Demoſthenis autẽ uiri prudẽtia pari atq; facũdia præditi. uerba idẽ fere ſignificantia de natura atq;
*
naturã Præter fatum
—
S

———
Pacuui
US.
LIBER fato· M. C. ſecutus uidetur. Ita enim ſeriptum: eſt i oratione illa egregia cui titulus eſt doe pio re pα ideſtꝓ corõa. O Oονν Nνννοννανðοπνẽev No Ye nαν%wi öS. u Hi’ fei ro αοοτο νττοv. e αντντον epẽei O Aci ru ανντ Ai ureprou AtονeiAEπν Aνοιπννονα. ao, lei ee Aol. i. Nã ꝗ parentibus tantum ſenatum putat fatalem: atq; ſpõtis ſuæ mortem manet. Qui uero etiam patriæ: ob id neĩ ſeruitutem redactam illam uideat: occũbere præoptabit. Q d Cicero fatum: atq; naturam uidetur dixiſſe:id multo ante Demoſthenes re p οꝰ Nenn kü TOD hon: ideſt fatalem:& ſpontis ſuæ mortem appella- uit uro ucrog: ideſt ſuæ ſpontis enim. Htg: ideſt exceſſus quaſi naturalis& fa talis: nulla extrinſecus ui coactus uenit. Super poetam Pacuuii:& cii colloquio familiari in oppido tarẽtino. Cap. ii. Vibus ociũ& ſtudiũ fuit uitas atq; ætates doctoꝶ hominũ quærere:& me/ 9 moriæ tradere: de. M. Pacuuio:&. L. Acciotragicis poetis hiſtoriã ſcripſerũt huiuſcemodi. O uum Pacuuius inquiũt grãdl iã ætate:& diutino corporis
accius morbo affectus: tarẽtũ ex urbe roma cõceſſiſſet. Accius tũc haud paruo iunior: ꝓfici
ſcẽs in aſiã: quũ ĩ oppidũ ueniſſet: diuertit ad Pacuuiũ: comiterq; inuitatus: pluſculiſ/ qʒ ab eo diebus retẽtus: tragædiã ſuã cui Atteus nomẽ ẽ deſiderãti legit. Tum Pacuui um dixiſſe aiũt: ſonora quidẽ᷑ eſſe quæ ſcripſiſſet:& gtãdia. Sed uideri ea tamẽ ſibi du riora paulũ& acerbiora. Ita ẽ inquit Accius uti dicis. Meq; id ſane me pœnitet. Meli⸗/ ora enim fore ſpero: quæ deinceps ſcribã. Nam quod in pomis eſt: itidem inquit eſſe aiũt in ingeniis: quæ dura& acerba naſcunt᷑: poſt fiunt mitia& iucunda. Sed quæ gi gnunt᷑ ſtatim uieta:& mollia: atq; a prĩcipio ſunt uiuida: nõ matura mox fiunt: ſed pa tria. Reliquendum ĩgitur uiſum eſt ingenio: quod dies atq; ætas mitificet.
An uocabula hæe neceſſitudo:& neceſſitas differrenti ſignificatione ſint. Cap. ii.
Neceſſi Iſu prorſus atq; ludo res digna eſt:quũ pleriq; grammaticoꝶ aſſeuerant: ne tas u ceſlitudinẽ& neceſſitatẽ mutare lõge differreq; Ideo ꝙ neceſſitas ſit uis quæ Neceſſi piã premẽs:& cogẽs. Neceſſitudo at dicat᷑ ius quoddã:& uinculũ religioſæ tudo cõiunctionis. Idq; unũ ſolitariũ ſignificet. Sicut aũt nihil quicꝗᷓ intereſt: ſuauitudo di
cas: an ſuauitas: ſanctitudo: an ſanctitas: acerbitudo: an acerbitas: critudo: an ꝙ acci us in neoptolemo ſeripſit acritas. Ita nihil rationis dici põt: qui neceſſitudo:& neceſſi- tas ſeparentur. Itaq; in libris ueterũ uulgo reperias neceſſitudinem dici ꝓeo quod ne/ ceſſum eſt. Sed neceſſitas ſane pro iure officioq; obſeruantiæ: affinitatiſue infrequens eſt. Q uanꝗᷓ qui ob hoc ipſum ius affinitatis: familiaritatiſue cõiuncti ſunt: neceſſarii dicũtur. Repperi tamẽ in or̃one. C. Cæſaris: ꝗᷓ plautiã rogationẽ ſuaſit: neceſſitatẽ di- ctã p neceſſitudine. i. iure affinitatis. Verba hæc ſunt. Equidẽ mihi uideor pro nr̃a ne cefſitate nõ labore. nõ opa: nõ ĩduſtria defuiſſe. Hoc ego ſcripſi de utriuſq; uocabuliĩ differẽtia admonitus forte uerbi iſtiꝰquũ legerẽ Sẽprõii Aſelliõis ueteri pen s q̃r tũ ex hiſtoria librum: in quo de. P. Africano Pauli filium ita ſcriptum eſt. Nam ſe pa trem ſuum audiſſe dicere. L. Aemilium paulum: pro nõ nimis bonũ ĩperatorẽ ſignis collatis decertare: niſi ſumma neceſſitudo: aut ſumma ei occaſio data eſſet.
Olym/ Olympiadis Alexandri matris:comis:ac prudẽgad filiũ reſcriptio. Cap. iii.
pias.
1 Npleriſq; monumẽtis reꝶ ab Alexãdro geſtaꝶ:& pauloante i libro. M. Var ronis: ꝗ iſcriptꝰẽ Oreſtes: uel de ĩſania: Olympiadẽ philippi uxorẽ feſtiuiſſi me reſcr pliſſe

2 1 ＋
1
TERTIVSDECIMVS LXXIII
me relcripſiſſe legimus Alexãdro filio. Nã quũ ipſe ad matrẽ ita ſcripſiſſet. Rex Alexã
der iouis Hammonis filius Olympiadi matri ſalutem dicit. Olym pias ei reſcripſit ad Olym⸗
hãc ſnĩam. amabo inꝗt mi fili qeſcas: neq; deferas me: neq; criminere aduerſum Iuno pias.
nẽ̃. Malũ mihi prorſum illa magnũ dabit: quũ me lr̃is tuis pellicẽ᷑ illi cẽ confitearis. Ea mulieris ſcite atq; prudentis erga fe rocẽ filiũ comitas ſenſim:& comiter admonuiſſe eũ uiſa deponendã eſſe opinionem uanã: quã ille ĩgentibus uictoriis:& adulantiũ blã dimẽtis:& rebus ſupra fidem proſperis imbiberat: genĩtum eſſe ſeſe de ioue.
De Ariſtotele:& I heophraſto:& Menedemo philoſophis: deq; eleganti uerecun dia Ariſtotelis ſucceſſorẽ diatribiæ ſuæ eligentis. Cap. v.
Riſtoteles philoſophus annos iam fere natus duos& ſexaginta: corpore ægro Ariſto/
4 affectoq;: ac ſpe:uitaq; tenui fuit. I unc oĩs eius ſectatoꝶ cohors ad eũ accedit: teles.
orãtes: obſecrãteſq; ut ipſe diligeret loci ſui:& magi ſteri ſucceſſorẽ: quo poſt ſummũ eius diẽ perinde ut ipſo uterent᷑ ad ſtudia doctrinaꝶ cõplẽda: excollendaq;:ꝗ bus ab eo imbuti fuiſſent. Eranttunc in eius ludo boni multi. Sed præcipue duo Theo
hraſtus& Menedem us: ingenio i atq; doctrinis cæteros p̃ſtabant. Alter ex inſula Le Mened ſoo fuit. Menedemus aũt rhodo. Ariſtoteles reſpõdit factuꝶ eſſe quod uellent: quũ id mus
ſibi foret tepeſtiuum. Poſtea breui tẽpore quũ iidẽ᷑ illi: qui de magiſtro deſignãdo pe- tierant præſentes eſſent. Vinum ait quod tum biberet: nõ eſſe id ex ualitudine ſua: ſed inſalubre eſſe: atq; aſperũ: ac ꝓpterea quæri debere exoticum uelrhodiũ aliquod uelle ſoiũ. Id ſibi utrunq; ut curarẽt petiuit: V ſurũq; eo dixit quod ſeſe magis iuiſſet. Eunt: curant: inueniunt: afferunt: Tum Ariſtoteles rhodium petit: deguſtat firmum inquit hercle unum& iucundum. Petit mox leſbium: quo itẽ deguſtato: utrunqʒ inquit oppi do bonũ. Sed f Ac oi. ideſt ſuauius leſpiũ: Id ubi dixit: nemini fuit dubium quin lepide ſimul& uerecunde: ſucceſſorẽ illa uoce ſibi non uinũ delegiſſe. Is erat e le/
ſbo Theophraſtus: homo ſuauitate inſigni linguæ pariter: atq; uitæ. Itaq; nõ diu poſt Theo-
Ariſtotele uita defuncto ad Fheophraſtum omnes conceſſerunt. uid ueteres latini dixeruntquas græcicοο Alco. ideſt uocum moderamen/ taappellant. Et item quod uocabulum barbariſmi nõ uſurpauerint: neq; romani anti- quiores neq; attici.— Cap. vi Vas græci cod d Aid: ideſt accentus dicũt eas ueteres docti tũ notas uocũ: q tũ moderamẽta:tũ accẽtiunculas: tũ uoculationes appellabãt: qd nunc ãt bar bare quẽ loqui dicimus: id uitiũ ſerwonis: n barbaꝶ eſſe ſed ruſticũ.& cũ eo
phraſto
uitio loquẽtes: ruſtice loqui dictitabant. P. Nigidius in cõmẽtariis grãmaticis. Ruſti/ Ruſti⸗ cus fit ſermo inqt. li alpires pperã. Itaq; id uocabulũ qdd ici uulgo barbariſmus ꝗ añ ce loqui diui Auguſti ætatẽ pure atq; integre locuti ſunt: an dixerũt nõdum eꝗdem inueni. Barba/
Diuerſum de natura leonum dixiſſe Home in carminibus& Herodotum in hi/ riſmus.
ſtorüs. Cap. vii. Eænas inter omnẽ uitã lemel parere:eoq; uno partu nũꝗᷓ edere plures quã unũ Hero. in. iii. hiſtoria. ſcriptũ reliꝗt. Verba ex eo libro hæc ſunt. At AE dix:
Leænæ
tom io x rr i pοαονντπτον. e reg Ter TE. Faß partus. Gun MT TS A¹iẽg ro At Gf ννονν.rονο ,es y o/ Hero/ eαν er AHthypfk Scο HN. TAGEN UU ENO OAS N ονοννονπνν ν,E¼ ꝗgotus,
0 οο ht Of SU, ,t HRO Gf G,νονν Auαοα

LIBER
A id NHC& pc SY dr AA& Ei c Fd cp ν⸗ Abeicd Tiαονð iE or. i. Quum aũt animaliũ acerrimũ ſit leæna:& auda ciſſimũ: ſemel oĩno in uita:& unũ parit. Enitẽdo. n. cũ fœtu pariter matricẽ piicit. Rei uero huiuſce cauſa eſt: ꝙ quum in matrice manẽs motitari incipit Catullus: motus il/ le unguiculis præmunitus feraꝶ longe oĩum acutiſſimis matricẽ diſcerpit:tũ in maius cõtinuo augeſcens multo magis dilanians prodit inſtante uero jam nixu:prorſum 70 linquit᷑ eoꝶ integx& ſanũ nihil. Nomerus ãt leones ſic. n. ſeminas quoq; uirili gene/ re appellat: quod grãmatici ew dino. i. promiſcuum uocãt pluris gignere: atq; edu care catulos dicit. Verſus quibus hoc aperte demonſtrat hi ſunt.
tio rHr i co rifAEον Ep Oιά%,νεν,ÿ
copct rene /oN r αποπν fHοOονμαάννν]N
c ApeO fe HpE O. Ideſt.*.
Vt; leo in ſilua ſtabat ſua pignora circum.
Cui manus occurſet catulos nemus inter agenti
Venatrix accincta uig. Item alio in loco idem ſignificat:
coc Act A] νταν οννι]ιν πν̈.
copeth vd O οννο fHAαοhοννοννονα ανν e
d Ao cπτονα. oA raνοτνον⁰ f EEA cop
OM: At᷑ rd r uf ον⁰ R EH
rl TEN eG A1 ναꝙApαννιν N] Oσ diipei. Ideſt.
Crebra gemens nimium: tanquã leo uiribus ingens:
Faucibus:abſenti uenator ſi catulum audax
Abripuit den ſo in ſalto dolet acre: ſequenſq;
Deinde nemus uerſat: ſcrutant ueſtigia ſiquo
Verla uiri inueniat: coquit illum bilis amara. Item alio.
doc ct Ae αν) A ν YevE¹H⏑». f cope oO οονjẽd e e αεOοαοασ αρνναο ννννο
Au c ν N. ideſt. Crebra gemens nimium: tanquã leo uiribus ingens Faucibus:abſenti uenator ſi catulum audax 85 Abripuit denſo in ſaltu. Ea nos diſſenſio atq; diuerſitas quum agitaret inclytiſſimĩ poe tag:& hiſtoricoꝶ nobiliſſimi: placuit libros Ariſtotelis philoſophi ĩſpici: quos de ani malibus exquiſitiſſime cõpoſuir. in quibus quod ſuper iſta re ſcriptũ inueniremus cũ ipſius Ariſtotelis uerbis in his cõmentariis ſcriberemus. Verba Ariſtotelis hæc ſũt ex libro de hiſtoria aialium ſexto. Accο A οfu¹,O eοε,,Oνiẽ, se eαeον Oοοονο ric oy. eipi r i cpi Ep: OA c, ri. ανοοννάν cop. erb ẽ E Tro. yicuroy riærti E oν Ho αονονοαierei Aci ro dοιονAοο vue Fk. rere ANON EI Ev OAEAENνονj Hανν,ο⅛ᷣſepfrOU e Aαντνι r pet cieroον AUA α. rn At C ονονπινννονννιαν e ον Aονννẽf c οοννετον r ci ri roνπνοναννντον οον H ανναννiνjοunᷓ a H εοονỹõ² r rονεοντοꝙααi o τντν οννονwiο roi T. c A rug νοοννði e αοοαi e
ut rα rHοαννι οονια H ru EO ονναricrei Ae cc A dcr 411
xp OH, c r. A¹νẽỹGAντ]τεαοννν ꝙHαναn¼eα⁵⁰OαννNοονν,ẽW&A ao. rieròu/ gi νπνννν,ę

DK eee
DECIMVSTERTIVS LXXIIII. Sicc. Tð cd dy w Eye. eĩ tet cei e ẽ Acr SH ier At tte ori õõ- Aev ricro uo. Aαννονον,ff e NDO. Ou Ak HAEοα＋N HH H ctpptiꝰ Ac cov. SAE ACDC Aοπντοοτσ Anf ονννSον rer rap uoyον Ad αονονν. Auο Aeαέαε A Ae. οννντνννEmbK ch. i. leonem auerſum coire: utinamq; retro reddere dictũ iã ẽ. Coit& parit: nõ oĩ tpe. lingulis tñ annis uere parit:&—— ex ꝑte geminos. Sed quũ plurimos: ſex catulos: nõnunꝗᷓẽtunũ. Q uod de leæna fert᷑: uuluã cũ partu emittere delira fabula ẽ facta ex eacã: ꝙ raꝶ genus hoc aialis ẽ: nec rõne cur ita eẽt cõperire auctor ille fabulæ poterat. Rarũ. hoc. n. ẽ: nec multis naſcit᷑ locis: ſed europæ totius ea ꝑte ſolũ: quo iter acheloũ amnẽ& neſũ t. Parit leæna quoq; adeo paruos: ut uix poſt ſcedm mẽſem icipiãt igredi leones terræ ſyriæ qnqes uita pariũt. primũ qnq; poſt uero ſubinde pauciores deinde ſteriles degũt. Caret leæna iuba. maris hæc ꝓpria ẽ dentes eos tantummõ mutat leo: ꝗ canini uocant᷑ qᷓtuor: duos ſuperius: totidemq; inferius: idq; ſexto mẽſe ætatis fit. Q uod Afranius poeta prudenter& lepide ſapientiam filiam eſſe uſus:& memo- riæ dixit.. Cap. viii. Axime hoc atq; ueriſſime Afranius poeta de gignẽda cõparãdaq; ſapiẽtia opi m natus ẽ: ꝙ eã filiã eſſe uſus& memoriæ dixit. Eo nãq; argumẽto demõſtrat ſapiẽs ec reꝶ humana uelit: nõ libris ſolis neqʒ diſciplinis rhetoricis dialecti cilq; opus eſſe: ſed oportere eũ uerſari quoq; exerceriq; in rebus cominus noſcẽdis: pi clitãdiſq;. Et ea oĩa acta& euẽta firmiter meminiſſe:& pinde ſapere: ac cõſulere ex ĩis quæ pericula ĩpſa reꝶ docuerunt: nõ quæ libri tantum aut magiſtri pqua ſdam inanita tes uerboꝶ& imaginũ: tãꝗᷓ minimo: aut in ſomnip delectauerũt. Verſus. Afranii ſunt in togata: cui ſelle nomen eſt. Vlus me genuit: mater peperit memoria. Sophiam uocant me graii: uos ſapientiã. Itẽ uerſus ẽ in eandẽ ferme ſentẽtiã Pacu ui: quẽ Macedo philoſophus uit bonus: familiaris meus ſcribi debere cẽſebat pro fo- ribus oĩum temploꝶ. Ego odi hoĩes: gnaua opera:& philoſophia ſententia: Nihil. n. fieri poſſe indignius: neq; intollerantius dicebat: ꝗ̃ ꝙ hoĩes ignaui ac deſides: opt bar⸗ ba& pallio: more& emolumenta philoſophiæ: in linguæ uerboꝶ q; artes cõuerterẽt: & uitia facũdiſſine accuſarẽt: intercutibus ipſi uitis madentes. Quid Tullius Tyro in commentariis ſcripſerit de ſuculis:& hyadibus: quæ ſunt ſtellarum uocabula. 1 Cap. ix. Vllius Tyro. M. Ciceronis alũnus& libertus: adiutorq; i litteris ſtudioꝶ eius t fuit. Is libros cõpluris de uſu& rõne linguæ latinæ: 1d uariis atq; ꝓmiſcuis qſtionibus cõpoſuit. In is eſſe pcipui uident᷑: quos græco titulo cc AE i. pmiſcua& oĩmoda cõtinentes libros ĩſcripſit: tanquã oẽ req: atq; doctrinaꝶ genus cõtinẽtis. Ibi de iis ſtellis: q appellant᷑ ſuculæ: hoc ſcriptũ ẽ. deo inꝗt ueteres roma⸗ ni litteras græcas neſciuerunt:& rudes græce linguæ— ſtellas quæ ĩ capite tau ti ſunt. ꝓpterea ſuculas appellarint: q eas u Ac græci uocãt: tanꝗᷓ id uerbũ latinum grærci uerbi interp̃tamentũ ſit: quia græce uc ſues latine dicant᷑. Sed o. Ac inquit Susccteoo TD. i. nõ a ſwibus: ita ut noſtri rupici putauerunt: ſed ab eo quod eſt u ideſt pluo appellarũt. Nam& quum oriuntur:& quũ occidũt: tẽpeſtates pluuias: lar goſch hymbres cient. Pluere autẽ græca lingua vëiꝭ dicitur: Hæc quidẽ Tyro in pãde * n un
ſapiẽtia
Tyro
ſuculæ.
hyades

——ũ—3.
LIBER
ctis. Sed. n. ueteres noſtri: nõ ebuſq; rupices& agreſtes fuerũt: ut ſtellas hyadas iccir co ſuculas nominarẽt: q; vęo latine ſues dicant᷑ ſed ut quod græci udp nos ſuper dici- mus: quod illi ue rio nos ſupinus: quod uod nos ſubulcus:qd item illi b nos primo lymnus: deinde per. y. græce latineq;. o. litteræ cognationẽ: ſomnus. Sic qd ab illis ua Aso a nobis primo ſyades: deinde ſuculæ appellatæ. Stellæ ãt iſtæ nõ in ca- pite tauri ſunt. ut Iyro dicit. Nullũ. n. uidetur præter eas ſtellas tauri caput. ſed eæ ita circulo: ꝗ zodiacus dicitur ſitæ locatæq; ſunt: ut ex eaꝶ poſitu ſpẽs quædã& ſimulacg eſſe uideat᷑ tauri capitis ſicuti cæteræ partes:& reliꝗᷓ imago tauri cõfirmata:& ꝗſi de/ pictaẽ locis: regiõibuſq; eaꝶ ſtellaꝶ: qs græci cs Aci. Aco nos uirgilias uocamus.. uid ſororis ec. ideſt ractam interpretationem dixerit Labeo Antiſtius:& quid fratris Nigidius. Cap. x. Abeo Antiſtius juris quidẽ ciuilis dilciplinã principali ſtudio exercuit:& cõſu ( ẽtibus de iure publice reſpõſitauit: cæreraꝶ quoq; bonaꝶ artiũ nõ expers fuit Et in grãmaticã ſeſe: atq; dialecticã: litteraſq; antiquiores: altioreſq; penetraue rat: Latinarũq; uocũ origines rationeſq; pcalluerat. Faq; præcipue ſciẽtia ad enodan- dos pleroſq; iuris laqueos utebat᷑. Sunt adeo libri poſt mortẽ eius editi: ꝗ poſteriores inleribunt᷑. Q uo libroꝶ tres cõtinui trigeſimuſoctauus tregeſimuſnonus& ꝗᷓdra/ eſimus pleni ſunt id genus reꝶ ad enarrandã& illuſtrandã ſinguã latinã cõducentiũ —— in libris quos ad prætoris edictũ ſcripſit multa poſuit ꝑtim lepide atq; argu- Soror de 2 hoc eſt. qd in. ii ad edictũ libro ſcriptũ legimus. Soror iqt appellata ẽ: Frater. ꝙ ꝗli ſeorſũ naſcit᷑:ſeparat᷑ q; ab ea domo ĩ qua nataẽ:& l aliã familiã trãſgredit᷑. Fra- tris ãt uocabulũ. P. Nigidius hõ impẽſe doctus nõ minus arguto: ſubtiliq; er id eſt recto interpretamento interpretat᷑: frater inꝗt eſt dictus: quaſi fere alter. uẽ. M. Varro iuſtum aptumq; eſſe numeꝶ conuiuarum exiſtimarit. Ac de mẽ/ ſis ſecundis:& de bellariis. Cap. xi. Epidiſſimus liber eſt. M. Vartonis ex ſatyris menippæis: qui inſcribit. Neſcis gquid ueſper ſerus uehat: in quo diſſerit de apto conuiuaꝶ numero: deq; ip ius conuiuii hitu cultuq;. Dicit ãt conuiuarum numeꝑ incipe oportere a gratiarũ numero:& ꝓgredi ad muſag. i. pficiſci a triba.& cõſiſtere in nouẽ ut quũ pauciſſimi cõuiuæ ſunt nõ pauciores ſint: ꝗᷓ tres: quũ plurimi nõ plures ꝗᷓ nouẽ. Nã multos inquit eſſe nõ cõuenit ꝙ turba plerũq; eſt turbulẽta. Et romæ ꝗdẽ cõſtat: ſed athenis: nuſquã aut plures cubãt. Ipᷣm deinde cõniuium cõſtat inꝗ᷑t ex rebus qᷓttuor. Et tũ deniq; oibus ſuis numeris abſolutũ eſt. ſi belli homũculi collecti ſunt:ſi ledlus locus: ſi tẽpus lectũ: ſi apparatus nõ neglectus. Nec loquaces aũt inꝗt cõuiuĩas: nec mutos legere oportet. Quia eloquẽ̃tia in foro& apud ſubſellia. Silẽtiũi uero nõ in cõuiuio: ſed in cubiculo eſ ſedebet. Sermones igit᷑ id tpis habẽdos cẽſet: nõ ſuprebus anxiis: aut tortuoſis: ſecl iu cũdos: atq; inuitabiles:& cũ quadã illecebra:& uoluptateutiles: ex qbus igeniũ noſtꝶ uenuſtius fiat:& amœnius. Q uod ꝓfecto inꝗt eueniet: ſi de id genus rebus ad cõmu- nẽ uitæ uſum ptinẽtibus—— in foro atq; in negociis agẽdis loqꝗ nõ eſt ociũ. Dñm aũt inquit cõuiui ec oportet nõ tã lautũ: ꝗᷓ ſine ſordibus. Et ĩ cõuiuio ſe/ gi nõ oĩadebẽt ſed ea potiſſimũ quẽ᷑ ſimul ſint g icoꝙt An. icuitæ utilitatibus conducen tia:& delectẽt. Neq; nõ de ſecũdis quoq; menſis cuiuſmodi eſſe eas oporteat præcipit. Bellaria His. n. uerbis utitur. Bellaria ĩquit ea maxime ſunt melſita: quæ millita non ſunt xen Vo¹ν

a
—
* 4
D ECIMVSTERTIVS LXXV.
ct ih. i. plactis& bellariis. n. cũ do? ei. i. cũ panibus ſecũdæ mẽſæ ſocietas inſida. Q uod Varro in hoc loco dixit bellaria. nequis forte in iſta uoce hæreat. Significat id uocabulum omne menſæ ſecundæ genus. Nã ꝗᷓ DAH græci: aut c αιι“ν r dixeris: ea ueteres noſtri bellaria appellauerũt. Vina quoq; dulciaẽ ijnuenire in comœ diis anti goribus hoc nomine appellata: dictaq; eſſe ealiberi bellaria. Tribunos plebis prehenſionem habere: uocationem non habere. Cap. xi. Nquadã epiſtolã Attei Capitõis ſcriptũ legimus Labeonẽ Antiſtiũ legũ atq; imo po. ro. iuriſq; ciuilis doctũ apprime fuiſſe. Sed agitabat in ꝗt hoĩem liber- tas ꝗdã nimia& uecors uſq; eo: ut Diuo auguſto iam principe:& rẽp. obtinẽte tatũ tñ penſũqʒ nihil hẽret: niſi q iuſtũ ſanctũq; eẽ i romãis antiqtatibo legiſſet: ac de inde narrat quid idẽ Labeo ꝑuiatorẽ tri ple. uocatũ reſpõqit:quũ a muliere inquit qdã tri. ple. aduerſũ eũ aditi Gellianũ ad eũ miſiſſent: ut ueniret:& mulieri reſpõderet. Iuſ/ lit eũ qui miſſus erat redire:& tribunis dicere ius eos nõ hr̃e neq; ſe: neq; aliũ quẽ in cã uocandi: cũ moribus maioꝶ tri ple. prehẽſionẽ hẽnt: uocationẽ nõ hr̃ent. Poſſe igitur eos utire& prehẽdi ſe iubere: ſed uocandi abſentẽ ius nõ hẽre. Quũ hoc in ea Capito nis epiſtola legimus ad ipſũ poſtea. M. Varrõis reꝶ humanaꝑ uno& uiceſimo libro enarratius ſcriptũ juenimus. Verbaq; ipſa ſuꝑ ea re Varrõis aſcripſimus. In magiſtra tu inquit hẽnt ali uocationt: alii prehẽſionẽ᷑: ali neutrũ. Vocationẽ ut cõſules& cæte/ riquĩ hẽnt imꝑiũ. Præhẽſion ẽ ut tri. ple.& ali ꝗ hẽnt uiatorẽ. Neq; uocationẽ neq; p henſionẽ: ut qſtores:& cæteri qui neq; lictorẽ hent: neq; uictorẽ. Qui uocationẽ hẽnt idem prehẽdere: tenere: adducere poſſunt:& hæc oĩa: ſiue adſunt quos uocãt ſiue ac⸗ ciri iuſſerunt tri. ple. uocationẽ hẽnt nullã. Neq; minus multi impiti pinde: atq; habe/ rent: ea ſunt uſi. Nam quidam nõ modo priuatũ: ſed ẽt cõſulem in roſtra uocari iuſſe rũt· Ego triũuir uocatus a Portio tri. ple. nõ iui: auctoribo principibus:& uetus ius te- nui. Itẽ tribunus quũ eſſem: uocari neminẽ iuſſi: nec uocatuma collega parere inuitũ. Huius ergo iuris: qd. M. Varro tradit. Labeonẽ arbitror uana tũc fiducia: quũ priua- tus eſſet uocatũ a tribunis nõ iſſe. O uæ malũ ãt ratio fuit uocantibo nolle obſeꝗ quos confiteare ius hẽre pᷣnendẽdi. Nã qui iure prehendi:is ẽt ĩ uincula duci põt: ſed qrenti bus nobis quã ogcãm tribuni qui haberẽt ſummã coercẽdi poteſtatẽ: ius uocãdi non habuerĩt: illud occurrit: ꝙ tri. ple. antiquitus creari uident᷑: nõ iuri dicẽdo: nec cauſis: quereliſq; de abſentibus noſcẽdis:ſ ed interceſſionibus faciẽdis: quibo pᷣſentes fuiſſent ut iniuria: qᷓ corã fieret: arceret᷑. Ac ꝓpterea ius ad ſe uocãdi ademptũ: quoniã ut uim Heri uetarẽtaſſiduitate eoꝶ:& ptæſentium oculis opus erat. ü uod in libris humanaꝶ. M. Varronis ſcriptũ e: ædiles& quæſtores po. ro. ĩ ius: a pridato ad prætorẽ uocari poſſe. Cap. xiii. Vmex angulis: ſecretiſq; libroꝶ: ac magiſtroꝶ ĩ mediũ iã hoĩum:& in lucem c fori ꝓdiſſem quæſitum eſſe memini in pleriſq; romæ ſtatiõibus ius publice do centiũ: aut reſpondentiũ: an q̃ſtor po. ro. ad prætorẽ: in ius uocari poſſet. Id ãt nõ ex ocioſa quæſtione agitabat:ſed uſus forte natæ rei ita erat: ut uocandus eſſet ĩius quæſtor.Nõ pauci igit exiſtimabãt: ius uocationis in eũ: prætori nõ eſſe: quoniã magi ſtratus po. ro. proculdubꝰ eſſet. Et neq; uocari: neq; ſi uenire nollet capi: atq; prehen/ di: ſalua ipſius magiſtratus maieſtate poſſet. Sed ego qui tũ aſſiduus in libris. M. Var
tonis fu; cum hoc quæri dubitariq; animaduertiſſem: protuli unum& uiceſimum re 5 n iii

Pome/
rium
LIBER
rum humanarum in cquõ ita ſcriptum fuit. Qui poteſtatem necꝶ uocation is populi niritim habent. neq; p nenſionis: eos magiſtratus a priuato in ius quoq; uocari ẽ pote/ ſtas. M. Leuinius ædilis currulis a priuato a p̃torem in ius ẽ eductus. N ũc ſtipati ſer⸗ uis publics nõ modo prehẽdi nõ poſſunt: ſed ẽt ultro ſummouẽt populũ. Hoc Var ro in ea libri parte de ædibus. Supra ãt in eodẽ libro. Quæſtores neq; uocationẽ habe re: neq; prehenſionem dicit. Vtraq; igit libri parte recitata in Varronis oẽs ſentẽtiam cõceſſerunt: quæſtorqʒ in ius ad prætorem uocatus eſt. 5 Verba ex libro Meſſallæ auguris. ꝗbus docet qui ſint minores magiſtratus:& cõ- ſulem prætorẽq; collegas eſſe:& quædam alia de auſpiciis. Cap. xiiii. Omeriũ qꝗd eſſet— po ro. qui libros de auſpiciis ſcripſerũt iſtiu modi ſẽ p tentia definierunt. Pomeriũ eſt locus intra agrũ eflatũ:ꝑ totius urbis circuitũ pene muros regiõibus certe is determinatus ꝗ facit finẽ urbani auſpicii. Anti- qſſimũ ãt pomeriũ: qc Romoulo inſtitutũ ẽ palatini mõtis radicibo terminabaf᷑. Sed id pomeriũ ꝓ incremẽtis reip. aliquotiẽs ꝓlatũ ẽ& multos: editoſq; colles circũplexũ t. Nẽbatãt ius ꝓpferendi pomerii: ꝗᷓ po. ro. agrode hoſtibus capto auxerat. Propterca quæſitũ ẽ: ac nũc ẽt in qͥſtione t: ꝗᷓ ob cãm ex ſeptẽ urbis mõtibus: quũ cæteri ſex intra omeriũ ſint auentinus ſolũ: qᷓ ꝑs nõ longinqua: nec infrequẽs eſt: extra pomerium ſic Neq; id Ser. Tullius rex: neq; Sylla: ꝗ ꝓferendi pomerii titulũ quæſiuit: neq; poſtea diuus Iulius: quũ pomeriũ ꝓferret: intra effatos urbis fines incluſerint. Huius Meſſal la aliquot cãs uideri ſeriplit. Sed p̃ter eas oĩs ipſe unã ꝓbat: ꝙ in eo mõte Remus urbis cõdendæ gratia auſpicauerit: aueſq; irritas habuerit: ſuꝑatuſq; in auſpicio a Romulo ſit. Iccirco ingt oẽs ꝗ pomeriũ ꝓtulerũt: montẽ iſtũ excluſerũt: qᷓſi auibus obſ cenis o minoſum. Sed de auẽtino mõte p̃termittendũ nõ putaui: ꝙ iãpridẽ ego ĩ Elidis gram-
auẽtinꝰ matici ueteris cõmentario offendi ĩ quo ſcriptũ erat auẽtinũ ãtea ſicuti diximus extra
mons.
pomeriũ excluſũ. Poſt auctore diuo Claudio receptũ:& ĩtra pomerii fines obſeruatũ In edicto cõſulũ: quo edicũt. Qui dies comitiis cẽturiatis futurus ſit ſcribit᷑. Ex uetere forma ppetua neq; m agiſtratus minor de cælo ſeruaſſe uelit. Quæri igit ſolet: q ſint magiſtratus mĩores ſup hac re meis uerbis nil opus fuit: quoniã liber. VN Meſſallæ au guris de auſpiciis prio: quũ hæc ſcriberemus: forte affuit:ppea ex e libro uerba ip̃ius Meſſallæ ſubſcripſimꝰ. Patricioꝶ auſpicia ĩ duas ſũt poteſtates diuila. Maxima ſũt cõ ſulũ:p̃toꝶ: cẽſoꝶ. Neq; tñ eoꝶ oĩum inter ſe eadẽ aut eiuſdẽ poteſtatis: ideo& collegæ nõ ſunt cẽſores conſulũ: aut p̃torum: prætores conſulũ ſunt. Ideo neq; cõſules aut p̃to res cenſoribus: neq; cenſores conſulibus: aut p̃toribus turbant: aut retinẽt auſpicia. At cenſores inter ſe: rurſus prætores cõſuleſq; inter ſe:& uitiant:& obtinẽt: pᷣtor& ſi colle gãcõ ſulis eſt: neq; prætorẽ neq; cõſulem iure rogare põt: ut qdem nos a ſupioribo ac cepimus: aut añ hæc tpa ſeruatũ t. Et ut in cõmẽtario. xiii. C. Tuditani patet quia ĩpiũ minus pᷣtor. maius hẽt cõſul:& a minore imꝑpio maius: auta maiore collega rogare iu re nõ põt. Nos his tpibus p̃tores prætor creãte ueteꝶ auctoritatẽ ſumus ſecuti neq; his comitiis in auſpicio fuimus. Cẽſores æque nõ eodẽ rogant᷑ aulpicio: atq; cõſules& p̃- tores. Reliquoꝶ magiſtratuũ minora ſunt auſpicia. Ideo illi minores. hi maiores magĩ ſtratus appellant᷑. Minoribus creandis magiſtratibus: Trcbutis: comitiis: magiſtra- tus: ſed iuſtus curiata datur lege maiores centuriatis comitiis fiunt. Ex his omnibus uerbis Meſſallæ manifeſtum fit:& qui ſint magiſtratus mĩores:& Jobrẽ minores ap-
pelbentur

e
. eee eee tee
1
DECIMVSTRRTIVS
LXXVI
ellẽtur. Sed& collegam eſſe prætorẽ cõſuli docet:ꝙ eodẽ auſpicio creantur Maĩora
autem dicũtur auſpicia hẽre: q Itẽ uerba eiuſdẽ Meſſallæ diſſerentis: aliud eſſe ad po agere:& q magiſtratus a quibus a Dem Mieſſalla in eodẽ lib
i dbus magiſtratibus: comitiatum:& conciõem uſq; magiſtratus nuſq̃: nec comitiatu primus uocat ad comitiatum: is recte agit. Q Nec auocare alius ali poſſet: multi magiſtratus ſimul con ſtũ eſt:aliud eſſe cum populo agere: re eſt rogare quid populum: ad quod ſuffragiis ſuis au autem habere: eſt uerba facere ad populum ſine ulla rogatione. Humanitatẽ non id ſignificare: quod uulgus putat.
uia eorum auſpicia magis rata ſunt: ꝗᷓ aliorum 5
ulũ loqui: aliud cũ populo uocent comitiatũ eiuſdẽ capituli. xiiii portio.
ro de minoribo magiſtratibo ita ſcribit. Conſul ab & comitiatum& concionem auocare poteſt. Prætor& quaq; auocare poteſt niſi a conſule. Minores m: nec concionem auocare poſſunt. Ea re qui eorum uia bifariam cum populo agi nõ poteſt
ſi cõcionem habere uellet: uti nec cũ populo agant qui 8 cionem habere poſſ unt. Ex his uerbis Meſſallæ manife
ter locuti ſunt magis proprie eſſe uſos.
Viuerba latina fecerũt: quiqʒ iis ꝓbe uſi
Sed eo uocabulo qui ſinceri/ Cap. xv. nẽ here
ſunt humanitatẽ nõ id eẽ uoluerũt
aliud concionem habere. Nam cum populo age Cũ po- t iubeat: aut uetet. Concionem pulo agere C(Cõcio/
d qd uulgus exiſtimat. Q dq; a græcis oi νννꝰ pcoddlet. i. erga hoĩes amor dt᷑ & ſignificat dexteritatẽ quãdã beniuolẽtiãq; erga oĩs hoĩes pmixtã. Sed hũa
nitatẽ appellarũt id ꝓp
i bonas artes dicimꝰ: qᷓ ꝗ ſinceriter cu piũt: appetũtq; huiꝰ. n. ſciæ cura:& diſciplia ex uniuerſis aĩantibo uni hoĩ data ẽ bo ueteres eẽ uſos:& cũ primis. M. Varronẽ. M. q; Tullium uãobrẽ ſatis hũi unũ ĩterĩ exẽplũ ꝓmere. Itaq; uerba poſui
axiteles:ꝗ pꝑartificiũ 2 2
appellata ẽ: ſie igt eo uer oẽs ferme libri declarãt. Q Varronis e libro reꝶ hũanaꝶ prio: cuius pricipiũ hoc ẽ Pr ori ignotus. Humaniori iqtnõ ita ut uulgo dicit᷑ n. cũ ſnĩa nequaꝗᷓ conuenit) ex libris& hiſtoria cognouerit.
inter os& offam. Cap xyi.
50 nemini ẽ paulũ mõ humani & tractabili:& beniuolo: tametſi rudis litteraꝶ ſit( hoc ſe leruditiori doctoriq;: qui Praxitelẽ quid fuerit:
Quid apud. N. Catonẽ ſignificentuerba hæc:
„
emodũ: qd græci x Ai uocãt nos eruditionẽ inſtitutionẽ⸗ ii ſũt uel maxime hũaniſſimi
Iccircoq; humanitas
ci/
Ratiot᷑. M. Catonis Cẽſorii de ædilibo uitio creatis. Ex ea oratiõe uerba hæc
6 funt. Nũc ita aiunt in ſegetibus: am ſpẽ habere. Sæpe audiui inter os atq;o
tũ inter offam atq; herbã ibi uero longũ interuallũ e urbi:& bis cõſul fuit: uit morũ: litteraꝶ q; ueterũ ſtu
& in herbis bona frumẽta et: Nolite ibi nimi
flam multa interuenire poſſe. Ve-
er, 1 o 10IlHiimus a u pitium po 7& offã
linarẽ ſcripſit: oiem memoriæ noſtræ doctiſſimũ quærere ſeſe:& petere: ut ſibi reſcri beret: quænam eſſenteorũ uerboꝶ ſnia. Tum Apollinaris nobis præſentibus(nam
id tẽporis ego adoleſcẽs Romæ ſectabar eum diſcen erudito: breuiſſime. Vetus eſſe prouerbium inter os& offam græcusille csmnpaiuiꝰ An F. ideſt prouerbio tritus uerſus. co ut FUE l E Ag le. N AN dd. ideſt Multa cadunt inter calicem ſupremaq; labra.
di gratia reſcripſit Claro: ut uiro idem ſignificans: quod
Platonẽ tribuere Euripidi Sophoclis uerſũ. Et iueniri uerſus uerbis iiſdẽ: aut pau- eis lyllabis ĩmutatis apud diuerſos poetas: temporibus uariis natos. Cap. xyii.

———
catonũ familia
LIBER Erſus eſt notæ uetuſtatis ſenarius. u coqoi rp˙αεαν?N r οπνοον απνν ic. Ideſt Sapientes tyranni ſunt congreſſu ſapientum. Eum uerſum Plato in theeteto Euripidis eſſe dicit. Q uod quidẽ nos admodum mira- mur. Nã ſcriptum eum legimus in tragædia Sophoclis: quæ inſcripta eſt. ic oo epo:ideſt Aiax locrenſis. Prior aũt natus fuit. Sophocles: ꝗᷓ Euripides. Sed etiam il- le uerſus nõ minus notus JE p νο eO A νπννονẽ. ideſt Senem ſe⸗ nex ego teipſum erudiero: Et in tragœdia Sophoclis ſcriptus eſt: cui titulus eſt ꝓ A/ cru. i. Philotecta:& in bacchis Euripidis id quoq; aĩaduertimus apud Eſchyllum ev r οοοο h spiel. i. ignigero Prometheo:& apud Euripidẽ᷑ ĩ tragœdia: quæ inſcripta eſt in ꝙ. i. Ino: eũdem eſſe uerſum: abſq; paucis ſyllabis. Eſchyllus ſic. ore reοοσοοαAE. cœi Ay per. ideſt Tacenſq; ubi opus eſt:& opportuna loquens. Euripides ita. Gryν̃ AE. ci ASS. ideſt Silereq; ubi opus eſt:& tuto loqui. Fuit autem Eſchyllus non breuĩ antiquior. De genere atq; nominibus familiæ Portiæ. Cap. xvii. Vum in domus biberianæ bibliotheca ſederem us:ego& Apollinaris Sulpi q tius:& ali quidam mihi aut illi familiares: prolatus forte liber eſt ita ĩſcriptꝰ Mar. Catonis Nepotis. Ium quæri cœptum eſt: quilnam is fuiſſe. M. Cato Nepos. At ibi adoleſcens quiſpiam( quod ex eius ſermone coniectare potui) non ab- horrens a litteris. Hic inquit eſt. m. Cato: nõ coguomẽto Nepos: ſed. M. Catonis cẽſo rii ex filio Nepos: qui pater fuit. M. Catonis prætorii uiri: qui bello ciuili uticæ necẽ ſi- bi gladio manu ſua conſciuit de cuius uita liber eſt. m. Ciceronis: qui ĩſcribit᷑ laus. m. Catonis: quem in eodem libro idẽ Cicero pronepotem fuiſſe dicit m. Catonis Cenſo- rii. Eius igitur quem Cicero laudauit: pr᷑ hic fuit. m. Cato: cuius orationes ferunt᷑ ĩſcri tæ. m. Catonis nepotis. Tũ Apollinaris(ut mos eiꝰ ĩ rep̃hẽdẽdo fuit) placide admo/ dũ: leniterq;· Laudo inqt te mi fili: ꝙ in tantula ætate: ẽt ſi hũc. m. Catonẽ: de quo nũc quæritur: quis fuerit ignores auditiuncula tamẽ quadã de Catonis familia aſperſus es Nõ unus ãt: ſed cõplures. m. illius Catonis Cenſorii nepotes fuerũt geniti: nõ eodem
patre. Duos enĩ. m. ille Cato: ꝗ& orator:& cenſor fuit: filios habuit:& matribus diuer
ſos:& ætatibus longe diſpares. Nã iã adoleſcẽte altero: matre eius amiſſa: ipſe quoque iã multũ ſenex. Salonii clientis ſui filiam uirginem duxit in matrimoniũ. Ex qua natus tei. m. Cato Salonianus. hoc. n. illi cognomentum fuit a Salonio patre matris datum Ex maiore autẽ Catonis filio: qui prætor deſignatus uiuo mortuus eſt:& egregios de iuris diſciplina libros reliquit naſcitur hic: de quo quæritur. m. Cato. in. filius. m. Ne/
os. Is ſatis uehæmens orator fuit: multaſq; orationes ad exemplum aui ſcriptas reli/ quit:& conſul cum Q MNartio rege fuit. Inq; eo conſulatu in africam profectum I ea prouincia mortem oblit. Sed is nõ itaut dixi. m. Catonis prætorii: uiri qui ſe uticæ oc⸗ cidit:& quẽ Cicero laudauit pater fuit. Nec quia hic Nepos Catonis Cenſorii: ille au- tem pronepos fuit propterea neceſſum eſt patrem hunc ei fuiſſe. Hic enim nepos cu ius hæc modo prolata oratio eſt:filium quidem maiorem Catonem habuit: ſed non eum: qui uticæ periit: ſed qui quum ædiliscurrulis:& prætor fuiſſet in galliam narbo nenſem

ra/ A0
il⸗ ſe⸗ 07 um u
iii. tꝰ to b⸗ o ſi⸗ n. O eri O. ic es
e 18
de e⸗ li
TERTIVSDECIMVS LXXVI
tnenſem profectus: ibi uita functus eſt. Ex altero autem uiro cenſorii filio longe natu
minore: quem Salonianum eſſe appellatũ dixi duo nati ſunt. L. Cato&. M. Cato. Is M. Cato tri. ple. fuit:& præturã petens mortem obiit exq; eo natus eſt. m. Cato præto rius: qui ſe bello ciuili uticæ interemit de cuius uita laudibu ſq;:quum. m. Tullius ſeri beret: pro nepotem eum Catonis cen ſorii dixit fuiſſe. Videtis igitur hanc partem fa⸗ miliæ quæ ex minore Catonis filio progenita eſt: non ſolum generis ſpſius tramitibus ſed temporum quoq; ſpacio differre. Nam quia ille Salonianus: in extrema partis æta te: ſicuti dixi natus fuit: prognati quoq; ab eo aliquanto poſteriores fuerũt:ꝗᷓ qui a ma iore fratre eius geniti erant. Hanc quoc;temporum differentiam facile animaduerte/ tis ex hac ipſa oratione: quum eam legetis. Hæc Sulpitius Apollinaris: nobis audien/ tibus dixit: quæ poſtea ita eſſe uti dixerat cognouimus quum& laudationes funebres & librum commentarium de familia portia legeremus.
Quod aſcriptoribus elegantiſſimis maior ratio habita ſit ſonitus uocum: atq; uer borum iucundioris: quæa græcis umd: ideſt uocalitas: cõſonantiaq; dicitur: ꝗᷓ re/ gulæ diſciplinæ: quæ a grammaticis reperta eſt. Cap. xix.
Nterrogatus eſt Ptobus Valerius: q ex familiari eiꝰquodã cõperi: haſne ur
i bist an has urbes:& hãc turrem: an hãc turrim dici oporteret. Si aut uerſum iquit pãgis: aut orationẽ ſolutã ſtruis:atq; ea uerba uti dicẽda ſunt: nõ finitio
nes illas prærancidas: neq; fetundinas grammaticas ſpectaueris: ſed aurem tuã inter- roga quo quid loco cõueniat dicere: quod lla ſuaſerit: id pfecto erit rectiſſimũ. Ium is ꝗ quæſierat quonãmodo ĩquit uis aurẽ meam interrogem: Et Probũ ait reſpondiſſe
quo ſuã Virgilius pcontatus eſt: qui diuerſis in locis: urbes:& urbis dixit: arbitrio cõ
lilioq; uſus auris. Nam in primo georgicorum: quem ego inquit librum manu ipſius collectum legi urbis per i litteram cripſit. Verba e uerſibus eius hæc ſunt.
Tuq; adeo: quem mox: quæ ſint habitura deorum. Condilia incertum eſt: urbis ne inuiſere cæſar.
Terrarũq; uelis curã. Verte. n.& muta ut urbes dicas. ĩſipidius neſcio quid facies:& pinguius. Cõtra in tertio æneidis. Vrbes dixit per e litterã. Cẽtum urbes habitant ma⸗ nas. Hic itẽ mufa: ut urbis dicas: nimis exilis gox erit& exanguis. Tãta qppe iũctu⸗ ræ differentia eſt n cõſonãtia uocũ proximaꝶ:. Præterea idẽ V irgilius turrim dixit põ turrẽ:& ſecurim nõ ſecurem. Turrimĩ præcipiti ſtãtem. Et incertã excuſſit ceruice ſe curim: quæ ſunt opinor) iucũditas gracillitatis:ꝗᷓ ſi ſuo utrũq; loco pe lram dicas. At ille ꝗ iterrogaueratrudis 5 homo. Cur inꝗt aliud alio in loco do/ ctius rectiuſq; eẽ dicas: no ſane ĩtelligo⸗ Tũ Probus iam cõmotior. Noli inquit igit᷑ la borare: utg iſtoꝶ debeas dicere: urbis an urbes. Nã quum id genus ſisqduideo: ut ſi⸗ ne iactura tui pecces: nihil ꝑdes utrũ dixeris. His tũ uerbis Probus:& hac fini homi nẽ dimiſit: ut mos eius fuit erga ĩdociles ꝓpe inclæmẽter. Nos aũt aliud quoq; poſtea
Turti Securi
5
N
cõſimiliter a Virgilio duplici modo ſeriptũ inuenimus: Nã tres& tris poſuit eodẽ ĩ o
cioꝛea iudicii ſubtilitate: ut ſi aliter dixeris mutaueriſq;& aliꝗd tamẽ auris habeas ſen⸗ tas ſuauitatẽ ſonitus diuidere. Verlus ex decimo hi ſunt. Tres quoq; threicios boreæ
res
de gẽte ſuprema. Ettris quos idaꝶ pater& pria hiſmara mittit tres hic tris illic. urrum
q; pẽſiculate modulateq; repies: ſuo ꝗcq; in loco ſonare aptiſſime. Sed in illo quoq; iti dẽ Virgili uerſu. Hæc finis Priami fatoꝶ ſimul ut& hic finis dicas: duꝶ atcq; ablonũ
*
—

A ere fulua
Fretu
LIBER erit. Reſpuẽtq; aures:qd mutaueris: ſicut illud cõtra eiuſdẽ Viręilii inſuauius facias: ſi mutes. Q uẽ das finẽ rex magne laboꝶ? Nã ſi ita dicas quam das finẽ? iniueundum neſcio quo pacto:& laxiorẽ uocis ſonum feceris. Ennius itẽ rectos cupreſſos dixit cõ- tra receptum uocabuli genus: hoc uerſu. Capitibus mutantis pinos rectoſque cupreſ- ſos. Fir mior ei credo:& uiridior ſonus eſſe uocis uiſus eſt rectos dicere cupreſſos: ꝗᷓ re ctas. Contra uero idẽ Ennius in annali duodeuiceſimo:aere fulua dicit: non fuluo. Nõ ob id ſolum: quod Homerus c ꝰαναννH]ͤg. i. aerem hoc eſt caliginem:& nebulam ꝓ fundam dicit. Sed ꝙ hic ſonus( opinor)uocabulior eſt uiſus:& amœnior. Sicuti etiã M. Ciceroni mollius teretiuſq; uiſum eſt in ꝗntaĩ Verrem fretu ſcribere ꝗᷓ freto. Perã guſto inꝗt fretu diuiſa. Erat enĩ craſſius: uaſtiuſq;: ꝑanguſto freto dicere. Itidẽ in ſecũ da ſimili uſus modulamine: manifeſto peccatu inqt: nõ peecato: hoc enim ſcriptumĩ und: atq; in altero antiꝗſſime fidei libro tyroniano reppi. Verba ſunt Ciceronis hæc. Nemo ita uiuebat: ut nullas eius uitæ pars ſummæ turpidinis eſſet expers: nemo ita in
peccatu manifeſto peccatu tenebatur: ut cũ ĩpudẽs fuiſſetĩ facto: tũ ĩpudẽtior uideret᷑ ſi nega
Allega tus
Antiſti
tas
Caſtri/ tius
ret. Nuius aũt uoeis cũ elegãtior hoc in loco ſonus: tũ ratio certa:& ꝓbata ẽ᷑: hic enim peccatus: quaſi peccatio: recte latineq; dicitur. Sicut hic inceſtus: non qui admiſit ſed quod admiſſum eſt:& hic tributus: quod tributũ nos dicimus: a pleriſq; ueteꝶ dicta ſunt: hic quocq; allegatus:& hic arbitratus: pro allegatione: proq; arbitratione dicunt᷑
ua rõne ſeruata: ar bitratu& allegatu meo dicimus. Sic igſtur ĩ manifeſto peccatu dixit: ut in manifeſto inceſtu ueteres dixerunt. Non quin latinũ eſſet: peccato dicere ſed quia in loco iſto poſitum ſubtilius ad aurem: molliuſq; eſt. Lucretios æque auribꝰ inſeruiens: funem fœminino genere appellauit: in hiſce uerſibus. Nunc ut opinor enim mortalia ſæcla: ſuperne f Aurea de cælo demiſit funis in arua Q uũ dicere uſitatius: manẽte numero poſſet. Aureus ecælo demiſit funis in arua: Sacerdotes etiã fœminas. M. Cicero antiſtitas dicit: nõ ſecũdũ grãmaticã legem anti ſtites. Nam quum inſolentias uerboꝶ a ueteribus dictoꝶ plerunq; reſpueret: huiꝰ ta men uerbi in ea parte ſonitu delectatus. Sacerdotes inquit Cereris atq; illius fani anti- ſtitæ uſq; adeo in quibuſdam: neq; rationem uerbi: neq; cõſuetudinẽ ſed ſolam autem ſecuti ſunt: ſuis uerba modulis penſitantem. Q uod qui non ſentiuiit: ĩquit idem ipſe M. Cicero quum de numeroſa& apta orone diſſereret: quas auris habeant: aut quid ĩ is hoĩs ſimile ſit neſcio. IIlud uero cum primis apud Home ueteres grãmatici adno tauerunt: ꝙ quum dixiſſetquodam in loco: ο er del graculos ſtur noſq;. Alio in loco non ui. ideſt ſturnorum: ſed ꝙαε·εονdixit. on Ao re ce pon ne EHE Ne Oi. ideſt Horum ut de ſturnis nubes graculiſue. Secutꝰ non communem ſed propriam in quocunq; uocis ſitu iucunditatem. Nam ſi alterum in alterius loco ponas: utrunq; feceris ſonitu inſuaue.
Verba. I. Caſtritii rhetoris ad diſcipulos adoleſcentes de ueſtitu: atq; calciatu nõ decoro. Cap. xx.
Caſtritius rhetoricæ diſciplinæ doctor: ꝗ habuit Romæ locum præcipue de t. clamãdi:& docẽdi ſũma uir auctoritate: grauitateq;& a diuo Hadriano mo res atq; litteras ſpectatus: quum me præſentecuſus ſum enĩ eo magiſtro) di
ſcipulos quoſdã ſuos ſenatores W die feriato tũicis:& lacernis ĩdutos:& gallicis calaiatos

* 98
ine ee ee
2117
*
2
en
6
r—
D e
TERTIVSDECIMVS LXXVIII
calciatos. Equidẽ inquit maluiſſem uos togatos eſſe. Pigitum eſt einctos ſaltẽ eſſe pe nulatos. Sed ſi hic ueſter huiuſcemodi ueſtitus de multo jam uſu ignoſcibilis eſt ſole.
atos tamen uos populi ro. ſenatores: per urbis uias ingredi nequaꝗᷓ decorum eſt. Non
1 7— 112— 7.*. D. 7 hercle uobis minus: ꝗᷓ illi tũ fuit: cui hoc. M. Tullii ꝓ turpi crimme obiectauit. Hæc
me audiente Caſtritius:& quædã alia ad eã rem conducẽtia romãe:& ſeuere dixit. Ple riqʒ autẽ ex is qui audierãt: requirebãt: cur ſoleatos dixiſſet: qui gallicas: nõ ſoleas ha/ berẽt? Sed Caltritius ꝓfecto ſcite: atq; incorrupte locutus elt. Oia enim ferme id ge nus: ꝗbus plantarũ calces tantũ in fine teguntur: cætera prope nuda:& teretibus ha- benis lũcta ſunt: ſoleas dixerũt. Nõnunꝗᷓ uoce græca crepidulas. Gallicas autẽ uerbũ eſſe opinor nouum: non diu ante ætatem. M. Ciceronis uſurpari cœptum. Itaq; ab eo ipſo poſitum eſt in ſecunda antonianarum. Cum gallicis inquit:& lacerna cucurriſti Neq; in ea ſignificatione id apud quenꝗᷓ alium ſcriptum lego: grauioris duntaxat au- ctoritatis ſcriptorẽ: ſed( ut dixi crepidas:&crepidulas: prima ſyllaba correpta id ge- nus calciamentum appellauerunt: quod græci pe Ac. ideſt crepidulas. Eiuſque Calciamenti ſutores crepidarios dixerunt. Sempronius Aſellio in libro rerum geſtaꝶ quarto decimo.Crepidarium inquit cultellum rogauit a crepidario ſutore. Cõcrepationes: quæ ritu romano fiunt dlis: ex poſitæ ſunt i libris lacerdotũ inter qᷓs Marti nerienẽ tribuũt:& quid neriene: ſeu nerio nomen importet. Cap. xxi. Omprecatiões deoꝶimmortaliũ: quæ ritu Romano diis fiunt: expoſitæ ſũt Fin llbris ſacerdotũ populi Ro.& in pleriſq; antiquis or̃onibus. In iis ſcriptũ ẽ Laciã Saturni. Salaciã Neptuni. Horã Quirini. Iurites Quiritũ. Maiam Vulcani. Nerien Iunonis. Molas martis. Nerienẽ quoq; Martis. Ex bus id quod po ſtremum poſui: ſic pleroſq; dicere audio: ut primã in eo ſyllabã ꝓducãt quo græci mo dodicũt pi Ac. ideſt nereiadas maris deas. Sed qui ꝓbe locuti ſunt: primã corre- ta dixerũt:tertiã ꝓduxerũt. Eſt. n. rectꝰ caſus uocabuli: ſicut i libris ueteꝶ ſcriptũ ẽ. Plerto ꝗqꝗ- M. Varroi ſatyra mẽippea: quæ iſcribit᷑ cα ůt aid. i. umbratilis pugna uel epio cx, i. arietũ pugna: nõ nerio: ſed neriones uocatiue dicit: in his uerſibus. Theanna:& peranna: pranda: celato: pales. Nerienes: minerua: fortuna: ac ceres. Ex quo noĩandi qq; caſum eundeẽ fieri neceſſum eſt. Sed nerio a ueteribus ſic decli natur quaſi anio. Nã pinde ut anienẽ;: ſic nerienẽ dixerũt tertia ſyllaba ꝓducta. Id ãt ſi ue nerio: ſiue nerienes eſt: ſabinũ uerbũ eſt. Eoq; ignificatur uirtus:& fortitudo. itaq; ex Claudiis: quos a ſabinis oriũdos accepimꝰ: qui erat egrgia: atq; præſtanti fortitudi ne. Nero appellatus eſt. Sed id ſabini a græcis accepiſſe uidentur: ꝗ uincula:& firma mẽta mẽbroꝶ NE pci. i. neruos dicũt. V nde nos quoq; latine neruos appellamus. Ne- rio igitur Martis uis:& potentia& maieſtas quædã eſſe martis demon tratur. Plautꝰ aũt in truculẽto: cõiugẽ eſſe Nerienẽ martis dicit. Atq; id ſub ꝑſona militis ĩ hoc uer/ ſu. Mars peregre adueniẽs ſalutat nerienẽ uxorẽ ſuam. Super ea re audiui non incele/ brem hoĩem dicere nimis comice Plautũ imperito:& ĩcõdito militi falſam nouãq; opi nionẽ tribuiſſe: ut Nerienẽ cõiugem eſſe martis putaret. Sed id perite magis ꝗᷓ comi- ce dictũ itelliget: qui leget n. Gelii annalẽ tertiũ: in quo ſcriptũ aſt. Herſiliam quum apud. T. I auũ uerba faceret: pacemq; oraret ita præcatam eſſe. Neria martis te obſe cropacem dare: ut liceatn uptiis ppriis:& pſperis uti:qd de tui cõiugis cõſilio cõtigit:
*
Nerio-/ nis

ä
—
— ——
LIBER
uti uos itidẽ ĩtegras raperẽt: unde liberos ſibi& ſuis poſteris patriæ pararẽt. De tui in- ꝗt cõiugis cõſilio Martẽ ſcilicet ſignificãs: per quod apparet nõ eſſe id poeticæ a Plau to dictũ: ſed eam quoq; traditionem fuiſſe: ut Nerio a quibuſdã uxor eſſe Martis dice retur. Ibi autem animaduertendum eſt: quod Gelius neria dicit per a litteram: non ne Liciniꝰ rio: neq; nerienes. Præter Plautum etiam. Præterq; Gelium. Licinius imbrex uetus co Imbrex mœdiarum ſcriptor in fabula quæ Neræa inſcripta eſt: ita ſcripfit. Nolo ego neæram reuocent. ſed nerienem. uũ gd Narti es in cõnubiũ data. Ita autẽ ſenarii numerus huiuſce uerſus ẽ: ut ter tia in eo noĩe ſyllaba: cõtra quã ſupra dictũ eſt corripienda ſit. Cuius ſonus ꝗᷓta apud ueteres Idifferẽtia ſit notius eſt: ꝗᷓ ut plura ĩ id uerba ſumenda ſint. Ennius ãt in primo annali ĩ hoc uerſu. Nerienẽ mauortis. Et hercle: niſi qd minime ſolet numeꝶ ſeruare primã ſyllabã tetẽdit tertiã corripuit. Ac ne id ꝗdẽ prætermittendũ puto: cuiuſmodi ẽ ꝙi cõmẽtario quodã Seruii Claudi ſcriptũ inueni. Nerio dictum quaſi neirio hoc eſt Nerio ſime ira& cũ placiditate: ut eo nomine mitem tranquillũq; fieri martẽ præcemur. Ne enim particula ut apud græcos: ita plerunq; in latina quoq; lingua priuatiua eſt. M. Catonis conſularis& cenſorii pulcherrima exprobratio contra philoſophãtes nomine& non re. Cap. xxii. Cato cõſularis& cẽſorius publicis iã priuatiſq; opulentus rebus uillas ſuas ĩ m. excultas:& rudes: ne tectorio ꝗdẽ prælitas fuiſſe dicit: ad annum uſq; ætatis ſuæ ſeptuageſimũ: atq; ibi poſtea his uerbis utitur. Neq; mihi ĩꝗt ædificatio neq; uaſum: neq; ueſtimẽtũ ullũ in manu precioſum. Neq; præcioſus ſeruus: neq; an cilla. Siꝗd eſt ingt quo utar: utor. Si nõ ẽ:ego ſum. Cuiqʒꝑ me uti: atq; frui licet. Tũ- deide addit: uitio uertũt: qa multa egeo. At ego illis. ga nequeũt egere. Hæc mera ueri tas I huſculani hoĩs: egere ſe multis rebus:& nihil tamẽ cupe dicentis: plus hercle ꝓ- mouet ad exhortandã parſimoniã: ſuſtinẽdãq; inopiã: quã græcæ iſtoꝶ præſtigiæ phi loſophari ſeſe dicẽtiũ: umbraſq; uerboꝶ inanes fingentium. Qui ſe nihil hre& nihil tamẽ᷑ egere: ac nihilcupere dicunt: quum& habẽdo& egẽdo& cupiendo ardeant. uæſitum tractatũq; ꝗd ſint manubiæ: atq; inibi dicta quædam de ratione uten/ di uerbis pluribus idem ſignificantibus. i Nfaſtigiis forĩ traiani ſimulachra ſunt ſita circũ undiq; inaurata equoꝶ: atq; i ſignoꝶ militari ũ: lubſcriptũq; eſt ey manubiis: quærebat Phauorinus: quũi ĩ
Cap. xxiii.
area fori ambularet:& amicũ ſuũ cõſulẽ oppiretur: cauſas ꝓ tribunali cogno
ſcẽtẽ: noſq; tũc eũ ſectarem ur. quærebat inquã. Quid nobis uideretur ſignificari pro
prie manubiaꝶ illa inſcriptio Tũ qſpiã ꝗ cũ eo erat: hõ in ſtudiis doctrinæ multi: atq;
Manu/ celebrati noĩs. Ex manubiis inqꝗt ſignificat ex præda: manubiæ enim dicuntur præda: biæ ¶quæ manu capta eſt. Etiã ſi inꝗt Phauorinus: opa mihi princeps:& ꝓpeoĩs in litteris: diſeipliniſq; græcis ſumpta eſt: nõ uſq; eo tamẽ᷑ infrequẽs ſum uocũ latinaꝶ. quas ſuc
ciſiuo atq; tumultuario ſtudio colo ut hanc interpretation ignorẽ uulgariã ꝙ eſſe di-
cãtur manubiæ præda. Sed quæro an. M. Tullius uerboꝶ homo diligẽtiſſimus ĩ or̃o
ne quã dixit de lege agraria calẽdis ianuarii contra Rullũ inani& illepida geminatio/
ne iunxerit manubias& prædã ſi duo hæc uerba idẽ ſigni cat neq; ulla re aliqua diſſi
dent. Atq; ut erat Phauorinus egregia ꝗdã uel diuina memoria uerba ipſa. M. Tullii
ſtati dixit ea nos adſcribimus hic prædã manubias: ſectionẽ: caſtra deniq; Cn. Pom/
d peißſedẽte

in/ lau
Ice
C
ter
/
11.
tq;
—
1
no
10 q; la: is: uc li/ ro o/
1 li
n.7
DECIMVSOVART VS. LXXIX
peii ſedẽte impatore dect᷑uiri uẽdent. Et infra itidẽ duo hæc ſimul iuncti poſita dixit: ex ptæda: ex manubiis: ex auro coronario. Ac deinde ad eũ cõuertit: qui manubias eſſe p dam dixerat. Et uidetur ne tibi inquit utroq; in loco. M. Cicero duobus uerbis idem: ſi cuti tu putas: ſignificãtibus inepte& frigide eſſe uſus? Ac tali ioco dignus: quali apud Ariſtophanẽ facetiſſimũ comicoꝶ Euripides Aeſchylum inſectatus eſt quum ait. Aic rcd ron ui ο οοοοννεν νανν˖Neονenα d J EIO: IN ꝙhH: i ker Oανi ro pNOοννlAe Ae raurõονοxvi. nu, AD οehhh/ůéi eꝓjjůꝭ xpNν⁰οy ονH-d1 pH: SOA). i. Bis idem nobis dixit ſapiens æſchylus Venio eni ad terrã ĩquit:& accedo poſtliminio. Aſt uenio idem eſt: quod accedo poſtliminio. ta per Iouem: atq; ſiquis uicino autumet. N Accõmoda tu mactrã: uel ſi libet arcã panariã. Nequaꝗᷓ uero inꝗᷓ᷑t ille talia uidentur: qualeeſt act Ei H A&O. i. mactra& arca panaria: quæ a poetis uel oratori- bus græcis: noſtriſq; celebrãdæ& ornãdæ rei gratia: duobus eadẽ pluribuſue nomini bus frequẽtantur. Quid igitur inquit Phauorinus: ualet hæc repetitio inſtauratioque eiuſdẽ rei: ſub alio ndĩe in manubiis& in præda? Num ornat: ut aliquis ſolet or̃onem Num eam modulatiorẽ aptioremq; reddit? Num onerandi uel exprobrandi criminis cauſa: exaggerationem aliquã ſpecioſam facit: Sicut in libro eiuſdem. M. Tullii: ꝗ de cõſtituẽdo accuſatore eſt: una eadẽq; res pluribus uerbis uehemẽter: atq; atrociter dr Sicilia tota: ſi una uoce loqueretur: hoc diceret. Q d auri: qd argẽti: quod ornamento/ rum in meis urbibus ſedibus: delubris fuit. Nã quũ urbes totas ſemel dixiſſet: ſedes: delubraq; addidit: quæ ſunt ipſa quoq; in urbibus. Itẽ in eodẽ libro ſimili modo. Sici- liam inquit puinciã. C. Verres per triẽniũ depopulatus eſſe: ſiculoꝶ ciuitates uaſtaſſe domos exinaniſſe: fana ſpoliaſſe dt̃. Et quid uidet᷑: quũ Siciliã puinciã dixerit: atq; eti am inſupet ciuitates addiderit domos etiã& fana: quæ infra poſuit: cõprehẽdiſſet uer ba hæc item multa: atq; uaria depopulatus eſſe: uaſtaſſe: exinaniſſe: ſpoliaſſe. Nonne unã& eandẽ uim iꝭ ſeſe habẽt: Sane ſed quia cũ diguitate or̃onis:& cũ graui uerboꝶ copiadicunt᷑: q̃q fere ſint:& ex una inĩa cooriant᷑: plura tamẽ eſſeexiſtimant᷑:quoniã & aures& anmũ ſæpius feriũt: hoc ornatus genus in crimine uno uocibus multis at q; ſæuis extruẽdo: ile iã tũc. M. Cato autiquiſſimũ in oratõibus ſuis celebrauit. Sicu- ti in illa quæ inſcripta eſt de decem hominibus: quum Thermum accuſauit: q decem liberos hoĩes eodẽ tẽpore interfeciſſet: hiſce uerbis eandẽ rem oĩbus ſignificãtibꝰuſus eſt. Q uæ quoniã ſunt eloquẽtiæ latinæ tũc primũ exoriẽtis lumina uerba ꝗdẽ ſub lu ſtria: libitũ eſt eam mihi c.uν]α]νονν ein: ideſt cõmemorare. Tuũ nefariũ facinꝰ peiore facinote operire poſtulas: ſuccidas humanas facis: decẽ funera facis: decẽ capi ta libera interficis: decẽ hoĩbus uitã eripis indicta cã: iniudicatis: indẽnatis. Itẽ. M. Ca to in orationis principio: quã dixit in ſenatu pro rhodiẽſibus: quũ uellet res nimis pro ſperas dicere: tribus uocabulis id ſen tiẽtibus dixit. Verba eius hæc ſunt. Scio ſolere pleriſq; hoĩbus in rebus ſecũdis: atq; plixis: atq; proſperis animũ exce 1 obiã atq; ferociã augeſcere. Itidẽ Cato ex originũ ſeptimo in or̃one quã cõtra Ser. Galbam 0
*
ſapiẽtia
Tyro
ſuculæ.
hyades

LIBER
dixit:cõpluribus uocabulis ſup eade re uſus eſt. Multa me deliortata ſunt huc ꝓdite:
anni: ætas: uox uires: lenectus:ueꝶ enĩuero quũ tantãrempublicam agier arbitrarer.
Sed ante omnis apud Homeg eiuſdem rei atq; lententiæ luculenta exaggeratio eſt.
ectop ASE Ne NE ere OUT
eier Apr. eαοανẽZꝓô rg re d Adil
Hectora de iaculis de puluere uppirer:& de
Cæde uirum abduxit: de languine: deq; tumultu. Item alio in uerſu. 10 Uu¹αανννẽỹ. oni f Apr A iE. ideſt. N Prœlia: cõflictus:cædes: hoĩumq; necatur. Nam quũ oĩa iſta utrobiq; multa:& con- tinua nola nihil plus demõſtrẽt: ꝗᷓ prœliũ. Huius tamen rei uaria facies delectabiliter ac decore multis uariiſq; rebus depicta eſt. Neq; non illa quoq; apud eundẽ poetã una in duobus uerbis ſententia cum egregia ratione repetita eſt. dæus enim quum inter Aiacem& Hectorem decertantes armis intercederet: his ad eos uerbis uſus eſt. unte ri dsc ASA NE un AC UMNνEονν”ν. ideſt.
Neu dulces pueri pugnate aut cernite ferro.
In quo uerſu nõ oportet alteꝑ uideriuerbũ. idem ꝗd ſuperius ſignificãs: ſupplẽdi nu meri cauſa: extrinſecus aditũ:& cõlarcitũ. eſt. n. hoc inane admodũ& futile. Sed quũ in iuuenibus gloriæ ſtudio flagrãtibus: puicaciã ferociãq;& cupidinẽ pugnæ leniter tamen& placide obiurgaret: atrocitatẽ rei& culpã pſeuerandi bis idem dicendo alio: atq; alio uerbo auxit: inculcauitq; duplex eadẽ cõpellatio admonitionẽ facit inſtãtiorẽ Neilla quidem eiuſdẽ ſignificationis repetitio ignaua& frigida uideri debet. uEõνννννε,r Apr ñ N ονννν,τjfν D, npruop. ideſt.
Telemachoq; porei letum: fatumq; profecto.
Condidant: q; bis idẽ dixerit: h cy roy c 1 letũ& fatum. Indignitas enĩ moliendæ tã acerbæ tãq; iniuſtæ necis: miranda mortis iteratione defleta eſt. Cæterũ quis tam obtulo ingenio eſt quin intelligat dE c udp: ideſt bellate & pugnate: uerba idem duo lignificatia non fruſtra poſita eſſe: uł illa quoq;.
S Hονννꝗοντνεε οeipe ki Bi ipi Te.
Vade. I. ſomniũ agẽs: uade& pge iri citata:neq; ex pA NA. i. ex geminatiõe: ut qdam putãt: ſed hortamentũ eſſe acre iuſſæ:impatæq; celeritatis. Verba quoq; illa M. Ciceronis in. L. Piſonẽ trigemina: ẽt ſi duræ auris hoĩbus nõ placẽt: nõ uenuſtatẽ modo noĩe quæſiuere: ſed figurã ſimulationẽq; oris pluribus ſimul uocibus uerbera-/ uerũt: uultus deniq; inquit totus: ꝗ ſermo quidã tacitus mẽtis eſt hic ĩ fraudẽ hoĩes im pulit. hic eos ꝗbus erat ignotus decepit: fefellit: induxit. Q uid igitur ſimileeſt i nquit apud eundẽ in præda& manubiis: Nihil ꝓfecto iſtiuſmodi. Na neq; ornatus fit addi tis manubiis: neq; exaggeratius modulatiuſq;. Sed aliud oĩno præda eſt: ut in libris re rũ uerborũq; ueterũ ſcriptũ eſt: aliud manubiæ. Nam præda dicitur corpora ipſa reꝶ quæ capta lunt. Manubiæ uero appellatæ ſunt pecunia a quæſtore ex uẽditione præ⸗ dæ redacta. utrũq; ergo dixit. M. Tullius cumulandæinuidiæ gratia decẽuiros ablatu ros: pſecuturoſq;& prædã: quæ nõdũ eſſet uenũdata:& pecuniã quæ exuẽditione p̃- dæ p̃cepta eſſet. Itaq; hæc inſcriptio quã uidetis. Ex manuhiis: nõ res corporaq; ipſa p̃ dæ demonſtrat. Nihil. n. captũ eſt hoꝶ a Traiano ex hoſtibus: ſed facta eſſe hæc: cõ/ parataq; ex manubiis. i. ex pecunia p̃datitia declarat. Manubiæ. n. ſũt ſicuti iã dixi: nõ
præda:

Der
W
7
a
R
it
8
S
2 2
DECIMVSTERTIVS LXXX
præda: ſed pecunia per quæſtorẽ populi roman i ex præda uẽdita contracta. d per quæſtorẽ aũt dixi: intelligi nunc oportet p fectũ ærario ſignificari. Nam cura ærarii a puæſtoribus ad præfectos tranſſata ẽ. Eſt tamẽ nonnuſqᷓ inuenire ita ſcripſiſſe quoſ- dam nõ ignobiles ſcriptores: ut aut temere: aut curioſe—— ꝓ manubüs:& manubi as pro pᷣda poſuerint: ut tropica quadam figura mutationem uocabuli facerent. Q d facere conceſſum eſt ſcite id periteq; facientibus. Sed. n. qui proprie atq; ſignate locu ti ſunt:ſicut in hoc loco. M. Tullius manubias pecuniam dixerunt. Verba. P. Nigidii ꝗbus dicit in noĩe Valeri in caſu uocãdi: primã ſy llabã acuen- dãeſſe. Et item alia ex eiuſdẽ uerbis ad rectam ſcripturã pertinentia. Cap. xxiiii. Nigidii uerba ſunt ex cõmentarioꝶ grãmaticoꝶ uiceſimoquarto hoĩs ĩ diſci- p-· plinis doctrinaꝶ oĩum præcellentis. Deinde inquit uoculatio Iron de ſerua/
ri ſi nõ ſciemus in noĩbus ut Valeri: utꝶ interrogãdi aut uocãdi ſint. Nã ĩter/ Valeri
rogãdi ſecũda ſyllaba ſupiore tono ẽ ꝗᷓ prima. Deinde nouiſſima deiicitur. At in caſu uocãdi ſummo tonoẽ prima: deinde gradatim deſcendũt. Sic ꝗdẽ. P. Nigidius dici p cipit. Sed ſiquis nunc Valeriũ appellans in caſu uocẽdi ſecũdum id pᷣceptum Nigi⸗
dũ acuerit primã: nõ aberit qu rideatur. Sũmum ãt tonũ WpOO& Alo. i. uoculationẽ Vocu/ acutã dicit:& quẽ aecentũ nos dicimus: uoculationẽ appellat:& caſum interrogandi latio eũ dicit:& quẽ nũc nos genitiuũ dicimus. Id quoq;ĩ eodẽ libro nigidião aĩaduertimꝰ Caſus Si huius iꝗt amici: uel huius magni ſcribas unũ ĩ facito extremũ. Sin uero hi magnei interro- hi amicei caſu multitudĩs recto: tũ ante i ſcribẽdũ erit e. Atq; idipſũ facies ĩ ſimilibus gandi
4
Itẽ ſi huius terreĩ ſeribas i l̃a ſit extrema. Si huic terræ ꝑe ſeribendũ. Itẽ mi ꝗ ſcribit Icaſu ĩterrogãdi: uelut quũ dicimus mi ſtudioſus: ꝑ iunũ ſcribat nõ petat quũ mei tũ ꝑe& i ſcribẽdũ eſt: qa dandi caſus t᷑. Hæc nos auctoritate doctiſſimi hoĩs adducti ꝓ pter eos qui haꝶ quoq; reg: ſcientiã qͥrunt: non prætermittenda exiſtimauimus. De uerſibus quos Virgilius ſectatus uidetur Homeri ac Parthemii. Cap. y. Arthemii poetæ uerſus eſt: p YAαννααð et NHpE cc. EV Ale ut? Aich. Glauco: nereiq;tatq; maris genio melicerte Eum uerſum Virgilius æmulatus eſt. Itaq; fecit duobus uocabulis uenuſte immuta/ tis parẽ:glauco& panopææ:& ino melicerte. Sed illi Nomerico nõ ſane rẽ parem: neq; ſimilem fecit. Eſſe. n. uidetur Homeri ſimpliciot& ſincerior. Virgilii aũt vt is pied rep. i. audacior& iuuenilior:& quodam quaſi ferumĩe immiſſo fucatior. r dN AAG TOY Ae c Ac c. ideſt 0 at alpheo:neptunno tum quoq; taurum. Taurum neptunno: taurum tibi pulcher apollo. De ſentẽtia Panæti philoſophi quã ſeripſit libro de officiis ſecundo: qua hortat᷑: ut hoĩes ad cauẽdas iniurias in omni loco intenti: paratiq; ſint. Cap. xxvi. Egebat᷑ Panætii philoſophi liber de officiis ſecũdus: ex tribo illis ĩclytis libris quos. M. Tullius magno cũ ſtudio maxĩoq; ope æmulatus. Ibi ſcript ũ ẽdũ multa alia ad bonã frugẽ ducẽtia:tũ uel maxime qdeſſe hærereq; in aio debet Id ãt eſt ad hanc ferme ſniam Vis inquit hoĩum qui ætatem in medio rerum agunt ac ſibi ſuiſq; eſſe uſui uolũt: negocia periculaq; ex iprouiſoaſſidua& ꝓpe quotidiana
ert: ad ea cauẽda atq; declinanda ꝑinde eſſe oportet ao ſemꝑ prõpto: atq; intento ut

LIBER
ſunt athlætarum:quĩ pancratiæ uocant᷑. Nam ſicuti illi ad certandũ uocati: prõectis alte brachiis cõſiſtunt: caputq;& os ſuũ manibus oppolitis quaſi uallo præmuniunt: mẽbraq; eoꝶ oĩa priuſꝗ pugna mota eſt: aut ad utẽdos ictus cauta ſi unt: aut ad facien dos parata: ita aĩus atq; mens uiri prudentis aduerſus uim& petulantias iniuriaꝶ oĩ in loco: atq; intẽpore ꝓſpiciens: debet eſſe erecta: ardua: ſepta: ſolide expedita: nunquam cõueniens nuſquã aciem ſuã flectens. Conſilia cogitationeſqʒ contra fortunæ uerbera contraqʒ inſidias iniquorum: quaſi brachia& manus prætendens. Ne qua in re: aduer ſa& repentina incurſio imparatis: improtectiſqʒ nobis oboriatur. Q uod quadrigarius cũ multis mortalibus dixit: an quid& quantum differt: ſi di/ xiſſet cum multis hominibus. Cap. xxvii. Erba ſunt Claudi Quadrigarii ex annaliũ eius decimotertio cõcione dimiſſa u M.etellus in capitoliũ uenit cũ multis mortalibus. Inde quũ domum ꝓficiſce/ ret:tota ciuitas eũ reduxit. Cũ is liber: eaq; uerba. M. Frõtonis nobis ei: ac ple riſq; alis aſſidentibus legerentur:& cuidã haud ſane uiro ĩdocto: uideret᷑ multis mor talibus ꝓ hoĩbus multis inepte frigideq; in hiſtoria: nimiſq; id poetice dixiſſe. Tũ Frõ to illi cui hoc uidebat᷑: An tu ĩqt aſiaꝶ homo reꝶ iudicii elegãtiſſimi: mortalibus mul tis ineptũ tibi uideri& frigidũ dicis? Nil autem arbitrare cauſæ fuiſſe:ꝙ uir modeſtus & puri atq; ppe quotidiani ſermonis mortalibus maluit: ꝗᷓ hoĩbus dicere: Eandẽq; cre dit futurã fuiſſe multitudinis demõſtrationẽ᷑: ſi cũ multis hoĩbus: ac nõ cũ multis mor talibus diceret? Ego inꝗᷣt ꝗdẽ ſic exiſtimo: niſi me ſcriptoris iſtius oĩſq; antiquæ orõis amor atq; ueneratio cæco eſſe iudicio facit: lõge lateq; eſſe amplius plixius: fuſius in ſi gnificãda totius ꝓpe ciuitatis multitudine mortales ꝗᷓ hoĩes dixiſſe. Nãq; multoꝶ ho- minũ appellatio intra modicũ quoq; numeꝶ cohiberi: atq; includi poteſt. Multi autẽ mortales neſcio quo pacto& quodã ſenſu inenarrabili omue fere genus: quod in ciui tate eſt:& ordinũ& ætatſi& ſexus cõprehendũt. Q uod ſeilicet Q uadrigarius itac ut erat re:)ingentẽ atq; pmiſcuam multitudinem uolẽs oſtẽdere: cũ multis mortalibus Metellum in capitoliũ ueniſſe dixit sep ce THEO, i. expreſſius J ſi cũ multis homi nibus dixiſſet. Ea nos oĩa quæ Fronto dixit: cum ita ut par erat nõ approbãtes tantum ſed admirantes quoq; audiremus. Videte tamen in qt ne exiſtimeti⸗ ſemper atqʒ in oĩ loco mortales muſtos: pro multis hominibus dicendum. Ne plane ne fiat græcum il- lud de Varronis ſatyra prouerbium: ci rd ꝙDνα u ideſt in lente fabulam. Hoc iudicium Frontonis etiam in paruis min utiſq; uocabulis non prætermittendum putauĩ: ne nos forte fugeret lateretq; ſubtilior huiuſcemodi uerborum conſideratio. Non hactenus eſſe faciem qua uulgo dicitur. Cap. xxviii. Nimaduertere eſt pleraq; uerborũ latinorũqʒ; ex ea ſignificatione in qua nata 2 ſunt deceſſiſſe: uel in aliã longe: uel in ꝓximã. Eãq; deceſſionẽ factã eſſe cõſue tudine:& inſitia temere dicentiũ: quæ cuiuſmodi ſint nõ didicerint. Sicuti qdã faciẽ eſſe hoĩs putãt: os tantũ& genas& oculos: quod græci cop ον. ideſt ꝑſonã dicũt. Quando facies ſit forma omnis& modus:& factura quædã corporis totius:& a faciẽdo dicta: ut ab aſpectu ſpecies:& a fingendo figura. Itaq; Pacuuius in tragœdia — Niptra inſcribitur: faciem dixit hominis pro corporis longitudine. etate inquit in tegra: feroci ingenio: facie procera uirum. e Non ſolũ aut in hominũ corporibus: ſed etiã in reꝶ cuiuſq; modi aliaꝶ facies dicitur — Nam mentis
Morta- les

* 1 2 2—,
W nr ed reel enen eee
*
1
id„es
e
em pro totius corporis coloriſq; habitu dixit. Verba Plauti hæc ſunt.
Statura non magna corpore aquilo elt.
rẽtiam dicas mihi. Lege inquit tu mihi potius: quæ nõ intelligis ut ea ibi ego enarreni.
cõggobantibus: deſiderãtibuſq;: accipit a me librũ ueterẽ fidei ſpectatæ lueulente ſcri/
Hercle poſtulare ut id credat᷑ mihi. Pueri in ludo rudes: ſi eum librũ accepiſſent nõ li a
ni potatut caninũ dicitut: quoniã canis uino caret. Q uũ Igitur mediũ uium appellaſi num
5 DECIM VSQVARTVS. LXXX
Nã mõtis& cæli& maris facies ſi tẽpeſtiue dicatur probe dicitur. Saluſti uerba ſant ex hiſtoria ſecunda.Sardinia in africo mari: facie ueſtigi humani in orientẽ:ꝗᷓ in occi dentẽ latior prominet. Ecce aũtid quoq; in mentẽ uenit: q; etiã Plautus in penulo: faci
Sed earum nutrix: qua ſit facie mihi expedi:
Specie uenuſta ore atq; oculis pernigris: formam quidem. 10 10 Hercle uerbis depinxit probe. Præterea memini Q̃uadrigarium in undeuiceſimo fa⸗ 40 1 ciem pro fatura: totiuſq; corporis figura dixiſſe. ö Quidd ſit in ſatyra. M. Varronis caninum prandium. Cap. xxix. Audabat uẽdicabatq; ſe nuper ꝗlpiã in libraria ſedens: homo inepte glorioſus tanqᷓ unus eſſet ſub omni cœlo ſatyraꝶ. M. Varronis enarrator: quas parti cy nicas: ali manippeas appellãt:& iaciebat inde quædã nõ admodũ difficilia: ad quæ conicienda aſpirare poſſe neminem dicebat. I ũ forte eũ ego libꝭ ex iiſdẽ ſatyris ferebã: qui uA ohuο). i. aqua rigens inſcriptus eſt. Propius igitur acceſſi:& noſti inꝗᷓ magiſter uerbũ illud ſcilicet uetus. Egregiã muſicã: quæ ſitabſcodita: cam eſſe nulli 0 rei. Oro ergo te legas hos uerſus pauculos:& ꝓuerbii iſtius: ꝙ in his uerlibus eſt ſen⸗
Quonã inꝗᷓ pacto legere ego poſſum quæ nõ aſſequor: Indiſtincta nãq; lit:& cõfu ſa quæ legeto:& tuã quoq; im pediẽrintẽtionẽ. Tũc als ẽt ꝗ ibi aderãt cõpluribus idẽ
ptũ. Accipit aũt incõſtãtiſſimo uultu& mœſtiſſimo. Sed ꝗd deinde died: Nõ audeo
magis in legendo detidiculi fuiſſent. Ita& ſnĩam intercidebat:& uerba corrupte pro/
nũciabat. Ne dit igitur mihi librũ multis iam ridentibus. Et uides inꝗt oculos meos
ægros:alſiduiſq; lucubratiõibus prope iam ꝑditos: Mix ipſos litteraꝶ apices potui cõ
płehendete. Q uũ ualebo ab oculisreuiſe ad me:& librũ iſtũ tibi totũ legã. Recte inꝗ
ſit oculis magiſter tuis. Sed in quo illis nihil opus eſt: id rogo te dicas mihi. Caninum fe prandiũ in hoc lovo quẽ legiſti: ꝗd ſignificat. At ille egregius nebulo:ꝗᷓſi difficili quæ⸗ ſtione perterritus exurgit ſtatim. Et ambiens nõ inꝗt paruàm rem quæris. Talia ego gratis nõ doceo. Eius aut loci inquo id ꝓuerbiũẽ: uerba hæc ſunt: nõ uides apud Mine ſcheũ ſcribi:tria genęra eſſe uini: nigrũ: albũ: medii Q uod uocãt kipp giluũ: nouũ 1 uetus: mediũ:& efficere nigtũ uirus: albũ urinã: mediui ce i. i. cõcoxionẽ. Nouutn 3 refrigerare: uetus calefacere: mediũ uero efſe prandiũ canin. Q uid ſigniffeet prãdiũ Prandi caniũ: rem leuiculã diu& anxie quæſiuimus. Prãdiũ autẽ abſtemiũ: in quo nihil ui/ um cãi-
ſet:quod neq; nouũ: neq; uetus eſſet:& pletunq; hoſes ita loquant᷑:ut omne uin aut nouum eſſe dicant: aut uetus:nullãuim habete ſignificauit: neq; nouĩ neq; uetetis: qd medium eſſet. Iccirco pro uino non habendum: quia neq; refrigeraret nec; calefaceret reftigerare id dicit: quod græce dicitur æα RM. 5 5
AVLI GEL NOC TVM ATTICAR VM CON MEN FAR II LIBER G VARIVSDECIMVS.
—ů

LIBER
Diſlertatio Phauorinĩ philoſophi aduerſus eos: qui chaldæi appellant᷑:& ex ccetu motibuſq; ſyderum:& ſtellaꝶ fata ſe hoĩum dicturos pollicentut. Cap. primum. Duerſum iſtos ꝗ ſeſe chaldæos: ſeu genethliacos appellãt: ac de motu
deq; poſitu ſtellaꝶ dicere poſſe quæ futura ſunt ꝓfitentur: audiuimus
a quòdam Phauorinũ philoſophũ Romæ græce diſſerẽte egregia: atq; illuſtri oratõe: exercẽdi ne: aut ondẽdi gra ingenii: an ꝙ ita ſerio iudica
toqʒ exiſtimaret: nõ hẽo dicere. Capita aũt locoꝶ argumentorũq;: qui
bus uſus eſt: quoad eius meminiſſe potui: egreſſus ibi ex auditione propere annotaui. Eaq; fuerũt ad hanc ferme ſnĩam. DBiſciplinã iſtam chaldæoꝶ tantæ uenuſtatis nõ eſſe quãtæ uideri uolũt. Neq; eos prĩcipes eius: actoreſq; eſſe:quos ipſi ferãt: ſed id p̃ſtigia rũ ꝛoffuciarũq; genus cõmẽtos eẽ hoĩes eru ſcatores:& cibũ: quæſtũq; ex mẽdaciis ca ptantes: atq; eos quoniã uiderent terrena quædã inter hoĩs ſita:cæleſtiũ reꝶ ſenſu: atq; dictu moueri: quale eſt ꝙ oceanus quaſi lunæ comes cũ ea ſimul ſeneſcit adoleſcitq;: hinc uidelicet ſibi argumentũ ad perſuadendum parauiſſe: ut crederemus oĩa reꝶ hu manage:& parua& maxima: tanꝗᷓ ſtellis atq; ſyderibus euincta duci: atq; regi. Eſſe au tem nimis ꝗᷓ ineptũ: abſurdũq;: ut quoniã æſtus oceani cum lunæ curriculo congruit: negociũ quoq; alicuius qd ei forte de aquæ ductu cũ riualibus aut de cõmuni pariete cũ uicino apud iudicẽ eſt: utexiſtimemus id negociũ quaſi habena quadã de cœlo ui⸗ ctum gubernari. d& ſiui& ratiõe quapiã diuina fieri poteſt: nequaꝗᷓ tamẽ id cenſe bat in tam breui: exiguoq;uitæ ſpatio: quãtouis hoĩs ingenio cõprehẽdi poſſe:& ꝑcipi Sed cõiectari pauca quædã ut uerbo ipſius utar: w/αταπνανπνοεσ Hp i. craſſius:& pin gui minetua nullo ſcientiaꝶ fundo cõcepia: ſed fuſa& uaga& arbitraria: qualis õgin qua oculoꝶ acies eſt:ꝑinterualla mediacaligantium. Tolli. n. quod maximũ ĩter deos atqʒ hoĩes differt:ſi hoĩes quoq; res oĩs poſt futuras Ser ee am deinde ſyderum ſtellarũq;obſeruationẽ: quã eſſe originẽ ſciæ ſuæ pᷣdicarẽt: haud quãꝗᷓ putabat liqui. de cõſiſtere. Nam ſi principes chalda: i qui in patẽtipus campis colebãt ſtellaꝶ motus & uias& diſceſſiones:& cœtus intuẽtes ꝗd ex iis efficeret᷑ obſeruauerunt: procedat in quit hæc ſane diſciplina:ſed ſub ea modo inclinatione cœli ſub qua tũc chaldæi fuerũt Nõ enim poteſt inquit ratio chaldæoꝶ oblſeruationis manere: ſi quꝭʒ ea uti uelit ſub di uer is cœli regionibus. Nã quãta inꝗt partiũ: circulorũq; cœli: ex deuergẽtia:& cõue⸗ xionibus mũdi uarietas ſit: quis nõ uidet? Eædẽ igit ſtellæ: per quas omnia diuina hu manaq; fieri cõtendunt: ſicuti ne aſq;quac; pruinas: aut calores cient: ſed mutãt:& ua riant tẽpeſtateſq; eodẽ in tẽpore alibi placidas: alibi uiolẽtas mouẽt: cur nõ euẽta quoq; reg ac negocioꝶ: alia efficiunt in chaldæis: alia in gætulis: alia apud danubiũ: alia apd
n Nilum. Per. autẽ inꝗt incõſequẽs ipſum quidẽ corpus& habitũ tam ꝓfundi aeris ſub
alio: atq; alio cœli curuamine nõ eundẽ manere. In hoĩum aũt negociis ſtellas iſtas opi nari idẽ ſemꝑoſtẽdere ſi eas ex quacũq; terra cõſpexeris. Præterea mirabat᷑ id cuiq; ꝓ præcepto liquere. Stellas iſtas quas quaſi a chaldæis& babyloniis ſiue ægyptiis obſer uatas ferunt quas multi erraticas. Nigidius errone: uocat nõ eſſe pluris q uulgo dicerẽ tur. Poſſe enim fieri exiſtimabat: ut& ali ꝗdam planetæ pari poteſtate eſſent ſine qui-
bus recta atq; perpetua obſeruatio ꝑfici non quiret: neq; eoꝭ tamẽ cernere hoĩes poſſẽt
ꝓpter exupetantiã uel ſplendoris uel altitudinis. Nam& quædam inquit ſydera e qui
buſdam terris cõſpiciuntur. Earumq; tertaꝶ hoĩbus nota ſũt: ſed eadem ipſa ex omni
terra
.

e
* r
re
— **
et 1
DECINMV SQ VARIVS XXXII
terta alia nõ uidẽtur& ſunt aliis oĩno ignotiſſima. Atq; ut uidemius inquit:& has tan tũmodo ſtellas:& ex una parte terræ obſeruari debuiſſe: quæ tandẽ finis obſeruationis iſtius fuit:& quæ tẽpora ſatis eſſe uiſa ſunt ad pcipiendum: ꝗd p̃mõſtrarct: aut ccœtus ſtellag: aut circuitus: aut tranſitus. Nã ſiiſto modo cœpta fieri obſeruatio eſt: ut ani- maduerterent᷑: quo habitu: quaq; forma: quaq; poſitura ſtellarum aliquis naſceretur tum deinceps ab ineuꝑte uita fortuna eius:& mores:& ingeniũ:& citcunſtantia rerũ negociorũq;:& ad poſtremuꝶ finis ẽt uitæ ſpectaret᷑ Eaq; oĩa: utuſuuenerant litteris mandarent᷑. Ac poſtea lõgis tẽporibus: quũ ipſe ille eodẽ in loco codem habitu forent eadẽ cæteris quoq; euentura exiſtimarent᷑: qui eodẽ illo tpe nati fuiſſent. Si iſto quidẽ modo obſeruari incœptũ: exq; ea obſeruatõe cõpoſita quædã diſciplina eſt: nullo id pa cto poteſt ꝓcedere. Dicant n. quot tandẽ annis: uel potius quot ſæculis orbis hic obſer uationis perfici quiuerit. Cõſtare quippe inter aſtrologos dicebat ſtellas iſtas quas er- raticas dicerent: quæ eſſe oium res fatales dicerent᷑: infinito ꝓpe& innum erabili nu mero annog: ad eundẽ locum quũ eodẽ habitu ſimul oẽs ꝓfectæ lunt: regredi: ut neq; ullus obſeruationis tenor: neq; memoria ulla effigies litteraꝶ tanto æuo potuerint edu rare. Aq; illud etiam cuiuſmodi eſſet cõſiderandum putabat: q aliud ſtellaꝶ agmẽ fo ret: quo primum tempore cõciperetur homo in utero matris aliud poſtea: quum in de cem menſibus ꝓximis in lucem ederet᷑. Quærebatq; qui conueniret diuet ſam ſuꝑ eo dem fieri demonſtrationẽ:ſi ut ipſi putarent: alius atq; alius earundẽ ſtellag ſitus: atq; ductus: alias& alias fortuuas daret? Sed& nuptiaꝶ tꝑe ex ꝗbus liberi quærerent᷑:atq; ipſo etiam illo maris:& fœminæ coitu iam declarari oportere dicebat certo quodam& neceſſario ſtellaꝶ ordine: quales qualiq; forma hoĩes gigneren t:ac multo etiam anteꝗᷓ pater ipſe atq; mater naſcerẽt᷑: ex eo geniture debuiſſe iam tum proſpici: quinã olim futuri eſſent:quos ii creaturi forent:& ſupra longe: atq; longe per infinituni: ut ſi diſci plina iſta fundamento aliquo ueritatis nixa eſt: cẽteſimo uſq; ab hĩc ſæculo: uel magis primo cœli atq; mundi exordio: atq; inde iam deinceps cõtinua ſiguificatione: quotiẽs
generĩs auctores eiuſdẽ hoĩs naſcerentur: ſtellæ iſtæ pᷣmonſtrare debuerint: qualis q
iq; fato futurus ſit quiſquis hodie natus eſt. Quo autem inquit pacto credi poteſt uni ulcuiuſq; ſtellaꝶ dormæ& poſitionis ſortẽ:atq; fortunã uni oĩno homini certã: deſti/ natãq; eẽ: Eamq; formã poſt lõgiſſima ſæculoꝶ ſpacia reſtitui: ſi uit fortũarũq; eiuſ dẽ hominis indicia: in tam breuibus interuallis per ſingulos maioꝶ eius gradus perqʒ
infinitum ſucceſſionum ordinẽ: tã ſæpe: ac tã multipliciter eadẽ ipſa nõ eadẽ ſtellarũ
tacie denotant᷑. Q dſi id fieri põt: eaq; diuerſitas atq; uarietas admittit᷑:per omnis an- tiquitatis gradus ad ſignificanda eoꝶ hoĩum: quæ poſt naſcẽtur exordia: imparilitas hæc turbat obſeruationem. Oiſq; ratio diſciplinæ cõfundit᷑. iam uero id minime feren dum cenſebat:qũ nõ modo caſus& euenta quæ euenirent extrinſecus: ſed cõſilia quo- q hoĩum ipſa& arbitria:& uarias uoluntates: appetitõeſcʒ& declinatões& fortuitos
repentinoſq; in leuiſſimis rebus aioꝶ impetus: receſſuſq; moueri: agitariq; deſuper e
ccœlo putarent. Tanquã ſi forte ire in balneas uolueris:ac deinde nolueris: atq; id rurſũ uolueris: nõ ex aliqua diſpari: uariaq; animi agitatione: ſed neceſſaria quadã errãtium ſydeg reciprocatione cõligerit: ut plane hoĩes: nõ quod dicitur Aci οα. ideſt ra- tionalia animalia: ſed ludicra& ridenda quædam. E αꝰꝙ.i. neruis mouentia eſſe
uideantur: ſi nihil ſua ſponte: nihil arbitratu ſuo faciunt: ſed ducentibus ſlellis:& au

LIBER
rĩgantibus. Ac ſi inquit potuiſſet prædici affirmant. Pyrrhus ne res: an Mannius Cu rius prœlio uicturus eſſet: cur tandẽ non de alea quoq;: ac de calculis:& alueolo aude- ant dicete:quiſnã ibi ludẽtiũ uincat. An uidelicet magna ſciunt: parua neſciunt?& mi nota maioribus imperceptiora ſunt. Sed ſi magnitudines rerum ſibi uindicãt magiſq; eſſe perſpicuas:& facilius comprehendi poſſe dicunt: uolo inquit mihi reſpondeant: quid in hac totius mundi contemplatione: præſtantis naturæ operibus in tam paruis atq; breuibus negociis fortuniſq; hominum in agnum putent. Atq; id uelim inquit re- ſpondeant: ſitam paruum: atq; rapidum eſt momentum temporis: in quo homo na- ſcens fatum accipit: ut in eodet illo puncto ſub eodem circulo cœli: plures ſimul ad eandem competentiam naſci non queant:& ſi iccirco gemin quoq; non eadem uitæ ſorte ſunt: quoniam eodem temporis puncto editi ſunt: peto inquit reſpondeant: cur- ſum illum temporis tranſuolantis: qui uix cogitatione animi comprehẽdi poteſt: quo- nam pacto aut conſulto aſſequi queant: aut ipſi perſpicere& deprehendere: quũ in tã præcipiti dierum noctiumq; uertigine: minima momenta ingentes facete dicatit muta tiones. Ad poſtremum autem:& quid eſſet ꝙ aduerſum hoc dici poſſet requirebat: qd homines utriuſq; ſexus omuium ætatum: diuerſis ſtellarum motibus in uitam editi: regionibus ſub quibus geniti ſunt longe diſtantibus: omnes tamen iſtiaut hiantibus terris: aut labentibus tectis: aut oppidorum expugnatiõibus aut eadem in naui fluctu obruti: eodẽ genere mortis: eodemqʒ ictu corporis interirent:? Q̃uod ſcilicet inꝗt nũ 4 eueniret: ſi momẽta naſcendi ſingulis attributa: ſuas unumquodq; leges haberẽt: q ſi quæ dam inquit in hoĩum morte: atq; uita etiam diuerſis temporibus editoꝶ: per ſtella rum pares quoſdam poſtea conuentus paria nonnulla& conſimilia poſſe dicunt obtiĩ gere: cur non aliquando poſſint omnia quoq; paria uſu uenire: ut exiſtant per huiuſce modi ſtellarum concurſiones& ſimilitudines. Socrates ſimul& Antiſthenes:& Pla/ tones multi: genere: forma: ingenio: moribus: uita omni:& morte pari qc nequaquã inquit prorſus fieri poteſt. No igitur hac cauſa probe uti queunt aduerſus hominum impates ortus: interitus pares. Ilſud autẽ cõdonare ſe iis dicebat: quod nõ id quoq; re- quiterent:ſi uitæ mortiſq; hominũ: rerumq; humanarum omnium: tempus& ratio& cauſa in cœlo:& apud ſtellas foret: quid de muſcis: aut uermiculis: ut echinis: multiſ q; aliis minutiſſimis: terra mariq; animantibus dicerent? An iſta quoq; iiſdem quibus homines legibus naſcerentut: idem itidem extinguerentur: ut aut ranunculis quoq; & culicibus naſcendi fata ſint dercœleſtium ſyderum motibus attributa: aut ſi id non putarent: nulla ratio uideretur: cur ea ſyderum uis in honiinibus ualeret. deficeret in cæteris. Hæc nos ficta& ineondita:& propemodũ ieiuna oratione attigimus. At Pha uorinus: ut hominis ingenium fuit: utq; græcæ facũdiæ copia ſimul& uenuſtas: latiꝰ ea& amœnius& ſplendidius:& profluentius exequebatur. Atq; identidem commo- nebat ut caueremus: ne qua nobis iſtiſycophantæ ad faciendam fidem jrreperent quã uident᷑ quædam interdum uera effutire: aut j pargere. Non enim compræhenſa inquit neq; definita: neq; præcepta dicunt: ſed lubrica: atq; ambagioſa coniectatione nitentes
inter falſa: atq; uera pedetentim quali per tenebras ingredientes eunt. Et aut multa tẽ⸗
tan dolineidunt repente imprudentes in ueritatem: aut i plorum qui eos conſulunt:
multa credulitate dicente: perueniunt calide ad ea: quæuera ſint:& iccitco uidentur
in præteritis rebus: quã futuris ueritatem facilius imitari.Iſta tamen oninia: quæ aut
tẽmere:

ti
1
18
2 5
N
DRCIMVSO VRT vs LXXXIII
ſemere:aut aſtute uera dicũt: præ cæteris inquit quæ mẽtiuntur:pars ea non fit mille/ tima. Hæc autem quæ dicentem Phauorinum audiuimus multa etiam memini poeta rum ueterum teſtimonia confirmare: quibus huiuſcemodi ambages fallacioſe cõfu-/ tantur. Ex quibus eſt Pacuuianum illud. Nam ſi qui quæ euentura ſunt p̃uideant æꝗ⸗ parent ioui. Item Accianum illud. Nihil inquit credo auguribus: qui aures uerbis di/ uitant alienas: ſuas ut auro locupletẽt domus. Item Phauorinus deterrere uolens& de pellere adbleſcentes a genethliacis iſtis:& ꝗbuſdã alis id genus qui pdigioſis artibus futura omnia dicturos pollicentur nullo pacto adeundos eſſe: conſulendoſq; huiuſ- modi argumentis concludebat. Aut aduerſa inquit euentura dicunt: aut proſpera · Si dicunt proſpera& fallunt miſer fies fruſtra expectando. Si aduerſa dicunt& mentiũ tur: miler fies fruſtra timendo. Sin uera reſpondent: eaq; ſunt non proſpera: iam inde ex auimo miſer fies: antequã e fato fias. Si fœlicia promittunt: eaq;euentura ſunt: tum lane duo erunt incommoda:& expectatio te ſpei ſuſpenſum fatigabit:& futurũ gau du fructum ſpes tibi iam deflorauerit. Nullo igitur pacto utendum eſt iſtiuſmodi ho minibus res futuras præſagientibus. Quẽ in modũ diſſeruit Phauorinus cõſultus a me ſup officio iudicis. Cap. ii. Vo primũ tempore a prætoribus lectus in iudices ſum: ut iudicia: quæ appel q lantur priuata: ſuſciperẽ: libros utriuſq; linguæ de officio iudicis ſcriptos con- quiſiui: ut homo adoleſcẽs a poetaꝶ fabulis:& rhetorum epilogis: ad iudican das lites uocatus rem iudiciariam: quoniã uociscut dicitur)uiuæ penuria erat ex mul tis ꝙ aiũt magiſtris cognoſcerẽ. Atq; in reꝶ quidẽ diffiſionibus cõperẽdinationibuſq; & alis quibuſdã legitimis rebus: ex pla lege iulia:& ex Sabini Maſurii:& ex quorũ- dã alioꝶ iuriſperitorũ cõmẽtarii cõmoniti:& adminiculati ſumus. In his aũt quæ exi/ ſtere ſolent: negociorum ambagibus:& in ancipiti rationũ diuerſaꝶ circũſtãtia: nihil quicquã nos huiuſcemòdi libri ĩuuerunt. Nam& ſi cõſilia iudicibus ex præſentiũ cau ſarũ itatu capiẽda ſunt: generalia tamẽ quædã præmonita& p̃cepta ſunt: quibus ante cauſam: pᷣ muniti iudex: præparariq; ad incertos caſus futuraꝶ difficultatum debeat: ſicut illa mihi tunc accidit inexplicabilis reperiendæ ſententiæ ambiguitas. Petebatur
apud me pecunia: quæ dicgbat᷑ data numerataq;: ſed qui petebat: neq; tabulis neq; te-
ſtibus id factum docebat:& argumentis admodum exilibus nitebatur. Sed eum con ſtabat uiꝶeſſe ferme bonũ: notæ& expertæ fidei:& uitæ inculpatiſſimæ. Multaq;& il uſtria exempla probitatis ſinceritatiſq; eius expromebant᷑: lum aũt unde petebatur hoĩem eſſe nõ bonæ rei: uitaq; turpi& ſordida cõuictumqʒuulgo in mendaciis:plenũ qʒeſſe ꝑfidiaꝶ& fraudũ oſtendeba. Is tamẽ cũ ſuis multis patronis clamitabat. Pro bati apud me debere pecuniã datã cõſuetis modis: expẽſi latiõe mẽſæ rõnibus chiro⸗ graphi echibitione: tabulaꝶ obſignatione: teſtiũ interceſſione. Ex ꝗbus obus li nulla re ꝓbaret᷑: dimitti iã ſane oportere& aduerſariũ de calũnia dãnari. Q uod de utriuſqʒ autẽ uita: atq; factis diceret᷑: fruſtra idfieri atq; dici. Rẽ enim de petenda pecunia apd iudicẽ priuatũ agi: nõ apud cenſores de moribus. T unc ibi amici mei quos 8 in coniiliũ uiri exercitati: atq; in patrociniis& i operis fori celebres: ſemperq; ſe circũ undiq; diſtrahentibus cauꝗs feſtinãces: nõ ſedẽdũ diutius: ac nihil eſſe dubiũ dicebãt qu abſoluẽ dus foret quẽ accepiſſe pecuniam: nulla ꝓbatõe lolẽni docebat᷑.· Sed enim ego homines quua cõliderabam alterũ fidei:alterum ptobri plenum ſ purciſſimæq;
*

LIBER
uitæ: ac defamatiſſimæ:nequaꝗᷓ adduci potui ad abſoluendũ: iuſſi igitur diẽ diffindi: atq; inde a ſubſelliis pergo ire ad Phauorinũ philoſophũ: quum meo tẽpore Romæ plurimum lectabar. Ac de hoĩbus: q̃ apud me dicta fuerant: uti res erat: narro omnia Ac peto: ut& ipſum illud in quo hærebã:& cætera ẽt qua obſeruanda mihi forent in officio iudicis: faceret me ut eaꝶ reꝶ eſſem prudentior. Tũ Phauorinus religione illa cõtationis& ſolicitudinis noſtræ cõprobata: id quidẽ inquit ſuper quo nũc deliberas uideri põt ſpecie tenui paruaq; ec. Sed ſi de omni quoqʒofficio iudicis præire tibi me uis: nequaꝗᷓ ẽ uel loci huius: uel temporis. Eſt. n. diſceptatio iſta multiiugæ& ſmuoſæ q̃ſtionis multaq;& anxia cura:& circũſpiciẽtia indigẽs. Nam ut pauca tibi nunc quæ ſtionũ capita attingã: iã omnium primum hoc de iudicis officio qᷓritur. Si iudex for- te uel ſciat ſuper qua re apud eũ litigatur. Eaq; res uni ei priuſꝗᷓ agi cœpta:& in iudiciũ deducta ſit: ex alio quodã negocio caſuq; aliquo cognita liquido& comperta lit. Neqʒ id tñ in agenda cauſa ꝓbatur. Oporteat ne eũ ſecundũ ea quæ ſciens uenit iudicare an ſecundũ ea quæ aguntur: id ẽt inquit ꝗᷓri ſolet: an deceat: an conueniet iudicii:cã iã co/ nita: ſi facultas elle uideat᷑ componendi negocii officio paulilper iudicis dilato cõis amicitiæ& quaſi pacificatoris partes recipere. Atq; illud amplius ambigi: ac dubita- ri ſcio debeat ne iudex intercognoſcendũ ea q̃ dicto:quæſitoq; opus eſt dicere& quæ/ rere: ẽt ſi cuius ea dici qͥriq; intereſt neq; dicat: neq; poſtulet. Patrocinari. n. ꝓrſus hoc eſſe aiunt non iudicare. Præter hæc ſuper ea quoq; re diſſentitur. An ex uſu exq; offi/ cio ſit iudicis rem cauſamqʒ de qua cognoſcit: interlocutionibus ſuis ita exptimere: cõ ſignareq; ut anteq; ſententiæ tẽpus ex is: quæ apud eum in præſens confuſe uarieq; di/ cunt᷑: perinde ut quoq; in loco ac tẽpore mouet᷑: ſigna& indicia faciat motus atq; ſen ſus ſui. Nam qui iudices inquit acres: atq; celebres uidẽtur: nõ aliter exiſtimant rem: ꝗᷓ de. indagari cõprehendiq; poſſe: niſi is qui iudicat crebris interrogationibus: ne ceſſariiſq; interlocutionibus:& ſuos ſenſus aperiat:& litigantiũ deprehendat. Contra aũt qui ſedatiores& grauiores putant᷑: negãtiudicẽ debere ante ſentẽtiam: dum cauſa utrinq; agitat:quotiẽs aliqua re ꝓpoſita motus eſt: totiẽs ſignificare quid ſentiat. Euẽ tut n. aiũt: ut qa pro uarietate ꝓpoſitionũ: argu mẽtorũq; alius: atq; alius:motus ani/ mi patiẽdus eſtaliter. atq; aliter eadẽ in cauſa: eodẽq; in tẽpore ſentire:& ſterloqui ui⸗ deatur. Sed de his inꝗᷓt& cæteris huiu ſcemodi iudicialis officii be nos poſt hac: quũ erit ociũ dicere ꝗᷓd ſentiamus: conabimur& præcepta Elii Tuberonis ſuper officio iudicis quæ nuperrime legi recẽſebimus. Q d aũt ad pecuniã ꝑtinet: quã apud iudicem peti dixiſti ſuadeo hercſe tibi utare. M. Catonis prudẽtiſſimi uiri cõſilio: qui ĩ oratiõe quã pro. L. Turio cõtra Cn. Geliũ dixit: ita eẽ moribo maiorũ traditũ ait: ob- ſeruatũq; ut ſiquod inter duos actũ ẽ: neq; tabulis: neq; teſtibus planũ fieri poſſit: Tũ apud iudicẽ ꝗ de eare cognoſcetet: uter ex iis uir melior eſſet quæreretur. Et ſi pares eſ ſent: ſiue boni pariter ſiue mali: tum illi unde petitur crederetur: ac ſecundum eum iu- dicaretur. In hac aũt cauſa de qua tu ambigis optimus eſt qui petit. Vnde petitur de- terrimus:& res eſt inter duos acta ſine teſtibus Eas igitur& credas ei qui petit. Condẽ neſq; eũ: de quo petitur: quoniã ſicuti dicis duo pares non ſunt:& qui petit melior eſt. Hoc ꝗdẽ mihi tũ Phauorinus ut uirũ philoſophum decur ſuaſit. Sed maius ego alti uſq; id eſſe exiſtimaui: ꝗᷓ quod meæ ætati& mediocritati conueniret: ut cognouiſſe& cõdẽnaſſe de moribus: nd de ꝓbatiõibus rei geſtæ uideret:ut abſoluerẽ tamẽ ĩducere in au mnm

„„
7 n
A*
DECIM VSS VARTVS LXXXIIII in animũ nõ quiui:& ꝓpterea iuraui mihi nõ liquere: atq; ita ĩudicatui lo ſolutus ſum uerba ex oratione. M. Catonis cuius commeminit phauorinus: hæc ſunt. Atq; ego a maioribus memoria ſic accipi. Si quis ꝗd alter ab altero pateret ſi ambo pares eẽnt. ſi- ue boni: ſiue mali eſſent: ꝙ duo res geſſiſſent uti teſtes nõ iutereſſent: illi unde petitur ei potius credendũ eſſe. Nũc ſi ſpõſionẽ feciſſet Gelius cum Turio: ni uir melior eſſet Gelius ꝗᷓ Jurius: nemo opinor tam inſanus eſlet qui iudicaret meliorẽ eẽ Geliũ ꝗ Tu rium. Si nõ melior eſt gelius I urio: potius oportet credi unde petitur.
An æmuli: infenũiq; inter ſeſe fuerint Renophon& Plato. Cap. iii. Vide Xenophontis Platoniſq; uita:& moribus pluraq; omnia exquilitiſſime q ſcriplet̃:ñ abfuiſſe ab eis motus quoſdã tacitos& occultos ſimultatis:& æmu
latiõis mutuæ putauere:& eius rei argumẽta quædã cõiectorie ex eoꝶ ſcriptis Platöis tulerunt. Ea ſunt ꝓfecto eiuſcemodi: quod neq; a Platone in tot numero libris men/ Ze dio uſq facta ſt Renophontis: neq; itẽ cõtra ab eo Platonis in ſuis libris quanꝗᷓ uterq; nophõ-
ac maxime Plato cõpluriũ Socratis ſectatorum in ſermõibus quo ſcripſit cõmeminit. ij Id ẽt eſſe nõ ſinceræ: neq; amicæ uolũtatis iudiciũ credidere: ꝙ Renophon inclyto illi 3
7
operi Platonis: quod de optimo ſtatu reipublicæ ciu tatiſq; adminiſtrandæ ſcriptum eſt lectis ex eo duobus fere libris: qui primi in uulgus exierãt: oppoſuit cõtra: conſcri pſitq; diuerſum* adminiſtrationis genus: qd c Asico po. i. inſtitutõis Cy⸗ ri inſcriptũ eſt. eo facto ſcriptoq; eius uſq; adeo ꝑmotũ eſſe Platonẽ ferũt ut quodã in libro mẽtiõe Cyri regis habita retractãdi: leuãdiq; eius opis gratia: uigꝶ quidẽ Cyrum uanũ& ſtrenuũ fuiſſe dixerit ci Atico Aoαπνοενοναfipr i xo D. i. inſtitu tionẽ ãt minime recte attigiſſe. Hæc. n. uerba ſunt de Cyro Platonis. Præterea putant id quoq; ad iſta q dixi: accedere q; Renophon in libris: quos dictoꝶ ac factoꝶ ſocra/ tis cõmẽtarios cõpoſuit: negat ſocratẽ de cœli atq; naturæ cauſis rõibuſq; unꝗᷓ diſ putaſ ſe. Ac ne diſciplinas ꝗdẽ cæteras: q 4 uur. i. diſciplinas græci appellãt: qͥ ad bene beateq; uiuẽdũ nõ pgerẽt: aut attigiſſe: aut cõprobaſſe. Iccirco turpiter eos mẽtiri di dit: c diſſertationes iſtiuſmodi Socrati attribuerẽt. hæc aũt inqunt Renophon quum ſeripſit: Platonẽ uidelicet notat: in euius libris ſocrates de phyſica& muſica& geome tria diſſerit. Sed. n. de ueris optimis& grauiſſimis: ſi credẽdũ hoc: aut auſpicandũ fu it: cãm eqdẽ eẽ ar tror nõ obtrectatõis: neqʒ iuidiæ: neq; de gloria maiore pariẽda cer tationis. oc. n. pcul a maioribus philoſophiæ abſunt: ĩ ꝗbus illi duo oĩum judicio ex celluere: quæ igit᷑ eſt iſtius opi nionis ratio. Hæc fecto eſt: eqparatio ipſa plerũq;& parilitas uirtutũ iter ſeſe cõſimiliũ:ẽt ſi cõtẽtõis ſtudſeiĩ& uolũtas abeſt: ſpẽm iñ æmu atõis creat. Nã quũ ingenia qdã magna duoꝶ pluriũue in eiuſdẽ rei ſtudio illuſtrium laut pari ſunt fama: aut ꝓxima: orit apud diuerſos fautores eogꝶ iduſtriæ: laudiſq; æſti mãdæ cõtẽtio. Tũ poſtea ex alieno certamĩe ad eos quoq; ipſos cõtagiũ eertatõis aſpi rat. Curſuſq; eoꝶ ad eãdẽ uirtutis calcẽ pgẽtiũ: qñ eſt cõpat uel ambiguus in æmulan di ſoſpitões nõ ſuo ſed fauẽtiũ ſtudio delabit᷑ Proinde igit᷑& Renophon:& Plato ſo- craticæ amqnitatis duo lumina: certare: æmulariq; inter ſeſe exiſtimati ſunt: quia de is apud alios uter eſſet exuperãtior certabatur. Et quia duæ eminentiæ quum ſimul ĩũ ctæ ia arduum nitantur ſimulacrum quoddam contentionis æmulæ pariunt.
Q uod apte Chryſippus:& graphice imaginem iuſtitiæ mudolis coloribuſq; uer⸗
77
borum depinxit. Cap, iii.
*

——
3 N ———
1 1 Egregi⸗/
us
LIBER Ondigne me hercle:& cõdecore Chryſippus in libroꝶ: qui iſcribunt᷑ cpi c
e Ao. xi u Ao. i. de honeſto& uoluptate prio. Os& oculos iuſtitiæ: uul/ tũ q eius ſeueris atq; uenerãdis uerboꝶ coloribus depinxit: facit ꝗppe imagi-
Iuſtitiæ nẽ iuſtitiæ:fieriqʒ ſolitã eſſe dicit a pictoribus: rhetoribuſ q; antiqoribus ad hũc ferme imago modum. Forma atq; filo originali: aſpectu uehemẽti& formidabili luminibus oculo
rum acribus neq; humilis: neq; atroci: ſed reuerẽdæ cuiuſdã triſtitiæ dignitate. Ex ima ginis i ſtius ſignificatõe intelligi uoluit iud icẽ:qui iuſtitiæ anti ſtes eſt oportere eẽ gra⸗ u: ſanctũ: ſeueg: incorruptũ: inadulabilẽ:cõtta ĩprobos nocẽteſq; ĩmiſericordẽ atq; inexorabilẽ: erectũ atq; arduũ& potentẽ ui& maieſtate æquitatis: ueritatiſq; terrilicũ Verba ipſa Chryſippi de iuſtitia ſeripta hæc ſunt. xp ᶶ̈ AE EN AE ET K ra d οον f ανατ i ονοοοσSeαναl ,h ,Ve pe Al Aoα roi αανοοpꝙ Void un AS ονοννεα HN TSO EE¹—. AO, αννενv di ur O Aαννννπ νẽm¶ D νẽ,HLvv r ro¹οονο oοασ ανο A οã o e op pe KH ονννeao ev uααro o ονοννο Hey ro EA Aop O SAN e o¹⁰ν. αAAðõiα οο eνπνο· fH— As Aicα,iq g r poig:οα: ideſt dt uirgo eſſe indicio eã eſſe incorruptã. iĩprobis nunꝗᷓ cõ cedere:nõ ſermões blãdos:nõ purgationẽ: nõ deprecationẽ᷑: nõ adulationẽ: nõ deniq; qeqᷓ aliud pati: Quas ob res merito triſtis ẽt pingit᷑: uultu graui: aſpectucõtẽto& tor uo: ut iniuſtis terrorẽ ĩcutiat: iuſtis fiduciã pᷣbeat qñ huiuſcemodi facies iuſtis grata: ĩ iuſtis moleſta ſit. Hæc uerba Chryſippi: eo ẽt magis ponẽda exiſtimaur: ut prompta atq; expoſita ad cõſiderãdũ iudicãdũq; ſint. quoniã legẽtibus nobis ea delicatiores qui dym diſciplinaꝶ philoſophi: ſeuitiæ imagint᷑ iſtam eſſe non iuſtitiæ dixerunt. Lis atq; contentio grammaticorum Rome illuſtrium enarrata ſuper caſu uocati- uo uocabuli: quod eſt egregius. Cap. v. Efeſſus ego quondam ex diutina commentatione laxandi leuãdiq; animi gra d tia in Agrippæ cãpo deambulabam. Atq; ibi duos forte grammaticos conſpi- catus: non parui in urbe Roma nominis:certationi eorum acerrime affui:quũ alter in caſu uocatiuo uir egregi dicẽdum contenderet: alter uir Sage Ratio autem eius qui egregi oporteredici cenſebat huiuſcemodi fuit: quæcunq; quit nomina: ſeu uocabula rectocaſu numero ſingulari: us ſyllaba ſiniuntur: in quibus ante ultimã ſyl labam poſita eſt i littera ea oĩa:caſu uocatiuo i littera terminantur: ut celius celi: modi/ us modi:tertius terti:accius acci itius titi:& ſimilia omnia: ſic igitur egregius: quoniã us ſyllaba in caſu nominandi finit᷑ eamq; ſyllabam præcedit i littera: habere debebit ĩ caſu uocandii litteram extremam:& ĩccirco egregi non egregie rectius dicetur. Nani diuus:& riuus.& cliuus: non us ſyllaba terminant: ſed ea quæ per duo u ſcribenda eſt Propter cuius ſyllabæ ſonum declarandum: reperta erat noua Ira. f. quæ digamma ap pellabat᷑. Hoc ubi ille alter audiuit. O inquit egregie grammatice: uel ſi id mauis egre güſſime: dic oro te: inſcius:& impius:& ſobrius:& ebrius:& ꝓprius:& ꝓpitius:& an/ xius:& cõtrarius:quæ us ſyllaba finiunt᷑:ĩ ꝗbus ante ultimã ſyllabã i littera eſt: quem caſum uocandi habent. Me omni pudor& uerecundia tenęt pronunciare ea ſecũdam tuã diffinitionẽ̃. Sed quũ ille pauliſper oppoſitu hoꝶ uo rabuloꝶ cõmotus reticuiſſet & mox tamẽ ſe collegiſſet eandẽq; illam: quã definierat: regulam retineret:& propu/ gnaret:

„
r r
X 5 n r
1
DECIMVSGVARTVS LXXXV
gnaret: diceret& propriũ:& propi tiũ:& anxium& contrerium ĩtidem in caſu uoca tiuo dicendũ: quia& aduerſarius:& extrarius ita diceretur: iciſum quoq;& impium: & ebriũ:& ſobriũ: inſolẽtius quidẽ paulo: ſed rectius: pi litterã nõ per e in caſu eodem pronunciandũ eaq; inter eos cõtentio longius duceretur: nõ arbitratus ego operæpre cium eſſe:eadẽ hæc iſta diuitus audite: clamantes com pugnanteſq; illos reliqui. Cuiuſmodi ſint quæ ſpeciẽ doctrinaꝶ habeant: ſed neq; delectẽt: neq; utilia ſint: at q; inibi de uocabulis ſingularium urbium regionũq; immutatis. Cap. vi. Omo nobis faniliaris in litteraꝶ cultu nõ ignobilis: magnãq; ætatis partẽ in li h bris uerſatus adiutũ inꝗt ornatũq; uolo ire noctes tuas:& ſimul dat mihi libꝶ rãdi uolumĩe doctrinis origeniscut ipſe dicebat p ſcatentẽ: quẽ elaboratũ ſi-⸗ bi eſſe ait ex multis:& uariis:& remotis lectiõibus: ut ex eo ſumerẽquaꝝ liberet: rerũ memoria dignaꝶ. Accipio cupidus& libẽs tanꝗᷓ ſi copiæ cornu nactus eẽm:& recon- do me penitus: ut arbitris legã. At ꝗͥ ſcripta erant: proh luppiter: mera miracula. Q uo noĩe fuerit ꝗ primus grãmaticus appellatꝰ. Et quot fuerint Pythagoræ nobiles: quot Hippocratẽs:& cuiuſmõi Hom. dicat i Vlyxisdomo oeρDE O. i. ſrẽes. Quãobcau ſam Thelamachus cubans iunctũ ſibi cubãtẽ Piſiſtratũ: nõ manu attigerit: ſed pedis ictu excitqrit sup id. i. Euryclia IThelemachũ: quo gne clauſtri incluſerit:& qua ꝑꝑidẽ poeta 101 nõ norit oleum: ex roſa norit. Atq; illud ẽt ſcriptũ fuit. q̃ voĩa fuerint locioꝶ Vyxis: ꝗ a Sylla rapti laceratiq; ſunt: utꝶ em Tnęoοοοτντεοτν i. iteriore mari VIyxes errauerit or cpi ß i. iuxta ariſtarchũ: an ev Tec HH. i. in exteriore iuxta Craterẽ. Id ẽt iſtic ſcriptũ fuit:q ſint apud Home. uerſus ioo. i. pares& quoꝶ ibi noĩum repiant᷑ cx. i. capita& priæ uerſuũ lr̃æ. Et quis adeo uerſus ſit:qꝗ p ſingula uocabula ſingulis lyllabis ĩcreſcat. Ac deide ꝗᷓ ratiõe dicit ſingu las pecudes i ſingulos ãnos terna parere. Etexqnq; opimẽtis quibo Achillis clydeꝰ mu
nitus ẽ:qd factũ ex auro ẽ ſummũ ſit an mediũ.· Et pᷓterea quibo urbibo: regiõibuſq; uo
cabula iã mutata ſint. Q d boetia añ appellata fuerit aonia. Q dægyptus aeria dicta ẽ. ꝗcreta eodẽ 8 noĩe aeria dicta. Q d attica quer i. ore& acta apud poetã. d corĩthꝰ ephyre. Q ö Qdcyrus ſarra. uod thracia ante ſython dicta ſit. Q uod ſeſtũ d Aον. id⸗ eſt Neptũniũ& lotus Neptũni. Hæc atq; itẽ alia multa iſtiuſmõi ſcripta ĩ eo libro fue rant. O uæ quũ ſtati ꝓperãs redderẽ dy ci. i. ꝓficiat tibi inqᷓ indoctiſſime uirogę A i. i. huius multiuagæ diſciplinæ gratia:& ſibe hunc opulẽtiſſi/ mum recipe: nil prorſi us ad noſtras pauperrimas littœras cõgruẽtẽ. Nam meæ noctes qua in ſtructũ:ornatũq; iſti: de uno maxime illo uerſus Homeri quærũt quẽ Socrates
pro oibus ſemper rebus ſibi eſſe cordi dicebat. oritoi e use J pDiοi ατενο a Oονꝰ
e tet det ci. i. ædibus in noſtris: quæ recta aut parua gerantur. uod. m. Varro. Cn. Pompeio conſuli primum deſignato commentarium dedit quem appellauit iple iſagogicum de officio ſenatus habendi. Cap. vii. N. Põpeio cõſulatus primus cũ. m. Craſſo deſignatus ẽ̃: eũ magiſtratũ Põpe/ c nñus quũ initurus foret quoniã per militiæ tẽpora ſenatus habẽdi cõſulẽdiq; reg expers humanaꝶe fgit.m NVarronẽ familiarẽ ſuũ rogauit: uti cõmentariũ face ret eic Vico. i. intoductorium. Sic. n. Varro ipſe appellat: ex quo diſceret quod farere: dicereq; deberet quũ ſenatũ cõſuleret: eũ libꝶ cõmẽtarium: quẽ ſuper ea re Põ
P
*
macedõis ora: M ud. i. ematia. Q dtheſſalia cααονiα. j. emoia

LIBER peio ſecerat. periſſe Varro ait in litterĩs:quas ad Oppianũ dedit: quæ ſunt in libro epi- ſtolicaꝶ q̃ſtionum. iii. in ꝗbus litteris quoniã q ante ſcripſerat nõ cõparebãt docẽt rur ſum multa adtã rẽ ducẽtia. Primũ ibi põit ꝗ fuerint: ꝑquos more maioꝶ ſenatus habe ri ſoleret: eoſq; nominat: dictatorẽ: cõſules: prætores: trib. ple. interregẽ: præfectũ ur- bi: neq; ali p̃ter hos ius fuiſſe dixit facere ſenatuſcõſultũ. Quotiẽs uſu ueniſſet ut oẽs iſti magiſtratus eodẽ tpe romæ eſſent: tũ quo ſupra ordĩe ſcripti eẽnt: qui eoꝶ prior ali is cẽt: e potiſſimũ ſenatuſcõſulẽdi ius fuiſſe. Addit deĩde extra ordinario iure tribũos quꝭq; militares: ꝗ ꝓ cõſulibus fuiſſent. Itẽ decẽuiros: ꝗbus impium cõſulare tũ eſſet: Itẽ trĩũuiros reipu. cõſtituendæ cã creatos: ius conſulẽdi ſenatũ habuiſſe. Poſtca ſcri⸗ i de interceſſionibus. dixitq; intercedẽdi ne ſenatuſcõſultũ fieret ius fuiſſe iis ſolis: e eadẽ poteſtate q̃ ii: qui ſenatuſcõſultũ facere uellẽt: maioteue eſſent. Iũ aſcripſit de lo cis in quibus ſenatuſcõſultũ fieri iure poſſet: docuitq;: conſirmauitq; niſi in loco pau- gures cõſtituto: qd tẽplum appellaret᷑ ſenatuſcõſultũ factũ et: iuſtũ id nõ fuiſſe: pro p̃terea& ĩ curia hoſtilia:& in põpeia:& poſt in julia: quũ profana ea loca fuiſſẽt: tẽpla eſſe p augures cõſtituta: ut in iis ſenatuſcõſulta more maioꝶ iuſta fieri poſſent. Interq; id quoq; ſcriptũ relinquit: nõ oĩs ædes ſacras tẽpla eſſe: Ac ne eadẽ quidẽ Veſtæ tẽplũ eſſe. Poſthæc deinceps dicit ſenatiſcõſultũ ante exortũ: aut poſt occaſũ ſolẽ factũ ratũ nõ fuiſſe. Opus ẽt cẽſoꝶ feciſſe exiſtimatos per quos eo tꝑe ſenatuſconſultũ factũ eẽt. Docet deinde inibi multa: quibus diebus haberi ſenatũ ius nõ ſit: ĩmolareq; hoſtiã pri us: auſpicariq; debere qui ſenatum habiturus eſſet. De rebus quoq; diuinis priuſꝗ hu manis ad ſenatũ referẽdum t. Tũ porro referri oportere: aut infinite de republica: aut de ſingulis rebus finite. Senatus quoq; conſultum fieri duobus modis: Aut ꝑdiſceſſio nem: ſi conſentiret᷑: aut ſi res dubia eſſet: per ſingulorum ſententias exquiſitas: ſingu- los autem debere conſuli gradatim. Incipitq; a conſulari gradu: ex quo gradu ſemper quidem antea primum rogari ſolitum: qui princeps in ſenatum lectus eſſet. Tum au tem quum hæc ſeriberet: nouum morem inſtitutum refert per ambitionem gratiamq; ut is primum rogaretut: quem rogare uellet: qui haberet ſenatũ: dum is tamẽ ex gra- du conſulari eſſet: ptæter hæc de pignore quoq; capiendo diſſerit deq; mulcta dicẽda ſenatori: qui quũ in ſenatum uenire deberet: nõ adeſſet. Hæc& alia quædã id genus ĩ libro: quo ſupra dixi. m. Varro in epiſtola ad Oppianũ ſcripta exec utus. Sed quod ait ſenatuſcõſultum duobus modis fieri ſolere: aut cõquiſitis ſentẽtiis: aut per diſceſſionẽ paꝶ cõuenire uidetur cũ eo. quod Atteius Capito in cõiectaneis ſcriptũ reliquit. Nã in libro. cclviii. Tuberonẽ dicere æit nullum ſenatuſconſultum fieri poſſe: nõ diſceſliõe facta. Quia in omnibus ſenatuſconſultis ẽc in is: quæ per relationem fierent diſceſſio eſſet neceſſaria. Idq; ipſe Capito uerum eſſe affirmat: ſed de hac oĩ re alio ĩ loco pleniꝰ accuratiuſqʒ nos memini ſcribere. uæũtum eſſe diſſenſumq; an præfectus latinarum cauſa creatus ius ſenatus con uocandi:conſulendiq; habeat. Cap. viii. Ræfectũ urbi latinaꝶ cauſa relictũ: ſenatũ habere poſſe Mutius negat: quoni am ne ſenator quidẽ ſit: neq; ius habeat ſentẽtiæ dicendæ: quũ ex ea ætate p̃fe/ ctus fiat quæ nõ ſit ſenatoria. M. ãt Varro in. iii. epiſtolicaꝑ quæſtionũ& At teius Capito in coiectaneaꝶ. cclviiii. ius eſſe præfecto ſenatus habẽdi dicunt. Deq; ea re aſſenſum. Capitonem I uberoni: contra ſententiam Muti refert. Nanq;& tribu- nis inquit

r
*
4 *
Ddr
—
8
DECIMVSQVINTVS LXXXVI
nis inquit plebis ſenatus habẽdi ius erat: qᷓqᷓ ſenatores nõ eſſent ante atimũ ple biſcitũ.
AVLIGELII NOCTIIVM AI TICARVMͤ COMMENT ARI LIBER VINI VSDECIMVS. din. Q· Cla. annalibus ſcriptã ẽ li gnũ a lumine oblatũ non ardere. Cap. primũ. Eclamauerat antonius lulianus:rhetor præterꝗᷓ ſempalias: tum uero ri miũ quã delectabiliter& fœliciter ſunt enim ferme ſcolaſticæ iſtæ de- d clamationes: eiuſdẽ hoĩs eiuſdẽq; facũdiæ: non eiuſdẽ tamen quotidie fœlicitatis. Nos ergo familiares eius circunfuſi undiq; eũ ꝓſequeba- mur domũ quũ deinde ſubeuntis montẽ ciſpium cõſpicimus inſulam quandã ocupatã igni multis arduiſq; tabulatis editã& propinqua iam om nia flagrare uaſto incẽdio. I um quiſpiã ibi ex comitibus Iuliani. Magni inquit redditus urbanoꝶ prædioꝶ: ſed pericula ſunt longe maxima. Siqd autẽ poſſet remedii fore: ut ne tã aſſi/ due domus romæ arderẽt: uenũ hercle dediſſem res ruſticas:& urbicas emiſſem: atq; illi Iulianus læta: ut mos eius fuit: interfabulandũ uenuſtate. Si annalẽ inqt undeuice/ ſimũ. Q. Clau. legiſſes: optimi& ſiuceriſſimi ſeriptoris: docuiſſet te ꝓfecto Archela 4 us Regis Mithridatis p̃fectus:quã medela: quãq; ſolertia ignẽ defenderes: ut ne ulla 0 tua ædificat oe ligno correpta: atq; inſinuata flammis arderet: Percõtatus ego ſum qd ö eẽt illud miꝶ. Q uadrigarii repetit. In eo igit libro ſcriptũ inueni:quũ oppugnaret. L. Sylla in terra attica: Pireũ:& cõtra archeſaus regis Mithridatis præfectus ex eo oppi- do ꝓpugunaret: turrim ligneã defendẽdi gratia ſtructã: quũ exoĩ latere circũplexa igni foret: ardere nõ quiſſe: quod ab archelao a lumine oblita fuiſſet. uerba Q̃uadrigarii: ex eo libro hæc ſunt. Tũ Sylla conatus eſt:& tpe magno eduxit copias ut Archelai tur rim unã: quã ille inter poſuit: ligneã incenderet uenit: acceſſit: ligna ſubdidit: ſummo- uit græcos: gnẽ admouit: ſatis ſunt diu conati: nnnquã querũt iĩcendere. Ita Arche la/ us omnem materiam obliuerat a lumine. Q uod Sylla atq; milites emitabãtur.& poſt quã nõ ſuccendit: reduxit copias. Quod Plato in libris: quos de legibus cõpoſuit: largiores lætioreſq; ĩ cõuiuiis inui tatiunculis uini non inutiles eſſe exiſtimauerit. Cap. ii. Xinſula creta quiſpiã ætatẽ athenis agẽs. Platonicũ eſſe ſe philoſophum dice e bat:& uideèrier geſtiebat. Erat ãt nihili homo& nugator: atq; in græce facun- diæ gloria iactabundus. Præterea uini libidine aduſq; ludibria ebrioſus. Is ĩ cõ uiuis iuuenũ: quæ agitare athenis hebdomadibus lunæ ſolenne nobis fuit ſimul atq; modus epulis factus& utiles delectabileſq; ſermonè cœperãt: tum ſilentio ad audiẽ- dũ petito loꝗ cœptabat. Atq; id genus: uili& icondita uerboꝶ caterua: hortabatur oẽs ad bibendum. Idq; ſe facere ex decreto Platonico p̃dicabat: tanquã Plato in libris quos de legibus compoſuit: laudes ebrictatis copioſiſſime ſcripſiſſet: utilemq; eam cſſe bõis & fortibus uiris cenſuiſſet: Ac ſimul inter eiuſmodi orationẽ crebris:& ingentibus po culis omne ingenium ingurgitabat. Fomitem eſſe quendam dicens& incitabulũ ĩge- nii: uirtutiſq;:ſi mens& corpus hominis uino flagraret. Sed. n Plato in primo:& in ſe cundo de legibus: uno ut ille nebulo opinabat zebrietatem iſtam turpiſſimã: quæ la/ befacere:& minuere hoĩum mentes ſolct laudai it Sed hanc largiorè pat lo iucundio tẽq; uini inuitationẽ: quæ fieret ſub ꝗbuſdã ꝗ̃ſ arbitris:& mogiſtris cõuiuioꝶ ſobris 4 nõ ĩprobauit. Nã& modicis modeſtiſq; iaterbibendũ remiſſionibus refici: itegrariq; 6
5 P u
ciſpius mons 1 0

—
LIBER
ais: ad inſtaurãda ſobrĩetatis officia exiſtimauit: redditq; eos ſenſim lætiores: atq; ad intẽtiones rurſum capiẽdas fieri habiliores. Et ſimul ſiqui penitus in iis affectionũ cu piditatumq; errores jueſſent: quos aliquis pudor reuerẽs cõcelaret ea oĩa ſine graui pe riculo libertate per uinũ data detegi:& ad corrigendũ: medẽdumq; fieri oppottũiora. atq; ẽt hoc Plato ibidem dicit: nõ defugiendas eſſe: neqʒ; reſpuendas huiuſcemodi exer citatiões: aduerſum ꝓpuliandã uini uſolentiã. Neq; ullũ unꝗᷓ continentẽ ꝓrſus ac tem
perãtẽ ſatis fideliter uiſum eſſe: cuius uita uictuſq; nõ inter ipla erroꝶ ꝑicula:& in me⸗
diis uoluptatũ illecebris explorata ſit. Nã cui libẽtiæ gratiæq; oẽs conuiuioꝶ incogni⸗/ tæ ſint: quiq; illarum omnino expers ſit. gi eũ forte ad participadas eiuſmodi uolupta tes: aut uoluntas tulerit: aut caſus ĩduxerĩt: aut neceſſitas cõpulerit: deliniri plerunq;& capi Neq; mentẽ aĩumq; eius cõſiſtere: ſed ui quadã noua ictũ label cere. Cõgrediẽdũ igit cenſuit:& tanꝗᷓ in acie quædã cũ uoluptariis rebus: cũq; iſta uini licẽtia cominus decernẽdũ aut aduerſũ eas: nõ fuga ſimus tuti nec abſentia: ſed uigore aĩ:& cõſtanti p ſentia: moderatoq; uſu tẽperantiã: continentiãq; tueamur:& calefacto ſimul: refotoq; animo: ſiqd in eo: uel frigidæ triſtitiæ:uel torpentis uerecundiæ fuerit:diluamus- uod. M. Cice. de ꝑticula iſta ſenſerit: ſcripſeritq; q præpoſita ẽ uerbis aufugio& aufero. Et an in uerbo autumo: eadẽ iſta hæc p̃poſitio eſſe uideri debeat. Cap. iii. Egimus libꝶ Ciperonis: qui inſcriptus ᷑ orator: In eo libro Cicero quũ dixiſſet
Aufu/] uerba hæc: aufugio:& aufero: cõpoſita quidẽ᷑ eſſe ex præpoſitione ab:& ex uer
gio.
bis fugio:& fero: ſed eã præpoſitionẽ: quo fieret uox pronunciatu: audituq; le
Aufero nior: uerſam mutatãq; eſſe in au ſyllabã: cœptũq; eſſe dici aufugio:& aufero ꝓ abfu-
Autu/ mo.
vẽtidi/ us baſ/
ſus.
gio:& abfero. Cũ hoc inꝗᷓ ita dixiſle: tum poſtea ibidem ſuꝑ eadẽ particula ita ſcripſit. Hæc inquit præpolitio: præter hæc duo uerba:nullo alio in uerbo reperietur. Inueni- mus ãt in cõmentario nigidiano uerbũ autumo compoſitũ ex ab præpoſitionc:& uer- bo æſtimo:: dictumq; interciſe: autumo: quaſi abæſtimo: quod ſignificaret totum æſti mo tanꝗᷓ obnumero. Sed quod ſit cum honore multo dictũ. P: Nigidii hominis erudi tiſſimi audacius hoc: argutiuſq; eſſe uidet᷑:ꝗᷓ uerius: Autumo n. non id ſolum ſignifi⸗ cat: ſed& dico& opinor& cẽſeo: cum quibus uerbis præpoſitio iſta: neq; cohærentia uocis: neqʒ ſignificatione ſententiæ cõuenit. Præterea uir acerrimæ in ſtudio litteraꝶ li centiæ. M. Tullius: nõ ſola eſſe hæc duo uerba dixiſſet: ſi reperiri poſſe ullum tertium Sed illud magis qͥri inſpiciq; dignũ t: uerſa ne ſit& mutata ab præpoſitio in au ſyllabã ꝑp lenitatẽ uocis: an potius an particula ſua ſit ppria origine:& ꝑinde ut pleræq; aliæ p poſitiones a græcis: ita hæc quoq; inde accepta ſit:ſicuti ẽ in illo uerſu Homeri. af rν cpr EON Keel f AS ipicy. ap œν]. Prima ſupinarũt: nec uere: exuta dedere: Pellibus. abſq; ſono:& uocum turba. Hiſioria de Ventidio Baſſo ignobili homine: quem primum de partis triumphal- ſe memoriæ traditum eſt. Cap. iii. Nſermonibus nuꝑ fuit ſenioꝶ hoĩum:& eruditoꝶ multos in uetere memoria i altiſſimũ dignitatis gradũ aſcẽdiſſei gnobiliſſimos prius hoĩcs:& deſpicatiſſi⸗ mos. Nihil adeo tñ de quoꝗᷓ tantæ admiratiõi fuit: quantæ fuerunt quæ de Vẽ tidio Baſſo ſcripta ſunt. Eũ picẽtẽ fuiſſe genere:& loco humili:& matrẽ eius a Põpeio Strabõe Põpeii magni parte bello ſociaſiquo aſculanos ſubegit: captam cum ipo eſſe Mox triũphãte Põpeio Strabõe eũ quoq; puerũ inter cæteros ante currum impatoris f ö ſinu matris

*
DECIMVSQVINT VS LXXXVII
ſinu matris uectũ eſſe: Poſt quũ adoleuiſſet: uictũ libi ægre quæſiſſe:eũq; ſordide ĩue niſſe: cõparãdis mulis& uehiculis magiſtratibus qui ſortiti prouincias ſorẽt p̃ben da ublice cõduxiſſe. In iſto quæſtu notũ eſſe cœpiſſe. C. Cæſari:& cũ eo ꝓfectũ eſſe in gallias. um quia in ea ꝓuincia ſatis nauiter uerſatus eſſet:& deĩceps ciuili bello mã/ data ſibi pleraq; impigre:& ſtrenue feciſſet: nõ modo in amicitiã Cæſaris: ſed ex ea in ampliſſimũ quoq; ordinẽ ꝑueniſſe. Mox tribunũ quoq; plæbis: ac deinde prætorẽ crea tũ. Atq; in eo tẽpore iudicatũ eſſe a ſenatu hoſtẽ cũ. M. Antonio: Poſt uero coniunctis partibus: nõ priſtinã tantũ dignitatẽ recupaſſe: ſed põtificatũ: ac deide cõſulatũ quoq; adeptũ ec. Eãq; rẽ tã intollerater tuliſſe populũ romanũ:ꝗ Ventidiũ Baſſum memine rat curãdis mulis uectitaſſe: ut uulgo per uias urbis uerliculi præſcriberentur. Concurrite oẽs augures: auru ſpices. Portentum i nuſitatũ cõflatum eſt recens. Nam mulos qui fricabat: conſul factus eſt. Eundem Baſſum Suetonius Trãꝗllus p̃poſitum eſſe a. M. Antonio ꝓuinciis orient a libus: parthoſq; ĩ ſyriam introrumpẽtis:tribus ab eo prœliis fuſos ſcribit. Eũq; primũ oĩum de parthis triumphaſſe:& morte obita publico funere ſepultum eſſe. Verbum profligo a pleriſq; dici improprie inſciteq;. Cap. v. Icut alia uerbo pleraq;: ignoratiõe& inſcitia improbe dicẽtiũ: q nõ intelligant sdellexa& deprauata ſunt a rõne recta& cõſuetudine: ita huius quoq; uerbi qd ẽ pfligo: ſignificatio uerſa& corrupta ẽ. Nã quũ abaffligendo:& ad perniciẽ᷑ ꝓfligo. interitũc; ducẽdo inclinatũ id tractumq; ſit: ſempq; eo uerbo ꝗ diligenter locuti ſunt: ita uli ſint: ut ꝓfligare dicerẽt ꝓdigere& deperdere: ꝓfligataſq; res: quaſi ꝓflictas& ꝑ ditas appellarint: nunc audio ædificia& tẽpla& alia fere multa quæ prope abſoluta: ef fectaqʒ ſunt: in ꝓfligato eſſe dici: ipſaq; eſſe iam profligata. Q uapp urbaniſſime reſpõ diſſe prætorem nõ indoctum uit Barbaſculo quidam: ex aduocatoꝶ turba Sulpitius Apollinaris in quadã epiſtola ſcriptum reliquit. Nã quum ille inquit tabula audaculꝰ ita poſtulaſſet. uerbaq; ita feciſſet oĩa uir clariſſime negocia de quibus te cognituꝶ eẽ hodie diriſti: diligentia& uelocitate tua ꝓfligata ſuntſunum id ſolũ relictũè: de quo rogo audias. Tũ prætor ſatis ridicule: an illa negncia de quibus iã cognouiſſe me dicis profligata ſint equidẽ neſcio. hoc ãt negocium quod in tei ncidit: proculdubio ſiuẽ au diam ſiue nõ audiàm profligatum eſt. Q uod ſignificare autẽ uolunt qui profligatum dicunt: i qui latine locuti ſunt:nõ profligatũ ſed affectum dixerunt ſicut. M. Cicero ĩ Affecti oratione quã habuit de prouinciis cõlularibus: eius uerba hæc ſunt. Bellũ effectũ uide mus:& uere ut dicã pene cõfectum Itẽ infra. Nã ipiè Cæſar ꝗd eſt ꝙ ĩ mea prouincia cõmorari uelit niſi ut ea quæ per eũ effecta ſunt: ꝑfecta reipu· tradat: idẽ Cicero ĩ œco⸗ mico. Quũ uero affecta iã prope æſtate: uuas a lole miteſcere tempus eſt. In libro. M. Ciceronis de gloria ſecundo manifeſte eſt erratum in ea parte in ꝗᷓ ſcri⸗ ptum eſt ſuper Hectore& Aiace. Cap. vi. Nlibro. M. Tullii: qui ẽ ſecundus de gloria: m anifeſtus error ẽ nõ magnaæ rei. i. Quũ errorẽ᷑ eẽ poſſit agnoſcere nõ aliꝗs eruditog: ſed ꝗ tãtum legerit onοο⁰ ori. Homeri.. litterã.i. lib octauũ: quãobrẽ nõ cã id mirabamur erraſ le 8 5 5 l N cerõ in eam rẽ. M. Tulliũ. ꝗᷓ ndeſſe animaduerſum hoc poſtea correctumq; uel ab ip̃o: ucl 2585 2 a Tyrone liberto eius diligẽtiſſimo homine:& librorum patroni ſui ſtudi oſiſſimo: ita or n, ſcriptum in eodem libro eſt. iaxcũ Hectore: cõgrediens de pugnandi cauſa agit:
1 p 1iĩ

———
——
LIBER
ut ſepeliatur:ſi ſit forte uictus. Declaratq; ſe uelle ut ſuũ tumulum: multis etiam poſt ſeculis prætereuntes ſic loquant᷑. Hic ſitusẽ: uitæ iampridẽ lumina linquens.
ui quondam hectoreo perculſus concidit enſe.
Fabitur hoc aliquis: mea ſemper gloria uiuet. b
Huius autem ſententiæ uerſus: quos Cicero in linguã latinã uertit: nõ Aiax apud Ho/ merũ dicit: neq; Aiax ait ut ſepeliat᷑: ſed Hector dicit:& Hector de ſepultura agit: pri/ ul ſciat: an ſecum depugnandi cauſa congreſſusſit aiax.
c. Apo uννtοοα αιαν⏑D di αfνινννονννẽp.
dn or pνεDοννανννẽë‚ ref αAiuꝓõνο eννοp
coc ore rio epi ro Ae u eον οοο rf Ni.
Ecceuiri tumulum: qui pridem a lumine ceſſit.
Abſtulit hunc factis præclarum ſplendidus hector.
Quondam ita quis dicet: mea nunꝗᷓ gloria olebit.
Obſeruatum eſſe in ſenibus: ꝙ annum fere ætatis tertium& ſexageſimum agant: aut laboribus aut interritu aut clade aliqua inſignitum. Atqʒ inibi ſuper eadem obſer/ uatione exemplum appoſitum epiſtolæ diui auguſti ad Caium filium. Cap.vii.
Bſeruatũ in multa hominum memoria. expertũq; ẽ ſenioribus pleriſq; oĩbus
Annus o ſexageſimũtertiũ uitæ annũ cũ ꝑiculo& clade aliqua uenire: aut corpus mor/ ſexageſi biq; grauioris: aut uitæ interitus: aut animi ægritudinis. Propterea qui reꝶ uer
mus ter borũq; iſtiufmodl ſtudio tenent᷑ eũ ætatis annũ a ppellat x Alu pον 0. i. ſcalarium
tius.
Nocte quoq; iſta ꝓxima ſuꝑiore quũ libꝶ epiſtolaꝶ diui auguſti quas ad Caium ne/
Clima/ potẽ ſuũ ſcripſit legeremus: duceremurq; elegãtia orationis: neq; moroſa: neq; anxia: tericus. ſed facili hercle& limplici: idiplum in quadã epiſtola ſuꝑ eo anno ſcriptũ offendimus
Eiuſq; epiſtolæ exemplũ hoc ẽ. viii. cal. octobris. Aue mi Cai: meus Aſellius iucũdiſſi/ mus: quẽ ſemper mediuſfidius deſidero: quũ a me abes. Sed præcipue diebus talibus qualis eſt hodiernus: oculi me requirere meũ Caiũ: quẽ ubicunq; hoc die fuiſti: ſpero lætum& beniuolentem celebraſſe: quartũ& ſexageſimũ natalẽ meum: nam utuides Al uα H. i. ſcalariũ cõmunẽ ſenioꝶ oĩum tertium& ſexageſimum euaſimꝰ annũ Deos ãt oro: ut mihi quãtũcunq; ſupeſt tẽporis: id ſaluis uobis traducere liceat: in ſta⸗/ tu reip. fœliciſſimo q Apαπεονα οομ u νσwννναονMhQci Ac AEN ,“Ed. i. fortiter ac ui- riliter agentibus uobis: atq; luccedentibus ſuſcipientibuſq; ſtationem meam. Locus ex oratione Phauorini ueteris oratoris de cœnarum atq; luxuriæ exprobatio ne: qua uſus eſt: quum legem liciniam de ſumptu minuendo ſuaſit. Cap. viii. Vum legeremus orõnem ueterẽ phauorinĩ: nõ idiſerti uiri:quã orationẽ totã: q ut meminiſſe poſſemus: odio hercle iſtiuſmodi ſumptus atq; uictus ꝑdidicimꝰ Verba quæ appoſuimus Phauorini hæc ſunt. Præfecti popinæ atq; luxuriæ: negant cœnam lautã eſſe niſi quum libentiſſime edis: tũ auferat᷑& alia eſca melior at q; amplior ſuccẽturiet᷑: Is nũc flos cœnæ haberet᷑ inter iſtos:ꝗbus ſumptus& faſtidi⸗ um ꝓ facetiis ꝓcedit. Qui negãt ullã auẽ præter ficedulã: totã comeſſe oportere cæte raꝶ auiũ: atq; altilium: niſi tantũ apponat᷑ ut a cluniculis inferiore parte ſaturi fiant: cõ uiuium putant inopia ſordere: Supiorem ꝑtem auium atq; oltilium: ꝗ edunt: eos pala⸗ tũ nõ here. Si pportione creſcit luxuria:& debere epulas creſcere. Videte ꝗd relinqui tur: niſi ut elbe ſibi cœnas iubeãt ne edẽdo defatigent᷑: quãdo ſtratus auro: argẽ 8 do purpura

„
4.
*
1
DECIMVSQVINTVS LXXXVIIII
to:purpura: amplior aliquot hominibus: ꝗᷓ diis immortalibus adornantur. Q uod Cecilius poeta frontem genere uirili:nõ poetict᷑: ſed cum probatione& cũ analogia appellauit. Cap. ix. Ere ac diſerte Cecilius hoc in ſubditino ſcripſit. u Nuam i ſunt inimici peſſimi fronte hilaro. Corde triſti:quos neq; ut apprehendas: neq; ut mittas:ſcias. Hos ego uerſus quũ de quodã iſtiuſmodi homine ſermones eſſent in circulo forte iu uenũ eruditoꝶ dixi. Tũ de grãm aticorũ uulgo qui ſpiã nobiſcũ bi aſſiſtens non ſane ignobilis. Quãta inquit licẽtia: audaciaq; Cecilius hic fuit: cũ frõte hilaro:nõ frõte hi lara dixit:& tam ĩmanẽ ſolœciſmũ nihil ueritus eſt. Immo inꝗᷓ potiꝰ nos:& quã auda ces:& ꝗᷓ licẽtes ſumus: qui ftõtẽ ĩprobe: ĩdocteq; n uirili genere dicimus quũ& ratio
jonis:quæ appe:& ueterũ l 5 hãc: c frõte ꝓportionis: quæ analogia appel tur& ueterũ auctoritas nõ hãc: ſed hũc frõtem de
bere dici ſuadeãt. quippe. M. Cieere in quinta originũ ita ſcriplit poſtridie ſignis col latis: æquo frõte: pediatu: equitibo: atq; alis cum hoſtiũ legionibus pugnauit. Recto quoq; fronte idẽ Cato: eodẽ in libro dicit. At ille ſemidoctus grãmaticus. Miſſas inꝗt
auctoritates facias quas quidẽ ut habeas poſſe fieri puto. Sed rationẽ dic quam nõ ha
bes. Atq; ego iis eius uerbis: ut tũ ferebat ætas irritatior audi iquã mi magiſter rationẽ falſam quidem: ſed quã redarguere falſam eẽ tu nõ queas. Oia inꝗᷓ uocabula tribꝰ lit/ teris finiĩta quibus frons finit᷑:generis maſculini ſunt ſi in genitiuo quoq; ca ſu eadem ſyllaba finiantur: ut mons: pons: frons. At ille cõtra renitẽs. Audiui inꝗt diſcipule plu⸗ xa alia cõſimilia: quæ nõ ſunt generis maſculini. Petebãt ibi oẽs: ut uel unũ ſtatim di-
.
Fronte hilaro·
*
ceret. Sed quũ homo uultũ intorqueret:& nõ hiſceret: coloteſqʒ mutaret. Tũ ego ĩter-
ceſſi:& uade inquã nũc:& hẽto ad reqrẽdũ. xxx. dies. Poſtꝗ ĩueneris repetes nos. Atq; ita hoĩem nulli rei ad indagãdũ uocabulũ quo reſcinderet functionẽ fictã dimiſimus. De uoluntario& admirando interitu uirginum mileſiarum. Cap. x. Lutarchol libroꝶ ꝗᷓs c Ng. de aa ĩſcripſit prio quũ de moribo diſſe
p reret ĩ aĩos hoĩum ĩcidẽtibus uirgies dixi t:mileſii noĩs: ferme quot tũ ĩ ea ciui tate erãt: repẽte ſine ulla euidẽti cã uoluntatẽ cœpiſſe obeũdæ mortis. Ac deĩ
de plurimas uitã ſuſpẽdio amiſiſſe. Id quũ accidiſſet Idies crebrius: nec; ais eaꝶ mori ꝑſeuerantiũ medicina adhiberi quiret: decreuiſſe mileſios: ut uirgies q corporibꝰſu- ſpẽlis de mortuæ forẽt: ut eæ oẽs nudæ cũ eodẽ laqueo: q eẽnt puĩctæ efferrent. Poſt id decretũ uirgies: uolũtariã mortẽ nõ petiſie: pudot᷑ ſolo deterritas tã ĩhõeſti funeris. Verba ſanatuſcõſulti de exigẽdis urbe roma ppis: itẽ uerba edicti eẽſoꝶ: quo ĩpro bati:& coerciti ſunt:ꝗ diſciplinã rhetoricã ĩſtituere:& exercere Rõæ cœperãt. Ca. xi. Fannio S Va Meſſalla cõſulibus ſenatuſcõſultũ de philoſo
phis& rhetoribus latinis factũ eſt. M. Põponius prætor ſenatũ cõluluit: qc
uerba facta ſũt de philoſophis& rhetoribꝰ: de ea re ita cẽſuerũt ut. M. Põpo
nius prætor aĩaduerteret: curaretqʒuti eie repu. fideq; ſua uideret᷑: uti romæ ne eſſent.
Aliquot deinde annis poſt id ſenatuſconſultum Cn. Domitius ænobarbus:&. L. Lici Rheto-
nius Craſſus cenſores: de coercẽdis rhetoribus latinis:ita edixerũt. Renũciatũ eſt no/
Mileſi
uirgies
res&
bis eẽ hoĩes ꝗ nouũ Sig diſciplinæ inſtituerũt. Ad quos iuuẽtus i ludum conueniat philoſo- eos ſibi nomẽ impoſuiſſe latinos rhetores. Ibi hoĩes adoleſcẽtulos dies totos deſidere. phi eie/ Maiores noſtri quæ liberos ſuos diſcere:& quos ĩ ludos itare uellent inſtituerũt, Hæc cti,
7 1
ane

red pꝑlim Gia
Cõia uerba multa
LHBER noua ꝗᷓ per cõſuetudinẽ: ac morẽ maioꝶ fiũt: neq; placẽt neq; recta uident᷑: Q uapro pter& lis ꝗ eos ludos hẽnt:& iis ꝗ eo uenire cõ ueuerũt: uiſũ eſt faciũdũ: ut oſtẽdere/ mus noſtrã ſententiã: nobis nõ placere. Neq; illis ſolũ tẽporibus nimis rudibus necdũ græca doctrina expolitis philoſophi ex urbe roma pulſi ſunt uerum etiam Domitião imperante: ſenatuſconſulto eiecti: atq; urbe& Italia interdicti ſunt: qua tẽpeſtate Epi- ctetus quoq; philolophus: propter id ſenatuſcõ. nicopolim roma deceſſit.
Locꝰex orone Gracchi de ꝑſimonia: ac de pudicitia ſua memoratiſſimꝰ. Cap. xii.
Racchus quum ex Sardinia rediit:orationẽ ad populù in cõcione habuit: ea g uerba ſunt hæc. Verſatus ſum inquit in ꝓuincia: quomodo ex uſu ueſtro exi ſtimabã eẽ: nõ quomõ ambitioni meæ cõducere arbitrabar. Nulla apud me fuit popina: neq; pueri eximia facie ſtabãt: ſed in cõuiuio liberi ueſtri modeſtius erant ꝗᷓ apud prĩcipẽ. Poſt deide hæc dicit. Ita uerſatus ſum in ptouĩcia: ut nemo poſſet ue re dicere aſſem: aut eo plus in muneribus me accepiſſe: aut mea opa quẽpiã ſumptum feciſſe. Bienniũ fui in ꝓuincia ſi ulla meretrix domũ meã ĩtroiuit: aut cuiuſꝗ ſeruulus propter me ſolicitatus eſt omnium nationũ poſtremiſſimũ neꝗſſimũq; æſtimatorem Quuma ſeruis eoꝶ tam caſte me habuerim: inde poteritis conſiderare. Q uomõ me putetis cum liberis ueſtris uixiſſe atq; ibi ex interuallo: Itaq; inquit quirites: quũ romã rofectus ſum: zonas quas plenas argẽti extuli: eas ex prouincia inanes rettuli.Alii ui⸗ ni amphoras: quas plenas tulerunt eas argẽto plenas domo reportauerunt.
De rebus inopinatis quæ utroq; uerſum dicuntur:& a grammaticis comm unia uo cantur. Cap. xi. Tor& uereor& hortor& cõſolor cõmunia uerba ſũt: ac dici utroq; uerſu
u poſſunt: uereor te:& uereor abs te. i. tu me uereris: utor te:& utor abs te. i.tu
me uteris: hortor te& hortor abs te. i. tu me hortaris: conſolor te& conſolor
abs te: ideſt tu me cõſolaris teſtor quoq;& ĩterp̃tor ſignificatõe reciproca dicunt᷑. Sũt ãt uerba hæc oĩa ex altera parte inuſitata: Et an dicta ſint in eã quoq; partẽ quæri ſolet. Afranius ĩ cõſobrinis. Hem iſte parẽtũ eſt uitabilis liberis: ubi malunt metui ꝗᷓ uereri ſe a ſuis. Hic uereri ex ea parte dictũ eſt: quia nõ eſt uſitatior. Nouius in ligararta: uer bũ quod eſt utitur ex contraria ꝑte dicit. Q uia ſupplex multa: quæ non utitur: emitur tamen. i. q uſui nõ eſt. M. Cato in quinta origine: exercitũ inquit ſui pranſum paratũ cohortatus eduxit foras: atq; inſtruxit: cõſolor quoq; in partẽ alterã: præterꝗᷓ dici ſoli⸗ tũ eſt ĩ epiſtola. Q. Metelli: quã quum ĩ e ilio eẽt ad Cn.& ad. L. Domitios dedit Ac quũ animũ inꝗt ueſtrũ erga me uideo uehemẽter cõſolor:& fides uirtuſq; ueſtra mi- ni ante oculos uerſatur. Teſtata itidẽ& ĩterpretata eadẽ ratione dixit. M. Tullius ĩ pri mo libro de diuinationè: ut teſtor interpretorque uerba communia uideri debeant. Saluſtius quoq; eodẽ modo dilargitus proſcriptorum bonis dicit: tãquã uerbũ largi or ſit ex uerbis cõmunibus. Veritũ autẽ ſicut puditũ& pigitũ: nõ pſonaliter per ĩfini- tũ modũ dictũ eſſe: nõ a uetuſtioribus tantũ uidemus: ſeda. M. quoq; Tullio in ſecũ- do de finibus. primũ inꝗt Atiſtippi cirenaicorũq; omniũ: quos nõ eſt ueritumĩ ea uo luptate: quæ maxima dulcedine ſenſum moueret ſummũ bonũ ponere. Dignor quo- & ueneror:& cõfiteor& teſtor: habita ſunt in uerbis communibus ſicuti in Virgi- lio illa dicta ſunt. Coniugio anchiſa ueneris dignate ſupbo:& Curſuſq; dabit uenera⸗
ta ſacerdos. Cõfuſio aũt æris de quo facta cõceſſio eſt: i. xi. tabulis ſcriptũ eſt his uer/ ä g bis. Aeris

DECIMVSOQVIN TVS LXXXIX.
bis. Aeris cõfeſſi: rebuſq; iudicatis. xxx. dies iuſti ſunt. Itẽ ex iſdẽ tabulis id quoq; eſt.
uæ ſi erit teſtatior: libripẽſue fuerit in teſtimonium feriat iprobo ĩteſtabiliſq; eſto.
d Metellꝰ Numidicus figurã or̃onis noua: ex or̃onibo græcis mutatꝰ ẽ. Ca. xiii.
Pud. Q. Metellũ Numidicũ in libro accuſationis in Valeriũ Meſſalã tertio
2 noue dictũ eſſe annotauimus. Verba ex oratione eius hæc ſunt. Quũ ſeſe ſci
ret in tantũ crimẽ ueniſſe: atq; ſocios ad ſenatũ quæſtũ flẽtes ueniſſe: ſeſe ma
ximas pecunias exactos eſſe: pecunias ſe maximas exactos id nobis uidebatur græca
figura dictũ. Græci. n. dicũttio xSpœgcr Ollie apNVupioy. i. exigitame argẽtũ. Id ſigni fi
cat exegit me pecuniã: q ſi id dici poteſt: etiã exactus eſſe aliquis pecumã dici poteſt.
Cecilius quoq; eadem figura in hypobolimœo æſchino uſus uiderur: Ego illud minꝰ nihilo exigor portorium: ideſt nihilo minus exigitur de me portoriun:
Paſſis uelis:& paſſis manibus dixiſſe ueteres: non a uerbo ſuo quod eſt patior: ſed
ab alieno: quod eſt pando. Cap. xv.
Beo quod eſt pando paſſum ueteres dixerunt: nõ panſum& cum præpoſi- Pãſũ a
a tione expaſſum: nõ expãſum Cecilius in ſynariſtoſis. Heri uero pꝓſpexiſſe eũ pando ſe ex regulis. Hæc nunciaſſe& flãmeũ expaſſũ domi capi lo quoq; eſſe mu- Expaſ/ lier paſſodicitur: qi porrecto& expãſo:& paſſis manibus:& uelis paſſis dicimus: qd ſum ſignificat diductis: atq; diſtentis. Itaq; Plautus in milite glorioſo a littera in e mutata p D
compoliti uocabuli morem diſpeſſis dicit: pro eo quod elt diſpaſſis. Credo ego iſtoc exem plo tibi eſſe eundem extra. Portam diſpeſſis manibus patibulum quum habebis. De nouo genere interitus crotonienſis Milonis. Cap. xyi. Ilo crotonienſis athlæta illuſtris: quẽ in chronicis ſcriptũ eſt olympiade pri- m ma coronatũ eẽ: exitũ habuit uitæ miſerãdũ& mirãdũ. Q uũ iã natu grãdis artẽ athleticã deſiſſet: iterq; faceret forte ſolus ĩ locis Italiæ lilueſtribus: quer cũ uidit ꝓxime uiã patulis ĩ parte media ramis hiãtẽ. Tũ expiri credo etiã tũc uolẽs an ullæ ſibi reliquæ uĩres adeſſẽt: immiſſis ĩ cauernas arboris digitis diducere& reſcinde re quercũ conatus ẽ. Ac mediã ꝗdẽ partẽ diſcidit diuellitq;. Quercꝰ ãt i duas diducta ꝑtes: quũ ille ꝗli ꝑfecto: ꝗd erat cõnixus: manꝰ laxaſſet: ceſſãte ui redit ĩ naturã:mani- buſq; eius retẽtis ĩcluſiſq; ſtrĩctã denuo:& cohæſa dilacerãdũ hoĩem feris præbuit. uam ob cauſam nobiles pueri athenienſium tibiis canere deſierint: quum patri⸗ um iſtum more canendi haberent. Cap. xvii.
Leibiades athenienſis: quum apud auunculũ Periclẽ puer artibus ac diſcipli ades P P
a nis liberalibus erudiret᷑:& arceſſi Pericles Antiginidã tibicinẽ iuſſiſſet ut eũ
canere tibiis qd honeſtiſſimũ tũ uidebatur doceret: traditas ſibi tibias quum
ad os adhibuiſſet: ĩflaſfetq;:pudefactus orit deformitate abiecit infregitq;. Ea res quũ
ꝑcrebuiſſet: omnium. Tum athenienſium conſenſu diſciplina tibiis canendi deſita ẽ Scriptum hoc in commen tario Pamphilæ nono& uiceſimo.
uod pugna belli ciuilis. uictoriaq;. C. Cxſaris: quã uicit in pharſaliis campis nũ
ciata prædictaq; eſt per cuiuſdam Cornelii ſacerdotis uaticinium: eodem ipſo die ĩ Ita
lia Patauii. 8* f Cap. xyiii. Corne/ 9 Vo. C. Cæſar:& Cn. Põpeius die ciuili bellũ ſignis collatis ĩ theſſalia cõflixe lius ſa/ rũt:res accidit Pataui ĩ trãſpadana Italia memoria digna. Cornelius ꝗdã ſa/ cerdos

—
——ů—f—f
———
LIBER
cerdos& loco nobilis& ſacerdotiis religionibus uenerandus:& caſtitate uitæ ſanctus repẽte mota mẽte cõſpicere ſe ꝓcul dixit pugnã acerrimã pugnari. Ac deĩde alios ce dere: alios urgere cædẽ fugã: tela uolãtia: ĩſtaurationẽ pugnæ: ĩpreſſionẽ gemitus uul nera: pet ide ut ſe ipſe in prœlio uerſaretur: coram uidere ſeſe uociferatꝰ eſt. Ac poſtea ſubito exclamauit Cæſarẽ uiciſſe. At Cornelii ſacerdotis ario latio leuis tũ ꝗdẽ uiſa eſt & uecors. Magnæ mox admirationi fuit: ꝙ nõ mò pugnæ qi theſſalia pugnata ẽ neq; prœlii exitus: qui erat p̃dictus: idẽ fuit: ſed omnes quoq; pugnandi reciprocæ uices& ipſa exercituum duotum cõflictatio uaticinantis motu atq; uerbis repreſentata eſt. Verba. M. VMarronis memoria digna ex ſatyra quæ ĩſcribitur 5? AS. ideſt de æduliis. Cap. xix. n On pauciſſimi ſunt: in quo põt cõuenire id ꝗd. M. Varro dicit in ſatyra qͥ in ſcribitur dpi ASαπν i i. de edulis uerba hæc ſũt. Si ꝗᷓtũ ope ſũpſiſti: ut tuus piſtor bonũ faceret panẽ: eius duodecimã phĩæ dediſſes: ipe bonus iãpridẽ᷑ eẽs fa ctus. Nũc illũ ꝗ norũt uolũt emere milibus cẽtũ. Te qui nouit nemo centuſſis. 5 Notata qdã de Euripidis poetæ genere: uita moribo: deq; eiuſdẽ fine uitæ. Cap. xx. Eurip Vripidi poetæ matrẽ I heopõpus agreſtia olera uẽdẽtẽ uictũ qᷣſiſſedicit Pa des e tri ãt eius nato illo reſpõſũ ẽ a chaldæis eũ pueꝶ quũ adoleuiſſet: uictorẽ ĩ cer taminibo fore. Id ei puero factũ eẽ pr ĩterp̃tatus athletã debere eſſe roborato exercitatoq; fili ſui corpore olympiã certatuꝶ eũ ĩter athletas pueros deduxit. Ac prĩo ꝗdẽ ĩ certamine ꝑambiguã ætatẽ receptus nõẽ. Poſt eleuſino& theſeo certamine pu/ gnauit& coronatus t. Mox a corporis cura ad excolẽdi aĩ ſtudiũ tranſgreſſus auditor fuit phyſici anaxagoræ:& rhetoris ꝓdici. In morali ãt philoſophia Socratis tragœdiã ſcribere natus annos duodeuigiti adortus. Philocorus refert ĩ ĩſula ſalamine ſpelũcã eẽ terrã& horridã: quã nos uidimus: ĩ ꝗᷓ Euripides tragœdia ſcriptitauit. Mulieres fe- re oĩs ĩ maiorẽ modũ exoſus fuiſſedicit᷑: ſiue ꝙ natura abhorruita mulieꝶ cœtu: ſiue ꝙ ſimul duas uxores habuerat: cũ id decreto ab atheniẽſibus facto ius eſſet: quarũ ma trimoni pertedebat. Eius odii in mulieres Ariſtophanes quoq; meminit:æHreiꝗ dpo⸗ Theſ⸗ repoiq heοαοpα oοοαd ideſt in prioribus theſmophoriis quum mulieres ad ſa mo- cra conueniunt eleuſina:theſmophoria enim feſta ſunt Cereris in his uerſibus. Phoria nu oνQ απαεοαioi Dpett NGO Kc AEN a ro οοαο ινεοννι ταανναάονινν¼ O Yer Yer p r YU φ? Apdc re ey ho roi Aαπιανντ O U H αοe. ideſt Omnis igitur nunc admoneo:& dico Virum hunccine ulciſci: multis de cauſis. Agreſtia eten im quædam matronæ agit: ut qui Inagreſtibus enutritus oleribus ſit. Alexãdr ãt ætolus hos de euripide uerſꝰ cõpoſuit. d As n y opDο Hp οννεοαν? ννεο. o r¹νονονινο νZ e eO tghpoο dE cc¹ AνðοντεA ei c cοαιιτi: oe dH DD]. uEν,&f̃hοσν AA pH tr ue Arto g No, re rE xi. ideſt ö f At anaxggoræ

lern r eee e C 1 r 3
12
6— e
DECIMVSQVINTVS
At anaxogoræ alumnus ueteris ille Durus quidem ad ſalutandum uidetur. Et ridendi exoſus:& iocari ne ad uinũ adẽ Conſuetus: uerum ꝗcquid ſcripſerit. id. Amelle ac ſineribus ꝓfſuit. is quũ in macedonia apud Archelaum regẽ eſſet: uteretur q; eo res familiariter rediẽs nocte ab eius cœna:canibus aquodã æmulo immiſſis dila ceratus eſt:& ex is uulneribus mors ſecuta eſt. Sepulchæ aũt eius:& memoriã mace dones eo dignati ſunt honore: ut in gloriæ quoq; loco prædicarent. Or eο ν udαοννe An¹ν, sou. i. nulla ætate tua Euripides monumẽta peribũt. Q uod egregius poeta morte obita ſepultus in eorum terra foret. Quamobrem quũ legati ad eos ab athenienſibus miſſi petiſſent ut oſſa in terram illius patriam perinitterent trãſ ferri:maximo conſenſu macedones in ea re deneganda perſtiterunt. Quod a poetis Iouis fili prudentiſſimi: humaniſſimiq;. Neptunni autem ĩ huma- niſſimi:& ferociſſimi tradunt. Cap. xxi. Ræſtãtiſſimos uirtute: prudẽtia uiribꝰIouis filios poetæ appellauerũt ut æa Filii io/ p dũ: mĩoa:& ſarpedona: ferociſſimos:& ĩmanes:& alienos aboĩ humãitate uis tãꝗᷓ e mari gẽitos Neptũni filios dixerũt. Cyclopa& cercyõa& Leſtrygõas fili ne⸗ Hiſtoria de Sertorio duce: deq; aſtu eius: cõmentitiiſq; ſimulamẽtis: ꝗbus ad Bar- ptunni baros milites continendos: conciliandoſq; ſibi utebatur. Cap. xxii. Ertorius uir acer: egregiuſq; dux:& utẽdi regẽdiq; exercitus peritus fuit. Is ĩ fibus difficillimis mẽtiebatur ad milites ſi mẽdaciũ prodeſſet:& litteras cõ/ politas ꝓueris legebat:& ſomniũ ſimulabat:& falſas religiones conferebat 5 ſiꝗd iſtæ res eũ apud militũ aiĩos adiuuabant. Illud adeo Seriorii nobilẽẽ᷑: Cerua alba ſertorii eximiæ pulchrtud nis:& uiuaciſſimæ celeritatis a Luſ.tano ei quodã dono data ẽ: hãc aſtutia ſibi oblatã diuinitus& ĩſtinctã. Dianæ numinæ: colloqui ſecũ: monereq;& docere: q ualia factu eſſent: perſuadere oĩbus iuſtituit. Ac ſiquid durius uidebatur qd imperã- dũ militibo foret: acerua ſeſe monitũ prædicabat. Id quũ dix erat uniuerſi tanꝗᷓ ii deo libentes parabant. Ea cerua quodã die quũ incurſio eſſet hoſtium nunciata: feſtinatio ne: ac tumultu cõſternata: in fugã e prorupit: atq; in palude proxima delituit:& po- tea requiſita pi ſſe credita eſt. Neq; multis diebꝰ poſt inuẽtam eẽ ceruã Sertorio nũci atur. I ũ qui nũciauerat iuſſit tacere. Ac ne cui palã diceret: iterminatus ẽ̃. Præcepitqʒ ut eã poſtero die repente ĩ eum locũ: in quo ipſe cũ amicis eſſet: ĩmitteret. Admiſſis de inde amicis poſtridie: uiſum ſibi eſſe ait ĩ quiẽtẽ: ceruã quæ perierat ad ſe reuerti: Etut prius conſucuerat: quod opus eſſet facto prædicare. Tum Sertorio quod ĩperauerat lignificante ceruaemiſſa ĩ cubiculũ Sertorii introrupit. Clamor factus:& orta admi- ratio eſt. Eaq; hoĩum barbaroꝶ credulitas Sertorio in magnis rebus magno uſui fuit: Nlemoriæ ꝓditũ eſt ex üs nationibus: quæ cũ Sertorio faciebant quũ multis prœliis ſupatus eſſet neminẽ unꝗᷓ ab eo deſciuiſſe quãqᷓ id gẽus hominum eſſet mobiliſſimũ. De ætatibus hiſtoricoꝶ nobiliũ Hellanici. Herodot:& Thucydides. Cap. xxiii. Hella/ Ellanicus: Herodotus: IThucydides hiſtoriæ ſcriptores ĩ iiſdẽ tpibo fere lau/ nicus h de ĩgẽti floruerũt. Et nõ nimis lõge diſtãtibus fuerũt ætatibus. Nã hellãicꝰ herod. init o belli pellopponẽſiaci fuiſſe quiq;& ſexaginta ãnos natꝰuidetur. Hero Thuc dotus tres& ꝗququagĩta. I hucydides quadragiata. Scriptũ hoc in lib. xæi. Pamphilæ. dides
*

LIBER O uid Vulcatius Sedigitis in libro quem de poetis ſeripſitde comicis latinis iudi/ i Cap. xxiiii. Egiditus in libro quem ſcripſit de poetis: quid de iis ſentiat: qui comeœdias fecerũt:& quem præſtare ex om nibus cæteris putet: ac deinceps quo quenq; in loco& honore ponat: his uerſibus ſuis demõſtrat. Multos in certo certare hanc tem uidimus ii Palmam poetæ comicſo cui deferant. comici ꝑum me iudice errorem diſſoluam tibi. Contra ut ſiquis ſ. entiat:nihil ſentiat. Cecilio palmam ſtatuo de comico. Pplautus ſecundus facile exuperat cæteros. Dein Neuius qui ſeruet: precio in tertio eſt. Siquid quarto detur: dabitur Licinio. Poſt inſequi Licioium facio Attilium In ſexto conſequitur hos Terentius. Turpilius ſ eptimũ Trabea octauum obtinet Nono loco eſſe facile facio Luſeium. Decimum addo antiquitatis cauſa Ennium.
De uerbis ꝗbuſdã nouis: quæ i Cn. Matii Mimiiãbis offenderamus. Cap. xxv. Recen⸗ N. Matius uir eruditiſſimus ĩ Mimiiãbis ſuis nõ abſurde neq; abſone finꝛiit * erecentatur: pro eo quod græcidicunt amt Eõd ti: ideſt renouatur: ideſt de/ nuo naſcitur: atq; iterum fit recens. Verſus in quibus hoc uerbum eſt: hi ſũt Iamiam albicaſſit phœbus:& recentatur. Commune lumen hominibus& uoluptas. Idẽ Matius in jiſdẽ mimiiãbis: edulcare dicit: quod eſt dulcius reddere ĩ his uerſibus:
Quapropter edulcare conuenit uitam. Curaſq; acerbas ſenſibus gubernare
carit.
Edulca
re uibus uerbis Ariſtoteles philoſophus definierit ſyllogiſmum:eiuſq; definitiõis interpretamentum uerbis latinis factum. Cap u Riſtoteles quid ſyllogi ſmus eſſet: his uerbis definit. A8 y SS EV co rebe RTO
Syllo⸗ a ric Se%ονιꝗ⁰ eiue: τνννỹάẽE ci α¹νẽðe Ai ry E AU
gümus ideſt oratio: ĩ qua poſitis quibuſdam: aliud quid a poſitis: neceſſario conſeꝗ/ tur pea quæ poſita ſunt. Eius definitionis nõ uidebatur habere icommode interpreta/ tio facta hoc modo. Syllogiſmus eſt oratio in qua conſenſus quibuſdam& conceſſis: aliud quicꝗᷓ quæ conceſſa ſunt: per ea quæ conceſſa ſunt: neceſſario conficitur. uicd ſint comitia celata: quid curiata: quid centuriata: quid tributa: quid conſiliũ
Cõitia Atq; inibi quædam eiuſmodi. Cap. xxvii. calata N libro Lælii fœlicis ad. O. Mutium primo ſcriptum eſt: Labeonẽ ſcribere Coitia i calata comitia eſſe: quæ pro collegio pontificũ habentur: aut regis ſacrorum cẽturia aut fluminũ: ĩ augurandorum cauſa. Eoꝶ autem alia eſſe curiata: alia centu⸗ ta tiata. Curiata per lictorem curiatim calari: ideſt conuocari: centuriata per cornicinẽ.
1 eſta⸗ liſdem comitiis quæcalata appellari diximus:& ſacrorum deteſtatio:& teſtamenta fi mẽtoꝶ eri ſolebant. Tria enim genera teſtamentorum fuiſſe accepimus. V num quod calatis tria ge⸗ comitiis in concione populi fieret.Alterum in procinctuquum uiri ad ꝑrœliumn faci⸗
nera endum

9
ee
DECIMVSQVINTVS XC
endũ in aciẽ uocabant᷑. I ertiũ ꝑ familiæ emancipationẽ cui æs& libra adhiberet᷑. In
eodẽ Læli fœlicis libro hæc ſcripta ſunt. Is ꝗ nõ uniuerſũ populũ: ſed partẽ aliquã ad 1 2—„— 2 5 5. 2*.
eſſe iubẽt:nõ comitia:ſed cõſiliũ edicere debet. Tribunĩ ãt neq; aduocãt patricios: ne⸗
zad eos referre de re ulla poſſunt. Ita ne leges quidnã ꝓprie: ſed plebiſcita appellant᷑: Plebi⸗ q tribunis plæbis ferẽtibo accepta ſunt. Quibo rogatio ibus añ paticii nõ tenebant᷑ do ſcita
nec. Q. Hortẽſius dictator eã legẽ tulit: ut eo iure qd plæbes ſtatuiſſet: oẽs ꝗrites tene- rent. Itẽ in eodẽ libro hoc ſcrip:ũ. Q uũ ex gñibus oĩum luffragiũ ferat᷑:curiata co. mitia eſſe. Q uũ ex cẽſu& ætate cẽturiata. Q uũ ex regiõibus& ſocis tributa. Cẽturia ta ãt comitia ira pomeriũ fieri nefas eſſe: qa exercitũ extra urbẽ impari oporteat: ĩtra urbẽ ĩperari ius nõ ſit. Propterea cẽturiata in cãpo martio haberi: exercitũq; impari p- ſidii cauſa ſolitũ: quoniã populus eſſet in ſuffragiis ferendis occupatus.
O uod errauit Cor. nepos quũ ſcripſit Ciceronẽ tres& uiginti annos natum cauſã pro Sex. Roſcio dixiſſe. Cap. xxviii.
Cor. Nepos& re memoriæ nõ iudiligẽs:&. M. Cicerõis ut ꝗ maxime ami Cor. ne cus familiariſq; fuit. Atq; is tñ in primo libroꝶ quos de uita illius cõpoſuit er potis
7 7—. 33.. 8. 2 2 raſſe uidet᷑ quũ eũ ſcripſit tris& uiginti annos natum: prima càm iudicii pu ertor.
blici egiſſe. Sex. q; Roſciũ parricidii reũ defendiſſe. Dinumeratis quippe annis a. Q. Cepiõe:& a. Q Serranno. quibus conſulibus añ diem. iii nonas lanuarii. V Cicero natus eſt ad. M. Tulliũ:&. Cn. Dolobellã quibus conſulibus cãm priuatam ꝓ quin/ tio apud Aquiliũ Gallũ iudicẽ dixit ſex& uiginti anni reperiunt. Neq; dubiũ ẽ: quin poſt annũ: ꝗᷓ pro Q uintio dixerat. Sex. Roſciũ reũ parricidii defenderit: annos iã ſe⸗ ptem& uiginti natus. L. Sylla Felice:&. Q. Metello Pio cõſulibus. In qua reẽt Fene/ ſtellã erraſſe pedianus Aſconius aĩaduertit: ꝙ eũ cripſerit: ſexto& uiceſimo ætatis an no pro Sexto Roſcio dixiſſe. Longior ãt Nepotis: ꝗ Feneſtellæ error eſt: niſi quis uult in animum iducere: ſtudio amoris:& amicitiæ adductum: amplificandæ admiratiõis gratia: quadriẽnium Nepotẽ ſuppreſſiſſe: ut. M. Cicero orationẽ᷑ florentem dixiſſe ꝓ Roſcio admodum adoleſcens uideretur. Illud adeo ab utriuſq; oratoris ſtudioſis ani- maduerſum& ſcriptũ eſt ꝙ Demoſthenes& Cicero pari ætate illuſtriſſimas oratiões in cauſis dixerint. Alter cr cn Apꝰ ri ieꝰq e EH riοννονν. ideſt in An- drotionem& Thimocratem:& ſeptẽ& uiginti annos natus: alter anno minor ꝓ Pu. Q uintio:ſeptimo& uiceſimo ꝓ Sex. Roſcio. Vixerunt quoq; non nimis numeꝶ an- norum diuerſum. Alter tris& ſexaginta annos Demoſthenes. lx. uali figura orõnis& ꝗᷓ noua. L. Piſo annaliũ ſcfiptor uſus ſit. Cap. xxix. Vælltæi loquẽdo figuræ notæ: ſatis uſitatæ ſunt. Mihi nomẽ eſt Iulius:& mi d hi nomẽ eſt lulii. Tertiã figurã nouã hercle repperi apud Piſonẽ in ſecũdo an naliũ. Verba Piſonis hæc ſunt. L. Tarquiniũ collegã ſuum: quia Tarqnio no- mẽ᷑ eſſet metuere. Eumq; orat: uti ſua uolũtate Roma cõcedat. Quia Tarquinio inꝗt nomẽ eſſet. Hoc perinde eſt: tanꝗᷓ ſi ego dicam: mihi nomen lulium. Vehiculũ q petorritũ appellat᷑ cuiatis liguæ uocabulũ ſit græcæ an gallicæ. Ca. xxx. N Viab alio genere uitæ detriti iã& retorridi ad Fam diſciplinis ſerius adeunt: ſi q forte idẽ garruli natura:& ſubargutuli ſunt: ꝗᷓ oppido fiũt in lag oſtẽtatõe in epti& friuoli. Q uod genus ꝓfecto ille homo eſt: qui de petorritis nuper argu dlſumas nugas dixit. Na quũ quæreretur pero rritum quaſi forma uehiculũ: cuiatiſq;
8

——U—.—
Vetorri tum
Lancea
LIBER
7—„ 7 7 2 212 0„—— 12 linguæ uocabulũ ett:& faciẽ uehiculi emẽtius ẽ lõge alienã: falſãq;:& uocabulũ græ⸗ cũ eſſe dixit. Atqʒ id ſignificare uolucres rotas interp̃tatus eſt. Comutataq; una littera
petorritũ eſſe dictũ uolebat: quaſi petorotũ. Probo. Ego quum probi multos admodũ cõmẽtarioꝶ libros acqꝗliuerim: neq; ſcriptũ
Scriptum ẽt hoc eſſe a Valerio contendit
ſiſſe credo. Petorritũ. n. eſt non ex græca di llica. Id ſcriptũ eſt in libro. M. Var petorrito dixiſſet: eſſeid
in his inueni: nec uſꝗᷓ alioquin Probũ ſcrip midiatum ſed totũ trãſalpibus factũ: nã eſt uox ga ronis quartodecimo reꝶ diuinaꝶ. Quo in loco Varro quũ de uerbũ gallicũ: lanceã quoq; dixit nõ latinũ ſed hiſpanicum uerbũ eſſe. uæ uerba legauerint rhodii ad hoſtiũ ducẽ Demetrium: quum ab eo obſideren/ tur ſuper illa inclyifa Hyaliſi imagine. Cap. xxxi. Hodũ inſulã celebritatis antiꝗſſimæ oppidũq; ĩ ea pulcherrimũ: ornatiſſimũ- r cqyoblidebat oppgnabatq; demetrius dux ætatis ſuæ ĩclytus. Cui a pitia diſcipli naq; faciẽdi obſidi: machinarũq; ſolertia: ad capienda oppida reptaꝶ cogno- mentũ cep O. i. urbiũ expugnator fuit. I ibi in obſidiõe illa ædes ꝗᷓſdã pu- blice factas: quæ extra muros urbis cũ paruo præſidio erat aggredi: atq; uaſtare:& ab ſumere igni parabat. In iis ædibus erat memoratiſſima illa imago Hyaliſi Protogenis manu facta illuſtris pictoris. Cuius opis pulchritudinẽ pſta ntiãq; ira ꝑcitus rhodiis/ uidebat. Mittũt rhodii legatos ad Demetriũ cũ his uerbis. Q uæ malũ inqunt ratio ẽ: ut tu imaginẽ iſtã uelis incẽdio ædiũ facto: diſpdere: Nã ſi nos oĩs ſupaueris ac oppidũ hoc totũ cœperis: imagine quoq; illa integra:& incolumi ꝑuictoriã potieris: Sin uero nos uincere obſidẽdo nequeris: petimus coſideres ne turpe tibi ſit: quia nõ potueris bel lo rhodios uincere: bellum cum Protogene mortuo geſſiſſe. Hoc ubi ex legatis audi uit oppugnatione deſita& imagini& ciuitati pepercit. 8 AVILIGELIIl NOCTIVM XT TICAXRVM COM MENTARII LIBER DECIMVSSEX TVS. Verba Muſonii philoſophi græca digna: atq; utilia audiri: obſeruariq; eiuſdẽ utili/ tatis ſuĩa a. M. Catone multis arte annis numantiæ ad equites dicta. Cap. primum. Doleſcẽtuli cũ ẽt tum ĩ ſcholis eẽmus: ev ννuα i. i. cõmẽtatiun/ culã hoc græcũ qd appoſui dictũ eſſe a Muſonio philoſopho audieba a mus:& quoniã uere atq; luculẽte dictũ uerbiſq; ẽ breuibus& rotundis iunctũ: perꝗᷓ libẽter memineramus ci dopo gi HO ait rd cSoοοο n o τοαναοσ dur ro ASN ,E’ʒi ct Se j, R ο ue rd. AS YA Oe%fiᷓο]ELĩu Ae c¹ονπτνpοð ul. i. li ꝑlaborẽ honeſti ꝗqppiã egeris: laborabit: honeſtũ manet. Si ꝑ uoluptatẽ curpe feceris quippiã: qd ſuaue ᷑᷑ abit quod turpe eſt manet. Poſtea iſtam ipſam ſnĩam in Catõis oratiõe: quam dixit numã⸗ tiæ apud equites poſitam legimus. Quæ& ſi laxioribus paulo: lõgioribuſq; uerbis cõ/ prehenſa eſt: per quam illud græcum quod diximus: quoniam tamẽ prior tempore an tiquiot eſt: uenerabilior uideri debet. Verba ex oratiõe hæc ſunt. Cogitate cum aĩs ue ſtris: ſiquid per laborẽ recte feceritis: labor ille a uobis cito recedet: benefactũ a uobis: dum uiuetis non abſcedet. Sed ſi qua per uoluptatem nequiter feceritis: uoluptas cito abibit: nequiter factum illud apud uos ſempet manebit. Cuiuſmodi ſit lex apud dialecticos percontandi diſſerendiq;:& quæ ſit eius legis re
prehenſio. Cap. i. Legemeſſe

.
3 8*
re i.
DECIMVSSEXTVS XCll
Egem eſſe aĩunt diſciplinæ dialecticæ: ſi de quapiã re qͥratur: diſput eturq; atq; ibi quod rogere ut reſpondeas: tum ne amplius quid dicas: ꝗᷓ id ſolũ: quos ẽ ro gatus: aut alas: aut neges. Eamq; legem qui nõ ſeruant:& aut plus: aut aliter ꝗ
ſunt rogati reſpõdeant:exiſtimantur rudes indoctiq; eſſe: diſputãdiq; morem: atq; ta- tionem nos tenere: hoc quidem quod dicunt in pleriſq; diſputationibus proculdubio fieri oportet. Indefinitus nãq; inexplicabiliſq; ſermo fiet: niſi interrogationibus reſpõ
ſionibuſq; ſimplicibuſq; fuerit determinatus. Sed enim eſſe quædam uiden b:in quibo dialecti ſi breuiter:& ad id: quod rogatus fueris reſpondeas capiare. Nam ſiquis his uerbis iri/ c capti terroget:poſtulo ut reſpondeas. Diſieris ne facere adulterium an nõt᷑ utcũq; dialectica Ones.
lege reſpon deris:ſiue alas: ſeu neges: hærebis in captione: tã ſi te dicas adulterum: J ſi neges. Sed quod minus eſt in interrogatione: ideſt addendum. Nam qui facere aliꝗd non deſinit:nõ id neceſſario etiã fecit. Falſa igitur ẽ ſpecies iſtius captionis:& nequaꝗᷓ ꝓcedere ad id poteſt: ut colligi: cõcludiq; poſſit eũ facere adulteriũ: q e negauerit fa⸗ cere de ſiſſe. Q uid ãt legis iſtius ꝓpugnatores i illa captiũcula faciẽt in qua hærere ne ceſſum eſt? ſi nihil aliud: quã qd interrogati eũ reſpõderunt. Nã ſi ita ego iſtorum ali- quẽ rogẽ. Quicqd nõ perdidiſti: habeas ne an nõ habeas? poſtulo aut aias: aut neges utcunq; breuiter reſponderit capietur. Nam ſi non habere ſe negauerit: qd non perdi dit: colligetur oculos eum non habere: quos non perdidit. Sin uero habere ſe dikerit: calligetur eum habere cornua: quæ nõ perdidit. Rectius igitu r:cautiuſq; ita reſpõde/ bitur: ꝗcquid habuit: id habeo ſi id nõ perdidit. Sed huiuſcemodi reſpõſio nõ fit ex ea lege quã diximus: Plus enim quã qd rogatus eſt reſpondet: Et propterea id quoq; ad eã legẽ addi ſolet: non eſſe captioſis interrogationibus reſpondendũ. f Quãta rõne effici dixerit. Eraſiſtratus medicus: ſi cibus forte deerit: ut tolerari ali quãtiſꝑ inedia poſſit.& tolerari fames: uerbaq; ipſa Eraſiſtrati ſuꝑea re ſeripta. Ca. ii. Vm Phauorino Romæ dies plerũq; totos eramus. Jenebatq; aĩos noſtros ho c mo ille fandidulciſſimus. Atq; eum quoquo iret: quaſi ex lingua profſum eius capti ꝓſequebamur. Ita ſermonibus uſq;quaq; amœniſſimis demulcebattum ad quendã ægꝶ quũ iſſet uiſere: noſq; cum eo una introiſſemus: multaq; ad medicos: ꝗ tũ forte iſtic erãt: ualitudinis eius gra: oratione græca dixiſſet. Ac ne hoc quidẽ᷑ ingt mig uideri debet: ꝙ cũ ante hac ſemꝑedundi fuerit appetẽt: nũc poſt impatam inediã
tridui: oĩs eius appetitio priſtina elegauerit. Nã quod Eraſiſtraius ſcriptũ reliquit inꝗt eluritio
propemodum uerum eſt. Eſuritionẽ faciunt inanes patenteſq; inteſtino fibtæ& caua intus uentris:& ſtomachi uacua hiantia: q ubi aut cigᷣo cõplentur: aut inanitate diutia cõtrahunt᷑:& cõniuẽt: tũc loco ĩ quẽ cibus capit uel ſtipato: uel adducto: uoluntas ca/
jendi eius: deſiderãdiq; reſtinguitur. Scytas quoq; ait eundẽ Eraſiſtratũ dicere quum ſit uſus. ut famẽ lõgius tollerẽt: faſciis uẽtrẽ ſtrictiſſime circũligare. Ea uẽtris comp̃ſ/ ſiõe eſuritionẽ poſſe depelli creditũ ẽ. Hæc tũ Phauorinus multaq; huiuſmodi alia af- fabiliſſime dicebat. Nos ãt poſteaquũ libꝶ forte Eraſiſtrati legeremns Aicii pee ideſt diuiſionũ primũ: idipſum in eo libro: ꝗd Phauorinũ audiebamus dicere ſcriptũ offendimus. Verba Eraſiſtrati ad eã rẽ pertinentia: hæc ſuntꝭ ii πτfααοοννανp uvHN Dp D οοννντπhοο², ονααYw ht r¹ãꝙο Apa œorri E Vp 1010 E d οοοαοντνενον Kr POD y To¹⁰ νοντοννẽỹNsοννẽuναεννα eανννναονανꝰ bel. ure O AOR. i. Cogitabamus itaq; ꝑꝑ nimiam uentris cõpreſſionẽ ſummam

LIBER
eſſe ediam · Nam& i qui ſponte abſtinẽt cibo primis temporibus fame afficiuntut: poſt uteſt minus. Deinde paulũ infra eic io ai AEO K OH 1 Sry Aictri- vc ccc pov hy THE z0 v1 AIG rico Ac Ai ꝙινοντντιετ oοσ uo cs Q ur EM ν οοονE—TN.A& Y Ae ci or x AρN n cO¹ d AlcroH(t Y HAAR ed AO rO OτπDε,¹N¹EhRĩw Oe Ae Ap
EW KOI NH. S0õ iet ONE. i. Scitæ ẽt cõſueuerũt: ſiquãdo cuiuſpiã rei cãĩ
ediam ferre coguntur. latioribus falciis uentrem cohibere: qua ita fames minus eos in feſtet uẽtre ẽt fere pleno quia nulla in eo ſitinanitas: fit ne eſuriant. Q uũ autem uẽter cõpreſſus admodum eſt: caret inanitate: in eodem libro Eraſiſtratus uim quandã fa⸗/ mis nõ tolerabilẽ quã græci god uνᷣ e SG, Qn. i. eſuritionẽ:& anxiã edendi ſitim appellant in diebus frigidiſſimus multo facilius accidere ait: ꝗᷓ cũ ſerenũ atq; pla cidum eſt. Atq; eius rei—— is moribus in eo plerunq; tempore oriatur nõdum ſibi eſſe cõpertas dicit. Verba ꝗbus id dicit hæc ſunt: DON As K,, Oοανννοα ei GC le Edi TU K Eci TOD ον aber Aic ri s erõio u/ Ne, N oαν,νοον] fo Vie ra f ED Ted EU Acid i. dubiũ ẽ ĩdigẽſ qʒ cõfiderationis: tum in hoc: tum in cæteris famelicis: quare ĩ frigoribus magis huiuſ cemodi cauſas accidat ꝗᷓ ſerenis temporibus.
— ritu quibuſq; uerbis fecialis populi romãi bellũ indicere ſolitus ſit is: quibus
populus romanus bellũ fieri iuſſerat. Et itẽ in quæ uerba concgptũ fuerit iuſiurandum de furtis militaribus ſanciẽdis.& uti milites ſcripti intra prædictũ diẽ: in loco certo fre quẽtarẽt. cauſis qpuſdã exceptis: pꝑ quas iuſiurandũ remitti æquũ eſſet. Cap: iii. Incius in libro tertio de re militari fecialẽ po. ro. bellũ indicentẽ hoſtibo: telũq;
c in agg eoꝶ iacentẽ hiſce uerbis uti ſcripſit. Q dpopulus hermũdulus: hoĩeſq; opuli hermũduli aduerſus populũ romanũ bellũ facere deliqᷣre: quodq; po-
pulus tomanꝰ cũ populo hermũdulo hoi bauſq; hermundulis bellũ iuſſit. Ob eam rẽ ego populuſq; romanus populo hermundulo hoĩbuſq; hermundulis bellũ indico fa cloq;. Itẽ in libro eiuſdẽ Cincii de re militari qnto ita ſcriptum eſt. Q uũ delectus anti quitus fieret:& milites ſcriberent tin iuſiurandũ eos tribunus militaris adigebat in uer ba hæc. In magiſtratu. C. Lelii. C. filii conſulis. L. Cornelii. P. fili cęnſulis: in exercitu decẽq; milia paſſuũ ꝓpe futuꝶ nõ facies: dolo malo: ſolus neq; cũ pluribus: pluris nũ mi argẽti: i dies ſingulos. Exttaq; haſtã: haſtile: lingua: põbabulũ: utrẽ: follẽ: faculam ſiquid ubi jueneris:ſuſtuleriſue: ꝗd tum nõ erit: qdpluris nũmiargẽti erit uti tu ac. C. Leliũ. C. filiũ conſulẽ. L. ue Corneliũ. P. filiũ conſulẽ: ſiue ad quẽ uter eoꝶ iuſſerit: ꝓ- feres: aut pfitebere in triduo ꝓximo: quicquid ĩueneris ſuſtuleriſue in dolo malo. Aut domino ſuo: ciuiũ id cenſebis eſſe: reddes: uti qd recte factũ eſſe uoles. Militibus autẽ ſeriptis dies præfiniebatur: quo die adeſſent:& ut citati ↄſuli reſpõderẽt. Deinde ita cõ 1 iuſiurandũ: ut adeſſent: his additis exceptionibus: niſi harunce aliqua cau⸗ ſalerit: funus familiare: feriæ uindemiales. Calẽdæq; q non eius rei cã in eũ diẽ collatæ — is eo die minus ibi eſſet. Morbus ſonticus: auſpiciũue qd ſine piaculo præteri re nõ liceat. Sacrificiumue anniuerſariũ qd recte fieri nõ poſſet: niſi ipſius eo die ibi ſit: ius: hoſteſue:ſtatus:condictuſue dies cum hoſte ſicui eoꝶ harunce quæ cauſa erit:eũ ſe poſtridie ꝗᷓ per eas cauſas licebit: eo die uentuꝶ aditurumq; eum: q eum pa zũ uicũ: oppldũue delegerit. Item in eodẽ libro uerba hæc ſunt. Miles cum die ꝗ prædictus eſt 8 a Voberat

RR eee
err
—
e ee
DECIMVSSEX TVS XCIII
aberat neq; excuſatus erat infrequẽs dabat᷑. Itẽ in libro ſextò hoc ſeriptũ eſt. Alæ dictæ
Alæ.
exercitus: equitũ ordines: ꝙ circũ legiones dextra ſiniſtraq; tanꝗᷓ alæ in auium corpo/ exercita
ribus locabant᷑. In legione ſunt cẽturiæ. lx. manipuli. xxx. cohortes decem. Veſtibulum quid ſignificet: deq; eius uocabuli rationibus. Cap. v. Leraq; uocabula: quibus uulgo utimur: neq; tñ liquido ſcimus quid ea ꝓprie: p atqʒ uere ſignificent: led incomptam:& uulgariã tradition rei non explorate ſi cuti uidemur magis dicere quod uolumus ꝗᷓ dicimus. Sicuti eſt ueſtibulũ uer bũ in ſermonibus celebre: atq; obuiũ: non oĩbus tamen ꝗillo facile utuntur ſatis pſpe⸗ ctum. Aladuerti. n. quoſdã: haud quaquã indoctos uiros opinari ueſtibulũ eſſe ꝑiẽ do mus primiorẽ:quã uulgus atriũ uocat. Cecilius Gallus in libro de ſi gnificatione uerbo rum: quæ ad ius ciuile ꝑtinẽt: ſecundo ueſtibulũ eſſe dicit nõ inip̃is ædibus: neq; partẽ ædium: ſed locũ ante ianuã domus uacuũ: ꝑquẽ a uia aditus: acceſſuſq; ad ædis eſt: cũ dextra ſiniſtraq; inter ianuã tectaq; q ſunt uiæ iuncta: ſpatiũ relinquit᷑. Atq; ipſa ianua ꝓcul a uia eſt area uacãti interſita: quæ porro huic uocabulo ratio ſit quæri multũ ſo- let. Sed quæ ſcripta legi: ea ferme oĩa incõcinna atq; abſurda uiſa ſunt. Q d Sulpitium ãt Apollinarẽ memini dicere uiꝶ elegãti ſciẽtia ornatũ huiuſcemodi eſt. Ve particula ſicuti quædã alia tũ intẽſionẽ ſignificattũ minutionẽ. Nã uetus& uehemens alteꝶ ab ætatis magnitudine cõpoſitum: eliſumq; eſt. Alteꝶ a mentis ui: atq; impetu dr̃ Veſcũ aũt qd ex ue particula:& eſca copulatũ ẽ᷑ utriuſq; diuerſæ ſignificationis uim capit. Ali ter. n. Lucretius ueſcũ ſalem dicit ex edendi intentione. Aliter Lucilius ueſcum appel lat cũ edendi faſtidio. Q ui domos igitut amplas antiquitus faciebant. locũ ante ianuã reliquebãt: ꝗ inter fores domus& uiã medius eſſet. In eo loco qui dñm eius domus ſa lutatũ uenerãt:priuſquã admittent᷑ cõſiſtebant.& neq; in uia ſtabãt: neq; intra ædes e rant. Ab illa ergo grandi loci cõſtitutiõe:& quaſi quadã ſtabulatiõe ueſtibula appella⸗ lata ſunt ſpatia( ſicut diximus:grãdia ante fores ædiũ relicta: in quibus ſtarent ꝗ ueniſ ſent:priuſquãi ntromitterent᷑. Meminiſſe aũt debebimus id uocabulũ nõ ſemꝑaueie ribus proprie: ſed ꝑquaſdã tranſlationes eſſe dictũ. Q uæ camẽ ita ſũt factæ: ut ab iſta de qua diximus ꝓprietate nõ longe deſciuerint: Sicut illud. in vi. Virgilii. Veſtibulum ant ipſum: primiſq; in faucibus orci Luctus& ultrices poſuere cubilia cura. Non. n. ueſtibulũ priorem partem domus infernæ eſſe dicit. Q uod obrepere põt tan/ uã ſiita dicat᷑. Sed loca duo demõſtrat extra orcifores ueſtibulũ& fauces. Ex ꝗbo& ueſtibulum appellat ante 2 domum:& ante ipſd orci penetralia. Fauces aũt uocat iter auguſtum per quod a ueſtibulum adiretur. Hoſtiæ qᷓ dicunt᷑ bidentes quid ſint& quam ob cauſam ita appellatæ ſunt: ſuperq; care. P. Nigidii.& Iulii Higini ſententiæ. Cap. vi. Edeũtes græcia Brunduſiũ nauẽ aduertimus. Ibi quiſpiã linguæ latinæ littera-⸗ t tor Romaa Brũduſinis accerſitus expiundũ ſeſe uulgo dabat. Imus ad eũ nos quoq; oblectamẽti gratia: erat. n. feſſus& languens aus de æſtu maris: lege/ bat barbare: inſciteq; Viirgllii ſeptimum: in quo libro hic uerſus eſt. Ceneum lanigeras mactapat rite bidentes. Et iubebat rogare ſe ſiquis quid oĩum reꝶ uellet dicere. Tum ego indocti hominis cõ fidentiam demiratus: doces ne inquã nos magiſtetʒcur bidentes dicant᷑ · Eidẽ tes ingt
1 q ii
Legio.
Veſti/ bulum atrium
Ve. Veſcũ
15 1

——
— 7˖——.
——
LIBER
dues appellatæ: ĩccircoq; lanĩgeras dixit: ut oues planius demõſtraret. Poſthac inꝗᷓ ui debimus: an oues ſolæc ut tu ais) bidentes dicantur. Et an Pompouius attellanaꝶ poe ta: in gallis tranſalpinis errauerit: quum hoc ſcripſit. Mars tibi uoueo factuꝶ: ſi unꝗᷓ re dierit: bidẽti uerre. Sed nũc ego ate rogaui ecꝗ ſcias eẽ huiuſcemodi uocabuli rõnem
Atqʒ ille nihil cõtatus: ſed nimiũ quantũ audacter. Oues ingt bidẽtes dictæ:ꝙ duos tã
tũ dentes habeãt. Vbi terraꝶ qſo te in duos ſolos ꝑ naturã dẽtes hẽre ouem uidiſti: Oſtentũ n. eſt:& piaculis factis ꝓcurandũ. Tũ ille ꝑmotus& mihi irritatus. Q uære inqt ea potius: qᷓ a grãmatico qrenda lunt. Nã de ouiũ dẽtibus opiliones ꝑcõtant᷑ Face Bidẽtes tias nebulõis hois riſi& reliꝗ. P. ãt Nigidius in libro quẽ de extis cõpoſuit: bidentes ap ellari ait: nõ oues ſolas: ſed oĩs bimas hoſtias: neq; tñ dixit aptius cur bidẽtes. Sed qd
ultro exiſtimabamus: id ſcriptum inuenimus in cõmentariis ꝗbuſdam ad ius põtifi/
1 15 cũ ptinentibo. Bidentes primo dictas lr̃a im miſſa. quaſi biẽnes. Tũ lõgo uſu loquẽdi
corruptã ec uocẽ:& ex bidẽnibus bidẽtes factũ: quoniã id uidebat᷑ eſſe dictu facilius. Higinus tñ Iulius qius pontificũ nõ uidet ignoraſſe in quarto libroꝶ: quos de Virgi lio fecit: bidentes appellari ſcripſit hoſtias quæ ꝑætatẽ duos dẽtes altiores hẽrent. Ver ba illius ipſa poſui. Q uæ bidentes eſt inꝗt hoſtia: oportet habeat dẽtes octo: ſex ex iis duos cæteris altiores: per quos appareat ex minore ætate: in maiotẽ tranſcẽdiſſe. Hæc Higini opinio: an uera ſit:nõ argumẽtis: ſed oculis iudicari poteſt.
uod Laberius uerba pleraq; licentius: petulantiuſq; finxit:& ꝙ multis item uer-
1 bis utitur: de quibus an ſint latina quæri ſolet. Cap. vii.
Aberius in mimis quos ſeriptitauit oppido ꝗᷓ uerba finxit plicenter: Nã& mẽ-
dicimoniũ dicit:& mœchimoniũ:& adulterionẽ: adulteritatẽq; ꝓ adulterio& depudicauit pro ſtuprauit:& abluuium pro diluuio:& quod in mimo ponit:
5 uẽ Theophimũ inlcripſit: manuatus eſt pro furatus. Et itẽ in fullone furẽ manuarĩũ Voca/ appellat. Manuari inquit pudorẽ pdidiſti Multaq; alia huiuſmodi nouat: neq; nõ ob- bula ſoleta quoq;& maculãtia ex ſordidiore uulgi uſu ponit: quale eſt in ſtaminarii. Tollet multa hona fide uos orcus nudas in Catoniũ& elutriare lintea:& labandria dicit: qᷓ ad lauan- noua. dum ſint data.& coltior inꝗt in fullonicã ecquid properas: ecquid præcurris caldonia. Itẽ in reſtione: callabirriunculos dicit: quos uulgus calaburriòes. It in cõpitalibo ma-
las malaxaui. Itẽ in cacomenone. Hic eſt inquit ille gurdus: quem ego me abhinc du-
os mẽles ex africa uenientẽ excepiſſe tibi narraui: Itẽ in mimo:ꝗ inſcribit᷑:nata. L. Cip
ũ dicit:& obbã:& camelliã:& pictaciũ& capitiũtinduis inquit capitiũ tunicæ picta
tiũ. Præterea manua pro annua: guberniũ pro gubernatore:& planũ ꝓ ſycophãta:&
nanũ pro pumiliõe dicit: ꝗᷓꝗ planũ pro ſycophãta. M. quoq; Cicero in orõne ſcriptũ reliquit: quã ꝓCluẽtio dixit. Atq; it in mimo: ꝗ ſaturnalia inſcriptus eſt borulũ ꝓ far
cimine appellat:& hoĩem leucunã ꝓ leui. Item in necromãtia cotionẽ puulgate dicit:
quẽ ueteres arulatorẽ Aenne e laberii hæc ſunt. Duas uxores: hoc hercle plus
negociſ eſt inquit cotio ſex ædiles uiderat. Sed. n. in mimo: quẽ ſcriplit&lexandreã: eo
05 dem quidem modo quo uulgus: ſed ꝓbe: latineq; uſus eſt græco uocabulo. Emplaſtꝶ
7 4 5— 5„ 7 72 5. enim dixit ou ere pον neutre. ſ. nõ genere fœminino utiſti nouitii ſemidocti: uerba ex eo mimo a poſui. Q uid ẽ iuſiurandũ: Emplaſtrum æris alieni.
Quid ſignificet:& quid a noſtris appellatũ lit eiu: qd dialectici dicunt:& quæ
dam alia quæ prima in diſciplina dialectica traduntur. Cap. viii. Quum in

e
Derr
*
DPECIMVSSEX TVS
Vum in diſciplina dialecticas induci atq; imbuſ uellemus neceſſum fuit adi
q re:aiq; cognoſcere: quas uocãt dialectici o νιοννα. i. introductiones tãꝗᷓ 6 in primo Spi cHανν,. i. pnunciatoꝶ quæ. M. V. atro alias ꝓfata: alias ꝓloquia appellat. Cõmentariũ de ꝓloquiis Lælii docti hoĩs ꝗᷓ magiſter Varronis fuit ſtudioſe quæſiuimus. Eũq; in pacis bibliotheca reptum legimus. Sed in eo nihil edo/ cttur: neq; ad ĩſtituẽdũ explanate ſcriptũ eſt. Feciſſeq; uidetur eũ lib Lælius ſui ma- gis ad monẽdi ꝗᷓ alioꝶ docẽdi gr̃a. Rediui mus igitur neceſſario ad libros gtæcos: ex q bo accepimus q. i. ꝓnũciatũ definitũ eſſe his uerbis: Ae y αονονν sO⸗/ pc. OY OD ιαενοH.. diſcibile p ſe ꝑfectũ enũciabile quãtum ex ſemetipſo. Hoc ego ſupſedi uertere: qa nouis& incoditis uocibus utẽdũ ſit. quas pati aures p inſolen tiã uix poſſent. Sed. M. Varro in libro de ligua latina ad Ciceronẽ ꝗ̃rto& uiceſimo ex echtiſſime ita finit. Proloqum eſt ſnĩa in qua nihil deſideratur. Erit aũt planius: quid iſtud ſit e ẽplũ eius dixerimus. iν⁊ igitur: ſiue id ploquium dicere placet huiuſ⸗ modi eſt. Annibal pœnus fuit. Scipio numãtiã deleuit. Milo cædis dãnatus eſt. Neq; bonũ eſt uoluptas neq; malũ. Et oĩno qcquid ita dicitur: plena& pfecta uerbũ ſnĩa: ut id neceſſe ſit: aut ueꝶ aut falſũ eſſe: id a dialecticis cid. i. ꝓpoſitio: ideſt oratio ue
rũ: aut falſũ plene ſignificãs appellatũ eſt. A. M. uarrone ſicuti dixi ploquiũ.&. M. ãt, Cicerone pronunciatum. uo ille tamẽ uocabulo tãtiſper uti ſe atteſtatus eſt. quoad ꝓnũcia
Lælius
ploqũ
meſius ĩquit ĩuenero. Sed qq græci ouumuu⁊ęο ich. ideſt cõnexũ ꝓnunciatũ tum
dicũt: d ali noſtoꝶ adiũctũ: ali cõnexum dixere. Id cõnexũ tale eſt: ſi Plato ambulat Plato mouetur. Si dies eſt: ſol ſupterrã eſt. Itẽ qdilli ouuπά]õ)¾ᷓs t Yo. ideſt copu latũ: nos uel cõiunctũ uel copulatũ dicimus qdeſt eiuſdẽ modi. P. Scipio Pauli filius & bis cõſul fuit:& triũphauit:& cẽſura functus eſt:& collega in cẽlura. ideſt Mumii fuit. In omniãt cõiuncto: li unũ eſt mẽdaciũ: etiã ſi cætera uera ſunt: totũ eſſe mẽdaci- um dt̃. Nã ſi ad ea oĩa quæ de Scipione illo uera dixi:addidero. Et annibalẽ i africa ſu- pauit: qd eſt falſũ: uniuerſa quoq; illa quæ cõiũcte dicta ſunt: ꝓpter hoc unũ qd falſũ acceſſerit: qa ſimul dicttur: uera nõ erũt. Eſt itẽ aliud qd græci Aiseuνιεπ dtico- uct ideſt nos diſiunctũ ꝓloquiũ dicimus. Id huiuſcemodi ẽ̃. Aut malũ ẽ uoluptas: aut bonũ: aut neqʒ bqpũ: neq; malũ eſt.Oĩa aũt quæ diſiunguntur: 1 eẽ inter ſeſe oportet. Foꝶq; oppoſita: cm ri i uE ο græci dicunt. Ea quoq; ipſa inter ſeſe aduerſa elſe. Ex oibus quæ diſiũguntur unũ eſſe ueꝶ debet cætera falſa. Q d ſiaut nihil oĩum uege: aut oĩa:pluraue: ꝗᷓ unũ uera erũt. Aut quæ diſiuncta ſunt: nõ pugnabũt: aut quæ op oſita eoꝶ ſi unt: cõtraria iter ſe võ erunt. Tũc id diuunctũ nẽdaciũ eſt:& appella-/ tur cope Ac ey E: ideſt uitioſe diſiũctũ: ſicuti hoc eſt in quo quæ oppoſita nõ ſuntcõtraria. Aut curris: aut ambulas: aut ſtas. Nã ipſa quidem inter ſe aduerſa ſunt. Sed oppoſita eoꝶ nõ repugnãt.Nõ ambulare enim& nõ ſtare& nõ currere cõtraria inter ſeſe nõ ſunt: quoniã cõtraria ea dicuntur: quæ ſimuluera eſſe nõ queunt. Poſſis. n. ſimul eodẽq; tẽpore: neq; ambulare neq; ſtare: neq; currere. Sed hoe iã breue ex dia lectica libamẽtũ dediſſe nũc ſatis erit. Atq; id ſolũ addẽdũ: admonẽdũcq; eſt ꝙ huius diſciplinæ ſtudiũ atqʒ; cognitio in principiis quidem terra:& aſpernabilis inſuauiſque eſſe& inciuilis uideri ſolet, Sed ubi aliꝗᷓtulum ꝓceſſeris: tum deniq;& emolumẽtum eius in alo tuo dilucebit:& ſequetur quædam diſcẽdi uoluptas inſatiabilis. Cui ſane ſi modũ nõ feceris: periculum non mediocre erit: ne ut pleriq; ali: tu quoq; in illis diale/
2

——— —— ——
1 Capite
cticæ gyris: atq; meandris: tanꝗᷓ apud ſirenios ſcopulos conſeneſcas. Vid ignificet uerbũ ĩ libris ueteꝶ creberrime poſitum ſuſqʒ deq;. Cap. ix. 1 hominũ doctoꝶ ſermõibus: poematis quoq;& ĩ epiſtolis uetetꝶ ſcriptũ plu 7. 8 remotio 1
LIBER Vſq; deq; fero: aut ſuſq; deq; habeochis. n. oibus modis dicitur juerbũ eſt ex rifariã. Sed facilius repies q id uerbũ derer, gitelligãt. Ita pleriq; noſtꝶ
Sud ra uerba ĩuenimus: dicere ea ꝓperamus nõ di 9 ãt ſuſqʒ deq; re: æquo
qyſq; ao cẽ:& ꝗd aecidit: nõ magnipẽdere. Aq ĩterdũ negligere& cõtenete:& ꝓpemodũ * 7— 2—. 7*— 7 E 5——
fero id ualet: qddicit᷑: c Aicrpopęib. i. ĩdifferẽs eẽ. Laberius i compita libo. Nũc tu lẽtus es
Suſq; d nũc tu ſuſq; dec; fers. NMaterfãilias tuai lecto aduerſo ſed& leruos ſextãtis uerbis ne qphẽo farꝛiis utit᷑. M. Marro ĩ ſiſẽna: uel de hiſtoria. Q d ſi nõ hoꝶ oĩum ſimil a eẽnt prĩcipia luſq; deq;cẽt. Lucilius ĩ tertio. Veꝶ hæc ludis ibi ſuſq; omnia: deq; ſuere. Suſq;& deq; fuere inquã omnia ludus:iocuſq;. Ilud opus durum: ut ſetinum acceſſimus finem. nedoĩ rA. ideſt in reliquo. Vtaiunt:montes ætnæ omnes aſpri athones. Quid ſit proletarii: quid capitecenſi: quid item ſit in duodecim tabulis aſſiduus:& quæ eius uocabuli ratio ſit. Cap. x. Cium erat quodam die Romæ in foro a negociis:& læta quædam celebritas feriarũ lege baturqʒ in conceſſu forte complutiũ Ennii liber ex annalibus.iii. In eodem libro uerſus hi fuere. Proletarius publicitus excubiis: ferroq; Ornatur: ferro muros: urbemq; forumq; Excubiis curauit. Tu ibi quæri cœptũ eſt qd eſſet ꝓletarius. Atq; ego aſpiciẽs quẽpiã in eocirculo ius ciuile callentẽ familiarẽ meũ 3 id uerbũ enarraret& quũ ille ſe iuris: nõ rei grãmaticæ peritũ eſſe reſpõdiſſet: eo maximeĩquã te dicer᷑ hoc oportet: quãdo ut pᷣdicas iuriſperitus es. Nãq; Ennius uerbũ hoc ex duodeci tabulis ueltris ac cepit: in quibus ſi recte cõmeminit ita ſcriptũ eſt. Aſſiduo uindex aſſiduus e ſto. Prole tario ciui quiuis uolet uindex eſto. Petimus igitur ne annalẽ hũc. Q. Ennii: led duode cim tabulas legi arbitrere. Et ꝗd ſit in ea lege pletarius ciuis interprętere. Ego uero in- quit dicere atq; iterpretari hoc deberẽ: ſi ius faunoꝶ& aboriginũ didiciſſem. Sed enĩ quum pꝓletarii& aſſidui:& ſanates& uades& ſubuades& uigintiquinq; aſſes:& talio nes: furtorũq; quæſtiones cũ lãce:& litio euanuerint: oĩſq; illa duodecim tabulaꝶ anti uitas: niſi in legis actionibus cetum uiralium cauſag lege ebutia lata cõpolita ſit: ſtu 40 ſcientiamq; ego præſtare debeo iuris:& legũ: uocũq; eag quibus utimur. Tũ for te quadã luliũ Paulũ poetã memoriæ noſtræ doctiſſimũ p̃tereũtẽ cõſpexĩu s. Is a no bis ſalutatus: rogatuſq; uti de ſnĩa deq; rõne iſtius uocabuli nos doceret. Q ui i plæbe inquit romana tenuiſſimi: pauprimiq; erãt: neq; amplius quã mille ꝗqugẽtũ æris incẽ⸗ ſum deferebãt: pletarii appellati ſunt. Qui uero nullo: aut ꝑquã paruo ære cẽlebãtur capitecẽſi uocabãtur. Extremus aũt cenſus capitecenſoꝶ æris fuit. ceclæV. Sed quo niã res pecuniaq; familiaris obſidis uice: pignoriſq; eẽ apud rempublicam uidebatur: amoriſq; in patriam fides quædã in ea: firmamentũq; erat: neq; pletarii: neq; capitecẽ ſi milites: niſi in tumultu maximo kenbebkturz quis famil quæuis. aut tenuis: aut nul la is erat. Proletarioꝶ tamen ordo honeſtior aliquanto& re& nomine: quã capitecen
ꝓletari us
cenſus

erte ee eee
DECIMVSSEX TVS XCV
ſorũ fuit. Nam& aſperis reipu. tẽporibus: quũ iuuẽtutis inopia eẽt in militiã tumul⸗ tuariã legebãtur. Armaq; is ſumptu publico præbebantur. Et nõ capitis cenſione: ſed ꝓſperiote uocabulo: a munere: off cioq; prolis edẽdæ appellati ſunt: ꝗꝙ cum re fami- liari parua minus poſſent remp. iuuare: ſobolis tamẽ gignẽdæ copia ciuitatẽ frequẽta rent capitecẽſos autẽ primus. C. Marius: ut ꝗdã ferdt dello cimbrico difficillimis rei pu. temporibus uel potius: ut Saluſtius ait: bello jugurthino: milites ſcripſiſſe tradit᷑: quũ id factũ ante: in ulla memoria extaret. Aſſiduus in duodecim tabulis:& pro locu/ aſſiduꝰ plete:& facile munus faciẽte: dictus ab aſſibus. i. ære dando: quũ id tẽpora reip. poſtu larent. Aut a muneris pro familiari copia faciẽdi aſſiduitate. Verba aũt Saluſtii in hi- ſtoria jugurthina de. C. Mario cõſule:& de capitecẽſis hæc ſunt. Ipſe interea milites ſcribere:nõ more maiorũ: nec ex daſſibus: ſed ut libido cuiuſq; erat capitecẽſos pleroſ q;. Id factũ ali e bonoꝶ: ali per ambitionẽ cõſulis memorabãt: ꝙ ab eo genere celebratus: auctuſq; erat:& hoĩ potẽtiã quærẽti: egẽtiſſimus ꝗſq; oportuniſſimus. Hiſtoria de Hero. libris ſũpta de pſylloꝶ ĩteritu:ꝗ ĩ ſyrtibo africanis colebãt. Ca. xi. Ens in Italia marſoꝶ orta fertur eẽ a circes filio Marſo. Propterea Marſis ho g minibus: quorũ dũtaxat familiæ cũ externis cognatiõibus nõdũ etiã pmixtæ corruptæq; ſunt ui quadã genitali datum: ut ſerpẽtiũ uirulentorũ domitores Marſi. ſint& incãtationibo herbaꝶq; ſuccis faciãt medelaꝶ miracula. Hæc eadẽ ui p̃ditos eẽ quoſdã uidemus:ꝗ pſylli uocant᷑. Suꝑ noĩe quoꝶ& genere: quũ ĩ ueteribus iris qᷣſiſ/ ſem: i q̃tto deniq; Ferodoti libro: fabulã hãc de pſyllis inuenimus. Pſyllos quõdã fu Pſylli iſſe ĩ terra africa: cõterminos naſamonibus. Auſtrũq; in finibus eorũ quodã in tpe per qᷓ ualidum: ac diutinũ flauiſſe. Eo flatu aquã oẽm ĩ locis ĩ ꝗbus colebãt cru. l los re aquatia defectos eã iniuriã grauiter auſtro ſuccẽſuiſſe. Decretũq; feciſſeuti ar mis ſumptus ad auſtrũ: perinde quaſi ad hoſtẽ iure belli res repetitũ proficiſcerentur Atq; ita pfectis uentũ auſtrũ magno ſpiritus agmine uemiſſe obuiã. Eoq; uniuerſos cũ oĩbo copüs:armiſq; cumulis mõtibuſq; arenaꝶ: 8 opperuiſſe. Eo facto pſyllos ad unũ omnis interiſſe. Itaq; eoꝶ fines a naſamonibus occupatos. De üs uocabulis. quæ Cloatius Merus aut ſatis cõmode: aut nimis abſurde:& ille pide: ad origines linguæ græcæ redegit. Cap. xĩi. Loacius Verus in libris: quos ĩſcripſit uerboꝶ a græcis tractorũ: mõ pauca c hercle dicit curioſe:& ſagaciter cõquiſia: neq; non tamẽ quædã futilia& fri uola. Errare iquit dictum eſt/ /d eppeIy. i. a pereundo. Verſumq; infert Errare Homer: ĩ quo id uerbũ ẽ: pp cctE Y Au. ideſt pef̃eas mala pupilla oculi& illud. d ppe e ¹⁵S̊ oog Ex Ef⁰ο e. ideſt N Ocius o pereas uiuorum ex inſula abuſus. 6 4b l Iiẽ alucinari factũ ſcripſit ex eo qd dicitur græcæ e Adi). i. lãguere: unde lucũ quoq; A ſluci- eddictũ putat g lr̃aĩ c cõuerſa tarditatẽ quãdã animi:& ſtuporẽ: qui alucinãtibus ple rũq;uſu uenit: Itẽ faſcinum appellat quaſi gro.. iuidũ:& faſcinare eſſe: quaſi I ucus Sadraiieip. i. inuidere. Cõmode hæc ſane omnia:& cõducẽter. Sed in libro quarto. f. 3 Feenerator inquit appellatus eſt quaſi ꝙdNαã pov c ro Ptüe Di Ech. ro? Ener epo. i. facile apparẽs ab apparẽdo: ad id qd melius ac benignius eſt: quoniã id gẽus hominum ſpeciẽ᷑ oſtẽtẽt humanitatis:& cõmodi eſſe uideantur inopibus numos de- ſidetãtibus, Idq; dixiſſe ait Hypſicratẽ quẽpiã grãmaticum: cuius libri ſane nobiles
nari
2
0 0

*
———„—-
LIBER fat ſup is qu a græcis accepta ſũt: Siue hoc ãt ipſe Cloatius: ſiue neſcio g alius nebu⸗ lo effutiuit: nihil põt dici ilulſius: Fœnerator. n. ſicut. M. Varro ĩ libro tertio de ſermo
Fœnus ne latino ſcripſit a fœnore eſt nominatus. Fœnus ãt dictũ a fœtu:&quaſi a fœtura qua dã pecuniæ pariẽ̃tis atq; ĩcreſcẽtis:& jccirco:&. M. Catonẽ:& cæteros ætatis eiꝰ fœ⸗ neratorẽ ſine a littera ꝓnũciaſſe tradit: ſicuti fœtus ipſe:& fœcunditas appellata.
5 ſit municipiũ:& quid a colonia differat:& quid ſint municipes: quæq; ſit eiꝰ uocabuli ratio: ac proprietas: atq; inibi ꝙ diuus Hadrianus in ſenatu de iure atq; uoca bulo municipum uerba fecit. Cap. xiii.
Vnicipes& municipia uerba ſuntdictu facilia& uſu obuia. Et eee repias
m qui hæc dicat: quin ſcire ſe plane putet quid dicat. Sed ꝓfecto aliud eſt: aliud
dicit᷑. Quotus enim fere noſtrum eſt qui quũ ex colonia po. ro. ſit: non& ſe
mũnicipẽ eẽ:& populares ſuos municipes eẽ dicat: qd eſt a ratione:& a ueritate longe auerſum. Sic adeo& municipia quid:& quo iure ſint: ꝗᷓſũq; a colonia differãt ignora⸗ mus. Exiſtimamuſq; meliore cõditione eẽ colonias: ꝗᷓ municipia de cuius opinionis tã ꝓmixtæ erroribus diuus Hadrianus in or̃one quã de italicẽſibo: unde ipſe ortꝰfuit i ſe natu hũit pitiſſime diſſeruit: mireriq; ſe oſtẽdit ꝙ& ipſi italicẽles& id item alia mu nicipia antiꝗᷓ ĩ ꝗbus uticẽles noĩat: cũ ſuis moribꝰ legibuſq; uti poſſent ĩ ius coloniaꝶ mutari geſtiuerit peneſtinos ãt refert maxĩo ope a I iberio ĩpatore petiſſe: oraſſeq;u ti ex colonia ĩ municipii ſtatũ redigerẽt᷑. dq; illis Tiberiũ ꝓ referẽda gr̃a tribuiſſe: qꝙ in
Munici eoꝶ inibus ſub ipſo oppido e capitali morbo reualuiſſet. Municipes ergo ſũt ciues
pes. Romani ex municipiis ſuo iure:& legibo ſuis utẽtes muneris tãtũ cũ populo ro. hono rari ꝑticipes: a quo munere capeſſendo appellati uident᷑:nullis aliis neceſſitatibus: ne qʒ ulla po. to. lege aſtricti: nũꝗ᷑ populus eoꝶ fundus factus eẽt: Primos aũt municipes
ine ſuffragii iure: cerites eẽ factos accepimus. Cõceſſũq; illis: ut ciuitatis roman ho norẽ ꝗdẽ caperẽt. Sed negociis tamẽ atq; oneribo uacarẽ᷑t: per ſacris bello gallico rece ptis: cuſtoditiſq;. Hinc tabulæ cerites appellatæ uerla uice: ĩ quas cẽſores referri iube/ colonia pãt quos notæ cã luffragiis priuabãt. Sed coloniaꝶ alia neceſſitudo ẽ. Nõ. n. ueniũt ex milecus ĩ ciuitatẽ. Nec ſuis radicibꝰ nitũt᷑: ſed ex ciuitate ꝗ̃ſi ꝓpagatæ ſunt. Et iura ĩIſti tutaq; oĩa populi romani nõ ſui arbitri hẽnt. Quæ tamẽ cõditio: quũ it magis obno⸗ xia& ininꝰ libera: potior tamẽ& præſtabilior exiſtimat᷑ ꝑꝑ aplitudinẽ maieſtatẽq; po pu. ro. cuiꝰ iſtæ coſoniæ: ꝗ̃i effigies ꝑua: ſimulacraq; eẽ qdã uident᷑& ſimul ga obſcu
ra oblitterataq; ſunt: municipioꝶ iura ꝗbus uti iam per innoticiam non queunt. uod. M. Cato differre dixit ꝓperàre:& feſtinare. Et ꝗᷓ cõmode Verrius Flaccus uerbũ: quod eſt feſtinat interpretatus ſit. f Cap. xiiii. Eſtinare& ꝓperare idẽ ſignificare: atq; in eãdẽ rẽ dici uident᷑. Sed. M. Cato add differre exiſtimat. Eaq; hoc modo diuiſa uerba ſunt ipſius ex or̃one quã de ꝓpero ſuis uirtutibus habuit: aliud eſt ꝓperare: aliud feſtinare. Qui unũ quid ma- feltino ture trãſigit: is ꝓperat: qui multa ſimul incipit neq; ꝑficit: is feſtinat. Verrius Flaccus rationẽ uolẽs dicere differentiæ huius feſtinat inquit a fando dicitur: quoniã iſti ĩgna/ uiores:ꝗ nihil pficere poſſũt plꝰ uerboꝶ ꝗᷓ opis hẽnt. Sed id nimis coactũ atq; abſur/ dũuidetur. Neq; tãti momẽti eſſe poteſt prima in utroq; uerbo littera: ut propter eam unã tam diuerſa uerba feſtinare& fari: eadem uideri debeant. Commodius autem ꝓ- priuſque uiſum feſtinare: quaſi feſſum eſſe. Nam qui multis ſimul rebus properan-
dis defeſſus

18 le
3.
17 T
57 17 8
DECIMVSSEX TVS
dis defeſſus eſt: is iam non properat: ſedfeſtinat. Quid Theophraſtus mirum de perdicibus ſcriptũreliquerit:& quid Theopom pus de leporibus. Cap. xv. Heophraſtus philoſophorum peritiſſimus omnes in paphlagonia perdices t bina corba habere dicit. Theopompus in biſaltia lepores bina iecora. Agrippas a partus ægri:& iproſperi uitio appellatos. Deq; is deabus quæ uocantur Proſa:& poſtuerta. Cap. xvi. Voq in naſcẽdo nõ caput: ſed pedes priimi extiterãt qui partus difficillimus: 9 ægerrimuſq; habetur:a grippæ appellati uocabulo ab ægri tudine& pedibus Cõfixos eſſe aũt pueros in utero Varro dicit a capite ĩfirmo nixos ſurſum pe dibus elatis nõ ut hoĩs natura ẽ: ſed ut arboris. Nam pedes cruraq; arboris appellat ra mos. Caput ſtirpẽ atq caudict᷑. Quãdoigit᷑ inquit cõtra naturã forte conueri in pe-⸗ des: bracchiis plerũq; diducti retineri ſolẽt: ægriuſq; tũc mulieres enitũtur. Huius pꝑi- culi deprecãdi gratia aræ ſtatutæ ſunt romæ duabus carmentibus: quarum altera Po-/ ſtuerta nominata eſt. Proſa altera: a recti peruerſiq; partus:& poteſtate& nomine. Quæ ratio uocabuli ſit agri uaticani. Cap. xvii. T agrũ uaticanũ:& eiuſdẽ agrideũ præſidẽ appellatũ acceperamus: a uatici e ns: quæ ui atq; inſtinctu eius dei in eo agro fieri ſolita eſſent. Sed præter hãc cauſam. M. Varro ĩ libris diuinaꝶ: aliã eſſe tradit iſtius nominis rationẽ. nã ſicut Arius inquit deus appellatus: araq; ei ſtatuta eſt: quæ eſt infima noua uia qꝙ eo in loco diuinitus uox edita erat: ita uaticanus deus nominatus penes quẽ eſſent uocis hu- manæ initia: quoniã pueri ſimulatq; parti ſunt eã primã uocẽ edunt: quæ prima in ua- ticano ſyllaba eſt. Iccirco uagire dicitur: exprimente uerbo ſonum uocis recentis. Læpida quædã memoratu:& coguitu de parte geometriæ: quæ dv ici: ideſt per ſpectiua appellatur. Et item alia quæ coe pen: ideſt dimenſiua. Et tertia ĩtidem quæ di citur x ni ideſt regularis. Cap. xviij-· Ars quædã geometriæ Orixũ. i. pſpectiua appellatur: ꝗᷓ ad oculos pertinct. p Pars altera quæ ad auris c ονñ regularis uocatur: qᷓ muſici ut fundamẽ to artis ſuæ utuntur. Vtraq; harũ ſpatiis& intuallis lineag:& rõne numero- rũ coſtat ö ꝰricn.i.pꝑlpectiua facit multa demirãda: id genus: ut ĩ ſpeculo uno imagi- nes unius rei plures appareãt. Itẽ ut ſpeculũ ĩ loco certo poſitũ: nini li imaginet: aliorſũ trãſlatum faciat imagines. Item ſirectius ſpeculũ ſpectes: imago fiat tua eiuſmodi: ut caput deorſum uideatur: pedes ſurſum. Reddit etiã auſas ea di ſciplina: cur iſtæ quo⸗ z uiſiones fallãt: ut quæ in aqua conſpiciuntur: maiora ad oculos fiant. Q uæ procul ab oculis ſunt minora. x NK. i regularis aũt longitudines:& altitudies uocis eme tit. Lõgior mẽſura uocis pu ug. i. modulus nũerus ordo pedũ dicit᷑. Altior A ideſt modulatio cãtus. Eſt& alia ſpecies æν]α ie i. regularis: quæ appellatur ut/ pic. i. mẽſuraria per quã ſyllabat longarũ:& breui d.& medioctiũ iunctura& mo dus cõgruẽs cũ prĩcipiis geometriæ auriũ mẽſura examinatur. Sed hærc 1 qt. N I. Var ro: aut omnino nõ diſcimus: aut prius deſiſtimus ꝗ intelligamus cur diſcẽda ſint. Vo juptas autem inquit: uel utilitas talium diſciplinag in poſt principiis exiſtit: quum ꝑ- fectæ abſolutæq; ſunt in prĩcipiis uero ipſis ineptæ& inſuaues uidentur. Sumpta ex hiſtoria Herodoti libro primo ſuper fidicine arione.
4
Cap xix.
XCVII
lepores
Agrip⸗ pæ
Poſtu
erta Proſa.
uatica/
nꝰ ager
Uagire

——
—
——
LIBER
Heri admodũ:& cohibili orone: uocũq; filo tereti:& candido fabulã ſcripſit Arionis e Herodotus ſuꝑ fidicine illo riõe. Vetus iꝗt& nobilis Ario cãtator fidibus hiſtoria fuit. Is loco:& oppido methymnæus terra atq; ĩſula oi eſbius fuit. Eũ At io nẽ rex corinthi periãder amicum amatũq; habuit artis gra. Isi nde arege proficiſcitur terras inclytas Siciliã: atq; Italiã uiſeret. V bi eo uenit: aures oĩum mẽteſq; in utriu ſqʒ terræ urbibus demulſit. Inquæſtibus iſtic:& uoluptatibo amoribus hoĩum fuit. Is tũ poſtea grandi pecunia& re bona multa copioſus corinthũ inſtituit redire. Nauẽ igit & nautas ut natiores amitioreſq; ſibi corinthios delegit. Sed eo corĩithios hoĩe accepto nauiq; in altũ prouecta: prædæ pecuniæq; cupidos cœpiſſe cõſiliũ de necando Arione Tũ ill ibi ꝑnicie intellecta:pecuniam cæteraq; ſua ut hẽtent:dediſſe uitam modo ibi ut parcerẽt: orauiſſe. Nautas precũ eius haꝶ cõmiſeritũ eſſe illatenus: ut ei necẽ affer/ re per uim ſuis manibus tẽperarẽt. Sed im pauiſſe: ut iã ſtatim corã diſiliret præceps mare. Homo inꝗt ibi territus ſpe omni uitæ ꝑdita: id unũ poſtea orauit ut priuſquam mortẽ appeteret induere ꝑmitterẽt ſua ſibi indumenta. Et fides cape:& canere carmẽ caſus illius ſibĩ cõſolabile. Feros& immães nauitas ꝓlubiũ tum audiẽdi ſubit. Quod oraueratĩpetrat. Atq; ibi mox de more cictus: amictus ornatus ſtãſq; in ſũmæ puppis foro carmen: quod orth iũ dicitur: uoce ſublatiſſima cãtauit. Ad poſtrema cantus cũ fidibus ornatuq; oĩ ſicut ſtabat canebatq; eiecit feſe procul in profundũ: Nautæ haud quaꝗ̃ dubitãtes quin periſſet: curſũ quẽ facere cœpant: tenuerũt. Sed nouũ& mirum & piũ facinus contigit: Delphinum repente inter undas adnauiſſe:& dorſo ſuper flu ctus edito uectauiſſe. Incolumiq; eũ corpore:& ornatu: tænarum in terrã laconicã de uexiſſe. Tũ Arionẽ prorſus ex eo loco corinthũ petiu iſſe. Talẽq; Periãdro regi: qualis delphino uectus fuerat: ſeſe obtuliſſe. Eiq; rẽ ſicuti acciderat: narrauiſſe. Regem iſtæc parũ credidiſſe: arionẽ quaſi falleret cuſtodiri iuſſiſſe. Nautas requi ſitos: ablegato ari- one: diſſimulãter interrogaſſe: ecqd audiſſent in iis locis: unde ueniſſent ſuper arionẽ: Eos dixiſſe: hominẽ quũ inde irẽt i terra italia fuiſſe:cumq; illic bene agitare:& ſtudlis delectationibuſq; urbiũ florere: atqʒ in gratia pecuniaq; magna fortunatum eſſe. IJ ũ iter hæc eorũ uerba arionẽ cũ fidibus& ĩdumẽtis:cũ quibus ſe ĩ ſalũ eiaculauerat exti tiſſe. Nautas ſtupefactos: conuictoſq; ire in ficias non quiſſe. Eam fabulam dicere leſ/ bios& corinthios atq; eſſe fabulæ argumentum: q ſimulacra duo ænea ad tænarum uiſerentur. Delphinus uehens:& homo inſidens..
AVIIGELII NOCTIVMATTICARVM COM MENTARII LIBER DECIMVSSEPITIIMVS
QA uod Gallus Aſinius:& Largius Licinius. M. Ciceronis reprehẽderũt ex oratiẽe quã dixit pro. M Cælio:& quid aduerſus homines ſtudioſiſſimos pro eadem ſenten- tia uere digneq; dici poſſit. Caput primum. T quidã fuerũt mõſtra hominũ: qui de diis ĩmortãlibus ĩpias: falſaſq; opiniones ꝓdiderũt: ita nõnulli tã ꝓdigioſi: tãq; uecordes extiterũt: i 9 e bus ſunt Gallus Aſinius:& Lartius Licinius: cuius liber etiã fert Ifan do titulo Cicerumaſtix: ut ſcribere auſi ſint. M. Ciceronẽ pag ĩtegre at q; ĩproprie: atq; ĩcõſiderate locutũ. Atq alia qdẽ᷑ q̃ reprehẽderũt. neq; dictu neq; auditu digna ſunt. ſed etenim in hoc quo ſibimeti pſis præter cætera eſſe ui li ſunt uerboꝶpenſitatores ſubtiliſſimi cedo quale id ſit conſideremus, M. Cicero pro MCælio

.
eee 1
Se
1
9
1
DECIMVSSEPTIMVS XC VU.
M. Cælio ita ſcripſit. Nã quod obiectũ ẽ de pudicitia: qd olum accuſatoꝶ: nõ crimini- bus: ſed uocibus maledictiſq; celebratũ ẽ: iq nunꝗᷓ tã acerbe feret. M. Calius ut cũ pœ niteat nõ deformẽ eẽ natũ. Nõ exiſtimãt uer bo ꝓprio eſſe uſũ qq ait pœniteat. Atq; id ꝓpe ineptũ ẽteſſe dicũt. Nã pœnitere inquiunt tũ dicere ſolemus: cũ q ipſi fecimꝰ aut q de noſtra uoluntate. nr̃oq; conſilio facta ſunt ea nobis poſt incipiũt diſj plicere. Sen- ten tiãq; in iis ram demutamus. Neminẽ ãt recte ita loq pœnitere ſeſe: ꝙ natus ſit:aut pœnitere ꝙ mortalis ſit: aut ꝙ ex offenſo uulneratoq; corꝑe dolorẽ ſentiat: qñ iſtibſmo di reg: nec conſiliũ ſit noſtꝶ: nec arbitriũ. Sed ea ingratis in cor poribo ↄr̃is ui: ac neceſ ſitate naturæ nobis accidãt. Sicut hercle ĩquiunt: nõ uolũtariũ fuit. M. Cælio ꝗ̃li for- ma naſceret᷑. Cuius. n. dixit nõ pœenitere: tanꝗᷓ in ea cã res eſſet ut rationẽ capet pœnitẽ di. Eſt hæc quidẽ: quã dicũt uerbi huiuſce ſentẽtia:& pœnitere niſi in uolũtariis rebus nõ probe d. Tametſi antigores uerbo ipo: alio quoq; modo uſitati ſunt: Et pœnitet ab eo: quod eſt pene:& a penuria dixerũt. Sed ſi aliorſum pœnitet: atq; alio in loco dicere tur: Nunc ãt ſub hac eadem ſignificatione: q uulgo nota eſt: nõ modo ineptũ hoc non eſt: quod. M. Cicero dixit: ſed feſtiuiſſimũ adeo& facetiſſimũ eſt. Nã quũ aduerſarii & obtrectatores. M. Cælii quoniã erat pulchro corpore: formã eius& faciẽ in ſuſpitio nes impudiciæ accerſerentilludẽs Cicero tã abſurdã criminationẽ: ꝙ formã quã natu ra fecerat: uitio darẽt: eodẽ ipſo errore: quẽ illudebat: ſciens uſus eſt:& nõ fœnitet in quit. M. Cæliũ nõ deformẽ eſſe natũ. Vt uel hac ipſa re: quod ita dicebat: obprobraret aduerſariis: ac per facetias oſtentaret: facere eos diridicuſũ: ꝙ perinde Cælio formam crimini darent quaſi arbitrium eius fuiſſet: quali forma naſceretur. Verba quædã ex. Q. C laudii annaliũ primo: curſim in legendo notata. Cap. ii. Vum libꝶ ueteris ſcriptoris legebamus: conabamur poſtea mẽoriæ uegetãdæ q fa idipiſci aĩo: ac recẽſere: ꝗᷓ ĩeo libro ſcripta eẽnt: ĩ utraſq; æſtimatiões laudis aut culpæ annotamẽtis digna. Eratq; hoc ſane ꝗᷓ utile exercitũ ad conciliandas nobis ubi ueniſſet uſus: uerboꝶ ſniarũq; elegantiũ rerordatiões. Velut hæc uerba ex Claudi primo annali: q meminiſſe potui notaui: quẽ libge legimus biduo ꝓximo
ſupiore. Arma inqt pleriq; abüiciũt: aiq; ĩermi illatebrãt ſeſe. Ibi ilſatebrãt uerbũ poeti Illate⸗ cũ uiſumẽ: ſed n abſurdũ neq; aſperũ. Ea inꝗt dũ frũt latini ſubnixo aio: q̃ſi ſublimi: brant
& ſupra nixo uerbũ pene ſign ficãs& nõ tortuitũ:demõſtratq; aĩ fortitudinẽ: fiduciã qʒ:quoniã quibo ĩnitimur is: ꝗ̃ſ erigimur attollimurq;. Dom) ĩquit ſuas quẽq; ire iu⸗ pet:& ſua oĩa fruiſci. Rarius quidẽ ĩ ætate. M Tullii: ac deĩceps ifra rariſſimũ Dubi⸗ tatũq; ẽ ab ĩpitis antiquitatis an latinũ foret. Nõ mõ a latinũ: ſed locũdius amœniuſq;
⁊t uerbũ fruiſcor factũ ẽ quã fruor:& ut fatilcor a fateor ita fruiſcor factumẽ a fruor. Fruiſci
Metellus Numidicus: ꝗ caſte pureq; lingua uſus latĩa ur̃:ĩ epiſtola quã exul ad do mitios miſit ita ſcripſit. Illi uero oĩ iure atq; honeſtate interdicti. Ego neq; aqᷓ neq; igni careo:& ſumma gloria fruiſcor. Neuius in attellana. ꝗᷓ partus inſcripta ẽ: hoc uerbo ita utit᷑. Q uod magnope queſiuerũt id fruiſci nõ queũt: ꝗ nõ ꝑſit. apud ſe fruitus ẽ. Et ro
7 7 7——— 7 2— mani inquit muſtis armis& magno cõmeatu: pdaq; ingenti capiant Verbũ caſtren/ . 7 4„— 7— 7 ſe ẽ:nec facile id repias apud ciuiliũ cauſaꝶ oratores: exq; eadem figura ẽ: qua lignãt
& pabulant᷑& aquant᷑.· Sole inquit occaſo: ſole occaſo: nõ inſuaui uenuſtate ẽ: ſiquis Sole oc ãt habeat ñ ſordidã: nec ꝓculcatã. In duodecim ãt tabulis uerbũ: hoc ita ſcriptũ ẽ. An- caſo
te meridiẽ cauſam coniicito: quũ perorãt ambo præſentes. Poſt meridiẽ præſenti litẽ ＋
*

LIBER
addicito. Si ambo præſentes: ſol occaſus ſuprema tẽpeſtas eſto. Nos inqꝗt in mediũ re linquemus. Vulgus in medio dicit: nã uitiũ iſtuc putãt:& ſi dicas in meqiũ ponere: id quoq; eẽ co. i. olœæciſmi uitiũ putãt. Et tñ pbabilius ſignificãtiuſq; ſic dici uide bit᷑: ſiquis ea uerba nõ incurioſe ĩtroſpiciat. Græce quoq; heidi ei eo. i. ponereĩ mediũ uitiũ id nõ eſt. Poſtꝗᷓ nunciatũ eſt inquit ut pugnatũ eſſet ĩ gallos. id ciuitas gra Pugna⸗/ uiter tulit. In gallos mũdius ſubtiliuſq; eſt: ꝗᷓ cũ gallis aut cõtra gaſſos. Nã pinguiora tũ ĩ gal/ hæc obſoletioraq; ſunt. Simul inꝗt forma: factis eloquẽtia:dignitate: acrimonia: cõfi los dentia pariter pᷣcellebat: ut facile intelligeret magnũ uiaticũ. Vagnũ uiaticũ ꝓ magna magnũ facultate:& paratu magno noue poſitũ eſt. V ideturq; græcos ſecutus: ꝗ S Aion. i. uiaticũ uiaticũ ſumptũ uiæ ad aliaꝶ quoq; reꝶ apparatus traducũt. Ac ſæpe e Aioy ꝙꝓ eo di cunt. qi eſt inſtitue& inſtrue Nã. M. iquit Nalius: quẽ capitoliũ ſeruaſſea gallis ſu- Cũprĩe pra oſtẽdi: cuiuſq; opam cũ. M. Furio dictatore apud gallos cũprime fortẽ atq; exupa bilẽ reſſ publica ſenſit: is& genere& uirtute bellica nemini cõcedebat. Adprime crebri us ẽ: Cũprime rarius traductũq; ex eoẽ: qdcũ primisdicebãt: pro quo ẽ in primis. Ni hil ſibi inquit diuitias opus eẽ. Nos diuitiis dicimus:& uitiũ hoc orõnis nullũ ẽ. Ac ne id quidam ẽ: qi figura dici ſolet. Recta. n. iſtæc oratiot᷑. Et ueteres cõpluſculi ita dive
re. Nec rõ dici põt: cur rectius ſit diuitiis opo eſſe:ꝗ diuicias niſi ꝗ gtãmaticoꝶ noua ĩ
Diurna ſtituta ut rc ue ic pct. /. ad tẽploꝶ ſacra obſeruãt. Nã hæc inqt nme uerſat deoꝶ re. iniquitas:qꝙ deteriores ſunt ĩcolumiores. Neq; optimũ quenquam inter nos ſinũt diur Sermo nare. Inuſitate dixit diurnare pro diu uincere. Sed ex ea figuraẽ: qua dicimus perenna nari. re. Cũ iis inquit conſermonabat᷑: ſermonari ruſticus uidetur: ſed rectius: ſermocina/ Ne id ricrebrius eſt led cortuptius. Seſe inquit: ne id quoq;: quod tũ ſuaderet: facturum ec. quoq; Ne id quoq; dixit: pro ne id quidẽ. Infrequens nunc in loq̃ndo: ſed in libris ueteꝶ cre/ Duritu berrimũ. Tãta inquit ſanctitudo fani eſt ut nunquã quiſquã uiolare ſit auſus. Sactitas do. quoq;& ſanctimonia non minus latine dicuntur. Sed neſcio quid maioris dignitatis ẽ Arrabo uerbũ ſanctitudo. Sicuti. M. Cato in. L. Veuriũ: duritudinẽ᷑: quã duriciẽ dicere graui Arra us putauit. Oui illius inquit impudẽtiã norat& duritudinẽ. Q uũ tãtus inquit arrabo Verba penes ſamnites po. Ro. eſſet. Arabonẽ dixit. dc. obſides:& id maluit quã pignus dice- dedit re: quoniã uis huius uocabuli in ea ſnĩa grauior acriorq;ẽ. Sed nunc arrabo in ſordidis uerbis haberi cœptus. Ac multo rectius uidet᷑ arra. Q uãquã arrã quoq; ueteres ſæpe dixerint. Et cõpleriens inquit in laboribus miſerrimas uitas exegerunt. Et hic motus ĩ
ociis inquit conſumptus. Elegãtia utrobiq; ex multitudinis numero quæſita eſt. Comi
nius ĩquit qua aſcẽderat: deſcẽdit: atq; uerba gallis dedit. V erbo Cominiũ dediſſe gal⸗
lis dicit: qui nihil quicquã: cuiquã dixerat. Neq;N n. eũ galli: ꝗ capitoliũ obſidebãtaſcẽ/
dentẽ aut deſcendentẽ uiderãt. Sed uerba dedit: haud ſecus poſuit: quã ſi tu dicas latu-
Arbore it. atqʒ obreſit. Cõualles inquit& arboteta magna erãt. Arboreta ignobilius uerbũ eſt tum arbuſta celebratius. Putabãt inquit eos qui foris atq; qui in arce erãt: inter ſe cõmutati
Cõmu ones& conſilia facere. Cõmutatiões.i. collatiões: cõmunicatiõeſqʒ inuſitate dixit. Sed ratiões. nõ hercle inſcite: nec ineleganter. Hæc ego pauca interim ſuper eo libro quoꝶ memo ria poſt lectionem ſuppetierat mihi notaui io ſermonibus forte: quos de tẽporibus re-
rum ad uſus hominum repertarum agitabamus. 4
Verba. M. Varronis ex libro quinto& uiceſimo humanarum: quibus contra op nionem uulgariam interpretatus eſt Homeri uerſum: Cap. iii. e Adoleſcẽsi

5
(oo
—*
X 2 n„
ö
*
DECIMVSSEPTIMVS XCVIII
Adoleſcẽs quiſpiã nõ indoctus: ſparti quoq; uſum ĩ terra græcia diu incogni- 2 tũ fuiſſe dixit multiſq; poſtiliũ captũ tẽpeſtatibo ex terra hiſpãia aduectũ: riſe tũt hoc ad illudendũ: ex is ꝗ ibi aderant unus: atq; alter male hoĩes litterati: qd genus græci cop. i. uulgares& uiles appellãt. Atq; eũ: qui id dixerat libꝶ legiſ ſe Homeri aſebãt: cui uerſus hic forte deeſſet: x Au Ap oe y cop K OS 1 οννοννl. i. En ligna eputrẽt ratiũ& ſpta in cariẽ ſunt. Tũ ille ꝓrſum irritatus nõ inꝗt in eo libro uerſus: ſed uobis plane magiſter defuit:ſi creditis in eo uerſu ſparta id ſignificare quod nos ſpartum dicimus. Maiorẽ. n. uero illi riſum ſubiiciunt neq; id de ſticerũt. niſi liber ab eo ꝓlatus eẽt. M. Varrõis. xxv. humanaꝶ: in quo de iſto Home/ tiuerſua Varrone ita ſcriptũ ẽ. Ego ſpatta apud Homeꝶ nõ plus ſpartum lignificare puto: ꝗᷓ ocαοτον&. ſpartos qui dicunt᷑ in agro thebano nati. In græcia ſꝑti copia mõ cœpit eſſe ex hiſpania. Neq; ea ipſa facultate uſi liburni. Sed ii pleraſq; naues loris ue bant. Græci magis canabo& ſtuppa cæteriſq; ſatiuis rebus: a quibus ouν fe appel labant. Q uod quũ ita Varro dicat: dubito hercle: an poſterior ſyllaba in eo uerbo qd apud Nome eſt: acuẽda ſit: niſi quia uoces huiuſcemodi: quum ex cõmuni ſignifica tione in rei certe ꝓprietatem cõcedunt diuerſitate accentuum ſuperant N Quid Menander poeta Philemoni poetæ dixerit: a quo ſæpe indigne in certamini- bus comœdiarum ſupatus eſt: Et q ſæpiſſime Euripides ĩ tragœdia ab ignobilibo poe tis uictus eſt. Cap. iii. Enander a Philemone nequaꝗᷓ pari ſcriptore in certaminibꝰ comœdiaꝶ ain m bitu: gr̃aq;& factiõibus ſæpenumero uincebat᷑: eũ quũ forte habuiſſet obuiã Phile- uæld inquit Philemon: bona uenia dic mihi: quũ me uincis nõ erubeſcis: mon Euripidẽ quoq;. M. Varro ait: quum quinq;& ſeptuaginta tragerdias ſcripſerit: in qu Eu npi/ qʒ ſolis uiciſſe. Q uum eũ uincerẽt aliquot poetæ ignauiſſimi. NMenandg at ali cẽtum ges. & octo partim cẽntum& nouẽ comœdias reliꝗſſe ferũt. Sed apollodori ſcriptoris ce- lebratiſlimi hos de Menãdro uerſus legimus in libro: qui chronica inſcriptus eſt.
deꝙi⁰ UE c EN AOS OU cf pO.
dopo r0O¹⁰ E te Vp Cer0 Apœuertef:
Ed EN ION K Auoiyt r. ideſt.
Cephiſieus genere: ex diopethe patre. Quinq;& centũ: quum ſcripſit fabulas.
Fato eſt defunctus: annos duos natus:& quinquaginta. Exiſtis tamẽ centũ& ꝗqn/ obus ſolis eũ octo uiciſſe. Idẽ Apollodorus eodem in libro ſcripſit.
Nequaꝗᷓ eẽ ueꝶ qd mĩutis ꝗbuldã rhetoricæ artif cibꝰ uideat᷑. M. Ci. in lib. quẽ de amicitia ſcripſit uitioſo atgumento uſũ: cu αio g tod u? di, νννο you · i. dubiũ ꝓcõfeſſo poluiſſe. Lotũq; id cõlideratius tractatũ exploratũq; ¶ Cap. v.
Icero in dialogo: cui titulꝰ. Læliꝰ: uel de amicitia: docere uolẽs amicitiã n ſpe cexpectationeq; utilitatis: nec; precii mercediſq;cã colendã: ſed quo ipſa p ſeſe jena uittutis honeſtatiſq; ſit:expetendã: diligendãq; eſſe: etiã i nihil opis: ni
hilq; emolumẽti: ex ea participari queat: hac ſnia atq; his uerbis uſus ẽ: eac; dicere fa⸗ cit. C. Læliũ ſapientẽ ui: qui. P. Africani fuerat amiciſſimus. Q uid. n. Africanus idi gens mei? Ne ego quideẽ illius. Sed ego admiratione quadã uirtutis eius ille uiciſſim opinione boat nonulla: quã de meis moribus habebat: me dilexit: auxit beniuolen/ ta cõſuetudo. Sed quanquã utilitates multæ& magnaæ cõſecutæ ſunt: nõ ſunt tamen
*

—
———— —
—ñ—
LIBER
ab eaꝶ ſpe cãæ diligendi pꝓfectũ. Vt. n. benefici liberaleſq; ſumus nõ ut exigamus gta
tiã: eq; n. beneficiũ fœneramur: ſed natura ꝓpenſi ad liberalitatẽ ſumus ſic amicitiãa¾ nõ ſpe mercedis adducti: ſed ꝙ omnis fructus in ipſo amore ineſt expetendã putamus Hoc quũ legeret᷑ in cœftu forte hoĩum doctoꝶ: rethoricus quidã ſophiſta utriuſq; lin uæ callẽs haud ſane ignobilis: ex iſtis argutulis:& minutis doctoribus: ꝗ r xNiœOl. i. artificiales appellant᷑ atq; in diſſerẽdo tñ nõ impiger uſum eẽ exiſtimabat argumento M. Tulliũ nõ probo neq; oA i. i. demõſtratiuo: ſed ęiuſdẽ qᷣſtionis cuius eẽt ea ipſa res: de qua quæreret Verbiſq; id uitiũ græcis appellabat: ꝙ accepiſſe: πατι an ro u εο αντνẽοτννννετον]iεne. i. dubiũ pro cõfeſſo& certo. Nã beneficos inꝗt& liberales ſumpſit ad cõfirmandũ. id ꝗd de amicitia dicebat: quũ ip̃m illud:& 0 leat q̃ri:& debeat quiſquis liberaliter:& benigne facit: qua mẽte: quoue conſilio: beni nus liberaliſq; ſit. V t qa mutuã gr̃am ſperet:& eũ in quẽ benignus ſit: ad parẽ curã 25 ꝓuocet: qd facere pleriq; oẽsuideat᷑: an quia a ffatura ſit beniuolus: benignitaſq; eũ p ſeſe ipſa:& liberalitas delectet: ſine ulla recipiẽdæ gratiæ ꝓcuratione: qdẽ oĩum fer⸗ me rariſſimũ. argumẽta ãt cẽſebat: aut ꝓbabilia eſſe debere: aut ꝑſpicua:& minime cõ trouerſa. Idq; ao Aeiſiy. i. expreſſionẽ& demõſtrationẽ᷑ uocari dicebat: quũ ea q du bia: aut obſcura ſunt per ea quæ ambigua nõ ſunt illuſtrant᷑: atq; ut oſtenderet benefi- cos: liberaleſqʒ ad id quod de amicitia quæteret᷑: quaſi argumentũ exẽplũue: ſumi non oportere. Eodẽ᷑ inꝗt ſimulacro& eadẽ tõnis imagine: amicitia inuicẽ pargumẽto ſumi ot: ſiꝗs affirmat hoĩes beneficos: liberaleſq; eẽ debere: nõ ſpe aliꝗ cõpẽdii: ſed amore & ſtudio honeſtatis. Poterit. n. cõſimiliter dicere ita. Nãq; ut amicitiã nõ ſpe utiliratis amplectimur: ſic benefici liberaleſq;:nõ græ recuꝑandæ ſtudio eſſe debemus: Poterit ſane inqtita dicere. Sed neq; amicitia liberalitati: neq; liberalitas amicitiæ p̃bere argu- mentũ põt: quũ de utroq; pariter quæratur. Hæc ille rhetoricus artifex dicere ꝗbuſdã uidebat᷑ perite& ſciẽter. Sed uidelicet eũ uocabula reꝶ uera Ignorauiſſe nõ beneficiũ & liberalẽ Cicero appellat ita ut philoſophi appellandũ eẽ cenſent: nõ eũ gut ipſe ait: beneficia fœdundãte. Nõ ergo obſcuro neq; ambiguo argumẽto uſusẽ: ſed certo atqʒ pſpicuo. Siꝗdẽ ꝗ uere beneficus: liberaliſq;ẽ q mẽte hene: aut liberaliter faciat nõ qrit aliis. n. lõge noĩbus appellãdus ẽ: ſi quũ& talia facit: ſui potius: ꝗᷓ alterius juuãdi cã fa cit. Proceſſiſſet aũt argutatori iſti fortaſſe an reprehẽſio: ſi Cicero ita dixiſſet. Etenĩ bñ fice liberaliterq; facimus nõ ut exigamus gr̃am: uideret᷑. n. beuefice facere: ẽt in nõ be neficũ cadere poſſe: ſi id ꝑaliquã circũſtantiã fieret: nõ p ipſã ꝑpetuæ benignitatis cõ⸗ ſtãtiã. Sed quũ beneficos libera: eſq;dixerit: neq; aliuſmõi iſti ſũt:ꝗᷓ cuius eẽ eos ſupra
diximus: illotis:qd aiũt pedibus& uerbis reprehẽdit doctiſſimi hoĩs orationem.
Falſum eſſe quod Verrius Flaccus in libroꝶ ſecundo. quos de obſcuris. M. Catõis compoſuir: de ſeruo receptitio ſeriptũ reliquit. Cap. vi. Cato uoconiã legẽ ſuadẽs uerbis hiſce uſus ẽ. Principio nobis mulier m agnã m. dotẽ attulit. Iũ maguã pecuniã recipit quã in uiri poteſtate nõ cõmittit eã pe cuniã mutuã dat uiro: poſtea ubi irata facta eſt: ſeruũ receptitiũ ſectari: atq; flagirate uiꝶ iubet. Q uærebat᷑ ſeruus receptitius quid eſſet. Libri ſtatim qſiti allatiqʒ ſunt Verri Flacci de obſcuris Catonis in libro ſecũdo ſcriptũ inuentũ ẽ: receptitiũ ſer uũ dicinequã:& nulli precii: qui cũ uentũ eẽt datus redibitus obaliqd uitiũ receptuſq; ſit. Proptetea inquit ſeruus huiuſmodi ſectari maritũ:& flagitare pecuniã iubebatur
. ut eoipſo

1**
4* 32— 4
6
9 daa 7
M
*—
* r ee
4
5
e eee t
0
DECIMVSSEPTIMVS X CLN
ut eo ĩpſo dolor maior:& cõtumelia grauior uiro fieret: q eũ ſeruꝰ ni lil petẽdæ pecu⸗ niæc i cõpellaret. Cũ pace ãt: cũq;uenia iſtogꝶ: ſiqui ſunt ꝗ Verri flacei auctoritate ca junt᷑: dictũ hoc ſit. Receptitius. n. ſeruus i ea re: quã dicit Cato: aliud oĩno t: ꝗᷓ Veri kccef us ſcripſit. Atq; id cuius facile intellectuẽ. Res. n. ꝓculdubio ẽ. Qñmulier dotẽ mari tius ler- o dabat: tũ qᷓ ex ſuis bonis retinebat: neq; ad uig tramittebat: ea recipe dicebat᷑. Sicuti dus. nũc quoc; i uẽditiõibo: ꝗᷓ excipiunt᷑ neq; ueniũt. Q uo uerbo Plautus quoq; ĩ trinũmo uſus ẽĩ hocuerſu. Poſticulũ hoc recipit: quũ ædis uẽdidit: pticulã quãdã ꝗᷓ poſt eas æ/ dis erat: nõ uẽdidit fed retinuit. I p̃e ẽt Cato mulierẽ demõſtrare locupletẽ uolẽs. Muli er inqt& magnã dotẽ dat:& magnã pecuniã recipit. Hoc ẽ& magnã dotem dat:& magnã pecuniã retinet. Exea igit re familiari: quã ſibi dote data retinuit: pecuniã uiro mutuã dat. Eã pecuniã 8 uro forte irata repetere ĩſtituit: apponit flagitatorẽ ſeruũ receptitiũ: hoc ẽ ꝓpriũ ſeruũ ſuũ:quẽ cũ pecunia reliꝗᷓ recepat: neq; dederat doti: ſed retinuerat. Nõ. n. ſeruo mariti impare hoc mulierẽ fas erat: ſed ꝓprio luo plura dicere 0 quibus hoc noſtg tuear: ſupſedeo. Ipſa. n. ſunt ꝑ ſeſe euidẽtia:& quod a Verrio dicitur & quod a nobis. Vtrum ergo uidebitur cuiq; uerius eo utatur. Verba hæc ex atinia lege. N uod ſubreptũ erit eius rei æterna auctoritas. P. Nigi dio:&. Q. Sceuolæ uiſa eſſe nd minus de præterito ꝗᷓ de futuro cauiſſe. ¶ Cap. vi. Egis ueteris atiniæ uerba ſunt. Q uod ſubreptũ erit: eius rei æterna auctoritas elto.& uis aliud putet in hiſce uerbis: ꝗᷓ de tꝑe tantũ futuro lõge loꝗ⸗ Sed. O. Sceuola patrẽ ſuũ:& Brutũ& maniliũ uiros apprime doctos ꝗͥſiſſe ait: dubi⸗ taſſeq; utg ne in poſtfacta mõ furta lex ualeret: ant in antefacta: quoniã quod ſubre/ ptũ erit: utrunq; tẽpus uideret᷑ oſtẽdere: t præteri tũ ꝗ̃ futuꝶ. Itaq;. P. Nigidius ciuita tis romanæ doctiſſimus ſuꝑ dubitatiõe hac coꝶ ſcripſitin. xxiiii. cõmentarioꝶ cõmati/ co. Atq; ie quoq; idẽ putat incertã eẽ tẽporis demõſtratiõẽ̃. Sed anguſte auf& ob cure diſſerit: ut ſigna reꝶ ponere uideas: ad ſubſidiũ magis memoriæ ſuæ Jad egen tiũ diſciplinã: uidebat tamẽ hoc dicere: uerbũ eſſe& erit qñ per leſe ponunt᷑ hẽnt: atq; retinẽt tẽpus ſuũ: quũ uero præterito iungunt uim tpis ſui amittũt:& in p̃teritũ cõten dũt. Q uũ. n. dico in cãpo eſt: in cõmitio t: tẽpus inſtans ſignifico: Itẽ quũ dico in cam o erittẽpus futuꝶ demõſtro. At quũ dico factũ eſt: ſcriptũ eſt: ſubreptũ eſt: qᷓq ẽ uer Pass dis ſit ptæſentis: cõfundit tũ cum præterito:& præſens eſſe deſinit. Sic igik in⸗ uit etiã iſtud: quod in lege ẽ:ſi diuidas: ſepareſq; duo uerba hæc ſubreptũ& erĩt ut ſic audias ſubreptũ: tanquã certamen erit: aut lacrificiũ erit. unc uidebit᷑ lex in poſt fu tuꝶ loqui. Si uero copulate permixteq; dictũ intelligas: ut ſubreptum erit: nõ duo ſed unum uerbũ ſit. Idq; tunica patiẽdi declinatioe fit: cum hoc uerbo nõ minus præter- ritum tempus oſtenditur quã futurum..
In ſermonibus apud menſim Tauri phi oſophi: ꝗᷓri agitariq; eiuſmodi ſolita. Cur oleũ ſæpe& facile: uina rarius cõgeleſcãt: acetum aut fere unquã:& cut aquæ fluuiog fontiumq; durentur: mare gelu non duretur. Cap. viii.
Hlloſophus Taurus accipiebat nos athenis cœna plerũcq;: ad id diei ubi iã ue ſperauerat. id. n. ẽ tỹs iſtie cœnãdi frequs: eius cœnæ fũdus& fũdamẽtũ oẽ̃ e⸗ tat i olla una lẽtis gyptiæ:& cucurbitæ inibi minuti cæſæ: ea quodã die ubi patatis:& expectãtibo nobis allata: atq; ĩpoſita mẽſe ẽ: pueꝶ iubet. Taurus oleũĩ ollã
Idereferat is puer genere atticus ad annos maxĩe natus. iii. feſtiuiſſimus: ætatis& gen
recepti-
eſſe& e
1

LIBER
1 tis argutiis ſcatẽs. Guttũ ſamiĩũ oretenus iprudẽs itanẽ:tãꝗ ſi ĩeſſet oleũ: affert: cõuer 1 17 titqʒ eũ:& ut ſolitũ ẽ circũũegit ꝑoẽm partẽ ollæ manũ nullũ ide ibat oleũ. Aſpicit puer
ö guttũ atrocibo oculis ſtomachabũdus:& cõcuſſũ uehemẽtiꝰ iteꝶ ĩ ollã uertit. Id quũ 1 oẽs ſẽſim: atq; ſũmiſſim rideremus. Tũ puer græce& id ꝗdẽ pq attice. v Acrrs in 1 ꝗt ei coοσαιοι ανονννOα,οp ep To Opb po y YE YO u ννοα ci ch N 0 AN fl. i. ne ridete: jeſt oleũ. Veꝶ uos neſcitis ꝗᷓlis matutio diluæulo hodie rigor I fuerit. Itaq; gelu cõcretũ ẽ. Werbero ĩꝗt ridẽs Taurus: nõne is curriculo atq; oleũ petis Sed quũ puer foras emptũ iſſet: uihil ipſe iſta mora offẽſior. Olla ingt oleo indiget:& ut uideo ĩtollerãdũ feruit cohibeamus manus: atq; ĩterea quoniã puer nũc admduit ſo ere oleũ cõgelaſcere: cõſideremus: cur oleũ ſæpe& facile ſtet: uina rarẽter cõgeleſcãt 100 latq; alpicit me& iubet qd ſentiã dicere. I ũ ego rñdi: cõiectare me uinũ iccirco minus
0
10 cito coaleſcere: ꝙ ſemina qdã caloris in ſeſe hẽret: eẽtq; natura ignitus ob eãq; rẽ dictũ eẽ ab Home. dig os oιν o. i. calidã uinũ nõ ut alii putarẽt ꝑꝑ colorẽ. Eſt ꝗdẽ Taurus
7 112„—— 7 2.— 5 4—
ita ut dicis nã ferme cõuenit: uinũ ubi potũ ẽ: calefacere corpora. Sed nõ ſecus oleum
—
9 1 1 9 quoq; calorificũ ẽ: neq; minorẽ uĩ ĩ corporibo calefaciẽdis hẽt. Adhoc ſi iſtaę ꝗᷓ calidio 116690 ra ſunt difficilius gelu cogunt᷑: cõgruens ẽ ut q frigidiora ſunt facile cogant᷑. Acetũ ãt l oĩum maxie frigorificũ eſt: atq; id nunꝗᷓ tñ cõcreſcit. Num igit magis cã oleo coaguli „ celetioris in leuĩtate eſt: faciliora. n. ad coeundum ideo uidentur: qᷓ leuatiora leuioraq; 14 ſunt. Præterea id quoq; ait quæri dignum: cur fluuiorum& fontium aquæ gelu duten N N 105 tur: mare omne incongelabile lit? Lametſi Herodotus inquit hiſtoriæ ſcriptot contra 1
. oĩum ferme: ꝗ hæc ꝗliuerunt: ſcribit mare boſphoricũ: qq cimerium appellat᷑ earũq; I partium mare oẽ: quod ſcythicum dicit᷑: gelu ſtringi& cõſiſtere: Dũ hæeę IJ aurus:in 11 terea puer uenerat:& olla deferbuerat: tempuſq; eſſe cœperat edendi& tacendi. 11 De notis lr aꝶ: ꝗᷓ i. C. Cæſaris epiſtolis repiunt deqʒ alis clãdeſtinis Iris ex ueteri hi 0 ſtoria petitis:& qd or Au. i. baculus quo epiſtola inuoluebat᷑ ſit laconia. Cap. ix. 0 Ibri ſunt epiſtolaꝶ. C. Cæſaris ad. C. Oppiũ:& balbũ Corneliũ: ꝗ res eiusab/
ö ſentis curabãt. In his epiſtolis ꝗbuſdã in locis jueniunt᷑ lr æ ſingulariæ: ſine co agmẽtis ſyllabag: quas tu putes eſſe poſitas incõdite. Nã uerba ex iislr̃i cõfi ci nulla poſſunt. Erat ãt conuentũ inter eos clãdeſtinũ: de cõmutãdo ſitu lraꝶ ut ĩſcri- pto ꝗdẽ alia aliæ locũ:& nomẽ teneret. Sed in legendo locus cui ſuus& poteſtas reſti/ tueret᷑. Q uænã uero lr̃a ꝓ quoſcriberet᷑: ante iis: ſicut dixi:cõplacebat qui hanc ſcri- bendi latebrã parabant. Eſt adeo probi grãmatici cõmentarius ſatis curioſe factus:de occulta lr̃aꝶ ſignificatiõe epiſtolaꝶ. C. Cæſaris ſcriptaꝶ. Lacedæmonũj ãt ueteres quũ diſſimulare& occultate lr̃as publice ad impatores ſuos miſſas uolebãt: ne ſiab hoſti/ bus exceptæ forent: conſilia ſua noſcerentur epiſtola id genus factas mittebant. Surcu li duo erant teretes oblõguli pari craſſamẽto eiuſdẽ lõgitudinis deraſi: atq; ornati cõſi/ militer. Vnus imperatori in bellũ ꝓficiſcẽti dabatur: altem domi magiſtratus cũ iure atq; cũ ſigno habebãt. Q ñ uſus uenerat litteraꝶ ſecretioꝶ: circũ eũ ſurculũ loꝶ mo dicæ tenuitatis: longũ ãt: quãtum rei ſatis erat: cõplicabãt uolumiĩe rotũdo ac ſimplici Ita uti ore adiunctæ undiq;& cohærẽtes lori: quod plicabat᷑ coirẽt. Lr̃as deinde i eo lo ro p tranſuerſas iuncturaꝶ oras: uerſibo a ſummo ad imũ ꝓficiſcẽtibus inſcribebant. Id loꝶ lis ita ꝑſcriptis reuolutũ ex ſurculo impatori oõmentrillius cõſcio mittebãt: re/ ſolutio t lori tas truncas atq; mutilas reddebat: mẽbraq; earum:& apices ĩ partes di⸗
uerſillimas

DECIMVSSEPTIMVS C uerſiſſimas ſpargebat. Propterea ſi id lorũ in manibus hoſtiũ inciderat nihilqqcꝗ con- jectari ex ed loro quibat. Sed ubi ille ad quẽ erat miſſum: acceꝑat ſurculo cõpari: quẽ habebat: capto: ad finẽ ꝑinde ut debere fieri ſcibat: circũplicabat: atq; lr̃æ per ambitũ eundẽ ſurculi coaleſcẽtes rurſum coibãt. Integramq;& incorruptã epiſtolã& facilem legi præſtabãt. Hoc gẽus epiſtolæ lacedæmoniis o vατττοτ Au. i. loricatũ ſurculũ appel lant. Legebamus id quoq; in uera hiſtoria rerũ punicarũ uirũ indidẽ quẽpiã illuſtrẽ ſi ue ille Haldrubal: ſiue ꝗs alius eſt nõ retineo: epiſtolã ſcriptã ſuper rebas arcanis: hoc modo ablesdllle.Puglart noua: nondum etiam cæra illita accepiſſe Ir̃as in liguũ ĩci diſſe. Poſtea tabulas uti ſolitũ eſt: cæra colluiſſe. Eaſq; tabulas tanꝗᷓ nõ ſcriptas: cui fu tug id prædixerat: miſiſſeè. Eũ deide cærã deraſiſſe: lr̃aſq; ĩcolumes ligno ĩciſas legiſſe. Eſt& alia in monumẽtis rerũ græcaꝶ profunda quædã& inopinabilis latebra barba⸗ rico aſtuexcogitata Hiſtieus noĩe fuit: loco natus in terra aſia nõ ignobili: aſiã tunc te nebat impio rex Darius: is Hiſtieus quũ in perſis apud Darium eſſet. Ariſtagoræ cui piã res quaſdã occultas nũciare furtiuo ſcripto uolebat. Cõminiſcit᷑ opertũ hoc lraꝶ admirãdũ. Seruo ſuo diu oculos ægros habẽti capillũ ex capite omni: tanquã medẽdi gratia: deradit. Caputq; eius leue in litterarum formas compi ngit. His litteris quæ uo- ſuerat ſcripſit. Hoĩem poſtea quoãd capillus adoleſceret domo cõtinuit. V bi id factũ ẽ ire ad ariſtagorã iubet. Et quũ ad eũ ueneris: mãdaſſe me dicito ut caputtuumꝭ ſicut 4 egomet feci) deradat: ſeruus ut ĩpatũ erat: ad ariſtagorã uenit. Mãdatũq; domini affert: atq; ille id nõ ec fruſtra ratus: quod erat mandatũ fecit: ita litteræ platæ ſunt. — de uerſibo uirgilii Phauorinꝰexiſtimarit: ꝗboĩ deſcribẽda flagrãtia mõtis ⁊t næPidaꝶ poetã eus. Collataqgab eo ſr eadẽ re utriuſq; carmĩa& diiudicata. Ca. x. a Hauorinũ philoſophũ: quũ in hoſpitis ſui antiatẽ uillã æſtu anni cõceſſiſſe. p noſq; ad eũ uidẽdũ roma ueniſſemus: memini ſupꝑ pindaro poeta& Virgilio in hũc fere modũ diſſerere amici inquit familiareſq;. P. Viirgiliiti iis quæ de ingenio: moribuſq; eius memoriæ tradiderũt: dicere eũ Olitũ ferunt: parere ſe uerſus more atq; ritu urſino. Nãq; ut illa beſtia fœtũ edere ineffigiatũ informẽq;: lãbẽdoq; id poſtea quod edidiſſet: cõformaret:& fingeret: pinde iugenii quoq; ſui partus recentes rudi eſſe facie:& mpꝑfecta. Sed deiceps tractãdo colẽdoq; reddere iis ſe oris& uultus liniamẽta. Hoc uirũ iudicii ſubtiliſſimi ingenue atq; uere dixiſſe. Res inquit ipſa ue- rũ indiciũ facit. Nã quæ reliquit ꝑfecta: expolitaq;: quibuſq; impoſuit ſenſus: atq; dele ctus ſui ſupremã manũ omni poeticæ uenuſtatis laude florẽt. Sed quæ procraſtinata ſunt ab eo: ut poſt recẽlerent᷑:& abſolui: quoniã me præuerterat: nequerũt nequaꝗ poetæ elegãtiſſimi noĩe atq; iudicio digna unt. Iraq; quum morbo oppreſſus: aduẽta- re mortẽ uideret: petiuit: orauitq; a ſuis amiciſſimis impẽſe: ut æneida q nõdũ ſatis eli mauiſſet: abolerẽt: in is aut inquit quæ uidentur retractati aut corrigi debuiſſe: is ma xime locus eſt: qui de mõte ætna factusẽ. Nã quũ pindari ueteris poetæ carmen quod de natura: atq; fſagrãtia mõtis eius cõpoſitũ eſt: æmulari uellet: eiuſmodi ſententias& uerba molitus eſt: ut pindaro quoq; ipſo qui nimis opima:pinguiq; eſſe facũdia exiſti matus eſt: inſolẽtior: hoc quidẽ in loco: tumidiorq; lit. Atq; uti uoſmelipſos iqt eius q; dico arbitros faciã carmẽ pindari: qdẽ ſuꝑ mõte ætna quãtulũ mihi memoriæ ẽ dicã. 10e epeb Y Fr AE GuνανjçGi 4e, vON ON Dοον D ανννονναðu ον p,: νο
*

—— 2
——
——
—
LIBER N A& AEN ỹ Se SS- Sep NH rod. 5 AH c Nc 0 A ↄcio1õ Ep ννα epαοννντον eino rroοια ανα. TeD AE uαοοτ OO AEO ᷣ-x: cel pe TY cαοονti. i. qua ſane etuctãtur inacceſſi ignis puriſſimi: ex imis fontes. Flumina uero iterdiu quidẽ inũdãt fluctũ feruẽtẽ fumi 5 p noctes punicea pro glomerata flãma: ad ꝓfundũ põti ferunt ſolũ cũ ſtrepitu illa Vulcani fluẽta ſerpẽtia emittit ſæuiſſima. Mõſtrũ ꝓfecto: tũ uiſo: tũ auditu mirabile Audite nũc inquit Virgilii uerſus: quos inchoaſſe eũ uerius dixerim: ꝗᷓ feciſſe. 15 Portus ab acceſſu uẽtoꝶ imotus:& igẽs ple: ſed horrificis iuxte tonat ætna ruinis. Interdum q; atram prorumpit ad æthera nubẽ e Turbine fumantem piceo& cãdẽte fauilla..„. Attolitq; globo flãmarũ:& ſydera lambit. Interdum ſcopulos: auulſaq; uiſcera montis. 5 Erigit eructãs: liquefactaq; ſaxa ſub auras.. Cum gemitu glomerat: fundoq; exeſtuat imo. 1 lam pricipio inqt Pindarus ueritati magnis obſecutus. id dixit ꝙ res erat: quodq; iſti uſu ueniebat quodq; oculis uidebat᷑ ĩterdiu fumare ætnã noctu flamigare. Virgilius ãt dũ in ſtrepitu: ſonituq; uerboꝶ cõquirẽdo laborat utrũq; tẽpo nulla diſcretiõe facta
**
cõfũdit. Atq; ile græcus ꝗdẽ fõtes imitatus ignis eructari:& fluere oẽs fumi:& flãma
rũ ꝑ fulua& tortuoſa uolumina i plagas maris ferre: qᷓſi quoſdã igneos angues luculẽ te dixit. Et hicnr̃ atrã nubẽ turbĩe piceo:& fauilla fumãte: p αατεννονu ci coc. i. flu xũ fumĩ calidũ ĩterptari uolẽs craſſe& ĩmodice cõgteſſit: globos quoq; flãmaꝶ: qd il/ le D i. fluẽta dixerat: duriter& cν og. i. Iproprie tranſtulit. Itẽ qd ait ſydera labit. Vacãter hoc ẽt ĩqt accumulauit:& inaniter. Neq; nõ id quoq; jerrabile eẽ ait:& ꝓpemodũ ĩſenſibile: q nubẽ atrã fumar᷑ dixit turbie piceo:& fauilla cãdẽte. Non. n. fumare ĩqꝗt ſolẽt: neq; atra eſſe: q ſunt cãdẽtia niſi li cãdẽti dixit puulgate:& improprie candẽs ꝓ feruẽ̃ti fauilli:nõ ꝓ ignea& relucenti. Nã candẽs ſcilicet eſt a cãdore dictñ: nõ a ca⸗ ore. Q uod ſaxa autem ſcopulos eructari:& erigi eoſdemq; ipſos ſtatim liquefieri:& gemete atq; glometati ſub auras dixit. hoc inquit nec a pindato ſcriptum nec unꝗ fan do auditũ& ommum quæ monſtra dicuntur: monſtruoſiſſimum eſſe. uod Plutarchus in libris ſympoſiacis opinionẽ platonis: de habitu atque natura ſtomachi: fiſtulæqꝙ eius quæ rp ic: ideſt duta dicitur aduerſum Eraſiſtratum me- dicũ tutatus eſt: auctoritate adhibita antiqui medici Hippocratis. Exp. xi. T plutarchus&alii quſdã docti uiri reprehẽſum et ab Eraſiſtrato nobili me e dico platonẽ ſcripſere: ꝙ potũ dixit defluere ad pulmont. Eoq; ſatis hũecta⸗ to: dimanare per eũ: qa ſittimoſior:& cõfluet᷑ ĩde ĩ ueſicã. Erroriſq; ĩſtius fu iſſe Alceũ ducẽ: qͥ in poematibũs ſuis ſcriberet. õ cs. cOiο ro a NSe5! eri. i. pulmonẽ uino. Ipſum aũt Eraſiſtratũ dicere duas eẽ quaſi cãiculas quaſ dã uel fiſtulas. Eaſc; ab oris faucibus ꝓficiſci deorſũ per eaꝶq; alteram deduci delabi q; in ſtomachũ eſculẽta oĩa& poculẽta. Ex eoq; ferri ĩ uẽtriculũ: ꝗᷓ u ccrt õαAi id/ elt inferior uẽter.i. aluus appellatur. Atq; ibi ſubigi: digeriq;: ac deinde aridiora ex iis recremẽ̃taſ aluũ cõuenire: quod gtæce x dicitur humidiora puehẽs i ueſicã. per alterã aũt fiſtulã qᷓ gtæce noĩatur ict cep r pic. i. aſpa arteria: ſpũm a ſummo ore in palmonemꝛatq; ide rutſum in os& in naris cõmeare. Perq; eã uiã uocis quoq; flerĩ meatum

DECIMVSSEPTIIMVS Cl
meatum. Ac ne potus cibuſq; aridior: quẽ oporteret in ſtomachũ: ire ꝓcederet ex ore labereturq; in eãdẽ fiſtulã: per quã ſpiritus reciprocatur. Eaq; offẽſiõe ĩtercluderetur alæ uia: ĩpoſitã eſſe arte quadã:& ope naturæ. Inde apud duo iſta foramina: p dicitur cc Ari. i. appoſita lingua: quaſi clauſtra quædã mobilia: conniuentia uiciſſim& reſurgẽtia. Eãq; cc. οννιτνAt interedẽdũ: bibendũq; opire: atq; ꝓtegere. he pot Nel p frupI. i. aſperã arteriã: ne ꝗd ex eſca potuue ĩcideret in illud quaſi æſtuantis aiæ iter. Ac ꝓpterea nihil humoris ifſuere ĩ pulmont᷑ ore ipſo arteriæ cõmunito. Hæc ait Eraliſtratus medicus aduerſus Platonẽ. Sed Plutarchus in libro ſypoſiacoꝶ aucto rẽ Platonis ſententiæ Hippocratẽ dici fuiſſe. Idẽq; eſſe opinatos& Philiſtiona locrum & Dioxippum hippocraticũ ueteres medicos& nobiles. Atq; illã de qua Eraſiſtratus dixerit: ex Ac fi A d non iccirco in eo libro conſtitutam: ne quid ex potu. uflueret in arteriam. Nam pulmoni quoq; fouendo rigãdoq; neceſſarios humores uideri. Sed appoſitam quaſi moderatricem quandã: arbitrãq; ꝓhibẽdi admiſcẽdiue: quod ex ſalu tis uſu foret: uti edulia quidem oĩa deſenderet ab arteria depelleret: quæ in ſtomachũ Potũ aũt partiretur ĩter ſtombchũ& pulmonẽ. Et qd ex eo admitti in pulmonẽ per ar teriam deberet:nõ rapidũ id neq; uniuerſũ: ſed quadã obice ſuſtẽtatum: ac repreſſun ſenſim paulatiq; trãſmitteret: atq; oc m reliquũ in alterã ſtomachi fiſtulam deriuaret.
De materiis infamibus: quas græci c Ao appellãt:a Phauorino exercẽdi gra-
tia diſputatis. Cap:. xii. Names materias: ſiue ꝗͥs mauult dicere inopinabiles: quas græci a Aoονι i ci o οονν v οννεν appellant:& ueteres adorti ſunt non ſophiſtæ ſo⸗
lũ:ſed philoſophi quoq;:& ur̃ phauorinus oppido ꝗᷓ̃ libẽs ĩ eas materias dice bat uel ĩgenio expgificãdo ratus idoneas: uel exercẽdis argutiis: ueledomãdis uſu diffi cultatibus: ſicuti quũ Therſitæ laudes quæſiuit:& quũ febrim quartis diebus recurrẽ tẽ laudauit. Lepida ſane multa& nõ facilia ĩuentu ĩ utrãq; cauſam dixit: eaq; ſcripta ĩ libris reliquit. Sed in febris laudibus teſtẽ etiã Platonem ꝓduxit: quem ſcripſiſſe ait. Quiquartanã paſſus cõualuerit: uireſq; itegras recuperauerit: fidelius cõſtãtiuſc q; po ſtea ualituꝶ: atq; inibi in eiſdẽ laudibus nõ hercle hac ſentẽtiola inuenuſte luſit. Ver- ſus ĩquit eſt lõgo hominũ æuo ꝓbatus cor u¹DιI EO 2 5 a AoOꝑ u νẽ in · ideſt ipſa dies quãdoq; parẽs: quãdoq; nouercaẽ. Eo uerſu ſignificatur non omni die bene elle poſſe: ſed iſto bene: atq; alio male. Q uod quũ ita ſit inquit: ut in rebo hu- manis bene aut male uice alterna ſit: hæe biduo medig interuallata febri: quãto eſt for tunatior: in qua eſt ui πνρrον AD Dαν, ES. ideſt una nouerca duæ matres. uin particula: quot qualeſq; uarietates ſignificationis habeat:& ꝗᷓ ſæpeĩ ueterũ ſcriptis obſcura ſit. Cap. xiii. Vi ꝑucula quã grãmatici cõiũctionẽ appellãt: uariis modis ſẽtẽtiiſq; cõnectere q oronẽ uidet᷑· Aliter. n. dici putat᷑:quũ q icrepãtes: uel ĩterrogãtes: uel exhortã tes dicius qu uenis? ꝗn legis? qu fugis. liter quũ ita cõfirmãus. Nõ dubiii a qn M. Tulliꝰoiĩum lit eloquẽtiſſimus. Aliter ãt quũ ſic cõpõimꝰ: q ꝗᷓſi priori uidet᷑ cõtra riũ. Nõ iccirco cãs Iſocrates nõ defẽdit qu id utile e&hõeſtũ exiſtimarit. A quo illa ſi gnificatio nõ abhorret: qᷓ& tertia origie. M. Catõis. Haud eos ĩꝗt eo poſtremũ ſc ribo n populi:& boni& ſtrẽui ſiẽt. In ſecũda quoq; origie. M. Cato nõ lõge ſecus hac ꝑti/ cula uſus. Neq; atis inquit habuit: qq eum in occulto uitiauerat: quin eius famã pro
—
1 o
Febris qrtanæ
Quin

LIBER
ſtitueret. Præterea aĩaduertimus. Quadrigariũ in. viii. annaliũũ particula iſta uſũ eſſe obſcuriſſime. Ipſius uerba poſuimus. Roman ueriit: uix ſupat: qui triumphus decer⸗/ natur. Itẽ in. yi. annali eiuſdem uerba hæc ſunt. Pene factũ eſt: qn caſtra relinquerent atq; cederẽt hoſti. Nõ me aũt præterit dicere aliquẽ poſſe de ſũmo pectore nihil eſſeĩ his uerbis negocii. Nã quin utrobiq; poſitũ ꝓ ut: planiſſimũq; eſſe: ſi ita dicas. Roma uenit: uix ſupat ut triũphus decernatur. Itẽ alio in loco: pene factũ eſt utcaſtra relique rẽt: atq; cederent hoſti. Sed utãtur ſane qui tã expediti ſunt pfugiis cõmutationum in uexbis: quæ non intelligũtur: utãtut tamẽ ubi id facere poterunt uerecũdius. Hãc ue/ ro particulã de qua dicimus: niſi quis didicerit cõpoſitã copulatãq; eſſe neq; uim tantũ cõiungẽdi haberc: ſed certa quadam ſignificatione factã: nunꝗᷓ ꝓfecto ratiões ac ua- rietates iſtius cõprehẽſurus eſt. Q d' quia longioris diſſertationis eſt: poterit cui ociũ eſt: reperire hoc in. P. Nigidii commentariis: quos grammaticos inſcriplit. 80h Sententiæ ex Publii mimis ſelectæ lepidiores. Cap · xiiſi. V blius mimos ſcriptitauit: dignuſq; habitus ẽ: qui ſuꝑ Laberio iudicaretur: p Ci.aũt Cæſarẽ ita Laberii maledicẽtia:& arrogãtia offendebat ut acceptiores & ꝓbatiores ſibi eſſe Publii:ꝗᷓ Laberii mimos prædicaret. Euius publii en. centiæ ferũtur pleræq; lepidæ:& ad cõmunem ſermonum uſum cõmodatiſſime. Ex ꝗ Publii bus ſunt iſtæ ſingulis uerſibus circunſcriptæ: quas libitum hercle eſt adſcribere. ſentẽtiæ Malũ cõſiliũ eſt quod mutari nõ poteſt. Beneficiũ dando accepit: qui digno dedit, Feras: non culpes: quod uitari non poteſt. Cui plus licet ꝗᷓ par eſt: plus uult ꝗᷓ licet. Comes facundus in uia pro uehiculo eſt: Frugalitas inſerta eſt rumoris boni. Hæredis fletus ſub perſona riſus eſt. Furor fit læſa ſæpius patientia. N Improbe neplũnũ accuſat: ꝗ iteꝶ naufragiũ facit. Ita amicũ habeas:ꝑoſſe ut fieri hũc inimicũ ꝑutes Veterum ferendo iniuriam inuitas nouam. Nun periculum ſine periculo uincitur. Nimium altercando ueritas altercatur. Pars beneficii eſt: quod petitur:ſi belle negas. Ad Carneades academicus elleboro ſtomachum purgauit: ſcripturus aduerſus Zenonis ſtoici decreta. Deq; natura medellaq; ellebori candidi& nigri. Cap. xv. Carnea Arneades academicus ſcriptus aduerſũ ſtoici Zenonis libros ſupiora corpo des tis elleboro candido purgauit ne ꝗd ex corruptis in ſtomacho humoribus ad domicilia uſq; animĩ redundaret:& inſtantiã uigorẽq; mẽtis labefaceret. Tã ta cura tãtoq; apparatu uir ĩgenio præſtãti ad refellẽda quæ ſeripſerat Zeno agreſſus Ellebo/ Id quũ in hiſtoria græca legiſſem qd elleboro candido ſcriptũ erat: quid eſſet quæſiui. ri duas Tũcõperi duas pes ellebori eẽ diſcerniculo coloris inlignes: candidi& nigri. Eos aũt ſpecies colores nõ in ſemine ellebori: neq; in uirgultis: ſed inradice dignoſci. Candido ſtoma⸗ chũ& uẽtrem ſupiorem: uomitionibus purgari. Nigro albũ: quæ inferior uocatur dilui. Vtriuſq; eſſe hãc uim: ut humores noxius ĩ quibus cauſæ morboꝶ ſũt extrahãt elle aũt periculũ ne ĩter cauſas morboꝶ omni corporis uia patefacta: ea quoq; ipſa ĩ ꝗ . bu cauſa

*
DECIMVSSFPTIMVS Cl
bocã uiuẽdi ẽ:exianitur. Amiſſoq; oĩ naturalis alimõiæ fũdamẽto: hõ exhauſtꝰ ĩtere at. Sed elleboꝶ ſumi poſſe tutiſſime ĩ ĩſula ãticyra. Pliniꝰ ſecũdꝰi libris natu. hiſt. ſcri- pſit. Propterea Liuiũ Druſũ: q tribunꝰplæbis fuit: quũ morbũ ꝗ comitialis dicit᷑: pa- teret᷑: anticyrã nauigaſſe:& i ea ĩſula elleboꝶ bibiſſe ait atq; ita morbo liberatũ. Præte rea id ſcriptũ legius Gallos i uẽatibotiger̃ elleboro lagittas ꝙ üs ictæ examĩatæ feræ te neriores ad epulas fiãt. Sed ꝓpter ellebori cõtagiũ: uulnera ex ſagittis facta circũcide re latius dicũtur. Anates ponticas uim habere uenenis detegẽdis potẽtem. Atq; ini 0 bi de Mithridatis regis in id genus medicamẽti ſolertia. Cap. xvi. a Nates põticas dt edẽdis uulgo uenenis uictar̃. Scriptũ ẽta Leneo Cn. Põpeii Anates liberto Mithridatẽ illũ ponti regẽ medicinæ rei:& remedioꝶ id genꝰ ſolertẽ fuiſſe. Solitũq; eaꝶ ſanguinẽ miſcere medicamẽtis: q digerẽdis uenenis ualent. Eũq; ſanguinẽ uel potẽtiſſimũ eẽ ĩ ea cõfectiõe. Ipſũ ãt regẽ aſſiduo taliũ medelaꝶ uſu a clã deſtinis epulaꝶ ĩſidiis 1& ſciẽtẽ quoq; ultro:& oſtẽtãdi gra uenenũ rapi dum& uelox ſæpenumero hauſiſſe: atq; id tamẽ ſine noxa fuiſſe. O uãobrem poſtea cum prœlio populi romani uictus metu ſui in ultima regni refugiſſet:& mori decre/ uiſſet:& uenena uiolentiſſima feſtinãdæ necis gta fruſtra exptus eẽ̃t ſuo ſe ipſe gladio trãlegit. Huius regis antidotus celebratiſſima eſt: quæ mithridatios uocatur. Mithridatẽ ponti regẽ duaꝶ& uigĩti gẽtiũ liguis locutũ. Q. q; Ennium tria corda habere ſeſe dixiſſe: ꝙ ttis lĩguas percalluiſſet: græcã oſcã latinã. Cap. xvii. Nnius tria corda habere ſeſe dicebat: q; loq græce& oſce& latine ſciret. Mi/ Ennius e thridates ãt põti atq; bithyniæ rex inclytus: qui a Cn. Põpe o bello ſi upatus ẽ. Mithi i duate& uigiti gẽtiũ: quas ſub ditiõe habuit: liguas pcalluit. Earũq; oium gẽ/ dates tiũ uiris haud unꝗᷓ̃ p interptẽ locutus eſt. Sed ut quemq; ab eo appellari uſus fuit: pin de lingua or̃one iplius: nõ minus ſcite quã ſi gentilis eius eſſet: locutus eſt. d. M. Varro. C. Saluſtiũ hiſtoriæ ſcriptorẽ dep̃hẽſum ab Anio Milõe in adul- terio ſcribit:& loris cæſum: pecuniaq; data dimiſſum. Cap. xviii. Arro in litteris utq; uita: fide homo multa& grauis: in libro quẽ inſcripſit Pi/ Salu- u s: aut de pace. C. Saluſtiũ ſcriptorẽ ſeriæ ilſius:& ſeueræ or̃onis. In cuius hi ſtius ſtoria nationes cẽlorias fieri: atq; exerceri uidemus: in adulterio deprehenſũ uirgis ab Anio Milone loris bene cæſum dicit:& quum dediſſet pecuniam dimiſſum. cæſus uid Epictetus philoſophus dicere ſolitus ſit hominibus nequam:& impuris di ſciplinas philoſophiæ ſtudioſe tractantibus. Et quæ duo uerba obſeruanda præcepe- rit: omnium rerum longe ſalubria. Cap. xix. p H uorinũ ego audiui dicere Epictetũ philoſophum dixiſſe: pleroſq; iſtos ꝗ Epicte/ philoſophari uidẽtur:philoſophos eẽ huiuſcemõi ce rp rey ue tus pi co eiy. Id ſignificat: factis pcul: uerbis tenꝰ. Ia illud ẽ uehemẽtiꝰqd Arianus ſolitũ eũ dictare ĩ libris quos de diſſertatiõibo eiꝰcõpoſuit: ſcriptũ reliqt. Nã quũ inꝗt aladuerterat hoĩem pudore amiſſo ĩportũa ĩduſtria: corruptis moribo audact᷑: cõfidẽ tẽ: ĩguã:eæteraq; oĩa:pᷣterquã aĩum ꝓcurãtẽ iſtiulmõi iquit hoĩem quum uiderat ſtu dia quoq;& diſciplinas phiæ cõtractare: 8 Phyſica adire:& meditari dialectica mul/ taqʒ id gẽus theoremata luſpicari ſeiſcitariq; inclamabat deum atq; hominum fidẽ. ac plerunq; iter clamãdũ his eum uerbis icrepabat. hr põ dE cõοο. ot el EHE νν erpelS TU O ατντντιννν e αον Hnν
—
*

LIBER
don SUS N So EHS ir rd toy xcipoo. ideſt Hẽ ubi nam mitis conſidera nũquid purgatũ uas ſit. Nã ſi ad inanẽ opinionẽ᷑ ea ĩuergas: ꝓrſũ iteriei ũt. Sin cõpu⸗ treſcãt: ĩ urinã aut acetũ uertentur: aut ſiꝗd is ipſis eſt deteritus. Nil pfecto his uerbis grauius: nil uerius quibus declarabat maximus philoſophorũ litteras atq; doctrinas philoſophiæ: quũ ĩ hoĩem falſũ atq; degenerẽ: tanꝗᷓ in uas ſpurcũ: atq; poſlutũ ĩfluxiſ ſent:mutari: corrũpi:& qd ipſe æudixcorE po. i. magis cynicũ dixit: urinam fieri: aut ſi 9d ẽ urina ſpurcius. Præterea idẽ ille Epictetus:ꝗd ex eodẽ Phauorino audiuimꝰ: ſoli tus dicere ẽ: duo eſſe uitia multo oĩum grauiſſima ac teterrima: ĩtollerãtiã& icõtinẽti am quũ aut iniurias: quæ ſũt ferẽdæ nõ tolleramꝰ: neq; ferimꝰ aut a ꝗbo rebo uolupta tibuſq; nos temęre debemus: nõ tenemus. Itaq; inꝗt ſiꝗs hæc duo uerba cordi habeat eaq; ſibi iperando atq; obſeruando curet: is erit pleraq; impeccabilis: uitãq; uiuet tran- ꝗlliſimam. Verba duo hæc dicebat: cou ci c A O patere:& abſtine. Ex ſympoſio Platonis ſumpta uerba: numeris coagmẽtiſq; uerboꝶ ſcite modulate q;:& apte exercendi gratia: in latinam orationem uerla. Cap. xx. vYmpoſiũ Platonis apud philoſophũ I aug legebal Verba illa pauſauiæ in ter cõuiuas amorẽ uice ſua laudãtis: uerba ita rurſũ amauimus: aut meminiſ/ ſe ẽt ſtuduerimus. Sunt adeo ꝗ meminimus uerba hæc. c αονν ip dSpohiꝰ At E: r e ατ v αεrO¹%E)⁰: oον f Oi N HẽEëuPö SoiO0ονẽ.: aA ,a yeοννα o r. ο e O Av D pctfel. o α pd x nn. oi oro ν. xc Ac dy Vp cpr OU no xc op rονꝗ αεAοꝙ ETI. A HOH As dio xxpO: or ep: Kc O epo: O αονεαi A: uA ονα EN ,I,xL oi. c EH? D οỹ pe rp. i. Oĩs. n. actio ſic ſeſe habet. Nã ipſa quãtũ ĩ ſemetipſã agit᷑ neq; honeſta neq; tur pis eſt: quẽadmodũ 8858 nũc nos ipſi facimus: aut bibere: aut loqui: aut diſputare. Nõ. n eſt hoꝶ honeſtũ ꝑ ſeipſũ quicquã: ſed in actiõe: ut quidẽ ẽ actũ eiuſmodi euẽit. Nã honeſte geſtũ& recte honeſtũ fit: cõtra uero turpe. Eodẽ pacto& amare ipſũ:& amor: nõ oĩs quidẽ honeſtus ẽ: neq; cõmẽdatione oĩ dignus ueꝶ is qui amare honeſte nos adhortat᷑. Hæc uerba ubi lecta ſunt atq; ibi Taurus mihi: Heus inquit tu rhetori ſte. Sic. n. me ĩ pricipio recẽs ĩ diatribã acceptũ appellitabat: exiſtimãs eloquẽtiæ uni us exercẽdæ gr̃a athenas ueniſſe. Vides ne iqt ei uuαν“N. i. cõmentum crebrũ& co ruſcũ:& cõnexũ breuibuſq;& rotũdis numeris: cũ quadã æquabili circũactiõe deuin ctũ? Habes ne nobis dicere ĩ libris rhetoꝶ ueſtroꝶ ta apte: tãq; modulate cõpoſitã or̃o nẽ Sed hos ĩquit tñ numeros cẽleo uideas c Adv coop EVO. i. ſuꝑuacanee extra itine ris ꝓpoſitũ: qſi ex diuerticulo. Ad ipſa. n. Platonis penetralia: ipſaꝶq; reꝶ põdera& di 9 78 pgẽdũ ẽ᷑: nõ ad uoculaꝶ eius amœnitatẽ: nec ad uerboꝶ uenuſtates diuerſitã ũ. Hæc admonitio Tauri de orationis platonicæ modulis: nõ modo nõ repreſſit: ſed iſtruxit etiã nos ad elegãtiã græcæ or̃onis uerbis latinis affectãdam. Atq; uti quædam alalium parua& uilia ad imitãdum ſunt: quas res cũq; audierint: uiderintue: petulan⸗ tia: perinde nos ea quæ in Platonis oratione demirabamur. nõ æmulari quidem: ſed li neas umbraſq; facere auſi fuimus: uelut ipſum ꝙ ex iiſdẽ uerbis illis eius effinximus. Omne ĩiquit omnino factũ ſic ſeſe habet: nec turpe eſt quãtum ĩ eo eſt: neq; hõeſtum uelut eſt quas nunc facimus ipſi res: bi bere: cãtare: diſſerereè. Nihil nãq; hoꝶ ipſum ex ſeſe honeſtũ eſt: quale quũ fieret modo: factũ eſt tale extitit. Si recte honeſteq; factũ
eſt tum

17 18 8 il ſi
li
„ 8
n
DECIMVSSFPTIMVS CI
eſt tum honeſtum fit: ſin parum recte turpe fit: ſie amare: ſic amor nõ honeſtus om⸗ nis neq; oĩs laude dignus: ſed qui facit nos ut honeſte amemus. Quibus temporibus poſt Romam conditam græci romaniq; illuſtres uiri florue/ runt: ante ſecundũ bellum carthaginenſium. Cap. xxi. T cõſpectũ quendã ætatũ antiꝗſſimag: itẽ uiroꝶ illuſtriũ: ꝗ in iis ætatibo nati fuiſſẽt: hẽremus ne ĩ ſermonibo forte ĩ cõſſ pectũ aliquid ſupætate atq; uitia cla roꝶ hoĩum temere diceremus: ſicut ſophiſta ille AEO. i. ĩeruditus:ꝗ publice nuꝑ diſſerẽs. Carneadẽ plurima rege alexãdro Philippi filio pecũia donatũ:& Panætiũ ſtoicũ cũ ſupiore Africão uixiſſe dixit: ut ab iſtiuſmꝰiiꝗᷓ tẽpoꝶ: ætatũq; erro ribus caueremus: excerpebamus ex libris: qui chronici appellant᷑: ꝗbus tẽporibus flo rui lent græci: ſimul atqʒ Romãi uiri:q uel jgenio: uel impio nobiles: i igneſq; poſt cõ ditã Romã fuiſſent añ ſecundũ bellũ carthaginẽſiũ: eaſq; nũc excerptiòes nr̃as uariis diuerliſq; in locis factas: curſim digeſſimus. Nec; n. id nobis negociũ fuit: ut acri atq; ſubtili cura excellẽtiũ ĩ utraq; gẽte hoĩum op v ioπνονσα i. cõtẽporatiões cõpone remus: ſed ut noctes iſtæ qdãtenus his quoq; hiſtoriæ floſculis leuiter jiectis:aſpgerẽ tur. Satis ãt uiſũ ẽ in hoc cõmentario de tẽporibus paucoꝶhoĩum dicere: ex quoꝶ tatibus de pluriboquoq; quos noĩaremus: haud difficilis cõjectura fieri poſſet. Incipie i mus. n. a Solõe claro quoniã de Homero& Heſiodo: iter oẽs fere ſcriptores cõſtitit æ ſolonis tatẽ eos egiſſe: uel iſdẽ fere tpibus: uel'Homeꝶ aliquãto antiqorẽ: utrunq; tñ ante Ro tẽpora mã cõditd uixiſſe. Siluiis albæ regnãtibo: annis poſt bellũ troĩanũ: ut Saſſius in primo He me annaliũ de Homero atq; Heſiodo ſcriptũ reliquit: plus. c. atq;. x. annis. Ante Romã rus. ãt cõditã: ut Cornelius nepos in primo chronicoꝶ de Homero dixit annis. c.&. lx. So Heſio/ lonẽ ergo accepimus unũ ex illo nobili numero ſapientiũ: leges ſeripſiſſe athẽienſium dus. Tarquino priſco Romæ regnãte: anno regni eius triceſimotertio. Seruio aũt Tullio re gnante: Py ſiſtratus athenis tyrãnus fuit. Solone ãt in exiliũ uoluntariũ ꝓfecto: quoni am id ei pᷣdicẽti nõ creditũ ẽ. Poſtea Pythagoras ſamius in Italiã uenit. Tarquinii filio Pyſi regnũ obtinẽte: cui cognomentũ ſuꝑbus fuit: Iiſdẽq;temporibus occiſus ẽ Athenis ab ſtratus. Harmodio:& Ariſtogitõe Hipparcꝰ Pyſiſtrati filiꝰ Hippæ tyrãni frater Archilochũ Pytha/ autẽ Nepos Cornelius tradit Tullio Hoſtilio Romæ regnãte: iam tunc fuiſſe poema goras matis claꝶ& nobilẽ. Ducẽteſimo deinde&. lx. anno poſt romã conditã: aut non longe Archi/ amplectius: uictos eſſe ab atheniẽſibus ꝑſas: memoriæ traditũ. Pugnã illã ĩclytã ma- lochus. rothoniã Miltiade duce: qui poſt eã uictoriã dãnatuꝶa populo atheniẽſi ĩ uinculis pu⸗ g blicis mortẽ obiit. Tũ eſchilus athenis tragœdiaꝶ poeta celebris fuit. Romæ ãt fer- æſchilꝰ me iſtis tꝑibus tribunos& ædiles tũprimũ ꝑ ſeditionem ſibi plebes creauit: Ac nõ diu ædiles poſt. Cn. Martius Cornelius exagitatus: uexatuſq; a trib. ple. ad uolſcos: qui tũ hoſtes erant: a rep. deſciuit. bellũq; populo romano fecit. Poſt deide paucis annis: Nerſes res a abathenienſibus& pleraq; græcia Themiſtocle duce: nauali prœlio: quod ad ſalami- Themi na factumẽ: uictus fugatuſq; eſt. Atq; inde anno fere quarto. Menenio Agrippa Mar ſtocles. co Horatio Puluillo cõſulibus bello ueiente apud fluuiũ cremerã: ab is lex:& trecẽtii patricii fabi: cũ familiis ſuis: uniuerſi ab hoſtibus circunuenti periere. Iuxta ea tẽpo/ r abii ra Empedocles agrigẽtinos in philoſophiæ naturalis ſtudio floruit. Romæ aulẽ ꝑ eas tẽpeſtates decem uiros legibus ſcribẽdis creatos cõſtitit. Tabulaſq; ab iis primo decẽ Decem coſctiptas: mox alias duas additas. Bellum deinde in terra græcia maximum peloppõ uiri. N 8
*

——— ̃ ä—
LIBER
* 4— 7 1— 7** ö— 1 7! 17 neſiacũ: qd Thucydides memoriæ mãdauit cœptũ eſt: circa annũ fere poſt conditam
Torq Romã. cccxxix. O ua tẽpeſtate. A. Poſthumius 1 orquatus dictator romæ fuit. Qui tus filium ſuum ꝙ contra ſuum dictum in hoſtẽ pugnauerat: ſecuri necauit. Hoſtes tum
Sopho po. Ro. fuerant fidenates. Itaq; ꝗ inter hæc tẽpora nobiles celebreſq; erant Sop hocles cles. ac deinde Furipides tragici poetæ:& Hippocrates medicus:& Democritus Philoſ 0 Euripi- phus quibus Socrates athenienſis natu quidẽ poſterſorfuit: ſed quibuſd am tẽporibus des ĩiſdẽ uixerunt. lam deinde tribunis militaribo cõſulari impio rẽpublicã Romæ regẽti Jippo bus ad annũ fere conditæ urbis. cccxlvii. Triginta illi tyranni præpoſiti ſunta lacedæ/ crates moniis athenienſibus:& in Sicilia Dionyſius ſuꝑior tyrãdidẽ cẽuit. Pauciſq; ãnis poſt demo/ Socrates athenis capitis dãnatus ẽ:& in carcere ueneno necatus. Ea fere tẽpeſtate ro⸗ critus mæ. M. Furius Camillus dictator fuit:& ueios cepit. Ac poſt nõ lõgo tẽpore belſũ ſe/ Socra/ nonicũ fuit. Tum galli romã præter ca pitoliũ cœperunt: Nec; multo poſtea Eudoxus
—
tes aſtrologus in terra græcia nobilitatus eſt. Lacedæmoniiq; ab athenienlibus apud co⸗ dionyſi rĩthum ſuperati duce Phormione: Et. M. Manlius romæ: qui gallos in oblidioe capito us. li obrepẽtis per ardua depulerat:cõuictus eſt:cõſiliũ de regno occupãdo iniſſe: ddna- Camil/ tuſq; capitis e ſaxo tarpeio: ut. M. Varro ait: præceps datus ẽ: ut Cor. aũt nepos leriptũ lus reliꝗt: uerberãdo necatus t: eoq; ipſo anno: ꝗ erat poſt recuperatã urbẽ ſeptimus Ari-
Eudo/ ſtotelẽ philoſophũ natũ eſſe memoriæ mandatũ t. Aliquot deinde annis poſt bellũ ſe zus. nonicum thebani lacedæmonio duce epaminonda apud leuctra ſupauerunt. Ac bre/ M. mã/ ui poſt tẽpore in urbe roma lege licinii Stolonis conſules creati:& iat ex plebe cœpti lius. quũ antea jus nõ eſſet niſi ex patriciis gentibus fieri conſulẽ. Circa annũ deinde urbis Ariſto/ cõditæ quadri ngenteſimũ Philippus amyntaæ filius alexãdri pater: regnũ macedoniæ teles adeptus eſt. Inq; eo tpe alexãder natus eſt. Pauciſq; inde annis poſt Plato philoſophus cõſules ad Dionyſiũ ſiciliæ tyrannũ poſteriorẽ ꝓfectus ẽ. Poſt deinde aliquãto tpe:philippus philip/ apud cheroneã prœlio magno atheniẽlis uicit: Tũ Demoſthenes orator ex eo pᷣlio ſa⸗/ pus. lutẽ fuga quæſiuit. Cunq; id ei qd fugerat ꝓbroſe obiiceret᷑: uerſuillo notiſſimo illuſit alexan/ cp inquit opec y ꝰ Ki a uu rel. i. uir fugiens& denuo pugnabit: Po/
2 e 4—— 17 5— der ſteaphilippus ex inſidiis occidit᷑:& alexãder regnũ adeptus: ad ſubigendos Perſas in 2—. 7——＋— 2* 535. 2 4 4 1 plato aſiã atq; in orientẽ trãſgreſſus ẽ. Alter ãt alexãder: cui cognomentũ moloſſo fuic ĩ Itali
demo am uenit bellũ populo Romano facturus: lã. n. fama utriuſq; fœlicitatis romãæ: apud ſthenes exteras gentes eniteſcere incœptabat. Sed priuſqᷓ bellũ faceret: uita deceſſit. Eum Mo- alexan/ loſſum quũ in Italiã trãſiret: dixiſſe accepimus: Se quidẽ tomanos ire: quaſi in andro- der mo nitẽ macedonẽ iſſe ad perſas: quali in gynæconiten. Poſtea macedo Alexãder pleraq; loſſus parte orientali ſubacta:quũ annos regnauiſſet. xi. obiit mortis diẽ. Neq; ita longe poſt alexan/ Ariſtoteles philoſophus:& poſt aliꝗto Demoſthenes: uita functi ſunt: Iiſdẽq; ferme dri tempeſtatibus populus romanus graui& diutino ſamnitum bello conflictatus C. Cõ/ mors ſuleſq;. T. Veturius& Spurius Poſthumius: in locis inquis apud caudiũ a ſamnitibo eircumuallati: ac ſub jugum miſſi: turpi fœdere facto dilceſſerũt. Ob eam cauſam po Epicu/ puli iuſſu ſamnitibus ꝑ feciales dediti: recepti nõ ſunt. Poſt annũ deinde urbis cõditæ. rus ccc. fere&. xx. bellũ cũ rege pyrrho ſumptũ ẽ. Ea tẽpeſtate Epicurus athenienſis:& Zeno eno citiẽlſis philoſophi celebres erãt.eodẽq; tẽpore. C. Fabritius Luſcinus&. Ae milius pappus cẽſores romæ fuerũt.&. P. Cornelium Riiffinũ qui bis cõſul& dicta/ tor fuerat ſanatu mouerũ t. Cauſãq; iſti notæ ſubſcripſerũt ꝓeum comperiſſent argẽ
ti facti

tam tum cles oſo/ bu 8 Ati volt ro/ J ſe⸗ xus CO/ dito na⸗/ ptũ vri/ i ſe re⸗ pti bis liæ
us
us
la⸗/
ſit
07
in
ali c o⸗ 0. 1
DECIMVSOCTAVVS CLII
ti facti ccœenæ gratia decẽ põdo habere. Anno deinde poſt romã cõditã. occc. ferme:& . cõſulibus Appio Claudio: cui cognomẽtũ Caudex fuit. Appij illius cæci fratre:
& Marco Fuluio Flacco: bellũ aduerſus pœnos primũ cœptũ eſt. Neq; diu poſt Calli callima
machus poeia oyrinẽlſis alexãdriæ: apud Ptolemũ regẽ celebratus ẽ. Annis deinde po chus.
ſtea paulo pluribus: ꝗᷓ. xx. cũ pœnis pace facta: cõſulibus Claudio Cẽ᷑tone Appii cæci L · liuiꝰ
filio:&. M. Sẽpronio Tuditano: primus oĩum. L. Liuius poeta fabulas docere romæ
cœpit: poſt Sophoclis& Euripidis mortẽ annis plus fere. c.&. lx. poſt Menandrĩ: an/
nis circiter quinquagintaduobus. Claudiũ& Tutidanũ cõſules ſequunt᷑ O. Valeriꝰ
&. C. Manilius: quibus natũ eſſe. Q. Enniũ poetã. M. Varro in primo de poetis libro Ennius
ſcripſit: eũq; quũ ſeptimũ& ſexageſimũ annũ ageret: duodecimũ annaſẽ ſcripſiſſe. Id
q; ipſum Enniũ in eodẽ libro dicere. Anno deĩde poſt Romã condlitã qngẽteſimo un-
de uiceſimo Spurius Caruilius Ruga: primus Romæ de amicoꝶ ſentẽtia:diuortiũ cũ
uxore fecit q; ſterilis eſſet. Iuraſſetq; apud cẽlores uxorẽ᷑ ſe libeꝶ qrendoꝶ cã hr̃e. Eodẽ
q anno. C. Neuiꝰ poeta fabulas apud populũ dedit. Q uẽ. M. Varro in libro de poe. Neuius
tis primo ſtipẽdia feciſſe ait bello punico primo. Idq; ipſum Neuiũ dicere ĩ eo carmĩe m. cato
qdde eodẽ bello ſcripſit. Portiũ ãt Liciniũ Seruius Foeticã Romæ cœpiſſe dicit: in his plautus
uerſibus. Punico bello ſecũdo muſa penato gradu. Intulit in ſeſe bellicoſã in Romuli Dioge/
gentẽ ferã. Ac deinde annis fere poſt. xy. bellũ aduerſum pœnos ſumptũ t. Atq; nõ ni/ nes.
miũ lõge. M. Cato orator in ciuitate:& Plautus pocta in ſcæna florucrũt. Iiſdẽ tpibus Carnea
Diogenes ſtoicus:& Carneades academicus:& critolaus peripateticus ab athenienſi des.
bus ad ſenatum po. Ro. negocii publici gra legati ſunt. Neq; magno interuallo poſtea critola-
Q Ennius:& iuxta cecilius& Terentius: ac jubinde pacuuius:& pacuuio iã ſene Ac us
eius: clariorq; tunc in poematis eoꝶ obtrectãdis: Lucilius fuit. Sed progreſſi longius O. En/
6.
ſumus:quũ finẽ propoſuerimus annotatiunculis iſtis bellũ pœnoꝶ ſecundũ. nius AVLIGELII NOCTIVM ATTICARVM COM cecilius MENTARII LIBER DECIMVSOCTAVVS terẽtius
Dilputationes a philoſopho ſtoico:& contra a peripatetico arbitro phauorino fa/ Pacuui ctæ quælitumq; inter eos quantum in perficiẽda uita beata uirtus ualeret: quantumq; us eſſet in his quæ dicuntur extranea. Cap. primum. Accius
Amiliares Phauorini duo erãt ꝗdã nõ incelebres ĩ urbe roma philoſophi. lucilius Fog fuit unus pipateticæ diſciplinæ ſectator: alter ſtoicæ. Iis quondã ego acriter atq; cõtente: ꝓ ſuis utriq; decretig ppugnãtibus: quũ eſſemus una oſtiæ oẽs cũ Phauorino: interfui. Ambulabamus ãt in littore quũ iã adue ſperaſceret æſtate anni noui. Atq; ibi ſtoicus cẽſebat:& uitã beatã in hoĩum uirtute al Vita be ſola:& miſeriã ſummã malicia ſola poſſe effici: ẽt ſi cætera bona oĩa q corporalia& ex ata terna appellarent zuirtuti deeſſent:maliciæ adeſſent: Ille cõtra ꝑipateticus:miſetã ꝗdẽ uitã uitis aĩ:& malicia fieri cõcedebat. Sed ad cõplẽdos oĩs uitæ beatæ numeros uirtu tẽ ſolã nequaꝗᷓ ſatis eſſe exiſtimabat quoniã& corporis itegritas: ſanitaſq;& honeſtus modus formæ:& pecunia familiaris:& bona æſtimatio: cæteraq; oĩa corporis& fottu næ hona neceſſaria uiderent᷑ ꝑficiẽdæ beatæ uitæ. Reclamabat hoc ĩ loco ſtoicus:& tã ꝗ ille duas res diuerſas poperet mirabat᷑ Q dquũ eſſent malicia& uirtus duo cõtraria uita miſera& beata quoq; æque cõtraria nõ ſeruaret ĩ utriſ q; uim& naturã cõtrarii. Et ad miſeriã quidẽ uitæ confciendã. atis ualere maliciã ſolã putaret: ad pᷣſtandam uero
2———————ͤ—ê
5 8 ii

LIBER
uitã beatã nõ ſatis ſolã eſſe uirtutẽ diceret: Atq; id maxime diſſedere: neq; cõuenir e di⸗ cebat: ꝙ qui ꝓfiteret᷑ uitã nullo pacto beatã effici poſſe: ſi uittus ſola abeſſet: idẽ cõtra negaret beatã fieri uitã: quũ ſola uirtus adeſſet& quẽ daret hẽretq; abſenti uirtuti ho/ norẽ eundẽ petẽti atq; p lenti adimeret. Tũ ꝑipateticus pꝗ hercle feſtiue: rogo te iqt bo na uenia rãdeas: an exiſtimes eẽ uini amphorã: quũ abeſt ab ea unus cõgius. Hæc ubi accepit ſtoicus mĩme inqt una amphora dici põt ex ꝗ abeſt cõgius. loc ubi accepit ꝑi pateticus: unus igit᷑ cõgius amphorã facere dici debebit quoniã qui deeſt illi unus uõ fit uini amphora:& quũ acceſſit: fit amphora. Q d i iddicere ab urdũ Were o lo fieri amphorã. Itidẽ abſurdũ ẽ una ſola uirtute uitã fieri beatã dicere quoniã quũ uir us abeſt: beata ec uita nũꝗᷓ põt. Tũ Phauorinus aſpiciẽs p pateticũ. Elt qdẽigtargu- tiola hæc qua de congio uini uſus ẽ expoſita in libris. Sed Cut ſcis) captio magis lepida quã ꝓbũ aut ſimile argumẽ̃tũ uideri debet. Cõgius. n. quũ deeſt efficit ꝗdẽ ne ſit iuſtæ mẽſuræ amphorã. Sed quũ accedit& addit᷑: no ille unus facit amphorã: ſed ſupplet: Virtus aũtc ut iſti dicunt)non acceſſio: neq; ſupplementum: ſed lola ipſa uitæ beatæ ĩ ſtar: ẽ& propterea uitambeatam ipſa ſola una quũ adeſtt facit. ¶æc atq; alia quædam minuta magis:& nodoſa: tanquã apud arbitrum Phauorinũ: in ſuam uterq; ſententiã conferebat. Sed quum iam prima fax noctis:& denſiores eſſe tenebræ cœpiſſent: pꝓſe⸗ cuti Phauorinũ in domũ in quã diuertebat: diſceſſimus. Cuiulmodi ꝗᷓſtionum certatiõibus ſaturnalia ludicra athenis agitari ſoliti ſumus at q inibi inſpſa quædam ſophiſmata:& ænigmata oblectatoria. Cap. ii. s Aturnalia athenis agitabamus: hylare ꝓrſum ac modeſte: nõ ut dt̃᷑ remittẽtes
Remit⸗ animũ. Nã remittere inꝗt Muſonĩus: animũ quaſi amittere ẽ: ſed demulcentes
tere ani i paulũ f e ſtis. ü illectatiõibus. Cõuenieb. eũ paulũ atq; laxantes iucũdis: atq; honeſtis ſermonũ illectatiõibus. Cõueniebamus
mu. aũt ad eandẽ cœnã cõpluſculi: ꝗ romani in græciã ueneramus: quiq; eaſdẽ auditiones
eoldẽq; doctores colebamus. Tũ qui& coenulã ordine ſuo curabat: præmiũ ſoluẽdæ quæſtionis ponebat: libꝶ ueteris ſcriptoris: uel græcũ uel latinũ:& coronã e lauro ple xam. Totidẽq; res q̃rebat:quot homines iſtic ercamus. Cũq; eas oĩs expoſuerat rem lo cumq; di cendi ſors dabat. Q uæltione igitur ſoluta: corona& premio don abat᷑ nõ ſo luta ãt tranſmittebat᷑: ad eũ ꝗſortio ſucceſſerat. Idq; in orbẽ uici pari ſ. eruabat᷑. Si ne/ mo diſſoluebat qᷣſtiõis eius nodũ: pmium ip̃m:& corona deo cuius id feſtũ erat. dice/ bat Querebant ãt res huĩjuſcemodi: aut inĩa poetæ ueteris lepide obſcura: nõ anxiæ aut hiſtoriæ antiquioris requiſſio: aut decreti cuiuſpiã ex philoſophia pperã inuulga ti purgatio aut captiõis ſophiſticæ ſolutio:aut inopinati rarioriſq; uerbi idagatio:a ut tẽpus item in uerbo ꝑſpicuo obſcuriſſimũ. Itaq; nup qſita eſſe memini numero ſeptẽ: quoꝶ prima fuit enarratio hoꝶ uerſuum qui ſunt in ſatyris. Q. Ennii: uno multifariã uetbo cõcinniter implicati: quorum exemplum hoc eſt.
F ruſtra Nã qui lepide poſtulat alteꝶ fruſtrari. Quẽ fruſtrat᷑: fruſtra eũ dicit:fruſtra eſſe.
Nam qui ſele fruſtrari: qui fruſtra ſentit.
7 9 9—„———* 7——. Qui fruſtrat᷑: is fruſtra ẽ: ii nõille ẽ fruſtra. Secunda ꝗᷓſtio fuit:quonã mõ audiri: at/ q; accipi deberet: qd Plato in ciuitate: quã in libris ſuis cõdidit: riꝰ ονντννν. i. reipu
Vxores blicæ fingebat: oi r Vοαα. i. cõmunes uxores eſſe cẽſuit:& præmia uiris
fortibus lummiſq; bellatoribus poſuit ſauiationes pueroꝶ& puellarũ. Lertio in loco hoc qſitumẽ. In quibus uerbis captionũ iſtaꝶ fraus eſſet:& quo pacto diſtingui reſol uiq; poſſent

9
e
＋
18
01 at
DECIMVSOCTAVVS c
V uiq; poſſent. Q dnõ ꝑdidiſti habes: cornua non ꝑdidiſti: hẽs igit᷑ corn ua. Itẽ altera ca- ptio. Q d ego ſu. id tu nõ es: hõ igit᷑ tu nõ es. Quæſitũ id quoq; ibi ẽꝛq̃ eẽt huius quoq; lophiſmatis reſolutio: quũ mẽtior& metiri medico mẽtior: an uege dico. Poſtea qſtio iſtæc fuit. Q uã ob cãm patricii megalẽſibus motitare ſoliti lint: plebs cerealibo. Secũ dũ ea qlitũ hoc ẽ. Verbũ uerat qd ſignificat: uera dicũt: ꝗs nã ueteꝶ poetaꝶ dixerit. Se xta qᷣſtio fuit: aſphodelum cuiuſmodi herba ſit: qd Heſiodus in iſto uerſu poſuerit: vhedioiõ Alo οιιν οο ονν U e.
A οο eg uνννte Kc c A ue Gy Iß. ideſt
Ignorant ſtolidi q̃ toto ſi medium plus
Ac quãta utilitas in malua: atq; aſphodelo ſit. Et quidẽ itẽ Heſio. dicere ſentiat: quũ di midium plus eſſe toto dicit. Poſtrema q̃ſtionũ ojum hæc fuit. Scripſ- erim: uenerim: le
gerim:cuius tẽporis uerba ſint præteriti an futuri: an utriuſq;: Hæc ubi ordine quo di- xi ꝓpoſita: atq; lingulis ſorte ductis di putata: explanataq; ſunt: libris coroniſq; oẽs do nati ſumus: niſi obunã quæſtionẽ ꝗᷓ fuit de uerbo uerãt. Nemo. n. tũ cõmeminerat di- ctum eſſea. Q Ennio id uerbũ in. xiii. annaliũ in iſto uerſu. Satin uates uerant ætate in agunda. Corona igit huius quæſtionis deo feriaꝶ iſtaꝝ Saturno data eſt.
Quid æſchines rhetor ĩ orone: qua Timarchũ de ĩpudicitia accuſauit: lacedæmo⸗
nios ſtatuiſſe dixerit: ſuꝑ ſnia Pbatiſſima: quã ĩprobatiſlimus hõ dixiſſet. Cap. iii.
Eſchines uel acerrimus prudẽtiſſimuſq; oratoꝶ: ꝗ apud cõ ciones athenienſiũ
a floruerũt: in or̃one illa ſera criminoſaq;& uirulẽta: qua I iĩmarchũ de ĩpudici-
tia grauiter ĩſigniterq; accuſauit: nobile& illuſtre cõſiliũ lacedæmoniis dediſſe dicit: ui indidẽ: ciuitatis eiuſdẽ principẽ uirtuteq; atqʒ ætate magna pᷣditum. Populus ingt lacedæmonius de ſumma rep̃u. ſua quidnã eẽt utile& honeſtũ deliberabat. Tum exurgit ſniĩæ dicẽdæ gra: hõ quiſpiã turpitudine priſtinæ uitæ defamatiſſimus. Sed lin gua tũtc atq; facũdia nimiũ quãto p̃ſtabilis: conſiliũ ꝗd dabat: quodq; oportere fieri ſu ade bat: acceptũ ab uniuerſis:& complacitũ ẽ. Euturũq; erat ex eius ſuia populi decre/ tũ. Ibi unus ex illo principiũ ordine: quos lacedæmõii ætatis dignitatiſq; maieſtate tã/ ꝗᷓ arbitros& magiſtros diſciplinæ publicæ uerebant᷑: cõmoto iratoq; aio exilit. Et quæ
nã inquit lacedæmonũ ratio: aut quæ tandẽ ſpes erit urbẽ hãc:& hãc rẽpublicã ſaluã ĩ
expugnabilẽq; eẽ diutius poſſe: ſi huiuſcemòi: anteactæ uitæ hoĩbus oliliariis utemur
ꝙ ſi ꝓba iſtæc& honeſta inĩaẽ: quæſo uos: nõ ſinamus eandẽ dehoneſtari turpiſſimi
auc toris cõtagione. At ubi hoc dixit: elegit uig fortitadine atq; iuſtitia pᷣter alios p̃ſtã⸗/
tem: ſed inopi lingua& infacundũ. Iuſſitq; eũ cõſenſu petituq; oĩum eandẽ illã inĩam
diſerti uiri: cuiuſmodi poſſet uerbis dicere: ut nulla prioris mentione hĩta: ſcitũ atq; de
cretũ populi ex eius unius nomine fieret: qd ipſum denuo dixerat. Atq; ita ut ſuaſerat prudentiſſimus ſenex factũ eſt. Sic bona ſnia manſit. Turpis auctor mutatus eſt.
Quod Sulpitius Apollinaris prædicamẽ quendã a ſeſe uno Saluſtii hiſtoria intelli
gi illuſit quæſtione propoſita: quid uerba iſta apud Saluſtiũ ſignificarent. Per incertũ
ſtolidior an uanior. Cap. iii.
Vum iã adoleſcẽtuli BRomæ p̃textã:& puerilẽ togã mutaſſemus: magiſtroſq;
q tũcuobiſmetipſigexploratores qᷓreremus: ĩ ſandaliario forte apud librarios fui
mus: quũ ibi in multogꝶ hoĩum cœtu Apollinaris Sulpitius uir ĩ memoria nr̃a
præter alios doctus iactatorẽ quẽpiã& ueditatorẽ ſaluſtianæ lectionis irriſit: illuſitq;
5 8 iii
—

LIBER
gie illo facetiſſimæ diſſimulatiõis Socrates ad ſophiſtas utebat᷑. Nã quũ ille ſe unũ & unicũ lectorẽ eſſe: enarratorẽq; Saluſtii diceret: neq; primã tãcũ cutẽ: ac linnaꝶ ſpe ciẽ:ſed ſanguinẽ quoq; ipᷣm: ac medullã uerboꝶ eius eruere: atq; ĩtroſpicere penitus p dicaret. Tũ Apollinaris amplecti uenerariq; ſe doct:inas illius dicẽs. Perinꝗt magiſter optie exoptatus mihi nũc uenis: cũ ſanguĩe& medulla: Saluſtii uerboꝶ. leſtes no. n. die qᷓrebat᷑ ex me: ꝗdnã uerba eius hæc ĩꝗᷓrto hiſtoriag libro de Cn. Lẽtulo ſcripta ſi- gnificẽt: de quo ꝑ incertũ fuiſſe ait: ſtolidior ne eẽt an uanior. Eaq; ipſa uerba uti ſunt a Saluſtio ſcripta dixit. At Cn. Lẽtulus patriciæ gẽtis collega eius: cui cognomẽtũ. Clo/ diano fuit ꝑ ĩcertũ ſtolidior: an uanior legẽ de pecunia: quã ſylla emptoribus bonoꝶ re miſerat: exigẽda ꝓmulgauit. Q uæſitũ ergo ex ſe Apollinaris: neq; id ſe diſſoluere po/ tuiſſe aſſeuerabat: quid eẽt uanior: ꝗd ſtolidior: quoniã Saluſtius ſic ea ſepaſſe atq; op⸗ poluſſe inter ſeuideret᷑ tanꝗ̃ diuerſa ac diſſimilia: nec eiuſdẽ utraq; uitii forẽt. Ac ꝓpte rea petebat: uti ſe doceret: ſ gnificatiões utriuſq; uocis& origines. Tũ lle rictu oris la biorũq; ductu cõtẽti a ſe oſtẽdens& rẽ de qua q̃reret& hoĩem ipſũ q qᷓreret. Priſcoꝶ inqt& remotoꝶ ego uerboꝶ medullas& ſãguinẽ ſicutidixi) ꝑſpicere& elicere ſoleo nõ iſtoꝶ q̃ ꝓculcata uulgo& ꝓtrita ſunt. Ipſo illo ꝗppe Cn. Lẽtulo ſtolidior ẽ& uani or ꝗ ignorat eiuſdẽ ſtultitiæ eẽ uanitatẽ& ſtoliditatẽ. Sed ubi hoc dixit: media ip̃a ſer monũ reliquit& abire cœpit. Nos deinde eũ tenebamus: urgebamuſq;:& comprimis Apollinaris ut de uocabuloꝶ iſtoꝶ uel differẽtia: uel ſi ea ita uideret᷑: ſimilitudine ple nius aptiuſqʒ diſſereret:& ut ne ibi ĩuideret diſcere uolẽtibo orabat. Atq; ille ſe iã plene
Vanus illudi ratus: negociũ ſibi eẽ auſat᷑:& digredit Nos ãt poſtea exapollinari didicimꝰ:ua
nos pꝓprie dici: nõ ut uulgus diceret: delipiẽtis: aut hebetes: aut ineptos ſed ut ueteꝶ do ctiſſimi d xiſſent:mẽdaces& infidos:& leuia inaniaq; pro grauibus& ueris aſtutiſſi/
ſtolidꝰ. me ↄponẽtes. Stolidos ãt uocari nõ tã ſtultos& excordes: ꝗᷓ tetros& moleſtos& illepi
dos: quos græci uo i pop rie. l. improbos atq; importunos dicerẽt. Et unãquãq; haꝶ uocũ origines ſcriptas eſſe dicebat in libris nigidianis: quos ego requiſi tos& reꝑtos cũ primaꝶ ſignificationũ exẽplis: ut cõmentariis haꝶ noctiũ inferrẽ no- taui. Et intuliſſe iã me aliquo in loco cõmentationibus iſtis exiſtimo: Quod. Q. Ennius in ſeptimo annali quadrupes eques:& nõ quadtupes equus: ut legunt multi: ſcriptũ reliquit. Cap. v. Vm Antonio luliano i hetore uito hercle bono:& facũdiæ florẽtis complures c adoleſcẽtuli familiares eius: puteolis æſtiuaꝶ ludũ& iocũ in lr̃is amœnioribus & in uoluptatibus publicis honeſtiſq; agitabamus. Atq; ibi tũe Iulião nũciat᷑: H Dον. i. plectorẽ quẽdã nõ jndoctũ hoĩem uoce admodũ ſcita& canora Ennii annales legere ad populũ in theatro. Eamus inqt auditũ neſcio quem iſtũ ennianiſtã. Hoc. n. ſeille noĩe appellari uolebat: quẽ quũ iã inter ingentes clamores legentẽ inue/ niſſemus: legebat autem librum ex annalibus Ennii. vii. 5 Hos eum primum uerſus perperã pronunciantem audiuimus. Deniq; ui magna quadrupes equus atq; elephanti a g Proiiciunt ſeſe: Neq; poſtea mutis uerſibus additis: celebrãtibus eum ſaudantibuſq; oĩ bus diſceſſit. Tum lulianus egrediẽs e theatro: quid uo bis quid de hoc c: ideſt lectore& quadrupede equo uidetur Sic. n. profecto— Deniqʒ ui magna quadrupes equus atq; elephãti Proiciũt ſele Fcquid putatis. agi um

DECIMVSOCTAVVS CVI ſtrũ plectoremq; habuiſſetalicuius æris: quadrupes equus dicturũ fuiſſetac non qua drupes eques? quod ab Ennio ita ſcriptũ relict ũq; eſſe nemo unus litteraꝶ uetetꝶ deli gens dub tauit. Cũq; aliquot eoꝶ qui aderãt: quadrupes equus apud ſuũ ꝗſq; grãma⸗/ ticũ legiſſe ſe dicerẽt:& mirarẽtur ꝗdnã eſſet quadrupes equus. Vellem uos inꝗt opti ai iuuenes tã accurate. Q. Enniũ legiſſe ꝗᷓ-· P. Virgilius legerat: qui hũc eius uerſum ſecutus in georgicis ſuis: equitem pro equo poſuit in his uerſibus. Frena peletronũ: laphite gyroſq; dedere Impoſiti dorſe o:atq; equitẽ docueĩ ſub armis Inſulta re ſolo:& gleſſus glomerare ſi upbos. In quo loco eqtẽ ſiꝗs modo nõ inſcite ine pteq; argutior ſit: nil põt accipi aliud niſi equũ. Pleraq; enim ueteꝶ ætas:& hominem equo inſidentẽ:& equũ 9 inſideretur: equitẽ dixerũt. Propterea equitare ẽt ꝙ uerbum euocabulo equitis inclinatũ eſt:& homo equo utẽs:& equus ſub homine gradiẽs di- cebatur. Lucilius adeo uir apprime lin gua latinæ ſciẽs equũ eꝗtare dicit his uerſibus. Eques Q uem hinc currere equũ nos atq; equitare uidemus. et ꝓequo His equitat curritq; oculis equitare uidemus et illud N Ergo oculis equitat. Sed enim contentus inquit ego his non fui. Et ut nõ turbidæ fidei:nec ambiguæ: ſed ut pure liquẽtiſq; eẽt: equus ne an eques en- nius ſcriptũ reliꝗſſet: li bee ſũmæ atq; reuerẽdæ uetu ſtatis: quẽ fere cõſtabat Lãpadio/ nis manu emẽdatũ ſtudio p̃cioq; multo unius uerſus ĩſſ piciẽdi gra cõduxi& eques nõ equus ſeriptũ i eo uerſuĩueni. Hæc tũ nobis Iulianus:& multa alia erudite ſimul& af fabiliter dixit. Sed eadẽ ipſa poſt etiam ĩ ꝑuulgatis cõmẽtariis ſcripta ofſendimus. Ad NHelius meliſſus in libro cui titulũ fecit de loquendi ꝓprietate: quẽ quũ ederet cornũ eẽ copiæ dicebat: rem ſcripſit neq; dictu neq; auditu dignã: quũ differre matro nã:& matrẽ familias exiſtimauit differẽtia lõge uaniſſima. Cap. vi. h Elius meliſſus in noſtra memoria fuit Romæ ſũimii quidẽ loci inter grãmati cos& temporis. ſed maiore in lr̃is erat iactãtia:& Oi eic: ideſt elatione: q opera. Is præter alia quæ ſcripſit cõpl uria:librũ cõpoſuit ut tum uidebatur: cũ eſt edi- tus doctrinæ inclytæ. Ei libro titulus eſt igẽtis cuiuſdã illecebre ad legẽdum. Scriptus ꝗppe eſt de loquẽdi ꝓprietate. Quis adeo exiſtimet loq ſe recte atq; proprie poſſe: ni- ſiillas meliſſi ꝓprietatis ꝑdidicerit? ex eo libro hæc uerba ſũt. Matrona eſt quæ ſemel peperit: quæ ſæpius mr̃ familias ſicuti ſus: quæ ſemel pepit porcetra quæ ſæpius ſcorfa 8 Vti aũt hoc de mr̃ona ac de mr̃efamilias. meliſſus excogitauerit ipſe& cõiectauerit an ſcriptum ab aliquo legerit: atiolis ꝓfecto eſt opus. Nam de porcetra habet ſane au ctorẽ Põponiũ iu attellana quæ hoc eodem uocabulo inſcripta eſt. Sed matronã non ph. eſſe appellatã: niſi quæ ſemel peperit: neqʒ matrẽfamilias: niſi quæ ſæpius: nullius ue- teꝶ ſcriptoꝶ auctoribo cõfirmare poteſt. Enĩ uero illud cõpẽdio ꝓbabilius eſt: qd ido nei uocũ antiquaꝶ enarratores tradiderũt.matronã dictã eẽ ꝓprie quæ ĩ matrimoniũ cũ uiro cõueniſſet: ꝙĩ eo mrimonio maneret etiã ſibi liberi nodũ nati forẽt: dictãq; eẽ ita a matris noĩe nõ adepto: iam ſed cũ ſpe& omne mox adipiſcendo unde ipſũ quoq; mr̃imonium dr̃. matrẽ autem familias appel latã eẽ eã ſolã: quæ in mariti manu manci Mrfa/ pioq; aut in eius in cuius maritus manu mãcipioq; eſſet: quoniam non in matrimoni J um tantum: ſed in familia m quoq; mariti:& in ſui hæredis locum ueniſſet. Quẽ in modũ Phauorinus tractauerit itempeſtiuum quædã de uerboꝶ ambigui tatibus quærentẽ: atq; ibi quot ſignificationes capiat concio. Cap. vii.
1
tra Scro-
Mfrona
milias.

——
LIBER
Domi O mitio homini docto celebriq; in urbe Roma grãmatico: cui cognomẽtũ i tius ĩſa/ d ſano factũ ẽ:quoniã erat natura ĩtractabilior& moroſior. Ei Domitio Pha-/ nus. uorinus nr̃ quũ forte apud phanũ Carmẽtis obuiã ueniſſet: atq; ego cũ Pha/
uorino eſſẽ. Q uæſoĩꝗt te magiſter dicas: mihi nũ erraui: ꝙ quũ uellẽ Auunoophαꝰ latine dicere: cõciões dixi: dubito ꝗppe& reꝗro: an ueteꝶ eoꝶ ꝗ electius locutiſunt ꝓ uerbis& or̃onẽ: dixerit quis cõcionẽ? Tũ Domitius uoce atq; uultu atrocio: e. Nulla i quit ꝓrſus bonæ ſalutis ſpes reliꝗ eſt quũ uos quoq; philoſophoꝶ illuſtriſſimi nihil iã aliud ꝗᷓ uerba: auctoritateſq; uerboꝶ cordi habeatis. Mittã ãt librũ tibi: ĩ quo id reꝑias qd quæris. Ego. n. gtãmaticus uitæ iã atq; mog diſciplinas quæro. Vos philoſophi me ra eſtis: ut. M. Cato ait mortuaria gloſiaria. Nã qui collegiſti& lecticaſti res tetras:& inanes& friuolas: tanquam mulierũ uoces præficaꝶ. Atq; utinã inquit muti oẽs hoĩcs eſſemus: minus ĩprobitas iſtrumẽti haberet. Cũq; digreſſi eſſemus: nõ tẽpeſtiue iquit Phauorinus hũc hominẽ acceſſimus. uidetur enim mihi cciππναι πα ç ⁵õẽ Nl. i. furere& in ſanire. Scitote tñ intẽperiẽ iſtã: quæ u: A πιο. i. atrabilis dicitur: nõ paruis nec ab iectis ingeniis accidere: H AO, ανοιτ? H ννõu¹ij⁊ ui. ad effe⸗ ctionẽ fere hanc heroicã eſſe:& ueritates plerũq; fortiter dic ere: ſed reſpectũ nõ habe re uE α¹ονοονανuνν rp. ideſt neq; tẽporis neq; modi. Vel ipſum hoc quale hoc exiſtimatis: qd nũc de philoſophis dixit. Nonne& ſi Antiſthenes: aut diogenes dixiſ/ ſet:dignũ memoria uiſum eſſet. Miſit ãt paulopoſt phauorino librum quem ꝓmiſerat Veri opinor Flacci erat: in quo ſcripta ad hoc genus quæſtionis ꝑtinẽtia hæ fuerunt Senatꝰ Senatũ dici& pro loco:& ꝓ hoĩbus. Ciuitatem& pro loco:& pro oppido:& pro iure Ciuitas quoq; omniũ:& ꝓ hominũ multitudine. Tribus quoq;& decutias dici& pro loco:& Tribus pro iure:& ꝓ hoibus. Cõtionẽ aũt tria ſignificare: locũ ſuggeſtũq; unde uerba fie rent Concſo itẽ ſi gnificare cœtũ populi aſſiſtẽtis: itẽ oronẽ ipſã ꝗᷓ ad populum diceretur. Sicut. M. Tulſius ĩ or̃one quæ i(cripta eſt. cõtra cõcionẽ. Q. Metelli. Eſſendi iqt ĩ cõcionẽ con- curſus eſt populi factus. Sicuti idẽ. M. Tullius ĩ oratore ait. Cõciones ſæpe exclama-/ re uidi. quũ apte uerba cecidiſſẽt. Etenĩ expectãt aures: ut ex uerbis colliget᷑ nia. Exẽ⸗ pla ĩ eo bro ſcripta nõ erãt: ſed nos poſtea phauorino deſiderãti haꝶ oium ſignifica/ tionũ monumẽta:& apud Ciceronẽ᷑ ſicut ſupra ſcripſi:& apud elegãtiſſimos uetcꝶ re erta exhibuimus. d autẽ potiſſimũ expectabat: cõcionẽ el e dictà pro uerbis& or̃o ne docuit titulus tulliani libri qui a. M. Cicerõꝭ ĩſcriptus. Cõtra cõtionẽ. Q. Metellii quo nihi profecto ſignificatur ahud quã ipſa quæ a metello dicta eſt oratio. Ousiore Ac ei O,ẽu o ε,. i. ſimiliter finientia& ſimiliter cadentia. Atq; alia id genus: quæ ornamenta orationis putantur inepta eẽ& puerili Lucili quoq; uer ſibus declarari. a Cap. viu. uo AEννα e i ντντ N: Kei csc pid eα,οονανο rf i. ſim/ 8 pliciter finiẽtia:& æq̃liter deſinẽtia:& cõparia& ſimiliter cadẽtia. Cæteraq; huiuſmõi ſcitamẽta: q iſti cc οναν Oi. i. inhoneſti& ſordidi: qui ſe ĩ ſocra ticos uideri uolunt: in collocandis uerbis immodice faciunt& rancide quã ſint iſipida & inertia& puerilia facetiſſima hercle ſignificat in quinto ſatyraꝶ Lucilius. Nam ubi eſt cũ amico conqueſtus: quod ad ſe ægrotũ non uiſeret: Hæc ibidem addit feſtiuiter. Quo me habeam pacto tametſi nonquæris: docebo. Quando in eo numero manſi quo in maxima non eſt 8 ä—— Par homnum

DECIMVSOCTAVVS
Par hominum ut periiſſet uelis: quem nolueris: cum Debueris: hoc nolueris:& debueris:te Si minus delectat:ꝙ reo iſocraticum hoc eſt. Aue AE quæ ſimul totũ ci ouνẽαe Ang. Ni operã perdo. Si tu huc. Quid ſignificet apud. M. Catonem uerbum inſecenda: ꝙq; inſecenda potius legẽ dũ ſit:ꝗ̃ q pleriq; exiſtimant inſequenda. Cap. ix. I ſequor& itẽ ſecta:ꝙ ſecutio cõſuetudine loquẽdi diſſerũt: ſed qui penitus e iſpexerit: origo& ratio utriuſq; unaeſt. Doctores quoq;& interpretes uocũ græcarũ cοApνινινοανονẽHuxes dE 4A10ο. i. Dic mihi muſa uig. ci Et Se n uuιẽb0 cu. i. Pãdite nunc muſæ mihi dictũ putãt quod latine in ſeq dicitur. Nãq; in altero. n. geminũ: in altero ſcilicet eſſe trãſlatũ dicũt. Sed etiã ipſum illud ei: ideſt carmina: quod ſignificat uerba aut uerſus non aliunde eſſe dictũ tradũt quã 8 t Rs EN c Eich iy: ideſt ab eo quod eſt ſequi& dicere eadem ergo ratione antiqui no ſtri narrationes ſermoneſq; inſectiones appellitauerunt. Errare iſtos qui in explorãda febri pulſus uenaꝶ ꝑtẽtari putãt: nõ arteriarũ. Cap. x. Nherodis Cl. V. uillã: quæ eſt ĩ agro attico loco ꝗappellatur cephyſiæ: as i& lucis& nemoribus frequẽtẽ: æſtu anni medio coceſſerã. Ibi aluo mihi cita & accedẽte febri rapida decubuerã: eo caluiſius Taurus philoſophus:& alii ꝗdã ſectatores eius: quũ athenis uiſendi mei gra ueniſſet: medicus ꝗ tũ in üs locis rep- tus aſſedebat mihi: narrare IJauro cœpat: ꝗd incõmodi paterer:& ꝗqbus modulis: qui buſq; ĩteruallis accederet febris decederetq;. Tũ in eo ſermone quũ iam me ſinceriore corpuſculo factũ diceret. Potes inquit Taure tu quoq; idipſũ cõprehẽdere S π¾ urou rig A0. i. ſi attrectaris uenã eius. Q d noſtris uerbis pfecto ita dicitur. Si attigeris uenã illius. Haãc loquẽdi ipi tiã:qꝙ uenã ꝓ arteria dixiſſet quũ in eo docti hoĩes qui cũ Tauro erãt: tãquã mĩme utili medico offẽdiſſ et: atq; id murmure& uultu oſtẽ derẽt. Iũ ibi Taurus ut mos eius fuit:ſatis leuiter: certi iquit ſumus uir bone: nõ igno rare te ꝗd uena appellet& ꝗd arteria: qd uenæ ꝗdẽ ſuapte ui ĩmobiles ſint& ſangui⸗ nis tãtũ demittẽdi gr̃a explorent᷑. Arteriæ aũt motu atq; pulſu ſuo hĩitũ& modũ febri um demõſtrẽt. Sed ut uideo peruulgate magis quã iſcite locutus es. Nõ. n. te ſolũ: ſed
ĩſecẽda
nes.
Vena
alios quoq; itidem errantis audiui: uenam pro arteria dicere. Fac igitur ut experiamur arteria.
elegantiorẽ eſſe te in medẽdo quãĩ dicẽdo:& cũ iis beneuolẽtibus opera tua ſiſtas hũc nobis ſanum: atq; ualidũ quã ciſſime. Hoc ego poſtea quũ ĩ medico reprehẽſum eſſe meminiſſem: exiſtimaui nõ medico ſoli: ſed oĩhus quoq; hominibus liberis liberaliter q; inſtitutis: turpe eſſe ne ea quidẽ cognouiſſe ad noticiã corporis noſtri pertinentia: qᷓ nõ altius occultiuſq; remota lũt:& quæ natura nobis tuẽdæ ualitudinis cauſa:& ĩ prõ
ptu eſſe:& in propatulo uoluerit. Ac propterea quãtũ habui tẽporis ſubſiciui: medici
næ quoque diſciplinæ libros attigi: quos arbitrabar eſſe idoneos ad docẽdum. Et ex iis cũ alia pleraq; ab iſto humanitatis uſu nõ aliena: tũ de uenis quoq;& arteriis didiciſſe
uldeor ad hũc ferme modũ. Vena eſt cõceptaculũ ſanguinis: qd cov. j. uas& cõ Vena ceptaculũ medici uocãt:mixti cõfuſiq; cũ ſpiritu naturali:ĩ quo ſãguinis ẽ: minꝰ ſpiri arteria.
tus. Arteria cõceptaculij ſpiritus naturalis: mixti cõfuſiq; cũſanguĩe: ĩ quo plus pi ritus ẽ minus ſãguis: io. i. pulſus ãt ẽ ĩtẽtio motus.& remiſſio ĩ corde& ĩ arte ria naturalis: nẽ arbitrariita medieis ãt ueteribo or̃one græca ita diffinitus eto

LIBER
Ade F Aldi dα Au dA cp TSS cpr pf ect lectp. Act. i. pulſus ẽ diſpe ratio& cõtractio idiuilibilis arteriæ& cordis. Vel q αιοσα˖tegi SAD. f ge. o οα. ũ dpripietg. i. pulſus ẽ ſubſultio& palpitatio: uel ebulitio uenæ& arteriæ. Verba excarminibus Furii antiatis inſcite a Ceſellio uindice reprehenſa uerſuſq; jpſi in quibus ea uerba ſunt ſubſcripti. ö Cap. xi. On hercle idẽ ſentio cũ Ceſellio Vidice grãmaticot ut mea opinio eſt: aud quaꝗᷓ ierudito: Veꝶ hoc tñ petulãter inſciteq; q Furiũ ueterẽ poetã dedeco- raſſe liguã latinã ſcriplit huiuſcemõi uocũ fictiõibo: q̃ mihi ꝗdẽ neq; abhor/ Luteſce rere a poetica facultate uiſæ ſũt: neq; dictu ꝓfatuq; ipſo terræ autiſuaues eẽ. Sicuti ſũt re. da alia ab illuſtribo poetis ficta dure& rãcide: q̃ rep̃hẽdit ãt Ceſelliꝰ furiana hæe ſũt Nocte/ ꝗd terrã ĩ lutũ uerſã luteſcere dixerit& tenebras ĩ uoctis modum factas nocteſcere: Et leere. priſtĩas recipe uires uireſcere: Et ꝙ uẽtus mare cæruleũ criſpicans: niteſcete facit pur/ purpu/ purat dixerit. Et opulentũ fieri opuleſcere. Verſus ãt ex poematis furianis: ĩ ꝗbus hæc rat. uerba ſunt ſubdidi. Sanguine diluitur tellus: caua terra luteſcit. Opule/ Omnia noteſcunt tenebris caliginis atræ. ſcere. Increſcunt animi uireſcit uulnere uirtus. Sicut fulica leuis uolſtat ſuper æquora claſſis. Spiritus eurorum uirides cum purpurat undas. Quo magis in patriis poſſunt opuleſcere campis. Morã iltũ ueteribo nris fuiſſe uerba paciẽdi mutar̃ ac uertere ĩ agẽdi modũ. C. xii. D quqqʒ hĩtũ eſt ĩ or̃one faciẽda elegãtiæ genus ut pro uerbis hẽtibus patien i difigurã agẽtia ponerẽt: ac deinde hæc iter ſeſe mutua iuerterẽt. Terẽtiꝰ ĩ co mœdia. Palliũ ĩꝗt Flacci: ut ſplẽdeat. Nõne hoc ĩpẽcdio uenuſtius gratiuſq;ẽ qᷓſi diceret: ne maculet᷑. Plautus ẽt nõ diſſimiliter. Q uid ẽ hoc: rogat palliũ. Amictus non ſum cõmode. Itidem. plautus pulueret dicit non ꝙ puluere impleat: ſed ꝙ ipſum
Pulue/ 5 8* pulueris plenum ſit. Exii tu daue: age ſparge. mũdum eſſe hoc ueſtibulũ uolo. Venus
Cõtem uentura eſt noſtta: nolo hoc pulueret. In Aſinaria quoq; contemples dicit pro cõtem- ples. leris. Meũ caput cõtẽples: ſiꝗdẽ e re cõſultes tua. Cn. Velliusi annalibo: poſtꝗᷓ tẽpe ſtas ledauit. Atherbal taurũ ĩmolauit. m. cato in originibus. Eoſdẽ noĩe complures ex agro acceſſitauere: eo res eoꝶ auxit: uarro in libris quos ad marcellum de lingua latina fecit. In priore uerbo graues prolodiæ: quæ fuerũt manent: reliquæ mutant inquit ele Mune⸗ gantiſſ ime promutantur. poteſt etiam id quoqʒ ab eodem uarrone in. viii. diuinarum —— ſuniliter dictum uideri. Inter duas filias regum quid mutet inter antigonam& Tulliã Sion eſt enim aduertere. Verba autem patiendi pro agentibus in omnibus ferme ueterum
1 1. 1 7— 3 cor. ſcriptis reperiuntur. Ex quibus ſunt pauca iſta quæ nũc meminimus. muneror te pro Sacrig munero:& ſignificor pro ſignifico:& ſacrificor pro ſacrifico:& aſſentior pro aſſentio & fœneror pro fœnero:& pigneror pro pignero:& alia iſtiuſmodi pleraq; ꝑinde utĩ
Cor... 7 legendo fuerint obuia notabuntur. 1 7 7„ 7 2„ E* 1 O uali talione Diogenes philoſophus uſus ſit: pertentatus a dialectico qudam ſo philinatico impudenti. Cap. xiii.
Aturnaliba athenis alea quadã feſtiua:& honeſtg luxitabamus huiuſcemõi ubi cõueneramus cõpluſculi eiuſdẽ ſtudii homĩes: ad leuãdũ tẽpus captiões .— 5—. 7 2
quæ ſophiſmata appellãt᷑:mẽte agitabamus. Eaſq; quaſi talos: aut teſſerulas ĩ

DECIMVSNON VS mediũ uice ſua quiſquis iaciebamus. Captionis ſol Pœna ue erat: nũmus unus ſeſtertius. Hoc ære collecto quaſi manuario cœnula pa⸗ bat oĩbo ꝗ eũ luſũ luſeramus: erãt at captiones ad hoc fere exẽplũ: tãctſi latina ofone nõ ſatis ſcite: ac pene et illepide expotiũcur. Q uod nix ẽ: hoc grãdo nõ ẽ: nix aũt alba ẽ grãdo igit alba nõ ẽ. Itẽ aliud nõ diſſimile. C uod hõ ẽ hoc nõ t equus hõ aũt aĩal eſt equus ergo aĩal nõ ẽ̃. Dicere ergo debebat ꝗadſ ophiſma diluẽdũ: ac refellẽdũ ritu ale atorio uocatus erat: ĩ Juã parte quoq; i uerbo captio foret. Q uid dari cõced iq; nõ opor teret niſi dixerat nũmo ſingulo mulctabatur:ea mulcta cœãi uuabat. Libet ãt dicere ꝗᷓ facere Diogenes lophiſma id genus: quod ſupra dixi: a quodã dialectico ex Platonis
diatriba ꝑcõtumeliã ꝓpoſitũ remuneratus ſit. Nã quũ ita rogaſſet dialecticus uod ego ſum tu nõ es:& Diogenes annuiſſet: atq; ille addidiſſe. autẽ ego ſum quũ 5 id quoq; aſſenſus eſſet:& contra dialecticus ita concluſiſſet. hõ igitur tu nò es. Hoc. dẽ inquit Diogenes falſum eſt:& ſi uerum id fieri uis:a me incipe. 7
Quid ſit numerus hemiolios: quid epitritos:& ꝙ uocabula iſta nõ facile noſtri au
ſi ſunt uertere in linguam latinam. Cap. xiiii.
Iguræ quædã numerorũ: quas græcicertis noĩbus appellãt uocabula i ſigua fflatina nõ habẽt. Sed ꝗ de j
numeris latine ſe cripſerũt glæca ipſa dixerũt: figere aũt nr̃ac quoniã id abſurde futugꝶ erat)uoluerũt. I uale enim fieri nome poſ ſet hemiolio numero: aut epitrito:eſt aũt hemiolios qui numeꝶ aliquẽ totũ in ſe habet— dimidiũq; habet eius ut tres ad duo quindecim ad decem: triginta ad uiginti. Epitritos 5 aũt eſt qui habet totũ aliquẽ numerũ& eiuſdẽ partem tertiã. ut quatuor ad tres: duo-. decim ad nouem: quadragintà ad tri
5* Epitri/ ginta. Hæc autem notare: atq; meminiſſe non ab.
re uiſum eſt:quoniam uocab
tiliſſimæ in libris philoſophorum ſcri
77 1 5 7 1058. ula iſta numeroꝶ niſi intelliguntur: rationes quædã ſub ptæ percipi non queunt. Q uod. M. Varro in herrois uerſibus obſeruauerit rem nimis anxiæ& cur
CVIII
utæ: aut parũ intellectæ præmium
mio/
joſæ ob- ſeruationis. Cap. xv. N longis uerſibus qui hexametri uocant᷑: itẽ in ſenariis aĩaduerterũt metrici
i
duos primos pedes:item extremos duos habere ſin orationis: medios haud unꝗᷓ poſſe. Sed cõſtare eos aut mixtis: atq;cõfuſis. M etiã Varro in libris diſciplinarũ ſcripſit obſeruaſſe ſe ĩ uer-
ſu hexametro: q omni modo quintus ſemi pes uerbũ finiret:& ꝙ priores quinq; ſemi pedes æque magnam uim haberent in efficiẽdo uerſum: atq; alii poſteriores ſeptem. Idq; ipſum ratione quadam geometrica fieri diſſerit.
AVLICGELINOCTIVNM ATTICARVM COM MENTARII LIBER DECIMVSNONVS.
Reſſ põſio cuiuſdã philoſophi iterrogati quã ob cãm maris tẽpeſtate pulſuerat. Ca.. Auigabamus a caſſiopia ad brũduſiũ mare ioniũ uiolẽtũ:& uaſtũ:& iactabũdũ. Nox deide quæ diẽ primũ ſecutaẽ:ĩ ea fere tota uẽtus a la
5 tere ſæuſẽs nauẽ undis cõpleuerat. Lũ poſtea quũ plorãtibo oĩbonr̃is atq; ĩ ſẽtia ſatis agẽtibus: dies quidẽ tandẽ illuxit. Sed nihil de periculo e ſæuitiast remfſſũ Quin turbines ẽt crebriores:& cælũ atrũ:& fu
migãtes globi:& figuræ quædã nubiũ metuẽdæ: quas typhonas uocabãt: impendere iminereq; ac depreſſuræ nauẽ uidebantur. In eadẽ fuit philoſophus in diſciplina ſtoi⸗/
gulas poſſe e ĩtegras partes ſemper uerbis aut diuiſis

LIBER
ca celebratus: quẽ ego athenis cognouerã: nõ parua uig auctoritate: ſatiſq; attẽte diſel pulos iuuenes cõtinẽtẽ. Eũ tunc ĩ tãtis periculis: inq; illo tumulto cæli mariſq; regre bã oculis ſcire cupiẽs quonã ſtatu aĩ:& an intrepidus iterrituſq; eẽt. Atq; ibi hominẽ con ſpicimus ĩpauidũ& extrilidũ: ploratus quidẽ nullos ſicut cæteri oẽs: nec illa: eiuſmõi uocis ſciẽtẽ: ſed coloris& uultus turbatiòne: nõ multũ a cæteris differẽtẽ. At ubi cælũ enituit:& deferbuit mare& ardor ille piculi deflagrauit: accedit ad ſtoicũ græcꝰꝗſpiã diues ex aſia: magno ut uidebamus)cultu paratuq; reꝶ& familiæ atqʒ ipe erat multis corporis aĩq; delitiis diffluẽs. Is ꝗ̃ſi illudẽs. Quid hoc ᷑iqto philoſophe: ꝙ quũ i picu lis eſſemus: timuiſti tu& palluiſti. Ego neq; timui nec pallui. Et philoſophus aliquãtu lũ cõtatus: an reſpõdere ei cõueniret: Sid eg ĩqt ĩ tãta uiolẽtia tẽpeſtatũ uideor pau⸗ ld pauefactus: nõ tu iſtius rei ratiõe audiẽda dignus es. Sed tibi ſane ariſtippus ile di- ſeipulus ꝓ me reſpõderit ꝗquũ i ſimili tẽpore a ſimillimo cui hoĩe ſterrogatus: q᷑re phi loſophus temere: quũ ille cõtra nihil metueret. Nõ eãdẽ᷑ eẽ cam ibi atq illi reſpondit. quoniã is ꝗdẽ eſſet nõ magnope ſolicitus ꝓ ala neꝗſſuni nebulonis. Ipſũ ãt ꝓ Ariſtip/ lala timere. His tlic uerbis ſtoicus diuitẽ illũ aliaticũ a ſeſe amolitus eſt. Sed poſtea quũ brũduſiũ aduẽtaremus mollitiq; eẽnt uẽti maris: pcõtatus eũ ſũ quænã illa ratio eẽt pauoris ſui: quã dice ei ſupſediſſet: a quo fuerat nõ ſatis digna cõpellatus. Atq; i lle mihi placide& cõmuniter: quoniã iꝗt audiẽdi cupidus es: audi quid ſuꝑiſto breui qui dẽ ſed neceſſario& naturali pauore: maiores noſtri cõditores ſectæ ſtoĩcæ ſenſerĩt: uel potius inꝗt lege. Nã& facilius credideris ſ legas:& memineris mags. Atq; ibi corã c ſarcinula ſua libꝶ ꝓtulit Epicteti philoſophi quitũ Aic Ace. i. diſputationũ quas ab Ariano digeſtas cõgruere ſcriptis zumo. i. enonis& Chryſippi nõ dubiũ eſt In eo libro.. græca or̃one ſcriptũ ad hanc ſniĩam legimus. Vires ai: qᷓs pH ονν i. mages ppi appellãt quibo mẽs hoĩs prĩa ſtati ſpẽ accidẽtis ad oĩum rei pellit᷑: uõ uo lũtaris ſunt neq; arbitrii: ſed ui quadã i ferũt ſeſe hoĩbus. Noſcitãdæ ꝓbatidões ãt: quas oN r HSO EI. i. aſſenſiões uocãt quibo eadẽ uiſa naſ cũt᷑ ac diiudicãt᷑: uolũtariæ ſũt fiũt hoĩum arbitratu. Propterea quũ ſonus aliꝗs formidabilis aute cælo: aut ex ruina: aut repẽtinus neſcius piculi nũcius: uel quid aliud eiuſmõi factum eſt: ſapientis quoq; aĩum pauliſper moueri:& cõtrahi:& pallelcere: neceſſum eſt hõ opiniõe alicuius ma li pcepta:ſed quibuſdã motibo rapidis& icõſultis officiũ mẽtis atq; rõnis ꝑuertẽtibo. Mox tñ ille ſapiens ibidẽ c roi F ꝓανεντονν¼. i. eiuſmodi imagines uiſa iſtæc al ſui terrifica nõ approbat: hoc eſt: u ονπνααπάi r Tι,οο AEονοα ec A fel. i. nõ aſſentit: neq; coopinat᷑: ſed abiicit reſpuitq;: nec ei muͤtuẽdũ eẽ i is qc uidet᷑· atque hoc iter ilipiẽtis: ſapiẽtiſq; aĩum differre dicũt. Q d iſipiens qualia ſibi eẽ primo aĩ ſui pulſu uiſa ſũt: ſæua& aſꝑa: talia uere eẽ putat:& eadẽ ĩcepta tanꝗᷓ ſi iure metuẽda ſint ſua quoq; aſſenſiõe approbat ci Spor cSI Agel. i. coopinat᷑. Hoc n. uerbo ſtoici quũ ſuꝑiſta re diſſerũt utunt᷑. Sapiẽs ãt quũ breuiter ac ſtrictĩ colore atq; uultu mo/ tus ẽ:οοοονονterihe Tt. i. nõ approbat: ſed ſtatũ: uigorẽq; ſnĩæ ſuæ retinet: quã de huiuſcemodi uiſis ſemp hũit: ut de mime metuẽdis ſed frõte falſa& formidĩe iani ter ritãtibus. Hæc Epictetũ phũm ẽ: decretis ſtoĩcoꝶ ſenſiſſe atq; dixiſſe in eo quo dixi li bro egimus annotãdaq; eẽ iccirco exiſtimnauimus: ut rebo forte id gẽus ꝗbodixi abor tis: paueſcere ſenſim& quaſi albeſcere: nõ ĩſipiẽtis eẽ hoĩs neq; ignari putemus. Et ĩ eo
—
tamẽ breui motu naturali magis ĩfirmitati cedamus: ꝗᷓ ꝙ eẽ ea qlia uiſa ſũt eẽſeamus.
Er quiq;

eee
* N
—
4 0„„ rea
Deer
i
o
ee
*
DECIMVSNONVS. CIx
Ex quinq; corporis ſenſibus duos eſſe cum beluis maxime cõmunes: ꝙq; turpis& im
proba ẽ uoluptas: quæ ex auditu: uiſu: o doratuq; ꝓcedit: q uero ex guſtu tactuq; ẽ: re
rũ oĩum fœdiſſima eſt: quũ hæ duæ beſtiaꝶ ẽt ſint: reliquæ hoĩum tantũ. Cap. i.
Vinq; ſunt hoĩum ſenſus quos græci cionονi. i. ſenſus appellant ꝑquos uo
q luptas aĩo: aut corpori quæri uidet᷑: guſtus: tactus: odoratus: uiſus: auditus: Ex his omnibus quæ immodice uoluptas capitur: ea turpis atq; ĩproba exiſti/
mat᷑. Sed. n. quæ nimia ex guſtu atq; tactu eſt. Ea uoluptas ſicuti ſapientes uiri cenſe/ runt oĩum retũ fœdiſſima eſt. Eoſq; maxĩe q duabus iſtis beluinis uoluptatibus ſeſe dediderũt:grauiſſimi uitii uocabulis græci appellãt: ar ο νοοοονοσ. i. lididinoſos& in- tempantes: uel creo. i. incõtinẽtes. Nos eos uel incõtinẽtes dicimus: uel intẽpan- tes: cο Ac iοοN enim in caſtigatos ſi interpretari coactus uelis: nimis id uerbũ inſo- lens etit. Iſtæ ãt uoluptates duæ guſtus atq; tactus. i. libidines i cibos: atq; in uenerẽ ꝓ- digæ:ſolæ ſunt hoĩbus cõmunes cũ beſtiis:& iccirco in pecudũ fororũq; animaliũ nu mero: habet᷑ quiſquis eſt: his ferinis uoluptatibo præuinctus: Cæteræ ex tribus aliis ſẽ
ſibus ptoficiſcentes: hoĩum eſſe tantum ꝓpriæ uidentur. Verba ſuper hac re Ariſtote
lis philoſophi ſcripſi: ut uel auctoritas clari atq; inclyti uiri tam infamibus nos uolu⸗ ptatibus deterreret. Aicri dict rng. YrEuοE fd Aoνν.n Yi YO Nn. Su c AA ον: prEN AE ονννν. orte% ep T O Aloice D NY AEN: AA rr r: τνν,NᷓAE EHT Aαπννν Vi. Alo ci D/ no YEpαεEßeTQ AAG οe,Nν O ννα Huy E: ci ru. oupe/ rin Aic 1 rπν̃ ανᷣ ro FH ονο ννοονννννιν H AO. Oνσννα e¹ον, i. ci rOιονσ A Aro cονν t ON GU K α,ỹßriu EO α,νν“e οαe%,uu 501 c rer ονατον Hrfrιπ Euον ͤ. xi c οαν r K, ανο νιοο- vou. Aic ro rn EIIN ον ADN Hr＋re. ooοοασ As r õνiνð“eo doe NT. Tc dN Aαττνοα G ο Aοννονỹ] T oN D”ννẽẽD e: ατντν Ae r N: Ho Aονοσã OοννπνA ri. net οον e νονα² Tor ανο]M%. Op u ep ro op. oe on NE. Oi ααιοαανi ei Or νE. ou At rœ ro ον O AEjip ro pi vοοονο hνðH⅜n d AU,ĩ- EU e: Or ο AE EAEEο DοννννẽHmwic n Ae To οαAα O a˙ſHAEict. ideſt Cur incõtinẽtes eos appellare ſolemus:ꝗ uoluptate cõtractãdi: aut guſtãdi exuperant Nã q ĩmodice re utunt᷑ uenerea:& qui luxudelectant᷑ ciboꝶ incõtinẽtes uocamus: ci bog tñ nõ eadẽ ratio ẽ: ſed partim gulã: ſua mouẽt ſuauitate. Vñ philoxenus gruis col lũ a dis ĩmortalibus ſibi dari optabat. At uero ꝗᷓ in uidendo audiẽdoue modũ excedũt nõ eodẽ uocabulo ſignificamus: An quoniã uoluptates ſenſibo hiſce accõmodatas: cõ munes cũ cæteris alantibus hẽmus. Ergo ut cões ſpnimus& notamus: ſolaſq; omniũ aut maxĩe probro damus. Itaq; hoĩem ĩis deditũ rephẽdimus:& incontinentẽ intẽpan tẽq;appellamus: q uictus a teterrimo uoluptatũ genere ducit Sed quũ ſentiẽdi gene/ ra quinq; ſint: cætera aialia duobus tantũ ꝗᷓ modo dixi uoluptatẽ ſibi acquirũt: cæteris uel nihiloĩno delectant᷑: uel ꝑ accidẽs ita afficiunt᷑: quod. n. uidet: aut ol facit: tantiſper gaudet: quoad guſtus 5 fruiſcat᷑: Cũq; genus idipm cõcupiſcẽdi expleuit: illo⸗ rũ quoq; ſuauitas deſiit: ut nobis ſalſamẽti odor: quũ indigemus: ſuauis ẽ: ubi ſatiati re pletiq; 1— amplius ſuauis nõ t. Roſæ ãt odor ſemꝑ ſuauis t. Quis igit᷑ habẽs aliqd t
guſtꝰ& tactus

LIB ER
humanĩ pudoris uoluptatibus iſtis duabus coeũdi atq; comedẽdi: q ſunt hoĩ cũ ſue a qʒ aſino cõmunes gaudeat. Socrates quidẽ dicebat: multos hoĩes ꝑꝑ ea uelle uiuere: ut ederẽt& biberẽt: ſeſe bibere atq; eſſe: u uiueret. Hippocrates aũt diuina uir ſcientia de coitu uenerea ita exiſtimabat: partẽ eſſe quandã morbi teterrimi: quem noſtri comitia lem dixere. Nanq; ipſius uerba hæc tradunt᷑. ri o οοναατ ie αοαf IAH ideſt Coitum: morbum eſſe comitialem leuiorem. Quod turpius eſt frigide laudari:q̃ acerbius uitupetari. Cap. iii. Vrpius eſſe dicebat phauorinus philolophus exigue atq; frigide laudari: ꝗᷓ in t ſectãter& grauiter uitupari Q uoniã inꝗt qui male dicit: uitupat quãto id acer bius facit: tã maxima mole pro iniquo& inimico ducit᷑.& plerunq; ꝓpterca fi dẽ nõ capit. Sed infœcũde atq; ieiune laudatdeſtitui a cauſa uidet᷑.& amicus quidem creditur eius: quem laudare uult: ſed ni hil poſſe reperire: quod iure laudet. uãobrẽ uẽter tepẽtino timore effluat: quare ẽt ignis urinã laceſſat. Cap. iii. Riſtotelis libri ſunt: qui ꝓblemata phyſica inſcribunt᷑: lepidiſſimi& elegãtia a rtũ omne genus referti: in his qᷓrit. Q uã ob cãm eueniat: ut quibus inuaſit repẽ tinus rei magnæ timor: plerũq; aluo ſtatim cita fiant: itẽ quærit: Cur accidat ut eum qui ꝑꝑ ignẽ diutius ſtetit: libido urinæ laceſſat: ac de aluo quidẽ inter timendũ ꝓ/ na atq; præcipiti cauſam eſſe dicit: quod timor oĩbus ſit algificus: quẽ ille appellat/ epo c UHilciy. i. frigore laborantẽ: quæ uis frigoris ſangulem caldorẽq; oem: de ſum ma corporis cute cogat penitus& depellat: faciatq; ſimul uti ii qui timent ſanguine ex
ore decedẽte palleſcãt. Is ãt inquit ſ⸗ anguis& caldor in intimea coactus: mouet plerũq;
aluũ& incitat. De urina crebra ex igni proximo facta: uerba hæc poſuit. ro As Sup⸗ Ac rO wN:, r]. ideſt. Ignis autẽ concretum reſol- uit& gelu conſtrictũ: ut niuẽ ſol. Ex Hriſtotelis libris ſumptũ: ꝙ niuis aqua potui peſſima ſit:& ꝙ ex niue chryſtal/ lus concreatur. Cap v. Ntyburte rus cõceſſaremus. hominis amici diuitis: æſtate anni flagrãtiſſima i ego& quidã ali æquales& familiares mei: eloquẽtiæ& philoſophiæ ſectato/ res erat nobiſcũ uir bonus ex ꝑipatetica diſciplina bene doctus:& Ariſt. unice ſtudioſiſſimus. Is nos aquã multã exdiluta niue bibentis coercebat ſeueri uſq; inctepa bat. ad hibeat nobis auctoritates nobilium medicorũ:& cũ primis Ariſtotelis philoſo hi rei omnis humanæ pitiſſimi qui aquam niualẽ frugibus ſane& arboribus fœcun dã diceret: ſed hominibus potu nimio ſalubrẽ eſſe: tabẽq;& morbos ſen ſim: atq; diem longam uiſceribus inſeminare. HNæc quidẽ ille ad nos prudẽter& beniuole.& aſſidue dictitabat. Sed quũ bibẽdæ niuis pauſa fieret nulla. ꝓmit e bibliotheca Tyburti: quæ tunc in Herculis templo ſatis cõmode ĩſtructa libris erat: Ariſtotelis librum: eũq; ad nos affert. Et huius ſaltẽ uiri ſapientiſſimi inquit uerbis credite: ac deſinite ualitudinẽ ueſtã ꝓfligare. In eo libro ſcriptũ fuit: Deterrimã eſſe potui aquã èniue. Itẽqʒ ſolidius latiuſq; cõcretã eſſe eã: quã xHννφανν A græci appellãt. Cauſaq; gibi aſcripta eſt hu- iuſcemodi. quoniã quũ aqua frigore aeris durat᷑& coit: neceſſum eſt fieri uaporatio nẽ& quãdã quaſi auram tenuiſſimã exprimi ex ea:& emanare. Id autẽ inꝗt in ea leuiſ ſimũ ẽ quod euoporat᷑: Manet aũt quod eſt grauius:& ſordidius:& infaldbfus: atq; id pulſu aeris uerberatũ: in modũ colorẽq; 3 cãdidæ orit᷑. Sed aliquãtũ quod ẽ 1 ſalubtius
*

DECIMVSNONVS CX
ſalubrius difflaritatq; euaporari: ex niue: indicium illud eſt: ꝙ mior fit illa q̃ ante fue/ rat: ꝗᷓ cõcreſceret. Verba ipſa Ariſtotelis ex eo li bro pauca ſumpſi:& adſcripſi: Aiæri ro dc οιν οονον i xhνοφά A Aον A αντνιν:; οννναεεετεν o αννά tr oαναοr re ον vuννενv. rA οννν roy Alice T. æcri æoοοο fr r AIel: OI ο ori SAα˙ H ViyE Tc. i cõpO r D O v ¶D: πf A ονονdvαννi fro? Viso αεοοοον:ατπνατττντννꝙ tf Oοντννο iy e. i. Cur aquæ ex niue gla tieue liquatæ ſint uitioſæ. An quia cũ aqua quæuis gelo concreſci tẽpus tenuiſſima dif- flatur:& leuiſſima euaporat᷑. Indicium illud eſt: ꝙ deliquata fit minor: ꝗᷓ ante fuerit: ꝗᷓ concreſceiet. Cum itaq; quod ſalubrius eſt: deguerit: deterius ſit quod relinqui t Wel ſeẽ. Hoc ibi legimus:placuit honorẽ doctiſſimo uiro haberi ariſtoteli: atq; ita poſtea ego bellum& odium niuiĩ indixi. Ali inducias cum ea uarie factitabant. Q uod pudor ſanguinẽ ab extra diffundittimor uera cõtrahit. Cap. vi. N ꝓblematis Ariſtotelis philoſophi ita ſcriptũ eſt. Alcri õi ay ci ονον i vorepdo pi. di AS οοονπν o: piον αοον e νννσννα ey e ο SyrN Or r A ατ,ẽH-NUOονννq o Aαjĩ ri ro ci ανcrHG»NHE AA io Gn H ue, O οοEm⅛nf. o tt S ν AN Hoiο As ꝙoh ii o pixel e rp. Aioy e dei c cνανοαãu² O. i. quã ob cauſam eru- beſcunt quos puduit: pallent qui metuunt: quũ iſtæ affectiones ſimiles inter ſe ſint. An quoniã pudefactis ſanguis de corde in omnes corporis partes diffundit᷑: ita ut ſupficiẽ occupet: Metu uero ꝑeulſis cõtrahit᷑ ad cor. ita ut cæteris ꝑtibus defiat. Hoc ego at he- nis cũ Tauro noſtro legiſſem: pcũtatuſq; eſſem: qd de rõne iſta reddita ſentiret. Dixit ꝗdẽ in ꝗt ꝓbe& uere quid accideret: diffuſo ſanguinè: aut oontracto. Sed cur ita fie⸗ ret nõ dixit. Adhuc. n. qᷓri põt quã ob cãm pudor ſanguinẽ diffũdat timor ↄtrahat quũ ſit pudor ſpecies timoris: atq; ita defimiatur. Pudor eſt timor iuſtæ reprehenſionis. Ita enim philoſophi definiunt. cioννσνiꝰiονον ννj,ẽo oy. ideſt pudor iuſtæ uituperationis eſt timor. Quid ſit obeſum: nonnullaq; alia priſca uocabula. Cap. vii. Nagro uaticano Iulius Paulus poeta uir bonus:& rerum litterarumq; ueterũ i impenſe doctus prædiolũ tenue poſſidebat. Eo ſæpe nos ad ſeſe uocabat& olu ſculis pomiſq; ſatis comiter copioſeq; inuitabat. Atq; ita molli quodã tempeſta tis autumnæ die: ego& iulius Celſinus:quum ad eũ cœnaſſemus:& apud menſã eius audiſſemus legi Neuii Alceſtin: rediremuſq; in urbẽ ſole iã fere occiduo f. guras habi⸗ tuſq; uerboꝶ noue: aut inſ i gniter dictoꝶ in Neuiano illo carmine ruminabamur:& ut quæq; uox indidem animaduerti digna ſubuenerat: quas nos quoq; poſſemus uti me/ Ben moriæ mãdabamus. Erãt ãt uerba: quæ tunc ſuppetebant huiuſcemodi. Corpore in/ e 5 quit pectoreq; undiq; obeſo: ac mente exlenſa: tardi gemulo ſenio oppreſſum. Obeſũ 2 licte hic notauimus proprie magiſqͥ uſitate dictum: pro exili atq; gracilento cupoꝗ u- fam ret cri ppetoiy. i. impropriè: uel per oblocutionem obeſum propiuqui atq; uberi dici- Fragus tur. Item notauimus quod ob litteram gentem pro oblitterata dixit: Item ꝙ hoſtis qui Forte fœdera frãgerent: fœdi fragos: non fœderi fragos dicit: item q rubentem aurorã: pu- cere dori colorem appellauit& memnonẽ nocticoſorẽ: itẽ quod forte dubitanter:& ab eo quod eſt ſileo: ſilenta loca dixit:& puluerulenta:& peſtilenta:& carendum tui ẽ pro te quoq; magno impete pro ĩpetu: item quod forteſcere poſuit pro fortẽ fieri: quodq; do t ii
*

LIBER
Dolẽtia lentiã pro dolore& aut̃s pro libens itẽ curis intollerantibus pro intollerãdis qc mãci Mãcio/ olis inquit tene illis pro mãibus:& quieſcam ſi liceo:& fiere inquit impendio in fit: id la eſt impenſe fieri incipit: ꝙq; accipitret poſuit. pro iaceret. His nos inter uiã uerborum neuianorum annotatiunculis oblectabamus. Cætera enim quæ uidebantur nimium poetica exploſæ orationis uſu alieniora prætermiſſimus: ueluti ꝙ ſic de Neſtore ait: tri ſæcli ſenex& dulciori locus. Itẽq; tumidis magniſq; fluctibo inꝗt multigrumis:& flu mina gelu concreta tegmine eſſe onychino dit:& quæ multiplici ludens compoſuit Vitupe Quuale illud eſt: ꝙ uituperones ſuos ſubducti ſuper cili cartores appellauit.
rones. Q uaſtio an arena: cælũ triticũ pluraſia inueniant᷑: atq; inibi de quadrigid jnimiciti is: nõnullis præterea uocabulis: an ſingulari numero compiant. Cap. viii. Doleſcẽtulus romæ priuſquã athenas cõcedert: quãdo erat a wagiſtris audi a tionibuſq; obeundis ociũ: ad Frontont᷑ Corneliũ uiſendi gratia pergebã. Ser monibuſq; eius puriſſimis bonarũq; doctrinaꝶ plenis fruebar. Nec unquã fa ci ẽ:quotiens eũ uidimus loquentẽq; audiuimus:quin rediremus fere cultiores do ctioreſq;: Meluti fuit illa quodã die ſermocinatio illius leui quidem de re: ſed a latinæ tñ liaguæ ſtudio non abhorrẽs. Nam quũ quiſpiã familiaris eius: bene eruditus hõ:& tũ
eta illuſtris: liberatũ ſe eſſe aquæ intercutis morbo diceret: ꝙ arenis calentibus eſſet uſus. Tũ alludens Fronto: morbo quidem inquit cares: ſi uerbi uitio nõ cares. Cn. Cæ ſar ille ppetuus dictator. Cn. Pompeii ſocer: a quo familia& appellatio Cæſarum dein ceps propagata eſt: uir ingenii præcellentis: ſermonis præter alios ſuæ ætatis caſtiſſimi
Arena. in libris quos ad. M. Ciceronem de analogia conſcriplit: arenas uitioſe dici exiſtima/ bat: ꝙ arena nunquã multitudinis numero appellanda ſit: ſicuti neq; cælum neq; triti- cum. Contra autem qua drigas etiam ſi currus unus equorum quattuor iunctorum ag men unum ſit: pluratiuo ſemper numero dicendas putat: ſicut arma& mœnia:& co mitia:& inimicitias ni quid cõtra ea dicis poetarum pulcherrime: quo& te purges:& non eſſe id uitiũ demonſtres. De cælo inquit ille& tritico nõ inf cias eo: qn ſingulo ſẽ⸗ per numero dicenda ſint: neq; de armis:& de mœniis:& comitiis quin figurà multitu dinis perpetua cenſcantur. Midebimus autem poſt de inimicitiis& quadrigis: ac for/ taſſe ande quadrigis uetetum auctoritati conceſſero: inimicitiam tamen ſicut inſcitiã: & impotentiam& iniuriam quæ ratio eſt. quamobrem. C. Cæſar uel dictam eſſe a ue- Delicia teribus: uel dicendam a nobis nõ putat. Quando Plautus linguæ latinæ decus: deliciã Inin 5 quoc; eviccoo. i. ſingulariter dixit pro delitiis. Mea inquit uoluptas: mea delicia: inimi⸗ . e citiã autẽ. Q. Ennius in illo memoratiſſimo libro dixit. Eo inquit ingenio natus ſũ ami 9 citiam atq; inimicitiam in frontepromptam gero. Sed. n. arenas parum latine diei quis (oro te haut alius ſcriplit: aut dixit. Ac ꝓpterea peto: ut ſi. C. Cæſaris liber pro mãibus eſt: promi iubeas: ut quã cõfidenter hoc dicat: eſtimari a te poſſit. I ũ prolato libro de analogia primo uerba hæc ex eo pauca memoriæ mãdaui. Nã quũ ſupra dixiſſet neqʒ cælũ triticũue: neq; arenã multitudinis ſignificationẽ pati. Nũ tu inquit haꝶ rem natu⸗
ra accidere arbitraris: ꝙ unã terrã:& pluris terras:& urbem& urbes:& imperium& imperia dicamus. Neq; quadrigas in unam nominis figurã redigere: neq; arenã ĩ mul titudinis appellationẽ conuertere poſſimus. His deinde uepbis lectis Frõto ad ilũ poe
tam. Videtur ne tibi inquit. C. Cæſarem ꝗe ſtatu uerbi contra te ſatis aperte ſatiſq; cõ
ſtanter pronunciaſſe. I unc permotus auctoritate libri poeta. Sia Cælare inquit ius
a ꝓuqpandi
4

DECINMVSNONVS Cxl
prouocandi foret: ego nunc ab hoc cæſaris libro prouocaſſem. Sed quonĩã ipfe ratio nem ſententiæ ſuæ reddere ſuperſedit nes te nũc rogamus: ut dicas quam eſſe cauſam uitii putes:& in quadriga dicenda.& i arena: I um fronto ita reſpondit. Q uadrigæ ſẽ per:& li multiiugæ non ſunt: muliitudinis tamen tenentur numerę: quoriam quattu⸗ or ſimul equi iuncti: quadrigæ quaſi quadriagæ uocantur. Ncq; debet prorſus ap pella tio equorum plurium includi in ſingularis numeri unitatem. Eandem quoq; de arena rationem habendam: ſed in ſpecie diſpari. Nã quũ arena ſingulari numero dicta mul⸗ titudinem tñ& copiam ſignificet miuimaꝶ: ex quibus cõſtat ꝑtium: indocte& inſci⸗ te arenæ dici uident᷑: tanꝗᷓ id uocabulũ indigeat numer i amplitudine: quũ ei ſingulari ter dici ingenita ſit naturalis ui multiiudo. Sed hæc ego inquit dixi: nõ ut huius ſnĩæ le giſq; fundus ſubſcriptorq; fierẽ: Sed ut ne Cæſaris uiri docti opinionẽ: o α pe oN.i. abſq; cõſolatione deſtituerem. Nam quũ cælum ſemper eHαοοσ. ideſt ſingulari ter dicatur: mare& terra non ſemper:& puluis:& uentus:& fumus non ſemper cur in duclas& cerimonias ſcriptores ueteres nonnunꝗᷓ ſingulari numero appellauerunt fe- rias& nundinas& inferias& exequias nunꝗᷓ. Cur mel& uinum aiq; id genus cætera: multitud nis numerum capiunt: lac non capiat. Q uæri inꝗᷓ iſta omnia& enucleari& excudi ab hominibus negocioſis: in ciuitate tã occupata n qucũt: quin iis quoq; ipſis quæ iam dixit: demoratos uos eſſe uideo: alicui(opinor)negocio deſtinatos. Item er- go nunc:& quãdo fotte erit ocium: quærite an quadrigã& arenas dixerit e cohorte il ja duntexat antiquiore: uel oratorũ aliquis uel poetaꝶ: ĩdeſt claſſicus aſſiduuſq; aliquis ſcriptor nõ proletarius. Hæc quidem Fronto requirere nos iuſſit uocabula nonea re copinor)qꝙ ſcripta eſſe in ullis jueterum libris exiſtimaret: ſed ut nobis ſtudium lecti⸗/ tandi in quærendis rarioribus uerbis exerceret. uod unum ergo xatiſſimũ uidebat inuenimus quadrigam numero lingulari dictam: in libro ſatyraꝶ. M. Varronis: qui ĩ ſeriptus eſt: exdemetricus. Arenas autẽ dA or. ideſt pluratiue dictas minore ſtudio quærimus: quia præter. C. Cælarem: quod equidem meminerim: nemo hoc do ctorum hominum dedit.
Antonii Iuliani in cõuiuio ad quoſdã græcos lepidiſſima reſpõſio. Cap. ix. Doleſcẽs e terra aſia de equeſtri ſoco: lætæ indolis: moribuſq;& fortuna bene ornatus:& ad muſicã facili ingenio ac libẽti cœnã dabat amicis ac magiſtris ĩ ruſculo celebrandæ lucis annuæ: quam ſibi principem uitæ habuerit. V enerat tum nobiſcum ad eam cœnam Antonius lulianus thetot docendis publice iuueni/ bus magiſter hiſpano ore: florentiſq; homo facundiæ:& rerum litterarumqʒ; ueterum
eritus. ls ubi eduliis finis& poculis mox ſermonibuſq; tempus fuit: deſiderauit exhi 3 habere eum adoleſcentem ſciebat leitiſſimos utriuſq; ſexus: qui canerẽt: uo ce& qui pſallerent: Ac poſtea quam introducti pueri puellæq; ſunt: iucundumq; im- modum EHE: ide ſt anacreontea hoc eſt anacreontis uerſus pletaq;& ſep⸗ phica:& poetarum quoq; recentium cid: ideſt elegos: hoc eſt lugubria carmi- na: quædam ẽpcoricc: ideſt amatoria dulcia& uenuſta cecinerũt. Oblectati autem ſu mus præter multa alia uerſiculis lepidiſſimis anacreontis ſenis: quos equ dem ſcripſit ut ĩterea labor hic uigiliagʒ& ĩqes ſuauitate pauliſper uocũ atq; nioduloꝶ acgeſceret. ro c νοοον topEVοαν u, ν˖ͥs Di. ανοοανVU u οονν ꝑ ri Ap˙Hπνν]:Hd¶u i
N
a
727
qdrigæ
qdriga

Iulianꝰ nr̃as quoq; litteras haud ĩcurioſe docti.
LIBER 58 TnISY AE iN SO Aαν, i ect Ali cSOEE HAD TO Axe dp: ul Tαπ,⅜¼oo. ri N. AG NA Aαοατep D fe. ds Oiο ανννονοσãmui Ol: Bp Hr EU tccci x v eοον πονοοννιτιττ⁰ ονοονẽœ mi ονσασ Aucico. spr E Si. Ideſt Argentum tornans fabrica uulcane mihi.
Non hoĩem armatum: quid enim cum bellis mihi. Sed cauum poculum cude: quantum uales maxime. Inq; eo neq; aſtra: nec plauſtra facias.
Nam quid cum pleiadibus: quid cum boote mihi. Tites fabrica quæſo intus:& racemos pariter Aureoſq; pulchre calcantis comites lyæi.
Amorẽq; pofundũ hmul. Tũgræci 3 q in eo conuiuio erãt: hoĩes mœni::& ulianũ rhetorẽ laceſſere: inſectariq; adorti ſũt
hiſpanꝰ tanꝗᷓ prorſus barbaꝶ& agreſtẽ ꝗ ortus terra hiſpania foret. Clamatorqʒ tantũ& facũ rhetor. dia rabida: iurgioſaq; eſſet. Eiuſq; liguæ exercitatiões doceret: q nullas uoluptates: nul
lãq; mulcedinẽ ueneris atq; muſæ haberet. Sæpeq; eũ ꝑcuntabat᷑: quid de Anacreõte cæteriſq; id genus poetis ſentiret. Et ecꝗs noſtꝶ poetaꝶ tã fluentes carminum delicias feciſſet? Nifi Catullus inqunt forte pauca:& Caluus itidẽ pauca. Nã Neuius implica ta:& Flottenſſusinuewullasse Cina illepida:& Mẽmius dura ac deinceps oẽs rudia fecerunt atq; abſona. Tü ille pro lingua patria: tanquã ꝓ aeris:& focis aĩo irritato indi gnabundus. Cedere eꝗdem inqt uobis debui: ut in tali cqtic. i. luxu prodigalitate: at q; neqtia artiũ nos uinceretis. Et ſicut in uoluptatibus cultus atq; uictus: ita in cãtilena- rũ quoq; multis anteiretis. Sed ne nos. i. nomẽ latinũ: tãquã ꝓfecto uaſtos quoſdã& ĩ ſubdidos cyrꝙρα⁵QAiα¹αεο. i. inuenuſtatis condẽnetis: permittite mihi quæſo oꝑire pal lio caput: quod quadã parũ pudica oratione Socratẽ feciſſe aiũt. Et audite ac diſcite no ſtros quoq; anqores ante eos quos nominaſtis: poetas amaſios: ac uenerios fuiſſe. Tũ teſupinus capite ↄuelato uoce admodũ quã ſuaui uerſus cecinit Valeri Aeditui uete ris poetæ: item porcii Licinii:&. Q. Catulli: quibus mũdius: uenuſtius: limatius: preſ ſtus græcũ latinumue nihil quioquã reperiri puto. Verſus Aeditui. Dicere cũ conor curam tibi pamphila cordis. O uid mihi abs te quæram: membra labris abeunt. Per pectus miſeꝶ manat mihi ſubito ſudor. Si tacitus ſubidus: dupleo ideo pereo: Atq; item alios uerſus eiuſdem addidi: non herele minus dulcis quã priores. uid faculam præfers phileros: qua nihil opus nobis? IPimus: hic lucet pectore flamina ſatis: Iſtam non potis eſt uis ſæua extinguere uenti. Aut hymber cælo oondidus præcipitãs. b At cõtra hunc ignem ueneris: niſi uenus ipſa: arne l Nulla ẽ quæ pofte uis alia opprimere. 8 ö Item dixit uerſus porcii Licinii hoſce. Cuſtodes ouium uidere propaginisagnum.„ 8 Quxtitis

DECIMVSNONVS
Quætitis ignẽ: ite huc quæritis: ignis homo eſt Si digito attigero: ĩcẽdam ſiluam ſimul omnem· Omnue pecus flamma eſt: omnia quæ uideo. QQ Catulli uerſus illi fuerunt. Aufugit mi animus: credoc ut ſolet)ad theotimũ. Deuenit ſic eſt: perfugium illud habet.
uid ſi non interdixilſem ne illud fugitiuum. Mitteret ad ſe intro: ſed magis eiiceret. Ibimus quæſitum uerbum: ne ipſui teneamur. Formido. quid agro. da uenus conſilium.
Verba hæcpræter propter: in uſu uulgi prodita etiam Ennii fuiſſe.
Cap. x.
Emini me quondã& Celſinũ iulianũ Numidã ad Frõtonẽ Corneliũ: pedes
m. tũc grauiter ægrũ ire uiſere: atq; ibi qui introducti ſumus ꝛoffendimũs eũ cu
5 bãtẽ ĩ ſymphodio græciẽli: cireũ undiq; ſedẽtibus multis: doctrina aut gene re aut fortuna nobilibus uiris: aſſiſtebat fabri ædiũ cõplures balneis nouis moliendis adhibiti: oſtẽdebãtq; depictas in mẽbranulis uarias ſpecies balneaꝶ. Ex ꝗbo quũ ele- gif let unã formã: ſpeciẽq; ueris: ĩterrogauit: quãtus eẽt pecuniæ cõſpectus ad id totũ
opo abſoluẽdũ. Cũq; architectus dixifſet neceſſaria uideri eẽ ſeſtertia ferme. ccc. unꝰ Præter ex amicis Frõtõis& p̃ter ꝓpter ĩqt alia quiquagita. Tũ fronto dilatis ſermonibo quos ꝓp
habere de balneaꝶ ſüptu iſtituerat: aſpiciẽs ad eũ amicũ qui dixerat ꝗnquagita eẽ alia p̃ter ꝓpter: at ille amicus non meũ inquit hoc uerbũ eſt: ſed multoꝶ hominũ: quos lo quẽtis id audias. Quidãt id uerbũ ſignificet: nõ ex me ſed ex grãmatico quætẽdũ eſt. ac ſimul digito de nõſtrat grãmaticũ haud in celebri nomine rcomæ docẽtẽ ſedentem. Tũ grãmaticus uſitati peruulgatiq; uerbi obſcuritate motus. Quærimus iqt:qd ho⸗ nore quæſtionis minime diguũ. Nã neſcio quid hoc p̃nimis plæbeiũ eſt& inopificũ ſermonibus ꝗᷓ notius: at. n. Etõto iã uoce atq; uultu intẽtiore: ita ne ĩquit magiſter de/
honeſtũ tibi: deculpatũqʒ hoc uerbũ uidetur quo:&. M. Cato.&. M Varro& plera-
q; ætas ſuperior ut neceſſario& latino uſi ſũt. At ibi iulius Celſinus admonuit ĩ trag dia quoq;. Q. Ennii: quæ Iphigenia inſcripta eſt: idipſũ de quo quærebat᷑: ſcriptũ eẽ
&a gramm aticis cõtaminari magis ſolitũ:quã enarrari. Quo circa ſtatim ꝓferri Iphi i
eniam. Q. Ennii iubet in eius trag Gcio qui neſcit uti: plus negocii habet. Q uam quum eſt negocium in negocio. Nam cui quid agat: inſtitutumeſt: nullo negocio Id agit ſtudet ibi: mentem atq; animum delectat ſuum Ocioſo initio animus neſcit: quid uelit. Hoc idem eſt enim neq; domi nunc nos: nec militiæ ſumus. Imus huc: hinc illuc: quum illuc uentum eſt: ire jllinc iubet. Incerte errat animus:præter propter uitam uiuitur.
*
gediæ choro inſcriptos eſſe hos uerſus legimus.
Hoc ubi lectũeſt: tum deinde Frõto ad grãmaticũ iã labentem: audiſti inꝗt magiſter optime Ennium tuũ dixit græter propter:& cũ ſententia ꝗdem tali quali ſeueriſſimæ philoſophorũ eẽ obiurgationes ſolẽt. Petimus igit᷑ dicas( quoniam de Enniano iam uerbo quxrit᷑ quid ſu notus eiuſce uerſus ſenſus: incette errataĩus: præter ꝓpter uitã

LIBER
uiuitur. Et grãmaticus ſudans multũ ac rubẽs multũ:quũ id pleriq; prolixius riderẽt exurgit. Et abiens. Tibi ip quit fronto poſtea uni dicam: ne inſcitiores audiant ac di- ſcant: atq; ita omnes relicta ibi quæſtione uerbi conſurreximus. 5 Põit uerſꝰPlatõis amatorios: quos admodũ iuuẽis luſi: dũ tragœdiis cõtẽdit. Ca.xi. Elebrantur duo iſti græci uerliculi: multorumq; doctorum hominnm me- c moria dignant᷑:ꝙ int lepidiſſimi& uenuſtiſſimæ breuitatis. Neq; adeo pau ci ſunt ueteres ſcriptores: qui eos Platonis eſſe philoſophi affirmant: quibus ille adoleſcens luſerit: cum tragœdiis quoq; eodem tempore faciendis præluderet. ry ον eh co ꝙIAον eνονν. D Vp N ν,SH. d AlcgUN& ö ENI. ideſt Sauia dans agathoni animam ipſe in labra tenebam. 2 Aegra etenim properans tanquam habitura fuit. Amicus meus OU. ideſt non inelegans adoleſcẽs: in plures uerſiculos licentius liberiuſq; uertit: qui quoniam mihi quidem uiſi ſunt non eſſe memoratu indigni: ſubdidi. Dum lemhiulco ſauio meum puellum ſauior. Dulc emq; florẽ ſpiritus duco ex aperto tramite: Anima ægra& ſaucia cucurrit ad labias mihi. Rictumq; oris peruium& labra pueri molſia. Rimata itineri tranſitus: ut tranſiliret nititur. Tum ſi moræ quid pluſculæ fuiſſet ĩ cœtu oculi Amoris igni percita tranſiſſet:& me linqueret. Et mira prorſum res maneret: ut ad me fierem Mortuus: ad puerum intus uiuerem. Diſertatio Herodis attici ſuper ui& natura doloris: Suæq; opiniõis affirmatio per exẽ plum indocti ruſtici. qui cum rubis fructiferas arbores præcidit. Cap:. xi. Erodẽ atticũ cõſularem uit athenis differentem audiui græca or̃one ĩ qua fe hre omnis memoriæ noſtræ uniuerſos grauitate atq; copia:& elegãtia uocum longe ptæſtitit. Diſſeruit autẽ cõtra cαοe. ideſt trãqllitatẽ ſtoicoꝶ laceſ- ſitus a quodã ſtoico: tanꝗᷓ minus ſapiẽ᷑ter:& paꝶ uiriliter dolorẽ ferret: ex more pueri: quẽ amauerat. In ea diſertiõe qᷓtulũ memini: huiuſcemodi ſenſus eſt: ꝙ nullus uſꝗᷓ ho mo ꝗ ſecũdũ naturã ſentiret:& laperet: affectionibus iſtis animi: quas cSceh ui paſſio nes appellabãt ægritudinis: cupiditatis: timoris: iræ uoluptatis carere:& uacare totis poſſet:& oĩnonon dolere. Atq; ſi poſſet etiã obniti ut totis careret: nõ ex re id eẽ melius quoniam langueret aĩus:& torperet affectionũ quarũdam adminiculis ut neceſſario plurimũ impio priuatus. Dicebat. n. ſenſus iſtos motuſq; animi: qui quũ ĩmoderatio- tes ſunt: uitia frũt: ĩnexos implicatoſq; eſſe uigoribus qꝗbuſdam mẽtiũ& alacritatibꝰ Ae propterea ſi oĩno omnis eos impitius cõuellamus periculũ eẽ: ne eis adhærẽtes bo- nas quoq;& utiles aĩ indoles amittamus. Moderandos eſſe igitur& ſcite cõſiderateq; purgãdoscẽſebat: ut ea tantum quæ aliena ſunt: cõtraq; naturã uiderentur:& cũ pni- cie agnata ſunt detrahãcur. Ne ꝓfecto id accidat: quod cuipiã I hracio inſipiẽti& ru- di in agro: quẽ emerat: ꝓcurando ueniſſe uſu fabula eſt. Nomo Thracius inqt ex ul- tima barbatia ruris colẽdi inſolẽs: quũ ĩ terras cultiores humanioris uitæ cupidine cd migraſſet: fundũ mercatus eſt olea atq; uitæ cõſitũ qui quia nihil admodũ ſuper uit. aut arbore

DECIMVSNONVS. CIII
aut arbore colẽdaſciret: uidet forte uicinũ rubos late atq; alte abhortos excidẽtẽ. Fra- xinos ad ſummũ ꝓpe uerticẽ deputantẽ. Suboles uitium e radicibus caudicum ſu per terrã fuſas reuelẽtẽ. Stolones in pomis: aut ĩ oleis ꝓceros: atq; decerptos amputãtem Acciditq; ꝓpe:& cur tantã ligni atq; frondiũ cædeè faceret: pcõtatus eſt. Et uicinus ita reſpõdit: ut ager inꝗt mũdus puruſq; fiat: eiuſq; arbor atq; uitis fœcũdior. Diſcedit il/ le a uicio gr̃as agẽs:& lætus tanꝗᷓ adeptus rei ruſticæ diſ ciplinã. Tum falcẽ ibi ac ſecu tim capit: atq; ibi homo miſer iperitus: uites ſuas ſihi oĩs& oleas detrũcat. Com aſque arboꝶe lætiſſimas: uberrimoſq; uitum palmites devidit:& fructeta atq; uirgulta ſimul omnia pomis frugibuſq; gignendis fœlicia: cũ ſentibus& rubis: purificandi agri gra⸗ tia cõuellit: mala mercededoct us: audaciã: fiduciãq; peccandi imitatione falſa erudi/ tus. Sic iꝗt iſti apathiæ ſectatores: qui uideri ſe eẽ tranꝗllos:& ĩtrepidos:& ĩmobiles uolũt: dũ nihil cupiunt: nihil dolẽt: nihil iraſcũtur: nihil gaudent: oĩbus uehemẽtiori bus animi officiis amputatis: in corpore ignauæ& quaſi eneruatæ uitæ conſeneſcuut. Quos pumiliones dicimus: græce dd νοονappellari. Cap. xiii. Tabãt forte una ĩ ueſtibulo palatii fabulates Frõto Cornelius:& Feſtꝰ Po- 1 ſthu.& Apolli. Sulpitius. Atq; ibi ego aſſiſtẽs cũ ꝗbuſdaã aliis ſermones eoꝶ quos de litteraꝶ diſciplinis habebãt: curioſius captabã. Tũ Frõto Apollina- ri. Fac me ĩquit magiſter ut ſim certus: an recte ſuꝑſederim nanos dicere: parua nimis ſtatura hoĩes: malueriq; eos pumiliões appellare: quoniã hoc ſcriptũ et ĩ libris ueteꝶ meminerã. Nanos ãt ſordidũ eſſe uerbũ& barbaꝶ credebã. Eſt uit hoc Apollinaris i cõſuetudie ĩperiti uulgi frequẽs: ſed barbaꝶ nõ eſt: cenſeturq; liguæ græcæ ori gine. Nod. n. græci uocauerũt breui atq; humili corpore homines: paulũ ſupra terram extãtes. Idq; ita dixerũt adhibita quadã ratione etymologiæ cũ ſuĩa uocabuli cõpeiẽ⸗/ te. Et ſi memoria inquit mihi nõ labat ſeriptũ hoc eſt in comœdia Ariſtophãis: cui no mẽ eſt Au ατπνe. ideſt minime plorãs. Fuiſſetãt uerbũ hoc a te ciuitate donatũ: aut ĩ latinã coloniã deductũ: ſi tu eo uti dlignatus fores. Eſſetq; in impendio ꝓbabilius: quã quæ a Laberio ignobilia nimis& ſordentia in uſum liguæ latinæ intromiſſa ſunt. Tũ Feſtus Poſthumius grãmatico cuipiã latĩo Frõtonis familiari. Docuit iquit nos Apol linaris nanos uerbũ græcũ eẽ. Tu nosdoceĩ quo de mulis aut equuleis humilioribus uulgo dicit᷑: an ne latinũ ſit:& apud quẽ ſcriptũ repiat. Atq; ille grãmaticus: hõ ſane perꝗᷓ ĩ noſcendis ueteribo leriptis exercitus. Si piaculũ ĩquit nõ cõmitti pᷣſente Apol- linare: quid de uoce illa græca latinaue ſentiã dicere audeo tibi Feſte quærẽti reſpõde/ re eſſe hoc uerbũ latinũ. Scriptũq; inueniri ĩ poematis Heluii cinæ nõ ignobilis neq;ʒ idocti poetæ. Verſus eius ipſos dixit: quos quoniam memoriæ mihi aderãt: adſcri pfi. At nunc me genii nana per ſalicta Bigis rheda rapit citata nauis.
Contemporaneos fuiſſe Cæſari& Ciceroni. M. Varronem&. P Nigidium ætatis M. Ci-
Nanus
ſuæ doctiſſimos romanos. Et/ Nigidii commenitationes propter earum obſcuritates cero
ſubtilitatemq; in uulgus non exeunt. Etas. M. Ciceronis&. C. Cæſaris præſtãti facũdia uiros paucos habuit. Do
a ccttrinaꝶ autẽ multi formiũ uariarũq; artiũ ꝗqbus humanitas erudita eſt: culmi M. uar na habuit. M. Varronẽ&. P. Nigidiũ. Sed Vatronis quidẽ monumẽta re P. N gi⸗
ac diſciplinaꝶ:quæ per litteras cõdidit in ꝓpatulo frequẽtiq; uſu ferũtur. Nigidianæ
Cap. xiiii. C. Cæ-
ſar
dius

LIBER
at cõmẽtatiões nõ ꝑinde ĩ uulgus exeũt:& obſcuritas ſubtilitaſq; eaꝶ tãꝗᷓ paꝶ utilis de relicta ẽ. Sicuti ſũt qͥ pauloante legimus i cõmentariis eius: quos grãmaticos ĩſcripſit. Eꝗbo qdã ad demõſtrã ſũ ſcripturæ gẽus exẽpli ga ſũpſi. Nã quũ d nã atq;ordĩe lraꝶ dilſereret:q̃s grãmatici uocales appellãt: uerba hæc ſcripſit. Q uæ relinꝗmus jenarra ta ad exercẽdã legẽtiũ itẽtionẽ a& o ſẽper prĩcipes ſũti& u ſemꝑ ſubditæ e& ſubdit& pit. In eurippo præit& ſubdit ĩ æmilio. Siꝗs putat p̃ire u ĩ his uerbis Valeri: Vẽnoni: uoluſi. Aut i in his iãpridẽ: iecur: iocũ: iucũdũ: errabit ꝙ hæc lr̃æa quũ præũt: ne uoca⸗ les ꝗdẽ ſũt. Itẽ ex eodẽ libro uerba hæc ſũt. Inter ram n& gẽ alia uis: ut ĩ noĩe anguis & angaria:& anchoræ:& increpat:& ĩcurrit:& igenuus. In oĩbo. n. his nõ ueꝶ n ſed adulterinũ ponitur. Nã n nõ eſſe: lingua indicio elt. Nã ſi ea littera eſſet lingua palatũ tãgeret. Alio deinde in loco eſt ſcriptum. Græcos nõ tãtæ ĩſcitiæ arceſſo qui ou exo& u ſcripſerũt: quantæ qui ei exe&i illud enim inopia fecerunt: hoc nulla te ſubacti. AVLI GELII NOCTIVMATTICARVM COM MENTARII LIBER VIGESIMVS.
Diſceptatio Sexti Cecilii iureconſulti:& Phauorini philoſophi de legibus duode- cim tabularum. Caput primum. Ex. Cecilius in diſciplina iuris atq; legibus po. Romani noſcẽdis: inter
pretãdiſq; ſciẽtia uſu auctoritateq; illuſtri fuit. Ad eũ forte in area pala
8 tina quũ ſalutationẽ Cæſaris opꝑiremur: philoſophus Phauorinus ac
ceſſit. Collocutuſq; ẽ nobis multiſq; alis præſentibo. In illis tũc ſermo/
mbus orta mẽtio eſt dect᷑uiraliũ: quas decemuiri eius rei gra a populo
creati cõpoſuerũ t. Inq; duodecim tabulas cõſcripſerũt: eas leges quũ Sex. Cecilius iu g itis exploratiſq; multaꝶ urbiũ legibus elegã:iatq; abſoluta breuitate uerborum ſcri ptas diceret. Sic 0 hoc Phauorinus in pleraq; eaꝶ legũ parte ita uti dicis. Nõ enim
minus cupide tabulas iſtas. xii. legi q ilos decẽ libros Platonis de legibus. Sed quædã
iſtic aĩaduertũtur: aut obſcuriſſima aut leuia:cõtra dura nimis& remiſſa: aut nequaꝗᷓ ita ut ſcriptum eſt conſiſtentia. Obſcuritates ĩquit Sex. Cecilius: non aſſignemus cul/ pæ ſcribentiũ: ſed inſcitiæ non aſſequẽtiũ: quanꝗᷓ ii quoq; ipſiqui quæ ſeripta ſunt mi- nus percipiũt: culpa uacãt. Nam longa ætas uerba atq; mores ueteres oblitterauit qui bus uerbis moribuſq; ſnĩa legũ cõprehẽſa elt. I recẽteſimo nãq; anno poſt Romam conditã tabulæ cõpoſitæ ſcriptæq; ſunt. Aquo tẽpore ad hunc diẽ anni eſſe non lõge minus. dcc. uidentur. Dure aũtſcriptũ eſſe in iſtis legibus: qui exiſtimari poteſt? N ſi durã eſſe legẽ putas: quæ iudicẽ arbitrũue iure datũ: qui obrem dicendam pecuniam accepiſſe cõuictus eſt: capite ponit. Aut quæ furẽ manifeſtũ: ei cui furtum factũ eſt ĩ ſeruitutẽ tradit. Nocturnũ aũt furẽ ius occidẽdi tribuit. Dic enĩ quæſo: dic uir ſapien-/ tiæ ſtudioſiſſime: an tu aut iudicis illius ꝑfidiã cõtra oĩa iura diuina atq; humana iuſia randũ ſuũ pecunia uẽdẽtis: aut furis manifeſti ĩtolerãdã audaciã: aut nocturni graſſa toris ĩſidioſam uiolẽtiã: non dignã eſſe capitis pœnæ exiſtimas. Noli inꝗt phauorinus ex me quærere ꝗd ego exiſtimẽ. Scis enim ſolitũ eſſe me pro diſciplina ſectæ quã colo inqrere potius: quã decernere. Sed nõ leuis æſtimator: neq; alpnabilis ẽ populus Ro manus: cui delicta quidem iſtæc uindicanda pœnæ tame huiuſcemodi nimis duræ eſſe uilæ ſunt. Paſſus eſt enim leges iſtas de tam imodico iudicio: ſitu atq; ſenio emo- ti. Sicut illud quoqʒ nõ huinaniter ſcriptũ ĩprobauit: q; ſi homo l ius uocatus morbo aut tate
.

VIGESIMVS. CXIIII
aut ætate æger ad ĩgrediẽdũ ĩualidus eſt: arcera nõ ſternitur: ſed ipſe aufert᷑:& iumẽto iponit᷑: atq; ex domo ſua ad p̃torẽ ĩ comitiũ noua funeris facie affert᷑. O uã. n. obcãm morbo affectus:& ad reſpõdẽdũ ꝓ ſeſe idoneus iumẽto adherens ĩ ius aduerſario de- portat᷑. Q d uero dixi uideri quædaã eſſe ĩpẽdio molliora: nõne tibi quoq; uidet᷑ eẽ dilu tũ:ꝗd ita de iniuria punienda ſcriptũ eſt. Si iniuria alteri faxit. xxy. æris pœnæ ſonto. Quis. n. erit tã inops: quẽ ab iniuriæ faciendæ. xxv.aſſes deterreãt. Itaq; quũ eã legẽ. . quoq; Labeo ueſter ĩ libris: quos ad. xi. tabulas cõſcripſit: nõ probaret: iꝗt. L. Ne ratius fuit egregie homo iprobus: atq; mani uecordia. Is pro delectamẽto habebat os hoĩs liberi: manus ſuæ palma uerberare. Eũ ſeruus ſequebat᷑ crumenẽ plenã aſſium portitãs:& quẽcunq; depalmauerat numerari ſtati ſecũdũ.xii. tabulas. v.&. xx. aſſes iubebat. Propterea inꝗt p̃tores poſtea hãc aboleſcere& relinqui cenſuerunt: iniuriiſqʒ æſtimãdis recuperatores ſe daturos edixerũt. Nõnulla ãt in iſtis legibus: nec cõſiſtere quidẽ: ſicuti dixi uiſa ſunt. Velut illa lex talionis: cuius uerba: niſi memoria me fallit: hæc ſunt. Si mẽbrũ rupit meũ e pacto talio eſto. Præter. n. ulciſcendi acerbitatẽ: ne p- cedere quoq; executio iuſta talionis poteſt. Nã cui mẽbꝶ ab alio ruptũ eſt: ſi ipſi itidẽ rũpere ꝑtalionẽ uelit quæto an efficere poſſit rũpendi pariter mẽbri æquilibriũ? In 4 re primũ ea difficultas eſt jexplicabilis. Quin ſi mẽbꝶ inꝗt alter imprudens ruperit- Q denim per imprudentiam factum eſt: retaliari per imprudentiã debet. Ictus quip/ pe fortuitus:& conſultus: non cadunt ſub eiuſdem talionis ſimilitudinem. O uoniam igitur modo imprudentem poterit imitari qui in exequẽda talione nõ licẽtiæ ĩus habet ed imptudẽtiæ. Sed& ſi prudens ruperit: nequaꝗᷓ patietur: aut altius ſe ledi: aut latius quod cuiuſmodi libra atq; menſura caueri poſſit non reperio. quin etiã ſi ꝗd plus erit aliterue cõmiſſum: res fiet ridiculæ atrocitatis: ut contraria actio mutuæ talionis oria/ tur:& adoleſcat infinita quædam reciprocatio talionũ. Nã de ĩmanitate illa ſecãdi par ciendiq; humani corporis: ſi unus ob pecuniam debitam addiiudicatus: addictuſque ſit pluribus non libet meminiſſe:& piget dicere. Quid enim uideri poteſt effrenatius: quid ab hominis ingenio diuerſius:ꝗᷓ ꝙ membra& artus inopis debitoris: breuiſſimo laniatur diſtrahãtur: ſicut nunc bona uenum diſtrahũtur. Iũ Sex. Cecilius ample- xus utraq; manu Phauorinũ. Tu es inquit unus profecto in noſtra memoria: nõ gra- iæ modo: ſed& romanæ rei peritiſſimus. Quis enim philoſophorũ diſciplinæ ſuæ le/ es:iam ſcite atq; doctecallet:ꝗᷓ leges tu noſtras decemuirales percalluiſti. Sed quæ- 15 te: quum tamẽ digrediare pauliſper curriculis iſtisdiſputationũ ueſtrarũ academi cis omiſſoq; ſtudio quicquid libitum eſt arguẽdi tuẽdiq; conſideres grauius cuiuſmo di ſint ea quæ reprehẽdiſti. Nec ideo cõtemnas legum iſtarum antiqtates: ꝙ pleriſqʒ iplis iam po. Ro. deſiuerit. Non enim ꝓfecto ignoras legum oportunitates:& mede- las ꝓtẽpoꝶ moribus:& pro reꝶ publicaꝶ genetibus:& proutilitatũ præſentiũ ratio nibus:proqʒ uitioꝶ quibus medendũ eſt feruoribus mutari: atq; flecti. Neq; uno ſta- tu cõſiſtere: qu ut facies cæli& maris: ita reꝶ atq; fortunæ tempeſtatibo uariet᷑ Quid ſalubrius uilum eſt togatione illa Stolonis iugeꝶ de numero præfinito: Q uid utilius plebiſcito uoconio de coercẽdis mulieg hæreditatibus. Q̃uid tam neceſſarium æſti- matũ eſt ꝓpulſandæ ciuiſluxuriæ quã lex licinia& fannia: aliæq; itẽ leges ſumptua/ riæ. Ola tamẽ hæc oblitterara& operta ſuntciuitatis opulẽtiaquaſi quibuſdã fluctibo exæſtuãtis. Sedcur tibi uiſa eſt inumana omniũ mea ꝗdem ſententia humaniſſima
15
L. Ne/
ratius

morb
LIBER
quæ jumẽtũ dar iubet ægro: aut ſeni iius uocato? Verba ſunt hæc de lege. Si ius uo cat: ſi morbo euitaſue uitiũ extitit: qui ĩ ius uocabit:iumẽiũ dato ſi nolet arcerã ne ſter nito. At tu forte morbũ appellari hic putas: ægrotationẽ grauẽ cũ febri rapida& quer cerat? Jumẽtũq; dici pecus aliqd unicũ tergo uehẽs. Ac ꝓpterea minus fuiſſe humanũ exiſtimas ægrotũ domi ſuæ cubãtẽ: iumẽto ĩpoſitũ ĩ ius rapi. Hoc mi Phauorine neꝗ ꝗ̃ ita eſt. Nã morbo in lege iſta nõ febriculoſus neq; nimiũ grauis: ſed uitiũ aliqd imbe cillitatis atq; inualentiæ emõſtrat᷑:nõ periculũ uitæ oſtẽdit᷑. Cætero qui morbum ue hemẽtiorẽ ui grauiter nocẽdi hñtẽ: legũ iſtaꝶ ſcriptores alio ĩ ioco nõ p ſe morbũ: ſed
77— 4 2** 2—.—— 7— 5 7 ſonticꝰ morbũ ſonticũ appellãt. Iumẽtũ quoq; nõ id ſolũ ſignificat: quod nũc dicit᷑:ſed uecta iumetu pulũ etiã: qd a iunctis pecoribo trahebatur. Metẽres enĩ noſtri iumẽtũ a iungẽdo di/
Arcera
Talio
xerũt. Arcera ãt uocabat᷑ ploſtrũ tectũ undiq;& munitũ: quaſi arca quædam magna ueſtimẽtis iſtrata: qua nimis ægri aut ſenes portari cubãtes ſolebant. Q uænã ibi 18it acerbitas eſſe uiſa eſt: quod in ius uorato pauperrimo homini uel inopi: qui aut pedi/ bus forte ægris eſſet: aut quo alio caſu igredi non quiret: ploſtrum eſſedãdum cenſue runt: neq; inſtruit tamen delicate arceràm iuſſerunt: quoniam ſatis eſſet inualido cui modi uectaculum. Atque id fecerunt ne accuſatio iſta ægti corporis perpetuam uaca tionem daret fide tractantibus: iuriſque actiones declinantibus. Sed enim ipſum uide ꝙ in iniurias factas.v.&. xx. aſſibus ſanxerunt non omuino omnis mi Phauorine in/ iurias ære iſto pauco diluerunt. Tametſi hæc ipſa paucitas aſſium graue pondus æris fuit. Nam librariis aſſibus in ea tempeſtate populus uſus eſt: ſed iniurias atrocioris: ut de oſſe facto non liberis modo uerumetiam ſeruis factas im penſiore dãno uindicaue N tunt. Quibuſdã autem iniurüs talionẽ quoq; appoſuerũt. Quã quidẽ tu talionem uir optime iniquus paulo inſectatus es. Ac ne cõſiſtere ꝗdem dixiſti: lepida quadã ſolertia uerbog: quoniã talioni par: nõ ſi talio: neq; rũpi mẽbꝶ facile poſſit: ad alterius ruptu rec ut ais tu quabilium. Veſtꝶ eſt mi Phauorine talionẽ rariſſimũ fieri difficillime. Sed dect᷑uiri minuere atq; extinguere uolẽtes huiuſcemodi uiolentiam pulſandi aiq; lædendi talione: eo quoq; metu coercẽdos eẽ hoĩes putauerũt. Neq; eius qui mẽbgꝶ al teri rupiſſet:& paciſci tamẽ de talione redimẽda nollet: tantã eſſe habẽdi rationem ar- bitrati ſunt: ut an prudẽs imprudẽſue rupiſſet: ſpectandũ putarent. Aut talionẽ in eo uel adamuſim æquipararẽt: uel in librili perpenderẽt. Sed potius eundẽ animum eun demq; impeiũ: ĩ eadẽ parte corporis rumpẽdi: nõ eundẽ quoq; caſum exigi uoluerũt. quoniam modus uoluntatis præſtare poſſet: caſus ictus non poſſet. Q uod ſi ita eſtut dico:& ut ipſe æꝗtatis h ibitus demonſtrat: taliones illæ tuæ reciprocæ argutiores pro fecto ꝗᷓ̃ ueriores fuerũt. Sed quoniam acerbum quoq; eſſe hoc genus pœnæ putas. uæ obſecro te: iſta acerbitas eſt: ſi idem fiat in te: quod tute ĩ alio feceris? Præſertim uum habeas facultatem paciſcendi:& non neceſſe lit pati talionem: niſi eam tu elege ris? Q uod edictũ autem prætorium de æſtimãdis iniuriis probabilius eſſe his poteſt? Nolo hoc ignores hanc quoq; ipſam talionem ad æſtimationem ĩudiciis redigi neceſ- ſario ſolitam. Nam ſi reus qui depaciſci noluerat: iudici talionem imperanti non pare bat: æſtimata lite iudex hominem pecuniæ damnabat: atque ita ſi reo& pactio grauis & acerba talio uiſa fuerat: ſeueritas legis ad pecuniæ mulctam reddibat. Reſtat ut ei quod de ſectione pactioneque corporis immaniſſimum eiſe tibi uiſum eſt: reſponde am. Omnibus quidem uirtutum generibus: exercendis: colendiſque populus Roma nus e parua

re
ee
nus e parua origĩe ad tãtæ amplitudinis inſtar emicuit. Sed oĩum maxime atq; pᷣcipue fidẽ coluit: ſanctãq; habuit: ta priuati: quã publice. Sic cõſules clariſſimos uitos hoſti bus cõfirmãdæ fidei publicæ cã dedit. Sic clientẽ in fidẽ acceptũ cariorẽ haberi: ꝗᷓ pro pinquos: tuendũq; eſſe cõtra cognatos cẽſuit. Neq; prius ullũ facinus æſtimatũ e: ꝗͥ ſi cut ꝓbaret clientẽ diuiſi habuiſſe. Hãc ãt fidẽ maiores nr̃i non mõ in officioꝶ uicibus ſed in negocioꝶ quoq; cõtractibus ſanxerunt: maxieq; in pecuniæ mutuaticæ uſu atq; cõmercid. Adimi. n. putauerũt ſublidiũ hoc inopiæ tẽporariæ: quo cõmunis hoĩum ui ta indiget: ſi pfidia debitoꝶ ſine graui pena eluderet. Cõfeſſi igit æris ac debiti iudica- tis. xxx. dies ſunt dati cõquirẽdæ pecuniæ cã quã diſſoluerẽt. Eoſq; dies decẽuiri iuſtos appellauerũt: uelut quoddã iuſtitiũ. i. iuris iter eos q li interſtitionẽ quãdã& ceſſatio nẽ: ꝗbus diebus nihil cũ iis agi iure poſſet. Poſt deinde niſi diſſoluerã ad prætorẽ uoca bant᷑:& ab eo ꝗbus erãt iudicati adicebant᷑. Neruo quoq; aut cõpedibus uinciebãtur Sic. n. ſunt opinor uerba legis. Aeris cõfeſſi:rebuſq; iure iudicatis. xxx. dies iuſti ſunto Poſt deinde manus iniectiò eſto. in ius ducito. ni iudicatum facit: aut qui pſeudo eo in iure: uim dicit:ſecum ducito:uincito aut neruo: aut cõpedibus. xv. pondo: ne minore: aut ſi uollet: maiore uincito. Si nolet ſuo uiuito. Ni ſuo uiuit: qui eum uinctũ habebit bras farri in dies dato. Si uolet plus: dato. rat aũt ius interea paciſcẽdi. Ac niſi pacti forent: habebantur in uinculis dies. lx. Inter eos dies trinis nũdinis cõtinuis ad præto- rẽ in comitiũ ꝓducebant᷑: ꝗᷓ᷑æq; pecuniæ iudicati eſſent: prædicabatur. I ertiis ãt nũ- dinis capite pœnas dabãt. Aut trãs tyberim ꝑgere uenũ ibant. Sed eã capitis pœnã ſã⸗ ciẽdæ ſicuti dixi: fidei gratia: horrificã atrocitatis oſtentu: nouiſq; tei roribus metuen dã reddiderũt. Nã ſi plures forẽt: ꝗbus reus eſſet iudicatus: ſecate ſi uellent atq; partiri corpus addicti ſibi hoiĩs ꝑmiſerũt. Et quidẽ uerba ipſa legis dicã: ne exiſtimes iuidiam me iſtã forte formidare. J ertiis inꝗt nüũdinis: ꝑtis ſecanto: ſi plus minuſue ſecuerũt ſe fraude eſto. Nihil ꝓfecto ĩinitius: nihil imamus: niſi ut re ipla apparet: eo cõſilio tan ta ĩmanitas pœnæ denunciata eſt: ne ad eam unꝗᷓ perueniretur. Addici nãq; nũc& uĩ/ ciri multos uidemus qa uinculoꝶ pœnã deterrimi hoĩes cõtemnunt. Diſſectũ eſſe an tiquitus neminẽ equidẽ neq; legi: neq; audiui: quoniã ſæuicia iſta pœnæ cõtẽni nõ qui taeſt. An putas phauorine li no illa etiã ex. xii. tabulis de teſtimoniis falſis pœna abole uilſet:& ſi nũc quoq; ut antea qui falſũ teſtimonium dixiſſe cõuictus eſſet: e ſaxo tar/ peio deiiceretur: mẽtituros fuiſſe ꝓ teſtimonio tam multos:ꝗᷓ uidemus? Acerbitas ple rũqʒ ulciſcẽdi maleficii: bene atq; caute uiuẽdi dilciplina eſt. Hiſtoria de Metio Sufe- tio albano nobis quoq; nõ admodũ numero iſtiuſmodi libros lectitantibo ignota non eſt. Q ui quoniã pactũ atq; cõdictũ cum rege po. ro. ꝑfide rupat: binis quadrigis euin crus in diuerla nitẽtibo laceratusẽ. Nouũ atq; aſperu ſupplitiũ quis negat. Sed quid elegantiſſimus poeta dicat: uide. At tu dictis albane maneres. Hæc atq; alia ubi Sex. Cecilius oĩbus qui aderant ipſo quoq; Phauorino approbãte: atq; laudante diſſeruit: nunciatum eſt cæſarem iam ſalutari.& ſeparati ſumus. Vocabulũ ſiticinũ in. M. Catonis oratione quid ſignificet. Q uã ob cauſam. L. Ac cius poeta iii grãmaticis ſiciniſtas nebuloſo nomine elſe dixerit. Ca p · ii. Iticines ſcriptũ eſt in or̃one. M. Catonis: quæ in ſcribitur. Ne ĩperium ſit uete tiubi nouusuenerit. Siticines inquit& liticines& tubicies. Sed Ceſellius Vi dex in cõmẽtariis lectionũ antiquag: ſcite quid ſe ait: litcines lituo cantare: Sitici/ & tubicines tuba. Quid iſtuc autem ſit:ꝙ ſuicines cantant homo ingenuæ ueritatis nes. 2 u
Dies iu i.

nomine: credo ꝓpterea nebuloſo: q ſicinnium cur diceretur ob
LIBER ſcire ſe negat. Nos aũt in Capitonis Atteii cõiectaneis inuenimusſitieines appellatos d apud ſitos canere ſoliti eſlent: hoc eſt uita functos:& finitos:& ſepultos. Eoſq; habuiſ
ſe ꝓprium genus tubæ: qua canerẽt: a cæterorum tubicinũ ꝓprietate differens: quos ſiciniſtas uulgus dicit. Q ui rectius locuti ſunt: ſicinniſtas littera n geminadixerũt. Si cinniũ. n. gcends ueteris laltationis fuit. Saltabũdi autẽ canebant ꝗᷓ nunc ſtantes canũt
Poſuit hoc uerbum. L. Accius poeta in eee e, ſicinitas ait nebuloſo curum eſſet. Attificium ſcænicoꝶ ſtudiũ: amorẽq; inhoneſtũ: ꝓbroſumq; eẽ. Et ſuꝑea re uerba Ariſtotelis philoſophi adſcripta. Cap. iii. Omædos ꝗſpiã& tragædos:& tibicines diues adoleſcẽs Tauri philoſophi di (ecipulus liberos hoĩes: ĩ deliciis atq; idelectamẽtis hẽbat. Id genus ãt artifices ræce appellant᷑ oi wei ro Aioοννοσ ge xv roi. i. Liberi patris Artifices: eũ adoleſcetẽ Taurus ſodalitatibus cõuictuq; hoĩum ſcænicoꝶ abducere uolẽs: miſit ei uerba ex Ariſto. lib. exſcripta:ꝗ cp οο Aνj, ver Y. i. ꝗͥſtiones circulares iſcri pius ẽ. Iuſſitq; uti ea quotidie lectitaret. Aicri oi Aion roiαπαο reit i coe dA up! eig ori H? AO Aοοονι EOιοοονν. Aic ro pi xc. re νιν Fo OA ονρ⁰ãt̃od¹νοοενα ei OE Syrer C¹ To- SOA p οοοονοαεlαο:o As eV oi ννοοf ep AE ꝙανν r fd o Dνpνενοαε eto lac. i. Cur genus id hoĩum qd dionyſiacos technitas.i. artifices bacchanales appel- lamus: ĩprobis eẽ moribus magna ex pte ↄſueuerũt An qa mĩme ſeſe ſtudio ſapiæ de/ dũt? eo. ſ. ꝙ in artibus neceſſarũs magnã partẽ ætatis ſuæ cõſumunt: uitã plurimũ tra ducũt incõtinenter: ꝑtim ẽt cũ inopia: quod quidẽ utrunq; uitia& gignit& auget. Exempla epiſtolarum alexandri regis:& Ariſtotelis philoſophi: ita uti ſunt edita: eaq; in linguã latinã uerſa. Cap. iii. Ommentationũ ſuaꝶ artiĩiq; quas diſcipulis tradebat Ariſtoteles philoſophꝰ regis alexãdri magiſter duas ſpecies habuiſſe dt̃ Alia erãt q̃ nominabat re piece. i. extraria uel extrinſeca. Alia q appellabat aD u cri. i. auſcultatoria deo re piece dicebant᷑:quæ ad rhetoricas m eclitationes: facultatẽ argutiaꝶ: ciuiliumq; re rum noticiã cõducebant. cονονπτανε i aũt uocabant᷑ in quibus philolophia remoti/ or ſubtiliorq; agitabatur: quæq; ad naturæ cõtemplationes: diſceptationeſue dialecti/ cas pti nebant. Nuic diſciplinæ quã dixi cp uα tien. i auſcultatoriã: tẽpus exercen dæ dabat in lycio matutinũ Nec ad eã quenꝗᷓ temere admittebat:niſi quorũ ante inge niũ& eruditionis elemẽ̃ta: atq; iũ diſcẽdo ſtudiũ laborẽq; exploraſſet. Ilas uero eo re pitccto. i extrarias auditiones exercitiũq; dicendi eodẽ in loco ueſpi faciebat. Eaſqʒ uul o iuuenibus ſine delectu dabat. Atq; eũ Ati Ayo xe pi cor oh. i poſt mediariã am- bulationẽ appellabat. Illũ alterũ ſupra ccriyoy. i. dilucularia: utroq; enĩ tpe ambulans diſſere bat d ehνεανννα). i deambulationẽ. Libroſq; ſuos earũ oĩum cõmẽtarios ſeor/ ſum diuiſit: ut ali eccor E pirdl. i. extrarii dicerent᷑: partim α ονuν, fiel. i. auſcultato⸗ rii. Q uos quum in uulgus ab eo editos rex alexander cognoui ſſet: atq; ea tempeſtate armis exercituq; omnem prope aſiam teneret: regemq;ipſum Dariũ prœliis& uicto/ riis urgeret: in illis tamen tantis negociis litteras ad Ariſtotelem miſit. Non eum recte feciſſe:ꝙ diſciplinas cp cuαtic O. i. auſcultatorias: quibus ab eo ipſe eruditus fo/ et lib · is foras editis inuulgaſſet. Nam qua inquit alia re præſtare cæteris poterimus:ſi
ea quæ exte accepimus: omniũ prorſus ent cõmunia: Quippeego doctrina anteite

VICGESIMVS CXVI malim: ꝗᷓ copiis: atcꝶ opulẽtiis. Reſcripſit ei ariſtoteles ad hanc ſententiã Du ri οσ. i. auſcultatorios libros: quos editos quæris:& nõ ꝑinde ut archana abſconditos: neq; editos ſcito eſſe neq; nõ editos: quoniã iis ſolis ꝗ nos audiũt: cognobiles erũt. Exc pla utrarſiq; litteraꝶ ſumpta ex andronici philoſopfii libro ſubdidi. Amaui ãt prorſus iutriuſq; epiſtola breuitatis elegãtiſſima filiũ tenuiſſimũ. aA AO ap AE tv per ri: oph co E οẽu EEA rονοãc7m i ο.ονννifοννοẽ uc εονο. vi viper Al oοονẽ ννðœugeoy AA. el ch οο EAS ug HEZ A ννoαꝰ roi c g Oονα OO, νον Ae GOαον,u n cννανiν, eο,αr r Dj epi⸗ cl. r ẽ⁵doAναν²Al Alete pelu ẽppcoꝙ o p ro rA αν e Apo wpœr rey Epo co 4 Oi Eh TO c Oοντν,rie o Aοννοο o νντ ee AE u νοο Aer rex æveOpp fig O1. 100 o αονονν het AEAOνννοναhr,ν EA A8 ue. yr GpeI0l. u0vo¹⁰ roi. ꝰοννοαα h i ppeooð ideſt. Alexander Hriſtoteli ſalutẽ. Faud recte feciſti: ꝙ auſcultatorios libros edideris. In ꝗᷓ. n. re a cæte- ris nos itẽ pᷣſtabimus: ſi diſciplinæ in quibus eruditi ſumus: omniũ omhino ſint cõmu nes. Equidem malim in rerum uſu optimaꝶ: ꝗᷓ in facultaribus anteire. Vale Ariſtote- les regi Alexandro ſalutem: Scripſiſti ad me de libris auſcultatoriis ĩter arcana illos cõ di putans oportere: Sed tu eos& eſſe editos:& minime editos ſcito: cognobiles. n. is tã tum erunt: qui nos audierint. Vale. Hoc ego uerbum gę Tor p Ei quærens uno itid uerbo dicere: aliud non repperi q quod ſeriptũ ta. M. Catone in. vi. origine. Itaq;
ego inquit cogvobiliorem cognitionẽ eſſe arbitror. uæſitũ atq; tractatũ ut ſit rectius dicerei habeo curã ueſtri: an ueſtꝶ. Cap. v. Ercõtabar Apollinarẽ Sulpitiũ: quũ eũ romæ adoleſcentulus ſectarer: quarõ- p nediceret᷑: Habeo curã ueſtri: aut miſereor ueſtri. Et iſte caſus ueſtri in eo lo coquẽ uideret᷑ habere caſum rectũ. Iſtic mihi ita reſpõdit. Q ueris inqt ex me
quod mihi quoq; ẽ iãdiuiĩ perpetua qͥſtione. Videt enim nõ ueſtri oportere dic: Sed
ueſtꝶ ſicut græci loquunt᷑ csu- UC K K Ao 1 U. ideſt habeo curã ueſtꝶ:& cõſulo rebus ueſtris: quo in loco uc aptius ueſtꝶ dicitur ꝗ ueſtri: habet calũ noĩandi quẽ tu rectũ appellaſti. Inuenio tñ inꝗt nõ paucis ĩ locis nr atq; ue ſtrid ctũ nõ noſtꝶ aut ueſtꝶ. L. Sylla reꝶ geſtaꝶ libro. i. quo ſi fieri põt: utẽt nũc nr̃i uobis in mente ueniat. Nos magis dignos creditis: quibus ciuibus quã hoſtibo utami ni: quiq; pro uobis potius: quã cõtra ũos pugnemus: neq; nr̃a nec; maioꝶ noſtroꝶ me rtito nobis id cõtinget. Terẽtius in Phormione. Ita pleriq; i ngenio ſumus os: ni noſ⸗
met pœnitet. Afranius in togata: neſcio ꝗ nr miſeritus tandẽ deus.& Laberius ĩ necro.
mãtia. Dũ diutius detinet᷑ noſtrĩ oblitus ẽ: Dubiũ porro inqt nõ ẽ: quin eodẽ hæc oĩa caſu dicant᷑ noſtri oblitus eſt: noſtri miſeritusẽ: quo dicit᷑ mei oblitus ẽ̃:mei miſeritꝰ eſt. Mei ãtcaſus interrogãdi ẽ: quẽ gẽitiuũ grãmatici uocãt:& ab eo declinat quod c ego: huius deinde pluratiuũ ẽ nos. Tui æque declinatur ab eo quod ẽ tu. huius itidem pſuratiuũ eſt uos. Sic nãq; Plautus declinauit in pſeudulo in hiſce uerſibus. Si ex te tacente fieri poſſem certior here: uæ miſeriæ te tam miſere macerent. Duorum labori ego homimim parciſſem lubens: 75 Nei te togãdi:& tui reſpõdendi mihi. Mei enim Plautus hoc in loco nõ ab eodixit qd eſt meus: ſed abeo quod eſt ego. Itaq; ſi dicere uelis patrẽ mei pro patrem meũ qd græ cimoqo of ˙H⁰,beicũt inulitate quidẽ: ſed recte ꝓfecto: eaq; rõne dices: qua u ii A. 11 4.— 2 1 3 ue, N.*
Alexan dri epi/ ſtola.
Ariſto. epiſtola
& Noſtri. Veſtri.

———
LIBER
plautus dixit labori mei: pro laboti meo. Hæc ãt ipſa ratio t in numero pluratiuo: qua Graechus miſerere ueſtrũ dixit.& qua. M. Cicero cõtentio ueſtꝶ:& contentio noſtrũ dixit. Q uaq; rõne. Quadrigarius in annali. xix. uerba hæc poſuit. C. Mari. ecquando te noæx:& reipu. miſerebitur? Cur igitur Terentius pœnitet noſtri:& nõ noſtꝶ& A franius noſtri miſeritus: nõ noſtrũ? Nihil hercle inquit mi hi de iſta re in mentẽ uenit: niſi auctoritas quædam uetuſtatis nõ nimis anxiæ: neq; ſu ꝑſtitioſe loquentis. Nã ſicuti multifariã ſcriptũ eſt ueſtroꝶ ꝓ ueſtꝑ: ut in Plauti muſtellaria in hoc uerſu · Ve il- lic eſſe maxima par ueſtroꝶ intelligit: quũ uellet maxima pars dicere ueſtrũ. Ita nõnũ quã ueſtri quoq; dictũ eſt ueſtrũ. Sed ꝓculdubio qui rectiſſime loqui uollet: ueſttum otius dixerit quã ueſtri. Et iccirco importuni ſſime inꝗt fecerunt: qui in pleriſq; Salu ſti exemplaribus ſcripturã iſtam ſinceriſſimã corruperũt. Nã quũ ita in Catilina ſcri- ptum eſſet. Sæpe maiores ueſtrũ miſerti plebis romanæ: ueſtrũ aboleuerũt:& ueſtri ſubſcripſerunt: ex quo in pluris libros mendeæ iſtius indoles inoleuit. Hæc memini mi hi Apollinarẽ dicere: eaq; tunc ipſa ita ut dicta fuerãt notaui. uã diuerſæ græcoꝶ ſententiæ ſuper numero Niobæ filiorum. Cap. vi. Ira& pe adeo ridicula diuerſitas fabulæ apud græcos poetas deprehendit m ſup numero Niobæ filioꝶ. Nam Homerus pueros puellaſq; eius ſenos dicit Niobæ fuiſſe. Eueipides bis ſeptẽos. Sapho bis nouenos · Bacchilides& Pidarus bis fili. denos. quidam ali ſcripuses tres fuiſſe ſolos dixerunt. De iis q here cπννοE v. i. oſenſũ uident᷑: cũ luna augeſcẽte ac ſeneſcẽte. Ca. ii. Nnianus poeta fundo ſuo quẽ in agro Faliſco poſſidebat: agitare erat ſolitus a uidemiã hilare atq; amœniter. Ad eos dies me& quoſdã itẽ alios familiares uo cauit. bi tũ cœnantibo nobis magnus oſtreaꝶ numerus Roma miſſus ẽ:quæ quũ appoſitæ fuiſſent:& multæ quidem: ſed inuberes macreq; eſſent. Luna inquit An nianus nũc uidelicet ſeneſcit: ea re oſtrea quoq; ſicuti alia quædã tenuis exuctaq; eſt. Q uũ quæreremus quæ alia ſeneſcẽte luna tabeſcerẽt. Nõne Luciliũ inꝗt noſtrũ me- miniſtis dicere. Luna alit oſtrea: ĩplet& echinos: muribus fioras& pecu addit: eadem ãt ipſa q̃ creſcẽte luna gliſc t deficiẽte cõtra luna defiunt. Aeluroꝶ quoq; oculi ad eaſ- Aeluri. dẽ uices lunæ: aut ampliores fiũt: aut minores. Id ẽt inquit multo mirandũ eſt magis: quod apud Plutarchũ in. iii. in Heſiodũ cõmentario legi. Cepe enim reuiteſcit:& cõ/ germinat decedẽte luna: cõtra aũt inareſcit adoleſcẽte: eam cauſam eſſe dicuntſacer- dotes ægyptii cur peluſiot cepę nõ edãt: quia ſolũioleꝶ omnium contra lunæ aucta: atq; damna uices min uendi& augendi habeat contrarias. 5 ualibus uerbis delectari ſoltus ſit Antonius Iulianus: poſitis in mimiambis: ſcri pſit de innocẽtia ſua: quũ ita dictitat: nunquã ueſtimẽta a populo poſci. Cap. viii. Electari mulceriq; aures ſuas dicebat antonius lullanus figmẽtis uerboꝶ no- d uis Cn. Martii hoĩs eruditi: qualia hæcuoqʒ eſſent: quæ ſcripta ab eo ĩ mimiã bis memorabat. Sinuq; amicã recipere frigidã caldo. Columbatim labra con⸗ ſerens labris. Itẽ id quoq; iocunde lepideq; fictum dictitabat. Iam tonſiles tapetes ebrii fu ro: Q uosconcha purputa imbuens uenenauit: i Quid uocabulum iure manu conſertum ſignificet · ä Cap. ix. eNĩure manucõſertũ: uerba lunt ex antiquis actiõibus. quæ cum lege agitur& uidictæ contentur: dici nũc quoq; apud prætorẽ ſolẽt. Rogaui ego Romæ grã a maticum
1
4 n„n f—*
4 I

VIGESIMVS CyVAXII maticũ celebri hoĩem fama& multo noĩe: quid hæc uerba eſſent. Tũ ille medeſpiciẽs aut tertas ĩꝗt adoleſcẽs: aut ludis. Rẽ̃. n. doceo grãmaticã nõ ins reſpõdeo.Siquid igi tur ex Virgilio Plauto Ennio quætere habes: quæras licet ex Ennio ego inꝗᷓ eſt 5 ſter qd quæro. Ennius. n. uerbis hiſce uſus eſt. Cumqʒille demiratus aliena hæc eſſe a poetis:& haud uſquã ĩueniri ĩ carminibus Ennii diceret tũ ego hos uerſus ex octauo annali abſentis dixi. Nam forte eos tanquã inſigniter præter alios factos memineram. Pellitur e medio ſapientia ui ge rtur tes Spernitur orator bonus: horridis miles amatur.
Haud doctis dictis certantes: nec maledictis. Miſcent inter ſeſe inimicitias agitantes. Non ex iure manu conſertum: ſed magis errore Res repetunt: regnumqʒ petunt: uadunt ſolida ui. uum hos uerlus ennianos dixiſſem. Credo inquit grammaticus iã tibi. Sed tu ueli credas mihi. Q · Ennium didiciſſe hoc nõ ex poetice ſitteris: ſed ex iuris aliquo perito: Eas igitut tu quoqʒ ĩquit& diſcas unde Ennius didicit. V ſus cõſilio ſum magiſtri: qc docere me debuerat: a quo diſcerẽ præter mõſtrãtis. Itaq; id quod ex iure conſultis: ex libris quoq; eoꝶdidici inſerendũ his cõmentariis exiſtimaui. quoniã in medio rerũ& ex jure hominũ uitã qui colũt: ignorare non oportet uerba actionũ ciuiliũ celebriora manũ manu cõſerere. Nã de qua re diſceptabatur in iure præſenti: ſiue ager: ſiue quid aliud eſt cũ c ſertũ aduerſario ſimul manu prehendere. In ea re oĩbus uerbis indicare: ideſt uindicia cor/ f reptio manus in re atq; in loco præſenti apud prætorem: ex. xi. tabulis fiebat. In quibo ira ſcriptũeſt. Sicui in iure manũ cõſerunt. Sed poſtquã p̃iores ppagatis italiæ finibo datis iuriſditionibus negociis occupati: paciſci uindiciaꝶ dicendaꝶ cauſa longinquas res grauabãtur: iſtitutũ eſt cõtra. xii. tabulas tacito ſenſu: ut litigãtes nõ ex iure apud prætorem manũ cõſererẽt: ſed ex iure manu cõſertũ uocarent. Ideſt alter alteꝶ ex iure ad cõſerẽdã manũ in rẽ de qua ageretur uocaret. Atq; ꝓfecto ſimul ĩ agrũ de quo liti/ gabat᷑: terræ aliquid ex eo uti unã glebã in ius ĩ urbẽ ad p̃torẽ deferrẽt:& i ea gleba tã quã in toto agro uindicarẽt. Iccirco Ennius ſignificare uolẽs bellũ: nõ ad p̃torem ſoli⸗ tum eſt legitimus actionibo neq; ex iure manu conſertum: ſed bello ferroq;:& uera ui atq; ſolida: quod uidetur dixiſſecõferens uim illã ciuilẽ& feſtucariã: quæ uerbo dice tur non quæ manu fierer cum ui bellica& cruenta. i Quid ſit ſculnæ uerbum poſitum apud. M. Marrqnem. Cap. x. Lauinii liber eſt non incurioſe factus. Is inſcriptus eſt de uerbis ſordidis. In Sculna eo ſcripſit ſculnã uulgo dici qᷓſi ſequulnã: quẽ qui elegãtius inquit loquũt᷑ ſe Seque- queſttẽ appellãt.V trũq; uocabulũ a ſequẽdo factũẽ:ꝙ eius qui electus ſit: ſter utraq; pars fidẽ ſequatur. Sculnã aũt ſeriptũ eẽ in hiſtorico. m. Varronis qui iſcribit Catus. dem Lauinius in eodẽ libro admonet. Sed quod apud ſequeſtrem depoſitum erat: ſequeſtro poſitum per aduerbium dicebatur. Cato in Ptolemæo contra Turmũ Per deum immotalem nolite uos ſequeſtro ponere. ü i Autoritas tanꝗᷓ præfationis admonitio ĩ oꝑis totiꝰſũma: denoctiũ ordĩe. Cap. xi. T qui iocũdiora ala dee queũt. Ipſe aũt ad hoc ſeripſiut liberis quoq; meis u paratæ iſtiuſmodi femiſſiones eẽnt: quãdo aĩus eoꝶ iterſtitione aliqua nego d ciog data latari idulgeriq; potuiſſet. Vſi aũt ſumus ordine reꝶ fortuito quem an tea i xcerpẽdo feceramus. Na ꝑinde ut librũ quẽꝗ i manus ceperã: ſeu gracũ: ſeu

LIBER
latinũ: uel ꝗᷓd memoratu dignũ audierã: itaq; libitũ erat:cuius generis cũq; erat ĩdiſti- cte atq; ꝓmiſcue annotabã: eaq; mihi ad ſubſidiũ memoriæ qᷓſi quoddã raꝶ pœnus recõdebã. Vt quãdo uſus ueuiſſet: aut rei: aut uerbi:cuius me forte repẽs obliuio tenu iſſet:& liberi ex qbo ea ſumpſerã: nõ adeſſent: facile ide nobis iuẽtu atq; deprõptu fo. ret. Facta igit᷑ ẽ ĩ his quoq; cõmẽtariis eadẽ reꝶ diſparilitas: quæ fuit I illis annotationi bus priſtinis: quas breuiter& ĩdigeſte& icõdite annotationibus tractationibus leckio nibuſq; uariis fecera mus. Sed quoniã lõginquis per hyemẽ noctibusĩ agroc ſicuti di⸗ xi terræ atticæ cõmẽtatioies haſce ludere: ac facere exorſi ſumus: iccirco ea inſcripſi⸗ mus noctiũ eẽ atticaꝶ: nihil imitati feſtiuitates iſcriptionũ: quas pleriq; ali utriuſqʒ i guæ ſcriptores: in id genus libris fecerunt. Nã quia uiã& miſcellã:& quaſi cõfuſaneã doctrinã cõquiſiuerãt: eo titulos quoq; ad eã ĩniam exquilitiſſimos idicerũt. Naãq; alii muſagꝶe iſcripſerũt: ali ſiluag. Ille xupioꝝ. fauum. Alius c pH νν%. i. copiæ cornu. O uidã lectionis ſuæ. Alius antiquaꝶ lectionũ. Atqʒ aliꝰ cõi ct. Aloy.i.catinu lũ:& itẽ aliusẽ x cipi Alo. i. pugionẽ aut tabellã. Sũt t ꝗpãdectas. i. dium recepta- cula iſcripſerũt. Sũt ãt qui Alcrpis d i exercitationes& Itudia ſunt: adeo qui dedi⸗ ſciplina& de regia philoſophia:& de natura humana:& epiſtolicaꝶ quæſtionũ. Eſt ui memoriales titulos fecerit. Eſt qui ſtudioſorum:& de rediculis:& Eſt qui hiſtoriæ naturalis. Eſt Eſt præterea qui pratũ. Eſt idẽ qui Eſt ꝗſcripſit. Sũt itẽ multi ꝗ cõiectanea. Neq; itẽ deſũt: ꝗidices libris ſuis fecerũt: aut epiſtolaꝶ moraliũ: aut epiſtolicagꝶ qſtionũ aut cõfuſage. Et qdã alia ĩ ſcripta nimis lepida: multaſq; ꝓrſus cocinnitates degoletla: nos uero ut cœptus n eſt icurioſe:& Imediate: ac ꝓpe ẽt ſuhruſtice: ex pſo loco ac tpe hybernag uigiliaꝶ: atti⸗ cas noctes ĩſeripſimus: tãtũ cæteris oĩbo: ĩpfius quoq; ſcriptionis laude cedẽtes quã- tũ ceſſimus ĩ cura 1 ſcriptionis. Sed ne cõſiliũ ꝗdẽ᷑ ĩ excerpẽdis: notãdiſq; re bo idẽ mihi qd pleriſq; illis fuit. Nãq; illi oẽs& eoꝶ maxime græci wulta& uaria lecłi tãtes: ĩ q̃ res cũq; jciderãt: alba ut dicit᷑ linea ſine cura diſcriminis: ſolã copiã ſectati cõ uertebãt:ꝗboĩ legẽdis ante aius ſcio aut tedio lãguebit: ꝗᷓ unũ alterũue repperit qc ſit aut uolũtati leger aut cultui legiſſe: aut uſui mẽiniſſe. Ego uero quũ illd heracliti ephe ſũ uiri ſũme nobilis uerbũ cordi haberẽ:qd ꝓfecto ita ẽ. Ipſe qdẽ uoluẽdis trãſeũdiſq; multis admodũ uoluminibus poia ſemꝑ negocioꝶ inte ualla. in quibo furari ociũ potui exercitus defeſſuſq; ſum. Sed modica ex iis eaq; ola accepi: qͥ aut ingenia prompta expeditaq; ad honeſtæ eruditionis cupidinem: utilumq; artium cõtẽplationẽ celeri faciliq; cõpedio ducarent: aut homines alis jam uitæ negociis oc⸗ cupatos: a turpi certe agreſtiq; reꝶ atq; uerboꝶ impitia uidicarent. Quæ erunt añt in his cõmẽ̃tariis pauca quædã ſerupuloſa:& ànxia: uel ex grãmatica: uel ex dialectica: uel etiã ex geometria: quæq; erũt itẽ pacula remotiora ſup augurio:& iure pontificio: nõ oportetea defu ere: quaſi aut cognitu nõ utilia: aut ꝑceptu difficilia. Nõ enim feci mus altos nimis:& obſcuros in his rebus quæſtionũ ſinus: ſed primitias quaſdã:& q ſilibamẽta ingenuaꝶ artiũ dedimus: ꝗᷓ uiꝶ ciuiliter eruditũ neq; audiſſe unquã: neq; attigiſſe:ſi n utile haud quidẽ oerte idecoꝶ ab his igit᷑ ſicui forte nõnũquã tẽpus uo- luptaſq; erit lucubrãciunculas iſtas co noſcere petitũ ĩperratumq; uolumus: ut i legẽ do quæ pridẽ ſcierint: nõ alpnent 1 nota ĩuulgataq;. Nã& ꝗd tãtemotũ i r̃is eſt: quin id tñ cõpluſculi ſciãt. Et atis hoc blãdũ ẽ:nò eẽ hæc neq; ĩ ſcholis decãtata: nec; ĩ cõmẽtariis pfotrita. Q uæ potro nbua ſibi ignotaq; offenderit: æquum eẽ puto; ut ſine uUano

eln erer
VIGSSIMV5S uão obtectatu cõſiderẽt: ac minutæ iſtæ admonitiones pauxillula nequaq̃ tñ ſint: uc ad a lẽdũ ſtudiũ hõeſtæ uel ad oblectãdũ frigidæ fouẽdũq; aĩmũ. Sed eius ſeminis ge neriſqʒ ſint: ex quo facile adoleſcãt aut igenia hominũ uegetiora: aut memoria adi mi culatior: aut oratio ſolertior: aut ſermo icorruptior: aut delectatior motio: aut in ludo liberalior. Q uæ aũt parũ plana uidebunt᷑ aut minus plena ĩſtructaq;: patitnus inquã ut ea nõ docẽdi magis qua admonẽdi gr̃a ſcripta exiſtimẽt:& quaſi demõſtratiõe ue- ſtigioꝶ cõtẽti ꝑſequant ea poſt: ſi libebit: uel libris reꝑtis: uel magiſtris. Q uæ uero pu tauerint reprehẽdẽda iis ſi audebũt: ſuccẽſeãt: unde ea nos accepimus. Sed. n. quæ ali ter apud aliũ ſcripta legerint: ne iã ſtati 105 obſtrepãt: ſed tractiones rerũ:& auctorita tes hominũ pẽſitẽt: quos illi: quoſq; nos ſecuti ſumus. Erit ãt id lõge optimũ: ut ꝗ in le/ ctitãdo: ſcribẽ lo cõmẽtãdo: nũquã uoluptates: nũꝗᷓ labores cœperũt: nullas hoc ge nꝰ uigilias uigiliarũt: neq; ullis ĩter eiuſdẽ muſæ æmulos certatiouibo: diſceptatiõibuſ qʒelinati ſunt: ed itẽperiaꝶ negociorũq; plebi lũt: abeãt ꝑcõtãdo: ſcribẽdo a noctibe his ꝓcul: atq; alia ſibi oblectamẽta q̃rãt. uetus adagiũ t. Nihil cũ fidibo graculo. nihil cũ amaricino ſui.Atqui ẽt quo ſit quorũdã maledoctoꝶ hominũ ſeuitas:& ĩuidẽtia ir ritatior: mutuabor ex Hriſtophãis coronopeſta pauca. Et quã ille hõ feſtiuiſſimus fa- bulæ ſuæ ſpectãdæ legẽ dedit cãdẽ ego cõmẽtariis his legẽdis dabo ut ea ne atiĩgat: ne ue adeat ꝓfeſtũ& pfiaũ uulgus a ludo muſico diuerſum. Verſus legis datæ hi ſũt. Volumĩa cõmẽtarioꝶ ad hũc diẽ̃. xx. iã facta ſũt. Q uãtũ ãt uitæ mihi deĩceps deũ uolũtate erit: quãtũ a cura publica:& a re familiari: ꝓcurandoq; cultu liberoꝶ meoꝶ dabit᷑ ea oĩa ſucceſſiua& ſubſecũdaria tẽpòra ad coſligẽdas huiuſcemodi memoriaꝶ diſceptaciũculas cõferã. Progrediet igit numerus libroꝶ diis bene iuuãtibo cũ ipſius uitæ ꝗ̃tuli qq; fuerit pgreſſibo. Neq; lõgiora mihi dari ſpatia uiuẽdi uolo. ꝗᷓ dũ ero ad hãcquoqʒ facultatẽ ſcribẽdi cõmẽtãdliq; idoneꝰ. Capita reꝶ q̃ cuiq; cõmẽtario iſũt ex poſuimꝰ hic uniuerſa: ut iã ſtatĩ declaret᷑ ꝗd dt ĩ libꝛo qͥri iueniriq; poſſit. FI NI 8. Regiſtrum huius operis. A Ptia alba Auli Gelii De ſicinio B dixerit fratris
CI
Impreſſum Venetiis per lo annẽ De Tridino alias Tacui
c Auli gelii oporteat uerbi atq; diſciplia num Anno domini. M. cccc. d efficiat in uerborum neq; iam ieiuna lxxxxy i. die. yi. Aprilis e culpꝓpellat AE niſi ad Verba hæc
eſtut inſolet ne ſentẽtiam ex eo: quod
g audiẽts dit. Iccirco lõgiſſimã ſeoculis
h et inanes Quid igt uerbiſq; rias ulciſci
i us habebit Herodes fuilſet
k nomenq; nimis egra et maturare
pera: atq; hiſpaniãq; tabant 4
m Nunciatũ Flos dlibãs ex eo
n me GEHT, iy.i.
o peii ſedẽte præda: Nã montis 5
p gnaret: nis inquit Inu noſtris
q endum in Legemeẽ aberat neq; 0
r M. Cælio Acfoleſcẽs ut eo ipſo
s eſt tum ti facti uiq; poſſent
t exquiq; ſaleprius prouocandi
u oꝰ e parua malim: ꝗᷓ

————