Albericus de roſate ſuper ſecūda .ff. veteris.

Si certum petatur. ¶ Incipit lectura edita per famoſiſſimū vtriuſqꝫ Iuris doctorem dn̄m Albericū de roſate ſuꝑ ſecūda parte. ff. veteris. ¶ Rubrica de rebus creditis ſi certum petat̉ ⁊ de certi ꝯditiōe. Aper rubrica. ¶ Uide in Speculo de ſolutionibus.§. fi. ⁊ Azonē in ſumma eodē titu. ⁊ de certi ꝯditōe. vide Roffredū ī libello de cer ti ꝯdi. generali ⁊ pluribus titu. ſequentibus. ¶ Et qꝛ glo. non plene ꝯtinuat ⁊ aliqua etiā falſa ſupponit. Ideo plenius dic ꝙ quedā actōes ſunt mere reales quedā mere ꝑſonales. vt inſtitu. d̓ actō.§. i. ⁊ iſta differunt in origine ⁊ effectu ⁊ natura qꝛ ꝑſonales oriunt̉ ex ꝯͣctu vel quaſi. vel ex delicto vel quaſi. vt. jͣ. de acti. ⁊ ob. l.i. ⁊ reales ex iure qd̓ ꝗs hꝫ in re. vt inſti. de actio. in pͥncipio. effectū qꝛ ex ꝑſonali agit̉ vt det̉ vel fiat. vt inſtitu. de actio.§. i. ¶ Ex reali peto declarari qd̓ meū eſt. ⁊ mihi reſtitui. vt. sͣ. de rei vendi. l. qui reſtituere. ⁊. ff. ſi ſer. vendi. l. ſicut.§. ſed ſi querat̉. ¶ Natura qꝛ reales ꝯͣ poſſeſſorē ꝑſonales ꝯͣ obligatum. ¶ Quedā appellant̉ mixte reſpectu effectus vel ꝓpriꝰ mixtā cōioneꝫ habentes. vt fa. her. ⁊ ſimiles. Nam vere ꝑſonales ſunt vt fi. regun. l. i. ⁊ ibi dixi. Sꝫ quādoqꝫ dant̉ ad id ꝙ reales quādoqꝫ ad id ꝙ ꝑſonales dicunt̉ mixtā cam habere. Nā in eis peto mihi adiudicari quod meū eſt. ⁊ in hoc hn̄t effectuꝫ realiū. Item mihi dari ⁊ ꝑ hoc hn̄t effectū ꝑſonaliū ⁊ ꝑꝑ perſonales p̄ſtatōes vt dixi fa. her. ſuꝑ rudrica. ¶ Quedā ſunt ꝑſonales in rem ſcripte vt actio ad exhibē. que ex quaſi ꝯͣctu orit̉ ⁊ peto quid fieri. Sed qꝛ ꝯtra poſſeſſorem taniū dat̉. dicit̉ in rem ſcripta vt dixi. sͣ. ad exhiben. ſuper rubrica. qꝛ igit̉ in ſuꝑioribus tractatū eſt de realibus que ꝯpetunt ꝓ rebus corporalibus vt rei vendi. Item ꝓ incorporalibus vt de vſufruc. ⁊ ſeruitū. ⁊ de his que eis accedunt. vt in titu. de petitio. heredi. ⁊ de pub. ⁊ de mixtis ſeu mixtam cām habentibus vt fi. regun. fa. berci. ⁊ cōi diui. ⁊ de ꝑſonali in rem ſcripta vt de noxa. ⁊ ad exhiben. ⁊ que eſt p̄paratoria aliaꝝ actionū ⁊ de alijs p̄paratorijs. vt d̓ interro. ac. ¶ Reſtat tractare de ꝑſonalibꝰ actōibꝰ. quaꝝ q̨̄dā ſt̄ ex ꝯͣctu vel quaſi q̄dā ex delicto vel quaſi vt. d. l. i. jͣ. de acti. ⁊ obli. Sed qꝛ ille que ſunt ex ꝯͣctu vel quaſi ſunt digniores qꝛ ex ꝯſenſu ꝓueninnt. vt. jͣ. e. l. nō omnis. ⁊ de actio. ⁊ obliga. l. ꝯſenſu. Ideo d̓ eis ⁊ de actōibus deſcendētibus ex eis ſubicit. ¶ Et qꝛ appellatōe crediti omnis ꝯͣctus ꝯtinet̉ vt. jͣ. l. i. ꝯueniens fuit omnibꝰ preponere titulū generalē. Ideo p̄mittit de rebus creditis. deinde ſu bicit ſpāliter de mutuo ꝓpter eius frequentiā. ⁊ quia aliqua ſunt in mutuo ſingularia ſubicit ſpāliter de mutuo. ⁊ qꝛ in mutuo ⁊ alijs certis ꝯpetit certi ꝯditio. vt. jͣ. e. l. certi ꝯdi. Ideo ad ea ſubicit. ¶ Et ſic rubrica hꝫ tres partes. primā generalē de rebus creditꝭ ad oēs ꝯͣctus vſqꝫ ad libꝝ de pignoribus ſecūdā ſpālem ad ꝯtra ctus mutui tm̄. tertia de certi ꝯditōne generali tam ꝓ mutuo qͣꝫ ꝓ omni alio ꝯͣctu certo. vt. d. l. certi ꝯditio ī pͥncipio ⁊.§. quoniaꝫ. ¶ Quidam tamē in hoc redarguūt glo. dicentes ꝙ certi condi tio generalis nō dat̉ ꝓ mutuo cum ꝓ ea introducta ſit actio ſpecialis de mutuo ⁊ clauſula generalis non refert̉ ad ſpecificata. vt jͣ. de ver. obli. l. doli clauſula. ⁊ de hoc dicet̉ in. d. l. certi ꝯditio. jͣ. e. ¶ Sed oppo. ꝯͣ p̄dictam ꝯtinuatōꝫ ⁊ vr̄ ꝙ iuriſconſulti p̄poſte rauerunt ordinem. Nam certū eſt ꝙ digniores ſunt ꝑſone ꝙͣ res sͣ. de ſta. homi. l. ij. ergo ⁊ actōes ꝑſonales digniores ſunt ꝙͣ reales. ergo debuerunt p̄poni realibus. jͣ. de vulga. ⁊ pupil. ſubſti. l. ij. §. prius. dic ẜm Guil. de cu. ꝙ actōes reales quodā reſpectu ſūt digniores. vt inſtitu. de actio.§. i. qꝛ actōnes generales vel reales ꝯcernunt dominiū vel ius in ip̄a re ⁊ ſic quid plenū vt. jͣ. de excep. rei iudicate. l. ſi mater.§. eandē. ⁊. l. an eadem.§. actōes. ſed actōes ꝑſonales ꝯcernunt ſolam obligatōem perſonalē. nec ita plene ꝓui dent ſicut reales. ⁊ iſto reſpectu pͥmo tractatū ē de realibus Gui. ¶ It̄ oppo ꝙ rubrica debuerit dicere repetat̉. gl. ꝯcedit oppoſi tōꝫ ⁊ expōit petat̉.i. repetat̉ ⁊ bn̄ dicit gl. ſi inſpicias genꝰ. Sin aūt ſpēm male diceret qꝛ eadem ſpēs repeti nō dꝫ aliter nō eēt mutuū vi. jͣ. e. l. ij. in p̓n. Ia. butri. ¶ Modo formemus aliquas qōnes. ⁊ primo quero quomō ſumant̉ iſta verba ſi certū petat̉. Quidaꝫ dicunt ꝙ eſt ꝓpriūnomen actōis ꝑ. l. i. jͣ. de triticaria. qd̓ eſt falſuꝫ. vt ibi no. ¶ Alij ſuꝑlent videndū eſt quid iuris ſit ſi certum peta tur. Alij exponūt ſi certū petat̉.i. mutuū. Alij intelligunt de quolꝫ certo qd̓ petit̉. vt. jͣ. e. l. certum. Tu dic ꝙ nō eſt nomen actiōis qꝛ hoc nō reꝑit̉ nec in arbore nec in titu. de actio. ſꝫ reperit̉ ꝙ ad cer tū petēdū dat̉ certi ꝯditio que ē nomē actōnis. vt. jͣ. e. l. certi ꝯditio. Et iſta v̓ba ſi certūpetat̉ denotāt factū nō nomē actōis ⁊ ponunt̉ material̓r ⁊ erāt verba poſita in edicto p̄toris q̄ erant talia. Si cer tum petat̉ actio. dabo vel que res fuerit animaduertā. Nō ob. d. l. i. de triticaria. qꝛ qd̓ ibi dicit̉ illa actōe vtit̉. Si certum petat̉. expone.i. illa actio ꝓ qua certum petit̉.ſ. certi ꝯditio vt predixi. ¶ Ex his reſultat queſtio an ſit p̄toria vel ciuilis ⁊ videt̉ ꝙ p̄to ria exquo p̄torfecit de ipſa edictum. Tu dic ꝙ eſt ciuilis qꝛ inter p̄torias nō numerat̉ ſed inter ciuiles in titu. de actio. ⁊ in arbore. n̄ obſtat ꝙ pretor fecerit edictum circa eā qꝛ ſicut fecit circa multas alias ciuiles nolens aliquid relinquere intentatū.ſ. ſi pars heredi. pe. l. i. in pͥncipio. ⁊. jͣ. comoda. l. in comodato. ¶ Itē quero an ſit tantū vna ꝯditio.ſ. generalis que competat tam ꝓ mutuo qͣꝫ pro alijs in ꝗbus certū petit̉. an vero ſit vna ſpālis ꝓ mutuo ⁊ alia ge neralis ꝓ alijs. ⁊ aduertatis iſtam queſtionē ſi enim intelligit̉ qd̓ utrū ſit vna condītio tantū.ſ. generalis fatua eſſet queſtio cū multe ſint cōditiōes vltra generalē.ſ. cōditio incerti. ꝯditio indebiti. cōditio ſine cā. ⁊ cōditio furtiua vt patet in ſingulis titulis. vnde eſt queſtio reſtringenda ſicut ꝓpoſui vtrū ſit vnica generalis cōpetens taꝫ promutuo qͣꝫ ꝓ alijs certis an vna ſpecialis pro mutuo ⁊ alia generalis pro alijs. Gl. hic ſentit ꝙ ſint due. vna generalis alia ſpālis ꝓ mutuo. Cōis opi. eſt ꝙ ſit vna tm̄ generalis q̨̄ ꝯpetit tā pro mutuo qͣꝫ pro alijs certis ⁊ dicētur. jͣ. e. l. certi ꝯditio. lꝫ hic glo. ſentiat cōtrariū. de hoc ꝑ Ci. C. eo. in rubrica. appellatio de re bus creditis generalis eſt ⁊ dicetur infra eodem. l. i. ⁊ ꝙ prefationi bus vtilibus vti poſſumus ⁊ rubrice ſunt de ſubſtantia ⁊ allegari poſſunt ⁊ de argumento ab auctoritate. ⁊ ꝙ primo ſunt ponenda generalia qͣꝫ ſpecialia. quādoqꝫ ecōtra. ⁊ de propria ſignificatione verborū ⁊ eorū interpretatꝭ. Et ꝙ in iure noſtro ſufficit allegare tivel librum. Item verbum rei eſt generale ⁊ an appellatione coniractus contineat̉ ſtipulatio ⁊ fideiuſſio. ⁊ an appellatiōe debitoris cōtineatur fideiuſſor. Et prohibito debitore per ſtatuiū aliquid facere an extendatur ad fideiuſſores. Et an ſtatutū prohibens cre ditoreꝫ aliqnid facere intelligat̉ ſoluꝫ de mutuantibus vel de quibuſcunqꝫ creditoribus. Et an appellatio rei ſit generalis. ⁊ de ſignificato dictiōis mox ſi teſtator inſtituit ticiū mox ſeiū. quis erit heres ⁊ an legatarius vel is cui ceſſa ſunt iura dicantur creditores. ⁊ an creditor in diem dicat̉ creditor. ¶ Mutuū cōtrahit̉ nō vt ideꝫ reddā ſed aliud meo genere. jͣ. eo. l. ij. in quibus rebus cōſi ſtat mutuū. ⁊ qꝛ in illis tantū. ⁊ quid ſit ſpecies. quid genꝰ ẜꝫ iuriſtas ⁊ ſecundū dialeticos ⁊ plene an̄ aliud pro alio ſolui poſſit credito ri inuito ⁊ an alij ꝙͣ creditori ſolui poſſit. Et ſi ideꝫ reddat̉ an ſit mutuū ⁊ an creditor teneat̉ recipere illud idē quod mutuauit. Iteꝫ ſi debeat ſolui aliud non in eodem genere qualis cōtractus erit. ¶ Et ſi cōuenit dare frumentū ꝓ pecunia an ſit venditio ⁊ debeat ſolui gabella que ſoluit̉ de rebus venditis. ¶ Et an in vno nummo cōſiſtat mutuū ⁊ an in pane. ¶ Et ſi mutuaui tibi turonē an poſſis ſoluere in alia moneta equiualente ⁊ quid ſi mutet̉ moneta vel menſura mutuū eſt cuꝫ de meo tuuꝫ fit. alias nō. vt. jͣ. eo. l. ij.§. appellata. qd̓ ē veꝝ ī mutuo natura. ⁊ diſtingue triplex mutuū vt in glo. ⁊ no. de argu. ab ethimologia vocabuli ſeu a nomine ⁊ an ſit neceſſariū. ⁊ an ille cui mutuatū eſt poſſit refferre cōtrouerſiaꝫ dn̄ij ⁊ differentia eſt inter mutuū ⁊ creditum. Et quid ſi poſt nuptias dos ꝓmittatur. Et an ſeruus vel filius mutuās acquirat actionē pr̄i. vel dn̄o. ¶ In mutuo tacite agitur ꝙ redatur eque bonū. ⁊ tacituꝫ habetur pro exp̄ſſo. jͣ. eo. l. cū quid ⁊ ibi plene de tacitis ⁊ expreſſis. Et an vno viciato. aliud vicietur ⁊ de vino veteri ⁊ nouo ⁊ an ſoluendo vnū ꝓ alio debitor liberet̉. Et ſi dedi tibi deceꝫ nec dixi ex qua cā an ſit mutuū vel donatio vel depoſitū. ¶ Et ſi abbas promiſſit ſalariū ſcolari de ſtudio nuper venienti pro defenſione monaſterij. quē ſufficientē putabat cū eēt totaliter inſufficiens poſſit ſalariū reuocare ⁊ an ātiqui doctores teſtes vel ſcriptores preualeant nouis. ⁊ quomō formet̉ libellus in hac actio ne. ⁊ pleniſſime de mutatiōe monete pōderis vel menſure ẜm ꝙ tē a 2

Si certum petatur. pus debeat fieri ſolutio taꝫ in vltimis voluntatibꝰ ꝙͣ inter viuos. ¶ In depoſito facto tantuꝫ gratia accipientis. venit caſus fortuitꝰ ẜm Io. ẜm Azo. ſeuiſſima culpa. jͣ. eo. l. ſiꝗs nec cām. ¶ Itē quid ſi recipere deponens habuit cauſam fenerandi ⁊ quid ſi dedebeat vſuras. ⁊ quid debeat attendi principalis cauſa an acceſſoria. ⁊ ideo data poteſtate ſapienti faciendi prouiſioneꝫ. dum tamen non prouideat in fraudem bannitorum. ſi prouideat propter fauoreꝫ rei publice bannituꝫ eximi. de banno ꝙ valeat ꝓuiſio. Si res mea ad te ſine caprouenit cōdicit̉ cōditiōe ſine cauſa. ea. l. ſiꝗs nec cam.§. res pignori. ⁊ ꝙ p̄ſumat̉ voluntas domini durare in colono ꝙ teneat finita cōdictiōe niſi apparet cōtrariū. Et ecōtra ſi cōtra voluntatē domini ꝗs faciat preſumit̉ durare voluntas. ¶ Debitor qui nō eſt in mora vel culpa liberat̉ interītū ſpeciei. jͣ. eo. l. ꝙ te pl̓i. ¶ Quado dicat̉ debitor in mora ⁊ defectu. ⁊ mate ria more non refert qūo quid fiet certum. jͣ. e. l. certū. ⁊ pulcia circa hoc. ¶ Numeratio mutui pōt pondere ⁊ cōdictiōe tacita ⁊ expreſſa. jͣ. eo. l. omnia. Et quid de pecunia legata ſub cōditiōe. ⁊ mu tuata ꝓ hr̄de ꝯdictōe pēdēte. jͣ. e. l. ꝓinde ex quacūqꝫ cāe quocūqꝫ ꝯͣctu certum petit̉ certe habet locū certi cōdi. j. eo. l. certi conditio ¶ Et an ex obligatiōe cōditiōali vel in diē agi poſſit ante diem cōditiōes ⁊ an cōditio furtiua oriatur ex delicio ⁊ de inculcatione verboꝝ. ⁊ quomō hec cōditio detur ex incerto cōtractu. ⁊ quomō hec cōditio detur legatario ⁊ qūo fideicōmiſſario vniuerſali. vtrū ſit vna certi cōditio generalis. an etiā ſpēalis de mutuo. ⁊ an ſit na tiua vel datiua. ⁊ que actio dicat̉ natiua ⁊ q̄ datiua. Et vnde oriat̉ iſta certi ꝯditio. ⁊ an̄ ſit vtilis tantū vel neceſſaria. ⁊ an ciuilis vel pretoria. ſi ꝯcurrat cū actiōe iēporali an ſit tēporalis. Et ſi cū actio ne. l. acquilia an detur ad duplū. ⁊ an iſta actio detur vbi factū eſt in obligatōe plene hic tradit̉. ¶ Et an iſta certi cōditio cōcurrat cū rei ven. ⁊ an̄ cūactiōe de dolo. ⁊ an detur pro intereſſe ⁊ quomō formet̉ libellus ſuꝑ intereſſe. an actio oriat̉ ex numeratiōe vel ſtipula. ea. l.§. quoniam igitur. ⁊ pupillus ſine tutorꝭ auctoritate ex hoc obligare poſſit ꝓſe. vel pro alio ⁊ plene an vtile ꝑ inutile vi cietur ex numeratiōe pecunie alioue noīe facta illi querit̉ actio ea. l.§. ſi nunmos. ⁊ ꝙ licet arguere ab his que cōtinue fiunt ⁊ quādo alteri per alterūqueratur obligatio. An facultas vtendi depoſito faciat mutuū. eadeꝫ. l.§. fi. ⁊. l. ſe. ſi dedi tibi reꝫ vendendā vt pretio vteris an ſit mutuū. jͣ. e. l. rogaſti. ſi mutuaui ex pacto appoſito ꝙ reddas. xij. nō valet ſi minꝰ reddas qͣꝫ do bene valet. jͣ. eo. l. ſi tibi dedero. aliter ē.§. ſub. l. rogaſti pactū ergo de plus ſoluēdo videt̉ in fraudē vſurariā ⁊ ideo nō valet. ¶ An valeat pactū ꝙ debitor teneat̉ ſi nō ſoluat creditori in termino pn̄tare tot pignora argentea que equiualeāt credito. fugitiuꝰ amittit liberā adminiſtrationē ſibi cōceſſaꝫ. ea. l.§. ſi fugitiuus ⁊ ideo mutuū nō cōtrahit̉ niſi ſecuta cōſumptiōe. ¶ An ⁊ qn̄ queratur ex mutuo actio furioſo. plene. jͣ. e. l. ſi a furioſo ⁊ quādo mutuū recōciliatur cū ſumptiōe. jͣ. e. l. naꝫ ⁊ ſi fur. ¶ An qui ac cepit alienā pecuniā mutuo ſi eā ꝑdat liberet̉ ⁊ an poſſit cogi eā ⁊ſumer̄ ⁊ an̄ mutuāti poſſit refferre qōe dn̄ij. ſi ſeruꝰ cōis mutuat cui q̄rat̉ actō ⁊ in quātū. e. l. roga.§. ſi. ẜuꝰ ⁊ ſi mulier vēdidit medietatē ficuū vel prunorū an teneat̉ diuidere quēlibet per dimidia. vel ſufficiat ſi det medietaiē ad numerum. ¶ Si filius obligat̉ ꝯtra macedo. ſoluat creditori ⁊ creditor cōſumit an cōpetat actio patri vel filio ad repeten. jͣ. e. l. ſi filius. Et ꝙ fictio locū habet vbi ⁊ veritas. ⁊ ſi rex ſtatuit caſtrū debere dari in feuduꝫ cōſignāti aliquē bānituꝫ vel malefactoreꝫ. ⁊ monachꝰ vel manchus cōſignauit an̄ dabit̉ ſibi caſtrū in feudū multa ſpālia in mutuo. jͣ. eo. l. ſingularia ⁊ ꝓpter celeritatē cōiungendoꝝ actuum vnus actus occultatur ſociꝰ oīum bonoꝝ pecuniā nōduꝫ cōicataꝫ pōt mutuo dare ſine cōſenſu ſocioꝝ. jͣ. eo. l. ſi ſociꝰ. filius viaticum ſibi a patre conceſſum pōt mutuo dare ⁊ in iudicio officio iudicis petere. jͣ. eo. l. cū filius. Et an exigat̉ cōſenſus patris in iudicio ⁊ quid ſi filius ſit minor. Et an ſcolaris habeat domiciliū in loco in quo ē ſtudēs ⁊ ꝙ illd̓ qd̓ ſit ꝑ offm̄ dicat̉ fieri exͣordinario iur̄ ⁊ ꝙ ordinariū ⁊ extraordinariū ꝯcurrunt quando ambo ſunt ex eꝗtate. ¶ Et an monachus poſſit eſſe in iudicio ꝓ capela ſibi ꝯmiſſa. vel ſi ſpoliet̉ capa vel libris ſibi conceſſis diſſenſus in contractu mutui impedit mutuū ꝯſumptōe tamen ſecuta repetit̉. jͣ. l. ſi ego ⁊ bene quis error impediat tranſlatōem dominij. ¶ Quod nume ratio n̄ obliget niſi mediante ꝯſenſu. jͣ. e. l. nō omnis. ⁊ ꝙ actꝰ agen tium nō operat̉ vltra eoꝝ intentōem. ſi ꝓmiſiſti facere domuꝫ ad certum ip̄s ⁊ lapſum eſt tantū tp̄s ꝙ nō poſſes facere an poſſim ſtatim agere ad penā vel ad intereſſe. Quod ꝯſumptio recōciliet liberatōem ⁊ obligatōem pupi. e. l.§. ſi pupillus. nō videt̉ do nare qui nō hꝫ animū ꝙ ꝑpetuo remaneat donatario. nec mutuar qui dat vt ſe ab obligatōe liberet. jͣ. e. l. ſi tibi pecuniā. ⁊ quādo aliquid dat̉ vt reddat̉ cuius ſit dominiū medio tꝑe. Si debitum eſt ꝓ parte liquidū ⁊ ꝓ parte nō ꝯpellit̉ creditor recipere partem liꝗdam. jͣ. e. l. ꝗdam eſtimauerunt. ⁊ an teneat̉ facere de illa parte inſtrumentū ſolutionis. ⁊ an teneat̉ creditor aliaꝫ recipere particula rem ſolutōem. ⁊ an iudex poſſit de vna parte ꝓnunciare ⁊ d̓ alia omittere a tꝑe more vſqꝫ ad ſententiā ꝯdemnat̉ debitor quantiplurimi valuit vinum mutuatū. jͣ. e. l. vinū. qd̓ licitū eſt arguere de iꝑe ad locum ⁊ econtra. ⁊ cuius tꝑis debeat fieri eſtimatio. ⁊ quō pōt ferri ſnīa ſuꝑ eſtimatiōe que nō ē petita. ⁊ quō debeat formarꝭ libellus. ⁊ vſqꝫ ad quod tempus poſſit creſcere eſtimatio. ¶ Si moneta eſt mutata cuius monete debeat fieri ſolutio tam in teſta mentis ꝙͣ in ꝯͣctibus ſi p̄cium rei mee ad te ꝑueniat ex cā lucratiua in ſubſidiū mihi ſuccurrit̉ re ꝑempta. jͣ. eo. l. ſi cum ſeruum. ⁊ an p̄cium ſuccedat loco rei vbi certū ꝓmittit̉ petit̉ certi ꝯditio. jͣ. e. l. ſi quis certum mutuās in refectōe hꝫ actōem realē ⁊ ꝑſonalē priuilegiataꝫ. jͣ. e. l. creditor. ſpāle eſt in milite vt ex ſtipu. pecunie ſue ſibi actio querat̉. jͣ. e. l. ſi pecuniā. quando adminiſtratores ciuitatis ob ligent ciuitatē ꝓ mutuo. jͣ. eo. l. ciuitas. ⁊ an idem in eccleſia ⁊ alijs collegijs. Si creditor accepit pignus minus idoneū. nihilominꝰ agit ꝑſonali actōe. jͣ. e. l. creditor. dn̄s tenetur ex ꝯͣctu inſti. jͣ. eo. l. ſi inſtitor licitum ē debitori pecuniā nundū numeratā reſpuere ⁊ nūdum obligari. jͣ. eo. l. qui pecuniā. Et an idem ſi pecunia erat data ſub vſuris. ⁊ an debitor vſurarius poſſit ante terminū ſoluere inui to creditore ⁊ vltra de exceptōe doli ⁊ non numerate pecunie vbi peto ꝙ nō eſt nec fuit meūi actio. ſtricti iuris veniunt acceſſiones naturales a tꝑe litis ꝯteſtate. jͣ. e. l. cum fundus. Quandoqꝫ ꝯtingit ꝙ ſolutū ꝑ vnū repetit̉ ꝑ aliū ad quē ex poſtfacto apꝑet pertinere negociū. e. l.§. ſeruū tuum imprudens. Et vbi dn̄s agit ex ꝯͣ ctu ſerui tenet̉ ad omnia ac ſi cū ip̄o foret ꝯͣctuꝫ. ſi vero reprobat ꝯͣctum ſerui repetit quicꝗd ſibi abeſt ex eo. Et quis error impediat tranſlatōem dominij ⁊ an expenſe compenſent̉ vel opera ⁊ an petant̉ iure actio. vel tantū retentōis. ⁊ quādo ꝗs liberet̉ cedēdo actio. ⁊ pulcre de materia ꝯpenſatōis ꝙ de meo ad te peruenit equū eſt qd̓ mihi reddat̉. jͣ. e. l. ſi me ⁊ titium in quo differat me um ⁊ mihi debitū. ¶ Officiales perpetui in loco officij poſſunt recipere ⁊ dare mutuo tꝑales no. jͣ. e. l. pͥncipalibus. ⁊. l. ſeq. Qui culpa fecit nomen deterius tenet̉. jͣ. e. l. periculuꝫ. Et an officiales diuidentes adminiſtratōem teneant̉ ꝓ parte an inſolidum debitum puꝝ pōt ſub ꝯditōe nouari. jͣ. e. l. pecuniam. Et an aliud in legato qͣꝫ alio debito. Et an agens ante conditōem exiſtentē amittat ius ſuum vel duplicentur indutie. Et ſi ꝓmittis debitum alij voluntate mea ſub ꝯditōe tacite mihi videris ꝓmittere ſub ꝯtra ria ꝯditione. ꝯditio que eſt de p̄ſenti vel p̄terito nō ſuſpendit. ſed illa ſola que eſt de futuro infra eo. l. cum ad p̄ſens. ¶ Pactuꝫ incōtinenti appoſitū ineſſe videt̉ ⁊ nouam parit actōem ⁊ veterē informat. jͣ. e. l. lecta. Item inducit exceptiōꝫ ⁊ impedit comiti ſtipu latōnem ꝓpter moram ꝯmittendā. ſecus ſi ꝑꝑ moram ꝯmittatur ꝙ domus accipit̉ ꝓ patrimonio et Guido de ſuza. ꝑ ſubtiles ra tiones reprobat determinatōem Pauli iuris cōſulti. ⁊ finaliter Oldra. eam defendit. Et an verbū in auditorio intelligat̉ de ſcolis vel de palatio. ⁊ an doctor in ſcolis poſſet de cauſis cognoſce re. ⁊ an locus ſit apponendus in inſtrumentis. Item doctores ⁊ alij iuris periti poſſunt eē rectores terrarū ⁊ in alijs dignitatibus cum adminiſtratꝭ. ⁊ an rector ciuitatis ſi ſit doctor poſſit legere in ipſa ciuitate. de ſignificato verbi ꝓba qd̓ facit ad. q. banniti capti feſto ſancti Dominici. ⁊ qui hꝫ exceptōem nō dicit̉ eſſe in mora. ⁊ diſpoſitio ſuꝑ principali extendit̉ ad acceſſoria ⁊ an acceſſorium veſtiat principale. ⁊ quādo veniunt vſure in ꝯͣctibus bone fidei ⁊ ſtricti iuris ⁊ quādo debeat ſolui annuū ⁊ mēſtruū. ⁊ an ſententia ferri debeat die ꝑemptorij. ¶ An dicat̉ pactum incōtinenti appoſitum. ⁊ ſi ſtipulor pure poſtea paciſcor ſolum de petendo ſub ꝯditōe vel econ. quid oꝑabit̉ pactum ⁊ quid quādo pͥma ſtipulatio continet certum ⁊ pactū ꝯtinet incertum. ¶ An impetrās mo ratoriā exceptiōem a principe medio tꝑe teneat̉ ad vſuras ⁊ pulcer ſtilus ⁊ modus allegandi in cauſis vt pͥmo omnia nō expri

mant̉ nec reſpondeat̉ allegatōibus partis aduerſe eas preoccupando. ¶ Reuocato mandato ignorantia debitores ſoluentes excuſat ⁊ liberant̉. jͣ. e. l. eius qui in ꝓuincia. ⁊ qui non geſſit vt hr̄s nō tenet̉ fami. her. ſed nego. geſ. ⁊ mutuū nō ꝯtrahit̉ niſi dominiū tranſferat̉ et lꝫ hereditatis nō poſſideat nec poſtqͣꝫ ab alio querit̉ tamen eis tanquā poſſidentibus. ¶ Et an procurator datus ad exigendū poſſet recipere a ſponte ſoluente extra iudiciū. ⁊ an̄ mor te diſſoluat̉ mandatū ⁊ vnum ſingulare quod alibi nō reperitur. vꝫ quot ⁊ ex quibus cauſis nobis acquirit ex re noſtra ꝑ eos qui nobis ſeruiunt bona fide ex eiſdem acquirit̉ hereditati ex re hereditaria ⁊ ꝙ nō pōt eſſe qualitas ſine ſubiecto ⁊ ꝙ nō tꝫ ſentētia lata ꝯͣ mortuū ⁊ ꝙ ſubaudit̉ quon̄ qd̓ facit ꝓ inſtrumentis in qui bus dicit̉ titius filius martini. Si martinus erat mortuus ſubau dit̉ quon̄. ¶ Et an ꝓcura teſtamēti hodie ſit neceſſaria. Et an debitores ſoluentes inſtitori eius ꝯditōe mutata ſint liberati. ⁊ ple ne quādo mandatū morte finiat̉. ⁊ an̄ ꝓceſſus habitus coraꝫ dele gato mortuo delegante ignoranter delegato ⁊ partibus valeat ⁊ quomō acquirat̉ hereditati iacenti. ⁊ circa hoc ſubtiles queſtiones. Si ſtipulor̄ a titio qͣꝫto minus ꝯſequi potero a ſeio quomō ītelligat̉ iſta ſtipulatio. jͣ. eo. l. fi. ¶ Et qui ꝓmittit curare ⁊ facere quomodo teneat̉ eadem. l.§. fi. ⁊cͣ. z ¶ Appellatio de rebus creditis g Ene̓ eſt. de quibus loquit̉ rubrica generalis eſt ⁊ generaliter accipit̉ ex vi verborum ⁊ eorū inter pretatōne ⁊ ex mente p̄toris hoc dicit. ⁊ diuide ẜm Ia. de are. in tres partes. In pͥma iuriſconſultus tangit ordinem iū dicendis. Secundo exponit verbū credendi. Tertio verbum rei. partes patent. ¶ Uel diuide ẜm Ia. butri. in ſex partes. pͥmo iuriſconſultus ꝯmendat queſtionem que ſibi fieri potuit ⁊ debuit vſqꝫ ibi. quoniā igit̉. Secūdo ibi ſoluit queſtionē. vſqꝫ ibi omnes ꝯtractus. Tertio ꝓbat ſolutōem eſſe verā a ſignificatōe verbi cre dere vſqꝫ ibi. nam vt libro quarto ꝓbat ſignificatuꝫ eſſe generale auctoritate celſi ⁊ illa ratōe ſubicit vſqꝫ ibi. naꝫ cuiuſcunqꝫ hoc ꝓ bat ꝑ ratōem neceſſario ꝯcludentem que ſumit̉ quodāmodo ab ethimologia vocabuli vſqꝫ ibi. rei quoqꝫ probat. ſexto probat rubricam eſſe generalē a ſignificatōne verbi rei vſqꝫ in fine. ¶ Et hec lex hꝫ tres lecturas. pͥma ponit̉ in p̓ma ⁊ quarta glo. ſecunda in ſecūda ⁊ quinta. tertia eſt Odoffre. ꝙ Vulpianus hic exponit verba edicti antequā deſcendat ad eius interp̄tatōem. Vel dic ꝙ quandoqꝫ genus ponit̉ ad euidentiorē intellectū talium ſpecieruꝫ ⁊ tunc dꝫ p̄cedere cognitio geneꝝ ẜm phūm ⁊ ꝓbat̉ de iuſti. ⁊ iu re. l. i. in principio. aliquando ponit̉ genus vt augeat ⁊ addat ad ſpecies. ⁊ tūc poſtponit̉ vt in ꝯtrarijs. ⁊ adde qd̓ notat̉ in. d. l. que ſitis.§. penul. de fun. inſtruc. ¶ Caſus facilis eſt ⁊ queſtio talis eſt. quō intelligi debeant verba illa que ſunt in rubrica de rebꝰ creditis vtrum intelligant̉ ſpāliter de mutuo an generaliter de omnibus creditis. Iuris ꝯſultus reſpōdet cōmendans querenteꝫ ꝙ queſtio vtlis eſt ⁊ decidenda antequā ꝑueniat ad nigrū. dicit ergo ꝙ verba illa ſumunt̉ generaliter vt oēs ꝯtractus ꝯprehendat ⁊ hoc ꝓbat̉ ex mente p̄toris qꝛ veriſimile eſt ꝙ p̄tor p̄poſuerit ru bricā ꝯgrueniē nigro. Sed in nigro p̄tor tractat d̓ pluribus ⁊ va rijs ꝯtractibus. ergo videt̉ hec verba aſſumpſiſſe generaliter vt ſic ꝯprehendat omnia de ꝗbus in nigro agit id ꝓbat ex ſignifica to huius verbi credere. Nam vbicūqꝫ ſequimur fidē alterius cre dere enim dicimur ei. Sed in omnibus cōtractibus fidē alterius ſequimur. ergo credere dicimur. ⁊ ſic verbū credere ꝯplectit̉ oēs ꝯtractus. Et hoc idem.ſ. ꝙ verbū credere ſit generale ꝓbat̉ auctoritate Celſi dicentis appellatōem credēdi generalē eſſe vt cō prehendat commodatū ⁊ pignus. ¶ Ultimo idem ꝓbat ex gene ralitate verbi rei qd̓ ſimiliter eſt generale. ex ꝗbus omnibus ꝯclu dit̉ ꝙ rubrica ſit generalis ⁊ verba in ea poſita. hoc dicit. ¶ Lit teram expone. bene eſt.i. bonū eſt. ⁊ iſta eſt vera littera ⁊ cōmunis ſꝫ glo. dicat ꝙ aliqui habent aliter litterā de qua non cures ibi. ad verboꝝ. exponit glo.ſ. iſtoꝝſi certum petat̉. tu dic vt dixi in caſu verborum.ſ. edicti p̄toris. Ibi interp̄tatꝭ.ſ. claram ⁊ lucidam expo ſitōem. verbū enim interpretatōes multas hꝫ ſignificatiōes vt no tat ⁊ dixi.ſ. de origine iuris. l. i. ⁊ in alphabeto ibi ipſius tituli expo nit glo.ſ. de rebus credi. ⁊ bene. vnde hic ti. ſumit̉ ꝓ rubrica lꝫ alijs varijs modis ſumat̉ titulus vt no. ⁊ dixi. C. de peti. heredi. l. cogi ⁊ in alphabeto ibi inſtituīmus.i. facimus ibi ꝯplectit̉.i. ſub ſe ꝯtinet generalitas tituli de rebus creditis. ⁊ hic iunge ⁊ lege ver. nā cuiuſqꝫ rei vbi etiam ꝓbat̉ oēs ꝯtractus ꝯtineri ibi de pignore.i. pignoratitia acti. Ibi mox ꝓut refert ad verbū recepturi. expone mox.i. poſtea. ſed ſi refferas ad verba credere dicimur. expone mox.i. ſtatim. ⁊ de ſignificato huius dictōis mox vide in alphabeto. ibi quid.i. aliquid. ibi rei quoqꝫ de generalitate ⁊ de ſignifica to huius verbi res. ſatis dixi de edēdo. l. ij. ⁊ in alphabeto. ¶ Ex poſita littera colligamus. aliqua notabilia. pͥmo ergo nota ꝙ pre fationibus vtilibus eſt vtendū de quo dixi ſupra de origine iuris l. i. ¶ Secūdo nota ꝙ prius eſt exponenda rubrica qͣꝫ textus. ⁊ ē ratio qꝛ cum euidētialia ⁊ p̄paratoria clarificent ſequētia vt ſupra ad exhi. l. i. ⁊ de interrogatꝭ. actio.l. i. merito dꝫ prius exponi ⁊ declarari. ¶ Item nota ꝙ rubrice ſunt de ſubſtantia ⁊ certis lꝫ arguere ſicut pꝫ etiam. C. ne quis in ſua cauſa iudicet vel ius ſibi di cat ⁊ etiam ob cirographariam pecuniam pignus retineri poſſe. ⁊ in multis alijs relictis de hoc no. per iohānem an. ⁊ Guilielmū duran̄. in ꝓhemio libro ſexto circa finem. ⁊ per Archidi. xx. diſt. quis neſciat in fine ⁊ hoc ē verū niſi cōtradiceret textui qꝛ tūc iextui ſtaremꝰ. maxime tanqͣꝫ poſteriori vt dixi dicta rub. C. ob ciro. pecuni. ⁊ ſepe allegat̉ per doc. ꝓ dictis in rubro ⁊ nigro ⁊ vide in ſpeculo. de diſpu. ⁊ alleg.§. fi. ver. vltimo. ¶ Et facit etiā ad rubricas ſtatutoꝝ que qn̄qꝫ ſunt largiores quādoqꝫ ſtrictiores qͣꝫ ip ſa ſtatuta. ¶ Iteꝫ nota ꝙ p̄tor ſub vna ſola rubrica ſeu ſub vno ſolo edicto cōplectit̉ oēs cōtractus lꝫ poſtea ſubſequēter ſingulariter de eis tractet. Illud eniꝫ dicit̉ genus ⁊ generale qd̓ rep̄ſenta tur in qualꝫ ſua ſpē vt. jͣ. de leg. iij. l. ſi quid earū.§. interemp. verbuꝫ igitur credendi cum rep̄ſentet̉ in omnibꝰ ꝯtractibꝰ vt hic in littera patet ſequit̉ ꝙ eſt genus ⁊ generale ⁊ iō preto pͣmittit. nō vt ſpāle huius tituli tantū ſi certūpetat̉. ſed vt generale ad iſtuꝫ ⁊ ad alios ſequētes. ¶ Iteꝫ no. ꝙ ar. ab auctoritate eſt validū hic eniꝫ argui tur ab auctoritate celſi ⁊ ꝓ hoc. sͣ. d̓ ſta. ho. l. ſeptimo mēſe. Sed in cōtrariū videt̉. sͣ. de re. di. l. in. tantū.§. fi. vbi de hoc in gl. ſo. dicūt quidā ꝙ ar. ab auctoritatē eſt probabile vt in primis. l. ſed non neceſſariū vt in ẜis. ¶ Tu dic ẜm Ia. bu. ꝙ ar. ſumit̉ ab auctoritate ſimplicis doc. qui nō habet auctoritateꝫ. l. cōdēde. ⁊ tunc ē probabile nō neceſſariū vt dictū eſt. ⁊ no. C. de le. l. i. ꝙ interp̄tatio doctoruꝫ eſt probabilis ⁊ nō neceſſaria ſi aūt ſumit̉ ab auctoritate illius qui hꝫ auctoritateꝫ legis cōdende ſicut iuriſcōſulti tūc eſt neceſſariū vt hic nec ab eo licet recedere vt inſti. d̓ iure naturali.§. reſponſa prudentū. ⁊ de hoc ſatis dixi. d. l. ſeptimo menſe. ⁊ in alpha beto dictiōe arguit̉ ab extraneo vel auctoritate. ⁊ ad hoc. jͣ. de dānō infec. l. damni infectiſtip. ꝑtinet. ¶ Item nota ꝙ preponenda ſunt generalia poſtea ſpālia ſicut pꝫ hic. ⁊ sͣ. de in inte. reſti. l. i. ⁊ de ſeruitꝭ. ti. generali. poſtea ponunt̉ ſpecialia qn̄qꝫ ſit ecōtra. sͣ. ad. l. acquiliā. l. ſi ſeruus ſeruū.§. inquit lex. ⁊ sͣ. ſiꝗs cau. l. ſed ⁊ ſiꝗs.§. q̄ſitū vbi d̓ hoc no. ⁊ dixi ꝙ facit ad ꝯficiēda īſtrumēta q̄ forma ſit vtilior vtruꝫ pridē ponere generalia poſtea ſpālia an ecōtra. Gui. de ſu. dicit ꝙ melius eſt ponere ſpecialia. allegat de ſuppel. le. l. legata ſcd̓o reſpōſo ⁊ qꝛ ſpecialia generalibꝰ inſunt de le. iij. l. vx.§. feliciſſimo ex qui ca. ma. l. ſꝫ ⁊ ſi ꝑ pretorē de alimentis lega. l. allimē ta.§. baſilice ⁊ defun. inſtruc. l. queſitū.§. fi. ſꝫ ꝙ nō referat precedat genus vel ſpēs. ⁊ videtur ſentire di. extra de regulis iuris. c. generi vbi tenet ꝙ ſiue genus p̄cedat ſiue ſequat̉ ſemper derogat generi. de hoc dixi. d. l. ſi queſituꝫ.§. ſi funduꝫ de fundo inſtruc. ⁊ de verb. ob. l. doli clauſula.i. rn̄ſo. ¶ Iteꝫ nota ꝙ ꝓpria ſignificatio verbi accipiēda eſt ⁊ ſequēda eſt ſicut fecit iuriſcōſultus. ⁊ pro hoc de le. iij. l. nō aliter vbi de hoc ⁊ de au. ⁊ ar. l. plaucius ⁊ de hoc niſi ta ſis ꝓpria ſignificatio cōtradiceret voluntati teſtatoris vt. d. l. non aliter vel induceret prauū ſenſuꝫ. C. d̓ inoffi. teſt. l. fratres. ⁊ ad hoc infra locati. l. ſi vno.§. ſed ſi verbis donatiōis vbi de hoc eſt ergo dare propriū ſignificatū verbi. iteꝫ eſt dare verbi intei pretatiōeꝫ qn̄ obſcuritas eſt in verbo vt. jͣ. de ſupe. le. l. labeo ⁊ d̓ interp̄tatione vide in alphabeto. ¶ Iteꝫ eſt decl̓o que differt ab interpreta. quia nihil noui adit. vi. l. ſicuti ſi ſer. ven.§. ſꝫ ſi q̄rat̉. ⁊ de teſta. l. heredes palaꝫ.§. ſed ſi notā vbi de hoc. ¶ Et predicta faciunt an ſtatutarij poſſunt interpretari vel declarare ſtatuta iudices ſiniās ſuas. ⁊ arbitri arbitramēta. de quo vide in ſingulis caſibꝰ ⁊ max. in ſpeculo de arbi.§. fi. ¶ Itē noͣ. hic ꝙ titulus ſumit̉ ꝓ rubrica ſumit̉ ⁊ mul tis alijs modis. vt in alphabeto ⁊ ꝙ no. in aūt. de eccle. ti. ſuꝑ rubri

Si certum petatur. ca. ¶ Et ꝙ ſufficiat allegare libruꝫ vel titulū. in iure noſtro facit hec. l. ⁊ bene in aūt de nō eligēdo ſcd̓o nuben.§. nequaqͣꝫ igit̉. ⁊. jͣ. re. amo. l. ideꝫ labeo. C. ad. l. fal. aūt. ſed cū teſtator. ⁊ sͣ. d̓ poſtu. l. i. §. fi. ⁊ ibi de hic ⁊ ad hoc. C. ne fideiuſſ. doc. dent̉ in rubrica īmo quid plus ſufficit allegare dicit ita lex vel canon. etiā nō allegādo libruꝫ vel tituluꝫ. de quo vide in ſpecu. de diſpu. ⁊ allega.§. poro ver. in ſuīa no. Iteꝫ nota ꝙ verbuꝫ rei eſt generale ⁊ cōplectit̉ oēs res corporales ⁊ incorporabiles mobiles ⁊ immobiles ad hoc. jͣ. d̓liberoꝝ ſi. l. rei appellatio vbi de hoc ſic ⁊ appellatiōe bonoꝝ vt eo. ti. l. bonoꝝ. l. cū eoruꝫ ⁊ de multis ſignificatis huiꝰ dictiōis res dixi. C. de eden. l. ij. ⁊ plenius in alphabeto. ¶ Expeditis textua libus ⁊ notabilibꝰ. opponamꝰ ⁊ queramꝰ ⁊ aliqua ar. colligamus. ¶ Oppono prīo ad pͥn. l. qd̓ cōcedit ⁊ dicit vtile eē vti prefat. qꝛ immo debet̉ reſecari vt in prīa cōſtit. C.§. quibus. dic vi. sͣ. dixi qd̓ veruꝫ eſt de ſuꝑfluis. ſed vtiles ꝯcedūtur vt hic ⁊. d. l. i. sͣ. d̓ ori. iur. vbi plene dixi. ¶ Item op. ad ver. quoniā ꝙ ſub hoc ti. pretor nō cōplectatur varios ꝯͣctus immo ſolū de mutuo. vt. jͣ. e. l. ij.§. mutui. ⁊.§. appellata ⁊ per totum. ti. ſo. vt in glo. que eſt ſuꝑ verbo varios que exponit ſub hoc titulo. ideꝫ ſub hoc tractatu generali de rebus creditis qd̓ cōplectat̉ omnes cōtractus licet in iſto ſpāli titulo tractet̉ ſoluꝫ de mutuo ⁊ hic ēt iudicant ſeq̄ntia q̄dicūt ꝙ tra ctani de commodato ⁊ pignoratitia actione. ¶ Iteꝫ op. ad ideꝫ ꝙ nō cōprehendat omnes ꝯcius qꝛ ſtip. eſt cōtractus. vt. C. ad me cauſa ſi donatꝭ. ⁊ fideiuſſio vt. jͣ. de fideiuſ. ꝑ totuꝫ ⁊ tantū non ſunt ſub iſto tractatu. ſo. dicūt quidā ꝙ loquit̉ ſoluꝫ de his que re vel cōſenſu cōtrahunt̉ nō de his que verbis. alij dicunt ꝙ de ſideiuſſoria ſub iſto tractatu hꝫ. jͣ. man. ſed nō eſt veruꝫ qꝛ ibi nō tractatur de obligatione que orttur inter creditorē ⁊ fideiuſſor. ſꝫ de ea que oritur inter principaleꝫ. ⁊ fideiuſſorē. ꝙ nō eſt veruꝫ. vt. eo. ti. l. roga tus. l. qui negocia. ⁊. l. ſeruū ticij. ⁊ pluribꝰ alijs. l. eo. ti. alij dicūt ꝙ hic loquit̉ de cōtractibus ꝓprie in quibus vltro citroqꝫ oritur ob ligatio. vt. jͣ. de ver. ſi. l. labeo. ſꝫ cōtractus ſtipulatio ius. nō eſt proprie cōtractus. naꝫ obligatio verbis. jͣ. de ac. ⁊ ob. l. i.§. verbis iteꝫ obligatur alieno noīe nō ſuo nō ob. l. blanditꝰ. C. de fideiuſſoribꝰ quia ibi v̓bū cōtractꝰ ſumit̉ vxoribꝰ īproprie vel dic breuius ⁊ verius ad ſolutiōeꝫ cōtrarij ꝙ hic nō dic littera. ꝙ ſub hoc tractatu tractet̉ de oībꝰ ſꝫ de multis ad varios ꝯͣctꝰ ꝑtinētibꝰ vt in littera patet ⁊ ideo n̄ ē ꝯͣ ſi ꝯͣctus. fideiuſ. ⁊ ſtip. ſub eo n̄ ꝯtineat̉. Sed ꝯͣ hoc eſt quia littera dicit omnes.n. cōtractus ⁊c̄. ⁊ ideo dicit ꝙ generalitas verbi crediti bene cōplectit̉ omnes cōtractus. ſꝫ non ꝑ hoc ſequitur qꝛ in parteʸ oībus contractibus tractet̉. ¶ Ex predictis format̉ ⁊ ſoluit̉ queſtio talis. ſtatuto cauet̉ ꝙ nullus debitor vendat. res ſuas immobiles vel poſſit cōducere publica vectigalia vel admitti ad officia cōis. nūꝗd ſub iſta ꝓhibitiōe ſtatuti continet̉ fideiuſ. ⁊ dubiō qōis ē vꝝ fidiuſ. dicat̉ d̓bitor. Et pͥmo vr̄. ꝙ nō cum n̄ ſit obligatus ſuo nomīe ar. sͣ. de his ꝗ no. in fa. l. furti.§. ſiquis alieno. ⁊ per hoc de ritu. nup. l. ſiquis tut.§. i. ⁊ de executio. tuto. l. ſpadonem.§. ſiquis ciuitatis princeps ⁊ videtur caſu. C. a quibus munere ⁊ preſtatōne excuſant̉ bijꝗ poſt impletā militiaꝫ vel aduocatꝭ. ⁊c̄. lib. x. l. vnica. ibi ſuo nomine vectigala fiſco cōdu cunt ⁊c̄. ¶ Pe. diſtinguit dicens ꝙ mens ſtatuti eſt ꝙ iō debi tor ꝓhibeat̉ qꝛ reputat̉ minus idoneus. jͣ. de iure dotꝭ. l. mulier. vn de dicit aut fideiuſſor eſt talis qui nō eſt habiturus regreſſum cō tra principalē vi qꝛ interceſſit animo donandi ⁊ planum eſt ꝙ tūc eſt debitor ⁊ reputat̉ pauperior vt. sͣ. de pactis. l. qd̓ dicit̉. ⁊ iō continet̉ ſub ꝓhibitōe ſtatuti. aut eſt habiturꝰ regreſſum ⁊ tunc aut pͥn cipalis eſt nō ſoluendo. ⁊ tunc idem qꝛ debitor eſt. ar. sͣ. de dolo. l. nam is. ⁊ ꝓ hoc. jͣ. de le. i. l. ſi cui in fi. aut eſt ſoluendo principalis. ⁊ tunc nō intelligat̉ debitor qꝛ nō pauperior vt. C. de fideiuſſ. aūt. p̄ſente. ¶ Guiliel. de cu. ⁊ cōiter alij doc. tenent indiſtincte ꝙ fideiuſſor debitor intelligat̉ ⁊ ꝯtineat̉ ſub ꝓhibitōe ſtatuti. pro hoc d. l. blanditus. C. de fideiuſ. jͣ. de tuto. ⁊ cura. dan. ab his. l. romanus. ⁊ qꝛ debitor eſt a quo inuito pōt retorqueri. jͣ. de ver. ſigni. l. d̓ bitor. ⁊ de lega. iij. l. fideicō.§. ſi rem. Sed a fideiuſſo. mutuo pōt extorqueri ergo ⁊c̄. ¶ Et pōt in mora conſtitui. vt. jͣ. de ver. obli. l. moram. ⁊ ad hoc etiam facit de verbo. ſignifi. l. creditores. ⁊ ad treb l. ſi res aliena.§. fi. Nō ob. l. ſiquis tutor.§. fi. de ritu nuptꝭ. qꝛ ibi nō ꝓhibet̉ ratōe debiti ſed tutele vt eo. ti. l. nō ſolum.§. ſi puelle alias ſi pupille. Eodem mō nō ob. l. ſpadonē.§. ſi ciuitas. quia nec ibi ratōe debiti ꝓhibet̉ ſed per officiū. ¶ Non ob. l. vnica a ꝗbus muneribus libro. x. que multū videt̉ obſtare qꝛ ibi excuſaba tur ab onere qd̓ voluntarie ſubſtinebat vnde poterat illi oneri renūtiare qn̄cunqꝫ volebat. Nō ſic eſt in fideiuſſo. vnde dicenduꝫ eſt fideiuſſorē indiſtincte ſub ꝓhibitōe ſtatuti ꝯtineri. Guil. de cu neo Andre. ⁊ alij. ¶ Item oppo. ad id qd̓ dicit̉ in littera ꝙ ſub iſto tractatu ꝯtinet̉ de pignore qꝛ hoc nō eſt veꝝ. immo liber de pigno. eſt ꝑs ⁊ tractat̉ ab iſto ſeperatus. So. vt glo. que exponit de pignore.i. ⁊ pignoratitia actōne. Nam in pignore due oriuntur actōes. vna que eſt realis ex qua querit̉ ius creditori in pignore. ⁊ de iſta nō tractat̉ ſub iſto titu. ſed ſub titu. de pigno. Secūda ē ꝑſonalis.ſ. pignoratitia de qua ſub hoc titulo tractat̉. jͣ. de pignora. actio. ⁊ hec eſt duplex. vna directa que cōpetit debitori ꝯtra creditorem ꝓ pignore recuꝑando ſoluio debito. vt. jͣ. de pigno. actō. l. ſi rem.§. omnis. ⁊ alia que competit creditori ꝯͣ debitorē vt. e. ti. l. tutor.§. ꝯͣria. ⁊ vtrāqꝫ eſt ꝑſonalis. vt. C. de diſtractio. pigno. l. fi. ¶ Item oppo. ꝙ appellatio crediti nō ſit generalis ſed intelliga tur ſolum de mutuo vt. C. ſi aduer. credi. l. i. vbi de hoc. Solu. vt in glo. qꝛ regulariter ⁊ generaliter de omni credito intelligit̉ quā doqꝫ reſtringit̉ vt in ꝯͣrio. ⁊ facit ad ſtatutum quo cauet̉ ꝙ credi tores nō poſſunt experiri vltra certū tp̄s. vtrum intelligat de om nibus creditoribus vel ſolū de mutuo. ⁊ dicendū eſt ꝙ de omnibus vt hic ⁊ in concor. in glo. notatis. ¶ Ultimo oppo. ad vltimam ꝑtem que dicit ꝙ rei appellatio generalis eſt ꝯͣ. sͣ. de rei vē di. l. ſi rem. vbi appellatio rei nō genus ſed ſpēm ſignificat. Solu. vt in glo. ⁊ expone. So. ergo ẜm Di. qd̓ ibi loquit̉ quantū ad tra ctatū rei ven. qui hꝫ locum in ſpēbus que vendicari poſſunt ⁊ que in dominio noſtro ſunt. vt eo. titu. l. in rem actio. ⁊ de auro ⁊ arg. l ꝗn̄tꝭ.§. argento. hic quoad tractū ꝑſonaliū actionū. ⁊ ita exponit Di. jͣ. de verbo. ſigni. l. credi. ¶ Uel dic plenius ẜm Pe. ⁊ ali os ꝙ verbuꝫ rei de ſui ſignificato generale eſt in ꝯͣctibus ⁊ alijs ſed in iudicio ⁊ libello in quo res petit̉. oportet ꝙ ſpāliter ⁊ cū cir cūſtantijs exprimat̉. ⁊ ita loquit̉. l. ꝯͣria ſi in rem. ⁊. jͣ. de iniurijs. l. pretor edixit. ¶ Item noͣ. de ſignificato huius dictōnis mox. ꝙ quandoqꝫ ſumit.i. incōtinenti qn̄qꝫ.i. poſtea vt dixi in expoſitōne tex. ⁊ dicā ad glo. ¶ Nam facit ad qōnem de facto ꝯtinebatur in quodā teſtō nūcupatiuo ꝙ titius pͥmo inſtituit ſeium. mox ſem proniū. ſempronius dicebat inſtitutū ex interuallo ⁊ ita ſolus debebat ſuccedere. ſeius dicebat eos incōtinenti ⁊ inſimul inſtitutos ⁊ debere ſimul ſuccedere qd̓ ex interuallo facit. C. de ad. tuto. l. tu tores. vbi dictio mox denotat interuallū. ¶ In ꝯrium ꝙ incontinenti. jͣ. de verbo. ob. l. i.§. i. ⁊ qꝛ fauore vltime voluntatis interp̄tari debemus potius ꝙ ambo ſint heredes qͣꝫ ꝙ vnus tantū. vt infra de re. dubi. l. quotiens. ⁊ hanc ſequit̉ Ci. ⁊ alij ⁊ vera credo. ¶ Item quero an legatarius vel ille cui ex delicto tenet̉ aliquis vel cui ſunt ceſſa iura ſit creditor. videt̉ ꝙ nō qꝛ nō ſequit̉ fidē ali cuius qd̓ videtur exigere littera iſta. ¶ In ꝯtrariūqꝛ creditor di citur reſpectu debitoris ⁊ creditor dicit̉ qui pōt ab inuito extorque re ⁊ debitor a quo inuito pōt extorqueri. jͣ. de ver. lig. l. creditor appellatōe. ⁊. l. debitor. ⁊ dixi de hoc. d. l. creditores ⁊ ꝓ eo qui hꝫ inra ceſſa. ꝙ ſit creditor. facii. C. de dona. l. ij. Nec ob. ethimologia vocabuli qꝛ ab ipſa recedit̉ ꝑꝑ cōem vſum loquēdi. ⁊ ſic eſt argu. ꝙ ſi ſtatuto caueat̉ ꝙ creditor poſſit facere detineri debitorem ꝙ ſſti poſſunt tanquā creditores. ¶ Itē quero an dicat̉ creditor ille qui in diē reciꝑe dꝫ ⁊ dic vt. d. l. credit̉. ⁊ de actio. ⁊ ob. l. is cui. ¶ Uel dic ꝙ qn̄ aliꝗs mutuat recepturus incōtinēti hoc exp̄ſſo ⁊ iſte ꝓprie nō dr̄ creditor vt. jͣ. de pig. actꝭ. l. ſi quaſi. ſi aūt pure mutuauit ⁊ hoc videt̉ exp̄ſſum qd̓ ſtatim redderetur tūc quia cuꝫ aliqua dilatōe debitor tenet̉ vt infra de ꝯſtitu. pecu. l. ꝓmiſſor. dr̄ creditor vt hic. ¶ Aliquādo ē creditor in diē. ⁊ tunc dr̄ creditor quoad actio. ⁊ obligationē lꝫ exactio differat̉. vt. jͣ. de verbo. ſig. l. cedere diem. vbi de hoc. ¶ Aliquādo eſt creditor ſub ꝯditōne ⁊ tunc nō ē vere creditor qꝛ nō actio vel obligatio. ē tamē creditolargiſſime ſumēdo qꝛ ſequitur fidem alterius vt hic. ⁊. d. l. credito res. ¶ Aliqn̄ creditor purus dat dilatōem debitori ⁊ tūc etiā dr̄ creditor vt hic. ⁊. d. l. creditores. ⁊ vide in alphabeto. In gl. alias ẜꝫ pi. lr̄aꝫ ibi aduerbialiter immo nominaliter nā hec dictio herile eſt nomen ⁊ ſi poneretur aduerbialiter exponeretur here.i. heriliter ibi erant verba tex. hec verba ⁊ clara ibi.ſ. ꝙ doctor poſſet. l. inter pretari Albricus de roſate.

Si certum petatur. ¶ Diuide totam Utuum damus. iin. vi panes. in pri ma dicitur ad ꝗd contrahit̉ obligatio mutui. In ſe cunda que ē ibi mutui datio in quibꝰ rebus conſiſtat mutuū. vſqꝫ ibi appellata in tertia vnde ſit appellatū mutuuꝫ. vſqꝫ ibi creditū. ibi quarta in qua ponitur in quo differt mutuū a credito vſqꝫ ibi in mutui dactiōe ibi quinta a quo mutuū cōtrahit̉ vſqꝫ ibi verbis ibi ſexta an verbis mutuū cōtrahat̉. ¶ Modo cā explicemꝰ ꝑ partes ⁊ pͥmo vſqꝫ ad.§. appellata breuit̓ hoc dicit. mu tuuꝫ cōtrahitur vt nō ipſuꝫ qd̓ mutuat̉ reddat̉ ſed aliud in eodeꝫ genere alias trāſiret in aliū ꝯtractuꝫ. ⁊ cōſiſtit mutuū in his que nu mero pōdere menſura ne ꝯſiſtunt. ⁊ rōes. aſſignat. ¶ Et diuide ni duas ꝑtes principales in pͥma ponit verā mutui ſubſtāuā ⁊ illaꝫ iprobat. ſcd̓o ponit in quibus rebꝰ cōſiſtit mutuū. ⁊ qꝛ in illis tantū rōem ⁊ ratiōis ratiōeꝫ aſſignat ſecūda ibi mutui datio. mutuū da mus.i. mutuū eſt cū damus ibi recepturi quo ad ꝓpoſituꝫ vt. jͣ. e. l. ſi tibi pecuniaꝫ. ¶ Primo no. ꝙ mutuū damus recepturi non eadeꝫ ſpēm ſed aliaꝫ in eodē genere vt inſti. qui. mo. re. con. ob in prin. ſi eniꝫ recepit eandē ſpēm non eſſet mutuū. ſꝫ alius cōtractus ⁊ ſi reciꝑemus nō eiuſdē generis nō eēt mutuū ſed alia ꝯuētio. vn̄ mutuū cōtrahit̉ ad taniūdeꝫ eiuſdē generis ⁊ qualitatis. vt. jͣ. eo. l. cū quid. Iteꝫ noͣ. ꝙ mutuū cōſiſtit in rebꝰ cōſiſtentibꝰ pondere nu mero vel menſura. ⁊ ratio eſt. qꝛ earū datiōe poſſunt ire in creditū ꝙ expone.i. mutuū qꝛ alias rō nō eſſet neceſſaria. Naꝫ creditum eſt genus. vt. sͣ. l. prox. ⁊ nō infert neceſſario ſuā ſpēm nō eniꝫ ſeꝗttur animal ē ergo homo ſic nō ſequit̉ creditū ergo mutuū. ¶ Itē nō. ꝙ res que cōſiſtunt pondere numero vel menſura in ſuo gene re recipiūt functiōeꝫ ꝓ alia.i. omnimodā ſimilitudinē vt ſtichū ꝓ pamphilo. ſecus in his que cōſiſtāt pondere ⁊ mēſura qꝛ. x. ſoldi vi ce alioruꝫ deceꝫ fungunt̉ ⁊ ſic de alijs que cōſtani pondere ⁊ mēſura. vt. jͣ. eo. l. certū in fi. Et iuriſcōſultꝰ hic vtit̉ ar. a cōſequēti deſtructo cōſequēs eſt qꝛ functionē recipiūt quo cōſequēti deſtructo ſ. ꝙ res nō recipiat functionē deſtruitur an̄s ⁊ pͥncipale.ſ. mutuū. iſto etiā ar. vtitur imꝑator. C. de fur. l. apud antiquos. ⁊ sͣ. de pub litia. l. ſi ego.§. partus ⁊ plene dixi in alphabeto dictione arg. v. a cōſeqenti deſtructo. ¶ Ultimo noͣ. ꝙ aliud ꝓ alio inuito creditore ſolui nō poteſt. ¶ Op. qꝛ tex. videt̉ cōcedere ꝙ in ſpēbus cōſiſtat mutuū. cū dicit nō eandē ſpēm ꝙ falſuꝫ eſt. vt. jͣ. ver. mutui datio ſo. vt in glo. quia improprie ponit̉ ſpecies ꝓ indiuiduo. naꝫ ẜm porphiriū ⁊ dialeticos genus eſt qd̓ p̄dicatur de pluribꝰ differentibus ſpē. ſpecies noͣ. eſt quepredicat̉ de pluribus differentibs numero. Naꝫ anim al eſt genus ꝙ predicat̉ de homine ⁊ alijs ani malibus. homo eſt ſpēs. ⁊ p̄dicat̉ de petro martino ⁊ alijs. ſꝫ nos iuriſte accipimus genus illud qd̓ dicūt ſpēm ⁊ ſpēm accipimꝰ illd̓ qd̓ ipſi dicunt indiuiduū de hoc no. sͣ. d̓ iuſti. ⁊ iure. l. i.§. huius ſtudij in glo. ⁊. jͣ. de le. i. l. legato ⁊ in alphabeto dictiōe genus dic ergo ꝙ mutuū datur vt nō ideꝫ recipiatur numero ſed ſpecie. Nam ſi mutuo frumentū nō poſſet reddere panicū qꝛ nō eſſettūc mutuū ¶ Iteꝫ op. aſſumēdo quatuor caſus ſic aut dꝫ ideꝫ redere nec ē tranſlatuꝫ dominiū ⁊ tūc nō eſt mutuū ſꝫ cōmmodatū vel depoſituꝫ vt hic aūt ſint trāſlatū dn̄iū ⁊ ē ꝯͣctꝰ innoīatꝰ aūt debꝫ reſtitui aliud in genere ⁊ in ſpē ⁊ non ē mutuū ſꝫ ꝯͣctus innominatus. aut dꝫ īedi aliud in ſpēin eodē tamē genere. ⁊ tunc ē mutuum vt hic. ¶ Oppo. ad primū mēbrum ꝙ lꝫ nō ſit tranſlatū dominiū. non ſit cōmmodatū vel depoſitū ſꝫ contractus innominatus exquo ori tur actio p̄ſcrip. ver. vt infra de p̄ſcrip. ver. l. ſi gratuitā. ⁊ alie. ll. vi dētur dicere ꝙ ſit p̄carium vt infra d̓ p̄cario ꝑ totum. So. eo. ca ſu quo dominiū nō tranſfert̉ eadem res reddi dꝫ. aut res fuit cōceſſa ad certum vſum ⁊ determinatū. tunc eſt commodatū vt infra comodati. l. in cōmodato. Si ad vſum indeterminatū p̄cariū eſt vt infra de p̄cario ꝑ totum ſi ſine aliqua poteſtate vtēdi ē depoſi tum. ſi aūt dubitat̉ eſt ꝯtractus innominatus vi. d. l. ſi gratuitam. ¶ Oppo. ꝙ ſi trado dominiū rei vt ſtatim recipiam nō videtur tranſlatum infra de ſolu. l. qui ſit. Solu. glo. jͣ. e. l. ſi tibi pecuniā di cit ꝙ nō tranſiuit de rigore ſed de equitate ſic que p̄ualet. Iaco. d̓ are. dicit aut do aliquid cum media ptāte vtēdi. ⁊ tūc bene tranſfertur dominiū vt infra ſolu. matri. l. ſi ſeruus dotalis. Si autem do ſine aliqua ptāte vtendi ſed ſtatim volo mihi reddi tūc aut nō eram obligatus ei ꝗ mihi dꝫ reddere ⁊ dominiū nō tranſfertur. v. d. l. qui ſic. ⁊ de donatꝭ. l. qui id quod. ſi autē erā ſibi obligatus tunc tranſfert̉ dominiū vt. d. l. ſi t. bi. jͣ. eo. ⁊ tunc poſſet vendicare locum ſolutio glo. ꝙ de eꝗtate tranſit de rigore nō. ¶ Iteꝫ oppo. ẜm Andre. hic dicit̉ ꝙ mutuū petit̉ idem in genere non in ſpē ꝓ mutuo datur certi ꝯditio generalis vt. jͣ. eo. l. certi conditio. ſed qd̓ eſt in genere ē incertum. vt infra ad. l. falci. l. in ratōe.§. incerte. ergo cerūꝯditio non datur. Solu. dicit ꝙ ē quedam incertitudo reſpectu petitōis vt in contrario que nō ē hic. ſed reſpettu ſolutio nis vt hic. ¶ Ad ver. mutui datio ī fi. vbi dr̄ ꝙ Mutui datio. auis ꝑ alioīuito creditore ſolui n̄ pt̄ ꝙ expōe.i. eſtīatio ꝓ re. al̓ deſtrueret̉ tota iſta materia. ¶ Op. glo. multis modis ⁊ de multis. l. vbi aliud ꝓ alio ſoluit̉ creditori inui to. Sunt ⁊ alij caſus vltra numeratos in glo. in ꝗbus ſoluit̉ alid̓ ꝓ alio. vt infra de actio. emp. l. i. vbi ſi res vendita viro tradit̉ ſol uitur intereſſe eſt ⁊ aliud infra de vſufruc. lega. l. fundi irebatitia ni ⁊ in quibuſdam alijs caſibus ibi in glo. notatis. ⁊ infra de lega. pͥmo. l. nō amplius.§. fi. vbi de hoc ſatis dixi. ¶ Eſt ⁊ alius pul cer caſus in tributis ſoluendis vbi ſiquis nō hꝫ aurum pōt ſoluere argentum equiualēs. C. de ponderatꝭ. auri. l. i. ⁊ de ſuſcep. ⁊ ar char̄. l. quotiens libro. x. ⁊ alios forte caſus curioſus lector poterit inuenire. ¶ Ad quoꝝ ſolu. dicit glo. ẜm Io. aut debet̉ ſpēs aut quantitas. pͥmo caſu regulariter ſolui non pōt aliud ꝓ alio. ſcd̓o ſic. ⁊ ita ẜm Io. hic loquit̉ in ſpē debita. ſed iſte non ē bonus intel lectus qꝛ etiam hic loquit̉ in quātitate vbi aliud ꝓ alio ſolui non pōt. vt. C. de ſolutio. l. eum a quo. vbi de hoc no. ⁊ dixi niſi ſaluā do Io. intelligas ꝙ in quātitatibus vnū ꝓ alio pōt ſolui quādo in eodē genere qualitatis ſeu bonitatis. qꝛ tunc nō aliud ſed idem ſolui videt̉ ꝓpter functōem quā recipiunt. Sed ꝑ hoc nō ē plene reſponſum ad ꝯtraria. glo. videt̉ hic ſentire ꝙ regula ſit ꝙ aliud ꝓ alio ſolui nō poſſit ⁊ in caſibus vbi inuenit̉ ꝯtrarium ſit ſpāle ⁊ ratōem ſpālitatis aſſignat que tendunt ꝙ hoc eſt ratōe neceſſita tis. qꝛ res debita nō pōt ſolui. vel fauore perſone eccl̓e vel vltime volūtatis. Sed iſta ſolutio nō plene tollit omnia ꝯtraria. vn̄ moderniores doc. ad ſolutōem omniūqueſtionū ⁊ ꝯtrarioꝝ diſtinguūt aūt in obligatōe eſt factū aut rem tradi aut rem dari aut reꝫ reddi. ſi factum eſt in obligatōe aut meꝝ aut mixtum. ſi factum ē merum. aut vult factū ꝓ facto ⁊ non pōt. vt. l. inter artifices infra deſolutio. l. qui res.§. mihi rome. ⁊. C. de cadu. tol. l. i.§. ſinauteꝫ vbi de hoc. habita tamen differētia vtrum ſit electa induſtria cer te ꝑſone an nō. ⁊ ibi dixi. ⁊ nō ēt infra de noui ope. nunt. l. ſtipulatio.§. ſine. ¶ Aut p̄ſtat̉ intereſſe ꝓ facto. tūc nota regulā ⁊ exce ptōem vt no. infra de regu. iur. l. ſiquis ab alio.§. fi. ⁊ sͣ. de ꝓcu. l. ſed ⁊ hoc.§. defendere. ⁊ vtrobiqꝫ no. ⁊ dixi. ⁊ no. ꝑ Di. ⁊ alios de verbo. obliga. l. ſtipulatōes nō diuidunt̉.§. celſus. aut econtra vult ſoluere factum ꝓ intereſſe ⁊ tunc recurre ad materiā. l. ſi inſu lam de verbo. obliga. Si eſt obligatio ad faciū mixtum iūc recur re ad ea que no. ⁊ dixi infra de actio. emp. l. i. ⁊. C. eo. l. ſi traditio. Secundo caſu quādo eſt ad tradendū tunc aut pōt tradere ⁊ nō audit̉ volens aliud dare. vt. d. l. i. infra de actio. emp. ⁊. l. ſi traditō ẜm cōem ⁊ veram opi. ⁊ ꝓ hoc infra de ꝯditio. indebi. l. qd̓ indebitū. ¶ Aut nō pōt qꝛ nō hꝫ tūc pōt ſoluere aliud. ſed quantū de beat ſoluere reffert qꝛ aūt dolo vel culpa eius non pōt ⁊ tenet̉ ad verum p̄cium aūt ſiue dolo ⁊ culpa ⁊ tūc in eo qd̓ ſibi adeſt. vt in fra de conditio. indebi. l. in ſuam.§. penul. ⁊. l. ſi nō ſortem.§. liber. tus. ¶ Tertio caſu principali quādo in obligatōe ē dari. aut eſt obligatio ad datōem mercis aut generis aūt ſpēi aūt quantitatꝭ. Si ad datōem mercis hꝫ locum infra. l. ꝓxi. ⁊ infra eo. l. vinum. ⁊ de triticaria. l. in hac. ſi ad datōem generis aut nō ē repoſituꝫ in certa ſpē. ⁊ tunc aliud ꝓ alio ſolui pōt. vt. d. l. non amplius.§. fi. ⁊ de auro ⁊ argen. lega. l. i. vbi de hoc dixi. ⁊. l. cum certū. aut ē repo ſitum in certa ſpē. ⁊ tūc aliud ꝓ alio ſolui nō pōt infra deſolutio. l. paulus. Qd̓ facit ad queſtionē quā notaui de lega i. l. talis ſcri ptura quā videas ſi obligatus ē ad datōem ſpēi. tunc aut ex ꝯtra ctu innominato ⁊ aliud ꝓ alio ſolui pōt. qꝛ intereſſe ſuccedit loco obligatōis. vt infra de p̄ſcrip. ver. l. naturalis ſi ex ꝯͣctu nominato tūc aut vult dare ſpem ꝓ alia ſpē tunc ſi vult ſoluere illā ad quā tenetur compellit̉ ad illaꝫ dādaꝫ. vt. jͣ. de ver. ob l. vbi aūt nō apꝑet §. fi. fallit in caſibꝰ ſpālibus in glo. ⁊ sͣ. notatis ſi nō pōt ſpēꝫ ſoluere qꝛ nō hēt tunc audit̉ ſoluēdo extimatiōeꝫ vt. jͣ. dele. iij. l. nō du biuꝫ ⁊ de ver. ob. l. ſi ſeruū.§. fi. ⁊ hoc in ſpēbus que nō habēt fun

Si certum petatur. ctioneꝫ ⁊ ſimilitudinē. Naꝫ ſi habent functiōeꝫ aliud ꝓ alio ſolui poteſt vt hic ⁊ eſt ratio qꝛ nō fingit̉ aliud. ſꝫ ideꝫ propter ſimilitu dinem ⁊ functioneꝫ vt hic ſi vero obligatꝰ eſt ad datiōeꝫ qͣꝫtitatis regulariter nō audit̉ aliud ſoluere volens. vi. l. cū aquo. C. de ſolutꝭ. falit in aliquibꝰ caſibꝰ ſpālibus. vt. sͣ. dixi ⁊ hoc vbi quātitas. debetur vt quātitas. ſi aūt debet̉ quātitas vt ſpēs qd̓ eſſe pōt. vt. jͣ. de le. iij. l. quiſꝗs tunc dic ideꝫ qd̓. sͣ. dixi eſt ſpecie. ⁊ ad hoc facit qd̓ dixi. d. l. talis ſcriptura. de le. i. Ia. voͣ. de are. facilius ſe expedit dicens aūt in eis vel quātitas eſt in obligatiōe ⁊ tunc aliud ꝓ alio ſolui poteſt. jͣ. de auro. ⁊ ar. le. l. ticie amite vbi de hoc in glo. ⁊. jͣ. e. l. vinū. ⁊. l. ꝓuide ⁊. d. l. non ampliꝰ de. le. i.§. fi. qd̓ nō placet. Ia. bu. per. l. paulus. jͣ. de ſolut. ⁊ ibi in glo ⁊ sͣ. de vſu ⁊ ha. l. fi. in fine non ob. l. ticie. quia ibi ſpāle fauoreꝫ vltime volūtatis. ¶ Alio cāu qn̄ eſt obligatur reddere aut poteſt reddere ⁊ reddere tenet̉ nec liberatur volendo preſtare extunatiōeꝫ vt. jͣ. de cōdi. inde quod inde bitum aut nō poteſt quia nō hꝫ iūc aut ſciuit vel ſcire. debuit poſſe cōdi. ⁊ tenetur ad extimatiōeꝫ. vt. jͣ. de donat. cauſa mortis. l. illud §. iulianus ait. ⁊. jͣ. de cōdi. inde. l. n ſuā.§. ſiquis ſciens aut neſciuit. nec ſcire debuit ⁊ tunc tenetur ad preciū vel aliud qd̓ inde habuit vel vt caueat de oꝑis ſi manumiſſit. vt. jͣ. de cōdi. inde. l. ſi nō ſorteꝫ.§. liberius. ⁊. d. l. in ſua.§. fi. inuitus etiā debitor ad aliud ſoluenduꝫ cogi nō poteſt vt. jͣ. de agricolis ⁊ an. l. predioruꝫ ⁊ ibi no. libro. xj. alij dicunt aut neceſſitas ſuadet vnuꝫ pro alio ſolui ⁊ fieri poteſt. vi sͣ. de dolo. l. arbitrio.§. ſi tn̄ de cōſtitu. pecu. l. promiſor ſtici. ⁊ de ver. ob. l. ſi ſeruū.§ effectus. ſit neceſſitas non ſuadet tūc eſt recuren. ad diſtinctꝭ. traditaꝫ. ¶ Alii dicūnt aut ſoluere vnuꝫ pro alio nō nocet creditori ⁊ tunc vnū ꝓ alio ſolui. poteſt aūt inter eſt creditoris. ⁊ tūc non. Et ſi quo cāu aliquid reperiat̉ ſit ſpāle. ⁊ iſta vltima oppo. no. in glo. d. l. ticie amite d̓ auro ⁊ ar. l. ⁊. d. l. pau lus. de ſolutꝭ. ⁊ nō videt̉ procedete niſi forma eſſet mutata. vel nō placeret creditori etiā ſi eſſet in melius mutata. vi. d. l. fi. de vſu ⁊ ha. qꝛ melius eſt qd̓ mag. placet inſti. de actꝭ.§. ſic itaqꝫ. ¶ Eſt ēt aduertendū ꝙ ſicut aliud pro alio ſolui nō poteſt ſic alijſoluendo ꝙͣ creditori quis nō liberat̉. jͣ. de conſti. pec. l. ſi vero. ⁊ deſolut. l. filius ⁊ qui alij ſoluit qͣꝫ vero creditori improuide dr̄ ſoluere extra de iureiurā. c. caute. ¶ Iteꝫ op. ad illa verba tex. magis qͣꝫ ꝑ ſpe ciem qꝛ natura cōꝑatiꝫ eſt preſupponere poſitiuū. vt. jͣ. de ver. obli. vbi aūt nō apꝑet. ſo. vt in glo. que dicit ꝙ dictio magis ponit̉ ele ctiue nō cōꝑatiue poſſes etia dicere ꝙ cōꝑatiue ponatur vt ſi dicat ⁊ ſi quādoqꝫ cōtingat ꝙ eadē res vobis tradat̉ tamē eſt mutuuꝫ. ⁊ eſt pro ſolutiōe qō̓nis que ſit in glo. an ſit mutuū ſi eadē res redat̉ vade nō in eadē ſpecie quātū. ad ꝓpoſituꝫ. ¶ Expeditis cōtrarijs veniamus ad qōnes. ⁊ primo querit glo. ſi mutuaſti mi hi pecuniā anteqꝫ expenderem ſuperuenit nuncius meus qui portauit mihi pecuniā ⁊ volo tibi reddere. de hoc pōt dupliciter queri primo an ſit mutuuꝫ ⁊ glo. dicit ꝙ ſit ⁊ qd̓ dicit glo. recepturi non eandeꝫ ſpēm intellige quo ad ꝓpoſituꝫ ſcd̓o poteſt queri ⁊ iſta qō eſt magis vtilis an teneat̉ reciꝑe aliud ideꝫ ꝙ mihi mutuaſti. ⁊ po teſt hēre iſta qd̓ vtilitateꝫ in hoc tu mutuaſti mihi vnuꝫ qd̓ eſt de deteriori ciuitatis vel loci vnde habui vinū aliūde. an tenearis reciꝑe illd̓ qd̓ mutuaſti vr̄ ꝙ nō ꝑ v̓ba illa recepturi n̄ eādē ſpc̄ꝫ ꝯͣriū ſentit gl. ⁊ bn̄ ⁊ exponit̉ v̓buꝫ recepturi.ſ. quo ad ꝓpoſitū vt p̄dixi. ¶ Item querit gl. ſi dedi tibi pecuniā recepturus aliud alterius generis nō eſt mutuū vt hic dicit̉ ꝗs ergo ꝯͣctus erit. dicit glo. ꝙ innominatus do vt des. ſed videt̉ ꝙ poſſet eſſe ꝯͣctus nominatꝰ ſ. venditōis vt infra de contrahen. emptio. l. i. dic ꝙ pōt eſſe venditio ⁊ permutatio ⁊ ꝯͣctus innominatus do vt des. qd̓ ſic decla rat̉ qꝛ aūt recipit in pecunia numerata ⁊ eſt venditio vt. d. l. i. de ꝯ henemptio. aut recepit argentū in maſſa. ⁊ tūc aut dat̉ res certa ꝓ certa ⁊ eſt ꝑmutatio. aut certa ꝓ incerta vel econtra. vel incerta ꝓ incerta tunc eſt ꝯͣctus innominatus. vt no. infra de re. ꝑmu. l. i. circa fi. ⁊. C. de re. ꝑmu. l. i. circa fi. quoniā quādoqꝫ tamē ꝑmn tatio ꝯprehendit̉ ſub do vt des. vt infra d̓ ꝯdi. ob cau. l. fi. ¶ Sꝫ ꝯͣ primū membꝝ obicit̉ ꝙ nō poſſit eſſe. venditio qꝛ de natura vē ditōis nō eſt dari ſed tradi vt. d. l. fi. de ꝯdi. ob cau. ⁊ de actio. ēp. l. i. Reſpondeo ꝙ lꝫ verbū dari ſit ꝯͣ naturā ꝯtractus nō tamen ē ꝯͣ naturā rei que debuit in ꝯtractu. Nam lꝫ de natura legati nō ſit ꝙ res fiat legatarij vt infra de lega i. l. ſi domus.§. de emp. tamē ex natura legati eſt quādoqꝫ vt det̉. vt qn̄ ē legata quantitas vel genus vt infra de lega. iij. l. qui ꝯcubinā.§. ſi heres. ⁊ de lega. i. l. ſi a ſubſtiluto.§. fi. ſic eſt in ꝓpoſito qꝛ ſi recepit in quantitate ⁊ ꝯue nit dare frumentū in genere eſt venditio quātūcunqꝫ ꝓmiſerit da re qꝛ hoc caſu verbum dare eſt de natura emptōis ⁊ venditionis vt dictum eſt. ſi aūt poſſit dare frumentū in ſpecie eſt ꝯtractus in nominatus. ſi autem tradere eſt venditio ⁊ ex pͣdictis dicit̉ ſoluta queſtio talis. Staluto cauet̉ ꝙ de qualibet venditōne ſoluat̉ gabella. quidam ꝓmiſit dare decem corbas frumenti in genere pro tanta pecunia volens vitare ſolutōem gabelle dicendo ꝙ nō erat venditio ꝓpter verbum dare qd̓ nō eſt de natura venditiōis determinatum fuit ꝙ ſoluere teneret̉ qꝛ lꝫ de natura venditōis non ſit dare.i. rem emptoris facete ſed ſolū tradere vt infra de actio. emp. l. ex empto. tamen de natura rei ꝓmiſſe quādo eſt in quātitate vel in genere ꝙ faciat rem accipietis vt dictū eſt. ⁊ ideo cum ſit venditio dꝫ ſolui gabella. Ia. butri. ¶ Iteꝫ quero quare mu tuū ꝯtrahit̉ ad tantūdem in eodem genere nūquid ad certos nūmos ꝯtrahat̉ obligatio videt̉ ꝙ ſic qꝛ certi ꝯditio dat̉ ꝓ mutuo. vt infra eo. l. certi conditio. illa aūt nō dat̉ niſi ad certum vt ibi er go ⁊c̄. dic contra qꝛ ante ſoluiōem nō eſt ꝯtracta obligatio ad cer tos nūmos. ſed certificant̉ ꝓ ſolutōe qui ſint illi ſicut ⁊ cum con trahit̉ obligatio hominis in genere infra de lega. i. l. cum incertꝰ. quomō ergo competit certi ꝯditio dico. x. ſunt in obligatōne ſiue īſti ſiue alij nō aliud qꝛ functōem recipiunt in fuo genere. ⁊ ſic intellige hic. ⁊. d. l. certi conditio infra. e. ¶ Item quero quare mu tuum ꝯtrahit̉ ſolum in his rebus que pondere numero vel menſura conſiſtunt ⁊ nō in alijs ⁊ tamen pōt etiam in alijs reddi alid̓ ꝓ alio in eodem genere. Reſpondeo ꝑ ratōem tex. qꝛ ea que cōſtant pondere numero vel menſura functōem recipiunt ꝓ ſolutō ne.i. illud quod ſoluit̉ fungit̉ vice illius quod mutuatū fuit ⁊ ī effectu ⁊ in vtilitate in affectu qꝛ tantū affectamus vnum turonēſeꝫ quantū alium. vt infra de in litem iura. l. nūmus ⁊ tantū affectam x. ſoldos vnius monete quantū alios deceꝫ eiuſdem. Item in vti litate qꝛ tantū valet vnum quantū aliud. Itē niſi res mutuata poſſet ꝯſumi mutuum eſſet inutile. ⁊ ideo ꝯcedit̉ ꝙ cōſumat̉ ⁊ alia in eodem genere ſoluant̉ ſecus in alijs rebus qꝛ in eis eſt diuerſitas ⁊ quoad effectus ⁊ quoad viilitatē. vt pꝫ infra mandati. l. cū ſeruus. ⁊ hoc etiam tꝫ Io. an. in nouella de regu. iuris. c. peccatū nō remittit̉ lib. vi. circa fi. primi articuli ver. ſed circa hoc occurrunt duo dubia. ⁊ vide Hoſti. in ſumma de vſuris.§. ꝓ quibus rebꝰ. idem etiam Io. an. eo. c. ver. querebat̉. ¶ Secūdo late diſputat quare vſura cōmittat̉ tantū in mutuo ⁊ non in alijs rebus. vt exira de vſuris. c. ꝯqueſtus quod omitto qꝛ longum eſt ⁊ ad. d. c. recur ratur. ¶ Item quero an in vno nummo cadat mutuū videt̉ ꝙ nō qꝛ vnus nūmus non eſt numerus ſed principiū numeri. ꝓ hoc infra locati. l. ſiquis vno nummo. ⁊ de iſto numero vide Io. an. in ꝓhemio libro. vi. ſic ⁊ vxor nō eſt affinis ſed principiū ⁊ cauſa affinitatis. C. cōia de ſucceſ. l. affinitatis. infra de iniurijs. l. i. ⁊ ibi no. ⁊ dixi in alphabeto. ¶ In ꝯͣrium eſt qꝛ ibi reperit̉ ꝓhibitum. ergo ꝯceſſuꝫ ſupra ex ꝗbus cau. maio. l. necnō.§. ſed qd̓ eis. ⁊ hoc t3 Oldra. ⁊ Ci. hic ẜm Pe. qd̓ ſic ꝓbat. tu dicis ꝙ vnus num mus eſt principiū numeri ſed idem debet eſſe iudiciuꝫ eius qd̓ eſt pͥncipiū rei. ⁊ de ipſa re vt pꝫ in vxore. ꝓ qua admittit̉ maritus ad agendū tanquā ꝯiuncta ꝑſona. C. de ꝓcura. l. maritus. ⁊ tamē nō eſt affinis vt dictum eſt. nō ob. ꝙ locatio nō conſiſtat in vno nūmo veruꝫ ē quādo res locāda eſt digna maioris mercedis. ⁊ idē eſt in venditōe. Si venderē reꝫ valentē. x. ꝓ vno nummo vt infra de ꝯtrahen. emptio. l. ſi donatio. ſed ſi emo vnum denariū ficuuꝫ bene eſt venditio ⁊ locatio ſi res non exigeret mercedē niſi vnius nummni ⁊ ſic dꝫ intelligi. d. l. ſiquis vno nūmo infra locati. ¶ Ii querit̉ pone ꝙ mutuo tibi decem modios frumēti vt reddas mi hi decē modios vini. nūquid eſt mutuū dic ꝙ nō qꝛ nō ſoluentur in eodē genere qd̓ requirit hec. l. vnde erit ꝯͣctus innomīatus do vt des vt infra de p̄ſcrip. ver. l. naturalis.§. i. ¶ Itē quero ſi mu tuo tibi. x. modios frumēti ⁊ des mihi. x. libras in pecunia an ſit mutuū. videt̉ ꝙ ſic. qꝛ res ⁊ eſtimatio idem ſunt infra de fideiuſſ. l. ſi ita. ¶ Sed dic ꝯͣ qꝛ aliud eſt mers ⁊ aliud eſt p̄ciū. vt. d. l. na turalis ⁊ infra de ꝯͣhen. emp. l. i. ⁊. d. l. ſi ita. ⁊ infra. l. ꝓxi. ¶ Item quero an in pane ꝯſiſtat. mutuū. videt̉ ꝙ ſic. qꝛ panis pōt pōdera ri ⁊ numerari ergo in eo ꝯſiſtit mutuū vt hic. glo. tꝫ ꝯͣrium ⁊ dicit ꝙ ad hoc ꝙ ſit mutuū. ⁊ ſi quid eoꝝ deficit non eſt mutuū primo ꝙ de natura rei ſit ꝙ ponderet̉ velnumeret̉ vel menſuret̉. Sꝫ pa

Sicertu petatur nis de ſui natura nō eſt huiuſmodi. ergo ⁊cͣ. ¶ Item inſpicit cōſuetudo que eſt altera natura. jͣ. de lib. ⁊ poſtu. l. ſiꝗs. iteꝫ actus.ſ. ꝙ ipſa res ponderet̉ menſuretur vel numeret̉. vnde dicit gl. ꝙ ſi da reꝫ pecuniā in ſaculo nō erit mutuū. ſed cōtractus innominatꝭ. licet pecunia de ſui natura ſit apta ad numerādū ꝓ hoc. jͣ. depoſiti. l. lu cius. hoc tantū vltimū non exigit pe.ſ. ꝙ requirat̉ actus ſed dicit ꝙ ſufficit aptitudo ante. ſi ego habeo. x. lib. in ſaculo ⁊ petis ame mutuo. x. lib. ⁊ ego dico in iſto ſaculo ſunt recte. x. lib. iſto cāu erit mutuū qꝛ ſufficit aptitudo ꝙ pecunia potuerit numerari ſed vbi traderem in ſaculo vt redas mihi aliū ſaculū tūc traditur vt corpus ⁊ tunc nō eſſet mutuū. ſed cōtractus innominatꝰ. vt. d. l. naturalis.§. i ⁊ de le. i. l. plane.§. i. ⁊ ſic intelligit̉ glo. qꝛ reffert det̉ tāqͣꝫ corpus vel nō vnde cum panis ſui natura nō ſit ponderabilis vel menſurabilis non ē mutuū in eo. Ci. tantū hic dicit ſe vidiſſe ſcrip. dn̄i Mar. de fano. ꝙ ſi panis certi ponderis ſit ſicut fiunt panes venales tunc in pane poſſit cōſiſtere mutuū. opi. glo. ſequit̉ Ia. bu. quia panis in ſuo genere nō recipit functiōeꝫ immo eſt magis diſ ſimulitudinis ⁊ numerus ꝓprie ad pecuniā adaptat̉. jͣ. d̓ act. ⁊ ob. l. i. ⁊ inſti. qui. mo. re. ꝯtra. ob. in pͥn. nō obſtat qꝛ dicit̉ de panibꝰ venalibus qꝛ iſtud cōiter nō cōtingit ⁊ ideo nō dꝫ attēdi. vt. sͣ. de legi. l. naꝫ ad ea. panis etiā non ꝓprie commodat̉. vt no. jͣ. cōmodati. l. iij.§. fi. ¶ Iteꝫquerit̉ ſi mutuaſti mihi. x. lib. turonen. vis mihi ſol uere in alia moneta eiuſdē valoris vel bonuatis vel vis mihi dare ꝓ maſſa ar. qͣꝫ tibi mutauitot den̄ ar. quot valebat maſſa vr̄ ꝙ nō qꝛ nō ſunt eiuſdē generis ⁊ quia aliud ꝓ alio ⁊c̄. ¶ In cōtrarium videt̉. C. de donat̉ꝭ. l. ſiquis argentū vbi de hoc ⁊ de auro. ⁊ arg. le. l. i. vbi etiā de hoc dixi. ⁊ in iſta qōne variāt doc. ⁊ glo. quidā.n. dicunt ꝙ vbi mutuauitibi maſſaꝫ arg. ⁊ vis ſoluere deinde eiuſdē bonitatis et nō ere cōtraminatos. qd̓ potes qꝛ ſolutio ſit in eadem genere quo ad materiā lꝫ nō quo adformā. ⁊ ita intelligat̉. d. l. i. d̓ auro. ⁊ ar. le. ⁊ ita ſentit gl. hic ⁊. d. l. ſiquis argē. in p̓n. ſi aūt velles ſoluere in alia materia ⁊ in alia forma tūc nō potes vt hic ⁊. jͣ. lege ꝓxi. ⁊ iſta op. poteſt corroborari ꝑ. l. i. jͣ. de cōtrahē. emp. quia tamē valet pecuniā in forma quātū valebat in materia.i. in maſſa. ⁊ non plus qꝛ forma ſupponit̉ publica aūt. vt cognoſcā cuius valoris ſit nō vt plus valeat ⁊ qꝛ pecuniā hec cōtaminata pōi reduci ad maſ ſam ⁊ ſic cōtinet̉ ſub prima materia. jͣ. de le. iij. l. queſitū.§. illd̓ ideo videtur in genere eodē ſolui. ſecus eſſet in his que nō poſſunt reduci ad primā materiā vt farina ad frumentū. ¶ Pe. dicit aut nō intereſt creditori reciꝑe ⁊ cogit̉ reciꝑe aūt ſibi nocet ⁊ eiꝰ intereſt ⁊ nō cogit̉. vt. jͣ. de ſolutiōibuus. l. pau. Ibi de hoc in glo. ⁊ de hoc in. l. ticīe amice. ⁊. l. i. d̓ auro ⁊ ar. le. ⁊ hoc tenet hic Ci. nec hoc eſt cōtra. l. iſtaꝫ qꝛ nō debemꝰ inſpicere verba ſed effectū ⁊ inſpice re an diuerſitas in forma iudicat diuerſitatē in bononitateꝫ an vel affectu an nō vt pͥmo cāu n̄ cogit̉ ẜo ſic ⁊ per hoc ēt pꝫ ſolutio ad primum menbrum queſtionis ſi mutuaſti mihi turonen. an tenear recipere aliā monetā equiualentē. Sed dominus Rizar. ⁊ Iac. butri. approbāt opi. hanc que eſt hic in glo. ꝙ ſi forma eſt mutata ⁊ eſt etiam melius creditor inuitus nō cogit̉ recipere ꝑ. d. l. paulus deſolutio. ⁊ ſupra de vſu ⁊ habi. l. fi. ⁊ hoc etiam videt̉ ſentire glo. in. d. l. ſiquis argentū niſi ꝯſuetudo ſit in ꝯͣrium vt ibi notat̉. ⁊ qꝛ nō ſunt eiuſdem qualitatis ſicut nec vinum nouū ⁊ vetus. vt no. ⁊ dixi infra. l. ꝓxi. ꝗd ſi mutet̉ moneta mēſura vel pondus di cā. jͣ. l. ꝓxi. ¶ An aūt agens de mutuo teneat̉ ꝓbare illud qd̓ mu tuauit ſuum fuiſſe. vide. C. eo. l. quāuis. ⁊ ibi plene ꝑ Cin. ⁊ dicet̉ infra.§. ꝓxi. ¶ In glo. no. nō compel. ibi fauore eccleſie. Iteꝫ ꝓ pter neceſſitatē vigentē ibi amittit debitor qd̓ lucrat̉. vel dic ꝙ ſi res exiat ipſam pōt auferri manu militari. vnde ſi eligat iurare in litem tūc nō ſidi inuito ſed volenti ſoluit̉ aliud ꝓ alio. ſi aūt res nō extat tūc ex neceſſitate ſoluit̉ aliud ꝓ alio. ¶ Ibi. ſed ibi fuit neceſſitas. vel dic ꝙ ibi fuit in obligatōe fieri. hic dari. Iaco. bu. ¶ Mutuum dicit̉ qꝛ de meo Ppellata. tuum fit. ⁊ ſi nō fiat nō eſt mu tuum ⁊ differt creditū a mutuo vt genus a ſpecie. hoc dicit vſqꝫ in fi. l. ⁊ lꝫ quidam faciant.§. ibi item mutui. ⁊ ibi item verbis quoqꝫ nō ſunt ꝓprie.§. qꝛ bene intuēti ve niunt ad ꝓbandū differentiā inter creditū ⁊ mutuū. Ibi ꝯſiſtit. ſub audi etiam ibi creditū eſt. qd̓ eſt facti infra de verbo. obli. l. penam an fi. ⁊ ibi no. ſubaudi ſed mutuū ꝯſiſtit ſolum in his que pondere numero vel menſura cōſiſtunt. ⁊ quare hoc ſit vide ſupra ꝓxi. ibi nō obeſt.i. nō ꝯͣdicit. ibi tale eſt.i. taliter ꝯtingit. quale eſt.i. qualiter ꝯtingit. ibi comꝑanda.i. inducenda. ¶ Notabilia collige pͥmo ꝙ licitum ē arguere ab aluſione.i. ab ethimologia vocabuli que dat intelligere ꝓpriuꝫ ſignificatū vocabuli. ⁊ ea deſtructa deſtruit̉ res. ⁊ ideo eſt validū argumentū. ⁊ ꝓ hoc extra de p̄ben. c. cum ſecundū apoſtolū de defen. ciuitatū in aūt. in pͥncipio. ⁊. C. e. l. defenſores. jͣ. de verbo. ſigni. l. pupillus.§. territoriū. ⁊ infra depo. l. i. hoc aūt argu. ꝓcedit quādo eſt certum verbi ſignificatuꝫ. Fallit aūt hoc argu. cum repugnat cōis vſus loquendi infra de verbo. ſigni. l. liberoꝝ ⁊. l. auunculus. ⁊ de ſup. le. l. labeo. Item cum repu gnat diffinitio. vt infra de tutel. l. i. ⁊. ff. de teſta. l. i. quādoqꝫ tamē nec nomen nec eius ethimologia attendit̉. vt infra de interdic. ⁊ rele. l. relegatoꝝ.§. ſolet. ⁊ melius ad ꝯmen. l. fi.§. penul. ⁊ vide in alphabeto dictōe ar. ver. a vinominis. ⁊ ver. ſcq. ⁊ qd̓ dixi. C. de epiſco. ⁊ cleri. l. decernimus. ⁊ infra de verbo. ſigni. l. tigurij. ¶ Oppo. de. l. in ꝯͣctibus. C. de nō nume. pecu. dicit gl. ꝙ hic lo quit̉ in mutuo naturali in quo dꝫ fieri de meo tuū ibi in ciuili mutuo in quo ſecus eſt. Et ideo glo. facit triplex mutuū ⁊ male. Nā illud qd̓ dicit mutuū ciuile tantū non eſt mutuū ſed eſt obligatio litteraꝝ que differt ſpecie a mutuo niſi dicas ꝙ glo. magiſtralit̓ impoſuit hoc nomen mutuū ciuile obligationi litteraꝝ. ⁊ tunc nō eſſet ꝓprie mutuū. vel poſſes dicere aut cōfiteor me recepiſſe aliquid ſpe numeratōis de futuro ⁊ tūc nunquā eſt mutuū. vi. d. l. in ꝯͣctibus. aut p̄textu cauſe de p̄to. ⁊ tunc ſit mutuū ciuile qꝛ. l. fingit numeratōem interceſſiſſe ꝯͣ quam venire nō poſſum. vt. d. l. gene taliter. ⁊ ſic poſſit ſaluari glo. que tamen cōīter reprobat̉. ¶ Itē oppo. ꝙ etiam ſi nō fiat de meo tuū tamen ſit mutuū. vt verſicū. verbis. ⁊. C. eo. l. quāuis. Solu. dicit glo. hic ⁊ in fi. l. ꝙ hic loqui tur in mutuo naturali ibi in ciuili cui natura fauet qd̓ eſt falſuꝫ. im mō ꝯͣria loquunt̉ de obligatōne verboꝝ que differt ſpē a mutuo potes ergo dicere ꝙ mutuū nō ꝯͣhit̉ niſi fiat de meo tuuꝫ vt hic. ⁊ qꝛ in p̄dictis nō interuenit numerus pondus vel menſura qd̓ eſt de ſubſtantia mutui. vnde potes dicere ꝙ mutuū nō ꝯtrahit̉ niſi fiat de meo tuū vt hic. Sed obligatio litteraꝝ bene ꝯtrahit̉. lꝫ nō fiat de meo tuum. vi. d. l. in ꝯtractibus. Item obligatio verboruꝫ vt infra. e. l. ver. verbis. ¶ Item oppo. ꝙ ſit mutuū etiā ſi nō fiat de meo tuum infra eo. l. nam ⁊ ſi fur. So. dicunt ꝗdam. nā aūt loquimur de mutuo ꝯtrahēdo ab initio ⁊ in illo dꝫ fieri de meo tuum vt hic. aut de mutuo recōſciliato ex poſtfacto ⁊ in illo non eſt neceſſe ꝙ fiat de meo tuum vt in ꝯtrario tu dic ꝙ inſpecto tēpore numeratōis nō eſt mutuū licet de meo nō fiat tuum vt hic. ſꝫ in ſpecto tempore ꝯſumptōis vel vſucapionis ſecute ⁊ tunc eſt mutuum qꝛ de meo fit tuum vt ibi. Et ſi opponas vno licet ibi ſecuta ꝯſumpiōe vel vſucapione fiat accipientis. nō tamen fiat d̓ meo tuum qꝛ pecunia nūquam fuit finis. ergo male. Reſpondeo mira bile eſt ꝙ lex fingit aſſumptōem vel vſucapione ſecuta mutuantē fuiſſe dominū ⁊ tranſtuliſſe dominiū ⁊ ſic mutuū eſt. vt infra. e. l. n̄ omnis.§. ſi pupilli. ⁊ de donatio. cauſa mor. l. ſi alienam. Item ad uerte qꝛ hic Pe. reprobat glo. que videt̉ ſentire ꝙ agenti de mu tuo poſſit referri queſtio dominij. ⁊ alleg. C. de pigno. actio. l. nec creditores vbi de hoc ⁊ de nō nume. pecu. l. i. ¶ Quidā tamen dicunt aut requirit̉ ꝙ ille qui agit ſit dominus ⁊ tunc pōt referri queſtio dominij vt no. in. d. l. i. de nō nume. pecu. Si vero nō reꝗ ritur nō poteſt referri qō dominij. vt infra. e. l. nam ⁊ ſi fur. vbi de hoc no. ⁊ dixi. ¶ Sed ẜm Pe. hoc falſum qꝛ pignus non pt̄ ꝯſtitui niſi a domino vt infra de pigno. actio. l. ſi rem alienam. ⁊ tamen ſi ego qui nō ſum dominus obligaui nō pōt mihi referrt queſtio dominij. vt. d. l. nec creditores erga mala eſt diſtinctio pre dicta. ¶ Sed contra hoc inſtat̉ qꝛ nemo ſine acti. experit̉ ſupra de nego. geſtis. l. ſi pupilli.§. fi. Sed ſi mutuans nō fuit dominus nō ꝯtrahit̉ obligatio vt hic. ergo nec actio. ⁊ ita pōt ſibi referri qd̓ dn̄ij ēt ſi poſſides nō habet ius retinendi. C. de rei ven. l. res alienas vnde dic ẜm And. aut ad nationē actiōis requirit̉ dominiū in ꝑſonaꝫ illius qui agere vult ſicut eſt in mutuo tūc poteſt refler ri queſtio dn̄ij qꝛ dominiū requirit̉ ad natiōeꝫ act. vt hic patet aut nō requirit̉ dominiū ⁊ tunc nō pōt refferi. Et ita intelligat̉. d. l. i. d̓ nō nu. pec. cūibi notatis. Naꝫ ad natiōeꝫ pignoratitie actiōis nō requirit̉ dn̄iuꝫ vt. d. l. i. ⁊ ideo nō poteſt refferrī qō dominij. iſta for te fuit intellectus p̄dictorū qui deſtruerūt vt. sͣ. Andre. de hoc vi

Sicertum petatur. de ſatis per Ci C. e. l. quāuis. ¶ Modo declaremꝰ. ver. itc muuuꝫ circa illa verba veluti ſi poſt nuptias dos ꝓmittatur que exponuntur duobus modis ⁊ ſcd̓ꝫ quālibet expoſitionē colligit̉ caſus expreſſus in littera ⁊ caſus nō exp̄ſſus in littera a cōtrario ſenſu litttere. ſecundū primā expoſitiōeꝫ exponit̉ poſt nuptias.ſ. contractas ⁊ ponitur caſus in vxore que ꝓmiſſit doteꝫ viro iam contracto matrimonio que ꝓmiſſio va et ⁊ creditor eſt ⁊ tunc mulier licet ad eam nil venerat a marito non tamē eſt mutuū qꝛ opportet aliquid ꝑueniſſe. ⁊ iſte eſt caſus expreſſus qui ex littera colligitur. ¶ Alius colligitur acōtrario ſenſu ꝙ ſi ante cōtractū matrimoniuꝫ mulier ꝓmiſſiſſet nō tenet̉. qꝛ videt̉ ſub cōdictiōe promiſſiſſe ſi matrimoniū cōtrahat̉ Iteꝫ debitū cōdictionale nō eſt debitum vt. jͣ. de iure doc. l. in ſtip. ⁊. l. plerūqͣꝫ. ¶ Contra hoc op. glo. ſed non ſoluit.ſ. ꝙ debitū cōdictiōale nō eſt vere debitū. vt. jͣ. de verb. ob. l. is cui ſo. debitū cōdictiōale nō eſt vere debitū ſed ſpe. ſic dicitur vere debitū ⁊ hec procedūt ſecūdū primā expoſitiōeꝫ que ē ſatis clara ſecundū ſecūdā expoſitiōeꝫ exponit̉ poſt nuptias.ſ. diſſolutas. ⁊ eſt caſus in marito qꝛ ſoluto matrimonio ꝓmiſſit doteꝫ mulieri quā nō receꝑat ab ipſa. Certū eſt creditū interuenire quod nō eſſet in mutuo ⁊ hic ē cāus exp̄ſſus in iextu. Alius ē acōtrario ſenſu ergo dic ꝙ cōſtāte matrimonio ſi vir promitteret nō teneret promiſſio que videret̉ donationis cā facta. que ꝓhibita eſt inter viruꝫ ⁊ vxoreꝫ. ¶ Op. pͥmo ad caſuꝫ expreſſuꝫ ⁊ nota ēt ꝙ ſi ſoluto matrimonio vir ꝓmittat ꝙ nō teneat promiſſio immo mulieri agenti. ob. doli exceptio gl. eſt. jͣ. de doli excep. l. ii.§. circa que cōtradicit duic glo. ¶ So. aut certū eſt maritū promittere ꝑ erro rem ⁊ tunc nō tenet̉ ⁊ hꝫ doli exceptiōeꝫ vt in glo. cōiraria. aut cer tuꝫ eſt eū ex certa ſcientia ꝓmittere.ſ. animo donādi ⁊ iūc tenet̉ cuꝫ effectu. ⁊ ita debēt intelligi hec gl. aut dubitat̉ ⁊ p̄ſumit̉ eraſſe ⁊ ſic non tenet̉ cuꝫ nemo p̄ſumat̉ iactare ſuū. l. cū de indebito. jͣ. de probatio. ¶ Opo. ad cōirariū ſenſuꝫ ꝙ ſi vir promittat doteꝫ quaꝫ nō recepit conſtante matrimonio ꝙ teneatur cū effectu glo. eſt in l. diuortio. jͣ. de ver. ob. ſo. nō ſummas hic ar. acōtrario ſenſu. īmo ſubaudias ad iex. tenetur etiā ſi cōſtante matrimonio promiſſit. qꝛ ⁊ tunc tenet ꝓmiſſio vel ſi ius colligere dic ſic ſi promittit ſoluto matrimonio valet ſtatiꝫ ⁊ pure ⁊ ex nūc ergo acōtrario ſenſu ſi ꝓmittat cōſtante matrimonio nō valet ex nunc pure ſed expectat̉ cōfirmari ꝑ mortē nō ꝑ diuortiū vt in cōtrario. ⁊. jͣ. de donatꝭ. inter virū ⁊ vxo. l. ſi eū. ¶ Cōtra hoc opp. de. l. pamp. jͣ. d̓ donatꝭ. inter viruꝫ ⁊ vxor. que dicit nec promiſſiōeꝫ valere vt ex nunc ne cōfirmatiōem expectari ⁊ per hoc reprobāt hanc quidā ſcd̓aꝫ expoſitio nem ⁊ tenent primā ſed tu dic ꝙ eſt cōſiderare promiſſionē ſimpliceꝫ ⁊ talis nō cōfirmatur vt ibi ⁊ ē ꝯſide. are ꝓmiſſionē q̄ ſit reſpectu alicuius cōfeſati vere vel ficte ⁊ talis recipit confirmationem vt hic ⁊ ita debet intelligi. C. de dote. cau. non numerata. l. ꝙ ſi ſuo. dic ergo ꝙ aut mulier ꝓmittit viro dotem aut econtra. primo caſu aūt ꝓmittit matrimonio iam ꝯtracto ⁊ tꝫ ꝓmiſſio ſtatiꝫ cum effectu vt hic in tex. ẜm primā expoſitōnem aut matrimonio nūdum ꝯtracto. ⁊ tunc nō tenet̉ ſtatim qꝛ videt̉ ꝯditiōaliter ꝓmiſiſſe ſi matrimoniū ꝯtrahat̉ vt hic a ꝯtrario ſenſu ẜm primā expo ſitōem. Si autem vir ꝓmittat vxori dotē quam nō recepit aut ꝓ mittit ſoluto matrimonio ⁊ valet iure donatōis ſtatim vt hic in tex. ẜm ſecundā expoſitōem qd̓ eſt veꝝ niſi ꝑ errorem ꝓmiſſerit. qꝛ tunc nō tenet̉. ⁊ ita loquit̉ glo. que eſt in. d. l. ij.§. circa de doli ex ceptio. ſi aūt ꝓmiſſit ꝯſtante matrimonio tunc aut fuit ſimplex ꝓ miſſio ⁊ nō valet vt nūc. nec forte ꝯfirmat̉. vt. d. l. papinianus in fra de donatio. inter viꝝ ⁊ vxo. aut fuit facta ꝓmiſſio reſpectu ali cuius ꝯfeſſati vel traditi vere vel ficte tunc non valet vt nunc ſed morte ꝯfirmat vt hic a ꝯtrario ſenſu ẜm ſecundā expoſitōnem ⁊ ſic loquit̉ glo. l. diuortio de verbo. obli. ⁊. l. qd̓ de ſuo. C. de dot. cau. ⁊. l. ſi ſtipulata. de donatio. inter viꝝ ⁊ vxo. ¶ Ultimo in v̓. item mutui datōe. Collige ꝙ in mutuo oportet dominū eſſe dātem de quo ſatis ſupra dixi. ſecus in credito. qꝛ ſi creditum eſt genus. mutuum vero ſpēs. ¶ Quero an ſimilitudo que ſit hic in textu inter ſeruum filiū ⁊ extraneū ſit bona ⁊ qualiter ſumēda. Re ſpondeo bona eſt ⁊ pōt ſumi dupliciter. pͥmo dicendo obligationem queri patri. ⁊ tunc dicimus ſicut extraneus numerās nomine meo ⁊ volūtate mea. querit mihi actōem ita filius patri. quia a iure p̄ſumit̉ habere eius voluntatē. ¶ Sed pōt facere ſimilitu dinē dicendo acti. queri. ⁊ tūc dicimus ſicut numeratōe facta per extraneū meo nomine mihi queri nō eram dominus pecunie que rit̉ actio ita ꝑ numeratōem ſaciā ꝑ filiū voluntate mea p̄ſumpta querit̉ ipſi filio actio ꝗ nō erat dominus pecunie. ¶ In gl. ſi cō tractus ibi de actio. ⁊ obliga. l. is cui. Solu. debitor ſub ꝯditōe nō eſt vere debitor ante ꝯditōem nec re obligatus vt hic ſed ſpe. ſic. Ia. butri. de lega. i. l. ſi ſic.§. ſi mihi. ſed illa loquit̉ in legato vnde forte ſecus in ſtip. Ni. in glo. ibi alienā fidem. hec eſt bona ſequēs vero no. vt. sͣ. dixi in fi. glo. Iſta glo. cōiter reprobat̉ ⁊ dicunt ꝙ nō eſt niſi vnum mutuū naiurale. ſed alia duo ſunt obligatio ver boꝝ vel litteraꝝ vi. sͣ. dixi. Ia. butri. ¶ Qualitas ſcu intrīſeca bo Um quid. quias rei date mutuo intelligit in ea reddenda ⁊ tacitum habet̉ ꝓ expreſſo. hoc di cit. ¶ Et iſta lex vtilis eſt in iſta materia ⁊ multuꝫ eam declarat ⁊ ꝯtinue allegat̉ ad illa duo que in ſummario dixi. ¶ Et diuide in tres partes qꝛ primo ponit̉ dicium ſecūdo regu la vſqꝫ ibi veluti. tertio exemplificat̉ ipſum diciū vſqꝫ ibi in cōtra hendo ibi ꝓbat̉ argumeniū ſilogiſticū ad ꝓbandū ſuꝑiora vſqꝫ in fine. ¶ Querebat̉ a iuriſcōſulto an liceat creditori qui mutuū recepit reddere deteriorē rem eiuſdem generis reſpondei ꝙ non puta vinum nouū ꝓ veteri qd̓ ſic ꝓbat ea que tacite intelliguntur in mutuo haberi debent ꝓ exp̄ſſis. Sed in mutuo tacite intelligit̉ ꝙ reddat̉ res eque bona in eodē genere. ergo dꝫ haberi ꝓ expſſo. ſed ſi foret expreſſum debitor nō poſſet reddere rem deteriorē ergo nec mō ibi ⁊ ſi nō caueamus alias cauerimus. ⁊ dic.ſ. exp̄ſſe tacite tamen videat̉ cautū. ¶ Ibi nō licet ideſt nō eſt licituꝫ ibi vinum nouū ꝓ veteri quaſi dicat ꝙ vinum nouū nō eſt ita bonū ſicut vetus. Hinc dicit lex ꝙ vini veteris diſpēdioſa errogatio ē C. de erroga. mili. annone. l. iubemus. lib. xij. ⁊ hoc infra declara bit̉. ibi ꝓ cauto.ſ. expreſſuꝫ ibi agi intellige.ſ. tacite. ibi cauti. quod datum ſit. ergo dꝫ haberi ꝓ expreſſo. ſed ſi fuit expreſſum nō poſ ſet reddi deterius ergo ⁊c̄. Et ſic ſuppleas ſilogiſmū iuriſcōſuliꝰ ſilogiſte enim arguit̉ vt dixi in diuiſione. ¶ Explicitis litteralibus opponā deinde aliqua notabilia colligā ⁊ quaſdam qō̓nes formabo. ¶ Oppo. glo. de. l. quicꝗd de verbo. obliga. glo. ſoluit duobus modis. ſed Mar. ſimul ꝯiungit ambas ſolutōnes ⁊ dicit ꝙ in obligatōe verborum indiſtincte omiſſum habetur pro omiſſo. vt in ꝯtrario ⁊ infra de condi. ob cām. l. iij.§. qͣꝫqͣꝫ. ⁊. C. d̓ ꝯditio. ob cau. l. ſi repetendi. hoc impugnat Ia. de are. ꝑ. l. iriticuꝫ. de verbo. obli. vbi etiā in obligatōe verborum tacitum habet̉ ꝓ expreſſo. vnde ipſe dicit aut omittunt̉ ſubālia ꝯiractus ⁊ omiſſuꝫ habet̉ ꝓ omiſſo vt. l. quicꝗd. ⁊ infra de eo qd̓ certo loco. l. iij.§. ſi quis inſulam. Fallit. jͣ. de iure doti. l. cum poſt.§. gener. aut accidē talia ⁊ tunc omiſſum habet̉ ꝓ expreſſo tam in ꝯtractu qui ꝯtrahi tur re vt hic qͣꝫ in ꝯtractu verborum. vi. d. l. triticum. vbi de hoc ⁊ d. l. quicquid. ⁊ pleniſſime dixi eo. ti. l. ita ſtipulatus ver. redeo ad quintum. ⁊ ibi recurras. Iaco. butri. volens ſaluare glo. dicit ꝙ nō obſtat. l. triticum. qꝛ ibi p̄ceſſerat ꝯtractus re ſuꝑ quo fuerat in terpoſita ſtipulatio. Et ideo illa ſtipulatio ibi aſſumit naturā con tractus re ſuper quo interponit̉ vt ſic in ea tantū habeat̉ ꝓ expͥſſo ad quod facit infra de actio. emp. l. emptori.§. qui autem. ⁊ de verbo. obli. l. ſtipulatōes nō diuidunt̉. ⁊. l. ſtipulationū.§. ꝯuentio nales vnde glo. iſta que dicit ꝙ in obligatōe verboꝝ tacitum ha bet̉ ꝓ omiſſo. intellexit de ſtipulatōe ſimpliciter ⁊ abſolute ꝯtracta nō ſuꝑ ꝯtractu re. vel dic vt dicam in ſequenti ꝯtrario. vel dic ꝙ in. l. triticum nō apparebat actum. ⁊ ideo nihil agat alias ſi ap pareret tacite actum ꝓ expreſſo haberet̉ vt eadem. l. in principio. ⁊ ideo illa ꝯcordat cum iſta vt ibi notaui. ⁊ infra mandati. l. fideiuſſor. ¶ Unde opponit̉ ad. l. qꝛ videt̉ ꝙ exp̄ſſum valeatꝭ ſed ta citum nō ⁊ ſic nō eꝗparant̉ tacitū ⁊ exp̄ſſum. vt. C. de noua. l. fi. glo. nō ſoluit. ſed dic ꝙ illud ideo ibi ꝯtingit qꝛ ibi lex exp̄ſſe dicit tacituꝫ nō valere ⁊ nouatiōeꝫ ꝑ ſtip. non fieri niſi expreſſe agatur ⁊ ideo nimirū ſi expreſſuꝫ valeat ⁊ nō tacitū quia in obligatiōe verboruꝫ habet̉ ꝓ obmiſſio vt dictū eſt odoff. dicit eſſe ſpāle in. d. l. fi. de noua. vbi de hoc dixi dicit etiā ꝙ fallit. C. de duobꝰ reis aūt. hec ita. ſed nō aſſignat rōeꝫ nec video rōeꝫ ſpālitatis. ¶ Unde alij dicunt ꝙ in nouatꝭ. tacitū habet̉ pro expreſſo quo ad effectū vt jͣ. de preto. ſtip. l. valerianus. ſed. hoc. nō placet qꝛ illud quod tacite agitur ibi nō importat eundeꝫ effectuꝫ qd̓ importet exp̄ſſum. qꝛ ſi

Sitertum petatur eſſet expreſſuꝫ fieret nouatio ipſo iure ſed ibi facite nouat̉ ope exceptiōis inter que eſt differentia. ¶ Ci. ẜm Ia. de are. ⁊ pe. in. d. l. fi. de noua. ⁊ hic in repeti. ſuua dicit ꝙ lex illa finalis. cōcedit nouationeꝫ fieri expreſſe tacite ſi hoc appareat ꝑ cōiecturas ⁊ prima ⁊ ſecūda obligatio cōſiſtat ſuꝑ eadeꝫ re. ideo lex illa nō ꝯͣdicit ſed acor. Odo. hic ad pleniorē ſolutiōeꝫ dictorū cōtrarioꝝ diſtinguit aut illud quod petitur ſeruari eſt expreſſuꝫ in contractu aut nō pri mo caſu ſi eſt honeſtum ſeruanduꝫ eſt. vt sͣ. de pac. l. i. ⁊. l. iuriſconſultus.§. pretor ait ſi in honeſtuꝫ non. C. de pac. l. pacta. que contra bonos mores. ⁊ delegi. l. nō dubiūſed ſi non eſt expreſſuꝫ ſed taci tum in cōtractu aut eſt contractus innominatus aut nominatus. primo caſu tacituꝫ habet̉ pro abuuſo. C. de cōdi. ob ca. l. ſi repetē di. ⁊. jͣ. de douat. l. ij. ſo. caſu quādo contractus eſt nominatus aut cōtrahitur re vel cōſenſu. ⁊ tūc tacite intellectꝰ habetur pro expreſſo vt hic. ⁊. jͣ. de cōtrahen. emp. l. ſed celſus.§. ſi. fundum cum ſi. ¶ Aut verbis vel litteris. ⁊. non habet̉ pro expreſſo vt. d. l. ꝗdꝗd aſtringende de ver. ob. ⁊ inſti. de litterarū ob.§. i. Ia. de are. ⁊ pe. ⁊ Ci. reprobani predictā diſtinctiōeꝫ. Naꝫ ẜm cog. in contractibꝰ innominatis ⁊ nominatis re vel verbis ꝙ tacite agitur ſi hoc conſtet habetur pro expreſſo de innominatis patet. jͣ. de cōdi ob. ca. l. i. §. i. in nominatis qui exigunt ſolemnitateꝫ verborum quod tacite agitur pro expreſſo habet. vt. jͣ. de ver. ob. l. triticuꝫ. ⁊ de iur. doc. l. promitiendo ⁊ ſic patet odoſ. diſtinctioneꝫ falſaꝫ eſſe nō ob. dicta l. quidꝗd de ver. ob. qꝛ illa intelligitur vbi nō poteſt apparere aliquid tacite actum. vi. l. ita ſtipulatus in prin. vbi de hoc pleniſſime dixi ⁊ videtur ea intelligere di. vnde dic ẜm ipſos Ia. ⁊ pe. cum queritur an tacite intellectus per partes habeatur pro expreſſo aut illud de quo queritur dependet ex ſola voluntate tacentis vt in teſtes iunc quod tacite agitur habetur pro expreſſo vt. jͣ. d̓ adimendis ⁊ tranſ. le. l. iij.§. cōditio ⁊ de ꝯdi. ⁊ de. l. in cōditionibꝰ. ⁊. l. cōditionū verba. ¶ Falit fauore matus qꝛ tacita pupillaris eaꝫ non excludit. C. de impu. ⁊ alias ſub. l. preſentibꝰ. ¶ Item fallit in exprſſione non heredis ꝓpter metuꝫ falſitas. vt. jͣ. de teſta. l. heredes palam. ⁊ vide quod no. C. de teſtis. l. iubemus in pͥn. aut eſt actus qui depēdet ex voluntate duoruꝫ ſi quideꝫ verbis cōtrahit̉ tunc ſi verba ſunt de valore cōceptōis tantū habetur tacitū pro obmiſſo vi. l. i. j. de de ver. ob. ⁊. d. l. fi. C. de nouatꝭ. ¶ Aut ad effectū intētionis tunc ſi res interueniat tacitū habet̉ ꝓ expreſſo. vi. d. l. triiicū de ver. ob. alias cōtra vt. d. l. ꝗdꝗd aſtrinſtende. e. ti. Caue tamen in eo quod dixi de nouatꝭ. ꝙ ſi tacite ageretur ꝙ fieret nouatio vt in ſuperioribus dixi. ¶ Si aūt querit̉ de effectuꝫ qui habetur ſine expreſſione verborū tunc qd̓ tacite agitur habetur ꝓ exp̄ſſo vt hic ſi auteꝫ eſt actus qui dependet ex voluntate duoruꝫ ⁊ contrahit̉ re vel conſenſu tunc ſiquideꝫ agitur ab vna parte tantū tunc ſi ẜm na turaꝫ negocij. eſt illud tacituꝫ ⁊ habetur pro expreſſo vt hic ſi ꝯtra naturaꝫ non. vt. C. de condi. ob. ca. l. ſi repetendi. ſi vero agitur ab vtraqꝫ parte tunc viciaretur quod agit̉ ſi tacituꝫ haberet̉ ꝓ exp̄ſſo non habet̉ pro expreſſo jͣ. d̓ regu. iur̄. l. actꝰ legiptimi. ¶ Si vero vitiat̉ runc habet̉ ꝓ expreſſo. vt. d. l. i.§. i. infra de conditꝭ. ca. da. ⁊ in hāc diſtinctōꝫ ſtat ēt And. ⁊ eſt bn̄ no. iſta theorica qꝛ adml̓ias praticas adducit̉ ⁊ ꝑ eam ſoluunt̉ multe queſtiones. ¶ Et ex predictis pꝫ ſolutio ad. d. l. actus legittimi. ⁊. l. expreſſa de regu. iu ris que glo. nō ſoluit. ⁊ ibi de hoc no. ⁊ dixi ⁊ quo ad iſta ꝯtraria potes breuiter ꝯcludere ꝙ regula eſt ꝙ tacitum ⁊ exp̄ſſum eꝗparant̉ vt hic. immo expreſſio eoꝝ que tacite inſunt nihil operat̉. vt C. de fideiuſſ. l. nō recte. ⁊ de lega. i. ⁊ hec verba vbi de hoc ſatis bene tetigi. ſi quo caſu reꝑiat̉ ꝯtrariū vel exp̄ſſum valere ⁊ nō taci tum vel ecōtra. ſpālia ſunt vt ex p̄dictis colligi pōt. ⁊ vide Azonē in brocardis de tacitis ⁊ expreſſis. ⁊ ꝙ no. ⁊ dixi in. d. l. expreſſa. d̓ regu. iur. ⁊ in alphabeto dictione expreſſa. ¶ Uel ẜm Ia. de bel. ad ꝯtraria. Reſpōde vltra gl. vꝫ ad. l. expreſſaꝫ ꝙ illud eſt regulare hic caſuale. ¶ Ad. l. vltimam de nouatꝭ. ꝙ ioi eſt verborum od. vel dic aut obligatio re ꝯtrahit̉ vel ꝯſenſu. ⁊ tunc ſi tacite agit̉ ad vtraqꝫ ꝑte habetur ꝓ exp̄ſſo vt hic. alias nō. ſi vero verbis ꝯͣ batur ſiquidē pōt valere res ſeu ſtipulatio ſine tacito ſunc nō habet ꝓ expreſſo. vt. l. quicquid aſtringende. alias ſic. vt. C. ſi vt ab bere. ſe abſti. l. i. ⁊ de contrahē. ⁊ ꝯmi. ſtipula. l. fi. ⁊ infra de verbo ſū ob. l. triticum. ⁊ hoc hꝫ locum in ꝯͣctibus nominatis. in innomi natis dic vt no. infra de ꝯdi. ca. da. l. i. Iaco. de bel. ¶ Ad aliud duum glo. de. l. actus legittimi de regu. iur. dic ẜm eum quod ē ſpāle in caſibus ibi enumeratis ⁊ in alijs caſibus expreſſis in gl. ſed regulariter ſecus quādo inter vtrūqꝫ actum eſt vt hic. ⁊. d. l. ex preſſa. de regu. iur. ⁊ de conditio. ⁊ demon. l. non nunquā. vbi de hoc. vel ꝙ ibi tacitum viciarēt ſi haberetur ꝓ expreſſo. vel dic ⁊ melius ꝙ ibi etiam ſeruatur tacitū ſed nō habetur ꝓ exp̄ſſo. quia exp̄ſſum viciaret. Ia. Quādoqꝫ tamen plus oꝑatur tacitum qͣꝫ exp̄ſſum vt. sͣ. d̓e ꝓcurato. l. filiuſfamilias.§. veterani quandoqꝫ ecōtra. C. ſi pen. appel. mors interueniat. l. ij. ⁊ dixi. C. de ſac. ſanc. eccle. aūt. ingreſſi. ¶ Et. ꝙ tacitum habet̉ ꝓ expreſſo multis mo dis pōt ꝯtingere quādoqꝫ ex p̄ſumpta voluntate vt ſi debes mi hi centū ⁊ trado tibi inſtrumentū debiti ꝓ hoc tacite videor remit tere debitum. sͣ. de pactis. l. labeo. ⁊ ibi de hoc. ¶ Item inuecta illata tacite vident̉ obligata vt infra in ꝗbus cau. pig. taci. contra hit̉. l. in predijs. ⁊ plures alijcaſus ſunt ibi. ⁊. C. eo. vbi tacituꝫ habet̉ ꝓ exp̄ſſo. ¶ Quādoqꝫ ex. l. ſubaudit̉. sͣ. de adop. l. his verbis in fi. ⁊ infra de fideiuſſ. tuto. l. cum oſtendimus. in fi. ⁊. C. de rei vxo. actio. l. vnica in principio. Quandoqꝫ ex rei natura vt in ꝯͣctibus vt hic. sͣ. de ſeruitu. l. ſi cui. infra depoſiti. l. publia. in principio. sͣ. de nego. geſt. l. qꝛ taniūdem. ¶ Item in ſententia intelligit̉ penallꝫ non ſit exp̄ſſa. vt ex ꝗbus cauſis in fa. arroga. l. ſi te. et infra ſi cui plus ꝙͣ ꝑ fal. l. i.§. ſinaūt. ¶ Item in reſcripto principis intelligit̉ clauſula ſi p̄ces veritate nitant̉ lꝫ nō ſit expreſſa extra de reſcrip. c. ij. ¶ Item ſubintelligit̉ ꝑſona nō expreſſa. C. de diuer. reſcrip. l. i. ⁊ in multis alijs caſibus quos ſtudioſus lector in ueniet vt ratōe ꝯuentōis ſubiecte ꝯͣctui. jͣ. loca. l. ea pͥmo reſponſo ¶ Item ratōe ꝯſuetudinis infra de edi. edie. l. qd̓ ſi nolit.§. quia aſſidua. ¶ Item ratione verboruꝫ que p̄miſſa fuerunt vt hic in glo. no. ¶ Quādoqꝫ ex alia ꝓbabili cōieciura ſumpta ex. l. preſumptōe. vt infra de regu. iur. l. ſemꝑ in ſtipula. Iaco. de are. ¶ Item opponit̉. ad. l. iſtam ꝙ bonitas rei mutuate nō ꝯſidere tur ẜm tp̄s ꝯͣctus vt hic dicit̉ ſed ꝙ quādoqꝫ plus valuerit quā doqꝫ minus a tempore more. vt infra. e. l. vinū. ⁊ de tritica. l. ī hac Solu. aūt loq̄ris de bonitate intrinſeca puta ſaporis coloris ⁊ ſimilium. ⁊ in iſta bonitate ꝯſiderat̉ ẜm ip̄s ꝯͣctus. ⁊ de illa loquit̉ hic aut de bonitate extrinſeca.ſ. precij vel valoris ⁊ illa ꝯſideratur ẜm ꝙ plus valuit a tꝑe more vt in ꝯrijs. ¶ Item oppo. ꝙ nō te neatur reddere eque bonū. Immo viliſſimū credendo liberetur. vt infra manda. l. fideiuſ. ⁊. d. l. triticū. de ver. obli. Solu. aūt quis teuet̉. de recepto mutuo ⁊ tenet̉ reddere eque bonū vt hic. qꝛ hoc tacite actum videt̉. aut nō tenet̉ ex ea qd̓ receperit ſed ex ſimplici ꝓmiſſione. ⁊ tūc imputet ſibi is cui ꝓmittit̉ ſi non exprimat ꝙ nō videt̉ tacite actum. ⁊ ideo quocunqꝫ dādo liberat vt in ꝯtrarijs. ¶ Item oppo. ꝙ iſta. l. ſit ſuꝑ uacua ⁊ nullā habuerit dubitationem. qꝛ ꝑ multas alias. l. cautum erat ꝙ ſi reddat̉ res deterior nō videat̉ reddita vt infra comod̓. l. iij.§. ſi reddita. ⁊. ff. depoſi. l. i.§. ſcies cum ſi. Sed dic ꝙ illa loquit̉ quādo eadē res dꝫ reddi. hic aūt nō eadem ſed in eodem genere. Et nō fuit neceſſaria ꝓuiſio huius. l. qꝛ rei mutuate dominiū tranſfert̉ vt ſupra. l. ꝓxi. poterat etiam eſſe dubitatio huius.ſ. qꝛ videbatur imputandū illi qui mutuauit ſi legem nō dixit aꝑtius.ſ. ꝙ redderet̉ eque bonum. Et iō ꝯͣ eum dꝫ fieri interp̄tatio.ſ. de pac. l. veteribus. ſed illa cū ſi. loqui tur vbi aliquid obſcure dicit̉ ſed nihil hic fuit dictum obſcure ſed tantum ꝙ habet̉ a iure ꝓ expreſſo ex natura rei vt dictum eſt. ¶ Expeditis contrarijs veniamus ad qōnes. l. iſta dicit ꝙ volens ſoluere vinum nouū ꝓ veteri nō auditur. exquo pꝫ ꝙ vinum vetus eſt melius ꝙͣ nouum. ⁊ ad hoc allegatur ⁊ ꝓbatur luce. v. in fi. ¶ Querit̉ ergo ꝙ dicatur vinū nouum ⁊ ꝙ vetus. Quidam dicūt ꝙ vetus intelligitur in kalendas nouembris ꝑ pͣallegatam. l. iubemus. C. de erro. mili. annone. li. xii. Sed illa lex hoc nō ꝓbat. nec enim dicit ꝙ ſit vinum vetus ſed tradit modū diſtri buendi vinum militibus vinū vetus. vnde dicit ꝙ vinum vetus eſt vnius anni. vt infra de vino tritico ⁊ oleo legato. l. ſiquis vinū in fi. ⁊. l. ſequētibus. ſicut ⁊ ſeruus nouicius qui nō fuit. per annū in ciuitate infra de publi. ⁊ vec. l. fi.§. quotiens. ⁊ de edilicio edic. l. fi.§. fi. ſicut religioſi dicantur nouitij vſqꝫ ad annum vt extra de regulare ⁊ tranſeuntibus ad reli. c. i. li. vi. niſi cōſu. regionis vel te ſtatoris aliud induceret vt. jͣ. de vi. ti. ⁊ oleo. le. l. ex vſu. ⁊ ar. de re. iur. l. ſemꝑ in ſtip. ⁊ dele. iij. l. nūmis ⁊ vide in alphabeto dictione vetus. ¶ Querit glo. cū dicit̉ ꝙ viuū vouū non poteſt ſolui pro veteri quod ecōtra an vetus poſſit ſolui pro vouo ⁊ videt̉ ꝙ ſic

Sicertum petatur. qꝛ vetus melius eſt ⁊ ſic plus facit ⁊ ſoluit̉ ⁊ quod pluris eſt vtiqꝫ tanti eſt. jͣ. de inliteꝫ iurā. l. cū furti. ⁊ pro hac. jͣ. de ver. obli. l. vbi aūt non apparet in pͥn. ⁊ bene. sͣ. ſi ſer. ven. ī. l. ſi forte.§. etiā. Ecōtra videtur ꝙ licet ſit melius ſi mihi nō placet non teneor recipere quia melius eſt illud qd̓ mihi magis placet vt inſti. d̓ actꝭ.§. huic aut. v̓. preterea ⁊ sͣ. de vſu ⁊ ha. l. fi. in fine. ⁊ hanc tenet glo. ⁊ bene nō ꝙ ſit melius vel deterius ſed qꝛ vīnū vetus nō eſt eiuſdeꝫ qualitatis cum nouo ⁊ ſolutio fieri debet in eodeꝫ genere ⁊ eadeꝫ qualitate ſicut ſi mutuaſſeꝫ vinū albuꝫ ⁊ velles reddere vinuꝫ rubeū nō poſ ſes quia licet ſit eiuſdē generis nō eſt eiuſdeꝫ qualitatis quod reꝗrat hoc lex vnde nō taꝫ bonitas qͣꝫ qualitas atiendit̉. vt. jͣ. de iure dotꝭ. l. res in dot. ⁊ hoc facit pro reprobatꝭ. glo. que eſt. sͣ. l. prox. v̓. matui in glo. magna que tenet ſi mutuaſti mihi maſſa argenti ꝙ ſoluere poſſuꝫ pecuniā argenteā nō cōtaminataꝫ ⁊ ſi mutuaui turōnen. potes ſoluere imꝑialis equiualentes hoc.n. nō eſt verū. qꝛ non ſunt eiuſdem qualitatis nec forme vt ibi dixi. per. l. paulus. jͣ. deſolutꝭ. ¶ Sed ex predictis oritur dubitatio talis mutuaſti mi hi. x. corbas vini noui. ſtas ꝑ duos annos ꝙ nō petis a me volo ſoluere vinū vetus nūquid potero. Gui. de cu. hic dicit ꝙ ſic ⁊ intelligit glo. que dicit ꝙ vinū vetus ſolui nō poſſit pro nouo quaſi nō ſit eiuſdeꝫ qualitatis. ¶ Preterea eodeꝫ anno peteret̉ ſed. lapſo anno qꝛ vinū mutuatū ſi nō eſſet ꝯſſumpiū eſſꝫ vetus factuꝫ ⁊ poſſeꝫ illud ideꝫ reddere vt dixi. sͣ. l. prox. in prin. ⁊ vbi eſt cōſumtum poſſuꝫ reddere vinuꝫ vetus. ⁊ videt̉ eſſe eiuſdē qualitatis ex quo vinuꝫ mutuatū tꝑe quo petit̉ eēt factuꝫ vetꝰ vinū. ⁊ pro hoc. jͣ. e. l. vinuꝫ. ⁊. jͣ. loca. l. ſiquis vinū cū. l. ſcia. jͣ. de vino tri. ⁊ ole. le. ⁊. jͣ. de cōtrahen. emp. l. in venditiōibus Guid. Item querit glo. ſi vnus dixit alteri tolle iſtaꝫ pecuniā nec exp̄ſſit ex qua cā daret nūꝗd erit mutuū depoſituꝫ vel donatio dic in aliquo latius qͣꝫ glo. quia aut eſt magna quātitas ⁊ non p̄ſumit̉ donatio. jͣ. de probatꝭ. l. cū de indebito aut eſt modica. ⁊ gloſ. indiſtincte ſentit ꝙ iunc p̄ſumatur donatio. ¶ Alij doctores diſtinguūt. aut ille qui recipit erat con iuncta perſona ⁊ tunc pſumatur donatio vt. jͣ. de dona. inter virū ⁊ vxo. l. virū aūt erat extraneus aūt benemeritus ⁊ tunc qꝛ ſibi tenetur ad antidora p̄ſumitur donatio tanqͣꝫ benemerito facta. jͣ. mā da i. ī remunerādi in prin.§. pāp. ⁊ sͣ. de petitione hereditatis. l. ſed ſi lex.§. cōſuluit ſi vero nō erat benemeritꝰ nō p̄ſumit̉ donatio vt d. l. cuꝫ de indebito ⁊ pro hac facit ꝙ no. jͣ. depo. l. die ſponſa. ⁊ ad veleia. l. ſed ſi ego. ⁊ modica quātitas intelligitur. ẜm cōditionem ꝑſonaruꝫ. vt. sͣ. de iudici. l. ſed ⁊ ſi ſuſceperit.§. i. ¶ Querit Ia. d̓ are. ⁊ Gii. de cū. quidā ſcolaris cōuentuatꝰ veniens de bononia bene ornatꝰ veſtibꝰ ſicut ſit cōiter quem vidit abbas cuiuſdā monaſterij ⁊ credens euꝫ ſufficientie magne elegit eū in aduocatū ſuū in cauſis monaſterij ſui cum certa annua penſione ⁊ ſalario in prima queſtione fuit vocatus iſte ſicut ideota qꝛ nihil ſciuit allegare pro iure dicti monaſterij. vnde abbas cōfuſus vult eū reuocare ⁊ ſibi prouiſionem promiſſaꝫ ſubtrahere querit̉ an poſſit hic eſt ar. ꝙ ſic quaſi tacite aciū ꝙ penſionē ⁊ ſalariū reciꝑet ſi eſſet ſufficiens. ⁊ ideo pro expreſſo debet haberi. ¶ In cōtrariū vr̄ qꝛ nō ſuf ficit ſcire in corde niſi exprimat̉. C. de cōdi. ob. ca. l. ſi repetendi. de tranſactꝭ. l. ſi maior. ⁊. jͣ. de ꝯͣdi. ca. da. l. iij.§. qͣꝫqͣꝫ. ¶ Roffredus diſputat hanc queſtionem. ⁊ eſt prima in queſtionibus ſuis ⁊ tenet ꝙ abbas de iure cōmuni non poſſit reuocare prouiſionem ſui ſalarij per iura ſuperius ad hoc allegata. Sed quia eccleſia ſeu monaſteiuꝫ leſuꝫ eſt. hoc poterit beneficio reſtitutiōis. ¶ Moderni dicunt ꝙ inquaniū ꝓpoſita eſt queſtio in Abbate reuocari pōt. quia factum Aobatis non potuit damnificare monariū. lꝫ.n. poſſet remunerare bene merentes. vt. C. de ſacro ſanc. eccle. ⁊. l. iubemus nulli. ver. ſcientes. ⁊ ibi de hoc. Nam iſti ideote nō potuit ſa larium ꝯſtituere in damnum eccleſie ad hoc extra de regu. iuris. c. factum ꝑſone. ⁊ infra de admi. tuto. l. cum plures. Si autem que ſtio p̄ponat̉ in priuato tunc dicunt ꝙ aut probari pōt hoc tacite actum inter partes ⁊ reuocari poterit ꝓ hac. l. aut nō pōt ꝓbari ⁊ habent locuꝫ iura contraria. ¶ Sed quomō ꝓbari pōt dic ex ꝯditione ꝑſonarum ⁊ alijs ꝯiecturis ⁊ per mediatores qui dicūt ꝙ dicebant vos domine eritis vtilis monaſterio ⁊ ipſi vos bene remunerabūt ⁊ ſimilia. ad hoc ſupra de vſu ⁊ habi. l. plenum.§. eꝗ tij. ⁊ de lega.i. l. ſi ſeruus pluriū.§. fi. de verbo. obliga. l. titius.§. idem reſpōdit de condi. cā da. l. i.§. ſi parandi. ⁊. d. l. cum de inde bito infra de ꝓbatio. ⁊ etiam ſi habuit aduocatū nota. vt infra de ca. pe. l. ſi forte. ⁊ de eadem qōne poſſet queri in barone ꝯcedente feudum aduocato mō predicto. ¶ Item querūt doctores ſi ſco laris dum vadit ad ſtudiū portet pecuniā apud mercatorem nec declaret deponēdo aūt nuntiādo an ſit depoſitū vel mutuū ⁊ hoc multum refferi qꝛ ſi eſt mutuū ⁊ ꝑderet̉ pecunia ꝑderet̉ periculo mercatoris. ſi eſt depoſitum ꝑiculo ſcolaris. vt. C. eo. l. incendiuꝫ. iſta queſtio reputat̉ difficilis ⁊ dic in ea vt colligi pōt ex glo. d. l. ſponſaliorū.§. i. infra depoſi. ⁊ eo. titu. l. lucius. ¶ Denuo gl. colligit aliqua argumenta vtilia ex. l. iſta. primo enim colligit vinuꝫ vetus eſſe melius nouo. colligit argū. ꝓ antiquis doctoribus ꝙ ſint meliores qͣꝫ noui. ¶ Item ꝓ antiquis teſtibus ꝙ magis eis credat̉ qͣꝫ iuuenibus. ¶ Item ꝓ antiquis canonicis ⁊ monacis ꝙ elligi debeant in abbates vel p̄latos magis qͣꝫ iuuenes. ⁊ quia ſenectus eſt veneranda. l. ſemper de iure immunitatis. vbi de hoc ſatis dixi. ¶ In ꝯrium qꝛ mancipia iuniora ſint magis doctilia ꝙͣ vetera infra de edili. edic. l. p̄cipiunt.§. poſtumus. ⁊ Azo in ꝓhemio ſumme quanto iuniores tanto ꝑſpicaciores. qꝛ iuuenes ha bent ea in quibus laborauerunt antiqui. ⁊ Plato dicit ꝙ meliꝰ habet̉ memoria eorum que in prima etate diſcunt̉. ⁊ idē dicit Tu lius in rethorica de memoria doc. tenent cōiter ꝙ ſi eſt certum d̓ qualitate ꝑſone nō atiendit̉ ſenectus vel iuuentus. ſed in dubio ⁊ ceteris paribus ſic infra de teſtibus. l. ob carmen.§. teſtes de fide inſtrumen. l. fi. ⁊ in auten. de monacis.§. fi. ⁊ ꝓ hoc. C. de officio magiſtri offi. l. ij. in fi. niſi etiam de hoc ſalis dixi. ⁊ ꝓ hoc bn̄. C. de conſulibus. l.i. li. xij. ⁊ de tironibus. l. fi. ⁊ de veteranis. l. i. ⁊ qd̓ etiam dicit̉ ꝙ antiquiores canonici opiare poſſunt p̄bendas extra de conſue. c. cum in tua. lib. vi. ⁊ infra de albo ſcriben. l. fi. ⁊ ma ior ꝯſtantia eſt in ſene qͣꝫ in iuuene infra de queſtionibus. l. ex libe ro.§. i. ¶ Item caue quia multi decipiunt̉ in formatiōe libelli di cendo peto. x. que tibi mutuaui immo videtur ꝙ dicere debebaꝫ que ꝓmiſiſti reddere. nam obligatio orit̉ ex ꝓmiſſione nō ex numeratōe infra de noua. l. i. ſed formā libelli videas per Roffre. d̓ certi ꝯditione ex mutuo. ¶ Item querit Iaco. de are. ſi mutuaui tibi monetā falſam ⁊ tu eam expendidiſti ꝓbat̉. nunquid teneris reddere bonam. ⁊ videtur ꝙ ſic qꝛ in vtilitatem eius eſt conuerſa exquo eam expendidit ꝓ bona infra eo. l. ſi a furioſo. ⁊. l. nam ⁊ ſi fur. de iure doti. l. pater filie. ⁊ quod no. sͣ. eod̓. l. ii.§. appellata. Contrariū tꝫ qꝛ obligatus eſt ei cui dedit reprobam pecuniam ⁊ reddam bonam. vt infra de pigno. actio. l. ellegāter.§. qui reprobos. ⁊ ſic non pōt dici ꝙ ſibi adſit vt ſupra de nego. geſt. l. ſiquis mandato. ⁊ quis ex ſua negotiatōe hoc videt̉ ꝯſecutus. arg. infra de heredit. vel acti. ven. l. venditor exheredauit. ⁊ ad. l. fal. l. iij. ⁊ ꝓ hoc etiam facit hec lex ⁊ infra eo. l. non omnis.§. fi. ⁊ de hoc no. ⁊ dixi. d. l. eleganter.§. qui reprobos. ¶ Item querit gl. ſi mutuaui deceꝫ cobras frumēti pacto appoſito ꝙ mihi dare debeas ſol dos decē ꝓ corba nunquid erit mutuū glo. tꝫ ꝙ nō ſed eſt cōtra ctus innominaius vel venditio quia nō reddit̉ in eodē genere. ſꝫ aliud alterius generis quod approbat Marti. ſili. ſuppoſitis terminis ſicut glo. ponit. ſed ſi mutuū eſſet ꝑfectum vt qꝛ dedi tibi decem corbes frumēti vt tantūdem redderes ſed poſtea ꝯuenit ī continēti ꝙ ſoluere deberes ſꝫ. x. ꝓ corbe tunc dicit ꝙ bene eſſet mutunm ⁊ agi poſſet certe ꝯditōe informata actio vt ſeruaret̉ qd̓ deuenit in pacrum vel p̄ſcriptis verbis ex pacto veſtito coherent ꝯͣctus. argu. eo. de reſcin. vendi. l. p̄cij. ⁊ infra de contrahen. emp. ſ. pacta. ⁊ videtur caſus in hac. l. in qua nō tenet̉ reddere niſi ī ea bonitate qua accepit. ¶ Ultimo vt melius memorie ꝯmendetur quero antiquā ⁊ vtlē queſtionē. ſi mutata eſt moneta quā tibi mu tuaui vel pondus vel menſura nūquid debeat fieri ſolutio in mo neta antiqua ⁊ ẜm antiquā menſurā vel pondus vel ẜm nouam. Hanc queſtionē tangit lex infra de lega. iij. l. v.§. i. vbi de ea pleniſſime dixi ⁊ ibi recurras. ſed qꝛ ad iſtam. l. recurrit̉ cōiter de ta aliqua tangam. Di. poſt aliqua allegata ꝓ ⁊ contra. dicit ꝙ inſpi ci debeat tempus ꝯͣctus vt ẜm illud tp̄s fieri ſolutio debeat. alle. l. medico in pͥncipio de auro ⁊ argen. legato. ⁊ qꝛ cum ſit mutata forma monete menſure vel ponderis nō ꝯtingeret liberatio per. l. paulus deſolutio. hec oppō videt̉ expreſſe comprobari extra de cenſi. c. olim. ⁊. c. cum canonicis. ⁊ de officio or. c. ꝯquerente. ⁊ ibi glo. Item tꝫ Guido de ſuzaria qui hanc. q. tangit in ſuis queſtio nibus ſtat̉ octaua carta. ver. ſed pone lucius titius locauit fundū vt ſibi preſtet̉ certa modiatio bladi que primo fuit queſtio Pi

Si certum petatur lei in qōnibus ſuis. lxxix. q. ⁊ incipit lucius titius meuio fundū locauit. ⁊ idem etiam tꝫ. xxx. q. que incipit. quidā crediror bon̄. Spe. euā eaꝫ tangit de ſolutionibꝰ.§. nunc aliqua in fi. ⁊ in pecuniā debita ex contractu ſentit cū di. ſi aūt eēt debita alicui officiali pro ſalario ſuo ve. ſi aliquis foret cōdemnatꝭ. cōi ⁊ tempore ſolutionis ſoret mutat a moneta tunc ſentit ꝙ nouaꝫ monetaꝫ ſoluere poſſit pro hoc facit glo. que eſt. C. de iure doc. l. ſi inter virum. lꝫ glo. illa cōiter ꝑ doc. reprobet vt ibi dixi ci. hic ⁊. C. in quibus ca. in inte. reſti. nō eſt ne. l. in minorū tangit hāc queſtionē. ſupponēdo ꝙ Imperator vel rex vel alius hn̄s poteſtatē mutādi monetā eaꝫ mutauerit. ⁊ antiquā reprobauerit vſuꝫ eius in qua queſtiōe dicit eē variatuꝫ per doc. Quidaꝫ eniꝫ vt di. ⁊ ſequaces tenuerūt ꝙ debeat fieri ſolutio de moneta curente tꝑe cōtractus. ⁊ ſi foret reprobata vel expendi ꝓhibita ꝙ debeat ſolui noua equiuales antique. ⁊ ſi nō equiualere ꝙ ſupplere debeat in eadeꝫ bonitate per hanc. l. alia iura. per eos allegata alij vt oldra. ⁊ ſequaces dixerūt ꝙ ſufficit ſoluere monetā nouā etiā ſi ſit vilior qꝛ quedaꝫ ſunt in quibꝰ attendit̉ intrinſica bonitas reſpecta materie vt ī vino ⁊ baldo q̄dā in ꝗ bꝰ attendit̉. reſpectu forme ⁊ vſus vt in mōeta q̄ ꝯſiſtit in approbationeꝫ principis vel alterius ſuꝑ hoc ptāteꝫ habentis. Moneta.n. habet bonitateꝫ qꝛ pro moneta nō currenti ⁊ ſi ſit vilior ita ⁊ meli poterunt res emi ſicut poterūt ⁊ poſſent pro veteri. iuro ſi vſus ve teris eſſet prohibitꝰ pro illa nō poſſent emi ⁊ ſicut nō intereſt creditoris herede veterē ſed vberiorē. ⁊ ꝙ bonitas ꝯſideret̉ reſpectu vſus ꝓbatur. jͣ. de ver. ſi. l. labeo. ⁊ ſabinus pro hoc optime facit lꝫ per aliquos non alleget̉. xxxij. q. iiij. c. quis ignorat cuꝫ glo. ibi poſita que vident̉ terminare queſtiōeꝫ dicitur eniꝫ ibi ꝙ ex quo moneta noua currit ⁊ expēdat̉ auctoritate pub. pͥncipis vl̓ alteriꝰ aucio ritateꝫ habentis ſuccedit in locū antique ⁊ excuſatꝰ eſt debitoream ſoluēdo qꝛ ſine eiꝰ facio ꝯtingit muta. ⁊ ꝓ hoc. jͣ. d̓ ꝯͣhē. emp. l. im ꝑatores. ⁊ d̓ ſol. l. creditor. cū ibi no. ⁊ bn̄ ēt facit exͣ d̓ maledicis. c. ij. vbi dr̄ ꝙ vſualis moneta ſolui dꝫ ⁊ in dem̄. d̓ d̓cimis. c. ij. vbi dr̄ ad monetā cōiter curentē. Iteꝫ pro hoc qꝛ eadē ratio videt̉ hic q̄ eſt in obligatiōe ſpēi qua ꝑempta vel diminuta ſine culpa vel mora debitores. debitor liberat̉. jͣ. de ver. ob. l. ſi ex legati cā ergo licꝫ ſit bonitate diminuata in. ſubſtātia nō tamē quātuꝫ ad vſuꝫ ⁊ ſine facto debitoris debet liberari ſed iſta ratio nō videt̉ ꝓcedere qꝛ hic nō loquimur de obligatiōe ſpēi ſꝫ generis qd̓ perare non pōt vi. C. ſi certū petatur. l. in cendiū. ¶ Sed iſtud eſt verū de genere generaliſſimo vt ſi debeo hominē in genere īſtud perire nō pōt. ſic loquit̉. l. incendiū. ſecus in genere ſubalterno vt ſi debeo vnum ex ſeruus teſtatoris ſi omnes debeāt liberatus ſum vt. jͣ. ad. l. fal. in ra tione.§. incerte ſic videt̉ in ꝓpoſito. ſꝫ certe vno obligatꝰ de mu iuo videt̉ obligatꝰ in genere generaliſſimo nō ſubalterno per. d. l. incendiū ⁊ ideo iſta ratio nō videt̉ bene ꝓcedere nec etiā prima. ꝙ ita poſſim emere rex ex moneta noua viliori ſicut ex antiqua meliori hoc non ē verū. īmo qn̄ vileſcit monetares efficiunt̉ cariores qꝛ vendentes cōſiderāt bonitatē ⁊ vtilitatē monete ſicut videmus ad ſenſuꝫ ſed fortior ratio videtur pro opinione p̄dicta ſi ſuppona mus antiquaꝫ monetā reprobataꝫ ⁊ vſum eiuſdē tunc ēt ſi debitor vellet n̄ poſſꝫ ſoluē ātiquā cuiꝰ vſus ē reprobatꝭ. vt. jͣ. d̓ pi. ac. l. elegā ter.§. ꝗ reprobos ſꝫ huic poſſꝫ rn̄deri ꝙ nō ſoluit monetā antiquā ſed nouam ſed tanto plus de noua ꝙ ſuppleat intrinſecam bonitatē antique. ¶ Et ſic adhuc rediremus ad opinionē Di. ⁊ ſequa cium. Pe. vero diſtinguit aut moneta mutata vel reprobata ē poſt moram debitoris ⁊ tunc ẜm vetereꝫ ſoluere teneat̉ per hanc l. ⁊ alia ſupra ad hoc allegata. aut ante moram eſt mutata ⁊ tunc ſoluendo nouam loco veteris ſurrogatā liberat̉ ꝑ alia iura ſupra ad hoc adducta fauore etiam liberatōis. vt. jͣ. de actio. ⁊ obliga. l. arrianus. ¶ Iaco. de are. diſtinguit inter eſtimatōem ſolā ⁊ pōdus vt ſiquidē eſtimatio ſola ſeu forma eſt mutata manēte ſubſtā lia ⁊ pondere ante morā debitoris reddat̉ qualis nūc ē. qꝛ talē red deret ſi eſſet aucta. argu. C. de ſolutio. l. penul. poſt moraꝫ tenetur ſupplere quanti plurimi fuit. vt infra. e. l. vinū. ¶ Si aūt ſit muta tum pondus in ſubſtantia. tūc nō liberat dando nouā pōdere mu lalam. argu. huius. l. ⁊ infra de ꝯͣhen. emptio. l. i. ⁊ ſic dabit antiqͣꝫ vel ſi antiquā nō hꝫ ſupplebit bonitatē in noua vt. d. c. olim. ⁊. c. cū canonicis extra de cenſibus. ⁊. C. de veteris numiſmatis poteſta le. l. l. li. xi. ⁊ hec iur a quādo pondera pariant̉ remanēte eadē foriua ⁊ eadē qualitate. ¶ Si vero moneta ⁊ vſus eius eſſent reprobata tūc habeat locum diſtinctio Petri vtrū ante morā vel poſt morā debitoris ſit facta mutatio. ⁊ de iſta qōne etiam ſatꝭ dixi. C. de iure emphi. l. ij. ver. deinde. ¶ Quero ſi emphiteot a ꝓ miſit ſoluere certam monetā quomō debeat intelligi dic vt infra de verbo. ob. l. quotiens in dies ⁊ ſatis no. ꝑ Hoſti. in ſumma d̓ cenſibus.§. ex ꝗbus cauſis. ver. quid ergo. ſi Raimundum alias Papien̄. ⁊ de verbo. ſignifi. ver. ſed quid ſi moneta mutet̉. vbi ēt habet̉ an rex Francie licite ⁊ ſine peccato poſſet mutare mone tam. ⁊ de mutatōe monete habet̉ extra d̓ iure iuran. capitulo quā to. ⁊ de mutatōe menſure extra de cenſi. c. ex parte. ¶ Et qꝛ dominus meus Oldra. hanc materiā dilatauit eius dicta ſubijciaꝫ. ¶ Primo enim querit ſi iudex ꝯdemnauit me tibi in libris decem turonen. paruoꝝ tꝑe quo turonus groſſus expendebatur ꝓ xv. paris tꝑe ſolutōis ſoluit ꝓ. xij. vtrum creditor teneat̉ recipere ẜm curſum quo expendebant̉ tꝑe ſnīe an tꝑe ſolutionis. ⁊ tꝫ ꝙ ẜm curſum tꝑis ſolutōis. ⁊ alle. de lega. i. l. ſi ſeruus pluriū.§. fi. de le. iij. l. minis de fun. inſtruc. l. cum delanionis.§. aſinam. ⁊ de here. inſti. l. qui nō militabat.§. lucio. ¶ Item querit ſi teſtator legauit centū poſtea vixit longo tꝑe ⁊ interim mutata eſt moneta. ẜm qd̓ tp̄s fiet ſolutio ⁊ tꝫ ꝙ de moneta que currebat tꝑe ꝯditi teſtamen ti. ⁊ dicit eſſe caſum de lega. iij. l. vxor.§. teſtamento. ⁊ de auro ⁊ ar gento lega. l. medico. ⁊ ibi no. ⁊ de libe. lega. l. aurelius.§. teſtamē to. ⁊.§. titius. ⁊ in ꝯͣctibus vt hac. l. ¶ Tertia queſtio fuit ī roma na curia. Nam Bonifacius papa octauus exiſtente diſcordia in ter duos abbates ordinauit ꝙ vnum monaſteriū teneret̉ dare alteri ſingulis annis ꝑpetuo libras ceniū turonenſiū in feſto natiuitatis. ⁊ ipſius ordinatōis expēdebat̉ multū vilis moneta in regno francie. ita ꝙ turonen. groſſus valebat ſoldos. iij. paruoꝝ turonē. Subſequēter mutata ⁊ meliorata fuit moneta. ita ꝙ turon̄. groſſus nō valebat niſi. xij. paruos. nō tamen fuit moneta vilius repro bata. Et rex ſtatuit ꝙ ſi aliquis tꝑe debilis monete erat obligatus ad ſoluendū redditus perpetuos ꝙ ſoluere teneret̉ de bona moneta. Querebat̉ primo an Abbas dictam penſionē ꝑpetuā ſolue re teneret̉ in bona moneta ⁊ reſpōſum fuit ꝙ de illa moneta que expendebat̉ tꝑe ꝯſtitutōis papalis vel d̓ noua habito reſpectu ad valorē antique. vt. d. l. vxor.§. teſtamēto. de lega. iij. ⁊ eſt caſus. d. c. olim. ⁊. c. cum canonicis. extra de cēſibus. ⁊ de hoc no. Hoſt. d. c. quanto de iure iuran. ⁊ ꝑ Azo. in brocardis de mēſura ⁊ moneta. ¶ Secundo querebat̉ an ſtatutū Regis p̄diciū locum ha beat int̓ dictos Abbates ſuppoſito ꝙ res ꝓ ꝗbus p̄ſtat̉ dicta pē ſio ſit in regno Francie ⁊ alique ſint tēporales ⁊ alique ſpirituales determinatum fuit ꝙ nō. qꝛ nō ſunt ſubditi Regi francie ad hoc xcvi. di. c. bone quidē. extra de conſtitutio. c. que in eccleſiaꝝ. ⁊. c. ec cleſia ſancte Marie. Oldra. ¶ De hoc etiam videas infra eo. l. vinum.§. fi. ver. item facit hec lex. Albricus. ¶ In depoſi Iquis nec cauſam. o facio cōira accipiētis tantū cauſaliter venit caſus fortuitus ẜm Io. regulariter. leuiſſima culpa ẜm Azo. ¶ Et diuide quia primo fuit exp̄ſſa cōditio.ſ. vt haberet mutuo ſi emeret vſqꝫ ibi. nam ⁊ qui rem. Ibi nō fuit expreſſa cōditio ſi vēderet. ſꝫ tacite intelligebat̉. eſt tamē de iure vtrobiqꝫ lꝫ diuerſitas ſit in facto. ⁊ expone litterā ẜm Oldra. ſiquis nec cām.ſ. quia diues erat. nec ꝓpoſitus qꝛ erat homo ꝯſentiatus qui nolebat fenerare. ⁊ no ta ꝙ ſola intētio ⁊ ꝓpoſitū facit quē vſurarium de quo vide extra de vſuris. c. conſuluit. ¶ Ibi eandēqꝫ pecuniā ſub eadē conditione exp̄ſſa q̄ ſequitur. ⁊ ſi non emiſſes eēt depoſitum vt iudicat littera ſequēs. ¶ Oppo. ꝙ non teneat̉ de caſu vt. C. de pig. actio. l. q̄ fortuitis. Solu. Azo ꝯcedit oppoſitum dicit ꝙ non tene tur de caſu vt ibi ſꝫ de culpa leuiſſima ſic vt hic. ⁊ ē regulare ī quo libet contractu inito gratia accipiētis tantū. Ioā. vero dicit ꝙ hic ē ſpeciale in depoſito vt de caſu fortuito teneat̉. ⁊ ē ratio quia ſola amicitia ductus hoc facit. tamē ſibi potius expediret pecuniaꝫ ſuam in aliud ꝯuertere. ⁊ ſic gratia accipiētis tantum factum fuit. ¶ Et qꝛ iſtud depoſitū ſortit̉ naturā mutui in euētu conditōnis quādo emiſſet vt pꝫ in littera vt ſi emiſſes ⁊c̄. vt infra. eo. l. ꝓinde. nō ob. d. l. i. depoſiti qꝛ ibi vſus pecunie non fuit conceſſus exp̄ſſe in aliquam cām. hic ſic. hoc ꝓbat̉. jͣ. e. l. certi conditio.§. fi. ⁊. l. ſeq. ¶ Contra hoc inſtat̉ qꝛ lꝫ tertiū factūfuerit ꝯͣ accipientis tantuꝫ

Sicertum peiatur. nō dꝫ venire caſus fortuitus ſꝫ leuiſſima culpa. jͣ. de rog. iure. l. cōtractus ⁊ cōmmoda. l. ſi vt certo.§. nunc videndū. ſo. hic eſt ſpāle in depoſito ẜm Io. ẜm azo. nō obſtat qꝛ nec hic tenet de cāu fortuito ſed de leuiſſima culpa tantū. ¶ Iteꝫ op. ꝙ etiā ſi nulla culpa interueniat teneat̉. vt. jͣ. eo. l. rogaſti hoc cōfitetur Io. hic ⁊ ibi ẜꝫ azo. dic ꝙ hic ⁊ ibi interuenit leuiſſima. ꝙ nō eſt verū ẜꝫ Ia. but̄. ⁊ oldra. ¶ Item op. ꝙ debeat diſtingui habuerit res venaleꝫ an nō vt. d. l. rogaſti. jͣ. e. in pͥn. ſo. hic ẜm illaꝫ. ¶ Querit glo. anideꝫ ſi habuerit cauſaꝫ ſeuerādi ⁊ reſpōdet ꝙ ſic. ¶ Iteꝫ querit an reffe rat vtrū deponēs debeat recipere vſuras an nō ⁊ dicit alias rn̄dit ⁊ bene ꝙ non. ⁊ eſt ratio quia ſemper attendimꝰ principaleꝫ cām ꝓpter quā aliquid ſit ⁊ ẜm id de eo iudicamꝰ. C. de inoffi. teſta. l. ſancimus.§. replectiōeꝫ. jͣ. de vul. ⁊ pup. l. qui liberis.§. hec verba ⁊ de condi. ⁊ de. lib. ſed hic in fi. ſed principalis cauſa fuit vt ſeruiret amico ſuo quia etiaꝫ cum vſuris alij nō mutuaſſet quātuncūqꝫ ex ꝯn̄tia cōſequat̉ vſuras tn̄ dicit̉ cōtractus factus gratia accipiētis tantū ⁊ habꝫ locū hec lex ſicut dicimꝰ in macedo. ꝙ licet filiꝰ cōſequtiue comodū cōſequat̉ tamē qꝛ principaliter inductuꝫ fuit odio creditoruꝫ dicitur odioſuꝫ ⁊ nō fauorabile ⁊ facit. jͣ. e. l. rogaſti ⁊ ſic attendit̉ ſolū principale nō cōſequēs ⁊ ad hoc ſepe alegatur lex iſta ⁊ eſt ar. ꝙ ſi datuꝫ eſt arbitriū aliquibꝰ ſapientibꝰ faciendi prouiſioneꝫ dū tamē nihil in fauoreꝫ bannitorū prouidere poſſunt ⁊ fecerint prouiſioneꝫ qꝛ expediebat rei publice talem bannitū eſſe in ci uitate ſtatuimus euꝫ ad ciuitatem cōpelenduꝫ venire. ⁊ ꝙ de banno cancelet̉ abſqꝫ aliqua ſolutiōe pecunie ꝙ valeat talis prouiſio nec ſic contra formā datam ſapien. qꝛ principalis cauſa fuit fauor rei publice que debet attendi nō aūt ꝙ ex cōſequētia redeat ad co moduꝫ vel fauoreꝫ banniti. vt predixi in glo. que incipit nō ſub cōditione.ſ. expreſſa tacite tn̄ intelligitur ⁊ eſt notare differentiam in ſacto non aūt in iure ⁊ caue quia glo. inempiū ponit exempluꝫ de venditione prediorū cum p̄dia non ſunt de facili peritura ⁊ ideo comodius ponitur in re mobili que de facili poteſt perire Albricus de roſate. ¶ Primo ponit dictuꝫ Es pignori. ⁊Sgo illud probat per ſimile ſcd̓aꝫ ibi. Naꝫ ⁊ ſi ſi res mea ad te ꝑueniat ſine cā cōdicit̉ ꝑ conditionē ſine cauſa vel certi generalem hoc dicit vſqꝫ in fine. ¶ Op. in dubio colonus nō p̄ſumatur do mini voluntatē habere ⁊ ſic furſū faciat. vt. jͣ. de furtis. l. qui vas.§. vetare. ſolutio vt hic in glo. qꝛ hic p̄ceſſit voluntas dn̄i ſemel ⁊ iō durare p̄ſumat̉ ſecus ſi nunqͣꝫ p̄ceſſiſſet ⁊ ideo dicebat̉ cū aliquis peterat queꝫ cōdemnari in actꝭ. furti qꝛ cōtractauerat rem ꝙ recte ꝓcederet libellus ēt ſi non exp̄ſiſſet in libello ꝙ cōtra voluntateꝫ ſuam qꝛ p̄ſumit̉ ꝙ ꝯtra volūtateꝫ ſuaꝫ ex quo non apparet cōiractan. voluntatem habuiſſe. ¶ Itē op. ꝙ licet cōtra voluntatē do mini rem teneat nō facit frutū. vt. jͣ. de acqui. poſſ. l. iij.§. ſi rem. ſo. hic ſibi hēre rē diſtinauit ibi nō qd̓ nō eſt verū. Et ideo dic ꝙ licꝫ dn̄o rem nō redat tamen eam non cōtractat ⁊ ideo furtum facit. ¶ Quero quid faciat hec lec. ad ti. rn̄deo qꝛ ēt hic dabitur certi cōditio generalis qꝛ om̄s cōpetūt cōtra finē vt. sͣ. vſuſ. quēadmo. ca. l. fi. ⁊ ibi dixi ⁊ qꝛ iſta generalis cōcurrūt cū omnibꝰ. ⁊ ſic ꝑtinet ad tertiā partē rubrice licet aliqui dicant ꝙ reſpicit illā partē ſi ortum pe. ꝙ non eſt veruꝫ qꝛ nihil fuit mutuatū nec ēt illa partem de rebus creditis qꝛ requirit obligationē venientē ex cōtractu nō ex delicto vt hic erat ⁊ Guido de ſuza. redarguit primā gl. que dicit ꝙ res pignori data cōditi pōt cōditiōe furtiua. dicit eniꝫ ꝙ nō immo actꝭ. pignoratitia vt. jͣ. de pig. actꝭ. l. ſi rem.§. onnus ⁊. C. eo. ti. l. penul. ⁊ de diſtrac. pi. l. fi. ⁊ de hoc vide. ꝙ dicitur. jͣ. de condi. furti. ſuper rubrica. ¶ Iiem redarguit aliam glo. que dicit quod in colono preſumitur adeſſe voluntas domini finita conditioſeu locatione niſi probetur abeſſe. hoc enim dicit eſſe verum ſi vo luntate domini conductor permanſit in eadeꝫ conductione. quia tunc videtur reconduxiſſe vt infra locati. l. item queritur.§. quo impleto. ſecus ſi ſine volūtate domini quia tunc de fructibus furtum faceret. vt infra de furtis. l. inficiando.§. fi. ⁊. l. qui vas.§. vetare. ⁊.§. de illo. ¶ Item no. ꝙ colonus qui nummis collit poſt finitam ꝯductōem nō pōt ꝑcipere fructus ea durante ſic infra lo cati. l. hec diſtinctio de furtis. l. inficiando.§. penultimo ⁊ de vſu truc. lega. l. fi. In marito dic vt infra ſolu. ma. l. fructus. ⁊. l. de diniſione. Albiicus de ro¶ Hec lex vtilis eſt. ⁊ Uod te mihl. gus maieria de qua viō infra de vſuris. l. mora. ꝑ Ci. ⁊ Azo. C. in qui. ca. in inte. reſti. non c̄ neceſſa. l. in minoruꝫ. ꝑ Di. ⁊ alios extra de regu. iuris. c. mora. ⁊. ff. eo. l. in ꝯdemnatꝭ.§. vnicuiqꝫ. C. de contrahē. ſtipula. l. magnam. ⁊ quod ibi dixi infra de verboruꝫ obliga. l. ita. ſtipulaius circa finē. an debeat ferre ſententiā ſuper re mortua vel ſuꝑ eſtimatꝭ. vide que no. infra que ſen. ſine appella. reſcin. l. fi. debitor ſpēi moroſus non liberatur interitu hoc dicit. Et diuide in duas partes qꝛ primo ponit dictum vſqꝫ ad verſi. ſꝫ cū querit̉. ibi declaratio ipſius dicti vſqꝫ in fine. ¶ Et expone litteram ꝙ.ſ. ſpēm puta ſtichum vt in glo. ¶ Ibi dare oporteat ⁊ ſic ex obligatōe teneris ꝑſonali actione. ¶ Item nota ꝙ paria ſunt ſcire ⁊ ſcire debere. qꝛ nō dꝫ eſſe melior conditio ſtulti qͣꝫ periti. ꝓ hoc infra ꝙ vi aut clam. l. ſenius vbi de hoc dixi. ⁊ ſupra de nox. l. nō ſolum. ¶ Sed an eſt hoc verum indiſtincte nō videt̉. C. de tabula. l. generali lib. x. doctores dicūt ꝙ hoc eſt verum quando eſt culpa in ignorando alias nō. vt infra de iuris ⁊ fac. igno. l. nec ſuppina. ¶ Sed de qua culpa intelligi dꝫ dic ꝙ de culpa q̄ venit ẜm naturā ꝯͣctus vel negotij de quo agit̉. Quandoqꝫ enim venit lata quādoqͣꝫ leuis quādoqꝫ leuiſſima vt infra de regu. iur. l. ꝯͣctus. Ci. de hoc in glo. ¶ Iaco. bu. dicit moram nō cauſari alicui culpa ꝑ. l. in actꝭ.§. primo de in litē iuran. immo videt̉ quod nec etiam ex lata culpa cauſet̉ mora. lꝫ hec glo. dicat qꝛ in delictꝭ lata culpa nō equiꝑat̉ dolo vt in ꝯtrarijs in glo. allegatis. ⁊ plene dixi infra ad. l. cor. de ſicca. l. in lege. ſed in ꝯſeruanda obligatō ne iam ꝯcta que alias ꝑ interitū periret equiꝑat̉ lata culpa dolo ⁊ moram inducit vt dicit glo. ⁊ eſt ratio qꝛ minus damnū ē hic quā in penis delictoꝝ imponēdis. ⁊ ideo hic lata culpa equiꝑat̉ dolo in delictis nō. Ia. butri. de hoc pleniſſime dixi infra depoſiti. l ꝙ nerua. ¶ Oppo. quod hic dicit̉ ꝙ debitor moroſus nō liberat̉ interitu ⁊ ſic a ꝯͣrio ſenſu videt̉ ꝙ ſi nō eſſet in mora liberaret̉ ꝑ in teritum cuius ꝯͣrium dicit̉. C. eo. l. incendiū. Solu. dic ꝙ ibi loqui tur in debito quantitatis hic in debito ſpēi vt dixi in ſummario. et ideo accipe diſtinctōem glo. que diſtinguit tria genera debitoruꝫ ⁊ dic latius quā ipſa ꝙ ſunt quinqꝫ genera. ¶ Aliquādo quis ē debitor ſpēi ⁊ hꝫ locum lex iſta qꝛ nō moroſus liberat̉ interitū mo roſus nō vt hic ⁊ infra de verboꝝ obli. l. ſi ex legati cā. vbi d̓ hoc dixi. ¶ Subdiſtingue tamē qꝛ aūt ē obligatus ad ſpēm que nō ē certa omni certitudine puta ſticum aut pamphilū. ⁊ iūc ſi vna d̓ ſpēbus vel ambe intererant ſerua qd̓ dicit̉ infra de ꝯͣhen. emptio. l. ſi in emptio.§. penul. ⁊ hoc verum niſi ſpēs que eſt ꝑempta eſſet maioris valoris qꝛ tunc dando eſtimatōnem liberat̉ qꝛ eius erat electio. quā ſolueret vt infra de lega. i. l. cum res.§. ſi ſtichus. ⁊ de ſolutio. l. ſtichum aut pamphilū.§. i. aut ē obligatus ad ſpēm certam omni certitudine puta ad ſtichūtantū. tūc aut fuit in mora an te interitum ⁊ nō liberat̉ vt hic. vt infra de verbo. ob. l. cum filius ⁊ deſolutio. l. ſi nummi alieni cum ſi. ¶ Aut ante moraꝫ interijt naturaliter ⁊ liberat̉. vt. d. l. ſi ex legati cā de lega. i. l. titie textores. §. fi. ⁊. l. fili. ſami.§. interdū. aut perijt accidētaliter facto debitoris ex iuſta cā ⁊ liberat̉. jͣ. de lega. i. l. quid ergo.§. ſi heres. ⁊ de verbo rū ob l. qui ſeruū. ſi ſine iuſta cā occidit tenet̉. vt. e. titu. l. ſi ſeruum in principio. ⁊.§. de illo. ſi facto fideiuſſoris interijt tūc debitor pͥn cipalis liberat̉. ſed fideiuſſor tenet̉ vtili actōe ad rem vel ad eſtimaiōem ⁊ ad certa damna ⁊ actio. de dolo. vt infra de ver. oblil. mora rei. ⁊. ff. de dolo. l. arbitrio.§. fi. ⁊. l. ſi fideiuſſor. Si v̓o res perijt facto creditoris tunc debitor liberat̉ ⁊ pōt agere contra cre ditorē qui occidit vt. sͣ. ad. l. aquili. l. legis aquili. actio. aut interijt facto exiranei ⁊ tunc de actōe principali nō ē dubium. qꝛ ſi interijt ante moram debitor liberat̉. ¶ Sed an teneat̉ debitor cedere actōem creditori contra occiſorē. glo. tꝫ ꝙ noͣ. sͣ. ad. l. acqui. l. ꝓin de iſto. vbi de hoc tetigi. ¶ Alibi videt̉ velle ꝙ teneat̉. sͣ. de do lo. l. arbitrio in fi. ⁊ hanc hic ſequit̉ Guili. de cu. ⁊ cōiter doc. ⁊ d̓ hoc notaui ⁊ dixi. d. l. legis acquili. actio. Et ꝓ hac opinione ſunt leges expreſſe infra de contrahē. ēptio. l. quod ſepe.§. ſi res ⁊ ma gis exp̄ſſe infra de ꝑicu. ⁊ como. rei vēdi. l. lectos. sͣ. de pentio. he redi. l. quod ſi in dic̄.§. fi. ⁊ de admini. tuto. l. apud ariſtonem. ¶ Aut eſt debitor quātitatis ⁊ tunc nō liberat interitu. vi. d. l. in

Sicertum petam cēdium. C. eo. ⁊ intellige obligatus in quātitate ſi debeat. x. generaliter ſeu in genere. nam ſi ꝓmitteret. x. in ſpē. puta. x. que in archā vel penes mercatorē hēbat tunc liberaret̉ eius interitū ſicut in ſpē vt infra de lega.i. l. talis ſcriptura.§. itē ſi leget̉. ⁊. C. eo. ti. l. plane. Et idē ſi ē debitor quātitatis reſpectu certe ſpēi qꝛ iunc ēt liberatur in interitū ſicut liberaret̉ interitu ſpēi vt infra locati. l. in naue ſam pheli. ⁊ sͣ. ſi qua. pau. feci. dica. l. i.§. ſi poſt litē. aut ē debitor in genere vt quia ē obligatus ad hominē in genere vel ad quantitateꝫ in genere. vt. jͣ. dele. i. l. legato generaliter ⁊ vide quod ibi noͣ. tunc aut in genere generaliſſimo aut inferiori. primo caſu nō liberet̉ ꝑ interitū alicuius ſpēi ipſius generis genereliſſimi ſiue ſit in mora ſiue non qꝛ tale genus perire nō poteſt vt. d. l. incendiū. C. eo. ⁊. jͣ. ad. l. fal. l. in ratiōeꝫ.§. incerte ⁊ de verbo. ob. l. inter ſtipulante.§. ſa craꝫ. ſi vero ſit debitor in genere ſubalterno vt qꝛ debet vnuꝫ de ſer uis vel equis ſuis vel libras..x. alicuius monete tunc aut ante moraꝫ perijt tale genus ⁊ liberat̉ aut poſt moraꝫ ⁊ nō liberatur ſicut ⁊ quādo eſt debitor in ſpecie cū eadē ſit ratio ⁊ hoc ſi totū tale ge nus ꝑemptuꝫ ſit ſecus ſi aliqua ſpēs eiuſdeꝫ vt. d. l. in rōe.§. diligēter. j. ad. l. fal. ⁊ ꝙ dixi. ꝙ. debitor generis n̄ litberat̉ interitu intellige niſi genus foret deductū ad ſpēs. jͣ. d̓ doli. ex. l. ſi oꝑa ⁊ deſolu. l. ſi tibi. x. vel niſi obligatio rei ſolemnit̉ facta foret qꝛ tūc ſalteꝫ. ope exceptiōis liberaret̉. vt. jͣ. de ſolutꝭ. l. qui. x. in prin. ⁊ vide ꝙ no. jͣ. ſo. ma. l. ſi mora. ¶ Sed tunc reſtat querere rōem qꝛ debitor ſpeciei pro interitu liberatur ipſo iure vt. d. l. ſi ex legati cauſa de ver. obli. ⁊ debitor generis poſt obligatiōeꝫ ſolemneꝫ liberat̉ ſolum oꝑe exceptionis. dicit pe. ꝙ debitor generis nō tenetur ad certū quid ſed eſt obligatꝰ ad ſpecieꝫ indeterminataꝫ determinādā ꝑſolutiōeꝫ. vt. jͣ. dele. i. l. cū in certus ⁊ ideo ante ſolutiōeꝫ mero iure liberatur ſed oꝑe exceptiōis qꝛ ꝑ creditorē ſtetit ꝙ oblatā nō recepit ſed debitor ſpēi tenetur ad rem certā ⁊ ideo interitus ipſius rei ante moraꝫ ip̄ꝫ liberat ipſo iure. ¶ Op. ẜo. de. l. i. jͣ. de condi. iuſti. ⁊ ſol. vt ibi. no. ⁊ vide glo. illā. Iteꝫ op. ad fineꝫ huius. l. vbi dicitur ꝙ ſi per debitorem ſteterit cum pſtare potuerit ꝙ eſt in mora ergo acōtrario col ligitur ꝙ ſi p̄ſtare nō poſſet ꝙ nō eſſet in mora. Contra qd̓ eſt. jͣ. de iur. ob. l. continuis.§. illud. ſo. quidā exponūt in poteſtateꝫ ideſt in reruꝫ natura ⁊ ſic ſufficit ꝙ poſſibilitas ſit ex parte rei debite lꝫ difficultas ſit ex parte ꝑſone. ¶ Alij dicunt ꝙ ibi loquitur quātum ad obligationeꝫ contrahendā vbi difficultas ꝑſone non impedit hic loꝗt̉ de deffectu obligatiōis iaꝫ ꝯͣcte ꝑꝑ morā inducēdā ꝙͣ morā ceſſare facit difficultas p̄ſtādi q̄ eſt ex ꝑte debitoris ⁊ hāc ſequebatur Franciſcus ac curſij ⁊ hanc etiaꝫſequit̉ Ia. de are. quia ad morā comittendā eſt neceſſaria fruſtratio ⁊ cōtumatia. vt. jͣ. de in liteꝫ iurā. l. in actꝭ.§. plane. ⁊. l. ſi tutor infra mandati. l. hominē ⁊ vt in poſſ.lega. ſeu fid. cā eē lic. l. is cui.§. ceſſatū expedit.n. ꝙ debitor hēat facultateꝫ dādi. alias mora nō cōmittit̉ puta ſi ſit pauꝑ. ar. jͣ. de fideicōmiſſa li. l. thais.§. i. de nox. l. ſi ſeruus de colla. bo. l. i.§. ſi duobus. ⁊ ar. jͣ. de ſeruis. l. ſcienduꝫ. ¶ Itē eſt ſi dn̄s cuius eſt res ad quā obligatus eſt eā vendere nolit. vt. jͣ. delega. iij. l. non dubium ⁊ de iur. ob. l. ſi. ſerunm.§. i. Ia. de are. Quod ſi eſſet verum ſequeretur ꝙ debitor qui non. poteſt ſoluere nūqͣꝫ poſſit dici in mora ⁊ iſtud deſtrueret totuꝫ tractatū deceſſiōeꝫ bonorū nam lꝫ debitor. ſoluere non poſſit pōt in mora cōſtitui ꝑ luterpellatiōeꝫ ⁊ iēpus ſibi ſtatutuꝫ ad ſolutiōeꝫ iudicis arbitrio vt inſti. de offi. iu di.§. i. ⁊.§. p̄terea nec litteratur per interitū nec difficultꝭ. ſolutꝭ. ſed aut cedet bonis. aut incarcerabit̉. C. de ceſſi. bo. l. i. ¶ Dic ergo aūt difficultas erat tꝑe obligationis cōtracte aut poſt ſuperuenit prinio caſu talis difficultas nō impedit obligatiōeꝫ neqꝫ moram vt dixi ⁊ ita loquit̉ cōtrariū ⁊ ibi de hoc. no. ⁊ dixi. ¶ Secundo calu aūt ſuꝑuedit ꝓpter factū debitoris interitus vel ꝓpter morā eius. tunc nō liberat̉. vt. jͣ. d̓ ꝯtrahen. emp. l. ꝙ ſepe.§. ſi res. ſi vero caſu fortuito tūc excuſat̉ ꝑꝑ interitū nō ꝓpter difficulatē ⁊ de hoc plenius in cōtrario dixi. Ia. bu. hic tenet vltimā opi. vltime glo. lꝫ dica pͥmuꝫ eſſe cōem ⁊ ad ipſaꝫ vltimā quam approbat. ꝯcor. gl. l. ſiquis cautꝭ. l. ſi ſeruus licet Mar. dicat illam ſo. eſſe tehologicam vel equaꝫ. ſed ipſe Ia. dicit eſſe iuridicam ⁊ hicˡ probari ad litteram. ¶ Unde ip̄e diſtinguit aut querit̉ de obligatiōe ꝯſeruā. vel ꝑimēda ⁊ tunc difficultas nō liberat debitorē ſꝫ impoſſibilitas nc. vt. d. l. ꝯtinuus.§. illud. aut de noua obligatōe contrahēda ralione more que tranſferat interitum in debitorē. tunc dicit ꝙ diffi cultas excuſat debitorē a mora vt ſupra ſiquis cautio. l. ij. nec dicas ibi ſpāle in iudice immo ē regulare. vt ſupra de noxa. l. quotiens.§. in poteſtate ⁊ infra ad. l. rod. de iac. l. ſi vehēda in principio vbi de hoc. ⁊ ē caſus hic ad litteram. Nam hic loquit̉ de difficultate quod pꝫ qꝛ ſi res deſijſſet eē in teruꝫ natura fruſtra poſtea hic quereret̉ de interitu ſecuto. quia amplius perire nō poſſet. lo quit̉ ergo hic quādo res extabat. qꝛ tunc aut hēbat eam debitor in ſacultate p̄ſtandi ⁊ nō fecit. ⁊ tunc tenet̉ de interitu ſequuto. Aut nō habebat ⁊ tunc difficultas excuſat eum a periculo interitus vt hic. ⁊ ſic hic nō querit̉ de mora ꝯmittēda ꝑ maritum quia tūc eſſꝫ idem mora ⁊ interitus. Sed hic p̄ſupponitur morā primam inter ceſſiſſe. ⁊ poſtea ſecutus interitus. ⁊ hoc ꝓbat littera ibi ſi poſtea perierit. ¶ Et ſic eſt argu. quod ſi cuſtodibus carceꝝ aufugit ali quis carceratus ⁊ cuſtodes ꝓmiſerunt iudici p̄ſentare vel ſoluere. x. poſtea eum habere non poſſunt ꝙ ſit cōmiſſa obligatio ad x. Sed ſi iudex dicat iterum ſi nō p̄ſentes vſqꝫ ad. x. dies tūc cōdemnabo te in cētum ꝙ nō poſſit. qꝛ primo caſu erat obligatio ꝯͣ cta. in ſecūda erat contrahēda de nouo mediāte mora a qua excu ſantur ꝑꝑ difficultatē vt pꝫ ex p̄dictis. Iaco. bu. Guili. de cū ⁊ ē quaſi idem in effectu dicit ꝙ aliquādo eſt difficultas nature ⁊ illa vitiat obligatōem. vt infra de verbo. obli. l. ſi ita ſtipulatus fue ro te ſiſti in principio. ⁊. C. de contrahen. ſtipu. l. non moriturum. ¶ Quādoqꝫ ē impoſſibilitas ex parte facti ⁊ tunc aut ab obligatōe ab initio ⁊ vitiat obligatꝭ. in fra de verbo. ob. l. fi. ⁊ inſti. de inuti. ſtipula. l. loca. ſi vero ꝯtingat ex poſtfacto tūc obligatio valet infra de lega.i. l. ſi mihi ⁊ tibi.§. ſiquis ſeruos cum ibi notatꝭ. aut iſta impoſſibilitas ꝯcernit ſolutōnem ⁊ tunc liberat a mora. e ꝓ hoc ē caſus notabilis in. d. l. fi.§. fi. ad. l. rodi. de iac. ¶ Aut ē impoſſibilitas in dando. tunc ſi eſt in obligatōe nō impedit obligatōem. vt. d. l. continuus.§. illud. nam illa impoſſibilitas apponitur in ꝯditōe ⁊ viciat actum de quo aꝑit̉. vt infra de ſtatu liber. l. ſi cum heres.§. i. ⁊ vide Di. extra de regu. iur. c. peccatum. ⁊. c. nemo pōt. libro. vi. ⁊ Ci. C. de ꝯͣhenda ⁊ ꝯmit. ſtipula. l. morituꝝ. ¶ Expeditis ꝯtrarijs primo quero an quod hic dicit̉ ꝙ debitor liberat̉ interitū ſpēi ſit verum indiſtincte. an vero debeat diſtī gui fuiſſet eodem mō res peritura penes creditorē vel nō. Circa hoc ſunt varie opiniones que no. ꝑ Ci. C. ꝙ metus cau. l. i. ⁊. C. in quibus cau. in inte. reſtitu. nō eſt neceſſa. l. in minoꝝ. vbi multa notat. ⁊ ego dixi de materia more infra de vſuris. l. mora. ⁊ vide ad ſolutōem eius quod ſtatiꝫ dixi. vꝫ an eſſet eodē modo res pe ritura penes actorem quod no. ⁊ dixi. sͣ. de rei vendi. l. item ſi ver beratꝭ.§. fi. ⁊ quantum ad p̄ſens dic ꝙ in hoc fuit diuerſitas inter Martinū ⁊ Io. qꝛ Marti. tꝫ ꝙ nō teneat̉ de interitu. ſi eodē mo do erat interitura penes actorem. Io. ꝯͣ. ¶ Moderni dicunt aut tenet̉ rei vendi. ⁊ recurre ad notata in. d. l. ſi verberatus.§. fi. sͣ. d̓ rei vendi. quia aut ſemꝑ fuit malefidei ⁊ indiſtincte tenet de interitu aut ab initio fuit bone fidei. ſed ex poſtfacto malefidei ꝑ con teſtatōem vel alio modo. Aut habuit iuſtam cām litigādi ⁊ indi ſtincte de interitu nō tenet̉ aut nō habuit iuſtam cām litigandi. ⁊ hꝫ locum opi. Mar. an eſſet eodē modo peritura penes actorem vel nō vt dicit̉ in. d. l. ſi verberatū.§. fi. aut debebat rem ex obligatōe. tunc aut ex ea eque venit ex delicto aut ex ea que venit ex ꝯͣ ctu. Primo caſu regulariter tenet̉ de interitu indiſtincte eodem i nodo ſiue res ꝑitura penes actorem vel nō. vt. d. l. i. C. ꝙ metus cauſa. ⁊ infra de vi ⁊ vi arma. l. i.§. rectiſſime. ⁊.§. merito. Fallit in caſu ſpāli ſupra ꝙ metus cau. l. ſi cum exceptio.§. ꝙ ſi homo. vbi diſtinguit̉ eſſet eodē modo peritura penes actorem vel nō. ⁊ ē rō ſpālitatis quia ibi grauat̉ in pena tripli ⁊ ideo in hoc releuetur vt dicit glo. hic ⁊ ibi. ¶ Secūdo caſu quādo dꝫ rem ex obligatiōe que venit ex contractu vel quaſi celebrato fauore creditoris tantū ⁊ diſtinguit̉ eſſet eodē modo peritura penes actorem vel nō. īta intelligat̉ infra depo. l. ſi ꝓlures in fi. nam ibi depoſitum factum erat fauore deponētis tantum. aut loquimur in illis ꝗ celebrātur fauore creditoris ⁊ debitoris ⁊ in iſtis dic aut eſt in mora aūt ī cul pa. ſi in mora indiſtincte tenet̉ de interitu vt hic. ⁊. d. l. ſi ex legati cā. de verbo. obliga. ¶ Si eſt in culpa aut ex culpa cauſatur interitus ⁊ de ipſo tenet̉ alias nō ⁊ hoc eſt dicere eſſet eodem modo peritura penes actorem vel nō. vt.ſ. ſi vehenda.§. i. infra ad. l. rodi. de iac. ⁊ eadem diſtinctio adhibet̉ in legatis lꝫ videat̉ tantum fauore legatarij. vt infra de lega. i. l. cum res in ſi. ⁊. l. apd̓ iulia.§. ipſius. ⁊ ratio diuerſitatis inter realem ⁊ ꝑſonalem eſt quia

Scertum peramur. in reali ille qui ꝯuenit̉ nullo iure eſt obligatus. vt inſtitu. de actīo. in principio. ⁊ ideo cum eo mitius agit̉ qͣꝫ cum eo qui eſt obliga tus ꝑſonali. Iaco. butri. ⁊ Guili. de cu. ¶ Item querit ipſe Gui lielmus quomō ꝯſtituat̉ quis in mora ⁊ dicit ꝙ ꝑ legittimā inter pellatōem vt infra de vſuris. l. mora. ⁊ de ſolutio. l. ſi ſolutuꝫ. vel per diei interpoſitōem lapſum. vt. C. de ꝯͣhen. ⁊ ꝯmitten. ſtipula. l. magnam. ¶ Sed an ſicut ꝯſtituit̉ quis in mora per diei appoſi tōem lapſum. ita ꝯſtituat̉ ꝑ appoſitōem ꝯditōis ⁊ eius euentum. de iſta queſtione ſatis dixi infra de verborum ob. l. quotiens in di em̄. ¶ Et primo videt̉ ꝙ euentus ꝯditōis ꝯſtituat debitoreꝫ in mora. qꝛ quantū ad effectum more dies ⁊ ꝯditio equiꝑant̉. vi. d. l. quotiens in diem. de verbo. obliga. infra. e. l. certi conditio in prin cipio. ⁊ facit de lega. irl. talis ſcriptura. ⁊ de ver. ob. l. ſtipulatio iſta in fine. de actꝭ. ⁊ ob. l. obligatiōeꝫ ferre.§. fi. ⁊ de nouatꝭ. l. quotiēs. Quod facit ſi aliquis vendit funddū ⁊ promittat eo euicto redere p̄tiuꝫ nunꝗd exempto teneat̉ ⁊ ſtatiꝫ ſit in mora ſi nō tradit ſeu reddit p̄tiuꝫ ⁊ videt̉ ꝙ ſic qꝛ cōditio ſit ꝑ iſta verba euicto p̄dio. jͣ. de ſta. li. l. cum heres.§. ſi duobus de fideicō. i. l. ihais ancila.§. ſeruus. de vſuris. l. euictus p̄dijs. ad. l. fal. l. falcidie ſtip. ⁊. de lege co. l. poſt diē ⁊ hoc videt̉ ſentire glo. in. d. l. ſi ex legati cā. jͣ. de ver. ob. ¶ Contrariū tantū videt̉ veꝝ quia cōditio impedit obliga. dies voͣ. nō ſed ſolutꝭ. tantuꝫ. vt. jͣ. de iur. ſi. l. cedere diem ⁊. d. l. orti cōditio. j. eo. qꝛ ſufficit ꝙ euentus cōditiōis purificet oligationē nō aūt cōſtituat debitorē in mora. ꝑ. euentū cum cōditiōis purificatur obligatio. jͣ. de cōdi. ⁊ demō. l. cūfundus. ⁊ de cōdi. cā da. l. i.§. ſi parendi. ¶ Iteꝫ videt̉ diſtingēdū vtꝝ ꝯditio dependet ex iuribus fortune ⁊ tunc nō cōſtituat̉ in mora ꝑ aduentū ipſius an pēdeat ex facto debitoris ⁊ tūc euentꝰ cōſtituat̉ in mora quia non poteſt ignorare ipſaꝫ extare ⁊ pro hoc. jͣ. de heredibus inſti. l. ſuus quoqꝫ in prin. ⁊.§. i. ⁊ ꝓ hoc optime facit. jͣ. quibus ad liber. ꝓcla. nō licet. l. penul. ipſe Guil. tenet ꝙ per euentū cōditiōis nō cōſtituatur debitor in mora ⁊ in die ⁊ eſt ratio quia ſciebat diem venturam. jͣ. dele. i. l. poſt in morteꝫ.§. fi. ſed ſi diciremꝰ ideꝫ in cōditiōe ſequeretur abſurdū ⁊ incōueniens qꝛ eadeꝫ hora ⁊ momento quo incipit obligari cōſtitueret̉ in mora qd̓ eſt cōtra. l. jͣ. de ſolutꝭ. l. ratū ⁊.l. ꝙ dictuꝫ ⁊ de cōſti. pec. l. promiſſorſtici. ſecus eſt in die vbi ſta tim oritur obliagtio licet ſolutio fuſpendat̉ vt dictuꝫ eſt nec poteſt creditor debitori imputare ꝙ cōditiōeꝫ impleuerit cū ex hoc lucrū ſentiat. vt. jͣ. de iur. doctꝭ. l. cum in fundo.§. mulier. ⁊. l. mater. ⁊. l. nuptura. ¶ Ad ideꝫ ꝙ dicitur ꝙ dies ⁊ cōditio equiꝑant̉ cōcedo quo ad obligatꝭ. nō quo ad cōſti. in mora ⁊ ideꝫ dico in alijs legibus. ¶ Ad. l. euictus de vſuris dic ꝙ ibi eſt in mora re ipſa. jͣ. de actꝭ. emp. l. mul.§. ex vendito hic aūt eſt mora cōis ꝑ interpellationem. ¶ Iteꝫ querit ipſe Guil. ſi creditor verecūdia vel amititia ductus voluit cōſtituere debitorē in mora ꝑ interpellationē iuditialeꝫ ſꝫ dixi debitori. ego multū indigeo pecunia quā mihi debes ⁊cͣ. mihi valde eſt oportuna nūquid ꝑ iſta verba videatur debitor cōſtitutus in mora videt̉ ꝙ ſic. jͣ. de tutelis. l. ſi. filius deli. ag l. i.§. denūtiare per quā. l. hic tenet Ia. ⁊ qꝛ nō debēt inſpici verba ſꝫ effectus. jͣ. de ver. ob. l. i.§. i. in cōtrariū videtur ꝙ talia verba non ſufficiāt ad cōſtitutiōeꝫ quē in mora ⁊ ꝙ periculū ſpectet ad eum jͣ. de adulterijs. l. denuntiaſſe in p̓n. ⁊.§. i. ꝙ vi. aut elam. l. aut ꝗ aliter circa princi. ⁊. jͣ. ad trebel. l. ſed ſi alio.§. plane. ipſe diſtinguit. ¶ Aut creditor erat talis qui debebat debitori reuerentiaꝫ ⁊ tūc per talia verba eū cōſtitueret in mora aut nō debebat reuerentia. ⁊ tunc non ar. ad primū mēbrū. C. de nuptꝭ. l. ſi in cōiuntꝭ. ⁊ melius. jͣ. de furtis. l. penul. ⁊ quarū re. ac. n̄ dat̉. l. i.§. que honorāde. ¶ Se cundo caſu ſibi imputet ꝙ verba aꝑtius nō declarauit. sͣ. de pac. l. veteribꝰ Guil. ¶ Uidi in conditꝭ. ſeruari ꝙ indiſtincte talia ver. non inducunt moram per iura ad hoc allegata ⁊ quia non inuenitur. lege cautum quod per talia verba quem in mora conſtitui de hoc etiam dixi. jͣ. de vſur̄. l. mora. ver. item quero quibus verbis. ¶ Item querit ſi aliquis erat obligatus ad duos capones nun quid liberet̉ ſoluendo eos mortuos videt̉ ꝙ ſic. argu. ſuprū ſiꝗs cautionibus. l. ⁊ ſi poſt tres. ⁊ de verboꝝ obliga. l. ſiquis ita ꝓmiſ ſerit. ipſe tꝫ ꝙ nō quia comeſtibiles ſunt. ⁊ ideo intereſt creditoris eos viuos habere qꝛ pōt eos impinguare vel ad ip̄s ſeruare. ⁊ qꝛ nō facit illud quod dꝫ. argu. infra ad. l. rodi. de iac. l. fi. in principio ⁊ melius facit ſcilicet ſi quadrū. pau. fec. di. l. i.§. cum etiam inquadrupedibus in fi. vbi de hoc dixi ⁊ pro hoc etiaꝫ bene facit in fra deſolutio. l. qui. x.§. ſi. Item glo. tangit de effectu more circa fructus de quo dic plenius ꝙͣ glo. quia aut peto quod ē meū aut quod fuit meū aūt quod nō eſt nec f̓uit. ſi peto quod eſt meum tūc veniunt fructus ex tꝑe more ſi peto quod fuit meū ſed nō ē aūt ẜru ctus veniunt iure actionis ⁊ tunc veniunt a tꝑe obligationis ꝯtra cte. vt infra de condi. indebi. l. in ſnīa.§. ei qui. ⁊ ibi notaui. ⁊. l. inde biti ſecundo reſponſo. Si veniunt iudicis officio tunc veniunt a tempore more ẜm glo. vt infra de vſuris. l. videamus. Secundo caſu ſi nec eſt nec fuit meūquod peto tunc in actōe bone fidei ve niunt a tꝑe more an ſtricti iuris a tꝑe litis conte. vt infra. e. l. cū fun dus. Iaco. butri. ¶ In glo. i. ibi debitoꝝ ideſt eorum que deben tur. Ibi ⁊ inſti. ſupra ꝗbus modis re. cō. ob. Ibi qui. x. in principio ⁊ ad. l. falci. l. in ratione.§. diligenter. Ibi ſi dare potuit vt hic ⁊ infra depoſi. l. ſi in alia.§. fi. idem ſi nō potuit. ſi tamē res eius dolo ꝑierat vt hac. l. vel culpa. vt infra de verbo. obli. l. ſi ſeruum tertio ⁊ quarto reſponſo ⁊.§. i. ¶ Ibi debitor occidiſſet.ſ. rem debitaꝫ in glo. nō poſt moram. Ibi. l. ſi plures.§. fi. vbi de hoc ſupra de rei vendi. ¶ In glo. ergo ſi non intellexit ibi ꝙ aliquādo fuit per condi. indebi. ibi vel eſt meum per rei ven. ¶ Ibi habet alios eſ fectus.ſ. mora ibi ſubaudi a culpa vel dic de eo qui pſemet contra xii. Ibi de eo qui ꝯtrahenti ſucceſſit vel potuit eſſe ꝓbabilis igno tantia. vt eo. ti. l. qui in alterius. Tho. ¶ Non reſert̉ quomō ꝗd fiat cer Ertum. uum. vel nō referat̉ quid ex eqpolle tibus fiat. hoc dicit. ⁊ ad hoc ſepe allegat̉. Et diuide in duas partes. Primo ponit dictum vſqꝫ ibi nam ⁊ pedius. ibi illud ꝓbat auctoritate pedij ⁊ principiū hꝫ duas lecturas. prima tutior. ⁊ no. ꝙ nomen ꝓpriū ⁊ appellatiuū differunt quoad ſignificatū ⁊ quoad effectum nō quoad reꝫ demōſtrandā. Item facit hec lex ꝙ actio nō ſit exprimenda in libello ſꝫ ſufficit exprimere cām ex qua reſultat actio certa de qua queſtiōe no. ſupra de eden. l. i. Item no. quod dixi in ſummario quia nō re fert quid ex equipollētibus fiat ꝯcor. ⁊ ꝯtraria ſunt in gl. ⁊ ad hoc extra de teſti. c. lꝫ. ii. ⁊ de ꝯſangui. ⁊ affi. c. tua nos. ⁊ no. ⁊ dixi. C. de inſtitu. ⁊ ſubſti. l. iij. ⁊ de ꝯditio. ⁊ demonſtra. l. nominati. ⁊ de here. inſti. l. quotiēs.§. ſiquis nomen. ⁊ dē manu. teſta. l. nominati. ¶ Item oppono ꝙ ſola demonſtratio nominis non certificet rem. vt. C. qui teſta. face. poſ. l. hac ꝯſultiſſima. Solu. vbi nomē ſe hꝫ ad plura loquit̉ ꝯͣrium vbi ad vnū tantū loquit̉ hic. ¶ Ei ca ue a prima glo. qꝛ Iaco. butri. dicit ꝙ nō credit ꝙ hic exponātur illa verba ſi certum petat̉ que ſunt in rubrica. qꝛ illud exponitur.i. multum. ſed dicit exponi illa verba de certi ꝯditione. ⁊ vt clarifices aliam glo. dic ꝙ aut illud quod exprimit̉ ē in ſpecie aut in ge nere aut in quātitate. ſi eſt in ſpecie certa tunc demōſtratio ſpēi fa cit certum quid quantū ⁊ quale. ſi eſt in genere aūt hꝫ certos t̓minos a natura. vt hō tunc eſt certum quid ⁊ quantū ſed non quale. ¶ Si autem nō hꝫ certos terminos anatura tunc nō eſt certum quid. vt ſupra ꝯmunia p̄dio. l. ſiquis duas.§. primo. ⁊ infra de lega i. l. quod in rerum.§. fi. ſi eſt in quātitate tunc quādoqꝫ ē certuꝫ quid tātum. vt ſi dico ꝓmitto vinum quādoqꝫ quid ⁊ quantū. vt decē corbes vini. quādoqꝫ quid quātū ⁊ quale vt decē corbes vini optimi. ſecus ſi dixiſſet vini boni. qꝛ tunc nō eſſei certūquale vt dicit glo. qꝛ bono melius reperit̉. vt infra de verbo. ob. l. vbi auteꝫ nō apparet.§. qui id quod. vbi de hoc notaui ⁊ dixi. ¶ Et quod dicit hec lex ꝙ ꝓpria nomina certificant̉ intellige quādo eſt tale nomē ⁊ ita extraneū ꝙ nullus alius vocat̉ tali nomine. vel ſunt adita ꝓprio nomini cognomina ⁊ agnomina que tollunt equiuocatōem ⁊ faciunt ꝓpriū nomen certum. alias propria nomina poſſunt ambiguitatē inducere. vi. d. l. hac. ꝯſultiſſima. C. qui teſtā face. poſſunt. vbi de hoc no. ⁊ ſatis dixi. Iaco. de are. ¶ Certū ē quādo ex ipſius ꝯceptōe apparet quid debeat̉ vt hic ex ime manifeſto qꝛ poſſibile ē ꝙ certum variet̉ ꝓpter imperitiā iudicis vel alium caſum ꝯͣ naturā rei. vt qꝛ res debita intererat pͥmo naͣꝫ ⁊ ſic ad effectū venit̉ vt dixi in. l. p̄cedēti nec ē variabile ex ptāte debitoꝝ exemplū in obligatōe alternatiua in. l. vbi aūt nō apparet.§. il lud de ver. ob. vel rei natura. exēplū in eo ꝗ ſtipulat̉ fructꝰ fuiuros e. l.§. illud. Incertū vero dr̄ qn̄ deficit aliꝗd ex p̄dictis vt pꝫ. d. l. vbi aūt. ⁊ vide qd̓ dicā. jͣ. e. l. certicōditio ẜm Ia. de are.

Si certum petatur. ¶ Numeratio ex cā mutui vel alia Mnia. quacūqꝫ pendere pōt a ꝯditōne tacita vel exp̄ſſa. h. d. vſqꝫ ad. l. certicōditio. ¶ Et diuide hāc. l. cū ſequēti qꝛ pͥmo ponit̉ dictū vſqꝫ ad. l. ꝓ inde ibi ponit̉ illatio ex dicto vſqꝫ ibi veluti ſi dem tertio illatōis duo exempla. primū in ꝯditōe exp̄ſſa vſqꝫ ad ver. item ſi legata. Secundū in ꝯditōe tacita vſqꝫ ad ver. nā iulia. ibi ꝓbat quod d̓ xit in mutuo in alijs generaliter verum eſſe auctoritate iulia. vſqꝫ ad. l. certi ꝯditio. ¶ Litterā expone. ibi numeratōni pecunie. ſed ſtipulationi poſſunt inſeri cōditiones ergo ⁊ numerationi ⁊ hoc ſe quitur ⁊ ideo cōditiones.ſ. inſeri poſſunt numeratiōi peccunie ergo ⁊ mutuo. Et ideo mutuuꝫ interduꝫ pendet ⁊ hoc ſequitur in. l. ſequenti. proinde. ⁊c̄. ¶ Prīo ergo ⁊ eſt ꝯiuncto illaRoinde. ua ẜ̓m liureibilie ſilegaiā pecumā ſ. in ſpē aliud.ſ. in genere ꝓmulatꝭ. infra. l. prox.§. i. ibi nūmi eſſe.i. fuiſſe ⁊ ſubaudi dicendū eſt vt creditam pecuniaꝫ ⁊c̄. ibi aut oppo. expone aliter qͣꝫ glo.ſ. ꝙ recuſauerit legatarius implere honus legatꝭ. appoſitꝭ. ⁊ ita legatū deficit vt. C. de fideicō. li. l. deberi. ⁊ sͣ. de minor. l. minor. ⁊cͣ. Ia. de are. dicit p̄mittendū ad euidētiā ꝙ in mutuo exigit̉ in numeratꝭ. in accipientꝭ. tranſire dominiū. vt. sͣ. eo. l. ij.§. appellata. Iteꝫ ꝙ dn̄iuꝫ tranſit ſi numerans erit dn̄o tempore numeratiōis non ſi poſtea fiat dn̄s infra de acqui. re. do. l. traditio. ⁊.ſ. rei. ven. l. ſi titio. Item ꝙ vbi ꝑꝑ aliquid retro cōtingēs qui tradit fingitur dn̄s ex actu antecedentis traditionis. ibi fingitur traditio facta ⁊ domino ⁊ reuo dicit̉ tradens dominiū tranſtuliſſe. C. de ſeuis nuptijs aūt ſiquis ex his. ¶ Item ꝙ aditio hereditatis tranſ fert dominū in heredē verū in hereditaria cā manentiū. Et eadē aditio tranſfert dominiū legatoruꝫ in legatarios ſi ſpēs hereditatis ſint legate. vt. jͣ. de le. ij. l. le gatum. ¶ Iteꝫ ꝙ quādo pecuniā legat̉ vt ſpēs cenſetur vt ſpēs ⁊ ideo hereditate adita ē heredis repudiato legato. eo vero agni to ſit legatarij. argū. infra dele. i. l. ſed ſi certos. ¶ Iteꝫ ꝙ repudia to legato arte ſpēi nō videt̉ legata ſꝫ remanet vt hereditaria penes heredeꝫ. sͣ. ad. l. acquil. nāꝫ ſicut. dic ergo cū heres hereditariū pe cuniaꝫ legataꝫ vt ſpēm numerat ex cā mutui ⁊ querit̉ vtrū dn̄ium tranſtulerit ſi repudiatꝭ ſit legatꝭ. reducemꝰ numeratōeꝫ ad inſpectꝭ. temporis aditiōis hereditatis que inſpecto cū pecuniā legata vt ſpēs repudiato legato in cā herediaria remāſerit ⁊ per aditionem rerū in cā hereditaria manentiū dominiū fiat heredis ſequit̉ ꝙ hu ius pecunie fuerit dn̄s ⁊ ſic ſuā numeraſſe dicimꝰ ⁊ ex numeratio ne ſibi acquiſitaꝫ certi cōditio ſed ſi legatum predicte pecunie per agnitionē legati ſit legatario acquiſituꝫ reducemus eodeꝫ modo numeratiōeꝫ ad iēpus aditionis hereditatis quo inſpecto cuꝫ ex tunc fuerit legatarij heres dicetur numeraſſe pecuniā alienā ⁊ nō ſuaꝫ. Et ſic ex numeratiōe nō ſecuta cōſumptiōe vel vſucap. nō hꝫ certi cōditionē. ¶ Illa aūt expoſitio de effectu cōditiōis non eſt bona qꝛ ſi legata fuiſſet ſub cōditiōe interiꝫ eſſet heredis ⁊ ideo ſtanti extra numeratiōe tranſiret dominiū in accipientē.ſ. de rei vē. l. nō ideo minus ⁊ infra qui ⁊ aquibꝰ. l. generaliter.§. ſub cōdtiōe ſed cōditiōe exn̄te ante cōſūptiōe deſinit eē mutuuꝫ vt. jͣ. de ꝯdi. ⁊ de. l. ſi fūdū d̓le. i. l. ſi fūdū ī pͥn. ⁊. C. cōia d̓ e. l. fi.§. penul. lꝫ quidaꝫ dicāt ⁊ male eā non effici mutuā ꝑ aūt res qͣ ſubiacēt ibiʳ ſignatā Ia. de are. ¶ Op. ⁊ videt̉ ꝙ pecunia ſemper ſint heredis. ⁊ per cōſequens dominiū tranſierit ⁊ annulla cōditiōe pendeat mutuū. C. cōia dele. l. ii. ſo. ibi legauit pecuniā vt ſpēm ⁊ ideo ſtatiꝫ a mor te teſtatoris recta via tranſit dominiū in legatariū. vt. jͣ. de furtis. l. atitio. ſed in cōtrario legauit vt quātitateꝫ ⁊ ideo ante traditioneꝫ ſibi faciaꝫ legatarius nō efficit̉ dn̄s. ¶ Item op. ꝙ etiā antequā legatarius agnoſcat legatū mutuuꝫ nō ſit inpendēti. immo non ieneat quia etiā ignoranti legatario acquirit̉ legata dominiū vt. jͣ. dele. iii. l. cum pater.§. ſurdo. ſo. vere eſt interim legatari ſed cōmutabiliter vt ſi cogneſcat agnitio trahitur retro ad veritateꝫ qꝛ ſemper fuit dominꝰ ⁊ tunc eſt incōmutabiliter. ¶ Dicit ergo aut legatuꝫ eſt. purum aut cōditiōale ſi puruꝫ ⁊ heres mutauit pecuniam legataꝫ ſeu rem legatam alij tradidit tunc in legato nō pōt cadere fictio ſed veritas ſed in herede ficto qꝛ aut legatariꝰ agno uit legatum ⁊ tunc agnitid retrotrahitur ad veritateꝫ quia vere eſt dominus ⁊ ſemper fuit dominus ⁊ ideo deficit mutuum ſi autem repudiat tunc habet locum fictio in herede qꝛ fingit̉ retro fuiſ ſe dn̄s lꝫ nō fuerit ⁊ dominiū tranſtuliſſe ⁊ capit robur muiuū vel donatio. ſi aūt legatū fuit ꝯditōale tunc ecōuerſo in heredē hꝫ lo cum veritas ⁊ nō fictio ⁊ in legatario fictio. nam interim heres ē vere dominus ⁊ dominiū tranſtulit. ſi autem poſtea deficit condi tio retrotrahit̉ ad veritatem. qꝛ heres vere fuit dominus ⁊ incōmutabiliter tꝫ eius ꝯͣctus. ſi autem exiſtat conditio tūc habet locū fictio in legatario qꝛ fingit̉ retro fuiſſe dominus cum vere n̄ fue rit ⁊ viciat̉ ꝯtractus heredis ⁊ hec eſt veritas. ¶ Quidā tamen hoc impugnāt dicentes ꝙ etiam rem legatā ſub ꝯditiōe heres in terim alienare nō pōt ꝑ aūt. res que. C. cōia de lega. quod eſt fal ſum vt ibi dixi. nam ante euentū ꝯditōis eſt dominus. ⁊ ideo pōt dominiū iranſferre ⁊ ſic dꝫ intelligi.§. ꝙͣobrem in aūt. de reſti. ⁊ ea que pa. vnde ſumit̉ dicta aūt. res que ſubiacent. ¶ Item oppo. ꝙ quādo legatū fuit puruꝫ ⁊ ſit heres nō fuit dominus ⁊ mutuauit ꝙ lꝫ dominiū ei ſuꝑueniat legatario repudiante. tamen ille cui mutuauit nō efficit̉ dominus. nam ſuꝑueniens dominiū auctori nō tranſit in accipientē. vt infra de libe. ca. l. apud celſuꝫ.§. ſi a titō ⁊ ſupra de rei vendi. l. ſi a titio. ergo mutuū nō recōualeſcit. vt ſupra ea. l. ij.§. appellata. So. aūt ſuꝑuenit dominiū auctori antea ꝙͣ tradat ⁊ tunc poſtea tradendo tranſfert dominiū in accipientē. vt infra de actio. emp. l. ſi alienam ⁊ dic vt ibi no. ⁊ vide quod no. infra de ꝯditio. inſtitu. l. ſiquis ita. ſi auteꝫ ſuꝑuenit dominiū aucto ri poſt traditōem factā tunc aut ſuꝑuenit ex cā que retrotrahit̉ vt eſt hic. ⁊ tunc bene trāſit dominiū in accipientē. vt. d. l. apud celſū. §. ſi a titio de doli exceptio. in glo. que incipit. sͣ. in tꝑe aliud ſi in genere qꝛ tunc ante ꝯditōem ſecutā in legatarium dominiū non tranſiret. vt. d. l. ij. C. cōia dele. Ia. bu. ¶ Loquit̉ de vltima Erti conditio parte rubrice. ⁊ vide in ſpecu. de ſolutio.§. ſequit̉ videre de certi ꝯditionibus ⁊ ꝑ Goffre. in libello de certi ꝯditōe generali. ⁊ Azo in ſumma ſi certum petat̉. ¶ Certus eſt ꝯͣctus cuiꝰ fons ex ipſius ꝯceptōe rebus nō mutatis certus apparet vt qͥ certe rei vel quātitatis ꝯtinet dationem. Incertus econtra deſcribit̉. h. d. vſqꝫ ad.§. quoniā igit̉. vel ſic ex quacūqꝫ cā certum petit̉ hꝫ locū certi ꝯditio. ¶ Et diuide in quinqꝫ partes vſqꝫ ad ipſum.§. ꝗa pͥmo ponit̉ ius exquo dat̉ hec ꝯditio vſqꝫ ad ver. lꝫ inuito. verſi. competit in ver. lꝫ ponit̉ ad quid det̉ vſqꝫ ad verſi. ceteꝝ. Ibi po nit̉ quare det̉ vſqꝫ ad verſi ſe. ſi ex ſenatus omiſſo verſi. competit. qui iungit̉ prime ꝑticule vt dixi. quarto ponit̉ cui det̉ vſqꝫ ad verſi. ſinaūt. quinto ponit̉ ꝯͣ quem det̉ vſqꝫ ad verſi. quoniaꝫ agͣ. ¶ Alij diuidunt in duas ꝑtes tantū. in prima dicit in genere vbi competit certi ꝯditio. in ſecūda ſpālius hoc declarat. ſecunda ibi competit. Alij diuidunt in quattuor ꝑtes. in prima ponit̉ dictum generale vſqꝫ ad verſi. ꝯpetit. ſecūdo in ſpē declarat ipſum diciū vſqꝫ ibi. Sed ſi ex ſenatuſcōſulto ibi dicit cum competat hoc cer ticonditio vſqꝫ ad verſi. ſiue autem ibi dicit ꝯͣ quem cōpetat vſqꝫ ad.§. quoniā igit̉ quelibet diuiſio bona eſt. ¶ Caſus in tei mīs facilis eſt. querebat̉ enim a iuriſconſulto qꝛ in rubrica ⁊ ſupra. l. cer tum hab ta erat mentio de certi ꝯditione ex qua cauſa competeret ipſa certi conditio. Reſpondet ꝙ ex omni cauſa ⁊ ex omni obligatione exqua petat̉ certum dūmodo obligatio ſit pura ſiue eſſꝫ ſub ꝯditōe vel in diem agi nō poſſet ante diem vel ꝯditōem exiſtentem. Secundo querebat̉ a iuriſcōſulto ꝙ ſpecificet cauſas ex quibus competit ⁊ ipſe reſpondet ꝙ ex cā legati ex. l. acquili. ⁊ ex cauſa furtiua ⁊ hoc ſecūdo. ¶ Tertio dicit ꝙ cōpetit fideicom miſſario cui eſt hereditas reſtituta. ¶ Quarto dicit ꝙ competit nō ſolum ꝯͣ obligatum ſuo nomine ſed etiam. alieno. hoc di cit. Litteram expone ibi competit. exponūt quidam.i. datur ⁊ dicunt eam datiuā nō natiuam de hoc parum curandū ibi ex omni cā ⁊ ex omni obligatōe. an hec ſit inculcatio verboꝝ vel non ſta tim declarabo. ⁊ glo. exponit quattuor modis quarta vera ẜm Rai. ⁊ prima falſa per ea que no. ſupra de eden. l. i. in glo. magna Rai. Ibi ex qua certum petit̉ attendit̉ ergo ſolū an petitio ſu cer ta ſiue ex certo ſiue ex incerto contractū vt ſequit̉. ⁊ dicūt quidaꝫ incertum ꝯͣctum ideſt innominatū quod nō plꝫ ſed dic ꝙ contra ctus pōt eſſe incertus ⁊ quod debet̉ ex eo erit certum ⁊ ecōtra vt in glo. ⁊ infra declarabit̉ dūmodo preſens ſit expone vt in glo. ⁊

Sicertum petatur. ꝓſubicit de obligatiōe conditiōnali ⁊ in diem declara vt in glo. ¶ Ibi ex cā furtiua innuit hec littera ꝙ cōditio furtiua oriat̉ ex delicto qd̓. ſtatiꝫ declarabo. ibi ſiue alieno exponit glo i. hereditario ſicut heres. vel dic alieno in fideiuſlorio. nomine vt infra de actꝭ. ⁊ ob. l. i.§. ſi aūt proprio ⁊ de fideiuſſ. ꝑ totuꝫ ſꝫ hec nō eſt bo na quia obligatus fideiuſſorio nomine dicit̉ obligatus ſuo noīe ꝓ alio. vt. C. de fideiuſſ. l. blanditus. ¶ Quia Ia. de are. lauda biliter declarauit materiā huius. l. eius verba ſubicio ſaluis infraſcriptis. Primo enī vn̄ cōpetat hec certi cōditio. ſecūdo ad ꝗd. tertio quādo poſſit intentari. quarto ꝑ quē. ꝗnto ꝯͣ quē vſqꝫ ad.§. qm̄ vnde cōpetat ⁊ ad quid dicit. l. in principio ⁊ ad quid qꝛ certuꝫ ibi licei eniꝫ vobis ⁊c̄. qn̄ poſſit intēdi dicit ibi dūmodo pūet̉ ⁊cͣ. ꝑ queꝫ dicit̉ ꝙ per euꝫ cui principalit̓ ꝯpetit vel eius ſucceſſore ēt ex trebelleiano vt ibi patet ibi ſed ⁊ ſi ex trebelleiano ⁊c̄. ꝯtra quem dicit in ver. ſiue aūt. Et qꝛ dicit̉ hic ꝙ ꝯpetit ſiue ex certo ꝯtractu ſiue ex incerto dic ꝙ ille contractꝰ eſt certus cuius finis ex ipſius cōceptiōe rebus nō mutatis iure manifeſtum ⁊ certuꝫ apparet vt quia cerre ſpeciei vel quātitatis cōtinet datiōeꝫ ſiue dationis obligatiōe vt sͣ. e. l. certū. ⁊. jͣ. de ver. ob. l. ſtipulationū quedā ſunt certe ⁊ ideo dixirebus nō mutatis qꝛ pereūte poſt morā ſpē debita nō ſit cōdemnatio in id qd̓ deductū eſt in obligatiōe ſꝫ in eius extimatꝭ. vt. jͣ. d̓ ver. ob. l. ſi ſeruū.§. filij ⁊ ideo dixi iure qꝛ per imꝑitiam iudicū poteſt cōtingere cōtrariū vel ꝑ malitiā ⁊ corruptiōeꝫ litigā tiuꝫ ⁊ hoc reſpectu dicit̉ dubiꝰ litis euentꝰ. vt. jͣ. de peculio. l. ꝙ debetur. ¶ De datiōe ideo dixi qꝛ huius vocabuli dationis. certus eſt effectus. vt. jͣ. de ver. ob. l. vbi aūt nō apparet.§. fi. ⁊ inſti. d̓ actꝭ. §. ſic itaqꝫ incertus nō cōtractus dicit̉ ecōtra cuius finis ex ip̄ius cōceptiōe rebus nō mutatis iure incertus apparet vt. d. l. vbi aūt nō apparet de ver. ob. vt qꝛ cōtinet obligationem hominis in genere vel alternatiue vel partiꝫ naſciturū ex ancila vel fictuꝫ ꝑcipiēdum ex vinea vel ſimilia que ponunt̉. d. l. vbi aūt in pͥn. ⁊.§. qui id quod. ⁊.§. illud dubitꝭ. Et ideo dixi rebus nō mutatis qꝛ ſi pereat vnuꝫ alternatiuorū debet̉ qd̓ ſuꝑeſt. jͣ. de cōtrahē. emp. l. ſi in emptiōe.§. penul. de eo qd̓ certo lo. l. nō vtiqꝫ ⁊ de ſolutꝭ. l. ſticuꝫ aut pāphilum ⁊ idē in partū fectu. ⁊ fructibꝰ qꝛ ceriū apparet qꝛ cōſum pti ſunt. jͣ. de ꝯtrahen. emp. l. ſi debitor.§. veriſimile. ⁊ de ver. ob. l. inter ſtipulantē.§. ſacrā ⁊ ſic ex ꝯtractu incerto agit̉ ad certū ⁊ hoc caſu cōpetit certi ꝯditio ⁊ hoc voluit dicere littera iſta. ¶ Item ꝯtractꝰ qui ꝯtinet ſub ſe factū dr̄ incertꝰ vt. d. l. vbi aūt.§. qui id qd̓ in faciendo ⁊ ideo dr̄ factū incertū qꝛ nō ꝯtinet̉ ſub certa ſpecie vel quātitate ſed extra ſpēm vel quātitateꝫ relatū eſt. Et ſic certuꝫ qꝛ ꝙ non eſt certū ꝑ ꝯn̄s eſt incertū vt. sͣ. e. l. certū. jͣ. de furtis. l. nec maanifeſtū ⁊ dicit̉ eadē. l. vbi aūt.§. qui id qd̓ ⁊.§. fundi certi. ¶ Sꝫ quid ſi ꝯtracius ꝯtinet quid tradere nūquid ꝯtinet incertū ⁊ videt̉ ꝙ ſic qꝛ ꝯtinere vr̄ faciū de cur. furi. l. cū filio.§. i. de ver. ob. l. ſi rē tradi. j. de vſuris. l. ſi ſtipulatus. ver. verū ſi emptor. ¶ Glo. tenet ꝙ ſi tradēs ienet̉ tradere ex cā ex qua dominiū nō trāſfert̉ tūc ſit incertū. vi. d. l. ſi ſtipulatꝰ alias ſecus vt. C. de pactis. l. traditōibus vel dic hoc ẜo caſu aut eſt dn̄s qui ex tali cā tradere tenet̉ ⁊ tunc dicat̉ cōtine. ē certū aūt nō eſt dn̄s ⁊ ꝯtinet ſimplex faciū ⁊ ſic incertū ar. jͣ. de actꝭ. emp. l. ex empio in prin. ſꝫ qꝛ ex facto rei actor eſt incertus vtrū certū vel incertū ꝯtineat ⁊ ꝑ ꝯn̄s experiri debeat ex certo vel incerto ꝯtractu ideo primū tutiꝰ eſt vt incertū ꝯtinere dicatur ⁊ per hoc. jͣ. de v̓. ob. l. ſtipulatiōes nō diuidunt̉ in pͥn. ⁊. l. vbi aūt.§. pe. ⁊ ſic pꝫ ꝙ ex ꝯciū ꝯtinente factū nō agitur certi conditio ad ip̄ꝫ faciū puta ad rei traditiōeꝫ vel reſtitutꝭ. cū ip̄a nō ꝯpetat ad incertū quā actiōe agit̉. ¶ Rn̄deo actꝭ. que dat̉ ex ip̄oꝯractu vt cōmodati depoſiti ex empto ex ſtipulatōe ſi ex ſtipulatōe ꝗd fieri debeat. vt inſti. de ver. ob. in prin. ⁊ infra e. l. ſiquis certū. ¶ Sed nūquid certi ꝯditione adhuc incerta pōt agi. Io. dicit ꝙ nō ⁊ cō ditio incerti ẜm eum non eſt nomen actōis ⁊ ſicubi reperiatur ꝙ lex dicat agi ꝯditōe incerti exponit ideſt ad intereſſe quod eſt incerti pͥma facie vt ſupra ſiquis in ius vo. non ierit. l. fi. ⁊ de arbi. l. diem.§. fi. ⁊ infra de verbo. obli. l. liber homo.§. fi. vel. i. ꝯditio ſine cā ad incertum. vt. jͣ. de ꝯdi ſine cā. l. qui ſunt. ⁊ de condi. indebi. l. ſed ſi me putem.§. cum iter. ¶ Alij dicunt ꝙ ſic ⁊ ꝙ condi tio incerti ſit nomen actionis ⁊ ſicut certi ꝯditio genus ē ad omnia certa. ita incerti ꝯditio genus eſt ad omnia incerta ꝯdicenda. ⁊ ꝑ ꝯditōem ita petat̉ ſicut ante. inſtitu. de actionibus.§. ſic itaqꝫ ⁊ qꝛ iura ſic appellant incerti ꝯditionē ⁊ ex ea agi pōt infra de cōditio. furti. l. ⁊ ideo. ⁊ alijs legibus ſupra ad hoc allegatis. ⁊ a ſignificatōe verboꝝ nō eſt recedendū. jͣ. de exactio. l. i.§. ſi. is ꝗ nauem. ⁊ de lega. iij. l. nō aliter. ¶ Alia eſt Azo. ſenientia diſtinguētis an debeat̉ factum ex ſtipulatōe. ⁊ tunc ex ſtipulatōe agitur vt dicto titu. inſtitu. de verbo. obli. in principio. an pter ſtipulatōem. ⁊ tunc agat̉ incerti ꝯdi. ⁊ ſic ꝓpriū nomē actionis. vi. d. l. ſꝫ ⁊ ſi me putem.§. i. jͣ. de ꝯdi. inde. cū ꝯcor. ¶ Media ſententia videt̉ ꝓba bilis quid ſi agat̉ ad faciū nūquid p̄ciſe facere cogit̉. Reſpōdeo ẜm Azo. aut eſt factū meꝝ ⁊ tūc p̄ciſe ꝯpellit̉. argu. jͣ. de no. oper. nun. l. ſtipulatio.§. ſiue. vbi de hoc de aqua plu. arc. l. ſi iter.§. fi. ꝙ metus cā. l. ſi cū exceptōe.§. quadruplabit̉ de ꝓcu. l. filiuſfami.§. fi. ⁊. l. ſed ⁊ hec.§. defendere. C. de fideicom. liber. l. fi. infra de vē. inſpi. l. i.§. quid ergo. ⁊ sͣ. de rei ven. l. qui reſtituere. aut eſt factum mixtū vt rem tradi. ⁊ iūc nō cogit̉ p̄ciſe infra de acti. emp. l. i. vbi de hoc. ⁊. l. ex emptōe.§. idē. ⁊. jͣ. qui. mo. pi. vel hipo. ſol. l. ſi volū tatꝭ. ⁊. C. de actio. emp. l. ſi traditio. vbi de hoc. ¶ Sed que ſit ra tio diuerſitatis inter meꝝ factum ⁊ mixtū nō video immoſi aga iur ad factū mixtū vt dare opportere p̄cile tenet̉ accipiētis facere. Cū ꝑ hoc ꝑueniat̉ ad effectū dominij tranſferēdi. jͣ. de vſu. l. ſi ſti pulatꝭ. vel publicianā obtinendi. vt ſupra de publicia. l. eum qui.§. fi. ⁊. l. ſe. ⁊. l. i. ¶ Dic ergo aūt agit̉ ad faciū meꝝ quod nō trahit ſecū dominij tranſlatōem aut ad mixiūſi ad meꝝ nō cogit̉ p̄ciſe vt. jͣ. de re iudi. l. ſiqͥs ab alio de ver. ob. l. ſtipulatōes nō diuidūtur pͥmo reiponſo de condi. cā data. l. ſi pecuniā.§. ſed ſi accep t. C. de ope. liber. l. nec patronus. ⁊. jͣ. d̓ ope. liber. l. medicus. ¶ Et rō ē qꝛ ſi p̄ciſe ꝗs ꝯpelleret̉ facere vel oꝑari derogaret̉ libertati hominis que dicit̉ eē naturalis facultas eius qd̓ cuiqꝫ facere libersͣ. de ſta. ho. l. libertas. ⁊. jͣ. de libe. ho. exhi. l. i. ⁊. ij. ⁊ de ꝯdi. ⁊ de. l. titio.§. titio. Audit̉ ergo volens p̄ſtare intel eſſe vel eſtimatōeꝫ ẜm l. C. de ſentē. que ꝓ eo qd̓ intereſt. l. i. Fallit. d. l. ſtipulatio.§. ſiue de ope. no. nū. hac ratōe. qꝛ cū ex edicio teneat̉ p̄ciſe demoliri edifica tum ſpreta nūciatōe. vt eo. ti. l. i. ⁊. l. p̄tor ſtipulatiōe de oꝑe demoli endo.ſ. vendēs in locū actōis in factū que ex edicto dat̉. eius debꝫ ſortiri naturā. sͣ. ſiquis cau. l. ſi eum.§. qui īmuriā. ⁊ eodē mō rn̄de ad. l. sͣ. i. er.§. fi. de aqua plu. ar. ⁊ alijs legibus ſupra alle. qd̓ ſpāle ſit in eis. qꝛ lex p̄ciſe ad faciendū ꝯpellit ad. l. fi. C. de fideicō. lib. Reſpondet ꝙ ibi agebat̉ ad certa ſpēm dandā ⁊ nō ad factum vel ſpāle ibi fauore libertatis. ¶ Ad. l. qui reſtituere. ſupra de rei ven. dic ꝙ ibi ſnīa lata erat ⁊ ſic ex edicto p̄toris quod p̄cepit cō demnatꝭ. facere ad id in quo ꝯdemnatus eſt. vt. jͣ. de re iudi. l. ſi ſe. §. i. ⁊. l. ait p̄tor ꝯpellit̉ facere ſic ⁊ vbi agit̉ de rei recuꝑatiōe p̄ciſe dꝫ poſſeſſor habens facultatē reddendi ꝯpelli ad reddendū qꝛ rē noſtrā nobis inuitis tenere nō dꝫ. vt. jͣ. ſolu. ma. l. ſi filio.§. maritū. ⁊ reꝝ amo. l. nō oīum. ſi vero agat̉ ad factū mixiū aūt hꝫ copiam rei tradende ⁊ tradere dꝫ. jͣ. de actio. emp. l. ex empto in prin. ⁊ d̓ iu re iuran. l. ſi duo.§. ſiquis iurauerit. ⁊. C. de ꝯͣhen. emp. l. fi. Aut n̄ hꝫ rem ⁊ tūc aūt ſine culpa deſijt habere ⁊ ad nihil tenet̉ niſi vt ce dat actōem ad rem ꝓſequenda. Si ē in reꝝ natura vel abſolueret̉ C. de pericu. ⁊ como. rei ven. l. i. inſti. de ꝯͣhen. emp. l. qd̓ ſepe.§. i. ⁊ de furus. l. eum qui in prin. ¶ Aut deſijt poſſiderē rē culpa ſua ceſſante tamen dolo tūc tenet̉ ad intereſſe qd̓ ꝓbabit̉ non ꝑ iuramentū in litē ſꝫ ꝑ teſtes. jͣ. de actio. emp. l. i. in pͥn. de in litē iuran. l. vi deamus. ⁊. l. in actōibus ſecundo reſpōſo cū ſi. ¶ Aut dolo rem amiſit vel deſijtpoſſidere. ⁊ tūc ex dolo in litē iurat̉ ꝯͣ eam. vt. d. l. in actōibus. jͣ. de in litē iuran̄. idem credo ſi hanc ei nō vult tra dere. ſed actor volens vitare ſcandalū ⁊ litigiū ꝯtentus ē in litem iurare ⁊ ſic loquit̉ ⁊ dꝫ intelligi. C. de acuo. emp. l. ſi traditio. Cū enim ibi dicit̉ ꝯtumacia ⁊ ꝓcacia venditōnis ſit in eo qd̓ tradere non vult. ergo eius ꝯtumacia ⁊ ꝓcacia punienda eſt ſicut in alijs actōnibus bone fidei ⁊ arbitrarijs in ꝗbus iurat̉ in litem. jͣ. de in litem iura. l. ſi tutor. ⁊ ſupra de dolo. l. arbitrio in prin. ¶ Sꝫ nū quid ad intereſſe pōt agi certi ꝯdiiōe ꝓpter nō factū dic ꝙ ſi certa petat̉ quātitas noīe intereſſe puta. x. iūc agi pōt certi ꝯditione ꝑ hanc litterā que dicit ex incerto ꝯͣciu agi ad certum. ſed ſi indiffinite intereſſe petat̉ certa quātitate nō exp̄ſſa. Idem ẜm Azo ꝗa lꝫ ipſum intereſſe ſit inceriū apud nos tamen ꝑ reꝝ naturā ē certū lꝫ ꝑtes ⁊ iudex ſint incerti quantū ſit. ⁊ hoc reſpectu quod certum eſt in rerum natura dicit̉ eſſe certū. ar. infra. ea. l. cum ad p̄ſens de re iudi. l. ait p̄tor.§. fi. ⁊ infra de verbo. obli. l. vbi aūt.§. qui vnum ꝓut litter a quanuis ibi ponit̉ correctiue. Sed contra ipſam Azo

Si certum petatur. eſt qꝛ ex certi ꝯditōe dꝫ peti certum vt hic dicit̉. Certum autē eſt quod ex ipſa ꝓnūciatōe apꝑet quid quale ſit vt ſupra. e. l. certum. quod nō apꝑet hic. ¶ Itē ꝯͣ eum infra de re iudica. l. in ſumma. §. qui ſortis. de vſuris. l. quod in ſtipulatōe. ⁊ de regu. iur. l. quāte nus. ⁊ ideo tutius eēt tūc agi incerti. vt. d. l. liber homo.§. fi. de v̓. obli. ⁊. l. fi. ſupra ſiquis in ius vo. nō ierit cum ſi. Et erit ſpāle vt ſi ne certa quātitate recipiat̉ libellus ꝯͣ. l. ſupra de rei ven. l. ſi in rem cum ſi. ¶ Quid ſi acquirat̉ ad factū ⁊ ꝯuentus dicat ſe facere nolle. Reſpōdeo iudex ꝯdemnabit ad intereſſe. vt ſupra d̓ rei vē di. l. nō ſolum de edi. edic. l. ediles.§. item ſciendū. ⁊. l. item ſi ſerui ⁊ de verbo. obli. l. cum ſtipul.§. fi. ⁊. l. ſe. ¶ Quid ecōtra ſi agat̉ ad intereſſe ⁊ obligatus ad factū facere velit. Rn̄deo vt īfra de verbo. ob. l. ſi inſulā. ⁊. l. ita ſtipulatus.§. ſeia. ¶ Et vt matētia li queat dic ꝙ ꝯditio certi genus eſt ⁊ iſta ꝯditio dicit̉ in ꝑſonam actio. vt inſtitu. de actio.§. ſic itaqꝫ. ¶ Alia eſt ꝯditio incerti que dat̉ ad incertū alia dat̉ ad certū ⁊ incertū vt ꝯditio triticaria ⁊ ſi ne cā. ⁊ hec pōt dici ꝓmiſcua. vnde certi ꝯditio generalis cōpetit ad omne certum ⁊ pōt dici genus reſpectu aliaꝝ ad certum com petētiū ⁊ ſpāli nomine cognominataꝝ vt ꝯditio indebiti ⁊ ob cāꝫ. ſed licet quo ad alias certa petentes ſit genus ē tamē ſpēs cōditio nis vt dixi. ¶ Incerti aūt cōditio ẜm azo. nō eſt ita generalis ad incerta petenda ⁊ eſt exp̄ſſuꝫ. C. de inutili ſtip. l. iij. in. fi. ⁊ ꝓ hoc in ſti. de ac.§. curare ſicut cōdi. incerti ad certa nā ꝓ omnilincerto nō ꝯpetit qꝛ nō ꝓ eo qd̓ in ſtipulatiōe deductū eſt ad illud eiꝫ ex ſtipu latione agit̉ ẜm Azo. ¶ Secūdū alios incerti cōditio eſt ita genus ad incerta ſicut cōditio ad certa vt sͣ. dixi. ¶ Item nota qd̓ certi cōditio generalis diuidit̉ qꝛ alia datur ꝓ mutuo ⁊ hoc ſcd̓m quoſdā eſt ſpecialis ꝓ mutuo vt inſti. quibꝰ mo. re. ꝯͣ. ob. in prin. ⁊ jͣ. de ꝯͣdi. tritica. l. i. ¶ Secūdū alios nō eſt aliqua ſpālis pro mutuo ſꝫ pro eo cōpetit hec generalis vt no. jͣ. de pre. ver. l. quotiens. ¶ Alia eſt que dat̉ pro certo deductꝭ in ſtipulatiōe ⁊ vocat̉ certi ꝯditio ex ſtipula. vt inſti. de verbo. obli. in prin. ¶ Uel dic hanc generalem cōpetere vt infra eo. l. ſiquis certum. Alia eſt que dat̉ ad indebitū repetendū ⁊ vocatur ꝯditio indebiti. vt infra de cōdi. indebi. ꝑ totum. ¶ Alia que datur ad repetendū datum ob cām cā nō ſequuta ⁊ appellatur ꝯditio ob cām ſi datum eſt ob cāꝫ ho neſtam. vt infra de ꝯͣdi. cā da. ꝑ totū. ¶ Si vero ob turpem cāꝫ appellatur ꝯditio ob turpē cām. vt infra de ꝯdi. ob turpem cām. ¶ Alia remāet in ſuo genere ⁊ dicitur certi ꝯditio generalis cō currens cum predictis vbicūqꝫ certūpetitur. ¶ Triticaria vero competit ad certū ⁊ incertū preterquā ad pecuniā numeratā. vt in fra de condi. triticaria. l. i. Conditio vero ſine cā competit ex bonō ⁊ equo quādo ſine cā res aliena eſt apud alterū. vt infra. ea. l. fi me ⁊ titiū. ⁊ de ꝯditio. ſine cā. l. i. ⁊. l. qui ſine cā. Ia. de are. ¶ Ex poſita littera colligamꝰ aliqua notabilia. Et pͥmo nota ꝙ ex qua cunqꝫ cā certū petitur ꝯpetit iſta certi ꝯditio ſi incertū datur actio ſiue ꝯditio incerti. vt infra de ꝯditio. indebi. l. ſed ⁊ ſi me putem. ⁊ de vſuris. l. ſi ſtipulatus ⁊ hoc eſt genus incerti ⁊ ſine cā ſunt ſpēs no. glo. infra ad macedonia. l. ſed ⁊ ſi pater.§. i. ¶ Secūdo nota ꝙ ex obligatōe ꝯditōali vel in diē nō agit̉ ante diē vel conditōis euentū. glo. tamē hic vt infra videbitis dicit ꝙ hoc verbū agere ꝓprie ⁊ improprie ſumit̉. ꝓprie in obligatōe ꝯditōali. qꝛ in ea me ro iure nō agit̉ ante ꝯditōis euentū. improprie quoad obligatōeꝫ in diem. qꝛ in ea eſt actio ſed dat̉ exceptio qꝛ qui ante diē agit ma le agit. sͣ. quādo dies vſufru. le. ce. l. i.§. fi. ſic ⁊ alias idem verbum ſumit̉ ꝓprie ⁊ improprie ſupra de offi. ꝓconſu. ⁊ lega. l. i. ⁊ ibi ī gl. ⁊. C. de fideiuſſ. l. ſancimus. Pe. ⁊ vltramontani tenent vtrūqꝫ ꝓprie ex iſto tex. inter. alia fundant opinionē eoꝝ que ē ꝙ in obli gatōe in diem ipſo iure ante diem nō oriat̉ actio ſic ⁊ in ꝯditiōali anie ꝯditōem. nam iſte tex. equiꝑat. diem ⁊ ꝯditōem de hoc ſatis no. ꝑ Di. Ci. ⁊ ego dixi. C. vt acti. abhere. ⁊ ꝯͣ here. incipiant. l. vni ca. ⁊ infra de verbo. ſigni. l. cedere diem. ⁊ pleniſſime de verbo. ob liga. l. ſtipulatōes nō diuidunt̉ ver. x. quero. ⁊ ideo hic nō repeto. ¶ Tertio no. ꝙ iſta ꝯditio datur ex cā furtiua ꝯͣ furē ⁊ ſic cōdi cit quis rem ſuam a fure ⁊ ē in eo ſpāle qꝛ oīs ꝯditio degenerat ꝯͣ fure eius odio. vt. sͣ. vſuf. quemadmo. ca. vbi de hoc nota. ⁊ dixi. alias nemo ꝯdicet rem ſuā. vt inſti. de actio.§. ſic itaqꝫ. Et iſta litlera ſicut dixi in expoſitōe videt̉ ꝓbare ꝙ ꝯditio furtiua naſcat̉ ex maleficio ⁊ ſic hꝫ certā cām ⁊ ē ꝯͣ glo. inſti. de actio.§. omniuꝫ. que dicit eā naſci ex varijs figuris cauſaꝝ. ⁊ ibi de hoc ſatis. per Di. qui tꝫ ⁊ cōiter doc. cū eo ꝙ naſcat̉ ex delicto. de quo vide qd̓ no. ⁊ dixi infra de actio. ⁊ obli. l. i. in pͥn. ⁊ infra. e. l. ſi ꝓ fure.§. cōditio. ¶ Quarto no. ꝙ fideicōmiſſario datur iſta certi cōditio quod eſt veꝝ ꝯͣ debitores hereditarios nō aūt ꝓ reſtitutōe heredi tatis qꝛ illa ꝯtinet factū ⁊ ſic incertū. vt infra de ver. ob. l. vbi autē nō apparet.§. ꝗ id qd̓. ¶ Collectis notabilibus formamus aliqua ꝯͣria. primo oppo. ad primū dū dicit̉ ex omni cā ex oī obliga tōe. Nā videt̉ preſupponere aliā eſſe cām actōis ⁊ aliā obligatio nis. contra illud qd̓ dicit̉ ꝙ obligatio ē mater actōis ſupra de ꝓcura. l. lꝫ.§. ea obligatio. So. tribus modis. vno mō ꝯcedēdo ꝯ riū ꝙ actio ⁊ obligatio idē ſunt ⁊ ꝙ hīc ē inculcatio verboꝝ q̄ nō nocet. vt. jͣ. e. l. lecta in prin. ⁊ de auro ⁊ ar. le. l. pediculus.§. labeo. hoc nō placet qꝛ inculcatio ⁊ ſuꝑfluitas verboꝝ vitāda ē vt in pri ma ꝯſtitu. C.§. qbus. vn̄ alio mō ſoluit̉ ꝙ iuriſcōſultus dum dicit ex omni cauſa denotat generalitateꝫ obligatōem. Ex ꝯͣctu vel quaſi. ex delicto vel quaſi ⁊ cum dicit ex omni obligatione deno tat generalitatem rerum debitaꝝ dum tn̄ ſint certe. vt. sͣ. e. l. certū. Sed nec hoc multū placet doctoribus. ⁊ iō dicunt ꝙ cuiuſlibet actionis duplex eſt cā.ſ. ꝓxima ⁊ remota. Remota eſt ꝯͣctus vel quaſi. maleficiū vel quaſi. ¶ Proxima ē obligatio que ex cā oritur que ex cā ꝓpinqua actōis. vnde littera dꝫ exponi ex quacū qꝫ cā agat̉ ſiue ex remota que eſt ex ꝯͣctu ⁊ ex omni obligatōe.i. cā ꝓpinqua ⁊ ſic denotat factum ⁊ ius factū eſt ipſe ꝯͣctꝰ vel qua ſi. qꝛ ꝯͣctus ſunt facti infra de curato. furio. l. ꝯſilio. ⁊ ius eſt ipſa actio. nō tamen ſufficeret in libello exprimi ſolam cām ꝓximā ẜꝫ ea que notant̉ ſupra de eden. l. i. in principio. ¶ Secūdo opponi tur qꝛ littera videt̉ ſibi ꝯͣria. naꝫ dicit ꝙ certi ꝯditio competit vbi certum petit̉. poſtea ſubicit ꝙ competit ex incerto contractu. So lu. non ſequit̉ ꝯͣctus eſt incertus ergo incertum petit̉. nam vbi cō trahit̉ ad factum ꝯͣctus eſt incertus ⁊ tamē parit̓ certum qꝛ parit intereſſe. vt infra de re indica. l. ſiquis ab alio. ¶ Et hanc videt̉ ſequi glo. ſed forte nō bene qꝛ littera reſpicit certum ⁊ incertū ꝯͣctū ẜm ſui naturā nō ẜm exitum. ¶ Item lꝫ a pͥncipio ꝯͣctus ſuꝑ facto ſit incertus tamē obligatio que ꝯͣhit̉ ad intereſſe ꝓ ſe ꝯͣhitur. ⁊ eſt obligatio ex certo ꝯͣctu quoad hoc. ¶ Alij dicunt ꝙ hic intellexit de ꝯͣctibus innominatis qui ſunt incerti. ſed hoc ē falſuꝫ vt. jͣ. de p̄ſcrip. ver. l. naturalis. ¶ Alij dicunt ꝙ hic appellat con tractus certos omnes illos de ꝗbus certum eſt in quoꝝ ſpēs ca dant vt ꝯͣctus emptōis venditōis ⁊ ſimiles. Contractus autem incertos appellant oēs qui nō cadunt in certā ſpēm vt ꝯͣctus emphiteoticus. vt inſti. loca.§. adeo. ex ꝗbus ſi certum petit̉ cōpetit hoc certi ꝯditio. ⁊ hoc ꝯprobat Pe. dicens ꝙ ſicut galina nigra parit ouū albū ſimiliter ꝯͣctus incertus parit certi ꝯditiōꝫ. ¶ Ia. de are. reprobans glo. dic̄ ꝙ intereſſe nūquā petit̉ hac certi condi tione generali. Nec ob. hec littera que dicit ſiue ex incerto qꝛ ponit exemplū in ꝯͣctu alternatiuo quādo eſt electio ſtipulatoris vel quādo alteꝝ alternatiuoꝝ deſijt eſſe in reꝝ natura ⁊ eſt caſus. jͣ. de verbo. obliga. l. vbi aūt non apparet.§. qui illud aut illud. ⁊.§. ſe. ⁊ ita nūquā petitur intereſſe certi ꝯditōe generali vt pꝫ in legibꝰ hic in glo. allegatis. de hoc dicam infra in qōnibus vbi de hoc ſaciā vnam qōnem. ¶ Tertio oppo. ad id qd̓ dicit̉ hic ꝙ ꝯpetit ex cā legati. ¶ Contra quod ſic ꝓbat̉ regulariter nulla ꝯditio datur duo ⁊ ſpāle eſt in fure vt ſupra dixi. ⁊ ſupra vſuſfruc. quēadmo. ca. l. fi. Sed ſi rei legate dominiū trāſit in legatariū ſed poſſeſſio nō in qua ē opus facto infra de acqui. poſ. l. cū heredes. vnde ad ip̄ꝫ poſſeſſo. agi certi ꝯditōe pōt qꝛ ⁊ poſſeſſio ꝯdicit̉. vt infra de cōdi. indebi. l. indebiti.§. ſed ſi nūmi. Sed certe ibi agit̉ ad factum hoc eſt ad poſſeſſionē reſtituendā. ⁊ ſic nō ꝯpetit certi ꝯditio. immo incerti vt eo. ti. l. ſed ⁊ ſi me putē. ⁊ ſic iſta ſolutio nō eſt vera. dic ergo ꝙ hic agit̉ ꝓ legato certi ꝯditōe. quādocūqꝫ rei legate dominiū nō tranſit in legatariū ipſo iure quod ē quādo teſtōr legat rem alienā. vt. jͣ. de regu. iur. l. nemo. ¶ Itē quādocūqꝫ legat quātitatē vel ſpēm ſuam certā. vt infra de lega.i. l. cū incertus. naꝫ ſi legat ſuam ſpēm certaꝫ tūc tranſit dominiū in legatariū ⁊ ceſſet hec ꝯditio vt dictum ē. ¶ Quarto oppo. ad id quod dicitur ꝙ dat̉ fideicōmiſſario. ¶ Contra qꝛ nō pōt agere actōibus hereditarijs niſi in tribus caſibus. vt. C. ad trebel. l. penul.§. fi. ſolu. ibi ante reſtitu. hereditatis ibi cum ē reſtituta. dices tu. quomō reſtitu tio petit quod hꝫ dic ꝙ duplex eſt reſtitutio vna realis. ⁊ tūc cum habeat nō agit alia verbalis que tranſfert ius in fideicōmiſſariuꝫ b 2

Sicertum pelatut. qua facta agit. ⁊ ita loquit̉ hic ⁊ infra ad trebel. l. facta. ⁊. l. reſtituta. ¶ Item oppo. ꝙ iſta ſuꝑflua: qꝛ ſufficit actio in factū generalis de qua habet̉ infra de p̄ſcrip. ver. l. quotiēs. ⁊. C. de ſa. ſanc. eccle. l. ſancimus. ſed dic vt in ꝯͣrijs qꝛ iſta dat̉ ex ꝯͣctibus ⁊ quaſi ex de lictis ⁊ quaſi. vbi certū petit̉ illa dat̉ ꝓprie extra ꝯͣctus vel delicia in locū datorum ⁊ interdictoꝝ. ⁊ vbi alias deficit actio ⁊ equitas ſuadet actōem dari. ¶ Iieꝫ illa dat̉ in defectū actionū hec con currit cū alijs actōibus. ¶ Itē iſta requirit obligatōem ⁊ ex ipſa ꝯpetit illa dat̉ ex equitate p̄ter obligatōem. ¶ Ex p̄dictis cōtra rijs declaremus hanc materiā que ē ſubtilis ⁊ male declarataꝑ glo. pͥmo querēdo vtrū ſit vnica certi ꝯditio generalis que datur vbicūqꝫ ⁊ ex quacūqꝫ cā certū petit̉ vel ſint plures certi ꝯditōnes. vna generalis ⁊ alie ſpāles. ¶ Circa hoc varie ſunt opi. vna io. qui dicit ꝙ ſunt due.ſ. vna ſpālis ꝓ mutuo ⁊ generalis vbicunqꝫ ex alia cā ceriū petitur. ⁊ hec opi. no. ſupra. e. ſuꝑ rubrica vbi hoc tꝫ Rai. ⁊ allegat infra eo. ſi a furioſo. Azo addit tertiā.ſ. quādo īſti pulatōe certū deducitur. dicit.n. agi certi ꝯditōne ex ſtipu. vt inſti. de verbo. obligatio. in principio. ¶ Alij dicunt̉ quartam ſpecia liſſimā que competit ꝓ pecunia numerata tantū. vt infra de iriticaria. l. i. Iaco. bal. ⁊ cōiter omnes moderni tenent ꝙ vna tantum ſ. generalis que hꝫ locū tam ꝓ mutuo ꝙͣ ſtipulatōe qͣꝫ ex alia cau ſa vbi certum petit̉. hanc opi. ſequit̉ Ci. hic in repetitione huius. l. ⁊. C. e. ſuꝑ rubri. vbi de hoc etiam ſatis diſputat. hoc etiam tꝫ hic Guili. de cu. ſub longa diſputatōe quā omitto elligendo que mi hi vident̉ fortiora. nam ꝙ ſit vna tantū videt̉ ꝓbari. l. ⁊ ratione. l. i.§. ꝓxima. vbi dicit̉ ꝙ ꝯpetit ex omni ꝯͣctu. ⁊ infra de actio. ⁊ ob liga. l. ex maleficijs.§. is quoqꝫ qui nō debitum. ⁊ allegat etiam in fra de donatio. cā mortis. l. mortis cauſa capit̉ circa principium. Ratio eſt qꝛ nō eſt. reꝑire. l. cautū de iſtis certi ꝯditiōibus ſpeciali bus ⁊ qꝛ ſi daret̉ generalis ⁊ ſpālis eſſet idem modus agendi ⁊ ſic vna ſuꝑflueret ꝑ aliam. Preterea cum iſta generalis habeat locū in omnibus ꝯctibus ex ꝗbus certuꝫ petit̉ ſequeret̉ ꝙ in quo libet ꝯͣctu eſſet dare vnam ſpālem certi ꝯditōem nō ſolum in mu tuo ⁊ ſtipulatōe ſed in ceteris ꝯͣctibus ⁊ delictis ex ꝗbus certū pe tit̉ quod eſt abſurdum. Bene tamē ꝯcedūt ꝙ iſta ꝯditio generalis ſit diuidua ſicut ⁊ actio ex empto eſt vna ⁊ cōpetit ꝓ diuerſis emptōibus ſic ⁊ iſta generalis eſt vna. ꝯpetit tamē ex diuerſis cō tractibus. ⁊ illa que ꝯpetit mihi ex vno ꝯͣctu eſt eadē cum illa que competit titio ex alio ꝯͣctu ita ꝙ iſta generalis bene diuidit̉ in in diuidua. nec attendimus res ⁊ qualitates ſed ſolum an certū petatur ex quocunqꝫ ꝯͣctu ſit. ⁊ hoc reſpectu poſſet dici ſpālis ratōe indiuiduoꝝ ꝓ ꝗbus competit. ⁊ tunc tot eſſent ſpāles quot eſſent ꝯͣctus ꝓ ꝗbus daret̉ vt ꝓ depoſito vendito locato ⁊ alijs. ¶ Roffre. tamen in libello ẜm Azo. fecit tres titulos.ſ. vnum d̓ iſta generali ⁊ alios duos de ſpāli ꝓ mutuo ⁊ de ſpāli ꝓ ſtipulatōe. ¶ Et aliquādo vidi in pratica libellos admitti ſuꝑ iſtis ſpā libus. ¶ Credo tamen ꝙ verum ſit ꝙ ſit tantū vna diuiſa ẜꝫ in diuidua vt dictum eſt. Io. in arbore actꝭ. poſuit duas tantū.ſ. hanc generalem ⁊ ſpālem ꝓ mutuo tene opi. que tibi placet. qꝛ magis ē ſubtile ꝙͣ vtile cum nomen actōis nō ponat̉ in libello. ¶ Secun do querit̉ an ſitinatiua vel datiua illa actio dicit̉ natiua que ꝓduci tur ꝑ viam generatōis.i. que hꝫ materiā ⁊ obligatōem preexiſten tē dum oriat̉. datiua eſt illa que in eſſe ꝓducit̉ a. l. ꝑ viam creatio nis.i. que non hꝫ materiā p̄exiſtentē vnde oriat̉ ſed a lege datur. ⁊ primo videt̉ ꝙ omnis actio ſit datiua ꝑ. l. ſupra de origine iuris. l. ii.§. deinde. ex his. ⁊ ſpāliter iſta. vt infra eo. l. ſi me ⁊ titiū. ¶ In ꝯͣrium videt̉ ꝙ omnis actio ſit natiua. qꝛ omnis actio hꝫ aliquam materiā p̄exiſtentē vel aliqualē obligatiōeꝫ precedentē ex qua orit̉ ⁊ ideo dicitur obligatio eſt mater actionis ſupra de ꝓcurato. l lꝫ §. ea obligatio. Pe. ⁊ cōiter doc. tenent ꝙ iſta actio ⁊ cōiter om nes alie ſint natiue qꝛ non ē aliqua actio in qua nō ſit neceſſe dare aliquā obligatōem precedentē ex qua oriat̉ ipſa actio. vt. d. l. lꝫ.§. ea obligatio. ⁊ hic dum dicit ex omni cā ⁊ ex omni obligatione. ⁊ infra.§. ꝓxi. Sed qꝛ quandoqꝫ cā vel obligatio precedens ē mi nus ſufficiens ad pariendū actōem vt in pacto nudo ⁊ ſimilibus munc ſi lex ſupplet ⁊ ex equitate decernat actōnem dari hoc reſpectu poteſt dici datiua a lege. ⁊ ſic pōt intelligi. d. l. ſi ⁊ me ⁊ titium infra eo. ⁊ de hoc ſatis no. ꝑ Ultramon. maxime ꝑ Ci. C. de ac. ⁊ obliga. l. i. ⁊ dixi infra de preſcrip. ver. l. quotiens. ver. itē quero. an hoc in factum generalis. Sed exquo dicimus eam natiuā vn̄ oritur. Io. dicit ꝙ ex ſtipula. vt infra. e. l. ſiquis certum. ⁊ inſtitu. d̓ verbo. obli. circa principiū. ¶ Alij reprobant hanc opi. Io. ꝑ hāc l. ⁊ infra.§. ꝓxi. vbi dicit̉ ꝙ eſt ex omni cauſa ⁊ omni obligatōne ⁊ ex omni ꝯͣctu. cum ergo ſit ampla abſurduꝫ videt̉ dicere ꝙ na ſcat̉ ex ſic ſtricto fonte ſupra ex ſtipulatōe. ⁊ qꝛ etiaꝫ naſcit̉ ex alijs ꝯͣctibus vbi non ē aliqua ſtipulatio. Et ꝙ ſit natiua facit inſti. qui bus modis re. contra. ob. in principio. ¶ Sed nō credatis quod Io. nō viderit hanc. l. nec dixit quod dixit ſine ratōe. vnde dic ꝙ lꝫ Io. dixit ꝙ naſcat̉ ex ſtipulatōe nō negauit quin ēt ex alijs cau ſis naſceret̉. Sed de ſtipulatōe dixit qꝛ ſe retulit ad initiū. nam ab initio multū fuit in vſu ſtipulatio. ⁊ ideo quotiens certū ꝓmitteba tur agebat̉ certi ꝯditione. vt. d. l. ſiquis certum. jͣ. e. Et qꝛ hoc magis frequētabat̉ dixi de ſtipulatione nō negādo ꝙ etiam in alijs ꝯctibus ex ꝗbus certum petit̉ locum nō haberet voluit ergo dicere Io. ꝙ ab initio frequentabit̉ in ſtipulatōe qͣꝫ in alijs contractibus. ¶ Sed cōtra hoc poſſet inſtari ſi in aliqua ſtipulatōe ad ducat̉ aliquid incertum ꝯpetit ſpāliter ex ſtipulatū incerti vt no. jͣ. e. d. l. ſiquis incertū. Quare ergo nō dat̉ ſpālis ex illa ſtipulatōne ex qua eſt certum dic ꝙ tunc illa ex ſtipulatū eſſet ſpēs huius generalis ⁊ ꝑ conſequēs ſuꝑuacua exquo generalis ſufficit. ſꝫ nō ſic in illa que dat̉ ꝓ incerto. ¶ Item querit̉ ad quid fuerit introdu cta iſta certi ꝯditio generalis. ⁊ an ſit vtilis neceſſaria vel ſuperflua. ⁊ pͥmo videt̉ ꝙ ſit ſuꝑflua qꝛ ex quocūqꝫ ꝯͣctu orit̉ ſua actio. In ꝯͣriuꝫ videt̉ ꝙ ſit vtilis ⁊ neceſſaria ꝙ ſit vtilis oſtendit̉ quia nō infamat vt infra de actio. ⁊ obligatꝭ. l. ceſſat. ⁊ ideo ſi actor cui ꝯpetit actio famoſa nolit infamare reū vtilis eſt iſta actio ⁊ aget̉ ꝯͣ eum iſta actione que nō infamat. Quod ſit neceſſaria oſtendit̉ qꝛ ſunt aliqui ꝯͣctus ex quibus nulla ꝓpria actio ꝓficiſcit̉ niſi iſta ſicut dictum eſt ſupra de ꝯͣctu mutui ẜm veram opinionē ꝙ nulla ſpālis actio orit̉ ſed ſolum iſta generalis. idem in ſtipulatione vbi certum eſt. vt. d. l. ſiquis certum infra. e. ¶ Iteꝫ dicit Azo ꝙ eſt neceſſaria in caſu. l. ſi ⁊ me ⁊ titiū infra. e. vbi nulla ſpālitas da tur ſed ſolū iſta generalis. Item eſt multū vtile actori volenti petere certum qꝛ poſſet dubitare que actio ſpālis ſibi ꝯpeteret. ⁊ ſic poſſet creare informatōem libelli ⁊ ſic reus abſolueret̉ ab inepta petitōne ſupra ſi menſorfal. mo. dixe. l. i. ꝓponendo aūt hāc certi ꝯditōem generalem ex quocūqꝫ ꝯͣctu ⁊ quacūqꝫ cā hoc ꝑiculum incurrere nō poterit. ¶ Iteꝫ querit̉ an hec ꝯditio ſit ciuilis quia ſortit̉ naturā eius actōis cū qua ꝯcurrit. vt ſupra ſiquis cautius. l. ſi eum.§. qui iniuriaꝝ. ⁊ ẜm illos eadem ratio ⁊ res patit̉ diuerſas differentias ſpecificas ⁊ diuerſo iure cenſet̉ quod ē impoſſibile. vt infra de vſuca. l. eum ꝗ edes ⁊ extra de decimis. c. cū ī tua. ¶ Unde indiſtincte dicas eā ciuilē ⁊ inter ciuiles poſuit cā Io. in arbore actionū. nam ꝑ. l. ciuilē introducit̉ vt ſupra de origine iu ris. l. ij.§. deinde ex his ⁊ lꝫ obligatio ſit p̄toria ex qua cerium petit̉ tamen obligatio eſt ciuilis. nō obſtat ꝙ actio ſurrogata in locum alterius ⁊c̄. qꝛ iſta certi ꝯditio nō ſurrogaret̉ in locum alterius ſed cum alia ꝓpter eius generalitatē ꝯcurrit. vnde ſi obligatio hodie noua oriret̉ ex iure p̄torio ex quo certū peteret̉. iſta tamen actio que daretur eſſet ciuilis ſicut etiam dicimus ꝙ heres ex iure legis. xij. tabū. ſuccedit defuncto apud hoſtes ⁊ nō ꝑ. l. corneliam. lꝫ lex cornelia fingat eum mortuū p̄ambula hora captiuitatis. vt. jͣ. de teſta. l. lex cornelia. Ita in ꝓpoſito lꝫ ius pretoriuꝫ inducat obligatōnem quoad certū. tamen qꝛ ius ciuile inuenit hanc certi ꝯditōem ad petendū certū ex quacūqꝫ cā debitū. dꝫ dici ciui lis ⁊ nō p̄toria. ¶ Item querit̉ ſi iſta certi ꝯditio ꝯcurrat cū actio ne tꝑali. puta redibitoria an ſit tꝑalis ad ſex menſes ſicut redibito ria vel ꝑpetua ad. xxx. annos ſicut alie ciuiles. C. de p̄ſcrip. xxx. an noꝝ. l. ſicut dicit. glo. ꝙ eſt tꝑalis. qꝛ ſurrogata in locuꝫ tꝑalis per pallega. l. ſiquis cautio. l. ſi eum.§. qui iniuriaꝝ. Sed ſicut dixi ſupra ꝓxime queſtione iſta nō eſt ſurrogatio nec ſuccedit in locū al terius ſed ei accedit. Quid dicemus videt̉ ꝙ ſit ꝑpetua ſicut dicimus de actōne de ꝯſtituta quādo accedit tꝑali actioni. vt infra de ꝯſtitu. pecu. l. item illa. ⁊ qꝛ ciuilis eſt in omni ſua ſpē vt dixi. sͣ. ꝓxima queſtione ergo ꝑpetua. vt inſti. de ꝑpe. ⁊ tempo. ac. in pͥn. ¶ In ꝯͣrium ꝙ ſit tꝑalis qꝛ lꝫ actio per ſe ſeꝑata ab illa tꝑali cui accedit tamē ex eadē obligatōe orit̉. vnde cūp̄ſcriptio tollat obligatōem ꝑ ꝯſequēs tollat oēm actōem ex ea ꝓcedente quia non ſubſiſtente obligatōe nō pōt ſubſiſtere actio que ex obligatiōe ori tur. vt. sͣ. de ꝓcura. l. lꝫ.§. ea obligatio. ¶ Et qꝛ alie. ll. loquentes

Si certum petatur. de p̄ſcriptōne eſſent impoſite verbis ⁊ nō rebus ſi vna tolleret̉ ⁊ alia remaneret. hoc ēt ꝓbat̉ in furto exquo due oriunt̉ actōnes.ſ. furti ⁊ conditio furtiua ⁊ ſublato furto vtraqꝫ tollitur. vt infra de iure iuran. l. ſi duo patroni.§. ideꝫ iulia. Idem pꝫ in rei vendi. que eſt ꝑpetua. ⁊ tamē ſublato dominio ꝑ vſucap. vel p̄ſcrip. tollit̉ rei vēdicatio. vt. C. de pac. l. traditōibus. ⁊. jͣ. de acꝗ. re. do. l. nō nūꝙͣ. §. theſauris ⁊ hanc opi. tenent doc. ꝙ iſta certi cōditio ſit eiuſdem inte. ⁊ tempus cuiꝰ eſt illa cū qua cōcurrit ⁊ cui accedit. ¶ Non ob ꝙ dictū eſt de actꝭ. de cōſtitutꝭ. qꝛ tautū due cōpetunt actionis quarū vna eſt ꝑpetua alia tēporalis aut ꝓcedunt ex eadeꝫ obligatione aut ex diuerſis ſi ex diuerſis tunc aut vna ſicut acceſſoria ſuc cedit alteri tanqͣꝫ principali ⁊ iſto caſu ſapit naturā pͥncipalis. vi. d. l. eū ꝗ.§. qui inuiriarū. sͣ. ſiquis cautꝭ. ¶ Iteꝫ ſi ille.§. recte aduertat̉ nihil facit ad opp. vt ibi dixi ſed ad hoc facit. jͣ. ſiquis teſtō liber eſſe viſſus fuerit. l. i.§. hec actio. ¶ Aut non ſuccedit ſed accedit pͥncipaliter ⁊ tūc quelibet ſeruat ſuā naturā ⁊ vna ſublata nō ꝑ hoc tolitur altera ⁊ ſic loquit̉. d. l. ideꝫ illa.§. i. jͣ. de cōſti. ¶ Non obſtat dicit̉ ꝙ iſta certi cōditio eſt ciuilis in qualibet ſua ſpē ⁊ ꝑ cōſequens ꝑpetua qua verū eſt ꝙ ciuiles aciiōes ſunt aꝑte eſſe ꝑpetue ſi aūt obligatiōes ex quibus oriunt̉ ſunt tēporales tūc neceſſario ⁊ ipſe actiōes ſunt tēporales vt sͣ. ꝓbatuꝫ eſt. ¶ Quero aliā qōneꝫ ſimileꝫ p̄cedenti nā iſta certi cōditio cōcurrit cū. l. acꝗlia vt hͦ dr̄ ſꝫ actꝭ. l. acꝗlie dat̉ ad duplū ꝯͣ infitiantꝭ nūꝗd ergo iſta dabit̉ ad duplū ⁊ videt̉ ꝙ ſic ꝑ. d. l. eūqui.§. qui iniuriarū ſed ſicut dixi sͣ. ꝓxima qō̓ne illa nihil facit qꝛ illa certi cōditio nō ſuccedit ſꝫ accedit. Et ideo dicit glo. ⁊ bene ꝙ iſta actio ſumit ſibi natura ſtatuꝫ ⁊ formaꝫ primitiuā ⁊ originaleꝫ actionis cūqua cōcurrit ⁊ cui accedit nō ſuꝑueniens accedēta litte ſicut ſuꝑuenit actiōi. l. acquil. ꝙ detur in duplū ꝓpter infitiationē. ꝓ hoc. sͣ. de peti. here. l. item veniunt.§. cū p̄diximus. ¶ Caueas tamē qꝛ glo. nimis large loquitur duꝫ dicit ꝙ iſta aſſumat totaliter primordialeꝫ ⁊ originaleꝫ naturā eius cui accedit hoc eiꝫ nō eſt verū indiſtincte qꝛ ſic ſi acce deret actioni furti que eſt formoſa quod eſt falſum. vt. jͣ. de actꝭ. ⁊ obli. l. ceſſat. ¶ Iteꝫ ſi accederet actioni bone fidei eēt bone fidei qd̓ eſt falſuꝫ immo ſemꝑ eſt ſtricti iuris cū nō ſit de numeratis in. §. actionū. inſti. de actꝭ. vnde dicatis. ꝙ in duobꝰ tantū aſſumit ſibi naturā originalē eius an̄ accedit vꝫ quo ad vitā vt eideꝫ eodē tēpore p̄ſtabatur. vt. sͣ. dixi. ⁊ quo ad quātitateꝫ ⁊ ſummā ꝓ qua originalit̓ dat̉ in alijs aūt retinet ſua ꝓpriaꝫ naturā ⁊ ꝓ hoc. jͣ. de actꝭ. emp. l. ratio. ¶ Iteꝫ querit̉ glo. nūquid hec cōditio cōpetit cū cer tum quid dꝫ tradi ⁊ ꝑ cōſequens ꝯcurrat cū actione ex empto ⁊ vi detur ꝙ ſic qꝛ cōpetit ex omni cā ⁊ ex omni obligatiōe ex quibꝰ cer tum petitur vt hic ⁊. jͣ.§. prox. ſed actio ex empto cōpetit ad traden. vt. jͣ. de actionibꝰ emp. l. i. ⁊. l. ex empto ergo ⁊c̄. in cōtrariū vr̄ qꝛ tra dere eſt factū ⁊ facta ſunt incerta. vt. jͣ. de ver. ob. l. vbi aūt nō appa ret.§. qui rem ꝙ in faciendo. ¶ Glo. in hac qōne vr̄ diſtinguere aūt quis tradere tenet̉ ex cā ex qua dominiū nō tranſfert̉ vt ex comodaio vel depoſito tūc nō cōpetit iſta certi cōditio qꝛ tūc ꝓprie agitur ad faciū ⁊ ſic ad inceriū Aut ex cā ex qua dominiū tranſfer tur ⁊ tunc. cōpetit qꝛ dicit̉ cōtinere certū ⁊ certā reꝫ nō. ob. ꝙ dicit̉ ꝙ facta ſunt incerta qꝛ reffert inter facta. Eſt eniꝫ quodā factū per qd̓itur. in nouā ſpēm vt ſcribere librū vel domum facere ⁊ iſtd̓ dicitur incertū ⁊ de eo loquit̉. d. l. vbi aūt.§. qui id. de ver. ob. ¶ Eſt ⁊ aliud factū ꝑ quod nō tranſitur in nouā obligationē vt domum tradere ⁊ iſtud eſt certū ⁊ ꝓ eo cōpetit iſta certi cōditio. Alij dicūt indiſtincte ꝙ quotiens agit̉ ad tradendū illud eſt incertū. jͣ. de v. ob. l. ſtipulatꝭ nō diuidunt̉. ⁊. l. ſi reꝫ tradi ⁊ patet. jͣ. de vſuris. l. ſi ſtipulatus eaꝫ recte intelligen. Et ideo iſta certi cōditio nō cōcurrit cūactione ex empto ⁊ hāc opi. teneāt Ia. de are. pe. ⁊ Ci. Refert ergo qꝛ aut illud qd̓ deducit̉ in obligatiōe eſt factū aut eſt datio ſi eſt faciū nō eſt certuꝫ ⁊ ideo nō cōpetit iſta certi cōditio ſed dat̉ incerti vt. d. l. ſi ſtipulatus. jͣ. de vſuris ⁊ de cōdi. inde. l. ſed ⁊ ſi me puteꝫ. Ad fi. ſi eſt datio tunc cōtinet ceriū. vt. d. l. vbi aūt.§. fi. d̓ v̓. ob. Ia. bu. dicit ꝙ poſſumꝰ facere tres ꝯſideratiōes. Naꝫ ſi conſideramꝰ ex eo ꝙ nō tradit̉ e agit̉ ad intereſſe ⁊ planū eſt quia cū intereſſe fit certū bene poteſt cōpetere hec certi cōditio. de hoc tn̄ net ſtatiꝫ ſpecialis queſtio ⁊ plenius declarabit̉. ſi aūt ꝯſideratur ipiuꝫ tradi abſolute certum eſt ꝙ tunc eſt factuꝫ incertū ⁊ tūc non competit iſta certi conditio ſi auteꝫ ꝯſideretur ipſuꝫ tradi abſolute ded coherens rei a ſic tradi rem tūc ſi res eſt certa per ꝯſequens ⁊ tradi reſpectu eius. ¶ Iteꝫ qꝛ etiā licet ex natura ꝯtractus nō debeat dominiū trāſire trāſit ex cōſeq̄ntia ſit tradēs ē dn̄s ⁊ tūc pōt habere locū hec ꝯditio ⁊ ita pōt glo. ſubſtincri ꝙ pōt ſit ꝓbari qꝛ aliꝗd appoſitū iuxta alid̓ aſſumit naturā eiꝰ ad qd̓ apponit̉. vi. d. l. ſtipulatōes nō diuidunt̉ de verbo. obli. ⁊. l. ſtipulationū.§. ꝯuētio nales. ita hic cū tradi apponit̉ iuxta rem certam aſſumit eius naturam certaꝫ. ⁊ ideo pōt dari iſta certi ꝯditio. ¶ Itē queritur an iſta certi ꝯditio ꝯcurrat cū rei ven. ⁊ dicēs ſtatim ꝙ nō qꝛ nemo ꝯdicit rem ſuam p̄terquam a fine. sͣ. vſuſfruc. quēadmo. caue. l. fi. Sed iſta reſpōſio nō eſt bona ita indiſtincte ſed debes diſtinguere inter dominiū directū ⁊ plenū ⁊ tūc eſt veꝝ ꝙ iſta ꝯditio ceſſat ꝓpter ꝙͣ ꝯͣ furem vt diciū eſt. ¶ Item ē dominiū vtile vt dedi ti bi rem vt me aleres poſſum agere rei vendi. ⁊ poſſum ꝯdicere vt infra de condi. que ſub mō. l. i. ⁊ ꝓ hoc infra de dona. cā mor. l. ꝗ mortis. ⁊. C. de donatio. ante nup. l. cum veterā. ¶ Item querit̉ an iſta ꝯcurrat cū actio. de dolo videt̉ ꝙ nō. qꝛ illa de dolo non compatit̉ ſecū aliam. sͣ. de dolo. l. i.§. ait p̄tor dic ꝯͣ qꝛ ꝯpetit vbicunqꝫ certum petit̉ vt hic pꝫ. Nō obſtat ꝙ actio de dolo aliā nō compatit̉ veꝝ eſt ſpālem. ſed hanc generalē ſic. vi. sͣ. ꝙ metus cā l. ſi cum exceptōe.§. eū qui. ¶ Itē queritur quid differat ab actō ne triticaria dic ꝙ iſta nō competit ad incerta tantū ⁊ etiaꝫ ad pecuniam numeratā. vt. sͣ. e. l. ij.§. muiui. Illa ēt ad incerta ſꝫ non ad pecuniā numeratā ⁊ ſic ſe habent vt excedentia ⁊ exceſſa groſſo mō loquēdo nō ꝓprie. ita ꝙ vna p̄dicetur de alia qꝛ tunc illa pro prie dicuntur vt excedentia ⁊ exceſſa ẜm Pe. ¶ Iteꝫ queritur nūquid hec certi ꝯditio generalis competat ꝓ intereſſe petendo de hoc tetigi ſupra in ſecūda oppoſitōe ⁊ in qōne an̄ ꝯcurrat cum actōe ex empto ⁊ videt̉ pͥmo ꝙ nō qꝛ lex dicit ꝙ intereſſe petitur ꝯdi. incerri. sͣ. ſiquis in ius vo. nō ierit. l. fi. Et qꝛ vbi ſtipulor te mi hi creditū pecuniā incerta eſt ſtipulatio qꝛ mea venit iniereſſe. jͣ. d̓ verbo. obli. l. ſi penam. ⁊ ꝓ hoc eo. ti. l. liber homo.§. fi. ¶ Item intereſſe in petitōe eſt incertus. vnde iudex poſtea facit certificari vt certam ferat ſnīam. inſti. de actio.§. curare. ⁊ ip̄s petitōis inſpiciendū eſt. sͣ. de iuriſdi. om. iudi. l. cum quedā puella. In ꝯͣrium vi detur qꝛ certum ē ꝙ ex. l. acquil. ad intereſſe agit̉. vi. sͣ. ad. l. acquil. l. iij. ⁊. l. lege acquil. ⁊. l. ꝓinde pͥmo reſpōſo. ⁊. l. ait lex. ⁊. l. ſi ſeruus ſeruū.§. tertio capite. ſed iſta actio datur ex. l. acquili. vt hic. ergo ⁊c̄. ¶ Item qꝛ hic dicitur ꝙ iſta certi ꝯditio datur etiam ex incer to ꝯͣctu ſi certū petitur. ⁊ hoc dicit ꝓpter intereſſe. ¶ Et hāc opi. tꝫ glo. ⁊ reſpōdet ad omnia in ꝯtrariū allegata ꝙ lꝫ a ſui principio intereſſe dicatur incertū tamē in ſpe certū eſt qꝛ venit poſtea certificandū ꝑ ſententiam. vt. sͣ. dixi ꝑ.§. curare. ſed hoc nō plꝫ multis doc. vt infra patebit. Quidā doc. vt Ia. de are. ⁊ ſequentes tenēt ꝙ ꝓ intereſſe nō detur iſta certi ꝯditio ſed detur conditio incerti. vt dixi. sͣ. in ſecūda oppoſitōe qꝛ ad hoc vt iſta ꝯpetat dꝫ eſſe certum tꝑe petitōis vt dixi. ⁊ hoc etiam bene ꝓbat̉ in. d. l. fi. ſupra ſiquis in ius vo. nō ierit ⁊ in. d. l. liber homo.§. fi. de verbo. obliga. Azo in apparatu ſuo tꝫ opi. glo. ⁊ forte inde tracta fuit vꝫ ꝙ per hanc certi ꝯditōem petat̉ intereſſe indeterminate ⁊ ſpāle ſit ꝙ ta lis libellus admittat̉ qꝛ actora principio forte non eſt bene certus de ſuo intereſſe vt infra de regū. iur. l. quaten̄. ⁊ de p̄to. ſtipula. l. fi. Sed poſtea ꝑ ſubtilitatē iudicis terminabitur ⁊ ſic certum dici pōt exquo certificari pōt. vt. d. l. vbi aūt nō apparet.§. qui vinuꝫ. Sed certe idem videtur dici poſſe in obligatōe facti. qꝛ lꝫ a principio ſit incerta. tamen ſpes ē ꝙ certificabitur in fuiurū. vt. jͣ. ad. l. fal. l. ſi is qui quadraginta.§. quedā. ⁊ de ope. liber. l. opere. ſꝫ conſtat ꝙ ad facta nō datur iſta certi ꝯditio vt. d. l. vbi autem nō ap paret.§. qui id quod ergo ⁊c̄. vnde opinio Guili. ⁊ glo. nō videt̉ poſſe ſubſtineri. Nō tamen dico ꝙ vera ſit indiſtincte opinio di centiū omne intereſſe eſſe certū qꝛ intereſſe p̄ſens ⁊ pt̄m eſt totuꝫ in natura naturante lꝫ ſit incertum quoad litigātes ⁊ ideo eſt obligatio certa vt. jͣ. e. l. cum ad p̄ſens. ⁊. l. reſpiciendū. nec ē v̓a opīo Azo. ⁊ glo. quatenus dicunt libellū inceriū ſuꝑ intereſſe admitti. Nam cum intereſſe ꝯtineat quantitatē dꝫ in libello ſpecificari. vt ſupra de rei ven. l. ſi in rem. ⁊ ſentētia dꝫ eſſe ꝯformis petitōni. l. vt fundus ſupra ꝯmuni diui. quod nō poſſet eſſe ſi in libello nō eſſꝫ certa quantitas expreſſa. ⁊ ideo Ia. de are. Pe. ⁊ ſequaces dicunt ꝙ libellus dꝫ ſic formari dico te mihi obligatū ex tali cauſa ex qua peto te ad intereſſe condemnari qd̓ extimo. x. ⁊ hec forma tutor eſt ⁊ ita cōiter ſeruat̉ in iudicijs ⁊ d̓ hac materia ſatis dixi. C. b 3

Sicertum peram. de ſen. que pro eo qd̓ intereſt ꝓferunt̉. l. vnica ⁊ d̓ ver. ob. l. ſtipulatio nes nō diuidunt̉.§. celſus ⁊ ꝑ di. ibideꝫ.§. plane. ver. tertio querit̉ qualiter intereſſe petat̉ ⁊. jͣ. e. l. vinū in prima qōne ⁊ vide Innocē. extra de ſen. exco. c. ſacto. de re iuris. c. mora. li. vi. ¶ Ad ꝯrtaria reſpondent. pͥmo ad. l. vltimā ſiquis in ius. vo. nō erit qꝛ ibi non loquitur de actꝭ. incerti vt ibi no. ad. l. ſi penā de ver. ob. reſpondet̉ ꝙ ibi ꝓmiſſit mutuare ſeu credere qd̓ nō pōt eſſe ſiue facto.i. ſiue dationē ⁊ ſic eſt obligatio facti nō dandi. Et iō dicit̉ incerta vel pōt dici ꝙ obligatio eſt incerta ibi quo ad ſe ſꝫ quo ad naturā na turanteꝫ eſt certa ⁊ eodeꝫ modo pōt reſponderi ad. l. liber. homo §. fi. de ver. ob. ⁊ vide quod vtrobiqꝫ dixi ad.§. curare reſpondēt ꝙ quatenus ibi loquit̉ d̓ incerta quātitate ⁊ que refert̉ ad intereſſe quod eſt dare quoddā intereſſe p̄ſens vel p̄teritū ⁊ iſtud eſt certū in natura naturante vt p̄dixi ⁊ ideo ad iſtud petenduꝫ cōpetit iſta certi cōditio. vt. jͣ. e. l. cum ad pn̄s ⁊. l. reſpitiēdū. ¶ Quoddā ē in iereſſe fuiurū ⁊ iſtud eſt omnino in certū qꝛ defuturis ⁊ cōtingētibus ſumus incerti. vt. jͣ. e. l. itaqꝫ ⁊ tale intereſſe futurū nō pōt dici ꝓprie principale ſꝫ acceſſoriū. vt. sͣ. de iudicijs. l. nō quēadmodū ⁊ iſtud nō venit ꝓprie iure actionis ſed iudicis officio mercenario deſeruienti actioni qꝛ. extimatio rei pͥncipalis creſſit pendēte iuditio. vi. jͣ. e. l. vinuꝫ. ⁊. l. in hac. jͣ. de triticaria ⁊ ita dꝫ intelligi dictus. §. curare duꝫ dicit de incerta quātitate ẜm pe. licet glo. ⁊ di. ibi alit̓ intelligant ⁊ male ẜm cum vt patet ex p̄dictis. ¶ Concludendū ergo videt̉ ẜm iſtos qꝛ aut intereſſe qd̓ petitur eſt taxatū in libello ⁊ petit̉ per certi cōditionē ⁊ in ꝓceſſu certificabit̉ ⁊ probabitur ¶ Aut nō eſt taxatū ⁊ tunc nō procedit libellus vt predictum eſt Ia. etiam bu. nō inheret opinioni nec rationi glo. nec Azonis. ꝙ intereſſe ideo dicat̉ certuꝫ quia ꝑ ſentētiam declarat̉ qꝛ quādo ēt inceria ſententia fert̉ vt. C. de ſen. que ſeruie cer. quētitate. l. fi. vnde ipſe dicit. ¶ Aut queritur an intereſſe ſit certū vel nō ⁊ dic ꝙ ſi eſt de preterito vel preſenti de ſui natura certū eſt. vt dictū eſt ꝑ. l. cum ad pn̄s. ⁊. l. reſpitiendū nō obſtat ꝙ diciū eſt ꝙ dꝫ eſſe certū abinitio ⁊ tempore petitionis qd̓ iudicat hic littera dum dicit certum petit̉ ⁊ qualitas adicta verbo ſignificat ẜm tempus verbi. vt. sͣ. de noxalis. l. in delictis.§. in extraneis. ⁊ de ſta. ho. l. ⁊ ſeruorū. ⁊ l. ingeniū qꝛ ſicut dixi abinitio ⁊ tēpore petitionis ſui natura ⁊ in ſe certum eſt. ¶ Si querit̉ an ſit certū in cōtractu dicit ꝙ nō qꝛ factꝰ eſt in obligatione ex cōtractu nō intereſſe ſed ſi ceſſatur fieri. tunc eſt in obligatione vt. d. l. ſiquis ab alio de re. iudi. ⁊ de ver. ob. l. ſti pulationes nō diuiduntur. ¶ Si queratur an inter eſſe ſit certum quo ad petitionem dicit quod poteſt eſſe certum ⁊ incertum certum ſi peto te condemnari in. x. quia tantum mea intereſt incertum ſi peterem ſimpliciter intereſſe non taxata quātitate. ſi queritur an ſit certuꝫ in ſententia ſimiliter dicit ꝙ poteſt eſſe certū ⁊ incertum. Nam ſi iudex dicat cōdemno te in. decem titio quia tantū eiꝰ intereſt tunc eſt certuꝫ. ¶ Poteſt etiaꝫ eſſe incertuꝫ vt ſi dicat qꝛ rem non tradidiſti vel nō ſeciſti qd̓ tenebaris te cōdemno ad intereſſe ſed poſtea in exequtiōe certificari debebit v. d. l. vltima. C. de ſen. ſiue cer. quan. ſit ⁊ in petitione hereditatis ⁊ in alijs generalibus ⁊ vniuerſalibus fertur ſententia generaliter ſuper reſtitutione hereditatis ⁊ poſtea in executione declarantur res here ditarie ſupra ſi pars heredi. peia. l. fi. Idem ſi peto caſtrum cum pettinētijs in executōe declarabunt̉ ꝑtinentie extra de reſtitu. ſpo. c. cum ad ſedē cum ibi notatis maxime ꝑ Inno. Et ad hoc. C. d̓ ſententijs l. cum eoꝝ de ſen. que ſine certa quātitate. l. ij. ⁊ quod ibi no. Iaco. bu. Et ad p̄dicta optime facit lꝫ nō alleget. C. de inuti. ſtipula. l. iij. in fi. ¶ In glo. inculcatio verboꝝ ibi. l. ⁊ an eadeꝫ.§. actōes. Sed de hoc dic vt plene nō sͣ. de eden. l. i. in principio. in glo. magna. Ibi ar. ꝯͣ.ſ. ꝙ debeat dari. in duplū ſi illa actio ꝓ qua datur in duplū erat. In fi. ſed ibi primordialiter erat in duplū. In glo. quid ſi certū. hanc gl. plenius ſupra declaraui. ⁊ ideo illud vi deas. ¶ In glo. dic certum ibi eſt ibi incertitudo. vnde tunc nō agit̉ certi ꝯditōe. immo videt̉ ꝙ etiam in facto nō poſſet eſſe cer titudo ⁊ prius ⁊ poſtea. ¶ Quid enim ſi ſcriptor ꝓmiſit ſcribere librum de tali liltera vt ſcripſit in alio folio. vel faber ꝓmiſit facere domū ꝑ omnia ſimilē tali domui ⁊ actor ſic petit referendo ſe ad certum factum. vi. C. de ſen. que ſine certa quātitate. l. iij. ⁊ de verbo. obli. l. vbi aūt.§. qui illud. nō refert qualiter fiat certum. vt ſupra e. l. certum. vel dic ꝙ ꝓpter varietatem operaꝝ que ē in eodem homine ꝓcedit incertitudo ſaltem ꝯſiderato exitu. vt infra de ꝯditio. indebi. l. ſi nō ſortem.§. liberius ⁊ de ſolutꝭ. l. inter artifices. ¶ In eadem glo. in fi. hanc opi. ꝯprobat Tho. ⁊ dicit mul tos ſecum ꝯcordare ⁊ dicit eſſe exp̄ſſum infra de verboꝝ obli. l. liber homo.§. fi. lꝫ glo. aliter ibi exponat. ⁊ de hoc videas ꝑ Di. ⁊ de hoc ſupra ſatis dixi. Albricus. ¶ Utile perinutile nō viciatur. quoniam igitur. ¶ Uel melius vbi numeratio ē vtil̓ ⁊ ſtipul̓o inutilagit̉ ex numeratōe nō ex ſtipulatiōe. h. d. vſqꝫ ad.§. ſi nūmos. ⁊ pͥmo exordit̉ vſqꝫ ibi numeraui. ibi exprimit caſus. ꝓpter quos exordit̉ vſqꝫ ad dictū.§. ſi nūmos. ¶ Querebat̉ ergo ſic a iuriſcōſulto. hec ꝯditio ꝯpetit ex omnibus ꝯͣctibus ſiue re tantū. ſiue verbis taniū facti ſunt. ⁊ iſti caſus ſunt indubita biles. ſed quādo ꝯiuncti re ⁊ verbis in hoc cāu eſt dubitatio quia de iſtis mixtis ⁊ ꝯiunctis nō videt̉ eſſe diſpoſitū. vt inſtitu. de ac. §. quedam. ⁊ de ver. ſigni. l. in lege cēſoria. vnde querit̉ an hoc caſu quādo ſunt ꝯiuncti re ⁊ verbis datur iſta ꝯditio ⁊ exquo ꝯͣctu detur. an ex contractu re an verbis maxime qꝛ quādoqꝫ ꝯͣctus re eſt vtilis ⁊ ꝯͣctus verbis inutilis. Reſpōdet iuriſcōſultus iſti caſus ſunt pulcri. ⁊ ideo eos exemplificat pluribus exemplis ſatis claris vſqꝫ ad.§. ſi nūmos. ¶ Litterā expone ibi ex omnibus ꝯͣ ctibus ⁊ quaſi. ⁊ delictis vel quaſi ſi petit̉ certum. Odo. Iſtd̓ declaratum eſt ſupra in principio huius. l. ¶ Ibi nobis.i. a vobis. quedam ſpēs.i. q̄dam caſus. Ibi numeraui hec eſt prima ſpecies ſeu primus caſus. Ibi alij ſtip̄. ſumus.ſ. dari. ibi poſſum ſubaudi. ⁊ quaſi. Ibi idem erit. hec eſt ſecūda ſpēs ſeu ſecūdus caſus. ⁊ ca ue qꝛ hic eſt duplex littera. nam quedaꝫ habent in littera cui tutor credidi eſſe ⁊ videtur habuiſſe gloſator qꝛ ſuper verbo numeratione ſupplet factum interueniente tutore quidam habent in litte ra cui tutore auctore credidi. ⁊ hec eſt ꝯmunis littera ⁊ vera ⁊ iūc illa glo. nō eſt neceſſaria ibi. Item queri pōt ⁊ hec eſt ſpēs tertia ſeu tertius caſus. Ibi ſtipulor ſubaudi ante mihi competat hec cō ditio. Ibi ſed ſi ei. ecce quarta ſpēs ſeu quartus caſus. Ibi pupillo eum comꝑandū. Quādoqꝫ tamen differunt vt notaui infra d̓ caſtrenſi peculio in. l. ex caſtrenſi. ⁊ vide etiam qd̓ notaui ⁊ dixi in l. is cui. de verbo. obliga. que hic allegatur in glo. Expoſita littera collige notabilia. pͥmo ꝙ quid de pluribus ſeparatis lex diſpo nit de eaſdem ꝯiunctis ⁊ mixtis diſpoſuiſſe videtur. argu. contra infra de lega. iij. l. hoc legatum. dic ꝙ diſpoſitio legis dꝫ eſſe cer ta. vt. C. ad ſilla. l. penultima. ⁊ ideo ſeperata coniūcta ſeu mixta complectitur vt hic ⁊. jͣ. de vſuris. l. reꝝ miſtura. ꝯͣrium loquitur in volūtate teſtōris que limitatur ꝑ legem. vt ibi pꝫ. ¶ Item nota. ꝙ vbi numeratio eſt vtilis ⁊ ſtipulatio inutilis agitur ex numera tione nō ex ſtipulatione. ¶ Item nota ꝙ alteri ſtipalari non pōt de quo plene dic vt dixi infra de verbo. obliga. l. ſtipulatio iſta.§. alteri. ⁊ ibi dicetur. ¶ Ultimo no. ꝙ vtile ꝑ inutile nō viciatur d̓ quo etiam infra dicetur. ¶ Oppono ꝙ nō ſit dare aliquem con tractum ꝯiunctū vel mixtum re ⁊ verbis ſimul ꝑ locum a diuiſio ne. inſtitu. de obligatio. in principio. Solu. vt glo. vel dic ꝙ nō po teſt dari ꝯͣctus initus re ⁊ verbis vnitus. ſed bene poſſunt dari duo vnus mutus re alius verbis qui ꝯͣctus ſunt ſimul iuncti vt hic. ¶ Item oppo. ad ſecundū reſponſum ꝙ prima obligatio q̄ fuit contracta re ſit nouata per ſtipulatōem ſequentē. vt infra de nouationibus. l. ſi ita fuero.§. fi. ⁊. l. ſe. Solu. plenius qͣꝫ gl. vbi ꝗs numerat pecuniam poſtea eam. ſtipulatur an queritur ſibi actio ex ſtipulatōe vel numeratione. dic ꝙ quādoqꝫ ſtipulatio eſt ꝑ omnia inutilis. ⁊ quando verba ſtipulatōis ⁊ ſolutionis ꝓferuūt̉ ſeu conferunt̉ in ꝑſonam alterius. vt infra de verbo. obliga. l. ſtipula tio iſta.§. alteri. ¶ Item pōt eſſe inutilis. Sed non per hoc vide tur continere idem quod ipſa numeratio quoad effectum. vnde quādo concipio verba ꝓmiſſionis in ꝑſona mea ⁊ verba exequu tōis in ꝑſona alterius. vt ꝓmittis mihi ꝙ dabis Titio. ⁊ hoc caſu agere poſſum ad intereſſe. vt. jͣ. de verbo. obligatio. l. liber homo.§. fi. ¶ Quādoqꝫ eſt ꝑ omnia vtilis. ⁊ idem ꝯtinens ꝙ nu meratio vel qꝛ totus ꝯcipit̉ in ꝑſonam meam vel totus in ꝑſonaꝫ alteriꝰ. erat tamen talis perſona cui poterat vt pupillo vel adulto cuius era tutor vel curator vt. jͣ. de cōſti. pe. l. eū qui.§. fi. ¶ Qui bus premiſſis dic ꝙ primo ⁊ ſecūdo caſu ſtipulatio nō alterat numerationē tuꝫ qꝛ multis vt in pͥmo caſu tum qꝛ nō reſpicit ideꝫ ſed intereſſe vt in ſcd̓o caſu de hoc ꝓbat iſte.§. iteꝫ tertio caſu quādo vtilis ⁊ cōtinens ideꝫ ꝙ numeratio aut inter partes actū eſt ꝙ nul

Si certum petatur. la naſcat̉ actio ⁊ nulla naſcit̉ qꝛ actus agentiū vltra eoruꝫ intentuꝫ non oꝑaatur vt. jͣ. e. l. non omnis ⁊ de actꝭ. ⁊ obli. l. obligationū ſub ſtantia aūt actuꝫ eſt ꝙ ex numeratiōe agatur ⁊ ex ea agitur aut eſt dubiuꝫ quid ſit actuꝫ tunc aut ex numeratione ſequitur ſtipulatio vtilis ⁊ tunc aut numeratio eſt facta nomīe vnius ⁊ ſtipulatio no mine alterius ⁊ ex numeratiōe naſcit̉ actio ex cuius nomine. facta eſt aumeratio vt. jͣ. de ſtip. ſer. l. i. ⁊. ij. ¶ Aut numeratio ⁊ ſtipulatio facta ſunt nomine eiuſdā ꝑſone ⁊ ex numeratione naſcit̉ iameū ꝑ ſtipulationē ſequēteꝫ nouatur actio certa ex numeratione ⁊ fingitur nata nō eſſe. vt. jͣ. de ver. ob. l. ſi ita ſtipulatus.§. griſogonus. ⁊ in. l. cōtraria de nouationibꝰ. l. ſi ita fuero.§. fi. de actꝭ. ob. l. obligationū ferre in fi. Nam vbi ſunt due cauſe ꝓducentes duos effectus.ſ. que libet ſuuꝫ vtrūlibet valet. C. de ali. iudi. mutandi cā fac. l. i. ſed vbi ꝓducunt eundē ſicut ſtipulatio ⁊ numeratio nō eſt miruꝫ ſi propter ſtipulationeꝫ validaꝫ fingatur nō nata ex numeratione. ſed Ia. de are. dicit eo caſu. nō naſſiactꝭ. ex numeratiōe ſꝫ ex ſola ſtipulatione qꝛ vt dictū eſt actus agentiū nō operant̉ vltra intentionē eorū agentiū ſed vnus errans nō agit vt ex numeratiōe oriatur actio ſed vt impleat ſtipulationē. ¶ Item qꝛ ex cōtractu nō producit̉ actio niſi demū cuꝫ eſt abſolutus. vt. C. de fide inſtru. l. contractus. ſꝫ cōtractꝰ. nō dicit̉ abſolutus ante ſtipulationē ergo ante eam nō naſcit̉ actio ſed ea ſubſequta ex ea oritur ⁊ iſta oppinio eſt multū cōis vt hec lex loquat̉ vbi ſequitur ſtipulatio vtilis lex autem cōtraria vbi ſequit̉ inutilis qd̓ tn̄ intellige vbi in cōtinēti ſtipulatio ſequitur numerationē. ſecus ſi ex interuallo tunc eum ſemper ex numeratiōe oriet̉ actio ⁊ hoc proficit ſcire ad formādū libellū ſuꝑ numeratꝭ vel ſtipulatiōe. Ideꝫ dicit ſi ſtipulatio p̄cederet hoc mō ꝓmittis mihi qn̄cunqꝫ numeratio. vt. d. l. ſi ita ſtipulatus fuero in fi. cū. l. ſeq. jͣ. de nouatꝭ. ¶ Nunc declaramus. ver. ideꝫ ⁊ ſecūdū gloſ. videt̉ tres caſus qꝛ aliquādo ꝓmittit pupillus pro ſe ⁊ ſua obligatōe ⁊ tunc ſecūdus ꝯtractus eſt mutilis quo ad omnia vt nec ꝑimatur primus aliquādo ꝓmittit pro extraneo pror ſus tunc ſerus eſt in vtilis vt ex eo nō agatur ꝑimitur tamē primꝰ aliquādo ꝓmittit pro creditore ſuo tūc ſecūda valet cuꝫ effectu ⁊ prima ꝑimitur. ſed cōtra videt̉.ſ. ꝙ vbi ꝓ ſe promittit valeat. ſecūda ⁊ ꝑimatur prima cū ſit locupletior. Iteꝫ nō videt̉ poſſe nouare q ī promittit ꝓ creditore qꝛ ſoluere nō poteſt vt. jͣ. de ſolutionibꝰ. l. pupillus ac promiſſio ⁊ ſolutio paria ſunt. C. ad. l. fal. l. fi. ſo. dicūt ꝗdā ꝙ hic erat infās ꝙ tn̄ ē īdubitabile ifās obliget̉ naͣlit̓ ēt ſi ſit lo cupletior cū deficiat ſubſtā.ſ. ꝯſenſus qd̓ tutor ſupplere n̄ pōt. vt. jͣ. d̓ re. iudi. l. negotiorū non tn̄ nego. ꝑ cōditionē ſiue cauſa peti poſſe. ¶ Uel dic ꝙ ex cōtractu procedēti erat ciuiliter ⁊ naturalit̓ obligatus ſed tex. j. in. ver. ſed ſi ei numerauero loquit̉ d̓ eo qui poteſt ſtipulari vnde nō videt̉ ꝙ poſſit loqui in infante niſi dicas ꝙ ibi mutat caſuꝫ. ſꝫ dn̄s meus dicit ꝙ nō obligat̉ promitten̄. ꝓ crediiore ſicut nec ꝑ ſe nec ob.§. qui pecuniā in. l. in perſonā. sͣ. de pactis allegatus in glo. quia loquit̉ in ſeruo vt hic loꝗtur in pupillo qui nō habet cōſenſuꝫ ⁊ ille nō adeſt etiā cuꝫ promittit ibi in ſeruo qui ad dn̄i damnū nō nouat damnū nō eſt vbi pro creditore ꝓmittit. ¶ Sꝫ his opponit̉. qꝛ vbi ſit locupletior obligat̉. vt. jͣ. de nouatꝭ. l. i. ⁊ hic vidēt textꝰ ꝯͣdicere niſi dicas ꝙ illud verū ꝯͣhendo ſꝫ perimēdo primuꝫ contractuꝫ non vel dic ꝙ hic ⁊ ſi tenebat primus ꝯctus poterat tamen reſtitui quia forte pecunia nō erat ī eius vtilitatem conuerſa ⁊ in ſecūdo non videt̉ locupletior. ¶ Sed cur ergo nouat vbi bene naturaliter obligat̉ ꝓmitendo ꝓ alio. So. quia vbi ꝓ ſe ꝓmittit creditor nunquā voluit ab eo recedere ſed potius primum ꝯͣctum fortificare. ⁊ ideo primus nō perimit̉. ar. infra de condi. ⁊ demon. l. cum tale.§. fi. ⁊ cum ꝓmittit ꝓ extrāeo tunc voluit creditor a ꝑſona primi recedere. ſic ergo ſeruus ꝓ ſuo creditore nouat. vi. d.§. qui pecuniā ⁊ obligat̉ ſeruus ⁊ dominus de peculio. ſi ꝓ extraneo nullo modo valet nec prima perimit̉ ob ligatio. ¶ Siquerat̉ de ꝑſona infantis nullo modo etiam obli gatur etiam naturaliter. vnde prima nō nouat̉ vt.§. p̄terea. inſtitꝭ. quibus mo. tol. obli. cum nouans debeat ſaltem naturaliter obligari. ſi querit̉ de ꝑſona pupilli. ſi ſuꝑ ꝓprio ꝯͣctu apponit̉ textus ⁊ glo. videt̉ innuere ꝙ nō fiat nouatio. tu potes dicere aut ex pͥma erat locupletior ⁊ valet ſecūda. argu. l. in pupillo. infra deſolutio. ſi de prima nōierat locupletior lꝫ mero iure teneat̉. tamen nō nouat ſed remanet prima qꝛ creditor vt dictuꝫ eſt noluit recedere ab eius ꝑſona. ¶ Si apponat̉ ſuper ꝯͣctu extranei tunc nouat̉. ſi ta men ex ſecūda eſt obligatus ciuiliter ⁊ naturaliter obſtat exceptio creditori etiam contra primū. ſi naturaliter tantū nō reſtituit ꝯtra primum accio. vt. d.§. p̄terea. ¶ Dicunt quidam tamen etiam ꝓ pter naturalē poſſe reſtitui ⁊ ſi petat reſtituit̉ contra primū actio ſi ex ꝑſona creditoris ſui ꝓmiſit. tunc ẜm glo. ſecūda valet ⁊ ptia perimit̓. ¶ Dominus meus cōtra ſentit. vt dixi ⁊ reſpōdi ad.§. qui pecuniā quod loquit̉ in ſeruo. ſed glo. etiam pōt tollerari per ratōem quam p̄dixi. ¶ Ultimo ꝓ ſolutōne illius antiqui ⁊ ſatis rotati brocardi vtile ꝑ inutile nō viciat̉. vide quod notaui ⁊ dixi ī l. parui. allegata in glo. ſupra de arbi. alias incipit pedius. ⁊ ꝑ Di. ⁊ alios extra de regu. iur. c. vtile. li. vi. Bene ꝑ Ci. ⁊ me. C. de do na. l. ſancimus in alphabeto. dictione argu. ver. annexis. ⁊ ſatis ēt dixi infra de verbo. obli. l. i.§. ſed ſi mihi. ⁊ de aqua quotti. ⁊ eſti. l. i.§. item querit̉. ⁊ ideo hic nō repeto. ⁊ vide quod no. ꝑ Archi. ex tra de electio. c. ſi confirmatōem lib vi. ¶ Et breuiter alijs oppoſitōibus ad p̄ſens omiſſis dic ſecundū Iaco. but. ſtandū eſſe diſtinctōi. ¶ Aut ſunt ſeparabilia aut inſeꝑabilia. Primo caſu vile nō viciat̉. Secūdo ſic. ⁊ hoc quandoqꝫ ꝯtingit ex natura rei vi. sͣ. quemadmo. ſerui. amit. l. ſi cōem. quādoqꝫ qꝛ vnum nō pōt eſſe ſine altero. vt ſupra de vſu ⁊ habi. l. plenum. ⁊. l. item.§. qui hꝫ ſupra de ſerui. ruſtico. p̄dio. ¶ Quādoqꝫ ꝓpter voluntatē teſta toris qui noluit eſſe vnum ſine altero. vt infra de peculio. legato. l. tunc inutile in primo caſu ⁊ de fun. inſtruc. l. queſituꝫ vel qꝛ noluit vnum eſſe vnum ꝑ modū principalis. aliud ꝑ modum acceſſorij. ¶ Quandoqꝫ ratione ꝯnexitatis quia vnū erat ab altero. vt l. ſi ſponſus.§. generaliter. infra de donatꝭ. inter virum ⁊ vxorem. ¶ Quādoqꝫ ratione forme. vt infra de fideiuſſo. l. grece.§. illd̓ ¶ Quandoqꝫ ratione volūtatis ꝯͣhentiū ſeu ꝯpromittentinꝫ. vt de arbi. l. pedius.§. ſed ſi in ſeruum. ¶ Quandoqꝫ in ſe. vt. d. l. i. §. item querit̉. de aqua quoti. ⁊ eſti. ⁊ omnia reducunt̉ ad caſus p̄ dictos. Et amodo non ob.§. illud. in l. grece. de fideiuſſor. qꝛ ibi ſunt etiam inſeꝑabilia ratione forme. vt. l. emancipatū. ſupra de ſenato. quia ibi hoc ideo euenit qꝛ vnum cauſat̉ ab alio. ¶ Si aūt ſunt ſeperabilia non vitiat̉ vnum ab aliero. vt infra de vſuris. l. placuit. qꝛ ſeꝑatorum dꝫ eſſe ratio ſeꝑata. ſupra de mino. l. papi. exuli. ⁊. C. de donatio. inter virum ⁊ vxo. l. ſi maritus. Iaco. but. ¶ Ex numeratione pecunie facta per Si nummoS. alium alieno nomine querit̉ obligatio illi cuius nomine eſt numerata. hoc dicit. Et eſt ſpale contra regu lam ꝙ per liberam ꝑſonā eius iuri non ſubiectā ſibi querat̉ actio. C. ꝑ quas ꝑſo. no. acqui. l. i. ſic ⁊ multa alia ſunt in mutuo ſpeciali. vt infra e. l. ſingularia. ⁊ vide quod no. ⁊ dixi. C. quādo ex fac. tu. l. ii. ⁊. C. e. l. ſi abſentis. Et no. ordinem iuriſconſulti. qꝛ pͥmo ꝓbat dictum ſuum auctoritate Ariſtonis ⁊ Iuliani. poſtea ponit ſuam opinionem quam ꝓbat a quouidiano vſu. qꝛ quottidie ſic fit. ⁊ ad hoc quottidie allegat̉ iſte.§. ⁊ eodem mō arguit Imperator. C. d̓ le. l. fi. ⁊ ꝓ hoc de libe. lega. l. legaui. Ibi ex quottidiana enim ſūt. ⁊ de hoc vide in alphabeto dictōe argumentū ver. a cōiter accedentibus. ſed in ꝯͣrium multū facit. qꝛ non illud qd̓ factum eſt inſpicit̉. ſed quod fieri debuit ſupra de officio p̄ſidis. l. ſed lꝫ. vbi de hoc notaui ⁊ dixi. ¶ Item differunt ver. iulianus quoqꝫ a princi pio.§. quia in principio mutuaui tibi meam pecuniā velut tuā nihi lominus tamen acquirit̉ tibi certi ꝯditio. vel dic ꝙ additur ꝑ iulianum. verbum voluntate. nam ſupra dixerat abſente ⁊ ignorante Iaco. de are ⁊ ꝙ infra ſubicit creditor dic.ſ. fuiurus. ꝑ hoc quod mutuat alteri noſtro mandato. Oldra. ¶ Oppo. ꝙ cuꝫ hic numerans errauerit nō tranſtulerit dominium. vt infra de ꝯditio. cā data. l. iij.§. ſubtilius. ergo non eſt mutuū. vt ſupra. e. l. ii.§. appella ta. Glo. ſoluit ꝙ hic nō errauit vel ſi errauit ſecuta fuit conſumptio ẜm Ugo. ¶ Item oppo. de.§. alteri. inſtitu. de inutili ſtipu. dicunt ꝗdam ꝙ ꝑ pactum tacitum pōt alteriqueri vt hic. ſed per exp̄ſſum non. vt in ꝯtrario. ⁊ hoc bene ꝓbat̉. C. de pactis. l. ſi cre ditores. ⁊. l. poſt venditōem. ſed tamen hic nō eſt illa ratio ſed pre rogatiua ⁊ ſpālitas mutui. vnde hic nō fuit pactum nec ſtipulatio. ſed numeratio. vnde diſtinctio quā ſacit hic glo. de pacto ⁊ ſtipulatōe nō cadit hic. ſed alibi. ¶ Et in ſecunda qōne gl. quere que opinio eſt verior. ⁊ dic ꝙ ſecunda. C. ad exhiben. l. ſi res. ⁊ de dona. que ſub modo. l. quotiens. Nam regulariter in alijs ꝯtractibus alteri ꝑ alteꝝ nō acquirit̉ ⁊ ſpāle eſt in mutuo vt hic. ¶ Et ratio ſpālitatis ẜm quoſdam eſt ꝓpter frequentiā mutui.

Sicoruum peiatt. vt hic innuit littera. ⁊ ad hoc infra de vſuca.i. iuſtō. circa pͥncipiū. ſed hoc nō videt̉ efficax ratio qꝛ ⁊ venditio frequētatur vt no. jͣ. ꝓ emptore. l. ij. in principio. ⁊ tamē ibi nō queritur actio. vi. C. ſiꝗs alteri. vel ſibi. l. multuꝫ vnde alij dicunt ꝙ ratio eſt qꝛ multa ſunt ſpe cialia in mutuo. vt. jͣ. e. l. ſingularia. ¶ Tu dic ꝙ ratio eſt qꝛ paciū ſeu ſtipulatiōes veniūt ex cōſenſu ⁊ ad hoc ſunt inuenta vt ꝗs ſibi querat nō alij. vt. jͣ. de ver. ob. l. ſtipulatio iſta.§. alteri vbi de hoc ſa tis dixi. ſed in muneratiōe tranſfert̉ dominiū ⁊ poſſeſſio ⁊ ex eis naſcitur obligatio. ¶ Conſtat auteꝫ ꝙ per aliuꝫ poteſt alijqueri poſſeſſio. ⁊ per eaꝫ dominiū. vt. C. per quas perſo. no. ac. l. i. vbi d̓ hoc no. ⁊ dixi. ergo ꝑ cōſequens pōt hic queri per aliuꝫ obligatio que ex eis procedit hoc autē nō cōtingit in alijs cōtractibꝰ qui ex conſenſu procedūt licet ⁊ hic debeat eſſe cōſenſus ideꝫ tamē videt̉ eſſe in depoſito ꝙ hic ſcilicet ne per alterū acquirat̉ actio depoſiti. vt. jͣ. depoſiti. l. publia. ſed ibi nō tranſfert̉ poſſeſſio ⁊ dominiuꝫ ſicut hic ⁊ fingunt̉ hic duo actus a iure qui occultant̉ videlicei ꝙ recipiens videat̉ querere dominiū ⁊ poſſeſſionē eius cuius nomine numerat̉ deinde fingit ꝙ eaꝫ recipiat ab eo cuiꝰ noīe numerat̉ ⁊ ꝙ ab ipſo dn̄ium ⁊ poſſeſſioneꝫ recipiat qui tn̄ actus omēs ſunt poſſibiles eſt ergo priuilegiū pecunie vt querat̉ alteri. vt. jͣ. e. l. ſingularia. ⁊ ibi dicaꝫ. Ia. bu. ¶ Sunt ⁊ multi alij caſus in quibus alieri per alteruꝫ querit̉ qui numerant̉ in glo. inſti. de inuti. ſtip.§. ſiquis aliū. Et hoc plerunqꝫ facit fictio idēptitatis ꝑſonarū vt patris ⁊ filij. ⁊ dn̄i ⁊ ſerui vt dicio ti. de inuti. ſtip.§. ei qui. de ver. ob. ſ. quod dicit̉. ⁊. l. dn̄s ſeruo. ¶ Quādoqꝫ neceſſuas officij vt tutor pupilli ⁊ actor municipio. jͣ. de cōſti. pec. l. eū qui.§. iteꝫ actor ⁊ d̓ ad. tu. l. quotiens in principio. ¶ Quandoqꝫ hoc facit ꝑſone aucioritas vt tabellionis vel magiſtratus. sͣ. de adoptꝭ. l. nō aliter rē pu. ſal. fore. l. i. ⁊ de ma. ꝯuen. l. i.§. exigere. ¶ Quādoqꝫ pretoris auctoritas vt in pretorijs ſtipulatꝭ. vt. jͣ. de preto. ſtip. l. in omnibus. ¶ Quandoque hoc facit. rei connexitas vt in procu. qui non po teſt ſtipulari niſi ex re mea. sͣ. de procura. l. quod procuratorum. F ¶ Quādoqꝫ hoc facit ꝑſonarū preſentia vel vicinitas. vt. jͣ. d̓ v̓. ob. l. ſi ꝓcure. p̄ſentis. ¶ Quādoqꝫ deficientis. jͣ. de actꝭ. emp. l. iul.§. ſi procure de inſtitor. l. i. in fi. ⁊. l. ſeq. ¶ Quandoqꝫ hoc facit ꝑſonarum affectio ⁊ rei de qua agitur equitas ſo. ma. l. gaius. ¶ Quādoqꝫ hoc facit poſſeſſio ⁊ proprietas vt hic ⁊. d. l. ſi res C. ad exi. ⁊ de dona. que ſub mō. l. quotiēs generalis vel. iu. l. quotiens eſt ſpēle fauore libertatis. Cōcluden. ergo materiā iſtā ſi nu mero noīe alieno pecuniā poſtea ſtipulor mihi ad. an̄ valeat ſtipu pulatio dic ꝙ aut pecuniā erat illius cuius noīe numeraui ⁊ iūc nō poſſuꝫ mihi ſtipulari. jͣ. de ſtip. ſer. l. i. aut erat mea ⁊ diſtingue aut certū eſt. ⁊ ꝯcor. ad hoc. jͣ. dele. i. l. qui quartā de ſpōſalibus. l. iiij. de arbi. l. item ſi vnus.§. fi. de inſtitutore ſiꝗs mācipijs.§. ſi impubes ꝙ voluit donare ⁊ ſtip. ſequēs nō pōt tolere donationē p̄cedenteꝫ vt. jͣ. de pac. do. l. ſi maritꝰ. ⁊. C. de dona. que ſub modo. l. perfecta. ¶ Aut certū ē ꝙ voluit donare ⁊ tūc ſtipulat̉ ſibi ⁊ nō alij vt. jͣ. de iure doc. l. mulier.§. fi. ⁊ ibi eſt textus ⁊ glo. e. jͣ. man. l. idēqꝫ.§. ſi cū mādauero. ſi ē dubiū tūc recurras ad. l. que dotꝭ. ⁊. l. quotꝭ. jͣ. ſo. ma. olīd. ⁊ andre. ¶ Uel dic ẜꝫ Ia. d̓ are. aut interpono aliū volēs ſic donare ⁊ tūc nō poſſuꝫ actꝭ. ſibi queſitaꝫ aufferre vt hic aut ſolū mi niſtruꝫ ⁊ tunc loquit̉.§. ſi cui mādauero ⁊ de le. ij. l. cū quis decedens.§. nuptura. ¶ In gl.ſ. dicēdo in pͥn. Ibi ⁊ ei reddas hic nō ē neceſſe. dici ſꝫ ſufficit primū.ſ. ꝙ cuius noīe fuerit numerata Ibi vel dic hec vera ⁊ diſtinctio ſupra poſita hic locū nō hꝫ ſꝫ alibi. ibi. §. ſubtilius vel dic ẜm. h. ꝙ hic fuit cōſumpta ꝯſumptio. ⁊ ita que ritur dn̄iuꝫ lꝫ errauerit Ia. bu. ¶ Ibi.i. mādato. ⁊. jͣ. de ſtip. ſeruo l. i.§. ij. dn̄s Ia. ꝯtra. per. l. ſo. ma. l. quotꝭ. C. de rei vx. ac. l. vnica.§. accedit ⁊ de iur. do. l. ꝙ ſi nulla vel dic plus redit. ad pͥn. gl. ⁊ ei redes tho. vl̓ dic referri ad v̓. eꝯͣ ꝗd ſi mutuā. ni. ⁊ nihil. eſt vt. sͣ. dixi ia. bu. ¶ In eadē gl. in fi. ⁊ hoc quia ꝯtractus informat̉ a pacto vel ex ipſo pacto dabit̉ actio. vt infra. e. l. locati. ⁊. C. de pactis. l. petens. ¶ Sed ꝯtra eſt ſupra fami. herciſ. l. pecuniam infra d̓ do natio. l. hoc iure.§. ſiquis dederit. oportet ergo nomine illius cui quis vult actōem querere pecuniā mutuari. vt hic ⁊ in cor. Iaco. de are. ¶ Querit Rai. ſi mutuaui tibi centū nomine meo ⁊ ſtipulatus ſum mihi reddi. in libello peto centum que tibi mutuaui. ⁊ nihil dico de ſtipulatōe. an libellus ꝓcedat arguit ꝙ ſic. qꝛ iſtd̓ eſt mutuum cinile cui natura cohoꝑatur. vt ſupra. e. l. ii.§. fi. ꝯtrarium tꝫ. quia nō ex numeratōe ſed ex ſtipulatōe. dꝫ agi vt ſupra.§. quoniā. ⁊ ibi dixi in glo. nō ꝓpter frequentiam immo vt error cō munis aliquid operet̉. vt ſupra de offi. p̄toris. l. barbarius. Iaco. butri. ¶ Ultimo Iaco. de bel. querit ſi ſtipulor a tino centum li bras nomine ſempronij mihi dari quas ꝯfeſſus eſt a me mutuo re cepiſſe dante ⁊ numerante nomine ipſius ſempronij ⁊ de ipſiᵍ pecunia ſicut ꝯtinue fit. cui acquirat̉ actio. vtrum mihi an ſempronio ⁊ videtur ꝙ ſempronio in mutuo vt hic.§. vnde non videiur iſta actio ſibi queſita nouari potuiſſe. vt hic in glo. ⁊. C. eo. l. ſi abſentꝭ. ¶ Item ex ꝯfeſſione nulla videt̉ nata obligatio. ſed ſolum ꝓba tio infra depoſiti. l. publia.§. fi. ¶ Tu dic̄ ꝙ mihi tancū dabitur actio vel ex ſtipulatōe vel ex ꝯfeſſione. vt infra man. l. ſi ꝓcurator §. fi. infra de acquiren. poſſeſſio. l. poſſeſſio.§. ⁊ ſi poſſeſſio. inſti. de inuti. ſtipula.§. alteri. vbi de hoc ⁊ de p̄to. ſtipu. l. in omnibus. Sempronio aūt actio acquiri nō pt̄. vi. d.§. alteri. ⁊. d. l. i. ꝑ quas ꝑſo. nobis acquirit̉. nam ex ſtipulatꝭ. nō. vi. d.§. alteri. ex ꝯfeſſione non. qꝛ ex ꝯfeſſione nō ſit verum nec naturale mutuū. vt dixi ſupra. e. l. ii.§. fi. ⁊ ex ipſa ꝯfeſſiōe orit̉ ſolum obligatio ciuilis. vt. C. de nō nume. pecu. l. generaliter. ⁊ inſtitu. de litterarū ob. ita ꝙ iſta ꝯfeſſio eſt ſpālis ꝯtractus ſeparatus a mutuo. ¶ Item ex ꝯfeſſione facta abſente. aduerſatio etiam in iudicio ſibi nō queritur infra de ꝯfeſſis. l. certum.§. ſiquis abſente. Non ob. iſte.§. qꝛ loquit̉ in vero mutuo ⁊ naturali quod ꝯtrahit̉ re in quo ſunt multa ſpecialia. vt infra. e. l. ſiingularia. non obſtāt illa verba dante ⁊ numerante qꝛ ſunt verba ꝯfeſſionis nō realis numeratōis. nō ob. l. publia.§. fi. qꝛ loquit̉ in eo qui recepit ꝯfeſſionē ⁊ in alia ꝯfeſſione qͣꝫ mutui. nam ꝯfeſſio que ſit in mutuo tranſit quodāmodo in ꝓpriū ꝯtractum. ſecus in ꝯfeſſione facta ex alijs ꝯtractibus vt ibi. ⁊ dicta. l. generalit̓. C. de nō nume. pecu. ¶ Uel dic etiam ibi agi ex ꝯfeſſione ſed teneor actōem cedere ſempronio. vt dictis legibus. Sed ſi volo ꝙ acquirat̉ ſempronio debeo eius nomine mutuo dare ⁊ ſcribi facere ꝑ notariū quomō in p̄ſentia eius ⁊ teſtiū numeratio realis eſt facta. Ia. de bel. ⁊ vide quod plene dixi. C. depo. l. iij. ⁊ ꝑ Azo. in ſumma. e.§. ciuile. ¶ Faculias data de vtēdo ab ipſo principio Mepoſui. pecunia depoſita nō facit mutuū. ſed ex poſtfa cto ſic. hoc dicit cum. l. ſe. ¶ Et diuide in duas ꝑtes qꝛ primo d̓ poſui ⁊ poſtea ex interuallo ꝑmiſi tibi vti vſqꝫ ad. l. quod ſi ab ini tio. Ibi ab initio conceſſi poteſtatē vtendi. vſqꝫ ad. l. rogaſti. ¶ Prima ſubdiuidit̉ in duas. qꝛ primo dictuꝫ comprobat au ctoritate Marcelli vſqꝫ ibi animo enim. ibi ꝓbat ꝑ ratōnem neceſſario ꝯcludentē vſqꝫ ad. l. quod ſi ad initio. ¶ Oppo. de. l. die §. fi. infra depoſi. Solu. vt ibi no. ¶ Oppo. ꝙ ſolo animo nēo incipiat poſſidere. vt infra de acqui. poſſe. l. quēadmodū. gl. dicit ꝙ hic res erat in ꝯſpectu. ſed hoc nō videt̉ verum qꝛ conſpectus eſt dictus corporeus. ⁊ ideo ſubaudiūt ꝗdam ad litterā ⁊ corpore ſed texius de animo tantum loquit̉ quaſi nō vere nec ꝓprie cor pore queſita fuerit. Et ideo glo. dat aliam ſolutōem ꝙ hic ſit ſpā le in mutuo. vt lꝫ pecunia nō ſit in ꝯſpectu tamen querat̉ dominiū ſicut ⁊ alia ſunt ſpālia infra ē. l. ſingularia. ⁊ hoc cōiter approbat̉. ⁊ hoc continet ꝓpter primam apprehenſionē que hodie coniungit̉ animo. vt infra de acquiren. poſſeſſ. l. clam poſſidere.§. fi. ⁊. l. ſequē. ſed contra hoc facit ſupra de rei ven. l. eius rei. ⁊. l. hec ſi pre ſens. vbi lꝫ apprehendatᵏ nō tamen ex voluntate p̄ſenti dn̄i nō fit dominus niſi res ſit in conſpectu. ¶ Sed illud quia prima app̄henſio fuit illicita ⁊ ſine voluntate domini. ⁊ ideo hodierna volū tas domini non iungit̉ prime apprehenſioni illicite. ⁊ ideo oportet ꝙ res ſit in p̄ſenti ad hoc vt dominiū tranſferat̉ at hic prima apprehenſio fuit licita ⁊ domini voluntate. ⁊ ideo voluntas hodierna iungitur p̄cedenti apprehenſioni. ⁊ ſic ex his duobus videtur dominium aequiſiuiſſe. in glo. vnde ciuiliter poſſidet. Ibi ſed nec ob. sͣ. l. iij. ſ. que. sͣ. dicta ſunt in glo. Ia. bu. ¶ In fi. ſed in cō Uod ſi ab initlo. quōne pendei ſi nō voluerit Iaco. ¶ Quere que ſit ratio diuerſitatis inter hunc caſum ⁊ p̄cedentē. glo. narrat. nam prīo dicit ꝙ mutuum hic fuit ꝯtractum ſub conditōe ſi nolet hoc nō videtur verum quia ſequeret̉ ꝙ ſi ipſe diceret nolo vti ꝙ teneret̉ ex mutuo cuius contrariū dicit hic littera ꝙ nō tenet̉ antequam mota ſit niſi diceremus ꝙ exponerent̉ verba ſi voles.i. ſi volun

Sicertum peram. tarie vſus fueris vt dicit glo. ⁊ lꝫ glo. in fi. reprobat hanc ſolutionem. tamen Rizar. ⁊ Tho. dicunt eam veram.ſ. ꝙ hoc faciet ver pum voles. quod eſt extenſiuū ſatis. ſi dixiſſet ſi volueris aliā ſoſuōem ⁊ differentiā dat glo. qꝛ hic ſequuta fuit voluntas vtendi voluntate dantis. ibi autem preceſſit. ¶ Sed iſtud eſt diuerſificare caſum in facto non in iure. Iaco. bu. ⁊ Guil. de cu. aſſignāt differentiā quia in.§. p̄cedentiſimul concurrit voluntas vtriuſqꝫ cōirahentis vt ſi mutuū qꝛ poteſtas vtendi cōceſſa fuit poſt depo ſituꝫ factuꝫ ⁊ ſic receſſerūt a primo ꝯtractu ⁊ tranſiuerū in mutuū. hic aūt loquit̉ quādo in ipſo cōtractu depoſiti fuit data ptās viēdiquare nō vident̉ recedere velle ab ipſo ꝯͣctu depoſiti niſi demū cū detur pecunia ar. jͣ. de ꝯdī. ⁊ de. l. nā. ⁊. jͣ. ad ea depoſiti. l. publia ⁊. l. lijcius. ⁊. l. i.§. ſi te rogauero qd̓ ſic ꝓbant. vbicūqꝫ certuꝫ ē me velle aliquē ꝯtractū inire cōuentio appoſita iuxta illud nō hꝫ face re cunc ꝯtractū in aliū tranſire. ſed bene hꝫ illū in formare qꝛ actus agentiuꝫ nō operant̉ vltra intentionē eorū. jͣ. l. nō omnis. ¶ Cuꝫ igit̉ de potāteꝫ vtendi in ipſo actu depoſiti certū eſt me velle inire cōtractuꝫ depoſiti nō āt in cōtinenti alterare vt tranſeat in mutuū ſed deuiū cū depoſito vtet̉ caſus eſt in. d. l. i.§. ſi te rogauero cum con cor. allegatis. sͣ. jͣ. depoſiti ſed qn̄ ex poſt facto ⁊ ex interuallo potās vtendi cōcedit̉ vt in precedēti ſuꝑuenit volūtas ad nouum cōtractuꝫ ꝓducendū.ſ. mutuū vnde ꝑinde eſt ac ſi pecuniā depoſitaꝫ dn̄s numeraret in cauſa mutui ⁊ ideo ſūc ſtatiꝫ ſit mutuū nec pōt dici ꝙ hoc caſu pactū appoſituꝫ de vtendo informet ꝯtraciū depoſiti cuꝫ apponat̉ ex interuallo ⁊ ideo opportet ꝙ nonū contractuꝫ producat.ſ. mutuū cū iſte cōſenſus ſit habilis ad ipſuꝫ producendū alias nihil oꝑaretur qd̓ eſſe abſurdō. ¶ Preterera in precedenti.§. mutuū cōtrahit̉ pure. hic ſub cōditione ſi viat̉ ⁊ īdeo vſus expectatur vt. sͣ. e. l. ꝓinde Ia. bu. ⁊ Gul. ¶ Pone caſuꝫ ſummariū. vt. sͣ. e. l. OgaU. ſiquis nec cauſaꝫ ⁊ vide qd̓ ibi notaui ⁊ dixi ⁊ que opi. ſit verior vtꝝ Io. an. Azonis. quo ad caſuꝫ fortuiluꝫ. ¶ Et primo diuide in duas partes. prima declarat ꝯtractū ẜa ꝑiculū ẜa ibi ꝙ ſi lanceꝫ. quere an ſit mu tuuꝫ ẜo quid ſi ꝑeat. ¶ Pro quorū declaratione dic aut tradidiubi laucem vel maſſam vt vendas ⁊ pretio vtaris ipſis venditis tunc aut alias eram venditurus ⁊ meuꝫ eſt ꝑiculū. aui nō eraꝫ venditurus ⁊ tūc tuuꝫ. vt hic ⁊ sͣ. e. l. ſiquis nec cāꝫẜo reſponſo aut tradidi tibi vt venderes nō vt p̄cio veteris. ſꝫ mihi dares. tūc aut tradidi tibi extimatas ⁊ rogaſti vt traderē ⁊ tuū eſt ꝑiculū. aut ego terogaui. ⁊ tunc eſt meuū. vi. jͣ. de pre. ver. l. ſi gratuitā.§. i. de extimatione acti. l. i. Nec ob. ꝙ in prin. dr̄ rogaſti mutuū cōcedi non rē vendēdā tradidi. ¶ Aut tradidi tibi res in extimatas vt eas vendas ⁊ reddas mihi p̄ciū tūc indiſtincte ꝑiculuꝫ ad me ꝑtium qꝛ aui dicemꝰ ꝙ ſit ſocietas qd̓ eſſe pōt vt. jͣ. ꝓ ſocio. l. ſi Margaritaꝫ aūt dicemꝰ ꝙ ſit cōtractus. in nominatꝰ qd̓ eē pōt. vt. jͣ. de p̄. ver. l. ſi tibi rem qui erat ſimilis nominato. qꝛ ſi gratuite facis erit mandatuꝫ ſi nō gratuite erit locatio ⁊ in iſtis nō venit caſus fortuitus. vt. jͣ. d̓. re. iur. l. ꝯtractus ergo nec in iſto ꝯtractu innominato qꝛ de iſtis contractibꝰ innominatis iudicamꝰ ſicut de nominatis quibus aſſimilant̉ vt. jͣ. depo. l. i.§. in ꝯductꝭ. ⁊ de p̄. ver. l. naturalis §. fi. Ia. bu. ¶ Collige ergo tres caſus. qꝛ aūt dixi vt ſtatim heres mutuo tūc aut vendidiſti. ⁊ p̄ciuꝫ nō recipiſti. ⁊ eſt cōtractus innominatus. vt. jͣ. de pre. ver. l. rogaſti. aut preciū recepiſti ⁊ nō eſt mutuum vt hic. Aut dedi tibi vt precium mihi portares. ⁊ non eſt mutuum donec portes ⁊ ego tibi concedam. vt. jͣ. man. l. qui nego cia. Iaco. bu. ¶ Numeratio nō pōt īducere ob Si tibi dedero. igaionē in pluſqͣꝫ ſit ſumeraiū In minꝰ pōt ꝯͣhētiū volūtate. hoc dic̄. ¶ Et diuide in duas ꝑtes qꝛ in prima actuꝫ fuit vt minus redderet̉ ꝙͣ datum foret vſqꝫ ibi ſed ſi dedero ibi fuit actum vt plus redderetur vſqꝫ ad.§. ſi fugitiuus ¶ Dopo. ad primū dictum ꝙ nō poſſit reddi minus qꝛ tacituꝫ in hoc contractu dꝫ haberi ꝓ expreſſo. vt ſupra. e. l. cuꝫ quid. ac ta ctte videtur agi ꝙ tantūdem reddatur. vt ſupra. e. l. iij. in principio ergo ꝓ expreſſo dꝫ haberi ⁊ ꝑ ꝯſequens totum reddi. Solu. aut muluum ꝯhitur ſimpliciter ſine pacto ⁊ loquit̉ ꝯͣrium aut cuꝫ pacto expreſſo. ⁊ illud metū exp̄ſſum facit ſilere ⁊ ceſſare tacitum ⁊ ſeruari exp̄ſſum. vt inſtitu. de pupil. ſubſti.§. ergo. ⁊ de verbo. ob l. ꝯtinuus.§. cum ita. ¶ Item obligatio ꝯtrahit̉ ẜm ꝯſenſum tan tum. vt infra. e. l. ſi ego ⁊. l. nō omnis. Sed hic cōſentiunt vt in no men tantū naſcat̉ obligalio. ergo ⁊c̄. Et dic ꝙ ab ipſo principio fuit exp̄ſſum de maiori obligatōe nō contrahēda. argu. infila. e. l. nō omnis. ſecus ſi ex poſtfacto fieret pactum de nō petendo ꝗa tunc ipſo iure nō deſineret deberi. ſed tollit̉ naturalis. ⁊ ope exce ptōis elidit̉ ciuilis. vt ſupra de pactis. l. ſi vnus.§. pactus ne pete ret. ſꝫ aliqui exponant hic litteram que dicit nō amplius ipſo iure debere ita ꝙ exigi poſſit ab inuito exceptōe obſtante. vt infra de verbo. ſignifi. l. debitor. Oldra. ¶ Ex p̄dictis colligit̉ oppoſitio ad ſecundū dictum ⁊ videt̉ ꝙ totum ꝓmiſſum petat̉. nā pactum appoſitum in ꝯͣctu ſetuari dꝫ ſupra de pactis. l. traditiōibus. ⁊. C. de pactis. l. petens. Huic oppoſitōi reſpondet glo. magna in pͥn cipio lꝫ nō formet oppoſitōem ⁊ dicit ꝙ ꝯͣriuꝫ eſt regulare ſꝫ hoc facit odio vſuraꝝ. vt. C. de vſuris. l. iij. ¶ Nam iſtud plus promiſſum cadit in vſuram. nam in ſorte cadere nō pōt cum vere da tum nō fuerit. vt. C. de non nume. pecu. l. cum vltra. Cum igitur iſtud pactum de pluri cadit in vſurā nō valet. vt. d. l. iij. C. de vſuris. Et qꝛ quicquid ſorti accedit vſura eſt in decretis. xiiij. q. iiij. c. quoniā multi. ⁊ extra de pigno. c. illo nos. ¶ Et caue tibi a glo. que dicit ꝙ hodie valeret in ſuꝑfluo vt donatio qꝛ lꝫ olim nō va leret donatio nudo pacto. hodie ſic. vt. C. de donatio. l. ſiquis ar gentum.§. penul. In hoc enim glo. cōiter reprobat̉ per doctores qꝛ donatio requirit animū liberalē infra de dona. l. ariſto. ⁊ in neceſſitatibus nemo liberalis exiſtit infra de adimen. lega. l. rē lega tam ac hic nō fuit animus liberalis ſed coactus. Nam p̄texiu. x. que mutuo accipiebat ꝓmiſit. xi. ⁊ ſic nō liberaliter ſꝫ ex neceſſitate. ⁊ ideo nō eſt donatio ſed vſura. cum iſta tamen gl. ꝯcordat gl. que eſt infra de ꝯſtitu. pecu. l. quod ſi maritus.§. i. ⁊. l. actenus. ī fi. ſupra de pactis. ⁊. l. ſi tibi decē mill̓. ⁊ ꝓ hoc infra de ope. liberto. l. campanus. ⁊. C. ad. l. falci. l. fi. quantū ad caſum iſtū doc. cōiter te nent ꝯͣ glo. ꝙ ſi incōtinenti iuxta muluū apponat̉ pactum videt̉ factum in fraudē vſurarum ⁊ nō valet ꝑ. l. i. de actio. emp. l. iulianus.§. ibidem. C. de vſuris. l. cū allegas. ⁊. l. frumēti. ⁊ argu. infra quaꝝ rerum ac. nō da. l. i.§. que honorāde. ⁊ de priuile. credito. l. ſi neuter. in fi. ⁊ qꝛ pars eſt ex cā lucratiua p̄ſumit̉ fraus. C. manda. l. ꝑ diuerſas. ⁊. l. ab anaſtaſio. ⁊ liberatōem captioſam interp̄tatio prudentium fregit. sͣ. de tranſactio. l. cum acꝗliana. vbi autem ex interuallo adderet̉ pactum obligatōi iam ꝯͣcte de plus ſoluendo nō videt̉ fraudulentū. ⁊ tūc forte valeret ⁊ p̄ſumeret̉ animo donā di factum. ⁊ ſic poſſent intelligi glo. p̄dicte. ¶ Et ex predicus improbant ꝗdam talē ꝯͣcium. Creditor a debitore ſtipulatur ſibi pecuniā reddi infra menſem ꝙ ſi nō fecerit ꝓmiſit creditori p̄ſen tare tot pignora aurea vel argentea que equaleant credito ⁊ ſuſci pere p̄ceptum deſoluēdo a iudice ſub certa pena. qꝛ iſta pacta vi dent̉ appoſita in fraudē vſuraꝝ. vt dicit hec glo. ⁊ ꝓbant iura pre dicta. Et qꝛ datio pignoꝝ ordinat̉ a datōe pecunie. ⁊ ideo videt̉ adiectum quātitati ⁊ non facto. vt infra. de ꝯdi. ⁊ de. l. cū ſeruus. vbi de hoc tetigi ⁊ plene infra de verbo. obliga. l. ſtipulatō iſta.§. alteri. verſi. x. oppo. ⁊ sͣ. ſiquis caut. l. ſed ⁊ ſiquis. in fi. Ia. bu. t3 ꝙ tale pactum valuit ⁊ ita de facto ꝯſuluit vt plene no. ẜm eum. d. l. cum allegas. C. de vſu. ⁊ ꝑ Ci. ⁊ ꝑ Di. de ver. obli. l. ſi pena. Albricus de roſate. Si fugitiuꝰ ¶ In frgitiuo nō remanetlibera admi niſtraſtio. ⁊ ideo nec alienandi poteſtas. Non ergo ꝑ ipſum ꝯͣhit̉ mutuū niſi ſequat̉ ꝯſumptio. hoc dicit. Ibi ⁊ ꝙ exordiat̉ antequā ſoluat. Ibi ſi ſeruus nō fugitiuus. Ibi poſſunt quaſi. corpus ſil̓e infra. e. l. ſi filius. Ibi ad exhiben. ad intereſſe. ibi ꝯdicere hac certi ꝯditōe. ¶ Actio queſita tꝑe numeI a ſurioſo. qaiōis funioſo quenit̉ eidē ſurioſo exiſtenti tꝑe ꝯditōis alias ꝯſumptōis. ⁊ idem iuris eſt de toto ⁊ parte. hoc dicit cum. l. ſequenti vſqꝫ ad.§. ſi ſeruus. Et diuide in tres ꝑtes qꝛ ponit diciū quod ꝓ batur tribus exemplis vſqꝫ ad. l. nam ⁊ ſi fur. Ibi ꝓbat dictum ꝑ ar. a minori vſqꝫ ad verſi. vnde papi. ibi infert ex p̄miſſis vſqꝫ ad §. ſi ſeruus. ¶ Item prima diuidit̉ in tres. ꝙ ponit dictuꝫ ⁊ eius exempla ⁊ ꝓbat ꝑ ratōem neceſſario ꝯcludentē cuius ratiōis ſolum maior p̄poſitio eſt in textu. vſqꝫ ad verſi. item ſi is. Ibi pon

Sicertumpeiatur. tur ſecundū exemplū vſqꝫ ibi ⁊ ſi alienam ibi ponit̉ tertiū exēpluꝫ vſqꝫ ad. l. nam ⁊ ſi fur. ¶ Ibi quaſi mutuaui. viciū ⁊ diminutiōeꝫ notat. Ibi eam quā.ſ. pecuniā. Ibi verſa fieret. Idem ſi nō verſa dūtamen ꝯſumpta ſit. Ibi acquirit̉ hucuſqꝫ ē maior ꝓpoſitio. vn̄ de ꝯplendo ſillogiſmū ſupple minorē hoc mō. ſed nobis ignorā tibus acquirat̉ actio facta ꝯſumptōe pecunie aliene mutuate. vt ī ſequētibus exemplis ⁊ in. l. nam ⁊ ſi fur ergo ⁊ furioſo acquiret̉ in ver. item ſi is ibi crediderat. dum nō erat furioſus ⁊ ſic queſita erat ſibi certi conditio de peculio qꝛ tranſtulit dominiū. ſꝫ nūdum erat ſibi queſita certi ꝯditio de in rem verſo quia ſeruus nondum verterat pecuniā in vtilitateꝫ pupili ſed vertit creditore iaꝫ facto fu rioſo ⁊ ſic ex cōuerſione in vtilitatē dn̄i ⁊ cōſumptiōe oritur actio de in rem verſo furioſo que tp̄re numerationis. nata nō erat ſꝫ ſolum de peculio. ¶ Vnde caue qꝛ nō ſpeciat̉ verſio ad hoc vt mu tuuꝫ cōualeſcat qꝛ ab inuio fuit validū ſed vt actio de in rem verſo querat̉ Ia. bu. ¶ Querit Iac. butri. que eſt ratio ꝙ hominū ſane mentis ignorāti. querit quātuꝫ ad reſpectū huius articuli ⁊ ꝑ cōſequens acquirit̉ furioſo rn̄deo ẜm azo. cū certi conditio generalis ex equitate generante cōditiōe ſine cā cuꝫ qua hic cōcurrit ſi vertiſ ſes pecuniā meaꝫ me ignorante in rem tuā mihi cōpeteret cōditio ſiue ca. ⁊ hec gnaͣlis vt. C. de ꝯdi. ſine cā. l. ij. ⁊. jͣ. e. l. ſi a me ⁊ ticiū ⁊ hoc eo. mō intelligi dꝫ. jͣ. d̓ actꝭ. ⁊ ob. l. ſi furioſo ſed ẜm Io. hec lex loquitur de cōditione que dicit̉ ꝓhac pecunia tanqͣꝫ natura repetenda ⁊ exemplificatur hec littera ex.§. ſi nūmos. sͣ. e. l. certi cōditio cum ſimilibus ſed ibi iure interpretatione ⁊ fictione interuenit actus eius cui cōditio querit̉ ꝑꝑ cōſenſuꝫ numeratis ⁊ accipiētis hic aūt nullus fuit in furioſo numeratis cōſenſus. vt. jͣ. de re iur. l. in negocijs. ⁊. l. furioſi ⁊ ideo ibi alienus tactꝰ videt̉ fingi ſꝫ hic nec fu rioſus actus reputat̉ actus nec alicuiꝰ interuenit ꝑ quē potuerit ei acquiri. ¶ Et ideo alij hic exemplificāt. ꝗ hꝫ poteſtēteꝫ peccunie alienāde qui eaꝫ mutauit nā domino ignorāti de mutuo repetendo cōditio naſcit̉. jͣ. de ad. tu. l. quotiens.§. ſicut ſꝫ ſi nō hꝫ ptātem alienādi tūc demū ea ꝯſumpta. ¶ Sed ꝯtra hec aꝑte facit. jͣ. mā. l. qui negocia in pͥn. poſſet ſic dici ꝙ ibi pecunia nō erat dn̄i ſꝫ ꝓcurat̉ de qua ienebat̉ mandati quā actꝭ. volendo mutuare nō potuit auffere domino. ¶ Iteꝫ ibi iaꝫ cōſumpta erat. iteꝫ cōtractus mutui demū inter cōſentientes ꝯtrahit̉. vt. jͣ. e. l. non omnis in pͥn. ⁊. l. ſi ego arch. loꝗt̉ d̓ ea ob. q̄ loꝗt̉ penitꝰ ꝓcure ignorāti ⁊ ſic n̄ lo ꝗt̉ de obligatiōe mutui. Vel pōt dici ꝙ hec littera exēplificat̉ ꝑ.§. vltimū. l. p̄cedentis niſi ſeruus fugitius pecunia numerat nec volebat domino acquirrere. ver. nec accipies volebat ſe dn̄o obligare ⁊ tamē cōſumptiōe bona fide ſecuta dn̄o dat̉ certi cōditio ad pecunias mutuā repetendā qꝛ ignarus fuit omniū p̄dictoꝝ ⁊ ideo ſicut ibi dn̄o ignorānti ꝯſumpta pecunia dat̉ actio de repetendo mutuo ⁊ ꝯtra obligatiōeꝫ numerātis ita ⁊ hic furioſo. Et hoc ꝑꝑ regulaꝫ que hic ponit̉ cū ꝯcor. hic ſignatis. Naꝫ ſicut vbi ex re ob ligatio. venit furioſus obligatur ita vbi ex re obligatio inducitur furioſo obligatio querit̉ vt. jͣ. de actꝭ. ⁊ ob. l. furioſus ſed ibi dꝫ exponi ex re.i. ex vtilitate ⁊ ſic nō facit ad hoc hec aūt regula ẜꝫ io. vr̄ locū hēre vbi actio queritur ignorāti ſiue aliquo eius facto vere vel interpretatiue. vt in furto ⁊ damno dato. vt. jͣ. de actꝭ. ⁊ ob. l. ſi a furioſo. ¶ Iteꝫ vbi q̄ritur ex interp̄tatio eius actu vt pꝫ in mutuo sͣ. e. l. certi cōditio§. ſi nūmos ob sͣ. l. prox.§. fi. nā ibi ſi alienꝰ aciꝰ interueniat ẜm leges p̄dictus ſiue furioſi qui in principio. nullus ē ſed ex cōſumptione capit effectū acquirit̉ actio furioſo quaſi tranſtulerit dominium ab exordio. Naꝫ ſicut ſi ſoluiſſet ſecuta ꝯſumptiōe liberat̉ quaſi trāſlato dn̄io ita ſi numerauit recipienti mutuo ſequta ꝯſumptiōe hꝫ illū mutuū obligatū. ac ſi a pn̄tatio dn̄ium traſtuliſſet. vt. jͣ. e. l. nō omnis.§. fi. ideꝫ ſi eſſet vſu capta peccuniaꝫ ar. sͣ. de publi. l. eum qui in principio. Nam vtrobiqꝫ fingitur numerator dominiū tranſtuliſſe infra de fideiuſſo. l. ſiquis ꝓ eo.§. ſi nūmos. de conditio. indebi. l. indebiti. de donatio. cā mortis. l. ſi alienam. ⁊. l. qui alienā. ⁊ infra. e. l. cum omnis.§. fi. Ibi nō alia ra tione ꝙͣ ꝙ facto eius ⁊c̄. ⁊ hec eſt ſententia Io. ¶ Sed ꝯua hoc oppo. inſtitu. de inuti. ſtipula.§. ſed ſi furioſus. cum concor. Sed pōt dici ſpāle in mutuo. ar. infra. e. l. ſingularia. Item illud in negocio quod a ſui principio capit effectum. ſed mutuum ex fine nō ex principio. vt no. ſupra. e. l. ii.§. mutui. ¶ Item ob. quia etiaꝫ furioſus tacite non conſentit infra locati. l. qui ad certum ⁊ lꝫ mutu um re contrahit̉ tamen dꝫ adeſſe ꝯſenſus talis contractus ineun di alias non ꝯͣhitur infra. e. l. ſi ego. ⁊. l. non omuis. in principio cū ergo defecerit numerātis conſenſus non eſt muluuꝫ. ¶ Reſpō deo ſequuta conſumpiōe vel vſucapione fingit̉ furioſus. conſen ſiſſe vt ⁊ alibi infraſolu. matrimo. l. ii.§. voluntatem. Et ſic qꝛ non diſſentit nec pōt diſſentire. ⁊ qui recipit vt mutuum ſecuta ꝯſumptione de mutuo obligat̉. ¶ Item lꝫ furioſus vere ꝯſentire non poſſit tamen alique reliquie volūtatis in eo ſunt. vt ſupra de his ꝗ ſunt ſui vel alie. iuris. l. patre furioſo. Iaco. de are. ¶ Querit gl. ⁊ nō clare ſoluit vnde naſcat̉ hec actio vtrum ex numeratiōe vel ꝯſumptōe. glo. arguit primo ꝙ ex numeratōe ꝑ. l. jͣ. de fideiuſſo. l. ſiquis ꝓ eo.§. ſi nummos. ¶ In ꝯtrariū quia in numeratione defuit ꝯſenſus qꝛ erat furioſus ⁊ eodem mō videt̉ ꝙ non ex con ſumpiōe quia talis modus inducendi obligatōem nō reperit̉ in iure niſi p̄cedente conſenſu. vt intra eo. l. nō omnis. Nec pōt dici dicit glo. furioſum videri ꝯſentire. qꝛ quod aget̉ ſpectat ad ſuum ꝯmodū. quia dicit glo. ꝙ exigit̉ exp̄ſſus ꝯſenſus nec ſufficit taci tus. vt in locato. vt infra loca. l. qui ad certum. ¶ Caue ne glo. deducat te in errorem. dicit enim glo. ꝙ furioſus pōt tacite cōſētire. vt. d. l. qui ad certum. hoc enim eſt falſum qꝛ furioſus nec ex preſſe nec tacue pōt ꝯſentire. Sed vbi nō ꝯͣdicere ſufficit. vt in. l. qui ad certum. vnde habet̉ furioſus ꝓ non ꝯdicente. ¶ Aut ergo loquimūt de his in ꝗbus requirit̉ expreſſus vel tacitus. conſenſus. ⁊ in his nō videt̉ furioſus ꝯſentire. aut in his in ꝗbus con iradictōem ceſſare ⁊ bene habet̉ ꝓ nō ꝯdicente. vt. d. l. qui ad cer tum vbi de hoc ⁊ infra de regu. iuris. l. in negotijs. ergo ad princepalem queſtionē virum oriat̉ actio ex numeratione vel conſum ptione. glo. nō ſoluit ſed tranſit ad aliam queſtionē.ſ. qualis actō detur. ſed dic ꝙ Io. cuius fuit hec queſtio in apparatū ſuo eā ſol uit ⁊ dicit ꝙ naſcit̉ ex numeratōe ꝯſumptōe ſecuta ſicut dicitur in ꝯͣctibus innominatis. vi. C. de rerum ꝑmu. l. ex placito. Iaco. bu. dicit hoc eſſe veꝝ in primo caſu huius legis vbi erat furioſus iē pore numerationis ſed poſtea finire cepit. dicit tunc agi ex nume ratōe etiam non ſequuta ꝯſumptōe. ⁊ ꝯſumptio ſolum addit actō nem de in rem verſo vt dixi ſupra in expoſitōe iextus. ¶ Secun do querit glo. qualis actio dat̉. ⁊ dicit ẜm Io. dari vtilem ſpāleꝫ certi conditio. de mutuo quod glo. reprobat qꝛ ꝯſenſus deficit. ſꝫ dicit dari ꝯditōem generalem vel ſiue cā. vt infra. e. l. ſi ⁊ me ⁊ titium. Iaco. bu. diſtinguit vt ſupra qꝛ in primo caſu vbi deficit cōſenſus tꝫ cum glo. ꝙ detur certi ꝯditio generalis vel ſine cauſa. Sed in ſecundo caſu vbi affuerit ꝯſenſus. licꝫ poſtea furere cepit tunc ſentit cum Io. ꝙ dat̉ certi ꝯditio ſpālis ex mutuo. ¶ Sed que eſt ratio diuerſitatis dic qꝛ in certi ꝯditōe de mutuo exigitur ꝯſenſus vi dictum eſt. ſed in ꝯditiōe certi generali vel ſine cā non exigitur ꝯſenſus ſed ſufficit ꝙ certum petat̉. vt ſupra. e. l. certi con ditio vel ꝙ ſit penes alium ſine cauſa. vt infra. de condi. ſine cā ꝑ totum. ¶ Conclude ergo aut intēdens mutuare tradit rem vedendam ⁊ loquit̉. l. rogaſti. sͣ. eo. aut tradit pecuniā. tunc aut ē ꝑſona que nō pōt tranſferre dominiū iunc qꝛ traditio ſeu numeratio nō habuit effectum ⁊ actio oritur ex ꝯſumptōe. ar. infra. eo. l. ſi ⁊ me ⁊ titium ⁊ ſolum de equitate ſi ꝑſona eſt habilis ad dominium tranſferendū tunc aut dat ſuam pecuniā ⁊ ſtatim orit̉ actio. vt ſupra. e. l. ii. ſi alienā tunc naſcitur ex numeratōe ꝯſumptiōe demuꝫ ſequuta. vt infra. l. ꝓxi. ⁊. d. l. ex placito. C. de rerum ꝑmu. non ob. §. ſi nummos. alle. in glo. qꝛ ibi fuit ꝯſenſus ſaltem ꝯhentiū ſꝫ hic furioſi nullus ē ꝯſenſus. vt diciū eſt. Andre. ⁊ vide. jͣ. l. ꝓxi. ¶ Summata fuit lex ꝓAm et ſi fui ⁊ cum qua ꝯmuat̉ e poobat caſum illum eſſe veꝝ ꝑ locum a minori. ⁊ vide quod ibi dixi. ⁊. C. ē. l. ii. vbi eſt eadem glo. que hic ⁊ ibi ꝑ Oldra. ⁊ ꝑ Azo. in ſumma. e.§. dicit̉ mutuum. ⁊ ꝑ Roff. e. ti. circa medium verſi. item in eo quod dictū eſt. ¶ Diuide in duas in prima loquit̉ in fure. in ſecūda in non fure. ſecūda ibi vn de papi. Ibi nummos furtiuos non facit.ſ. a principio. ibi mutuos dedi. Ego nō fur nec furioſus vt differat a p̄cedentibus. Ibi cum ꝑ horam.i. veneram. ¶ Oppo. ad vnum quod dicit gl. ꝙ ſi ille qui accepit alienam pecuniā mutuo eam ꝑdat ſiue culpa ſua ꝙ liberat̉ hoc enim verum non videt̉ cum tantundem debeat in quātitate ⁊ ſic nō dꝫ ꝑ incertum liberari. vt. C. e. l. incēdiū. Reſpō deo lꝫ debeat tantūdem in quātitate enī reſpectu ſpēi vel corporis

Sicertum petatur. necunie quā recepit. ⁊ ideo interitu eius ſi eam obtulit liberatur. vt inſcalocati. l. in naue ſampheli. ⁊ fupra ſi quadru. pau. fe. dica. l. i.§. poſt litem. ¶ Prima ſtipulatio hꝫ ꝓ ſui cā numeratōem vt inſta de nouatio. l. ſi ſtipulatus fuero. que cā redacta eſt ad nō cām. e. ideo competit debitori ꝯditio ſine cauſa vt liberet̉. vt ifra de cō di. ſine cauſa. l. ii. ⁊. iij. vnde hic liberat̉ ꝑ doli exceptōnem vt infra pe doli exceptꝭ. l. ſi opera multo fortius ergo hꝫ doli exceptꝭ. vt. jͣ. d̓ re. iur. l. inuitus.§. cui damus Ia. but. ¶ Uel dic ad. l. incendiuꝫ ꝙ hic nō liberor qꝛ interitus me liberet ſed qꝛ ante cōſumptionem nō ſuꝫ debitor generis andre. ¶ Ex p̄dictis patet ſolutio ad qōnem glo. ſi mutuaui tibi pecuniā alienaꝫ ⁊ ſtipulatus ſuꝫ eaꝫ mihi reddi ⁊ dn̄s eam vendicet ꝙ obſtant mihi petenti exceptio doli. ¶ Et quia bona fides nō patit̉ ꝙ bis ideꝫ exigat̉ vt. jͣ. de reg. iur. l. bona fides. ¶ Querit glo. aliaꝫ queſtionē ſi mutuaui tibi pecu niaꝫ alienaꝫ. ⁊ nō vis eaꝫ cōſumere an cōpetit mihi cōtra te actio glo. arguit ꝙ nō per. l. jͣ. e. l. nō omnis ver. ⁊ cū pecunia. ⁊ quia nō datur reſpectu poſſeſſionis qꝛ ad certe pecunie poſſeſſionē non eſt aſtrictus nā in mutuo nō debet reddi ad ipſuꝫ ſꝫ taniūdē. vt. jͣ. e. l. ij. gl. ꝫ oppoſitū. ⁊ ꝙ tenect̉ ꝑinde ac ſi cōſumpſiſſꝫ ex quo remanet ꝑ euꝫ vt. jͣ. de cōdi. ⁊ de. l. iure ciuili. Et hoc niſi bona fide obmittatur cōſumere. vt quia denūciatuꝫ eſt ſi adn̄o ꝙ nō ꝯſumat Ia. bu. in diſtincte tꝫ ꝙ deſtitutꝰ omni auxilio niſi ꝯſumat̉ Et imputet ſibi qui mutauit pecuniā alienā lꝫ dicat quoſdā tenere ꝙ ex equitatrie que ē. jͣ. e. l. ſi ⁊ me ⁊ ticiuꝫ det̉ certi ꝯditio generalis qd̓ nō plꝫ ipſi Iaco. qꝛ ibi nulla eſt eꝗtas. ¶ Eandē opi. hic tꝫ andre. ⁊ rn̄det ad. l. iuris ciuili ꝙ eſt cōtra caſuꝫ. l. cū ab eo. jͣ. de ꝯhen. emp. qꝛ vbi cōditio que ē ad implenda depēdet ex potāte eius qui eſt futꝭ. obligatꝭ. nunꝙͣ habet̉ ꝓ impleta niſi ꝑ euꝫ adimpleat̉ vt ibi dicitur ſed ꝙ poſſet. agi ſiue cauſa qua eſt data vt eſſꝫ mutuū. ſi nō ē muinuꝫ ergo ſiue ca. ar. jͣ. de cōdi. ⁊ de. l. hec cōditio. ¶ Sed ꝯͣ hoc facit lex nō oīs dicto. ver. cū pecuniā. ¶ Iteꝫ ꝯditio ſine cā non datur qꝛ non eſt ſine cā penes eum ⁊ ideo adheret Ia. oppinioni. ¶ E qꝛ iſte petens cōſumi videt̉ ſolicitꝰ de p̄da cōtra. l. ſi mino ris. jͣ. de ad tu. ¶ Sꝫ vlteris hāc qōneꝫ tractat Gul. ⁊. Ci. C. e. l. i. ⁊ videt̉ ꝙ etiā ante cōſumptiōeꝫ teneat̉ qꝛ nō poteſt refferre cō nouerſiā dn̄i. jͣ. cōmo. l. ita ⁊ ſi fur. C. de pig. l. nec creditores. ⁊ lo cati. l. ſiqs ꝯductōis. ⁊ ꝓ hoc. C. e. l. nō vn̄ ori. de hoc notaui ⁊ dixisͣ. e. l. ij.§. appelata vt ꝑ. ci. C. eo. l. ij. vbi videtur Ci. inclinare ꝙ referri poſit queſtio dn̄ij iſto caſu qꝛ ideo quare in caſibus p̄dictis nō poteſt refferri queſtio dominij eſt. qꝛ hꝫ cauſaꝫ a me vnde dene gādo reſtituere videtur me ſpoliare. vt. jͣ. de precar. l. fi. ij. reſponſo ⁊ ſpoliatus ante omnia reſtituendus eſt. vt. d. l. ſiquis cōductionis. ſed in caſu mutui nō eſt ſic qꝛ nō ideꝫ reddi dꝫ ſed tandūdeꝫ in eodeꝫ genere vi. d. l. ij. sͣ. e. ⁊ ſit mutuū accipientis ⁊ ſic ceſſat ratio ſpo liationis ⁊ habet locū exceptio domini. Ci. ⁊ vide quo dixi. jͣ. e. l. n̄ omnis.§. ſi pupillus in fi. ¶ Pecuniā cuius dn̄iuꝫ tranſit mutuuꝫ Si ſeruus. fcit a ſi pro parie tantuꝫ tranſit pro parie im̄ mutuū facit. hoc dicit ⁊ facit hec. l. ⁊ glo. pro ſcolare cōtra mulierē que vendidit ſibi dimidietatā ficuuꝫ ⁊ ſcolares volebat diuidere quālibet ficuꝫ ꝑ mediuꝫ ⁊ mulier volebat ſibi dare dimidietatem ad numerū. dicebat ſcolaris ꝙ hic erat ſpāle in pecunia ſed male dicebat ſcolaris ꝑꝑ cōeꝫ vſuꝫ loquēdi quo intelligimꝰ ⁊ medieta te ad numerū. ꝓ hoc d̓le. iij. l. liberorū.§. qd̓ tamē caſſius ⁊ de v̓. ſi. l. anniculus ⁊ pro hoc bene facit. jͣ. de cōdi. inde. l. ſi pene cum.§. ſi ſalſo. ¶ In glo.ſ. mihi ⁊ tibi. ⁊ hoc caſu ceſſat argumentū cōſum pnonis. ⁊ petere poſſuꝫ ſoluꝫ quinquaginia qꝛ ꝓ parte nunqͣꝫ fuefunt mei qꝛ nec ab initio nec ꝑ ꝯſumptionē fueras dn̄s ergo in eis muiuū nō cōtrahit̉. vt. sͣ. e. l. ii.§. appellata ſecus in caſu qui ſequit̉ in glo. quando ſunt mihi ⁊ alij cōes qꝛ ab initio eſt mutuum pro parie qua eram dominus pro alia ſecuta aſſumptione per quam ſit dominus Ia. bu. ¶ Dominij tranſlatio ab initio I filiū S. vcl ꝯumptione ſequuta ex poſifacto equiꝑatur quo ad liberatōem ⁊ obligatōnem hoc dicit. ¶ Et diuide ī tres partes. In prima po nit dictum. In ſecunda ratōem aſſignat remouendo quoddam quoa opponi poſſet. In tertia extendit dictum. ſecūda ibi quoniā iouens. lertia ibi deniqꝫ ꝑ errorem. Ibi nūmos ⁊ extantes ibi con ſtapū bona fide ibi quoniā totiens. hic reſpondet tacite obiectō ni. poſſet enim dici ꝙ pecunia ſoluta ⁊ a creditore ꝯſumpta debet poſſe ꝯdici ratione ꝯſumpiōis. vt ſupra. e. l. ſi a furioſo. ⁊. l. nam ⁊ li fur. hoc enim veꝝ eſt ſi fuiſſei data pecunia ad obligandū. Sed hic fuit data ad ſe liberandū a creditore. ⁊ ideo ꝯſumpia a creditore nō competit conditio pari ratiōe ꝯſumptōnis. ⁊ ad hoc bene facit infra. l. ſi ego. ¶ Ibi ꝯditio dat̉.ſ. ꝯſumpta pecunia. ibi actio eſſe potuiſſet. quod eſt quādo dat̉ vt naſcat̉ actio ſequuta ꝯſum ptōe nō quādo dat̉ vt ſequat̉ liberatio vt hic fuit. Ibi non eſſe.ſ. datam pecuniā ex ea cā ex qua obligatio naſceret̉ ſi dominiū ab initio fuiſſet tranſlatum. qꝛ nō numerata fuit ad obliganduꝫ ſꝫ ad liberandū vt dixi. ⁊ ideo nō orit̉ obligatio ſed liberatio ⁊ actio q̄ competebat ad pecuniā euaneſcit. vt infra. e. l. nō omnis.§. fi. ⁊. l. cum fundus.§. ſeruū. ver. ꝙ peculiares nūmos. Et eſt ratio qꝛ ea dem ſolutio nō pōt parere liberatōem ⁊ obligaiōem. vt infra de ſolu. l. qui hominem in fi. ¶ Alio modo legit̉ iſte verſi. vt ſit ſen ſus ſicut aliena pecunia mutuata recōſciliat̉ mutuū ꝑ ꝯſumptiōeꝫ vt ꝯſumpia pecunia oriat̉ actio. ita pecunia aliena ſoluta. ſꝫ nō ob. quo enim caſu ab initio mutuo data pecunia in accipientē iranſla to dominio orit̉ ꝯditio. vt qꝛ numerat dominus eodē caſu ab ini tio in accipientē nō tranſlato dominio. vt qꝛ numerant̉ nūmi alie ni eodem caſu ꝯſumpta ea reconſciliat̉ mutuū ⁊ orit̉ ꝯditio. ſed in ꝓpoſito ab initio tranſlato dominio in creditorē. vt qꝛ in ꝓpriam pecuniā filius ſoluiſſet nō pater. nā liberatus eſſet ⁊ non repeteret vt infra de ꝯditio. indebi. l. qui exceptiōem. eodem caſu ſoluendo alienā.ſ. patria ꝯſumptōe ſequuta nō orit̉ cōditio. qꝛ nō omnis nu meratio faciat oriri ꝯditōem ſꝫ ſolū quādo dat̉ vt obligatio oriat̉ vt infra. e. l. nō omnis. Ibi deniqꝫ ꝑ errorē ſubaudi ⁊c̄. Ibi contra ſenatuſconſultū.ſ. macedonianū. ibi magis eſt.i. verius ē. ¶ Ex poſita lutera dic ꝙ hec lex dꝫ intelligi de ꝯditōe indebiti. qꝛ ſic reconſciliat̉ indebitū ꝑ ꝯſumptōeꝫ aliena pecunia ſoluia ſicut ⁊ mutuū. vt infra de ꝯditio. inde. l. indebito.§. ſed ſi nūmi. ⁊ ibi no. ⁊ inſtitu. quibus modis re. ꝯtra. obliga.§. i. ¶ Item p̄mitte ad euidē tiam glo. que ē ſuꝑ verbo quoniā totiens. que incipit.ſ. demum. ¶ Item nota ꝙ operat̉ dominij vera tranſlatio idē operat̉ cō ſumptio. ⁊ ideo allegat̉ ꝙ tantū operat̉ fictio in caſu ficio quātuꝫ veritas in caſu vero de quo ſtatim dicet̉. ¶ Oppo. ꝙ non repe tatur. immo cedat in ſolutum. vt infra ad macedo. l. fi. So. hic pa ternam ſoluit ibi ꝓpriā. ¶ Contra hoc inſtat̉ ꝙ etiam paterna nō repetat̉. vt infra de condi. indebi. l. ſi nō ſortem.§. ſi filius. So. hic pater vendicat nō filius vt ibi. vnde aūt pater vult vendicare ⁊ pōi vt hic in pͥncipio. aut vult ꝯͣdicere ⁊ non pōt vt hic in fi. ⁊. d. l. qui exceptōem. infra de condi. indebi. aut filius vult vendicare etiam ⁊ nō pōt tanquā heres patris quod eſt mirabile. qꝛ vendicatio daretur patri ſi viueret ⁊ non filio etiam heredine veniat ꝯͣ factum ſuum. ⁊ ita loquit̉.§. ſi filius. vnde in ꝯditiōe indebiti non differt pater a filio. qꝛ neuter datur niſi error inter ueniſſet. vt. d. l. fi. infra ad macedonia. ſed in vendicatōe differunt vt ſupra dixi. Ia. butri. ¶ Unde ꝯclude aut pecunia eſtat aūt eſt ꝯſumpta do lo malo. aut bona fide. primo caſu aūt eſt ſoluta pecunia caſtrenſis peculij vel quaſi ⁊ nūquam repetit̉. vt infra ad macedonia. l. i. ⁊. ij. aut ꝓfectitia vel hodie aduentitia ⁊ hic attēde tres cāus quos dixi. primo caſu aūt queritur de patre ⁊ pōt vendicare filius nō ſi eſt ꝯſumpta ⁊ bona fide. tunc ſi nomine patris fuit ſoluta repetit̉ vt habes in tertia glo. ſi nomine filij ex certa ſcientia nō repetitur. ſed ꝑ errorem iuris nec pater nec filius repetere pōt ſi ꝑ errorē fa cti ſic. vi. d. l. fi. infra ad macedo. ¶ Itē oppo. ꝙ filius nō potue rit facere deteriorē ꝯditōem patris. vt. C. de pactis. l. filius paciſcendo. Solu. ſpāle eſt hic qꝛ hoc ꝯtingit ratione neceſſitatis ⁊ cō ſumptōis ſequute ſicut ſi filius ꝓieciſſet pecuniam patris in mari faceret eius ꝯditōem deteriorē qꝛ recuperari non poſſꝫ. vel dic ꝙ non facit deteriorē ꝯditōem. qꝛ pater recuꝑabit ſaltem ꝑ ꝯditōem ſine cauſa. vt dicam in ſequēti ꝯtrario. ¶ Item oppo. dū littera dicit ꝙ pater vendicabit nūmos exiantes. ergo ē dominus. vt ſupra de rei ven. l. in rem actio. ergo non pōt eum ꝯdicere. qꝛ nemo rem ſuā pōt ꝯdicere p̄rerquā a fure. vt ſupra vſuſfru. quemadmo dū ca. l. fi. ſed lex dicit patri dari ꝯditōem. vt infra ad macedo. l. ſed ſi pater.§. i. in fi. que eſt contra. ¶ Solu. pluribus modis ꝗa aut ſolutio fuit facta nomine patris ⁊ ꝯdicit vt ibi aut nomine filij. ⁊ tūc nō vt hic. argumentū ad hanc ſolutōem infra de conſtitu. pecu. l. i. in fi. ⁊. l. ij. alij dicūt aut pater cōdicere vult nomine ſuo

Sicertum peiams. e pōt vt̓ ibi. aut ex ꝑſona filij ⁊ nō pōt vt hic. qꝛ nec ipſe filius poſſei. vt infra ad macedo. l. item ſi filius.§. fi. alij dicunt ꝙ nō ꝯdicit certi ꝯditōe generali vt hic ſed ꝯditōe ſpāli ſic vt hic. ſed hoc re probat̉ ꝑ doc. qꝛ a quo remouet̉ genus ⁊ quelꝫ eius ſpēs. vnde ſi non dat̉ generalis ergo nec ſpālis. ⁊ hoc cōiter approbat̉. Alij vt Iaco. diſtinguūt. aūt ꝯſumpſit creditor bona fide credens cauſa filij ⁊ nō ꝯdicit̉ ab eo. qꝛ nō ꝯſumpſit eam vt alienā ſed vt ſuam ⁊ ex cā ſolutōis ſibi facte ⁊ inde nō dat̉ certi conditio generalis. Item nec ſine cā qꝛ nō eſt ſine cā petens eū. immo ex iuſta cā ſolu tionis crediti ſin. ¶ Iteꝫ nec cōdictionē furtiua qꝛ bona fide cōſumpſit furtuꝫ non cōmittitur ſine dolo vt. jͣ. ꝓ ſocio. l. merito. ¶ Item nec cōditione iudebiti. qꝛ lꝫ eſſꝫ indebitū ciuiliter ope exceptꝭ. naturaliter tamē erat debitū. qd̓ inhibet repetitꝭ. vt. jͣ. de cōdi. indebiti. l. ſi pene cā. i. l. naturaliter. ¶ Iteꝫ nec ꝯdictꝭ. ob cām quia cā ꝓpter quā eſt data.ſ. ob liberationē ſecuta eſt. ⁊ ideo ceſſat. jͣ. de cōdi. ob cām. l. i. vnde ibi cōſumpſit bona fide nulla adaptat̉ concōditio vt ex p̄dictis patet loquitur ergo glo. cōtraria quādo ma la fide cōſumpſit ſciens eam eſſe patris. vnde furtū facit ⁊ tenetur cōdictione furtiua vt ibi vel dic ꝙ cōdictꝭ ſiue nō furtiua quia nō habuit animū lucrandi. ſed ſibi ſoluēdi. ⁊ ſic non fuit furtū. vt. jͣ. de furtis. l. i. ſed quia mala fide ſcienter cōſumpſit videt̉ eſſe ſine cā penes eū. qꝛ nō dꝫ eſſe melioris cōdictiōis male fidei poſſeſſor qͣꝫ bone fidei. vt. sͣ. de nox. l. non. ſolū. ¶ Sed quero de qua pecunia ſoluit iſte filius dic de paterna non de peculio caſtrenſi vel quaſi. Nam ẜm iſta iura omnia queſita ꝑ filiuꝫ extra cām caſtrenſeꝫ vel quaſi pr̄i querebāt̉. vt. jͣ. de caſtrē. pecu. l. ij. hodie ī aduentitijs querit ſibi proprietateꝫ ⁊ patri vſufructū. vt. C. de bo. qꝫ lib. l. fi. vnde ſi ſoluta eſſet pecuniā aduentitia rōe proprietatis pater vēdicare nō poſſet qꝛ nō eſt dn̄s ſed filius vt p̄dixi. ſed gratia vſufructus vendicabit. ar. C. ad turtul. l. fi. ⁊ de bo. maternis. l. i. ⁊ vendicabit forte condictꝭ. ex. lallis ⁊ pro hoc facit. jͣ. de furtis. l. inter omnes.§. i. ¶ Itemquero qꝛ hec lex loquitur in filio qui mutuo cōſumpſerant cōtra ſenant. conſul. macedo. quid erit ſi nō cōtra ſenaiꝰ conſul. ſed in caſibus cōceſſis mutuo ſumpſit nūquid obtinebit lex iſta dic ꝙ nō quia vbi filius ſumit mutuo pecuniā in caſibꝰ ꝯceſſis ob ligatur pater ⁊ filius vt. C. ad macedo. l. macedoniani. ⁊. jͣ. ad macedo. l. iteꝫ.§. quod dicit̉. vnde ſi hoc caſu filius ſolueret pecuniā patris patri nec vēdicaret nec cōdicere poſſet qꝛ cuꝫ eſſet obligatus obſtaret ſibi doli exceptio ſi repeteret quod ſoluere teneretur. vt. jͣ. de doli excep. l. dolo facit. ⁊ qꝛ creditori daret̉ actio ꝯtra patreꝫ ergo forcius exceptio. jͣ. de ſuꝑficiebus. l. i.§. quod aut tu. dic contra qꝛ non eſt veruꝫ ꝙ pater teneatur vbi filius accepit mutuū pecuniaꝫ nō contra ſenatus conſultū. macedo. vt in caſibus conceſſis. niſi pecuniaꝫ foret verſa in rem patris vel eius iuſſu cōtractum. C. ne filius pro patre in rubrica. ⁊. l. i. ⁊ ar. sͣ. de minor. l. deniqꝫ.§. ſed vtruꝫ. vnde in caſibus multis vbi filiꝰ accipit mutuo nō cōtra ſenatus conſuliū habebitlocuꝫ hec lex nec pater obligabit̉ vt puta cum filius fami publice reputabatur pater fa. vbi ceſſat macedo. vt. C. ad macedonia. l. ij. Item ſi accipit mutuo in cauſam caſtrenſe vel quaſi vel vt ſe liberaret a vero creditore cui cum effectu tenebat̉. vt infra ad macedo. l. i. in ff. l. ij. ⁊. l. iij. ⁊. l. iteꝫ §. ante penul. Quibus oībus caſibus puto ꝙ ſi paternā pecunīaꝫ ſoluit locum hꝫ lex iſta. qꝛ nō pōt ꝯditōem patris facere deteriorem. vnde quādo accepit mutuo nō ꝯͣ ſenatuſcōſultū. ¶ Diſtin gue aūt accepit ex ea cā ex qua pater nō obligat̉ niſi de peculio. vt ē in caſibus p̄dictis ⁊ tunc pater ſuā pecuniā vendicabit ⁊ ꝯdi cet ſicut ſi accepiſſet ꝯͣ ſenatuſcōſuliū. Sed ſi accepit mutuo ex cā qua pater tenebat̉ inſolidū. vt vertendo in vtilitatē patris. vel qn̄ eius iuſſu. ⁊ in his ceſſat macedoni. vt infra ad macedonia. l. iteꝫ fi.§. ſi filius. ⁊. l. filiuſ ami. l. ſi in id. ⁊. l. ſi aūt. ⁊. l. ſi filiꝰ. ⁊. C. ad ma cedonia. ⁊. l. ſi ꝓmittente his caſibus patri ſi filius ſoluat pecuniā paternā nō vendicabit nec ꝯdicet. Et ſic intelligat̉ quod primo dixi. nec obſtat quod in alijs caſibus pater tenet̉ de peculio qꝛ tenet̉ ex ꝑſona filij nō ex ſua. ⁊ ideo ſi eius pecunia tali creditori ſol pat̉ eam repetet. ar. C. ꝯmo. l. ſub p̄textū. Nam poſſet eſſe ꝙ nihil eſſet in peculio. ⁊ ſic in nihilo teneret̉. Non ob. leges ſupra allegate. l. item.§. quod dicit̉. ⁊. l. macedonia. que vident̉ dicere ⁊ fi lium teneri. Quia ibi ideo pater tenet̉ qꝛ filius inſtudio degens mutuo ſumpſit in cām quā paterna pietas nō recuſaret. vnde videt̉ in vtilitatē patris verſuꝫ. cū pater filiū alere teneat̉. vnde agit̉ de in rem verſo. l. iij.§. ꝓinde. ⁊. l. ⁊ ideo.§. fi. cum duabus legibꝰ ſequentibus. vnde cū filius fecerit quod pater facere tenebat̉ nō poterit pater ſolutam pecuniā repeiere. vt infra ad macedo. l. iteꝫ §. ſed ab initio. ¶ Sed contra p̄dicta inſtat̉ ꝙ pater indiſtincte vindicare poſſit pecuniā ſuam ⁊ ſibi nō obſtat exceptio infra de peculio. l. ſed ſi creditor.§. i. Sed forte ibi ideo nō obicit̉ exceptio qꝛ incertum erat deberet dominus vel nō qꝛ incertū erat quantuꝫ eſſet in peculio. ſed hic ſi pecunia foret credita in caſibus in ꝗbus pater teneret̉ vt dixi. patri vendicāti obſtat exceptio. argu. infra ꝗ bus mo. pig. vel ip̄o. ſol. l. i. ¶ Ultimo no. ẜm Andre. ꝙ vbi veritas pōt locum habere ibi ⁊ fictio ⁊ ecōtra vbi nō pōt habere lo cum veritas nec fictio. ⁊ ad hoc ſepe allegat̉ hec lex ne plus ope rat̉ fictio ꝙͣ veritas. vt infra de libe. ⁊ poſtu. l. fi. de dona. inter vi. ⁊ vxo. l. cum hic ſtatus.§. ſi inter virum. ⁊ de acqui. re. domi. l. li. ber homo.§. nō ſolū. ⁊ infra de hereditate vel act. vendi. l. ij.§. fi. ⁊ no. C. de dona. inter virum ⁊ vxo. l. antepenulti. in glo. magna. ⁊ in alphabeto dictōe fictio. ¶ Et ſic facit ad queſtionē ſi impator ſtatuit ꝙ ꝗ iudicaret furem bānitū vel malefactorē haberet ta le caſtrum in feuduꝫ ⁊ monachus vel manchus qui nō pōt ſerui re feudū iudicauit. an debeat habere caſtꝝ in feudū ⁊ videt̉ ꝙ nō qꝛ aperte nō poſſet ſibi ꝯcedi vt in vſibus feudoꝝ de monacho vel alias imꝑfecto capitulo pͥmo. Ergo nec ꝑ iſtam ficiōem in dicatōis furis vel malefactoris poterit ſibi ꝯcedi. vt. d. l. liber ho mo de acqui. reꝝ do. ¶ Item ꝓ hoc qꝛ quādo rex ſtatui ꝙ caſtrum daret̉ in feudū intelligi debeat ſi erat habilis infra de mu⁊ ho. l. vt gradatim.§. ⁊ ſi lege. sͣ. de ſerui. l. ſi cui infra de pigno. l. obligatꝭ. de heredi. inſtitu. l. ⁊ ſi nō lex eliaſcentia. ⁊ de ritu nup. l. qͣꝫꝙͣ. Andre. dicit ꝯͣrium ⁊ tꝫ. aut iſte monachus vellet feudū ob ſeruiciū de nouo p̄ſtitū. ⁊ tunc nō poſſit qꝛ inhabilis ad ſeruiciū ē vt. d. l. liber homo. aut petit ꝓ ſeruicio iam facto vt in caſu ꝓpoſi to. ⁊ iunc pōt vt infra de verbo. ob. l. ſi ita ſtipulatus.§. griſogonus. Et videt̉ caſus in eo ꝗꝓhibitus erat habere liberatōem infra ad ſilla. l. ſiquis in graui.§. vtrum. verſi. quoqꝫ. dicit tamen ꝙ videbit̉ ſibi ꝯceſſum ẜm naturā feudi. argu. infra de ver. ob. l. ſtipulatio iſta.§. hij quoqꝫ. Andr. ¶ Et ꝓ hoc qꝛ ſtatuiū regis fut ob publicā vtilitatē vt maleficia punirent̉. vnde videt̉ vocaſſe ēt nō capacem. vi. d.§. griſogonus. ⁊ ſic illud feudū dat̉ ꝓpter iudicium malefactori. vnde non hꝫ ꝓpriā naturam feudi in vſibus fendoꝝ de feudo nō habēte ꝓpriā naturam capitulo vno. ¶ Unde intelligi dꝫ feudū ẜm ꝙ in tali ꝑſona cadere pōt. vi. d. l. ſtipulatio iſta.§. hijquoqꝫ. Guili. ¶ In glo. ſed nōne eſt odioſa.ſ. exceptio macedo. ⁊ ſi pater non recipiat. ¶ In gl. immo vi det̉ competere.ſ. patri ꝯdictio ibi lata culpa. quod nō eſt veruꝫ. vt ſupra de noxa. l. electio. Ni. ibi alij diſtinguunt̉. hec diſtinctio nō adaptat̉ hic qꝛ nec pater nec filius hic tenet̉ cum effectu ſed alias vbi filius tenet̉ effectualiter locum hꝫ iſta diſtinctio. qꝛ aut ſolui tur nomine filij ⁊ nō repetit̉. aut nomine patris. ⁊ tunc ſi nihil erat in peculio repetit̉ qꝛ pater ī nihilo tenebat̉. ſed ſi aliquid erat in pe culio de illo tenebat̉ pater ⁊ ideo nō repetit̉ ꝑ eum ſolutio eiꝰ nomine facia. ſi nō excedit id quod erat in peculio alias repetitur in id quod excedit. ⁊ ita loquit̉. l. i. in fi. ⁊. l. ij. infra de ꝯſtitu. pecunia. ſed quantū ad materiā iſtam iene p̄cedentē ſoluiōem mediā que vera eſt. Iaco. bu. ¶ Filius aūt nullo modo repetit. ſiue ſuā pecuniam ſoluit. vt infra ad macedo. l. ſed ⁊ ſi.§. fi. ſiue pater. naꝫ ⁊ ſiue pater viuat ſiue nō. vt infra de condi. indebi. l. ſi nō ſortem.§. ſi filius. ⁊. l. ꝗ excepiōem. ¶ In glo.ſ. demū ibi facta ſolutōe.i. an meratōe. ibi. reconſciliat̉ obligatio vt pater repetat. immo reconſciliat̉ ſolutio. Ibi nō ita. dic ꝙ immo ꝯcludit ad p̄miſſa cū pecu nia ē ꝯſumpta ⁊ de ꝯditōe querit̉. Ia. butri. in fi. ergo ⁊ ſi ꝑ ꝯſum ptōem facta ſit. dominus Fran. ¶ In glo.ſ. iuris. ibi ad macedo. l. fi. cum ſolutio ⁊ ꝓmiſſio paria ſint. vt. C. ad. l. falci. l. fi. ſꝫ dic vt no. d. l. fi. jͣ. ad macedo. quā Pla. intelligebat in ꝓmittēte. hic inſoluēte. argu. jͣ. de condi. inde. l. quotiēs. nomine mariti. Ia. bu. ¶ In glo. i. ꝯſumpti in fi. immo infert ad ꝓximū caſum ad queꝫ oppoſuit vbi pater vendicabat. Ia. de are. ſic ſcripſit querit..n. Ingularia. quaquid datūnominepecimi credite intelligat̉ ſolum de nūmis mutuo datis an pro qualibet re mutuabili ⁊ videtur ꝙ pro quolibet

Sicertum peratur. mutuabiti vt acccipit̉. sͣ. e. l. ij.§. iic̄ mutuū ⁊ dele. i. l. ialis ſcriptura. Item quia re ſimilibus ideꝫ ē iudiciū e cōtra ad ꝙ ꝓ nūmis tantum accipiatur. jͣ. macedo. l. i. ⁊ de triticaria. l. i. ¶ Iteꝫ quia.§. ſi numos. sͣ. e. l. certi ꝯdictio ꝗ ponit in muiuo ſpālitatis in numis lo quitur ſit ⁊ iſta lex in numis eſt intelligēda. ¶ Et non de alio mutuabili. ⁊ quia mutuū frequētius fit in numis ar. d.§. ſi nūmos naꝫ oꝑ fręquētia aliꝗd ſpeciale ſtatuitur. jͣ. de vſuris. l. iuſto ⁊ qꝛ ſpālia nō ſunt trahenda ad cōſequētiaꝫ. sͣ. de legibus. l. quid vero. ⁊ indubio ſtari dꝫ ſignificationuꝫ vocabuli. jͣ. de extractor. l. i.§. ſi iſqui naueꝫ dic ꝙ in mutuo ſunt aliqua ſpālia reſpectu aliorū cōtractuū ⁊ ẜmn hoc appellatio pecunie credite omne mutoū complectitur. ¶ Quedaꝫ ſunt ſpecialia in mutuo pecunie reſpectu aliorū mutuabiliuꝫ. ¶ Itē in pecuniā qualibꝫ ēt nō mutua ſunt quedā ſpālia reſpectū alioruꝫ corporū ſeu rerū ſecundū primū ſunt ſpecialia hec duo in mutuo que ponunt̉ hac. l. primū eſt dn̄ij fictio vt ſi debitor meus pecunie vel fru. iuſſu meo dedit ei cui mutuare intendebaꝫ muiuū naturaliter eſt ꝯtraciū inter me ⁊ euꝫ cui dedit eo ꝙ fingit̉ mihi reddita ꝑ primū debitorē ⁊ per me data ẜo debitori ⁊ ꝙ cōſumpſit nūmos meos in veritate ⁊ ipſe primus debitor videt̉ ame liberatis ⁊ tutus doli exceptꝭ. vt. C. de exceptꝭ. l. i. jͣ. de dona. inter viꝝ ⁊ vx. l. ij.§. pe. ⁊ ſic loquit̉. jͣ. de ſolutꝭ. l. pecuniaꝫ defurtis. l. falſus.§. ſi is que eadem fictio eſt in ẜo caſu huius. l. ⁊ ſimilis fictio eſt. jͣ. de iur. doc. l. lꝫ.§. quotiens. ſecūdū eſt quia alterius cōtractus ad huius cōſtitꝭ. in hunc facilis eſt trāſfuſio vt ſi debes mihi pecu niaꝫ ex aliqua cauſa ⁊ parata eſſet ſolutioni tibi cōſentienti vt muiua heres cōceſſi ſublata naqꝫ eſt prior obligatione ⁊ certa ex mutuo ⁊ hoc eſt ſpeciale cōtra regulaꝫ de iur. doc. l. anīa ſecus ſi non eſſet parat a pecuniā qꝛ tunc demū ꝑ ſtip factū nouādi aīo trāſfert̉ prima obligatio in ẜm vt. jͣ. mandati. l. qui negocia ⁊. C. ſi cer. pe. l. ſi expretio. ⁊ de noua. l. fi. ¶ Terciuꝫ ſpāle eſt qꝛ ꝑ liberam ꝑſona meo nomine mutuanteꝫ mihi ignoranti actio ꝗrit̉. sͣ. e. l. certi cōdi. §. ſi nūmos. C. e. l. ſi abſentis. qd̓ eſt cōtra regulaꝫ. C. per quas ꝑſonas. nobis acꝗrit̉. l. i. ⁊ de acqui. poſ. l. poſſeſſio quoqꝫ.§. ⁊ ſi poſſeſſio. ¶ Quartū ſpeciale ẜm Io. qꝛ iſte ꝯtractus mutui videtur ꝑfurioſuꝫ recte initus ſi ſequat̉ ꝯſumptio. vt. sͣ. e. l. ſi a furioſo vbi de hoc videas qd̓ eſt cōtra regulā inſtitꝭ. de inuti. ſtip. l. furioſus. ¶ Quintuꝫ ſpāle qꝛ tutor ⁊ quilibet adminiſtrator hn̄s pecunie domini alienatiōe dn̄o ignorāte dn̄iuꝫ mutabilis rei ſibi atribuit̉ jͣ. de admini. tu. l. quotiens.§. ſicut. ⁊. l. nō extimo cōtra regulaꝫ. jͣ. de aūt. tu pupillus in pͥn. ¶ Sextuꝫ ſpale quia ꝑ pactū nudū ante numeratiōeꝫ factā apoſitū ſecuto vſu nō cōtrahit̉ mutuū ⁊ pͥmi ꝯtractus diſoluit̉ obligatio. sͣ. e. l. quod ſi ab initio ⁊ ſic hec dictio nouat̉ ſic. ⁊ sͣ. in ẜo caſu. ¶ Si hic pactuꝫ nouatiōeꝫ inducēs appoſitꝭ. fuit in cōtractu ⁊ nouatur ⁊ in hunc tranſferendū ſupra ante poſt ip̄ꝫ cōtractū cū pecuniā erat parata ſolutioni. ¶ Septimuꝫ ſpāle qꝛ huius ꝯͣctus facile nouat̉. Nam cū mutuū datū in cōtinē ti mihi ſtipulor reddi ex ſtipulatione ſola agit̉. vt. sͣ. e. l. ij.§. verbis ⁊. jͣ. de nouatꝭ. l. cum eniꝫ ſecus alias vt. jͣ. de vſuris. l. ſi ſtipulatus ⁊ C. de noua. l. fi. ¶ Octauū ſpāle eſt in facili acquiſitiōe dominij ⁊ poſſeſſionis debitori. vt. sͣ. e. l. certi conditio.§. fi. vbi de hoc. alij dicunt idem eſſe alibi ⁊ ibi quare ꝑꝑ p̄cedentē corporalē aprehenſioneꝫ. jͣ. de acqui. poſ.. poſſideri.§. i. ⁊. l. ſi rem vbi de hoc. ¶ Se cūdo notanduꝫ ꝙ in mutuo ſunt que cauſa ſpālia primū. vt ꝯͣhat̉ cuiuſcūqꝫ ſpeciei datione ſi ex ea datur. C. e.§. ꝓ mutua nec miru reſpectū aliarū rerū que poſſunt mutuari. qꝛ omnis res per pecuniam extimatur. jͣ. de fideiuſſoribus. l. ſi ita fideiuſſor. ⁊. ideo omnis res pecuniam dicitur vt infrade verboꝝ ſig. l. pecunie. ſꝫ alias difficilius vſure aceduui. vt. C. de vſuris. l. qumuis. ⁊. l. frumenti ¶ Aliud ſpāle qꝛ ex pecunia ex re mea redacta. quā tibi nō vendidi. ſed dedi vt ꝯbat̉ mutuū ſtatim ꝯͣhitur cum eam vēdideris et me ignorāte. vt. sͣ. e. l. rogaſti. in principio. ¶ In pecunia aūt ſunt aliqua ſpālia.ſ. vt citius ꝯſumi intelligat̉. vt. jͣ. de ſolu. l. ſi ſtichum. quod nō ē alias inſti. de reꝝ di.§. ſi duoꝝ. vt minor dirima tur reꝝ cōio. sͣ. e. l. nam ⁊ ſi fur in fi. Item grauius reſtituere hereditatem ꝯcedentis. jͣ. de lega. ij. l. cū pater in prin. ⁊ ad trebel. l. de ducta.§. nūmus. poſſet ſecūdo modo intelligi hec littera ꝙ ꝯtra regulam mutui aliqua ſunt inducta ſpālia. nam in mutuo regulare ē ꝙ mutuans ſit dominus corporis mutuati. vt de mutuo naſcatur obligatio. vt. sͣ. eo. l. ij.§. apppellata. ⁊.§. mutui. Contra qd̓ hic ſpāle inducitur vt lꝫ nō ſit dominus tamen queratur obligatio de mutuo quod duobus cōprobatur exemplie. ¶ Contingit autem hoc. vt ſupra. e. l. certi ꝯditio.§. ſi nūmos. ⁊. l. rogaſti. in principio. ⁊. C. e. l. ſj ꝓ mutua. ⁊ iſte ſecūdus intellectus ē planus. Iaco. de are. Iaco. aūt bu. ⁊ alij declarant hāc. l. hoc modo. ¶ In pecunia credita inuenitur ſpāle vt intelligatur humanum actum interueniſſe ꝗ vere nō interuenit. ⁊ ꝑ hoc trāſeat dominiū hoc dicit. Et primo ponit dictum ſuum in genere. ſecundo ponit duo exempla. primo in duobus ꝑſonis. ſecūdo in vna ꝑſona tan tum. ¶ Caſum pone ſicut littera ſonat. litterā expone. ſingula ria quedā p̄cepta.i. ſpālia ꝯͣ naturā mutui ẜm verā opinionē. eius enim natura eſt ꝙ de meūtuum fiat. quod hic nō ē. ſecus ē ī alijs ꝯͣctibus ẜm Mar. fili. Non autem dicas in pecunia numerata ſpāle. qꝛ idem ē in alijs rebus in ꝗbus ꝯſiſtat mutuū que ſunt pon dere numero vel menſura. vt. sͣ. e. l. ij. in principio. ⁊.§. i. Sed hoc plus eſt in pecunia qꝛ ſufficit ſi eſt parata ſolutōi. In alijs rebꝰ dic ꝙ debent eſſe p̄ſentes ⁊ ẜm hoc ceſſant ꝯͣria que ſunt in glo. Ibi credita.i. mutua ꝯͣ naturam muiui. quo exigit̉ quod de meo fiat tuū. ⁊ dic pecuniā abſentē exiantē. tamen ⁊ ſolutōni paratam. Ibi meos nummos vere. ſed ficte ſic. Ibi in duabus ꝑſonis.ſ. deben tibus. nam cum creditore ſunt tres ꝑſone. ibi in eadem ꝑſona debenie. Nam cū creditore ſunt due ꝑſone.ſ. vna creditoris. alia de bitoris. ⁊ dic ꝙ hec lex hꝫ duas lecturas. prima eſt ꝙ loquat̉ ſpāliter in pecunia credita ex quocūqꝫ coniractu. vt in principio. pri me gl. ⁊ fuit lectura antiquoꝝ. ¶ Secunda ꝙ loquat̉ in mutuo tantū. ⁊ hec eſt verior. ¶ Item nota ꝙ ꝓpter celeritatē actuum vnius actus occultat̉ ⁊ ad hoc ſepe allegat̉. ¶ Ad primā lectu ram ꝓut loquit̉ in pecunia credita. oppo. ꝙ nō ſolum habeat pri uilegia que dicit hec lex. ſed etiam alia. vt infra de ſolutio. l. ſi nūmi. dic ꝙ hec lex ponit aliqua. non tamen excludit alia que enumera. vt in prima glo. ¶ Item oppo. ꝙ hoc non ſit priuilegiuꝫ pecunie. ſed idem ſit in alijs rebus vt infra de dona. inter vituꝫ ⁊ vxo. l. iii.§. fi. ⁊ de furtis. l. falſus.§. primo. verſi. ſed ſi is. ¶ Item oppo. ad ſecundū exemplū ꝙ nō ſit ſpāle in mutuo ſed idem ſit in alijs ꝯͣctibus. Nam ſi mando debitori meo vt tibi tradat ꝑinde eſt. ac ſi mihi iradidiſſet. ⁊ ego tibi. vt infra de acquiren re. do mi. l. qua ratione.§. interdū. ergo in vtroqꝫ exemplo male loquit̉ lex iſta. ¶ Circa hoc varie dant̉ ſolutōes. prima fuit Pil. qui ꝯceſſit oppoſitōem ⁊ ꝙ nulla eſſet differentia inter mutuū ⁊ alias res ⁊ contractus. ¶ Sed ſiue ſit quātitas ſiue ſpes in quocunqꝫ ꝯͣctu ius fingit traditōem iſtam ⁊ dicunt ꝙ iſta lex ponit quedaꝫ ſpālia contra regulā. quia canet̉ ꝙ iraditōne dominiū tranſfertur vt. C. de pactis.ſ. traditōibus. ſumendo hic nomen pecunie largiſſime ꝓ omnibꝰ rebus. C. de ꝯſtitu. pecu. l. ij. Regula ergo ē ꝙ ſine traditōe nō tranſſert̉ dominiū ꝯͣ quā regulā ponit hic duos caſus ſpeciales. ſed iſte intellectus nō approbāt̉. qꝛ ẜm hoc hec. l. nihil faceret ad iſtumi titulū. ſed ad titulū d̓ acquiren. re. domi. Et ideo Io. ⁊ Azo in ſumma huius tituli aliter reſpondent. ⁊ primo ad primam op. qꝛ lex contraria loquit̉ vbi nulla eſt fictio. quia res erat p̄ſens. ſed ſi res fuiſſet abſens nō acquireret̉. ſed hic eſt ſpāle in mutuo quia lꝫ res non ſit p̄ſens fingat̉ pecunia mihi data. ⁊ a me ad te ꝓfecta. ¶ Ad ſecundū ꝯͣrium eodē modo reſpondent ꝙ res erat p̄ſens tꝑe ꝯuentōis. ſi vero nō eſſet p̄ſens non tranſfe reret̉ dominiū. ⁊ ſic intelligat̉ p̄allegatus.§. interdū in. l. qua ratio ne de acqui. re. domi. argu. sͣ. de rei ven. l. is cui. ſed ſi mutuo ē ſpe ciale. vt lꝫ pecunia non ſit p̄ſens fingatur tradita. ⁊ dominiū trāſferat vt p̄dixi. ⁊ ꝑ hoc hec lex bene facit ad titulū. Iaco. baldui. ⁊ Odoff. redarguūt hanc opinionē Io. ⁊ Azo. ⁊ dicunt ꝙ in quātitatibus nō tranſfert̉ dominiū niſi res ſit in ꝯſpectu. vt infra d̓ ſo lutōibus. l. ſi pecuniā. ⁊ de acquir. re. domi. l. i.§. ſi in ẜo. ergo non eſt hoc ſpāle in mutuo. nec eſt differētia quoad caſus de ꝗbꝰ agit̉ inter mutuū ⁊ alios ꝯͣctus. ¶ Si in omnibus refert̉ an res ſit in p̄ſentia ⁊ querat̉ dominiū aūt nō. ⁊ tunc nō querit̉. ⁊ dicunt quod hec lex intelligit̉ hoc modo. dictum ē ſupra. e. l. ij.§. appellata qd̓ mutuum eſt vbi de meo tuum ſit. ſed lex iſta excipit duos caſus in ꝗbus lꝫ mutuans nō ſit dominus. tamen ꝯtrahit̉ mutuū. ⁊ iſte intellectus Iaco. de are. ⁊ ſequacibus videt̉ planus ⁊ expeditus. ⁊ eum tangit glo. i. in fi. Pe. ſꝫ intellectū Io. ⁊ Azo. dicens ꝙ in merito rep̄hendunt̉ ⁊ ꝙ differentta eſt inter mutuū ⁊ alios cō tractus in duobus caſibus ꝗ hac lege ponunt̉. qꝛ pecunia ſit preſens ſiue nō fingatur dominiū in me tranſlatū ⁊ a me in illum cui

Sccrum peratus. mutuaui. ſecus in alijs ꝯͣctibus vbi nō acquiritur dominium niſi ſit res p̄ſens. lꝫ queri poſſit ꝑ ꝓcura. vt. C. ꝑ quas ꝑſonas nobis acqui. l. i. ⁊ ratio ē qꝛ iura non fingunt ſuꝑ eo quod eſt impoſſibile ẜm naturā fieri. vt infra loca. l. qui ad certum. modo ita eſt ꝙ vbi eſt abſens impoſſibile eſt ẜm naturā ꝙ res fuiſſet mihi tradita. ſꝫ in quātitate. eſt ſpāle vt ſic fingatur ⁊ iſto mō defendit̉ intellectꝭ io⁊ azo. ¶ Item opoo. ꝙ littera ſit ſibi ip̄i cōtraria nō in pͥn. ⁊ dicit nūmos nō eſſe meos in fine videt̉ dicere ꝯtrariū ſo. vere nō ſunt mei vt in prin. fictione ſit vt in fine. ¶ Itē op. ad id qd̓ dicit glo. breui manu immo dici dꝫ longa manu. ¶ So. aut cōſideramus id qd̓ apꝑet ⁊ dꝫ dici breui manu aūt actū ꝗ occulat̉ ⁊ videt̉ longa manus qꝛ longus actus interueniſſe fingit̉. ¶ Itezop. ꝙ diei debeat veruꝫ mutuū nō fictuꝫ. Naꝫ ex quo pecunia ē deſtinata ſolutioni poteſt creditori vere queri dominiū ⁊ poſſeſſio ꝑ ſecunduꝫ creditoreꝫ cui numerat̉ voluntatē creditoris qꝛ ſeruus creditor po teſt incipere aīo poſſidere ⁊ per cōſequēs a creditore dn̄iuꝫ accipere ⁊ ſic erit verū mutuꝫ. vt. sͣ. e. l. certi conditio in fi. ſo. fateor appoſitionē ſi hoc ageret̉ inter eos vt primo creditori queret̉ poſſeſſio. cū pecuniā eſſet ſolutioni parata ⁊ eēt verū mutuuꝫ. ſed hic agebatur ꝙ dirrecta via tranſiret dn̄iuꝫ ⁊ poſſeſſio in ẜm debitorem ⁊ ideo nō eſt verū mutuū ſꝫ fictum qꝛ lex fingit mediū actū interueniſſe. Item op. cōiter ad vtrāqꝫ lecturā de. l. qui negocia. jͣ. mandati que expreſſe cōtradicit in eiſdē terminis. Naꝫ ibi breui manu nō tranſit pecuniā de cauſa in cām ⁊ in hoc cōtradicit prime lecture. Iteꝫ nec ſit mutua ⁊ in hoc cōtradicit ſecūde. ¶ So. vt in glo. qꝛ hic loquit̉ vbi nulla pecuniā hēbat debitorquam ſoluere poſſet hic habebat eēt preſens vel non. ¶ Iteꝫ op. ad ideꝫ de. l. ſi expretio. C. e. ſo. vt in glo. ⁊ tene primā ſolutionē ⁊ reprobata iertiā quaꝫ glo. approbat.ſ. ꝙ in quātuꝫ ad vſuras eſt cōuentio inutilis. ſed quātuꝫ ad ſorteꝫ nō. ¶ Iſta eniꝫ ſolutio eſt expreſſe cōtra litteram illius. l. in fi. vbi dicit̉ ꝙ id qd̓ actū eſt nō tenet ⁊ prior cōtracius in ſua firmitate remanet. ¶ Sed que eſt ratio ꝙ vbi pecunia nō eſt ſeꝑata ſolutioni non tranſit de cā in eniꝫ. ſed bene po teſt in ſtipulatione deduci vt. d. l. ſi expretio. Reſpondeo quia vbi non ē parata ſolutioni reꝑitur paciū omnio nundū ⁊ ideo nō poteſt nouū cōtractū producere. vt. sͣ. de pac. l. iur. gentiuꝫ.§. quinnimo. ſecus ſi eſt ſolutioni parata. quia tunc pactū eſt veſtituꝫ interuentu rei ſaltem ficte. ſed ſtipulatio bene eſt habilis ad primā obligationeꝫ nouāda ⁊ tolendam ⁊ nouam inducendā ideo ⁊c̄. vi. sͣ. de pactis. l. prima in fi. vnde collige omnia p̄dicta ſub tali diſtinctiōe. Qn̄qꝫ mutuū cōtrahit̉ reali traidtione. ⁊ iſtud eſt proprie ⁊ vere mutuū. vt. sͣ. e. l. ij.§. appellata ⁊ inſtitꝭ. qui mo. re cōtrahi. obligatio in pͥn. ¶ Quandoqͣꝫ ꝯͣhitur ex cauſe mutationē vel trāſlatione in aliā cām. ⁊ iſtud pōt cōtingere dupliciter ab initio ⁊ ex poſt facto. ab initio pōt cōtingere duobꝰ modis vno mō ex certa ſciētia quo cāu de rigore. ⁊ ẜm vim verborū nō eſt verum mutuum ſed de equitate admittit̉. jͣ. e. l. ſi tibi pecuniam in fi. ¶ Alio modo pōt cōtingere ex cōſumptiōe. ⁊ tunc etiā nō eſt proprie mu tuū lꝫ det̉ ꝯditio. vt. sͣ. e. l. ſi a furioſo. ⁊. l. naꝫ ⁊ ſi fur. ſed ex poſt fa cto tūc aūt loquimur in eadē ꝑſonam tunc aut pecuniā erat ſolutioni parata ⁊ cōtrahit̉ mutuū ficte vt hac. l. primo rn̄ſo. ⁊ ita intelligant̉ leges que vident̉ cōtrarie. jͣ. de iure do. l. lꝫ.§. quotiēs ⁊ de ſolutꝭ. l. qui pecuniā. ¶ Iteꝫ reffert aut interuenit ſtipulatio ⁊ tunc indiſtincte ſiue res ſit preſens ſiue nō tranſfertur in ſcd̓am cām vt d. l. ſi expretio. primo rn̄ſo. C. e. ⁊. jͣ. ad macedo. l. filius.§. i. ¶ Si per nuduꝫ pactū tūc aut pecuniā eſt parata ſolutioni ⁊ tranſfert̉ ⁊ cōtrahitur mutuū vt hic ẜo caſu nō vt. d. l. ſi expretio in fi. ⁊. jͣ. mādati. l. qui negocia. ¶ Modo declaramꝰ quedā obſcura verba que ſunt in prima. glo. duꝫ dicit item pecuniā debitaꝫ reſpicit quālibet parteꝫ facultatū ſecus in ſpēbus quid eſt hoc dicere. ¶ Dic ꝙ quādo quis eſt obligatus in ſpecie eſt obligatus tantum ad iilā ſpeciē ⁊ iō eiꝰ īteritu liberat̉ vt. jͣ. de ver. obli. l. ſi ex legati cauſa. ⁊ sͣ. e. l. quod te ſed ille qui eſt obligatus ad pecuniam non liberatur interitu pecunte. vt. C. e. l. incendiū ⁊ hoc voluit dicere glo. prima ¶ Sed contra hoc videtur ꝙ idem ſit in ſpē debita ꝑſonali act. vt in cor. aūt. de exhibendis ⁊ introdu. reis.§. ſi vero. Nam obligatio reſpicit ꝑſonam. ⁊ ꝑ conſequens totum patrimoniuꝫ quod dicitur reſpectu liberi hominis ſicut peculiū reſpectu ſerui infra d̓ peculio. l. hinc querit̉.§. pōt. ſupra de iudi. l. fideicōmiſſa.§. tractatum. ⁊ ideo fiebat miſſio in omnibus bonis hodie vſqꝫ ad menſuram debiti declarati. vi. C. de bo auctoritate iudi. poſ. l. cum ꝓponas. ⁊ aūi. ibi poſita. ¶ Eſt tamen in hoc differentia. quia in obligatione ſpeciei principalis obligatio principaliter reſpicit illā ſpēm conſequēter aliud patrimoniū. ⁊ ideo debitor liberat̉ interitū ſpeciei. Immo quod eſt mirabile actio ꝑſonalis reſpectu ſpeciei datur contra heredes debitoris nō ꝓ hereditarijs portionibus ſed inſolidum ꝯͣ poſſidentē ipſam rem. vt infra como. l. iij.§. ſi heres. Sed quando debet̉ quātitas tunc obligatio reſpicit totum patrimonium principaliter. ⁊ ideo interitu nō liberat̉ debitor vi. d. l. incendiū. ¶ Triplex eſt ergo modus obligandi. vnꝰ quā do debitor obligat̉ ad ſpēm ⁊ interitū ſequuto ante moraꝫ vel cul pam liberat̉ debitor. vt ſupra. e. l. quod te. ¶ Quādoqꝫ eſt obligatio ex re tunc ſi ex parte creditꝭ. non concernit rem certam non eſt obligatio rei certe nec interitu liberat̉. vi. d. l. incendiū. quando qꝫ eſt obligatio rei certe ꝓpter rem. ⁊ tunc hꝫ naturam quaſi obligatōis ad rem certam. vt infra de pecu. l. hinc querit̉.§. penulti. ⁊. l. eo tempore. de contrahen. emptio. l. ſi debitor.§. veriſimile. Et vide Ci. C. de here. ac. l. i. ⁊ quod ibi no. ⁊ dixi. Iaco. bu. Guili. de cu. ⁊ Petri ſunt quaſi omnia p̄dicta. ¶ In glo. i. ibi pecuīe īcredite. ex quocunqꝫ ꝯͣctu. ¶ Ibi in alijs ꝯtractibus.ſ. circa res alias ꝙͣ pecuniam ⁊ ſpecialia pecunie numerate nō ſpecialia mutui ꝓſequit̉ Tho. Ibi ⁊ duo pōit hec lex ⁊ iſta duo ſpecialia ſunt in mutuo cuiuſcunqꝫ rei mutuabilis reſpectu illoꝝ ꝯciuū Tho. ¶ Ibi nummis alias acceptis nummnis. ¶ Ibi.§. tractatum. ⁊ iſta duo ſpālia ſunt in numis tam ex mutuo ꝙͣ ex alia cā debitis reſpectu ſpēi. ⁊ ex quacūqꝫ ca. Tho. ibi.§. ſi numos. immo dic ꝙ eſt ſpāle vt ꝑ alteꝝ acquirat̉ obligatio.ſ. ex numeratiōe nō ex pacio in fi. ⁊ ẜm iſtam caſus poſitōnem ponit ſpālia mutue pecunie tantū ponit ꝯͣ regulam in mutuo obtinentē ꝙ de meo tuum fiat. ¶ In gl.ſ. mutuatā ibi largo modo accipe. immo ſi largo mo do accipias nō adaptant̉ ſolutiōes ſequentiū gloſaꝝ ad omnia. ſed adapta ad primā litterā. vel ſi ad ꝓximam accipe ſtricte ⁊ ꝓ cēdunt ꝯͣria. ¶ In glo. vltima ibi ꝯſumpta erat. vnde nō ponde rat in mutuū ꝯuerti. ¶ Ibi ⁊ hic valet ſi erat deſtinata ſolutioni alias exigit̉ ſtipulatio. ¶ Ibi deſtinata ſoluiōi. hec eſt eadeꝫ cū prima. ¶ Ibi res ſit in ꝯſpectu. vt. l. ſi pecuniam. vel niſi interueniat ſtipulatio animo nouandi. vt. d. l. ſi exceptio. C. e. ſed huic ſolutioni obſtare videt̉. inſtitu. de rerum diuiſio.§. interdum. ⁊ ſupra de rei vendi. l. hec ſi res. vbi v̓o ſufficere rem eſſe apud ēptorem. ⁊ ſic non ſit in p̄ſentia vel ꝯſpectu debitꝭ. ſed ibi tantuꝫ vnus actus.ſ. traditōis fingite hic duo.ſ. traditōis in creditorem ⁊ retra ditionis in debitorē. prīa ibi vera iraditio p̄ceſſerat vēditorꝭ. Ni. ¶ Socius omniū bonoꝝ nonI ſociūS. aum ꝯmunicara pōt muiuare cō municata nō ſiue conſenſu ſociorum. hoc dicit tex. cum glo. ¶ Speciale videt̉ hoc cāu Um filius. ꝙ niuuſſamilia agere poſſi ¶ Op. ꝙ filius agere non poſſit vi. sͣ. de iudic. l. ſi longius. ſo. aut queris d̓ iure veteri ⁊ tunc regularit̓ omnes ratiōes querebāt̉ patri exceptis quiduſdā nō tamen pote rat ſuas vel patri cōpetentes exercere niſi patre abſente. ⁊ eiꝰ ꝓcuratꝭ. in hoc eniꝫ nō erat differentia inter eas q̨̄ ſibi querebantur vel patri ſed erat differentia qꝛ in ſuis habebat directa ⁊ pater vtilem in alijs nō ⁊ iia loquit̉ dicta lex ſi longius vbi de hoc. ¶ Si queris de iure nouo filius hꝫ omnes actiones ex aduentitia cā venientes ⁊ ſi pater aceptat vſufructū hꝫ exercitium. ſi repudiat ⁊ filius eſt legiptime etatis. filius eas intemptat de cōſenſu patris vt. C. de bo. que lib. l. cum non ſolum.§. neceſſitatis vbi de hoc. ¶ Quid ſi filius eſſet minor. dic ꝙ licet curatoreꝫ generalē habere nō poſſet impediente patri poteſtate. vt. C. de cura. furi. l. fi. ⁊ de petitꝭ. here. l. ſi putas tamē dabitur curator liti. vi. d. l. cum non ſolum.§. ſin aūt in ſecūda. ⁊ infra de iutelis. l. mutuo.§. fi. ⁊ in aūt. vt licet matri ⁊ auie.§. i. cū ſine curatore in iudicio eſſe nō poſſit. C. de auc. p̄ſtan. l. clarū Ia. de are. ¶ Et adducit Ia. bu. hane. l. in ar. ꝙ ſi ſtatuto caueat ꝙ ruſtici ꝗ venerūt ad habitādum ad ci uitatē poſſent ſe facere eſtīari in qua vila volūt ⁊ ruſticꝰ miſſerit ſi lium ad ſcolas in ciuitate. vtrū poſſit ſe facere extimari in qua vit

Sicetum perat. ia poluerit. ⁊ videt̉ ꝙ nō qꝛ ſcolaris ⁊ videt̉ ibi eſſe cā habitandi ſed videt̉ ſemper eſſe quaſi in via redeundi vt dicit hic viaticum ac. Et pro hoc bene. facit. C. de in coliſ. l. ij. li. x. ⁊ de ver. ſi. l. i. ⁊. ij. ⁊ quod dixi de fundo inſtruc. l. ſeie.§. pamphile. ¶ Itē nota ꝙ dicit glo. quod nō eſt abſurduꝫ ſimul cōcurrere auxiliū ordinariuꝫ ⁊ exiraordinariū qn̄ ambo ſunt ex equitate pro hoc. sͣ. d̓ rei ven. l. i.§. per hanc vbi ad hoc ⁊ plene dixi. jͣ. de oper. no. nū. l. in prouincia li. ¶ Iteꝫ nota. ꝙ vbi ſit mentio de extraordinario auxilio intelligitur de officio iudicis vt dicit glo. pro hoc. jͣ. de exercito. l. i.§. ſolent. jͣ. mandati. l. ſalariū de ſeꝑatꝭ. bo. l. i.§. ex queſitū ⁊. C. de liber ⁊ eoruꝫ liber. ¶ Ultimo nota ꝙ ideo filius hic agit qꝛ pater cōcedendo ſibi viaticū videt̉ dediſſe ptātem ⁊ licentiaꝫ agendi pro ipſo viatico ar. sͣ. de ꝓcura. l. ad rem mobilē ⁊. l. ad legatum. Nam ⁊ cuſtos rei ꝓ ipſa agere poteſt. de ſacro. ſanc. eccle. l. ſancimꝰ nemini vbi de hoc dixi ⁊ facit quod no. in glo. ij. q. vij. c. cū paſtoris vita. ¶ Et facit ꝙ monachus pōt agere ⁊ ꝯueniri pro capela vel dignitate ſibi cōceſſa ꝑ abbatem ⁊ ꝓ hoc. sͣ. de iudi. c. cum deputaij ⁊ de reſcriptꝭ. c. edoceri. ⁊ ibi in glo. Inno. in fine. ⁊ ꝑ Cōpoſt. ⁊ no. ⁊ dixi. d. l. ſi longius.§. ſi filius. sͣ. de iudi. ⁊ ad predicta bene facit extra. de procu. c. ⁊ ſi generaliter lib. vj. de proba. c. ex litteris ⁊ vide ibi Inno. ⁊ ꝙ etiā no. ꝑ euꝫ de fideiuſ. c. qd̓ quibuſdā. ſed quid ſi monachꝰ. ſpoliet̉ libro vel capa nūquid perſe poterit eſſe in iudicio videtur ꝙ ſic. C. ſi per vim vel alio modo. l. i. ⁊ vide in queſtionibus Bartholo. brixien. in. xxiij. q. que incipit. Eſto ꝙ monachꝰ ⁊ bene pene ꝑ archidi. extra vt clerici vel monachi ſecularibus negocijs ſe in miſceāt. c. vt periculoſa. lib. vj. ⁊ qd̓ no. ⁊ dixi. C. de epiſcopis ⁊ cle. aūt. cā que ſit cum monacho. ¶ Iteꝫ ſi filiꝰ ſummat mutuo pecuniaꝫ cauſa ſtudioruꝫ ceſſat macedonianū. vt. jͣ. ad nacedo. l. ſed Iulli.§. quo dicit̉ vbi de hoc. ¶ Diſcenſus in ꝯtractu impedit cōI EgO. gractum ⁊ dominij tranſlauōeꝫ cōſumptione tamen ſecuta repetitur hoc dicit. Et primo ponit vna queſtio ⁊ eius rn̄ſio. vſqꝫ ibi ſed an mutua ibi ẜa queſtio ⁊ eius reſponſio ibi naꝫ ⁊ ſi ego ibi probatio ſuꝑiore per exempla in prima habuit animū donādi in ſecūda ⁊ tertia non in ſecūda tamen voluit deponere ⁊ in tertia mutuare ẜa ibi naꝫ ſi ego tertia ibidē eſt ⁊ ſi tu. ⁊ ꝙ dicit littera ſecūdū voluntateꝫ dātis dic que fuit in duobus vt fieret accipientis ⁊ non repeteretur in duobus ſequentibus habuit animum repetendi ⁊ ideo repetit. ¶ Oc ꝙ dominiū tranſeat. vt. jͣ. de acquir. rerū do. l. cuꝫ in corpus. ſo. lacius qͣꝫ glo. aut ceriuꝫ eſt ꝙ dn̄s voluit ex vna tantū cā tranſferre dominiū ⁊ nō ex alia ⁊ tunc ſi diſcentiūt in cā nō trāſfertur dominiū vt hic. aut certuꝫ eſt ꝙ lꝫ exprimeret vnā cām volebat tamen tranſferre dominiū ex alia ⁊ tunc dic ꝙ ambe cauſe. ſcilicet ea ex qua vult dare dominiū ⁊ ea ex qua ille vult accipere voluntarie non tranſit dominiū vt hic ẜm aliā lecturā ſi aūt vna cā erat volūtaria alia neceſſaria tūc lꝫ diſcentiāt in eā bene tranſferunt dn̄iuꝫ vt in ꝯtrario ẜm aliā lecturā. ¶ Itē op. ꝙ error nul lo mō impediat trāſlationē dn̄ij. vt. jͣ. de cōdi. inde. ꝑ totū. ⁊. jͣ. mādari. l. ſi ſeruū ticij ſo. triplex eſt error cāe quātū ad iſtā māꝫ aliqn̄ ē error. in cā ex qua volo tranſferre dn̄ium ⁊ loꝗt̉ hec lex ⁊ dic. vt s. dixi. aliqn̄ error in cauſa propter quaꝫ traddo. vt quia puto me ex aliqua cā teneri cū nō tenear ⁊ talis error nō īpedit dn̄ij irāſ la iōeꝫ. ⁊ ita loꝗt̉ ti. de ꝯdi. ide aliqn̄ ē error in cā ꝓpͥi dn̄ij. vt qꝛ puto me dn̄ꝫ ex vna cā ⁊ ſū ex alia. ⁊ tūc talis error n̄ īpedit trāſlatōꝫ dn̄ij. vi. d. l. ẜuū titij. jͣ. mā. ⁊ dicet̉. jͣ. e. l. cū fūdus.§. ẜuū tuū īprudēs Ia. bu. ¶ Uel dic ad ꝯͣriū ꝙ in. l. cū ī corpusca que ab vno puta bit lubeſſe erat ꝑ oīa paris effectus cū altera que ab alio putaba lur ſubeſſe. qꝛ vtrūqꝫ dominiū trāſferebat̉ ⁊ neutra accipientē ob ligabat vt apꝑet in exēplo primo ibi poſito in gl. ita non ſit. Un̄ dic erat duplex error.ſ. in cā ⁊ effectu. ibi vero vnus tantū.ſ. in cā ſed in titulo de ꝯditione indebiti eſt error ſed nō diſſenſus ideſt di uerius ſenſus in dante ⁊ accipiente reſpectu cauſe tradende. ⁊ ſic aui eit error ⁊ diſſenſus aut eſt error ⁊ non diſſenſus. Ol. Et de hoc plene dixi in. d. l. cum in corpus. ⁊ infra. e. l. cum in funduꝫ.§. ſeruum. ⁊ pleniſſime ſupra de officio ꝓcurato. ceſaris. l. i. ¶ In dio. que incipit ſed quid ſi extent in fi. alias incipit glo. mutat ꝑſolias qua enim ratione ꝯſumpti nō ꝯdicunt̉ vt ſequit̉ in textu eadē ſatiane ſi exient nō vendicent̉. ⁊ quod dicit ꝯſumpti dicit ꝓpter ꝯſumptōem de qua ſubicit Ni. Et ꝓ hoc infra de donat. l. ſi ſibi rem dederim. Rizar. vel dic hoc verum ſi accipiens in donatio ne ꝯſentiat antequā mutet̉ voluntas donatoris. qꝛ tunc eodeꝫ tꝑe ꝯcurrit vtriuſqꝫ voluntas. In donatione ſecus ſi recipiens ꝯſentiat̉ poſtquam penituit iam donantē. nō tunc cum nō reperſat̉ cōtinere vtriuſqꝫ ꝯſenſus in donatione nō ꝯualeſcit donatio. ar. ſupra cōia p̄dio. l. receptꝭ. ⁊. C. de nup. l. ⁊ ſi contra. Iaco. bu. ¶ In glo. qꝛ nō habuit. ibi nō eſſet bona ratio. ⁊ ſic in duobus fuit con feſſus.ſ. in dominio tranſferendo ⁊ nō repetendo. Iac. bu. ¶ Numeratio obligat me On omnis. qante conſenſu. hoc dicit et primo ponit dictum vſqꝫ ibi. nam ⁊ is ibi ꝓbatio di cti per duo exempla. primo fuit actum tacite de ob ligatione. in ſecundo expreſſe vſqꝫ ad.§. ſi pupillus. ¶ Et dic ca ſum ẜm Ia. de are. numeraui tibi pecuniam animo dominij trāſferendi ⁊ tu eodem modo recepiſti ego dico vt ſit tibi mutua ſi tale quid contingat alias donata ſit. ¶ Nunquid ex tali dominij tranſlatione eris ſtatiꝫobligatus mihi de mutuo. reſpondet ꝙ nō. quia tunc numeratio obligat quotiens id ipſum. ⁊ hoc pro bat duobus ſimilibus. prima ibi naͣm ⁊ is qui mortis. ſecunda ibi ⁊ cum pecunia daret̉. Ia. ¶ Et no. ꝙ actus agentiū nō operan tur vltra eorum intentōem. ⁊ ad hoc ſepe allegat̉ hec lex. ⁊ infra de actio. ⁊ obliga. l. obligationum ſubſtātia. de quo dixi infra co moda. l. ſi is qui cōmodatū.§. ſi libero. ¶ Oppo. ꝙ iſte contra ctus ꝑficiat̉ numeratōne. ⁊ ideo dicit̉ ꝯͣctus re. ⁊ ſolue vt in glo. ¶ Iteꝫ oppo. ꝙ etiam alio caſu teneat̉ donatarius reddere do natꝭ. vt ſi donantem peniteat. Solu. lꝫ duo caſus ponant̉ hic ī lit tera. nō tamen excludit̉ iſte tertius. ⁊ ideo dic vt in glo. ¶ Item oppo. ad ſecūdum exemplū ꝙ etiam ante kalēdas poſſuꝫ repete re pecuniam. vt infra de ꝯdi. cā data. l. dedi.§. primo. So. aut vo lo repetere ratōe penitentie ⁊ poſſum cum iſte fuerit ꝯͣctus innominatus in quo hꝫ locum penuentia vi in ꝯͣrio. ¶ Aut volo re petere ratōe defectus cauſe ⁊ tunc nō poſſum ante kalendas vt hic. ¶ Item oppo. ꝙ repeni nō poſſit cum lex faciat eum liberū. Solu. vt in vltima glo. vel dic ꝙ hic fuit acium vt certo mō ma numitieret. vel hic fuit ꝯͣctus innominatus qꝛ data fuit pecunia vt ſpēs. ibi ad numeꝝ. ⁊ ſic fuit nominatus Tho. Modo declaremus glo. que incipit.i. effectus obligatiōis que dicit ꝙ eſt argumētum ad qōnem notatā ſupra. e. l. nam ⁊ ſi fur. ¶ Queſtio illa ē ſi numeraui pecuniā alienam ⁊ ille cui numeraui nolit eā conſu mere. an agi poſſit ꝯͣ eum de quo dic vt ibi notaui ⁊ dixi. ¶ Se cundo format iſta glo. aliam qōnem. ſi tibi dedi decē vt domuꝫ faceres vſqꝫ ad kalēdas ⁊ elapſum ē tantū ip̄s ꝙ certū ē te domū facere nō poſſe. an repetere ſtatim poſſim pecuniā. vel habeā expectare kalēdas de qua qōne dic vi plene no. ⁊ dixi. jͣ. de verb. ob. l. ſi inſulam. ⁊ quod no. extra de electione. c. ꝯmiſſa. libro. vi. ¶ Sed quantū ad p̄ſens dic ꝙ aūt in locum ſtipulationū in fa ciendo ꝯcepte ſuccedit penalis ſtipulatio. tūc ante diē nullo modo agi pōt. Ita intelligat̉ infra de verbo. ob. l. in illa ſtipulatione ſi kalendis. ⁊ sͣ. ſiquis cau. l. ij.§. homo ſiſti. Si aūt nō ſuccedit pe nalis ſtipulatio. ſed dꝫ agi ad intereſſe dic ꝙ ante dic̄ agi nō pōt ad totale intereſſe. vt. d. l. inſulā. de verbo. ob. ⁊. eo. ti. l. ſi ſtipulatus eſſem abſte. Sed ꝑticulare intereſſe ꝓ opere nō incohato agipt̓ vt. e. ti. de verbo. obli. l. ſtipulatōes nō diuidunt̉.§. plane. vbi etiā de hoc ⁊ ex hoc pꝫ ſolutio qōnis glo. Sꝫ que ē rō diuerſitatis ꝙ ꝓ toto intereſſe n̄ pōt agi ante diē ⁊ ꝓ ꝑticulari intereſſe ꝓ parte nō incohato ſic. dic ꝙ totale intereſſe ꝯcernit totū opus. ⁊ iō ante diem agi nō pōt. Sꝫ quādo agit̉ ad ꝑticulare intereſſe nō agitur qꝛ totū opus factū nō ſit. ſꝫ qꝛ nō ē ceptū. ⁊ iō ante diē agi non pōt vt ꝓbāt iura p̄dicta. ¶ Si vero illud qd̓ eſt in ꝯditōe ē applicā dū ſtipulatōi vt ꝓmiſiſti mihi ſcribere libꝝ infra annum. ⁊ ſi non ſcribes ꝓmiſiſti mihi penā tunc dies ibi appoſita facto videt̉ re petita in repetitōe pecunie. ⁊ videt̉ appoſita gratia differēde ſolu tionis. vnde ꝑinde ē ac ſi dixiſſꝫ ꝓmittis ſcribere libꝝ hinc ad pa ſcha ⁊ nō ſcripieris ꝓmittis dare. x. in paſchate. vnde dies vtriqꝫ actui videt̉ appoſitus. ⁊ iō lꝫ ꝯditio veniat qꝛ tantū tp̄s ē lapſū ꝙ certum ē te facere nō poſſe. tamē expectat diē autequā agat̉ vt ppixi. ⁊ ꝓbat̉. d. l. in illa ſtipulatōe ſi kalēdis. de verbo. ob. vbi de hoc. ſed quādo nihil ē in ꝯditōe ꝙ vēiat applicādū ſtipulatiōi. vt

Sicertum prtamut. qu debeol exuū manumidere vel aliudi facere quod midinō drapplicari tunc videt̉ dies appoſita gratia obligationis comitendo. ⁊ ideo ſi certuꝫ eſt te ad tēpus ꝓmiſſum facere nō poſſe nō expe ctatur dies ſed ſtatim agitur vt p̄dixi. ⁊ hoc qn̄ certa pena ē inob ligationeꝫ ſi aūt in certuꝫ puta intereſſe tunc diſtingue. vt. sͣ. dixi. c. vide etiā quod sͣ. dixi vſuf. quē ad mo. ca. l. i.§. recte. ¶ Itē glo. ſ. exp̄ſſe in fi. immo nullo modo ibi agitur vt inſti. qui. mo. re. ꝯtra. ob.§. ij. ⁊ d̓ obligatione. q̄ ex ꝯtractū.§. penul. ⁊ iō dic ꝙ tūc exp̄ſſe agitur quādo exprimit̉ idem vt quādo ex cā mutui. datur nec dicitur vt ſtatim ſit obligatus. vt. sͣ. e. l. cum quid ⁊ quādo ēt ſi non agitur vt in dicto vt. d. l. ꝯmo. l. ſi is qui Ia. de are. ¶ In glo. ſi effectus obligationis in fi. ⁊ melius. e. ti. l. inſulā. ¶ In glo. ſꝫ cū lex ibi. ⁊. l. ſi puelam ⁊ melius ſi is qui que proprie contradicit. Iaco. de are. ¶ Conſumptio recōſciliat obligatioSi pupillus. ae liberatur hoc dicit ⁊ diuide intres partes quia primo ponit̉ dictuꝫ vſqꝫ ibi qua ꝑꝑ ibi illatio vſqꝫ ibi nam omnino ibi ꝓbat ſuꝑiora eſſe vera ꝑ locū aminori vſqꝫ in fi. Et huius.§. colligit̉ ratio. jͣ. de ſolutꝭ. l. caſſius litteraꝫ expone. ibi crediderit accipe qd̓ eſt.i. cōſumpta pecunia ꝯdictionē hꝫ qꝛ eſt reſponſio ad caſuꝫ iſtū ⁊ dic ꝙ dicūt ꝙ datur ꝓ mutuo ſi erat doli capax ſi nō erat infans ſūc cōditio ſiue cā vt in furioſo. vt. sͣ. e. l. ſi a furioſo cū ſimilibus. ¶ Ibi ſoluendi cā dederit creditor ſuo ac cipe ibi vel ſi liberat̉ que eſt reſpōſio huius fecūdi cāu qn̄ pupillus dedit in ſolutū creditori ſuo. ¶ Ibi ⁊ ipſo pupillo quando ab eo in credituꝫ accepit ibi liberauit qn̄ in ſolutū acccepit ibi obligatum habebai. qn̄ credēdi animo dedit. ¶ Ibi abeo liberauit qn̄ inſolotum dedit. ¶ In glo. qd̓ eſt poſt ꝯſumptiōeꝫ. Naꝫ ꝯſumpta pe cuniā credis numerator dominiū trāſtuliſſe. vt. jͣ. de fideiuſſ. l. ſiꝗs pro eo.§. ſi. nūmos. ⁊ sͣ. e. l. ſi filius qd̓ eſt de natura mutui. vt. sͣ. e. l. ij.§. appellata. ⁊. jͣ. de ſolutꝭ. qui ſit. ¶ Sed quid ſi is cui pupillus credidit nō cōflauit nec ꝯſumpſit tenet̉ ⁊ videt̉ ꝙ ſit alias eēt vnquaꝫ. vt dr̄ in glo. ſequēti qꝛ eſſet deterior ꝯditio nūmos qͣꝫ maioris. ¶ Sed dic aut creditum eſt penes quē eſt pecuniam ⁊ tūc nō eſt facta recōſciliatio vt in ẜo reſponſo huius.§. ⁊ ar. jͣ. ſo. ma. ſi extimatis ⁊ tunc habet̉ ꝓ cōſumpta cū aduerſus nullū pupillus habeat actionē ar. jͣ. de ver. ſi. l. labeo.§. rem amiſſiſſe ⁊ de acquir. poſſ.l. interduꝫ.§. fi. ¶ Sed nūquid tutore ratuꝫ habente recōſciliatur dic ꝙ nō quia in ip̄o negocio tutoris auctoritas debꝫ interuenire. jͣ. de aūt. tu. l. obligari.§. tutor. Ia. de are. ¶ Sed nunquid adultus ſoluendo tranſferat dominiū. dic ꝙ ſic vt no. j. ad trebe. l. i.§. fuit queſitū. ⁊. C. de in inte. reſti. l. in minore. vbi. de hoc no. ⁊ dixi. ¶ In glo.ſ. accipentis ibi ꝑiculū trāſit huius pecunie p̄terea vbi due cauſe cōcurrūt quarū vna ſe hꝫ ad prius alteri ad poſterius attendit̉ que proprie diſponit in primā cām inualidā no. sͣ. de pac. l. legiptima modo p̄ceſſit numeratio inualida cōſumptip ſequēs venit ad cōſumptionē numeratiōis ⁊ eā reſpicit nō effecius i. ꝯͣctus ⁊ actꝭ ideo ꝯditio decominat̉ numeratiōeꝫ nō ꝯſumptiōe ſi aūt due cāe parit̓ ꝯcurrerēt ad vnū effectum tunc effectus bene denominat̉ ab vtraqꝫ cā vt eſt in titulo ⁊ traditore que ſunt cauſe dominij iranſſerendi ⁊ ideo pariter cōcurrunt naͣm vna ſe habet per prius alia per poſterius dn̄ij tranſlatio dr̄ ab vtraqꝫ ꝑte ꝓcedere vt īſti. d̓ re. di.§. ꝑ traditiōeꝫ. ⁊ sͣ. d̓ publicia. l. q̄cūqꝫ. ¶ Alij dicunt ꝙ ſint tres caſus. ¶ Primus vbi extet pecunia. ⁊ tunc non ſit contracta obligatio vt hic ſi eſt conſumpta facto recipien tis. tunc ſic vt hic. ſi eſt perdita tunc non obligatur recipiens. nec liberatur ſoluens. ¶ Non obſtat quod videatur pupilli cōditio deterior qͣꝫ maioris. qꝛ nō eſt veꝝ ceteris paribus. ſꝫ hic nō ſunt pa res caſus qꝛ pupillus nō tranſfert dominiū pecunie. vnde eius pe riculo perit. ſꝫ maior bn̄ tranſfert. ⁊ ſic obligat ſibi recipientem ad quātitate que ꝑire nō pōt. vt. C. e. l. incēdiuꝫ. ſꝫ ſi poneres nō traſlatū dominiū idem dicerem.ſ. ꝙ ꝑdita pecunia nō obligat̉ accipi ens. vel ſoluēs nō liberet̉. ¶ Opinio tamē glo. cōis ē. ⁊ ꝓ ea fa cit qꝛ nō dꝫ verti ad damnū pupilli. quod ē fauore eius inuentum vt. C. de legi. l. quod fauore. ſꝫ eius fauore ē introductū ꝙ ſoluen do pecuniā eā nō alienet. ⁊ ſi alienaret eēt ꝑiculū creditoris. ergo ⁊c̄. Querit Ia. de are. ꝗs debeat ꝓbare. vtꝝ dominus eā ꝯſumptam vt poſſit ꝯͣdicere an debitor eā extare ⁊ tꝫ ꝙ teneat̉ debitor ꝓbare eā extare. ſꝫ nō ꝓbat. l. ſꝫ pōt ꝓbari ꝑ. l. in legē infra de ꝯͣhē. ēptīo. ea enim q̄ non apparēt nō vidētur extare vt ibi dicitur. ſꝫ ſi creditor dicat pecuniā fuiſſe ſuam ⁊ debitor negat quomodo ꝓbabit creditor. dic ꝙ ſatis ꝓbat̉ poſtquā numcrauit vt ſuam ⁊ debitor recepit tanqua ſi fuiſſꝫ ipſius creditoris. nam videt̉ tacite fuiſſe ꝯfeſſus creditoris cui tacite ꝯfeſſioni ſtabit̉. vt ſi dicam fuiſſe creditoris donec ꝯtrarium ꝓbet̉. vi. l. optimā. C. de ꝯtrahē. ⁊ ꝯmittē. ſtipulatꝭ. ¶ Preterea cieditor agit ex mutuo dicē̄s ſe mutuaſſe ſi debitor excipiat cum nō dominū ꝓbet. vt infra d̓ ꝓbatio. l. in exceptōibus. ¶ Et an admittat̉ iſta exceptio dominij. dixi. sͣ. e. l. nam ⁊ ſi fur. in fi. ¶ In. e. glo. in fi. prima v̓ior ⁊ dic vbi erat oī efficacia d̓bitum ꝯſumpta pecunia v̓tit̉ in ſolutuꝫ. vt hac. l. ſi omniefficacia indebitum reconſciliat̉ ꝯditione indebiti ſi indebitum ciuilit̓. Sꝫ debitum naturalit̓ ſi ꝑ errorē facti. idē ſi per rorē iuris. diſpar ē conditio maioris ⁊ minoris. quia minor ex pri uilegio recepit. Albricus. ¶ Eaq̄renuguū I tibi pecuniam. coniraipm inpedi unt ⁊ faciunt non eē. hoc dicit. ¶ Uel clarius non vr̄ donare qui non hꝫ animum vt ꝑpetuo remaneat donatio nec mutuare qui ſoluit ſe gratia exonerandi ab obligatō ne. ¶ Et ꝑ hanc. l. pōi poni exemplū in. l. benignus. sͣ. de legibꝰ. ¶ Oppo. ꝙ dominiū nō tranſferat dominus cum dat vt ea ſibi reddat̉. vt infra de ſolu. l. qui ſic. glo. i. de dona. l. qui id quod §. ea l. ſoluit quod non trāſit de rigore vt in ꝯͣrio ſꝫ de equitate ſic vt hic. vel dic ẜm Iaco. de are. cum do vt mihi reſtituat. aut do poteſtatem vtendi re ei cui dedi. ⁊ tranſit dominiū vt infra ſolu. matrimonio. l. ſi ſeruus dotalis. aut nō ꝯcedit̉ poteſtas vtendi. ⁊ tunc aut ille cui dat̉ vt reſtituat obligat ſe de reſtituēdo ⁊ tranſit dominiū tunc vt hac. l. ⁊. d. l. ſi id quod.§. ea lege. nam cū ſic do vt mihi mutuet̉ obligo recipientē de reſtituēdo quod pꝫ ex natu ra mutui. aut non dat̉ vt vtat̉ vſu rei nec ſe obligat de reſtituēdo ⁊ nō tranſit dominiū. vt in. l. ꝯͣria. qui ſic de ſolu. vel dic vt dicam infra in ſuppletōe glo. Ia. ¶ Item Andre. inducit hanc. l. ad ialem qōnem. donaui tibi rem poſt tractū certi temporis tu redonas mihi eandē ꝯmitto ingratitudinē ꝯͣ te. nūquid poſſis reuoca re. ꝑ. l. vltīam. C. de reuo. dona. videt̉ ꝙ nō. argu. huius. l. quia nō videt̉ ſimplex donatio. qꝛ res fuit a principio mea. vnde videris magis remunerare qͣꝫ dare. argu. ſupra de petitio. here. l. ſꝫ ⁊ ſi le ge.§. ꝯſuluit. infra madati. l. ſi nō remunerandi.§. idem papinianꝰ Si nō ē donatio ergo nō eſt locus reuocatōi. argu. l. generaliter. ſecūdo reſpōſo. C. de ſecūdis nup. ⁊ infra de dona. l. ſi pater. ⁊. l. acquilius. Et in hanc vidētur inclinare ipſe Andre. Guili. de cu. tꝫ oppoſitū ⁊ dicit ꝙ p̄dicta vera eſſent. vbi ab initio acium eſſet quod reddere teneret̉. qꝛ iūc magis eſſet reddere qͣꝫ dōare. vt hic ⁊ infra de lega. iij. l. cum pater.§. fidei. ⁊ de dote p̄lega. l. cum ꝗs. ſꝫ in qōne ꝓpoſita nō tenebat̉ de neceſſitate hoc ſacere. ſꝫ ex quadam remunerarōe nō obligatoria. vt no. sͣ. de iuſti. ⁊ iure. l. ex hoc iure. ⁊. d.§. ꝯſuluit. ⁊ ꝓ hoc facit infra ad. l. falci. l. ſi a me. ⁊ videt̉ exp̄ſſum. C. de ſecūdis nup. l. ij ⁊. l. cum alijs. ⁊. l. generaliter ſecūdo reſpōſo. que eſt multū exp̄ſſa ⁊ notabilis ad hoc. Guli. de cu. ¶ Sꝫ ſi obligatus eram ei cui donaui ad reddendū ſibi nō videt̉ mihi reddita. vt infra de regu. iur. l. qui actōem. ⁊ ſupra de ne go. geſt. l. ſiquis mandato titij. Et ideo qꝛ ſibi eſt debita interdū a. l. dicit̉ ſua. vt infra. e. l. ſi ⁊ me ⁊ titium. ⁊ de eo ꝙ certo loco. l. i. ac in. l. qui ſic. de ſolutio. ego ꝗ ſolui ⁊ poſſuꝫ recipi reſtituere nō tenebar ⁊ ſic dominiū nunquā a me diſſeſſiſe videt̉. ¶ Et vi pa teat hic articulus. dic cum do tibi ⁊ illud mihi reddis. ſi queritur an medio tꝑe dominus fuerim reffet aut te nō obligaſti reddere aut dubitat̉ primo caſu medio tꝑe tuum fuit dominiū nō meum infra de ſolutio. l. ſiquis duos. ¶ Secūdo caſu quādo te obliga ſti reddere aut ex cauſa ex qua future eram obligatus. ⁊ iūc tuuꝫ eſt dominiū medio tꝑe vt hic. ⁊. d. l. quī id quod.§. i. infra de nouatio. aut ex cā ꝑ quā ego nō obligabar tūc aut erat res ex qua ſi ne ꝯſūptōe vtilitas nō capit̉ vt pecūia frumētū ⁊ ſil̓ia. ⁊ tūc videtur aliena. vt. d. l. qui ſic. de ſolutio. ⁊ sͣ. e. l. ii. in principio. ⁊ de ſta tu libe. l. ſi heres pecuniam. aut eſt res ex qua vtilitas ꝑcipitur ſine ꝯſumptione. ⁊ tunc ꝯuentio de redeūdo nō impedit medio tempore dominij tranſlatōem. vt infra ſolu. matrimo. l. ſeruus dolalis. C. de pac. inter emp. ⁊ vendi. l. ii. ⁊ infra de preſcrip. ver. l. ſi vir vxo. ⁊ ꝗbus modis pignus vel hipo. ſol. l. ſi res. ¶ Sed quid ſi

Sicertum peramm. cud ꝯuenit reddi ſed vt contiactus eſſet reciſſus. Reſpondeo tūc ſꝫ dominiū medio tꝑe ſit acquiſitoris tamen caſu reciſcien̄ ſuꝑuenien̄. nō videt̉ medio tꝑe eius fuiſſe. vt ſupra in diſtinctōe dixi. vt l. vbi.§. marcellus. de in diem adiectio. d. l. ſi res. ſi dubitetur tunc ſi incontinēti reddat̉ p̄ſumit̉ actum reddi nō alias. argu. infra ad macedo. l. ſed iulianus.§. interdū. ⁊ de ꝓriuile. credito. l. ſi velitu. in fine. Iacobus butriga. PulMidam eſtimauerunt. ꝑra eſt hec lex. ⁊ ſepe allegat̉ ⁊ breuiter dicit ꝙ lꝫ creditor regulariter nō teneat̉ recipere particularem ſolutio nem. Fallit in caſu huius legis ⁊ ꝯcor. bene infra ſi pars heredita. peta. l. ꝑmitten̄. ⁊ caſus ꝯuerſus habet̉ infra de lega ii. l. qui ſolidū ⁊ dic eſtimauerunt ⁊ male ſaltem ꝯſiderata equitate quod innuit ibi humanius facturus. ⁊ quod dicit p̄tor expone.i. iudex ſic. sͣ. de iuſti. ⁊ iure. l. penul. ¶ Nota ꝙ ad hoc ſepe allegatur hec lex ꝗ creditor quādo debitum ē ꝓ parte liquidū ⁊ ꝓ parte nō. tenet̉ par tem liquidam recipere. ⁊ de alia ꝑte litigare. ⁊ dicit glo. ⁊ bene ꝙ verum eſt ꝙ cogit̉ recipere nō preciſe ſed cauſatiue. qꝛ ſi poſt ob ligatōem pereat perit eius periculo. vt infra deſolutio. l. qui. x. ⁊ de doli exceptio. l. ſi opera. ¶ Et qꝛ de eo quod offert nō com vellit̉ littigare. Nam ſicut ſi totum offert nō compelleret̉ ſubire iudicium infra. e. l. fi. in fi. ſic nec de parte qua offert vt hic vt lites minuantur. vt. d. l. ꝓmitten̄. infra rerum amo. l. diebus. infra ti. ij. l. ait p̄ior. ⁊ illud generale quod idem ē de toto ⁊ ꝑte. ſed ꝙ p̄ciſe compellat̉ inuitus hic. ⁊ infra de lega. iij. l. fideicōmiſſa.§. ſi rē ſed ex oblatōne ſtatu. intelligit̉ recepiſſe. ⁊ ad hoc. C. de capti. l. ⁊ cum poſtliminiū. ¶ Item poſſet ſibi denegari iuriſditio ſupra ex ꝗbus cau. maio. l. ſed ⁊ ſi per p̄torem.§. ſed ſi cū decreto ſecūdū Mar. ſilimani. ¶ Sed uūquid creditor compellit̉ facere in ſtrumentū ſolntōis. ⁊ videt̉ ꝙ ſic. qꝛ ſicut debitor eſt obligatꝰ ſol uere ita creditor ſoluent. liberare. Et cum creditor recipit ſolutio nem dicit̉ liberari a miniculo quo tenebat̉ debitum liberare. sͣ. d̓ neg. ge. l. ſi pupilli.§. i. ⁊ ad macedo. l. ſed iulianus.§. penultimo ¶ Item paratus ſoluere ꝓximus ē ſoluenti in aūt. vt ex acti. in. ſtantꝭ. doc.§. fi. ⁊ argu. infra de conditio. ⁊ demon. l. iure ciuili. ¶ Item ꝓpter talem oblatōem tenet̉ pignoratitia actiōe. vt infra de pignorati. actio. l. ſi rem.§. fi. ⁊. l. ſi aliena.§. primo. ¶ Ad quam tꝫ demūſoluta pecunia. vt. d. l. ſi rem.§. omnis. ⁊ ad hoc ꝙ teneatur inſtrumentū facere. facit. C. ve ſuſcep. ⁊ archa. l. i. lib. xi. ⁊ ſic ꝑ iſtum modū compellitur recipere. ſed tamen non eſt preciſa compulſio cū inuito nō poſſit acquiri. vt infra de regu. iur. l. inuito. ⁊ de dona. l. hoc iure.§. nō pōt. ſed ꝙ nō teneatur inſtrumētum facere videtur ꝙ ſatis eſt debitori ꝙ ſit tutus exceptōe infra vt in poſſeſſ. lega. l. i.§. ſi debitor. ⁊ ſupra de eo ꝑ quem fac. erit l. i.§. ſi reus. quod facere teneatur inſtrumentū teneat cōiter doc. ⁊ allegant vltra p̄dicia. C. de conditio. ſine cau. l. diſſolute. vbi de hoc dixi. ⁊ de libe. cā. l. ſi cum datam. ¶ Item voluerunt quidaꝫ ex hac. l. dicere ꝙ iudex poſſet de ꝑte ꝓnunciare ⁊ de ꝑte dimitte re quod eſt falſum. vt nota. ſupra de arbi. l. qualem.§. dicere. Nec obſtat hec lex. qꝛ hic de ſola ꝑte litigabatur. vt ſupra dictum ē. idē ſi de ioto litigaretur ⁊ iuxta finem cauſe debitor partem offerret. qꝛ in parte oblata ⁊ depoſita fieret abſolutio. infra titu. ꝓxi. l. iureiur. ad.§. fi. ⁊ inſtitꝭ. de perpe. ⁊ tem. actꝭ.§. fi. pro relinqua aūt parte ẜm ꝙ natura cauſe exigit ꝯdemnabit̉ vel ab ſoluet̉. jͣ. ſo. ma. l. ſi cōſtante.§. fi. Ia. de are. ¶ Oppo. ꝙ creditor nō teneat̉ particulareꝫ ſolutionē recipere. vt. jͣ. de vſuris. l. tutor.§. lucius cū alijs cōcor. in glo. notatis Glo. ſoluit plurimus modis prima ⁊ ſcd̓a ſolutio ſimul iuncte ſunt vere tertia etiā poſſet tollerari que eſt hic ꝙ loqua tur in iudicio in cōtrarijs extra iudiciū ſed magis videt̉ ꝙ etiam §. lucius loquat̉ in iuditio quia loquitur. de oblatione ⁊ depoſito que hꝫ fierſ auctoritate iudicis vt. C. de vſuris. l. acceptā. ¶ Alia ſolutio. ꝙ in cōtrario loquat̉ de debito vſurario hic nota videtur falla quia pocius eſſe deberet in debito vſurario qꝛ eſt odioſum adeo ꝙ in eo mero iure admittitur cōpenſatio etiaꝫ non appoſita ad homine vt. jͣ. de cōpenſatꝭ. l. cum alter. ⁊. l. ſeq. ⁊ de hoc inde. in biocardis azonis. vij. parte de coactis ⁊ dubijs. Rubricella cogit̉ quis ſolutionē ꝑticulariter recipere. ¶ Sunt ⁊ alij caſus ſpāles in quibꝰ admittit̉. particularis ſolutio qui numerant̉ in glo. ⁊ ratio pecialuat in eis reddit̉. ¶ Item op. ad ideꝫ ꝙ particularis ſoluctio nō admlitat̉. vt. jͣ. de ver. ob. l. ij. in principio. ⁊.§. i. ¶ Ad omniuꝫ cōtrariorū ſolutionē dic aūt eſt actū ab. initio ꝙ pariſcularis ſolutio poſſu fieri ⁊ ſi poteſt. vt. jͣ. e. l. lecta ⁊ de pig. act. l. ſi neceſſarias.§. ſi anima. aut nō eſt actū ꝙ poſſit fieri particularis ſolutio. tunc aūt loquimur in obligarionibus incertis vt qn̄ homo debere in genere ⁊ tunc parteꝫ tradendo non liberant̉ ēt ſi per creditorem ſponte fuerit acepta immo nulla eſt liberatio. vt. dicta. l. ij. in prin. ⁊.§. i. d̓ ver. ob. aut loꝗmur in obligatiōibꝰ certis vt in quātitatib ¶ Et tuuc aut debitor totum debitum contineiur ⁊ non poteſt ꝑtem ſoluere vt creditor reciꝑe teneat̉. vt. d. l. tutor.§. lucius. j. de vſu. ſi tamē ſpōte recipiat debitor liberat̉. vt. jͣ. de ſolu. l. ſi ſtipulatꝰ §. i. aut debitor nō ꝯfitet̉ niſi ꝑtē debiti ⁊ ꝑtēnegat ⁊ tūc creditor teneat̉ ꝑtē ꝯfeſſatā recipe. vt hac. l. cogit̉. in̄ reciꝑe nō pͣciſe ſꝫ cāti ue tantū. vi. sͣ. dixi. Itē fallit ēt in alijs caſibꝰ ſpālibus notatis ī gl. in ꝗbꝰ creditor ꝯͣ regulā tenet̉ ꝑticularē ſolatōꝫ reciꝑe. ⁊ cō ſpālitatis dictoꝝ caſuū reddit̉ in gl. p̄dicta vera ſunt vbi ē vnū debitū tātū. ſi aūt eēnt duo debita ſeꝑata. aut vtrūqꝫ ē principale ⁊ tenet̉ creditor reciꝑe ſeꝑatim vnū ab altero. vt. jͣ. ꝗ. mo. pig. vel hi. ſol. l. fi. ⁊ sͣ. ſiꝗs cau. l. ſi ſeruus.§. ſi pluriū. ¶ Si vnū ē principale ⁊ ali ud acceſſoriū vt ſors ⁊ vſura tūc ꝓ vno debito reputat̉. vt. d. l. tutor.§. luciꝰ. jͣ. de vſu. ¶ Itē no. ⁊ ad hoc ſepe allegat̉ hec lex ꝙ ad officiū iudicis ſpectat lites diminuere. ꝯcordātie ſūt in gl. ⁊ di cunt̉ lites diminui hoc ip̄o ꝙ de minori ſnīa ſūt vt hic pꝫ. ⁊. d. l. ꝑ mittēdū ſi ꝑs here. pe. ⁊. C. de fruc. ⁊ li. expē. l. pe. ⁊. ꝙ lites ſūt dimi nuēde. bene facit extra de dolo ⁊ ꝯtu. c. finē litibꝰ de ap. c. cordi. li. vi. C. de agri. ⁊ cēſi. l. litibꝰ. de trāſac. l. fratris. inſti. de inuti. ſtip.§. itē verboꝝ. extra de re iudi. c. cū eterni. li. vi. ⁊ de ferijs. c. fi. ⁊ ē rō qꝛ circa lites litigātes magnas patiunt̉ expēſas. ex ꝗbus multi ha buerūt neceſſe relinquere ꝓprias patrias ⁊ ī alic̄is ꝑegrinari ī aūt. vt differant iudi. circa pͥnci. collatꝭ. ix. Et quia ex litibus ciuilibus quandoqꝫ oriunt̉ criminales de iudi. l. ꝓperandū. Et inter impe ritos homines ſepe oriuntur certamina. C. de arbi. l. ne in arbitris §. ſinautem in ſcriptura. ⁊ boni ⁊ prudentes lites exerceantur. sͣ. d̓ alie. iudi. cā mu. fac. l. iteꝫ ſi res.§. i. ¶ Quid ſi petebam a te cētum ꝯfiteris quinquaginta ⁊ alia negas. nunquid iudex te ꝯdem nabit in quinquaginta dic ꝙ nō niſi in alijs quinquaginta liti renuntiem. no. ꝑ Inno. extra de electio. c. cum inter. R. ¶ Quid ſi petebam a te decē iudex ꝯdemnauit te in quinqꝫ taniū ⁊ d̓ alijs nihil dixit. nūquid valet ſententia. ¶ Et in alijs quinqꝫ videaris abſolutus dic vt plene no. ⁊ dixi. C. ſi aduerſus rem iudicataꝫ. l. i. ſed quid econtra ſi petij decē ⁊ in cā ꝓbaui de viginti. nūquid iudex te poterit ꝯdemnare in ipſa viginti dic vt no. de ver. ſignifi. l. verbum opportere. ⁊ in glo. ⁊ ꝑ Di. inſti. de actio.§. ſi minus. aliquādo petit̉ res inſolidum ⁊ fit ꝯdemnatio ꝓ parte. vt infra depoſiti. l. ſi duo.§. fi. ¶ Sꝫ pōe ꝙ debebas mihi viginti ex vna cauſa nolo petere tantū decē in vno libello. ⁊ poſt aliquod iēpus alia decem in alio debitor petit quod petā omnia viginti in eodē libello. nūquid compellor ⁊ videt̉ ꝙ nō. argumeniū huius. l. ſed nihil facit. qꝛ hic loquitur ex parte debitoris cui magis ꝑmiſſuꝫ ē variare qͣꝫ creditori. vt infra de exceptio. l. nemo. ⁊ qui eſt fauora bilior. vt infra de regu. iur. l. fauorabilior. ⁊ qꝛ hic nō erat liquiduꝫ debitum ⁊ in queſtione p̄ſuppōit eſſe liquidū. ſed ſi reus dicat do mine ſciatis ſi vult a me petere plus ex iſta cā ne me fatiget pluri bus litibus. tunc forte ad iudicis officium ꝑtinet ꝙ totum ſimul petat̉. argu. infra de ꝗbus rebus ad eundē iudicē eatur. l. i. ⁊. ij. de edili. edic. l. quid ſi nolit.§. ſi plures. de ꝓcura. l. non taniū ⁊. l. fi.§. fi. ⁊ de libera. cau. l. cognitio.§. i. Guil. ⁊ Andre. ⁊ vide quod notaui infra como. l. in comodato.§. duabus rebus. ⁊ ad hoc facit ſupra fami. herciſcun. l. heredes.§. de pluribus hereditatibus ⁊ qd̓ ibi no⁊. dixi. ¶ Sed pone ꝙ iudex ex ſua iuriſditōe cognoſcere poterat ſolum de cauſis excedētibus quantitatem librarum. lx. Egi contra debitorē meū coram ipſo ad centū. debitor dicit ꝙ n̄ dꝫ uiſi quinquaginta ⁊ opponit declinatoriā iudicis. nūquid pōt. dic ꝙ nō in aūt. de defen. ciui.§. ⁊ iudicem. ⁊ quia inſpici debꝫ nō quantū debetur ſed quantū petit̉. vi ſupra de iuriſdi. om. iudi. l. cū quedam puella.§. fi. ⁊ eo. titu. l. ſi idem cū eodem. vbi de hoc. ¶ Hec lex ⁊ eius materia ſubtilis ⁊ Inum. villis eſt ⁊ ꝯtinue verſatur in prarica. ⁊ breuiter hoc dicit debitor moroſus a tꝑe more vſqꝫ ad tp̄s ſententie tenet̉ de rei eſtimatōe quātiplurimi

Scertum priamū. valuit. vel dic vbi de loco ⁊ de tꝑe nihil ꝯuenit ꝯͣctus inſpicitur a tꝑe more vſqꝫ ad ſnīaꝫ eſtimat̉ res quanti plurimi valuit. hoc d cu. ¶ Et hec lex ꝑ multos antiquos ⁊ modernos repetita eſt quorum vtilia infra ſubi ciā. ¶ Diuide. l. in tres ꝑtes. primo po. nit thema. ſecundo ex themate elicit vnam queſtionē ⁊ ſoluit. tertio ponit aliam qōnem. prima qō̓ eſt de eſtimatōe cuius tꝑis fieri debeat. ſecunda eſt de loco ẜm cuius loci p̄cium eſtimari debeat. ſecunda pars incipit ibi queſitū tertia ibi iuterrogaui litieram expone. ibi datum erat. quo tempore valebat. x. Ibi ꝑ iudicem.i. co raꝫ iudice. Nec obſtat. C. ne quis in ſua cauſa iudicet. l. vnica. Ibi petitum ē. dicit glo. ⁊ bene ꝙ litis ꝯteſta. vt infra rem ra. ha. l. amplius. ⁊ tꝑe petitōis plus debeat qͣꝫ tꝑe dati mutui. Et intellige petitꝭ. iudicis officio mer cedario de ſeruienti certi cōditioni de mutuo nō autē loquit̉ de mero officio. vt infra patebit ibi cū res videtur. Nam iſtis tribus tēporibus variata erat extimatio ⁊ p̄ciuꝫ vini ⁊ ſubaudi an ſecūduꝫ tēpus quo petitum fuit extra iudiciū cōgruo loco ⁊ tempore ſecūdū vnaꝫ lecturam ẜm aliam nihil ſubaudias. ¶ Ibi tunc fuiſſet quia tunc fuiſſet in mora per lapſum diei appoſite. vt. C. de cōtrahen. ⁊ cōmittiſtip. l. magnam ibi cum petitum eſſet dicit glo. extra iudiciū ẜm vnam lecturā ſecūduꝫ mo dernos dic petitum eſſet in iudicio per lit. cōteſtationem vt dictuꝫ eſt ibi ſequi opporteat.ſ. iudiceꝫ in cōdemnationē fienda ibi. Reſpondeo ſi conueniſſet nā cōtractus ex cōuentionē legē accipiunt vt. jͣ. depoſiti. l. i.§. ſi cōuenit ibi ſi dictū nō eſſet.ſ. de certo loco. ibi petitum eſſet dicit glo. ⁊ bene ita tamen ſi quē ibi cōueniatur. quaſi dicat ſi cōueniant in loco debito ⁊ vbi ſoluere promiſſit vt infrad̓ actꝭ. emp. l. ratio.§. fi. ⁊ de actio. ⁊ obli. l. cōtraxiſſe. ⁊ sͣ. de iudi. l. exigere. ¶ Expoſita littera dic ꝙ hec lex hꝫ duas lecuturas ⁊ teti gi in expoſitiōe textus prima eſt ꝙ loquat̉ de quatuor temporibꝰ ſ. de tempore dati mutui item de tēpore petitiōis extra iudiciū cōgruo loco ⁊ tempore per quod debitor fuit cōſtitutus in mora vt. sͣ. e. ꝙ te. ¶ Iteꝫ de tempore petitiōis in iudicio ꝑ litis ꝯteſtationem de tempore ferende fineꝫ ⁊ iſtis quatuor temporibꝰ variatis fuit precium vini quia qn̄qꝫ plus quādoqꝫ minus ⁊ quartuꝫ tēpus petitionis.ſ. extra iudiciuꝫ nō eſt in littera ſed ſubauditur ⁊ hec fuit lecture. Io. ⁊ huic lecture obſtant omnes leges que dicunt conſiderari tempus contractꝰ ⁊ ille que dicunt cōſiderari tempus ſnīe ¶ Secunda lectura eſt ꝙ loquatur de tribus tēporibus tantum ſ. de tempore ꝯtractus de tempore petitiōis per litis cōteſtationē ⁊ de tempore ſententie finem ⁊ nō ſubauditur de tempore petitionis extra iudiciū ⁊ huic lecture obſtant omnes leges dicentes cōſiderari tempus ꝯtractus ⁊ dicentes cōſiderari tempus more. ⁊ lꝫ quelibet lectura in ſe vera ſit tamen iſta ſecūda eſt mag. cōmunis ⁊ magis amica littere qꝛ legatur ſiue ſubauditione ⁊ eaꝫ ſequebat̉ mar. de fano. Guido d̓ ſu. ⁊ multi alij antiqui ⁊ moderni. ¶ Et quia in queſtione ſit mentio delitis cōteſtatione ergo reſponſo ad illam dꝫ refferri ar. jͣ. delibe. le. l. amelius.§. ſtiho. ⁊ quod no. de cu ra. furio. l. conſcilio.§. fi. Inno. no. extra deſinaꝫ excōis capitulo. i. ⁊ ſpecu. de fructibus ⁊ intereſſe.§. viſo. intelligunt hanc. l. ꝙ vinū fuit petituꝫ cum damno ⁊ intereſſe alioquin nō fieret cōdemnatio in eo. ita ꝙ eius extimatio creuiſſet ⁊ hoc dicit Rai. veruꝫ eſſe nō tamen dicunt intereſſe per ſe poſſe peti ſine vino ⁊ ꝓ hoc facit gl. que eſt infra de condi. fur. l. in re. furtiua ſed bene poteſt peti acceſ ſorie cum ipſo vino. Et de hoc vide quod dixi. C. de ſentent̓ꝭ. que pro eo quod intereſt proferuntur. l. vnica. ver. expedita huius. l. materia. ver. ſi vero eſt in obligationeꝫ rem reſtitui ¶ His premiſſis no. vnuꝫ ad quod ſepe allegat̉ hec lex videlicet ꝙ idem eſt iudicium de loco ⁊ tempore ⁊ licitum eſt arguere de vno ad aliud pro hoc infra de triticaria. l. in hac de quo dixi in alphabeto dictione argumentum ver. a pari ⁊ de verborum obligatōe. l. ſi duo §. finali in fi. ⁊ ex hoc fuit ſoluta queſtio ſi vendidiſti. mihi vinum in marchia quod debebas tradere in ciuitate ferrarie ⁊ agetur ad reſiſſionē contractus ꝓpter deceptōem vltra dimidiā iuſti precij. ꝑ. l. ii. C. de reſcin. venditio. cuius loci eſtimatio debeat attēdi qd̓ attendi debeat loci vbi fiēdaerit traditio. vt hac. l. qꝛ ibi videt̉ cō traxiſſe. vi. d. l. ꝯͣxiſſe de actio. ⁊ obligatio. facit etiam quod ꝓrogatio iuriſditōis poſſit fieri de loco ad locū ſicut ſit de tempore ad tp̄s. de quo. no. ⁊ dixi ſupra de iudi. l. ii. ⁊ ad hoc infia de auro ⁊ argen̄. lega. l. ſiquis ita legauerit. ⁊ no. ꝑ Ci. C. de ep̄. ſco. audi en. l. ſiqui. ¶ Modo ve niamus ad ꝯͣria ordinate incohando a leuioribus. ¶ Primo enim oppo. ꝙ littera male dicat in prine cipio qꝛ vinum mutuo datū nō dꝫ nec pōt pcti ſꝫ tantūdem in ge nere. vt ſupra. e. l. ii. dicunt ꝗdam ꝙ hic eſt ſimplex relatio ⁊ refer ri dꝫ ad tantūdem in eodem genere ſic ⁊ alias ē ſimplex relatio. C. de fideicōmiſſ. l. eam quā. ¶ Uel dic ꝙ pōt dici idem qꝛ in eadem qualitate ⁊ bonitate reddi dꝫ ſupra. e. l. cum quid. ⁊ ideo di citur recipere functōem ⁊ ſimilitudinē. vt. d. l. ii. ſupra. e. ¶ Alij ex ponunt quod.i. quale. ſic exponit̉. C. de ſumma trinitate. l. i. ⁊ inſra de ope. noui nuntia. l. i.§ pōt autem. Nam in eadē qualitate red di dꝫ. vt. d. l. cum ꝗd ſupra. e. ¶ Alij exponunt quod.i. quia ideo petitum eſt qꝛ. qꝛ mutuata quelꝫ ſolutio pōt tollerari. ¶ Item op po. ꝙ ꝑ iudicē peti nō poſſit qꝛ nō pōt eē actor ⁊ iudex. C. ne ꝗs in ſua cā iudicet. l. vnica. ſed expone vt dixi in littera ꝑ iudicem.i. coram iudice. ¶ Item oppo. qꝛ hic dicit̉ ꝙ vinū ſolui dꝫ ſub ex timatōe eius tꝑis quo actum fuit. ⁊ ſi nō fuit aciū de tꝑe dꝫ atiē di ip̄s litis conteſtate. Sed ꝯtra. qꝛ immo dꝫ attēdi tp̄s quo mutuum datū fuit. vt ſupra. e. l. cum quid. ſolu. dicit glo. ꝙ lex loquit̉ de bonitate extrinſeca.ſ. p̄cij ⁊ eſtimatōe vini que creſcit ⁊ decreſcit. lꝫ aliter accipiat̉. jͣ. de actio. emp. l. ſi ſterilis.§. cum ꝑ vendito rem. ⁊ eodē modo ſoluit̉ in. l. ꝯͣria cum quid ſupra. e. ¶ Itē op po. ad idē quod attendi debeat eſtimatio tꝑis ꝯcius infra de ac. ⁊ obliga. l. cum quis in diem. Solu. vt ibi. vel dic ꝙ illa cōcordat ꝑ ſubauditōem. qꝛ quod ibi dicit̉ eius tꝑis ſpectandā eſtimatiōeꝫ quo ſatis accepit ſubaudi vt ſolueret ẜm Azo. ¶ Uel pōt intelligi ꝙ ibi fideiuſſit poſt moram ẜm quoſdā. ¶ Item oppo. ad idem quod ſpectari debeat ip̄s ꝯͣctus. vt infra de nouatio. l. fundum cornelianū vltimo reſpōſo. Sol. dic ꝙ obligatio quādoqꝫ ꝯͣhitur de re quādoqꝫ de eſtimaiōe. ſi de re tunc recipit eſtimatio nem quāti plurimi fuit a tꝑe more vt hic. ſi de eſtimatōe tunc videiur ꝓmiſſor illā eſtimatōem ꝓmitere que erat tꝑe ꝓmiſſionis ⁊ ſic loquit̉ lex contraria. ¶ Uel dic ꝙ ibi ſtipulatio qua ſtipula tus fuit quāti eſt fundus hꝫ adiectōem pn̄tis tꝑis.ſ. eſt. ⁊ ideo nō mirum ſi ibi ſpectet̉ ip̄s ſtipulatōis ꝯͣcte. nec ibi agit̉ de morapu nienda. ſed vbi ꝯſiderat̉ eſtimatio ꝓpter moram ſpectat̉ tempus more vt hic. de hoc ſatis in ꝯtrario dixi ẜm Di. ⁊ de verbo. ob. l. quotiens. in diem. ⁊ ꝑ Oldra. e. ti. l. ſiquis ſtipulatus fuerit decem in melle. ¶ Item oppo. ad idem qꝛ hic dicit̉ ꝙ venit eſtimatio a tꝑe more. qꝛ immo a tꝑe ꝯͣctus. vt infra de actio. emp. l. ratio.§. ꝑ venditorē. ¶ Solu. ẜm Mar. hic loquit̉ in ꝯͣctu ſtricti iuris. ibi bone fidei. ſꝫ iſta ſolutio nō eſt ſufficieus. qꝛ etiam in ꝯͣctu bone fi dei ſpectat̉ eſtimatio ex tꝑe more. vt infra como. l. iij.§. in. hac. ⁊ qꝛ in ꝯditiōe triticaria. l. que eſt ſtricti iuris idem dicit̉ quod hic. vt infra de triticaria. l. in hac. ¶ Unde Io. ſoluit faciendo differen tiam inter eſtimatōem rei ⁊ eſtimatōem fructuū. ¶ Alij faciēdo differentiā inter dolū ⁊ culpā vt infra in qōnibus dicet̉. Pe. di cit ꝙ illa dꝫ intelligi vt ꝯcordet cum iſta.ſ. ꝙ vinum p̄ſtari dꝫ ſub eſtimatōne tꝑis quo venit.ſ. quo venditū p̄ſtari debuit. ⁊ hoc iꝫ Di. in. d. l. fundū cornelianū ⁊ Rizar. ⁊ Iaco. bu. hic. Odoff. dicit aut mora p̄cedit litis ꝯteſtatōem aut non. ſi p̄cedat mora inſpicit̉ tp̄s more. vt in ꝯͣrio. ⁊. d. l. in hac. de triticaria. vbi de hoc. Si mo ra nō p̄cedat inſpicit̉ ip̄s litis ꝯteſtate. vt hic. Et ſi dicas quō ſci retur an mora p̄cefſerit lite ꝯteſta. dic ꝙ hoc ſciet̉ vel ꝑ diei appoſite lapſum. vi. d. l. magnam. C. de ꝯhen. ⁊ ꝯmitten. ſtipula. vel ꝑ interpellatōem extraiudicialē ꝯgruo loco ⁊ tꝑe factam. vt. d. l. quod te. ſupra. e. ⁊ infra de vſu. l. mora. ⁊. l. ſciendū. ⁊. d. l. ratio§. li per venditorem. Sed videt̉ ꝙ p̄dicta magnā iniquitatē ꝯtineāt. quid enim ſi tꝑe mutui dati erat vinum carius. ⁊ tꝑe lius ꝯteſtate villius. nōne inſurgit iniꝗtas ꝯͣ mutuantē. ſed dic ꝙ hec iniꝗtas tollerat̉ qꝛ econtrario pōt ꝯtingere quod ſatis plus valebat vinū tꝑe litis conteſtate qͣꝫ tꝑe mutui dati. vt. C. de vſuris. l. frumenti. ¶ Item oppo. ad idem ꝙ nō debeat fieri eſtimatio a tꝑe more. ſed tꝑe ꝯͣctus. vt infra de ꝯditio. furti. l. in re furtiua. ſolu. quidam dicunt ibi odio furis. Et ideo ibi in delicto hic in ꝯͣctu. ¶ Tu dic idem in viroqꝫ qꝛ attendit̉ ip̄s more vt hic ⁊ ibi. nam fur ab ipſo principio eſt in mora. vt. C. de his que vi me. vel cā. l. i. ¶ Item oppo. ad idem ꝙ eſtimatio debeat attēdi ẜm ip̄s ꝯtra ctus. vt infra manda. l. ſi hominē in principio. vbi de hoc dixi ẜm di. ⁊ oldra. ſo. reffert de obligatione preſtanda propter morā aut propter obligationis naturaꝫ primo caſu ſit extimatio ẜm ꝙ hic dicitur. ¶ Secundo caſu vt in contrario ibi eniꝫ fideiuſſorfide

Sicertum petamt. iuſſit ⁊ ſoluit ⁊ ideo ẜm naturaꝫ obligatiōis venit extimatio a tꝑe quo ſoluit. ¶ Item op. ꝙ non a tempore more ſed litis cōteſta. veniat extimatio vt dicta. l. homineꝫ. ij. reſponſo. jͣ. mandati. e. d. l. fundum cornelianuꝫ penul. reſponſo. d̓ nouatꝭ. ⁊. jͣ. de triticaria. l. fi. ſo. extimatio venit a tempore iudicij incepti per conteſtationem ſi autem iudiciū non fuit in mora per interpellationē diei vel hominis ⁊ ita intelliguntur contraria. ſed ibi fuit in mora ante litē cōteſtatam tunc loquit̉. l. iſta ẜm primaꝫ lecturam ⁊. d. l. in hac infra triticaria. ſed ſecunduꝫ ſecundam lecturaꝫ non obſtat iſtud cōtrarium. ¶ Item op. ad eandem primā lecturaꝫ ꝙ tempus lit. conteſta. ⁊ non more extraiudicialis ſpectet̉. vt. jͣ. cōmo. l. iij.§. ſi in hac ſo. ẜm ſecundā lecturaꝫ ceſſat contrariū ⁊ cōcor. ſecūdum primaꝫ dic ꝙ ibi non fuerat in mora ante lit. conteſta. ⁊ ita intelligit odoff. ⁊ di. dictum.§. in hac ⁊ de hoc. dicet̉. jͣ. in queſtionibus. ¶ Item oꝑ. ad vtrāqꝫ lecturā ꝙ non tempus more nec lit. cōteſta. ſpectet̉. ſed rei iudicande. vt. d.§. in hac ſo. dic ꝙ ille.§. concor. nam tēpus more ⁊ rei iudicande eſt idem qꝛ tunc debuit iudicari vt ibi no. ad fi. glo. Et hanc ſequitur di. lꝫ aliter dici poſſet vt. jͣ. ſubiciā in queſtionibus. ¶ Item opp. ad idem ꝙ inſpici debeat tempus rei iudicate. vt. jͣ. de peculio. l. queſiiū. ¶ Dic ꝙ reffert inter ꝑſonales actiones ⁊ reales vel in rem ſcriptas. Nam in ꝑſonalibus inſpicit̉ tempus more vt hic in realibus diſtinguit̉ an diſcerit dolo poſſidere ⁊ tunc idem ꝙ hic aut culpa ⁊ habet locum lex. sͣ. de rei ven. l. ſi hominē.§. i. alias incipiti Iul. ⁊. l. ſi culpa aūt nec dolo nec culpa deſijt poſſidere ⁊ tunc inſpicitur rei iudicāte ſed actio de peculio eſt realis in quātuꝫ reſpicit rem quia dn̄s poteſt dare ſeruum pro uoxa. vt. sͣ. de nox. l. ii. ergo ⁊c̄ ⁊ licet ſit ſponſalis in quantum reſpicit dominiū. ¶ Sed que eſt ratio differētie inter perſonales ⁊ reales reſponde quia hn̄t meraꝫ obligationeꝫ. vt. sͣ. de procura. l. licet.§. ea obligatio. ſed reales nō quia dant̉ ꝯtra nō obligatuꝫ. vt inſti. de actꝭ. in principio. ⁊ ſufficit illuꝫ qui nō eſt obligatꝰ de dolo ⁊ lata culpa teneri. vt. sͣ. ſi menſor. fal. mo. dixerit. l. i.§. hec actio. ¶ Caue tamen ab vno qd̓ dicit glo. dicit enim ꝙ conſideram tempus lit. ꝯteſta. hic adeo ꝙ vltra nō poſſet creſcere extimatio. hoc enim falſuꝫ eſt qꝛ ſic fieret deterior conditio litem ꝯteſta. quod eſſe non dꝫ. vt. jͣ. de nouatꝭ. l. aliā. ⁊. jͣ. de iure. iur. l. fructibus hic in rei principalis extimatiōe. ⁊ tenet Rizar. ⁊ Ia. bu. ¶ Et vide infra de triticaria. l. in hac in medio glo. magne. vel ẜm Guil. de cu. pͥn. illius.§. loquit̉ de extimatiōe que ſit ſecūdū affectū per iuramentꝭ in lit. ⁊ tunc inſpicit̉ tempus ſententie. ¶ Aut loquit̉ de vera extimatione ⁊ tunc inſpicimꝰ tempus more vt hac. l. ſecunduꝫ reſponſum dicti.§. loquitur de extimatiōe quo ad fructꝰ ⁊ acceſſiones inſtricti. iur. iudi. in quibus nō iuratur in litem. vt. jͣ. de in litē. iur. l. in actionibus. ¶ Item op. ad vtrāqꝫ lecturā. de. l. Iul. ſcribit ſi bo mineꝫ. sͣ. de rei ven. ſo. vt hic. vel hic de tempore ex quo extimatio dꝫ creſcere ibi de tempore vſqꝫ ad qd̓ ⁊ intellige extimari p̄cium vini ẜm. l. pretia reruꝫ. jͣ. ad. l. fal. in prin. ⁊.§. vltimo. ¶ Ulimo op ad ſcd̓am parteꝫ huius. l. que dicit de loco qꝛ vr̄ debere inſpici locus cōiractus. vi. d. l. rō.§. fi. jͣ. de ac. emp. ¶ Dic ꝙ ſi de loco nō eſt actum inſpicit locus cōtractus ⁊ ꝙ hic dicit̉ inſpici locūpetitio nis dic ꝙ ideꝫ eſt vterqꝫ locus qꝛ in loco cōtractus peti dꝫ. vt. sͣ. de iudi. l. heres abſens niſi ſolutio fieri debuiſſet alio loco. qꝛ tunc intelligit̉ ibi cōtractuꝫ vt. d. l. cōtraxiſſe de actio. ⁊ ob. ⁊ dixi in expeditione littere. Et vide qd̓ no. jͣ. de cōſti. pac. l. Item illa in pͥn. Et quia iura ſicut pꝫ ex p̄dictis ſunt multū varia cuius tēporis ſpe ctari debeat extimatio. pro cōcordia omniū iuriū diſtingue ſcd̓m Gu. d̓ cu. aūt loquit̉ in ob. fideiuſ. ⁊ tūc aūt agit̉ ꝯͣ fideiuſ. ex mora ꝓpria ⁊ inſpicit̉ tp̄s ſue more. nō aūt principalia nec tēpus ꝯͣctus Ita intelligat̉ infra de eo quod certo loco. l. centū capue. de fide iuſſo. l. ſi teſtō.§. fi. ⁊ de verbo. obli. l. mora. ſecūdo reſpōſo. ¶ Aut agit̉ ꝯͣ fideiuſſo. ex mora rei principalis. tunc idē ip̄s inſpicit̉ in fideiuſſore a principali. vt. d. l. mora. in principio de v̓bo. ob ¶ Aut ipſe fideiuſſor agit ex regreſſu quem hꝫ ꝯͣ principalē qꝛ ſoluit. ⁊ tunc nec tp̄s ꝯͣctus nec ip̄s ſnīe nec litis ꝯteſtatio inſpi cit̉. ſꝫ tp̄s quo ipſe fideiuſſor ſoluit. vt. d. l. hominē. jͣ. man. ¶ Aut loꝗmur ꝙ agit̉ de obligatōe pͥncipalis. tunc aut querit̉ ꝙ tēpus inſpicit̉ quoad eſtimatōem rei. ⁊ tunc aut de tꝑe a quo. ⁊ tunc aut eſtimatio erat in obligatōe ⁊ inſpicimus tp̄s ꝯͣctus infra de nouatio. l. fundū cornelianū in fi. ⁊ vt eſtimatio nō erat in obligatōe ſꝫ ſolum res principalis tunc aut obligatio erat in diē vel ſub con ditōe. ⁊ tunc diei vel ꝯditōis ip̄s inſpicit̉. vt hac. l. ver. ſabinus. ⁊ infra de verbo. obli. l. quotiens in diē. ¶ Aut obligatio erat pu ra ⁊ tunc ē paratus ſoluere id quod dꝫ ⁊ nūquā fuit in mora ⁊ tūc nō ē recurrēdum ad aliquā eſtimatōeꝫ. ſꝫ ſufficit ꝙ rē tradat qua lis ē hodie dūmodo ſit eque bona bonitate intrinſeca. lꝫ ſit mino ris valoris hodie ꝙͣ eēt tꝑe ꝯͣctus vt ſupra. e. l. cū quid. infra ad. l. falci. l. in ratōe.§. diligēter. ⁊ de verboꝝ obli. l. ſi ex legati ca. ⁊ aut fuit in mora. ⁊ tunc a tꝑe more incipit eſſe eſtimatio vt hic. ⁊ eſt ꝯ ctus infra de triticaria. l. in hac. verſi. in vtroqꝫ aūt. ¶ Aut iſte n̄ vult ſoluere quod dꝫ. ⁊ tūc aut tractamus de eſtimatōe ẜm veritatē ⁊ inſpicimus tp̄s ꝯͣctus a quo vt ab illo tꝑe poſſit fieri eſtia tio vſqꝫ hodie quanti plus valuerit. vt. d. l. rō.§. ſi ꝑ venditorem. infra de actio. emp. ⁊ iſte eſt verus intellectus illius.§. cum. l. iſta. ¶ Aut loquimur de eſtimatōe rei quoad affetōem declarandā ꝑ iuramentū in litem. tunc inſpicit̉ ip̄s ſenientie. vt infra como. l. iij.§. in hac. in primo dicto illius.§. ¶ Aut loꝗmur de tꝑe vſque ad quod poſſit creſcere eſtimatio ⁊ hic ſunt opiniones qꝛquidaꝫ dixerunt ꝙ in ꝯͣctibus bōe fidei pōt creſcere vſqꝫ ad ſnīam in ſtri cti iuris vſqꝫ ad lit̓ꝭ. conteſta. vt. d. l. iij.§. in hac infra como. vera opinio ē ꝙ tam in bone fidei ꝙͣſtricti iuris poſſit creſcere vſque ad ſnīam qꝛ aliter fieret deterior conditio litis conteſta. quod eē non dꝫ. vi. d. l. nō ſolet. infra de regu. iur. Et hoc dicit. l. ſi hominem. ſupra de rei ven.§. fi. alias incipit iuli. vltra ſentētiam autem nō extēdit̉. qꝛ eſtimatio venit officio iudicis. vt no. hic glo. quod finit̉ ꝑ ſnīam vi. C. depoſiti. l. iiij. ⁊ ē exp̄ſſum ſupra de eden. l. vbi §. fi. alij tamen ꝯͣ. vt infra dicet̉. ¶ Aut loꝗmur de tꝑe inſpiciendo quoad rei acceſſiones. tunc aut peto quod ē meum ⁊ omnes fructus veniunt quocunqꝫ tꝑe ſint ꝑcepti. Et in hoc diſtingue vt plene no. sͣ. de rei ven. l. fructus. aut nō peto meum ſꝫ mihi debitum. tunc aut ꝑ actōem ſtricti iuris ⁊ acceſſionē veniūt a tꝑe lit̓ꝭ conteſta. nō ante. vt. d. l. iij.§. in hac. infra ꝯmo. in ſecundo dicto. ¶ Aut ꝑ aciōem bone fidei. tunc ex tempore more veniunt fructus. vt infra de vſuris. l. videamus.§. ſi actōnem. ⁊.§. ſequenti in iſtis autē fructibus dico ꝙ ſolū veniūt vſqꝫ ad ip̄s ſententie. vt in fra de vſu. l. in fideicōmiſſ. in principio. ⁊.§. i. ⁊ iō nō veniunt poſt qꝛ de eis hꝫ die ꝓnūciare qua ꝓnūciat de principali. vt infra d̓ re iudica. l. paulus. ¶ Aut loꝗmur de tꝑe quo ad vſuraꝝ p̄ſtatōes tunc in bonefidei ꝯͣctibus ẜm quoſdā veniūt a tꝑe more. vt infra de vſuris. l. mora.§. in bonefidei. de actio. emp. l. qui ꝑ colluſionē §. fi. ⁊ ſupra de nego. geſt. l. ꝗ tantūdem in ſtricti iuris poſt litē cō teſta. Ita pōt intelligi ẜm eos infra de vſuris. l. lite ꝯteſtata. quod ē falſum. vnde acceſſio naturalis venit ad inſtar fructuū. vt. d. l. videamus.§. in actōe. infra de vſuris. vſure aūt nūquaꝫ veniūt. vt C. de condi. ob cām. l. quotiens. Gui. de cu. ¶ Conclude ergo ſi queris de eſtimatōe cuius tꝑis dꝫ ſpectari ſi petit̉ ip̄a res ⁊ agi tur de bonitate intrinſeca tpͣs ꝯͣctus inſpicit̉ ſupra. e. l. cum quid. ſi de extrinſeca aut venit iure actōis ⁊ tp̄s ꝯͣcius. vi. l. hominē. et l. fundū cornelianū. ¶ Aut officio iudicis. ⁊ tūc aut mora p̄ceſſit conteſta. lite. ⁊ ſpectat̉ tp̄s more. vt. l. in hac. de triticaria. ⁊. l. ratio §. ſi ꝑ venditorē. de actio. emp. ẜm veram lecturā. ¶ Aut mora nō p̄ceſſit. li. conteſta. tunc inſpicit̉ ip̄s litis conteſta. vi. l. vltima. de triticaria. ⁊. l. in hac ẜm lecturā antiquoꝝ. ¶ Et hoc ſi queris de tꝑe exquo creſcat eſtimatio. ſi vero de tꝑe vſqꝫ ad quod. dic indiſtincte vſqꝫ ad ſnīam tā in bonefidei ꝙͣſtricti iuris. ⁊ reproba ta opinione Azo. ꝑ regulā iuris nō ſolet vt p̄dixi. ⁊ no. d. l. in hac. de triticaria. ¶ Pe. vero ſic diſtinguit cū querit̉ ſub qua eſtīatione ſit res p̄ſtanda. aut querit̉ de eſtimatōe que venit iure oliga tionis ⁊ actōis. aut de ea que venit officio iudicis. primo cāu venit res ſub illa eſtimatōe ſub qua erat tꝑe obligatōis ꝯͣcte. vt infra de nouatio. l. fundū cornelianū. ⁊ infra mandati. l. homineꝫ. in principio. ¶ Secūdo caſu aūt querit̉ de eſtimatōe ipſius rei pͥn cipalis. aut acceſſoriū. ſi rei principalis aut in actōibꝰ realibꝰ aūt in ꝑſonalibꝰ. ſi in realibꝰ reffert an deſierit poſſidere dolo vel culpa an ſine dolo vel culpa ⁊ in quolꝫ membro dic vt dixi ſupra in pe. oppoſitōe. Si aūt in ꝑſonalibus. tunc reiecta diſtinctiōe Irnerij ⁊. G. qui diſtinguebāt inter ꝯͣctus bonefidei ⁊ ſtricti iuris. ⁊ interſpēs ⁊ quātitates. Eoꝝ enim diſtinctio nō placet Io. ⁊ Azo. ꝗa lex dicit ꝙ vbi quātitas debet̉ creſcit eſtimatio a tꝑe quo peti po tuit. vt hic. ⁊ infra de triticaria. l. in hac. peti auteꝫ pōt vſqꝫ ad diffinitiuā. Nā ſi in actōibus ſtricti iuris nō creſceret eſtimatio poſt

Si certum petatur. litē ꝯteſta. iam ſaceret actor deteriorē ꝯditōem ſuam litem conteſtando. quod eē nō dꝫ. vt. d. l. non ſolet. de regu. iuris. ¶ It̓ reiecta etiam diſtinctōne Azo. qui diſtinguit int̓ ꝯͣctus bonefidei ⁊ ſtricti iuris. vi ſi ex ꝯͣctu bonefidei creſcat eſtimatio vſqꝫ ad ſnīaꝫ ⁊ ita intelligit̉ infra de triticaria. l. inhac. primo reſponſo ⁊ cōmo. l. iij.§. in hac. ¶ Si ex ſtricti iuris aut ille qui tenet̉ nō preſtat ꝑꝑ culpaꝫ ⁊ tunc creſcit vſqꝫ ad liteꝫ cōteſt. nō vltra vt. d. l. iij.§. in hac j. cōmo. in fi. aut nō preſtat ꝑꝑ dolum tunc creſcit vſqꝫ ad ſentētiā vi. d. l. ſi hominē. alias incipit Iulli.§. i. sͣ. de rei ven. ſꝫ lex illa hoc non probat qꝛ loquit̉ in reali vbi ſtatuitur illud cōtra nō obligatū vt. sͣ. ſi menſor. fal. mo. dixit. l. i.§. hec actio ⁊ dixi. sͣ. dicta penulti. appoſitis. ¶ Dic ſecūdū glo. ⁊ Io. ⁊ quoſdaꝫ modernos. ꝙ res venit ſub illa extimatione quāti plurimi fuit a tꝑe more legiptime cōuracte. vſqꝫ ad ſentētiā ⁊ nō vltra. vt. sͣ. de eden. l. vbi.§. i. ⁊ ſic intelligunt diciā. l. in hac primo reipōſo. jͣ. de triticaria vt ibi no. Et hoc etiā tenet Di. d. l. fundū cornelianuꝫ ide nouat̉. vbi de hoc fa us dixi ſecūdum cuꝫ. ¶ Ia. de are. a ſequaces tenent ꝙ nō ſoluꝫ vſqꝫ ad ſentētiam creſcere poſſit extimatio ſed etiam poſt ſentētiaꝫ vſqꝫ ad tempus ſolutionis alias ſnīa ꝯdemnatoria prodeſſet cōdemnato qd̓ eſſe nō debet. vt. jͣ. de excep. rei iudi. l. euident̉. ¶ Di cunt ergo ꝙ extimatio ceſſat poſt ſnīam qꝛ ſic eſt in fructibus ergo idem in exumatione rei. vt. jͣ. de vſuris. l. in fideicōmiſſi in pͥn. ⁊ ad. l. pro glo. Io. inductꝭ. que videt̉ hoc aperte dicere nō reſpōdent. ſed Pe. reſpondet ꝙ quādoqꝫ querit̉ de augumento ſeu de extimatꝭ. rei in obligatꝭ. cōtente. quādoqꝫ rei nō cōtente in obligatione. Primo caſu vera eſt oppinio modernorū per dictam. l. in fideicōmiſſi ſecūdo caſu vera eſt ſentētia Io. ⁊ glo. ⁊ ſic intelliga tur prealle. l. vbi aūt.§. i. de eden. Nam ibi argentarius tenetur ad rationes edendas ſolo iudicis officio ⁊ ſic nō erat obligatꝭ. vt. jͣ. de actꝭ. emp. l. qui per colluſioneꝫ. Nec mireris. ꝙ debilius creſcat extimatio qͣꝫ res debetur officio iudicis ꝙͣ quādo debet̉ iure actio nis. Na ⁊ alibi debilius operat̉ officiū iudicis vt circa morā indu cendo. j. de dam. infec. l. cum poſtulaſſem. ꝙͣ quādo. iur̄ actiōis vi. j. de vſuris. l. mora ⁊ licet p̄dicta ſini vera Io. cām. quo ad tractatum huius. l. nō male dixit qꝛ iudex nō hꝫ diſcutire de futuris vt. jͣ. de vſuris. l. i. sͣ. de iudi. l. nō poteſt ⁊ de re in. l. fi. vnde cuꝫ petit̉ vinum iudex hꝫ inſpicere quāti plurimi valuit vſqꝫ ad ſnīam. nec hꝫ curare vltra que ad iſtud iudiciū. Et in iſta cōſideratione poteſt ſaluari oppinio Io. ⁊ gloſ. mar. tn̄ de fano indiſtincte tenet ꝙ extimatio non creſcat poſt ſententiam ſed talis extimatio que venit in ſentētia ſolui dꝫ vſura cēteſima. vi. C. de vſuris. rei iudi. l. ij. ⁊ fi. Pe. credit ꝙ ſatis eſſꝫ pro illa extimatōe. ſed ſi res adhuc creſcat pro illo augumento nō eſſet ſatis ſcd̓m cum. ¶ Secundo caſu principiali qn̄ q̄rit̉ de augumēto acceſſionū dicit aut querit̉ de au gumento acceſſionū naturaliū fruciuū aūt ciuilis vt vſurarū pͥmo caſu in cōtractibus bonefidei veniunt a tꝑe more aut ſtricti iuris ⁊ tunc aut peto qd̓ eſt vel fuit meuꝫ aut auctoris mei. aut ꝙ nō eſt nec fuit meū nec auctoris mei. ⁊ in quolibet membro dic vt dixi ſu pra in alijs diſtinctionibꝰ. ¶ Si aūt querit̉ de augumento vſurarum dic ꝙ reſfert inter cōtractꝰ bonefidei ⁊ ſtricti iur̄ dixi dicta di ſtinc. Pe. ¶ Sed Ia. bu. diſtinguit ſic aūt querit̉ ẜm qd̓ tempꝰ cōſideratur res petita. quo ad bonitatē intrinſecā ⁊ cōſiderat̉ tem pus cōtractus. vt. sͣ. c. l. cuꝫ quid ſi quo ad bonitateꝫ extrinſecam.i. quo ad rei extimationē aut mora p̄ceſſit cōtractū vt qn̄ fideiuſſor interuenit mora iam comiſſa ꝑ principaleꝫ tunc cōſiderat̉ tempus ꝯtractus. vt. jͣ. de act̓. ⁊ ob. l. cum quis in diem. ¶ Si auteꝫ mora nō p̄ceſſit cōiractuꝫ. tunc extimatio venit actꝭ. iuris aut iudicis officio Primo caſu inſpicit̉ tempus ꝯtractus. vt. jͣ. de noua. l. fundum cornelianū. ⁊. jͣ. man. l. hominē. ¶ Si iudicis officio aut mo ra preceſſit litis cōteſtationē ⁊ conſideratur tempus more vt hic ſecūdum primaꝫ lecturam. ⁊. jͣ. de triticaria. l. in hac. ⁊ de actꝭ. emp. l. ratio.§. ſi per venditorē. ſecūdū verā expoſitionem verbe debet enim exponi venit. ſcilicet preſtanduꝫ ꝙ eſt a temporci more vt hic ¶ Si autem mora nō p̄ceſſit litꝭ conteſtatōem tunc inſpicit̉ tp̄s litis conteſta. vt hic ẜm aliam lecturam. ⁊ dic inſpici p̄dicta tempora vt exinde incipiat eſtimatio creſcere ⁊ creſcat vſqꝫ ad tempus ſententie ⁊ tunc fit condēnatio ẜm illud tempus quo plus va luit a dictis tꝑibus vſqꝫ ad ſnīam. vt. d. l. in hac. intra de triticaria ⁊ hoc de eſtimatōe rei principalis. ¶ Si autem querat̉ de fructi bus dic ꝙ aut peto quod eſt vel fuit meum ⁊ veniunt fructus a tꝑe more. vt. d. l. iulianus ſcribit. alias incipii ſi hominē.§. j. de re vendi. ſi quod nec eſt nec fuit meum. tūc ſi veniunt iure actōis ve niunt ex tempore ꝯtractus. vt infra de condi. indebi. l. in ſuā.§. ei q ⁊. l. indebiti. primo reſponſo. ⁊ ibi no. ¶ Si iudicis officio iunc a tempore more. vt infra de vſuris. l. videamus ſecūdo reſponſo. vel dic ꝙ in bonefidei veniūt a tempore more inſtricti iuris a ic̄pore li. conteſta. vt infra como. l. iij.§. in hac. ⁊ infra. c. l. cū fundus in principio. de vfuris. dic vt ſupra in alijs diſtinctōibus. Iac. bu. quelibet diſtinctio bona. ¶ Et iſte diſtinctiōes muliuꝫ clarificāt iſtam legem ⁊ alias leges de hac materia loquentes. Mō queramus aliquas qōnes. ¶ Primo querēdo quero in caſu huius legis quomō formabit̉ libellus ꝯͣ reum moroſuꝫ. ⁊ iſta q̄ſtio pendet ex hoc. au eſtimatio ſit in obligatōe vt ſic petat̉ in libello an̄ non. ⁊ nō petat̉. Et quod ſit in obligatōe videt̉ exp̄ſſum infra de conditio. indebi. l. ſi nō ſortem.§. libertus. ⁊. l. in ſuam.§. in frumento. ⁊ de condi. furtiua. l. in re furtiua.§. i. ¶ In ꝯͣrium ꝙ eſtimatio non poſſit in obligatōe. ſꝫ ipſum corpus rei ēt ſi ꝑempta ſit infra de verbo. ob. l. eū qui ita.§. fi. ⁊ videt̉ caſus. e. ti. l. ſi ſeruum. §. fi. vbi de hoc notaui ⁊ dixi. ergo ſi eſtimatio non ē in obligatō ne nō petit̉ in libello qꝛ nō eſt in obligatōe peti nō poteſt infra de actio. emp. l. i. qꝛ ꝯͣctus eſt. ergo obligatio. ⁊ obligatio eſt mater actio. ſupra de ꝓcurato. l. lꝫ.§. ea obligatio. Sed ꝯͣctus de ſe nihilaliud importat ꝙ ꝙ tenet̉ ſolucre vel tradere rem. vt infra de cura. furio. l. conſcilio. ergo obligatio aliud non ꝯcernit. ⁊ ſic nec actio. exquo ſequit̉ ꝙ eſtimatōem iure aciōis petere nō poſſum. tamen qꝛ ſuadet vt eſtimatio veniat. vt infra de eo quod cer. loco l. ii. ⁊. l. ceniū capue. exquo ipſum corpus p̄ſtari nō pōt venit eſtimatio officio iudicis quod fundat̉ ſuꝑ equitate. ⁊ ſic intelligant̉ p̄dicte leges que vident̉ dicere eſtimatōem eſſe in obligatōe. nā in.§. libertus oꝑe ſunt in obligatōe ⁊ ille peiunt̉. ſed qꝛ p̄ſtare nō poſſunt fit ꝯdemnatio in eſtimatōe iudicis officio. ¶ Itē in.§. in frumēto ipſum frumentū ē in obligatōe ⁊ illud petit̉. ſed p̄ciuꝫ eius venit in ꝯdemnatōe ꝑ officiū iudicis. Idem in. l. iure furtiua. Et quod ibi dicit̉ durat ꝯditio eius eſtimatōis. expone.i. du rat ꝯdiuo ad rem ꝓpter ipſius eſtimatōnem. ¶ Quomō ergo hic formabit̉ libellus. dicūt doc. ſic. dico ꝙ mutuaui tibi decē cor bes talis viui. fuiſti in mora tēpore quo valuit ſoldos. xx. ꝓ corbe modo nō valet niſi. x. ⁊ ideo iniereſt me in alijs decē. quare pcto ꝙ decem corbes viniſ oluas valore ſol̓. xx. ꝓ corde. qꝛ tantuꝫ va luit iꝑe more. Nam in libello debeo certā quātitatē adicere cū pe to quātitatē pecuniariā ꝓ intereſſe preterito. vt ſupra de religio. ⁊ ſumpti. fune. l. liberum. ⁊ de re iudi. l. ſiquis ab alio.§. fi. de ver. ob. l. ſtipulatōes non diuidunt̉.§. plane. vbi de hoc ſauis dixi. verſi. Et ideo formo ſecūdam qō̓nem. ⁊ ſupra. e. l. certi conditio in vlti ma. q. ¶ Sed qꝛ eſtimatio pōt creſcere vſqꝫ ad tempus rei iudi cate vt ſupra dixi pōt addi in libello ſic. Et qꝛ eſtimatio vini poſ ſet creſcere vſqꝫ ad ſentētiam peto ie cōdemnari quantū plur mi valuit. vel valebit vſqꝫ ad ſentētiam. ⁊ ꝓ hoc ꝙ pōt creſcere lite pendente admittit̉ incerta petitio ſicut alias. ſupra ſi pars heredi. pe. l. i. in fi. ⁊ de rei vendi. l. que de tota.§. incerte. ⁊ dixi in. d. l. certi ꝯditio. ſupra. e. in vltima. q. Sic igit̉ dꝫ formari petitio in. l. iſta. qꝛ ſi non peteret̉ eſtimatio. iudex nō poſſet ad cam ꝯdemnare. Im mo fortius eſſet. vt. C. de fideicōmiſ. liber. l. fi. vbi de hoc etiā ſa. tis dixi. Nam ſententia dꝫ eſſe petitōi ꝯformis ſupra cōi. diuidū. l. vt fundus. ¶ Sed videt̉ ꝙ talis petitio non ꝓcedat immo ſit impoſſibilis. qꝛ ip̄e pctitōis nō eſt vinum tanti p̄cij quāti erat tēpore more vt p̄ſupponit̉ in narratōe libelli. ⁊ ideo dicūt quidaꝫ ꝙ petet̉ vinum ſimpliciter ⁊ poſtea ꝯdemnabit̉ ſecūdum eſtimatio nem quātiplurimi valuit a iꝑe more. ¶ Sed tunc inſtabit̉ ergo ꝯdemnabit̉ ad aliud ꝙ petitum ē. quod eſt ꝯͣ dictam. l. vltimaꝫ. C. de fideicōmiſ. liber. ipſi ꝯcedunt oppoſutū ⁊ dicunt ꝙ ꝑ hoc n̄ erit fatuus iudex. qꝛ hoc euenit ꝓpter impoſſibilitatē. ſicut ⁊ homo dꝫ dari qui mortuus ē poſt moram. Nam homo pent̉ ⁊ cōdemnatio ſit ad eſſimatōem ꝓpter impoſſibilitatē. vt. d. l. ſi ſeruū §. fi. de verbo. obli. ⁊ de ꝯfeſſis. l. fi. Et no. infra que lentē. ſine ap pel. reſcin. l. fi. vel dic ꝙ eſtimatio rei nō eſt quid exirancū ab ipſa re cum ipſa iuſſit ipſi rei. vt infra de verboꝝ ſigni.l. ꝓpe modū. ⁊ l. labeo.§. ſabiuus.§. i. ⁊. C. de cōſtitu. pecu. l. ii. t quia ſuccedit pre cium loco rei ſupra de petitio. heredi. l. ſi ⁊ rem ⁊ p̄cium. ergo ſu per omnino extranco ab eo quod pctitum ē ꝓnunciare nō debet

Siceruum perant. index ſed ſuꝑ p̄cio vel intereſſe re petita ⁊ bene pōt ꝓnunciare vt hic. ⁊ infra de verboꝝ obliga. l. cum ſtipulatus in fi. ⁊. l. ſi funduꝫ ⁊ ꝑ hoc ꝙ poſſit fieri ꝯdemnatio in eſtimatōe facit infra de in li. tem iuran. l. in actōibus.§. fi. ⁊. l. ſe. ⁊ de condi. furti. l. in re furtiua. ſecundū vnum intellectū. Non ob l. p̄allegata. l. vltima. C. de fideicōmiſ. liber. que dicit fatuum iudicem qui re petita cōdemnat in eſtimatōe qꝛ illud eſt verum cum actor petit rem ſuā. Naꝫ ſernus ille qui obligatus fuerat factus erat. legatarij adita hereditate. vt iufra de furtis. l. a titio. de lega. i. l. ſi tibi homo.§. cuꝫ ſeruus. ⁊ res noſtras nobis inuitis non debet aliquis retinere etiam iuſto. pretio. jͣ. ſo. ma. l. ſi filio.§. i. ⁊ rerū amo. l. non enim. ⁊ sͣ. de rei ven. l. nec quaſi hic aūt loquimur cuꝫ actor nō petit rem ſuam ſed ſibi debitaꝫ. Et ideo nō eſt abſurdū ꝙ cōdemnatio fiat in extima tione quāti plurimi valuit a tempore more vt hic dicit̉ preterea in l. illa vult. C. de fideicō. li. nō dicit̉ ꝙ ſentātia ſit nulla ſuper extima tione prolata immo inuit̉ ꝙ ſit aliqua Ia. de are. ¶ Uel dic ẜm Mar. ſilimani ꝙ hic fuit petitū vinuꝫ ⁊ quia reus non vult dare. vel nō poteſt mora ſua vel culpa precedente ideo oſficio iudicis mercenario ⁊ definiente actioni ſit cōdemnatio ad extimatitionē ⁊ iſta eſt alia lectura noua ⁊ vera ẜꝫ eū. ¶ Hoc nō credit. Pe. ꝙ vinuꝫ veniat in petitione ⁊ extimatio in cōdemnatione vt. a. l. vt fundus cum ſi. sͣ. cōi. di. vnde ipſe dicit ꝙ in petitione formanda opus eſt duplici cōcluſiōe vna que venit iurę obligatiōis in qua cōcludit̉ contra parteꝫ. ¶ Secūda eſt in qua nō concludit̉ parti. ſed iudici ⁊ hoc eſt vbi non ſubſiſtit obligatio ſed equitas dittat ſic eſſe debere. in qua equitate fundat̉ iudicis officium. Nam iure preceptuꝫ eſt ꝙ vnicuiqꝫ ius ſuū tribuat̉. sͣ. de iuſti. ⁊ iure. l. iuſticia. §. iure p̄cepta. Et iſtud ius tribuit̉ mediante iudicis officio ſiue quo ir̄a nō haberent effectū. sͣ. de origi. iure. l. ij.§. poteſt origineꝫ his duabus cōcluſionibus vſus eſt iuriſcōſultus in hac. l. Nam ſi recipiſti mutuo deceꝫ corbes vini debere reddere. ⁊ ſi nō redis ſuo loco a tempore ita ꝙ intereſt mea iuris equitas diciat ꝙ iſtud intereſſe mihi reſtituas. ſed hoc nō poteſt venire iure obligationis. veniet ergo officio iudicis qui te cōpelet ad redendum vnde vinum teneris ſoluere iure obligationis ⁊ iure obligationis petatur. vi. d. l. ſi ſeruum.§. fi. de ver. ob. ſed vltra obligationeꝫ officiuꝫ iudicis implorādo de equitate in quo officio nō petaꝫ rem ſꝫ extimationē hoc mō dico dn̄e Iudex ꝙ talis ꝓmiſſit mihi. x. corbes vini nec ſoluit interpelatus ita ꝙ eſt in mora. vnde peto ꝙ dū cōpelatis ad redendū. ⁊ ſi ip̄e nō poteſt vinū dare ſub tali extimatio ne vel ſeruuꝫ promiſſuꝫ qui mortuua eſt peio ꝙ cōdemnentis euꝫ ad extimationē quāti plurimi valuit valebit vſqꝫ ad ſentētiaꝫ. ⁊ ꝓ hoc facit ſupra de dolo. l. arbitrio.§. nō tamen ⁊. de rei ven. l. non ſoluꝫ. vnde cōtra parteꝫ cōcludaꝫ ꝙ cōdemnet̉ ad rem. Et ſuper extimatione cōcludaꝫ iudici. vnde ipſe Pe. dicit ꝙ ſi ſuper extimatione cōcluderet iudici ⁊ nō parti nō ꝓcederet petitio. ⁊ ſic de facto reſpondet lꝫ pōt modo dici ꝙ Iudex in alio cōdemnet ꝙͣ petit im ſit qꝛ ẜm petitioneꝫ fertur ſnīa nec reſultat aliqua impoſibilitas qꝛ nō petit̉ vinuꝫ ſed eſttimatio ⁊ hec. vera in obligationibus dandi. ſed in obligationibꝰ faciēdi ꝓpter moraꝫ ſuccedit̉ intereſſe. vt. jͣ. de ver. ob. l. ſi inſulā. de predictis vide qd̓ nō in ſpecu. de ſolu.§. fi. ver. eſt ⁊ certi cōditio ſpecialis. ⁊ ver. ſequentibus vbi agit̉ de iſta forma libelli ⁊ ſentētie ferende ⁊ in queſtiōibus. pij. clij. qōe. ¶ Quomodo formari dꝫ ergo ſentētia in. l. iſta. de hoc ibi videas ⁊ dic ꝙ ſnīa dꝫ eſſe cōformis libello ⁊ petitiōi vt. sͣ. dixi. Nā dicaꝫ peto. x. corbes vini quas mutuaui ⁊ ꝓmiſſiſti ſoluere tali tꝑe ⁊ n̄ ſoluiſti ⁊ tūc valebat plus hodie minꝰ quare peto te cōdēnari adiiſtud ⁊ ad oē aliud intereſſe meū quāti plurimi valuit ⁊ tempore more ⁊ valebit vſqꝫ ad ſententiā. ¶ Si vero mora non p̄ceſſitlitis ꝯteſtatōem mutuaui decē corbes vini nō ſoluis mihi quare peto te ꝯdemnari ad vinum ⁊ quātiplurimi valebit vſqꝫ ad ſententiā ad hoc infra de edili. edic. l. ediles.§. item ſciendū. ⁊ ita ſeruat̉ in pratica. ¶ Uel dic ẜm Iaco. bu. aut fieri eſt in obliga iōe ⁊ regulariter venit intereſſe ſi nō fiat. vt infra de verbo. obli. l. vbi autem nō apparet.§. qui id quod. de re iudi. l. ſiquis ab alio. §. fi. ſꝫ quis caſualiter compellat̉ p̄ciſe ad factum ſupra de ꝓcur. l. ſi defunctus. ⁊ ibi no. ⁊ de ope. noui nun. l. ſtipulatio.§. ſiue autē. vbi de hoc. Si aūt eſt in obligatōe dari. ſiquidē ſpēs illa dꝫ peti ⁊ in ꝯdemnatōe deduci ⁊ ſolui ſi fieri pōt alias venit eſtimatio. vt i. l. in re furtiua de ꝯditōe furtiua.§. ſi ex cā. de quo dixi ſupra. e. l. ii. ⁊. d. l. vbi aūt nō apparet de verbo. obli. ⁊ de p̄ſcrip. ver. l. natu ralis. ¶ Si aūt tradi eſt in obligatōe recurre ad. l. i. infra de acti. empti. ſi autem reſtiui eſt in obligatōe. tunc recurre ad. l. qui reſti iuere ſupra de rei vendi. ¶ Sed pone ꝙ feci petitōem vt ſupra. iudex ꝯdemnauit reum in vino ſoluēdo ⁊ nihil dicit de eſtimatio ne. vnde actor ſoluto vino petit eſtimatōem. nūquid pōt. dicūt qdam aut in libello fuit vtrunqꝫ petitum.ſ. vinum ⁊ ęſtimatio. aut vinum tantum ſi vtrinqꝫ ſentētia eſt nulla ipſo iure qꝛ debuit ferſuꝑ omnibꝰ petitis. C. ſi aduerſus rem iudica. l. i. vbi de hoc ſupra fami. herciſ. l. in hoc iudicio. vbi de hoc. ⁊ de arbi. l. qualē.§. dicere. ¶ Si vinum tantū fuit petitū pōt agere ad eſtimatōem. sͣ. cō muni di. l. vt fundus. infra de edili. edic.l. ediles.§. item ſciendū. ſupra de nego. ge. l. ſiue autē.§. i. ⁊ de compenſatio. l. quod in dieꝫ §. ſi ratōem. ¶ Alij hanc ſeniētiam reprobāt ⁊ dicūt ꝙ poſt mo ram ē obligatus ad eſtimatōem. vnde creditor pōt eligere petere rem vel eſtimatōem. ⁊ ſi eligat petere p̄iudicat ſibi in eſtimatō ne infra de tribu. l. quod in herede.§. eligere. Sed iſti ſupponunt falſam. Nam in obligatōe dandi nō ſuccedit obligatio ad eſtīatōem nec ad intereſſe. ⁊ ideo nō hꝫ locum quod de electōe dicūt ⁊ qꝛ intereſſe ⁊ eſtimatio veniunt officio iudicis nō iure obligationis vt dictum eſt ſupra. ⁊ ꝓ hoc. C. depoſi. l. iiij. ⁊ infra de eo ꝙ certo loco. l. fi. ꝑ quas leges tꝫ hic Gui. de ſu. ꝙ eſtimatio ampli us peti nō pōt qꝛ ſublato principali ſublatum ē iudicis officium. ⁊ idem tꝫ Odoff. Pe. tꝫ ꝙ adhuc poſſit agi ad eſtimatōnem. vt d. l. iiij. depoſiti. loquit̉ in vſuris que odioſe ſunt ⁊. l. vlti. infra d̓ eo quod certo loco. loquit̉ in pena que venit in arbitrarijs actōibus ſed iſtud ⁊ intereſſe. ⁊ iſta eſtimatio nō eſt ꝓprie pēa immo damnum intra rem. ⁊ ad hoc ſupra de dolo. l. elegāter.§. non ſolum. ¶ Item quero pulcrā qōnem quid erit in caſu e cōtrario ſupra l. iſtam. nūquid ſicut mora debitoris facit creſcere eſtimatōem ita ⁊ mora creditoris faciat eam decreſcere. verbi gratia. debeo tibi equum offero tibi quādo valet centūtu recuſas eum reciꝑe teneo eū tantū ꝙ valeat ducētum. nūc petis ⁊ ego volo tibi ſoluere cen tum que valebat quādo obtuli tibi. nūquid poſſum. Ia. de are. di cit ꝙ mora creditoris nō facit eſtimatōeꝫ decreſcere. vnde tencor donec equum qui petit̉ vel eius p̄ſentia eſtimatiōem quod ſic pro bat. qui in vno grauat̉ in alio releuat̉. ſed creditor grauat̉ an̄ moram vt ſuū ſit ꝑiculū ſi decreſcat. ergo ſic poſt moram creſcat ſuū erit augumentū. argu. infra de iure iuran. l. eum qui. ¶ Pe. ꝓbabilius tꝫ ꝯͣrium.ſ. vt ſub ea eſtimatōe p̄ſentet̉ que erat tꝑe oblatōis ⁊ more ipſius creditoris qꝛ nō dꝫ claudicare ꝯͣctus infra de reſcin. vendi. l. ſi id quod. ⁊ de ꝑicu. ⁊ como. rei vē. l. illud. ⁊ quod nō debeat creſcere poſt morā creditoris eſtimatō facit. l. infra mā dati. l. hominem in fi. Item facit hec lex ad queſtionē monete mu tate de qua dixi ſatis ſupra. e. l. cum quid. ¶ Et Guil. de cu. hic querit ſi teſtator legauit mihi quinqꝫ libras turonen. deinde ē mu tata moneta quod tempus debeat inſpici ⁊ videt̉ ꝙ ip̄s quo legatum petit̉. argu. huius. l. ipſe tꝫ ꝙ tempus teſtamēti qꝛ ꝓmiſſio ⁊ legatū debent ordinari ẜm intentōem ꝓmittētis vel legantis in fra de ꝯdi. ⁊ demon. l. in ꝯditōibus. ⁊ de re. iuris. l. ſemꝑ in ſtipulatōibus. Sed teſtator ⁊ ꝯͣhens nō videt̉ cogitare de tꝑe futuro. argū. infra de contrahen. emptio. l. iij. ⁊. l. ruptilia. ⁊ ꝓ hoc bene fa cit infra de lega. iij. l. vxor.§. teſtamenio. vbi de hoc ſatis dixi. ⁊ d̓ damno infec. l. damni infecti ſtipulatio.§. primo. ¶ Sed quid ſi illa moneta que currebat tꝑe teſtamēti eſt ex toto deſtructa vel re probata. nec eſt alia ſimil̓ ſurrogata. nunquid extinguit̉ legatuꝫ vi det̉ ꝙ ſic. Nam heres obligatus erat ad certū genus monete. er go ea extincta infra de verboꝝ obligatio. l. ſi ex legati cauſa. de le ga. i. l. titie textores.§. i. ⁊ infra ad. l. falci. l. in ratione.§. incerte. ¶ Contrariū iꝫ ipſe Guili. quia ſi ſum obligatus ad turones lꝫ ſint extincti tamen recipiunt functōem cum alia moncta que mō expendit̉ lꝫ nō ſint turones infra de ſolutō. l. paulus. ⁊ ſupra. e. l. ii. Et ideo dicit ꝙ eſtimatio legati dꝫ dari in ea moneta que modo currit quia nō tam conſtat in moneta ꝙ in genere. argu. infra de lega ii. l. titia ſeio in principio. ⁊ hoc videt̉ colligi infra deſolutio. l. creditor. in principio vbi de hoc. Non obſtant contraria qꝛ loꝗ tur quādo perit genus quod nō recipit functōem ſꝫ pecunia recipit functōꝫ vna cū alia. jͣ. de ꝯͣhen. emp. l. i. ⁊. d. l. paulus. de ſolutꝭ. nec eſt verum ꝙ extincto genere debitor liberet̉. vt. C. eodem. l. incendiū. Nam genus ꝑire non pōt. vt dicta. l. in rōe.§. incerte ad

Ecertum prtamr. l. fal. Guil. de iſta mutatiōe monete vide per ci. in. l. in minore. C. in quibus ca. in inte. reſti. nō eſt neceſſ. ¶ Ultimo ẜm pͥmā lectu ram ẜm quā ſubaudit̉ quantuꝫ tempus.ſ. interpellationis extra iudicium facit hec lex ad queſtionē ſi propoſito facta ſit in conſilio alicuis ciuitatis de mittendo militiā ciuitatis in ſuccurſum alteriꝰ ciuiatis ⁊ aliquis cōſuluit ꝙ mittat̉ millitia ſed certa quātitas pecunie vnde poſſit habere ſtipendiarios ⁊ ita reformatꝭ. eſt an valeat talis reformatio ⁊ videtur ꝙ nō quia de hoc.ſ. de pecuniā mittenda nō erat propoſitio ⁊ cōſultatio dꝫ eſſe de cōtentis in ꝓpoſitione vt inſti. de iure naturali.§. lex eſt ⁊.§. plebiſtitū. ſed lex iſta eſt ar. ꝙ valeat. Nam hic iuris cōſultus addit vnū ip̄s in reſponſio ne quod nō erat in ꝓpoſitione ſeu queſtione ⁊ pro hoc dele. ij. l. lu tio Riz. ¶ In glo. que incipit litꝭ. cōte. in fi. alij exponūt petituꝫ eſt extra iudiciū ẜm primā lecturam Nā de petitione in iudicio ſequit̉ cum dicit aut cūlit̓ꝭ. conteſta. ⁊c̄. ¶ In glo. que incipii vel poſtea ꝙ mihi eſt Tho. ¶ Uel dic ꝙ ibi mora preceſſit cōtractum fideiuſſoris ⁊ ideo tempus ꝯtractus ibi inſpicit̉ Iabu. ¶ In glo. etiaꝫ extra iudiciū ibi hic ſic magis debꝫ dicere ecōtra Tho. ibi vel ibi nō fuit ante mora ⁊ hec vera. Tho. ibi vna erat extimatio altera fundi ⁊ ſic ibi veniebat extimatio iure actionis ⁊ agebatur verbis hic re. ẜm. m. tu dic ꝙ ibi fuit ſtipulatꝭ quāti fundus eſt ⁊ ſic extimatio certi tēporis vn̄ n̄ ē miꝝ ſi illd̓ tp̄s vn̄ n̄ futurū inſpicit̉ Tho. ⁊ de hoc plene in ꝯͣario dixi ẜꝫ Di. ibi bōefidei vel dic ꝙ ibi a tꝑe cōtractus ſtatiꝫ fuit in mora qua inter ꝯhētes tacite agebat̉ vt ſtatim vnuꝫ tradderet venditor. Tho. ibi fortiter cōtra adhāc ſo. Nic. ibi predicta tempora. vltramo. dicunt. ꝙ in. l. ratio.§. ſi per venditore. reus volebat ſoluere rē ⁊ ideo ſit extimatio totalis que reducit̉ ad tempus ꝯtractꝰ. tu dic̄ ẜm Ia. bu. ꝙ ſi verbū venit poſi tuꝫ in. l. cōtratia recte exponat̉. nō erit cōtraſed cōcor. Naꝫ exponitur venit.ſ. dandū qd̓ eſt tempus more cōmiſſe ⁊ illud tempus cōſideratur ſicut hic ibi vt no. d. l. cōmodati circa prin. glo. ver. ac in cōtractu Tho. ¶ Ibi in arbitrarijs ꝙ nihil eſt Tho. ibi odio furuꝫ immo dic melius vt ibi no. quia ſit cōdemnatio in vitio licet executio fiat in etimatiōe qꝛ res haberi nō pōt Ia. bu. in fi. fuit ergo hic vinuꝫ petitū quāti plus valuit a tempore more Tho. credit cū Ni. ꝙ peti poſſit extimatio.ſ. nunc nō intereſt emptoris vinū ſꝫ extimationeꝫ habere. vt. C. de actꝭ. emp.. cū vēditore Nico. ¶ Si preciuꝫ rei mee I eum ſeruum. aa te ꝑueniai ex cauſa lucratiua in ſubſidiū ſuccurit̉ mihi re ꝑempta hoc dicit. ⁊ quod dicit quaſi ex re eſt expreſſimum veritatis. ibi mortuo ſubaudi domum. lꝫ quidā cōtra ibi ex re tua. jͣ. de furtis. l. atitio. in. fi. nō ob. jͣ. de dona. inter virū ⁊ vxo. l. ſi conſtāte. vt ibi no. ¶ In glo. ij. ibi certi cōditio generali ⁊ hoc cōiter tenēt ſed quod dicit iſta glo. de actꝭ. nego. geſt. plenius declara ꝑ notatꝭ in. l. mater. C. de rei ve. que ſtatiꝫ allegat̉. ¶ In glo. vltima in fi. dic ẜm Ia. bu. ꝙ in. d l. venditor ⁊ de ver. ſi. l. labeo ponit̉ regula ꝙ preciū nō ſuccedat loco rei ⁊ ſicubi reꝑiatur cōtrariuꝫ eſt ſpāle Ia. bu. vel dic ꝙ in. l. venditor ante moraꝫ alteri vendēdo iuri cōi eius interitu liberatur. vi. jͣ. de ver. ob. l. ſi ex legati cauſa ⁊ eius lucro p̄cium cedit quaſi ex negociatione prouida. vt. jͣ. ad. l. fal. l. iij. ⁊ ibi habet illud ex re propria hic ex aliena Oldra. vel dic vt plene dixi dicta. l. ſi ⁊ rem ⁊ precium. ſupra. de peti. here. Albericus de roſate. ¶ Ubi certum proI quis certum. nitỉ pcu dꝫ ceni cōditione hoc dicit. ⁊ de hoc vide ꝙ meliua ⁊ plenius ꝙͣ hic no. ⁊ dixi. sͣ. eo. l. certi conditio dum dicit ex in certo cōtractu ⁊c̄. ¶ Et vide Roffre. de actꝭ. ⁊ ſtip. que dat̉ ad incertuꝫ ⁊. jͣ. de cōdi. iude. l. ſi ⁊ me puteꝫ.§. cū Item. ¶ Mutuans in refectiōe domꝰ Reditor. pꝫ acidem ꝑſonalem ⁊ realē priui legiatam. hoc dicit. ꝯcor. ſunt in glo. ¶ Speciale eſt in milite I pecuniam. g ex ſt pulauiōe pecūe ſue actio ſibi querat̉. Idem in pupilo ⁊ adulio cuius tu tor vel curator ſtipulatur. hoc dicit. ⁊ quod dicit iuuenis expone. sͣ. adulti aliter exponit̉ de lega. iij. l. nō aliter.§. i. ¶ Oppo. ꝙ non ſit aliqua ſpālitas in hac. l. immo ſit regulare in omnibus. vt ſupra. e. l. certi ꝯditio.§. ſi nūmos. ſolu. hic ſūt due lecture vna ꝙ miles hꝫ vnum priuilegiū tantū.ſ. ꝙ ex ſtipulatōne ꝓcuratoris querat̉ ſibi actio contra fideiuſſorē ẜm ẜam hꝫ duo priuilegia. vt pꝫ in glo. Et vide quod no. ⁊ dixi. C. de rei ven. l. ſi vt ꝓponis. ⁊ ꝑ quas ꝑſo. nobis acqui. l. i. ⁊ ꝙ cum eo. l. cum per liberam. ⁊ ibi ꝑ Ci. ¶ In glo. ibi aſſimilat̉.ſ. miles pupillo. Ibi ex numeratōe. ſi dicas eum nomine militīs numeraſſe Tho. Et ibi in vtraqꝫ.ſ. numeratōe ē ſtipulatōe. Tho. Ibi ſi ponit̉ preſentis. hoc eſt falſum ꝑ. d. l. cuꝫ ꝑ liberā. ⁊. l. i. ꝑ quas ꝑſo. ⁊ ibi ꝑ Ci. Et ideo ſequens verior. ¶ Adminiſtratores ciuitatis muIuitaS. qum accipiēdo obligant ciuitatē ſi pecunia mutuo accepta vertat̉ in vtilitatē ciuitatis nō alias. ipſi tm̄ adminiſtratores tenent̉. hoc dicit. Et dic ꝙ exigit̉ auctoritate ſuꝑioris. ar. C. de ven. rebus ciuitatꝭ. l. vlti. li. xi. Et vide ad hanc materiā. C. de tranſac. l. preſes. ⁊ infra ꝙ vi aut clam. l. iij.§. plane. ⁊ quod no. ꝑ Inno. de arbi. c. ꝑ tuas. Non ob. C. de aduo. diuer. iudi. l. reſtituendū. qꝛ ibi reſpicit vtile ciuuatis. hic damnū. Ibi alioꝗn̄.i. nō ſunt verſe in vtilitatē ciuitatis. ⁊ quod hic dicit in ciuitate. idem̄ ē in eccleſia. vt. C. de ſacro ſanc. eccle. aūt. hoc ius porreciū. vbi de hoc no. ⁊ plene dixi. Ideꝫ videt̉ dicendū in debitore ciuitatis ſoluente camerario vel The ſaurario ciuitatis ꝙ nō ſit liberatus niſi ꝓbet pecuniā verſam in vtilitatem ciuitatis. vit. C. de ſolutio. ⁊ liberat debitor̄ ciuitatis. l. vna. li. xi. ¶ Ibi ſi ratōi rei publice doceat̉ ⁊c̄. quod eſt bene no. de facto. tamen ſeruat̉ ꝯͣrium. Nam ⁊ debitor eccleſie ſoluendo p̄lato liberat̉. lꝫ nō ꝓbet pecuniā verſaꝫ in vtilitatē eccleſie. vt no. ꝑ Inno. extra de depoſito. c. grauis. ¶ Et aduerte qꝛ glo. dicit idem in ꝗbuſlibet collegijs. ſed Ia. de are. tꝫ ꝯͣrium qꝛ hic ē ſpā le in ciuitate. in alijs ergo eſt ius cōe. In ꝯͣriuꝫ.ſ. de legibus. l. ius ſingulare. Ia. Sed certe immo videt̉ ꝙ ius ſingulare eſt quod ratōabile bene irahit̉ ad alios caſus ſimiles ꝓpter idemptitateꝫ rationis. vt infra de libe. ⁊ poſtu. l. galus.§. ⁊ quid ſi tantū. de re. iuris. l. que ꝓpter neceſſitatē. vbi de hoc no. ⁊ dixi. ſecus ſi ſit con tra ratōem vbi etiam de hoc dixi. ¶ Alij dicunt aut eſt tale col legium in quo ꝯſentiunt ſinguli vt vniuerſo. ⁊ tūc hꝫ locuꝫ quod hic dicit̉ ꝙ ita demū obliget̉ collegiū ſi eſt verſum in eius vtilita tem. ſi aūt ſit collegiū in quo ꝯſentiūt ſingula vt ſinguli vt in ſocie tate vectigaliū vel ſimiliū. vt ſupra ꝙ cuiuſqꝫ vniuerſitatis. l. i.§. i. ¶ Nam tres poſſunt facere collegiū. vt infra de verbo. ſignifi. l. neratius. tunc talis ſocietas vel collegiū bene obligat̉ ꝑ ſindicū ſuum vel magiſtros ſocietatis ſupra de pen. l. item magiſtri. vbi de hoc tetigi. ⁊ eſt ratio qꝛ quādo ꝯſentiūt vt vniuerſi faciliter ⁊ plerunqꝫ erant. vt ſupra de offi. p̄to. l. barbarius. ⁊ ideo dꝫ eis ma gis ꝯſuli vt ita demū teueant̉ ⁊ ſit verſum in vtilitate collegij. vt l. res publica. C. ex ꝗbus cau. maio. ⁊ hoc veꝝ in ſiudico generali ſi vero hꝫ ſpāle mandatū ad mutuum recipiendū tunc obligaret̉ collegium. ⁊ quādo dꝫ ꝓbari verſum in vtilitatē dꝫ ꝓbari ꝑ coniecturas. vt no. ⁊ plene dixi. d. aūt. hoc ius porrectū. Ia. bu. puta qꝛ quādo ciuitas accepit mutuo ſuberat neceſſitas minandi vel vti litas vt infra de inſtitor̄. l. vlti. ⁊ no. ꝑ Azo. in ſumma. e. ii. ¶ Si aūt cā non ſubeſſet tunc hꝫ creditor neceſſe ꝓbare verſam in vtilitatē. argū. infra de ſolu. l. in pupillo. Guil. tamen de cu. videtur ſentire ꝙ indiſtincte creditor habeat neceſſe ꝓbare verſam in vtilitatem. ⁊ ꝓ hoc in aūt. de ali. ⁊ emphi.§. ſi vero. ⁊ ibi in glo. ⁊ vide quod no. jͣ. de admi. reꝝ ad ci. ꝑti. l. iij.§. in eū. ⁊ ad. l. fi. de inſti to. Reſpondet ꝙ ibi erat p̄poſitus a ſingulari ꝑſona ⁊ nō priuile giata hic aūt loquit̉ in ciuitate vel alijs priuilegiatis. ar. infra de in rem verſo. l. ſꝫ ſi ſic accepit. nō ob. l. in pupillo. qꝛ ibi apꝑebat cā acceſſoria. lꝫ caſu fortuito deſineret verſa in vtilitatē quare nō hꝫ locum quod hic dicit̉. Guil. de cu. ¶ Quod deeſt pignore ꝑ actōꝫ Reditor: gſoneleſupplct hd. Et diei glio. ꝙ veneti nō ſeruāt hāc. l. idē no. C. ſi cer. peta. l. ſi ꝓ mutuo. ⁊ dicit in vulgari. chi ha mal pigno bata eſ co. cū el. ⁊ idē no. C. de pigno. l. i. ¶ In glo. ibi de pactis ꝯuen. l.

Sicertum perams. fi. ſꝫ ibi in inre ſpāli. hic in cōi. ⁊ vide. jͣ. de iuſtito. l. ſiquis mancipijs. ⁊. l. in eum. ⁊ qd̓ ibi no. ¶ Cōmabēs cū inſtituto I inſtitorem. ceiucāꝫ in qua ẜpoſius ē agit ꝯͣ dominuꝫ directa qꝛ eius iuſſu contractus eſt hoc dicit tex. ⁊ glo. tiicus. ¶ Licitū ē debitori pe Ui pecuniam. qniā nondūnumeraiā reſpuere ⁊ nō obligari h. d ¶ Op. ꝙ hoc eſſe non poſſit qꝛ cum cōtractus ſit perfectus ꝑ ſtipulationeꝫ nō debet poſſe ab eo recedi in vito aduerſario vt. C. d̓actꝭ. ⁊ ob. l. ſicut. ¶ Dic ẜm Gul. de cū. ꝙ quidā ſunt cōtractus qui celebran tur gratia vtriuſqꝫ. ⁊ tunc hꝫ locuꝫ lex ſicut cuꝫ cōcor. Quidaꝫ celebrantur gratia vnius tantū vt in mutuo ⁊ habet locū lex iſta ſic habetis in alia materia dele. iij. l. ſi tibi de annuis. le. l. liberio.§. lucius de cōdi. ⁊ de. l. titio primo ⁊ ſecūdo reſpōſo. ¶ Sed querit ſi pecunia foret mutuata ſub vſuris ⁊ ſic eſſet gratia vtriuſqꝫ nunꝗd poſſit tunc debitor recuſare eam recipere ⁊ videtur ex predictis ꝙ nō quia fauor creditoris eſt qꝛ debitor recipiat pecuniā ꝑꝑ vſuras vi. d. l. ſicut. C. de actꝭ. ⁊ ob. ⁊. jͣ. mandati. l. ij.§. gratia ⁊ ꝯmo. l. in re bus. ipſe dicit ꝙ adhuc hꝫ locū lex iſta. niſi creditor doceat ꝙ ip̄e alijs mutuare potuiſſꝫ ſub vſuris p̄dictis qꝛ tuuc teneret̉ ſibi debitor ad iſtud damnū ⁊ pro hoc. C. de non nu. pecu. l. penul. hꝫ ergo locū lex iſta ꝙ debitor recipere non teneat̉. vt. jͣ. de cōtrahen. emp. l. cū ab eo niſi creditor ꝓbaret vt dixi ꝙ alijs mutuaſſet quia tunc debitor ad illud damnū teneret̉ ar. jͣ. de cōdi. ca. da. l. ſi pecuniaꝫ in principio ⁊ melius.§. pe. ⁊ ar. jͣ. lo. l. ſi in. l.§. colonus. ⁊ vide qd̓ no. jͣ. de ver. obli. l. qui rome in primi. Sed ꝙ creditor teneat̉ probare ꝙ alij mutuaſſet ſub vſuris nō placet Ia. quia certū eſt ꝙ iam mu tuauerat ipſi debitori ſub ipſis vſuris ergo tantū eſt dāmnuꝫ creditoris vel amiſſio lucri ad hoc ergo tenet̉ debitor ipſi creditori vt. jͣ. de cōdi. ob. ca. l. ſi pecuniā. ⁊ ꝙ plus eſt dicit ꝙ hic nō habꝫ lo cum penitentia quia hic eſt cōtractus nominatꝰ vt. d. l. ſicut. C. de actꝭ. ⁊ ob. ſed implere poteſt cōtractuꝫ ante tempus ſoluendo cum vſuris futuri temporis ⁊ ita ꝓcedit opinio glo. quā tenet Martī. ſili. ¶ Non ob. d. l. ſi pecunia qꝛ loquit̉ in contractu nominato. Non ob.§. colonus alias ſi colonus qꝛ ibi nō penitet cōtractum reſoluendo ſed adimplendo ⁊ p̄dicta vera in vſuris. que debent̉ ex ſt. ꝓ. ꝓptet ſtip. ſecus ſi debent̉ ꝓpter moraꝫ qꝛ tunc poſſeꝫ penitere anīe moraꝫ. vt. jͣ. e. l. lecta. ⁊ sͣ. e. l. ſiquis nec cām. ¶ Et eodeꝫ modo poteſt ſolui queſtio ſi d̓bitor recipit pecuniā ſub vſuris vſqꝫ ad quinquēniū an poſſit ante quinquēniū ſoluere cū vſuris preteritꝭ pro hoc. sͣ. de officio aſſeſſore. l. dieꝫ functo. ⁊. jͣ. locati. l. ſed addes ⁊ ita ienet hic etiā Ia. bu. niſi. doceat creditor ꝙ mutuare potuiſſet alij. ſub vſuris vt predictū eſt. Si aūt debitū nō fuiſſet vſurarū iūc dicit qꝛ dillatio eſſet fauore debitoris ꝙ tali fauori poſſet renūtiare ⁊ ante terminū ſoluere. jͣ. de annuis. le. l. eūqui. alias incipit Iabolenus vbi de hoc plene dixi. ⁊ dele. ij. l. ſi ita re licitum.§. pegaſus hodie vero vſure ſunt prohibite omni iure diuino canonico ⁊ ciuili vt. no. C. de vſuris aūt ad hoc ⁊ de ſumma tri. l. i. idem crederem in debito vſurario ⁊ nō vſurario. ¶ Item glo. dicit ꝙ hic hꝫ locum exceptio doli ⁊ non numerate pe. dic ẜm Ia. bu. ꝙ exce ptio doli locuꝫ habꝫ ſi promiſſit ex cā d̓ preto. ⁊ eſt ꝑpetua illa exceptio ſi autem promiſſit ſpe future numerationis vt hic habet locum exceptio non numerate pecunie que tollitur biennio. ¶ Uel dic aut promiſſio fuit redacta in ſcriptis ⁊ habet locum exceptio non numerate pecunie aut non ⁊ habet locum exceptio doli. Et rauo differentie eſt quia magis debet imputari ei qui ſe ꝑ ſcripturam ſolemniter aſtrinxit vt ſibi det̉ exemplo tꝑalis. ar. C. ad velleia. l. antique. Et ꝓ hoc. C. de non nume. pecu. l. in contra ctibus. inſtitu. de litteraꝝ ob.§. ij. ⁊ infra de excep. doli. l. pure.§. fi. ¶ Sed ad hoc videt̉ ob. C. de nō nume. pecu. l. cum vltra. ſed intellige. l. illam ꝙ ibi ſcriptura interuenerit. lꝫ tex. nō dicat. ⁊ ratō eſt quam p̄dixi qꝛ magis deliberate videt̉ ꝓmittere cū ſcriptura interuenit. argu. C. de agri. ⁊ cenſi. l. cum ſcimus in principio li. vi. ⁊ ſi minor ſe maio. dixe. l. i. ⁊ eodem genere dꝫ ſolui ius quo liga tur infra de regu. iur. l. nihil tam naturale. vnde diſſolutio debet neri cum ſcriptura. vt. C. de nō nume. pecu. aūt. hanc quecelā. vn de exceptio nō numerate pecunie limitat̉ biennio ſi in obligatiōe interceſſit ſcriptura. alias eſſet ꝑpetua. de iſta tamē materia latius no. ꝑ Azo. in ſumma eo. ti. de non nume. pecu. ⁊ ibi dxi in rubrica ⁊ ꝑ totum. ¶ Sed nūquid ante bienniū naſcat̉ aliqua actio ſi pe cunia nō fuit numerata. Nam poſt bienniū non videt̉ dubiuꝫ ꝙ nata eſt vel ciuilis habens robur naturalis vel etiā naturalis preſumpta ex taciturnitate. ¶ Sed ꝙ etiam ante bienniū naſcat̉ di cunt vltramontani ꝙ ſic. quod pꝫ hic. qꝛ dat̉ exceptio nō numera rate pecunie vel doli ergo competit actio cum exceptio ſit actio nis excluſio infra de excep. l. i. ¶ Item qꝛ cautio ꝯdicit̉. vt. C. de non nume. pecu. l. ſi quaſi. ergo ibi eſt obligatio Iaco. butri. tꝫ ꝯrium. Nec ob. quod dicit̉ ꝙ cautio ꝯdicit̉ qꝛ ⁊ vbi ſoluit̉ indebitum conſtat nullam obligatōem ſubeſſe ⁊ tamē cautio ꝯdicit̉. C. ad exhiben. l. fi. ⁊ de ꝯditio. ex lege. l. diſſolute. nec ob ꝙ det̉ exce ptio non nume. pecu. qꝛ anomala eſt. quod pꝫ qꝛ a pr̄e tollit̉ cōtra dictā. l. pure.§. fi. ¶ Item oppo. ꝑ modū agendi. ⁊ ſic ē in poteſtate rei eam ꝓponere quādo velit ꝯͣtra. l. petende. M. de tempo. in inte. reſti. ¶ Item tenet̉ ꝓbare actor vt infra de ꝓbatio. l. in ex ceptōibus. ¶ Item opponit̉ magis ꝯͣ natiuitatē actōis qͣꝫ ꝯtra actōemnatā. ſic ⁊ alias infra de iureiuran. l. nam poſtea.§. ſi minor. ⁊. l. cum notiſſimi.§. eodē iure. C. de p̄ſcrip. xxx. anno. Nam interdū opponit̉ exceptio officio iudicis ꝑ quod perit̉ reſtitutio ⁊ ꝑ ꝯſequēs actōi naſcēde reſtitutōe petita. vt impediat̉ naſci. Ia. b. ¶ Ubi peto qd̓ nec eſt Um fundus. ec ſuit meum aciōe ſiri cti iuris a tempore litis ꝯteſtate vēit naturalis acceſ ſio. hoc dicit. ⁊ de hoc plene dixi ſupra eadem. l. vinum indiſtincte. Iſte.§. eſt Seruum tuum imprudens. gifficilis ⁊ ſubtilis ⁊ cōiter ꝯſueuit reppeti ꝑ doc. ¶ Et breuiter tua dicit. primo ꝙ interdūſolutū ꝑ vnum reppetit̉ de equitate ꝑ alium ad quem apparet ex poſtfacto negociū ꝑtinere Et vbi dominus ex facto ſerui ſoluit de peculio alias tenet̉ inſolidū hoc ſecundo. Et ibi dominus improbat factum ſerui pōt vendicare quicquid ex eius facto ſibi abeſt. hoc dicit. ¶ Uel clarius lꝫ regulariier repetit ille cuius nomine ſoluit̉. fallit quādoqꝫ de equitate canina vi tandi circuitum vt ille repetat ad quē ex poſtfacto appareti nego cium ꝑtinere. Secūdo vbi dominus agit ex contractu ſerui approbādo debet omnia facere ac ſi cum eo principaliter foret con tractū. Tertio vbi reprobat factum ſcrui quod ei abeſt ⁊ extat re petit ꝯſumptū vero cedat in ſolutōem vt dominus de peculio te neat̉. hoc dicit. ¶ Uel magis ad litteram res tradita ex ꝯtractu ſerui ꝑ dominū bonefidei poſſeſſori ꝯdicit̉ ab eo de equitate ꝑ dominū de rigore pōt contra venditorem ad ſeruū emptoris habens ratum ꝯͣctum. ſꝫ tunc ad integꝝ p̄cium venditori tene tur. ſi ratum nō habeat vendicat nūmos extantes. ſed de peculio ad p̄cium ſibi tenet̉. ꝗbus ꝯſumptis viraqꝫ actio euaneſcit. Et po nit hic ad caſum ꝑ. l. infra mandati. l. ſi mandauero.§. fugitiuus. ¶ Et diuide in quattuor ꝑtes. In prima ihema ⁊ queſtio tacite reſultans ex themate. In ſecūda ſolutio vbi dominus approbat ſerui ꝯͣctum. In tertia vbi reprobat. In quarta primā ſupplei. ſecū da ibi Sabinus. tertia ibi quod ad pecu. quarta ibi ſed addicere debuit. ¶ Secūda ſubdiuidit̉. Nam in prima ponit vnam ſolu tōem de equitate. in ſecunda aliā. ſecūda ibi nā ⁊ iulia. prima etiaꝫ ſubdiuidit̉. nam in prima ꝯſulit vero domino. in ſecunda bonefidei poſſeſſori. ſecūda ibi ſed ſi quid. ¶ Caſum pone in termīs vt ponit glo. ¶ Litteram expone. Ibi poſſe te.ſ. verum dominum mihi.i. a me bonefidei poſſeſſore. ibi hominē.i. pamphilum ſticho venditū. ⁊ ſubaudi habuit ſi nō habes in littera ⁊ habuit.ſ. ſabinus ⁊ caſſius. ⁊ hucuſqꝫ ꝓuidet idemptitati veri domini in ſequenti ver. ꝓuidet bonefidei poſſeſſori. Et quod dicit ꝙ is dic ſ. pamphilus a ſticho emptus. Ibi me.ſ. bonefidei poſſeſſore tecū ſ. vero domino ſtici. ⁊ iſta eſt prima reſponſio ſit de equitate. Ibi nam ⁊ iulia. hic ponit duas vias de rigore. vnam vſqꝫ ad ver. ꝙ ad peculi. ꝯiungendo. Ibi ver. ſed addicere debuit. Iulia. vſque ad finem legis. ⁊ aliam ponit dicto verſi. ꝙ ad peculiare vſqꝫ ad d. ver. ſed addicere debuit. Ibi ne.i. ante. Ibi dominus verus ſtici ſerui. Ibi actōem hanc ꝯͣ venditorem ratificando emptōnem

Si certum petatur. factam ꝑ ſtichū eius ſeruum. Ibi ꝯdicere bone fidei emptori. ſub audi ⁊ vtrunqꝫ verum ē. ⁊ hic lege. verſi. ſed addicere debuit. Iu lianus vſqꝫ ad fi. l. omiſſo. ver. ꝙ de peculiari. poſtea reaſſume. ⁊ lege dictum ver. ꝙ ad ꝑticulare ⁊ lege vſqꝫ ad ver. ſed addicere debuit. ¶ Expoſita littera p̄mitte aliqua notabilia primo ꝙ nō eſt nouum ꝙ vnus ꝯͣhat ⁊ alius ad quē ex poſtfacto ſpectare vr̄ negociū agat ad hoc. jͣ. de cōdi. indebi. l. nō eſt nouū. ¶ Secundo ꝙ vbi dominus agit ex cōtractu. ſerui videt̉ approbare contractum que approbatio equiparat̉ inſeriꝫ. ⁊ ideo tenetur in ſoliduꝫ ¶ Item ſeruus fugitius ⁊ ſubreptus perdit liberam adminiſtrationem peculij. vt. jͣ. de peculio. l. libera. ¶ Item ꝙ actor hn̄s libe ram nō alienat ꝙ dic. vt. sͣ. de procu. l. procur. cui libera ⁊. d. l. libera. jͣ. de peculio. ¶ Itē ꝙ vbi pecunia datur cā ſolutionis quāuis a principio nō ſit tranſlatum dominiū tamen ea cōſumpta cedit in ſolutuꝫ. vi. sͣ. e. l. ſi filius. ¶ Iteꝫ no. ꝙ ſeruus poteſt habere duplex pecculiū vnuꝫ quod ꝑtinet ad bone fidei poſſeſſorē ⁊ hoc iunuit hic littera in principio duꝫ dicit ex peculio qd̓ ad te pertinebat ex quo ſupponit ꝙ aliud peculiū habebat vel habere poterat ſpectans ad bone fidei poſſeſſorē. ⁊ refertur vnde ipſe ſeruus acquirat. vt. jͣ. de peculio. l. huic queritur§. poteſt. ⁊ de acqui. re. do. l. ſi ſeruus. ¶ Ultimo no. ꝙ ſerui inuitos dn̄os obligāt de peculio. vt. jͣ. de peculio. l. ſiquis ſeruū.§. etiaꝫ. ¶ His expeditis veniamus ad cōrraria primo oꝑ ꝙ hic dicit̉ ꝙ verius dn̄s ex eadem cā agere poteſt cōtra venditorē ⁊ ꝯtra bonefidei poſſeſſorē quod eſt cōtra regulaꝫ iur. bona fides nō patit̉ quod his ideꝫ exigatur ſed dic ꝙ ab vtraqꝫ exigere nō poteſt. ſed hꝫ alteꝝelligere. ¶ Itē op qꝛ hic dr̄ ꝙ pōt pāphilū ꝯdicere ſꝫ cōditio ē actio vt inſt. d̓ actꝭ. §. appellamꝰ ⁊ oīs actio aut orit̉ ex ꝯͣctu l̓ quaſi aut ex d̓licto l̓qua ſi. ac hic nō interceſſit cōtractꝰ vel quaſi factus cum dn̄o ⁊ ſic ob. jͣ. de actio. ⁊ ob. l. i. ¶ So. metu huius cōirarij quidā intelexerūt primā parteꝫ huius.§. ꝙ ſtichus ſeruus mādauit bone fidei poſſeſ ſori ꝙ emeret pamphiluꝫ ⁊ ſic cū ſtico competit actio cōtra ipſum bonefidei poſſeſſoreꝫ. per cōſequēs ⁊ dn̄o vero. vel certi cōditio generalis ar. sͣ. e. l. ſi ſocius alias ſi ipſe ſticus emit cōpetitactio ex empto cōtra venditorem ⁊ ſic intelligunt prin. huius.§. ⁊ ſic intelligi etiā dꝫ. jͣ. man. l. ſi mandauero.§. ſi fugitius. ſed iſte intellectus eſt quodaꝫ diuinare. nec ex littera colligitur vnde dic ẜm glo. ꝙ d̓ rigore nuulla cōpetat actio. ſed de equitate que equitas eſt vt circuitus vitet̉. vt. jͣ. de cōdi. inde. l. dominꝰ teſtō. ¶ Pe. tamē hoc nō approbat qꝛ non eſt equitas ꝙ actio cōpetat ſine facto obligatorio vt. d. l. j. de actꝭ. ⁊ ob. ⁊. jͣ. e. l. fi. ¶ Sed hec videt̉ falſuꝫ. vt. jͣ. l. prox. ⁊. l. eius ꝗ in fi. ⁊. C. eo. l. ſi abſentis. Sꝫ ipſe intellexit de natiua. ꝯtraria loqunt̉ datiua. vt dictū fuit. sͣ. e. l. certi ꝯditio. ¶ Qua re ipſe dicit hic ꝙ dominꝰ cōdicit pamphiluꝫ ⁊ bonefidei poſſeſſore per cōditionē indebiti. ſibi prius facta ceſſione ꝑ venditorem cui cōpetit ſed ſcd̓m hoc littera bis ideꝫ repeteret qꝛ ⁊ iſte caſus. jͣ. ponitur. ¶ Item ob ꝙ dn̄iuꝫ pamphili nō querat bonēfidei poſ ſeſſori ſed vero dn̄o. ſed quidquid querit ſeruus querit dn̄o. jͣ. de acqui. re. do. l. ſi ſeruns dic̄ ꝙ iſte pamphilus nō fuit traditus ſtico nec etiā vero dn̄o ſed bonefidei poſſeſſori. vt littera dicit. Et ideo ipſi bonefidei poſſeſſori fuit queſituꝫ dn̄ium. vt. C. de pactꝭ. l. traditionibus. Iteꝫ op. ꝙ dn̄iuꝫ nō receſſerit ⁊ venditore nec trāſierit in bone fidei poſſeſſorē quia venditor errauit īn traditiōe pā phili. ergo ⁊c̄. vt. jͣ. de cōdi. ca. da. l. iij.§. ſubtiliꝰ. ⁊ d̓ fur. l. falſꝰ.§. i. ⁊ l. is qui vxori.§. cū titio. ¶ So. cōfiteor ꝙ etrauit ſed ꝙ ꝓpterea nō tranſfert dominiū nō ſequit̉ qꝛ multiplex eſt error ⁊ aliꝗs impe dit dn̄ij tranſlationē ⁊ aliquis nō vt pleniſſime dixi. sͣ. de officio procu. ceſar. l. i. e. jͣ. de acqui. re. do. l. euꝫ in corpus ⁊ tetigi. sͣ. e. l. ſi ego ⁊ potes quo ad pn̄s ſub breui di. colliger̄ ẜꝫ Ia. bu. ¶ Aliqn̄ errat̉ in dn̄o qꝛ puto rē eē meā q̨̄ n̄ ē ⁊ tal̓ error īpedit trāſ latiōem dn̄ij vt. d. l. iij.§. ſubtiliꝰ. jͣ. d̓ cō. ca. da. cū. ſi. Aliqn̄ errat̉ ī cā dn̄ij. vi qꝛ puto me dominū ex empto ⁊ re vera ſum dominꝰ ex legato vel ex ſucceſſione. ⁊ talis error nō impedit tranſlatōnem dominij vt infra mandati. l. ſeruum titij. ¶ Aliquādo eſt error in cā tranſlationis vt quia tradere volo ex vna cā ⁊ tu vis recipere ex alia. tūc aut volo tradere ex illa cā folum ita ꝙ nō ex alia. ⁊ tunc nō tranſit dominiū. alias ſit vt dixi ſupra. e. l. ſi ego. ¶ Aliquādo errorē in cā ꝓpter quā trado de p̄terito. vt quia puto me teneri ex aliqua cā p̄terita ex qua nō teneor. ⁊ talis error nō impedit dominij trāſlatōem lꝫ ꝯditam ꝑ conditōem indebiti. vt infra de ꝯdi. indebi. ꝑ totum. ¶ Aliquādo eſt error in ꝑſona vt qꝛ puto te titium cūſis ſeius. ⁊ talis error bene impedit tranſlatōem dominij. vi. d. l. ſiꝗs vxo.§. cum titio. infra de furtis. ¶ Aliquādo eſt error in accidē ti ꝑſone. vt qꝛ bene ſcio te eſſe titium. ſed puto te ꝓcuratorem me uij cum nō ſis vl̓i dominū ſtici cuꝫ alius eſſet dominus vt hoc §. cum aut recipiens eſt in dolo vel vicio ⁊ nō tranſſert̉ dominiū vt. d. l. falſus.§. i. infra de furtis. ¶ Si autem recipiens nō eſt in dolo vel vicio tranſit dominiū vt hic. ⁊ ita fuit hic duplex error.ſ. cauſe ꝓpter quam tranſfert̉ de preterito vt qꝛ venditor putabat ſe teneri bonefidei poſſeſſori actione ex empto. ⁊ nō tenebat̉ ſed ve ro domino. ¶ Item fuit error in accidenti ꝑſone qꝛ putabat bo nefidei poſſeſſore dominū ſerui cum nō eſſet. ꝗ tamen errores nō impediunt dominij tranſlatōem vt ſupra dixi. ¶ Item oppo. ꝙ bonefidei poſſeſſor nō repetat̉ quod impedit cir ca ſeruum pā philū. immo expenſa cum oꝑe compenſet̉. vt infra comol. in rebus.§. poſſunt. Solū. quicquid dicat glo. dic aut impendit alienum ſeruū ⁊ ſeruus erat infans cuius nulle ſunt opere. vt ſupra d̓ vſufru. l. arboribus.§. de illo. ⁊ de operis ſeruoꝝ. l. fi.§. i. ⁊ tunc nō compenſat̉ ex penſa cum operis que nulle ſunt. ⁊ ita intelligat̉ hic. ſecus ſi eſſet maior ⁊ poſſet aliquid operari vt in contrario. ¶ Si auteꝫ diceremus ꝙ pamphilus geſſit negocia bonefidei poſſeſſoris ⁊ male ita ꝙ dominū obligauit. tunc ceſſat ꝯͣrium. ꝗa tale debitum cum oꝑa nō compenſat̉ vt hic. ⁊ iſte eſt verus intel lectus huius.§. ⁊ hoc indicat littera. dum dicit ex negocio ꝙ is geſſiſſet ⁊c̄. ⁊ vide infra ꝓxime ꝯͣrio. ¶ Item oppo. ad ideꝫ qd̓ hic dicit ꝙ bonefidei poſſeſſor repetit impēſaꝫ quā fecit circa pā philum iure actōis qd̓ pꝫ dum dicit inuicem me tecum acturum. hoc autem videt̉ falſum qꝛ vbi impedit̉ vt in rem ſuam nō repeti tur iure actōis. vnde videt̉ obſtare infra de condi. inde. l. ſi in area ⁊. l. qui exceptōem.§. ſi pars. ¶ Timore huius ꝯͣrij variat̉ intellectus huius.§. Nam Hugo. intelligit ꝙ hic loquat̉ in ꝯtractu vel quaſi. vꝫ ꝙ pamphilus geſſit negocia boncfidei poſſeſſoris. ⁊ ſic oritur actio de peculio. vt infra como. l. ſi is.§. fi. ⁊ ſupra de nego. geſt. l. at qui natura.§. ſi libero. ſed iſte intellectus nō videt̉ bonus quia vt dictum ē iſte pāphilus fuit factus bonefidei poſſeſſoris ꝑ traditōem. vnde ſi geſſit eius negocia nulla oritͣ actio. vi. C. an ſeruus ex ſuo facto. l. p̄miſſe. ⁊ de furtis. l. apd̓ antiquos ⁊ ideo Azo hic intelligit ꝙ conſulat̉ bonefidei poſſeſſori ſolum ꝑ retentōem. ⁊ ideo exponit hic littera que dicit acturum.i. retētu rum ſic ⁊ alibi agat.i. excipiat. C. de edē. l. i. ⁊ de iuris ⁊ fac. igno. l. i. Sed iſte intellectus nō placuit Iaco. bal. qꝛ eſt ꝯͣ ꝓpriū ſignificatum ver. acturū. ¶ Preterea ſi Azo intellexit ꝙ bonefidei poſſeſſor intelligat̉ retineat expenſas factas in ipſum ſeruū. tunc nō hꝫ ex negocio geſto ꝑ ipſum bonefidei poſſeſſorē circa ſeruū ⁊ ſic littera ꝯͣdicit dum dicit ex negocio ꝙ is geſſit ⁊ ꝙ iſte intel lecius ſit fal ſus pꝫ infra de actio. emp. l. ſi ſeruus.§. ſeruum tuuꝫ imprudens. q̄ eſt ꝑs huius.§. vbi dicit agi de peculio ex negocio quod is geſſiſſet. vnde ipſe Iaco. bal. intelligit hunc.§. vt loquat̉ quādo ſeruus ſtici emiſſet pamphilū ex peculio ſpectante ad bo nefidei poſſeſſorē. ⁊ fuiſſet traditus vero domino. Nam illū con dicet bonefidei poſſeſſor qꝛ emptus fuit ex ſuo peculio. Sed licer iſte intellectus ſit verus in ſe tamen nō placet Odoff. qꝛ nimis re motus eſt. a littera. vnde ipſe intelligit ꝙ hic agat̉ ex geſtione ſer ui actōe vtili de peculio de equitate. ſed iſte intellectus laboret eodem vicio quo primus. Et ideo alij dicunt ꝙ agit̉ pro impenſis factis in ſeruum. nec ob. quod ſubuenire debeat ſolum ꝑ retētōeꝫ vt in ꝯͣrijs qꝛ verum eſt quādo impēſe fuerunt circa rem que non poſſunt obligare dominū vt circa domū. vt. C. de rei ven. l. domum. ſed. quando fuit circa ſeruūqui pōt dominū obligare. vi. jͣ. de pecu. l. ſiquis ſeruū.§. etiam. tūc ſecus eſt vt hic. ſed iſte intellectus ꝑiculoſus eſt ẜm Pe. ¶ Preterea hoc nō eēt ex negocio quod ipſe ſeruus geſſiſſet ſed ꝙ geſſiſſet bonefidei poſſeſſor cuius ꝯͣrium dicit littera vt p̄dixi. niſi diceres ꝙ ipſe ſeruus impē dit in ſemetipſum de bonis bonefidei poſſeſſoris. ¶ Sed iunc obſtat quod dixi in p̄cedenti ꝯͣrio ꝙ tales impenſe deberent com penſari cuꝫ operia. vt. l. in comodato.§. poſſunt. jͣ. como. Niſi diceret ꝙ hic loquat̉ de magnis expenſis. vnde ip̄e Pe. dicit ꝙ neſcit quare de hoc fiat ꝯtrouerſia. nam hic dꝫ intelligi ẜm euꝫ ꝙ abeſt bone fidei poſſeſſori ex negotio.i. ex ꝯͣciū circa emp. pamphili inito puta circa inſtrumentū ꝯͣcius emptōis ⁊ ſimilia ⁊ d̓ pe

Sicertum perant. ccunta bonefidei poſſeſſoris ⁊ ẜm hoc plane ꝓcedit littera vel dic vt dixi infra in ſuplectōne glo. que incipit ꝑ retentōem. ¶ Deinde oppo. ad verſi. nam ⁊ iulianus. vbi dicit̉ ꝙ verus dominus agit̉ actōe ex empto contra venditorē. naꝫ ad hoc vt actio ex em̄ pto competit expedit ꝙ p̄cium. folutū efficiat̉ venditoris qd̓ hic nō fuit qꝛ ſeruus ſoluendo nō potuit facere venditoris qꝛ etiamſi habuiſſet liberam eam ꝑdidiſſet. vt. d. l. libera. infra de pecu. vnde ob. infra de actōibus emp. l. ex empto in principio ⁊ inſtitu. de re. di.§. vendite ergo nec dn̄iuꝫ ẜui venditi eſt tranſlatū in bone fidei poſſeſſore vnde venditoripſum nō cōdicit ſed vendicat quia nemo cōdicit rem ſuaꝫ. vt. sͣ. vſul̓ quēadmo. ca. l. i. ſo. vt glo. ⁊ cōcede oppoſitis ſed dic ꝙ facit erat preciū venditoris pro cōſumpu. vi. sͣ e. l. ſi filius vel ꝑ ratihabitiōe veri dn̄i qui videt̉ habere ra tum eo ipſo ꝙ agit ex cōtractu ẜui. vt. jͣ. de fideiuſ. l. ſi ſeruus alienus. ¶ Iteꝫ op. ꝙ cōtractu ſerui dominꝰ teneat̉ ſolū de peculio. vi. jͣ. de pecu. per totuꝫ ſo. illud veruꝫ qn̄ dominꝰ nō agit ex cōtractu ẜm. ſed hic agebat ex cōtractu ẜui. ⁊ ideo tenet̉ in ſoliduꝫ vt. jͣ. de pecu. l. ſi cuꝫ filio. ¶ Item op. ꝙ ſuperflua ſit ceſſio venditore fienda vero dn̄o. qꝛ ⁊ ſiue ceſſiōe ſibi cōpetit actio vt in vtr. ſabinus. ſed dic ꝙ vtilis cōpetit. ſed pro ceſſionē hꝫ exercitū directe. ¶ Item op. ꝙ venditor nō liberet̉ cedendo qꝛ nō tenet̉ ideo qꝛ nō habeat actioneꝫ ſed ꝙ ipſe contraxit ideo nō debet liberati cedendo actioneꝫ vn̄ ob. sͣ. de neg. geſt. l. nā ſeruus. ⁊. jͣ. de pecu. l. qd̓ debetur. ¶ Item qꝛ aliud pro alio ſolueret̉ inuito creditori cōtra lij.§. appellata. sͣ. e. ¶ Item qꝛ ſoluens alij de voluntate fugitiui nō liberatur. vt. jͣ. de ſolutꝭ. l. fugitius ergo nec iſte venditor liberat̉ ⁊ ſic ienet̉ ex cōtractu venditoris nō qꝛ habeat actionē ⁊ ideo cedendo nō liberatur. ſo. dic. ꝙ imo hic venditor ideo teuet̉ qꝛ habꝫ actꝭ. ⁊ ideo cedendo liberet̉ quod ſic probat̉ hic erat venduor deditor ſpei ⁊ eaꝫ ſine dolo ⁊ culpa deſijt habere credens illum eſſe dn̄um cui tradidit lꝫ nō eſſet ⁊ ideo liberatus eſt niſi catenus vt cedat actionē qua habet vt hic dicitur ſecus ſi fuiſſꝫ debitor quātitatis qꝛ tunc liberatus nō fuiſſet ſoluēdo de voluntate fugitiui ⁊ ideo tunc nō liberaret̉ actionē cedēdo vt. d. l. fugitius vbi de hoc ⁊ de pecullio. l. ꝙ ſi ſeruo. ¶ Modo op. ad ver. ꝙ ad peculia. ⁊ videtur. ꝙ venditor liberetur adn̄o ſolū cedendo actioneꝫ contra bone fidei poſſeſſoreꝫ ⁊ nō teneat̉ nūmos peculiares reddere. vt. jͣ. de ſolutꝭ. l. cū quis ſo. dicit glo. ibi preceſſit dn̄i voluntas hic nō ibi eniꝫ voluntas domini fuit vt ſolueretur eius ꝓcuratori que vo luntas fuit reuocata ignorante debitore. ⁊ ideo habuit iuſtaꝫ cām ſoluendi ⁊ merito liberatur actꝭ. cedende ſed hic ideo tenet̉ qꝛ pecuniam poſſidet alienā nō quia acio habeat ⁊ ideo nō liberet̉ act̉. cedendo ⁊ hoc voluit dicere glo. lꝫ obſcure. ¶ Itezop. ꝙ vendi tor cōuentionē nō compenſat cuꝫ domino id ꝙ petere poteſt per act̉. de peculio vt. jͣ. de ꝯpenſatꝭ. l. i. ſo. triplex eſt primo qꝛ nō ſit cōpenſatio qꝛ nō fuit appoſita poterat tamē opponere ſi voluiſſꝫ qd̓ quidaꝫ reprobāt. nam licet pecunia ꝑuenerit ad venditorē tamen vendicatur vt ſpēs vel corpus ⁊ ideo de tali ſpecie ad quātitatem nō admittit̉ cōpenſatis naꝫ cuꝫ pecunia vendicatur vt ſpecies iudicatur de ea. vt de qualibet ſpecie. vt. sͣ. e. l. proinde. ⁊ delega. i. l. ſi ſeruus legatus.§. qui quinqꝫ ⁊ ideo ad talē ſpēm de quantitate nō admittit̉ compenſatio. vt. jͣ. de pecu. l. ſi creditor.§. i. ⁊ de pig. act. l. cōuenerit. ¶ Alij dicunt ꝙ donec pecunia extat nō admittit̉ cōpenſatio ratione predicta. ſed ea cōſumpta ſic. Nam ſpē interempta. eſt in obligatione intereſſe. ⁊ ſic quātitas loco rei. vi. jͣ. de cōſti. pec. l. ꝓmiſſor. ſtici. ¶ Et ẜꝫ hāc oppi. colligit hic quedā gl. in fi. ar. ꝙ intereſſe ſuccedit in obli. re ꝑempta ⁊ tn̄ cōiter reprobā. Nā ſpēs dꝫ peti ⁊ in ꝯdēnatiōe d̓duci lꝫ executio fiat in extimatōe vt. jͣ. de condi. furtiua. l. in re furtiua.§. ſi ex cauſa. de quo ſatis dixi ſupra. e. l. vinum. ⁊. l. certi ꝯditio. Nec obſtat. l. ꝓmiſſor qꝛ ſi vnū eſt debitum pōt bene conſtitui aliud nō debitum nomine eius dūtamen nomine rei debite fiat. vt ibi pꝫ. Non tamen eſt verum ꝙ in obligatōe ſuccedat eſtimatio loco rei. ¶ Preterea ⁊ hic ſoluti fuerunt nummi ad liberatōem inducendā. ⁊ ideo ꝯſumptōe ſecu ta recōualeſcit liberatio ⁊ debēt teneri venditor domino ⁊ domi nus venditori actio. de peculio. vt ſupra. e. l. nō omnis.§. ſi pupil lus. ⁊. l. ſi filius ſecūdo reſponſo. vnde ẜm Iaco. butri. opinio ve fior eſt. nec ꝙ cum extant nec cum ſunt ꝯſumpti locum habeat compēſatio. ¶ Pe. vero dicit ꝙ vbi debeo tibi decem in quā titate ⁊ tu mihi decem in ſpē. puta in ſaculo ꝙ locum hāt compē ſatio. nam rō que impedit compenſatōem ſpēſ ad quātitatē ē villi tas ⁊ affectio ſpērum. ſed in pecunia ſiue in ſaculo ſiue numerata nō hꝫ locum talis affectio ꝓbabilis. vt infra de in litem iuran. l. nummis. ideo pōt fieri compēſatio. ⁊ hanc ſequunt̉ multi moder ni. ¶ Reſtat ad ꝯͣria reſpōdere.ſ. ad. l. ſi cōuenerit infra de pig. actio. cum ſimilibus. dic ꝙ ibi loquit̉ vbi eſt talis ſpēs que nō re cipit functōem ſeu ꝯtributōem in quātitate cum ſuo genere. alias ſecus. vt. d. l. ¶ Ad. l. ſi creditor.§. primo infra de pecu. reſpōdet ꝙ ibi nō loquit̉ de compenſatōe. ibi enim dicit̉ ꝙ ſeruus de pecunia mea me inuito emit rem poſſum illā pecuniā vendicare ſi extat vt ſpēm ⁊ teneor tibi de peculio tanquā ad quantitatem. nec potes compēſare nō qꝛ ſit debita vt ſpēs ſicut glo. ibi dicit ⁊ ma le. qꝛ nō ꝯſtabat ꝙ ego deberē. Nam ſi nihil eſt in pecu io nihil d̓ beo. vt eo. ti. l. ſed ſi damnū.§. i. vnde ibi nō hꝫ locum compēſatio nō qꝛ ſit de ſpē ad quantitatē. ſed qꝛ eſt de liquido ad liquidū. vt C. de compenſatio. l. fi. ¶ Item oppo. a diuiſione vt glo. opponit. Nam aūt ſeruus hēat liberā adminiſtratōem ⁊ tranſtulit dominiū nummoꝝ ⁊ ſic dominus nō vendicat. aut nō hēbat ⁊ non obligat dominū. Solutꝭ. immo obligat dominū de peculio ꝙ lꝫ nō habeat liberam. vt infra de peculio.ſ. quātuberonis. ¶ Hoc nō placet Guido. de ſuza. ꝙ iſta pecunia repetat̉ vt ſpēs qꝛ non erat tradita vt ſpēs. qꝛ ſic nō fuiſſet emptio qꝛ emptio reꝗrit precium numeratū nō vt ſpēm datam. vt inſtitu. de emp. ⁊ vendi.§. p̄cium. vnde ipſe dicit ꝙ ꝓ tanio hic nō admittat̉ compēſatio qꝛ verus dominus erat debitor generis in actōe de peculio ⁊ vēdi tor erat debitor quantitatis ⁊ de genere ad quātitalē nō admittit̉ compēſatio. ⁊ ad hoc vide quod no. ⁊ dixi. E. como. l. fi. ⁊ ibi ēt ꝑ Ci. ⁊ plenius de cōpenſatiōe. l. fi. dixi ⁊ ꝑ ipſum Ci. no. ⁊ ſatis ꝑ Di. inſtitu. de actio.§. in bonefidet. ¶ Expeditis cōtrarijs trā ſeamus ad qō̓nes. primo querendo quare dicit lr̄a imprudēs. nō ne idem eſſei ſi fuiſſet ſciēs ⁊ malefidei dic ꝙ nō. qꝛ nō diſtingue ret̉ de cuius pecunia eſſet ſolutū p̄cium. Nam in diſtinctōe ei nō acquiriret̉ pamphilus. vt inſtitu ꝑ quas ꝑſo. nobis acquirit̉.§. ex his. ¶ Item nō haberet reteniōem ꝓ impēſo vt ergo ꝙ aut do minus hꝫ ratum ꝯͣctum ſerui. aut nō. primo caſu hꝫ vnam viā de equitate.ſ. vt directo agat ꝯditōe indebiti ꝯͣ bonefidei poſſeſſorē ad pamphilū cā euitandi circuitum ⁊ bonefidei poſſeſſori ſoluat omne quod ſibi debet̉. ¶ Aliā viam hꝫ.ſ. vt actōe ex empto ſibi ꝑ ſeruum queſitā ꝓponat̉ ꝯͣ venditore dominū tamen ſoluat ei omne quod habiturus eēt ſi cum libero ꝯͣxiſſet cum vēditor con uentus tradei pamphilū ꝯͣ bonefidei poſſeſſorē nō aūt vēdicabit qꝛ dominiū in eum tranſtulit ſibi tradēdo qꝛ erat in bona fide ⁊ fa ctus eſt venditor dominus p̄cij ꝑ ꝯſumptōem vel ratihabiliōem dominij vel pōt venditor redere ꝯditōnem indebiti quā hꝫ cōtra bonefidei poſſeſſorē ⁊ liberat̉ cedendo eam vere domino qꝛ adhuc ſolum.ſ. ad ceſſionē tenet̉ qꝛ bonafide deſijt poſſidere ſpēm ad quā tenebat̉. ¶ Si autē dominus improbat ꝯͣctum hꝫ vnuꝫ auxilium de rigore ꝑ viam iuris.ſ. vt vendicet nūmos. ſi extant et venditor agit ꝯͣ ipſum de peculio nec obiciet̉ compēſatio cū nūmi petant̉ vt corpus. ſi autem nummi ſunt ꝯſumpti reconualeſcit ſolutio antea facta ⁊ dominus deſinit teneri de peculio ⁊ ſic nul lus alieri tenet̉ nō ope compenſatōis ſed ſolutꝭ. validitatis conſumptōe. ⁊ hoc in effectu dicit tex. ⁊ glo. ẜm Iaco. but. ¶ Item querit que eſt rō ꝙ quādo dominus vendicat nūmos peculiares extantes ꝙ tenet̉ peculiatenus ⁊ ſi agat actio. ex empto tenet̉ inſo lidum. dic ꝙ ratio eſt qꝛ vbi ſeruus ꝯͣhit ſine iuſſu domini tenet̉ dominus ſolū de peculio vbi volūtate ſua tenet̉ ꝙ iuſſu inſolidū Sed ita eſt in ꝓpoſito. qꝛ ſi vendicat nūmos improbat faciū ſerui. ſi agit ex empio ratificat. ⁊ ideo inſolidū. tunc tenet̉. vt infra ꝙ iuſſu. l. i.§. ſi ratum. ¶ Item querit̉ cum in littera dicat̉ ꝙ poteſt hominē ꝯdicere. de qua ꝯditōe loquat̉ ꝗdam dixerunt de condi tōne ſine cauſa vt infra. l. ꝓxi. ¶ Alij ꝯditōe indebiti. vt infra d̓ ꝯditio. indebi. l. nō eſt nouū alij ꝯditōe certi generali. ⁊ ſic facit ad titulum ſupra. e. l. certi ꝯditio. ¶ Pe. dicit ꝙ veꝝ eſt ꝙ detur certi ꝯditio generalis qꝛ certum perit̉. item ꝯditio indebiti ceſſione ſibi facta ꝑ venditorē. ¶ Item querit gl. ſi venditor poſſet ꝓ ſequi ſola decem ꝑ actōem de peculio qꝛ vires peculij vltra non patiunt̉ ꝓpter debitū domini quod deduci debet. vt infra de peculio. l. quātuberonis. ⁊ nummi peculiares ſibi ſoluti erant vigin ti ⁊ ꝯſumpti quid erit. nūquid dominus repetet illa decē que exce

Stertum petatꝫ. ctunt de peculio. glo. tꝫ ꝙ ſic. ⁊ ratio eſt ratōe ꝯſumptōis nō ratione ꝯpenſatōis vt ſupra dixi hic. ⁊ ſi non eſſent ꝯſumpta vendicarent̉. Guil. de cuneo dicit ꝙ queſtio nō ꝓcedit qꝛ lꝫ dominus poſſit deducere ſibi debitorē. in hoc fuit decepta glo. qꝛ iſtum ſoluiū erat de peculio ⁊ poſito ꝙ iſtud reſtitueret̉ eſſet de peculio. ⁊ pro hoc dicit eſſe textū. jͣ. ſo. matri. l. ſi filio in prin. ⁊. l. facere ſed glo. poſſet ſuſtineri qꝛ licet illa. x. ſint de peculio tamē dominꝰ hēt priuilegium primo deducēdi. ſibi debituꝫ ante alios creditores. vt. jͣ. de tributo. l. i. ⁊ hoc caſu poteſt ꝓcedere. Eo aūt caſu quo cōſumpta ſunt ⁊ recōſciliata ⁊ validata eſt ſolutio per cōſumptionem ⁊ ⁊ ſublata actio de peculio nullo modo procedit queſtio qꝛ tunc nul la actio ſupereſt dn̄o qꝛ actiones hinc i. de ſunt extincte ⁊ ſic nulla ſupereſt compēſatio. ¶ Item querit glo. ſi preciū ẜui fuit. xx. in peculio ſunt. x. taniū ſeruus emprus valet. xxx. nūquid repeti poteſt illud plus ꝙ valet ſeruus ꝑ actionem in rem verſo. glo. allegat ꝙ uoū qꝛ nō dabuit animū obligādi. dum. vt. jͣ. de inreꝫ verſo. l. ſed ſi res.§. fi. ⁊. l. ſequen. ¶ In cōirariū allegat. e. ti. l. iij. que incipit qd̓ ſi ſeruus in principio. Glo. non ſoluit in queſtionem. ſed doc. tenent quod dominus nō teneatur de in rem verſi. per dictaꝫ. l. ſed ſi res. §. fi. ⁊. l. ſeq. ¶ Guil. de cunio dicit queſtionem nō procedēte ꝙ detur actio de in rem verſo contra dominuꝫ quia aūt datur quia habuit ratuꝫ factū ſerui ⁊ tunc nō hꝫ locuꝫ aūt quia nō hꝫ ratum ⁊ tunc ita demuꝫ locum habere pōt ſi dicas ꝙ ꝯtra bone fidei poſſeſſorem detur nō cōtra dominū. ¶ In glo poteſt enim habere ibi ⁊ huius peculij.ſ. veri domini ibi in ſb̓a ꝑſone.ſ. in qualitate an eſſet ſeruus domini. ¶ Ibi error non nocet ade quod no. jͣ. e. l. eiꝰ qui in prouinciam. ver. quas vero ⁊ quis error impediat dominij tranſlationē dic vt pleniꝰ dixi. sͣ. ¶ Ibi ſuit ſimilis etror.ſ. in qua litate ꝑſone ẜm vnā opi. que reprobat̉ vt ibi no. quia ibi fuit error in perſona vel dolus ⁊ falatia in recipiente. hic nō. ¶ In glo. pamphiluꝫ ibi vtili cōditioneꝫ inde. agit̉ īmo cōdi. ſiue cā. ⁊ ceſſabit opi. huius glo. cuꝫ ſi. in glo. quolibet danc glo. declara vt dixi. sͣ. in oppo. ver. item oppono. ꝙ bonefidei poſſeſſor. ¶ In glo. ꝙ retentis ibi. ibi hꝫ ꝯditꝭ. ad poſſeſ. immo facū cōdicet.ſ. iraditione ꝑ cōdi. incerti. dicens tradi hominē ex cuius retentione cōſequi poteraꝫ expenſas nō ergo dicā ad impenſas. ⁊ ſic nō ob. l. in hoc iuditio.§. diuerſuꝫ. sͣ. cōi di. nec ꝯdico hominē nec poſſeſſione eiuſdem qꝛ debite ſolui ſed factum traditiōis quod eſt incertū cōditio ꝑ ꝯditio incerti quaſi plus tradiderim. vi. l. ſi in area ⁊. l. qui exceptio.§. ſi pars. ⁊. l. ſed ſi me putem.§. i. j. de condi. inde. Iac. butri. ¶ Uel dic vt dixi. sͣ. in oppo. ver. ¶ In glo. condino indebiti ſed quo hꝫ.ſ. venditor cōditioneꝫ ibi ratihabitio veri dn̄i agentis ex empio ex cōiractu facio per ſeruum ſuuꝫ ⁊ dic vt dixi. sͣ. ver. de inde. ope. ad. ver. nam ⁊ Iulli. ¶ In glo. que incipit in ſpeciem in fi. hanc glo. declara vt dixi. ver. mō op. ad. ver. ꝙ ad peculiareꝫ ⁊ ver. ſeq. ¶ In glo. admiſſa cōpenſatōeꝫ. ver. iteꝫ pone hec que ſtio ꝓcedit ẜm opi. loch. qui dicit rei nō poſſe dici cōpenſatio. ſed in eo quod dicit cōſumpta fatua eſt queſtio ⁊ reſponſio tam loch. qꝫ Hugolini ⁊ ꝑꝑ hec bene ſubiungit glo. iū dic etates ⁊c̄. ⁊ declara hanc queſtionē vt declara in. sͣ. in queſtionibꝰ. sͣ. item querit glo. ſi venditor ibi tu dic extantē pecuniā cōſequi poſſe cōſumpiā non nā per cōſumptioneꝫ recōſciliat̉ ſolutio. vt. sͣ. e. l. non omnis. ⁊. l. ſi filius. ij. rationes ob. ſi dicas ꝙ dominꝰ nō tenebat̉ niſi in id quod erat in peculio. ⁊ ſic videt̉ ſolutum indebite qd̓ eſt vltra vires peculi qꝛ lꝫ eſſet indeditum quo id dn̄m nō tn̄ que ad ſeruum qui ſoluit. ⁊ qui naturaliter ienebat̉ in ſolidū ibi fuiſſe. xx. nec ē aliquis cōſumptuꝫ de ipſis. xx. ¶ Ibi non cōſumpta hec eſt mala opinio quia nō habet locuꝫ cōpenſatio. ¶ Ibi ſiue petat hec eſt bona ibi cum nō habuerit.ſ. ſtichus. vbi occaſione.i. animuꝫ obligandi dn̄iuꝫ ſꝫ cōtemplatiōe peculi fecit pͥncipaliter lꝫ ſecūdario dominij. Ibi. l. iij. in principio. queſtio ⁊ reſponſio nō ꝓcedit quia quo caſu vendicat̉ pecunia ꝑ dominū ſtici eoipſo caſu pamphiſus nō remanet apud eum cum eoipſo improbet ꝯͣcium. ergo ni hil in rem domini verſum ē ⁊ dic vt dixi ſupra in queſtionibus vl tima qōne. ¶ Ubi nō habebat.ſ. peculij liberā adminiſtratiōem immo ſi habuiſſet ꝑdidiſſet fugiendo. vt. l. libera in fi. glo. immo falſum ē ꝑ. l. ꝓmiſſor. infra de conſtitu. pecu. ⁊ ſumit̉ hic iſtud argumentū ẜm falſaꝫ opinionē eoꝝ qui dicūt ꝙ quādo pecunia cō ſumpta eſt quātitas ē in obligatōe ⁊ admittit̉ compenſatio ⁊ dic vt dixi ſupra in oppoſitōe. ¶ Modo oppo. ad verſi. ꝙ ad pecu liare ⁊ verſi. ſequenti in glo. qꝛ quotienſcurqꝫ in fi. ⁊ intellige hunc ver. venditor nōdū tradidit ſeruuꝫ emptori. ceteꝝ ſi iradidiſſet hꝫ locum verſi. ſequēs. ⁊ hoc ſatis innuit glo. ꝓxi. infra in glo. vltīa. ibi ſupra. e.§. in principio. ibi hꝫ vtilem gratia vitandi circuitū. Ibi ſed directa cedit̉ iuris rigore inſpecto. nec vitato circuitu ⁊ cedit exercitiū directe. lꝫ vtilem hꝫ de minus verus ¶ In eadem gl. in fi. vbi colligit̉ ꝙ debitor ex ꝯͣctu ſerui alieri ſolueſs ꝙ ipſi vel domino nō liberat̉. ſed illud cum ſeruus facit alteri ſolui donare volens alteri quod nō fuit hic. ⁊ ꝓbat̉ hec ſolutio infra de noua tio. l. fi. circa principiū. Tho. vel dic̄ ꝙ lꝫ nō liberet̉ ibi ſꝫ poſſit ad huc a domino ꝯueniri. ſufficit tamen vt ei cedat actōem ꝯtra euꝫ cui ſoluii. ¶ Uel dic ẜm Iaco. de belui. ꝙ hic ſoluit ei quē credebat dominū. ⁊ ideo liberat̉. vt infra depoſiti. l. i.§. ſi rem a ſeruo. Ibi enim quem ſciebat nō dn̄m. ⁊ ideo nō liberat̉. vel ẜm Ia. bu. ibi quātitas erat in obligatōe. ⁊ ideo tenet̉ nō qꝛ actōnem hēat hic debebat ſpēm quā ſine dolo deſijt habere. ⁊ ideo liberat̉ actō nem cedēdo. vt infra de peculio. l. quod debet̉. ⁊ de hoc vide. sͣ in appoſitꝭ. verſi. Item oppo. ꝙ vēditor. Albricus de roſate. ¶ Summa eſt I et me et titium. qquitas huius. l. ⁊ ꝯtinue allegat̉ ꝙ de meo ad te ꝑuenit equum eſt. quod mihi reddat. facit quod no. ſupra de iuſti. ⁊ iu re. l. i. in principio. ad quod bene ꝯcor. infra depoſiti. l. i.§. fi. ⁊ ſolu. matrimo. l. lege ſi ꝯſtante.§. maritum. ⁊ quod dicit cum putas ⁊c̄. ſecus enim ſi ſciuiſſes qꝛ tunc non eſſet dubiū ꝙ haberem te obligatum. vt ſupra. e. l. ſingularia. cum ſi. ¶ Glo. oppo. ⁊ non ſoluit de. l. cum pularem.§. penultl. ſed dic ꝙ ibi ſoluta fuit ex cā iudica li non ſine cā de quo dic vt infra mandati. l. ſi fideiuſſor.§. in om nibus. ⁊ ꝯcor. ad hanc l. ꝙ nullus ſcienter aliena retinere dꝫ extra de preſcrip. c. quoniā omne. ⁊ de teſta. c. filius. ¶ Secūdo nota ꝙ illud dicit̉. eē meū quod eſt mihi debitum ẜm ꝓpriū ſignificatum. vt infra de actio. ⁊ obliga. l. obligationū ſubſtantia. ⁊ in libel lo Roffredi iuris cananici rubricella libellus ſuꝑ damnis aliqn̄ tamen improprie dicit̉ quod eſt mihi debitū eſſe meū. vt infra de verboꝝ obliga. l. cedere dicm.§. es alienum. ſed in ꝓpoſito ſignificato quod eſt mihi debitū nō eſt meū vt bene ꝓbat infra de auro ⁊ argen. le. l. quāuis.§. i. ¶ Item quod ꝑcipit̉ ex re mea meuꝫ dicit̉ ſupra ad exhiben. l. de eo.§. ſiquis ex iuris. ⁊ de rei ven. l. ſolum.§. i. vbi de hoc. ⁊ ꝑ Azo. in ſumma de inoffi. teſta. circa princi pium. Et quod meum ⁊ mihi debitū differant vide ꝑ Inno. ex tra de conſti. c. cum. M. ferrarienſis. ⁊ de ꝯceſſio. p̄ben. c. quia cū ctis ꝑ eundē. ⁊ ad hoc octaua diſtinctōe. c. in ſcripiuris. ⁊ in ſpecu culo de legato. Rubricella de diſpenſa.§. gratia autem diſpenſa tionum. verſiculo. primo. ⁊ ad hoc infra de dote p̄legata l. ſiquis vxori.§. ſi mulier. ⁊ faciuūt predicta an prebenda alieni debita intelligatur ſua. de quo no. ꝑ Inn. in. d. c. qꝛ cunctis. ⁊ an poſſit ſua anctoritate eam capere ⁊ apprehēdere. dic vt no. ꝑ Archi. de preben. c. ſi poſtquā li. vi. ⁊. c. penul. Et ꝙ aliud ſit habere ius in re ali ud ad rem. vide ꝑ eundē de reſcriptis. c. ſi gratioſe. li. vi. ⁊ vide in alphabeto dictōne meum. an hec ſit natiua vel datiua. dixi ſupra e. l. certi conditio. ¶ Hec lex ⁊ ſequēs Rincipalibus. ꝓexeſum ⁊ decadem materia. ⁊ breuiter dicūt tex. ⁊ glo. ꝙ officiales ꝑpe tui poſſūt pecuniā muluo dare ⁊ reciꝑe in loco vbi ſunt officiales. ſꝫ tꝑales mutuo dare nō poſſunt. reciꝑe ſic a non ſubditis in eoꝝ vtilitate vel rei publice nō al̓. Iac. bu. Et vide qd̓ no. ⁊ dixi. C. e. l. egi. ⁊. l. quiſꝗs. ⁊ de ꝯͣctibus iudicuꝫ. l. vna dic ẜm Guil. ſi officiales ſunt ꝑpetui poſſunt vt. jͣ. l. ꝓxi. ſi tꝑales ad vtilitatē rei publice poſſunt dare ⁊ acciꝑe. sͣ. e. l. ciuitas. ⁊ de vſu. l. ga ius. Itē ad ꝓpriā vtilitatē poſſunt. vt. jͣ. l. ꝓxi. nō cā negociādi. vt C. e. l. ꝗſꝗs. vnde ipſe. G. hic tꝫ ꝙ ꝓhibitus ꝯͣhere in aliqua pr̄ia vt. jͣ. de pig. l. in quoꝝ pōt emere victualia. ꝓ hoc. d. l. vnica. C. d̓ ꝯ ctibꝰ iudi. ſꝫ illa. l. vltra ꝓcedit ꝯcedendo. ſꝫ idem ē eadē ratiōe. ¶ Quiculpā ꝯmiſſſit vi noEriculum na debions far doerius de culpa tenet̉. h. d. ⁊ hꝫ tres lecturas ⁊ quelꝫ bona. Et caue a glo. que dicere videt̉ ꝙ inter ſe diuiſerūt ad

Sicetuum peramm. agineſtraiōem ꝙ vnus de ſacto alterius teneat̉ qꝛ hoc veꝝ ē in ad miniſtratio. priuat̉ de quo tn̄ dic vt plene no. C. de diuidē. tute. l. ij. de tranſac. l. i. ⁊ infra de tutellis ⁊ ra. diſ. l. i.§. nūc tractemus. ¶ In adminiſtratores rei publice ſi diuiſerunt non videt̉ tenere diuiſio ⁊ nihilominus tenet̉ vnus ex facto alterius. de quo dic vt infra ad municipales. l. imꝑator̄.§. fi. ⁊. l. ſe. ⁊ ſupra de nego. gefl. ex facto. ⁊. C. de conuenien. fiſſi debito. l. qm̄ augurio. li. x. ¶ Debitum puruꝫ ſub ꝯditio Ectiniam. nenouatuꝫ pendente cōditione eſt in ſuſpenſo quo ad factū ⁊ in euentuꝫ cōditionis nouatur ⁊ perimitur tunc factum cōditionis remanet in ſuo robore hoc dicit. Et ꝙ dicit littera etiam ſi cōditio lege verbuꝫ etiaꝫ cōditione credita qd̓ eſt infra. ⁊ dic etiā credita eē dermaneat. Nam ſi legeres ſicui littera iacet implicaret ꝙ etiaꝫ ſi cōditio extaret ꝙ agere poſſeꝫ quod falſuꝫ eſt Ricꝫ. ¶ Opp. jͣ. ad vellei. l. aliquādo.§. fi. ſo. vt ibi. ¶ Item op. de. l. euꝫ qui ita.§. f. de ver. obli. ⁊ dic vt ibi no. ⁊ vide Di. de re. iur. c. nullus pluribus. li. vi. ⁊ ad fi. penul. glo. ẜm Ia. bu. preterea ſtipulatio nouaret̉ cōditionis euentu. ergo ea pendente ſtatim ſuſpendit ac legatum cōditione eueniente ſolam exceptiōeꝫ induceret ergo ea pendente exceptioneꝫ nō inducit quia tūc tm̄ oꝑaret̉ cōditione pēdēte qͣꝫ ea exiſtente quod eēt abſurduꝫ. ¶ Preterea ſtipulatio eſt validior legato naꝫ hꝫ ſpēm tranſmiſſibileꝫ ad heredeꝫ legatuꝫ cōditionale. non vt. inſti. de ver. ob.§. ex cōditionali. ¶ Guilielmus de cunio nō approbat ſolutioneꝫ glo. quia ẜm hoc eſſet deterior cōditio legatariorum ꝙͣ alioꝝ ꝙ eſſe nō debet. vt. jͣ. de re. iur. l. in teſta mentis. Et ideo ipſe ſoluit ꝙ lex noſtra loquit̉ in caſu quo ſi exigerem pendenteꝫ cōditione eſſet preiudiciuꝫ tertij ⁊ debitoris lex cōtraria loquitur in caſu in quo nulluꝫ preiudiciū errat tertij ſꝫ debitoris ar. jͣ. ſo. matri. l. in inſulam in fi. ⁊. l. ſi mulier. ¶ Uel verius dic ꝙ qn̄ in euentuꝫ conditionis debes a me liberari eſt diſtinctio facienda vtruꝫ ipſo iure ⁊ ſic loquit̉ lex iſta. ar. inſtitꝭ. qui. mo. tol. ob.§. preterea ⁊ sͣ. de penes. l. in perſonam.§. fi. ¶ Cum igitur in euentum cōditionis mea actio ſit ipſo iure ſublata nō eſt mirum ſi nō agam pendente cōditione aut nō liberatur ipſo iure ſed ope exceptionis vnde aget ex teſtō vt liberetur. vt. jͣ. deli. le. l. i.§. qd̓ mi bi. ⁊. l. iij.§. nunc de effectu. Quare nō eſt mirum ſi ago pendente ꝯditiōe quare dic ꝙ hodie nō ſit nouatio niſi expreſſe dicatur. C. de nouatꝭ. l. fi. qꝛ ceſſaret hodie lex iſtaniſi expreſſe ageretur ꝙ nouatio fieret. ¶ Nunc tranſeo ad illud quod dicit vltima glo. ꝙ agens pendente conditione amittit actionē quidam ꝙ ſic ⁊ hoc inuit glo. ¶ Contrariū tenet Guiel. de cu. per. l. jͣ. de pi. l. grege. §. ſub cōditiōe. ⁊ de edi. edic. l. bonē.§. ſub ꝯditione. ¶ Sed nunquid tēpus duplicabit̉ ſicut ſit in eo qui ante diem petit vt inſti. de ex ceptꝭ§. penul. glo. tenet ꝙ ſic qꝛ nō dꝫ eſſe melioris cōditionis il le cui nulla ꝯpetit actio ꝙ eſt in debito ſub ꝯditiōe. ꝙͣ eiꝰ cui ꝯpelit acuo lꝫ ſit in diē dilatat̉ ar. ꝙ vi. aut clā. l. ẜuius. Guil. tꝫ ꝙ non duplicent ⁊ rō quare duplicat̉ in actiōi in diē eſt qꝛ male agit hic aūt nullo mō agit ⁊ ideo nō punit̉ ar. sͣ. ꝙ ꝗſqꝫ iur. l. i. in fi. ¶ Itē ꝙ qn̄ obligatio eſt in dieꝫ certum eſt tēpus quod poteſt duplicari ſecus in obligatione cōditionali quia neſcimus an cōditio vel qn̄ ar. sͣ. ad. l. aquil. l. hoc aꝑtius ⁊ per hoc optime. C. de ſen. que pro eo ꝙ intereſt proferunt̉. l. vnica in principio. ⁊.§. i. vnde leges que dicunt ꝙ tempus debeat dupplicari refferunt ſe ad cerium tempus quod duplicari poteſt ar. jͣ. dele. iij. l. lucius.§. eandē. ⁊. jͣ. de iure del. l. i. Guilielmꝰ. ¶ Ultimo no. ⁊ ad hoc ſepe allegatur ꝙ ſi mihi debitum alteri promutis voluntate mea ſub conditione tacite mi hi videris promittere ſub contraria cōditione.i. ſi prima conditio deficiat quaſi promitto tibi ſeruitutem in fundo meo vſqꝫ ad annū videtur actū ꝙ anno finito nō debeā. sͣ. de ſeruit̓ꝭ. l. iij.§. i. ⁊ ſi mādo vt emas mihi rem certo pretio actum videt̉ ꝙ non emas pro maiori pretio de quo vide no. per Azo. in ſumma mādati.§. itē vt ꝯpetat. ¶ Ad hoc etiā facit ꝙ legatū ſub cōditiōe ſub. cōraria vi ademptum infra de adi. lega. l. ſi legatum pure de lega. i. l. ſi poſt mortem.§. i. quando dies lega. ce. l. quod pure. ⁊ de condi. ⁊ demon. l. aliquādo quod facit ſiquis petat electōem de ſe factā con firmari ꝙ iudex poſſit ꝓnūciare eam infirmandā. vt no. ꝑ Inn. exira de ꝓcura. c. ex inſinuatōe. ¶ In glo. vt. jͣ. l. nō ſolum.§. fi. ¶ Condlilo de Um ad preſens. p̄terito vel de pre ſenti nō ſuſpendit ſed ſolum de futuro. hoc dicit cū duabus legibus ſequentibus. ⁊ no. gl. que eſt in. l. re ſpiciendū que loquit̉ de natura naturante ⁊ de natura naturata de quo vide in alphabeto dictione natura. ¶ Pul Ecta eſt in auditor io. cra ē ⁊ vnilis hec lex ⁊ difficilis. ⁊ breuiter dicit pactum incon tinenti appoſitum ineſt vt actionem nouam pariat ⁊ veterem informet ⁊ pōt exceptōem inducere. ⁊ ꝑ hoc dilatōem dare ⁊ moram tollere ⁊ impedire ſtipulatōem ꝯmittenda ratōne more non ꝯmittendā ꝓpter moram. Et diuide ẜm Iaco. buiri. in ſex partes. qꝛ primo ponit thema inde recitat̉ cautio ꝯtinēs tria pacta vſqꝫ ibi queſitum eſt. ſecūdo format̉ qd̓ vſqꝫ ibi dicebam. tertio ponit̉ ſolutio qōnis vſqꝫ ibi pactum aūt. quarto obiciūtur duo argumenta ꝯͣ determinatiōeꝫ qōnis vſqꝫ ibi ſed cum ſortis. quinto ponit̉ reſponſio ad ipſa duo argumenta vſqꝫ ibi ſed quātitatis. ſexto ponit̉ caſus ſpālis ꝯͣ p̄dicta vſqꝫ in fi. vel diuide ẜm Oldra. qꝛ primo ponit̉ thema ꝯtinens iria pacta vſqꝫ ad verſi. queſitum. ibi ponit̉ queſtio vſqꝫ ad ver. dicebam ibi ponit̉ reſpon ſio pauli qui p̄mittit ratōem ⁊ quoddā ſimile ex ꝗbus infert ⁊ ro borat ſuam reſponſionē ⁊ hoc vſqꝫ ad ver. pactum autem. ibi po nitur allegatio aduerſarioꝝ pauli ꝑ deductōem ad incōueniens vſqꝫ ad ver. ſed quātitatis vbi ponit inſtant̓ contra p̄dicta ⁊ durat vſqꝫ in fi. legis. ¶ Alij diuidunt aliter. ſed qꝛ eorum diuiſiones ad eundem tendunt effectum. ⁊ parum ab iſtis diſcrepat eas obmitto. Et qꝛ magna ꝑs difficultatis huius. l. ꝯſiſtit in cāus po ſitione litttere expoſitōe. ¶ Pono caſum ſic. ꝗdam vſurarius acceſſit ad auditorium Emilij pape p̄fecta pretorio. ⁊ coram eo le gi fecit quoddā inſtrumentū dicens ſe habere ex eo plura dubia ⁊ petens declarari. vel forte petens executōem ipſius inſtrumenti ꝯͣ debitorem ſuum lecto inſtrumento ꝯtinente tria pacta duo ve ſtita ⁊ vnum nudū talis tenoris. Ego lucius titius ſcripſi me accepiſſe a publico meuio. xv. mutuo que ꝓmiſſi ꝑ ſtipulatōem ſolemnē reddere ꝓximis kalendis. ⁊ iſtud eſt primū pactum veſtitū Et ſi ego die ſtatuta non ſoluerem ipſam ſortem ꝓmiſi nomine pene ⁊ vſuraꝝ ꝓ quolibet centū denar̄.i. infta. xv. dies. ⁊ iſtud ſecundū pacium fuit veſtitum. ¶ Teruū pactum nūdū fuit ꝙ de p̄dicta ſumma deberem ſoluere omni menſa trecentuꝫ denarios ſortis ⁊ nihil dictum fuit de vſuris. ⁊ iſte erat tenor inſtrumenti. Accidit ꝙ ego debitor niſi ſolui primo menſe nec ſecūdo nec ter tio. ⁊ ex iſto themate querunt̉ tria. primo circa obligatōem vſura rum quādo incipiant currere. Secūdo cuius ſortis. vtrum totius an. ccc. tm̄. Tertio an ex vltimo pacto nudo naſcat̉ actio. Pau lus auctor huius l. ꝯſultus ſuꝑ p̄dictis reſpondit primo ad vltimā qōnem. vtrum tertiū pactum nudum ſit efficax ad agendum ⁊ dicit ꝙ ſic qꝛ pactum incōtinēti appoſitum iuxia ſtipulatōnem videt̉ ineſſe ſtipulatōi. ⁊ ꝑ hoc reſpōdet ad ſecundā ⁊ ad primam qōnem ꝙ vſure nō currunt totius ſortis a die ſtipulatōis. ſꝫ eius ſumme que ſolui debebat primo menſe currūt a tꝑe more. Ita ꝙ finito primo menſe incipiunt currere vſure illius ſumme que tunc erat ſoluendo. ⁊ ſic deinceps qꝛ vſura aut peti non pōt quam ſors peti poſſit data hac reſponſione per paulū. ¶ Quidam alij iuris periti dixerunt quod male dixerat in duobus. dicit eniꝫ ꝙ vſu re totius ſortis nō currebant poſt primū menſem. quod eſt falſuꝫ. qꝛ pactum nudum vltimo loco appoſitū fuit ſuper ſorte tantum. ⁊ nō ſuꝑ vſuris remanet ergo firmaⁱ ſtipulatio facta ſuꝑ vſuris ⁊ ſic vſure totius ſortis currunt. ¶ Item dixit Paulus ꝙ tertiū pactum nudum erat efficax ad agendū. ⁊ hoc eſt etiam falſuꝫ. ꝗa cum ſit nudūſtipulatōni p̄iudicare nō potuit. parit ergo ſolum ex ceptōem. ¶ Ad hec ꝯͣra ſic reſpondit Paulus. vos dicit̉ ꝙ in tertio pacto nihil dictum fuit de vfuris. ⁊ ꝑ ꝯſequens remanſit prima ſtipulatō vſuraꝝ dico ꝙ verum eſt ꝙ nō fuit in ipſo pacto ꝯuentum de vſuris expreſſe ſed tacite ſic. qꝛ ipſo pacto fuit actum de dilatōe ſortis ſoluende. ergo ꝑ ꝯſequens videt̉ dillata ſolutio vſurarum vt nō currant niſi a tempore more. ¶ Ad ſecundū qd̓ dicitis tertium pactum fuiſſe nudū. ⁊ ideo nō potuiſſe ſtipulatōni p̄iudicare. Reſpondeo ꝙ falſum eſt qꝛ ipſum pactum veſtitum ē

Sterum prtatt. coherentia ꝯͣctus. Et dato ſine p̄iudicio ꝙ eſſet nudum ⁊ parerei ſolum exceptōem adhuc non inciꝑent currere vſure ſicut dici tis. qꝛ ſaltem obſtabi ꝯͣ petitōem ſortis. ⁊ vbi nulla eſt petitio ī effectū nulla eſt mora. vnde Emilius his auditis terminauit cām ẜm opinionē Pauli. ¶ Tunc vſurarius fecit aliam queſtionē virum poſſit fierit talis ꝯͣctus ꝙ vſure venirent ſtatim ex ipſo cō tractu nō ex mora. Reſpondet Paulus ꝙ ſic vbi nominatim eſſet dictum ꝙ nō ſoluta ſorte ſingulis menſibus venirent vſure totius ſortis a die interpoſite ſtipulatōis. tunc enim currerent vſu re a tempore ꝯͣctus. ⁊ adducit ſimile. Stipulor a te fundū ſi nauis ex aſia venerit. ⁊ cum conditio euenerit ſtipulor ꝙ p̄ſtabis mihi tructus medio tempore ꝑcepios. Iſto enim caſu veniunt fructus a principio cōtractus. ſic ⁊ in propoſuo caſu vſute veniūt hoc dicit. l. iſta. ¶ Aliqui tamen moderni dicūt ꝙ primo ponitur ihema vſqꝫ ibi diuerſuꝫ ſecūdo vbi ponit vnā queſtionē tantū.ſ. an tēpore elapſo currant vſure a tēpore ꝯtractus nec te a tempore more. Ter tio ponit teſponſionē Pauli. ibi dicebaꝫ. Quario obiectiones cōira reſponſionē ibi pactū autē. Quinto ponit ſolutionem. Sexto ponit caſuꝫ niſi vſure veniunt a tempore cōtractus ⁊ incidit ſimile ⁊ iſta lectura procedit ſine ſub auditionibus effectus tamen nō variatur ⁊ ideo quelibet bona. ¶ Litteram expone ibi in auditorio exponit glo. i. in ſcolis vel in palatio hoc tamē melius infra declarabitur ⁊ forte fuit iſte emilius pap̄. qui multū comēdat̉. sͣ. in ꝓhemio.§. iij. inſuꝑ domi. ¶ Ibi cautio.i. inſtrumenti credi ti. Ibi lucius ticius dicit glo. ſubaudi. ego ſꝫ ego habeo in textu ⁊ cōiter habet̉. ibi ſcripſi me accepiſſe. Ex collige ꝙ tabelio poteſt ſcribere ⁊ cōficere inſtrumentū cōtra ſe vt. ⁊. jͣ. de po. l. lucius. pro ſe aūt nō vt. C. de probatꝭ. l. exceptio Riz. ibi. xv. milia. quidā non bn̄t milia ⁊ glo. exponit.ſ. pondus auri. ⁊ dic pondus. idem eſt ꝙ libra. vt. jͣ. dele. i. l. ſi ex toto.§. fi. ⁊ libera auri cōtinet. xxij. aureos. vt C. de ſuſcep. ⁊ archar. l. quotiens. li. x. Comodius tamē exponit̉ littera iſta ꝙ acceperit mutuo ad numerū ꝓpter diuiſionē de. ccc. p̄ſtādis ſingulis menſibꝰ que aliax nō ſic dene fieri poſſit. ¶ Ibi d̓ domo.i. ſuſtātia ſeu patrimonio ſuo ſic exponit̉. C. de ingenuis manumiſſ. l. i. ⁊ ne liceat poten. l. i. aliter ſumitur in aūt qua in pronintiaꝫ. C. vbi determine agi opportet ⁊ vide in alphabeto ibi ꝓba. recte iſta verba expone vt glo. ⁊ per expoſitioneꝫ glo. ꝙ recte fieri dicit̉ qd̓ fit ꝯgruo loco. ⁊ tēpore. Ex quo colligaui infra. vnū vtile ar. ⁊ de ſignificato huiꝰ verbi recte vide in alphabeto. ¶ Ibi data ſoluta dicit gl. īculcatio verboꝝ. vi. ⁊ sͣ. e. l. certi ꝯditio ⁊ ibi d̓ hoc dixi. ibi tūc extremitatē tēpus notat vt dicit glo. ibi eo ampliꝰ i. taniū vltra ſorteꝫ ⁊ hoc verbū ampilius inducit ēt repetitioneꝫ in obligatiōe ſortis vt dicit glo. ⁊ allegat ⁊ bene. jͣ. dele. iij. l. ſi tibi pure ⁊. l. fi ſic ⁊ vide in alphabeto. ¶ Ibi quo.i. in quātum. ibi pene no minē hāc penā. jͣ. ſtatiꝫ vocat vſura. ⁊ ad hoc. C. de vſuris. l. pigno ribus ⁊ in alphabeto dictiōe vſura. ibi centeſ. ſubaudi ꝑꝑ ibi conuenit qꝛ inter eos.ſ. ꝑ pactuꝫ nuduꝫ. ⁊ ex hoc tertio pacto orta fuit tota diſcordia ⁊ dubitatio huius. l. ibi vii.i. vt ibi menſcinos.i. ſingulis menſibus ibi dicebaꝫ hic eſt ſolutio qōnis licet aliquātuluꝫ exordiat̉ māꝫ ibi ꝙ tardiꝰ.i. qꝛ tradiꝰ ibi.i. pēſiōis.i. pēſicatiōis. ſeu ſolutiōis. ccc. aureorū ibi certū tractū.i. terminū tranſaciuꝫ. ibi nec āt ſortis.ſ. reſidue nō ſolute. in. v̓. paciuꝫ aūt hic format̉ duo arg. contra ſolutionem Pauli ⁊ que ar. debent ſic formare pactū appoſituꝫ ſuper vno nō dꝫ operari ſuper alio. sͣ. de pactis. l. ſi vnum §. ⁊ in ſumma. ſed vltimū pactum nuduꝫ fuit appoſne ſuper ſorte tantuꝫ. nō ſuper vſuris ergo nihil in nouat in vſuris debentur ergo vſure. ẜm formā prime ſtipulatōis.i. vt ſoluta ſorte poſt primas Callendas debentur vſure tocius ſortis cū illa prima ſtipulatio ꝑ vltimuꝫ pactū nō ſit immutata ⁊ iſtud ē primū ar. ¶ Scd̓ꝫ ar. eſt tale numis validū nō poteſt tollere plus validū qꝛ potētioribꝰ. ⁊c̄. sͣ. de alie iudi. mu. cā facta. l. iij. ſed. certum pactū nūdum eſt minus validum qͣꝫ ſtipulatio ergo debent ſolui vſure ẜm formā pͥme ſtipulatōis.ſ. totius ſortis. elapſo ergo primo mēſe. ¶ Ad iſta duo argumenta ꝯͣria reſpondet Paulus in ver. ſed cum ſortis hoc modo. ⁊ primo ad primū vbi dicit̉ ꝙ pactum ſuꝑ vno nō dꝫ oꝑa ri ſuper alio. verum eſt vbi ambo pacta ſunt principalia ſed hic eſt vnum principale.ſ. ſortis ⁊ aliud acceſſoriū.ſ. vſuraꝝ que ex ſor te veniunt. ergo pactum ſuper principali ſortis bene pōt operari ſuꝑ acceſſorio vſuraꝝ. ſicut ergo diuiſa eſt ſortis petitio ꝑ paries. ita ⁊ p̄ſtatio vſurarum videt̉ diuiſa vt ſolum currant vſure eius quātitatis cuius ip̄s eſt elapſum. ⁊ ſic ceſſat primū argumentuꝫ. ¶ Ad ſecundū reſpondet̉ cum dicit̉ ꝙ minus validū nō poteſt tollete plus validum ſed pacium tertiū eſt minus validū. hoc ne gat̉. nā pactum incontinēti appoſitū eſt validum ſicut ſtipulatio ⁊ actōem ꝓducit qꝛ veſtit̉ coherentia ſtipulatōis. Et dato ſinc pre iudicio ꝙ ſolum exceptōeꝫ ꝓducerei debitor nō poſſet vti in mo ra reſpectu illius ſortis cuius hꝫ exceptōem. eigo nec vſure ꝓ ea curruni cum veniant ꝓpter moram. ſecus vbi nō ex mora ſed ex ſtipulatōe venirent vt in vltimo caſu huius legis ibi pactum que ideo glo. format iſtud argumentū vt p̄dixi ꝙ minus validū non tamē iō lit magis validū. vt ſupra dixi. Poſſes etiam formare iſtud argumēiū fortiꝰ ⁊ ſic illa que poſſunt in effectu ſimul cōcur rere ſi non impediūt ac aliquē ineſt ex ceptōem ſortis ⁊ nō habere remiſſionē vſuraꝝ poſſunt ſimul ꝯcurrere ergo ⁊c̄. ¶ Et ad hoc bene adaptat̉ finis huius. l. ibi dilata ſit.ſ. tertium pactū. Ibi ex eo tempore.ſ. domū. Ibi ille putabat.ſ. aduerſarius mei pauli. Ibi ꝓdeſſet pactum.ſ. iertium ſuꝑ ſorte. Ibi ſentētia diuerſa obii nuit.i. ꝯͣria.ſ. quia nō ſolum quoad exceptōem ꝓdeſt ſꝫ ēt quoad actōem. ⁊ ꝓinde eſt ac ſi totus ꝯͣctus ab initio celebratus fuiſſet ẜm formā ipſius tertij ⁊ vltimi pacti ⁊ quoad ſorteꝫ ⁊ quoad vſu ras. Sed contra hoc arguit qꝛ nō reffert an pariat exceptōnem an p̄cedentē ſtipulatōem informet quod collige ſubtiliter ⁊ reſpō de ꝑ duas leges infra de compenſatio. l. quod in dicm. ⁊. l. ſi cum miliii.§. fi. Iaco. de are. ¶ Item no. ꝙ paciū informet̉ duplicit̓ extenſiue in ꝯͣctibus bonefidei. vt ſupra de pactis. l. iuriſgentiū.§. ꝗnimino. ⁊ infra de acti. emp. l. funduꝫ. ⁊. C. de pactis inter cinpto. ⁊ vendi. l. ii. Item exienſiue in ſtricti iuris. C. de pacis. l. petens. ⁊ de dona. io. l. cum res. ⁊. l. legem. Item reſtrictiue ⁊ hoc tri plex. primo vt hic. ſecundo ſupra. e. l. rogaſti.§. ſi tibi. in primo caſu. ⁊ ſupra de pactis. l. ſi tibi decem. tertio vt ſupra de pactis. l. ⁊ qꝛ §. fi. Odra. Et vide de iſta informatōe infra in qōnibus ibi nō enim in mora eſt. de hoc dic vt plene no. ꝑ Di. ⁊ alios extra d̓ regu. iuris. c. nō eſt in mora. li. vi. ¶ In ver. ſed quātitatꝭ ꝗdam ha bent ſed ſi quantitatꝭ. ⁊ male. Ibi ſtipulamur.i. ſtipulari poſſumus ¶ Expoſita littera ꝓ euidentia ⁊ declaratōe p̄mitto vnum ſat nouum quod hic tangit Guido de ſuza. dicens ꝙ Paulus in riſcōſultus hic pexime dixit ⁊ aduerſarii ſui optime. ⁊ ꝙ hodie ſi ipſe Paulus viueret opinionem ſuā ſuſtinere nō poſſet ꝑ quat tuor ratōes prima eſt qꝛ ſecūda ſtipulatio appoſita ſuꝑ vſuris pre ſtandis ſi ſors ſuo tempore nō ſolueret̉ validiſſima fuit nec potuit infringi ꝑ tertiū pactum nudum qꝛ vtile ꝑ inutile nō viciatur infra de vẜis. l. placuit. ¶ Secūda ratio eſt qꝛ ſtipulatio ſecūdo loco appoſita facta ſuꝑ acceſſorio.ſ. ſuꝑ vẜis. pactum aūt nuduꝫ tertio loco fuit appoſitum ſuꝑ ſorte. quomō ergo ſtipulatio que eſt ſuꝑ acceſſorio.ſ. ſuꝑ vẜis veſtiat pactum nudum ſuꝑ principa li ideſt ſuꝑ ſorte appoſitis. certe nullo modo. qꝛ principale nō reci pit veſtimentū ab acceſſorio. vi. C. de ꝯͣhen. ⁊ ꝯmi. ſtipula. l. nuda. ⁊ dixi. C. de pactis. l. petens. ¶ Tertia ratio eſt qꝛ pactum ſuper vẜis p̄ſtandis appoſitū etiam exp̄ſſe iuxia ſtipulatōnem nō parit actōem odio vẜarū. vt. c. de vſuris. l. quāuis. ſi expreſſe hoc non pōt multominus tacite. de quo hic tractat̉ hoc facere poterit ꝗa plus dꝫ operari exp̄ſſum qͣꝫ tacitum. vt ſupra de ſerui. ruſti. p̄di. l. item.§. qui hꝫ. ¶ Quarta ratio quare tuale dixit Paulus eſt qꝛ dixit pacta nuda incōtinenti appoſita ineſſe ſtipulatiōi. vt veſti mentū recipiat ipſum pactum nūdū a ſtipulatōe ⁊ poſtea ipſa ſtipulatio trahat̉ ad ip̄m pactum nūdū ⁊ informet̉ ab eo. ⁊ ſicut per ip̄m pactum dilatata ſortis petitio ꝑ ꝯſequens ſecūda ſtipulatio ⁊ ſuꝑ vſuris trahat̉ ad iſtud pactū nudum ⁊ videat̉ etiā peritio vſu rarum dilatata ſicut ⁊ ſortis. male ergo dixit Paulus ẜm ip̄m Gui. ꝓpter dictas quattuor ratōes ⁊ ꝓpter alias duas que ſunt in textu allegate ꝑ aduerſarios pauli. ¶ Et aduerte ꝙ vbicūqꝫ ip̄e Paulus hic loquit̉ de mora vt ꝑ eam veniunt vẜe. ſimiliter male dicit ex mora qualitercūqꝫ ꝯmiſſa ꝑ litis ꝯteſtatiōem vſure in ꝯͣctibus ſtricti iuris de quo hic tractamus nō veniunt. vi. C. d̓ condi. indebi. l. i. Guido de ſuza. ¶ Sed qꝛ hoc dicere ⁊ redarguere iuriſconſuliū ē temerariū. iō ip̄m defende ad p̄dicta. argu. Guidonis. Et primo ad primū qꝛ nego pactū nūdum fuiſſe inutili. Immo dico validū fuiſſe. vt īfra patebit. ¶ Preterea da to ꝙ inutile fuiſſet quoad agendū p̄cedentē tamē ſtipulatōeꝫ ope exceptōis elideret. vt. sͣ. de pactis. l. ſi vnus.§. ne peteret. ⁊ iuſti. d̓

Sicertum peraus. cexceptio.§. p̄terea. ¶ Ad ſecundū reſpōdeo ⁊ dico ꝙ vltimū pa ctum nō veſtit̉ a ſtipulatōe ſuꝑ vſuris interpoſita ſꝫ a prima inter noſita ſuper ſorte nec interpoſitio medie ſtipulatōnis ſuꝑ vſuris poc impedit. vt. jͣ. de duobus reis. l. duos reos.§. fi. ¶ Ad iertium reſpondeo ꝙ nō fuit intentio Pauli ꝙ pactū pareret actō nem ad vſuras ſed ad ſortē tantū. ſꝫ ꝯͣ vtriuſqꝫ petitōem ante ip̄s ideſt ſortis ⁊ vſuraꝝ exceptōem inducit. ¶ Uel dic ꝙ pactū nō pōt nouas vſuras inducere ſed iam inductas in ſe tranſferre pōt cum ſuo principali ſicut prelatus eccleſie nō pōt feudum de nouo cōcedere ſed iam datuꝫ renouare extra de feudis. c. ij. ⁊ pupillus nō poteſt alienare ſine decreto nec alienādo dominiū tranſferre. jͣ. de rebus eorum. l. magis puto.§. ſi pupillus. Et iudei nō poſſunt nouaꝫ exigere ſinagogam ſed factam poſſunt reficere ⁊ manutenere. extra de iudeis. c. iudei ⁊. C. de iudeis. l. fi. ¶ Ad quartū reſpondeo ꝙ nō eſt incōueniēs vt prima ſtipulatio vltimuꝫ pactum veſtiat ⁊ ꝑ ip̄m nihilominus diſtinguat̉ ⁊ informetur. Nam codicili ſemꝑ ex teſtamento pendent. vt. jͣ. de iure codicili. l. iij. ⁊ cum teſtamentuꝫ diſtinguit ⁊ legata in eo relicta interduꝫ adimūt. vt. jͣ. de vul. ⁊ pupil. ſub. l. ſi eū. ⁊. C. d̓ codicillis. l. ij. Quod vero Pau lus dicit vſuras ex mora venire expone.i. ꝓpter moraꝫ exſtipulatione precedenti. in euentu more collata ⁊ ſic patet pauluꝫ in omnibus bene dixiſſe. ⁊ a domino Gui. male redargui. Old. ¶ His premiſſis collige aliqua notabilia primo declarādo verbū in auditorio in principio. l. poſitum an debeat intelligi de ſcolis vel palatio vbi ius redebat̉ per emiliuꝫ pap̄. glo. interlincaris ſuper ip̄o v̓bo n̄ facit dir̄aꝫ ſꝫ gu. d̓ cu. fac̄. dr̄iaꝫ nā ſi diceremꝰ ꝙ ī ſcolis fuiſ ſet iā ſequeretur ꝙ doctor in ſcolis poſſit de cauſis cognoſcere ⁊ iuriſdictioneꝫ exercere ſed ꝙ poſſet ſic exponi facit. C. de ſtudijs libe. vrbis Rome. l. i.§. ſin aūt ⁊.§. hoc aui. li. xj. ⁊. jͣ. de dote prele. l. cum ſcriptꝭ. ⁊ de. ver. ob. l. eum qui certaruꝫ plus ſibi placet ꝙ exponat̉ in auditorio. l. i. ī palatio iuridico vt in auiē. de iudi.§. ſi ve ro iudex col. vi. ⁊ de iſto auditorio conſiſtorio ⁊ alijs locis vbi iu ra redunt̉ vide in alphabeto. ⁊ ꝙ dixi. sͣ. de iuſticia ⁊ iure. l. penult. ¶ Secūdo ex eodem verbo colige ꝙ locus ſit apponendus in inſtrumentis ſed certe hoc nō bene colligitur hic qꝛ nō dicit̉ ꝙ ibi fuerit celebratū inſtrumentū ſed ſoluꝫ lectuꝫ e recitatuꝫ. ¶ An er go ſit apponēde locꝰ vr̄ ꝙ ſic vt. sͣ. in ꝓhemio in fi. ibi data ꝯſtā tino. ⁊ in fi. li. vi. ſuꝑ data vbi dr̄ hoc ꝑ Io. an ⁊ ꝓ hoc. jͣ. d̓ eo qd̓ cerio loco. l. iij.§. ſiquis inſulam. jͣ. de accuſa. l. liberorū vbi de hoc dixi. Et an debeat apponi locus loci ibi videas ⁊ videt̉ tex. ⁊ gl. C. de cōtrahen. ⁊ cō. ſtip. l. optimā in fi. ⁊ de tabulatiōe. l. generali li. x. Et videt̉ expreſſū in inſtrumēto nō mere publicato in aūt qui. mo. na. effi. le.§. quātum vero col. vj. ¶ In contrarium videt ꝙ vbi lex tradidit que debeant apponi in inſtrumentis nihil dicit de loco in auten. vt pp̄a. no. impera.§. i. ⁊. ij. ⁊ pro hoc de appoſitꝭ pu blicis. l. i. ij. reſponſo. li. x. ⁊ de nauiculare. l. ij. li. xi. ¶ Gu. de cu. diſtinguit aut loquimur de inſtrumento liberatꝭ. ⁊ tunc non eſt de neceſſitate locum inſeri in inſtrumenio aut de inſtrumento obligatorio ⁊ tunc debet locus inſeri ⁊ hoc probatur. jͣ. de no. op. nū. l. de pupillo.§. qui nunciat. ¶ Alij. dicunt̉ aut tabelio poterat inſtrumēta cōficere quolibet loco vt quia conſtitutus ab imperato re ⁊ tunc valeant eius inſtrumenta ſine loci opoſitione quia quolibet loco factum valet. ¶ Aut erat tabelio qui conficere poterat inſtrumenta ſolum certo loco puta quia tabellio conſtitutus ab aliqua ciuitate vel ip̄e vel alio iudice ordinario. Et tūc quia nō poteſt conficere inſtrumenta extra teritoriuꝫ vel iuriſdictionē cōſtituentium neceſſe habet apponere locuꝫ. cōmuniter tenetur qd̓ locus ſit inſerendus alias nō poſſet probari contra inſtrumentuꝫ per indirectio dicendo contrahens alio ideo fuiſſe ꝙ cō cedit. d. l. optimaꝫ vbi de hoc ⁊ ſatis dixi. C. de nouo. C. cōponendo.§. quibꝰ ſuꝑ verbo ex hoc orienda. ¶ Itē nota ꝙ iſte emilius erat prefectus pretorio ⁊ iuris cōſul. vt littera dicit. Ex quo collige ꝙ dociores ⁊ alij iuris periti poſſunt eē rectores ciuitatꝭ ⁊ exercere ſe culares dignitates. Et pro hoc bene in prohemio inſti. in fi. ⁊. C. de no. C. cōpo.§. ideoqꝫ. ¶ Unde reffert hic oldr. ꝙ ar. huius l. dominus Ia. bal. ſolemnis ⁊ antiqus doctor bene acceptauit re gimen ciuitatis Ianue. ⁊ vacauit illo anno ⁊ quando tales periti eligebantur ad regimina ciuitatuꝫ optime gubernabantur. cuius contrarium eſt hodie maxime in italia vbi eliguntur laici imꝑiti. ⁊ non virtuoſi. de quo bene tangitur per Io. monachum cardinalem in prohemio. li. vi. ¶ Sed quid ecōtra rector ciuitatis vel prouiucie ſi ſit doctor poſſit ibi actu legere ⁊ cathedram tenere videtur ꝙ ſic per hanc. l. prout exponitur in auditorio.i. in ſcolis. vt. sͣ. in prohemio.§. penul. ⁊. C. de nouo. C ꝯpo.§. i. ⁊ ar. jͣ. de excu. tu. l. ſed ⁊ reprobari.§. fi. ⁊. l. ſi duas.§. penul. ¶ Dicij Gu. de cu. ꝙ non reputetur hoc abſurduꝫ niſi propter ſuam poteſtate ad ſe ſcolares atrahendi in preiudicium alioꝝ doctorum tunc prohiberi debet ar. C. de cōmer. ⁊ mercatoribus. l. iij. ⁊ de contractibꝰ iudicum. l. vnica. ⁊ ideo dici ꝙ tucius eſt ꝙ exponatur hic in auditorio.i. in palatio inauten. de iudi.§. ſi vero iudex col. vij. Gn. ¶ Item no. ꝙ verbum proba. denotat bonitateꝫ intrinfecam. ⁊ verbum recte denotat bonitateꝫ extrinſecam hoc eſt ꝯgruitatem loci ⁊ temporis. Ex quo colligit Ia. bu. ar. ad talem queſtionem. ¶ In feſto ſancti dominici bononie fuit captus vnus qui dicebatur bannitus propter debita. iſte petebat ſe relaxari qꝛ ea die bānitiʳ erant affidati. cōmiſſa fuit queſtio iudici hoc mō ꝙ cōſuleret an eſſet recte cōdemnatus vel nō. Et dicebatur ꝙ iſte iudex non poterat cognoſcere de relaxatione ſed ſolum an fuiſſei verus debitor ⁊ iuſte condemnatus. ¶ Dicit determinatuꝫ fuiſſe propter verbum recte in cōmiſſione appoſitum ꝙ ipſe iudex poſſet cognoſcere de cōgruitate loci ⁊ tēporis ⁊ per cōſequens an ip̄e die feriata capi potuerit ⁊ de ſignificato huius verbi recte vide in al phabeto. ¶ Item nota ⁊ ad hoc ſepe allegatur ꝙ pacia incontinenti appoſita videntur ineſſe quo ad act̉. ⁊ excep. inducendam pro hoc. C. de pactis. l. petens. ⁊. l in bonefidei ⁊ vtrobiqꝫ notatur ⁊ dixi. ¶ Et ad hoc bene facit ꝙ miles de proximo ſeu incōtinenti cingendus hr̄ ꝓ cincto. l. penul. jͣ. de te. mili. ⁊ qui emit ab eo quē ſcit pretium ſtatim nō tenet venditio perden. jͣ pro emp. l. ſiꝗs euꝫ ſciret ⁊ pro dato habetur ꝙ paratuꝫ eſt vt ſtatim detur. jͣ. dele. iij. l. item legato e in aūt. de exactꝭ. inſtitꝭ.§. fi. ⁊ cōditio ſtaum defe ctura habet̉ pro defecta. jͣ. de cōdi. inſti. l. vltima. ¶ Item coligitur hic ꝙ illud quod ſit ſucceſſiue dicit̉ fieri vno momento ꝙ facit ad queſtionem teſtium qui viderunt ſucceſſiue adulterantem per vnum foramen. an eorum dictum pro bet de quo dic vt dixi. C. de teſtibus. l. teſtamentū ¶ Item no. ꝙ qui habet exceptionem non dicit̉ eſſe in mora de quo plene per di. ⁊ alios extra de reg iur. c. non eſt in mora. li. vj. ¶ Ultimo no. ꝙ illud quod diſponitur ſuꝑ principali videtur diſpoſitum ſuꝑ acceſſorio pro hoc. jͣ. de re. iur. l. eum principalis. ⁊ extra. e. c. acceſſorium. lib. vj. per did. ⁊ alios. ¶ Expeditis notabilibus ti anſeamus ad contraria prima opponēdo ꝙ illa verba probet recte ſint ſuperuacua quia tacite intelligebantur. vt. sͣ. e. l. cum quid. ⁊. jͣ. de ſolutꝭ. l. ſi ſolu turum ergo apponi nō debuerunt. vt. sͣ. de procur. l. nō cogendū §. ſabinus. ſo. lex contraria loquit̉ de cautiōe ſuperuacua que comuti non poteſt ſiue ſit tacita ſiue expreſſa ſed hic pōt comitti nec eſt ſuperflua ꝑꝑ tacitam immo expreſſa tolit tacitam ⁊ agitur ex expceſſa nō ex tacita que ceſſat per expreſſaꝫ inſti. de pupi. ſubſtitutione.§. ergo alijs igitur ⁊ ad hoc vide. jͣ. de re. iur̄. l. expreſſa cū ibi notatis. ¶ Secundo oppo. qꝛ vltimū pactuꝫ ſuper ſorte iuxta ſtipulationem vſuraruꝫ ab ea nō poſſit veſtiri cuꝫ principale ab ac ceſſorio non veſtiatur. vt. C. de cōtrahen. ⁊ co. ſtip. l. nuda. poteſt reſponderi vt dixi. sͣ. in reſponſionibꝰ contra dn̄m Guid. de ſuꝫ. ꝙ non veſtit̉ ab illa ſcd̓a ſtip. vſurarū. ſed a prima interpoſita ſuꝑ ſorte cum eodem cōtextu omnia facta fuerunt. ¶ Uel poſſꝫ dici vt dixi in expoſitione tex. ꝙ verbum eo ampilius inducat ſortis repetitioneꝫ ⁊ inde veſtit̉ pactum quātuꝫ ad id quod cōtinet ip̄aꝫ tacitam repetitionem ſortis non in quantū tangit vſuras ⁊ ſic ceſſat cōtrariū ⁊ vide in. ver. Item op. ad idem. ¶ Tertio oppo. ꝙ pactum etiam in cōtinenti appoſituꝫ ſuper vſuris nihil operetur cum hic loquatur de cōtractibus ſtricti iuris. vbi nō veniunt vſu re ex mora circa vinculum ſtipulationis. vt. C. de vſuris. l. quāuis ¶ So. concedo cōtrariū ꝙ non veniunt ex mora ſed ex ſtip. ꝑꝑ moram. ¶ Circha qd̓ eſt dicenduꝫ ꝙ aūt loquimur in ꝯtractibus bonefidei ⁊ in eis veniunt vſure ex mora ⁊ ꝑꝑ mora. vt. jͣ. de vſuris. l. cuꝫ quidam.§. ex locato ⁊. l. mora.§. in bonefidei. ¶ Ali quando veniunt ex quaſi mora. vt. jͣ. depoſuti. l. die ſponſſaliorum ⁊. l. ſi ſaculum. ¶ Item ex pacto incontinenti appoſito. vt. e.n. l. lucius. ¶ In cōtractibus no. ſtricti iuris veniunt quādoqꝫ ex ſti pulatione ꝑꝑ moraꝫ vt hac. l. in principio quādoqꝫ ex ſtipulatione ꝓpter ſtip. vt hac. l. in fi. ⁊. d. l. quāuis. C. de vſuris. ⁊ de hoc vide

Sicertum pelanet. vide qd̓ dixi ſupra in ſolutionibꝰ cōtra dominū Gu. d̓ ſuꝫ. veniūt ergo ex ſtipulatione prima que videtur repetita in vltimo pacto vt. jͣ. de. ver. ob. l. ticia.§. idem reſpondit. ¶ Sed ad iſtum intellectum op. Nam vſure ſunt odioſe. jͣ. de vſuris. l. cum quidam. §. ſi a pupilo. ⁊ in odioſis nō habet locum repetiuo tacita ꝓ hoc infra de le. i. l. ſi tibi.§. i. ¶ Sed dic ꝙ ibi eſt ratio quia alias verba teſtatoris multū habuerunt effectum vnde ne videatur fruſtra locutio velle videt̉ vt nō habeat fondum nec habeat locuꝫ tacita repetitio hic aūt pōt oꝑari aliquid vltra primā obligatiōem qꝛ in pͥma debebat totū ſolui poſtea fuit facia diuiſio ꝑ mēſes. ¶ Iteꝫ op. ad idem ꝙ pactū nō veſtiat̉ quia aūt dicēs ꝙ veſtiat̉ a prima ſtipulatiōe e hoc eſſe nō poteſt ꝑꝑ ſecūdaꝫ ⁊ mediā ſtipulationem quia mediū ꝙ nō ſeruit impedit quod agit̉ vt. sͣ. de ſer. ruſt. predi. l. qui ſella.§. in ruſticis. ¶ Aui dicēs ꝙ veſtiat̉ a ſecunda ſtipulatione interpoſita ſuper vſuris ⁊ hoc eſſe nō poteſt qꝛ principale ſic veſtit̉ ab acceſſorio quod eſſe nō debꝫ. jͣ. d̓ vul. ſubſti. l. in pupillari ⁊ de iure codici. l. quod per manus. ⁊. C. de cōtrahen. ſtip. l. nuda. ¶ Dic ꝙ veſtit̉ a prima ſtipulatione vt dixi. sͣ. ſecūda oppoſitio. ⁊ quod obicit̉ de media que impedit dic ꝙ verū eſt quādo medium eſt omnino extraneuꝫ ab actu de quo agit̉ ſicut habemus. jͣ. de duobus reis. l. duos.§. i. ⁊. ij. ¶ Item op. ꝙ pactū incōtinenti appoſitū nō dicat̉ ineſſe vi. C. de iure doc. l. auia ⁊ sͣ. de relig. l. ꝙ ſi locus ſo. ꝙ hic dicit̉ eſt regula que falit̓ vbi tractat̉ de actione nouanda que ꝑ pactū nouari nō poteſt vt dicta. l. auia. ¶ Itc̄ falit̓ odio vſurarū vi. C. d̓ vſuris. l. quāuis in ꝗbus caſibus eſt ſpeciale. ¶ Contra hoc inſto. quia iſte eſt de illis caſibus ſpecialibus in quibus pactū nō ineſt naͣm hic tractatur de nouāda p̓ma obligatione ſortis ⁊ ſic nō debet ineſſe vt dicta. i. auia. ¶ Item eſt circa vſuras ⁊ ideo nō debet ineſſe vt. l. quāuis ſo. hic nō venit principa liter ad nouādum nam ex prima ſtipulatione debet̉ ſors. Item ex pacto ⁊ ſic prima nō nouatur ⁊ ꝑ hoc nō ob. l. auia. Item nō ꝑimit ſtipulationē vſuraruꝫ immo ex ſtipulatione nō ex pacto ⁊ per hoc non obſtat. l. quāuis operatur ergo vltimū pactum qꝛ informat primaꝫ ſtipulationeꝫ ſortis vt ſors que integre erat ſoluenda foluatur per partes. ⁊ cum ſtipulatio vſurarum ſit cōmittenda ꝑꝑ moram pactum protrahit moraꝫ ⁊ per conſequens retardat curſum vſurarum no. ꝙ ex ipſo pacto vſure debeant̉. ſic eſt cum deditum eſt vſurarum hincinde. Nam ipſo iure impedit curſum vſu rarum pro quātitate currente ⁊ ſic facit cōpenſationeꝫ Nam qui poteſt compenſare non eſt in mora. ¶ Contra hoc inſta ſi ip̄o iure impeditur curſus vſurarum ergo pactū nouat obligationeꝫ vſuraruꝫ cōtra p̄dictam. l. auia ⁊ huius timore dicunt quidam ꝙ impeditur ipſo iure. l. exceptiōis ⁊ in effectu quod eſt falſum vt. sͣ. de arbi. l. celſus. ⁊ ideo dic ꝙ per pactum mora tollitur qꝛ ceſſante ipſo iure nō currunt vſure que ꝑꝑ morā currerēt nō tamen propterea nouatur ſtipulatio vſuraruꝫ vt dixi in cōpenſatio. que non ſit reſpectu ſortis niſi opponat̉ ad homine ſed reſpectu vſurarum ſic ipſo iure etiam ſi non obiciatur ab homine. vt. jͣ. de compen. l. ſi ambo ⁊ ibi de hoc. ¶ Iteꝫ op. ꝙ vſure nō veniant a tēpore more ſed ab initio cōtractus qꝛ cōtractꝰ inicium ſpectat̉. jͣ. de ver. ob. l. ſi filius familias ſo. verum eſt quo ad acquiſitioneꝫ principalis dominij vt in contrario ſed quo ad curſum vſurarum ſpectatur tempus more vt hic. ¶ Item op. ꝙ vſure no recipiant diuiſionem ꝑ tempora. vi. C. de tranſac. pig. ſ. quādiu ⁊ de ver. ob.l. in exe qutionibus.§. i. ⁊. l. ſtipulationuꝫ.§. fi. ſo. dic ꝙ contraria locūtur in obligatione pign. ⁊ cōmiſſione pene que ſunt indiuidua ⁊ ideo non committunt̉ per paries ſꝫ obligatio vſurarū diuidua eſt ⁊ iō cōmitti poteſt per partes. Uliſmo op. ad fi. l. vbi dicitur ꝙ vſure veniunt a tempore cōtractus immo adie ceſſate ſolutionis etiā vbi ſunt promiſſe. vt. jͣ. de vſuris. l. cuꝫ quidam in principio ſed non debuit ſignari pro ꝯtraria quia ibi primo anno ſoluit vſuras leuio res ⁊ ideo non tenetur ad grauiores ſed hic nullus ſoluit ⁊ iō veniunt vſure preteriti temporis. ¶ Extra glo. op. nam hec lex dicit ꝙ quelibet ſumma ſolui debet finito menſe. hoc eniꝫ eſt ꝯtra mul ta iura ⁊ cōem opi. glo. ⁊ doctorū que dicunt ꝙ vbi aliquid menſtruum vel annuuꝫ preſtari debet fieri debet ſolutio in principio an ni vel menſis. vt. jͣ. qrādo di. le. ce. l. nec ſemel in principio.§. nouiſſime ⁊. C. qn̄ di. l. ce. li. vbi. de hoc no. ⁊ pleniſſime dixi ⁊ ibi per Ci. quātum ad preſens dic ꝙ quidaꝫ dicunt leges cōtrarias loqui in vltimis voluntatibus quaruꝫ fauore ſolui debeat in principio ſecus ſi inter viuos qꝛ tunc ſit ſolutio in fine vt hic ⁊ pro hoc. jͣ. de ver. ob. l. ſtichum.§. ſtipula io ⁊ de donatio. cauſa mor. l. mortis in fine ſed contra hoc videtur ꝙ idem ſit vtrobiqꝫ. jͣ. de verb. ob. l. euꝫ qui ita ⁊ de ſtip. ſeruorum. l. ſi ſeruus cōis meuij.§. fi. dic ergo ſecūduꝫ Guicl. de cū. ꝙ quādo promutit̉ vel legatur annuū cauſa cōſtituende obligationis vel multiplicande iūc inſpicit̉ pͥncipium vt in cōtrarijs ⁊. jͣ. de an. le. l. iiij. ⁊. v. ſi aūt cauſa tradende ſolutionis tūc inſpicitur finis vt hic qꝛ quādo ſit cā cōſtituēde vel multiplicūde obligationis fit fauore creditoris ⁊ ideo ſpectat̉ p̓n cipium ⁊ quando cā retardande ſolutionis ſit gratia debitoris ⁊ ideo ſpectatur finis. ⁊ ita intelligat̉ dicta lex nec ſemel.§. i. vbi niſi fortis ⁊c. ⁊. l. ſi cū prefinitiōe quādo dies legati ce. ¶ Sed pone ꝙ quidaꝫ ſic promiſſit vel legauit anno. xv. an debeat̉ in principio vel in fine dic ꝙ in principio. vt. jͣ. de ver. ob. l. eum qui ita ⁊. d. l. i. C. quādo. di. le. ce. ⁊ videt̉ expreſſuꝫ. jͣ. de maͣ teſt. ſi ita fuerit liber tas que hoc terminare vr̄ ſꝫ glo. dicit ibi ꝙ eſt ſpāle in liberatiōibꝰ ⁊ ideo in alijs videt̉ ꝯtrariuꝫ. sͣ. de legibus. l. ius ſingulare quare dic ꝙ in fine debet̉ qꝛ ſit mentio temporis ⁊ ſic cā retardāde ſolutionis ar. huius. l. ⁊. C. quando di. le. ce. ⁊. l. ex his verbis ⁊ infra e. ti. l. nec ſemel.§. i. ⁊ videt̉ expreſſum. jͣ. dele. i. l. ſi cui leget̉ in p̄tiū ꝑ quem texium apparet quo tꝑe debeat fieri ſolutio. ¶ Unde oēs leges colligere poſſum ſub p̄dicta diſtinc. an fiat cā multplicande obligationis vel retardāde ſolutionis ⁊ ideo ſi fuerit legatus vſufructus in anno. x. debet̉ in prin. vt. d. l. ſi cum prefinitione ⁊. l. ſe. quando dies le. ce. ¶ Collige ergo aut loquimur in tempore certo vt ꝓmitto in anno. tunc debet̉ in fine. infra de verboꝝ oblil. qui hoc anno. vbi de hoc etiam ſatis dixi. Et ꝓ hoc infra de cō ditio. ⁊ demon. l. ſi in annos. quod eſt veꝝ. vbi tempus apponit̉ ꝑ modū iꝑis nō ꝑ modum demonſtratōis. qꝛ tunc in principio de bet̉. vt infra de verbo. ob. l. liber homo.§. decē. aut loꝗmur ꝑ tēpora diſtincta ſicut annū ⁊ menſtruuꝫ tunc adhuc redderis qꝛ aut gratia multiplicande obligatōis ⁊ debet̉ in principio aut retardā de ſolutōis. ⁊ tunc in fine. ⁊ quādo ſit gratia multiplicāde obliga tōis. aut reſpicit certam p̄ſtatōnem vel certum quid exquo colligi dꝫ illud quod ē p̄ſtandū ⁊ debet̉ eo tꝑe quo illd̓ ꝑcipit̉. vi. d. l. nec ſemel.§. ſi in habitatōe ⁊. l. firmio. infra quādo dies leg. ce. aut obligatio nō hꝫ reſpectū ad aliquid aliud ⁊ tunc debet̉ in pͥncipio. vt d. l. i. C. quādo dies lega. ce. ⁊ infra de aunu. lega. l. iiij. ⁊. v. ¶ Iiē oppo. de. l. hoc iure infra de verbo. obliga. So. hic ꝯditio depen det ex facto debitoris ibi nō. argu. eo. ti. l. in illa ſtipula. ſi kalēdis. dic verius ꝙ in. l. ꝯͣria ſtipulatio dꝫ ꝯmiti ꝓpter ꝯditōis euentuꝫ nō ꝓpter moram. ¶ Itē oppo. ꝙ in inſtrumento nō debuit dici pecuniā numeratā. vt. C. de nō nume. pecu. l. in ꝯctibus. ⁊. l. cū vltra. Sed ſo. ꝑ no. e. ti. l. ſi ex cautōe. ¶ Itē oppo. de. l. itē labeo.§. i. in fine ſupra fami. herciſ. Solu. hic erat habilitas ꝑſonaꝝ. ibi nō. ar. infra de re iudi. l. iudex. ¶ Sed quero. pone iudex aſſignauitibi terminū ad audiendū ſententiā die lune. nūquid expectare de beat finem diei vel in ſequenti ferri ſententiaꝫ. ¶ De iſta. q. vide glo. inſti. de verbo. obli.§. id aūt quod in diē. ⁊ quod dixi. C. quā do ꝓuoca. nō eſt nece. l. cū non ex die. ⁊ plenius de iudici. l. ꝓperandū.§. ⁊ ſiquidē. ſuꝑ ver. ꝯſueto modo. ⁊ tetigi etiaꝫ infia ꝙ vi aut clam. l. fi.§. fi. Et recurre de iure canonico ad. c. ꝯſuluit extra d̓ offi. delega. cū ibi notatis ꝑ omnes. ¶ Redcūdo ad ꝓpoſitum principale an debitū vel legatū annuū debeat in principio vel in fi ne. dic̄ aliter ẜm Iaco. dutri. Interdū dies apponit̉ ad differēdū ⁊ differt aliquādo ad diuidendū ⁊ diuidit aliquādo ad perimendū ⁊ ꝑimit. vnde dic. aut apponit̉ dies certa aut incerta. ſi incerta tunc aut pō inducias inducere ⁊ inducit niſi fauore filij aliud ſta tuatur. vt infra ad trebe. l. ſeius ⁊ augerius. ⁊. C. quādo dies le. ce. l. ex his verbis. ¶ Si aūt nō pōt ꝯditōem vel dilatōem inducere tunc inducit tꝑis demonſtratōem. vt infra de verbo. obli. l. lib homo.§. x. ¶ Si autē apponit̉ dies certa aūt dꝫ fieri vna p̄ſtatio aut plures. ſi vna tunc hꝫ diem differre. vt infra de annu. le. l. iu lianus. ⁊ de verbo. obli. l. qui hoc anno. ¶ Habita tamen diſtin ciōe qꝛ aūt p̄poſitio adiungit̉ accuſatiuo caſui. vt dabis infra an num. ⁊ tūc p̄poſitio.in. hꝫ rem extra terminū denotare. ⁊ ideo in fine anni debet̉. vt infra de ꝯdi. ⁊ demon. l. nō putabā. ⁊. l. ſi in ānos. ¶ Si aūt iungat̉ ablatiuo caſui iūc videt̉ totū ip̄s reſpicere. ⁊ ideo aut apponit̉ grauato ⁊ poterit ſoluere quādocūqꝫ intra ip̄s aut honerato ⁊ poterit petere quādo valet inf. a ip̄s. vi. d. l. ꝗ hoc

Si certum petau. anno. infra de ver. ob. ſi aūt p̄ſtatōes ſunt plures tunc regulariter habent fieri in principio iꝑis. vi. d. l. i. C. quādo dies lega. ce. cum ꝯcor. Fallit vbi aliqua cā allegat̉ quare fieri debeant in fine tꝑis vt hic. ¶ Expeditis ꝯͣrijs tranſeo ad qōnes primo quero quan do dicat̉ pactū incontinēti appoſitū ⁊ dic vt in glo. ⁊. C. de pac. l. petens. ⁊ ibi de hoc dixi ⁊ in alphabeto dictōne incōtinenti. ¶ Ia. de are. dicit ꝙ incōtinenti fieri dicit̉ cū ſit nōdum abſoluto vel ꝑfecto ꝯͣctu vel negocio de quo agit̉. Nam ſi fieret poſt ꝯͣ ctum abſolutū tūc diceret̉ fieri ex interuallo. ⁊ ſic etiaꝫ credo gl. intellexiſſe ⁊ in dubio ꝓcedit glo. de hoc ēt dixi infra de ver. ob. l. ꝯtinuus. ¶ Itē querit glo. ſtipulor a te. x. pure poſtea incōtinen ti ponit̉ pactū de nō p̄ſtando niſi ſub ꝯditōe. ¶ Itē quid ecōtra ſi primo ſtipulor ſub ꝯditōne. poſtea fit pactū ꝙ debeas pureꝭ ⁊ ꝙ cōditio habeat̉ ꝓ nō appoſita quid oꝑabit̉ iſtd̓ pactū. ¶ Pro ſoluiōne vtriuſqꝫ ſolutōnis allega ꝙ pactū valeat vtroqꝫ caſu in pͥncipio quo ad exceptōem. in ſecūdo quo ad actōem. hoc ꝓbat̉ in ſimili infra de adi. lega. l. iij.§. ꝯditio. ⁊ de ꝯditio. ⁊ demon. l. ſi ita. ⁊. l. ſiquis ſeruū de pericu. ⁊ como. rei vendi. l. ſi in venditione. In prima qōne dicit glo. ꝙ ſi pactū incōtinenti apponat̉ preiudicat niſi quoad exceptōem. vt ſupra. e. l. pecuniā. ¶ Mar. ſili. diſtinguit aūt pactū fuit factū ante ſtipulatōem ꝯmiſſam ⁊ tūc ipſo iure obligatio vel pena nō ꝯmittit̉ vi hic aūt poſt ſtipulatōem cō miſſam ⁊ iūc oꝑe exceptiōis vt ſupra ſiquis cau. l. ij. ⁊ ibi in gl. ¶ In ſecūda. q. glo. dicit aūt pactū eſt incōtinenti appoſitū ⁊ tꝫ vt hic. aut ex interuallo ⁊ tunc dicunt ꝗdam ꝙ parit replicatōem vt hic in glo. Sed alia gl. sͣ. de pac. l. iuriſgentiū.§. ꝗnimmo tꝫ in diſtincte ꝙ pactum nihil oꝑet̉. Et ideo ante ꝯditiōis exiſtentiam agi nō poſſit. naꝫ ex ſtip̄. nō qꝛ fuit ꝯditiōalis ⁊ ꝯditio nō extitit. vt infra de verbo. ſigni. l. cedere diem. ¶ Ex pacto nō qꝛ ſiue incō tinenti ſiue ex interuallo apponat̉ nihil agit̉ qꝛ cum ſtipulatio con ditōalis ante ꝯditōis euentū ſibiipſi nō ſufficiat nec actiōeꝫ poſſit parere. vt. d. l. cedere non pōt pacto dare robur nec ip̄um neſcire. qꝛ nemo dat quod nō hꝫ. jͣ. de acqui. re. do. l. traditio. ⁊ hoc tenet Iaco. de are. ¶ Ad ꝯͣria reſpondet primo ad. l. iſtam qꝛ nō ſolū vſure deducte ſunt in pactum ſed ēt ſors. nam ꝑ illa verba tūc eo amplius que inducūt repetitōem vt dixi in expoſitōe littere. Et iō a ſtipulatōe potuit pactū veſtiri. Non ob. alie leges allegate que loquunt̉ de vltimis volūtatibus qꝛ teſtator remittēdo ꝯditōnem videt̉ nouū legatum facere quod pōt. ſed nō ſic poſſunt ꝯͣhentes ꝑ nudum pactū. Simile eſt in venditōe qꝛ ꝑ nouū ꝯſenſum eſt cō tracta alia venditio que ſolo ꝯſenſu ꝯͣhit̉. vt infra de ꝯͣhen. emp. l. pacta. ſꝫ ꝑ pactū nūdū n̄ pōi ꝯhi noua ſtipulatio. vt. d. l. iuriſgen tiū.§. adeo. ¶ In tertia qōne glo.ſ. quādo ſtipulatio prima ꝯtinei certum puta. x. ⁊ pactum incōtinenti appoſitū ꝯtinet incertum puta factum vt ſcribere libꝝ. nūquid aget̉ certi ꝯditōe informata a pacto videt̉ ꝙ non qꝛ certi ꝯditio dat̉ ſolum ad certa. vt ſupra e. l. certi ꝯditio. ¶ In ꝯrium arguit glo. qꝛ ſuccedit in locū ſtipu latōis in qua erat certum. ⁊ ideo ſapit eius naturā. vt ſupra ſiquis cautio. l. ſi eum.§. qui iniuriaꝝ. ſed gl. male dicit qꝛ nō ſuccedit ſed accedit vt dixi in. d. l. certi ꝯditio. ar. ſupra de peti. here. l. item veni unt.§. item recte. glo. ſic arguit ꝓ ⁊ contra ⁊ nō ſoluit. ¶ Quidā moderni dicunt ꝙ pōt agi certi ꝯditione ad incertū.i. ad ſacrum cum det̉ ad certa tantū vt dixi. Nec ob. ꝙ pactum informet quia veꝝ eſt vbi natura actōis patit̉ talem informatōem qd̓ hic nō eſt. ¶ Pe. tꝫ oppoſitū ⁊ dicit hoc caſu ꝯpetere certi ꝯditōnem ad factum ꝓpter pactum quod etiā informat lꝫ natura actōis talem informatōem nō patiat̉. Nam ſicut certi ꝯditio ſui natura competit ad certū ſic actio ex vendito ſui natura ꝯpetit ad p̄cium. ⁊ iō ſi vendo tibi rem ⁊ ꝯuenio ꝙ vadas ꝓ me romā poſſum agere adhuc actōe ex vendito informata a pacio ſic ē certi ꝯditio ꝓpt̓ informatōem pacti poterit competere ad id quod ſui natura non competeret. ar. infra de actio. emp. l. tenet̉.§. i. ⁊ ar. infra ad treb. l. ſiquis priore. ¶ Sed ꝯͣ hoc inſtat̉ qꝛ ẜm hoc naſcerent̉ due actō nes.ſ. certi ꝯditio ad certū ⁊ ſtipulatio ad incertū. qꝛ tot ſunt ſtipu latōes quot ſunt ea que in ſtipulatōne numerant̉. vt infra de ver. obli. l. ſcire debemus magis ergo pactūpariet qͣꝫ informabit. ꝗa informare nō pōt ꝯͣ naturā actōis vt dixi. ⁊ ad hoc. jͣ. de ꝯtrahen. emp. l. fundi ꝑtem. ¶ Glo. tamē in ſimili videt̉ ſentire ꝙ pactuꝫ informet ēt ꝯͣ naturā actōis. vt ſi ē bōefidei fiat ſtricti iuris. vt no. d.§. ꝗnimmno. ſupra de pactis. l. iuriſgentiū qd̓ tn̄ cōit̓ reprobat̉. ⁊ de hac materia vide quod no. ⁊ dixi ī dicta. l. petens ⁊. l. in boneſi dei. C. de pac. ⁊. jͣ. de contrahen. emp. l. pacta. ⁊ extra de ieſta. c. officij ē vide. sͣ. in expoſitione littere ſuper verbo diuerſa ſententia obtinuit. ¶ Ultimo hanc. l. reducamus in ar. ad queſtionē quaꝫ no. C. de preci. impera. offer. l. quotiēs circa. fi. vꝫ. ſi imperator cōceſſit moratoriaꝫ dilationeꝫ debitori an medio tempore currant vſure ⁊ videtur ꝙ nō per hanc. l. ſed de hoc dic vt dixi ī. d. l. quo tiens. ¶ Item hic colligit Guido de ſuꝫ. optimū modū allegādi in cauſis vt primo aduocatus actoris non exponat omnes aſ legationes pro eo facientes ſed aliquas. vt prebeat materiā aduocato rei ꝓponere rōes partis ſue. quibꝰ ꝓpoſitis replicet aduocat actoris ſicut hic fecerūt paulus ⁊ aduerſarij ſui Et ex hoc modo allegandi poſſunt ſepe vtilia ſequi aduoca. actoris ⁊ rei de hoc vi de in ſpeculo de diſputationibus ⁊ allegatis per iotum. ¶ In gl. quantum ad effectum ibi in ſecuuda ſtipulatione vſurarū ibi vt to ta cōmiſſa ſit de rigore. ¶ Ibi exceptꝭ. vel equitatis. ſimilis expo ſitio. jͣ. de col. bo. l. pretor.§. penul. ⁊ de ſolutꝭ. l. qui. x. ij. reſponſo. ibi hic ꝑ vtrunqꝫ magis deberet dici contrarium. ⁊ ideo ſequentes ſolutōnes tene ẜm Tho. in. e. glo. in fi. vt hic dicit ⁊ eſt verū ⁊ pro batur in ſtip. vſuraruꝫ que ipſo iure cōpenſatur al. propter exceptꝭ. vt. jͣ. de cōpenſa. l. ſi ambo. ⁊ ibi no. Ia. bu. ¶ Iſta Ius qui in prouinciaꝫ. ex es ſe ficilis ⁊ fuit affricani cuius leges cōiter ſunt diffici les in corpore iuris ⁊ per multos eſt repetita. quoruꝫ vlilia ſubiciam ⁊ difficultas huius. l. eſt a medio vſqꝫ ad fineꝫ ꝑꝑ varias lecturas. vno enim modo legit̉ ẜm Io. ⁊ azo. alio mō ẜm Ia. bald. qui nō approbat predictoruꝫ lecturam Alio modo legit̉ ſecūduꝫ Odofr. qui nulla, predictoruꝫ ſequitur ſed dat aliā Pe. v̓o ſequitur lecturaꝫ Io. ⁊ azo. ⁊ dicit veritatem cōtinere. ⁊ ſcd̓m eos ponaꝫ caſuꝫ. ⁊ alias lecturas tangaꝫ circa vltimū cōtrarium. ¶ Et ſūmarie lex iſta dicit quattuor ẜꝫ Ia. bu. Primo ꝙ debitores ſoluentes reuocato mandato liberantur ſi iuſta eſt eorum ignorantia circa illud qd̓ inducit reuocationeꝫ mandati. Secūdo ꝙ qui non geſſit vt heres familie hr̄. iudicio nō tenetur ſed nego. geſt. Tertio ꝙ mutuū nō ꝯͣhit̉ niſi dn̄iū trāſferat̉. Quarto lꝫ hereditas n̄ poſſideat nec poſſeſſus aliū poſideat tn̄ qn̄ eis q̄ritur tanqͣꝫ poſſidētibꝰ. h. d. ¶ Et diuide ẜm ipſuꝫ Ia. in quinqꝫ par tes qꝛ primo ponit̉ thema vſqꝫ ibi cōſulebat̉. ſcd̓o formantur tres queſtiones ex ihemate vt ex eo ⁊ reſponſionibus colligitur lꝫ non expreſſe vſqꝫ ibi placebat. Tertio ſumitur prima qō̓ vſqꝫ ibi quas vero. Quarto loquitur ſcd̓a queſtio vſqꝫ ibi quot ſi ſtipulatus. Quinto ſoluit̉ tertia qō vſqꝫ in fi. ¶ Alij aliter ponunt ſummarium ⁊ etiam aliter diuidunt ſummariū ſic ponitur ignorantia cir ca id qd̓ facit expirare mandatum excuſat debitores ſoluentes ⁊ factuꝫ coheredis qui non geſſit vt heres nō venit in fami. her. iudiciuꝫ. Tertio nō cōtrahitur mutuū pecunie que nō ſit accipientis. Quarto licet hereditas non poſſideat nec ab alio poſſ poteſt tamen eis vt poſſidentibus acquiri. Quinto vbi ſtipulatio tantū vel vbi ſtipulatio ⁊ nuātio ſūt vtiles agit̉ ex ſtipulatōe ſi numeratio tm̄ agit̉ ex ea. ſi neuiꝝ ex nulla agit̉. h. d. ¶ Diuide qꝛ pͥmo thēa ⁊ queſtiones plures ꝯfuſe poſite vſqꝫ ad ver. placebat. Ibi ſolutio prime qō̓nis ⁊ alterius que inſurgit in ea vſqꝫ ad ver. quasⁱ no ta. Ibi ſolutio ſecūde ⁊ tertie ꝓ parte.ſ. de pigno. In caſu in quo ceſſit ſtipulatio vſqꝫ ibi ꝙ ſi ſtipulatꝭ. Ibi ſolutio tertie queſtionis vſqꝫ in fi. Secunda ſubdiuidit̉ qꝛ in pͥma dicit̉ de liberatōne de bitorum ſoluentiū. in ẜa de repetitōe coheredū. in tertia ſubdiuidi tur in tres. in prima ſoluit. q. in ſecūda ꝓbat ꝑ ſimile nō tamen per omnia ſimile vt infra patebit. in tertia reſpōdit tacite obiectōni. in quarta excludit. Item quarta ſubdiuidit̉ in quinqꝫ. in p̓ma cū ſtipulatus fuit ſeruus domino ꝗ mortuus erat. In ſecūda ſibi ſeruo vel ſimpliciter ⁊ iacebat hereditas. In tertia erat addita ⁊ coheredes erant malefidei. In quarta erat addita ⁊ coheredes bonefidei. in quinta ponit quoddā notabile inſurgens ex p̄miſſis vſqꝫ in fi. partes ſatis patent. ¶ Alij diuidunt in nouē partes. in pͥma ponit thema. in ſecūda elicit tres queſtiones ẜm gl. ẜm Odo. ſex. ẜm Gui. de ſuza. qn̄qꝫ ẜm Pe. quattuor. ¶ Moderni cōiter tenent glo. quod hic principaliter tria querant̉. lꝫ iuriſcōſultus reſpondēdo quādoqꝫ antiphorizet ⁊ in ꝗbuſdam diſtinguat. ī tertis

Scertum peram. parte ponit reſponſionem prime qōnis in quarta reſpondet tacite obiectioni in quinta ponit reſponſionem ſecunde queſtionis. In ſexta confirmat ſuam reſponſioneꝫ per exempla ī ſeptima adit rationem diuerſitatis inter primā queſtionē ⁊ ẜam In octaua ponit reſponſioneꝫ quarte queſtionis. In nona ponit reſponſioneꝫ tertie queſtionis. ſecunda particula incipit ibi conſulebat̉ vbi ex primo themate obſcure elicit tres queſtiōes ẜm glo. vel quattuor ſecundum Petruꝫ vel plures ẜm Ci. ⁊ Odofre. tertia particula incipit ibi placebat ⁊c̄. quarta ibi eorum autē. quinta ibi quas no. ſexta ibi naͣm ⁊ ſi tibi. ſeptima ibi neqꝫ enim. octaua ibi queritur ſi nulla ſtipulatio. nona ⁊ vltima ibi quod ſi ſtipulatus vſqꝫ in fi. quelibet diuiſio bona ⁊ ad eundem tendens effectum. ¶ Et quia magna difficulias eſt in caſus poſitione ſic pone in terminis quidam vſu rarius Romanus audiens in prouincia mutuari ſub granioribus vſuris miſit illuc ſeruum ſuum ſtichum vt ibi vſuras exerce rei. vnde iſte ſeruus ibi ſtationem vſurarum parauit ⁊ pecuniam ibi mutuabat pignora accipiebat ⁊ a debitoribus exigebat. Eo ſic agente dominꝰ eius condidit ieſtm̄ in quo eideꝫ ſeruo libertatem reliquit ⁊ euꝫ et iaꝫ ꝓ parte heredeꝫ inſtituit ⁊ alios pro alijs parti bus ē mortuus eſt. Et teſtamentum eius fuit Rome aꝑtum coram magiſtro cenſus vt. C. d̓ teſtamentis. l. conſulta ſtichus ſeruꝰ homo ignorans ſicut prius faciebat a debitoribꝰ exegit quibuſdaꝫ de nouo mutuauit ſine ſtipulatiōe ⁊ quibuſdaꝫ cuꝫ ſtipulatione ⁊ pignoribus. ¶ Iſtud eſt thema ex quo eliciuntur tres queſtiōes ẜm glo. Primo an debitores eidem ſoluentes liberati ſint. ẜo an illa que mutuauit ſint veruꝫ mutuū. tertio an ſtipulatio ⁊ pignora ꝑ euꝫ recepta ſint vel fuerint vtilia vel nō. Sꝫ iſta queſtio de pigno ribus non tangit̉ per glo. ſed per pe. ẜm Gui. de ſuꝫ. Queſtiōes ſunt quinqꝫ. Prima n̄ mutat̉.ſ. an d̓bitores ſoluētes ſint liberati. Scd̓a ſi liberati ſunt qua actiōe pn̄t agere coheredes ſtici ꝯͣ ſticuꝫ pro ip̄is exactis. Tertio ꝗd erit de pecunia mutuo data ꝑ ſticū an fiat accipientis ⁊ pro qua parte Quarta ⁊ Quinta eſt cui acquirantur ſtipulationes ⁊ pignora ꝑ ip̄m ſticū accepta. Alij etiā ponunt plures formari queſtiōes omnia tamē ad eundē tendūt effectum. Quibus omnibꝰ reſpōdetur prime qōni ꝙ debitores iuſta ignorantia ſoluentes ſint liberati. Ex hoc inſurgit queſtio ſi liberati ſunt qua actione repetent exacta per ſticuꝫ coheredes eius pro parte eorum. Reſpondet ꝙ non actꝭ. ſa. her. ſed actione neg. geſt. ¶ Deinde reſpondet̉ ad ẜam queſtiōem an ſit ꝯtraciuꝫ mutum ⁊ dicit ꝙ non niſi pro parte ipſiꝰ ſtici qꝛ pro alijs nō potuit tranſferre dominiū ⁊ hoc ꝓbat per exēpluꝫ. Nam ſi do tibi pecuniā vt mutuo ꝯcedas titio nomine meo ⁊ me crortuo tu hoc ignorans mu tuas non tranſfers dn̄iuꝫ nec efficit̉ mutuū ergo ſic erit in propoſito. ¶ Sed qꝛ hic. q̄ri poſſet ratio diuerſitatis inter iſtos duos caſus.ſ. quare liberent̉ debitores ſoluendo ⁊ nō obligent̉ recipiēdo huic tacite queſtioni reſpondet iuriſcōſ. hoc eſt qꝛ promptiores ſumꝰ ad liberāduꝫ ꝙͣ ad obligāduꝫ ⁊ ad hoc. jͣ. de act̓. ⁊ ob. l. aria nus. ¶ Deinde cōcludendo reſpondet ad aliā queſtioneꝫ dicēs ꝙ vbi pecunia eſt mutuo data per ſticūſeruuꝫ ⁊ ſtipulatio nō interceſſit pro parte coheredis nō tenet obligatio principalis nec pr gnoruꝫ. ſi aūt ſtipulatio eſt diſtinguit. quia aūt ſtipulatus fuit dn̄o iam mortuo ⁊ ſtipulatio ē inutilis qꝛ mortuo nihil queri potuit aut eſt ſtipulatus ſibi ⁊ tunc reffert qꝛ aut empore interpoſite ſtipulationis hereditas non erat adita ⁊ tunc ſtipulatio vtilis eſt ⁊ acꝗritur hereditati iacenti. aut erat adita ⁊ tunc reffert quia aut coheredes ſtici ſciebant eum liberū ⁊ heredem ⁊ tunc ꝓ partibus eorū inutilis eſt. aut ignorabāt ⁊ credebant euꝫ ſeruum ⁊ tūc ꝑꝑ bonaꝫ fidem eis acquiritur. Ex quo ſequitur ꝙ ſi prefatus dn̄s habuit plures ſeruos forte in diuerſis locis duplicatos ⁊ oēs ignorantes dn̄m mortuū mutuauerūt ꝙ inuiceꝫ videant̉ hereditati acꝗrere. ⁊ per conſequens ſibi viciſiꝫ pro hereditarijs portionibꝰ ⁊ hoc dicit lex iſta. ¶ Et interea expone accipe verbuꝫ. teſtamentuꝫ ꝙ eſt infra ⁊ dic teſtamētuꝫ eius ⁊c̄. ¶ Ibi calendario.i. vſuris exercēdis que computantur per Raſ. vi in legibus in glo. allegatis. ¶ Ibi aūt exegit expone aut pro ⁊ dic exegit a ſponte ſoluentibus extra iudiciuꝫ qꝛ ſeruus in iudicio eē nō pōi. C. de iudi. l. ſeruꝰ ⁊ ſic facit ad qōeꝫ an ꝓcurator datꝰ ad exigēdū poſſit recipere a ſpōte volentibus ſoluere ⁊ videt̉ ꝙ non quia exigere eſt ab inuito extor quere. vt infra de lega. iij. l. fideicōmiſſa.§. ſi rem. ſed dic ꝯͣ per. l. iſtam vbi exigi dicit̉ a ſponte ſoluēte. ⁊ ad hoc ꝯcor. C. de noua. l. nō abſtulit de fartis. l. falſus de ſolu. l. inductū. ⁊ infra de exerci. to. l. i.§. ſi plures. ⁊ de hoc dixi infra de ſolu. l. hoc iure. ¶ Ibi cō ſulebat̉.i. ꝯſilium petebat̉. Ibi qꝛ de his.ſ. tribus qōnibus ẜm gl. ⁊ bene lꝫ infra in reſpōſionibus qōnes diuidunt̉. Ibi placebat.ſ. affricano iuriſcōſulto reſpōdendo prime qōni. Ibi earum autem hic ponit̉ ſoluit aliā qōnem que orit̉ ex p̄cedenti.ſ. quō ꝯſulat̉ heredibus ſtici ꝯͣ eum de pecunia ꝑ eum exacia ꝓ ꝑtibus eoruꝫ. ¶ Ibi quas. no. hic reſpōdet ſecūde principali qōni.ſ. de pecunijs ꝑ eum creditis ꝓut ſunt qōnes tres ẜm glo. ⁊ ꝯcor. extra de p̄ben. c. dudum circa fi. li. vi. cum ibimnotatis. Ibi ꝙ ſi ſtipulatꝭ ibi reſpondet tertie qōni principali ẜm glo. ¶ Expoſita littera collige. notabilia. primo ꝙ mādatū morte reuocat̉ de quo dic vt ple ne diu. C. manda. l. manda. ⁊ infra dicet̉ So. ꝙ fauorabilior eſt liberatio qͣꝫ obligatio. vt infra de actio. ⁊ obliga. l ar anus. ⁊ quia ēt ſolutio hic fiebat ex neceſſitate. ⁊ mutuū recipiebat̉ ex volūtate. ar. ſupra de mino. l. ait p̄tor.§. ꝑmitut̉. ¶ Item nota ꝙ vbi nō tꝫ principale nec acceſſoriū. vnde ſicut nō tꝫ hic obligatio principalis ita nec pignoꝝ. ad hoc infra de regū. iuris. l. cū pͥncipalis. vbi de hoc. ⁊ꝑ D. ⁊ alios. extra eo. c. acceſſoriū. li. vi. ¶ Item no. ex v̓. ꝙ ſi ſtipulatꝭ. ꝙ nō pōt eſſe qualitas ſine ſubiecto quod pꝫ qꝛ non exiſtente ſubiecto.ſ. qꝛ dominus mortuus erat nō pōi ſibi quer ad hoc ſepe allegat̉. ⁊ ꝓ hoc bene facit infra de ꝓbatio. l. ſi arbiter. ⁊ ibi in fine glo. magne. ⁊ facit qꝛ ſententia lata ꝯͣ mortuum nihil va let. vt infra que ſen. ſine appel. reſcin. l. penul. ⁊ ad hoc de reg. iu. l. neratius. ¶ Item no. regulā quam dicit glo. alibi ita clare non reperiri ꝙ ſicut ex re noſtra acquirit̉ ꝑ eos qui nobis bona fecerūt fide. ita acquirit̉ hereditati ⁊ rehereditarie. ¶ Collectis notabi libus attribuamus cuilibet ꝑti ꝑticularit̓ quod ſuum ē ꝑ ꝯtraria ⁊ qōnes. ¶ Et primo opponit̉ ad primā ꝑtem ꝙ male dicit litte ra dum dicit pecunias defuncti. nam defunctus nihil habere pōt vt dixi. sͣ. qꝛ mors omnia ſoluit. vt in aūt. de nup.§. deinceps col. iiij. Solu. dicit glo. ⁊ bene dic ꝙ quondā fuit defuncti modo aūt nō. ⁊ ſic ſubaudit̉ quondā quod optime facit ꝓ ſaluandis inſtru mentis in ꝗbus quādo dicit̉ titius filius ſempronij ⁊ ſemprocius erat mortuus ꝙ ꝑ hoc nō ſit falſum inſtrumentū ſed ſubaudiat̉ quondā ſic hic ſubaudit̉. ſic etiam ſubaudit̉ quondā infra de in li tem iuran. l. ſi tutor. de publi. l. cotem ferro.§. eam rem. vbi d̓ hoc dixi. ⁊ tene in alphabeto dictōe quondā. ¶ Secūdo ꝯͣ hoc oppo. qꝛ etiam quādo viuebat nō erat ſua ſed ſibi debita qꝛ facta eiꝰ cui mutuo data erat vt ſupra. e. l. ij. Reſpōdeo ꝯcedendo ꝯͣrium. ⁊ ideo dꝫ exponi pecuniam defuncti.i. debitā quondā defuncto. ¶ Deinde circa hanc ꝑtem quero an apertura teſtamēti d̓ qua ſit mentio in littera ſit neceſſaria due ſunt opi. in glo. Ia. bu. tꝫ pri mam.ſ. ꝙ ẜm has leges neceſſaria eſſet apertura ad hoc vt poſſet adiri hereditas ⁊ ꝙ excipiebant̉ ſolum filij. ⁊ ſi dicas ſicut filij excipiebant̉ qꝛ neceſſariū. ita ⁊ ẜui Rō. ꝙ hoc nō erat ꝯceſſum fi lijs qꝛ eſſent neceſſarij. Sed ꝓpter affectōeꝫ patriā quod pꝫ quia idem ꝯceſſum erat parētibus ꝓpter patris affectōem qui nō ſunt neceſſarij. vt. C. de cadu. tollen. l. vnica. ⁊ de his qui ante aper. ia. l. vnica. vbi de hoc. ¶ Preierea idem pōt lex ⁊ teſtator. ſed teſtator pōt differre additōem heredis neceſſarij apponēdo eis cō ditōem. ergo ⁊ lex pōt differre ne adeat̉ ante aꝑias tabulas. vi. jͣ. de heredi. inſtitu. l. ſi cum cornelius. Item nō dꝫ plus oꝑari fictio ꝙͣ veritas. ſed ſi exp̄ſſe vellet adire clauſo teſtō nō poſſei ꝑ predi cta iura. ergo nec finita pōt adiſſe qꝛ neceſſarius. Ia. ¶ Repro bando p̄dicta poſſes dicere ꝙ dilatio que fiebat ꝓpter aꝑturam fiebat ideo vt exportaret̉ animus ⁊ ſcientia heredis. vt infra d̓ ac quiren. here. l. is qui. que nō videt̉ ꝯͣ ante aperturā. Sed reſponde ri ꝙ iſte animus ⁊ ſciētia nō expectat̉ in ſeruo cum ſit neceſſarius vt dictum ē. ⁊ ſic nō expectat̉ aꝑtura teſtamēti. ¶ Expedita prima ꝑte circa ſecundā nihil reſtat dicendū niſi ꝙ in ea formantur tres qd̓nes ẜm glo. ẜm alios plures. Sed opinio glo. ꝯmunis ē omnia tamen ad eundē tendūt effectū. ¶ Tranſeamus ad iertiam ꝑtem principalē que eſt in ver. placebat. quā ſubdiuide vt ſu pra dixi. qꝛ primo querit̉ an debitores ſoluēdo ſtico liberent̉ ⁊ di cit ꝙ ſic vſqꝫ ibi earum aūt ſummaꝝ. Ibi format aliā qd̓neꝫ ex pre cedenti inſurgentē.ſ. ſi debitores liberant̉ quomō ꝯſulatur cohere dibus ꝯͣ ſticū ꝓ eoꝝ ꝑtibus ⁊ dicit ꝙ actōes naſcunt̉ nō aciōes fa. her. ¶ Ad iſtam parteꝫ opp. pluribus modis ⁊ primo ꝙ debitores ſoluentes ſtico nō ſunt liberati ipſo iure ſed ope exceptio

Sicertum penmmꝫ. nis. vt. jͣ. de ſolutꝭ. l. vero procuratori.§. i. cū ſi. ſo. vt glo. ꝙ hic ſeruꝰ bona fide accepit. ¶ So. op. qꝛ hic dicit littera debitores ignorantes dominū mortuū ⁊ ſic a ꝯtrario ſenſu ſi ſciuiſſent non libera rentur. ¶ Contra quod op. de. l. ſiquis mācipijs.§. ſi impubes. jͣ. de inſtitore. glo. ſoluit tribus modis. primo ꝙ hic liberentur debi iores ſi ignorauerū dn̄ꝫ mortuū. ſi aūt ſciebāt tūc aut credebāt hr̄ des vti. e. inſtitore tūc liberant̉ vt in ꝯͣrio ſꝫ ſi ſciuiſſent dn̄ꝫ mortuū ⁊ heredes nole vti eodeꝫ inſtitore tunc nō liberarent̉ vt hic ⁊ ſcd̓ꝫ hanc ſolutionē ſola ſcientia dn̄i nō impediret liberationē debitoꝝ ſed iſta ſolutio expreſſe tollitur in. l. cōtraria que loquit̉ in caſu ante ꝙͣ heres adiuerit hereditatē ⁊ ita nō poterat ſciri an vellent vti eo dem inſtitore vel non. ¶ So. modo ſoluit gloſ. in. l contraria ꝙ hic loquitur d̓ dn̄io tranſferendo ibi de obligatiōe perſonali querenda. ſed nec hec valet qꝛ ⁊ hic loquit̉ de obligatōne diſoluenda. ¶ Tertio ſoluit hic gi. ꝙ ſpāle ſit in inſtitore. Sed nec iſta valet qꝛ ⁊ hic ⁊ in. l. cōtraria loquit̉ de inſtitore. ⁊. e. ti. l. in euꝫ. dic ergo ꝙ vbi dn̄s mortuꝰ eſt reffert vtruꝫ conditio inſtitoris ſit mutata vel nō. ſi eniꝫ mutata ſit cōditio inſtitoris. vt qꝛ de ſeruo factus eſt liber vt hie erat per mortem dn̄i. iſtis duobus cōcurrentibꝰ.ſ. dn̄m mortuū ⁊ inſtitoris cōditionē mutataꝫ. ita demū liberant̉ debitores ſi predicta ignorarent vt hic dicit̉. Sed in. l. cōtraria non erat mutata cōditio inſtitoris ⁊ ideo ibi hēre tenet̉. ¶ Sed ꝯͣ hāc ſoinſtatur qꝛ morte dn̄i nō reuocat̉ mandatuꝫ ⁊ per cōſequēs mutata eſt cōditio inſtitoris de habente mandatū ad nō habenteꝫ vt dicta. l. mandatum. C. man. So. per negociationeꝫ minoris quia non eſt verū ꝙ per ſolam morteꝫ dn̄i mutetur conditio inſtitoris. Nam ꝑ mortē dn̄i nō reuocat̉ mādatū inſtitoris vt. pꝫ. in. d. l. ſiꝗs mācipijs.§. ſi impubes ſꝫ dic ꝙ hic eſt ſpāle rōne publice vtilitatꝭ qꝛ vbi mandat̉ aliꝗd vniuerſale ⁊ mādatariꝰ cepit aliꝗd gerere res non dicit̉ integra ⁊ ideo nō reuocat̉ morte vt videt̉ innuere littera in. d.§. ſi impubes ſecus vbi mandat̉ aliquid ſpāle vel generale vt d. l. mandatꝭ. C. man. vbi de hoc ſatis dixi vnde conclude ꝙ ſcīa mortis dn̄i nō finiuit mandatū in inſtitore ⁊ in cōtrario ſed mutata cōditio inſtitoris bene finiuit mādatuꝫ Et ideo opportet ꝙ debitor ſoluens ad hoc vt liberet̉ ignoret eius cōditioneꝫ mutatā vn̄ cum hic ignoraret dn̄m mortuū per cōſequēs ignorabat mutatā conditionē inſtitoris non tamē dico ꝙ de neceſſitate ſit ignorare mortē dn̄i qꝛ illa nō finit mortem ī perſonam inſtitoris vt dixi ſed ſufficit ꝙ ignoret cōditionē inſtitoris mutatā que hꝫ finite mandatuꝫ. vt. jͣ. d̓ ſolutꝭ. l. ſi cornelius. ⁊. l. quod ſeruus ⁊. l. ſi ſeruo. ⁊ hoc tetigi in prima parte caſus ſūmarij ſed in alijs caſibus qͣꝫ in inſtitore debent ignorare morteꝫ dn̄i qͣꝫ in alijs hꝫ finire mādatuꝫ vi. d. l. mandatuꝫ vbi lꝫ plene dixerim tamē qꝛ hic Ia. de bel. ipſaꝫ materiaꝫ aliter tangat diſtingue ẜm eum aut mandatuꝫ interuenit ad negocia. aut ad iudicia. pͥmo cāu aut morit̉ mandator vel manda tarius re integra aut re non integra ſi quidē de re nō integra quicūqꝫ eorum moriat̉ durat mandatū in incohatis.ſ. de his qui no. infa. l. furti.§. illud ⁊ ar. sͣ. de neg. ge. l. nā ⁊ ſeruus.§. ſi vno inſti. man.§. ſi adhuc ⁊. d. l. mandatuꝫ C. man. ¶ Quando aūt dicat̉ res integra qn̄ nō dic. vt. no. d.§. item ſi adhuc ⁊. d. l. man. ſi vero re integra alter deceſſerit aut p̄ceſſerat ſimplex mandatū aūt erat ꝯſtitutꝰ ꝓcu. inrē ſuā ſi erat ꝯſtitutꝰ ī rē ſuā morte mādatarij n̄ finit̉ mādatū. Cd̓ dona. l. illā. idē ſi moriat̉ mādatariꝰ cū rō diuerſitatꝭ credi nō poſſit. ſi v̓o ſimplex mādatū interuenit aut trahit originē a neceſſario cōtractu aūt a voluntario. Primo caſu aūt p̄moritur mandator aut mandatarius. ſi mandator ⁊ madatariꝰ igno raus explicauit mādatum valet qd̓ agit ſi ſciens nō valet ꝗa mādatum morte extinguit̉. vt. jͣ. de acqui. poſ. l. fundi.§. i. C. de dona. inter vi. ⁊ vx. l. ſed interiꝫ.§. ſi vx. idem̄ ſi mandatarius moriatur vt dictis legibus colligitur ſi vero mandatum habet originem ad actu voluntario aut continet cauſam fauorabilem aut non ſi fauorabilem vt dotis vel libertatis non exinguitur per mortem. vt infra de iure dod. l. ſi ego.§. ſi res ⁊ de manumiſſis. viij. l. ſi pa ter immo compellit heredem ꝯſentire. vi. d.§. ſi res. ¶ Sꝫ poſſet diſtingui ſcieus ab ignorante vt colligit̉ in. d. l. ſi pater niſi for te mandatum emanaſſet gratia alicuius rei fauorabilis que ſumpſiſſet initium ꝯtemplatōe mandati ſicut eſt matrimoniū qd̓ forte ꝯtractum fuit ꝯtemplatōe mandati dotis dande. tunc enim non differt ſciens ab ignorante. vt. d.§. ſi res. ⁊ hoc p̄morienti manda tore. ſecus eſſet p̄moriente mandatario. qꝛ iunc ad eius heredem nō tranſiret re integra vt dictis legibus apparet. ¶ Si auiē non ꝯtinet cām fauorabilē. aut eius in quo mandatū eſt explicandum dominiū eſt tranſlatū in mādatariū aūt nō. Primo caſu ſi igno rans explicauit mandatū valei nec cenſet̉ reuocatū. ſi vero ſciens nō valet in p̄iudiciuꝫ heredis. vt infra de dona. l. hoc iure.§. ſiꝗs de lega. ii. l. cum pater.§. nemo hoc veꝝ mandatore moriuo. ſed mortuo mādatario dic vt ſupra. ſi vero nō eſt tranſlatū dominiū in mandatariū dic aut mandatū eſt colatum explicandū in morte mandatoris aut ſimpliciter aūt in vita. ſi in morte aut pͥmorit̉ mā dator aut mandatarius. ſi mandator nō extinguit̉ eius morte mā datum. vt infra de dona. cā mortis. ⁊ mortis cā.§ititia. ⁊ infra mā dati. l. ſi vero nō remunerandi.§. fi. ⁊. l. ſe. ſi mandatarius ē mortuus credo ꝙ ꝯtinguat̉ mandaiū vt ex p̄dictis colligi pōt. ſi vero ſimpliciter vel in vita fuerit ꝓcurator ꝯſtitutus ab eo ꝗ ꝑ aliuꝫ alij vult acquiri aūt ab eo qui ꝑ eū ſibi vult acquirere. aut ab alio ad quem dirigit̉ ꝓcurator. Primo caſu finit̉ mandatū re integra. ſiue p̄moriat̉ mandatū ſiue mandatarius vt hac. l. ⁊. infra de dona. l. ij.§. ſi pecuniā cum ꝯcor. tamē ſi mādatarius mortē mandatoris expleuit mandaiū agere pōt ꝯtra heredē mandatoris ne iuſta ignorantia ⁊c̄. vi. d.§. item ſi adhuc. inſti manda. nam lꝫ mādatum finiat̉. durat tamē actio mādati. vt infra mandati. l. ſi p̄cedentē. in principio. ſecus ſi res nō eſt integra. vt infra de dona. inter viꝝ ⁊ vxo. l. ſi ſponſus. in principio. ⁊. l. ſed interim.§. idē marcellus. ⁊.§. ſi vxor. ¶ Scd̓o cāu.ſ. quādo mandatū ꝓcedit ab eo qui ꝑ alium ſibi vult acꝗrere aut ꝑ omnia eſt res integra aut non. primo caſu extinguit̉ mandatū ſiue p̄moriat̉ mandator ſiue man datarius. vt. d. lanandatū. C. manda. ⁊ inſtitu. e.§. item ſi adhuc. Secūdo caſu nō extinguit̉. vt. d. l. ſed interim.§. idem marcellus. ⁊.§. ſi vxo. infra de dona. inter viꝝ ⁊ vxo. ⁊. l. ſi ſponſus in principio ⁊ dic vt no. in. d. l. ii.§. ſi pecuniā. infra de dona. Fallit qd̓ dictum eſt morte mandatoris extingui mandatū vt sͣ. dixi ꝑ dictaꝫ l. ſiquis mancipijs.§. ſi impubes. infra de inſti. ¶ Secundo caſu principali.ſ. quādo ad indicia interuenit mandatū aūt p̄ceſſit man dator aut mandatarius. ſi mādator. aut res eſt integra aut non. ſi re integra ſiue ſit mādatū ꝓcuratoris ſiue delegatōis ⁊ ſiue ſit fa cta delegatio certe ꝑſone ſentētie dignitati extinguit̉ mādatuꝫ. qꝛ tacite videt̉ reuocatū. vt infra mādati. l. ſi p̄cedentē. in principio. ſi re nō integra nō extinguit̉ mādaiū ꝓcuratoris vel delegatōnis ⁊ ſiue ſit facta ꝯmiſſio ꝑſone ſiue dignitati vel officio. vi in aūt. vt nulli iudi.§. ⁊ hoc nō iubemus. ⁊ sͣ. de ꝓcura. l. ſi defunctus. ſi aūt p̄ceſſit madatarius aūt ſuſcepit mādatū ꝓcuratoris ⁊ extinguit̉ mādatū ſiue moriat̉ re integra ſiue nō. vi. sͣ. de iudi. l. tā ex contra ctibus.§. fi. ⁊ no. in. d.§. item ſi adhuc. inſti. mā. ſi vero fuit māda tum delegatōis. aut ꝯmiſſio fuit facta ꝑſone aut dignitati. aut ꝑſone ⁊ dignitati. primo. cāu extinguit̉ mādatum re integra ſiue nō integra. argu. d. l. tam ex ꝯͣctibus. ⁊ sͣ. de iuriſdi. om. iudi. l. ⁊ quia. vbi de hoc. ⁊. C. de peda. iudi. l. placuit. ¶ Secūdo cāu ſiue premoriat̉ re integra ſiue nō. non extinguit̉ mādatum. vt. d.§. ⁊ hoc vero iubemus. ⁊ eſt rō qꝛ dignitas ſiue officiū non morit̉. vt extra de reſcrip. c. ſi gratioſe. li. vi. Non ob. dictus.§. ⁊ hoc nō iubemꝰ. qꝛ ibi in principio.§. fuit facta delegatio dignitati ſiue officio ⁊ d̓ ceſſit ibi delegatus. ſed in fi.§. nō interceſſit delegatio. ſꝫ fuit ꝗdā iuſſus alicuius negocij explicādi. ⁊ tunc nō reffert quis primo pre moriat̉ quādo tuſſio facta eſt officio quia ſucceſſor ſuſcipit ⁊ exe quitur ſi legittime factum ē. ¶ Tertio cāu reffert quid precedat vtrum nomen dignitatis vel ꝑſone vt de ſtipula. ſeruoꝝ. l. ſi cōis ſeruus. ⁊ de annuis legatis. l. annua.§. a titia. Iaco. de bel. vbi de hoc dixi. vt no. extra de officio delega. c. quoniā abbas. ⁊ p̄dicta faciunt ad ſolutōem qōnis quā querit glo. ſi ꝓcedat̉ coram dele gato ꝑ ꝑtes mortuo delegāte. cuius mortem ignorabāt an teneat ꝓceſſus de qua qōne ſtatim plene dicā. ¶ Tertio oppo. ꝙ pecunia ſtico ſoluta nō petit̉ ꝑ coheredē actio. famil. herciſ. l. meuiꝰ. §. ſeruus. ſolu. illa ſequit̉ in queſitis ꝑ ſeruum in vita domini. que moriuo domino ſunt hereditaria ⁊ hereditate inuenta. ideo agit̉ familieherciſcun. dic loquit̉ de queſitis poſt morteꝫ domini. ⁊ ſic nō reperiunt̉ in hereditate tempore mortis domini. ⁊ ideo nō dat̉ fami. herciſcun. ⁊ ꝯmuni diuidūdo. pͥma qꝛ non exigit vt heres. ⁊ quia negocium ꝓ ꝑte potuit expediri. ⁊ ideo ceſſat fami. herci. ⁊ ꝯmuni diui. ⁊ dat̉ nego. geſt. ⁊ de hoc vide in ſuppletōe gi. que incipit duabus ratōnibus in fi. ¶ Sed ꝯͣ hoc inſta ꝙ nō agatur

Siteruum prtatur. actōe nego. geſtorum. qꝛ negociū nō fuit coheredū altero d̓ quat tuor modis.ſ. cura ⁊ ſolicitudine vel re ipſa vel ipſo geſtu de quibus quattuor modis no. sͣ. de nego. geſt. l. ſi pupili.§. penultimo. in glo. magna. glo. ſoluit duobus modis. vno ꝑ interemptōnem quia iuris hic erat negociū coheredū ratihabitōe quia nomine co heredū videtur feciſſe ex quo nomine defūcti fecit. quia heres ⁊ defunctus eadem ꝑſona cenſent̉. vt in aūt. de iure iurā. a morien. p̄ſti.§. i. ¶ Sed hoc nō videt̉ ꝓcedere qꝛ ẜm hoc ſicut defuncto daretur actio mādati ſic ⁊ heredibus qd̓ eſſe nō pōt qꝛ mandatū eſt morte reuocatuꝫ. Item nec rei vendicatio qꝛ nō exegit pecuniā dn̄i. ſꝫ ipſi ẜuo debitā ad hoc vt poſſet dici ꝙ geſſit nomine dn̄i ⁊ per cōſequēs heredū ſed putans ſe cum mandato facere ꝙ qꝛ ceſſabat remanei ꝙ geſſit ſine mandato ⁊ ſic datur neg. geſt. ar. sͣ. de ne. ge. l. item ſi cuꝫ putaui. ī p̓n. Ia. bu. alio modo ſoluit cōce dendo oppoſitiōeꝫ regulariter ꝙ negociū debꝫ eſſe alicuius aliquo ex predictis quattuor modis ſoluit fallit enī quādoqꝫ vt hic. ſ. quādo neceſſe eſt habere ratuꝫ in ſubſidiū. vt. sͣ. de neg. geſt. l. fi. ⁊ plene. no. ⁊ dixi. C. de rei ven. l. mater. ¶ Sed ꝯtra hoc adhuc inſta quia aūt dices ſeruuꝫ habuiſſe bonū animuꝫ in recipiendo ⁊ ſic acquirendi domino ergo hereditati acquirit ⁊ ſic agit̉ fa. her. aut habuit maluꝫ animū. ⁊ tūc coheredes poſſunt agere cōtra de bitores qui nō ſunt liberati ipſo iure ⁊ qui cedent eis cōditionē indebiti cōtra ſticum ⁊ ſic nō eſt verū ꝙ ſit opus haberi ratū in ſubſidium quia alia via ſemper conſulit̉ coheredibus. ſo. dic ꝙ habuit ſeruus bonū animū ⁊ cōis eſt pecunia iſta tamen coīo nō hꝫ originē ab hereditate qꝛ non fuit viuo teſtatore queſita ⁊ ideo non poteſt agi fa. herci. quia aut agerent ad perſouales preſtationes.i. vt ſeruus preſtet factuꝫ ſuuꝫ ⁊ hoc eſſe nō pōt qꝛ non geſſit vt heres aut agerent tanqͣꝫ pecunia exacta ſit cōis. ⁊ non dꝫ agi fa. her. quia negociū pro parte potuit expediri. vt. C. de neg. geſt. l. ſiue ꝓ frarre ⁊ ibi no. ¶ Item nec contra debitores pōt agiquia nō ſunt ipſo iure liberati quia recipiens bona fide recipit bene. ergo reſtat ꝙ in ſubſidiū agat̉ actꝭ. neg. geſt. ſecus eſſei ſi cōio neceſſario traheret originē ab hr̄ditate vt ſi defunctꝰ rē emiſſꝫ in vita ſua ⁊ vnꝰ cohr̄dū iotā rē recepiſſꝫ qꝛ n̄ magis poterat dicere vnā ꝑtē ſuā qͣꝫ aliam tunc enim ageret fa. herciſ. vt. sͣ. fa. her. l. veniunt ⁊ de hoc vide. jͣ. in ſupplectione glo. que incipit. ſed quo de quatiuor modis ¶ Item op. ꝙ detur actꝭ. mādati coheredibus qꝛ licet ſit finitū mandatuꝫ per morteꝫ iuxta tamē ignorantia facit durare actioneꝫ mandati. vt. jͣ. mādati. l. inter cauſas in principio. ⁊.§. i. ſed dic ꝙ ibi ab initio fit mandatū obligatoriū. vnde licet finiat̉ mādatuꝫ tū durat actio mādati ꝑꝑ ignorantiā iuſtaꝫ ſed hic nō fuit mandatum ab initio obligatoriū inter dn̄m ⁊ ſeruuꝫ ⁊ veniente domino nō produxit actionē mandati multominus eo mortuo ⁊ ideo cō petit actio. neg. geſt. Ia. bu. ¶ Sed hec ſo. videt̉ ꝯtta tex. ver. nā ⁊ ſi tibi. ſed dic ꝙ in illo verſi. agitur de impedienda tranſlatione dominij. in. l. inter cās de obligatiōe ꝯtrahenda inter mandātem ⁊ mandatariū. Et eodē modo reſponde ad. l. ſi mandaſſem vt no. Ci. Pe. C. mā. l. mādati ⁊ ſic defende prediciā. ſo. Ia. bu. ¶ Modo quero p̄dictā queſtioneꝫ quā glo. querit d̓ iudice delegaro corā quo ꝑtes proceſſerunt morteꝫ delegātis ignorantes an teneat proceſſus corā eo factus ⁊ ſit tibi queſita iuriſditio. de iſta queſtione tetigi. C. de iuriſdictꝭ. om. iudi. l. priuatoꝝ in fi. ⁊ plene in. d. l. mādaiū. C. de mā. sͣ. de offi. preto. l. barbarius. ver. Itē quero aliquis erat legatus ⁊ de officio p̄ſidis in fi. forte ⁊ de mā. viij. l. ſi pater. glo. hic tenet ꝙ nō valet ꝓceſſus ꝗa videt̉ reuocatum mādatuꝫ morte delegatis. ¶ In cōtrariū ꝙ valeat facit. sͣ. de ꝓcur. l. ſi ꝓcurator abſentē. jͣ. ad macedo. l. ſed Iul.§. fi. ⁊. l. ſeq. qꝛ iuſta ignorantia facit valere quod alias nō valeret. jͣ. ad irebell. l. ꝗdā ita teſtō.§. ſiꝗs filius.§. fi. de rebꝰ eoruꝫ qui ſub iute. l. fi. ⁊. d. l. ſi forie de offi. preſi. ⁊ de officio ꝓconſulis. ⁊. le. l. cōueniſſe ⁊ hāc tenet hic Gui. d̓ ſuꝫ. ¶ Gu. de cu. ſequit̉ opi. glo. dicens ꝙ quidam ſunt actus qui ligant in ſua cōſtitutione etiā ignorantes quidam nō vt patet in legibus preallegatis. vnde qui in ſui conſtitutione requirunt ſcientiaꝫ requirunt etiā in diſſolutione. In cāu aūt propoſito etiaꝫ ignoranteꝫ in ꝯſtitutione a principio ligat. vt. sͣ. de iudi. l. cum furioſus ergo ⁊ in diſſolutione. vt. jͣ. de re. iur. l. nihil tā naturale nec ob. l. minus inſtructus. C. de acqui. poſſ. in fi. quia ibi loquitur de actu acquiſitionis poſſeſſionis que hꝫ plurimum facti qͣꝫ iuris ⁊ ideo requiritur ibi ſciētia vbi autem magis verſatur ius qͣꝫ factum vt in huiuſmōi delegationibus nō requirit̉ ſcientia. quia cōſiſtunt in iure. vi. sͣ. d̓ cōdi. ⁊. de. l. multuꝫ. de acqui. here. l. ſiquis mihi bona.§. fi. ⁊. d. l. ſi pater de mā. viii. ſed per. l. illam in fi. videt̉ diſtinguenduꝫ ſed dic ꝙ ibi valet manumiſſio quia ſcruus erat fa ctus manutentus. Sed ſi nō eſſet factus ſuus vt quia ſeruus hebuiſſet alios coheredes bene dicerem non valere ⁊ pro hac queſtione facit infra ſiquis teſtamento liber eſſe iuſſus fuerit. l. fi. ad l. ſi. forte ⁊. l. meminiſſe. dic ꝙ ibi loquitur in ordinaria iuriſdictio ne ⁊ non in delegata. que eſt fragilior. vt. C. quomodo ⁊ quando iudex. l. ſi vt ꝓponis. ⁊. l. ſi p̄ſes. ⁊ no. ſupra de iudi. l. i. vel ibi tractamus adepta retinenda in qōne ꝓpoſita loquit̉ de iuriſditōe de legata que adhuc firmitatem nō habeat roboranda. vnde aut loꝗmur de acquirēdo. tunc aut acquiſitio venit ex animo ⁊ neceſſa rius eſt ꝯſenſus ⁊ nō equiꝑat̉ ignorans ⁊ ſciens qꝛ ignorans que rere nō pōt. vt infra de acqui. heredi. l.iis qui. ſi autem̄ acꝗſitio ve nit p̄ter animū tamen querit̉ ignoranti. ⁊ ita eſt iuriſditōe ordinaria que bene querit̉ ignoranti. vt. sͣ. de iudi. l. cum furioſus. ſi autē tractat̉ de iure queſito ꝯſeruādo vt eſt in iuriſditiōe delegata. tūc poſt litem conteſtatā retinet ignorans. alias non. vi. sͣ. de offi. pre ſi. l. ſi forte. ⁊ argu. sͣ. de his qui ſunt ſui vel alie. iuris. l. patre furio ſo. ¶ Et vide ad hanc materiā quod no. ꝑ Hoſti. extra de reſcrip. c. ex parte in ſpeculo de iudi. delegato.§. reſtat. ver. ſed nun quid ſi delegatus. ⁊ plene ꝑ Archi. de officio delegati. c. ſi a ſubdelegato lib. ſexto. ¶ Expedita tertia ꝑte trāſeamus ad quattaꝫ que incipit in ver. quas vero. ⁊ diuide eā in quattuor ꝑtes. primo ponit vſqꝫ ibi. nā ⁊ ſi tibi. ibi ponit̉ ratio dicti vſqꝫ ibi neqꝫ enim. Ibi ponit̉ reuocatio cuiuſdā tacite obiectōis vſqꝫ ibi quare ſi nul la. Ibi ponit̉ ꝯcluſio vſqꝫ ad ver. ſi ſtipulatus. ¶ Et ad iſtā par tem oppo. ꝙ iſte ſeruus etiam ꝓ ſua ꝑte nō trāſtulerit dominiuꝫ pecunie mutuate cum errauerit. vt infra de condi. cā data. l. iij.§. ſubtilius vbi vide d̓ hac ſolutiōe huius ꝯͣrij ¶ Et quis eriorim pediat dominij tranſlatōem. dixi. sͣ. e. l. cum fundus.§. ſcruuꝫ tu um imprudēs. ⁊. l. ſi ego. ⁊ sͣ. pleniſſime dixi de officio ꝓcuratoris ceſar. l. i.§. i. ⁊ infra de acquiren. re. domi. l. cum in corpus. ¶ Item oppo. ad verſi. nam ⁊ ſi tibi. quia videt̉ ꝙ ēt poſt mor tem trāſferat̉ dominiū. vt. jͣ. de dona. l. hoc iure. glo. dicit ꝙ hic dedit nūtios in ſpecie hoc nihil eſt. vnde dic ꝙ in cāu legis ꝯrie dominiū fuit tranſlatum in accipientē. ⁊ iō lꝫ me moriuo alij tra dat irāſferi dominiuꝫ tanquā rei ſue. hic vero nō fuit tranſlati i dominiū. ⁊ ideo poſt mortem tradendo nō pōt tranſferre in aliuꝫ quod nō habebat. ⁊ ideo exponi dꝫ hic verbum dederim ideſt va diderim ẜm Pe. Nam dare eſt accipiētis facere. jͣ. de ver. ob. l. vbi autē nō apꝑei.§. fi. ¶ Sed contra hoc inſta qꝛ etiaꝫ vbi nō eſt trani latum dominiū in mandatariū tamen iradendo illd̓ irāſ fert etiam poſt mortem mādātis. vt infra de acquiren. poſ. l. fundi §. item ſi autem. ſolue pluribus modis. vno modo ꝙ ibi tradidit mādatarius in p̄ſentia heredis. hic in abſentia. vel ibi in poſſeſſio ne hic in dominio. vel īeffert an̄ mādatum ꝯſiſtat circa id quod mandator hꝫ neceſſe facere ⁊ nō finit̉ morte vt ibi. aut circa id ꝙ nō habebat neceſſe facere ⁊ cum morte finit̉ ⁊ dominiū nō tranſit. vt hic. ⁊. jͣ. de donatio. l. ij.§. ſed ſiquis. vbi de hoc. ⁊ iſta ſolut̉. placet Pe. ⁊ eſt idē qꝛ ibi incōbebat neceſſitas mandati fieri de bere p̄ſumptio ē ꝙ etiā defūctus in tali ꝯſenſu ꝑſcucrauerit. ar. sͣ. de ꝓcurato. l. ſi defunctus. ⁊ de ma. viij. l. ſi pater. ¶ Expedita quarta ꝑte iraſeamus ad quiuiā que incipit in ver. ꝙ ſi ſſipulatus ⁊ diuide cā in quinqꝫ ꝑtes. qꝛ pͥmo fuit ſtipulatus ſticus domino dari ⁊ ſtipulatio acꝗritur hereditati iacenti vſqꝫ ibi poſt aditam vero. Ibi ſtipulatus fuit ſibi ſimplicit̓ ⁊ hereduate adita ꝑ malefidei poſſeſſores vſqꝫ ibi quo ꝗdem cāu. Ibi ponit̉ cāus mirabilis ex p̄dictis inſurgens. ¶ Ad hāc lecturā oppo. ꝙ hereditas nō poſſideat ⁊ ſic ſibi ꝑ ſeruum nō querit̉. vt. jͣ. ſiquis teſta. liber eē iuſſus fuerit. l. i.§. ſceuola. ſo. ꝯcedendo ꝯͣrium ꝙ vere nō poſſidet. vt ibi tn̄ ei nō poſſidenti acquirit̉ vt hic. ¶ Op. ad idem. jͣ. d̓ exercito. l. ſi tn̄. in principio. ſolu. vt ibi. ¶ Opponit̉ ad ideꝫ ꝙ iſti coheredes ſe adinuicem nō poſſideāt. dato ꝙ omnes neceſſarij eſſent ⁊ eiuſdem ꝯditōis qꝛ poſſeſſus ab alio nō pōt alium poſſi dere. vt. jͣ. de adulteri. l. ſic eueniet. ſo. vt p̄cedens ꝯrium qꝛ vere ſeinuicem poſſiderent quod intelligit Mar. quādo aliqualiter de facto ſe immiſcuerūt hereditati. non ꝙ hoc ſit de neceſſitate quo ad hereditateꝫ acquirendā ſed quo ad hoc vt alteri per alterū ac

Si certum petatur. quirat. ¶ Alij dicunt ꝙ poſſeſſio ſtici queſita fuit coheredibus ſolo animo per. l. clauibꝰ de cōtrahen. emp. ſed hoc eſt falſum qꝛ ſolo animo nō acquirit̉ poſſeſſio. vt. jͣ. de acqui. poſ. quēadmodum ⁊ in. l. clauibus. interceſſit actus corporeus.ſ. traditio clauiū. ¶ Preterea dato ꝙ ſolo animo queri poſſet hic nō qꝛ ignorabant dn̄m mortuuꝫ. ⁊ ſic nō habebāt animū ſe inuiceꝫ poſſidēdi ⁊ metu huius cōtrarij hic ſunt diuerſe lecture. naꝫ Ia. bal. rece dens a lectura Io. ⁊ azo. ꝙͣ. sͣ. ſecutus ſum hāc lecturaꝫ intelligebat vt ideꝫ reſpondeat̉ quando ignorabat ⁊ quādo ſciebat ⁊ vbi littera dici po. eſt adhuc ideꝫ reſponderi ſubaudit ipſe.ſ. vt nō que ratur actio coheredibus vt dictū eſt. sͣ. prox. caſu ⁊ ꝙ ſequitur. in tex. quo quidem caſu ⁊c̄. non referebat ad ꝓximū diciū ſed refere bat ad caſuꝫ vbi hereditas iacebat ⁊ cōiungebat hūc fineꝫ. cuꝫ illo ver. ⁊ poſtea reaſſumebat poſt aditaꝫ vero ⁊c̄. ¶ Iſte tamen intellectus nō placuit Odo. Nam nō eſt veriſimile ꝙ iuriſcōſul. ſia inordinate tranſpoſuiſſet litteram. ſed eam ſimul cōiunxiſſet. ¶ Preterea littera dicit coheredes. ⁊ ſic ſupponit hereditatem aditaꝫ. Naꝫ ſi iaceret nō ſeruirent ſibi nec adinuiceꝫ quererent tāqͣꝫ coherdes. Immo acquirerent hereditati. ¶ Item vbi ſunt ne ceſſarij. iacet heceditas qꝛ ſtatim ſunt heredes. vt. jͣ. de acquir. here. l. nec ceſſarijs. vnde ip̄e Odo. recedebat a dicta lectura domini Ia. doctoris ſui circa iſtuꝫ ver. quo quideꝫ caſu ſed precedens reſponſum bene legit ſicut dominꝰ Ia. ver. quo quideꝫ caſu legebat opponendo. nō ponēdo hoc mō proponatur heredes ignoraſſe poteſt adhuc ideꝫ reſponderi.ſ. quod reſponſum eſt sͣ. ꝙ eis non queratur actio ⁊ ver. quo quidē caſu legit ſic. ſi eniꝫ aliter diceremꝰ ſ. ꝙ coheredibus actio quereret̉ eueniret ꝙ ſi eſſent eiuſdeꝫ cōditionis.i. omnes quibus ẜui inuiceꝫ ſe poſſiderent ⁊ inuicem ſibi ſeruire vidēt̉ ꝙ eſſet abſurduꝫ vt poſſeſſus ab alio aliū poſſideat vt in ꝯͣrio. ¶ Pe. ⁊ cōiter moderni ſecunt̉ lecturā Ioā. ⁊ azo. de qua. sͣ. dixi. ⁊ ad cōtraria reſpondēt. vt. sͣ. qꝛ veruꝫ eſt ꝙ ſe inuicem nō poſſident quo ad veritateꝫ. ſed quo ad acquiſitioneꝫ fingitur poſſidere licetquātuꝫ ad veritateꝫ nō poſſideat vt predixi ⁊ vide. jͣ. in ſupplectione glo. que incipit immo ſemper heredibus. ¶ Expeditis cōtrarijs veniamus ad qōnes. primo querendo qꝛ hic dicit̉ ꝙ ſi ſciens poſt morteꝫ domini muluautt pecuniaꝫ ꝙ nō tranſfert dominiū qūo ergo cōſuletur coheredibus pro eorū partibus dic aut pecunia extat aut eſt cōſumpta. ſi extat poſſunt illam vendicare. vt. sͣ. e. l. rogaſti.§. fi. ſi eſt cōſūpta tunc per cōſumptionem recōſciliatuꝫ eſt mutuū et ſticus hꝫ certi cōditionē ad ipſam pecuniā ⁊ coheredes habēt cōtra euꝫ cōdictꝭ. ſine cā. vt. sͣ. e. l. nam ⁊ ſi fur. ¶ Sed cōtra hoc inſtatur ⁊ videt̉ ꝙ hic nō reconſciliet̉ mutuuꝫ ſicut in illa. nam ⁊ ſifur. qꝛ ibi mutuauit pecuniaꝫ alienam nomine ſuo. hic aūt mutuauit nomine dn̄i ⁊ ſic nō videt̉ reconſci liatum mutuum. vt. sͣ. e. l. ſi me. ⁊ ticium dicunt doc. ꝙ iſtud non ob. qꝛ ſi mutuo tibi pecuniam nomine ticij ⁊ ipſe ratum non habet datur mihi certi conditio vt sͣ. e. l. ſi abſentis. ergo idem in propoſito ex quo non potuit domino queri queretur ipſi ſtico arg. d. l. ⁊ ſic pecunia conſumpta ſticus hēbit certi ꝯditꝭ. ꝯͣ debitores ⁊ heredes habebunt contra ipſum conditionem ſine cauſa. arg. d. l. ſi ⁊ me ⁊ titiū sͣ. e. ⁊ hoc qn̄ n̄ hn̄t raiū ſꝫ ſi ratū hērēt videt̉ ꝙ eis det̉ certi cōditio ſiue ſit conſumpta ſiue non predicta. l. ſi ab enis niſi dicas ꝙ nō poſſit habere ratuꝫ qꝛ nō eſt negociū quod ad eos ꝑti neat aliquo de ſupraſciptis quatiuor modis vt dixi in quarta oppoſitione tunc eniꝫ habet̉ ratuꝫ in ſubſidiuꝫ ⁊ agitur actione neg. geſt. ⁊ hoc ſentire videt̉ hic Odoff. qui dicit ꝙ pecunia ꝯſumpta ſticus tenebitur coheredibus inquātuꝫ factus eſt locuplectior cōditione ſine cā vel actio negocioruꝫ geſtorum. ſi cohr̄des habent ratum in ſubſidium. Secundo quia ſticus eſt ſtipulatus ſibi vel ſimpliciter iſtaꝫ pecuniā mutuatā poſt aditaꝫ hereditateꝫ ⁊ poſtqͣꝫ coheredes ſciuerunt glo. variāt vna ſuper verbo habeāt alia ſuper verbo idem dicit glo. ꝙ pro ſua parte tantuꝫ erat cōtracta obliga tio pro alijs no. arg. jͣ. de fide. l. ſiquis ꝓ eo.§. nūmos ſed cōſumpta pecunia cuꝫ mutuū recōſciliet̉ obligatio queritur ipſi ſtico ex quo alijs coheredibus queri nō poteſt. ar. dicte. l. ſi abſentis. C. e. ⁊ coheredes agent cōtra eū cōditiōne ſine cauſa vt diciū eſt. sͣ. ꝓx. qd̓ne ſed vbi interuenit ſtipulatio nō videt̉ expectanda cōſumptio qꝛ mutuū recōſciliat̉ ꝑ cōſūpiā ſtipulatꝭ. vt. C. e. l. quāuis ⁊ ſic ſticꝰ habebit in totum actiōeꝫ ex ſtipulatiōe ⁊ coheredes agent vel rei ven. ſi preciū extat de vtili negocioꝝ geſt. habēdo raiū in ſubſidiuꝫ ſi pecunia nō extat vt ibi no. ¶ Sꝫ hoc nō videt̉ procedere quia tunc reconſciliat̉. mutuū ꝑ ſtipulationē ⁊ agitur ex ea qn̄ ſtipulator numerat nomine ſuo vt. jͣ. de nouatꝭ. l. ſi ita ⁊. l. ſeq. an hic non numerauit nomine ſuo ſꝫ noīe dn̄i ⁊ ꝑ hoc videt̉ ꝙ nō ſit vtilis niſi pro parte ſua ⁊ iſtud eſt ſubtile ſi ponamꝰ ꝙ ſtipulatio ſine cā nō valeat cūeſfectū vt notaui ⁊ dixi infra de doli excep. l. ij.§. circa. ⁊. C. de non nume. pecu. l. generaliter. Ex peditum eſt qꝛ cūſticus ſtipularet̉ ex contractu mutui ⁊ nō fecerit nūmos accipientis non videt̉ impleta cā ſtipulationis ⁊ ſic ſtipulatio nō hꝫ efficacia ope exceptōis. ſi tamen peconia eſt ꝯſumpia ⁊ reconſciliaiū muluum cā impleta eſt. ⁊ ſic ceſſabit exceptio. ¶ Alij dicunt ꝙ cum contrahit̉ ꝑ ſtipulatōem pōt eſſe alia cā ꝙͣ mutui.ſ. cā numerationis quā reputat. l. ſufficit. vi. d. l. quāuis. C. e. ⁊ ſic nihil operat̉ ꝯſumptio ad eam ꝑficiendā. quid tenebimus dubium ē. ſed videt̉ dicendū ꝙ qꝛ numerauit n omine ſuo cā non ſit impleta. ⁊ ſic debeat dici vt ſupra ꝓxi. ſed certe immo videt̉ impleta ſicut ꝯͣhentes ge rebant. nam cum iſte eſſet ſeruus alienus intelligebant ꝯhentes ꝙ nomine domini mutuauerit. ⁊ ſic ſtipulatio hꝫ illaꝫ cām nume ratōis quam ipſi intellexerūt. ⁊ ſic videt̉ poſſe dici ſtipulatōem in totum eſſe vtilem in ꝑſonam ſtici. ¶ Odoſ. in hac queſtione nō firmat pedem in lectura ſua. ¶ Pet. videt̉ tenere ꝙ ſtipulatio ſit tota vtilis in ꝑſona ſtici. ⁊ agat totum ex ſtipula. ꝑ. l. i. de acꝗre. domi. l. liber homo.§. quicꝗd. ⁊ coheredes agent contra eum ꝯditōne ſine cā ꝑ. l. ſi ⁊ me ⁊ titium. sͣ. e. ¶ Alij e forte non male concordant glo. aut coheredes habent ratam ſtipulatōem vel nu meratōem quod poſſet in ſubſidiū. vt no. sͣ. in verſi. earum. vel ab initio de iure ꝯmuni cum negociū fuerit geſtum nomine defucti. vt no. ꝑ Di. extra de regu. iuris. c. ratum. lib. vi. etiam ſi erat defū ctus tempore ꝯͣctus. vt hic pꝫ. ⁊. jͣ. rem ratā habe. l. ſi ſiue.§. ſi. ꝓcu rator. etiam ſi ſticus fuit ſtipulatus ſibi vel ſimpliciter qꝛ p̄ſumit̉ ſtipulatus nomine defuncti. ⁊ ad eius vtilitatem. argu. jͣ. ſolu. ma. l. poſt dotem. ⁊ tunc dat̉ actio coheredibus ẜm opini. Azo. no. in glo. que eſt hic ſuꝑ verbo idem. que incipit ſi generaliter auiē non habent ratam. ⁊ tunc ipſi ſtico ẜm aliam opi. no. in alia glo. que incipit idem ſi haberent tenet̉ tamen coheredibus credere ꝓ ꝑte eorum ex equitate. vi. sͣ. e. l. ſi ⁊ me ⁊ titium. ⁊. l. cum fundus.§. ſeruum. nec ob ꝙ interuenit. ſtipulatio. vnde nō videt̉ requiri ꝯſum ptio. vi. d. l. quāuis. C. e. qꝛ aūt coheredes habēt ratum in ſubſidi um ⁊ requirit̉ ꝯſumptio. vt. sͣ. e. l. ſi cum ſeruū. aut habent ratuꝫ ab initio de iure ꝯmuni. ⁊ tunc requirit̉ ꝯſumptio qꝛ heredes poſſent vendicare nūmos extantes. ⁊ tunc obſtat ſtico ſtipulanti ex ceptiovt no. sͣ. e. l. nam ⁊ ſi fur. aut nō vendicarent ⁊ nō obſtaret ſibi exceptio. lꝫ pecunia nō ſit facta accipientis. vt. d. l. quāuis. eis nō cō ſumptis ceſſat vendicatio coheredū. ⁊ ideo ipſi ſtico actio ꝯpetit ex ſtipulatōe cedenda coheredibus ꝓ ꝑtibus eorum ſi ratum nō habeant. vt. sͣ. dixi. ¶ Item querit̉ quādo coheredes ignorauerunt ⁊ ſticus eſt ſtipulatus ſibi vel ſimplicit̓. quid erit. dicit glo. ꝙ ipſi ſtico obligatio querit̉. vos dicatis ꝙ ꝓ ſua ꝑte ſibi querit pro alijs coheredibus. vt dixi in vltima oppoſitōe. ¶ Ultimo quero vnde naſcat̉ actio an ex numeratōe an ex ſtipulatōe. gl. variāt. vnde dic aūt ſtipulatio fuit inutilis. vt quādo fuit ꝯcepta in ꝑſona domini iam defuncti. tunc ꝯſumptōe ſequuta agit̉ ex numeratōe ꝯditōe ſine cauſa. vi. d. l. ſi me ⁊ titium. sͣ. c. Si auteꝫ ſtipulatio fuit vtilis. vt qꝛ ſtipulatus fuit ſibi vel ſimplicit̓ ⁊ hereditas iacet ⁊ co heredes ſunt ignorantes. tunc agit̉ ex ſtipulatōe. exquo eſt valida quieꝗd dicat glo. vi no. sͣ. e. l. certi ꝯditio.§. quoniā. nec ob. C. e. l. iiij. qꝛ ibi ille cuius nomine numeratū erat improbabat nomen. vt ibi pꝫ in glo. que incipit recita bōe ibi. vel dic etiam olim p̓ma ve ra. vt. sͣ. dixi in expeditōe prime partis. ¶ Uenio ad ver. deinde circa hanc ꝑtem quero ibi vt alij ſ. coheredes extranei ⁊ nō neceſ ſarij in glo ergo ⁊ ſi ſciuiſſent. Ibi ⁊ tamen ſoluendo imo debet dicere ꝯhendo cum inſtitore heredē obligant. Ibi vteret̉ eodem inſtitore. Sed certe ibi loquit̉ hereditate iacente. exquo pꝫ ꝙ heredes vtebant̉ eodem inſtitore ⁊ nō aliter. ſolue vt dixi. sͣ. in decla ratōe tertie ꝑtis in ſecūda oppoſitōe. Ibi enim nō fuit mutata cō ditio inſtitoris. hic ſic. in fi. glo. de iſta. q. dic vt dixi. sͣ. ver. modo quero p̄dictam. q. in glo. duabus ratōibus in fi. ⁊ hoc ꝙ nō com petat famil. herciſ. ſi coheredes ſtici ſciebant eum libeꝝ ⁊ adiuerant hereditatem antequā ſtico pecunia ſolueret̉ vel videret̉ here ditaria fieri. nec ob ꝙ nō ſit vi heres vel ꝙ ꝓ ꝑte negocium ex

Siceruum petam. pediri potuit. qꝛ vbi talis erat ꝑſona inſtituta que non fingeret̉ ab alio poſſideri. ſed hic hereditate nō adita. vel adita. ſꝫ coheredes ignorant ſticum ſibi datum coherede. fingit̉ ſticus ab hereditate vel ad ipſis coheredibus poſſideri. ⁊ ꝑ ꝯſequēs acquirit ei vel he reditati ex re ⁊ opera ſua. quo caſu crederē locum habere fam li. herciſcū. indiciū. Ni. ¶ In glo. ſed qd̓ de quattuor modis in fi. ſed videt̉ agi poſſe petitꝭ. hereditatis. Nam ſticus exigēdo debitores hereditarios tenet̉ petitione hereditatis. vt. sͣ. de peti. here. l. etiam§. fi. ⁊. l. ſeq. ⁊. l. quod ſi in diem qd̓ forte poteſt tolerari licet enim dicat hic dari actionē neg. geſt. non negat dari petitō. hereditatꝭ. immo ēt videtur dari poſſe fami. her. l. qui erat in fi. Nic̄. in glo. ſed nec etiaꝫ per illa. de iſta materia plene dic vt dixi. sͣ. e. remiſ ſiue.§. ſeruū tuum imprudēs. sͣ. e. l. cum fundus ⁊ pleniſſime. in. l. i. §. is de officio procur. ceſaris. ¶ In glo. bonū ſimile ibi dati fue runt nūmi.ſ. a dn̄o ſtico ſeruo ibi mortuo.ſ. domīo ibi poſtea poſſec non ex vi mandati ſed tanqͣꝫ dominꝰ ſed hec diſtinctio non hic cadit ī perſonaꝫ ſtici qꝛ meū nō fuit dominiū pecunie tranſlatuꝫ ēt ſic̄ quātitas ei foret data ¶ Et ex hac glo. in fi. no. ꝙ ſi mandās mihi aliquid facere ad qd̓ tenebaris te mortuo ſi ignorās adimpleo valet ac ſi te viuo facerem quia adhuc nō videtur reuocatuꝫ mandatum ſecus ſi ad hoc non tenebaris. Nic. ¶ In glo. cum princ. pale non teneat ibi ſednon aperit cui. ſcilicet ſit nata actio ex numerarione conſumptione ſecuta in fi. ſed nec ibi clare determi nat ſed bene dixi. sͣ. in declaratione vltime partis. ver. ſo. queritur in glo. immo ſemper heredibꝰ in fi. idem dico. ⁊ ſi omnes eſſent neceſſarij. ⁊ nō vere aīo adijſēt hereditatē qd̓ opus ē quo ad hoc vt ſe adinuicem poſſidere dieant̉ ⁊ ſibi adinuiceꝫ acquirāt vt in fi. l. ẜm vnum intellectū nec ob. ꝙ videant̉ ipſo iure heredes. vt inſti. de he. qua. ⁊ diffe.§. i. quia illud veruꝫ eſt quo ad ſe vt quilibet fingatur liber ⁊ heres. nō quo ad incōmodū alioruꝫ. quin hereditati tanqͣꝫ iacenti ⁊ per cōſequens coheredibus acquirat̉. ſicut ⁊ priuilegium pͥacipis dꝫ intelligi ſine alterius iniuria. vt. jͣ. ne quid in lo co pub. l. i.§. ſiquis a principe. ⁊ ſic quo ad ꝗd dicit̉ hereditas adita quo ad quid nō ſimile eſt videre in legatis que tendunt a morte teſtatoris iuris fictiōe nō quo ad veritateꝫ. vt no. C. de ca. tol. l. i. §. cuꝫ igitur. Fcan. ¶ In glo.ſ. generaliter ibi non reſpondet.ſ. in caſu ſtipulationis. ſed Guido de ſuza. dicit ꝙ iuriſcōſultus. de pignoratꝭ. bene reſpōdet ⁊ dicit ꝙ gl. male dicit tamē dicit ſibi ſtico acquir. pignora ſoluꝫ pro parte ſua ⁊ dicit ꝙ ſibi in ſolidum acꝗruntur qꝛ ius pig. eſt ſolutioni eſt indiuiſibile vt. jͣ. de diſtrac. pig. l. qui pignori. ⁊. C. e. l. qͣꝫdiu. ¶ Glo. in verbo idem ⁊ ſi. hērent hāc glo. plenius declara. vt dixi. sͣ. in declaratione vltime partis. ver. ſo. queritur. ¶ Ibi vel ſi ſimpliciter.ſ. numerauit ſine ſtipulatione ibi. l. iiij hoc faſum quia ibi loquit̉ quando is cuius noīe numeratum eſt reprobat nomen ⁊ iō dic. vt. sͣ. in glo.ſ. generaliter ibi cohe redes ſciunt ſi habes in glo. ſciunt vt aliqui habēt iſte queſtiones eſſent ſuperuacue per ea que dicta ſunt. sͣ. ſi habes neſciunt male reſponderet eos agere non poſſe. primo caſu quādo ſtipulat ante aditam hereditateꝫ indiſtincte acquirit hereditati nō attenta ſcientia vel ignorātia coheredis. vt in. ver. ꝙ ſi ſibi. In ſecūdo cāu que rit coheredibus ignorantibus vt. ver. ꝙ ſi ſibi proponatur. ¶ Si vero habeas in glo. ſciūt adhuc glo. malereſpondet qꝛ ſi ante aditam hereditatem querit indiſtincte hereditatē vt p̄dixi. ſi poſt nul lo modo querit coheredibus ꝑꝑ malaꝫ fidem eorum. vt ver. poſt aditaꝫ Nic. ¶ Ibi reſpōdeo ſatis pōt dici hec ē bona ſo. ad qōneꝫ ẜam.ſ. cū adita eſt hereditas. nō ad primā qꝛ iunc ſcientia cohe redis nihil operaretur. Tho. ⁊ hoc ẜm ꝙ habeo in glo. ſciuit. l. ꝯͣ debitores agere nō poſſe contra ſticum habēt actio. nego. geſto. ſicut in ſolutione ſibi facta. vt. sͣ. ver. placebat. ¶ Ibi earum aūt. ſummaruꝫ ⁊. l. no. Nic. Ia. de ra. ⁊ aliqui moderni dicunt ꝙ coheredibus ēt ignorātibꝰ poſt aditā hereditatē nō acquirat̉ ſtipula tio qd̓ ſic ꝓbāt. qꝛ ſi coheredes eēnt ſimilis ꝯditionis ſibi adinuicem acꝗrerent ⁊ ſe inuiceꝫ poſſiderent qd̓ ē impoſſibile. vt ab alio poſſeſſus aliū poſſideat. vt. jͣ. de adulter. l. ſic eueniet ⁊ ſic. v̓. illū ꝙ ſi ꝓponat̉ vſqꝫ in fi. l. dicūt debere legi opponēdo non ponendo ¶ Sed Pe. tꝫ cum Azo. vt querat coheredibus ignorātibus ſi ſunt ſimilis ꝯditōis ⁊ ad. l. ſic eueniet que dicit poſſeſſuꝫ ab alio nō poſſidere verum eſt ꝓprie ⁊ ſimplicit̓. ſꝫ improprie dicuntur ſe inuicem poſſidere quo ad hoc. vt ſibi inuicē acquirant̉ ſicut ⁊ he reditas iaceus quo ad acꝗſitōem dicit̉ poſſidere. nō tamen ꝓprie poſſidet. vt. jͣ. ſiquis teſta. liber eſſe iuſſus fuerit. l. i.§. ſceuola. ¶ Sed ꝯͣ hoc videt̉ ꝙ hereditas poſſideat ſeruū exquo ſtaum eſt heres ⁊ ſua ꝑs nō reputat̉ iacens. dic ꝙ reputat̉ iacens quoad hoc vt nō inſpiciamus ꝑſonas eorum antequā ſe immiſceant iūc enim plene querit̉ eis. vt. sͣ. de mino. l. ait p̄tor.§. nam ſolum. ⁊ hoc jͣ. de here. inſtitu. l. ſed ſi ꝯditio.§. fi. ⁊. l. ſeruus.§. fi. ⁊. jͣ. de acqui. he re. l. ex ꝑte. qꝛ in hereditate nō cadit bona fides vel mala. ſꝫ in here dibus ad hoc vt eis acquirat̉ ſtipulatio diſtinguit̉ habeant bonā fidem vel nō. ¶ Conclude breuiter ẜm Gui. de ſuꝫa. ꝙ primo caſu in hac. l. agit ſticus ꝯſumptōe ſequuta ꝑ ꝯſumptōem reconſciliatū ſit muiuum ⁊ aget cū ꝯditōe quādo nō interceſſit. ſtipulatio ⁊ coheredes agent ꝯͣ eum aciōe nego. geſto. vt in ver placebat. ¶ Ibi earum aūt. quādo ſtipulatus eſt domino ſine dubio inutilis eſt ſtipulatio. ſi modo ſtipulatio interceſſit tūc ꝯſumptiōe ſequuta omnibus cohcredibus competit certi ꝯditio. qꝛ vbi ſtipu latōe ſequuta mutuū eſt inutiſe. tunc orit̉ actio efficax ex numeratione. vi. sͣ. l. certi ꝯditio.§. quomā. ſed ꝯſumptōe nō ſequuta aget ſticus ex ſtipulatiōe. vt in ver. poſt aditam. ⁊ cōicabit coheredibꝰ vt in ver. earum aūt. Gui. in gio. vnde ar. ad id ſeruus neſcit ꝗd faciat dominus eius in euāgelio. Io. c. xv. cuꝫ in neceſſarijs inter mortem ⁊ aditōem nullum ſit mediū. erant heredes ⁊ ignorabant ꝙ eſſent coheredes. vi infra de lega. i. l. ſi poſt mortem. ⁊. l. queſitum.§. i. ⁊ de ope. lega. l. ſi opiio. Oldra. ¶ Sed ꝯͣ hoc inſta ꝙ heredes neceſſarij qui ſunt heredes ipſo iure p̄ſumant̉ ſcire omnia in teſtamēto ſcripta niſi ꝓbent̉ ignorantes. vt infra de libe. lel. cum heres. ſed ibi loquit̉ de herede extraneo qui adire nō poteſt hereditatē niſi certus ſit de viribus teſtamēti. vt infra de acquir. heredi. l. ſed ſi de ſua. hic in neceſſario. vbi ſecus. ar. jͣ. de acquirē. re. domi. l. queſitum. ⁊ de ſtipula. ſer. l. ſi ſeruus teſtamēto. vbi de hoc ꝑ Iaco. de are. ꝗ dicit idem in filio quod in neceſſario. Ita tenuit etiam in. l. ꝗ rome.§. duo fratres. de verbo. ob. quod repro bant ꝗ tenent ꝙ filius nō ſit heres niſi immiſceat. vt. C. ſine ab he re. ſe abſti. l. i. ⁊ faciunt differentiā inter ſuum ⁊ neceſſariū tantuꝫ. ⁊ ita no. in glo de ꝯdi. ⁊ demon. l. iulia. noſce. codicillos autem preſumit̉ ignorare. vi. sͣ. de tranſac. l. non eſt. ¶ Stipulatio vt quāto I ego decem. ninus poſſiꝫ ꝯſeqa liuio cum ſequat̉ a ſeio nō ꝯmittit̉ ꝯͣ ſeium niſi cum ē cer tum amplius ꝯſequi nō poſſe a titio. hoc dicit. ⁊ diuide vſqꝫ ad.§. labeo. qꝛ primo ponit hanc qō̓nem ⁊ ſolutiōeꝫ cū ratōe vſqꝫ ibi ſꝫ ſi cum ſeio. Ibi eſt ſecūda ꝑs in qua ex eodē themate ponit aliam qōnem que hꝫ maiores intellectus ẜm glo. primam. caſus ē ſatꝭ planus. ¶ Et expone litterā ibi caueret. qꝛ ſem per debeo principalē excutere.ſ. titium. ſi ergo ſola eius ꝯuētio me excludet a ꝯuentōe ſeij. ergo nunquā ſeium poſſem ꝯuenire ⁊ ſic ſtipulatio quā feci cum ſeio ꝓrſus eēt inutilis. ¶ Modo declaremus ſecundā ꝑtem que incipit. ibi ſꝫ cum ſeio. ⁊ que hꝫ duas le cturas. prima ē ẜm ꝙ habet̉ in littera ꝙ minus. ⁊ dic ꝙ dum velem agere cum titio vidi ꝙ nō potera ab eo ꝯſequi niſi quinqꝫ. ⁊ ideo ante quā agerē ꝯͣ ipſum titiū egi ad alia ꝗnqꝫ ꝯͣ ſcium. ⁊ exigere non potui qꝛ nō habebat. vnde volo redire conira utium in his que ſoluere nō poterat eo iꝑe quo cepi agere contra ſeium. qꝛ ipſe titius modo ſoluere pōt totum. querit̉ an poſuim ⁊ reſpōdeo ꝙ non. ⁊ glo. reddit ratōem qꝛ videor dimiſiſſe actōem ⁊ petitio nem meam inter ſeium ⁊ titium. ⁊ ideo de eo ꝙ nō pōt titius non ꝯueniam ſeium nec econtra. vnus caſus tamen deficit in littera ſe cundū glo. ſꝫ nō poſſum agere ꝯͣ ſeium de eo quod modo titius ſoluere non pōt cum ſoluere poſſet quādo egi contra ſeium quia dimiſiſſe videor petitōem. vt dixi ꝑ. l. ſi creditores. C. de pactis. ⁊ hec ē ſecunda lectura.ſ. ꝙ egi ꝯͣ ſeium ꝓ quinqꝫ que nō poterat ſoluere titius ⁊ exegi ipſa ꝗnqꝫ a ſeio. deinde titius facius eſt nō ſoluēdo etiam in illis quinqꝫ que ſoluere tunc poterat dicitur ꝙ amplius nō poſſum redire ad ſeium qꝛ videor dimiſiſſe actiōeꝫ. ¶ Sed contra primam lectu. oppo. qꝛ videt̉ ꝙ primo excuti dedebuerit titius qͣꝫ agredi poſſet contra ſeiū vt infra de ver. obli. l. decem vbi de hoc ſo. vt in glo. qꝛ hic erat certū ꝙ titius amplius ver. ſoluere nō poterat ſed. l. cōtraria loquit̉ quādo eſt dubiū quātum facere poſſet. Et ſic eſt ꝙ creditor poſſit agere cōtra fideiuſſoreꝫ nō excuſſo principali. ſi cōſtat principaleꝫ nō eſſe ſoluēdo. d̓

De iuteiurando. quo dixi. C. de pig. aūt. hoc ſi debitor. ¶ Item eodē modo potes reſpondere. qꝛ eodem modo videt̉ contradicere. prime parti huius. l. in. ver. alioquin. qꝛ prius debebat ticius cōueniri qꝛ vnum eſt in dubio ſed hic certum erat ꝙ ticius erat nō ſoluendo vt dixi. ¶ Op. de. l. ſi ex toto. jͣ. de le. i. vbi vno cōuento poteſt ad alium venire. ſo. dicunt quidam ꝙ aliud in legatis vt ibi. aliud in cōtractibus vt hic ſed hec eſt falſa. vt. C. de fideiuſſ. l. reos vbi de hoc ⁊ ideo hec lectura non procedit nam diuiſio quam facit creditor voluntarie diuidendo actioneꝫ inier debitores eſt illa que inducit exceptioneꝫ taciti pacti ⁊ preiudicat ip̄i creditori. vt. l. ſi creditores vbi de hoc ſed hic non fuit diuiſio voluntaria ſꝫ neceſſaria qꝛ cōſtabat ticium nō eſſe ſoluendo niſi in quinqꝫ ⁊ ideo neceſſario ha bebat agere ſeium in alijs quinqꝫ ⁊ ideo ex quo de neceſſitate ⁊ nō voluntarie fecit hic diuiſioneꝫ ſibi nō debet preiudicare qꝛ in neceſſitatibus non p̄ſumitur liberalitas. vt. jͣ. de adi. le. l. rem legataꝫ. ⁊ sͣ qui ſatiſda. cog. l. ſi fideiuſſor.§. i. ¶ Item quomō videt̉ patiſſe tacite cum ſeio qꝛ ſeius ipſo iure obligatus nō erat in eo ꝙ ticius facere poterat vel que actio remitti certe nulla. ¶ Itezelectio dicitur ꝙ habeo duas vias. Sed hic nō habeo niſi vnam qꝛ ſi ticius poteſt ſoluere ſeius nō tenetur quomodo ergo ſi putabaꝫ ſeium mihi non teneri niſi in quinqꝫ poſſuꝫ videri habuiſſe animū liberandi eum in reſiduo in quo putabā eum mihi nō teneri certe nullo modo. qꝛ vbi nō eſt dare obligationē nec liberationē. jͣ. de re miſſo. l. i. ⁊ de iniuſto teſta. l. nam. ⁊ ſi ſub cōditione.§. rūpendo. ¶ Item in. l. ſi ex toto erāt duo reī hic non ſed vnus tenebat̉ ſolum in defectum alterius vel dic aut ꝓmitto me curaturū ꝙ dabuntur tibi vt hic aut promitto me facturuꝫ ꝙ habebis. vt ibi. Et ideo cum ſimiliter. Ia. de ra. ⁊ moderni cōiter recedūt a lecturis glo. tanqͣꝫ falſis ⁊ inferentibus vim textui ⁊ ponunt caſum ſic retento eodem themate. ticius euidenter nō erat ſoluendo in quinqꝫ ⁊ ideo petij a ſeio alia quinqꝫ ⁊ ſeius ſoluit mihi illa quinqꝫ. modo ticius factus eſt ſoluendo ⁊ volo agere cōtra euꝫ ad integra decē dicit̉ ꝙ nō poſſuꝫ nam bona fides nō patitur. vt. jͣ. de re. iur. l. bona fides ⁊ ẜm hoc littera eſt plana ⁊ habeas in littera qd̓ minus vel ſi habeas quo expōe.i. ꝙ vel dic ꝙ ſunt due partes ⁊ expone quominus. ideſt. in quominus. ¶ In gloſ. ſupra. primo in fine nec poteſt hic excipi de tāto pacto ſicut in pͥmo cāu poterat qꝛ hic ab initio ticius inſolidum fuit conuentus ⁊ in reſiduo ꝙ ab eo exigi non potuit fuit poſtea ꝯuentꝰ ſeius vnde tertio ticiꝰ ab eo ꝙ exigi non poterit actio cōueniet̉ ⁊ ſic factus eſt ſoluendo non exci piet de tacito pacto vt. C. de fideiuſſoribus. l. res. ⁊. l. liberuꝫ ⁊ hec eſt ſatis tollerabilis lec. ẜm Franciſcū accurſij ¶ Qui promittit curare dari dando reūlocuple d Deo. em liberatur hoc dicii. ¶ Et collige breuiter tres caſus ꝙ aut promitto aliuꝫ daturum ⁊ nō valet qꝛ promitto factū alienum vt inſti. de inutilibus ſtip.§. ſiquis aliuꝫ aut promitto curare vt detur ⁊ tenet vt hic. Sed dando reum locupletem liberor. aut promitto facere quod habeas vel ſic grauor a teſtatore ſcilicei facere quod habeas tunc dare teneor nec liberor reum locupletem dando. vt. jͣ. de le. i. l. ſi heres. quicquid dicat glo. ſi auteꝫ ꝓmitto ſimpliciter dare. x. nō liberor reuꝫ locupleteꝫ dando. vt. jͣ. d̓ conſti. pe. l. promiſſor in fi. ⁊ vide ad materiā huius.§. C. de cōſti. pec. aūt. ſi quando ⁊ quod ibi non ⁊ per Azo. in ſumma. eo. ti.§. uem ſit conſtitutio. ⁊ de edi. actꝭ. l. ſi apud ⁊ infra de ver. obli. l. ſtipulatio iſta in principio Ia. but. In glo. in illa ſti pulatio.§. eum ⁊ dic vt ibi Franciſ. ¶ Sequit̉ rubrica de iureiurando ſiue voluntario ſiue neceſſario ſiue iudiciali. ¶ Suꝑ rubrica vide Azo. in ſumma. Goffre. ⁊ Hoſt. ⁊ Speculatorē. hoc. e. ti. ⁊ fratrem Rai. in ſua ſumma de iureiurando ⁊ ꝑiurio. ⁊ Goffr. de acto. in factum que orit̉ ex iure ⁊ extra. e. ꝑ to tum. ⁊ li. vi. ⁊. xxij. q. i. ⁊ ꝑ totum cum ibi notatis. ⁊ in clemētinis. ⁊ quod dixi. C. e. ſuꝑ rubrica. ⁊ ꝑ Di. ⁊ alios de te. iur. c. nō eſt ob ligatorium li. vi. ⁊. C. de legibus. l. nō dubium. ¶ Et in iſto titu lo inuenietis multa ſubtilia. vt infra patebit. Et qꝛ glo. rubrice lo quit de multiplici iuramento adde ⁊ alia iuramenta. nam ē iuramentum quod p̄ſtant tutores ⁊ curatores de fideliter adminiſtrā do. C. de epiſco. audi. l. de creatōibus. ¶ Item ſacramentū fidelitatis quod p̄ſtant vaſalli dominis ſuis in vſibus feudoꝝ d̓ for ma fidelitatis. ⁊ de noua fidelitatis forma quod ſacramentū preſtant etiam eccleſiaſtice ꝑſone ſuꝑioribus ſuis. vt extra de iureiu rando. c. i. ibi de hoc. hoc etiam ſacramemū fidelitatis p̄iendit ec cleſia Romana debere p̄ſtari ꝑ Imꝑatorem Pape in clemen tinis de iureiurando. c. i. vbi de hoc. quod an ſit verum nouit de us ꝙ Imꝑator in hoc Pape vel eccleſie Romane ſubiaceat. de quo ſaus dixi. C. de ſumma trinitate. l. i. ¶ Eſt ⁊ iuramentū quod p̄ſtant ⁊ rectores ciuitatum dum adminiſtratiōem ſuſcipiunt in aūt. tus iuran. quod p̄ſtat̉ ab his qui adminiſtratiōem luſcipiunt ꝑ totum col. ii. ¶ Et ē aliud quod appellat̉ ſacramentū quod p̄ſtat maritus vxori quādo dubitat de ipſo de quo habet in aūt. de monachis.§. ſi vero triēnium de man. prin.§. ſed neqꝫ. ⁊ no. ⁊ dixi. C. de his qui ad eccle. confugi. l. fi.§. penul. ⁊ fi. glo. ⁊ ꝑ Archi. xxxij. q. i. de benedictꝭ. ⁊ extra de reſtitutio. ſpo. c. ex trāſmiſſa. ⁊. c. litteras. in fi. Et eſt differentia inter ſacramentū ⁊ iura mentū. ⁊ no. de vſi. feudo. de pa. iura. fir.§. ſacramēta. in̄ prima gl. Alia etiam ſacramēta curioſus lector poterit reperire. ⁊ vide etiā quod poſui in alphabeto dictōe iuramentū ⁊ infra. e. l. ſi duo patroni.§. fi. ¶ Sed an purgatus de crimine ꝑ ſacramentū poterit ex eodem facto iterum accuſari. vide Goffre. in ſumma de purgatōne canonica.§. penul. ⁊ vide ibidē Hoſti. ⁊ Bartholomeum brixien. in qōnibus ſuis. clv. que incipit aliquis de crimine infamatus. ¶ Sunt aliqui dies ꝗbus non ē licitum iurare niſi ꝓ ꝑte ſeruanda. ii. q. iiij. c. decreuit. quod tamē nō ſeruat̉. vt ibi nota. Item ẜm canones nō refert inter ſimplicē ꝓmiſſionē ⁊ ſacramē tum extra de iureiurā. c. ⁊ ſi xp̄s. Et an refert inter ſacramentum corporaliter p̄ſtitum ⁊ verbotenus dic vt dixi. C. ſi minor ſe maio. dixe. l. iij. ⁊. C. ſi aduerſus vendi. aūt. ſacramēta. ⁊ ꝑ omnes extra de elec. c. vt circa. li. vi. Iuramētum ē maximum remediū dirimendaꝝ litium infra. e. l. i. in ꝗbus differant ⁊ ꝯueniant iuſiurandum tranſactio ⁊ ſententia. jͣ. e. l. ii. plene. quod iuramētum nō valei niſi ſit delatum. jͣ. e. l. ait p̄tor. ¶ Suꝑ ꝗbus actōibus ⁊ cauſis iuret̉. e. l.§. quacunqꝫ actōe. Et an in criminalibus ſit locus delatōi ſacramēti iurari dꝫ ẜm ꝙ delatuꝫ eſt eadē. l.§. iurari. ¶ Utrū ꝑ demones vel falſos deos liceat iurari. jͣ. e. l. non.§. diuus dato iureiurando ei ſtat̉ ⁊ nō aliud quare eadē. l.§. dato delatum ⁊ remiſſum habet̉ ꝓ p̄ſtito. nec p̄ſtitum. nec remiſſum habet̉ ꝓ preſtito. nec p̄ſtitum nec remiſſum habet̉ ꝓ omiſſo. e. l.§. ſi neqꝫ. ¶ Et an aliqui poſſint vti poſitōem quam negauit ſi reꝑiat̉ pro ſe facere. quādo intelligat̉ remiſſum iuramentū. tene. jͣ. e. l. remitia tur. ¶ Et an ſtatim vel ex interuallo debeat iurari quid iur̄. eſt de toto ⁊ parte. jͣ. e. l. ait p̄tor. que tranſeant ad ſingulos ſucceſſores plene infra. e. l. etiam ſi in rem an poſtquam iuratum ē denegetur actio vel det̉ exceptio infra e. l. nam poſtea. ¶ Et de exceptōibus ꝑemptorijs impediētibus ꝓceſſum ex iuramento dat̉ actori actio ⁊ reo exceptio. e. l.§. i. damnatus poſt iuramentum ex famoſo delicto infamis ē. e. l.§. ſi damnet̉. ¶ Et an valeat ſacramētum contra ſacramētum vel ſnīa contra ſnīam plene. ⁊ an ex ſolo iuramēto in cauſa famoſa efficiat̉ quis infamis non ſecu ta ſnīa. quomō actio tꝑalis ꝑpetuat̉ iur̄. e. l.§. ſus qui tēporali pulcra de reſtitutio. minor̄. ⁊ que ꝓbare teneat. e. l.§. ſi minor. Et au bn̄ ficium reſtitutōis opponi poſſet in modum exceptōnis. quod iuramētum delatuꝫ in fraudē creditoꝝ. e. l.§. ſꝫ ⁊ ſiquis in fraudē. ¶ Quod ex iuramēto defenſoris vel ꝓcuratoris det̉ actio ⁊ ex ceptio. e. l.§. ius iuran. Iuramentū habet̉ ꝓ veritate quoad deferentem ⁊ eius heredem non quoad alios. ea. l.§. fi. ⁊. l. fi. ⁊ aliqua pulcra de materia publiciane. Et an dentur due actiones in factū vna ex iuramento alia ex ſnīa. ¶ Si poſſeſſori defertur iuramētum quis ſit eius effectus ⁊ indicat publicianā. jͣ. e. l. ſed ⁊ ſi poſſeſſor. iuramētū intelligit̉ quo ad effectū ⁊ ſi n̄ pōt operari ẜm ꝓpriā ſignificatōꝫ ſꝫ īpropriā ꝙ valet ad ſaluāduꝫ. d. teſtiū ⁊ ad mulia alia. e. l.§. itē ſi iurauero ⁊ vide q̄ ibi dixi. Et ꝙ ſi ī libello teꝝ īcor poralium dicat ſe quis poſſidere intelligatur ſe quis poſſidere. an acta in cauſa ciuili fidem faciant in criminali. e. l.§. fi. ¶ Sacramentuꝫ preſtituꝫ vni patronoruꝫ alij nō preiudicat quo ad plenum preiudiciuꝫ ſꝫ quale. jͣ. e. l. ſi duo patroni. ⁊ quis ſit effectus illiꝰ qualis qualis preſumptionis. ¶ Et an inter vaſſallos ſit locꝰ iuri accreſcendi Et an inter emphiteotas ⁊ ſi vnus dn̄orum conſentiat emphiteote ꝙ alienet alius. cōtradicat quid iuris iuramētum in

De iureiurando. terumpit p̄ſcriptionē ⁊ perpetuat actionē. e. l.§. Iul. Et que actio oritur ex iuramento in reuli ⁊ in perſo. ali. ⁊ contra quos detur. ſi iuratur ſuper futuro tollitur omnis actio ſi ſuper actione tantum illa ſola tollitur. e. l.§. idem Ial. iuramentū matue cōuentiōis ⁊ ꝓdeſt qn̄qꝫ etiam defereati eadeꝫ. l.§. ſiquis iurauerit. Et quomō intelligat̉ verbuꝫ ⁊c̄. in protocollis tabellionū. Et ꝙ quis tenet̉ to tam cōfeſſionē reciꝑe vel totā re puere de pena deiuriāis. ꝑ deuꝫ vel principe. e. l.§. ſi iuramentū veritatis nō remittit̉ parēti vel pa trono alias. jͣ. eo. l. quotiens. Quod ad domuꝫ egregiaū ꝑſonarum mittat̉ pro iuramento recipiendo. jͣ. eo. l. ad ꝑſonas. ⁊ que dicantur egregie ꝑſone ⁊ cuius expenſis mittatur. Et an aduerſariꝰ debeat eſſe preſens cum iuramētuꝫ p̄ſtatur calūnie remittit̉ patro nō ⁊ parenti. j. e. l. ſiquis patronus. Et an filio vel liberio remitiat̉ de iuramento extraiudiciali cōuentione partiū. jͣ. e. l. iuſiurandum. qd̓ ex ꝯuentione. Et an valeat pactuꝫ ꝙ ſuper expenſis ⁊ intereſſe ſtetur ſacramēto emptoris. ⁊ an̄ taxari poſſit ꝑ iudicem. ⁊ an actio oriatur ex ſacramento extra iudiciū p̄ſtito. ⁊ q̄ actio qn̄ ꝓcuratori poſſit deferre ſacramētum ⁊ quādo nō. e. l.§. procurator. Et quid prodeſt cautio de rato preſtita. per ꝓcuratorem qui detulit ſacramentuꝫ de ſacramento filij ⁊ ſerui quādo ꝓſunt ⁊ noceant dn̄o. jͣ. e. l. ſeruꝰ ⁊. ll. ſequentibus. ¶ De iuramento pupilli ⁊ infantis. jͣ. e. l. qui iuraſſe ⁊ an procurator debeat habere ſpāle mandatū ad iurā dum. ¶ Qd̓ interogationibꝰ captioſis nō ſit reſpondendū. e. l. §. ſi pater. ¶ Et an in criminalibus fiant poſitiones. iuſiurā. equiparatur nouatōi delegatio ſolōni ⁊ iudicio. e. l.§. fi. iuramētū vniꝰ rei alieri prodeſt ⁊ nō nocet. jͣ. e. l. duobus de iuramēto fideiuſſoris ⁊ an proſit principali vel ecōtra. e. l.§. quod reus. Quod iuramentuꝫ obſcuruꝫ debeat declarari. e. l.§. ſi ea qui. vbicūqꝫ deciſum in primo iudicio eſt ventillandū in ẜo obſtat exceptio iur. iur. ⁊ rei iudicate. e. l.§. exceptꝭ. ¶ Iurans ſuper rapina nō videt̉ ſuꝑ furto iuraſſe. e. l.§. ſiquis iurauerit. ¶ Et qualiter genꝰ infert ſuas ſpēs iurans ſuper facto videt̉ ſuꝑ omnibus actionibus ex eo deſcendentibus iuraſſe. e. l.§. colonus. iuramentū ſuper rebus amotis n̄ tollit rei vendicationē. e. l.§. iurauit. ¶ Ultimū ſacramētuꝫ ſeruādum eſt eadē. l.§. fi. ⁊ qꝛ̄ valet iuramentū cōtra iuramentuꝫ. ⁊ non ſentētia cōtra ſeniētiam. ¶ Ubi iurat in actꝭ. l. acquil. ceſſat pena dupli. jͣ. e. l. eū qui. ⁊ qui in vno grauat̉ in alio releuat̉ ſatis plene. ¶ Et an actio ſubrogata ſapit naturā eius cui ſubrogat̉ iuramē tum nō tollit exceptōneꝫ iuramenti poſtea apparente vel ſuperueniente. e. l.§. ſi iurauero. Et an tollit exceptōnem interitus ⁊ an va leat ſtipulatio ſuper domine mortuo. an mulier iurat ſuꝑ dote expreſſa quantitate de pn̄ti aut de p̄terito. e. l.§. ſi mulier de effectu iuramenti in actionibꝰ popularibꝰ. e. l.§. in popularibus. ⁊ quādo preiudicet rei publice ⁊ quādo nō ⁊ pulcra ⁊ vtilis diſtinctio an ꝓ debito ꝯtinuato l̓ iterato iteret̉ pena ſi deferente patrono libertꝰ iu rat ſe nō eſſe liberum habet̉ pro veritate ⁊ quo ad oꝑas ⁊ quo ad ſucceſſiōes. ⁊ non ſit ecōtra. e. l.§. liberatus. ¶ Iurans vſuſf. ſibi deberi preſtare tenetur cautionē fructuariā. e. l.§. fi. ¶ De iuramē to neceſſario qd̓ defert̉ in defectu probationis plene. jͣ. e. l. admonendi pupillus nō pōt remittere iuramentuꝫ. jͣ. e. l. iuſiur. ¶ Qui nō iurauit ſolemniter iterū iurare poteſt. jͣ. e. l. qui ſaluteꝫ. ¶ Et an electio officialis inualida impediat aliā fieri per eligentē. ¶ Iuſiuranduꝫ in omni cā pecuniaria pōt preſtari ⁊ dubiāti dat̉ tēpus ad deliberandū. jͣ. e. l. iuſiuran. ⁊ ad pecunias. ¶ Defenſor municipalis pōt deferre iuſiurāduꝫ. e. l.§. defenſor. ⁊ eniꝫ eꝗꝑatur tutori vel procuratori ⁊ ſi petat̉ ꝙ veniat principalis ex iuſta cā ⁊ nō veniat an cōmutat̉ ſtipulatio iudicatū ſolui pupillo nō defert̉ iuſiuran. e. l.§. pupillo. ¶ Procurator vel defenſor nō cogit̉ iurate ſed ſufficit iudiciū ſuſciꝑe. e. l.§. ꝓcur. ¶ Deferens iuſiurandum de calumnia iurare debet. e. l.§. qui iuſiurandū. Quod remittitur parentibus ⁊ patronis ꝯtra filios ⁊ libertos quod intellige vt hic no. ⁊ dixi. ¶ Et an ſacramētū calūnie remitti poſſit tacite vel expreſſe. Si de qualitate iuramenti inter partes dubitat̉ arbitrio iudicis declaratur. e. l.§. ſi de qualitate. ¶ Quando deferri poſſit iuſiuran. e. l.§. ait pretor. Et plures in quibus repellitur actoris petitio ⁊ denegat̉ ſibi iuriſdictio. Et an ante libelli oblationē deferri poſſit ſacra. defectu iuramenti. e. l.§. fi. ¶ Et an p̄ſtito iuramento ꝑ reum abſolui debet ſimpliciter vel ſolum ab obſeruatione iudicij. ¶ Quod tutor poteſt deferre ſacramentum vel pa cem facere in cauſa pupilli infra eadem. l. tutor prodigus. ¶ Non pōt differre ius iuran. e. l.§. ꝓdigus. ¶ Qui nō cogi tur iudicium ſuſcipere nec iurare. e. l.§. fi. Iuramenti exceptio nō obſtat uiſi ſuꝑ eo ſuper quo iuratum eſt infra. e. l. ſi actor. deferēs iuramentū ⁊ nolens de calumnia iurare nō audit̉ infra. e. l. ſi non fuerit. Et ſi nō facis quod debes ⁊ ego nō facio quod debeo. ꝗs debeat obtinere. ¶ Quod manifeſte turpitudinis eſt non iurare nec referre infra. e. l. manifeſte. ⁊ an̄ hodie ſit correcta. iuramētū pōt in modū ꝯditōis in ꝯditōem deduci ⁊ ꝯuentōe impleta parat exceptōem infra. e. l. ſiquis cum debitore. ¶ Iuramentū equipat̉ acceptilatōi ē exceptōi infra. e. l. iuliurandū a debitore. ⁊ tollit mo ram ⁊ penam ex mora ꝯmittenda. Iuramentū pōt remitti abſenti ⁊ ignoranti infra. c. l. labeo. ¶ Et quis poſſit iuramentū remitte re ⁊ ſi creditor ꝓrogauit debitori terminū iuramenti an̄ debitor ſit ꝑiurius. ¶ Et an ciuitas poſſit remittere ſtatutū iuratum pupilli iurantis ſuper facto ꝓdeſt fideiuſſori ſuo ſi ſuꝑ iure nō. jͣ. ea. l. fi. Et ideo p̄ſumit̉ iurare ſuꝑ toto. ¶ Et ꝙ iuramentū tollit natutalem obligatōem. ⁊ an̄ in dubio vīdeat̉ reus abſolutus qꝛ actor nō reprobauit vel ſimpliciter an iuramentū fideiuſſoris proſit prin cipali. e. l.§. fi. ¶ Et an̄ iuramentū ꝓcuratoris vel defenſoris ꝓſit domino. ¶ Et an ſenientia lata ꝓ fideiuſſore ꝓſit principali. ¶ IuraAximum remedium. penrtuꝫ eſ in maximū remediū introductū ad dicimēdas lites hoc dicit. ⁊ habet̉ ad hebreos capitulo. vi. ⁊ ideo ex ceptio iuramenti ꝓceſſum impedit qꝛ iuramentū dicit̉ res finita. jͣ. l. ꝓxi. ⁊ extra de litis ꝯte. c. exceptōem. ⁊ quod dicit littera ex cō uentōe loquit̉ de volūtario. ⁊ ꝙ ſubicit de autē. iudicis pōt intelli gi de iudiciali ⁊ de neceſſario. ⁊ ſic iſta loquit̉ de qualibet ꝑte rubrice. ⁊ vide infra. e. l. ꝓxi. Item nō ob. jͣ. ti. i. l. videamus.§. deferre. vt ibi notatur. ¶ Se ſummat ⁊ ꝙ Us iurandum. gicit ſpem dic.ſ militudinem. nam cum tranſactōe hꝫ ſimilitudinem vt infra dicet̉. ⁊ collige ⁊ declara gl. ꝑ viam diſtinctō nis qꝛ interdū querit̉ de effectu excipiēdi quādoqꝫ de effectu agē di quādoqꝫ de naturali obligatōe tollenda quandoqꝫ de effectu obligatōis declarande. quādoqꝫ de effectu reſoluende. primo ca ſu cum querit̉ de effectu excipiendi ꝯueniunt iuſiurandū tranſactio ⁊ ſententia. qꝛ ex quolibet eorum excipit̉ ⁊ impedit talis exceptio ꝓceſſum ⁊ dicit̉ exceptio litis ſemel deciſe ⁊ finite. vt infra d̓ condi. indebi. l. eleganter.§. ſiquis poſt. ⁊ extra de litis ꝯte. c. exceptiōis. li. vi. vbi de hoc. ⁊ in alijs legibus hic ad hoc in gl. allega tis. ¶ Quantū ad ſecundū.ſ. cum agit̉ de effectu agendi ꝯueni unt ius iuran. ⁊ ſenientia. qꝛ ex eis orit̉ actio in factum de ſententia pꝫ. C. e. l. actori. ⁊ ibi de hoc plene. ⁊ infra. e. l. nam poſtea.§. i. ⁊ ibi in glo. ⁊ bene ꝑ Roffre. de actōe in factum que orit̉ ex iuramēto. Sed tranſactio in hoc differt ab eis qꝛ ex ea non orit̉ actio uiſi fit ſtipulatōne vel alio inſtrumento veſtita. vi. C. de tranſactio. l. ſiue apud acta. ¶ Quantū ad tertium.ſ. ad naturalē obligatōeꝫ tollendam ꝯueniunt iuramentū ⁊ tranſactio qꝛ tollunt naturalē obligatōem. vt infra de ſolu. l. ſticum.§. naturalis. ꝓpter ꝯſenſum qui in eis adeſt in ſententia. ſecus eſt vt. jͣ. de condi. indebitꝭ. l. iulianus. ¶ Sed an iuramentū neceſſariū tollat obligatōem naturalē infra ſubiciam. ¶ Quantū ad quartū.ſ. effectum declarāde obligatōis ꝯueniunt iuramentū tranſactio ⁊ ſentētia qꝛ ꝑ quodlibet eo rum declarat̉ effectus obligatōis ſuꝑ eo ſuꝑ quo iurat̉ fortius ta men quādoqꝫ declarat̉ ſentētia ꝙ iuramentū. vt infra de iure patro. l. iurauero. ¶ Quantū ad quintū.ſ. ad effectū reſolutōnis qꝛ ſententia reſoluit̉ remedio appellatōis alia duo nō. ſed ꝑ remediū reſtitutōis retractat̉ ſententia ⁊ trāſactio. iuramentū nō. ¶ Item ꝑ falſa inſtrumenta vel poſtea reꝑta quomō quodlibet retractaretur recurre ad. l. admonendi. jͣ. e. ti. de re iudi. l. imꝑatores. ⁊. l. ſub ſpecie. C. ¶ Si vero vnum ſequat̉ poſt aliud an tollat̉ p̄cedēs. dic ꝙ ſententia ꝯͣ ſententiā nō valet. vt. C. ſenten. reſcin. non poſſe l. i. ⁊ quādo ꝓuo. nō eſt neceſ. l. i. ⁊ ibi de hoc plene. Sacramentuꝫ non poſt ſacramentū ſic. vt. jͣ. e. l. duobus.§. fi. ⁊. l. nam poſtea.§. ſi damnet̉. ¶ Item differunt ſententia ⁊ tranſactio vt colligitur sͣ. de inoffi. teſta. l. cum veterani. ⁊. l. ſi ſuſpecta.§. quāuis. ⁊ ſic patet

De iureiurando. ex predictis ꝙ in quibuſdaꝫ ꝯueniunt ⁊ in quibuſdaꝫ differunt. ⁊ in quibuſdā ſe habēt vt excedētia et exceſſa ⁊ ad hoc. C. de tranſactꝭ. jͣ. minoreꝫ. ¶ Andre. tamē dicit ꝙ iuramentū nō eſt maioris auctoritatis qͣꝫ res iudicata nec ob. l. ſta. qꝛ dicit auctoritatē ſumi mul tis modis vno modo reſpectu effectus ſicut dicit̉ ꝙ illi qui ſunt maioris auctoritatis habēt maioreꝫ poteſtateꝫ in electione. vt. jͣ. de albo ſcribendo. l. i. ⁊ de annuis le. l. quintus.§. i. Quādoqꝫ dicitur auctoritas qꝛ nō requirit̉ tanta ſolemnitas in vno actu ſicut in alio ⁊ ideo dicitur hr̄e maioreꝫ auctoritateꝫ ⁊ ideo maioreꝫ auctoritatem habēt nominati qͣꝫ innominati. sͣ. d̓ pactis. l. iuriſgentiū in pͥn. ⁊ iſto reſpectu dicit̉ iuramentū habere maioreꝫ auctoritateꝫ qͣꝫ ſenientia qꝛ in eo nō requirit̉ tanta ſolēnitas quāta in ſeniētia. ¶ Itē quero an ſit indiſtincte veruꝫ qd̓ dicit glo. ꝙ quodlibet iuramētuꝫ tollat naturaleꝫ obligatiōeꝫ ſicut tranſactio ⁊ pactuꝫ dic ꝙ de iuramento ꝯuentionali ⁊ iudiciali eſt veruꝫ. vt. jͣ. e. l. fi. ſed in neceſſario quod defert iudex ſolus ſine cōſenſu partiuꝫ in defectu ꝓbationuꝫ videt̉ ꝙ ſit ideꝫ in hoc etiaꝫ partes tacite vident̉ conſentire licet coacte. vi. sͣ. quod me ca. l. ſi mulier.§. ſi metu ⁊. l. metum.§. ⁊ ſiquis. ⁊. C. quod me. ca. l. ij. ⁊ qꝛ appellare poterūt ſi eis diſplicebat C. ſi ſepius in inte. reſti. pe. l. i. ¶ Gul. de cu. hic tenet cōtrariuꝫ qꝛ ialis cōſenſus tacitus in nō appellando tollit naturaleꝫ obliga tionē. vt. jͣ. de ver. ob. l. inter ſtipulanteꝫ.§. ſi ſticuꝫ ſicut etiā patet in ſententia vt. d. l. Iul. j. de cōdi. inde. vbi de hoc plene. ⁊ sͣ. ꝙ quiſqꝫ iur̄. l. iij.§. fi. hoc etiaꝫ ſequit̉ Ia. bu. hac ratione qꝛ ſentētia lata pre textu ſacramenti neceſſarij retractatur quod nō eſſet ſi eſſet ſublata naturalis obligatio. vt. jͣ. e. l. admonēdi. ¶ Iteꝫ quia iudex deferrens ſacramētum. non agit vt tollat naturalem obligationem ⁊ actus non oꝑatur vltra volūtatem agentis ſiue intentionē. vt. sͣ. ti. prox. l. nō omnis intelligi ergo dꝫ gl. d̓ ſacramēto voluntario vel iudiciali nō de neceſſario iuramentū etiā habetur pro veritate. vt. jͣ. c. l. ſed ⁊ ſi poſſeſſori.§. item ſi iurauero. ⁊. l. eum qui.§. ſi mulier. ¶ Item habet̉ loco litꝭ ꝯte. vt. jͣ. e. l. nam poſtea.§. ſi is qui tempo rali. ⁊ sͣ. de iudicijs. l. ſed ⁊ ſi reſtituat̉.§. ex quibus. ¶ Iteꝫ habꝫ vim pacti. vt. jͣ. e. l. ſi duo.§. ſiquis item loco ſolutionis. vt. jͣ. e. l. iuſiuranduꝫ etiā loco ⁊ vide in brocardis Azonis de ſacramentis. iij. rubricela minus eſt ſacramentū qͣꝫ probatio. Item loco probatōis bēt̉. jͣ. e. l. ſꝫ ⁊ ſi poſſeſſori.§. fi. C. de n̄ nu. pe. l. ī ꝯͣctibꝰ.§. illo ⁊ d̓ iur̄ deli. l vltīa.§. in ꝯputatiōe. ¶ Itē obtinꝫ viꝫ nouatōis ⁊ d̓lega. vt. jͣ. e. l. q iuraſſe.§. fi. ⁊ no. C. e. l. gnaͣliter in principio in glo. sͣ. preſtā. ¶ In glo. i. ibi ſpecies oppoſita. sͣ. iureiur. ibi.§. ſi damnct̉ ẜꝫ vnū intellectū ibi ſed nō ꝯtra ſacramentū a minore preſtituꝫ ſecus ſi ab alio eo differente. vt. jͣ. e. l. naꝫ poſtea.§. ſi minor. Ni. ¶ Iſtud pͥn. ſatis patet ſꝫ obIt pretor. nare videiur. sͣ. de inero. acti. l. ſi ſiue ſꝫ ibi p̄ſumit̉ interrogatio p̄ceſſiſſe vt ibi no. Quacūqꝫ ratione iuret̉ prodeſt iuramentuꝫ iuranti. ſacramentuꝫ tamē matris nō nocet nec ꝓdeſt filio. quominus ve ritas inquirat̉ hoc dicit. Et pro hoc ꝙ veritati debeat̉ locꝰ facit jͣ. de probatꝭ. l. citra. ⁊. C. de editucia. lib. l. vnica. ¶ Querit glo. que notabilis eſt an in cā criminali deferri poſſit ſacramentuꝫ. ad hoc vide quod ſatis no. ⁊ dixi. C. e. l. in bonefidei ſed quātuꝫ ad p̄ſens dic ẜm Ia. de ra. andre. Ia. butri. ⁊ alios modernos aut agitur d̓ iuramento p̄ſtando ad purgationē ꝑꝑ infamiā precedentē ⁊ tunc indiſtincte tale ſacramentū poteſt p̄ſtari. vt. C. de pe. iudi. qui male iudicauit in aūt. nouo iure. de abolitꝭ. l. falacit̓. ⁊ de his q̄ adeccl. ꝯfu. l. fi.§. ſicuti. ⁊ noͣ. ⁊ dixi. jͣ. e. l. iuſiu.§. n̄ ſemꝑ ⁊ exͣ de purgatio ne cāonica ꝑ totū ⁊ ibi ꝑ cāoniſtas. ⁊ ſpeculatoreꝫ. eodē ti. ¶ Aut agit̉ de eo preſtādo quo ad probatiōꝫ. iunc aut agit̉ ex crimine ciuiliter ⁊ deferri poteſt ſicut in ciuili per hunc.§. cōcor. ſi vero agit̉ crimialit̓ ad penā pecūiariā fiſco inferēdā aūt ad corporalē reo inponēdam. pͥmo cāutam publico ꝙ p̓uato pōt iuramētū deferriꝑ iſtū.§. ibi ſine penali. ⁊ qꝛ eadē ratio ſubeſt reſpōdeo hoc. jͣ. l. eū ꝗ.§. in popularibus ⁊ de iniurijs. l. lex coruelia.§. hac. l. ⁊ ad ſil. l. gaius. ¶ Secūdo caſu cum agit̉ de pena corporali reo imponēda. tūc ẜm quoſda ſi eſt crimen ſuꝑ quo poſſet tranſigi ſiue priuatuꝫ ſiue publicum pōt etiam iuramentū deferri qꝛ iuramentū ⁊ tranſactio equiparātur. vt. sͣ. l. ꝓxi. ſꝫ hoc non videt̉ verum qꝛ tranſactio non piudicat niſi tranſigenti. vt ſupra de pactis. l. iuriſgentiū.§. ſi paciſcar. nō aūt rei publice vt ibi. ⁊ dixi plene. C. de tranſac. l. tranſige re. Iuramētū aūt ſi deferret̉ p̄iudicaret quoad omnia. vt infra. e. l. eum qui.§. in popularibus. Et ideo Andre. dicit ꝙ vbi ex crimi ne imponi dꝫ pena corporalis nullo modo dꝫ deferri ſacramciū. nam reo nō qꝛ veriſimile ē ꝙ modis omnibus redimeret ſangui nem ſuum ēt de iurando vt infra de bonis eoꝝ qui mortē ſibi co. l. i. ¶ Item nec actori dꝫ fieri eadem ratōe qꝛ ⁊ ipſe tenet̉ ſimilitu dine ſupplicij ſi nō ꝓbat. vt. C. de accuſa. l. fi. ⁊ qꝛ videret̉ quodāmodo ieſtis in re ꝓpria ꝯͣ. l. idonei. ⁊. l. nullus. jͣ. de teſti. ⁊. C. e. l. om nibus in re ꝓpria. nulli ergo hoc caſu defert̉ vt tollat̉ actio mali gnandi. ¶ Item ēt quādo in criminali pōt deferri quod ē quādoqꝫ vt ſupra dixi. Iudex nō ita de facili dꝫ decurrere ad ſacramentū ſicut in ciuili. vt. C. de ꝓbatio. l. fi. ⁊ ita dꝫ intelligi ⁊ determinari glo. que eſt hic ẜm Andre. quod veꝝ credo ⁊ vidi cōiter ſeruari. ¶ Ia. aūt bu. dicit ꝙ ſuꝑ caſu priuato pōt deferri ſicut ⁊ tranſactio fieri ꝑ p̄allega. l. trāſigere. In publico crimine dicit aut loꝗmur de ſacramento iudiciali aut de neceſſario. Si de neceſſa rio ꝙ iudex defert ꝓ inopia ꝓbationū tūc dicit nō poſſe deferri Nam ſi defereret̉ actori fieret ꝯͣ diciam. l. fi. C. de ꝓba. que dicit reum nō ꝯdemnandū niſi ex euidētiſſimis ꝓbatōibus. ſi defereret̉ reo fieret ꝯͣ dictam. l. tranſigere. ⁊ ꝯͣ.§. ſi paciſcar. Ipſe tamen ſentit ꝙ reo poſſit deferri qꝛ cum abſolui debeat reo nō ꝓbante. vt. d. l. fi. C. de ꝓbatio. multomagis eo iurante ſe nō eſſe culpabi lem. ⁊ ſic iuramentū ſuccedit loco cuiuſdā purgatōis. vt. C. d̓ his qui ad eccle. confu. l. fi.§. ſicubi. ⁊ ꝑ hoc nō obſt. l. tranſigere. qꝛ ibi videt̉ fateri crimen tranſigere. hic negat iurādo. ¶ Item nō ob§. ſi paciſcar. qꝛ hic nihil ſit ꝯͣ vtilitatem publicā. immo in fauorē publice vtilitatis p̄dicta credo poſſe ꝓcedere vbi de crimine nihil eſſet omnino ꝓbatum. ſꝫ ſi eēt ſemiplene ꝓbatū ꝑ vnum teſteꝫ vel ꝑ famā vel erunt ſufficientia indicia ꝯͣ reum ex ꝗbus poſſet ꝓ cedi ꝯͣ reum ad torturā. tunc crederē eum torquendū ⁊ nō deferē dum ſacramentū. vt ꝑ toiū ti. de qōnibus. C. ⁊. ff. ⁊. e. ti. l. maritus. vbi de hoc. ¶ Si aūt loquamur de iuramento iudiciali qd̓ defert̉ a parie ꝑti in iudicio ⁊ iudice approbāte. tunc dicit econtra.ſ. ꝙ reus poſſit deferre actori quaſi videat̉ crimen fateri ſubꝯditō ne ſi actor iurauerit eum delictum ꝯmiſiſſe. vt infra. e. l. ſiquis cuꝫ debitore. ⁊ nulle ſunt ꝑtes iudicis in ꝯfitentē. vt ſupra ad. l. acꝗli. l. ꝓinde. ⁊. C. de ꝯfeſſis. l. vnica. actor aūt nō pōt reo deferre. quia eſſet contra. l. irāſigere ⁊.§. ſi paciſcar. Ia. bu. de hoc. infra. e. l. ad monendi. ¶ Alij diſtinguunt aut qd non eſt mota coram iudice ſuꝑ crimine aut eſt mota ſꝫ nōdum mota pōt deferri ſacramentum ⁊ p̄iudicat ille ſolum ꝗ defert. qꝛ nō poterit ꝯͣ ſacramentū ve nire. vt infra de adulte. l. ſi maritus.§. ſi negauerit. Si autē de cr mine mota erat lis coram iudice ⁊ tunc nō ē locus iuramēto. im. f mo ſi actor deſiſteret nō impetrata abolitōe incideret in turpillia num. C. de aboli. l. ij. ⁊ ad turpil. ꝑ totum ꝑ reum ēt nō pōt defer ri actori ꝑ. l. fi. C. de ꝓbatio. ⁊ qꝛ fatuus eēt reus qui ſe ꝯmitteret ſa cramēto accuſatoris. qꝛ quodāmodo eēt iudex ⁊ teſtis in cā ſua ꝯͣ p̄allegatā. l. idonei. ⁊. l. omnibus. ſꝫ reſponderi poſſet qꝛ non ꝓprie venit vt teſtis. ⁊ ideo ꝗbuſdā videt̉ ⁊ forte non male ꝙ ſi reus ſit ita fatuus ꝙ vellei ſtare ſacramēto actoris. ⁊ iudex ꝯſentiat ꝙ ex tali ſacramēto poſſet reus ꝯdemnari. quaſi videat̉ vt dixi ꝯfiteri crimen ſub ꝯditōe ſi accuſator iurauerit. vt. d. l. ſiquis cum debito re. ⁊. l. ſi duo patroni.§. idem̄ dicemus. ⁊.§. marcelus. ⁊ ex tali ſpō tanea ꝯfeſſione bn̄ poterit reus ꝯdēnari. jͣ. de cuſto. reo. l. ſi confeſ ſus. ſupra de his qui no. infami. l. quoniā. ⁊ no. infra de queſtio. l. i.§. diuus. ⁊. C. de penis. l. qui ſententiā. quādoqꝫ lex defert̉ ſacra mentū purgatōis reo. vt. d.§. ſicubi. ⁊. C. de fide inſtru. l. fi. de pena iudicis. aūt. nouo iure ⁊ extra de purgatōe vulgari ꝑ totum. Sed in illis idem fecit nō homo. ideo parum accedunt ad ꝓpoſitum ad.§. in popular̄. in eum qui infra. e. qui multum videt̉ ob. reſpōdet̉ ꝙ loquit̉ in ciuilibus nō in criminalibus. de hoc ēt no. in Speculo de iuramēti delatōe. ⁊ alias ēt opinionem notaui in. d. l. in bonefidei. C. e. quas videre poteris. ibi etiam dixi de cauſa ma trimoniali. vide extra. e. c. mulieri. ⁊ conuerſionis monachatōnis ⁊ in eis vtrū locū habeat delatio ſacramenti ⁊ dic vt ibi dixi. ⁊ no. etiaꝫ vt dixi. C. de tranſactꝭ. l. fi. ¶ In cā matrimoniali diſtingūt quidam an deferat̉ impugnanti matrimoniū. ⁊ non valet qꝛ quos deus cōiunxit homo nō ſeparet ⁊ per hoc inſti. de nup. ⁊ de patria poteſtate in principio. ¶ Si vero deſerrat̉ defendenti matrimoniuꝫ tunc teneat. qꝛ ſolo cōſeuſu cōtrahitur matrimoniū. jͣ. de re. iud 4

De iureiurando. ris. l. nuprias ⁊ iſti vidētur modo cōſentire cōis opi eſt ꝙ deferri nō debeat ⁊ ideꝫ etiā tenent cōiter in qōne monachatiōis ⁊ de hoc etiam in ſpeculo de iuramēti delatione. ver. ſed ſi de cōuerſiōe ibi in ptāte īe non eſſe ad quā agebā quod dīc. vt. no. sͣ. de rei ven. l. i. §. ꝑ hanc. nec ob de lib. ag. l. i.§. fi. de uentre inſpici. l. i.§. ſi cui. ⁊. l. ij. vt ibi no. ¶ De cauſa liberali an in ea ſit locus delationi ſacramē ti dic vi. C. de curioſis. l. ij. libro. xij. ⁊ videt̉ ꝙ ſic vt hic dum dicit ſed ſi de cōditione ꝑſone ⁊ idem dici poteſt in aſcriptitijs. ¶ Itē ex ver. proderitqꝫ allegatur ver. iſte ꝙ ſacramentū calumnie excu ſet a cōdemnatiōe expenſarū quibus cōdemnet̉ victus viciori. de quo plene dixi. C. de iudi. l. properanduꝫ.§. ſinautem alterutra. jͣ. e. l. nam poſtea.§. ſi damnetur in fi. ¶ In glo. vt in decretis. de quo vide extra qui fiſij ſint le. c. laior. cuꝫ ibi notatis. ⁊ extra. e. c. mulier. ¶ Iſte.§. cum. l. ſeq. Iurari autem oporteta⁊ gancipio alterius ſe. ſatis patet vſqꝫ ad.§. diuus. ¶ Sed quid ecōtra ſi detuli tibi vt ꝑ on e̓It. caput tuuꝫ vel per ſalutem tuā iurares ⁊ tu iuraſti per deum. nūquid valeat iuramentuꝫ videtur ꝙ ſic qꝛ plus facit ar. jͣ. ti. prox. l. cum. furti. ⁊. d. l. Iabolemus alias incipit eum qui. doc. tenēt cōtrariuꝫ quia licet ſortius iuret tamē iurari debꝫ vt delatū. eſt vt hic dicitur ⁊ ad hoc jͣ. de ver. ob. l. i.§. ſiquis ita ⁊ optime. sͣ. de vſu ⁊ habi. l. fi. ⁊ quod ibi dixi. ¶ Quid ſi detuli tibi ꝑ deum patreꝫ ⁊ tu iuraſti ꝑ filium dei dic ꝙ tunc valet. qꝛ pater ⁊ filius ſunt eadem perſona. vi. C. ⁊ extra de ſumma trinitate per totum. ¶ Iuramentuꝫ illicite religionis nō valet alias OluuS. ſicſi deferēti placet. hoc dicit ⁊. caue a glo. que dicit in iudeo ⁊ ſarraceno iurantibus per deum ⁊ vicus eorū eſt ſtādum eſſe hoc enim eſt falſum. vt. jͣ. e. l.§. dato. ver. ſed ſiquis illicitū ⁊ ibi de hoc quomō ergo exemplificabimus vbi eſt littera afrācium dicebat dominus Riꝫ. ꝙ detuli tibi vt iurares per ſanctuꝫ Petrum in quo ſciebaꝫ te habere ſpecialem deuotionē bene vaſet iuſiuran. Riꝫ. Et anſit licitum iurare per demones vel deos falſos vide. xxi. q i. c. quāuis ⁊. c. ſequenti. ¶ Delato iureiurādo ⁊ preſtito ceſſat queſtio cauſe d to. gincipalis ⁊ ſupereſt ſolum queſtio iuramēti hoc di cit glo. adducit plura ar. cōtraria in quibus etiā poſt iuramētum de debito queritur ⁊ dicit glo. ꝙ ſunt ſpālia. ſed in. l. ſi legatarius quam gl. allegat nullum eſt ſpāle quia ibi non erat delatum iuſiuranduꝫ. vt. sͣ. e. l. iij in principio ⁊ dic vt no. ī. d. l. legatarius. Et al legabat doctor meus dominꝰ Paulus ſilimani hāc glo. cōiunctaꝫ cūtex. ꝙ ſi teſtes interrogaū ſuꝑ maleficio vel alio negocio in principio dicti ſui dicant preſentes fuiſſe titiuꝫ ⁊ ſcium. ⁊ in fine dicti eorum qui erāt preſentes reſpondeant nullum fuiſſe preſentem ⁊ per hoc dictum eorum nō poſſet redargui. ſed intelligi debeat nullum fuiſſe preſenteꝫ exceptis illis quos ſuperius nominauerāt ſicut ⁊ hic dicit̉ delato iureiurādo nihil amplius queri ⁊ tamen de multis querit̉ vt glo. dicit item qꝛ teſtes ſaluari debent ſi fieri pōt jͣ. de teſtibus. l. current. ⁊ extra de teſtibus. c. cū clamor validus. ¶ Iuramentuꝫ delatum ⁊ remiſſum habet̉ pro Si ne̓ qͥꝫ. ꝓeſtito nec remiſſuꝫ nec preſtitum habet̉ ꝓ omiſ ſo. hoc dicit ⁊ facit iſte.§. ſi actor facit poſitioneꝫ in cā quam reus negauit poſtea in proceſſu cauſe reperiatur ipſaꝫ poſitionem face re pro eo an reus poſſit vti contra actorē ipſa poſitione ꝑ eū negata. hic eſt ar. ꝙ nō ⁊ per hoc. C. eo. l. ſiquis iuſiuran. ⁊ de fide in ſtru. l. ſi aduerſarius in cōtrariū facit.ſ. de interr. actꝭ. l. ſi ſine. ⁊. l. de etate.§. fi. ⁊ de nox. electō. jͣ. de donatꝭ. l. quidaꝫ. C. de libe. ca. l. cum pretium. C. de inſti. ⁊ ſubſti. l. ij. ⁊ de actꝭ. emp. l. fi. ⁊ ꝙ non poſſit ſe iuuare ex poſitiōe quā negauit. hic no. Ia. de ar. vt predixi hoc idē ienet Inno. extra de cenſibus. c. olim ſpeculator de poſitionibus.§. viij. ver. ſed ẜm premiſſa ⁊ Archi. exira de cōfeſſis. c. i. li. vj. in medio. prime glo. ⁊ ibideꝫ cardinal̓ ⁊ de hoc dixi. C. de iur̄. calūnie. l. ij. in tractatu poſitionuꝫ.§. ſupereſt vt videamus. ver. quid de eo qd̓ vidi ſepe de facto. Et hoc etiam tenet Riꝫ. ⁊ allegat. jͣ. de ſolutionibus. l. diſpenſatori. ⁊ ad leges cōtrarias que dicūt ꝙ lꝫ penitere veruꝫ eſt in preiudiciū ſuum nō alienū Riꝫ. facit etiā ſi interlocutoria fuit lata cōtra me. ⁊ ego appellaui poſtea velim vti ipſa interlocutoria pro me an poſſiꝫ adduci poſuit predicta iura pro ⁊ ecōtra. Et eaue a glo. vltima huius.§. qꝛ ſi intelligeres eam quādo ille cui delatum eſt recuſauit ⁊ incōtinenti eum penituit ⁊ velit iurare ꝙ poſſit hoc modo eſſet verum ſi nō placeret deferenti. qꝛ nō concurreret cōſenſus duoꝝ qꝛ intercedere debet.ſ. deferentis. ⁊ iurantis vt hic patꝫ intelligas ergo glo. quādo nō recuſauit quo caſu poteſt incontinenti iurare nō ex interuallo ⁊ vide infra. l. ꝓx. c ¶ Declarat p̄cedentē.§. quando Emictit videat̉ iurameniū remiſſu. ¶ Op. de. l. ſiquis iuſiurandū. ⁊ dic ꝙ aliquādo ſuſcipitur iuramentū ⁊ p̄ſtat̉ aduerſario deferente. ⁊ iſte cāus eſt indubitabilis qꝛ ſacramentū ſeruat̉. vt ſupra. l. ꝓxi.§. dato. aliquādo ſuſcipit̉ ſꝫ nō p̄ſtat̉ incōtinenti ſꝫ vult p̄ſtare ex interuallo ⁊ nō pōt inuito deferente. vt ſupra ꝓxi.§. aliqn̄ nec ſuſcipit̉ neqꝫ pre ſtatur ſꝫ recuſat̉. ⁊ non pōt poſtea p̄ſtare inuito deferente. vt dixi ſupra ꝓxi.§. aliquādo ſuſcipit̉. ⁊ deferens remittit faciēs ſibi gra tiam iuramenti ⁊ iſte cāus eſt etiam indubitabilis qꝛ ꝓ p̄ſtio habet̉ vt hic in primo reſpōio. ¶ Aliquādo ſuſcipit̉ ⁊ ſuſcipiēs paratus eſt iurare ſꝫ deferens penitet ⁊ illud reuocat. ⁊ iſte eſt caſus dubitabilis. Iaco. bu. ⁊ Guil. de cu. tenent ꝙ reuocare poſſit differens ⁊ penitere vſqꝫ ad ſnīam ꝑ. l. ꝯͣriam ſiquis iuſiurandū que hoc exp̄ſſe dicit. nec ob. l. iſta que a ꝯͣrio videt̉ facere ꝙ exquo ſuſceptū eſt deferens nō poſſit reuocare qꝛ. l. iſta loquit̉ quādo graciā faciebat nō quādo reuocabat. alii tamē tenent ꝙ reuocare nō poſſit. ⁊. l. ſiquis iuſiuran. dicunt. loquit̉ in neceſſario nō in volūtario vel iudiciali. ſed certe. l. illa ſiquis. iuſiurādi loquit̉ etiā in vo luntario ⁊ iudiciali quod pꝫ. qꝛ dicit ſiquis iuſiuran. intulerit ⁊c̄. ¶ Unde alij dicunt ꝙ ẜm iſta iura nō poterat reuocari. vt hac l. hodie ſic ꝑ. d. l. ſiquis iuſiuran. ⁊ hoc credo verum. ⁊ facit infra e. l. manifeſte. ⁊ quod ibi no. Et faciunt p̄dicta. ſi dico vendo tibi rem meam ꝓ. x. ſi tibi placet nō ſtatim ſed die ſequēti dicas te velle ꝙ nō teneor ſi mihinō placet. Mar. ſili. ¶ Iurato iuramento ſtat̉ ſiIt pretor. ue ſuſuꝑ toio ſiue ſuꝑ ꝑie. hoc dicit. ⁊ dicit Iaco. butri. hoc ideo eē quia ſumus in materia fauorabili litiū tollendaꝝ vel nō eſſet idem iuris de toto ⁊ de parte. vt infra de euic. l. i. ⁊. l. ſi dictum.§. i. Iaco. butri. de hoc dic vt no. ⁊ dixi. sͣ. de rei ven. l. que de tota. Tiam ſi in rem ſucceſſerit. ¶ Licet iſta lex ſit parua tamen vtilis muliū eſt ꝑ quā ꝓbat̉ ꝙ ſucceſſor alicuius dicit̉ nō ſolum vniuerſalis ſꝫ ēt ſingularis. Et ꝓ hoc. C. de his qui in prioꝝ credito rūloco ſuccedāt in rubro ⁊ nigro. ⁊ ꝓ hoc. sͣ. ſi ager vecugalis vel emphi. l. i.§. i. ⁊ de damno infec. l. flumen.§. adicit̉. vbi d̓ hoc. ¶ In ꝯͣrium videt̉ ꝙ appellatio ſucceſſionis intelligat̉ de vniuerſali. jͣ. de regu. iur. l. hereditas. de verbo. ſigni. l. hereditas. ⁊. l. ſciendū. ⁊ ibi de hoc in glo. dic ꝙ in ꝓprio ſignificato ſucceſſor intelligit̉ de vniuerſali ⁊ quādo reꝑit̉ intelligi de ſingulari hoc ē improprie vt hic. ⁊ sͣ. de religio. l. neratius.§. ſi maritus. vt d̓ hoc tetigi. ⁊ de hoc etiam ſatis dixi in. d. l. heredis. de ver. ſigni. ⁊ vid̓ Di. ⁊ alios extra de re. iur. c. ſiquis in ius ſuccedat. li. vi. ⁊ dixi etiā in. d. l. heredis. de verbo. ſigni. ⁊ quantū ad p̄ſens dic ẜm Ia. bu. aut loꝗmur de iure agendi aut de iure excipiēdi. primo caſu aut eſt reale ⁊ tranſit ad ſingularē ſucceſſorē. vt infra locati. l. qui fun dum. sͣ. de contrahen. emp. l. dolia.§. fi. ⁊ de pacus. l. ſi tibi deceꝫ §. pactum. ¶ Alijtamen dicunt ꝙ aūt ꝯpetit realis vel ꝑſonalis in rem ſcripta ⁊ tranſit ad ſingularē ſucceſſorem. vt infra ꝙ vi aut clam. l. ſi is qui in puteum.§. ſiquis poſtea. de aqua plu. arcen. l. ſi tertius.§. ſiquis prius. ⁊. d. l. frumenti.§. adicit̉. vbi de hoc. Si āt mere ꝑſonalis tunc no. vt infra de ꝯͣhen. emptio. l. fi.§. fi. cum ſimilibus. ſi loꝗmur de iure excipiendi tunc ſi eſt reale tranſit ad ſingularē ſucceſſorem vt hic cum ſi. ⁊ infra de exceptio. rei iudi. l. ſi a te.§. iuſianus. ſi ꝑſonale tunc nō lꝫ quādoqꝫ venienie eo cui competit ꝓrogatur ad aliū qui videt̉ quaſi idem cum eo. vt. jͣ. d̓ ꝓbatio. l. verum in principio. ⁊ sͣ. de pactis. l. iuriſgentiū.§. paciorum. ⁊ no. de lega i. l. vnuꝫ ex familia.§. ſed ſi vno. ⁊. l. peto.§. predium. ⁊ de aſſignandis libertis. l. iij.

De luxcinrando. ¶ Ibi exceptōni locus eſt. Am poſtea. n accipias excepiōem ꝓpule vt accipit prima glo. que eſt hic. expone exceptōni.i. diſputatōi ſuꝑ exceptōe iuriſiurādi admiſſo actore ad agendū ꝓpter incertū ⁊ opera exigit altiorem indaginē. vt. sͣ. ad exhi. l. iij.§. ibidem. vbi de hoc. ⁊ ſic ꝓbabit de iure ſuo poſtea examinabitur an iuratuꝫ fuerit ſed qūo audietur actor cuꝫ hec exceptio impediat proceſſum. vt. jͣ. de cōdi. inde. l. elleganter.§. ſiꝗs poſt ⁊ dixi. sͣ. e. l. ij. dominꝰ. Mar. dicebat ꝙ admittit̉ ad libelli da tionē ⁊ nō vltra. tu dic ꝙ exceptio pōt opponi dupliciter vno mō in vi dilatorie ad impediendum proceſſum ⁊ tunc habet locū opi. Par. qꝛ iūc de ea dꝫ cognoſci ⁊ decidi ante liteꝫ cōte. vt extra de litis conte. c. exceptionis. ¶ Item poteſt opponi in vim ꝑempio rie ad tollenduꝫ totum ⁊ tunc nō impedit proceſſuꝫ vt. C. de ordi. iudi. l. i. vbi de hoc dixi ſic etiaꝫ eſt de exceptiōe excōicationis que vtroqꝫ modo opponi poteſt vt extra. e. c. pia. li. vj. vbi de hoc. ¶ Sed quare iſta ⁊ alie de quibus loquitur dicta decretalis excep. impediat proceſſuꝫ ⁊ alie peremptorie nō dic ꝙ ſunt exceptꝭ. litꝭ ſemel deciſe. ⁊ ex lite deciſa non dꝫ alia lis oriri. C. de tranſac. l. ſres. ⁊ de fruc. ⁊ litis expen. l. terminato ⁊ ſatis no. per omnes in d. c. exceptionis. ¶ Si aūt. accipias verbuꝫ exceptionis hic poſi tum pro replicatione ſicut accipit glo. in ẜa parte tunc dic ꝙ aget actor ⁊ reus excipiet ⁊ quod iuratū eſt actor replicabit. ꝙ no. ⁊ qꝛ actor replicans nihil ponit ſed negat probat reus excipiens ſe iuraſſe ⁊ hoc voluit glo. l. obſtare. Ia. butri. Ex predictis aꝑꝑet excluſam eſſe cauilationē ⁊ maliciaꝫ quorūdaꝫ aduocatorū qui cuꝫ ſint ex parte rei proponūt exceptioneꝫ iuriſiurandi ⁊ dicūt ꝑ negationem effici rem dubiaꝫ. C. quibus ad liberatꝭ. proclama nō licet l. iij. ⁊ ſic in dubio iſto caſu datur reo exceptio vt hic dicit quia nō ſic debet intelligi littera iſta ſed exponi debet vt dixi exceptioni i. probationi exceptionis quam niſi reus probet infra terminum a iudice ſibi prefixum condemnabit̉ non obſtante tali propoſitio ne exceptionis vt dixit Uber. ¶ Effectus iuramenti preſtiti vel reIureiurando. nmſi eſt vt actori inducat actionē ⁊ reo exceptioneꝫ. ſuper eo quod iuratum eſt hoc dicit. ¶ Quomodo aūt intelligatur iuramentuꝫ remiſſuꝫ dixi. sͣ. e. l. remittit. ¶ An aūt delato iur amento ⁊ ſuſcepto mortuo ſuſcipiente tranſceat iuramētum ad heredes. dic ꝙ nō. vt. C. e. l. generaliter Gul. de cu. Et ꝙ dicit glo. dari actioneꝫ in factum ex iuramēto plenius declara vt nō ⁊. dixi. C. e. l. actori. ¶ Secundum primaꝫ lecturam quā Si damnetur. glo. ponit rauo dubuauonis eē poierat quia reus releuando actorem ab onere proban. deferendo ſibi iuſiurandū videat̉ debere euitare penaꝫ infamie. vt. jͣ. e. l. eum qui ſꝫ hic infamia non cauſatur ab onere probandi iniuncto actori per reum. ⁊ ideo quātuncūqꝫ releuet euꝫ a probando deferendo ei iuſiurandum non euitat infamiaꝫ vt hic ſed ẜm ſecūdaꝫ lecturā quare iuramentuꝫ tollat iuramentuꝫ ſꝫ ſentētia nō tolit ſententiā. vt. C. quādo prouo. nō eſt ne. l. i. reſpondeo iuramentū ⁊ trāſactio cauſat̉ conſenſu vt. jͣ. de ſolu. l. ſticuꝫ.§. naturalis. ideo a ꝯtrario ſenſu tolit̉ jͣ. de reg. iur. l. nihil tam naturale. ⁊. C. de pactis. l. pacta nouiſſima. ſententia aūt cauſat̉ a rigore iuris ⁊ ꝯtra inuitū fertur ⁊ ideo nō ſic de facili tollitur ſcd̓m anotatur ē ratio qꝛ ſententia ad aliā ſentētiā non hꝫ ſe vt preambulū ad acceſſoriū. Non miruꝫ ergo ſi vna aliā nō tollat ar. jͣ. de ſolu. l. ſi duo rei ſed iuramētum hꝫ ſe vt p̄ambulū ad ſentētiaꝫ. Nam dato iuramēto reſtat ꝙ proferatur ſeniētia. vt. jͣ. e. l. iuſiurandū.§. i. non ē ergo mirū ſi ſentētia lata cōtra iuramētum non tollit illud ar. jͣ. de fideiuſ. l. generaliter. ⁊. l. ſi reus ⁊ opera licetiudiciuꝫ reddat̉ inuitū tamē quia nō oppoſuit de iuramento cum poſſet nec appellauit a ſentētia videt̉ ſuo cōſenſu a iuramēto recedere. vi. C. de ap. l. his qui ad ciuilia ⁊ quomō ⁊ quādo iudex. l. ad eo. ⁊ ſi ſepius in inte. reſti. poſ. l. i. ¶ Sed an ſit veruꝫ indiſtincte quod dixi ſentētia lata cōtra ſentētiaꝫ nō tenere videt̉ ꝙ ſic per d.. i. C. quādo prouo. nō ē ne. vbi de hoc plene no. ⁊ dixi. ¶ Ulliamontani dicunt aut. primo fuit lata cōdemnatoria ⁊ ſecuta abſolutorta ⁊ dicunt ẜam preualere ⁊ eſt ratio qꝛ cum reus prouocate ludiciū nō poſſit ſi actor reū prouocatimputet ſibi actor qui reū biouocauit cū habeat ſentētiaꝫ pro ſe. ar. jͣ. de cōdi. fur. l. ⁊ ideo.§. i. ⁊. C.de predi. minoruꝫ. l. inter minores. ⁊. jͣ. de nouatꝭ. l. aliaꝫ. ¶ Si aūt. primo fuiſſet lata abſolutoria poſtea ꝯdemnatoria tunc dicūt ꝙ preualet prima qꝛ nō eſt quid imputet̉ reo vi. d. l. quādo prouo. non eſt ne. ⁊ quia fauorabilior eſt abſolutio qͣꝫ cōdemnatio. vi. jͣ. de actio. ⁊ obli. l. arianus. ⁊ pro hoc facit rō que tangit̉. sͣ. de pactis l. ſi vnus.§. pactus. l. ſticū.§. naturalis ⁊ qꝛ ēt in duabꝰ ſentētijs lauis aduerſis iudicibus tenet abſolutoria. jͣ. de re. iur. l. inter pares ⁊ pro hoc. jͣ. de adulter. l. denūtiaſſe.§. fi. hāc opi. ſeꝗt̉ ēt Gul. de cu. hic ſꝫ Ia. but. reprobat ⁊ dicit ⁊ d̓ vtroqꝫ caſu.ſ. ꝙ ſcd̓a nō teneat quia Iudex qui detulit primā ſententiam in eadem inſtantia non poteſt ferre aliam nec cōdemnatoriaꝫ nec abſolutꝭ. quia functus eſt officio. vt. jͣ. de re iudi. l. Iudex ⁊ finita eſt inſtantia per primā ſentētiaꝫ ¶ Item ſi reus qui habebat abſolutoriā ꝓ ſe omiſit eam oppo nere in vim dilatorie ꝯͣ ꝓceſſum excluſis ab eis oppōne ꝑ litis conteſtatōem. vt. C. de exceptio. l. penultima ⁊ fi. ⁊ ſi omiſſit eam opponere in vim ꝑemptorie poſt litē ꝯteſtatā ante ſententiaꝫ ſibi imputet infra ſeniē. reſcin. non poſſe. l. ꝑemptorias. ⁊ facit qd̓ no. jͣ. de exceptio. reiiudica. l. duobus. ¶ Si aūt reus eam oppoſuit. ſꝫ ſibi nō ꝓfuit. tunc ſiquia ꝓbare nō potuit ſibi imputet qꝛ ꝑinde ē. ac ſi eam nō habuiſſet. vt infra de teſta. tutel. l. duo ſunt titij. ¶ Si aūt iudex eam nō admiſit tunc aūt exp̄ſſe eam reprobādo ⁊ nō pōt amplius ea vti. vt infra de compēſa. l. quod in dieꝫ.§. ſi ratōem. ¶ Aut ſimpliciter eam nō admiſit eam nō reprobando exp̄ſſe. tunc hꝫ locum ꝙ prima p̄ualeat ꝑ. d. l. i. C. quādo ꝓuoca. non eſt nece. Iaco. butri. ¶ Et poſſes p̄dicta colligere. aut ſnīa prima ē ipſo iure nulla aūt ē aliqua. Sꝫ retractari pōt remedio ap pellatōis vel aliquo alio. aut nullo remedio pōt retractati. primo caſu ex eiſdem actis ⁊ in eadem inſtantia pōt alia ficri ꝑ eundem iudicem ſi ē ordinarius. ſi delegatus ꝑ delegātem. vt. C. quomō ⁊ quādo iudex. l. ſi vt ꝓponis. vbi de hoc. ¶ Secūdo cāu ſimiliter pōt p̄ueniri ad aliā ꝑ ſentētiam ſꝫ nō in eadē inſtātia. ſꝫ in aliā vt de appel. ꝑ totum de minor̄. l. p̄fecti. ⁊. C. de p̄ci. imꝑato. offer. aūt. que ſupplicatio. ¶ Tertio caſu ſi in eadē inſtātia ferat ſecū da ſnīa nō valet ſiue prima fuerit abſolutoria ſiue ꝯdemnatoria. vt in. d. l. i. quādo ꝓuoca. nō eſt neceſſe. ¶ Sꝫ an in alia inſtantia verbi gratia. lata p̓ma ſnīa iteꝝ renouat̉ iudiciū ⁊ fert̉ alia ſenten tia ſuꝑ eodeꝫ. iſte caſus ē dubitabilis ⁊ dic aūt actor ꝗ habebat ſe n tentiā ꝓ ſe ſicut fatuus. iterū petijt ⁊ reus ⁊ nō poterat vel nolebat excipere de ſentētia contra ſe lata. vt infra de exceptꝭ. rei iudica. l. euidēter. tunc puto ꝙ valeat ſecunda ſententia qꝛ actor incohādo nouum iudiciū videt̉ renūciare. prime ſententie cum due ſimul eē non poſſint. vt. d. l. quādo ꝓuo. nō eſt nece. ¶ Si vero pͥma ſen tentia fuerit abſolutoria vel ꝯdemnatoria ⁊ reus ſoluerat ⁊ actoincohat nouum iudiciū. tunc dic aut reus exceptōem ſuam nō op ponit nec ꝓbat. aut opponit ⁊ ꝓbat. Primo cāu tꝫ ſententia ſecū da ⁊ imputet ſibi reus qui ſuam exceptōem non oppoſuit. vt. d. l. ꝑemptorias. C. ſenten. reſcin. non poſſe ẜm Iaco. bu. ¶ Sꝫ Ia. de are. dicit ꝙ hoc eſt verum ſi reus ſciens exceptōem ſibi competere eam nō oppoſuit. Si vero ignorans ⁊ iudex ſimiliter igno rabat tꝫ ſecūda ſententia. ar. sͣ. de offi. p̄ſi. l. ſi forte. ⁊. C. de ſauſdādo. l. vnica. ſi oppoſuit ſꝫ nō ꝓbauit valet ſccūda ꝑ. d. l. duo ſunt ti tij. de teſta. tuiel. ¶ Si oppoſuit ⁊ ꝓbauit tunc hꝫ locum p̄dicta diſtinctio. an iudex reprobauerit exp̄ſſe vel nō alias opi. circa hoc dixi. d. l. i. C. quādo ꝓuoca. non eſt nece. ad quam recurre. ¶ Item querit hic Iaco. de ra. agebam ꝯͣ te actione famoſa de tuliſti mihi iuſiurandū ⁊ ego iuraui. tamen ſuꝑ hoc nō eſt lata ſen tentia. nunquid eris infamis videt̉ ꝙ ſic quaſi iuramentū ⁊ ꝯfeſſio paribus paſſibus ambulant. Contrariūtꝫ cum hoc nō reꝑiatur exp̄ſſum ꝙ iuramentū infamet. ⁊ pene ſunt mouende. vt infra de penis. l. interp̄tatōe. ⁊ hoc facit ad id quod dixi ſupra deᶠ his qui no. infami. l. quoniā intelligat̉. ⁊ quod no. infra. e. l. ſed ⁊ ſi poſſeſſori.§. ſed cum de hereditate in glo. que incipit ſubaudi. ⁊ ꝓnunc. ¶ Item ex hoc.§. determinat ipſe Iaco. talem qōnem. vendidi tibi equum ꝓ decem ⁊ tradidi ꝓceſſu temporis in iudicio confeſſus fuiſti hoc eſſe verum. ⁊ ſic habeo duplicem actōem ad pre cium.ſ. ex vendito et in factum ex ꝯfeſſiōe. vt infra de confeſſis. l. certum.§. fi. cum ibi notatis. ago contra te ex vendito lite conteſtata videus me nō poſſe ꝓbare venditōem volo cumulare actō nem in factum ex confeſſione. nūquid poſſum. dicit ꝙ nō ꝑ iſtum §. qꝛ actōi intentate nō pōt cumulari actio talis cum obſtat exceptio rei iudicate ex ſententia lata in prima. vi. C. de edendo. l. edita

De luntiurando. ⁊ no. per Di. extra de regulis iuris. c. nullus pluribus li. vi. Sed confeſſio ⁊ iuramentū pari paſſu ambulāt. qꝛ ſicui ex confeſſione orit̉ actio vt dictum eſt. ita ex iuramēto. vt. C. e. l. actori. bn̄ lata ſē tentia in actōe ex vendito obſtat exceptio rei iudicate ſi ageret̉ ex iuramento vt hic pꝫ. ergo idem ē in actōe in factum ex ꝯfeſſione. ¶ Item maior eſt effectus ꝯfeſſionis ⁊ iuramenti ad liberandū qͣꝫ ad obligandū. argu. l. arianus. de actiōibus ⁊ obliga. ſed in ca ſuhuius.§. p̄ſtitum erat iuramentū ꝑ eum ad eius liberatōnem. e tamen ſentētia ſecuta ꝯͣria iuramento tollit effectū iuramenti liberatorij vt hic ẜm vnam lecturā. multo ergo fortius ſi poſt iuramē tū vel ꝯfeſſionē obligatoriā ſequeret̉ ſententia ꝯͣria tolleret effectū ſacramenti vel cōfeſſionis obligatorie ⁊ ideo cumulari nō poterunt Ia. de ra. Gul. de cu. in queſtiōe predicta concedit cumulationeꝫ nō poſſe fieri. ſed dicit cōfeſſionē poſſe in iudicio produci nō ad actioneꝫ ſed ad probationē venditionis per. l. publiana.§. fi. jͣ. de po. ¶ Ultimo ẜm Andre. iſte.§. probat ꝙ ſecūda p̄ſumptio tollit primaꝫ etiā ſi prima ſit fauorabilis ⁊ ſecūda odioſa ⁊ hoc reprobat opi. glo. ⁊ alioruꝫ qui tenēt ꝙ ſacramentū calumnie excuſet a cōdemnatione expenſſaruꝫ vt no. in aūt. de iudicijs.§. opportet ⁊ tetigi. sͣ. e. l. iij.§. quācūqꝫ in fi. licet eniꝫ ſacramentuꝫ calūnie tollat preſumptioneꝫ calūnie hoc veruꝫ eſt lite pendente ſed cum poſtea ſuccūbit in cā illa preſumptio tollitur per iſtam ſcd̓aꝫ querit̉ ex ſen tentia Andre. ¶ In glo. prima in fi. intelligi ẜm hanc lecturam ꝙ ſacramentuꝫ fuit preſtitum extra iudiciū nam ſi in iudicio ipſuꝫ ſeq̄ret̉ ſnīa ⁊ nō valet poſtea ſnīa ꝯͣ ſententiam ſecuta vi. d. l. i. C. quando prouo. non eſt nece. ⁊ pro hoc. jͣ. e. l. duabus.§. cū ex hac. ¶ Ibi extra iudiciuꝫ ⁊c̄. ⁊ ex ſuꝑioribus patet. Ni. ¶ Per iuſiuran. ꝑpe Si is qui temporali. quaiur aciō temporalis ſi cut per litis cōte. hoc dicit ⁊ in fi. ſupple. ad litteram ⁊ quia iuſiuranduꝫ ſuccedit loco lit. cōte. vt. jͣ. e. l. qui iuraſſe.§. fi. ⁊ no. jͣ. eo. l. tu tor.§. ergo ⁊cͣ. ¶ Quid ſi reus citatus anteqͣꝫ reſpondet libello detuit iuſiuran. actori. an ꝑpetuetur actio. dicunt ꝙ ſi reus neget ante libellum oblatum ex tali negatione nō ſit litis conteſtatio. ſi vero fiat poſt libelluꝫ obatū. tunc in tali negatione nō inducit̉ litis cōteſtatio ⁊ per cōſequēs dicunt idem in iuramento vt ipſo delato ante libelli oblationē nō iuducat̉ effectus cōteſtationis. ⁊ ꝑ cōſequens nō fiat actiōis perpetuatio. ipſe Ia. tenet ꝙ indiſtincte in ducatur ꝑpetuatio. qꝛ hic indiſtincte equiꝑatur ſacramentuꝫ cōteſtationi. ¶ Querunt An. ⁊ Gui. de cu. an iſte.§. locuꝫ habeat in iuramento extraiudiciali ⁊ cōuentionali ⁊ videt̉ ꝙ ſic ar. C. de p̄ſcrip. xxx. an. l. cum notiſſimi ipſi tenent in cōirariūar. in aūt de teſti. col. vj. ⁊ qꝛ ſicut in cōſtituta pecunia vna tollitur ⁊ alia inducit̉ nec ꝑpetuatur antiqua temporalis ſed noua inducit̉. vt. jͣ. de cōſti. pec. l. item illa.§. quod adicit̉ ita etiam in iuramento. non ob. iſte.§. quia ipſuꝫ intelligunt in iuramēto iudiciali ⁊ hoc innuit littera dū dicit quia poſt litem cōteſtatā ⁊c̄. In glo. ſed in actione in factum ſic vt. sͣ. de dolo. l. itaqꝫ in fi. Iac. ibi in inte. reſti. vt nō perpetuetur i. in officio iudicis que petat̉ reſtitlutio ſecus in vtili reſtituta quia illa eſt perpetua ſicut erat in prima vi. C. ex qui. ca. ma. l. ab hoſtibus. Ia. butrigarij. ¶ Minor reſtituit̉ leſione ꝓbata infra deSi minol bituꝫ tempus. hoc dici. ⁊ diuide qꝛ primo po nitur dictum vſqꝫ ibi ego autem. Ibi ponit̉ vna determinatio di cti vſqꝫ ibi p̄terea. Ibi ponit̉ alia determinatio vſqꝫ ad.§. ſed ⁊ ſi quis. ibi ſine cognitōe.i. iudicis officium quoad hanc replicatio nem venit. ⁊ ſic ſeipſum corrigit. Et facit multum ad iſtum.§. ſu pra de noxa. l. iij.§. i. ⁊.§. ⁊ ſi heres. ¶ Ibi ipſum p̄torem qꝛ cognouit de cauſa principali vel eius ſuperior. ar. ſupra de minor. l. in cauſe.§. fi. ⁊. l. ſe. ¶ Ibi nec enim vtiqꝫ. nec ob. C. qui ⁊ aduer ſus quos. l. i. ⁊ in ꝗbus cau. in inte. reſtitu. non eſt nece. l. vltima vt ibi no. ¶ Oppo. de. l. i. C. ſi aduerſus credi. op. de. l. ſi p̄dium. ⁊ ſo. vt hic ⁊ in contrarijs. ¶ Item oppo. de. l. iis cuius ſupra ex ꝙ bus cau. maio. ⁊ ſo. vt in glo. ¶ Op. qꝛ que annalia ſunt ad agē dum ⁊c̄. ⁊ ſo. vt glo. vel ſo. omnia contraria. vt. jͣ. dicam. nec ob. jͣ. e. l. iuſiuran. quod ex ꝯuentione.§. i. vt ibi no. ¶ Quere quomō minor ꝓbat de leſione. ¶ Item quere an in modum exceptiōis poſſit opponi de leſione. collige ergo ꝙ volens reſtitui hꝫ duo ꝓbare.ſ. ſe minorem ⁊ leſum. ⁊ ad hoc ꝯtinue allegat̉. ⁊ concor. extra de in inte. reſti. c. ꝯſtitutꝰ. cū ibi no. ⁊ in ſpe. de in inte. reſti.§. i. ver. illud quoqꝫ p̄mitten̄. ⁊ v̓. ſe. ¶ Ad ꝯͣriū de. l. ſi p̄dium. C. de minor. vbi aduerſarius minoris ꝓbat. dic vt plene no. eo. ti. l. pre diorum. ⁊ dixi. C. ſi aduerſus credito. l. i. vel dic ẜm Iaco. but. ꝙ ibi venditio ibi iure nō tenuit. ⁊ ideo minor agit rei vendi. de inre cōmuni. ⁊ ꝓbat id quod eſt cauſa ſue intentōnis.ſ. ſe dominū. Si autem emptor velit retinere p̄dium aſſerendo minorem locuplcta tum ex p̄cio hoc ꝓbare dꝫ qꝛ ex hoc fundat intentōem ſuam vt. ī de ꝓbatio. l. quinquaginta. ⁊ infra deſolutio. l. pupillo. Iaco. but. ¶ Ad aliud ꝯͣrium ꝙ ea que annalia ſunt ad agendū perpetua ſunt ad excipiendū. dicit glo. ꝙ hic accipit̉ exceptio ꝓ replicatōe ſed contra hoc qꝛ eſto ꝙ eſſet replicatio dꝫ tolli demū eo tempo re quo ⁊ actio ⁊ non ante. vt no. C. de excep. l. ſi pactum. Sed hic durat actio principalis ꝑpetuo. vt infra. l. ab hoſtibus.§. ꝙ ſi imp̄ ⁊ ideo hec ſolū. nō videt̉ bona. vnde dic vt dixi in expoſitiōe liue re ꝙ littera corrigit ſeipſum dum dicit ſiue cognitio. ⁊ loquitur d̓ officio iudicis quo petit̉ reſtitutio cui bene p̄ſcribit̉ ⁊ ꝑ cōſequēs natiuitati replicatōis nō repl̓icationi. qꝛ nata non eſt Iaco. butri. ¶ Ad aliud ꝯͣrium de. l. ſi is cuius. ſupra ex ꝗbus cau. maio. vbi videt̉ ꝙ ꝑ ſolam reſtitutōem ꝑpetuet̉ actio ⁊ replicatio dicit gl. ꝙ ibi rehabuit rem h. c non rehabuit. iū dic ꝙ ibi iaꝫ fuerat ſibi iā ꝯceſſa reſtitutio. ⁊ ideo habuit vtilem actiōem reſtitutam ꝑpetuā ſicut erat prima. hic autem nō erat reſtitutō. ⁊ ideo officio iudicis quo ipſa reſtitutio peti dꝫ bene pōt p̄ſcribi. vi. C. ex ꝗbus cauſis maio. l. ab hoſtibus. ⁊ dixi etiam in. l. ꝯͣria. ¶ Ad vltimā qōnem gl. an beneficiū reſtitutōis poſſit opponi in modū exceptiōis. gl. tꝫ ꝙ non ⁊ remittit ad no. ſupra ex quibus cauſis maio. l. necnon. §. exemplo. vbi de hoc dixi. ¶ Sed ꝙ poſſit opponi facit d̓ mi nori. l. verum.§. item querit̉. de inoffi. teſtō. l. pampi. alias incipit ꝯͣ veteran̄.§. ſi filij. ꝑ quās leges tꝫ hic Guido de ſuza. ꝙ opponi poſſit ⁊ in modum exceptōis ⁊ in modū replicatōis. ⁊ qꝛ cui damus actōem fortius exceptōem infra de regu. iur. l. inuitus.§. cui damus. Iaco. de belui. hic dicit aut obicit̉ de leſione totius negocij principalis aut ſuper aliquo incidenti vel emergenti. primo caſu nō admittit̉ vt hac glo. qꝛ neceſſarium eſt ꝙ principaliter in integrum reſtitutio poſtulet̉. ⁊ ſic intelligit. d.§. item querit̉. ¶ Secūdo cāu admittit̉ ne lites ex litibus oriant̉. C. de tranſa. l. fratres. ⁊ de fructibus ⁊ litis expen. l. tei minato. Ia. de bel. Iac. butri. diſtinguūt an̄ reſtitutio det̉ ab homine iudicis officio ⁊ tūc ſit vera opinio glo. qꝛ cum nundū ſit data nō pōt de ea excipi an̄ qͣꝫ data ſit. ſꝫ ſi reſtitutio det̉ a lege iure actōis bene pōt in modū exceptōis quādocūqꝫ opponi. vi. sͣ. ꝙ metus cau. l. metum.§. vo lēti. ⁊.§. ex hoc edicto. ⁊. d. l. pampi.§. ſi filius. sͣ. de inoffi. ie. ⁊ he c ēi videt̉ fuiſſe opi. Iaco. de ra. vt dixi in. d.§. exemplo. de hoc ēt ſatis no. ꝑ Di. inſtitu. de actio.§. rurſus. ver. mō reſtat oprima qō. ⁊ ꝑ ver. de bo. in patria ptāte de officio iudicis. ¶ Iuramentū delatum in fraudem Sed et ſiquis. geduoꝝ ex ꝑſona acidris vel reliollit̓ ꝑ reuocatoriam actōem vel oꝑe exceptōis. hoc dicit. ⁊ qd̓ dicit littera aut denegari dꝫ actio ⁊c̄. Similē. lternatiuā habes ⁊ di uiditur in duas ꝑtes. in prima fuit delatum iuramentū debitori in fraudem creditoris. in ſecūda creditori putatiuo in fraudem veri debitoris. ſecūda ibi p̄terea. ¶ Ex iuramento ꝓcuratoris vel de Iuſiurandum qnious datur acuio ⁊ excepiō boc di cit. Et diuidit̉ in duas ꝑtes. prima in ꝓcuratore rei. ſecūda in ꝓcuratore actoris. ſecūda ibi idem ergo. in gl. vltima dic ergo hec vera. Ia. bu. vel dic vt no. jͣ. de dā. infec. l. fi. ¶ Iurameniū habet̉ ꝓ veritate quoad de Si petitor ſereneꝫ ⁊ iuramiē ⁊ eius beredes nō quoad alios. hoc dicit vſqꝫ ad. l. ſi duo patroni. ¶ Et diuide qꝛ primo fuit iuratum in rei vendicatōe vſqꝫ ibi ſed ⁊ ſi poſſeſſori.§. iteꝫ ſi iurauero. Ibi fuit iuratum in confeſſoria actōe vſqꝫ ad.§. ſi cum de hereditate. Ibi fuit iuratum ſuꝑ petitōe hereditatis vſqꝫ ad. l. ſi duo patroni. ¶ Item prima pats diuidit̉ in duas. qꝛ prīo fuit iuramentū delatum actori vſqꝫ ad. l. ſed ⁊ ſi poſſeſſori. ibi fuit de lata reo. ⁊ illa pars diuidit̉ in duas quia primo iurauit reus rem nō eſſe petentis vſqꝫ ad ver. ꝓinde. Ibi iurauit rem ſuam eē vſqꝫ ad.§. item ſi iurauero. ⁊ dic ſi petitor in actōe reali ⁊ eratlis conte ſtata. vt infra rem ra. habe. l. amplius. ¶ Ibi ſuccedunt vniuerſaliter non ſingulariter. vt infra ad trebel. l. i.§. heres. nec ob sͣ. e. l.

De luteiorando. cōia ſi in rem qꝛ ibi de iure excipiendi. hic agendi. vt ibi dixi. ¶ Ex ex ver. ſed ⁊ ſi rerum collige ꝙ debemus teſtes iurare ad hoc vt nō eadāt in falſuꝫ intelligendo eoruꝫ dicta per propriaꝫ vt pnc colligitur ⁊ etiaꝫ per diuiſionē. vt. C. de nouo. C. compo.§. ꝗpua. vbi de hoc tetigi ⁊ ad hoc. jͣ. de probatꝭ. l. de etate ⁊ de teſti. l. curent ⁊ extra de teſti. c. cum filij ⁊ ibi de hoc per omnes. ¶ Gl. op. de. l. eum qui.§. ſi petenti. sͣ. de publi. Guido de ſuzaria reprobat hanc glo. ⁊ dicit ⁊ bene ꝙ dicta lex dicit oppoſituꝫ eius qd̓ gl. picit ibi enim expreſſe dicitur ꝙ publicana datur ſolum cōtra deterentem. Item pro hoc quia cedens rem auctoritate iuramēti nō mradit vt ſuam ſed vt actoris recipientis. vnde ſi eſſet dn̄s nō tāſſerret dominū. vt. jͣ. de cōdi. ſine cā. l. iij.§. ſubtilius ergo nō ē dn̄s vt dat cām vſucapiendi. vt. jͣ. de cōtrahen. emp. l. clauibus ſi ſic ergo nō datur publicana vt inſti. de actꝭ.§. alie ⁊ ibi no. ⁊ hoc etiā ſequebatur. d. Mar. ſili. ⁊ dicebat ꝙ.§. ſi petentiloquit̉ de publiciana vtili que datur ſoluꝫ contra deficientē. Naꝫ ibi ſuper vtili dn̄io iuraluꝫ fuit nō aūt loquitur ibi de publiciana vtili que datur cōtra quēlibet poſſeſſoreꝫ licet glo. hic innuat contrariuꝫ. ſed qui volunt defendere glo. dicūt ꝙ hoc totum facit iudicialis aucioritas. vt. sͣ. de publiciana. l. iiij. in fi. ⁊ no. jͣ. de acqui. poſ.l. pap̄.§. ſi iuſſu hoc videtur ſentire di. in. l. ij. de rebus eoꝝ que ſub tutella vel cura ſunt t de hoc etiaꝫ vide. jͣ. e. l. ſed ⁊ ſi poſſeſſori in glo. exigua ad decla rationem eiuſdem. ¶ Ad aliud quod glo. dicit ꝙ ex iudiciali ⁊ neceſſario ſacramento datur actio in factuꝫ ⁊ nihilominus ex ſenventia que ſequitur ⁊ ſic dant̉ due in factum pe. contradicit ⁊ opi. pla. approbat Guido de ſuza. ⁊ aliqui moderni approbant. pla. e Gui. al. pro eo. jͣ. de noua. l. ſi ita ſtipulatus fuero in fi. ⁊. l. ſe. cū eniꝫ que bene faciunt. ¶ Item pro eo ꝙ actus agentiū nō operat̉. vltra intentioneꝫ eorū. sͣ. ti. prox. l. nō omnis ⁊ de actꝭ. ⁊ ob. l. obligationum ſubſtātia cum ergo iuramentū iudiciale vel neceſſariūdet̉ loco probationis nō videt̉ agi inter partes nec per iudicem ꝙ ex iuramēto actio oriat̉. ſed ſolum ex ſemiētia ſubſequēti ⁊ per iſtam eandem rōnem impugnaret̉ ſequens opi. glo. que tenet ꝙ ex ſenteua lata in reali dominiū tranſſerat̉ ſi tradens erat dominus ⁊ ꝙ oratur actio in factum naꝫ tradens hoc nō agit quia nō tradit vt ſium nec iudex qui nouuꝫ ius inducere nō intendit ſed ſolum veius declarare. vt. sͣ. ſi ſeruitus ven. l. ſicuti.§. ſi queratur de iſta qōne ſatis no. ⁊ dixi. sͣ. de publiciana. l. ſunt ⁊ alie.§. ait pretor. C. de idi. l. i. in glo. exigua ⁊ ſtipulatiōe eiuſdem. ⁊. jͣ. de re iudi. l. miles §fi. ⁊ cōis opi. eſt ꝙ dominiū tranſferat̉ ex ſentētia in reali lata ꝑ §. vltimū inſti. de officio iudicis vbi de hoc. ¶ Pro declaraUia non debet. none vide. C. res inier alios acta ⁊ quibus res iudi. non nocet ⁊ in ſumma vtriuſqꝫ tituli ⁊ que ibi dixi. 1. ¶ Supra in. l. Ed et ſi poſſeſſori nam poſtea.§ fi. delatum fuit ſacramentuꝫ petitori ⁊ ideo oritur actō hic poſſeſſori ⁊ oritur ſola exceptio. ⁊ quādo actio vt in ver. ꝑinde. ¶ Op. gl. ad dictū ver. ꝙ nō datur in factū immo publiciana. vt. jͣ. de publici. l. eū qui.§. ſi petenti. ¶ Circa hoc aduerte quia iſta glo. ⁊ illa que eſt. sͣ. l. nam poſtea.§. petitor videntur adinuiceꝫ cōtradicere illa enim gl. videt̉ dicere ꝙ publiciana dat̉ contra quēlibet hic videt̉ dicere ꝙ cōtra ſolum deferenteꝫ ſed gl. dic videtur diſtinguere vtruꝫ deferat̉ reo poſſidenti ⁊ tunc qꝛ nulla ſit ſibi ꝯtradictio que eſt neceſſaria ad publicianā vi inſti. d̓ actꝭ. § alie. ſed remanet penes eum propter iuramētum nō habet publi ciana. ſed actioneꝫ in factuꝫ ſi cadat a poſſeſſione ⁊ ſolum contra deferenteꝫ vt hic ſi vero deferat̉ ſacramētuꝫ actori. tunc quia reus ſibi tradit poteſt vti ex traditione cōtra quemlibet. ⁊ ſic loquitur gio. que eſt in.§. ſi petitor. ¶ Sed cōtra hoc inſtatur per glo. ⁊ di di ꝙ hoc videt̉ mirabiliſſimum ꝙ quando defert̉ ⁊ preſtitum eſt ber eum vel quaſi preſtitū vt qꝛ remiſſum eſt nulla competit actio ſed ſolum exceptio quomodo ergo poteſt incipere ꝯpetere amiſlapoſſeſſione So. dicit glo hic ſub dubio forte quod hic loquiiiū de actione in factum que datur inlocum publiciane ex edicio pelous poſito. sͣ. de publi. l. i. nō autem loquitur de actione in fadlum que oritur ex iuramento illa enim que datur loco publiciane compedit amiſſa poſſeſſione. ſed dicit glo. hic nō valet qꝛ publiciana nō habet locuꝫ niſi vbi inieruenit traditio vt in. d.§. alie iuſti. de acti. cum ergo hic nō interuenit traditio ceſſat publiciana ⁊ ꝑ cōſequens actio in factum que datur loco eius. ¶ Sed dicit gl. ſi velis predictā opi. defendere opportet hic ꝙ dicas ꝙ hic pauē lia actoris qui patitur propter ſacramentum rem eſſe apud reum qui iurauit habetur pro traditore vt inſtitu. de re. diuiſi.§. interduꝫ ⁊ de aequirendo re. domi. l. qua ratione.§. interdum ſic ergoſi vere traderetur competeret publiciana vt. dicio.§. ſi petenti ſic ⁊ hic vbi eſt pacientia loco traditōnis. ⁊ ꝓ hoc facit quod dixi ſupra de rei ven. l. eius rei. vel dicit glo. ſpāle eſt in iſta actōe in faciuꝫ quia ſequit̉ naturā realium actionū vt no. sͣ. ad exhiben. l. iij.§. eſt autē. ¶ Gui. de ſuza. hic diſtinguit. aut petitor agens reo deferēte iu rauit. aut reus petitore deferente ⁊ aut iurauit reus rem petitoris nō eſſe ſuam aut ſuam eſſe. ſi petitoriurauit rem ſuam deferente reo ⁊ reus nōdum tradidit ſibi rem tunc hꝫ actor actōnem in factum deſcendentē ex iuramēto. C. e. l. actori. ⁊ ſolum ꝯͣ deferenteꝫ vel eius ſingularē ſucceſſorē vt in re nō contra alios. l. nam poſt ea.§. ſi petitor. ⁊. l. ſequēti. ſi autem reus ſibi iradidit rem ⁊ poſtea cadat a poſſeſſione hꝫ publicianā ꝯͣ deferentē non contra alium poſſidentē. lꝫ glo. dicat ꝯrium ⁊ male in. d.§. ſi peti: or. qꝛ dicit dari ꝯͣ quemlibet. ſꝫ.§. ſi petitor. exp̄ſſe dicit ꝯrium. ¶ Si vero reus iurauit actore deferente aut iurauit rem petitoris nō eſſe ⁊ daiur ſibi poſſidenti exceptio. nō aūt hꝫ aliquā actōem ſi cadat a poſſeſſione etiam ſi ꝑueniat poſſeſſio ad eum qui deiulū iuſiurāduꝫ. quia nō iurauit rem ſuam eē. ſed petitoris nō eſſe. vt hac. l. ſed ⁊ ſi poſſeſſori. in principio ⁊ ſecūdo reſpōſo. Si vero iurauit rem ſuā eſſe ⁊ amiſit poſſeſſionē ⁊ peruenit ad deferentem dat̉ ſibi ꝯͣ eum actio in factum ex iuramento. vt hac. l. ver. ꝓinde. Gui. de ſu a. an autem hoc caſu det̉ publiciana. opi. eſt vt ex ſuꝑioribus patet. ⁊ de hoc etiam dixi in. d.§. ſi petitor. Mar. ſili. cuius opi. credo veram dicit ꝙ hic agebat̉ rei ven. ⁊ fuit iuratum ſuꝑ dominio ⁊ ſic datur in factum ex iureiurando. vel vtili rei vendicatōe cōtra deferentē ⁊ eius ſucceſſorē taniū. ſed in.§. ſi petenti agebat publiciana ⁊ fuit iuratum ſuꝑ publiciana. ⁊ ideo dat̉ villis publiciana vel in factum ex iureiurando ꝯͣ deferentē tantū vel eius ſucceſſo rem. vnde ꝯcor. nō ob. ſupra de publi. ſunt ⁊ alie in fi. cum. l. ſequen ti. qꝛ ibi agebat̉ ꝑſonali. ⁊ petebā mihi dari ⁊ dominiū in me irāſferre. quod nō eſt in rei vendicaitōne vel publiciana. ⁊ ideo ibi vti poſſum ex traditōe ⁊ habere publicianā ꝯͣ omnē poſſeſſorē ⁊ ca ue qꝛ vtilis rei vendicatio que dat̉ ex iureiurando. ⁊ vtilis que da tur ex publiciana nō eſt alia vt pꝫ ex p̄miſſis. Mar. ſili. ⁊ vide qd̓ dixi infra. e.§. item ſi iurauero in fi. ¶ Guilielmus de cun. dicit ꝙ vbi ſentētia lata eſt poſt iuramentū in reali ꝙ duo auxilia com petunt actori.ſ. actōe in factum ex re iudicata. vt dixi in.§. ſi petitor ⁊ iudicis officium. vt ſupra de rei ven. l. qui reſtituere. infra ne vis fiat ei. l. iij. ⁊ ſupra de mino. l. minor. xxv. annis. cui fideicommiſſum. ¶ Querit ergo ſi reſtitutio eſt facia poſt ꝯdemnatum poſtea actor cadat a poſſeſſione ⁊ ꝑueniat ad iſtum ꝯdemnatuꝫ qua actōe aget̉ contra reum vtrum actōe in factum ex re iudicaia an ſit opus agi rei vendi. Quidam dicunt ꝙ exequutōe facta liberatus eſt reus ab actōe in factum. vt infra de pecu. l. iij.§. ideꝫ ſcribit. ⁊ inſtitu. ꝗbus modis to. ob. in principio de re iudi. l. a diuo pio.§. ſi poſt aditū. ⁊. l. exheredatū in fi. ⁊. l. inter eos. ⁊. l. nō ſer uus.§. ſi fundū. ⁊ de vſucapi. l. id tp̄s in principio. Contrarium iꝫ ꝙ hꝫ locum actio in factum ⁊ videt̉ hic tex. in ver. ꝓinde equipa rādo actōem in factum que dat̉ ex iuramento illi que dat̉ ex re iu di. vi. C. e. l. actori. lꝫ iſte textus nō ꝓprie hoc ꝓbat qꝛ hic non erat facia traditio. ſed tamen idem videt̉ qꝛ pacientia loco traditionis habet̉ vt dixi. nō obſtat inſtitu. qui. mo. to. obli. qꝛ verum ꝙ ſolutōe omnis tollit̉ obligatio. verum ē quādo facta ē plena ſolutio. ſed hic nō videt̉ facta plene. qꝛ ſententia hꝫ duo capita. vnum ꝙ res reſtituat̉. aliud ꝙ in poſſeſſione eius defendat̉. vt. sͣ. ne vis fi at ei. l. i.§ i. ⁊ de origine iuris. l. ij.§. poſt originē. vnde lꝫ ſit ſatiſfactum quoad primū.ſ. ad rei reſtitutōem nō eſt ſaciſfactum quoad ſecundū. ⁊ ideo res iudicata remanet quoad. illud. ⁊ ideo quoad illud durat actio in factum ex re iudicata. ⁊ ꝓ hoc bene facit. sͣ. ne vis fiat ei. l. iij.§. cum p̄tor. C. de euictio. l. empti. fide. de vſufruc. l. coruptōem. ⁊ de verbo. ob. l. pluribus.§. ⁊ ſi placeat. nō obſ. qd̓ ſatiſfactum ſit ſententie. ⁊ ideo ꝑtes iudicis in executōe ceſſent ꝙ

De iureiurando. verum eſt ꝯͣ tertiū nō contra illum ꝯͣ quem facta eſt exequutio. ⁊ iia loquit̉. l. a diuo pio. cum ꝯcor. nō ob. l. nenſenius.§. fundū. e. ti. qꝛ concedo quod nō hꝫ locum officium indicis ꝓ fructibus cuꝫ ſit debile. vt ibi no. primā opi. multi tenen. qꝛ ꝑ primā reſtitutiōem fatiſfactum ē edicto quod ꝯcedit aciōem in factum ex re iudicata. vt infra de re iudi. l. iiij.§. ait p̄tor. ⁊ no. jͣ de pignori. l. ſi fundus. §. ſi plures. qui potō. in pi. habeantur. l. claudius. ⁊. l. penultama. ⁊. l. fi. de acquiren̄. poſſeſſio. ⁊ vide quod notaui in ſimili queſſione. sͣ. de arbi. l. inter caſtellianuꝫ. ¶ In glo. ſed heres iurantis rem non eſſe pelitoris. ¶ In glo. immo publiciana. Ibi ex iraditione ſecu ta iuramentum. ibi. l. traditione. ⁊. l. ij.§. item ſi res ⁊ inſti. de actꝭi.§. alie ibi quaſi preſtitum vt qꝛ fuit remiſſuꝫ. vt. sͣ. e. l. remittit. ¶ Ibi Item no. hic ar. contra pla. qui in materia pactorū tenuit ꝙ paciū factum ad excipiendū nunqͣꝫ parit actionē. vt. sͣ. de pactis. l. ſi vnꝰ §. pactus cuius cōtrariuꝫ hic ꝓbatur ⁊ ibi dixi in glo. poteſt referri tu refferas ad prox. cum relatio ſit eiuſdē effectus Gui. de ſuza. ¶ Iurans vſutrūciuꝫ ſibi deItem ſi iurauero. gere eatenus habei qualenꝰ ba deret ſi vere ſibi ꝯſtiiuiū fuiſſet ⁊ quibus caſibus tūc amitiet̉ amit titur et modo ⁊ hoc idem in rebus que vſu ꝯſumunt̉ preſtita cautione hoc dicit. ¶ Ibi meuꝫ eſſe ⁊ ſic erat iam mihi cōſtitutꝰ. sͣ. de vſuf. l. iiij. ¶ Ibi mihi oportere ⁊ ſic cōſtituenduꝫ ar. C. de vſuf. l. corruptionē. ¶ Ibi acuo ratio eſt. sͣ. ti. i. l. ſi filius. Quibus autē calibus vſufructus amittatur hēs. sͣ. quibus modis viuſ. amit. ꝑ totum. ¶ Nota ergo ꝙ iuramentuꝫ habetur pro veritate. cōira hoc opponit glo. ⁊ non ſoluit de. l. eum qui in principio. jͣ. e. ſo ẜm Ia. de bel. quod ibi eſt ſpeciale odio pene ⁊ quia actor releuat̉ ab onere probationis vt ibi patet in littera. ¶ Item no. ver. ſed ⁊ ſi reus ex quo colligitur ⁊ ad hoc ſepe allegatur ꝙ effectus iuriſiu randi ⁊ verboruꝫ magis attendit̉ qͣꝫ ipſa verba. eius propria ſigni ficatio ⁊ relinquitur propria ſignificatio ⁊ aſſumitur impropria ẜꝫ materiaꝫ de qua agitur ad hoc vt res valeat ⁊ non ꝑeat. hic eniꝫ actor iurauit. vſufructuꝫ ſibi deberi in rebus que vſu cōſumunt̉ ⁊ in quibus nō eſt proprie vſufructus. vt. sͣ. de vſul̓. earum re. q̄ vſu conſu. Et cum effectus iuriſiurādi ſeruatur eo mō quo pōt vide licet vt debeatur ſibi vſuſ. improprie.i. preſtita cautione vt dicit ſitiera ⁊ ad hoc optime concor. jͣ. locati. l. ſi vno. ver. ſed ſi verba cau tionis vbi de hoc dixi. nec ob. jͣ. de ſup. le. l. labeo qꝛ ibi verba erant prorſus incōuenientia vi ibi notat̉. Ex quo colligunt̉ multa vtilia primo cum glo. colligit illud brocardicū ſi nō valet quod ago vt ago. valet vt valere poteſt de iſto brocardo plus nō in glo. jͣ. de conſti. pec. l. i.§. eū ꝗ ⁊ ibi dixi ⁊ pleniꝰ ꝑ di. de acceptil. l. an inutilis ⁊ dixi ēt. sͣ. de pactis. l. ſi vnus.§. ſed ſi acceptilatio. ⁊. C. d̓ teſta. l. vi codicillū ⁊ per eundem di. jͣ. de ver. obli. l. i.§. ſiquis ita. ⁊ faciunt predicta ad multas vtiles queſtiones. Et primo aliquis in libello aſſeruit ſe eſſe in poſſeſſiōe quorūdam redituuꝫ vel aliaruꝫ rerum incorporalium que nō proprie poſſident̉. vt. jͣ. de acꝗ. re. do. l. ſeruꝰ §. īcorꝑales ⁊ petebat ſe in eis defendi opponebat̉ ꝙ libellus erat inepte cōceptus ex eo qꝛ nō proprie poſſident̉ vt dixi dicas libellū admittendum qꝛ cōſiderareⁱ debemus effectuꝫ ⁊ nō verba vt hic patet vnde intelligemus poſſidere. ⁊ pro hoc. jͣ. de vi ⁊ vi. ar. l. iij. §. fi. idem dici poteſt in emphiteotica ſi agat tanquā dn̄s. Nam licet ſit directe ⁊ vere dominꝰ eſt tamē vtiliter.ſ. ſi ager vec. l. i. vn̄ dominio vtili intelligere ar. sͣ. de iudi. l. ſiquis intentiōe ⁊ pro hoc bene. jͣ. de ver. ob. l. ſtipulatio iſta.§. hec quoqꝫ ſtipulatio de condi. ⁊ de. l. quibus diebus.§. dominꝰ. ⁊. d. l. ſi vno. jͣ. locati ⁊ qꝛ. l. appelat emphiteotaꝫ dn̄m. C. de fundis patrimo. l. poſſeſſiones. ⁊. l. fi. ⁊ licet proprie dominiū intelligatur de directo. vt. jͣ. de euic. l. mi nor.§. ſi ſeruus. vnde Guido de ſuza. hic ienet ꝙ preponēs ſe do minuꝫ ſiue probet de directo dominio ſiue de vtili optinere debet ꝑ iura p̄dicta ⁊ qꝛ nō videt̉ ellegiſſe viā qua impugnari poſſit eiꝰ intentio. vt. jͣ. de teſta. mili. l. ſi miles ideꝫ etiā dici pōt ſi vendidi tibi omnia bona mea corporalia ⁊ incorporalia ⁊ in inſtrumento cōtinetur ꝙ tradidi tibi poſſioneꝫ ipſoꝝ ꝙ ſaluari poſſint ꝑ inſtrumē tum licet incorporalia proprie non poſſident̉ nec tradantur vt dixi ¶ Inducit̉ ēt ad talem. q. mulier fecit viro ſuo donatōem que ē ꝓhibita quādo efficit̉ pauꝑior. jͣ. de dona. inter virum ⁊ vxo. l. i. ⁊ in inſtrumēto donatōis iurauit ꝙ ideo faciebat iſtā donatōeꝫ. ꝗa maritus in tāta quātitate ꝓ ea ſoluerat creditoribus ſuis. ⁊ ꝙ ex iſta donatōe nō erat pauꝑior ⁊ nūquā ꝯͣueniret querebat̉ an vale ret talis donatio. ⁊ videt̉ ꝙ nō. qꝛ conſtai de euidenti fraude. qꝛ re vera pauperſor eſt. ⁊ ſic apꝑet iuramentū in fraudē adiectū. ⁊ ideo nō ſeruādum. C. de legibus. l. nō dubium. ⁊ ꝓ hoc ēi. C. de falia cā adiecta leg. l. iij. ⁊ fi. ¶ In ꝯͣrium videt̉ qꝛ iuramentū ꝓ verita te hētur ⁊ eius effectus ⁊ nō verba debent autendi vi hic. Nā con feſſio facia de ſolutōe creditoribus compeniari dꝫ cum donatio ne. ¶ Sed contra hoc eſt qꝛ maritus ꝗ hāc cām allegat dꝫ ꝓba re de lega. iij. l. cum quis decedens.§. tilia. ⁊. d. l. fi. de falſa cā adiecta. ⁊ de ꝓbatio. l. ei qui dicit. ſed reſponderi pōt qꝛ hoc ꝓbat iu rameniū vxo. ar. jͣ. de lega. ij. l. lucius.§. quiſquis ⁊ bene de leg. iij. l. cum quis decedens.§. codicillis. ⁊ in aūt. de iureiuran. a moriē. p̄ſtito.§. i. Item qꝛ lꝫ talis donatio regulariier ſit ꝓhibuta. tamen vbi nō eſt pauperior eſt conceſſa. ſed ipſa magis pauperior effice ret̉ veniēdo ꝯͣ ſacramentū. qꝛ incurreret ꝑiurium ⁊ infemiā. C. d̓ tranſac. l. ſiquis maior. ⁊ de dignit. l. i. vnde ꝑccre dꝫ pudori ſuo jͣ. mādati. l. ꝗntus. ⁊ ſiquis omiſſa cā teſta. l. iulianus. ¶ Item ꝓ pter religionē valet talis donatio. jͣ. de dona. inter virum ⁊ vxo. l. ſi ſponſus.§. ꝯceſta. ſꝫ in iuramēto magno religio verūit̉. vt. sͣ. e. l. i. ergo ⁊c̄. Item valet talis donatio cā adipiſcende dignitatis. jͣ. de dona. inter virum ⁊ vxo. l. quod adipiſcēde. ergo multofortiˢ ꝓ reuinenda dignitate quā amitterei ſi veniret ꝯͣ iuramentū. quia infamaret̉. ⁊ ſtatus ſuus diminueret̉. ideo dicēdū ꝙ donatio va leat. ⁊ ꝓ hoc facit quod dixi. sͣ. de pactis. l. iuriſgentiū.§. ⁊ genera liter. ¶ Item bene facit iſte.§. ꝓ defendēdis ⁊ ſaluādis teſtibus qui aliquādo improprie ⁊ obſcure loquunt̉ ⁊ eorum dictum intelligat̉ ⁊ ſaluet̉ ẜm impropriū iniellectū ſi fieri pōt. vt ſi teſtis dicat ſe vidiſſe aliquem poſſidere ſeruitutē vel aliud ius incorporale ꝙ nō ꝓprie poſſidet̉ intelligere.i. quaſi poſſidere. vt predicium eſt. ¶ Item ſi teſtes dixerint ſe vidiſſe poſſidere ꝯtinue ꝑ decem an nos ⁊ ꝓbet̉ aliquo tꝑe fuiſſe abſens nō ꝑ hoc erit falſus qꝛ intelligeret̉ de tempore quo fuit p̄ſens. qꝛ effectum ſequi debemus. vt hic ⁊ ſupra de legibus. l. ſcire leges. Idem ſi dixiſſet ꝙ viderit eū poſſidere toto tꝑe vite ſue. qꝛ intelliget̉ de tꝑe quo habebat diſcre tōem. ⁊ ad hoc bene facit. viij. q. iij. c. vlti. ⁊ ibi in glo. ⁊ quod bene no. ꝑ Hoſti. in ſumma de p̄ſcriptꝭ. rubricella de p̄ſcrip. reꝝ immo biliū.§. quot ſunt eius ſpeciēs. vnum tamen intelligas. ⁊. xvi. q. iiij. c. volumus. ⁊ ꝑ Roffre. de ꝯfeſſoria.§. grauius aūt. ⁊ ad hoc bn̄ facit de ieſta. ma. l. meuia. ⁊ sͣ. de feruitu. l. ſi tam auguſti. ad hoc ēt facit quod no. ꝑ Odoſ. in additōe ſumme Azo. de ꝓbatōibus ⁊ de ꝯuerſione ꝯiugatoꝝ. c. dudū in glo. que incipit hic erat ſatis bona. ⁊ ꝙ teſtes ſunt ſaluādi ⁊ ad ꝯcordiā reducendi. bene facit in fra de teſtibus. l. curent. C. de inoffi. dona. l. i. ⁊ extra de teſti. c. cū filij. adeo ꝙ ſi diſcordent in ꝯfinibus fundi ſuꝑ quo teſtificaniur nō nocet talis ꝯͣrietas. argu. jͣ. de leg. iij. l. patronus.§. ſempronio §. ſi in ſtipendijs.§. titio. ⁊ ad hoc enā facit. jͣ. de ieſtibus. l. ob car men.§. ſi teſtes. cum ibi notatis. ⁊ ꝑ Inno. de hereiicis. c. fraterni tatis. ⁊ quod no. ēt de pactis. l. iuriſgentiū.§. quod ſi fere. ſi teſtis etiā depoſuit ſuꝑ poſſeſſione ⁊ interrogatus quid ſit poſſeſſio di cit ſe neſcire nō viciat̉ dictum eius vt no. in glo. d. l. ſtipulatio iſta §. hec quoqꝫ ſtipulatio infra de verbo. ob. lꝫ Specu. videat̉ tenere ꝯrium in notorio ꝙ ſi teſtis deponat aliquid eſſe notoriū ⁊ interrogatus quid ſit notorium reſpōdet ſe neſcire ꝙ viciat̉ dictuꝫ eo rum in Speculo de criminibus notorijs.§. iam de notorio ver. ⁊ ſi teſtes ꝓducant̉. dictum glo. credo verius ⁊ ad ꝯcordandū teſtes ⁊ eos defendendū bene facit glo. ⁊ quod dixi ſupra de origine iuris. l. ij.§. i. que incipit no. ar. alij tamē nō leuis auctoritatis dixerunt ꝙ in p̄dictis caſibus dictum ieſtis nō valet. qꝛ dictuꝫ eius dꝫ neceſſario ꝯcludere nō ꝯtingenter. C. de ꝓbatio. l. neqꝫ. natales. ⁊ vnde legittimi. l. nō hoc. ⁊ dictum teſtis ſe hꝫ ad duo.ſ. pro prium ⁊ impropriūneutrum neceſſario. ⁊ ideo dictum eius neceſſario nō ꝓbat. bene tamen ꝯcedunt eum excuſari a falſo. qꝛ non in fert̉ neceſſario falſum dixiſſe vt ꝓbatum eſt. sͣ. tamen ꝙ ſaluetur quoad omnia ⁊ dictū eius ꝓbet magis cōmunis eſt ⁊ cōiter ſeruatur. ¶ Ultimo ꝓ declaratōe totius tituli querunt doctores q̄ actio competit ex iuramēto ⁊ dicunt aūt loquimur in actōne rcali ⁊ tunc aut res erat iurantis ⁊ hꝫ tres actōes.ſ. rei vendi. directam que datur domino. vt ſupra de rei vendi. l. in rem actio. Item het actionem in factū ex iuramento contra deficientē ⁊ eius ſucceſſo res. ¶ Item habet vtilem in rem vi dixi. sͣ. hac eadeꝫ. l. in principio. ver. Mar. ſili. ⁊ videtur mirabile ꝙ directa rei vendicatio ⁊

De iureiurando. vtilis concurrūt ſed dic ꝙ hoc euenit ratione iuramēti. qꝛ nō queritur niſi ꝙ iuramentū ſit. vi. sͣ. e. l. nam poſtea.§. dato nec eſt incōneuiens. at. sͣ. de rei ven. l. i.§. per hanc d̓ exercito. l. ſi eum de le. i. l. ſi creditori.§. id quod aut deferens erat dn̄s ⁊ tunc aut iurauit is cui delatū rem ſuaꝫ eſſe ⁊ habꝫ locuactio in factuꝫ ex iureiurādo ⁊ actio vtilis in rem. vt. sͣ. hac. l. in prin. ver. prouide e. l.§. tamē de heredita. ⁊ ibi in glo. ⁊. jͣ. e. ſi duo.§. Iul. aui iurauit rem ſuaꝫ nō eē ⁊ habet locuꝫ ſolum actio in factum. ⁊ sͣ. hac eadē. l. in prin. aut res erat tertij ⁊ tunc contra deferentē tantū ⁊ eius ſucceſſoreꝫ ⁊ nō cōtra alium hꝫ locū actio in factum. vt. sͣ. hac. e. l. in prin. ⁊ sͣ. de publi. l eum qui. ¶ Si queras quā actionē habeat cōtra tertium dic aut facia fuit traditio. ⁊ hꝫ locum publiciana ꝯͣ quēlibet preter contra dominū. vi. sͣ. de publi. l. eum qui.§. ſi petenti cōtra veruꝫ dominū nō habet aliquā actiōeꝫ niſi ſecuta p̄ſcriptiōe. vt. jͣ. e. l. ſi duo.§. Iul. ¶ Aut loquimur de actione perſonali tunc aut iurat̉ ſimpliciter ⁊ datur actio in faciū aut adiecta cauſa ⁊ agit̉ ex iſta cā. vt notaui ⁊ dixi. C. e. l. actori. ⁊ per Roff. de actꝭ. in factum que dat̉ ex iuramento ſed qꝛ ſunt aliqui cōtractꝰ qui nō pariant actionē. vi. sͣ. de pa ctis. l. iuriſgentiū in principio pone in ꝑmutatōe dixi me ꝑmutaſſe. C. meuꝫ cū. ff. tuo. ⁊ te def erēte iuraui ita eſſe que actio dabitur vi ꝙ nulla. vt. C. de re. ꝑmuta. l. ex placito. ⁊. jͣ. e. l. ſi duo.§. ſiquis iurauerit ⁊.§. marcellus. In cōtrariuꝫ videt̉ ꝙ detur ſaltem actio in factuꝫ ar. jͣ. de fideiuſ. l. heres a debitore.§. i. ⁊ ſe. vbi habes caſuꝫ no tabilem ⁊. ar. jͣ. de li. ⁊ po. in.§. vli. sͣ. ſi cer. pe. l. certi cōd uio.§. quoniam dic ꝙ nulla datur acuo. nam iuramētuꝫ pro veritate habetur ⁊ ac ſi eēt probatuꝫ ⁊ hoc.§. ſed ſi eſſet ꝓbatum ꝑ mutationē factaꝫ ꝑ ſimplex pactum nō daret̉ actio. vi. d. l. iuriſgentiuꝫ ergo ⁊c̄. ¶ Qua aūt actione agatur ex iureiuran. ex delictis p̄ſtito. jͣ. e. l. ſi duo.§. ſiquis iurauerit. ¶ In glo. ſubaudi. Si cum de hereditate.⁊ pronunciaiū pro declaratione huius glo. vide quod dixi. sͣ. e. l. naꝫ poſtea.§. ſed ſi dā uelur. ver. uem querit Ia. de ra. ¶ Glo. opponit dupliciter ⁊ n̄ ſoluit ꝙ res in alios acta alijs preiudicet. primo de. l. iubemus. C. de libe. cā. ſed ſolue. vt in cōtrario no. ¶ Secūdo op. de. l. a ſentēua. jͣ. de ap. ſed ibi quo ad quale quale preiudiciū ⁊ dic vt no. ⁊ dixi sͣ. l. proxima. ¶ Que actio oriatur ex iuramento hic tangitur in glo. plenius dixi.§. prox. ¶ Querit Ia. de are. an aduerſus ea dem in alia cauſa habeā neceſſe probare idem puta probaui ī ciuili an ideꝫ probabo in criminali dic de hoc vt no. C. ad. l. Iul. de vi. l. ſiquis ad ſe funduꝫ ⁊ facit iſte.§. cum. l. ſeq. ꝙ acta in vna cā faciant fidem in alia. īter eaſdeꝫ perſonas ⁊ per. hoc. C. de teſtibus. l. cum apud de arbi. l. cuꝫ antea. 5. ᵏ ⁊. d. l. iubemus de libe. cā. ſed inter alias nō hic patet expreſſe quod eſt notandū ⁊ de hoc pleniſ ſime dixi. C. de eden. l. is apud quē de cōfeſſione facta in vna cā an faciat fidem in alia actione vide qd̓ no. ꝑ Inno. extra de fide inſtru. c. G. perpetuus ⁊ dixi. sͣ. de interoga. ac. l. fi. in glo. ſi nitar in fi. que oritur ex traditione mihi facta ex teſtō. vt no. sͣ. in prin. l. in glo. immo publiciana ⁊ ibi dixi plene. ¶ Hic eſt pūctus ẜꝫ I duo patronimorem bononiē qꝛ pamn cipiū huius. l. videt̉ cōtradicere fini.ſ. illi verſi. multū tamen ideo hꝫ duas lecturas ⁊ breuit̓. h. d. iuramētū preſtitū cū vno ad alteriꝰ p̄iudiciū nō porrigit̉ plenū. ſꝫ quale quale ſit hoc dicit. ¶ Litteram expone ſi duo patroni quoruꝫ quilibet pretendebat ſe patronū ibi cōpeteret ſubaudi quare. in. ver. mulium hic. quilibet patronorū dicebat ſe patronū inſolidum ibi quo magis dic ꝓut alij habēt ꝙ magis ibi ꝙ libertus dic ꝙ. i. qꝛ. ¶ Op. de prin. ad fi. quia in principio dicit ꝙ nō ꝓdeſt poſtea ſtatim dicit ꝙ ſic ſed dic vt dixi in ſummario quia in principio loquitur de ple nō preiudicio. in ẜo loquitur de aliquali. ⁊ hoc ẜm primā lecturaꝫ ſcd̓m quam eſt vnus caſus ⁊ dicebat ſcd̓us patronus totum ius patronatus ſibi pertinere iure ſuo. Secundū ſecūdaꝫ lec. ſunt duo caſus quia in primo caſu ſecūdus patronus dicebat ſe patronum ꝓ parie. ſed dicebat ſibi accreſcere portōꝫ alterius ⁊ hoc vſqꝫ ad ver. multū ibi ponit caſuꝫ quādo dicebat ſe inſolidū patronū iure ſuo ⁊ ẜm iſtā lec. ſi opponas de prin. ad finem dic ꝙ ſunt diuerſi no aduerſi. ⁊ in primo ſacramentuꝫ nullum comodum afferebat eecundo patrono qꝛ allegabat dubiū iuris ⁊ certum erat ip̄m ma le dicere. in ſecundo allegabat dubiū facti ⁊ ideo ſibi ꝓdeſt qualit̓ qualiter. ¶ Qualiter autem iſti patroni agerent vel ꝯtenderent cum libertis dic vt in glo. ¶ Gui. de ſuza. ꝓbat intelleciū glo. ⁊ dicit caſum ꝙ vere erant duo patroni vnus liberti qui ꝓpter diui tias elatus in ſuꝑbia non p̄ſtabat eis debitam reuerentia. vnus ex eis agit contra libertum actōe p̄iudiciali ⁊ detulit ſibi ius iur ⁊ ille iurauit ſe nō eſſe libertum eius ⁊ ꝓnunciatū fuit eum liberum.x ſi inge. eſſe dicat̉. l. i. ⁊ inſtitu. de actiōibus.§. p̄iudiciales moritur iſte liberius extraneis heredibus inſtitutis. patronus qui nō detulit iuramentū vult petere bonoꝝ poſſeſſionē ꝯͣ tabulas tam ꝓ ſua ꝑte qͣꝫ alterius contra quem iuratū erat dicens illam ꝑtem ſibi cō petere iure accreſcendi. vt infra de bo. liber. l. cum liberio. querit quid iuris reſpondet̉ ꝙ nō pōt petere niſi ꝓ parte ſua. Si aūt dicat ſe patronū inſolidum magnam fidē habebit iudex ꝙ ſi pairo nus inſolidū ꝓpter iuramentū p̄ſtitum ꝯͣ alium qui iurauit alium nō eſſe patronū. nō tamen hoc ſufficit ad plene ꝓbandū ꝙ iſte inſolidum ſit patronus. hoc dicit vſqꝫ ad.§. iulianus. vnde lꝫ gl. di cat ꝯͣrium. dic ꝙ vnus ſolus ex patronis fuit in iudicio cum liber to. ¶ Sed que eſt ratio primi dicti huius. l. ꝙ admittit̉ ꝓ ſua tā tum. dic ẜm Gui. de ſuza. qꝛ ſicut ꝑ iuramentū quis nō efficit̉ patronus dato ꝙ deferente liberto iuret quis ſe eſſe patronum. vt infra de iure patro. l. ſi iurauero. quoad ius ſuccedendi. ſic ⁊ exiſtentem vere patronū iuſiuran. delatum liberto qui iurat eum non eſſe patronum nō pōt facere ipſum deſinere patronū quoad ſucceſſionē. ⁊ ideo patronus petit ſolus ꝑtem ſuam. ¶ Alij dicunt ꝙ ratio eſt qꝛ iuramentū ꝓdeſſe dꝫ ei qui iurauit. vt no. sͣ. e. l. nam poſtea. in fi. ⁊. l. ſed ⁊ ſi poſſeſſori. in fi. ⁊ ideo cum poſſet ꝓdeſſe ipſi liberio iuranti ⁊ eius heredi ſibi ꝓſit ⁊ nō alieri patrono. ¶ Secundi caſus eſt ratio. qꝛ aūt ꝓbo de ꝑte ⁊ dico me eē patronum in totum ex iuramento liberti qui iurauit ſe nō eſſe liberiū alterius patroni videt̉ confiteri ꝙ ſit libertus meus qꝛ exquo pro bo me eſſe patronum ꝓ parte iuramentū liberti inducit p̄ſumptō nem in alia ꝑte. ar. sͣ. de vſufru. l. ſi cui inſule. infra de ꝓbatio. l. cuꝫ de indebito. nō tamen iſta p̄ſumptio ſufficit ad plenam ꝓbatōem qꝛ tractat̉ de iure acquirendi. ſed in legatis ſufficiens eſt in iure re tinendo. ¶ Sed quem effectū habebit hic iſta p̄ſumptio. nunꝗd faciet deferri patrono ſacramentū in defectū ꝓbationū videt̉ ꝙ non ꝑ ea que no. ſupra ꝙ metus cauſa. l. fi. ⁊ hoc tꝫ Andre. ⁊ omnes. ſed dicunt ꝙ iſta p̄ſumptio ꝓdeſt quoad coadiuuandū alias ꝓbatōes patroni ſi nō eēnt ex toto plene. ⁊ etiam quoad hoc vt ſi in alijs ꝓbatōibus pariter ꝓbaſſent patronus ⁊ liberius ꝙ iudi caret̉ ꝓ patrono ꝓpter hanc p̄ſumptōem. ⁊ ꝓ hoc infra de bonorum po. ẜm tabu. l. qui ex liberis.§. teſt. mēto. de pactis. l. ſi vnꝰ §. pactus. Pe. tꝫ ꝙ iſta p̄ſumptio faciat deferri ſacramentū patrono. ⁊ allegat infra de ꝓbatio. l. cum de indebito. ⁊ dicit eſſe ex preſſum in vſibus feudoꝝ de ꝯtrouerſia inueſtiture.§. cum autem aliquis. melius facit de ꝯſuetudine feudi. c. ſacramenta.§. in ꝗbus etiam caſibus. ¶ Item querii Andreas ſi libertus iurauit ſe ingenuum. nūquid erūt p̄ſumptio ꝯͣ eum ꝓ alio patrono ⁊ videtur ꝙ non quia iurauit ſe ingenuum vultꝭ. ſed hec opi. nō placet quibuſdam ꝓpter ver. multum qui dicit patrono ꝓbandi onus incū bere. ⁊ facit quod no. jͣ. e. l. qui iuraſſe.§. ſi pat̄. Rai. ſe liberare ab omni vinculo ſeruitutis ⁊ liber ciuitatis. ergo in ꝯͣrium non debꝫ oꝑari. ar. de condi. ⁊ demon. l. cum tale.§. fi. ac quādo iurat ſe nō eſſe libertum videt̉ iuraſſe ad tollendū ſolum ius patronatus illi us contra quem iurauit nō alterius. ar. sͣ. e. l. nam poſtea.§. fi. ⁊. l. ſequenti. ⁊. l. ſed ⁊ ſi poſſeſſori. in fi. Andre. ¶ Quere quanta ſit portio patroni in bonis liberti. dic ꝙ olim erat dimidia omnium bonoꝝ hodie tertia. vt inſtitu. de ſucceſ. libertoꝝ.§. ſed noſtra. Si ergo ambo pationi concurrerent cuilibet patronoꝝ concurreret dimidia tertie ꝑtis bonorum liberti. cum igitur vnus ſit excluſus ꝑ iuramentū iſte non excluſus habebit ꝓ parte ſua dimidiā tertie. aliam ꝑtem alterius excluſi habebunt heredes liberti. non autem habebat eam iſte patronus. ¶ Item allegat̉. l. iſta ad infraſcriptās qōnes. Rex dedit quoddā caſtrum duobꝰ militibꝰ in feudū amiſſerūt poſſeſſionē ⁊ ꝑuenit ad Regem vnus petijt a Rege ⁊ ſuccubuit qꝛ ꝓbareⁱ nō potuit. alius habens inſtrumentum feudi vel litteras regis ſuꝑ feudo vult petere caſtꝝ. q̄rit̉ an debeat pete re inſolidū vel ꝓ ꝑte. videt̉ ꝙ inſolidū. ar. infra de bonis libertoꝝ l. cōi liberto de aſſignandis libertis. l. iiij. in fi. ⁊. videt̉ caſus. C. ſi

De luxtinrando. liberalitatis imperialis ſocius ſine herede deceſſerit. l. i. li. x. Pe. ⁊ Gu. de cu. ienēt ꝙ petere debeat ſolum pro parte ſua ⁊ hoc op time probat. l. sͣ. quē admo. ſer. amit. l. aquā in fi. de le. i. l. plane.§. ſi cōiuncti ⁊ de ver. ob. l. ſi mihi ⁊ titio. vbi de hoc ſatis dixi. ad. l. cōi liberto ⁊ de aſſignādis libertis. l. iij. reſpondet ꝙ ibi loquitur in in diuiduo. ¶ Ad. l. ſi ſocius liberalitatis imperialis reſpondēt ꝙ ibi loquitur vbi vnus ex ſocijs cui erat donatū ab imꝑatore mortuus erat ſine herede. ⁊ bona eius vacabāt in queſtione prepoſita ſocius viuit vel eius heres. forte ſecūdū aliquos predicta nō ſunt vera per regulam iur̄ nihil intereſt nō ob.§. ſi cōiuncti qꝛ ibi erat efficax de equitate nō. ob. l. aquā in fi. vt ibi no. nec ob. ꝙ dicūt leges allegatas loqui in indiuiduo quare loquūtur de iure patrona tus ſicut hic vnde Ia. dicit ꝙ hic nō ceſſat ius accreſcendi. dicit ius fuiſſe ē defuiſſe ⁊ extinctuꝫ eſſe atis qui iurat nō dicit hoc ſed declarat nunqͣꝫ fuiſſe vnde nō cōuenit cū iure accreſcendi. ⁊ vide in vſibus feudorū d̓ fratribus de nouo beneficio inueſtitis. c. vno ¶ Ieꝫquerunt duo erant dn̄i a quibus res tenebant̉ in emphiteoſim emphiteota vendidit de cōſenſu vnius dominoꝝ tantum nunꝗd tota res aꝑiat̉ ꝓ parte vel in nihiluꝫ videtur ꝙ in nihilum quia tractatur de odio.ſ. de re cadenda in cōmiſſuꝫ ar. jͣ. ad ſili. l. i. §. domini. ⁊ de ritu. nup. l. illud qd̓ in totuꝫ videt̉ quia quādo reꝗritur pluriuꝫ cōſenſus nihil videt̉ actuꝫ ſi cōſenſus alicuiꝰ deficiat C. de aucto. p̄ſtan. l. ff. sͣ. de arbi. l. ſi vnus in fi. cū. l. ſe. de re iudi. l. duo. ex tribus Pe. ⁊ Gu. dicunt ſe credere ꝙ cadat in ꝯmiſſuꝫ pro parte quia cōſenſus dominorū bene recipit diuiſioneꝫ. vn̄ ille qui cōſenſit ſibi p̄iudicat in indiuiduis ſecus. sͣ. de ſer. ruſti. pre. l. p fundum ⁊ ar. jͣ. de iniurijs. l. ſꝫ ſi vnꝰ in pͥn. ⁊ ꝓ hoc bene facit quoruꝫ. le. l. i.§. ſi alter de operis libertoruꝫ ſi duorū. ⁊. l. ſiquis hac. l. in fi. ⁊. l. ſeq. ¶ Sed pone tenes a duobus rem in emphiteoſim vis vendere. domini poſſunt retinere ſi volunt. C. de iure emphi. l. fi. vnus dominorum vult retinere alius vult venditori conſentire vtrum poterit dominus volens retinere tenere totuꝫ vel par tem. videtur ꝙ parteꝫ ꝑ iura allegata. sͣ. videtur ꝙ totuꝫ quia ius dat ſibi retentiōeꝫ ⁊ quia res eſſet pro ꝑte ſua ⁊ pro parte nō eſſet ſua quod eſſet incōueniēs. jͣ. de cōtrahen. emp. l. fundum illi dicunt ꝙ ille dominꝰ qui nō vult venditori cōſentire compellere ⁊ preciū ſoluere ⁊ dato ꝙ vellet ſolum parteꝫ habere ꝯpellit̉ totum retinere pro hoc sͣ. de minor̄. l. tutor.§. i. ⁊ de acquir. here. l. cum heres. ⁊ hoc ſi emptor nolit partem illius qui conſentit niſi totum habeat. Si auteꝫ velit parteꝫ illius qui ꝯſentit tunc dn̄s qui nō vult retinere poteſt retinere partem ſuaꝫ tantuꝫ. ar. jͣ. de vul. ſubſti. l. i. in princi. de acqui. here. l. ſeruus cōis ⁊ ꝓ hoc. l. notabilis. jͣ. de cap. ⁊ poſtli. reuerſis. l. in bello.§. ſi ſeruus cōis alias ſi ſeruus pluriuꝫ. Gu. d̓ cu. ⁊ ad hoc vide quod no. sͣ. de in ius vo. l. cōis libertus ⁊ de iſta materia iuris accreſcendi an habeat locū in terminos. plene dixi C. quādo nō petentiū partes. l. vnica ⁊. d. l. ſi mihi ⁊ titio de verb. ob. in glo. quo caſu ibi naturaliuꝫ.i. obſequialiuꝫ in fine lata auteꝫ ſententia pro patrono habetur pro patrono quo ad ſucceſſioneꝫ ⁊ omnia alia ⁊ ſic quo ad hoc fortior eſt ſententia qͣꝫ iuſiuran. vi. d. l. ſi iurauero. ⁊ no. sͣ. eo. in. l. ij. In glo. hec dictio alteri ibi ſue debite portionis ⁊ ibi an v̓o. ⁊c̄. ſubaudias etiaꝫ in fi. Et ẜm principiū huius. l. duobus modis intelligitur vt ſint duo caſus primus vt patronus nō deferens dicat ſe patronū pro parte tantū ⁊ alius pa tronus ſimiliter. Secūdus caſus eſt ꝙ vterqꝫ dicat patronū inſo lidum vt ver. muluꝫ ⁊cͣ. ¶ Alio modo legitur vt ponat vnum caſuꝫ tantuꝫ.ſ. ꝙ quilibet dicebat ſe patronū inſoliduꝫ. Ni ¶ In glo. vt. ar. sͣ. in fi. tutius eſt dicere ꝙ ſacramentuꝫ nō eſt ordinatū ad aliquid quod eſſe poſſit ſed vt declaretur nō eſſe ꝙ auteꝫ non eſt accreſcere nō pōt. Ia. butr. ¶ In gl. que incipit vllo modo ibi alium fuiſſe patronū ſed ibi portionē ſuaꝫ accreuiſſe dicebat ⁊ hec eſt vna lec. ẜm quaꝫ hec lex ponit duos caſus. vt. sͣ. dixi in gl. vl. ibi alterius pro parte ſubaudi ⁊ ſe nō eſſe liberium deferentis ⁊ ſic dn̄o iurauit.ſ. ſe eſſe libertum pro parte alterius patroni ⁊ ſe non eſſe libertum deferentis. ſed de primo nihil in littera dicitur vnde nō credo ꝙ iurauit niſi vnū.ſ. ſe nō eſſe libertuꝫ deferentis in fi. ſꝫ dic ꝙ nō nocet quo ad plenuꝫ preiudicium ſed quo ed quale qua le ſit vt no. ⁊ dixi. C. quibus res iudi. non nocei. l. ij. ⁊ res inter alios acia per totum ⁊ de eden. l. is apud quem. ⁊ ſupra. e. l. quia non debet. ¶ Preſcriptio nō nocet iuranti rē ſuam Iulius ali. eſſe quo minus ei det̉ vulis in rem. Et ad euidentiam dic ꝙ ſi defert̉ iuramentū in actōe reali ſemꝑ intelligi tur iuratum formiter ⁊ dat̉. in factum ex iuramento ⁊ vtilis in teꝫ ex dominio p̄ſumpto vt hic. ſed in ꝑſonali ſi iurat̉ formiter naſcit̉ vtilis ex eo ꝯͣctu p̄ſumpto ⁊ in factum ex iureiurādo. ſi informit̉ naſcitur ſolum in factum vt no. inſtitu. de actio.§. in ꝑſonā. ⁊ plene dixi. sͣ. e. l. ſed ⁊ ſi poſſeſſori.§. item ſi iurauero. in vluma qōne. ⁊ infra hac eadē. l.§. ſiꝗs iurauerit. ¶ In glo. que incipit vel poſt completā ibi ꝑpeiuat actio.ſ. primo ꝯpetens. nō ea que hodie na ſcit̉. Nam ſufficit ꝙ iuramentū ꝓducat actōem. lꝫ eandē nō ꝑpetuet. prima ergo lectura ē verior. ¶ Uel dic tertio ꝙ petebam a te fundū detuliſti mihi iuramentū ⁊ ego iuraui meum eſſe poſt iu ramentū poſſedi ⁊ p̄ſcripſi longo tempore ex iuramento velut ex iuſto titulo. ⁊ ſic querit̉ mihi actio vtilis exp̄ſcriptōe. ⁊ iſta vtilis fortior eſt qͣꝫ illa vtilis que orit̉ ex iuramento competit ſolum con tra poſſidentē ⁊ eius ſucceſſorem. vt infra. l. ꝓxi. ⁊. l. ſed ⁊ ſi poſſeſ ſori. ⁊ de publici. l. eum qui.§. ſi petenti. ſed illa vtilis que datur ex p̄ſcriptōe competit contra omnes. vi. C. de preſcrip. xxx. annoruꝫ l. ſiquis emptōis. ⁊ ẜm hanc litterā. littera eſt plana. Rizar. ⁊ Ia. butriga. nec placet ipſi Iaco. lectura glo. de preſcriptōne comple ta poſt iuramentū. tunc enim haberet directam. ſꝫ pōt dici non ex iuramento. Item eo caſu non currit nec completur. immo interrū pitur. ¶ Item in lectura de completa ante iuramentū eſt ꝑiculū ſi enim iurat rem ſuam eē. non enim ideo negat p̄ſcriptōnem. qui enim loquit̉ de dominio ſimpliciter de directo loquit̉. ſi ager ve ctiga l. i. niſi dicas ꝙ intelligit̉ cum effectu. vt. sͣ. e. l. ſed ⁊ ſi poſſeſſori.§. item ſi iurauero. maxime vbi ſcit̉ cā ꝓpter quam litiga bam. Iaco. butriga. ¶ Aut iurat̉ ſuper facto puta ſu Idem iulianus. ꝓ furio ⁊ tollt̉ facium ⁊ omnis actio deſcendēs ex ipſo facto. ſi ſuꝑ actiōe tollit̉ ſola actio. Reſpondeo qꝛ iuramentū habet̉ ꝓ veritate. nō pōt ergo venire ꝯtra iuramentū aliqua actione. ſed contra id quod nō ē iuratum ſic. ⁊ caſus hic ponit̉ ꝑ tres verſus iurauit furtuꝫ quis ſe nō ſurripuiſſe poſt neqꝫ ꝯditōem furti neqꝫ poſſe teneri. Ius ꝓbat heredi ſimi li quoqꝫ iure teneri. ſed ſi ꝯuictus tanquā fur hic fuii heres iureiu ran. non poſſit cā vocari. ſi tamen hunc furē temptauit ille ꝓbare. iuranti contra valet hec exceptio ſtare. ¶ Oppo. glo. ꝙ videat̉ abſolutus ſolum ab actōe furti. vt. jͣ. de ꝯdi. furtiua. l. ſi ꝓ fure. primo reſponſo. glo. ſoluit pluribus modis. So. Io. bene eſt vera quoad hoc ꝙ tranfigenti videat̉ confiteri crimen. ⁊ ideo nō remanet infamis. ſed quantū ad ꝯditōem furtiuam tollendā paria ſunt tranſactio ⁊ iuramentū. qꝛ aut iurat̉ vel tranſigit̉ ſuꝑ facto ⁊ tollit̉ omnis actio. aut iurat̉ vel tranſigit̉ ſuꝑ actōe. ⁊ ilia ſola tol lit̓. ⁊ ideo verior eſt p̄cedens ſolutio. ¶ Aliud ꝯirarium ſigna ⁊ ſolue vt in eadē glo. ſꝫ eſto ꝙ iuratum ſit ſuꝑ facto nūquid tollit̉ accuſatio criminalis de furto. hic ē ar. ꝙ ſic. Mar. ſili. 3 ꝙ non. ⁊ hic intelligat̉ in eodē genere iudicij.ſ. ciuili in crimiali. ſecus. Tu dic idem eſſe dicēdum quod dicit̉ in ſentētia. qꝛ aut iudex abſoluit qꝛ non deliquit. ⁊ tamen qualitercūqꝫ agat̉ obſtat exceptio vt C. de fide inſtru. l. fi. ⁊ ſi ex falſis inſtrumētis. l. ij. aut abſoluit quia nō fuit ꝓbatum. tunc lata in ciuili nō p̄iudicat in criminali nec ecō tra. hoc plene no. ⁊ dixi. C. quādo ciuilis accuſatio p̄iudicat cril. vnica. ⁊ ad. l. acquili. l. ex morte. An aūt acta in ciuili fidem faciant in criminali plene dixi. C. de eden. l. ſi is apud quem. fateor tamen ꝙ pleniores ꝓbatōnes exigant̉ in criminali ꝙ in ciuili. vt C. de ꝓbatio. l. fi. vnum aliud colligit glo. ex verſi. ceteꝝ.ſ. ꝙ teſtes nō ſunt interrogādi vltra capitula allegata. l. ſiquis libertatis. sͣ. de petitio. heredi. vbi d̓ hoc no. ⁊ dixi. ⁊. C. qui legi. ꝑſo. ha beant ſtandi in iudicio. l. fi. ⁊ de ordi. iudi. l. iij. hoc tamen hic non bene colligit̉ ſed melius colligit̉ ꝙ teſtis ſuꝑ imꝑtinentibus non debeat interrogari. vnde dic ꝙ aut teſtis iurauit ſuꝑ tota cauſa ē tunc pōt interrogari ſuꝑ ꝗbuſ libet ꝑtinētibus ad cām etiā vltra capitula data in cā. vt. l. inditia. C. de rei ven. ⁊ infra de teſti. l. iij. §. idem̄ diuus. ſuꝑ imꝑtinētibus autem nō dꝫ recipiqꝛ ſuꝑ hoc de ponent nō iuratus. ⁊ ideo eius dictum quoad hoc nō valet. C. de teſti. l. iureiuran. ⁊. l. ſi quādo. ⁊ ꝓ hoc. C. de ꝓbatio. l. ad ꝓbatio. ⁊ ꝙ dicit̉ poſitōes imꝑtinētes nō admitti vt dixi. C. de iuramē. calum. l. ii.§. quod obſeruari. ver. item quod ē imꝑtincus. Si autē

De lucciurando. terauit ſuper capitulis tantū nō debet interrogari extra. capitulū etiaꝫ de alijs ad cām pertinentibꝰ. qꝛ quātuꝫ ad illa deponent non murati vt dixi. ſed ſuper appenditijs capituloꝝ vel cōnexis bene po teſt interrogari. ar. C. de temp. ap. l. per hāc. sͣ. de neg. geſt. l. actꝭ. ꝗ natura. vnde Ia. de are. ⁊ aduocati ienēt ꝙ tutius ſit iurare ſuper tota cauſa qua ſuper capitulis tantū. de quo. ſatis dixi. C. de ep̄i. ⁊ cle. aūt. ſꝫ iudex in fi. ſed ꝗd ſi iurauit ſimpliciter nō expreſſe an ſuꝑ capitulis vel ſuper tota cā dicūt doctores ꝙ ſuperitoia cā iuraſſe videt̉ quia ꝓ vraqꝫ parte debei veritateꝫ dicere vt. d. aūt. ſꝫ iudex. Ei qꝛ ſuper cā producitur. c ¶ Iuramentum habet vim Si quis iurauerit. muiue ꝯuentionis ſeu cōiunctiōis ⁊ quādoqꝫ hoc ꝓdeſt iuranti ⁊ deferēti hoc dicit vſqꝫ ad vltimuꝫ.§. ¶ Op. glo. de. l. euident̉. de exceptꝭ. rei iudi. ſo. vt in ea ¶ Ilem op. de. l. i. C. de nō nu. pec. ſo. vt in ea vel dic qd̓ in contrario loquitur in mutuo hic in alijs cōtractibus. vel dic ꝙ iurauit ſimpliciter ſe impīguaſſe per. x. locuꝫ hꝫ.§. iſte qꝛ ſacramentuꝫ intelligitur cum effectu. vt. sͣ. e. l. ſed ⁊ ſi poſſeſſori.§. item ſi iurauero. ¶ Deinde colligit glo. qd̓ ego recipio pro me teneor recipere cōtra me quod facit ſi ego cōfeſſus ſum vno contextu duo vnuꝫ pro me aliud contra me ꝙ aduerſarius meus teneat̉ totam cōfeſſioneꝫ recipere vel totaꝫ reſpuere ne poſſit recipere ſoluꝫ ꝑteꝫ contra me facienteꝫ de quo notaui ⁊ dixi. C. de exceptꝭ. l. ſi quideꝫ ⁊ de confeſis. l. vnica. x. queritur. ¶ Que aūt actio detur ex iura mento cum iuratuꝫ eſt formiter vel īformiter ſatis dixi. sͣ. e. l. ſed ⁊ ſi poſſeſſori.§. item ⁊ ſi iurauero in vltima queſtione. ¶ Querit Mar. ſil. ſi aliquis iurauit vendidiſſe rem ⁊ de quātitate pretii nihil dixit an agi poterit ex tali iuramento ad preciuꝫ. dicit ꝙ nō qꝛ iuramentuꝫ habet̉ pro veritate ⁊ venditio ſine pretio nulla eſt. vt jͣ. de cōtrahē. emp. l. ii.§. i. ⁊ ar. jͣ. de re. permu. l. i. ⁊ ideo caute hic littera loquitur vbi fecit mentionē de pretio ⁊ pro hoc. sͣ. e. l. ſꝫ ſi poſfeſſori.§. ſi iurauero ⁊ ſi certuꝫ pe. l. ſi. filius. Rai. ¶ Item querit ſi iuratum eſt in delictis formiter. l. cūi adiecta an agatur actiōe in factuꝫ ex iuramento vel vtili ex cā expreſſa. Et dicūt quidam ꝙ agitur ſolum in factuꝫ nō aūt vtili ex cauſa expreſſa per. l. eū qui circa prin. ver. ⁊ poteſt dici. jͣ. e. ipſe aūt tenet principalem cām ⁊c̄. exponit.i. directaꝫ acqui. ſed vtilem ex delicto p̄ſumpto. Mar. ſili. ¶ Ultimo no. ex illis verbis vt cetera ei preſtēt̉ quomodo debꝫ intelligi hoc verbuꝫ ⁊c̄. quod ſepe reꝑitur in imbreuiaturis ſeu ꝓiocolis tabellionū. Naꝫ ſub illo verbo. ⁊c̄. cōprehendūtur illa que veniunt ex natura cōtractus vt hoc patet ad qd̓ cōcor. jͣ. de rebus eorum qui ſub tu. ſunt. l. magis puto.§. ſi pupillus ſtipulanti. ver. ea dem ratiōe. ff. de li. ⁊ poſtu. l. galus.§. nunc de le. vbi d̓ hoc dixi. ⁊ plene. jͣ. de euictꝭ. l. ſiquis ita ſtipulāti. c ¶ Qui iurat per principem Si quis iurauer ſtc⁊ Ieiurat punit̉ iure fon ſi per deum punitur iure poli. hoc dicit cuꝫ glo. contra hoc tamē eſt prima huius.§. que dicit ꝙ geniuꝫ principis dicit̉ deus niſi dicas ꝙ loquitur ẜm antiqua tēpora que romā adorabant diuerſos deos non aūt loquitur hic de vero deo qꝛ tunc ſolum deuꝫ habet vltorem vi. C. e. l. ij. vbi de hoc. ¶ Qualiter puniatur iniurius ſatis notaui ⁊ dixi vel expone ꝑ geniū principis.i. eius celſitudinem. ⁊ maieſtatem. ẜm Odoff. ⁊ bene ⁊ an̄ licituꝫ ſit iurare per creaturas vide bene in alphabeto. ſecūdo dictione iurare. Et aduerte ꝙ in ſine huius.§. ſunt quedam verba greca que exponit glo. importu ne noli iurare quam expoſitioneꝫ quidaꝫ habent in textu. ſed ego nō hēo ſicut nec glo. habuit ⁊ pro declaratione huius.§. ⁊. dicte. l. ij. Ce. ¶ Et an ⁊ qualiter puniatur ꝑiurius Ci. d. l. ij. ⁊ alij doctores hic ⁊ ibi varias dederunt diſtinctiones quas in vnā ſic. col ligo. primo eniꝫ videtur ꝙ iurās ꝑ deum ſolum deum habet vllorem. vi. d. l. ij. C. eodeꝫ. ſi auteꝫ per principem tunc puniatur pena lemporali. vi. hic ⁊ ꝙ indiſtincte pnniatur pena temporali ſi iuret per deuꝫ ſiue per principem videt̉. C. de tranſactio. l. ſiquis maior vbi de hoc. de dignita. l. quotiens. in vſibus feudoꝝ. de pa. iura. nit man. in aūt. vt littigantes iurent.§. ſiquis. infra de crimine ſtellionatus. l. de ꝑiurio. ⁊ extra de iureiuran. c. querelā. ⁊. e. ti. c. vlt. li. vi. ¶ Unde dic aut iuramentū ſit ſolius iurantis affectu ⁊ ſine allerius piudicio. vt qꝛ iurat nō comedere carnes ſolum deuꝫ hꝫ vitorem. vt in. d. l. i. C. e. ⁊ ad. l. iuli. maie. l. alienam habita tamē di lunctōe qꝛ aliquādo iurat̉ ꝑ principem aliquādo ꝑ ſacra ꝓhibita. aliquādo ꝑ ſacra nō ꝓhibita. Primo caſu quādo ꝑ principem ſi ꝗdem calore iracundie nō punit̉. vt. d. l. ii. ⁊. l. alienam. Si vero nō calore iracūdie lꝫ nō puniat̉ crimine leſe maieſtatis. vt. q. l. alie nam. punit̉ tamen extra ordinem fuſtibus vt hic. ¶ Secūdo ca ſu quādo iurat ꝑ ſacra ꝓhibita vt ꝑ humanitatē dei puta ꝑ capil los vel caput dei tunc punit̉ pena capitis. vt in aūt. vt nō luxuriētur contra naturam in rubro ⁊ nigro. col. vi. ¶ Tertio calū quā do iurat̉ ꝑ ſacra non ꝓhibita vtputa ꝑ deitateꝫ vel ad ſancta dei euāgelia ſi ex hoc ſacramento nulli p̄iudicet̉ niſi iuranti vt qꝛ iurauit ſe nō comedere carnes. dic vt ſupra dixi. ⁊ ratio diuerſitatis quare magis punit̉ qui iurat ꝑ principē qͣꝫ ꝑ deum. qꝛ mitius agi tur cum deo qͣꝫ cum principe. ar. sͣ. de arbitris. l. celſus. ¶ Si ve ro ex tali ſacramento alij p̄iudicet̉ dic ꝙ aliquādo iurat̉ ſuꝑ euictione fraudis ⁊ doli. ⁊ tunc ꝑiurius punit̉ crimine ſtellionatus. vt in. d. l. de ꝑiurio infra de crimine ſtellionatus quādoqꝫ ſuꝑ pa ce tenenda vel licita ꝓmiſſione ſeruāda ⁊ punit̉ vt in vſibus feudorum de pace tenenda ⁊ eius violatoribus. ⁊ de pace iura. fir. ⁊ C. de tranſactio. l. ſiquis maior. ¶ Quādoqꝫ ſuꝑ hereſi ſeu fide catholica. ⁊ tunc ſerua quod hēs extra de hereticis. c. accuſatus. libro. vi. cum ibi notatis. ¶ Quādoqꝫ iurat̉ ſuꝑ litis deciſione. ⁊ tunc ꝑiurus punit̉. vt ſupra. e. l. nō erit.§. dato. niſi in caſibus ſpe cialibus. vt hic. ⁊. C. e. l. fi. ⁊ ē ratio fauore finiendaꝝ litium. vt. sͣ. e. l. i. ⁊. C. de tranſactio. l. fratris. ¶ Quādoqꝫ iurat̉ ſuꝑ illicita cō uentōe. ⁊ tunc ꝯueniens non punit̉. vt in aūt. ſeuitas. non ſolum circa mediū col. v. ⁊. C. de nuꝑ. aūt. quod eis. ⁊ ratio eſt qꝛ tale iu ramentum remittit̉ ꝑ. l. vt. sͣ. qui ſatiſda. cog. l. ſi. de pactis. l. iuriſgentium.§. generaliter. ⁊. C. de lega. l. nō dubium. ⁊ extra de reg. iur. c. nō eſt obligatorium. li. vi. cum ibi notatis ꝑ Di. ⁊ alios. ⁊ ꝑ hoc. sͣ. de iure patronatus. l. adigere.§. fi. ſi vero iuramentum ap ponit̉ ſuꝑ ꝯuentōe licita ſeu ꝯͣciu. dicunt ꝗdam ꝙ aut contractꝰ ſit ad obligādum. ⁊ tunc lꝫ ſacramentū roboret ꝯctum. tamē cō traueniens nō punit̉. qꝛ hoc nō reꝑit̉ lege cautum. ⁊ ꝯtenti eē debemus penis legis comprehēſis. vt infra de verbo. ob. l. ſi diuortio. ⁊ qꝛ pene ſunt reſtringende. vt infra de penis. l. interp̄tatōne. ⁊ hec videt̉ fuiſſe opi. Iaco. de ra. qui dicit ꝙ. l. ſiquis maior. C. de tranſac. loquit̉ in liberatōe nō in obligatōne. ⁊ ideo ē qꝛ fauorabilior liberatio qͣꝫ obligatio. vt. l. arianus. de actio. ⁊ obliga. magis ꝯmunis opinio eſt ꝙ ſi deiurat ſuꝑ ꝯͣctu vel ꝯuentōe licita punia tur. vt ſupra dixi. an ex ſacramēto veſtiat̉ ꝯͣctus vel pactum vide tur ꝙ ſic. nam ſi ſacramentū ꝑ indirectū inducit obligatōnem vt ſupra.§. ꝓxi. multo fortius vbi de directo venit ad obligatōeꝫ inducendā. de hoc dicit vt dixi ſupra de pactis. l. iuriſgen. quimmo §. viſo. de pac. ver. nudis. ver. item ē alius.ſ. iureiurā. ⁊ plene. jͣ. e. l. iuſiurā. qd̓ ex ꝯuētōe in orin. ¶ Quādoqꝫ iurat̉ ſuꝑ teſtimon̄. d̓ poſitōe ⁊ tūc punit̉. vt. C. de ep̄i. ⁊ cle. lp̄ſbiteri. de teſti. l. nullū j. d̓ fal. l. eos ꝗ. ⁊ de teſti. l. ꝗ falſa. qn̄qꝫ ſuꝑ terminis purgatōe ⁊ punit̉ ꝑiurus in aūt. vt litigātes iurēt.§. ſiꝗs aūt. col. ix. ſi vero iura mentū reꝑiat̉ ſuꝑ alijs caſibꝰ vel cauſis ⁊ iurās reꝑiat̉ p̄iurus. ſi ꝗ dē reꝑiat̉ a. l. ſpāli pena punitū illi ſtat̉. Si nō inueniat̉ ſpālit̓ puni tū dicat̉ crimine ſtellionatus ⁊ puniat̉ extra ordinē ꝑ. d. l. de ꝑiurio. jͣ. de cri. ſtellio. Ia. de ra. tꝫ ꝙ ſūc trāſeat in impunitū cū nō re periat̉.. cautū. vt. sͣ. dixi de iſta pena ꝑiurij. vide quod notaui ⁊ di xi. sͣ. de his qui notā. infami. l. lucius. vbi etiam notatur au periurus ſit infamis. ¶ Iuramentuꝫ veritatis ꝑenti Uotiens. vel patrono nō remitut̉ calinie ſic. hoc dicit textus ⁊ glo. ⁊ vide. jͣ. l. ſi patronus. ¶ Curialis eſt hec lex. D perſonas: Sppo. glo. ⁊ nō ſoluſt ō l. iubemus.§. fi. C. de epiſco. ⁊ cle. vbi dicit̉ ꝙ iudex nō dꝫ ire ad ꝑtes ſꝫ ꝯͣ. So. vt in ꝯͣrio no. vel dic ẜm Ia. de bel. ꝙ ibi eſt regulare hic ſpeciale vel ibi de his q̨̄ requirunt plenaꝫ cauſe cognitioneꝫ hic de alijs vel dic ꝙ hic iudex mittet vnuꝫ de miniſtris vel officialibus ſuis. vi. C. de ep̄i. ⁊ cle. aui. ſꝫ iudex vbi de hoc nō aūt ita perſonaliter vt in cōtrario. Et indubliāter eſt hic ſpeciale. ꝙ iſte articulus expediatur in domo patris in abſentia iudicis. naꝫ regulariter actus iudiciarij debēt expediri co raꝫ iudice ⁊ in loco vbi iudex ſedet̉ dꝫ vt. sͣ. de iuſti. ⁊ iur̄. l. penul.

De lurcinrando. ¶ Sed quero cuius expenſis mādabitur ad domū iſtaruꝫ egre giaruꝫ perſonaruꝫ dicunt quidam ꝙ expenſis partis ſuccūbētis. ſicut eſt de alijs litis expenſis. C. de iudi. l. properanduꝫ.§. ſiue aūt alterutra ⁊ hoc tenet Ia. de are. Galeotus tenet ꝙ expēſis iudicis mittentis ſed contra hoc. C. de ſtatutis ⁊ imagi. l. fi. ⁊. jͣ. de admi. tu. l. impuberi. ⁊ quia officiū nō debet ſibi eſſe damnoſuꝫ. sͣ. ex qui. ca. ma. l. videlicet. ¶ Gui. de ſuꝫ. tenet qꝛ expenſis vtriuſqꝫ. quia iſta abſentia vel infirmitas eſt ſine dolo alicuiꝰ partis. jͣ. de re iudi. l. queſitum. ſi auteꝫ aliqua partiuꝫ eſſet in dolo. tunc expenſis illius vt. C. e. l. generaliter.§. hijs de p̄ſentibus ibi an̄ ab vtraqꝫ parte vel altera. ¶ Alij dicunt ꝙ expenſis illius ad queꝫ mittitur quod nō puto veruꝫ quia dignitas ſibi nocere nō debet. vt. d. l. vlti. de ſtat. ⁊ imagi. nec infirmitas vi. d. l. queſituꝫ de re iu. de hoc dixi. C. de iur. calū. l. ij.§. ſinauteꝫ affuerit ⁊ in ſpeculo de iura. calum.§. reſtat ver. vli. Quid dicemus puto ꝙ ſi ille ad cuius domū mitti debꝫ producat̉ in teſtem ꝙ expenſis ꝓducentis pro hoc fieri debeat ſicut ⁊ alias expenſas teſtibus preſtare tenetur. C. de teſtibꝰ. l. quoniam liberi. ⁊ eſt tex. expreſſus extra de iudicijs. c. mulieres. li. vi. ⁊ ideꝫ vbicūqꝫ miſſio fiat ad inſtantiaꝫ alicuius partiuꝫ ꝙ debeat fie ri expenſis. partis petentis ⁊ pro hoc bene facit. jͣ. ad irebel. l. ſꝫ ſciē dum vbi de hoc notaui ⁊ dixi. ⁊ facit etiam glo. que eſt. jͣ. ex qui. ca. in poſ. eat̉. l. ij. ſi aūt fiat ex officio iudicis vel ad cōmodū viriuſqꝫ partis tunc puto reſidere in officio iudicis determinare vtꝝ per vtranqꝫ partem vel alierātantū fieri debeant tales expenſe. vt dicta. l. generalit̓.§. his de preſentibus. ver. expenſis. ¶ Itē quero quando preſtatur illud ſacramentuꝫ. vtruꝫ partes debeant eſſe preſentes dic ꝙ ſic ſi volunt per ſe vel procuratorē ⁊ ſi nolunt pōt fieri in abſentia eoruꝫ vi. d.§. his d̓ preſentibꝰ. lꝫ Andre. de ſtinguat vtrum pars habeat iuſtam cauſaꝫ nō eundi ad domuꝫ illius cuiꝰ mittatur quia vt forte erat eius inimicus vel erat pulcra dn̄a ⁊ iſte erat ſuſpectus tunc non debeat eſſe preſens alias ſic. Sed ſicut dixi dato ꝙ iuſtam cauſaꝫ habeat quare perſonaliter non pōt adeſſe. poteſt mitiere procuratoreꝫ vi. d.§. his de preſentibus. ¶ Ultimo colligit hic glo. ꝙ ꝑ ſe quis debet iurare. vnde querat Gui. de ſuza. nunꝗd per procura. quis poſſit iurare ⁊ videtur ꝙ nō per l. iſtam ⁊ quod iurare debet in animaꝫ ſuam ꝙ non videtur poſſe expediri per alium. C. de ca. tollen.§. ſinanteꝫ. ⁊. jͣ. de ſolu. l. inter ar tifices. In cōtrarium facit quia ſi procur. iurat in animaꝫ domini ſolum miniſtrū preſtat ⁊ ipſe deiurare videtur. jͣ. de conſti. pecu. l. ⁊ licet. C. ꝙ cum. l. ſi ex contractu. ⁊ hoc cōmuniter tenetur ⁊ ipie Guili. hoc tenet ⁊ eſt expreſſum in pace cōſtantie.§. nomina ver. hāc igit̉ pacē ⁊ ibi per Odo. in apparatū ſuo de hoc no. ꝑ Inno. extra de iur̄ calū. c. cum cauſam. ⁊. c. imperatore ⁊ per Io. And. ⁊ per archidiaco. e. ii. de iura. calumnie. c. fi. ⁊ de teſti. c. preſentiuꝫ. li. vi. ⁊ ſatis dixi. C. e. ti. de iura. calū. aūt. principales ⁊ no. xiij di. c. tibi domino ⁊ in cle. de iureiurā. c. i. ver. dicius nāqꝫ henricꝰ ¶ Et que ſunt egregie perſone hic no. in glo. ⁊ vide in alpha. ⁊ glo. de doctoribus legum. vnde Rai. dicit ſecus in doctoribus iur̄ cano nici quia hoc non reperitur lege expreſſuꝫ ſed idem puto propter idemptitatē rōnis ¶ Iuramentum calumI patronus. ne remutiē̉ panono vi hic item parenti vi. sͣ. e. l. quotiens. ſed nūquid ideꝫ ecōtra. vt ſi patronus vel pater exigat iuramentū a liber to vel filio eis remittatur videtur ꝙ non qꝛ hoc videt̉ ductum fa uore parentis ⁊ patroni vt. jͣ. e. l. iuſiuran. ⁊ ad pecunias.§. hoc iuſiurā. ergo in eoꝝ leſionē ꝯuerti nō dꝫ vt. C. de legi. l. qd̓ fauore in ꝯtrariū videt̉.ſ. ꝙ quiſqꝫ iur̄. l. i.§. i. ⁊ dicit Gui. exp̄ſſum in vſibus feudoruꝫ de conſuetꝭ. recti feudi in ſacramentuꝫ.§. quibus ⁊ quia equalitas eſt ſeruanda in iudicio. C. de fru. ⁊ litis expen. l. fi. Et quia ſacramentuꝫ calumnie locuꝫ habet ſolum in iudicio. vt. jͣ. eo. l. iuſiuran.§. ius. iuſiuranduꝫ. ⁊ hoc videtur tenere hic Guilielmꝰ Andr. ⁊ Rai. tenent contrariū. ⁊ credo ꝙ bene quia verum eſt ꝙ equalitas ſeruari dꝫ in iudicijs vbi eſt eadem ratio equalitatis in ꝑſonis. alias ſecus. vi. C. de ꝓcura. l. nō eo minus. ac hic nō ē eadem rō qꝛ uō debet̉ reuerentia ꝑ patrem filio vel paronū liberto. ſed ecōtra nō ob. l. ꝙ quiſqꝫ iuris. l. i.§. i. qꝛ ibi loꝗt̉ in iure in quo impetrato ſit diſtinctio vt hic. aūt nō eſt ius iniquum ſed equum ⁊ ꝯmune. Nō ob. c. ſacramentū in vſibus feu. qꝛ ibi erat equalitas ꝑſonaꝝ inter dominū ⁊ vaſallum quoad ſacramentuꝫ. de quo ibi agit̉. Andre. ¶ Item ibiloquit̉ in caſu ſpeciali. Uſiurādū qd̓ ex ꝯuentione ¶ Intellige ꝙ ꝑtes ꝯuenerant ꝙ res decideret̉ in ramento vnius. ⁊ ideo reſerri nō pōt ⁊ ſic eſt euidēs ar. ꝙ pactum quod apponit̉ in ꝯctibus ꝙ de expenſis vel intereſſe credat̉ iuramento actoris valeat. ⁊ ꝓ hoc. sͣ. de pactis. l. iuriſgentiū.§. p̄ior ait. ⁊. jͣ. depo. l. i.§. ſi ꝯueniat. quaſi tempore ꝯͣctus videat̉ ſibi delatum iuramentū in litem p̄ſtan. ¶ Alij ꝯͣdicūt qua ſi nō poſſit eē iudex ⁊ teſtis in cauſa ſua. qꝛ ꝑ ꝯſequens poſſet ſtari eius dicto ſimplici ſententie iuramēto qꝛ iuramētum delatum ⁊ ſuſceptum remitti pōt. ⁊ ſtat̄ ei. vt. sͣ. e. l. remittit. ⁊ ſic daret̉ occaſio malignādi. Marti. ſili. cuius ſunt p̄dicta nō decidit ſed ꝯmunis opinio eſt ꝙ valeat tale pactum ⁊ cōtinuo apponit̉ in ꝯͣctibus ⁊ ſeruat̉. ⁊ ꝓ hoc. jͣ. de dote p̄lega. l. teopōpus. vbi de hoc. ⁊ plene dixi. C. de epiſco. ⁊ cle. l. ſiquis in ꝯſcribendo. ver. ⁊ p̄dīcta etiam faciunt ⁊ in aliꝗbus ꝑtibus ē ſtatutum ꝙ credat̉ ſacramēto domi ni ꝯͣ colonum ꝑtiarium de denarijs mutuatis ⁊ alijs vſqꝫ ad cer tam ſummā quod etiam vidi ſeruari. ¶ Sꝫ vlterius querit ideꝫ dominus Mar. ſi iſte cuius ſacramēto ſtari dꝫ ex pacto immoderate iuraret an ſtet̉ eius ſacramēto. vel poterit ꝑ iudicem moderari ⁊ taxari. ⁊ videt̉ ꝙ ſic ad inſtar iuramēti in litē. vt infra ti. ꝓxi. l. videamus.§. iurare. ſed illud de iuramēto affectōnis. nos autem loꝗmur de iuramēto veritatis vbi videt̉ taxatum debere p̄cedere. vt in aūt. de iudi.§. oporiet. que ſignata ē. C. de iudici. l. ſancimus. ſed illud iurameniū defert̉ a lege. lꝫ ꝑ iudicem hic loꝗmur de delato aꝑte per pactum. cui ſtari videt̉ ⁊ ꝓ veritate habe ri. vt. sͣ. l. nō erit.§. dato. ⁊. jͣ. e. l. iuſiurāduꝫ. ⁊ ad pecunias.§. fi. ⁊. C. e. l. generaliter.§. i. de equitate dicit ꝙ taxari pōt ne in infinitū iuret̉ ⁊ ꝓ hoc bene facit ꝙ dicit̉ nō poſſe renūciari reductā ad arbitrium boni viri. vtno. ꝑ Di. extra de regu. iur. c. ſciēti. li. vi. ⁊ plene di xi. jͣ. de verbo. obli. l. ſiquis arbitratu. ⁊ ad hoc bene facit extra de iureiuran. c. quintauallis. cum ibi notatis maxime per Inno. ¶ Ultimo querit Guil. de cu. an ex ſacramento delaio a parte parti extra iudicium oriat̉ actio. dicunt ꝗdam ꝙ nō. qꝛ aut interponit̉ iuxta cām ex qua daret̉ actio. ⁊ tunc ex ſtipulatiōe dat̉. vt. jͣ. de acceptila. l. ⁊ ꝑ iuſiurandum in principio. aut iuxta cām que eſt ſufficiens ad agendū vt in ꝯͣctibus innominatis. ⁊ tunc iuramen tum nō pōt facere vt actio oriat̉. vi sͣ. de pactis. l. iuriſgentiū.§. ⁊ generaliter. ⁊. C. de legibus. l. nō dubium in fi. ¶ Itē ſunt caſus ſpāles in ꝗbus datur actio vt. jͣ. de libe. cau. l. fi. ⁊ de ope. liber. l. iu reiuraudo. ergo regula eſt in ꝯrium. sͣ. de legibus. l. ius ſingulare ⁊ intelligit̉ hic de iuramēto quod ſit ad obligādum vel ꝯfirman dum de iuramēto autem quod fi ad veritatē erruendā eſt extra iudicium nō qꝛ ex illo bene dat̉ actio. vt. jͣ. e. l. ſꝫ ⁊ ſi ſeruus. ⁊. l. duo bus.§. fi. ipſe Gui. tꝫ ꝯͣriuꝫ ⁊ dicit ꝙ ibi ſit ꝯͣctus vbi alias nō daret̉ actio ſi iuramentū interueniat ꝙ det̉ actio qꝛ plus dꝫ operati iuramentū quod tendit directo ad obligandū ꝙͣ illud quod dire cto non ſit ad obligandū. vi. jͣ. de aucto. tutoꝝ. l. i. ad velleia. l. iutor.§. i. ⁊ de vul. ſubſtitu. l. qui liberis.§. hec verba. ſꝫ iuramentum veritatis nō tendit directo ad obligandū. ⁊ tamen ex eo orit̉ actō vt. d. l. duobus in fi. ⁊. l. ſed ⁊. ſi ſeruus. ergo fortius ex iuramēto quod directo tendit ad obligādum oriri dꝫ actio. ꝓ hoc. jͣ. de le. iij. l. cum quis decedens.§. codicillis. l. de iure codicillo. l. i. ⁊. l. illud.§. i. ⁊ quod dixi ſupra. e. l. ſi duo patroni.§. fi. circa fi. de leg. ii. l. codicillis.§. matre. non ob. quod dictum ē ex obligatiōe impro bata nō dari aciōem ꝓpter ſacramentū qꝛ verum eſt quādo ē pe nitus improbata. vt pꝫ in legibus ad hoc allegatis. ſecus ſi nō ſit penitus improbata qꝛ tunc ſacramentū nō firmat. vi. C. ſi aduer. vendi. l. i. ⁊ aūt. ſacramenta. ⁊ de iſta qōne vide dicta etiam ſupra de pactis. l. iuriſgentiū.§. ꝗnimmo. ver. viſo de pactis nudis. ver. eſt ⁊ alius iureiuran. ¶ Ia. butri. diſtinguit aut iurameniū interponit̉ ſuꝑ cā de pt̄o. ⁊ tunc ꝓpter ſacramētū dat̉ actio a lege ⁊ ſic nō agit̉ ex iuramento ſꝫ ex ꝯͣctu validato ꝑ ipſum ar. sͣ. de pactis l. legiptima. ⁊. C. de rerum per. l. ex placito quia preſumit̉ cā ſubeſſe propter quā iurat̉ propter fauorem finiendaruꝫ litiū. vt. sͣ. e. l. aut ſuper cauſa de preſenti ⁊ tunc agitur ex illa cauſa ſiue ex illo cōiractū vt. d. aūt. ſacramenta aut iuratur de aliquo faciendo de fuiuro

De iureiurando. ⁊tunc nō agitur cum reꝑiatur. l. cautuꝫ ſacramentuꝫ eſſe modum inducende obligationis que cum ſit odioſa nō debet induci niſi reperiatur. l. cautum. vt. jͣ. de actꝭ. ⁊ obliga. l. obligationū fere.§. pla cer e quia ſpeciale eſt in obligatione oꝑarum. vi. d. l. vt iuriſiurādi licet glo. ibi teueat cōtrariū. ⁊. d. l. fi. de li. ca. ⁊ ꝙ ſit in ipſis caſibus ſpeciale no. in glo. in. d. l. iuriſgen.§. quimmno ⁊ vide qd̓ no. ⁊ dicā jͣ. eo. l. ſiquis cū debitore. ¶ Iuramentuꝫ delatum ⁊ pupillo cuꝫ auPupillū S. ctoritate tuioris in effectu ſibi preiudicat ſi ſine auctoritate nō hoc dicit ⁊ glo. interlinearis Azo. dicit ꝙ pupillus doli capax in alio ſecus hanc glo. reprobat Riꝫ. dicēs idē eſſe etiam ſi nō ſit doli capax dūmodo ſit maior infante qꝛ poteſt eſſe in iudicio auctoritate tutoris. vt. jͣ. de ad. tu. l. i.§. ſufficit ibi ſed replicabitur quia rerum verba ſunt replicationis ⁊ quia hic ⁊ alibi glo. vidētur variare vtrum ſit ideꝫ in pupillo ⁊ adulto curatorem habente naͣm glo. que incipit in iudicio videtur dicere vnum ⁊ glo. que incipit immo nō videtur. videt̉ dicere aliud ⁊ de hoc ēt no. ⁊ dixi. C. de in inte. reſti. minoruꝫ. l. ſi curatorū. ⁊. jͣ. eo. l. tutor.§. i. quare dic ꝙ aliquādo defertur ſacramentū pupillo ⁊ ſibi ꝓdeſt ſi eſt maior infante. vt. jͣ. e. l. qui iuraſſe ſecus eſt in infante quia nec defertur nec ei deferri poteſt qꝛ eius etas que videt ignorat. C. d̓ fa. mo. l. ij. ⁊ ſic pōt intelligi. pria gl. huius.§. ſi aūt ipſe pupillus alij defert ⁊ eſt maior infante ſi cum auctoritate tutoris vel curato ris ſi eſt adultus valet ⁊ preiudicat ſibi ⁊ reſtitui poteſt. vt. C. ſi tu tor vel cura. interue. l. etiam ⁊ hoc ſi leſus eſt. vt. sͣ. e. l. nam poſtea §. ſi minor ſi vero detulit non auctoritate tutoris vel curatoris ſiꝗ dem in iudicio non oꝑatur ſibi aliquod p̄iudiciuꝫ cum iudicio in tereſſe nō poſſit. ſicut etiaꝫ dicimus in cōfeſſione. vt. jͣ. de cōfeſſis. l. ceriuꝫ.§. ſi pupillo ⁊.§. minore ⁊ in ſentētia ſi aduerſus rem iudil. cum ⁊ vos minores. ſi extra iudiciuꝫ tunc obſtat ſibi exceptio ſꝫ non cum effectu qꝛ datur ſibi replicatio. vt hic ⁊ iſta replicatio ẜm glo. datur ipſo iure aliqua reſtitutione ſi eſt pupillus ſecꝰ dicit gl. in adulto etiam curatoreꝫ habente quia tunc datur ſibi replicatio mediante reſtitutione ẜm Io. pro hoc. sͣ. eo. l. nam poſtea.§. ſi minor ſed hanc opi. reprobat Rizardus per. l. tutor.§. i. jͣ. eodem dic aut adultus non habet curatoreꝫ ⁊ ſimilis eſt pupillo. vt. d. l. ſi curatore. C. de in integrum reſti. aut nō habet ⁊ tunc in extraiudicialibus ſibi preiudicat adulius ſed reſtituitur in iudicialibus nō quia nō poteſt eſſe in iudicio vt predictuꝫ eſt. licet quidaꝫ in iudicio diſtinguant an ſit actus geſtus cum minore eo inuito quo caſu non paratur ſibi preiudicium. vt. C. qui legit. ꝑſo. l. i. ⁊. ij. ¶ Si autē ſit actus iudiciarius factus eo nolente. puia qꝛ ſponte cōfeſſus eſt tunc paratur ſibi preiudicium ſed ſi leſus eſt datur ſibi reſtitutio vt d.l. certum.§. minoreꝫ. jͣ. de confeſſis ⁊ per iſta omnia ad concordiam reducuntur. ⁊ d̓ hoc etiā notat̉ ⁊ dixi in. d. l. ſi curatoreꝫ. ⁊. C. de auc. preſ. l. claruꝫ ⁊ per Azo. in ſumma hoc eo. ti. ver. maior. nec ob sͣ. eo. l. nam poſtea.§. ſi minor qꝛ ibi nō habebat curatorem hic ſic. ¶ Ultimo colligit glo. ⁊ ad hoc ſepe allegatur iſte.§. ꝙ geſta per prelatos intruſos ⁊ quoruꝫ electio nulla fuit non valēt me ro iure quia ius eis non cōpetit rerum adminiſtrādaruꝫ vt hic dicitur ⁊ allegat glo. C. de ſacro ſan. eccle. l. decernimus vbi d̓ hoc ſatis dixi. ⁊ de rebus eoruꝫ qui ſub tute. l. qui neqꝫ. ¶ In cōtrariuꝫ adducit. sͣ. de offi. preto. l. barbariꝰ vbi de hoc plene dixi. C. de ſen. ⁊ interlo. omniuꝫ iudi. l. ij. ⁊. jͣ. de auc. tu. l. ſi ex pluribus ſecus dicit glo. ſi ab initio tenuit electio. licet poſtea ex aliqua cā ſit caſſata ad hoc extra de electꝭ. c. nihil cum ibi notatis per ber. Io. au. ⁊ ꝑ Inn. e Compo. xviiij. diſt. c. vltimo. xij. q. ij. alienatōnes.xxv. q. i. omne licet ſit ar. cōtra. iij. q. vij. c. tria vbi etiā de hoc no. ⁊ breuiter dic aut fuit legitime electus ⁊ inſtitutus licei poſtea eius electio fuerit reuocata ⁊ valent ꝑ eum medio tempore geſta. vt. l. ſi nō expedierit §. i. de bo. auc. iudi. poſ. ſi a prin. n̄ valuit electio tūc autē coadunat̉ errore vel iuſto colore ⁊ tollerat̉ in officio ⁊ habꝫ locuꝫ. l. barbariꝰ aūt nō. ⁊ habet locuꝫ vt hic. cum cōcordan. sͣ. allegatis. ¶ In gl. prima in fi. prima vera quia ſolutio voluntaria neceſſaria volunta tium ⁊ facit ſupra de minoribus. l. ait pretor.§. permittit̉. 1 ¶ Tuiores ⁊ curatores loco domini habent̉ Vi tutor zideo deſerunt iuramentum. hoc dicit. ⁊ dic ꝙ detulit in defectū ꝓbationū vt ceſſet ꝯͣrium de. l. vnica. c. tutor. Procurator. ¶ Potes cōtinuare cum p̄cedenti .§. vbi dictum eſt de tutore curatore ꝙ deferunt iuramētū merito de ꝓcuratore dubitabat̉. ⁊ breulier dic ꝙ ꝓcurator cū libera vel ſpāli mandato vel in rem ſuā pōt iuramentū deferre alias nō etiam cū cautōe de rato. Secūdo dicilur ꝙ nō eſt vtile ſiue honeſte ⁊ cum infamia diuide qꝛ primo poniſ in ꝗbus caſibus pōt ꝓcurator iuramentū deferre vſqꝫ ad. l. alle. ¶ Ibi ponit ꝙ alijs caſibus nō pōt deferre in p̄iudiciū domini vſqꝫ ad pͥncipiū. l. ſequētis. nā poſtea vſqꝫ ad ver. nec muliū. Ibi reſpondet tacite obiectōi vſqꝫ ad. l. ſi itaqꝫ ibi infert ex p̄cedētibꝰ in p̄ſentibꝰ nō ex p̄dictis vſqꝫ ad. l. ſeruꝰ. ¶ Litterā expōe. ꝓcur̄ quoqꝫ. iſta dictō quoqꝫ ꝯtīuat ad ꝓximū.§. ⁊ dic ꝓcur̄ actoris ad ꝓxi.§. ⁊ dic ꝓcur̄. actoris cū mādato de quo ꝯſtat reo. ⁊ ipſe iura uit ibi vniuerſoꝝ bonoꝝ adminiſtratōem.ſ. cum libera vt tollas vnum ꝯͣrium. ¶ Modo declaremus.§. cum legibus ſequenti bus ꝯſueuit reputari ſatis difficilis. Et primo opponit ꝙ lꝫ ſit ꝓcurator vniuerſorum bonoꝝ tamē nō poſſit ſacramentuꝫ deferre. vt ſupra de ꝓcura. l. ꝓcurator totoꝝ. ⁊. l. ꝓcurator vniuerſoꝝ. So lu. dic ꝙ hic habebat adminiſtratōem cum libera. vt dixi in expoſitōe littere. ⁊ ꝓ hoc ſupra de ꝓcura. l. ꝓcurator cui libera. vbi de hoc. lꝫ. M. diſtinxerit ⁊ male inter ꝓcuratorē vniuerſoꝝ ⁊ to torum. vt ibi no. Et vide extra de ꝓcura. c. qui ad agendū. lib. vi. §. fi. cum ibi notatis. Caue tamen qꝛ lꝫ hanc liberā pōt donare. vt no. sͣ. de ꝓcu. l. ꝓcurator cūi libera. ⁊ ꝓ hoc. sͣ. de pac. l. contra iur̄. ⁊ de dona. l. filiuſfamilias. ⁊ ideo in cauſa liquida ⁊ euidēti nō poſſet iuramentū deferre. ſed ſoluꝫ in cā dubia ad inſtar tutoris ⁊ p̄ſidis ꝓuincie. vi. C. de tranſactio. l. p̄ſes. vbi de hoc. ⁊. jͣ. e. l. tutor. ¶ De p̄lato an deferre poſſit dic ꝙ ſic in re dubia. vt no. per Goffre. in ſumma hoc. e. ti.§. quid de p̄lato. ⁊ ꝑ Archl. v. q. iij. c. vlti. in fi. ¶ An ꝓcurator habens ſpāle mandatū ⁊ ad iuranduꝫ in animā. domini admittat̉ ad iurandū tetigi. jͣ. e. l. iuſiurandū. ⁊ ad pecunias.§. ꝓcurator. ⁊ vide extra. e. c. fi. in fi. ⁊. d. c. qui ad agendum.§. fi. de ꝓcura. li. vi. ¶ Item oppo. ad. l. ne poſtea vbi dici tur ꝙ reus cogit̉ ꝓbare. immo aduerſarius. jͣ. de ꝓba. l. ei qui dicit. ⁊. C. de ꝓbatio. l. actor. Solu. dicit glo. ꝑua interlinearis quod actoriam ꝓbauerit intentōem ſuam.ſ. reum ſibi obligatū. ⁊ ideo reus neceſſe ꝓbare liquido ſe iuraſſe. Sed ꝯͣ hoc inſta. qꝛ dato ꝙ ꝓbet liquido ſe iuraſſe. hoc ſibi ꝓdeſſe. nō dꝫ qꝛ ꝓcurator deferre nō potuit in p̄iudiciū domini. So. dicit alia glo. parua ꝙ ꝓba uit verum eſſe id quod iurauit. ¶ Concludo ergo aūt acior nihil ꝓbat ⁊ reus abſoluit̉. vt. d. l. actor. de ꝓbatio. aut plene ꝓbat ⁊ tunc reus nō p̄ciſe ſꝫ ſi vult abſolui hꝫ ꝓbare defenſionē vt hic. ¶ Item opponit̉ ꝯͣ litteram que dicit oppoſitū.ſ. exceptiōe. naꝫ reo. nam nō obicit̓ exceptio. immo ipſe obicit. vt infra de exceptꝭ. l. ij. ſolū. vno modo ꝙ littera loquit̉ de reo excipiente ⁊ opponen te exceptōem ſacramenti. ſed hoc nō eſt verum qꝛ hoc ſibi nō ſuf ficeret qꝛ delatio ſacramēti nō valuit in p̄iudicium domini. ¶ Alia ſolū. eſt ꝙ reus opponebat aliam exceptōeꝫ puta pactū de non petēdo vel rei iudicāte vel ſimilē. ſed hoc nō bene patitur littera. dic ergo ꝙ littera loquit̉ de actore ⁊ expone exceptiōem. i. replicatōem. nam cum reus exciꝑet d̓ ſacramēto actor replicabat ꝙ delatio ꝓcuratoris non valuerat. vnde reus neceſſario ſi vult hꝫ duplicare ꝙ illud quod iurauit eſt verum. ¶ Expedite ſunt glo. parue. modo intremus glo. magnam. ⁊ aduerte ꝙ ipſa glo. diuerſimode habet̉ in libris antiquis. ⁊ illa magis eſt lōga ⁊ ma gis obſcura. ¶ Alio modo habet̉ in libris nouis. ⁊ fuit additio. ⁊ eſt breuior ⁊ clarior ⁊ quelibet incipiet ad hanc doctrinam ſic pū ctet̉ tracta de ſumma Azo. hoc eo. ti. iij. col. ver. ad hanc auteꝫ do ctrinam vbi clarius ⁊ melius habet̉ Azo. opi. qͣꝫ hic in glo. ⁊ tota difficultas glo. dependet a ver. nec multum ꝓficeret in. l. nam po ſtea in fi. vbi neceſſe habebit de ꝑiurio ſuo docere. glo. enim tradidit doctrinā quomodo nō multum ꝓficiat cautio de rato quia ſi reus velit ex ea agere neceſſe hꝫ de ꝑiurio ſuo docere hanc do ctrinā tradit gl. vno modo ẜm Io. ꝙ iſte ꝓcura. nō hēbat mādatū ſufficiēs ad deferēdū iuramētū vt colligit̉ ex glo. ſcilicet a reo. ¶ Secunda lectura eſt ꝙ habeat mandatū. ſed dubitabatur de illo. ⁊ ideo cauit de rato ⁊ colligitur ex glo. magna circa princi. ibi ſed dico. Prima cōiter tenetur dicit ergo Io. ſic arguendo a partium numeratione. ¶ Nam aut dominus ſuccubuit agēdo cōtra eū cui procurator detulit iuramentū ⁊ hoc cāu agere nō pōt ex ſtipu. de rato ꝯͣ ꝓcur. qꝛ ſtipu. de rato cōmittit̉ ad intereſſe vt. jͣ. reꝫ ra. ha. l. ſtip. ſedⁱ eiꝰ nihil intereſt cū ipſe ſit abſoultꝭ. ergo ⁊c̄.

De lureiurando. aut dominꝰ obtinuit ⁊ reus cōdemnatus eſt tunc aut iniuſte. ⁊ ꝑ iniuriaꝫ iudicis. ⁊ tunc ſimiliter ſtipulatio de rato nō cōmittit. vi. jͣ. rem. ra. ha. l. ſi ſine.§. cum aūt. ⁊ de euictꝭ. l. ſi per imprudentiam ſi vero iuſte ſucubuit quia vere debitorerat tunc apparei ꝙ ſit periu rus ⁊ ꝙ faliuꝫ iurauerit iurādo ſe nō debere quod debebat ⁊ ideo non poteſt agere ex ſtipulatione de rato quia allegat periurium ⁊ turpitudineꝫ ſuam allegando ſe iuſte ſuccubuiſſe ⁊ per conſequens falſum iuraſſe ⁊ ideo nō audit̉ allegans turpitudineꝫ ſuam aut nō dum eſt lata ſententia ⁊ non agitur ex ſtipulatione de rato qꝛ non conſtat ad quid agi debeat ⁊ in hoc reſidet opi. ⁊ diſtinctio. Io. ſꝫ Azo. hāc diuiſionē Io. redarguit in duobus dicēs partes nō eſſe ſufficient̓ enumeratas per eum redarguit eum. primo in eo quod videtur Io. ſenſiſſe ꝙ ſtipulatio de rato nō comittat̉ niſi lata ſententia vel ſaltem lite cōteſtata per. l. amplius rem. ra. ba. hoc enim non eſt veruꝫ. immo ſtipulatio de rato ſtatim comittitur. eoip̄o. ꝗ dicit dominus ſe nole habere tatum ſiue hoc dicat in iuditio ſiue extra iudiciciuꝫ nec opus eſt expec. litis cōteſ. vel ſententiam. sͣ. de ꝓcur. l. pōpo.§. ſi is. ⁊. jͣ. rē ra. ha. l. ꝓcur.§. ſiꝗs cū ꝓcu. ¶ Itē di uiſio io. ē falia in alio qd̓ dicit ꝙ ſi dn̄s ſuccubuit vel iniuſte ob tinuit per iniuriā iudicis ꝙ nō ꝯmittat̉ ſtipulatio de rato īmo etiā tunc cōmittit̉ licet nō ad principale tameꝫ quo ad expenſas factas in lite. vt. jͣ. rem ra. ha. l. ſi ſuis.§. cum autem. ⁊.§. marcelus reprobata ergo opinione Io. dic ẜm Azo. ꝙ ad hanc decimā hoc ordi ne peruenitur ⁊ due fuerunt in hoc opi. Azo. ẜm glo. vna ꝙ non ageretur ex ſtipu. de rato quo ad principale ſed quo ad vſuras. que veniunt ex officio lite pendēte vel poſt quadrimeſte tēpus ſuper quibus non deiurauit ⁊ que modice eſſe poſſunt ⁊ ideo dicit littera nō multuꝫ prodeſſe quia nō prodeſt quo ad principale ſed ſolum quo ad dictas acceſſiones vel dato ꝙ prodeſſet etiaꝫ quo ad principale quando ſuccūberet parum prodeſſꝫ ſibi quia ex hoc apparet ꝙ iur̄ ⁊ ſic parum prodeſſꝫ qꝛ graueret̉ oppinio ſua apud bonos ⁊ graues ar. jͣ. de re. iur. l. ſi in duabus ſed lꝫ glo. dicat iſtaꝫ opi. fuiſſe Azo. opi. quaꝫ poſtea mutauit ⁊ correxit neſcio an veꝝ dicat quia de iſta opi. Azo. nihil dicit in ſumma. e. Et ideo pono aliam ſecūdam opi. Azo. quam ponit in ſumma. e. dicto.§. ad hanc doctrinaꝫ vbi dicit ꝙ ſtipulatio de rato poteſt cōmitti ⁊ ante ſententiam ⁊ poſt ante ſentētiaꝫ eoipſo ꝙ dominꝰ dicit ſe nole habe re ratum ſed quando nunduꝫ intereſt rei dicit ꝓcurator ſuſcipias iudicium ⁊ ſiquideꝫ obtineat vel per iniuriaꝫ iudicis ſuccūbat nō comittitur niſi quo ad expenſas vt. d l. ſi ſine.§. cum aūt. ⁊.§ mar cellus ⁊ ſic paruꝫ ſibi prodeſt cautio de rato qꝛ tantū expēdit quātum recuperat ſi aūt iuſte ſuccūbat tunc licet poſſit agere ad totale intereſſe tamen quia videt̉ periurus ex quo pronūciatum eſt eum debere ⁊ ipſe iurauit ſe nō debere patum videt̉ ſibi prodeſſe propter infamiaꝫ quaꝫ incurrit ocaſione ꝑiuiij in quo videtur incurriſſe ⁊ ſic in quolibet caſuparum videtur ſibi prodeſſe cautio d̓ ra to ⁊ ſi procurator obiciat de periurio nō pōt qꝛ ip̄e detulit ⁊ ſic fuit auctor periurij ⁊ ideo obicere nō poteſt qd̓ eſt notandū de hoc di cam in ſupplectione glo. ¶ Quādo aūt comittat̉ iſta ſtipulatio dic ꝙ eo ꝙ dominus ratum nō habet ſi intereſt agere volētis vt quia ſoluit. vel alio modo non ob. l. amplius. rem. ra. ha qꝛ ibi loquitur de ſtipulatōne amplius nō peti de quo vide qd̓ ibi no. ⁊ dixi. C de tranſaci. l. ſiquis maior nec in his ſtat effectꝰ glo. Guido de ſuza. hic dicit ꝙ omnia erant plana ſed glo. obfuſcauerunt vn̄ ipſe dicit ꝙ ſtipulatio de rato non prodeſt reo naͣm ſi voluerit do mino agenti opponere exceptioneꝫ iureiuran. opportet ꝙ probet veritatem iuraſſe ⁊ ſic obtinebit ⁊ tunc ſtipulatio de rao nō comit titur niſi ad expenſas ſi auteꝫ per iniuriam iudicis cōdemnet̉ ideꝫ eſt vt dictuꝫ eſt ſupra ſi autē iuſte ſuccubuit tunc periurus fuit ⁊ tūc propter eius ꝑiuriū in nullo agere poteſt nec ad ſorteꝫ. nec ad vſuras nec aliquid aliud cum ſu periurus ⁊ hoc indicat finis cum dicit neceſſe habebit de periurio ſuo docere vnde ſecundum eum Azo. in prima ſua opi. bene dixit quatenus dixit non poſſe agad ſortem ſꝫ male in eo quod dixit agi poſſe ad vſuras. ¶ Non ob. l. ſi ſiue.§. cum ante ⁊.§. marcelus. qꝛ locunt̉ quando fuit lata ſententia ꝑ iniuriaꝫ iudicis non aūt quādo fuit delatum iuſiuraudum ſicut hic fuit naͣm hic fuit in culpa cum ſibi defereret̉ a procuratore qui deferre nō poterat. vnde nec ſortem nec vſuras conſequetur ⁊ hoc indicat littera ꝙ nihil cōſequatur quando iuſte ſucubuit cum dicat ſimpliciter liquide ſe iuraſſe ⁊c̄. ex quo videtur innuere ꝙ non agat ex ſtipulatione de rato niſi in predictis caſibus tribus qui ſunt in.§. procurator. ⁊ licet hic ſtipulatio de fato ſtatim cōmittatur cum dominus ſcit ⁊ ratum non habet facium ꝓcuratoris vt in glo. dicit̉. hoc tamen locum nō hꝫ hoc cāu quādo reus conuictus eſt ⁊ de ꝑiurio noīatus. qꝛ tunc in nihiluꝫ agit ex ſtipulatōe de rato. Gui. de ſuza. ⁊ iſta lectura forte vera ē ⁊ qd̓ dicūt littera. nec multū ꝓficeret exponi dꝫ.i. nihil multuꝫ ꝓficeret in effectu ꝓpter ratōes que ſequunt̉. Iaco. aūi bui. recua aliā opi Hugo. qui dixit ꝙ ſi ponit̉ ꝓcurator opponat nō potes agere ex ſt. palatōe de rato qꝛ tua nō iniereſt cum potueris exceptōnes tuas opponere ⁊ ꝓbare. reſpondebit immo intereſt ratiōe expēſa tum ꝙ ipſe ꝯcedit. ⁊ ideo dicit litteram dicere nec multum ⁊cͣ ſi vero dicat ſe abſolutum iniuſte iūc allegat ꝑiurium ⁊ ſi dicas hec ſententia nō debet ꝓcuratori ꝓdeſſe ſicut nō nocet ꝯdemnatoria iniuſta ⁊ iniuria iudicis facta falet̉. ⁊ ideo dicit littera nec multuꝫ ꝓdeſſe ꝓpter infamiam quam ꝯſequit̉ ex ꝑiurio Hug. ipſe aūt Iaco. dicit aūt ꝓcurator cauit de rato debitori a quo recepit debium vel eregit. tunc eoipſo ꝙ dominus ratum nō hꝫ ꝯmittitur ſtipulatio qꝛ ſtaum eius intereſt ꝓpter pecuniā quam ſoluii ⁊ liberatus eſt. exquo dominus ratum nō hꝫ. ⁊ tunc nō expedit nos ve nire ad hanc doctrinā de qua loquit̉ glo. Sed vbi ꝓcurator cauet de rato ei qui abſoluit̉ vel iurat ſe nō teneri tunc ſtatim nō intereſt. qꝛ adhuc poterit abſolui ad nō ſicut abſolutus fuit cum ꝓcuratore ⁊ forie tunc expectat̉ ſententia ⁊ tunc ꝓcedit hec. l. ⁊ opportebit ad doctrinam ꝑiurij ꝑuenire diſtinguēdo vt ſupra a ꝑtibus enumeratis. Iaco buti. ⁊ iſte intellectus mihi placet. ⁊ verū ciedo. dic etiam ꝙ iſte de ꝑiurio ſuo docet tacite non expreſſe ꝗa interrogatōibus detegentibus eius ꝑiuriū nō tenet̉ reſpondere. vt no. infra. e. l. qui iuraſſe.§. ſi pater. ſed quia res iudicata ꝯͣ eum ꝓ veritate habet̉. ⁊ qꝛ agendo ex ſtipulatōne de rato tacite videt̉ aſſerere ſe verum nō iuraſſe ꝑ hoc de ꝑiurio ſuo tacite docere vi detur. Andre. dicit Iaco. de ra. queſiuiſſe. ego tamen nō habeo in eius lectura. ſi feci ꝓcuratorē cum libera vel cum ſpāli mādato ad iuramentū deferendū cum poteſtate alium ſubſtituēdi. nunquid ſubſtitutus pōt deferre iuramentū dic ꝙ nō. qꝛ quod ſpāliter demandat̉ nō venit in delegatōe. vt. jͣ. ꝗbus appel. nō lꝫ. l. i.§. pe. ⁊ de diuerſis ⁊ tempo. p̄ſcrip. l. de acceſſionibus.§. item ſciendū. glo. eſt in ꝯͣrium. jͣ. e. l. iuſiurandū. ⁊ ad pec.§. defenſor. ⁊ hanc ſeꝗ tur Andre. qꝛ ille qui ſubſtituentē ordinauit videt̉ etiam ſubſtitutum ordinaſſe. vt ſupra ꝙ cuiuſqꝫ vniuerſitatis. l. item eorum.§. ſi decuriones. ⁊ facit quod no. sͣ. de ꝓcura. l. i. ¶ Concludēdo et go breuiter hāc materiā quādo ꝯmittit̉ ſtipulatio de rato aut que ritur quantū ad intereſſe principale aūt quantū ad expenſas. pͥmo caſu dic aut ille ꝗ cauit erat verus ꝓcurator ⁊ habebat poteſtateꝫ faciendi ea que fecit. ⁊ tunc nō pōt ꝯmitti ſtipulatio de rato qꝛ do minus de neceſſitate tenet̉ habere ratum. vt infra rem ra. habe. l. ſi ſine.§. cum autem. aut nō erat verus ꝓcurator. tunc aut ꝓmiſit ꝑ hec verba. ꝓmitto ꝙ dominus amplius nō petet. ⁊ tunc ꝯmittit̉ ſtipulatio lite ꝯteſtata non ane. vt infra rem ra. habt. l. ampliꝰ ⁊ hoc in pena ꝯuentōali vel iniereſſe in pena legali videt̉ expecta re debere ſententiā. vt infra rem ra. habe. l. ꝓcurator. ⁊ de bonis libertoꝝ. l. qui cum maior.§. accuſaſſe. ⁊. l. in ſeruitutem.§. petijſſe. ⁊ ratio eſt qꝛ mitius agit̉ cum lege ⁊c̄. vt. l. celſus. sͣ. de arbitris. ⁊ quoad ſtipulatōem amplius nō peti. ſi vero ꝓmittat dominū ra tum habituꝝ ꝯmittit̉ ſtipulatio rati qualitercunqꝫ dominus petat ⁊ ratum nō habeat. vt infra rem ra. habe. l. ſi indebitum. ⁊. l. ſi ꝓcū rator ad exhi.§. i. Si tamē dominus qui petebat deſiſtat dat exceptio. vt. d. l. ſi ſine. jͣ. rem ra. vi. ⁊. iij. reſpōſo. ⁊ hec vera quādo ſo lutio facta eſt ꝓcuratori. ſi vero nihil ſibi ſit ſolutū tunc ꝯmittit̉ ſti pulatio quādo ꝯdemnatus eſt domino. qꝛ aut nihil ſibi abeſt. nec eius aliquid ſuꝑ principali intereſt. vt infra rem ra. habe. l. ſi ꝓcura tor. aūt querit̉ quādo hoc cāu ꝯmittat̉ ſtipulatio ad expenſas. tūc dic ꝙ in ſtipulatōe amplius nō peti ꝯmittit̉ lite conteſtata nō ante. vt. d. l. amplius. aut ꝓmiſit de rato. ⁊ tunc ſtatim ꝯmittit̉ ad expenſas. tamen dominus ratū nō hꝫ. vi. d. l. ſi ꝓcurator. jͣ. rem fata habe. Fallit in cāu vbi nō ꝯmittit̉ niſi lata ſenientia. vt. d. l. ꝓcura. tor ad exhiben. in fi. ⁊ ratio eſt qꝛ in euentū ſenientie ſi reus ꝯdemnaretur nō poſſet ꝯmitti ſtipulatio de rato qꝛ eſſet ſeruus. Si ve ro ꝓcurator ꝓmiſit dn̄m nō contrauenire ꝯmitut̉ eoipſo ꝙ do minus venit contra etiam ante litem conteſtatā. vt. C. de tranſae̓.

De lurelurando. l. ſiquis maior. vbi de hoc ſatis dixi. ⁊. C. de naturalibus libe. l. ita circa fi. lꝫ in ꝯͣrium facere videat̉. sͣ. de iniuſ. vo. l. libertus. ii. Sed ita loquit̉ quo ad materiā vocatōis in ius. Si vero ꝓmutit ꝯtrouerſiam nō moueri tunc etiaꝫ tenetur. ſi moueatur ante litis cōteſtationem vt. sͣ. de peti. here. l. diuꝰ. ⁊. l. ſed ⁊ ſi lege eo.§. ſi ante lit. īmo etiam ſi moueatur controuerſia de facto. jͣ. ad trebel. l. lucius. §. tres heredes licet in hoc fuerint opiniones vt dixi in. d. l. ſiquis maior. C. de tranſactiōibus. in gl. ad hanc doctrinaꝫ ibi ⁊ iniuſte ⁊ ꝑ iniuriaꝫ iudicis ibi agi in totum ideꝫ ſuper quo iuratuꝫ eſt ita ac ſi uiciſſet dominus ibi propter dubiū ſatiſdedit de rato. hec ſo. ẜm Ia. bu. bona quo ad ſeperanduꝫ dictas leges vnā ab alia. ſed quo ad iſtam non ꝓcedit quia hic loquitur de ſacramento interpoſito ad electōnem eius quod eſt de pt̄o. in cōtrarijs loquitur de ſolutione que eſt de preſenti vnde cum in cōtrarijs interponitur cautio ſuper ſolutione aut procurator nō hēbat mandatū ⁊ ſtatiꝫ alio non expeciato comittitur. aut habuit ſed quia dubium erat de eo cauit de rato tunc ſtatim cum petitur committitur. vt. l. quo atꝭ.§. i. e. l. ſi ſine.§. marcellus rem. ra. ha. ⁊ hoc ideo quia ſtatim apparet de intereſſe cum ſolutio facta fuerit ad liherationeꝫ inducendam vel condi. inde. ⁊ ideo ſtatiꝫ comittitur qꝛ ſtatim de intereſſe apꝑet ſꝫ hic interpoſita fuit cautio ſuper iuramēto quod eſt decla ratiuū eius qd̓ eſt de pt̄o. in quo nō pōt apparere de intereſſe niſi ex ꝓceſſu cāe Ia. but. vel pōt dici ꝙ nec ī.§. marcellus habuit mā datū ſꝫ ibi nōdū exigerat ⁊ iō ſufficit ſi ad expēſas agat̉ ex ſtipula tione de rato contra eum ſed in. l. procurator ad exiben.§. i. exigerat vnde poſtea domino victo repetit̉ ab ipſo procuratore pecunia vt ibi dicitur ⁊. e. ti. l. ſi ſine in prin. Ni. ibi per obligationeꝫ de ſuo ꝑiurio docere ſed ſi directo aſſerat ſe per iniuriam aliquid ex ſtipulatione de rato petere poſſit dubiuꝫ eſt ⁊ videtur ꝙ nō qꝛ tur pitudinem ſuam allegat. ¶ In contrarium eſt quia procurator deferens iuramentum videtur fuiſſe auctor periurij talis vt in p̄cedentibus dictum eſt ſed certe nō video ꝙ ſit auctor ꝑiurij quia detulit credens eum iurare debere veritateꝫ ⁊ non eſſe immemo rem ſalutis eterne. vt. C. ad. l. iul. repe. l. iubemus. tamen ſi dicatur ſe iuſte cōdemnatuꝫ.i. nō per iniuriaꝫ iudicis. qꝛ probatuꝫ erat cōtra eum ⁊ ſic iuſte quo ad iudiceꝫ tamen vere nō erat debitor iniuſta fuit cōdemnatio quo ad ipſuꝫ condemnatuꝫ orta quidē ſuſpi tione contra euꝫ propter dictas probationes ⁊ cōdemnationes ſe cutas que habēt̉ pro veritate. doceret quodāmodo de ſuo ꝑiurio pro indirecto tamen agere poſſet ex ſtipulatione de rato. ⁊ ita intelligatur Ni. ibi. qui aūt.§. illud iſte.§. magis facit ad oppo. quia ex quo ſemel interfuit agitur licet deſinat intereſſe ſed de hoc ibi ſatis dixi ibi nunqͣꝫ habet mandatuꝫ ⁊ exigit alias ſolum ad expē. ieneret̉. vt. sͣ. dixi. ibi nō cōmittitur ad effectuꝫ exigēdi. ¶ Pro declaratiōe huius. l. ⁊ ſe Eruus. quentium vſqꝫ ad l. qui iuraſſe. dic aut loquimur in re partena ⁊ dominica tūc filius ⁊ ſeruus prodeſſe poſſunt patri ⁊ dn̄o iurando nocere nō deferendo aūt loquimur iure peculiari. ⁊ tunc ſi habent libetam poſſunt prodeſſe ⁊ nocere ſi non poſſunt prodeſſe ⁊. non nocere ſeruus nunquam defert iuramentū in iudicio filius ſic hoc di cunt tex. ⁊ glo. Ia. butrigarij. ¶ Deferens ſacramētuꝫ vel Ui iuraſſe. guteri minꝰ idonee perſone ſibi imputet quia bene valet hoc dicit. ⁊ textus ſic voluit arguere. vbi nō cadit ꝑiurium ⁊ religio iuramēt nō cadit iuramentuꝫ ſed ꝑiuriū nō cadit in pupillo ergo nec iuramentuꝫ. ¶ Sed ideo ſic ſtatur iuramēto. quia ſibi imputet qui pupillo d̓tulit. Iteꝫ intellige hanc litteraꝫ in pupillo doli nō capa ce. Nam ſi eſſet doli capax caderet in eū periuriū ſicut ⁊ alia delicta preter delictum carnis. vt. jͣ. ad. l. cor. de fal. l. impubereꝫ cum coacor. ⁊ ideo iuramentū tunc proprie caderet in eo ⁊ nulluꝫ eſſet dubium vnde ẜa glo. melius exponitur qͣꝫ prima. Ia. bu. ¶ Sed quid ſi deferatur infanti videret̉ valere ꝑ iſtam. l. And. conira qꝛ in iuramenio ſunt verba neceſſaria. vt. jͣ. de ac cepttila. l. ꝑ iuſiurā. ⁊ in aut. de man. p̓n.§. ſꝫ neqꝫ ſꝫ pupillus infans nō hꝫ v̓ba. vi. C. de iure deli. l. ſi infanti de verb. ob. l. i. ⁊ sͣ. de adop. l. poſt morteꝫ in fi. ⁊. ide tenet Guiliel. de cu. ⁊ allegat. sͣ. e. l. nō erat.§. diuꝰ ⁊.§. penul. que parū faciūt ⁊ dicit ēt ꝙ intelligi p̄t in pupillo doli capace vel nō capace. Sꝫ opi. Ia. bu. magis placet ⁊ ꝓ eius opiniōe optime facit extra de delictꝭ pueroruꝫ. c. i. in fi. vbi dicitur ꝙ pucrilis etas eſt plena ꝑiurijs ⁊ alijs vicijs. ⁊ vide que ibi no. ¶ Item iſti par uuli admittunt̉ ad veritatem inquirendā. xxij. q. vlti. c. paruuli. vbi de hoc ſatis no. in glo. ⁊ ꝑ Archi. viij. q. iij. c. i. in glo. que incip. im pubes non recipit̉. ⁊ eadem cā ⁊. q.§. item is qui exercitui. ver. ſed nec pupillus. ⁊ ad p̄dicta bene facit infra ad ſilia. l. i.§. impi bes. ⁊ l. excipiunt̉. cum ibi no. ⁊ de ꝯſecra. diſtin. iiij. c. paruuli ¶ Indu cit etiam Iaco. but. hauc. l. ꝙ ꝓcurator ſine ſpāli mādato nō poſſit iurare de calumnia. qꝛ in eius ꝑſona non ſubeſt timor ꝑiurij. ꝗa noniurat in animā ſuam ſed domini. ar. sͣ. de his qui no. inf̓ami. l. furti.§. ſiquis alieno in ꝑſonā domini. ſimiliter nō cadit qꝛ in generali mandato nō videt̉ mandaſſe ꝑiurium vel aliud illicitum. vt ſupra ꝙ quiſqꝫ iuris. l. iij.§. ſi ꝓcurator. ⁊ ideo dicit̉ requiri ſpe ciale mandatū ⁊ eſt exp̄ſſum de iure canonico extra de iura. calū. c. fi. li. vi. de hoc latius dixi. C. de iura. calum. aūt. principales. ¶ Guili. de cu. hic tractat an impubes qui iurauit ſe puberem et nō venire ꝯͣ ꝯͣctum obliget̉ tali iuramento. ſed hec queſtio tracta tur ⁊ de ea dixi. C. ſi aduer. vendi. aūt. ſacramenta. ſuꝑ dictōe pu berū. Querit etiam quādo dicat̉ ꝓximus pubertati ⁊ doli capax de quo no. ⁊ ſatis dixi infra de reg. iur. l. pupillū. ⁊ iō hic omitto. ¶ Non eſt reſpondendū interrogatōnibus Ui patet. captioſis ex quibus in p̄cedentibus poſſet red di ꝑiurus. hoc dicit. ⁊ ad hoc ꝯtinue allegat̉. ⁊ ꝓ hoc ſupra. e. l. ſi duo.§. idem̄ iulianus. ꝙ interrogatōibus vel poſitōibus captioſis nō ſit reſpondendū plene dixi. C. de iur. calum. l. ij.§. quod ob ſeruari in materia poſitionū. ver. item ſi ſit captioſa. ⁊ idem ſi ſemel ē reſpōſum ꝙ nō teneat̉ amplius reſpondere. ⁊ ad pͣdicta fa cit infra de vſuca. l. ſi rem. de auro ⁊ argen. lega. l. ſi vxor de tranſactio. l. cum acquiliana. ⁊ quod no. in ſimili eo. ti. l. ꝯtrouerſia. in glo. ⁊ quod etiam no. in glo. infra de excep. reriudi. l. ſi a te in pͥn. ⁊. C. de non nume. pec. l. in ꝯͣctibus.§. illo. vi. obſeruādo ⁊ exquo ſemel eſt reſpōſum nō debeat amplius reſpōderi. allegat̉ de leg. iij. l. vxori.§. legauerat. de fundo inſtruc. l. p̄dia.§. l. berio. ⁊ de pecu. lega. l. dominus ſticho in fi. facit etiam quod nō poſſint fieri poſitōes in criminalibus ſuꝑ crimine de quo ſatis no. ⁊ dixi extra de electio. c. dudum rotomagen̄. ꝑ omnes ⁊ late ꝑ Compoſto. ⁊ pleue dixi in. d.§. quod obſeruari. ver. item ẜm canoniſtas non videt̉ in criminalibus admitti. ibi videas. ¶ Item faciunt predi cia ꝙ teſtis non debeat interrogari nec reſpōdere teneat̉ an ſit in famis bānitus excōicatus vel alias criminoſus. de quo no. extra de ieſti. c. cum cām. maxime ꝑ Inno. ⁊ in aūt. de teſtibus.§. ſanci mus. ⁊ plene dixi. C. de teſti. aut. ſi teſtis dicat̉ circa fi. ver ſed ⁊ ſi teſtis interroget̉. ſed illud quod dicit glo. videt̉ incōueniens ꝙ pater nō teneat̉ reſpondere an poſtea queſitū ⁊ ꝙ cepit eſſe in pe culio ⁊ ꝙ creditor duo ꝓbare.ſ. ſe eſſe in peculio. ⁊ poſtea queſitum eſſe. ſꝫ ꝓ glo. eſt ꝙ equitas nō dꝫ mouere iudicem ad interrogandū patrem de hoc ꝓpter metum ꝑiurij ſupra de interrog. actio. l. vbicūqꝫ. ¶ Mar. tamen ſili. dicit ꝙ pater. teneat̉ reſpon dere. ⁊ dato ꝙ reſpōdēdo dicat n̄ cepiſſe poſtea eſſe in peculio. ⁊ hodie appareat eſſe. ⁊ ſic detegat ſe ꝑiurium nihilominus tamen tortet̉ exceptōe iuriſiurandi. vt videt̉ notari. sͣ. e. l. nam poſtea. in fi. in glo. magna. Mar. ſili. Ultramon. ⁊ Andre. vident̉ tenere ꝙ pater teneat̉ reſpondere. ⁊ ꝙ ſecure ⁊ ſine metu ꝑiurij pōt reſpon dere. dicunt enim ꝙ dato ꝙ hodie apꝑeat eſſe in ꝑiculo non per hoc ſequit̉ ꝙ pater qui iurauit nihil eē ſit ꝑiurus. qꝛ poſſibile ē ꝙ quādo pater iurauit. lꝫ tūc eēt peculio filius erat debitor patris in tātūdem ꝙ debituꝫ debeat p̄deduci ante creditores. jͣ. de peculio. l. ſed ſi damnum.§. peculiū. vnde verba patris in iuramēto appo ſita ꝙ nihil erat in peculio ſunt cum effectu intelligēda. vt. sͣ. e. l. ſꝫ ⁊ ſi poſſeſſori.§. item ſi iurauero. ⁊.§. ſed ſi rerum. vnde in effectu nihil erat in peculio. qꝛ tātum patri debebat̉ ⁊ ſi pater non ē periu rus. ⁊ ſi actor dicat. doceaſ quod tūc tibi debet̉. reſpōdebit pater nō teneor ꝓbare. qꝛ in hoc ſtat̉ iuramēto quod p̄ſtiti quod iuramentum habet̉ ꝓ veritate. nec ē aliud querēdum. vt. sͣ. e. l. nō erit. §. dato. ⁊ ſi dicat̉ ꝙ iuramētum fuit obſcurum. reſpōdet̉ ꝑ. d.§. ſꝫ ⁊ ſi rerum. ⁊ ſi dicat̉ ꝙ qꝛ obſcuꝝ dꝫ interp̄tari ꝯͣ patrem ꝗ potuit aptius dicere ꝑ. l. veteribus. sͣ. de pactis. reſpondet̉ ꝙ illud ē veꝝ cum agat̉ de p̄iudicio tertij. hic aūt agit̉ de p̄iudicio eius ꝗ iura

De iurtiucando uit ⁊ poſt iuramentū nō dꝫ aliud queri vt diciū ē. ⁊ hāc opinionē vltramon. ſequunt̉ hic. ⁊ Andre. ⁊ Gui. de cu. in glo. ſꝫ opponit̉ in fi. nec ob. d. l. quotiēs.§. fi. qꝛ ibi ꝯuenit̉ ꝓ ꝑſona quā ꝯſtat eſſe nouam hic actio in peculio qd̓ pōt eſſe nouū ⁊ veius Mar. ſili. ¶ Iuſiurandum in rem preſtitum eꝗIuriſiurandi. ga ur nouanoni delegationi ſolutionis et iudicio hoc. dicit vſqꝫ ad. l. duobus.§. exceptio in glo. i. in fi. ⁊ jͣ. de nouatꝭ. l. ſticum.§. ſiquis Tho. ¶ Glo. ſoluendo cōtrariuꝫ de. l. Uobus. ſ enus de pacuis dicit ꝙ aliud eſt in iuramento qͣꝫ pacto quia iuramentuꝫ eſt maioris auctoritatis Ia. butri. redit aliaꝫ rationeꝫ. jͣ. ꝙ in obligatione duorum reoruꝫ eſt cōſiderare duas perſonas ⁊ vnuꝫ debitum reſpectu cuius finguntur vnuꝫ. vt. l. in duobus. jͣ. de duobꝰ reis vbi ergo interuenit aliquid quod reſpiciat perſonaꝫ immeda te vt eam eximat ab obligatione vt eſt in pacto de non petendo ⁊ ſimilibus ⁊ tunc diſpoſituꝫ cum vno ex reis ad aliuꝫ nō porigit̉ cum ſint due perſone ⁊ diuerſe obligate ſꝫ ſi interuenit aliquid reſpitiens principaliter ipſum debitū ſicut eſt iuramentū nouatio ⁊ ſimilia tunc prodeſt et nocet cum reſpectu vnius debiti cenſeatur vnum ⁊ non plures ea ergo que reſpiciunt debitum omnibus ꝓſunt que vero ꝑſonam nō quia reſpectu perſonaruꝫ ſunt plures vt dixi ⁊ plures obligati Ia. bu. Gul. de cunio hic dicit an vnꝰ iſtoꝝ duorum reoruꝫ poſſit alij nocere glo. tenet ꝙ ſic. C. de duobus reis. l. fi. vbi de hoc dixi ꝙ mihi nō placet ſed dic oppoſitū eius quod glo. hic ⁊ ibi dicit. Nam dicit ꝙ ſi ſint ſocij. vnus alij noce re non poteſt ſecus ſi non ſunt ſocij ⁊ ſi vnus totum ſoluat nō repetat ab alio vel ſi vnus exigat non tenet̉ alij cōmunicare ⁊ ita intelligat. d. l. ſi vnus vbi de hoc ſatis dixi ⁊ ar. sͣ. d̓ iudi. l. ſi petitor ⁊ ſic etiam intelligit. l. ij. jͣ. de duobus reis vnde licet glo. dicat ꝙ vnus poteſt ab alio petere per actꝭ. ne. ge. ipſe dicit ꝙ n̄ qꝛ n̄ geſſit eius negociū ſed propriū pro hoc. jͣ. ad trebel. l. deducta.§. qui poſt tempus. jͣ. qui po. in pig. ha. l. ſi prior ⁊ de pig. ac. l. vltīa.§. fi. ⁊ hoc dicit expreſſe tex. jͣ. ad. l. fal. l. iij. hoc eſſe ſeruanduꝫ. ad qd̓ sͣ. de arbi. l. ſi duo ⁊ de fideicō. libertatibus.§. ſi duo Gul. ⁊ vide qd̓ dixi. C. de duobus reis ſuper rubrica dominus etiam Ol. hic tenet ꝙ non attendatur illa diſtinctio ſint ſocij vel non quatum ad caſum huius. l. ſed ſolum cōſideretur an iurauerit de perſona an de eo ſicut ⁊ in fideiuſſore iurante diſtinguit̉. jͣ.§. prox. ver. a fideiuſ. ¶ Diuide quia primo ponit quādo reꝰ iuquod reus. rauit ⁊ dicit ꝙ prodeſt fideiuſſori ſecundo quando fideiuſſor iurauit quo caſu dic ꝙ ſi iurauit eo modo quo ſi verum eſſet quod iurauit prodeſſet reo vi quia iurauit nō debitum vel ſolutum tunc prodeſt reo. quia iuramentupro veritate ha betur ſi v̓o iurat eodeꝫ modo quo ſi verum eſſet nihil eſt prodeſſet reo vt quia iurat nō fideiuſſiſſe tunc nec prodeſt nec nocet reo ⁊ pro hoc. jͣ. e. l. ff.§. fi. ¶ Caue a gl. q̨̄ uitio ſcriptoris corrupta eſt quia videtur dicere ꝙ in dubio videatur iuraſſe ſe non interceſſiſ ſe quod eſt falſum vt. d. l. fi.§. fi. j. e. ⁊ ideo ille.§. qd̓ in dubio debꝫ legi cum principio glo. poſt illa verba nō fuiſſe celebratum contractum ẜm Riz. In glo. vt. sͣ. l. prox. ibi.§. ſi is qui. ſed ibi cōtem platione fideiuſſoris aliquid aderat creditori.ſ. liberatio in qōe noſtra. ⁊. iij. l. ſi vero nō remunerandi. nihil. ¶ Qui ſacramentuꝫ obſcurum pctit declarari audi Ul el. tur ⁊ declarari debet vi hoc dicit et eſt de materia p̄cedentis.§ an iuramentuꝫ. fideiuſſoris proſit reo. dic vi plene di xi. sͣ. e. l. in principio. Exceptio. ¶dillis eſt iſle.§. e ſecpe alegat̉ n pratica ⁊ breuiter hoc dicit vbicūqꝫ deciſum iureiurando venit diſputanduꝫ in ẜo iudicio ſiue eadē actione ſiue alia ob ſtat exceptio iureiurandi alias nō ⁊ idē eſt in exceptione rei iudicate. vt. jͣ. d̓ excep. rei iudi. l. ſiquis cum totum. facit ēt idē ad materiam cumulationis cōcedendā vel īpediēdā de quo vide Di. ex tra de re. iur. c. nullus pluribus libro. vj. max. in fi. ⁊ vide ſequētes. §. qui ſunt in eadem materia. ¶ In glo. jͣ. certi cōditione ibi ſolne vt ibi quia ibi erat mutatio actionis ⁊ cauſe agendi ibi fuit error immo deceptio. c. ¶ In glo. immo non aliud Si quis iurauerit iſi bec glo. volut iolereia. lem oppoſitionē. cum furtuꝫ ſit genus ⁊ rapina ſpecies vt inſti. vi. bo. rapi. in principio ergo ſpecies infert genus ergo iurato ſuꝑra pina videiur ⁊ ſuper furto iuratum ſed nō ſequitur negatur non ē rapina ergo nec furtum qui aut iuraret ſuper genere ⁊ ſuper qualibet eius ſpecie. vt. sͣ. de pactis. l. iuriſgentiuꝫ.§. ſed ſi fraudandi ⁊ hoc voluit dicere. glo. licet obſcure Ia. but. ¶ Alij tamen dicere voluerunt idem vtrobiqꝫ propter diuerſitatem factoruꝫ qꝛ furtuꝫ clam rapina violenter ⁊ clam ⁊ ideo iuramentū ſuper vno nō parit exceptionem in altero propter diuerſitatem factorum ⁊ hoc vo luit dicere iſte.§. ſubtiliter intuenti ſecundum eos ſed quod prius dixi breuius credo. ¶ De materia p̄cedenti ē. ⁊ oppo. extra gl. ColonuS. qꝛ actio ex locato ē ex contraciū acquil. ⁊ arborum furtim ceſaꝝ. ex delicto ergo nō fuit ex eadem cā. ⁊ ſic nō dꝫ obſtare exceptio iuriſiuran. vt. sͣ. ⁊. jͣ.§. ꝓximo. Reſpōdeo licꝫ nō ſint ex eadem cā ſunt tamē ꝓpter eandē cauſam.ſ. ſucceſſioneꝫ arborum. vnde eadem queſtio eſt. ⁊ cum videtur ſuꝑ toto iuraſſe obſtat exceptio. c ¶ De p̄cedenti materia ē in glo. ⁊ eſt taqui iurauſt. nō in fi. l. opp. de re dotali amota ꝑ vxoreꝫ agit vir rerum ammotaꝝ. vt. jͣ. reꝝ amotaꝝ. l. ꝯͣ nuruꝫ.§. i. ⁊. l. ſi mu lier.§. rerum amotaꝝ. ⁊. l. obres. Sꝫ dic ꝙ res dotales non ſunt vxoris. ſꝫ viri. vt. C. de rei ven. l. doce ancilam. etiam ſolu. matri. ante reſtitutōem. vt. C. ſolu. matrimo. l. doctis. ⁊ infra de fun. do. l. etiam. Oldr̄a. ¶ Cum delatum iuraItem cum ex parte. meniū tollit impedimētuꝫ ſibi reſiſtens. hoc dicit cum. l. ſequēti. ¶ Uel magis ad litteram vltimum iuramentū ſeruandū eſt. ¶ Oppo. ꝙ ſententia ꝯͣ ſentētiam lata nō tꝫ. C. quādo ꝓuoca. nō eſt nece. l. i. ſꝫ dic ꝙ hic n̄ fuit ſententia ſꝫ delatum fuit extra iudicium vt dicit littera. Idem tamen ſi in iudicio ẜm mar. ſili. ⁊ dicit hic ſubaudi. maxime. Nam ſententia ꝯͣ iuramētum valet. vt. sͣ. e. l. nam poſtea.§. ſi damnetur. qꝛ ibi ex iureiurādo nō erat ſequuta ſententia. ſecus ſi ſequuta eſſet qꝛ tunc alia poſtea lata nō valeret. vt. d. l. i. C. quādo ꝓuo. nō eſt nece. Mar. ſili. ¶ Quero ergo de quo iuramēto intelligi debe at iſte.§. cum. l. ſequēti. videt̉ ꝙ tamen de delicto in iudicio qͣꝫ extra. vnde lꝫ neceſſarium deferat̉ a iudice ſolo videaris ꝯſentire. exquo nō appellaſti. C. de appel. l. hii qui ad ciuilia. ⁊ de poſtu. l. i. ſꝫ dic ꝙ iſte.§. nō loquit̉ in neceſſario. qꝛ loquit̉ ſolum quando pars defert̉. ergo de ꝯuentōali ⁊ de iudiciali tātum loquit̉ nō de neceſſario. ar. jͣ. de his qui. vt indig. l. tutor̄. sͣ. qui ſatiſda. cogan. l. ſi fideiuſſor.§. ſi neceſſaria. hoc ꝓbat̉ euidenter in iſta materia infra. e. l. admonendi. ꝓpter quod dico ſi primum ſit delatum a ꝑte. ſecundū a iudicē ſine ꝯſenſu ꝑtis ꝙ ſecundū nō valet ⁊ habet lec. v. nec tamen. Sꝫ pone ꝙ primū iuramentū tunc fuit neceſſarium qꝛ iudex ſolus detulit iuraſti te dare nō oportere. deīde iudex ſolus mihi detulit iurameniū ꝯͣrium quod ſeruabit̉ videt̉ ꝙ vltimum. qꝛ hincinde eſt paritas. argu. C. de pactis. l. pacta nouiſſima. ſed videt̉ ex eo quod dictum ē primum ſcruandū qꝛ ſecūduꝫ nō pōt tollere ꝓbatōem futuram. ergo nec p̄teritam. dico ꝙ neu trum dꝫ ſeruari. nec hꝫ locum tunc iſte.§. cum vtrunqꝫ ꝓcedat ſo lum ex voluntate iudicis ⁊ ſunt ꝯͣtia. argu. jͣ. de fal. l. eos qui.§. i. ⁊ C. de fide inſtru. l. ſcripture. Et ne omnia comprehēdas diſtingue cum querit̉ vbi plura iuramēta interuenerūt ꝙ ſeruari debeat. aut vtrūqꝫ ꝓcedit ex ꝯſenſu ꝑtium vel defert̉ a ꝑte ꝑti ⁊ vltimū ſerua tur vt hic cum. l. ſequēti. aut vtrunqꝫ defert̉ a iudice. ⁊ neutri ſtandum. vt. d. l. eos. qui.§. i. ⁊. d. l. ſcripture. aut vnum defert̉ a iudice ſolo. aliud a ꝑte. tunc aut primū ē delatum a iudice. ſecundū a ꝑte ⁊ ſecundū tollit primum. qꝛ ſi tollit primum delatū a ꝑte multo for tius delatum a iudice. ⁊ italetiam pōt intelligi iſte.§. aut econtra primum eſt delatum a ꝑte ſecundū a iudice. ⁊ tunc primū valet ⁊ nō ſecūdum. ⁊ ē ratio quia primum facit plenam ꝓbatōem ⁊ ꝓ ve ritate habet̉. ⁊ ꝓ hoc. d. l. admonēdi. in fi. jͣ. c. pen. in glo. i. econtra. Ibi negatōem. ꝑ hoc quod dixit in p̄ſenti.§. dari exceptōem. Ibi affirmatōem. ꝓ hoc quod dixit dari actōeꝫ. ¶ Ubi in actōe que creſcit ꝑ in Um qui. gdaiōem ꝓbat̉ ꝑ iuramentuꝫ cō tra inficiantē ceſſat pena dupli. hoc dicit. ¶ Et di uide qꝛ primo ponit dictum. ſecūdo illud ꝓbat per

De luttinrando. ratōem. tertio ꝓbat ꝑ aliam. quarto ꝑ aliam. ſecūda ibi habunde qꝫ. tertia ibi. cum omiſſa. quarta ibi ⁊ pōt. ⁊ hec lex hꝫ duas lecturas. vna ꝙ loquat̉ in iuramento p̄ſtito in eadem inſtantia ⁊ fiat ſimpliciter ꝯdemnatio. alia eſt ꝙ delato iureiurādo trāſeatur ad nouam inſtantiā ideſt ad actōem in factum ortam ex iureiurādo. ⁊ in ea fiat ſimplex ꝯdemnatio ⁊ ẜm hoc tangit̉ ꝙ actio ſurroga ta in locum alterius non ſapit eius naturā in cuius loco ſurroga tur. de quo ſtatim dicam. ſed hoc non videt̉ bene ꝓcedere. qꝛ hic actor iurauit formiter ⁊ ſic ex iuramento nō naſcit̉ actio in factuꝫ ſed vtilis acquili. ex damno ꝑ iuramentū p̄ſumptōnis. ar. sͣ. e. l. ſi duo.§. ſiquis iurauerit ⁊ ẜm hoc nō obaſti ꝙ actio ſubrogata ſapiat naturaꝫ eius in cuius locum ſurrogat̉. ¶ Op. ꝙ reus deferendo ſacramentuꝫ actori videtur confiteri ⁊ ſic ante liteꝫ conte. ⁊ pena dupli debet abſolui. vt no. sͣ. ad. l. acquillia. l. inde neratius.§. hec pactō. Sed dic ꝙ ibi ſit confeſſio pura hic condictionalis ſic actor iuraret que defecit quia actor iurare noluit. ¶ Iteꝫ ver. cuꝫ omiſſa habet duas lectū. vna ꝙ poſſit probare per teſtes vel alijs legiptimis modis ⁊ non iurare alia quod etiam poſtqͣꝫ iuratum ē poſſit per teſtes probare damnū datum nec lugeat reus. qꝛ ſtatim poteſt confiteri cum res eſt integra ⁊ per hoc euitare penaꝫ dupli ẜm Mar. ſili. ⁊ quelibet eſt vera ⁊ ꝙ dicit littera principalem cām ⁊c̄. i. videbitur altera. naꝫ. l. acquil. ẜm quam debꝫ probari vere dā num datuꝫ ⁊ ſi probat fit cōdemnatio dupli poſt inficiationem ⁊ alia actio ius in factum que oritur ex iuriſiurando in qua nō queritur an ſit damnuꝫ datum. an ſit iuratuꝫ ⁊ tunc fingitur damnum datum ⁊ qua ficta cōdemnatione nō fit cōdemnatio in dupluꝫ. ⁊ hoc ẜm lec. ẜm quaꝫ vna eſt inſtantia ſecūduꝫ aliaꝫ lecturam planū eſt dicere principalem cām non agi. l. acquil. poſt iuramentuꝫ ſed actione in factuꝫ ex iuramēto vt nō ob. l. ſi eum.§. qui iniuriarum. sͣ. ſiquis cautōnibus dic ꝙ actio ſurrogata aſſumit naturaꝫ eius in cuius locum ſurrogatur quam habebat originaliter nō ex accidenti vt hic ⁊ hoc ẜm vnaꝫ lec. vel dic ꝙ vna vice alij tunc fungit̉ vice eius cui accidit vt. d.§. qui iniuriaruꝫ quādo vna alteri ſuccedit ⁊ prima tollitur ⁊ tunc retinet ẜa propriaꝫ naturaꝫ ⁊ non pͥme vt. C. de fideiuſſore. l. nouatione. jͣ. de nouatꝭ. l. aliam prout loquit̉ in nouatione voluntaria. ⁊. jͣ. de p̓ui. creditoruꝫ. l. ij.§. i. ibi ſi modo non abitiendi ⁊c̄. quādo vna ponitur loco alterius vt introducta ſiue cōſtituta ⁊ tunc eandeꝫ habet naturaꝫ. quā habuiſſet ſi illa nō eſſet introducta. vt. jͣ. ſiꝗs teſta. liber eē iuſſus fuerit. l. i.§. hec actio ⁊ in caſu magis notabili. jͣ. ad velei. l. quāuis.§. cū eſſeꝫ. ¶ Quā doqꝫ ponitur vna actio loco alterius vt adiuncta ⁊ per modum adiuncte principalis ⁊ tunc aut illa que inſunt prime ⁊ retinet naturam illius. vt. jͣ. ſo. ma. l. ſed ſi ideo. de donatꝭ. l. qui id qd̓ ⁊ de priui le. cre. l. ij. in principio aūt queritur quo ad illa que accidunt ⁊ tunc nō retinet naturaꝫ principalis. ⁊ ita loquitur hec. l. ⁊ ſimile habeiur jͣ. de cōſtitu. pec. l. item illa. qd̓ adicitur. Quādoqꝫ ponit̉ vna actio loco alterius ꝑ modū reſtitute ⁊ tunc fingit̉ per omnia loco pͥme ar. sͣ. de minori. l. quod ſi minor̄.§. teſtamēto. C. de ſen. paſ. ij. que infrau. cred. l. ait pretor.§. ſi cōditionalis ⁊ ad vellei. l. debitrix.§. item ſi pro eo qui temporali de hoc etiam ſatis dixi in. d.§. qui iniuriarum ⁊ te. igi. sͣ. ti. prox. l. certi ꝯditio in princi. Quero quomō intelligatur quod hic dicitur dupluꝫ agi poſſequidaꝫ dicunt ꝙ agitur ante inficiatōeꝫ aut poſt primo caſu agatur in ſimpluꝫ tantum ẜo caſu in duplum ſicut diſtinguitur in vſuris debito tēpore fideiuſſiōis alias nō. jͣ. de eo qd̓ certo loco. l. ceniū capue vnde di cunt ſolum cōſideranduꝫ formaꝫ ſacramenti ſi eniꝫ iutauit damnaꝫ dediſſe ⁊ inficiatuꝫ eſſe competat ad duplum actio in factum ſi aūt. ſolum ſuper damno ⁊ nō ſuper inficiatione iuratuꝫ ſit tunc ad ſimplumtū dic ꝙ. l. iſta loquitur vbi iam contracta crat obligatio ad dupluꝫ quia negatiua erat alias ratiōes in tex. poſite eſſent inſufficientes. nam quid expediret ꝓbari niſi negatio ꝓceſſiſſei. ¶ Item quia dicit ꝙ dupli. acuo ꝑſeuerat. ¶ Item quero an hec. l. locum habeat ſolum in iuramento delato an ⁊ relato vi detur ꝙ non habeat locum in relato ar. jͣ. eo. l. iuſiuran. ⁊ ad pecu nias.§. ait pretor. ¶ Item ex quadam neceſſitate iuro quādo mi bi drefertur ⁊ ideo nō videtur locum habere. l. iſta ⁊ pro hoc. C. e. l. generaliter. ¶ Cōtrariū dico ꝙ ēt in iuramento relato locū habeat ꝑ dictas leges iuſiurandū.§. ait pretor ⁊. d. l. generaliter.§. ⁊ pro hoc. jͣ. de cōſti. pec. l. illud aut illud.§. ſi vir. ¶ Item quero ta. l. iſta locum habeat in expenſis litis.ſ. ꝙ reus deferens ſacramentum nō teneat̉ ad expenſas qꝛ actor releuatus eſt ab onere ꝓbandi vt hic dicitur. dic cōtra ⁊ ē exp̄ſſuꝫ in aūt de trien. ⁊ ſe.§. ſtudiū circa mediū col. iiij. Gu. ¶ Ultimo nota ꝙ male vr̄ hic colligi vnū ad qd̓ ſepe allegat̉ hec. l. ꝙ q̄ in vno grauat̉ ī alio releuat̉ hic enim non videt̉ actor in aliquo grauari qꝛ ſi vult poteſt agere actione. l. acquil. ad duplum. vi in ver. omiſſa. qꝛ ſicut actio in factum ex re iudi. non nouat primam actōem. vi. C. de vſuris reī lu dica. l. fi. ita nec actio in factum que orit̉ ex iuramento cum parſa ſint iuramētū ⁊ ſentētia. vt ſupra. e. l. ii. niſi forte dicamus ꝙ in hoc grauat̉ qꝛ ſi agat actione in factum ex iureiuran. ⁊ ꝯſequuiꝰ clmplum nō agit poſtea acquili. ad duplum. ſed tunc poſſemus dice re ꝙ lex eum nō grauat. ſed ipſe grauat ſeipſum omittēdo acqui. ⁊ intentando in factum. ita dici poſſit ꝙ ⁊ ſi exigit̉ ſimplum per actōem in factum. nihilominus poſſit intentare acquili. in eo qd̓ plus eſt in ea. vt infra vi bo. rapto. l. i. quod nō puto verum. vt infra ꝯmo. l. ſi vt certo.§. ſi duobus. cum. l. ſequēti. ⁊ de verbo. ob. l. qui ſeruum.§. fi. Soluto enim ſimplo. inficiatio poſtea non facit creſcere obligatōem. qꝛ nō ſuꝑeſt aliqua actio que creſcere poſſit ſed ante creuerat. vel ſi inficiat̉ poſt iuramentū ante quā ſit ſimplū ſolutum. dico ꝙ ſi inficiat̉ nō creſcet in actōe in factum ſꝫ ſi agerei. l. acquil. ⁊ ꝓdaret ꝑ iuramentū poſſet infici actōem tūc ſequeretur ꝯdemnatio dupli dico ꝙ ſimplo ſoluto ad reſiduuꝫ nō agi tur ꝑ dicta iura. Iaco. de ra. ¶ Item contra dictum generale ꝗ in vno grauat̉ ⁊c̄. videt̉ expreſſe infra de tuto. ⁊ cura. da. ab his. l. romanus. ſed dic ꝙ aliquādo id quod remouet̉ in quo ꝑs releuat̉ erat cā grauaminis. ⁊ tuuc qui in vno alleuiat̉. in alio grauat̉ ⁊ econtra. vt hic. cum ſimilibus. ſi autem vnum non erat cā alieri us. tunc vnum nō tollit aliud. vt. d. l. romanus. ſicut dicimus qd̓ non dꝫ addi afflictio afflicto ſi ſecūda afflictio ꝓcedat a prima vt ſupra de officio p̄ſi. l. diuus. vbi de hoc. Iaco. bu. ⁊ vide quod no. extra de parrochi. c. i. ⁊ de tranſla. c. inter corporalia.§. fi. ¶ Iuramentū non tollit exceptōem in Si ſurauero. qa que nōdum ꝯtingeta ẜm vnā lectu ram vel que ꝯtingerat. ſed non credebat̉ ẜm aliam. ¶ Uel ſic de ficiente vera ⁊ ficta materia non ꝯͣhit̉ obligatio. ſecus ſi adeſt ſaltem ficta. ¶ Pono primo lecturā ẜm quaꝫ tempore ſticus nō erat in rerum natura credebat̉ tamen eſſe ibi niſi ex cā furtiua. qꝛ fur ſemꝑ eſt in mora. vt infra de conditio. furti. l. parui. ⁊. l. fi. C. ꝙ meius cā. l. i. Ibi vel ꝑꝑ moras.ſ. alias ante iuramentū vere cō miſſas. ¶ Oppo. ad principiū huius.§. ꝙ debeat̉ ſaltem eſtima to. vt infra de verbo. ooli. l. inter ſtipulantē.§. penul. ⁊. C. de con trahen. ſtipu. l. nō moriturum. Solu. ibi mora erat ꝯmiſſa. vt hic in ver. niſi. ſed in principio huius.§. nulla erat mora ꝯmiſſa. ⁊ iōmon debet̉ eſtimatio. ¶ Item oppo. ꝙ iuramentū tollat ex ceptōnem interitus ⁊ omnes alias. ⁊ ſic indiſtincte teneat̉ deferens. vi in.§. ꝓxi. ſi mulier. ſupra. e. l. duobus.§. fi. ⁊. l. ſe. timore huius contrarij fuit hic poſita glo. Io. ꝙ in contrarijs ſciebat mortuus eſſe ⁊ mo ra fuiſſe. ⁊ ideo ſuꝑ exceptōe interitus nō videt̉ iuratum. vt. sͣ. de tranſactio. l. cum acquiliana. ⁊ de inoffi. teſtō. l. ſi mater decedens ⁊ eſt ratio qꝛ iuramentū ꝓ veritate habet̉. vt ſupra eodem. l. nam poſtea quantū eſt ſuꝑ eo ſuꝑ quo delatum ē. ergo vbi ignorat̉ de interitū ſuꝑ exceptōe interitus nō videt̉ iuratum. ac vbi ſciebatur tunc videt̉ iuratum ſuꝑ interitu. ⁊ ꝑinde eſt ac ſi interitus nō inter fuiſſet. ar. ſupra. e. l. qui iuraſſe.§. ſi pater. agei ergo ille qui iurauit ſibi deberi. ⁊ ſi excipiat̉ ꝙ intererat replicabit iuraui mihi deberi duplicabit̉ ꝙ ſuꝑ exceptōe interitus non videt̉ iuratum nec dela tum qꝛ ignorabat̉ niſi de mora excipiat̉. vt in ver. niſi. ¶ Itē op. de. l. ſi duobus.§. fi. ſupra. e. nam ſicut ibi pꝫ iuram iū ſubſtulit ob ligatōem. vnde ſicut ibi ſecundū iuramentū tollit primum ⁊ indu cit obligatōem. ⁊ ita hic dꝫ tollere iurameniū ⁊ inducere obligatōem. Solu. dic ꝙ ibi vterqꝫ cogitabat ⁊ ſciebat de pͥmo iuramē to. hic de interitu nō cogitabant vt dixi. vel dic hic iuramentū in duceret duas obligatōes. vnam cum interiiū ⁊ poſtea aliam obligatōem efficacem ꝙ nō eſt illa. Andre. ¶ Modo tranſeo ad fecundā lecturam.ſ. ꝙ tempore iuramenti viuebat ſticus. ſed nūc non oppo. ꝙ exceptio interitus ſit ſublata ꝑ iuramētū. vi. d. l. duo bus.§. fi. So. vt p̄dixi qꝛ bene eſſet ſublata ſi tꝑe iuramenti competebat vt qꝛ iam mortuus erat ſed ẜm hanc lecturam vnus erat tempore iuramenti ⁊ ſic exceptio interitus nō competebat ſed fuit poſtea queſita qꝛ poſtea inierijt. Item oppo. ꝙ ſemꝑ debeat iene

De lurtiurando. ride interiiū cum ꝑ iuramentū ꝯſtiluat̉ in mora qꝛ iuramentū hꝫ vim litis conteſtate. vt ſupra. e. l. nam poſtea.§. ſi is qui tempora li ⁊ qui iurat ſticum ſibi deberi quoniā tempore iuramenti viuebat aut debitor contra quem iurat̉ erat in mora ⁊ ſemꝑ in mora ⁊ nō liberat̉ interitū vt hic ver. niſi. ſi aūt nō erat in mora tūc ꝑ iuramē tuꝫ ꝯſtituit̉ in mora nec poſtea interitu liberat̉. vi. d. l. nā poſtea.§. ſi is q. ſi aūt tꝑe iuramēti nec erat debitor nec erat in mora tūc iura mētu facit eū debitorē nō moroſum. ⁊ iō incertum liberat̉. vt hic. ⁊t in prin.§. Ia. bu. ¶ Item op. jͣ. de cōfei. l. ſticum alias qui ſticū ſo. vt glo. vel dic vt ſtatim ſubiciam. ¶ Querit Gu. d̓ cuneo an ieneat ſtipulatio ſi ſtipulor hominē mortuūſciens eū eſſe mortuuꝫ vt ſic promiſſor teneatur ad extimationē ⁊ tenet ꝙ ſic per. l. qui ſti cum. j. de cōfeſſis. Ia. buiri. cōtra qꝛ ex defectu materie ſtipulatio reditur inutilis. vt. l. ſi rem aliquam ⁊. l. marcellus. jͣ. de nouatꝭ. nec ob. l. ſticum quia ibi dubitabat obligatio ꝑꝑ moraꝫ dic ergo aut queritur de obligatione de nouo ꝯtrahēda ſuper re mortua ⁊ nō poteſt. vi. l. ſi homo mortuas. jͣ. de ver. ob. vbi de hoc aut queritur de veteri reuocanda ⁊ tunc ſi loquimur de actu inductiuo obliga tionis ⁊ mortuus erat nulla mora precedēte ⁊ nō poteſt. vt. jͣ. de v̓. ob. l. ſcire debemus.§. fi. ſi mora p̄ceſſerat tunc ſecus. vt. l. nō morituruꝫ vbi de hoc no. ⁊ dixi. C. de cōtrahē. ⁊ comit. ſtip. ſi vero lo quimur de actu qui habꝫ effectū declaratiuū obligationis p̄terite ſicut eſt cōfeſſio ⁊ ſacramentuꝫ tunc ſi mora preceſſerat poteſt vt d. l. qui ſticuꝫ de cōfeſſis ⁊ hic ſi vero p̄ceſſerat mora tunc aut ſacramentuꝫ preſtituꝫ fuit ſuper debito ⁊ mora vi qꝛ iurauit ſibi deberi ex cauſa furtiua vel alio modo debitorem fuiſſe in mora iūc loquitur hic ⁊ poteſt loqui. d. l. qui ſticum ẜm vnuꝫ intellectum ſi vero ſuꝑ debito tantū nō ſuꝑ mora tunc poteſt loqui gl. prima q̄ eſt hic.ſ. ꝙ ſi ignorabant mortuū nō datur actio ſi ſciebāt. licei obexceptioneꝫ interitus videtur iuratuꝫ cum effectu.i. ēt ſuper exceptione interitus ⁊ ideo nō ob tene ar. sͣ. e. l. ſꝫ ⁊ ſi poſſeſſori.§. item ſi iurauero ⁊.§. ſed ſi rerum ⁊ sͣ. dixi. ⁊ hoc ẜm ſecundam lecturā. ¶ Alia leciura eſt quod viuebat tempore iuramenti ⁊ poſtea de ceſſit vi predixi. 5 ¶ Mulier iurat ẜꝫ preſens tempꝰ Si mulier ante. doieꝫ ſibi deberi ⁊ ceſſat omnis ex ceptio. ſi vero iurat de preterito ſe tantum in dotem dediſſe tunc omnes exceptiones ſuperſunt ⁊ vide quod no. infra ſo. matrimo. l. ſi prior. Ia. butri. 5 ¶ Utilis eſt iſte.§. ⁊ breuiter In popularibus. gicit ꝙ nact populari iuſiurā. delatū p̄iudicat cuilibet de populo niſi ad colluſionē doceat̉. Et qualiter doceat̉ habes. jͣ. ad turpil. l. i.§. p̄uaricatoreꝫ ⁊ de colluſio ne non queritur niſi ſemel. jͣ. de collu. detegen. l. fi. ⁊ primo ponit di ctum vſqꝫ Ibi nā ⁊ ſiquis ibi determinatio dicti vſqꝫ ad.§. libertꝰ. ¶ Op. ꝙ nō poſſit iuramentū deferre cum nō habeat ſpāle mādatum nec generale nec liberā nec ſit procurator in rem ſuaꝫ ⁊ ſic ob sͣ. e. l. iuſiuran.§. procur. ſo. hic videt̉ procur̄. in reꝫ ſuaꝫ vt ꝓbatur. jͣ. de termino moto. l. agraria ⁊ no. inſti d̓ actꝭ. in prin. Pre terea eius poteſtate eſt latior qͣꝫ pro curatoris ſed quare ergo nō pōt trāſiger̄ ⁊ paciſci ẜꝫ qd̓ gl. dic̄ ⁊ iuram̄tū pōt deferr̄ rn̄. qꝛ iura mētū tollit debitū ⁊ eiꝰ effectum qd̓ eſt vnuꝫ tantum ⁊ ideo omni bus p̄iudicat vt in duobus reis. vi. sͣ. e. l. duobus in prin. ⁊ ibi dixi ſed tranſactio ⁊ pactum reſpiciunt perſonas paciſcentes tranſientes que ſunt infinite vnde videtur in eis potius perſona ab obli gatione ⁊ petitione ſubduci qͣꝫ debituꝫ tolli vt. jͣ. de fideiuſ. l. vraniꝰ ⁊ ideo ſolum paciſcenti vel tranſigenti patatur preiudicium ⁊ non alijs. Preter. a tranſactio eſt quedaꝫ cōfeſſio. ⁊ ideo in ea preſumitur colluſio non ſic in iuramento in quo eſt quedaꝫ purgatio. ¶ Itē trāſactio fit ſuꝑ remitten̄ iuram̄to ꝙ ē ſꝫ in iuram̄to agit̉. d̓ veritate declarāda. vn̄ ſicut alias ꝓbationes pōt actor ꝓducere ⁊ ita ⁊ iuſiuran̄. Et de iſta materia tranſactionis ⁊ pacii qn̄ preiudicet ⁊ quibus ſatis dixi. sͣ. de pactis. l. iuriſgentiuꝫ.§. ſi paciſcar. ⁊. C. de tranſac. l. tranſigere. ¶ Item op. ꝙ in criminali nō poteſt ſacramentuꝫ deferri vt eadē. l. iij.§. quacūqꝫ dic vt ibi plene dixi. ⁊. C. e. l. in bone fidei. ¶ Mō examinemus queſtionē pulcraꝫ ⁊ vti lem quam glo. tangit aliquis egit cōtra me actione populari dicens me habere aliquid apenſum ſupec itinere publico ⁊ bona fide detulit mihi iuſiurandum ⁊ ego iuraui me non habere apenſum poſtea reꝑior habere apenſuꝫ nunꝗd potero iteruꝫ conueniri in hac queſtione variant glo. ⁊ doc. gl..n. hic poſt allegata ꝓ ⁊ eꝯͣ tenet ꝙ nō. cōtrariuꝫ tenet glo. jͣ. de furus. l. euꝫ qui. ⁊ allegat. jͣ. d̓ ver. ob. l. ſi dari ⁊ de furiis. l. ſiquis vxori.§. ſiquis iurauerit prout eſt ibi liuera negatiua Ia. batri. reprobat illā glo. ⁊ dicit ꝙ iſta gl. eſt verior quia opportet ꝙ probet̉ noua appenſio nec poterunt ei fieri alique interrogationes ex quibus redatur periurus. vt. sͣ. e. l. ꝗ iuraſſe.§. ſi pr̄. ij. ⁊ ibi no. ⁊ dixi. nec ob. l. ii.§. ſi tn̄ d̓ libero homīe exhi. qꝛ fauore libertatꝭ ē illd̓ vel ibi actio popularis. n̄ ꝯpetebat ad cōmodū actoris hic ſic ut. sͣ. de his ꝗ deier. l. ſi vero.§. pretor. nec ob. d. l. ſi dari. de verbo. ob. qꝛ ibi erant due ſtipulatōes que conti nebant idem. vnde ſecunda videbat̉ ſuꝑſlua. ſed quia ꝯtra pͥmā obſtabat exceptio. ideo ſecūda eſt vtilis. non obſtat. d. l. ſiꝗs vxo ri.§. ſiquis iurauerit. qꝛ ſubaudit̉ maxime ꝓut eſt ibi littera negatiua ⁊ ꝓut eſt affirmatiua ꝯcor. cum opi p̄dicta. Ia. butri. ¶ Ni. reprobat hanc glo. ⁊ tꝫ illam que eſt in. l. ei qui. vbi etiam de hoc teligi. ⁊ inducit omnes leges ꝓ prima ꝑte hic in glo. allegatas. ⁊ dic etiam ꝙ leges allegate in ꝯͣrium faciunt ꝓ. ſi recte inſpiciātur ⁊ dicit eſſe caſum contra hanc glo. in. d. l. ſiquis vxori.§. ſiquis iu rauerit. ⁊ dicit ibi debere eſſe litteram negatiuā ⁊ nihil ſubaudiri. ⁊ quod dicit̉ ꝙ in. l. quod ⁊ lex.§. ſi tamen reus de libe. homi. exhiben. fauore libertatis ſit ſpāle. dicit ꝙ ⁊ hic eſt fauor publicus. vt quilibet fecurus poſſit per itinera publica comeari. vt ſupra de bis qui deie. vel effu. l. i. ⁊ fauore publice vtilitatis retractat̉ ſentētia infra de re iudica. l. imꝑatores. Gui. de ſuza. diſtinguit aut iu rauit ſe non habere apēſum aliquo deferēte in p̄iudicium iuris pu blici. qꝛ ꝯtendebat ſe habere apenſum aliquo iure ſupra competē ti. ſunc ſi aliquis alius de populo agere velit nō pōt vt hac glo. ſi autem iurauit ſimpliciter aliquo deferente ſe nō habere apēſum poſtea inueniat̉ habere ⁊ ſic apparet ꝑiurus tunc ex hoc iuramēto nō p̄iudicat̉ iuri publico. ⁊ ita pōt intelligi alia opinio ꝙ alius agens admittit̉. ⁊ ꝓ hoc bene facit. d. l. quod ⁊ lex.§. ſi tamen re us. de libe. homi. exhiben. Guili. ¶ Rai. ſequit̉ opi. Iaco. d̓ bel. que infra ſequit̉ dicit tamen breuius. aut actio popularis nō com petit ad ꝯmodum agentis. ⁊ tunc non nocet pactum iuramentuꝫ nec ſententia alijs de populo. vt. d. l. iij.§. penul. de libe. ho. exhib̓. ¶ Aut competit ad ꝯmodum agentis ꝓ facto iam finito. ⁊ tūc ante litem conteſta. ab actore nō nocet alijs de populo poſt litem ꝯteſtatam ſic. quia videt̉ ſua actio. priuata ſibi queſita ꝑ. conteſtatōem infra de verbo. ſigni. l. ſi erit. ſediiuſiuran. ⁊ ſententia ſic. de quo vide infra ne quid in loco publico. l. ii.§. penul. ſi vero non ē factum finitum ſed ꝑmanens ⁊ ꝑſeuerās tunc tene vt in ſequenti opi. Ia. de bel. ¶ Ia. de bel. hic in ſolutōe ꝯͣriorum nō ſequutoꝝ dicit ꝙ hec glo. vera eſt ꝓ p̄terita apenſione non autem ꝓ p̄ſenti ſeu noua quodāmodo lꝫ ꝯtinuata ꝑ iuſiurandū ſublata actiōe ſeu elixa ex p̄terita apenſione. vt infra de re iudi. l. iiij.§. ſi ex ꝯuentōe. de verbo. obli. d. l. ſi dari. de regu. iur. l. nihil intereſt. ⁊. d. l. ſiquis vxori.§. ſiquis iurauerit de furtis. ꝓut intelligit̉ de noua ꝯͣdictōe vel intelligit glo. e. l. ei qui. vnde dicit ꝙ delictorum quedam ſunt que reripiunt iteratōem vt homicidiū ⁊ ſimilia quedam in ſe recipiunt temporis ꝯtinuatōem ⁊ ex ꝯtinuatōe pene ex delicto imponende augumentatōem nō tamen delicti iteratōnem ſine nouo actu vt pꝫ in fugitiuo erone emāſore. deſertore ⁊ ſimilibus. ¶ Quedam recipiunt temporis ꝯtinuatōem quoad idemptita tem delicti ſꝫ delictorum iteratōem ex actuuꝫ multiplicatōe ⁊ horum triplex eſt natura. nā quedā cuiuſlibet actus recipiūt pene im poſitōem vt in mulierum ꝯtinuatōe. ⁊ ideꝫ in ſimilibus. ¶ Que dam omniū ꝓ vno taniū recipiunt pene impoſitōem cuꝫ omnia tendūt ad vnum finalē effectum vt mortis. ¶ Quedam autem in ſequētibus nō ꝯtinuatis pene merent̉ augumentatōem. primo caſu delato bonafide iureiurando ⁊ p̄ſtito in populari ſeu publico delicto. ſi in eo poteſt deferri non ꝓbata colluſione omnibus p̄iudicat. vt hoc.§. ¶ Secundo cāu delato iureiurādo bonafide ⁊ p̄ſtito p̄iudicat omnibus ꝓ tempore preterito. vt hoc.§. ⁊ ſic pōt ꝓcedere glo. que eſt hic ꝓ p̄ſenti autem tempore ⁊ quaſi pro noua apenſione nouum contrahi videt̉ delictum prima actione ꝑ iuramentum ſublata ſeu eliſa. argu. d.§. ſi ex conuentōe infra de re iudica. l. iiij. cum ſimilibus. ſic eniꝫ eſt in futuro. vt. d. l. ſiꝗs vxo ri.§. ſiquis iurauerit. C. de noxa. l. i. ⁊ ita pōt intelligi glo. que eſt in. d. l. ei qui in principio infra de furtis. ⁊. l. vulgaris.§. neqꝫ verbo. ⁊ maxime quia iuramentū obtinet vim nouatōis ⁊ delegatō

De luccimrando. tia. vt ſupra. e. l. qui iuraſſe.§. fi. ⁊ hoc cāu etiam non ꝓbata colluſion ē alij competit actio. nec ꝓcedit hec glo. nec hꝫ locuꝫ.§. iſte argū. infra de furtis. l. inficiando.§. infans. in fi.§. ¶ Terno caſu in p̄iudicio alij generando vel nō in populari ſiue publico delicto. dic idem quod. sͣ. dixi. ⁊ facit. jͣ. de pe. l. aui damnum.§. inter eos. ⁊. l. aut facta.§. tempus. jͣ. de re mili. l. vt.§. emanſor. ⁊.§. ſi plures. l. ſi cum vno.§. fi. ⁊ notatur de penis. l. ſi de vicino. ¶ Quar to caſu iureiurando bona fide delaio ⁊ preſtito in delictis etiam popularibus vel publicis que cuiuſlibet actus ſue pene recepiunt impoſitionē non tollitur actio vel accuſatio ex alio delicto proue niens licet continuato cum primo alio agēte. vt. jͣ. de priuatis delictis. l. nunquā de iniurijs. l. i.§. fi. ⁊. l. pretor.§. ſi mihi plures. ⁊. C. de accuſationibus. l. qui de crimine vbi de hoc no. ⁊ ſatis dixi. ſꝫ delato bona fide iureiurando in delictis cōtinuatis ex quibꝰ omnibus ſequitur vnius tantum pene impoſitio ex quibus omnibus reſultat vnus effectus ⁊ preſtito ſi deferri poteſt omnibus preiudicabitur colluſione probata. vt. sͣ. ad. l. acquil. l. illud.§. fi. vbi etiam de hoc no. ⁊ dixi. delato vero iurciruando bona fide in delicio nō cōtinuato in omnibꝰ ex precedentibus delictis pene ſubſequntur augumentatio indubitanter alteri per alterum preiudiciū non generatur in delictis diuerſis. vt. jͣ. de ambigeis. l. i. ad turpil. l. in ſenatus in principio de penis. l. relegati. ⁊. C. de ep̄i. audi. l. iij. cum ſi. Ia de bel. Et iſta diſtinctio eſt vtilis ⁊ ſubtilis ⁊ tollit mul tas dubias queſtiones ſtatutoruꝫ ⁊ alias de quibus dixi in. d. l. illud.§. fi. sͣ. ad. l. acquil. ⁊. C. de ſeruis fugi. l. quicūqꝫ ⁊. d. l. qui de crimine. C. de accuſatio. ⁊ de modo multarum. l. eos ⁊ per. Di. d̓ priuatis delictis. l. nunqͣꝫ ⁊ bene faciunt ⁊ glo. hic poſita ad qōneꝫ ſi ſtatuto caueatur ꝙ receptans bannituꝫ ieneatur pro ſingulis re ceptationibus ad penā centuꝫ aliꝗs receptauit bannitū per vnum annum cōtinuū ꝙ intelligatur vnica receptatio per hāc gl. And. ¶ Et no. ꝙ glo. dicit ꝙ ſecus eſt in ſentētia qͣꝫ in iuramēto quia non obſtat exceptio rei iudi. alij agere volenti per dietaꝫ. l. quod e lex fama.§. penul. qui incipit ſi reus cōdemnatꝰ vbi d̓ hoc no. ⁊ di xi. ¶ Ex quo format hic Guido de ſuza. talē queſtionē quā dicit fuiſſe mutine ⁊ ſe fuiſſe vnuꝫ ex cōſultoribus. ¶ Quidam nomi ne Guidinus interfecit quēdam nepotē ſuum filiū quondā fratris ſui ⁊ proiecit eum in puteuꝫ ſuuꝫ poteſtas inquiſiuit contra euꝫ de morte illius ⁊ quia nō potuit euꝫ reperire culpabileꝫ ipſuꝫ abſoluit poſtea repertus fuit iſte in puteo vnde auūculus interfecti vult eū accuſare de morte. iſte opponit exceptioneꝫ rei iudicate. Querit̉ an obſtet iſta glo. videtur ſentire ꝙ nō per. d. l. ꝙ lex famā.§. pe. de libe. homi. exhi. ⁊ de hoc no. per Di. jͣ. de ſepul. violato. l. ſepultus violati ⁊ de accuſatꝭ. l. ſi cui.§. iſdē ⁊ no. sͣ. de nox. l. in delictꝭ.§. ſi detracta ⁊ nau. cau. ſta. l. licet.§. fi. ⁊ vtrobiqꝫ plene dixi ⁊ no. etā per Di. extra. de reg. iur. c. actus legiptimi. li. vi. ¶ Uultimo qꝛ hic agitur de coluſione querit Iaco. de bel. quomodo probet̉ col luſio ⁊ dicit ꝙ ex facti qualitate. probato ꝙ actor habebat ⁊ ſciebat probationes ex quibus probare poterat quas occultauit ⁊ diſſi mulauit. vt. jͣ. de preuarica. l. i.§. preuaricator. Non aūt probat̉ ſim plicit̓ per euidentiaꝫ facti.ſ. ex eo ꝙ reus ſit abſolutus vel iurauit ſe non teneri niſi alia ſigna colluſionis detegant̉ Ia. de bel. de hoc vide in ſumma Goff. ⁊ hoſt. per ſpeculatorē de colluſione dete genda. dominus Mar. ſili. dicit ꝙ quidaꝫ periti dicere voluerūt in ſentētia nō preſumi colluſionē qꝛ iudiciū redditur in inuituꝫ ſed in iuramento ⁊ tranſactōe preſumat̉ colluſio quia fuerit inter ſpō te volentes Mar. ſili. ¶ In glo. no. ꝙ videtur bene fieri in fi. ⁊ per hoc bene facit. jͣ. de admi. tu. l. cū plures.§. que bona fide Riꝫ. ¶ In glo. magna que incipit habere peculiū hoc refertur ad. l. ꝗ iuraſſe.§. ſi pater. ij. sͣ. e. ibi vel ſeruuꝫ in poteſtate hoc refert̉ ad. l. quotiens. sͣ. de nox. ibi vl̓ rem poſſidere hoc refert̉ ad rei ven. vel actꝭ. exhi. vi. l. ſi rem meaꝫ. jͣ. de excep. rei iudi. l. ſiꝗs ad exhi. ibi in pacto aūt.ſ. facto ſuꝑ actione populari. ¶ In glo. ⁊ ſic no. ibi ſuccedat ei ab inSi libertus. eſtuo rationeꝫ huius diuerſitatis ex ieītamento vel ab inteſtato. dicunt Ia. bu. ⁊ Ni. ſe non videre nec.n. vbi dicitur vetari bonorū poſſeſſio contra tab. ſed ſucceſſio indiſtincte. ¶ Iteꝫ qꝛ iuramētū n̄ dꝫ aferre p̄iudicū veniētibꝰ ab inteſtato ibi.§. eādē īmo ⁊ qꝛ ē alia ꝑſona ⁊ iuramēti delatio nō obeſt nin deſerenti ⁊ eius heredi vt. sͣ. e. l. ait pretor in fi. ⁊. l. ſequenti ⁊ īquia non debet. ſed iſte frater nō habet hunc libertum. tanquaꝫ heres fratris ſed proprio iur̄ quia etiam ſi frater alitm inſtituſſet heredem adhuc alius fratrer haberet hunc liberū in liberti enim tranſcunt ad filios vt ad filios nō vi ad hr̄des. jͣ. de interdi. e rel. l. iij. ⁊ sͣ. de relig. l. familiaria ⁊. l. ſeq. ſic vbi mulier tranſiens ad ẜa vota ꝯſeruat lucra pͥmi matrimonij ⁊ filijs ex eo natis ⁊ iō n̄ obeis aliqua alienatō ꝑ ea facta. vt. C. de ẜis nup. l. gnaͣlit̓ ⁊ ꝓ hoc. jͣ. de condi. ⁊ de. l. titio.§. vlti. in fi. ⁊ de mili. teſta. l. querebatur.§. fi. ¶ Sed adhuc quero ſi frater cui erat aſſignatus libertus excluſus eſt ꝑ iuramentum nūquid alius frater etiam in vita iſtius fra tris poterit pctere iſtum libertum videt̉ ꝙ ſic infra de aſſignan. libe. l. i. ⁊ qꝛ habet̉ tanquā filius nō tanquam ſucceſſor vt dixi. arg. contra ſupra. c. l. ſi duo patroni cum his que ibi dixi. nō enim vide tur habere ꝓpter iurameniū quod alias nō haberet. argu. d. l. ge neraliter de ſecūdis nup. ⁊. d. l. titio. in fi. de condi. ⁊ demon. ad ar gu ꝯͣrium quod inducit hec glo. in fl. de. l. in ſeruitutꝭ. de bo. liber. ⁊ nō ſoluit ẜm Iac. butri. dic ꝙ ratio colligit̉ infra de iure patro. l. diui fraues. ⁊ quod ibi no. ¶ Uel dic ẜm Ia. de bel. ꝙ illud cō tingit qꝛ cenſet̉ eadem ꝑſona patris ⁊ filij. qꝛ patri ꝑ filiuꝫ hoc ius ⁊ omnia acquirant̉. vel ibi ne delictum remaneat impunitū. vt. e. ti. l. querit̉. ⁊ ibi no. Franciſcus accur. ¶ Iſta lex notabilis eſt et Omnonendi. qulis in maieria ſua. ⁊ de ciꝰ materia ſatis dixi. C. e. l. in bone ſi dei. que de eadem materia loquit̉. Et ideo hic facilius ꝑtranſeo ⁊ bre uiter hec lex. hoc dicit. nouis reꝑtis inſtrumētis reſcindit̉ fenientia lata delato ſacramēto in defectu ꝓbationū. ſecus eſt in ſacramento voluntario a ꝑte ꝑti delato in iudicio vel extra. ⁊ bene cō cordat extra. e. c. vltimo cum ibi notatis ꝑ omnes de ꝓcura. c. ij. ⁊ de teſti. c. vltimo ſecūdo reſpōſo lib. vi. ⁊ late in ſpecu. de iuramēti delatōe. ⁊ de p̄ſump.§. vltimo. ⁊ de iureturan. l. iiij. ⁊ ꝑ Azo. in ſumma hoc. e. ti.§. aliud aūt. ⁊ ꝑ Goff.§. iuſiurandū neceſſarium ⁊ vide etiam Hoſti. in ſumma qui de hoc tractat in pluribus.§. ex ꝗbus remiſſionibus hēri pōt plena notitia. ¶ Et diuide hāc l. qꝛ primo ponit dictum vſqꝫ ibi ſiquis noua. ſecūdo illud excplificat vſqꝫ ibi ſed hee ꝯſtitutōes. ibi tettīa in qua limitat dictū vſqꝫ ibi quid ſi trāſactum ibi quarta ⁊ vltima in qua infert ex p̄dictis regulam ad oppoſitū vſqꝫ in fi. ¶ Litteram expone ibi interdū hec dictio excipa regula. vt infra de condi. indebi. l. interdū. ⁊ dixi in alphabeto. ¶ Ibi ex integro.i. ac ſi iuramentū delatum nō eſſet. ⁊ dic interdū.i. in caſibus qui ſequunt̉. ⁊ dictio etiam que ſequit̉ implicat alias deciſiones litium que modis legittimis retra ctat̉ vel implicat aliquos modos replicatōis legittimos vel implicat retractatōem ſacramēti delati nō p̄ſtiti vel p̄ſtiti ante ſenten tiam exactum ⁊ p̄ſtitum ibi dicat ⁊ ꝓbet ſupra ſi quadru. pau. feci. dic. Ibi ſiquis nouā. hic exemplificat quod dixit. ¶ Et an iſtru menia nouiter reꝑta poſſint ꝓduci poſt ꝯcluſionē in cā dixi. C. d̓ iudi. l. iudices. ⁊ vide extra de fide inſtru. c. cum dilectus. ¶ Ibi ſed hec. hic limitat quod dixerat. Ibi abſolutus fuit ꝙ nō ē ſemper. ſed quādo ꝓbationū inopia. defert̉ ſacramentū. ⁊ hoc ſequit̉ ſolent enim ⁊c̄. ¶ Ibi quod tranſactūne traderet̉ delato ſacramento ſemꝑ poſſe ſententiā retractari. hic declarat ꝙ nō ē veruꝫ niſi in ſacramento neceſſario delato in defeciū ꝓbationum. ¶ Et aduerte qꝛ metu ꝯͣriorum hic in glo. ſignatoꝝ ⁊ maxime legum. C. de trāſactio. l. ſub p̄texiu. de re iudi. vel ſub ſpecie ⁊. jͣ. d̓ re iudic. l. imꝑatores. Sunt hic tres lecture ⁊ p̄mitte verā lecturā ꝙ iudicatum fuit ⁊ iuratū. Illa enim cōiter approbat̉. ¶ Opp. de principio ad finem. So. qꝛ in principio loquit̉ de ſacramento neceſſario. in fine de voluntario vel iudiciali. ⁊ glo. aſſignat vnā rōnem diuerſitatis. tu aſſigna aliā qꝛ in principio defert̉ iuramē.itum de voluntate ꝑtis. ⁊ ideo non eſt quod ſibi imputet̉ in fi. ſic. ⁊ ideo ſibi imputet̉ qui deiulit vel cum volūtate delatum ē Cōtra hāc ſolu. inſta qꝛ quod facit iudex videt̉ ꝑs facere. C. de euictio. l. ſi ob cām. ⁊ de iudi. l. ꝓperādum.§. cum āt. Solu. illud quādo ꝑs eſt abſens nō quādo eſt p̄ſens ⁊ in actu neceſſario reſpectu ꝑ tis hic in voluntario. ¶ Item etiā quādo eſt abſens nō videtur vere facere quod facit iudex ſed quadā iuris fictiōe. ¶ Oppo. de p̄alleg. l. ſub p̄textu. C. de trāſactio. Solu. hic in iuramenio ne ceſſario. ibi in trāſactōe voluntaria. ⁊ ideo pꝫ ex ſuꝑioribus qꝛ ex quo voluntarie fecit ſibi imputet. ⁊ de hoc etiā in ꝯrio no. ⁊ dixi. ſꝫ

De lunciutando ꝯͣ hoc eſt ꝙ trāſactio ⁊ luramentū equiꝑant̉. sͣ. e. l. ij. Sꝫ iſtud verum quoad litis deciſſonē non quoad retractatōem litis ꝓpter rō nem quā dixi. ¶ Item oppo. de. d. l. imꝑatores. de re iudi. l. ſub ſpecie. vbi non reſcinditur. Solu. metū huius ꝯͣrij hic ſunt tres lecture. vna ꝙ hic fuit iuramentū ⁊ ꝓpter eum ſequuta ſententia do mini ſicut ſententia lata p̄textu falſorum inſtrumentoꝝ retractatur vi. C. ſi ex falſis inſtrumen. ꝑ totū. Item etiā ſententia p̄textu falſi inſtrumenti. lata odio deierantis. ⁊ hec eſt vera. ¶ Alia ſec. ē ꝙ hic nō fuerat iudicatuꝫ in cōtrarijs ſic ⁊ ꝙ dicit hic littera abſolutus fuii dicunt ſi deſtinatione nō re. ipſa. ¶ Tertia lectura ē ꝙ hic lata fuit ſeutentia ſub ꝯditione ſi iuraret ⁊ ipſe nō iurauerat ⁊ in contrarijs erat lata pare hic non colligitur ex tex. eſt diuinare prima cōiter ienetur. ¶ Item op. ad idem ꝙ poſt ſeniētiā nihil que ratur. vt. jͣ. de re. iudi. l. poſt rem ſo. dicit glo. illam intellige ẜm iſtā l. niſi noua inſtrumenta reꝑiant̉ tunc dicit ꝙ ibi ſola ſentētia. hic iu ramentuꝫ ⁊ ſentētia ⁊ ſi ibi obicias. ꝙ uniculus duplex dꝫ difficilius rumpi. in aūt. de conſan. ⁊ vte. fratribus reſpondeo hoc verū quando eſt fortius ꝙͣ ſimplex ſed hic erat debilius propter odiuꝫ ⁊ metū ꝑiurij ſuper quo fuit fūdata ſentētia. eo delato in deffectuꝫ probationuꝫ nō recurrat̉ ad iuramentum ſed ferat̉ ſentētia etiam cum ſemiplena probatione. vt. jͣ. ad carbo. l. iij.§. cauſa dic aut loquimur nullum vel modicū preiudiciuꝫ afferente ⁊ habet locum l. contraria aut magnuꝫ ⁊ habet locū hec. l. ¶ Itē op. ꝙ ſine aliqua probatione deueniatur ad iuſiuranduꝫ. vt. C. vnde vi. l. ſi qn̄ ſed ibi ſpeciale in odiuꝫ uiolenti ⁊ de quodā iuramēto delatiuo lo quitur. ¶ Item opp. de. l. vltima. ⁊. C. e. ſo. vt ibi. ¶ Item de. l. videamus.§. item videnduꝫ. eo. ti. ſo. ibi iuramentuꝫ affectiōis hic veritatis. ⁊ ſic illud neceſſariuꝫ. e. ti. l. fi. ⁊ ſic concor. cum ẜa parte huius. l. ¶ Item op. de. l. quotiēs.§. fi. sͣ. de nox. ſo. vt ibi. ¶ Ul timo op. vt glo. opponit admiſſione qꝛ aūt eſt plene probatuꝫ aut nihil ⁊ ſol. vt glo. qꝛ non ſunt partes ſufficienter enumerate ⁊ ideo enumera ſufficienter quia eſt dare aliam partē.ſ. quando eſt ſemiplene probatuꝫ ⁊ tunc habꝫ locū hec. l. p̄terea Gui. de ſuza. hic ſen tit licet glo. cōiter teneant cōtrariuꝫ ꝙ etiaꝫ vbi nihil eſt probatum per actoreꝫ iudex poſſit deferre ſacramētuꝫ licet enim poſſit eum abſoluere ſi vult ⁊ hūc dicit fuiſſe intellectuꝫ huius. l. ⁊. C. e. l. in bo ne fidei licet glo. teneant vbiqꝫ contrarium. ¶ Opinio Guiel. forte poſſet ſuſtineri ſi dicamus ꝙ vbi actor plene probauit iudex poſſit deferre ſacramentuꝫ ipſi actori nō aūt reo. ⁊ vbi nihil probauit tunc reo ⁊ nō actori. ⁊ ita iudi. ſeruari in aliquibus ciuitatibꝰ pro hoc. C. e. l. generaliter in principio ⁊ de ſen. ⁊ interlo. om. iudi. l. cum iudex ⁊ vide. jͣ. ver. item quero quomō dicat̉ ſemiplene probatum dic vt glo. que tradit multos modos ſemiplene probatio nis. ⁊ de iſtis ſemiplene vide in ſpeculo d̓ probatiōibus ⁊ ꝑ Azo. Goſ. ⁊. Hoſt. e. ti. ⁊ gl. hic dicit ꝙ per ſcripturā domeſticaꝫ ſiue priuataꝫ ſit ſemiplena probatio cōtraſcribentem ⁊ hoc nō eſt indiſtincte veruꝫ ⁊ ideo dic vt no. ⁊ plene dixi. C. de proba. l. inſtru. ⁊. l. rationes ⁊ ad hoc. C. qui potiores in pi. ha. l. ſcripturas ⁊ quo ad preſens breuiter dic aut ſcriptura priuata eſt confeſſata ⁊ facit plenam fidem. jͣ. de pe. l. publia.§. fi. aut eſt negata tunc aūt habꝫ ſubſcriptioneꝫ partium ⁊ teſtium ⁊ facit plenam fidē vt. d. l. ſcripturas aut non habꝫ ſubſcriptionē vel hꝫ ſꝫ alterius tantuꝫ eorū. ⁊ tūc aut probatur per teſtes ⁊ per cōparationē ⁊ facit plenaꝫ fidē aut ꝑ alterum tantuꝫ ⁊ tunc ſemiplenaꝫ. vt. C. de fide inſtru. l. contractus e autenticis ibi aſſignatis ⁊ in corpore vnde ſumitur.§. ſiquis igit̉ ſed teſtes ⁊ comꝑatio ſibi adinuicem cōtradicunt in arbitrio eſt iu dicis credere cui velit in aūt. e.§. ſi vero tale aut non eſt ſcriptura priuata aliquo modo probata ⁊ non facit probationeꝫ ſed qualem qualē p̄ſūptōneꝫ. nec ob ꝙ quilibet poſſit ſcribere ſua manu quod vult quia glo. reſpondet in aūt. de fide inſtru.§. ſi vero quiſqͣꝫ hec in ſcriptura priuata que nō eſt in libio rationū ſi aūt eſt in libro ra tionuꝫ dic vt notatur ⁊ dixi. sͣ. de eden. l. quedā.§. nūmularios ⁊ C. de eden. l. fi. nec obſtant predictis no. in. l. nenſenius. sͣ. de nego. geſt. quia ibi loquit̉ de his que dependēt a mera voluntate eius ꝗ librum rationuꝫ cōſcripſit in quibus facit fideꝫ etiam pro ipſo libro rationuꝫ ſicut ecōtra cum ſecus ſi dependeat a voluntate duo rum quo caſu cōiter tenetur ꝙ faciat fideꝫ contra ſcribentem nō pro eo ⁊ hec magis cōis. ¶ Item dicit glo. ꝙ per cōꝑationē lit terarum inducitur qualis qualis preſumptio de quo dic vt plene ro. C. de fide inſtru. l. cōꝑationes ⁊ autēticis ibi aſſignat̉. ¶ Itē dicit ꝙ fuga inducit ſuſpitionē. de quo dic vt plene dixi. C. de aſſeſſoribus. l. conſiliatios ⁊ ad hoc in aūi. de collator̄.§. ſempet er go ⁊ de cuſto. reoruꝫ. l. diuus ⁊ idē generaliter in omni ꝯtumace qꝛ coniumacie inducunt ſemiplenā ꝓbatōem ꝯͣ contumacē. vi. C. de omni agro deſerto. l. locorum domini. jͣ. de ſuſpec. tuto. l. impu beribus. C. vbi de crimi. agioportet. aūt. qua in ꝓuincia. Item di cit vnum teſtem facere ſemiplenā ꝓbatōeꝫ. ⁊ ad hoc inducit ires leges. jͣ. de dote p̄leg. l. teopōpus. ſed hoc non ꝓbat. d. l. qꝛ ibi non erat ꝓprie teſtis ſed arbiirator dotis voluntate defuncti qui hoc ſolus potuiſſet diſponere. ⁊ de hoc ibi ſatis dixi. Item allegat. l. i. jͣ. quemadmodū teſtā aperi. ſed nec illa hoc ꝓbat. immo dicit̉ ibi ꝙ vno ex teſtibus teſtamēti non cognoſcente ſuum ſigillū reddit inſtrumentū ſu pectum. Item allegat. l. ſi duo. in fi. primi reſponſi ſupra e. ſed nec illa hoc ꝓbat ſed dicit ꝙ ex iuramento liberti qui iurauit alium non eē patronum multum fidei erit apud iudiceꝫ ꝙ alius inſolidum ſit patronus. vnde doctores dicunt ꝙ veruꝫ eſt quādo vnus teſtis facit ſemiplenā ꝓbatōem ſed nō ꝑ leges p̄dictas ſed ꝑ aliā rōnem quā glo. reddit ꝙ ſi duo. faciunt plenā. ergo vnus ſemiplenā. vt idem ſit de toto ⁊ de ꝑte. vi. l. que de tota. sͣ. de rei ven. ⁊ vide quod dixi in. d. l. ieopompus. ⁊ hoc verum in tex. omni exceptōe maiore. argu. C. de ꝯhen. ⁊ ꝯmit. ſti. l. optimā. alias ſolam p̄ſumptōnem induceret. vt. jͣ. de ꝓbatōibus. l. et matris. ⁊ ibi no. Item hoc hꝫ locum ẜm Odoff. quādo duo facerēt plenā. alias ſecus. qꝛ tunc ceſſaret ratio glo. ⁊ ꝓ hoc quod no. C de bo. poſ. ẜm tabu. l. ii. ¶ An autem ex ſola p̄ſumptōne deferat̉ iuſiurādum. quod hic loquit̉. vide quod dixi. sͣ. e. l. ſi duo patroni in principio in ver. ſed quē effectum. ¶ Item quero cui deferat̉ ſacramentū in caſu huius. l. vtrum actori an reo. ⁊ videtur ꝙ reo. qꝛ hic dicit̉ ꝙ delatum fuit reo. ⁊ ꝙ fuit abſolutus. in ꝯtrariū videt̉ ꝙ arblirio iudicis hoc conſiſtat ⁊ hoc indicat littera. Ibi ſolent enim ſepe iudices ꝙ hic dicit̉ ꝙ delatum fuit reo ⁊ fuit ab ſolutus denotat ꝯtingentiā facti. qꝛ ſic fuit de facto nō miniſteriū iuris ⁊ hec ꝯmuniter approbat̉. ⁊ hꝫ iudex ꝯſiderare quis veriſimiliter melius ſcire poſſit veritatem hꝫ etiam ꝯſiderare dignitatem ⁊ fidem. ſed ceteris paribus dicunt quidam ꝙ deferre debet reo. qꝛ fauorabilior eſt vt. jͣ. de regu. iuris. l. fauorabiliores. ¶ Alij vt Pe. dicunt ꝙ actori ꝙ ſic ꝓbat illi eſt magis deferendum. quominus eſt dubium ꝙ nō deiuraret. ſed facilius deieraret reꝰ qꝫ actor ceteris paribus. qꝛ maius damnum ſentiret. ergo ⁊c̄. ꝙ maius damnū ſentiret apparet qꝛ maius eſt damnum a ſe abdicare. ꝙ quis hꝫqꝫ non acquirere quod nō hꝫ. argu. jͣ. de regū. iur. l. minus. ⁊ ex ꝯuentōe duarum legum. jͣ. de legatis. i. l. ſenaius.§. legatum. ⁊. l. ſi ita. ⁊ ꝓ opinione Pe. bene facit quis actor indu xit ſemiplenam ꝓbatōem. ergo ad hoc vt aliquid ſibi ꝓſit ſibi d̓ feratur. ⁊ hec eſt etiam alioꝝ doctorum opinio. vbi autem vterqꝫ ſemiplene ꝓbaſſet. tunc vel dicamus ꝙ reo deferat̉ vt dixi. vel ꝙ in iudicis arbitrio reſideat vt p̄dixi. ⁊ de hoc no. ⁊ dixi. C. e. l. bonefdci. ¶ Quid ſi actor ꝓbauit plene ꝑ duos teſtes ⁊ reus exce piōem ſuam ꝑ vnum teſtem. nūquid iſte vnus detrahet aliquid ꝓbatōi actoris cōmuniter tenēt doctores ꝙ non. ⁊ ꝙ reus veniat ꝯdemnādus. qꝛ vox vnius vox nullius. C. de teſtibus. l. iu riſiurandi. de hoc tamē latius dixi. jͣ. de ven. inſpi. l. i. in principio. ¶ An autem in criminalibus habeat locum delatio huius ſacra menti plene dixi. sͣ. e. l. iij.§. quacūqꝫ actione. ⁊. d. l. in bone fidei. C. eo. ¶ An in cauſis famoſis dic ꝙ ſic. vt ſupra. e. l. naꝫpoſica.§. ſi damnet̉. ⁊ de his qui nō infami. l. furti. verſi. ſed ⁊ ſi iuriſiuran. Sed in cauſis pecuniarijs magnis. Iaco. ⁊ Odoff. ꝙ non quia equiꝑant̉ criminalibus. vt. jͣ. de excu. iuto. l. lꝫ. ⁊ dicunt̉ magne ẜm ꝯditōem ꝑſonarum. sͣ. de iudi. l. ſed ⁊ ſi ſuſceꝑit.§. i. ⁊ dixi. C. e. l. bonefidei. ¶ An due ꝓbatōes imꝑfecte faciant vnam ꝑfectam dic vt dixi. C. qui mīo. tute. l. i. ⁊ infra de excu. tuto. l. ſpādoneꝫ.§. qui multa iura. ¶ Nunc quero qualiter hic reſcindat̉ ſententia. ꝗdam dicunt ꝙ ope replicatōnis qꝛactor aget prima actōne ⁊ ſi reus excipiat de iuramēto replicabitur de inſtrumētis poſtea reꝑ tis. Cōmunis opinio eſt ꝙ reſcindat̉ petita ⁊ obienta in integruꝫ reſtitutōe. vt. jͣ. de re iudi. l. diuus. nam beneficiū reſtitutōnis hoc cāu non pōt obici in moduꝫ ecceptiōis niſi ea obtenta. de quo di xi ſupra. e. l. nam poſtea.§. ſi minor. Guil. de cu. autem dic ī ꝙ vbi reus eſt abſolutus neceſſaria eſt in integrū reſtitutio nō ꝑ moduꝫ agendi ſed ꝑ modum replicādi. argu. sͣ. de dolo. l. cum a ic. C. d̓

De luttturando. mranſactio. l. ſub p̄texto. ⁊. l. ſiue apud acta. ⁊ sͣ. e. l. nam poſtea. d.§. ſi minor. Si autem reus eēt ꝯdemnatus p̄textu iuramenti delati actori tunc reus ꝑ modū exceptōis ꝓponit. vt ſupra ex qui. cauſis ma. l. necnō.§. quod eis vbi de hoc de excep. l. exceptiones ⁊ sͣ. d̓ iudicijs. l. pretor.§. marcellus Gul. ¶ Iteꝫ quero qꝛ hic dicitur nouis reꝑtis inſtrumentis quod in alijs probationibus ⁊ videtur ꝙ idem qꝛ verbuꝫ inſtrumentoruꝫ large ſumptuꝫ continet omnia quibus cauſa inſtruit̉. jͣ. de fide inſtru. l. i. e de ver. ob. ſi. l. notionem §. inſtrumentoruꝫ ⁊ pro hoc etiā. C. de fide inſtru. l. in exercendis. ⁊ quia ſi retractatur per voceꝫ mortuā multo fortius ꝑ vnaꝫ vt in aūt. de fide inſtru.§. ſed ⁊ ſiquis. ⁊ pro hoc facit glo. que eſt. sͣ. de rei venl officiuꝫ in prin. ¶ In cōtrariuꝫ videt̉ ꝙ debeat intelligi ſoluꝫ in inſtrumētis in ſtricta ſignificatione qꝛ hic dicitur in littera quibus vſurus eſt ita ꝙ non obſtat hoc. ¶ Iteꝫ quia ſunt alique cauſe in quibus ꝓbatur ſoluꝫ ꝑ ſcripturā ⁊ non ꝑ ieſtes. C. ſi minor ſe. ma. dixi. l. iij. vbi plures caſus notant̉ ⁊ dixi Andre. Gu. d̓ cu. dicunt aūt eſt talis cā. in qua probatio ſemiplena erat facta ꝑ ſcripturaꝫ ⁊ tunc ꝑ ſcripturaꝫ ſit retractatio aut per teſtes vel alias probationes ⁊ tunc ꝑ teſtes ⁊ alias probationes retractat̉ arg. C. de non nu. pecu. l. generaliter ⁊ de reg. iur̄. l. nihil tam naturale ſed contra hanc ſo. multū eſt qꝛ ſic admitteretur ad ꝓducenduꝫ teſtes poſt didicitateſtificata qd̓ eſſe non dꝫ. C. de probatꝭ. aūt. ac qui ſe mel ſed poteſt dici ꝙ hic admitterent̉ ad reprobationeꝫ aliorū teſtium quod eſſe poteſt vt ibi dixi ⁊. C. de teſtibus. l. ſi qui teſtium ⁊ quia iſta eſt noua inſtantia. C. de tem. app. l. per hanc. bene tamen cōcedo ꝙ ſi cauſa eſſet talis que exigeret probationē ſoluꝫ ꝑ ſcripturaꝫ ꝙ tunc teſtes non admitterēt̉. vt. d. l. generaliter ⁊. C. de iu re emphi. l. ij. ⁊ de ſacro ſan. eccle. l. iubemus.§. ſane. el. ij. ¶ Item quero qꝛ hec. l. loquitur in reo abſoluto nunꝗd ideꝫ ſit in actore ob tinente ⁊ videt̉ ꝙ nō quia lex voluit attendere moduꝫ probandi. Nam probatō acioris eſt affirmatiua ⁊ rei negatiua. C. de proba. l. actor tu dic cōtra ex hac littera que dicit ſolent enim iudices iudicare ẜm eum qui iurauit nec diſtinguit actoreꝫ a reo. ¶ Iteꝫ iā bene poteſt ꝓbare reus ſolutioneꝫ per iuſtrumentū ſicut actor debitum ar. C. e. l. i. ſed. contra hoc multuꝫ videtur ꝙ debitū ſolutum ex cauſa iudicati nō repetitur. vt. jͣ. mādati. l. fideiuſſor.§. in omnibus ⁊. C. de cōdi. inde. ſed cōditio ſine cauſa ſit vt ibi dixi ⁊ plene C. de iur. ⁊ fa. ig. l. i. ¶ Item quero aniudex de neceſſitate teneat̉ hoc ſacramentuꝫ deferre videt̉ ꝙ ſic peienti. C. e. l. iur̄iurā. vbi eſt verbuꝫ opportet quod ē neceſſitatiuū in cōtrariū eſt hec. l. que dicit ſolent eniꝫ iudices qd̓ eſt verbū facultatis cōis opinio eſt ꝙ teneatur cōcurrentibus probationibꝰ ⁊ circūſtantijs de quibus loquitur hec. l. ⁊ pro hoc. sͣ. de offi. preſi. l. ſepe. ⁊. jͣ. de damp. infe. l. iij. §. eſt aūt. ⁊ quod no. extra. e. c. fi. ¶ Item quero nunꝗd hec. l. locum habeat ſi ex relatione partis iuratuꝫ ſit videtur ꝙ ſic qꝛ quodāmodo neceſſurio iurat. vt. jͣ. e. l. manifeſte ⁊. l. iuſiuranduꝫ.§. ait pretor. ¶ Guilielmus contra coacia voluntas eſt vt. sͣ. quod me ius ca. l. ſimili ⁊.§. ſi metu vnde cū poſſit iurare ſi velit imputet ſibi ſi retulit vt. jͣ. in fine huiꝰ. l. ibi ꝙ ſi alias ⁊cͣ. ¶ Itē querit Guid̓. de ſuza. nanꝗd hec. l. locuꝫ habeat ſi tuior ſemiplene probauit in cā puplli ꝙ ſibi deferat̉ ſacramentuꝫ ipſe diſtinguit qꝛ aui cauſa que agitur eſt de geſtis cum pupillo auctoritate ipſius tutoris. tunc qꝛ ſcire debei veritatē. ar. C. de iura. calū. l. ij.§. quod obſeruari deferatur ſibi ⁊ iurare teneatur nā ⁊ ipſe tutor poteſt deferre. vt. jͣ. e. l. tu ior ſi vero agatur ex contractu vel facto predeceſſoris pupilli tūc pōt veritateꝫ ignorare nō cogitur anceps ſubire periuriuꝫ vt. jͣ. e. l. prox. videamus. ⁊ reruꝫ ammo. l. marcellus ⁊ ideꝫ dicit in herede defuncti ⁊ eo qꝛ agit ex iure ceſſo ꝙ iurare non cogantur inuiti ꝑ dictas leges. C. e. ¶ Item quero an nulla facta probatione deſerri poſſit iuramentū videt̉ ꝙ ſic. C. eo. l. generaliter ⁊ ibi dicitur ꝙ in prin. medio ⁊ fi. poteſt deferri Ia. contra qꝛ iſtud ſacramentū defert̉ inopia probationū. vi. C. e. l. in bone fidei ⁊. l. generaliter lo quitur de voluntatio vel iudiciali ſed contra hoc inſtatur qꝛ inopia dicitur vbi etiaꝫ nihil eſt vt sͣ. de dolo. l. nāis. ¶ Sed hic ꝙ inopia ſumitur duobus modis vno mō qn̄ aliquid adeſt licet mo dicum. vt. jͣ. de ba. ca. mune. l. cura.§. inopes ⁊ ita ſumitur hic. ¶ Alio modo quando nihil habet. vt. d. l. nam is ⁊. C. de mu. ⁊ bo. l. fi. li. x. ⁊ dixi in alphabeto dictione inopia ⁊ hoc modo nō ſu mitur hic nec. d. l. in bone fidei. C. e. ⁊ vide qd̓ dixi. sͣ. vltima opitione. ¶ Item inducit Ia. bu. hanc. l. in ar. ꝙ ſi data eſt mihi di latio ad producēdos teſtes feci. jͣ. dilatōnē aliquos citari ⁊ pigno tari tn̄ nō potui. jͣ. dilat. eos facere iurare nec deponere ꝑꝑ eoꝝ ꝯtu maciā vn̄ peto aliā dilatiōeꝫ mihi debere ꝯcedi pro iſtis teſtibus ē etiaꝫ pro alijs quos nō feci citari. ipſe dicit ꝙ pro citatis ⁊ in qui bus feci quod potui debeat mihi dari dilatio pro alijs nō niſi do cereꝫ eos inuēiſſe de nouo ſicut hic dr̄ de inſtrumentis de nouo repertis quia in alijs videor negligens fuiſſe in prima dilatione ⁊ ita obtinui de facto. ⁊ ꝓ hoc bene facit extra de electio. c. vt circa.§. i. li. vi. ⁊ tetigi in. d. aūt. at qui ſemel. C. de ꝓbatio. ⁊ de teſti. l. ſi quādo in fi. ¶ Ultimo ne circa dilatōeꝫ huius. l. remaneat ali quid indiſcuſſum aduertendū eſt ꝙ aliqui doctores ſubtilizantes alias lecturas tradiderunt circa hanc. l. ꝗdam eniꝫ aſcribūt odo. Sed non inueni in ſcriptis ſuis. Sed Ia. de ra. talem lecturā po ſuit. Quidam in teſtamento reliquit mihi legatum iudex in defe ctum ꝓbationum qꝛ teſtamentū nō apparebat iure mentum mihi detulit ⁊ ego iuraui legatum mihi deberi vel econtra detulit heredi ⁊ ipſe iurauit mihi non deberi. poſtea apparet teſtamentū ex quo apparet illud quod iuratum eſt nō eſſe verum certe retracta bitur tale iuramentū qꝛ teſtamentū nouiter eſt reꝑtum ⁊ iſte eſt ca ſus qui habet̉. C. e. l. fi. Et tunc exponemus ꝯſtitutōibus principū ſ.quas habemus ⁊ fit mentio in. d. l. vltima. ⁊. C. e. ⁊ ẜm hoc iſta l. nō notat differentiam inter iuramentū neceſſariuꝫ ⁊ alia iuramē ta. ſed notat cām ſingularem contra regulam in quo omne iuramentū ſiue ſit neceſſariū ſiue voluntariū ſiue iudiciale..ſ. dicto cāu d. l. vlti. C. e. ¶ Sed iſta lectura non poteſt ꝓcedere ⁊ ꝯmuniter reprobat̉. pͥmo ꝓpter finem huius legis que expreſſe facit differē tiam inter iuramentum volūtate ꝑtium p̄ſtitum ⁊ neceſſarium a iudice p̄ſtitum. Item qꝛ iſta lex non potuit diuinare de dicta. l. vl tima. vt. C. de teſta. l. iubemus que fuit diu poſt iſtam ⁊ que ē noua lex Iuſtiniani. ¶ Item qꝛ in illa. l. nō fit mentio de aliqua abſolutōe rei nec de ſacramento delato ꝑ iudicem. immo delatum fuit ibi ꝑ heredes legatario concedēdo tamen ꝙ lex iſſa ponit ca ſum ſpecialem contra regulam. ⁊ hoc notat dictio interdum.ſ. ꝙ in caſu ſpeciali.ſ. nouis reꝑtis inſtrumentis retractat̉ iuramentuꝫ ⁊ ſententia. alias regulariter nō. ¶ Alii voluerunt hanc. l. intelli gere ſolum in cauſis publicis. vt in eis reſidat̉. ſecus in priuatis. Sed ⁊ iſta lectura falſa eſt. qꝛ lex iſta indiſtincte loquit̉. ⁊ qꝛ idem eſt in priuatis ⁊ publicis. vt. C. e. l. generaliter. ⁊ de ſententijs aduerſus fiſcum latis. l. prima lib. x. ¶ Alij dixerunt aut deficio do lo improbādo aduerſarii. ⁊ loquat̉. l. iſta alias non. quod non plꝫ. ar. C. de tranſactio. l. ſub p̄textu. ⁊ infra vltimo ver. huius. l. ¶ In glo. quas nō habemus in fi. ſimile ſupra ex ꝗbus cau. ma. l. ab hoſtibus.§. ſed quod ſimpliciter. ¶ In gl. prima nouiter re perta nō nouiter fabricata. qꝛ cum eſſent falſa ibi fuit facia. Et ſic ne iuramentū a ꝑte ꝑti delatum. Ibi ſola ſentētia ſine iuramento Ibi in odium ꝓ iuramētis ⁊ hec vera lectura ⁊ ꝯmuniter appro bata. Iaco. Ibi ſiquis libertatis.ſ. ꝙ ieſtis non debeat interroga ri nec teſtificari vltra capitula. de quo dixi. sͣ. e. l. ſi duo.§. idem iu lianus in glo.ſ. deſtinatōe. Ibi in ſolutōe ꝯͣriorum in glo. que inci pit.ſ. inopia. ⁊ qꝛ in dubio nō eſt recedendū a verbis ⁊ littera dicit ꝙ fuit abſolutus in eadem glo.ſ. inopia. Ibi ad purgatōnem iſtud defert̉ ſolum in caſibus ſpālibus alege expreſſis ⁊ notatis in.§. ſicubi ſtatim allegato. Ibi maxime iſtud maxime habundat. qꝛ in re magna nō deferat̉ ⁊ que dicatur modica vel magna. dic vt dixi. C. e. l. in bonefidei. ¶ Ibi iudicem p̄ſumptōnem. immo ſemiplenam ꝓbatōem. ¶ In glo. ibi circōuenta. immo quia eſt quod imputet̉ ꝑti. que ſponte detulit vt ſupra dixi. ¶ Ibi iudex cum ꝯuenit̉. ⁊ tunc nō eſt ꝙ ꝑtis imputet̉ qꝛ ea inuita defert̉ a iudice. ⁊ vide infra ti. ꝓxi. l. videamus.§. iurare in fi. ſed eadem rō ē in iudiciali qꝛ ibi etiam circūuenit̉ religio iudicis ſicut in neceſſario qꝛ iudex defert. ⁊ ideo redde aliam ratōem quam dixi qꝛ in ne ceſſario eſt ſola auctoritas iudicis. in voluntario iudiciali eſt conſenſus ꝑtium contra quem ꝑtes venire nō debent. vi. sͣ. de nego. ge lpomponius. c ¶ Species donationis Uriſiurandi. ꝓreminereuramenum. ⁊ ideo hoc pupillar̄. remittere non poteſt hoc dicit textus ⁊ glo.

De lercintando. ¶ Actus inutilis Ui per ſalute m. gcedens non inpedit reintegratōem vtilis ſequētis. hoc dicit. ¶ Glo. opponit de. l. remutii. sͣ. e. ⁊ ſoluū vno mo do. tu dic ẜm Iaco. de bel. ꝙ ibi nō erat ſuſceptū ab initio hic ſic. ⁊ eſt rō qꝛ hic deferens penituit ſeu penituiſſe p̄ſumit̉ antequā eſſꝫ iuſceptum hic nō. nec lꝫ ei penitere poſtquā ſuſceptū eſt lꝫ non ſit legiptime iuratuꝫ. ¶ Iteꝫ op. gl. ⁊ nō ſoluit de. l. iiij. jͣ. ꝗ ⁊ a ꝗ ma. lib. nō fiant ſo. ẜm Ia. de bel. quia hic loquit̉ de nup. in quibus ſo let haberi magna affectio cōtrahendi vel ibi ſenatus ⁊ iudex ꝑmiſ ſit ancilā prouenire ad libertateꝫ ꝑꝑ primas nuptias tantū quia de primis tantuꝫ cogitabatur qꝛ nuptie fiunt vt ſint vnite. vt. jͣ. de ritu nup. l. i. ſed hic defcrens iuramētuꝫ cogitaſſe videt̉ de effectu ipſiꝰ iuramenti tantuꝫ vel dic ꝙ ibi prime nuptie valuerunt de iure hic primuꝫ iuramentuꝫ nihil valuit. ar. jͣ. de condi. ⁊ de. l. hec conditio Ia. ¶ Uel dic ẜm Ia. buic. ꝙ ibi primū matrimoniuꝫ inutile red dit poſt cōtrahenduꝫ vilius ⁊ ideo de ẜo nō intelligit̉ cogitatum hic primuꝫ iurameniū nō reddit ẜm vilius ergo ⁊c̄. vel hic de iure iam queſito quod nō reddit̉ per actum p̄cedentē inutile cuꝫ nihil cōpetat iure meo ſecus ſi eſſeꝫ miniſter iuris alieni. C. de accuſatꝭ. l. iiij. ⁊ quomodo ⁊ quādo iudex. l. ſi vt proponis in contrario acquirebatur de iure acquirendo mediante actu aliquo Ia. bu. ¶ Uel dic aliud eſt querere an diſpoſitio ſimpliciter facta videa tur relata ad primuzactuꝫ ⁊ ex primo impleatur ⁊ dic ꝙ ſic. vt. jͣ. d̓ ver. ſi. l. boues.§. hoc ſermone ⁊ ibi de hoc ſatis no. ⁊ de ver. ob l. eum qui talis nō expectatur ſecūdus actus. Aliud eſt querere an ita videatur relata ad primū vt eo nō legiptimo facio poſſit iterū ex ẜo impleri. hic pōt colligi diſtinctio predicta Ia. butri. vt ſi primuꝫ nō reddit ſecūdū vilius poſſit impleri per iecundum ſi vero reddit ſecundum debilius. tunc aūt ꝓpter taleꝫ debilitateꝫ ſecūdi ceſſat ratio diſponent̓ ⁊ nō poteſt. ẜo fieri vt. d. l. hec conditio de cō. ⁊ de. quod ſic declaro vbi manumitto ancilaꝫ vt ſit vxor mea veriſſimile eſt ꝙ velim ꝙ ante me alicui alij nubat vnde ſi alij nubat ceſſat cā diſpoſitiōis. vbi no. nō ꝓpter me ſed ꝑꝑ mulierē tūc loquitur. d. l. hec ꝯditio. ¶ Ex ex p̄dictis colligi pōt determinatio queſtionis quā formāt Di. ⁊ alij doctores ſi cui erat conceſſa poteſtas elligendi officialeꝫ ⁊ ellegit ſed electio nō valuit an poſſit iterum eligere hec eniꝫ lex exp̄ſſe facit ꝙ ſic de iſta queſtiōe no. ⁊ plene dixi ẜm Gi. ⁊ alios doctores. jͣ. de le. i. l. inique incipit ẜm electꝭ. ⁊ de opt̓. le. l. ij. ⁊. l. apud aufidiū. ⁊ dixi. sͣ. etiaꝫ ſiquis in ius vo. nō ierit. l. i. in fi. ⁊ pleniſſimeⁱ de ver. ob. l. eum qui certarū.§. cū pure. ¶ Opinio Di. fuit ꝙ ſi electio ipſo iure nō tenuit iterū poſ ſit elligere. ¶ Adre. ⁊ Gul. hic vident̉ indiſtincte ſentire ꝙ amplius non poſſit eligere ⁊ dicunt̉ differentiā eſſe viruꝫ quis exerceat actuꝫ ſibi de iure cōi cōpetentē tunc ſi illud quod facit in. primo actu ſit inurliduꝫ ⁊ inutile poteſt iterato illud facere ita ꝙ ſit validum ⁊ ita loquitur hic cū cōcor. ¶ Si vero ſibi cōpetat iure ſpeciali vel tanqͣꝫ miniſtro alterius vel delegato tūc vno actu valido vel inualido tollitur ius ſuum ⁊ amplius nihil facere habꝫ. jͣ. de iudic. l. iudex. C. quomō ⁊ quādo iudex. l. ſi ut proponis ⁊ quia facilius tollitur ius ſpeciale ꝙͣ cōe in aūt. de nō alie.§. militia. ſed ſus elligendi officiales vt plurimuꝫ nō cōpetit a iure cōi ſed ſpāli ergo ⁊c̄. ⁊ per hoc bene exita de electꝭ. c. ſi cōpromiſſus. li. vi. ⁊ in aūt. de ſanc. epiſc.§. ſiquis aut oratorij domum. G. ⁊ Andre. ⁊ vide ad hanc materiā qd̓ publice no. ꝑ Inno. exͣ de offi. dele. c. in lit teris. ⁊ qd̓ dixi. jͣ. de cōdi. inde. l. cū indebitū.§. i. Uſiurādū et ad pecunias. ¶ In omni cā poteſt iurari. ⁊ qui dubitat pōt perere tempus ad deliberanduꝫ ⁊ vide qd̓ dixi. sͣ. e. l. iij. §. quacūqꝫ actionē. ¶ Et de ſecūdo an debeat dari tēpus ad deliberanduꝫ petēti vide qd̓ notaui ⁊ dixi. sͣ. de interrog. aci. l. qui interrogatus Ia. bu. dicit an detur tēpus ad deliberandū cōmitti ar bitrio iudicis qui arbitrabit̉ dari ſi petatur ſuper actu remoto ⁊ d̓ longinquo qꝛ in hoc pōt veriſimiliter dubitari ar. jͣ. de acqui. poſ. l. ꝑegre. C. de veteri iur̄. enucl. l. ij.§. ſꝫ qꝛ diuīe. ⁊ qui teſta. fa. poſ. l. hac conſultiſſima.§. ac cum humana ſi v̓o acius eſt de ꝓximo in quo videat̉ calumnioſe peti tēpus ad deliberanduꝫ ⁊ nō dabit niſi forte eſſet actus implicitus. vt vna lōga rō tūc eniꝫ daret vel ſi ſucceſſiſſei in locū alterius qꝛ ⁊ tunc habꝫ iuſtā ignorantic ceuſcin vi. jͣ. de re. iur. l. qui in alterius ⁊ hoc in ſacramento veritatis ſecus dicit in ſacramento credulitatis quia iuſte poteſt ſtatiꝫ moueri ad credendum vel non credendū. l. ii. C. de iura. calumme. de hoc vi de quod ibi no. Iaco. bu. cōiter cām vidi in iudicio ſeruari quod etiam in ſacramento credulitatis puta in reſpondēdo poſitōibus ⁊ interrogatōibus ⁊ ſimilibus det̉ tempus ad deliberandum niſi appareat de calumnia ꝑ. d. l. qui interrogatus. ⁊ qꝛ ſibi p̄iudicat reſponſio de credulitate. ac ſi eſſet de veritate. ut. d. l. ii. de iura. ca lum. ſi de facto alieno interroget̉ det̉ deliberatio qꝛ ibi ē tolletabilis ignorantia. jͣ. ꝓ ſuo. l. fi. ¶ Glo. non firmat pedem cui equiparctur De fenſol. ſe defenſor. virum tutori vel ꝓcuraiori. ¶ Guilieimus de cu. dicit ꝙ equiꝑatur procuratori. vt. sͣ. quod cuiuſcūqꝫ vniuerſita. l. item eoꝝ.§. acior. ⁊.§. ſe. Iaco. bu. dicit ꝙ ſi eſt adminiſtrator publicus vel ſindicus habens mandatuꝫ ab vniuerſitate ꝙ equiꝑatur officialibus vniuerſitatis iutori. Si vero habeat mandaiū ab alijs. vt. l. i.§. i. ⁊. l. fi.§. defenſores. infra de mune. ⁊ ho. tunc equiꝑatur ꝓcuratori de hoc vide ſupra. e. l. iuſiu tandū. quod ex conuentōe.§. ꝓcurator. vbi de hoc plene notaui ⁊ dixi. Iaco. de are. dicit in ſindico requiri ſpāle mādatū ſicut hic. exigit̉ in defenſore quod innuit littera ſi ſuꝑ hoc ⁊cͣ. ¶ Alii intel ligunt hunc.§. in ſimplici defenſore. ¶ Querit Guil. de cunco ſi defenſorſauſdedit iudicatum ſolui que tria ꝯtinet. vt infra iudi catum ſolui. l. iudicatū ſolui. petit̉ ꝙ faciat venire principalē ad iu randum de calum. qꝛ ip̄e defenſor iurare non pōt. C. de iuramē to calumnie. l. ii.§. ſinantem. ⁊ aūt. principales. Ille nō vult venire. nunquid ꝯmitteret̉ ſtipulatio iudicatū ſolui ob tem nō defenſam. ꝗdam dicunt ꝙ non ꝑ iſtum.§. ſed iſte.§. nihil facit qꝛ hic cā bene poterit decidi ſine iuramēto de quo hic loquit̉ ſed non ſine ſacramento calum. vnde dicit ſtipulatōem ꝯmitti ꝑ. l. ſi reus. jͣ. iudi. ſol. Guili. ¶ Non compellit̉ ꝓcurator vel defenprocurator ſor iurare ſed ſufficit iudicitm ſubire. hoc dicit. ¶ Oppo. de. l. non ſolum in principio. sͣ. de ꝓcura. So. ꝑ ea que ibi no. qui hic iuramentū totius litis deciſionum ibinon. ſed iuramentū per quod reſpondet̉ poſitōibus. ¶ Querit. gui. de ſuza. ſi habeat ſpāle mandatum ad iurandū in animam de mi ni an ſufficiat. ⁊ allegai. C. de vindic. lib. l. nec muliereꝫ. quod no. qꝛ ibi nō fuit manumiſſio ꝑ ꝓcuratorem ꝯͣrium deici minat. ⁊ de hoc dixi. sͣ. e. l. iuſiuran. qd̓ ex ꝯuētōne.§. ꝓcurator. ¶ Deferens iuramentū dꝫ de qui iuſiurandum. calumnia iurure ſaliū ſi nō ex ga tur ⁊ in parentibus ac patronis. hoc dicii. ¶ Et caue qꝛ hic glo. colligit tria ⁊ in quolibet male dicit. primo enim colligit ꝙ ſacra mentum calumnie pōt tacite remliti. lꝫ noti exp̄ſſe. circa quod ad uerte ꝙ duplex eſt ſacrameniū calumnie. vnum quod p̄ſtat̉ pro tota lite ſtatim conteſta. de quo loquit̉ titulus de iuramento calumnie. ⁊ illud de iure ciuili nec tacite nec expreſſe pōt remitti cū inuentum ſit ob vtilitatem publicā. vi. C. de iura. calum. l. ii.§. ſed qꝛ verum. vbi de hoc plene no. ⁊ dixi. ¶ De iure canonico iacite pōt remitti. vt exita de iuramento calum. c. i. li. vi. ⁊ omiſſuꝫ in qualibet ꝑtelitis p̄ſtari. vt ibi dicit̉. eſt ⁊ aliud ſacramentum quod non p̄ſtat̉ ꝓ ioīa lite ſed in caſibus ſpālibus in quibus ieneat̉ ꝗs iurare ꝙ illud quod petit fieri non petit animo calum. ⁊ de tali ſa cramento calumnie loquit̉ iſte.§. ⁊ ſupra ad exhiben. l. iheſcur̄. ⁊ ſi mulier ven. no. calum. cā in poſ. efſe dicet̉ cum multis ſimilibꝰ. ⁊ iſte pōt remitti exp̄ſſe ⁊ iacite. vt hic cum concor. ⁊ remutit̉ cuaꝫ parentibus ⁊ patronis vt ſequit̉. ⁊ canoniſte appellant iſtud ſacra mentum malicie. vt extra de iuramēto calumnie. c. ii. in fi. lib. vi. ¶ Scd̓o dicit glo. no. ꝙ olim ſepius iurabat̉ ꝙ hodie couigit̉ qꝛ ſemel tantum iurat̉. ſed in hoc male dicunt glo. qꝛ verum ⁊̓ ꝙ illud ſacramentū quod ꝓ iota lite p̄ſtat̉. p̄ſtat̉ ſolum ſemel. vi. C. de iura. calum. l. i. ⁊ aūt. ibi poſita. ⁊ ibi plene dixi. Sꝫ iſtud ſacramētum calum. quod nō p̄ſtat̉ ꝓ tota lite ⁊ appellat̉ ita p̄ſtaī hodie ſicut olim. ¶ Tertio nō glo. ꝙ ſacramētum calum. remiuit̉ parentibus ⁊ patronis quod falſum ē ſi intelligat̉ de ſacramento calum. quod p̄ſtat̉ ꝓ totalite. qꝛ illud nulli remittit̉. vi. d.§. ſed qꝛ veremur. ſed ſacrameniū ſpāle calum. ſeu malicie bene remittuur eis. vt hic dicit̉.

De lutcinrando. ¶ Iſte.§. docet quid bēat facere ille cui Ait pretor. uramēium defert̉. Nam aut hꝫ neceſſe ſu pire aui referre aut ſoluere hodie aūt ex iuſta cauſa pōt recuſare. mi. sͣ. e. l. generaliter.§. ſi aūt ⁊ no. duas differentias inter eum cui peſertur ⁊ eum cui refert̉ quia ille cui defert̉ poteſt non iurare ſed referre ⁊ referrendo de calūnia non iurat ſed ille cui referiūt ⁊ qui primo de calūnia iurauerat iurare de veritate cōpellitur. ¶ Opponit gloſa. ꝙ non licet referri iuſiuran. ꝑ. l. marcellus. jͣ. re. amo ⁊ picit ibi ſpeciale ⁊ in alijs. actionibus turpibꝰ. ¶ Tu dic ꝙ ſunt quedam iuramenta que deferunt̉ a. l. ſpecialiter ad purgationem ⁊ in illis nō habet locum relatio vt in cōtrario ⁊. C. de his qui ad eccle. cōfu. l. preſenti.§. ſi cubi. cuꝫ ſimilibus ibi notatꝭ quedaꝫ defe runt̉ a parte ꝑti vel a iudice voluntate partium ⁊ illa refferunt̉ vt hic cum cōcor. ⁊ de hoc etiaꝫ dicaꝫ. jͣ.§. prox. ¶ Iteꝫ no. dicit gl. ꝙ hic eſt vnus caſus in quo denegatur iutiſditio iudicis propter contumaciā nō iurātis vt in ver. ⁊ ſus. Eſt ⁊ alius ex qui. ca. ma. l. ſed ⁊ ſi per pretorē.§. ſed ſi duꝫ decreto. alias incipit.§. actio exēpta vbi de hoc dixi. ¶ Quandoqꝫ denegatur iuriſdictio ⁊ actio propter turpitudineꝫ. jͣ. de ver. ob l. veluti quandoqꝫ ꝑꝑ ineptā petitioneꝫ.ſ. ſi menſor. fal. modo dice. l. i. vbi de hoc ⁊ de aſſeſſor. l. i. Quandoqꝫ ꝑꝑ perſone honoreꝫ. sͣ. de dolo. l. non dꝫ. ⁊. jͣ. de obſequijs. l. licet. ⁊. l. honori. ¶ Quandoqꝫ in alio caſu. C. de colla. l. poſtumo. Quādoqꝫ ꝑꝑ omiſſaꝫ recōuentiōeꝫ. C. de procura. l. actīoneꝫ. ¶ Quandoqꝫ ꝑꝑ denegataꝫ eo caſu actionē. vt. C. vt nemo priua. l. ij. in fi. ¶ Quādoqꝫ ꝑꝑ preteriti temporis diffinitō nem. C. qui ac. nō poſ. l. ſi ea. ⁊ de leg. ma. l. diffamari. ¶ Quandoqꝫ propter p̄poſterationē ⁊ iſtud pōt eſſe dupliciter primo ꝑꝑ p̄poſteram petitionē. vt. C. de here. actꝭ. l. indebitū. ¶ Quādoqꝫ ꝑꝑ prepoſteratiōeꝫ ꝑſonaruꝫ. jͣ. de adulter. l. ſi maritus ⁊ in aūt. de fideiuſſor.§. i. G. Querit Ol. petebā a te. x. dixiſti offeras libelluꝫ tuum ego nolo libelluꝫ offerre quia volo ſtare ſacramēto tuo nūquid teneor offerre libelluꝫ dicit ꝙ ſic per. l. i. sͣ. de eden. ⁊ per aūt. offeratur. C. de lit. conteſta. ſi poſt libellum delatum tenetur iurare referre vel ſoluere vt hoc.§. Non ſemper ¶ Exempla glo. que ponunt̉ in actio ne de dolo ⁊ iniuri. nō placent Odoſ. nec Mar. ſili. quia in ſacramento ſuper criminibus delato nō eſt locus relationi. vt. jͣ. re. ammo. l. marcellus ⁊ dixi. sͣ.§. proximo ⁊ dicunt etiaꝫ in ccīnibus non deferri ſacramentuꝫ niſi in caſibus a lege expreſſis ⁊ ad purgationeꝫ vt dixi plene. sͣ. e. l. iij.§. quacunqꝫ actione. ¶ Unde ipſi aliter ponunt exempla in diuerſitate retum ⁊ perſonarum primo in diuerſitate reruꝫ ſic comodatarius defert ſacramentuꝫ cōmodanti qd̓ inret eū n̄ feciſſe expenſas in re cōmo data pōt cōmodans referre comodatario vt iurei ſeſe feciſſe ma gnas expenſas. quia alias repetere non poteſt vt. jͣ. como. l. in rebꝰ ſ. poſſunt. ¶ Item poteſt poni in pignore obligato duobus ſi creditor offerat debitori ꝙ iuret ſe alij nō obligaſſe poteſt debitor referre vt creditor iuret pignus in vtrunqꝫ debituꝫ nō ſufficere vt jͣ. de pig. actꝭ. l. ſiquis in pignore.§. fi. ¶ In diuerſitate perſonarū ponunt exempluꝫ filio fami. qui de mutuo conuenitur ⁊ creditor deferi vt iuret ſe ſibi non mutuaſſe poterit referre vt creditor iuret ſe cum conſenſa patris mutuaſſe vel ineſtqꝫ quod paterna pietas non recuſaret vt. C. ad macedo. l. macedonianū. ⁊. l. fi. item in pupillo ſi creditor deferret vt iurei ſibi nō mutuaſſe pōt referre pupillus vt ipſe iuret ſe tutoris auctoritate mutuaſſe. vt. jͣ. e. l. fi. in principio ⁊.§. i. Odoſ. ⁊ Mar. ſili. Franciſcus tamen acurſij hic videtur approbare exempla glo. ⁊ ſentire ꝙ etiam in criminibꝰ poſ ſit deferri ⁊ referri ſacramentū quādo actor ⁊ reus pn̄t ſcire vel ita lem criminis vt quia eſt publice factum ſecus ſi occulte quia tunc reus non pōt referre ⁊ ita loquitur. l. marcellus ⁊ ratio eſt qꝛ quis non tenetur anceps ſubire ꝑiuriuꝫ vt. jͣ. e. proxi. l. videamus Fran. Sed quod prius dixi verius credo ⁊ vide extra. e. c. fi. cum ibi no tatis per omnes. Ubi res ē cōmiſſa iuriiurando reus tribꝰ ca Cum re S. ſibus abſoluit̉.. ſi iurat ſi ſoluat vel ſi refferat e actor recuſet hoc dicit ⁊ ꝙ dicit dimiſſa ſit dic ꝙ qꝛ placet partidus ꝙ eam decidant iureiurando alicuius partis ⁊ ꝙ ſubicit refefrete dic eo caſu quo poteſt referri ⁊ caue a gl. que dicit ab obſer uatione iudicij qꝛ quidami reprobāt ipſam glo. ⁊ dicunt ꝙ abſoluuo debe: fieri ſimpliciter. qꝛ de natura exceptionis ꝑemptorie eſt quod faciat abſolui reum ſimpliciter vt inſti. de excep. per torm cū ergo iuſiuran. ſit exceptio ꝑemptoria ergo debet abſolui ſimplicit̓ vnde quidaꝫ hanc ſignataꝫ glo. ſuper verbo illo ſi ſoluat abſoluit̉ non ſuper primo abſoluet ⁊ tunc videat̉ gl. poſſe defendiqꝛ ſi dedulū ſoluit̉ pēdēte iudicio ſit abſolutio ab obſerua iōe iudicij qꝛ ni hil ē qd̓ poteſt ꝑ ſentētiā tolli vel reſcindi. jͣ. de remiſſio. l. i.§. idem iul. ⁊ oīa iudicia ſiue abſolutoria inſti. de ꝑpe. ⁊ tēp. ac. in fi. in iura mēto ergo ſi eſſꝫ ſignata gl. ſuꝑ v̓bo pͥmo ⁊ abſoluet male diceret Sed ſi eſſet ſignata ſuꝑ ẜo abſolū. ⁊ ſic loquit̉ de abſoluic̄ c. bene dicit. ¶ Ali dicunt ꝙ aut ꝑemptoria competebat ante litem cō teſtatam ⁊ tunc verum eſt ⁊ abſolui debeat ſimpliciter. ſecus ſi incipit compeiere poſt ⁊ perimit actiōeꝫ in iudicio. ⁊ hoc conſtat iu dici vt hic. qꝛ tunc nihil eſt quod deberet ꝑimere. ⁊ ideo tunc abſoluet ad obſeruatōe iudicū. ſed hoc non videt̉ bene tutum qꝛ licet iuret̉ adhuc ſuꝑeſt ciuilis obligatio perimēda que per ſententiam tollet̉ vel declarabit̉ nō eſſe vt plene dicet̉ infra de condi. inde. l. iulianus. dicerem ergo ꝙ ſiue exceptio iuriſiuran. competat ante litem conte. ſiue poſt incipiat competere. Aui opponit̉ in vim per emptorie ⁊ iunc ꝑ diffinitiuā decidit̉. ſed ſi opponat̉ in vim dilatorie ad impediendū ꝓceſſum tunc non poteſt ſuper re principali ſed ſuꝑ ꝓceſſu ꝓnunciati ⁊ tunc ꝓcedit iſta glo. que dicit abſolui ab obſeruatōe iudicij nec dico an ſit diffinitiua vel interloquioria qꝛ de hoc eſt opinio. C. de iudi. l. ꝓperandū. ¶ Et ꝙ exceptio iuramenti ſic poſſit opponi duobus modis dixi. sͣ. e. l. nā po ſtea.§. ſi is qui. ⁊ in ra de condi. indebi. l. eleganter. l. ſiquis poſt. ⁊ ſi obiciat̉ ꝙ lite non conte. nō fertur diffinitiua. dic ꝙ iuramentū habetur loco conteſtationis. vt dicta. l. nam poſtea.§. ſi is qui tēporali. Iaco. butrig. ¶ In cauſa pupilli deficientibus pro MM. baudibns alus poi uuiorinnamenūū de ferre. hoc dicit. ¶ Item adducit dominus Guido de ſuza. hanc ꝙ tutor nō poſſit facere pacem illi qui interfecit patrem pupili ſi hꝫ ꝓbatōnes paratas ſuꝑ homicidio. ⁊ ꝓ hoc. C. de iranſactio. l. p̄ſes. Gui. Iaco. de are. ⁊ Uber. de bobio tenent ꝙ etiam ſi hꝫ ꝓbatōes paratas ⁊ videat expedi r̄t pupillo ꝙ pax valeat. ⁊ allegat infra de vſufructu legato. l. ge nerali. ⁊ ad ieriulia. l. i.§. confeſſam. ⁊ de hoc dixi. C. de pactis. l. patrum curatoris. ¶ Non. differt ꝓdigus ⁊ ſm les non Prodigus. pabiles ſacramēt m in cauſis eoꝝ. hoc dicit. Et dic ꝙ ꝓdigus cui interdicium eſt bonis qꝛ rerum admi niſtrandarum ius nō habent. vt ſupra. e. l. iuſiuran. ꝙ ex ꝯuentōe. §. primo. ⁊. C. de curato. furio. l. i. ⁊ ideo dicit̉ hic ꝙ non ſut ha biles quod ꝓbat a ſufficienti ꝑtium enumeratōne. ¶ In glo. vt ſupra. e. ibi ita. nec iuſiuran. vtrunqꝫ autem tollit naiuralem. Ibi ita ⁊ ſacramētum in ciuili nō comparātur qꝛ ſolutio eā tollit. iuramē tum nō. Ia. but. i ¶ Iuramentum hꝫ qui non compellunturaſtariudicij ⁊ ideo ꝗ nō ꝯpellit̉ iudiciū ſuſciꝑe nec iurare. hoc dicit. Iac. ¶ Iuramenti exceptio dat̉ conI Act OC. tra aciōem ſuꝑ qua iuraium ē non ſuper alia. hoc dicit. ¶ Uel ſic ſi deciſum in primo iudicio nō venit diſputandū in ſecundo. nō obexceptio iuriſiuran. nec curo diſputare de eadem re vel alia. ſi ergo iuratuꝫ eſſet ſuꝑ debito ⁊ ageret̉ de conſtituta obſtat̉ exceptio qꝛ iterum oporteret de debito diſputare cum ſine debito non teneat ꝯſtitutū. vt. jͣ. de ꝯſti. pecu. l. i.§. debuū. ſecus ſi ꝯͣ. vi hic. ⁊ ideꝫ ſi ſuꝑ viroqꝫ. Ia. bu. ¶ Tacitum ⁊ expreſſuꝫ I non fuerſt. ꝓa benur vi pora ⁊ ſil on adimples mihi nec ego tibi. hoc dicit. ¶ Oppo. de prin. ad fi. qꝛ in principio dicit nō fuiſſe remiſſum in fine videt̉ dicere ꝯͣ dicium glo. ꝙ nō fuit remiſſum exp̄ſſe ſed tacite. tunc dic ꝙ nec exp̄ſſe nec tacite fuit remiſſum ſꝫ dicit ꝙ ē remittēti ſimilis ⁊ nihil ē cui ſimile ē. vt. jͣ. depo. l. ꝙ nerua. ¶ It̉ colligit glo. ꝙ ſi nō facio quod debeo ⁊ in nō facis qd̓ debes nō

Delurcintando. dbfines. immo ego. ¶ Sed hoc videt̉. C. de compenſa. l. fi. ⁊. jͣ. de compeſatio. l. quod in diem.§. fictōem. Sed dic ꝙ quedā nō babent hincinde mutuam relatōem. iunc ſi ſit ordo p̄fixus a lege nō imputat̉ ſi nō facit ille cui primo debebat fieri vt hic. idē ſi nō era p̄fixus ordo ſꝫ ſunt in pari cā. qꝛ deterior ē actoris ꝯditio no. jͣ. de actio. emp. l. nulli.§. offerri. ⁊ de edili. edic. l. ediles.§. fi. Iacobus huniqs. ¶ Hec lex non hꝫ locuꝫ in deliAnifeſte. gis vino. xen. Roff. inlibel. de ac. reruꝫ ammo. ⁊ no. ⁊ dixi. sͣ. e. l. iuſiurā. ⁊ ad pecunias §. ait pretor ⁊ vide. jͣ. de iure fiſci. l. eius qui. ¶ Et ẜm cōem opi. hec. l. eſt hodie correcta quia ex iuſta cā poteſt recuſari ſacramentuꝫ delatuꝫ. vt. C. e. l. generaliter.§. ſi aūt vbi de hoc notaui ⁊ dixi ⁊ extra. e. c. vlti. cum ibi notatis. caſus etiaꝫ ſpecialis in quo nō pōt recuſari nec referri. vi. C. defideicō. l. fi. vbi de hoc ¶ Conclude ẜm alios cum defert̉ alicui ſacramentū. aut habꝫ iuſtam cām ignorantie vt quia defert̉ ſibi ſuper facto alieno ⁊ nō cogitur iurare nec referre qꝛ nō cogitur anceps ꝑiuriū ſubire. vt. sͣ. e. l. iuſiuran. ⁊ ad pecunias ⁊. jͣ. ii. prox. l. videamus aut nō hꝫ iuſtam cauſaꝫ ignorantie vt quia interrogatur d̓ facto tūc ſi loꝗmur de voluntario quod defert̉ a parte parti nō cogitur ſuſcipere nec iurare ⁊ in hoc corrigatur. l. iſta. ¶ Si aūt. loquimur de iudiciali tunc ꝑꝑ auctoritateꝫ iudicis cogitur recipere. vel referre niſi iuſtam aliaꝫ habeat cauſaꝫ ꝑ. d. l. generaliter.§. ſinaūt. ⁊ hoc innuit glo. interlinearis. sͣ. e. l. iuſiur. ⁊ ad pec.§. ait pretor. alij dicunt ideꝫ in voluntario ⁊ iudiciali vt ex iuſta cā poſſit recuſare ⁊ in hoc cor rigatur. l. iſta ⁊ hec opi. eſt multū cōis Ia. bu. ¶ Guido de ſuza. dicit ꝙ hec. l. loquit̉ in modica quātitate. l. generaliter in magna Et nota ꝙ modeſtius facit qui refert quaꝫ qui iurat vt infra de conſti. pec. l. illud.§. i. ¶ Iuſiu Iquis cum debitore randum ꝑ moduꝫ cōdictiōis pōt in cōuentioneꝫ deduci ⁊ con uētionē implet ⁊ parat exceptiōeꝫ hoc dicit. Et vide quod no. ⁊ dixi. ſupra de pa. l. fi. ⁊ quod dicit̉ hic in tex. exceptio iu riſiuran. dicit ideſt pacti propter iuſiurandum ⁊ quod ſubicit ſolutum quia per ignorantiam. ¶ Ad contrarium quod ſignat gl. de. l. que ſub condic. de condic. inſti. dic ẜm Ia. but. dic ꝙ aut apponitur in cōtractu ⁊ eſt de p̄terito ⁊ valet vt hic ſi in vltima voluntate ⁊ de futuro nō valet vt in cōtrario. ¶ Ad queſtionē quā querit glo. ſi promiſſi tibi decē ſi iures te capitoliū aſcendere ⁊ iuras an oriatur actio ex pacto vel ex iuramento ⁊ videt̉ ꝙ agi dedeat ex iuramento validāte ⁊ veſtiente pactuꝫ de hoc dic vt plene dixi. sͣ. e. l. iuſiurā. quod ex ꝯuentiōe. ver. vltimo querit.ſ. de actiuo. ¶ Guido de ſuza. dicit omiſſa gl. ꝙ ſi ſtipulatio ē interpoſita ex ipſa agetur. ſi nō eſt interpoſita tunc erit donatio ſub modo lꝫ ſit ibi dictio ſique hoc caſunō induc. t cōditionē ſed modū. C. de do natꝭ. que ſub modo. l. i. ⁊ dicit ꝙ agetur cōditiōe ex. l. ſiquis argētum. C. de donatꝭ. vel actꝭ in faciuꝫ ex iureiuran. vt. C. e. l. actori. in glo. ibi adſit vel abſit melius diceret abſit vel non adſit ⁊ dic vt ibi no. ¶ In eadeꝫ glo. ibi remittat̉ melius dic vt ibi qꝛ ibi de fu turo hic de preterito. nec ob. huic ſo. in aūt iuſiurandū ꝙ prefertur ab his qui adminiſtrationē ſuſcipiunt qꝛ ibi neceſſariū in. l. que ſub cōdictione voluntariū ibi reſpōdeo ex pacto qꝛ cōdictio nō diſpo nit ſimile no. de ver. ob l. nam eo ⁊ de actio. ⁊ obli. l. obligamur. ¶ Ibi datione. hoc declara per ea que no. jͣ. de doli excep. l. ij.§. terna ⁊ hec glo. tenet ꝙ cōtractus innominatꝰ fiat ꝑ moduꝫ nō ꝑ cōdictioneꝫ. ¶ Contrariuꝫ no. sͣ. de pactis. l. ſi intra. ⁊. jͣ. de donatꝭ. l. hoc iure.§. j. ſed ille glo. debent intelligi quando in explemē to cōditionis aliquid adderat parti hic nō e ita glo. hic exemplificat. Ner ob. infra de ꝯͣben. emp. l. labeo ſi mihi ⁊ ē ibi a cā. ¶ Iu Aſiurandū a debitore. amcutuꝫ equiꝑatur acceptilationi ⁊ excep. inducit ⁊ ideo moraꝫ tollit ⁊ penaꝫ comitendaꝫ ex mora hoc dicit ibi hoc.ſ. iuſiurandū ibi circa.ſ. quia iuſiuranduꝫ proficit ad acceſſoria idcirco ⁊c̄. ¶ Ibi ab omni cōtrouerſia.ſ. ſortis pignorꝭ. ⁊ pe ne Ia. ¶ Op. C. de iudi. l. i. vbi lata ſententia ſuꝑ ſorte adhuc ſupereſt petitio vſuraruꝫ ſed dic ꝙ maior eſt auctoritas iuramenti qͣꝫ ſentētie vel dic ꝙ hic tempore iuramēti nōduꝫ erat pena cōmiſ ſa Mar. ſilima. ¶ In glo. naturalis obligatio in fine. in iuramēto delato a iudice nec ſoluti repetiuo ſicut in ſnīa. vt infra de cōdi. iude. l. iul. Mar. ſilima. ¶ Abſenti ⁊ ignoranti poteſt iuL ab eo. ra meniūremitu hoc dicit ⁊ iniclligit Ia. quod remiſſum fuit procuratori recpienti no mine ⁊ vice dn̄i abſentis credo etiam ꝙ remitti poſſit per imprecium ⁊ epiſtolā non ex textu colligitur. ¶ Item intelligunt quidam hanc. l. ⁊ male iuramento pr. ſtito quia de p̄ſtito non loquit̉ hec lex. ſed de p̄ſtando. vt infra ſubiciam. dic er go ſe cundum Mar. ſili. ꝙ iur̄iuran. nondum p̄ſtiti ſit gratia vt hic ꝑ deferentem. Si vero ſit p̄ſtitum aut iurat̉ quis ſibi ipſi ⁊ in facio ſuo tunc ſit ſibi gratia a principe diſpenſante ex iuſta cauſa. vt infra ad municip.l. imꝑatores. ¶ Si vero iurat alij vel in alieno fa cto tunc ſit gratia ab eo cui iuratum ē. Et ideo pōt populus ab ſoluere poteſtatē a ſtatuto iurato. ⁊ hoc ante deferat iuramentuꝫ. Sed potius dic vt ſupra qui ſatiſda. cogan. l. fi. ⁊ in qōnibus ſtatutorum plene. ⁊ de hoc extra de iureiuran. c. quāto. ⁊. c. ſi vero. ⁊ c. quemadmodū. ¶ Item querunt Andre. ⁊ Guil. de cu. ſi ſcolaris ꝓmiſit creditori ⁊ iurauit ſe rediturum ⁊ ſolutuꝝ in paſcate ⁊ petit ꝓrogatōem termini a creditore ⁊ creditor ꝓrogauit vſqꝫ ad menſem an erit ꝑiurus ⁊ videt̉ ꝙ non. ar. hec. l. ſed modicum facit qꝛ hic loquit̉ de iuramento nōdum p̄ſtito ſed p̄ſtando. ⁊ ad hoc. C. e. l. remittit. ſed ꝙ ſit ꝑiurus videt̉ qꝛ ꝑ ſacramentū p̄ſtiiū ſtatim obligatus fuii deo ſeruare iuramentū. vnde talis obligatio nō poteſt tolli ꝑ creditorem. ar. C. de pactis. l. filius. ⁊. l. ſeruꝰ. ſupra de pactis. l. ius publicum. ⁊ de mag. ꝯuen. l. i.§. ſi inter. ⁊ ꝙ ſit obligatus deo ꝑ iuramentū ꝓbat̉. ſupra. e. l. qui ꝑ ſalutem. Ibi reſpectū diuini numinis ⁊c̄. ¶ Quidam dicunt aut iurauit ſoluere ⁊ tunc non valet ꝓrogatio quin ſit ꝑiurus aut iurauit ſatiſfa cere ⁊unc ꝓrogatio valeat. argu. infra de pigno. actio. l. ſi rem. §. omnis. ⁊ de verbo. ob. l. ſatiſfactōis. ⁊ ita diſtinguit̉ in ſimi i. jͣ. q bus modis pignus vel hipo. ſol. l. itcm liberat̉.§. qui paratus. ¶ Ipſi Andre. ⁊ Guil. de cu. dicunt ꝙ ſemꝑ valet ꝓrogatio ⁊ debitor non eſt ꝑiurus qꝛ lꝫ obliget̉ deo. hoc eſt reſpectu creditꝭ. vnde ſoluens creditori liberat̉ etiam a deo ⁊ verbum ſolutōnis accipit̉ ad ꝯmodum creditoris. vt. l. ſolutōis iufra de ſolu. Sed hoc placuit creditori. ergo ⁊c̄. infra de verboꝝ obli. l. ſi ſtipulatus ſum mihi. de acqui. po. l. poſſeſſio quoqꝫ.§. ⁊ ſi poſſeſſio. ¶ Nō ob.§. qui paratus. qꝛ ibi inuito creditore ſihebat. ⁊ ꝓ hac determi natione facit infra de ope. no. nun. l. i.§. inde querit̉ locati. l. cum in plures.§. l. dicta. ⁊ de fideiuſ. l. ſi ſtipulatus. ⁊ ꝙ iuramentū poſſit recipere tales dilatōes ⁊ conditōes. facit ſupra qui ſatiſda. cogā. l. fi. vbi de hoc ſatis dixi de oper. liber. l. ſi libertus iurauerit. de v̓. ob. l. cum ſtipulatus fuero mihi aut ꝓculo in principio. ⁊.§. i. d̓ pa ctis. l. ſi cum emptore.§. fi. de ꝓcurato. l. in cauſe in fi. ⁊. C. de non nume. pecu. l. fi. ⁊ quod no. extra de iureiuran. c. primo. lib. vi. ¶ Item querit ipſe Guil. retentis eiſdem terminis ſi creditorꝓ rogauit terminum alicui recipienti nomine debitoris abſentis an tunc debitor ſit ꝑiurus ſi ad eius notitiam venit ſolum elapſo ter mino videt̉ ꝙ non. argu. huius. l. ſed vt dixi hec lex non loquitur in ſacramento p̄ſtito ſed p̄ſtando. ⁊ ideo parum facit. lꝫ enim ſacramentū remitti poſſit ꝑ impreciū ⁊ epiſtolā. vt hic dicit̉ tamē an te ſcientiam eius cui remittit̉ ⁊ ratihabitōem nihil videt̉ operari. vt ſupra de nego. ge. l. ſi ego. infra de dona. inter virum ⁊ vxo. l. ſi. ſponſus in principio. ⁊ videt̉ expreſſum infra de acqui. poſ. l. ꝗ ab ſenti. vbi de hoc. vnde ſi ad eius notitiam veniat infra terminum ⁊ ratum habeat nō erit ꝑiurus alias ſic. ar. infra rem ra. hab. l. bo norum. ⁊ de bo. poſ. l. iij.§. penul. ipſe tamen indiſtincte tꝫ ꝙ nō ſit ꝑiurus. quia ꝑiurium ꝯtingit ꝓpter moram quam facit nō ſoluēdo in termino. vnde cum illa mora ceſſet ꝓpter dilatōem ⁊ ꝓrogatōem creditoris non pōt dici ꝑiurus. argu. ſupra titu. ꝓxi. l. lecia.§. ſi cum ſortis. vnde cum ſit liberatus a mora ꝑ ꝯſequens ⁊ a pena periurij. lꝫ dilatōem ſcū ꝓrogatōem termini ignoret. ꝓ hoc videt̉ exp̄ſſum infra de ſolutio. l. ſi tibi. x.§. ſi cum mihi de furtis. l. inter omnes.§. recte. ⁊ ar. infra de crimine expila. here. l. fi. ⁊ de

De in litem iurando. qintis ⁊ fac. igno. l. regula.§. qui ignorauit. ad contraria reſpōdet cum dicit̉ inuito vel ignoranti nō acquiri ꝯcedit in caſu in quo eſt aliqua acꝗſitio. vt. d. l. ſi ego. de nego. ge. ſed hic non acquirit̉ pͥn cipaliter aliquid debitori ſed tollit̉ mora in qua incurrebat ꝑiuriū. ⁊ faciunt etiam p̄dicta ad aliud quod colligit glo. ꝙ collatōnes p̄bendarum poſſint fieri ꝓcuratori ⁊ alteri recipienti nomine clerici. ⁊ eſt caſus extra de p̄bendis. c. accedens. ⁊ dic vt ibi. ⁊ depre ben. c. ſi tibi abſenti libro. vi. ¶ Iteꝫ querit hic Pe. ſi litigabas cum ꝓcuratore meo qui detulit tibi iuſiurandū ⁊ ego illud tibi re miſſi ꝑ litteras meas ⁊ tu antequam litiere ad te ꝑueniſſent iuraderas te mihi debere au aliquid operabit̉ illa remiſſio ꝑ litteras facta. videt̉ ꝙ ſic ſupra. e. l. remitut. ipſe iꝫ ꝙ nō ⁊ nō obſtante ipſa remiſſione poſſit peti ꝙ iuraſti te debere qꝛ magis dꝫ attendi iuramentuꝫ exquo factuꝫ eſt. ꝙͣ lr̄e remiſſionis pro hoc. jͣ. de ſolutꝭ. l. qui. x.§. fi. ⁊. l. ſiquis offerenti.§. fi. ⁊ ar. C. vi lice. pon. l. i. ſentētiaꝫ reſcin. non poſ. l. fi. ⁊. jͣ. man. l. ſi vero nō remunerādi.§. ſi poſt creditam. ¶ Iteꝫ querit ſi detuleraꝫ iuramētuꝫ titio poſtta eo abſente dixi vicinis meis ꝙ ſibi remitebaꝫ nō tamē miſſi ſibi nūciuꝫ vel epiſtolaꝫ an valeat talis remiſſio videt̉ ꝙ ſic per hanc.ſ. que dicit aoſenti ⁊ ignoranti ꝓ hoc facit glo. in ſimili. C. de pactis. l. poſtꝙͣ liti ⁊ ar. jͣ. de libello lega. l. nō ſoluꝫ.§. i. ⁊. l. ſe. ⁊ qd̓ notaui ⁊ dixi. sͣ. de pactis. l. tale pactuꝫ. cōtrariuꝫ tenet ⁊ glo. hic que dicit ꝑ nūciū vel epiſtolaꝫ. ⁊. jͣ. de ꝯſtitu. pec. l. licet de dona. l. abſenti ⁊ quod no. C. de dona. l. ſi aliquid. ¶ Item qꝛ ſi eſſet veruꝫ ꝙ poſſet remitti ſine nūtio vel epiſtola fruſtra diceret hic in fi. de epiſtola. ¶ Itē adducit aliā queſtioneꝫ ſi alicuius eccleſie vel monaſterij prelatus cōceſſit alicui domū donec eēt aliquod beneficiuꝫ eccleſiaſticū cō ſecutus vel aſſecutus poſtea prelatꝰ cuꝫ capitulo ordinauerūt in eiꝰ abſentia ꝙ ipſe haberet domū ſimpliciter ⁊ ꝑpetuo an valet talis cōceſſio ⁊ dicit ꝙ cū nō eſſet aliꝗs qui eiꝰ nomine reciꝑet ⁊ ꝓ hoc d.l. qui abſenti. de acqui. poſſeſ. ⁊. l. abſenti de donatꝭ. ⁊ de dona. l. ſi aliquid ⁊ noīaui ⁊ dixi in ſimili. C. de ſacro ſanct. eccle. l. illud ⁊ ꝓ hoc infra deſolutꝭ. l. ſi cum cornelius. 4 ¶ Ubi iuramentū pupilli ſi ve Reditor e rum eſſꝫ iolleret obligationē iūc prodeſſet fideicō. alias nō. ¶ Uel ſic pupillus iuret ſuper facto ⁊ prodeſt fideiuſſori aut ſuꝑ iure ⁊ nō prodeſt hoc dicit. ¶ Ibi reſcribe michi dicit glo. i. iul. vel dic ẜꝫ Riꝫ. pom. qꝛ queſtio flebat pōp. ⁊ ipſe reſpondet ẜm opi. iul. ſimilis interrogatio ⁊ reſpoſio habet̉. jͣ. de admi. tu. l. fi. Riz. ibi exceptione iur̄iurandi. Iſta littera expreſſe facit cōtra Ir. in eo qd̓ no. sͣ. de pactis. l. ſi vnus.§. pactus. in gl. magna que incip̄īmo videt̉ O. ibi interpoſitū eſt.ſ. ꝙ tutor nō interfuit ⁊ ſic iurauit ſe dare nō opportere ibi deferente creditorem ꝯſtrue ſic hāc litteraꝫ ẜm Riz dimitte illa verba que ſecunt̉ pupilluꝫ iuraſſe ⁊ accipe illa intellige re debemus quid actuꝫ.i. ꝙ actū ⁊ erit cōiunctio illa dictio ꝙ ⁊ ꝙ dicit inter eos ſic ſubaudi qd̓ ſequit̉ ibi aiqꝫ ita accipe illa verba. sͣ. dimiſſa pupillū iuraſſe Riz. in glo. qꝛ naturaliter. ibi. l. ꝗnta ꝙ dic vt ibi no. Fran. ¶ In glo nō naturale in fi. quod veꝝ eſt in iuramento volūtario ⁊ in iudiciali que habēt partiuꝫ cōſenſuꝫ ſecꝰ in neceſſario in quo idem eſt ꝙ in ſentētia que nō tollit naturaleꝫ. vt jͣ. de cōdi. inde. l. iul. Ol. vbi de hoc ⁊ facit multuꝫ hec. l. cōtra gl. que eſt. jͣ. de excep. rei iudi. l. ſiquis ad exi. ⁊. l. ſi a te. que dicit in dubio videri pronūciatuꝫ ex eo ꝙ actor non probauit. Nam hec lex dicitur ꝙ videt̉ ſuper toto iuraſſe in dubio ⁊ iuramentuꝫ ⁊ ſententia equiꝑantur. vt. sͣ. e. l. ij. c ¶ In verſi. ſed ſi actore. iuramentū ꝓSi fide iuſſor. curatonis vel fideiuſſons ꝓdeſt dominō hoc dicit. ⁊ determinat iſte.§. sͣ. e. l. duobus.§. a fideiuſſore Ia. e facit iſte.§. in prin. ꝙ ſentētia lata pro fideiuſſore proſit principali quod intellige ẜm ea que no. sͣ. de arbi. l. aduerſus. ⁊. jͣ. rem ra. ha. li. quas gloſ. determinat per ea que notat Gi. de re. iur. c. ratihabitionem libro. vi. ¶ Super Rubrica vide Azo. in ſumma. e. ti. ⁊ per Hoſtien. in ſumma de iureiurando Rubricella de in litem. iuran. ⁊ dic ſcd̓m nonre. ꝙ iſtud iuramentuꝫ non hꝫ locum niſi probata intentiōe. acioris vt no. per euꝫ in libello ti. ad exiben. Item quādo iſtud ſa ttamentuꝫ defertur cōtra nō reſtituēteꝫ. nō datur libellus vt no. in ſpeculo de iuriuran.§. i. ver. ſed nūquid tunc erit dandus libellus. ¶ Sſtipulationes iudiciales cōmittunt̉ reſpectu temporis quo interponitur. jͣ. e. l. i. ⁊ ex dolo vel cōtumacia principalis nō auget obligatio fideiuſſoris. ¶ Et ꝙ precia reruꝫ extimant̉ ẜm veritatem non ẜm affectionē. ¶ Et quādo habeat̉ rō affectionis ⁊ an conſideretur quod enenire poteſt. Et vide pulcras queſtiōes an fideiuſſoris obligatio creſcat per doluꝫ vel cōtumatiaꝫ principa lis. ¶ Qualiter probetur intereſſe cōtra doloſuꝫ ⁊ nō doloſum jͣ. e. l. ij. ¶ Quod minimis cadat affectio. jͣ. e. l. nūmis. ¶ Et de intereſſe extra rem quādo veniet ⁊ quādo nō ⁊ qn̄ intereſſe veniat in lucro ⁊ quādo intereſſe ꝓbet̉ ꝑ ſacramētū ꝯͣ doloſuꝫ. ¶ Et an in d̓poſito iuret̉ in litē ⁊ qn̄ ī cā pupilli iurat tutor n̄ mater. adul tus iurat an auctoritate curatoris. jͣ. e. l. videamꝰ vl̓ curator ſi vlt. ¶ Que eſt ratio ꝙ mater nō iurat ꝓ pupillo ⁊ an iuret ſi eſt tutrix huius ſacramēti in litem delatio ſpectat ad officium iudicis eadem. l.§. deferre. ⁊ que eſt ratio dic vt ibi dixi. Iſtud iuramētū taxat̉ a iudice ⁊ a lege eadem. l.§. deferre. ⁊ an̄ hodie ipſe.§. ſit cor rectus ꝙ non excedat quadruplum ꝑ. l. vnicam. C. de ſen. que pro eo quod intereſt. ¶ Et an iſtud ſacramentuꝫ poſſit retractari. ⁊ an infinitas euitet̉ in ꝗbus actꝭ. iuret̉ in litcm infra. e. l. in actionibus. ⁊ ꝙ ex dolo non ex culpa. ⁊ an iudex teneat̉ ſequi tale ſacramentū hoc ſacramētum p̄ſtat̉ ꝑ dominū vel quaſi dominū infra e. l. vulgo. ¶ Quomō iuret̉ contra furem. jͣ. e. l. cuꝫ furti ⁊ quod pluris eſt vtiqꝫ tanti eſt. ⁊ ad quantū refferat̉ hec dictio pluris in teſtibus ⁊ alijs. ¶ Quomō iuret̉ contra nō exhibentē inſtrumē ta. infra. e. l. inſtrumentis. ¶ Quomō de ꝑiurio iurantis in liteꝫ nō querat̉. jͣ. e. l. de ꝑiurio. ¶ Non conſiderat̉ Em in iudicio. quod euente poteſt ex dubio euentu ⁊ caſualiter. hoc dicit cum principio legis ſequētis ẜm eos ꝗ eam ꝯtinuant. Nam habet duas lecturas ẜm glo. vel magis ad litteram ſatiſdatōis iudicia rie p̄ſtant̉ ẜm ſtatum de p̄ſenti nō de futuro. ¶ Uel ſic ex cōtumacia vel dolo principalis nō auget̉ fideiuſſoris obligatio. ⁊ cō cor. infra de regu. iur. l. omnis hereditas.§. vnquam. ⁊ quod dicit ꝯmendatio.i. eſtimatio. ¶ Et ad euidentiā dic ꝙ eſt ſtipulatio iudicio ſiſti. ⁊ in hac ꝓcedit hec lex ẜm omnes ⁊ tunc habet duas lecturas.ſ. in re facta.i. ſtipulatōe p̄ſtita ⁊ in re facienda.i. ſti pulatōe preſtanda. ¶ Item eſt ſciēdum ꝙ in iſtis ſatiſdatōibus accipiunt̉ fideiuſſores ẜm qualitatē rei petite. vt ſupra qui ſatiſda. cog. l. ſi vero.§. qui ꝑ rei qualitatem. ¶ Notabilia collige ſcd̓m glo. ¶ Primo ꝙ p̄cia rerum nō ẜm affectum ſed ẜm qualita tem veritatē eſtimātur. concor. ſunt in gl. dic tamen ꝙ eſt dare pre cium vt eſt dare intereſſe. p̄cium dicit̉ ꝑ relatōem ad re. vi. l. pre cia rerum. jͣ. ad. l. falci. vbi de hoc. ⁊. eo. ti. in. l. ſal. hoc eſſe.§. fi. ⁊ in iſto nō conſiderat̉ affectio ſed intereſſe hꝫ relatōem ad perſonaꝫ vt infra de re. iu. l. quatenus. ⁊ in hoc bene cadit affectio. vt. C. d̓ ſen. que ꝓ eo quod intereſt. l. vnica vbi de hoc no. ⁊ dixi. ¶ Diſtingue tamen qꝛ eſt quedam affectio que in ſe nō hꝫ vtilitatem. ⁊ hoc bene facit actōem dari que alias nō daret̉. vt infra manda. l. cum ſeruus. ⁊ ſupra de mino. l. ſi in emp. vbi de hoc dixi. ſed non auget̉ condemnatio. vt infra. l. mandamus. ⁊ hic. ⁊ vide ſupra de oꝑ. ſeruo. l. fi. ⁊ quod no. infra de regu. iur. l. iure ciuili. ¶ Quedam affectio hꝫ vtilitatem ⁊ talis nō ſolum p̄bet actōem ſꝫ etiam auget ꝯditōem. vt ꝑ totum hunc titulū. ¶ Eſt quedam affectio inhoneſta. vt ſi habes affectōem ad aliquod iocale quod iibi de dit dn̄a tua. ⁊ iſta nec facit dari actōem nec facit creſcere eſtimatō nem. vt. d. l. vnica. C. de ſententijs que ꝓ eo. quod intereſt profe. ¶ Item ꝙ conſideret̉ affectio vt p̄dixi locum hꝫ in actōnlbus bonefidei ⁊ arbitrijs que habent naturā bonefidei ſed in ſtricti iu ris non. vt infra. e. l. in actōibus. ⁊. l. cum futuri amenitatis ſcu delegatōis an habeat̉ ratio dixi infra ſi in frau. patro. l. i.§. ſiquis in fraudem. ⁊ in alphabeto dictōe amenitatis. ¶ Secundo no. ꝙ non conſiderat̉ quod euenire pōt de quo dic vt glo. que te remit tit ad. l. ſi idem cum eodem ſupra de iur. om. iudi. ſed nec ibi ſolui tur in glo. ſed ibi plene dixi. ⁊ retigi. etiam in. l. interſcrip.§. ſacrā in glo. allegata. ¶ Et quaniū ad p̄ſens dic ẜm Iaco. but. aut id de quo querit̉ habet diſponere dep̄ſenti ⁊ tunc conſiderat̉ quod euenire poteſt ratōabiliter ⁊ ẜm naturam rei. vt. d. l. ſi idem cuꝫ eo

De in litem iurando. dem ⁊. l. cum quedam puela. e. ti. ⁊ de acqui. re. do. l. naturalem.§. illud. ¶ Si cāliter euenire pōi nō conſiderat̉ regulariter vt hic. ⁊ ſupra qui ſatiſda. l. ſciendum. ⁊ ibi eſt ratio quia lex ſic reſtringit. ¶ Fallit ꝓpter moram vel culpam aduerſarij. vt ſupra de nego. ge. l. diuortio.§. ſed ſi facere ⁊ de lega. i. cum res.§. i. ſi autē idem de quo querit̉ hꝫ diſponere de futuro vt ſunt ꝯditōalia. tunc regu lariter inſpicit̉ ꝙ euenire pōt. vt. l. i.§. ſi autē. de cadu. tollen. Fallit ſi conſideret̉ aduerſa fortuna liberi hominis qꝛ tunc ad eius incō modum expectari nō dꝫ. vt. d.§. ſacrā ad eius ꝯmodū ſic infra de fideicom. liber. l. generalis.§. ſi libero. ¶ Uel dic aūt factum eſt neceſſariū ⁊ ẜm rei naturam ⁊ conſiderat̉. vt infra locati. l. ſiquis domum. aut nō. ⁊ nō ꝯſiderat̉. vt dictis. ll. ⁊ vide ꝑ Di. de aqua plu. arcen. l. in diem. ¶ Tertio no. quod dixi in ſummario ꝙ ex dolo vel cōtumatia principalis nō augetur obligatio fideiuſſoris ꝙ facit ad multas queſtiōes. ¶ Et primo ſi principalis conueniebaturiactꝭ. l. acquil. ⁊ dedit fideiuſſori ſi ꝑꝑ negationem principalis creſcat in dupluꝫ. an fideiuſſor teneat̉ videtur ꝙ nō vt hic de hoc vide ex de fideiuſſorib. c. ꝯſtitutus in ſpeculo. e. ti.§. i. ver. ſed pone egi cōtra te. ⁊. jͣ. loca. l. quero. ⁊. C. de fideicō. l. fideiuſſor alias ſi fideiuſſor. ¶ Item facit an fideiuſſor datus pro muliere teneat̉ de morte ſecuta de quo dixi. sͣ. ad. l. acquil. l. ſi ſeruo vulnerato. ⁊. jͣ. de dam. infec. l. damni.§. ſabini pleniſſime ⁊ in ſpeculo. d. ti. de fideiuſſore.§. i. ⁊ ad hoc. jͣ. de fideiuſſor̄. l. ſiquis. pro eo.§. ſi nūmos ⁊ vide pulcraꝫ glo. C. de ꝑiculo eorū qui ꝓ magiſtra. interue. l. i. libro. xi. ⁊ in brocardis de fideiuſ. Rubricella nō teneri. qꝛ nō videtur fideiuſſiſſe in omnē cām. ¶ Item facit ꝙ fideiuſſores cuſtoduꝫ caſtri non teneantur ex eo quod condemnentur ipſi cuſtodes de proditione eorum ⁊ pro hoc. jͣ. de fideiuſſori. l. fide. iuſſores magiſtratuū ⁊ quod ibi dixi. ¶ Item facit ad queſtionē quia no. sͣ. de neg. geſt. l. ex facto. Item querit Ia. de bu. nunquid hec. l. locum habeat in cautione iudicatuꝫ ſolui videt̉ ꝙ nō ẜm p̄dictam. quia videt̉ hadere relationē ad futuruꝫ.ſ. ẜm ꝙ fuerit iudi catum ⁊ ideo videt̉ debere futurum inſpici. vt. jͣ. de ope. no. nun. l. ſtipulatio.§. ſinaūt ⁊ videt̉ expreſſuꝫ. d. l. ſiquis pro eo.§. ſi nūmos jͣ. de fideiuſ. ⁊ qꝛ mora rei. nocet fideiuſ. jͣ. de v̓. ob. l. mora. ¶ Gl. ſentit ꝙ etiaꝫ in cautione iudicatuꝫ ſolui locuꝫ habeat hec. l. ſiue n̄ inſpiciatur tempus futuruꝫ in no. in glo. sͣ. qui ſatiſda. co. l. ij.§. fi. ⁊ l. ij. vbi de hoc ſatis dixi. ⁊ vide qd̓ no. ẜm Azo. jͣ. de eo. quod. cer. lo. l. centuꝫ capue. in quarta glo. nō ob. ꝙ habeat relationeꝫ ad futuruꝫ quia ſuper futuro in certo diſponit nō ſimpliciter ſed ẜm ꝙ ſuper actione p̄poſita iudicabitur vnde quatenus eſt in actꝭ. prepoſita ẜm preſens tempus vr̄ fideiuſſor promittere licet cōdemna tio in futuruꝫ ſit fienda. vnde nō inſpicit̉ id qd̓ extra naturā actionis. nō ob. d. l. ſiquis pro eo.§. ſiquis nūmos qui ibi loquitur in eo quod venit ẜm naiutaꝫ rei. in quo bene tenetur. fideiuſ. Item non ob. d. l. mora. jͣ. de ver. ob. qꝛ bene veruꝫ eſt ꝙ mora rei facit durare doligationeꝫ. ¶ Unde dic aūt queritur an teneat̉ ex cōtumatia principalis nō reſtituentis ⁊ nō tenet̉ quia hoc venit ex delicto ⁊ ꝯtumatia extrinſecus ⁊ hoc promiſſiſſe nō videt̉ fideiuſſo. cum hoc non veniat ex natura rei. ¶ Item nec ex propria ipſius fide iuſſoris cōtumatia iurat̉ cōtra euꝫ in liteꝫ qꝛ natura actionis qua tenet̉ hoc nō patitur qꝛ eſt ſtricti iuris. nam fideiuſſor verbis obligatur. vt. jͣ. de ver. ob. l. i.§. verdis ⁊ in ſtricto iure nō iurat̉ in liteꝫ vt. jͣ. e. l. in actionibus.§. plane. ⁊. l. ſe. in glo. i. ibi in plus damnatus eſt delato ſacramento in litem Ingl. vlti. in fi. ſed ibi conſideratur affectio. vt. sͣ. dixi. ¶ Ubi agitur cōtra do Iue veſtrum. oſum inereſſe probaiur per iuramentum vbi nō cōſra doloſuꝫ ſed culpabilem probat̉ per teſtes. hoc dicit ibi ſoluꝫ extimat.i. verum intereſſe probando per ieſtes ibi cū v̓o dolus aut cōtuma lia ſed quomō hoc qꝛ in liteꝫ nō iurat̉ niſi ꝑꝑ dolum nō aūt ex cōtumatia ſiue eam accipiat pro lata culpa ſiue pro inferiori ſed intel lige de cōtumatia que hꝫ inſe idolum ſiue in ꝯmittēdo vt qꝛ occidit ſiue in nō faciēdo vt qꝛ hꝫ rem ⁊ iuſſus nō reſtituit naꝫ poteſt tunc cōtra euꝫ in litem iurari ſi actorelligat nam poteſt etiam petere ꝙ res auferat̉ manu militari. vt. sͣ. de rei ven. l. qui reſtituere de dolo potes ponere exempluꝫ vt. qꝛ dolo deſijt poſſidere. vt. d. l.quireſtituere alias nō iuraretur in liteꝫ. vi. sͣ. prox. reſponſo Ia. bij. ⁊ Ol. ¶ In glo. vltima ibi in veram extimatiōeꝫ.i. veruꝫ dānum. ¶ Ibi affectio actoris forte quia fuerat ſocius ſcolaris ⁊ ſciebat affectionē quā habebat in li. petito Ol. ⁊ vide. jͣ. e. l. in acuo nibus.§. plane ⁊. jͣ. e. l. prox. ¶ Duas hꝫ lecturas tene ſecūAmmiS. dam ⁊ vide quod dixi iſta de eo quod certo loco. l. ideo. vbi res affectōem non reci pit nō iurat̉ in litem ⁊ vbi nō pōt cadere intereſſe cir ca rem conſiderat̉ extra rē ꝯͣ regulas ꝯmunes. hoc dicit. ¶ Ad euidentiam dic ꝙ ad hoc vt iuret̉ in litem ſunt quattuor neceſſaria. primo ꝙ dolus adſit. vt ſupra. l. ꝓxi. Item ꝙ qualitas actionis hoc patiat̉ ꝙ ſit bonefidei vt arbitria. vt. jͣ. l. ꝓxima. ¶ Item ꝙ res affectōem recipiat quod nō eſt hic. Item ꝙ ꝑſona ſit habilis ad iurandū. vt infra. e. l. vulgo. ſi remoueas primum.ſ. ꝙ nō adſit dolus non iurat̉. ſi remoueas cetera ⁊ remancat dolus dicit glo. ⁊ Di. ꝙ iurat̉ non dico in litem ſed eo modo quo habet̉ C. vnde vi. l. ſi quando. Sed ibi erant duo.ſ. dolus aduerſarij ⁊ difficultas ꝓbaiōis. Idem eſt in litis expēſis ꝓpter difficultateꝫ ꝓbatio. C. de iudicijs. l. ſcimus. ⁊ aūt. ibi poſita in hac. l. aderatur dolus ⁊ actio erat bonefidei. ſed ꝙ vbi adeſt ſolus dolus iuret̉. ē caſus infra ꝙ vi aut clam. l. ſemꝑ.§. fi. ⁊ ibi in glo. quod eſt notā dum. lꝫ ⁊ ibi actio ſit quaſi arbitraria. ¶ Doctores cōiter tenēt ꝙ ſolus dolus ſit cā iuramenti nō dico inlitem lꝫ quādoqꝫ concurrat difficultas ꝓbatōis vt dicta. l. ſi quādo. ⁊. l. ſcimus. Quā doqꝫ qualitas actōis. vt qꝛ eſt arbitraria vel bonefidei. ⁊ his caſi bus iurat̉ de nouo intereſſe. ¶ Quādoqꝫ etiam ꝯcurrit ꝙ res affectōem capit vt hic in glo. ⁊ de hoc infra. e. l. in actōnibus. Oppo. ꝙ iuret̉ hic in litem in actōe depoſiti cum ſit bōefidei ſolu. hic res nō recipit affectōem. ſi dicas nōne pignora diſtracta recipiunt affectōem ergo ꝓ eis dꝫ in litem iurari. Reſpōdeo cir ca ea nō fuit in dolo. ¶ Item oppo. ꝙ nō ꝓbet̉ ꝑ iuramentum vt. C. de ſen. que ꝓ eo quod intereſt ꝓfe. l. i.§. in alijs. ſolu. aut agi tur ꝯͣ doloſum ⁊ ꝓbat̉ ꝑ iurameniū vt hic aut ꝯͣ culpabilem ⁊ ꝓ bat̉ ꝑ teſtes vt in ꝯͣrio. ¶ Item oppo. ꝙ veniat intereſſe extra rē ⁊ agitur ꝓpter non factū. vt infra de actio. emp. l. ſi ſterilis.§. cum ꝑ venditorē. Solu. regulariter nō venit vt ibi. fallit hic qꝛ non po terat venire circa rem. ⁊ ideo venit extra reꝫ. vt infra de eo quod certo loco. l. ij.§. penul. ¶ Item glo. dicit ꝙ reo venit intereſſe in lucro puta in negociando dic aut intereſſe eſt dubium ⁊ non con ſiderat̉. vt ſupra ex quibus cauſis maio. l. deniqꝫ. ⁊ infia de furtꝭ. l. is cuius.§. cuius rei. ſi autem erat certum ⁊ ꝑcipi poterat ſine alierius iniuria. tunc bene conſiderat̉ in lucro. vt ſupra ad. l. acꝗli. l. inde veratius. ⁊. C. d̓ ſen. que ꝓ eo quod intereſt. l. vnica. vbi ple ne dixi. lꝫ in hoc variant glo. ¶ In glo. i. ipſi nummi ibi hāc pecuniam ꝙͣ illam. vt infra ad. l. fal. l. ſi fundus in fi. ¶ Ibi ſecus in libris in quibus habet̉ affectio. vel ꝗa ſunt bene correcti vel ꝓpier imaginatōem in eis factam vt ſupra in ꝓhemio.§. illud. nō autē attendat̉ ſi dicat ꝙ melius didiciſſet in vno ꝙͣ in alio. vt ſupra ad exhiben. l. fi. vel dic̄ ꝙ eſtimatio nummoꝝ eſt ceria inſpecto tempore preſenti. ſecus inſpecto futuro. vt. jͣ. l. itaqꝫ. que ſtatim allegat̉ Sed videt̉ ꝙ etiam in quātitate iuret̉ in litem. vt ſupra ne quis cū qui in ius vocan. l. ſi ꝑ alium.§. primo. ſed hic quātitas ē in obligatōe a principio ibi ex poſtfacto reſpectu rei reſpectu cuius affe ctio actoris dꝫ attendi. ¶ Ibi in litem autem nō iurat̉ occaſione pignorum vel pene ꝯmiſſe qꝛ nō fuit ⁊c̄. Iaco. butri. Ibi item quia ſubaudi. Item non iurat̉ occaſione nummoꝝ debi oꝝ. qꝛ aflectio nulla ⁊cͣ. in fi. ⁊ hanc ſequit̉ hic Gui. de ſuza. ⁊ dicit ꝙ verbuꝫ niſi forte excipit ab eo quod dictum eſt in principio legis. ſed doc. cō muniter tenent ꝙ nō ſit iuramentū in litem ſꝫ ſuꝑ vera eſtimatōe intereſſe. In fi. hoc eſt falſum vt ibi dicam. ¶ In glo. ſi die preſtita ibi veniunt fructus.ſ. in actōe depoſiti. vt. d. l. i.§ hanc actionem. infra de eo. ¶ Ibi duplex ē.f. ratione pignoꝝ ⁊ ratōe pene ꝯmiſſe. Ibi quod hic dicit̉.ſ. ꝙ iuret̉ contra doloſum ⁊ ꝙ veniant intereſſe extra rem. Iaco. butri. ¶ In eadem glo. in fi. ibi re ſpondeo ſic. iſta reſponſio fuit additio ⁊ nō habet̉ in l.ibris. ⁊ Ni. matarelli eam ſequit̉ in quadā ſua qōne quā poſuit. C. depoſiti. l. iiij. Ibi videas. Gui. de ſuza. tꝫ ꝙ in actōe depoſiti ſiue debeatur ſpecies ſiue quātitas ⁊ inierſit ſua die ſolutam nō eſſe ⁊ iurat̉ in li tem ꝑ hanc. l. vt p̄dixi. ¶ Marti. ſilima. dicit ꝙ in caſu huius. l.

De inlitem iurando. ꝓbatur verum ⁊ cōe intereſſe ⁊ ꝑ iuramētum. ⁊ ratio eſt duplex. qꝛ natura actōis ⁊ contumacia aduerſarij requirit iuramentum in lutem. Si res nō eſt talis ꝙ habeat affectum qꝛ quātitas idem di cit alias cum natura actōis ⁊ rei ⁊ ꝯtumacia aduerſarij exigit iuramētum in litem. Nam ſi pōt iurari in litem quod eſt plus fortius poterat ſuper vero intereſſe iurari quod minus eſt ⁊ ſic intelligit fi. huius glo. aliter non probatur intereſſe cōe per iuramentum niſi contra doloſos ⁊ ſi natura actōis ſit talis ꝙ in ea poſſit in litem iurari qꝛ difficilis eſt probatio. vt. jͣ. de pretor̄. ſtip. l. vltima ⁊. d. l. vnica.§. in alijs. C. de ſen. que pro eo qd̓ intereſt profe. ⁊. jͣ. e. l. in actionibus.§. plane eſt ibi ratio quare probat̉ ibi veruꝫ intereſſe per iuramentū mora debitoris ⁊ qꝛ res debita mortua erat vnde nō poterat vere app̄tiari qꝛ nō extabat. ⁊. jͣ. e. l. cum furti eſt rō delictum furti precedens iam probatuꝫ ⁊ forte res deſiderat extare ita ꝙ probatio vere eſtimationis erat impoſſibilis vel ſaltem difficilis eadeꝫ ratio eſt. C. vnde vi. l. ſi quādo.ſ. delictū violentie ꝓbatuꝫ ⁊ difficultas probatiōis. ¶ Alij intelligunt cōtra doloſum ſemper probari poſſe veruꝫ intereſſe ꝑ iuramentuꝫ etiaꝫ ſi natura actionis nō ſit talis ꝙ in ea poſſit in litem iurari ⁊ ſic intelligunt fi. huius glo. ⁊ pro eis. d. l. ſemper.§. hoc interdicto ꝙ vi aut clam t ibi in glo. Marti. ſilima. ¶ In cauſa pupilli nō iurat Ideamus: gupillus ſꝫ tutor volens mr̄ nul lo mō adoleſcens. in ca propria iurat ⁊ curator eius volens hoc dicit vſqꝫ ad.§. deferre. ¶ Aduerte cir ca declarationeꝫ textus vbi dicit aduerſus queꝫ nā ſolum contra doloſuꝫ iuratur. vt. jͣ. e. l. fi. ⁊. l. in actionibꝰ licet ⁊ alia exigantur d̓ quibus dixi. sͣ. l. prox. ¶ Item aduerte in ver. ſi tamē tantā affectō quidā eniꝫ nō inſubtiliter arguentes in primo ver. dicūt ꝙ nō eſt verum tutores vel curatores poſſe in litem iurare ⁊ dicunt ꝙ Uulp. ſeipſuꝫ correxit. in hoc. jͣ. e. l. vulgo. ⁊ dicunt ꝙ primo in op pinione que eſt hic quā poſtea correxii. d. l. vulgo. ſic etiaꝫ fecit ſce uola. jͣ. de vſuc. l. ſi aliena.§. ſceuola. ⁊. jͣ. de furtis. l. qui vaſ.§. ſi an cila. ſic ⁊ paulus corrigit ſeipſuꝫ in. l. quod dicit̉. jͣ. de tutellis. ⁊ in. l. i. de rebus eorum. Naꝫ quidā hn̄t ibi paulum quidā Uulp. Iac. iſte tamen intellectꝰ lꝫ ſit ſub. ilis tamē ꝑnitioſus eſſet pupillus nec vidi eum in iudicijs ſeruari. ſed uidi. admitti tutores ⁊ curatores volentes ad iuranduꝫ in liteꝫ vt hic dicit̉ ⁊ quia nō eſt veriſimile Uul. ſe ſic cito coneriſſe ⁊ qꝛ leguꝫ correctio vitāda eſt cogi. autē non ꝑ oſſint inuiti vt hic patet. nec ob. C. de rebus credi. l. cū etiā vi ibi no. nec. j. de dam. infec. l. pretor in prin. ¶ Op. ꝙ pupillus iuret. sͣ. ti. proxi. l. qui iuraſſe. ſo. ibi de iuramento veritatis delato a parte que ſibi imputet. ¶ Modo attendamus ad declaratio nem gloſaruꝫ ⁊ glo. dicit ꝙ ideo mater nō admittit̉ ad iurandū qꝛ veriſimile ē ꝙ propter amoreꝫ filij iuraret in immēſuꝫ. Iſta rō non videt̉ bona ẜm Ia. bu. nam eadē ratio ꝓhibitionis eſt qn̄ ē tuirix ⁊ tamen tūc admittit̉ ad iuranduꝫ. vt ſtatiꝫ ſubicit gl. Preterea ſi fatio affectionis prohibet multomagis ꝓh. beretur quilibet in cauſa ſua cum ad eaꝫ maioreꝫ veriſimiliter habeat affectio neꝫ qͣꝫ ad alienam. C. de ſeruitꝭ. l. preſes. ¶ Preterea rō ꝙ poſſet in immenſuꝫ iurare ceſſat qꝛ iudex pōt taxare. vt. jͣ. e. l.§. iurare vnde ipſe Ia. redit aliaꝫ rationē quare mater nō admittitur qꝛ ne mo iurat niſi dominꝰ. vt. jͣ. e. l. vulgo cum ergo mater nec alia mu lier poſſit ſuſcipere alienam cauſaꝫ. vt. C. de procur. l. alienaꝫ non poteſt fieri dn̄a litis ⁊ per cōſequens nec iurare vnde etiaꝫ dicit ꝙ ſi mater ſit tutrix nō admittit̉ qꝛ nō ceſſat rō ꝓhibitionis. licet glo. in hoc teneat cōtrariuꝫ per. l. quotiens.§. ſi tutor. sͣ. de nox. cui rn̄det ꝙ in alio tutore nō in matre ⁊ alio iuramēto loquit̉ Ia. b. hanc etiā opi. ſequitur Martinus ſili. qꝛ propter tutellā nō deſinit elſe mater nec tollitur ratio affectiōis.ſ. de capi. di. l. tutellas. ⁊ iō dic ꝙ dabitur curator ſpecialis qui iurabit Mar. ſili. ⁊ idem Ia. d̓ ra. per rationes p̄dictas ⁊ per. l. i. jͣ. de iure do.. cum pater. ¶ An dre. de pi. ⁊ Old. tenent opi. gl. ꝙ ſi eſt tutrix admit. qꝛ tūc admit. taqꝫ tutrix ⁊ ſicut aliꝰ tutor exͣneꝰ nō tanqͣꝫ mr̄ ar. sͣ. de offi. eiꝰ cui man. ē iur̄. l. ⁊. ſipretor ⁊ de adop. l. ſi pr̄.§. ſi duos. ⁊ qꝛ tutor nō pōt directe in negotio ꝓprio auctoritatē p̄ſtare ſꝫ ꝑ īdirectū ſic. jͣ. d̓ au. lū. l. i. ⁊ tollitur ratio affectionis ꝑꝑ taxationē quam iudex facere poteſt vt predictuꝫ eſt vnde ẜm iſta iura nō poterat iurare quia nō poterat eſſe tutrix. vt. sͣ. de procur. l. ſi minimꝰ ⁊ pro hoc. jͣ. e. l. vulgo niſi impetraret a principe vi. jͣ. de tutellis. l. pe. ⁊ fi. ſed cū hodie poſſit eſſe tutrix. vt. C. quādo mulier tute. offi. fini. poteſt ꝑ totuꝫ ⁊ per conſequēs iurare poterit ſicut alius tutor. Andre. ⁊ Di. ad l. cum pater reſpondent ꝙ ibi loquit̉ in actu neceſſario pater tanqͣꝫ patri incōbenti ⁊c̄. jͣ. de ſolu. l. i. hic in actu voluntario vt hic patet in ver. neqꝫ ⁊ ver. curatore. ¶ In gl. quia credimꝰ ibi ſed ſaciamē tum calum. quia alias videretur recuſare defenſioneꝫ pupili quod non poteſt. vi. C. de admi. tu. l. fi.§. defenſioneꝫ Iac. in fi. quia tūc non ſubit anceps periuriū quia ſcit veritatem cauſe ⁊ expen. ¶ In glo. maxime in fi. Solu. aūt loꝗmur de comodo pecunia tio. ⁊ tunc aliquādo cogimur p̄ferre alienum ꝯmodum ⁊ ratōne officij vt ibi. aut de ꝑiculo fame vel ſalute anime. ⁊ tunc nō cogimur ⁊ maxime vt alius acquirat ꝯmodum vel fugiat damnum pecuniariū. vt hic. ⁊. xiiij. diſtinciōe. c. i. vbi de hoc. Iaco. de bel. ¶ In glo. bene dico ibi re carere.i. carere debere. nam ꝓ vno po mo vellet vnus pupillus carere caſtro cum diſcretiōe careat. vel dic nole carere ſi pupillus eſſet integre etatis ⁊ diſcretōnis. ⁊ ad hoc dꝫ habere tutor reſpectum et ſic non ſubit anceps ꝑiuriū ſic. ⁊ in teſte deponēte ſuꝑ ſingulis intereſſe. vt no. ⁊ notaui ⁊ dixi. C. de ſenten. que ꝓ eo quod inter. ꝓfe. l. vnica cum ſimili. in glo. que dam ergo in fi. ⁊ dic vt ibi ſed de calumnia nō iurat̉. ⁊ ratio ē ꝗa ſacramētum calum. eſt de ſubſtantialibus litis in qua nō hꝫ ꝑſonā legitimā. Iac. ¶ Delatio huius iuramenti ad ſolum iudiDeferre cem ſpeciat. hoc dicit. ⁊ dicu glo. ſecus in alio iuramēto. ¶ Sed que eſt ratio diuerſitatis dic qꝛ iſtud iuramē tum eſt circa id quod ſpectat ad officiū iudicis.ſ. circa taxatōem quātitatis deducende in conditōem quod eſt iudicis officiuꝫ. inſti. de actio.§. curare. ⁊ circa puniendum dolum ⁊ ꝯtumeliam nō obedientis. quod ſimiliter de eius officio eſt. vt ſupra ſiquis iuſdicenti non obtempera. l. i. ⁊ ideo ipſe ſolus defert iſtud iuramētum quod ē officij ſui expeditōem ⁊ execu. ſacramētum autem ve ritatis vertit̉ circa id quod eſt ꝑtium ⁊ iō deferri pōt a ꝑte ꝑti iu dice tn̄ approbāte ſi ē iudiciale. Oldra. ¶ Hoc iuramētum recipit taxaIurare autem igem a iudice ⁊ a lege. a iudice circa quātitatem. a lege vt ex dolo nō ex culpa iuret̉. hoc dicit vſqꝫ in fine. ⁊ primo ponit dictū vſqꝫ ibi. ſed an̄ iudex ibi limitatio vſqꝫ ibi. item videndū. Ibi ſecūda limitatio vſqꝫ ibi ex culpa. ibi tertia limitatlo vſqꝫ ad. l. in actōibus. ¶ Oppo. qꝛ videt̉ aliter taxari etiam quoad quātitatem vt nō excedat duplum intereſſe cōmunis. vt. C. de ſen. que ꝓ eo quod intereſt. l. vnica. Reſpōdeo illud in ſingulari intereſſe quod ꝑ teſtes ꝓbatur hic in eo quod ꝓbat̉ ꝑ iuramētum ꝯͣ doloſum vel ꝯtumacem qꝛ in odium doli vel cō tumacie pōt in infinitum extendi niſi a iudice limitet̉. ¶ Uel dic ꝙ aliud eſt iurare de affectōe. qꝛ hoc maius aliud de ſingulari in tereſſe quod eſt minus. qꝛ in ſingulari intereſſe inſpicit̉ quantū ꝗlibet haberet rem caram qui haberet rem ita no. ſicut ego. ſed circa affectōem nō conſiderat̉ quantū alius afficeret̉ ad rem ſꝫ quā tum afficit̉ is qui petit ⁊ poſſibile eſt ꝙ plus afficit̉ ipſe ꝙͣ alij in eodem ſtatu poſiti. vt videmus in multis quorum vnus plus affi cit̉ ad res pateruas ꝙͣ alter. Oldra. Iaco. de are. ⁊ Rizar. tenēt ꝙ hodie iſte titulus ſit limitatus ⁊ reſtrictus ꝑ dictaꝫ. l. C. de ſen ten. que ꝓ eo ꝙ intereſt. ⁊ ad raiōes in oppoſitum dicunt ꝙ faciunt ad ꝓpoſitum. qꝛ fortius deberet reſtringi quod ꝓbat̉ ꝑ iuramentūqꝫ illius quod ꝑ teſtes vel alias ꝓbatōes. Item qꝛ fortius dꝫ reſtringi iuramētum affectōis qͣꝫ veritatis. qꝛ affectidibus ⁊ la ſciuiis hominum obuiandū eſt. argu. ſupra de rei ven. l. in fundo. ⁊ infra de damno infec. l. ex damni. Ia. ⁊ Rizar. ¶ Item oppo. ad verſi. item videndū ꝙ exquo taxatum eſt ⁊ p̄ſtitum illud iudex de neceſſitate ſequi dꝫ. vt in aūt. de iudi.§. oponet. que eſt ſignata. C. de iudici. l. ſcimus. ſolu. dicit. glo. ⁊ bene ꝙ ibi loquit̉ de alio iuramento quod p̄ſtat̉ ꝓ expenſis litis. ⁊ lꝫ glo. ratōnem diuerſitatis non reddat dic ꝙ ratio eſt qꝛ ſi taxaret poſt iuramen tum expenſas directo redargueret iurantem de falſo quod eē nō dꝫ vt ſupra titulo ꝓxi. l. nō erit.§. dato. ⁊. l. duobus.§. fi. Sed hic nō reddit iurantem ꝑiurium ſed affectōem reſtringit. ⁊ ꝓ hoc in fra. e. l. de ꝑiurio. ¶ Ad aliud quod dicit glo. ꝙ ſi ſequuta eſſet ſententia nō retractaret̉ ſententia nec ſacramentū. dic latius. aut ē ſolum ſacramentū ⁊ reuocat̉ vt hic ẜm vnam opi. quod intellige

De in litem iurando. in iſto iuramento nō iuramento veritatis delato a parte. ⁊ hoc ēt poſſei hic eſſe ratio qꝛ defert̉ a iudice. vt ſupra titulo ꝓximo. l. ad monendi. Si adeſt ſolum ſentētia nō retractat̉ vt in contrario ſi conſtat iuramentū ⁊ ſenientia. tunc aūt ſentētia ſequit̉ iuramētum ⁊ ſic ab eo cauſat̉ ⁊ tunc interdum reuocatur. vt ſi eſt delatum ab eo ⁊ ꝑ conſequens ſentētia tranſacta ab eo. quādoqꝫ nō vt ſi eſt delatum a ꝑte. vt. d. l. admonendi. aut ſentētia p̄cedit iuramentuꝫ. ⁊ ſic nō cauſatur ab eo. tunc ſentētia nō retractatur ⁊ ꝑ cōſequēs nec iuramentū. vt. d. l. imꝑatores. Iaco. bu. ¶ Querit Guili. de cu. quādo deferat̉ iſtud ſacramentuꝫ in liteꝫ vtruꝫ ante liteꝫ conte. vel poſt. vel poſt ſentemtiā ⁊ no. ꝙ ante litē conte. qꝛ ab arbitrio iudicis dependet vt hic. ergo quando iudici videt̉ poteſt deferri. vt sͣ. de interrog. actionibꝰ.ſ. vbicūqꝫ ſed hoc nō eſt verū nam in cōtumacia defertur ⁊ ante litis cōte. ſunt remedia cōtra ꝯtumaceꝫ vt C. quomō ⁊ quādo iudex. l. cōſentaneuꝫ vnde iuramentū iſtud ha detur pro diffinitiōe negocij. vt. jͣ. l. prox. ⁊. l. fi. quare dic ꝙ ante litem conte. nō dꝫ deferri quia habet̉ loco ꝓbationis. l. ſed. ⁊ ſi poſ ſeſſori.§. fi. probatōnes aūt nō fiunt regulariter ante lit. cōte. vt extra vt lite nō conte. per totuꝫ poſt litem aut ē ꝯte. poteſt deferri. eo caſu quo reus dolo defijt poſſidere. vel interfecit homineꝫ qui pe tebatur ⁊ ita intelligatur. sͣ. de rei ven. l. qui reſtituere. vbi de hoc ⁊ ad exhiben. l. iul. ſi hominē.§. i. ¶ Quandoqꝫ iſtud iuramētum defertur poſt ſentētiaꝫ vt ſi lata contra euꝫ ſentētia dolo deſijt poſ ſidere. vt. d. l. qui reſtituere ⁊ sͣ. de dolo. l. arbitrio in prin. ⁊.§. i. ⁊. jͣ. l. prox. in quo ergo caſu habet locuꝫ qd̓ hic dicitur ꝙ iudex poſſit recedere a iuramēto ꝑ probatiōes reꝑtas dico quādo iuratuꝫ eſt ante ſnīaꝫ vel quādo ſentētia lata vigore iuramēt ſi aūt poſt ſentē tiaꝫ ſit iuratuꝫ tūc nō retractat̉ vt p̄dixiper l. imꝑatores de re iudi. ⁊ dixi ēt ⁊ no. sͣ. ti. proxi. l. admonēdi Gul. de cu. ¶ Ultimo tāgit hic glo. an infinitas euitet̉ vel ampliat ⁊ arguit pro ⁊ cōtra ⁊ non ſoluit ſed iſtud ar. hic proprie. nō colligit̉ ꝙ infinitas admittatur qꝛ hic per iudiceꝫ taxat̉ ſed de hoc dic vt plene dixi. C. de ſacro ſan. eccle. l. vt interduꝫ ꝙ hic allegat̉ in glo. ⁊ per Di. jͣ. de dam. infec. l. qui bona.§. fi. Albericus de roſate. ¶ Iſta. l. vuilis eſt in Nactionibus. na maieria ⁊ breuiier dicit ꝙ in bone fidei actiōibus ⁊ in arbitrijs iuratur in litem cū determinatione legis ⁊ iudicis vel clariꝰ ad litteraꝫ in actionibus in rem ⁊ alijs bone fidei ⁊ arbitrarijs iuratur in litem ob doluꝫ nō ob culpā taxatione iudicis p̄miſſa vel ſecuta in alijs nō niſi ꝑꝑ delictuꝫ ⁊ difficultateꝫ probationuꝫ ⁊ tūc ſuper vero iniereſſe iuratur hoc dicit. ⁊ primo ponit dictū vſqꝫ ibi ſed iudex ibi vna limitatio dicti vſqꝫ ibi ſed in his omnibꝰ ibi. ẜa limitatio vſqꝫ ibi plane ibi caſus oppoſitus ſuperioribus dic ergo ꝙ in actionibus in rem etiā ad exhiben. ⁊ in bone fidei iudicijs iu ratur in litem iudex tamen pōt taxare ſummā. jͣ. quaꝫ debeat iurari quod probat ꝑ locū a maiori qꝛ a principio licitū fuit iudici deferre vel nō deferre qd̓ eſt maius ergo eideꝫ muliofortius lꝫ quātitate. taxare ⁊ in his omnbus ob ſolum dolum iuratur nō ob culpam. ¶ Eſt tamē quidā caſus in actione ſtricti iuris in quo in liteꝫ iuratur.ſ. in quo vbi promiſſorſtici fuit in mora ⁊ ſticus deceſſit tunc quia iudex nō pōt eſtimare remque nō extat deferret iuſiurā. in alijs aūt actionibus ſtricti iuris etiā ſi ſapiant naturaꝫ bone fidei ſicut actio ex teſtamēto nō iurat̉ in liteꝫ hoc dicit cum. l. ſeq. ⁊ litteram expone in actionibus in rem que ſicut iſte vide inſti. de actꝭ.§. i. de act. ⁊ ob. l. obligationuꝫ genera. ¶ Ibi ad exhibendū ſꝫ nōne ⁊ iſta eſt in rem quia ſequitur rei poſſeſſionē. vt. sͣ. ad exhi. l. celſus. dic ꝙ eſt in perſonam. e. ti. l. iij. ſed quia rem proſequitur dicit̉ in rē ſcripta ibi in bōe fidei iudicijs que ſunt iſta habetur inſti. de actꝭ.§. actionuꝫ ibi nō deferre quod eſt totuꝫ ⁊ ſubaudi ergo multo fortius quātitateꝫ taxare ⁊ etiaꝫ poſt iuramentū abſoluere ⁊cͣ. per ſe ⁊ pro hoc. jͣ. de re. iur. l. cui quod plus ibi ob culpaꝫ de qua culpa loquatur ſtatim ſubiciā ibi plane. Item ver. diuerſimode intelligitur vt ſtatim ſubiciaꝫ ⁊ in quo aduerſetur dic vt in glo. ⁊ ſecūda vera. ¶ Op. prīo ad ver. ſꝫ iudex ꝙ poſt iuramentuꝫ nō poſſit minor cōdemnare vt in aūt. de iudicijs.§. opportet que eſt ſignata. C. de iudici. l. ſcimus. ⁊ ſolue vt dixi. sͣ. prox.§. ¶ Item op. ad ideꝫ ꝙ ex quo iuratuꝫ eſt teneatur iudex ꝯdemnare ẜm ꝙ iuratuꝫ ē vt. C. vn̄ vi. l. ſi qn̄ qd̓ quidā ꝯcedūt ⁊ dicūt ꝙ hic loquit̉ qn̄ iuraiū erat deſtinatione nō re ipſa. ¶ Alij dicunt ꝙ dr̄ in. l. ꝯtraria ꝯdēnare opportet.i. oporiunū ⁊ decens eſt non aut importat neceſſtiatem. ¶ Alii dicunt referre vtruꝫ iudex ante iuramentū taxauerit ⁊ po ſtea iuratum ſit. ⁊ tunc loquunt̉ leges contrarie ⁊ tenetur ſequi iu ramentum aut primo iuratum. ⁊ tunc poterit abſolucre ⁊ minoreꝫ condemnare. vt hic. ¶ Alii intelligunt omnes. l. cum determina tione.ſ.§. ꝓxi. verſi. item videndum. videlicet ꝙ iudex teneatur ſe qui ſacramentū niſi ex magna cauſa. vt ibi dicit̉. ¶ Ego puto dicendum. aut loquit̉ de vero ⁊ ꝓprio ſacramento in litem quod eſt de affectione ⁊ de illo loquit̉ hec lex in ver. ſed iudex. aut loquitur de ſacramento inlitem preſtito non de affectione ſed d̓ ve ra rei eſtimatione. ⁊ tunc loquitur lex ſi quando cum ſimilibus. ¶ Item ꝙ in actionibus bonefidei non iuret̉ in litem. nam actō ex empto eſt bonefidei. vt. d.§. actionum niſi de actio. ⁊ tamen in cauſam iurat̉ in litem. Sed ſi res vendita non tradit̉ ad intereſſe agitur. vt infra de actio. emptꝭ. l. i. ¶ Glo. ⁊ ꝯmuniter doctores concedunt ꝯtrarium ⁊ dicunt ꝙ vbi in obligatione eſt rem tradi ſicui in actione ex empto non iurat̉ in litem. ¶ Et ratio pōt eſſe talis. quia aut conſiderat̉ tempus aut mora. ⁊ tunc non iurat̉ in litem nec venit intereſſe aut conſiderat̉ tempus poſt moraꝫ. ⁊ iūc ſtatim ſuccedit intereſſe in obligatione ⁊ ſic in quantitate que affe ctōem non recipit. vt ſupra. e. l. nummis. Sed hoc eſſet verum ſi ſolum inſurgeret hoc remediuꝫ.ſ. de intereſſe ex contumacia ⁊ ex mora. ſed duo remedia inſimul inſurgunt non ſucceſſiue. quod ſic ꝓbat̉ vbicunqꝫ ſunt due cauſe eſt dare duos effectus. C. de alie. iudi. muta. cau. fac. l. prima. Sed hic ſunt due cauſe. vna quia actio eſt bonefidei. ⁊ aduerſarius eſt in dolo ſeu contumacia non tradendi ex quibus ſuccedit iuramentū in litem. ¶ Item alia ꝗa debitor eſt in mora exquo ſuccedit obligatio ad intereſſe ⁊ vnum iſtorum remediorum aliud non excludit. Iuratur ergo in litem propter contumaciam circa rem que non traditur. ⁊ non. propter contumaciam circa intereſſe. Iacobus butriga. cuius opinioneꝫ puto veram ⁊ fuit opinio Hugo. vt hic in glo. licet non ſit clare ⁊ que opinio habet̉ in ſumma ipſius Hugo. hoc eodem titulo. ¶ Cōmunis tamen opinio gl. ⁊ doctoꝝ eſt quam p̄dixi ꝙ vbi eſt in obligatōe rem tradi non iuret̉ in litem. d̓ hoc no. in ſumma Azo. huius tituli.§. iurari aūt pōt. ⁊ ꝑ Hoſtien. in ſumma de iure iuran. rubricella de in litem iurando.§. in quibus actōibus. vnde extracie fuerunt glo. huius. l. ⁊ vide Roffre. de actio. ex empto. ¶ Et ꝓ declaratōe p̄dictaꝝ ſi querat̉ in quibus actōibus iuret̉ ī lite dic ẜm Guili. de cu. Andreā ⁊ alios doctores. aut querit̉. nunquid ob culpam ⁊ dic ꝙ regulariter nō. vt hac. l. verſi. ſed in dis omnibus ⁊ ſupra.§. ꝓximo in fi. Fallit in tutore ⁊ eius heredi bus non exhibente inſtrumenta. vt. C. eodem. l. ii. ⁊. l. alio iure. aut queritur cui iuret̉ ob dolum vel ꝯtumaciam ⁊ tunc aut querit̉ de actōibus realibus ⁊ de illis indiſtincte iurat̉ in litem vt hic. ⁊ ſupra de rei vendi. l. qui reſtiluere. vbi de hoc notaui ⁊ dixi. ⁊ idem in realibus que competunt non reſpectu dominij ſed reſpectu alterius iuris. vt infra de pignoribus. l. ſi fundus.§. in venditione. ⁊ ſupra ſi ſeruitus vendi. l. harum in fi. ⁊ ibi no. nec obſtat infra d̓ p̄ſcriptis verbis. l. naituralis.§. ſed ſi dedi. ⁊.§. fi. ⁊ de re iudicata l. nenſenius.§. fundum. vt ibi notatur. ¶ Aut querit̉ de actionibus perſonalibus. tunc aui agitur perſonali ad rem reddendam vel reſtituēdam ⁊ ſemper iurat̉ in litem ſiue agatur actione bonefidei ſiue ſtricti iuris ſiue etiam ex delicto. Primum ꝓbant iura infraſcripta infra depo. l. iij.§. in hac ⁊ depoſiti. l. prima.§. depoſiti quoqꝫ ſolu. ma. l. ſi filio.§. maritum. ⁊ ſupra. e. l. iij. ¶ Secundū ꝓbatur ſupra de dolo. l. arbitrio in fi. reruꝫ amo. l. ſi cum dos.§. primo. idem in patrono agente fauiana. vt infra ſiquid in fraudeꝫ patroni. l. tenet̉.§. primo. idem in interdicto quod vi aut clam. vt infra ꝙ vi aut clam. l. ſemper.§. hoc interdicto. vbi de hoc. ¶ Tertium ꝙ idem ſit in delictum ꝓbat̉. C. vnde vi. l. ſi quādo ⁊. d. l. ſi cum dos.§. primo infra rerum amota. Contra hoc tamē videt̉ infra. e. l. cum furti. ſed dic vt ibi dicam. Si vero agit̉ actō ne perſonali ad aliquid dandum. tunc nō iurat̉ in litem. vt infra de donatio. l. qui ex donatione alias incipit eum qui. aut agit̉ ad tradenduꝫ ſicut eſt in actione ex empto. vt infra de actōibus em̄ pti. l. ex empto in principio. vnde quando res dꝫ reddi vel reſtitui iſtud venit in ꝯditōem.ſ. rem reſtitui. ⁊ ſi dolo hoc non faciat locum hꝫ iuramentū in litem. vt. d. l. arbitrio. sͣ. de dolo. ⁊ de rei ven.

De inlitem iurando. īqui reſtituere. Sed in actōe ex empto nō tenet̉ rem tradere. ſed liberat̉ p̄ſtando intereſſe. vt. d. l. i. infra de actio. emp. ⁊. C. de here. ven. l. qui tibi. ergo in illa actōe ex empto nō iurat̉ in litem. hoc verum niſi poſt morā deſierit res extare vt hac. l. in fi. ſed ibi nō lo quitur de vero iuramento in litem qd̓ eſt affectionis ſed de iuramento vere eſtimatiōis rei. ¶ Ia. tn̄ bu. in hoc ſubtiliter tenet ꝙ in actꝭ. exempto iuretur in litē vt. sͣ. dixi ⁊ ẜm opi. Martini ⁊ ſequa tium qui tenent venditoreꝫ p̄ciſe teneri ad rem iradendaꝫ ſi haber eam. nō eſſet dubiuꝫ in actione ex empto in litem iurari. Aut agit̉ actione perſonali ad aliud qͣꝫ ad dandum tradēduꝫ vel reſtituendum ⁊ tunc aut agitur quia quis fecit qd̓ facere nō debuīt ⁊ tunc iuratur in litem. vt. sͣ. ne quis euꝫ qui in ius. vo. vi eximat. l. penul. §i. Aut qꝛ non fecit quod facere debuit ⁊ non iurat̉ in litem niſi in cāu. jͣ. de ad tu. l. tutor. qui repertoriū ⁊ eſt ratio qꝛ ſuccedit intereſſe quod eſt in quātitate ⁊ in qua nō habet̉ affectio. vt. sͣ. e. l. nūmis ⁊ hoc in obligationibus ſpecierū in obligatiōibus aūt generis non iuratur in litem cū in mediocri ſit obligatꝭ. ⁊ cōdic. vt. jͣ. de le. j. l. le gato ge. ergo mediocrē dando liberatur ar. sͣ. e. l. nūmis. ¶ Sꝫ que eſt ratio ꝙ in realibus iuratur indiſtincte in perſonalibꝰ nō ita indiſtincte dic qꝛ vbi ago reali ago ad id qd̓ meuꝫ eſt ⁊ ideo iuratur quia iura plus fauent. jͣ. de vſuris. l. videamus.§. ſi actionem in perſonali ſi ago ad danduꝫ ago ad id qd̓ nō fuit meū quare nō ita fauent iura ſic in caſu quādo agitur ad ſpeꝫ reddendo vel reſti tuendo. ¶ Unde dic ꝙ duplex eſt ſacramentū in litem quādoqꝫ affectionis qn̄que veritatis vnde aut agitur pro eo qd̓ eſt meum ⁊ habet locuꝫ iuramentuꝫ in litem qd̓ eſt affectionis aut pro eo qd̓ non eſt nec fuit meū ſed mihi debituꝫ tūc aut actio bone fidei ⁊ hꝫ locum iuramentuꝫ affectionis. vt. jͣ. man. l. cū ſeruus aut ſtricti iuris ⁊ habet locuꝫ vere eſtimationis iuramentuꝫ ⁊ ita intellige. l. iſtā in ver. plane ẜm verum intellectuꝫ ⁊ veraꝫ relationē glo. ⁊. jͣ. e. l. cū furti ⁊ qd̓ vi aut clam. l. ſemper hic.§. hoc interdicto Gul. ⁊ And. t ad hoc etiā facit qd̓ no. in glo. magna que incipit hic videt̉. jͣ. de triticaria. l. i. ¶ In glo. vt. jͣ. cōmodati ibi directis non cōtrarijs ⁊ eſt ratio quia in directis agitur de perfidia ⁊ dolo ⁊ ideo iurat̉ meis in cōtrarijs ⁊ ratione ⁊ calculo ⁊ nō de dolo ⁊ in eis nō iuratur Ia. bu. in glo.ſ. propter leuem ibi pōt excōicari vt extra lite non cōte. c. tue ⁊ de ſentētia excōis. c. ſacro. Ol. ibi quātuꝫ ad pecuniariuꝫ damnū in caſu tamē cōtra. jͣ. de furtis. l. ſi ſeruus cōis.§. circa cōmodatuꝫ Riz. ibi de ſiccar. l. in lege vbi plene de hoc di xi an lata culpa dolo equiꝑatur. jͣ. depo. l. quod nerua ver. iteꝫ que to an lata culpa equiꝑetur dolo. eſt etiā alius caſus vbi lata culpr dolo nō comꝑatur de eden. l. vbi Riꝫ. In glo. hic.§. ibi cōem rei eſtimationē īmo veruꝫ intereſſe. vt. jͣ. de actꝭ. emp. l. i. in bone fidei ergo ⁊ in arbitrarijs regulariter in litem iuratur fallit in caſibꝰ iſte tamen nō eſt de illis. vnde hic nō infringitur illa regula ſed il laque eſt vt intereſſe debeat probari per teſtes quia hic eſt ſpeciale vt probetur per iuramentū ⁊ hoc iudicat finis duꝫ dicit eſtimare rem que nō extat nec ſpeciale in homine mortuo vt glo. dicit ꝙ iudicant predicta verba. reꝫ que non extat nō dicit hominē qui nō extat naͣm ⁊ bos combuſtus ad nullū ē vſuꝫ ſi ideo eſt mora debi toris quia res nō extabat ⁊ ſic nō poterat ſubtilitateꝫ iudicis appre ciari ꝑ cōes probatiōes cōſimiles ⁊ vide. jͣ. l. prox. ibi ꝑꝑ inop. am probationuꝫ hic videt̉ deſtrui oppinio eoruꝫ qui dicunt cōtra do loſum iurari in litem ex ſolo dolo. nam hic dicitur ꝙ neceſſaria ē etia. difficultas probationis niſi dicas ꝙ ibi nō erat in vero dolo ſed ficto qꝛ ibi erat in mora. ⁊ ideo exigitur difficultas probationis de hoc dic vt dixi. sͣ. e. l. nūmus. ¶ In ea. gl. in fi. iiem in alio caſu defert̉ iuramentū in litem inſtricti iuris iudicijs.ſ. qn̄ mandato iudicis nō paretur. vt. sͣ. fiui. reguꝫ. l. iiij.§. ſꝫ ſiꝗs ⁊ ibi no. Riꝫ. in glo. hic.§. ibi etiā ſine dolo hoc eſt falſuꝫ qꝛ illud requirit dolū rei circa interitum qꝛ nō fuit hic vt probatur. sͣ. de dolo. l. arbitris. §aquare tene opi. Io. ¶ Melius ſcribitur ſi ſcribatur breuid S. er ſed qualitercūqꝫ ſcribatur ꝓferri dꝫ breuiter.i. acentū corepto. ⁊ dic alias.i. ceſſantibꝰ predictis duobus ⁊ ad id qd̓ dicit. de actꝭ. ex teſtamēto non ob. C. in quibus ca. in inte. reſti. non eſt ne. vt ibi dixi. nec ob. jͣ. ad. l. fal. l. pater vt ibi no. ⁊ dic ꝙ prima expoſitio glo. nō videt̉ ꝓcedere vt dicatur ſi eſt alia res ꝙ homo qꝛ ita poteſt extimari ho mo mortuus ſicut bos cum eſtimatio ſiat retro ẜm tempus vite. niſi dicas ꝙ bos mortuus ex ſolo aſpectu poſſet ꝑ bechariū eſtimari ex magnitudine ⁊ pinguedine quid valebat viuus quod nō cadit in homine mortuo quianon ſecundum apparentiam eſſima tur hoc tamen non placet quid enim ſi bos eſſet combuſtus vt di xi ſupra lege proxima. ita male poſſet eſtimari ſicut homo vel quid ſi bos erat laboratiuus ⁊ macer ⁊ tamen erat multum vtilis quomodo eſtimabit̉ tunc ꝑ becarium. certe non bene. ⁊ ideo dic idem in homine ⁊ qualibet alia re. ¶ Secūda ergo expoſitio ē plana vltima expoſitio que dicit ſi tamen exiat videt̉ contra opiuionem eoruꝫ qui dicunt ex ſolo dolo iurari niſi ſubſtineas vi di xi ſupra. l. ꝓxima. Et ſi. dicas quomō eſt difficile ꝓbare nōne inuenient̉ teſtes qui viderunt rem eſtantem ⁊ eſtimabunt certe hoc eſſet difficile. qꝛ dato ꝙ viderint extantē non forte cogitarunt nec inſtructi erāt de rei qualitate nec eſtimatōe nec eſſent ꝯteſtes qꝛ nō ſimul vidiſſent nec eodem tꝑe. Ia. bu. ¶ Iurat dominus vel quaſi. hoc di Ulgo. cit iex. ⁊ glo. ꝗdam tamen dicunt ꝙ lex iſta corrigit. l. videamus. ver. ſi tamen ⁊ ꝙ iutor iurare non poſſit. de quo dic vt ibi dixi. ¶ Contra tutorem contumaceꝫ I tutol. nreſtituendo iurat̉ in luem. hoc di cit. ⁊ no. ꝙ hic appellat p̄cium ⁊ intereſſe eſſe idem ſimile. C. dehis qui a non domino ma. l. i. Rizar. Item nota ꝙ ꝯtumacia punienda eſt. ad idem infra de re iudi. l. ꝯtumacia. ⁊ extra de dolo ē ꝯtumacia in rubro ⁊ nigro ⁊ in ſpecu lo de ꝯtumacia. ⁊ vide quod no. C. e. l. alio iure. 1 ¶ Duas hꝫ lecturas. vna ꝙ Um furti. loquat̉ deiuramēto in liiē. alia in iuramento veritatis. ſecūda vera ꝯͣ furem iurat̉ ſuꝑ vero intereſſe. ⁊ quod plus eſt vtiqꝫ tanti ē. hoc dicit ⁊ quod dicit non addici. ſubaudi opꝫ quoad hoc vt non ſit ꝑiurus. ſed ſi vult ad cautelam bene pōt addicere qꝛ habundans cautela non nocet. vt. C. de teſtamētis. l. teſtameniū. Rizar. ⁊ vide quod no. ſupra. l. in actōibus.§. plane. in glo. hic.§. circa finem Item inducit̉ ꝑ quoſdam hec. l. ſi volo ꝓbare p̄ſcriptōem decē annorum ⁊ teſtes deponant ꝙ viderunt me poſſidere ꝑ octo an nos ⁊ plus ꝙ ſit ꝓbata p̄ſcriptio cuꝫ dictio plus refferat ad mo dicum tempus. vt infra de verbo. ſigni. l. hec additio. vbi de hoc videas. ſed modicum tempus dicit̉ quarta ꝑs eius. de quo agit̉. ⁊ ſic accipit̉ ꝓ duobus annis. ar. inſti. de fideicom. here.§. reſtitu ta. ⁊. C. de inoffi. teſta. l. ſiquis in ſuo. ¶ Alij tamē dicunt hoc eē verum ꝙ dictio plus aliquid operet̉ quādo addicit̉ rei indeterminate. ſed quādo addicit̉ rei que dꝫ terminate ꝓbari vt in queſtione ꝓpoſita tunc dictio plus nihil operat̉ vt hic. ⁊ ſupra ex qui bus cau. maio. l. ab hoſtibus.§. ſc. quod ſimpliciter. vbi de hoc cō muniter tenet̉ ꝙ aliquid operet̉. Iaco. butri. de hoc ēt ſatis dixi C. de vete. iure. enu. l. ii. circa priu. ¶ Ultimo ſepe allegat̉. l. iſta ad id quod dixi in ſummario quod pluris eſt vtiqꝫ tanti ē ad qd̓ ꝯcor. ſupra de arbi. l. diem ꝓferte.§. ſi plures. de ſer. vrba. predio. l. ſi arborem.§. ꝑ ꝯͣrium. extra de regu. iur. c. plus ſemꝑ in ſe conti net. vbi dicit̉ de hoc ꝑ Din. ⁊ Cardinalē. ⁊ infra de regu. iur. l. in toto. ⁊ ad hoc. jͣ. man. l. diligenter. ¶ Et de hoc an maior nume rus comprehēdat minorem. vide. xxxv. q. ii. ⁊. iij. c. l. ⁊ poſſūt addu ci que no. ſupra de ſenato. l. qui indignus. ⁊ vide glo. etiam que ē infra de verbo. ſi. l. cum in teſtamēto. ⁊ sͣ. de nego. ge. l. qui aliena.§. i. ⁊ quod no. in glo. extra de cau. poſ. ⁊ ꝓprie. c. cum eccleſia ſutrina. ⁊ ꝑ Io. an. extra de p̄ben. c. quāuis. libro. vi. ¶ Quod āt dicit̉ in lege teſtō vel ꝯͣctu dicit̉ ꝙ fiat tm̄ ſic ſi fiat aliter non va let. vt ſupra de pactis. l. iuriſgentiū.§. quod forte. ibi tantū paciſcē tium ⁊c̄. Et ſi certum petat̉ ⁊ ſi ſocius in fi. ¶ Item ſi dicat̉ ian tum ⁊ non minus. vel tantū ⁊ non plus ſtatim dꝫ taxatōi. vt ſupra de iudi. l. ꝑ interualla. vbi de hoc. ⁊ dixi etiam. C. de dilatio. l. ſiue pars. ¶ In glo. vltima in fi. ⁊ infra de furiis. l. ſiquis vxo.§. pe. ⁊ fi. ⁊. l. inficiādo.§. i. ⁊. ii. ⁊ de ꝯdi. fur. l. ſi ꝓ fure.§. i.

De conditione cauſa data ¶ Querit Riza. an Nſtrumentis. pec lex loquat̉ de iura mento in litem quod eſt affectōis vel de eo quod ē de vero intereſſe ⁊ videt̉ ꝙ de illo affectōis non lo quat̉ qꝛ nō eſt dare affectōem in inſtrumētis pluſqͣꝫ in minimis. vt ſupra. e. l. minimis. ⁊ hoc etiam innuit littera hic quanti ſua intereſt ⁊c̄. ipſe aūt tenet ꝙ loquitur de iuramēto affectionis ꝑꝑ quā dam idemptitateꝫ que videt̉ in inſtrumētis etiā rebus ꝯtinētis in eis naͣm ſi dono tibi inſtrumētuꝫ videor te donare qd̓ in eo cōtinetur. vt. C. de dona. l. i. vnde ſi res continet̉ in iſtrumento ad quā rōnabiliter hr̄e poſſit affectionem dabitur ſacramentū in liteꝫ affe ctionis hoc aūt nō eſt in. l. mīmis. Nec ob ꝙ ibi dictur de pigno ribus diſtractis ad que pōt affectio haberi ibi dixi Rix. ¶ In gl. i. in fi. dic niſi velE periurio. ai probare inieteſſe ſuuꝫ aliter legiptime. vt. sͣ. de rei vendi. l. quod ſi poſſeſſor. ¶ In glo. vl. ibi probationibꝰ puta inſtrumētis que inſtrumenta continere debēt probationē dn̄ij rei ⁊ ratio quia hoc ſacramentuꝫ decidit cōtrouerſiaꝫ eſtimationis non dominij vt pa tet in eius forma. nec ob. j. de crimine ſtelli. l. fi. vt ibi no. ¶ Sequitur Rubrica. De condictione cauſa data cā nō ſecuta. ¶ Super rubrica defectiua eſt ⁊ ideo ſupple de cōditione rei cā data ⁊c̄. ⁊ ideo clarior eſt rubrica. C. vbi dicit de cōdi ob cām da toruꝫ ⁊ vide Azo. in ſumma. e. ti. ⁊ Roffre. ī libello. e. ti. ⁊ in ſpeculo deſolutionibus.§. ſequitur. Et dic ꝙ defectus cauſe tacite vel expreſſe finalis inducit repetitionē ⁊ iſte eſt effectus iſtius ti. ⁊ diuide titulū in duas partes. prima loquit̉ quādo pretextū cāe volo repetere. vſqꝫ ad. l. ſi pecunias ibi quādo penitētie pretextu volo repetere vſqꝫ ad fineꝫ in cauſa exp̄ſſa dic. vt. jͣ. e. l. i. ⁊ de cā finali ⁊ impulſiua ⁊ de cā in corde retenta ⁊ eadeꝫ. l.§. ſi parendi ⁊ an implendo cōditioneꝫ videatur heres hereditateꝫ adire datuꝫ p̄textu teſtamenti falſi repetitur infra. ea. l. ij. ſi dedi ne ad iudicem ires an tenearis cauere de non eundo. jͣ. e. l. dedi. ⁊ plene in actibus inter viuos locum habeat cautio mutiana ſi fiat ſolum de facto ⁊ non de iure repetitur. e. l.§. ſi liber homo non ſufficit fieri de facto eadem. l.§. ſiquis quaſi ⁊ quis error impediat tranſlationē dominij ⁊ an filius poſſit patreꝫ conigere in facto vel in iure an dans pecu niaꝫ pro abſolutione quia credebat ſe excōicatuꝫ cum nō eſſet repetere poſſu ⁊ quādo detur ꝯditio ob cām quādo ſine cauſa ⁊ qn̄ indebiti acceptilatio ob cauſaꝫ facta cā nō ſecuta repetitur. l. ſiquis accepto. de repeti. que ſit propter ſentētiaꝫ hic in ſequentibus loqui tur ⁊ plene quādo ſit locus penitentie vel nō ſi tradidi ſeruuꝫ admanumittenduꝫ ⁊ ante manumiſſioneꝫ peniteo ⁊ cercioro euꝫ qui manutenere debebat ꝙ nō manuteneat ſi manuteneat ago contra eum. jͣ. e. l.§. ſi ſeruuꝫ ⁊ ſi mandaui alicui ꝙ percutiat clericū ⁊ peni tēs ⁊ ipſe anteqͣꝫ ſit cercioratus percutiat an ſiꝫ excōicatus ſi dedi alicui pecuniaꝫ vt ſeruuꝫ emat. Et manuteneat nūquid ſit locꝰ pe nitentie anteqͣꝫ emat. e. l.§. item ſiquis. ⁊.§. ſequentibus pactū de dote redenda in caſuꝫ ſoluti matrimonij nō vēdicat ſibilocum ſi matrimoniuꝫ nō ſequat̉. jͣ. e. l. extraneꝰ ⁊ cāus omiſſus habet̉ promiſſo ⁊ an pactuꝫ in caſum ſoluti matrimonij locūhabebat ſi ma ritus vergat ad inopiaꝫ ⁊ ſi vendidi tibi equā pregnantē cū pacto ſi pareret maſculuꝫ ꝙ tenearis mihi equū dare ſi peperit maſculuꝫ ⁊ feminaꝫ quid iuris ⁊ ſi aduocatus pactus eſt de ſalario in cāuꝫ victorie ⁊ pro parte obtinuerit ⁊ oro ꝑte ſuccubuerit in debituꝫ ſolutū vel d̓bitū ꝓmiſſuꝫ ī dotē noīe mulieris repetit̉ ꝑ dotē nuptijs nō ſecutis niſi ꝓmiſſerit a o donandi. jͣ. e. l. ꝗ ſe debere ſi nuptie ſunt ꝯdacte d̓ facto nō ꝯpetit̉ datū nomine dotis donec manet ſpes ꝯͣ hēdi de iure. jͣ. e. l. quod ſeruus ⁊ an p̄paratoria faciāt rem nō integram ⁊ an ſponſalia ſint preparatoria matrimonii. ¶ Si dona tarius mulieri noīe dotꝭ numerat fuiuro marito ⁊ matrimoniū nō ſequatur an repetat̉. jͣ. e. l. ſi donatariꝰ ⁊ an exceptio que obſtabat deleganti obſtet ei cui facta eſt delegatio. Remittere ⁊ dare paria ſunt. jͣ. eo. l. ſi mulier ⁊ ſi remiſſi donationis cā vltra quingētos aureos an ſit locus inſinuatōi ſi arbitratū liberti debebat fieri mo numentuꝫ repetitur datū. jͣ. e. l. ſi heres ⁊ ꝙ arbiter nō poſſit ſibi re tinere rem de qua eſt cōpromiſſuꝫ in eum donatuꝫ eā mortis repe titur cū fructibus qualeſcente donatione. jͣ. e. l. cum ꝗs ſi frater fra tri cōtulit pretextu agnoſcende bonoruꝫ poſſeſſionis quā nō agno uit repetitur. jͣ. e. l. ſi filius de ſolutione facta falſo procuratori an ⁊ quando repetatur ⁊ a quo ⁊ ꝑ quē plene. jͣ. eo. l. ſi ꝓcuratori ſi do minus tradat ſeruuꝫ ſuuꝫ illi qui habebat eum de futuro inſpectuꝫ ē torqueretur ⁊. vltimo ſupplicio affectꝭ. cum agit̉ contra eū. jͣ. eo. l. cum ſeruus ⁊ qua actiōe agat̉ ibi dicitur ꝙ opinio doctorū ⁊ teſtes debebāt ad ꝯcordiaꝫ reduci ꝑ diuiſionē. ¶ Et an̄ minores magr̄atꝰ poſſint pūire malefactores ſibi pn̄tatos vel remittere de beāt ad maiores ⁊ an maiores ſibi pn̄tatos ⁊ ꝯfitētes crimē ſtatiꝫ poſſint punire ſine aliena ſentētia. ¶ Ex ſignificato verborum mutat̉ contractus nominatus in innominaiū infra. e. l. fi. Et ē caſus contra vltramōtanos ꝙ in ꝯctu do vt des locum habet peni tentia. ⁊ qui ſint ꝯctus nominati ⁊ qui innominati. ⁊ an in ꝯͣctibus nominatis locum habeat conditio ob cām. ⁊ an donatio ſit contractus nominatus. ¶ Pone ſummariū ⁊ diuiI ob rem. de vt dixi fuper rubrica ⁊ dic in cauſa expreſſa aut eſt finalis ⁊ repetit̉. ſi vero ſequa tur vt hic. ſi eſt impulſiua nō repetit̉ ſi dubitatur. di cunt ꝗ̄dam. aūt eſt cā de futuro ⁊ p̄ſumit̉ finalis. aut de p̄terito ⁊ p̄ſumitur impulſiua. Tu dic ꝙ aūt cā ꝓpter quam datur reſpicit fauorem eius cui datur ⁊ p̄ſumitur impulſiua. vt infra de dona. l. ij. vbi de hoc. aut reſpicit fauorem dantis vel accipientis ⁊ tertij. vel tertij tantum ⁊ p̄ſumit̉ finalis ⁊ de hoc etiam ſatis no. ⁊ dixi ſupra de poſtu. l. prima.§. ſexuꝫ. In tacita cauſa finali dic aut fuit in corde vtriuſqꝫ retenta ⁊ inducit repetitōem ſi alterius tantū nō vt. C. e. l. ſi repetendi. ⁊ no. in glo. infra.§. ꝓximo. Iaco. but. infra e. l. ſi pecuniā in glo. magna. ⁊ ibi dixi. ¶ ¶ Defectus tacite cauſe in vtriuſqꝫ con Si parendi. gabentiū corde reiente inducit repeniōem hoc dicit cum. l. ſe. ⁊ vide quod dixi ſupra ꝓxi. nec obſtat infra ad l. falci. l. ſi pupillus. vt ibi no. ⁊ cui incumbat ꝓbatio dic vt no. C. de dona. ante nup. l. ii. ¶ Oppo. glo. ꝙ eoipſo ꝙ impleuit cōditōem ſit heres ⁊ nō poſſit hereditatem repudiare de. l. iam dubitari.§. fi. ſolu. vt hic ⁊ ibi no. ⁊ tene vltimā folu. glo. nam prima ſo lutio glo. vera de iure ciuili ſecus de iure p̄torio cum filius poſſit abſtinere. ⁊ ita id in eo quod in extraneo. vt. jͣ. de iniuſto teſta. l. naꝫ ⁊ ſi ſub ꝯditōe. ⁊ inſti. de here. quali. ⁊ diffe.§. ſui. ⁊ vide quod de hoc no. ⁊ plene dixi. C. ſi ab heredi. ſe abſti. l. i. vel dic latius. aut ē ſeruus heres ⁊ hꝫ locum quod dixi aut extraneus ⁊ tunc aut ē ta lis in cuius volūtate vel poteſtate nō eſt hereditatē acquirere. ⁊ tunc implendo ꝯditōem eam nō acquirit. ſed tantū purificat inſti tutōem. vt infra de acquiren. here. l. ſiquis mihi bona.§. iuſſuꝫ. aut eſt talis qui iure ſuo pōt hereditatē adire. ⁊ tunc aut implet condi tōem animo adeundi. ⁊ hoc conſtat ⁊ implendo efficit̉ heres. vt infra de acquiren. heredi. l. antiſtes. aut facit ſolo animo purificā di conditōem. ⁊ hoc conſtat iunc ꝑ hoc nō efficit̉ heres. vt ſupra e. l. antiſtes. ⁊. l. iam dubitari. ⁊ hic aut eſt dubium vtrum animo adeundi vel purificandi fecerit ⁊ p̄ſumit̉ ꝙ magis animo purifi candi qͣꝫ adeundi. ⁊ ideo pōt hereditatē repudiare vt hic. nā ⁊ hic pōt intelligi in caſu dubio. ⁊ de hoc no. ⁊ dixi ſupra de inoffi. teſta mēto. l. poſtumus.§. fi. ⁊. l. ſequeū. Andre. ¶ Item ꝓ hoc qꝛ ille actus facit quem heredē quem nō pōt gerere niſi ſit heres. vt infra de acqui. heredi. l. ꝓ herede.§. pampi. Sed hūc actum implēdi ꝯditōem pōt gerere etiam ſi non ſit heres. vt ex ſuꝑio. pꝫ. Ia. bu. vel forte poſſet dici ꝙ in dubio ex ꝯiecturis iudicabit̉. vtrum impleuerit ꝯditōem animo adeundi vel purificandi. vt ſi hereditas erat locuplex ⁊ habebat notas facultates eiuſdem p̄ſumit̉ ani mo adeundi feciſſe alias nō. ſic ⁊ alias ex p̄cedentibus conſeciuram ſequentia infra locati. l. item querit̉.§. primo. ⁊. l. qui ad ceriū. ¶ Ultimo inducit Marti. de fano hunc.§. in argu. ad queſtionem ſi volebam emere equum ⁊ inueni ꝓſonetꝭ. ⁊ ꝓmiſſi ſibi dare decem ſi ipſe faceret ꝙ haberem equum ſi equus eſt vitioſus ꝙ poſſit repetere ipſa decem data mediatori. 1 ¶ Quid ergo ſi Ed et ſi falſum. popoſuitaliquē qdi cere dic ꝙ tunc nō repetit. vt infra de lega i. l. ſi ſernus plurium.§. ſiquis ante. ⁊ infra de condi. furii. l.

De conditione tauſa deia. Iſeruus.§. ꝓinde. alias eſt ver. 213. ¶ In glo. vltima ibi non re perit vt dixi. argu. infra de vſufru. lega. l. vxori. ⁊ de le. i. l. ſi ſequēs tamen ſolutio verior vt pꝫ ex. l. fi. j. de ꝯdi. ſine cā. nō ob. jͣ. c. ij. l. ij. ⁊ ſequēti. vt ibi dixi. e ¶ Defectus cauſe inducit ꝯditiōem ob di. ęauiam. nec ſuffici impleri de facio niſi d̓ iure impleat̉. hoc dicit vſqꝫ ad. l. ſiquis accepto. vel dic lꝫ de iure implendo nō caueat̉ nō repetunt̉ data niſi cautio deducatur in vi modi. b. d. ibi. Condictio ceſſat ſed an cautio peti poſſit. jͣ. locati. l. inſulam in fi. ⁊ de condi. ⁊ demō. l. quibus diebus in fi. cū ſi. in. ver. aderit duas habꝫ lecturas ſecūda eſt magis cōmunis ibi manumittas poſt certuꝫ tempꝰ ⁊ certo mō puta vindicta. vt. jͣ. dicet̉ in. ver. ſed ſi tibi ibi nō facis ⁊ ſic eniꝫ de ficiat ibi penitent nō ob. jͣ. de donatꝭ. l. ariſto. vt ibi no. ¶ Opp. ad primū reſpōſuꝫ huius.ſ. ꝙ cum trāſactio eſt contractꝰ innominatꝰ liceat penitere. vt. jͣ. eo. l. ſi pecuniaꝫ ⁊. C. de trāſac. l. ſiue ap̄. acta ſo. dicit Mar. ꝙ ſpeciale eſt in tranſactione ꝓpter fauorem litiū de cidendarū tu dic ꝙ non hēt locum penitentia vt dicto ti. de tranſactio. l. quāuis quia res nō eſt integranam ſi done vadas ad iudicem res non ē integra immo eſt cōpleta ex ꝑte mea qꝛ dedi ex parte tua nō eſt integra qꝛ mihi eſt parata exceptō vi. d. l. quāuis ſe cus ſi a nulla parte eſt impletum ſed ab vtraqꝫ eſſet re integra vt d. l. ſiue ap̄. acta. Pro declaratiōe ſecūde glo. cuius maͣ eſt ſubtilis quero interiꝫ vis hꝰ. l. ſi promiſſi tibi quinquaginta ſi me non conuenires coram iudice vis mihi cauere de me nō cōueniendo an poſſis a me petere illa quinquaginta ⁊ iſtud nō eſt aliud quere re ꝙ an cautio muti ina locū habeat inter viuos naͣ in vltimis vo luntatibus non ē dubiuꝫ ꝙ dicte cautioni locus eſt vt. jͣ. de condi. ⁊ demon. l. mutiane vbi glo. tenet ꝙ inter viuos locum nō habet ⁊ ibi de hoc fatis dixi ⁊ pro opi. glo. ꝙ nō habeat locum inter viuos videt̉ expreſſuꝫ. jͣ. de. ver. obli. l. ita ſtipulatus.§. i. ⁊ quia ratio ſpecialitatis videt̉ in vltimis volūtatibꝰ.ſ. fauor ꝙ executioni mādetur. vt. jͣ. quēad. teſ. aꝑ. l. vel negare ⁊ in iſta opi. videt̉ Rai. in. d. l. mutiane ⁊ glo. etiaꝫ hic ⁊ cōiter vbiqꝫ ⁊ no. ⁊. dixi. C. de tranſac. l. ſiue ap. acta ipſa tamē glo. ⁊ Andre. tenēt cōtrariuꝫ.ſ. ꝙ cautio mutiana locuꝫ habeat etiaꝫ inter viuos ⁊ ad hunc.§. reſpondēt quia hic fruſtratoria eſſet cautio cum ſit reo promiſſuꝫ per remedium exceptionis ar. jͣ. vt īpoſſ.le. l. i.§. debitori ⁊ sͣ. de eo per queꝫ fac. eſt. l. i.§. fi. reus ad. l. ita ſtipulatus reſpondet ꝙ quādo in non faciendo cōdictio cōc pit̉ inter viuos refert vtꝝ apponat̉ in perſo na obligati ⁊ tunc nō habet locum cautio vnde lex illa ita parum facit ſicut alie licet tenentes cōtrariaꝫ opi. dicant ꝙ ibi eſt caſus ⁊. ꝓ opi. G. ⁊ And. facit. jͣ. ad. l. falci. l. i.§. iteꝫ ſi ita ⁊ quādo dies le. ce. l. l. ſi cum prefinitꝭ. ⁊. l. ſi penū. Ad id quod dicit̉ hoc eſſe introductum fauore vltimaruꝫ voluntatū vnde nō dꝫ ad cōtractus ex tendi dic ꝙ hoc eſſei verū vbi eſſet cōdictio in faciendo vel dando vbi aūt. in nō faciendo tunc equiꝑatur ar. jͣ. de ver. ob l. impoſ ſibilis cōditio vnde quādo n̄ eſt in nō faciēdo locū habet inter vi uos ⁊ in vltimis volūtatibus ⁊ pro hoc. jͣ. de leg. iij. l. ſi cui legatuꝫ de annuis leg. l. liberto.§. lucius. jͣ. loca. l. inſulam.§. fi. sͣ. ſi ſer. vēd. l.harum qui ſa. cog. l. ſi fideiuſſor.§. fi. jͣ. de ap. l. imperatores.§. fi. in aūt. de mona.§. ſi vero inter trienniū ⁊. C. de ſac. ſan. ec. l. preſen ti.§. ſicubi ⁊ vt ſcīas differentiā inter cōtractus ⁊ vltimas volunta tes in nō faciendo dic ꝙ cōdictionūquedā dependēt ex euentu ⁊ viribus fortune quedaꝫ poteſtate naꝫ ⁊ caſu. vi. jͣ. de con. ⁊ demō. l. in teſtamento. ¶ In his que depēdent ex viribus fortune nō eſt locus alicui cautioni ſiue ſit affirmatiua ſiue negatiua ſed exportare debet eius euentus vt. C. de cad. tol.§. ſinautē. ſi autē ſit cōdi ctio que ꝯſiſtat in dando tunc offerendo cautiōeꝫ de dando nō implet cōdictioneꝫ niſi det vel per ipſuꝫ nō ſtet vt. jͣ. de cōdi. ⁊ de. l. qui heredi dico tamē ꝙ ſꝑ pōt adimplere cōdictionē qꝛ non eſt ip̄s p̄finitū a lege. vt. jͣ. ſiꝗs oīſ. cā teſ. l. ſiꝗs ſub cōdictione aut eſt cōdictio que cōſiſtit in faciendo tunc in legatis impleri debet ꝙͣ cito pt̄ inſtitꝭ. nō tenetur implere niſi ſit ſibi prefixus terminus a iu dice vt. jͣ. de he. inſti. l. ſiquis inſtituatur in principio. ⁊. l. ſeruus que alias incipit marcellus ⁊ ꝙ in legatis ita ſit probatur infra de cōdit. ⁊ demō. l. hec condictio ⁊ de ſtatu libe. l. ſi peculium in fi. ſed que eſt ratio ꝙ quando eſt in dando non tenetur niſi ſit prefinituꝫ tempus ⁊ qn̄ in faciēdo tenet̉ facere quā cito pōt vt dixi Rn̄deo pōt eſſe qꝛ maius grauamen eſt dare qͣꝫ facere. argu. infra de ope ris liberio. l. hec enim.§. fi. ¶ Sed quare in legatis ē p̄finitum ⁊ in hereditate nō. Reſpondeo qꝛ hereditas venii fortiori iure qͣꝫ legatum infra de adimen. lega. l. ex parte. ⁊ de teſtamēto. militꝭ. l. eius militis.§. veteranus. ⁊ iſta ratio habet̉ infra de lega. p̄ſtan. contra tabu. bo. poſ. pe. l. filium.§. legata. ¶ Ultimo caſu oppo nitur qn̄ conditio ꝯcipit̉ in nō faciēdo tūc aut apponitur in perſo nam honorati ⁊ nunquā hꝫ locum cautio mutiana nec in ꝯtractu nec in vltima voluniate. ¶ Sꝫ ſi circa modum implende condi tionis ꝓuiſio ſit adhibila differentia eſt qꝛ aut vbi p̄cedit prouiſio pure ſequit̉ ꝓuiſio ſub ꝯditōe nō faciendi. tunc tam in ꝯͣctibus qͣꝫ in vltimis volūtatibus ſtatim cum ē in mora prime ꝯmittit̉ ſecunda ⁊ tranfert̉ in primam infra de penu. lega. l. i. de actio. ⁊ obli ga. l. obligationū ferre.§. fi. ⁊. d. l. ita ſtipulatus.§. primo. jͣ. de ver. obli. vbi de hoc videt̉ in caſu eo. titu. l. ſi titius. in vltimis voluntatibus nō ſit differentia ſꝫ ſuſpēditur vſqꝫ ad litem ꝯteſtatam. vt infra quādo dies lega. ce. l. ſi cum p̄finitōne. in principio. ¶ Aut conditio in non faciēdo apponit̉ in ꝑſona honorati. iūc aut poteſt impleri in vita. tūc aut ꝑ impletōem ꝯditōis ſequeretur ꝗd dierum. ⁊ iūc nōͣ hꝫ expectare immo offerēdo cautōem admittatur ad delegatum. jͣ. de ꝯditio. ⁊ demōſtra. l. cum tale in prīcipio. ⁊.§. primo. ⁊. l. mutiāe. aut nō ſequeret̉ quid durum ⁊ tūc nō hꝫ locuꝫ cautio nec admittitur donec certum ſit ꝯditōem extare nō poſſit ita habetis in caſu mirabili. jͣ. de ꝯditio. ⁊ demō. l. pater ſeuerinam §. pe. ⁊ hec. l. genus ⁊. l. auia. ⁊. l. titio. ⁊. l. fundus. ⁊. l. cum tale.§. titius. aut eſt talis ꝯditio que nō pōi extare in vita illius tūc locum nō hꝫ cautio mutiana. ⁊ idem in ꝯtractibus. vi. d. l. mutiane. ſed in caſu. jͣ. de manu. teſtō. l. libertas.§. primo. Et ratio eſt qꝛ libertas ſe mel data nō reuocatur de facili. C. ſi aduerſus libertatem. l. i. ⁊. ij. ⁊ ideo nō hꝫ locum cautio. qꝛ nihil operaret̉ aut eſt conditio con cepta mihi nō dādo. ⁊ tūc aut vt certe ꝑſone nō det̉. tunc aut ſequeret̉ duritia ⁊ hꝫ locum cautio. vt. d. l. auia.§. fi. ⁊. l. hoc genus. de ꝯditio. ⁊ demō. aut nō ꝯcipit̉ reſpectu certe ꝑſone. ⁊ tūc habet locum hec cautio ex ratōe. d. l. mutiane. ⁊ ē exp̄ſſum. jͣ. de adimē. lega. l. iij.§. ſiquis ita. Guili. ⁊ Andre. in glo. videbat̉ contra. Ibi dicetur in. d. l. in omnibus. vbi de hoc no. ⁊ dixi in eadem gl. ibi in dādis. hoc nō placet Andre. ꝑ. l. ſi creditores. jͣ. de priuile. credi toꝝ. ⁊ qꝛ nō eſt dare actōem diuerſitatis in dādis ⁊ faciēdis. ⁊ qꝛ datio ſuccedit intereſſe ibi ē factum. vt infra de verbo. obli. l. ſtipu. nō diuidunt̉.§. celſus. vnde dic ꝙ remedium cautōnis ideo hic locum nō hꝫ qꝛ ſibi ꝓuiſum eſt ꝑ exceptio. argu. d. l. i.§. debitori. infra vt in poſ. legatorum. sͣ. de eo ꝑ quem factum eſt. l. i.§. ſi reꝰ. Andre. Uel dic ꝙ. d. l. in omnibus loquit̉ in omni obligatione. vnde dic ꝙ cautio peti pōt. vt ibi. nō tamē datur repetitio vt hic. Tho. vel dic ꝙ ibi non ſimpliciter ſꝫ ex cā dicit̉ caueri. vt quia te ſtes erant ſenes vel ob futuri que cā hic nō ſuberat. Ni. vel dic ꝙ ille loquit̉ in obligatōne in diem vel ſub condi iōe vbi debet caueri p̄ſtādo adueniēte die vel ꝯditōe. hic aūt loquit̉ in obligatōe pura. Oldra. ibi ſecunda.ſ l. sͣ. allegata.ſ. l. mutiane. de hoc dic vt plene ſupra dixi in gl. ex hoc dicunt. ¶ Ultima vera eſt ẜm Ia. bu. vel dic ẜm Ia. de bel. aut emitur ſeruus vel venditur vt manu mittat̉ ⁊ iunc ſuccedit ꝯſtitutio vt in ꝯͣrio. aut dat̉ pecunia vt ſeruus manumittat̉. tunc ꝯſtitutio locum nō hꝫ vt hic ſiue detur vt ſpecies ſiue vt quātitas ad numeꝝ aūt datur ſeruus ad manumit tendū. tunc ſi ſenſit de certo modo manumittēdi. puta ꝑ vindictā nō hꝫ locum conſtitutio. vt infra de verbo. obli. l. qui rome qui fla uius. ¶ Si vero de effectu beneficij. tunc ſuccedit ꝯſtitutio. vt. jͣ. e. l. ſi pecuniam.§. primo. ratio diuerſitatis eſt. qꝛ primo caſu ē cōtractus nominatus in quo nō lꝫ penitere. ¶ Secūdo cau fauet̉ veſtienti in eo quod dedit cum dederit pecuniam dat̉ ſibi repctitio ꝑ hanc ꝯditōem. vel agere pōt vt fiat quod ꝯuenit. ¶ Tertio caſu fauet̉ veſtienti qꝛ non ſenſit de certo modo manumittendi. ſed voluit ſimpliciter ꝙ ſeruus ille quem tradidit ad manumit tendū eſſet liber. Iaco. de bel. vel dicāt ille ſeruus nō potuit manu mitti vel ꝑ illum. ⁊ tunc nō ſuccedit ꝯſtitutio. ⁊ ita pōt hic intelligi aūt pōt manumitti. ⁊ tunc aut trado tibi ſeruum meuꝫ vt infra tempus manumittas tūc elapſo tempore ſuccedit ꝯſtitutio. vt. C. ſi manci. ita fuerit alie. vt manumittat̉. l. ea lege. aui do tibi pecuni am vt ſeruum tuum manumittas. tūc ſi do tibi taniā quantitatem quātum valet ſeruus ſuccedit ꝯſtitutio. vi. l. ſi is. c. ti.§. ſi manu. ita

De conditione cauſa data. fue. alie. ¶ Si eniꝫ do tibi minus ꝙͣ valeat ſeruus non ſuccedit cōſtitutio ſed repeto qd̓ dedi. vt. C. e. l. ſi is. ⁊ hoc ẜm pe. Et in pri mo calu eſt ratio manifeſta quia vbi dedi tibi ſeruuꝫ meū vt manumutas potui apponere omneꝫ cōdictionē quā volui in. ẜo cāu etiaꝫ patet ratio quia ſi dedi quātuꝫ valuit ſeruus pretiuꝫ ſuccedit loco rei ⁊ perinde eſt ac ſi ſeruus eēt emptꝭ. ⁊ ſic ſuccedit cōſtitutio ¶ Sed tertio caſu ceſſat iſta ratio qꝛ quātitas data nō equiualebat ſeruo And. ſed quādo ſuccedit cōſtitutio nunꝗd repetit̉ qd̓ datum eſt cōiter ienetur ꝙ nō ſꝫ hoc nō ur̄ aliquibꝰ abſurdū ꝙ fiat ex cōſtitutione libertatꝭ ⁊ detur repetitio ⁊ pro hoc. jͣ. eo. prox. l. i.§. i. ⁊ quod ibi no. in glo. ſi loquitur in fi. an vr̄ hic ſentire ꝙ nō loqua tur hic de certi cōdictione generali quia ipſe tenet eam eē datiuaꝫ ⁊ hic in tex. dicitur naſcit̉ vnde nō de datiua ſed de natiua loquit̉ And. ¶ Alij doc. cōiter tenent ꝙ loqui poſſit de ꝯdi. generali ⁊ de conditione ob cām ⁊ vide. jͣ. e. l. ſi pecuniā.§. ſed ſi accepit verſi. ſed ſi eligat vel dic ꝙ. l. cōtraria loquit̉ in liberta. que reuocari nō poteſt ſecus in alia re que poſſꝫ reuocari vt. d. l. de rerū ꝑmu. ¶ Homo ſi cauſa ſequatur de facto tantum Si liber ⁊ non de iure repeuitur ob cauſam datum. h. d. Et an ſufficiat aliquid de facto fieri. plene dixi. C. ſi māci. ita fue. alie. ⁊ manumiitat̉. l. ea quidē. ¶ Et primo ponit dictuꝫ vſqꝫ ibi iul. ibi ꝓbat auctoritate iul. vſqꝫ ibi veratius ibi probat auctoritate veraci ⁊ qd̓ dicit per iudiceꝫ.i. coraꝫ iudice ſic exponitur. sͣ. ſi cert. pe. l. vinuꝫ. Nec obſtat. jͣ. de condi. inde. l. domino teſtamēto vt ibi no. ibi recepiſſei. Nec obſtat. jͣ. de cōdit. ſine cauſa l. fi. vt ibi dicaꝫ. ¶ Quaſi primo loquitur in putatiuo ſtaSi quiSetu libero vſqꝫ ad ver. ꝙͣꝙͣ. ibi loquitur in vno ſta tu libero. ¶ Iteꝫ prima ꝑs diuidū in duas qꝛ primo querit an re petatur vſqꝫ ibi ſubtilius ibi dicit qua actione repetat̉ ⁊ breuiter di cit ꝙ non ſufficit d̓ facto impleri niſi d̓ iure impleatur vt. jͣ.§. prox. vbi de hoc ⁊ ꝙ error in dn̄io impedit tranſationē dominij de quo dixi. sͣ. ſi cer. pe. l. cōmuni fundus.§. ſeruū tuū ⁊ pleniſſime de offi. procur. ceſare. l. i. ¶ Item no. ꝙ filius poteſt corrigere patrem ⁊ ad hoc ſepe allegatur in his que ſunt iuris ⁊ pro hoc. jͣ. de ma. vin. l. fi. ⁊ vide qd̓ no. extra de maio. ⁊ obe. c. penul. circa fi. ¶ Iteꝫ in his que ſunt facti ſi eſt tale factuꝫ ꝙ filij perſonaꝫ deturpet. C. de ep̄ali aud. l. ſi lenones de ſen. paſſ. l. fi. ¶ Item ſi pactuꝫ cōtineat depoſitionē totius patrimonij. vt. C. de bo.qꝫ lib. l. cū nō ſolū circa mediū ⁊ ad trebel. l. imꝑator ſecus ſi modicā leſionē patrimonij cōtineat. vt ea. l. cū nō ſolū. Ia. bu. ¶ Uel dic ẜm G. ꝙ in iur̄ pōt corrigere vt hic melius tamē eſſet cum viuentibus oculis per tranſire. ar. sͣ. de ar. l. qualeꝫ. ¶ Si aūt loquaris in adminiſtratione ⁊ tunc ſi conſtat ꝙ male adminiſtrat p̄i remoueri. jͣ. de tutor. ⁊ curato. datis ab his. l. his qui.§. diuus de cura. furio. l. i. ⁊ dicaꝫ in d. l. imꝑator ad trebel. ¶ Aut nō conſtat de mala adminiſtratiōe ⁊ tuac filius nō poteſt corrigere patreꝫ. ⁊ ſi cōtrafaciat pr̄ pōt exer cere in euꝫ patriaꝫ poteſtateꝫ. vt. C. de bo. lib. l. cuꝫ oporteat.§. non itaqꝫ ⁊ in autē. de nuptijs.§. ⁊ ita. ¶ Item facit iſte.§. ꝙ ſi aliquis credens ſe excōicatū dedit pecuniā ꝓ abſolutiōe. ⁊ poſtea apꝑeat eū nō eē excōicatū ꝙ repetere poſſit pecuniaꝫ datā ⁊ ꝓ hoc meliꝰ facit. jͣ. de iure fiſci. l. edicio.§. fi. de cenſibus. l. formatur infra de condi. ob turpem. cauſam. l. ſi fullo ⁊. C. de ma. vin. l. fi. ¶ Guiel. pro declaratione glo. oppo. de. l. cū ſeruus. jͣ. de verbo. ob. ¶ Item opponit̉ ꝙ detur cōditio indebiti ſo. vt glo. ⁊ ar. jͣ. ſiquis omiſſ. cā teſtī. l. ſiquis ſub cōditione. ¶ Item oppo. de. l. cuꝫ putareꝫ in fi. fam. her. ⁊ ſo. vt ibi no. ¶ Item op. ꝙ det̉ rei vē. vt.§. ſubtilius ſo. vt glo. Iteꝫ oppo. glo. ⁊ nō ſoluit de. l. ſiquis. jͣ. de pigno. ac. ſed dic ꝙ ibi erat cauſa fiualis ⁊ in corde vtriuſqꝫ reienta vel expreſſa hic erat pulſiua vel finalis in corde retenta ab vna parte tantuꝫ de quo dixi. sͣ. e. l. i. vel dic ꝙ ī cōtrario dicebat debitor ſe ſtatim ſoluturuꝫ Tho. ¶ Querit gl. qua actione hic repetatur Io. tenet ꝙ cōditione ſine cā Sed an per iſtam conditionē in repeti poſſit opinio. ſunt in gloſ. ¶ Sed Iaco. bu. dicit hic cōprobare opi. Azo. in ſua lectura ⁊ dicit ꝙ hic loquitur de libertate directa quod patet. qꝛ tex. dicit ꝙ dedit heredi ⁊ ſic adita hereditate ergo iā liber erat hzergo locū ꝯditio ob cāꝫ ⁊ fuit cā īditre cta. ſꝫ in fideicōmiſſaria cū illa det̉ facto heredi ſi dat her̄di vt ma numittat̉ vere dat ob cām ⁊ cauſa ſequit̉ qꝛ manumittit̉ ⁊ ideo lo cum hꝫ ſoluꝫ cōditio ſiue cauſa nō cōditio ob cām ⁊ hoc voluit opi. Azo. licet nō ſit clare ⁊c̄. ¶ Alij dicunt ꝙ conditio indebiti pro ſua cā ⁊ prin. hꝫ ꝙ dans credat ſe obligatuꝫ ꝙ hic nō erat ⁊ iō ceſſat cōditio indebiti. ¶ Cōditio ſinecauſa locūhꝫ vbi ſine cā dat̉ vel ex iniuſta cauſa vel ex cā que reducit̉ ad nō cāꝫ vt ē gene ralis cōditio ob cām locū hꝫ vbi ex iuſta cauſa datur que non ſequitur ⁊ per totum hūc tituluꝫ. ¶ Caue tn̄ ꝙ vbi datur ꝑꝑ cām impoſſibilē reſpectu generꝭ ⁊ ſpecici hꝫ locū ꝯditio ſine cā. ¶ Si vero poſſibilis eſt reſpectu generis ſed impoſibilis reſpectu ſpeciei tūc reſpectu gn̄ris hꝫ locū ꝯditio ob cāꝫ ⁊ reſpectu ſpēi ꝯditio fine cā vt no. C. d̓ ꝯdi. ob cā. l. i. in ꝓpoſito ergo vbi dedit vt hēret directam libertatem. tunc lꝫ habeat libertatē tamen nō ꝑ iſtam do natōem. ⁊ ideo hꝫ locum ꝯditio ob cām. verum qꝛ hoc in ſpē impoſſibile fuit.ſ. dari libertatem qꝛ iam habebat ideo hoc reſpectu pōt habere locum conditio ſine cā. Si vero dedit vt habeat fidei cōmiſſariam liberiatem huic ſi nō p̄ſtat̉ qꝛ iam liber erat hic etiaꝫ pōt habere vtrāqꝫ conditōem ſi nō erat liber. ſed danda erat lib̓tas ab herede. credebat tamen ſub ꝯditōe ⁊ pure danda erat. tūc ꝑ datōem conſequit̉. lꝫ id gratis fieri debuiſſet. vnde ceſſat cōdi tio ob cām qꝛ cauſa eſt. impleia. qꝛ tamen dare nō tenebat̉ locum hꝫ condito ſine cā. Si vero nō daret̉ ab herede qꝛ iam habebat directam tunc ꝯditio ob cām locum hꝫ. ⁊ ſic dꝫ intelligi glo. iſta. ¶ Circa ver. ſubuilius qui cōiter allegat̉ ꝑ.§. ſed nō eſt. quia de eadem materia loquit̉. ⁊ glo. legit dupliciter ⁊ bene dicit glo. ꝙ lꝫ nō tranſferet̉ dominiū tamen parat̉ cā vſucapiēdi. hoc cōitet reprobat̉. qꝛ ex qua cā ſi ſum dominus tranſiret dominiū. ſi nō ſum dominus tunc parat̉ cā vſucapiendi. vt. jͣ. de contrahen. emptio. l. clauibus. ſed hic eram dominus ⁊ nō tranſtuli dominiū ꝓpter errorem. ergo nec parat̉ cā vſucapiendi. nō ob. l. ſi ꝑ errorem. nec §. ſi iuſſu. in glo. allegatis vt in eis no. qꝛ ibi loquit̉ in ea ꝑte quaꝫ habes a me in re diuerſa. In ea vero parte que tibi tradit̉ vt tua nō ꝓcedit vſucapio ⁊ ſic intelligit leges illas Pe. ⁊ Ci. etiam viriuſqꝫ iudi. l. prima. ¶ Item in.§. ſi iuſſu eſt ꝓpter auctoritatē rei iudicate. alias contra. ⁊ ꝓ hoc ſupra cōmunia de publicis. l. ij. in fi. ⁊ vide quod ibi no. Et no. ꝙ in tribus modis erat in dominio nam quādoqꝫ do tibi rem meam putas eſſe tuam cum nō ſit ⁊ impedit̉ dominij tranſlatō vt hic. quādoqꝫ trado rem meam ſciens meam. ſed putans me teneri ex aliqua cā ex qua nō teneor. ⁊ bene tranſit dominiū infra de conditio. indebi. ꝑ. totum. ¶ Quādoqꝫ trado rem meam tibi tanquā ſit terui a quo credo me habere poteſtatē tranſferendi ⁊ ego habeo ab eo dominium. ¶ Unde magis eſt error in poteſtate iranſferēdi qͣꝫ in dominio nam idem dominiū volebam tranſferre ⁊ talis error nō impedit dominij tranſlatōem. vt infra manda. l. ſeruum titij ſecūdo reſpō ſo. ¶ Et de iſta materia dixi ſupra ſi cerium pe. l. cum fundus. §. ſeruum tuum. ⁊ pleniſſime de officio ꝓcuratꝭ. ceſa. l. i. ¶ Non ob. ſupra ſi certum peta. l. certi conditio.§. ſi nummos. ⁊. C. de fi deicōmiſ. liber. l. ii. ⁊ vbi no. in verſi. qͣꝫꝙ. ibi implende ꝯditōnis. ¶ Non ob. infra de conditio. inde. l. dominus teſtamento vt ibi no. ibi in facium actōe exequit̉ generalis infra de p̄ſcrip. verbis. l. quotiens in fi. ¶ Non ob. de conditio. ⁊ demon. l. quiniū de fur. l. ſeruus ꝯmunis. ⁊ ibi dixi. ¶ Item nō obſtat infra de ſtatu lib̓. vt ibi no. in glo. no. filium ibi.§. ſubtilius quod intellige ſi dedit d̓ pecunia ſibi acquiſita. quo caſu nulla conditio hꝫ locuꝫ. qꝛ nemo condicit rem ſuam p̄terquam a fure.ſ. vſumfruc. quem ad ea. l. ſi certum ſi de pecunia ad heredē ꝑmittentē ꝯdicet ratōe poſſeſſio nis. vt infra de conditio. indebi. l.ndebiti.§. primo niſi forte dicas ipſum nec poſſediſſe cum nō habuerit animū poſſidendi. ⁊ quia ab alio poſſidet̉. ⁊ hoc ſi extent nummi ꝯſumpti aūt ꝯdicere pōt ad hoc. sͣ. ſi certum pe. l. eius qui in ꝓuinciam in fi. in gl. vt. C. eo. Ibi vt caligas emerem. hoc eſt malum exemplū quia ibi omninō eſt cā impulſiua. ⁊ ideo dic ꝙ hic fuit cauſa in corde retenta ab altera ꝑte tantum vt dixi ſupra. e. l. prima. ¶ In gl. dabitur ergo in fi. ⁊ hoc caſu loquit̉.§. ſuperior. ſed ſi ſeruus. ¶ In glo. nō tamen erat ibi alioquin. ⁊ ſi nō fuiſſet in codicillis releuatis. ¶ In glo. no. conditōem in fi. ſed illa iura loquūtur vbi ſtat ꝑ eum in cu ius ꝑſonam erat implendaconditio. vt extra de regulis iuris. c. conſtat per eum. libro. vi. vbi de hoc ꝑ Gi. ⁊ alios. hic autem lod tur quādo ſtat ꝑ tertium ita ꝙ iura illa nihil faciunt ad caſuꝫ iſlū ſed hic eſt ſpeciale. ⁊ vide de hoc quod no. C. de inſtitu. ⁊ ſubſti. l. i. in glo. que incipit recta via. Ibi. l. ſiquis ſub conditōe. Solu. vt ibi no. Ia. de bel.

De conditione cauſa data. c ¶ Ac Iquis accepto tulerit. gaptlatio ob cām facta cā non ſequuta repetit̉. hoc dicit. Uel ſic vbi factum repreſentat dationes in contractu facio vt det locum hꝫ conditio ob cām. ¶ In glo. ſi liberatōem in. l. mecum. alias inc ipit. l. putat ibi infra eo. l. ſi militi. ſꝫ for te aliud in dote. vt ibi. quam hic ꝓpter ꝯditōem ibi tacite ſubintelleciam ſi mairimoniū fuerit ſecutum. vt. jͣ. de iure dotiuꝫ. l. ſtipulationem N. ibi. ſubaudi ergo ibi tantuꝫ hec vera Ia. but. vt ibi ad electioneꝫ creditoris. vi. jͣ. de pre. ver. l. i. ⁊. l. naturalis.§. ſinanteꝫ reꝫ d. Fran. accu. cui. media ſo. placet ⁊ melius ſtaret in glo. vel ꝓmiſ ſa quaꝫ vt ꝓmiſſa quia ad alterū tantum agitur ibi non exprimit̉ vno nec ibi fuerit tacita conditō nec expreſſa ſed modus qui obli gationem naſci non impedit. ¶ Item oppo. extra glo. de. l. cum mota. C. de tranſactionibus vbi dicit agi prima actione ſo. vt ibi dixi circa fi. ¶ Supra locatus ē a pͥnI pecuniam. qgio tibucuſqꝫ de repent. que ſit p̄textu cauſe nō ſecute hic de repetꝭ. que ſit re ſpectu penitentie ⁊ breuiter hoc dicit aut res eſt non integra ⁊ licet penitere aut nō eſt integra ullo mō ⁊ nō licet penitere aut eſt integra ſed nō aīo tunc eatenus licet penitere vt aduer ſarius conſeruet̉ indēnis. h. d. vſqꝫ ad. l. ſi extraneus ⁊ diuide pͥncipium in quattuor partes. in prima dictū ⁊ queſtio implicita. in ſe cunda declaratio vno reſpectu in tertia alia determinatio alio re ſpectu in quarta determinatio ſecūde. ſecūda ibi ⁊ cōꝑti tertia ſed cū liceat quarta ibi niſi forte ⁊ hēi duas lecturas vna ſecūdū glo. aliaꝫ ſecūdū alios qui tenent ꝙ cōtractus fuit hic ⁊ celebratꝰ gratia dantis tantū glo. quod gratia vtriuſqꝫ ꝙ ſequitur Rai. ⁊ cōſi militer. ¶ Oppo. Ia. de are. ꝙ nō poſſit iſtaꝫ pecuniaꝫ repetere quia naturaliter nō fuit debita. vt. jͣ. de cōdi. indebi. l naturalit̓ ſo. ibi obligat̉ ſimplex hic ob cauſaꝫ de furto ⁊ ſi caute cām impletaꝫ ex parie accipientis qͣꝫ illi qui impleuit nō eſt ibi obligatus vi. C. de rerum ꝑmu. l. ex placito. ¶ Et de iſta materia an ⁊ quādo li ceat penitere dic vt plene dixi. C. de ac. ⁊ ob. l. ſicut ⁊ de le. ij. l. vnū ex familia Inno. ⁊ vide Di. ⁊ alios de reg. iur. c. ꝙ ſemel placuit ⁊. c. mutare conſiliū. li. vi. qꝛ tamen in hoc ſunt varie opi. gl. ⁊ doc. vt hic patet in glo. huius. l. Quidaꝫ eniꝫ voluerūt diſtinguere an id ꝙ agit̉ fiat gratia vtriuſqꝫ ⁊ nō ſit locꝰ penitētie alias ſic ⁊ pro iſtoruꝫ opi. facit ꝙ fauore. C. de. ll. ⁊ ad hāc. l. reſpondēt ꝙ hic non dabatur pecunia pro labore eius qui capuā ire debebat ſꝫ ſoluꝫ vt expenderet ꝓ apparatū ītineris. vnde totus cōtractus fiebat fauore dantis ⁊ ideo lꝫ ſibi penitere. Nam do vt facias ⁊ ſoluꝫ inſpiciendū cuius gratia fiat vt ſupra de pactis. l. ſi cum fundus ⁊ de donatio. l. ariſto ⁊ vtrobiqꝫ no. Marti. ſimiliter reprobat hāc opi. ⁊ tꝫ opi. glo. per. l. sͣ. e. dedi. ver. ſꝫ ſi tibi vbi celebrat̉ gratia vtri uſqꝫ ⁊ tamen eſt locus pnīe ad. l. ſi cuꝫ fundū. Reſpōde vt ibi no. ad. l. ariſto dic ꝙ ibi fiebat cōtractꝰ tantū gratia dantis. Guil. d̓ cu. ⁊ An. ſic dicunt.ſ. ꝙ ꝯͣctus nominati hn̄t aliquas cōueniētias cum cōtractibus nominatis vt. jͣ. de preſcriptꝭ. ver. l. naturalis.§. at cuꝫ do. videamus ergo in caſu huius. l. qn̄ tibi. x. vt capuā eas cui cōtractui nominato magis aſſimilet̉ ⁊ videt̉ ꝙ mādato. Nam licet maudatū ſui natura ſit gratuituꝫ pōt tamē interuenire remuneratio. vt. jͣ. mandati. l. ſalarium. ⁊. l. ſi remunerandi cū igit̉ in mādato ⁊ integra locuꝫ habeat penitentia vt inſtitu. man.§. recti ita ⁊ hic vnde in iſto cōtractu Do vt facias dic ꝙ hꝫ locum penitētia vt. jͣ. dicā in alijs aūt. tribus ſcilicet do vt des facio vt facias. vel facio vt facias vel facio vt des nō habet locum penitentia ⁊ ideo diſtinguit aūt loquitur quādo res eſt integra ab viraqꝫ ꝑte ⁊ tunc non fractatur de penitentia. Cum adhuc in eū agi poſſint. vi. C. de rerum ꝑmuta. l. ex placito ſed ſi ab vna ꝑte tantū eſt integra hꝫ locuꝫ penitētia in iſto cōtractu. do. vt facias ẜm iſtam diſtinctionē huius. l. In alijs tribus cōtractibus innominatis nō eſt locus penitentie. vt. jͣ. de re. ꝑmu. l. i. in fi. ſed in do vt facias aut vult penitere qui recipit ⁊ nō poteſt vt. jͣ. de preſcrip. ver. l. naturalis.§. i. ſed ille qni dedit regulariter poteſt vt hic fallit quādo dedit gratia accipientis. sͣ. de pac. l. ſi cum fundus. ¶ Iteꝫ quādo dedit animo donadi. vt. jͣ. de dona. l. ariſto vel dic vbi res ē integra ab viraqꝫ ꝑte ille caſus nō mutatur qꝛ nō agit̉ de penitētia vt dictuꝫ eſt ꝑ l. ex placito. Si vero erat cōpletuꝫ ex vtraqꝫ parte idem qꝛ nō clo cus penitentie. C. de re. ꝑ. l. i. aut eſt ꝯpletus ab altera ꝑte tantum aūt loquimur in cōtractu do vt facias aut in alijs cōtractibus ſiin alijs nō eſt locus penitentie niſi in caſu in quo alier nō vult im plere. vt. d. l. i.§. fi. jͣ. de re. ꝑmū. in cōtractu do vt facias. ¶ Si ve ro queratur an in cōtractibus nominatis ſit locus penitentie glo. dicit regulariter nō fallit in caſibus ⁊c̄. Tu dic ꝙ accepta regula ꝓut eſt dicta. l. ſicut. C. de ac. ⁊ ob nō ē dare falentiā. Nam ſi ma do tibi vt geras negotia mea nō cōuahit̉ oblig. vt ſis meus ꝓcurator in ꝑpetuū idem in depoſito. Nam nō tenetur de indepoſito ⁊ in alijs dicere debuit. ⁊ ſic nō obſtāt dicta tua argū. qꝛ in eis nō erat vlti. cōtracta obliga. ẜm PPe. ⁊ And. Ia. bu. nō videtur placere ꝙ ꝯͣctꝰ do vt facias aſſimulet̄ imo dicit ꝙ magis aſſimu lat̉ locatori. vt. jͣ. de p̄ſcri. ver. l. naturalit̓.§. at cum de. vnde ipſe di cit quod in ꝯͣctibus quatenꝰ ꝗs n̄ eſt reſolubilis ē obligatꝰ eatenꝰ ꝯͣctus quat̉a nō eſt obligatus eatenus nō eſt reſolubilis. vt. d. l. ſi cut. vnde in contractibus nominatis regulariter quis eſt obligatus ꝑficere ⁊ ideo penitentia nō reſoluit̉. ¶ Sunt tamen quidaꝫ ꝯctus nominati in quibus quis non eſt obligatus ꝑficere. ⁊ ideo ab eis nō impedit̉ reſilere ſi peniteat ſicut eſt in re depoſita. Nam depoſitarius nō dꝫ ea vti. ⁊ ideo deponētilꝫ reuocare ſicut in mā dato quia re integra nullus eſt alieri obligatus. vt inſti. mandati. §. recte. ¶ Idem in ſocietate qꝛ ſoctus nō eſt obligatus ꝑpetuo manere in ſocietate. immo renūciare pōt dūmodo nō intempeſti ue. ⁊ idem in p̄cario qꝛ nō eſt obligatus ad nō reuocandū.ſ. vt infra de p̄cario. ꝑ totum. ſed in ꝯͣctibus innominatis re integra alter alteri nō eſt obligatus. vi. d. l. ex placito. ⁊ ſupra de pactis. l. iu riſgen. in principio. ¶ Si vero ex vtraqꝫ ꝑte eſt impletus nullus pōt reſilere ſed ex altera ꝑte tantum. tūc ille cui impletum eſt nō pōt reſilere. vt. d. l. naturalis.§. quod ſi facio. jͣ. de p̄ſcrip. verbis. Si implens vult penitere tūc aut ille cui eſt impletū fecerat aliqua p̄paratoria intrinſeca que tendunt ad ſubſtantiā rei. que fieci debe bat. ⁊ ad velle. aliud ſe habere poſſunt ⁊ tūc nō poſſunt penitere. infra ea. l. quod ſeruus. ſi vero fecit p̄paratoria extrinſeca que ad aliud ſe habere poſſunt. tunc idem ac ſi nihil eſſet impletum. quo caſuſi non offert ſe facturum quod ꝓmiſit alterilꝫ penitere ſicut offert. tūc ſi eſt tale quid quod pōt offerri vt vel alia res. tunc nō pōt penitere. C. de vſuris. l. acceptam. ⁊ tangit̉. d. l. iuriſgen. sͣ. de pac. ⁊ ſic dꝫ intelligi. C. de tranſac. l. ꝓmiſſis. Si vero eſt tale ꝗd quod nō pōt offerri. puta ire capuam. tūc lꝫ penitere p̄ſtita ſibi idē ꝑtitate vt hic. Iaco. bu. ſi detur aduocato ratōe patrocinij nō reuocatur infra locati. l. qui operas. ⁊ de vari. cogni. l. i.§. penultīo. ¶ Et qꝛ hic mentio ſit de cā finali ⁊ impulſiua de quo tetigi sͣ. e. l. i. ⁊ ſupra de conditio. indebi. l. damus. ⁊ sͣ. de poſtula. l. i.§. ſexum. dic ẜm Guil. de cū. ꝙ ꝗdam dicunt ꝙ in dubio p̄ſumitur cā impulſiua. ⁊ hoc videt̉ tenere glo. infra de dona. cā mor. l. ſed ſi mors.§. fi. ¶ Alii ꝙ p̄ſumit̉ finalis. vt infra de iure dotium. l. quero. ⁊ hoc videt̉ tenere glo. jͣ. de dona. l. ij.§. fi. Ipſe Guili. dicit. aut cā illa exigit̉ ad exiſtentiā actus de quo querit̉. ⁊ tunc ē finalis. vt infra de donatio. inter virum ⁊ vxo. l. quod ſi vir. 2. l. qd̓ adipiſcende. aut illa cā nō exigit̉ ad eſſe actus. de quo queritur. e tūc illa cā meruit fauorem merum recipientis. vt quia dedi ſibi vt emat ſibi caligas huic nō expreſſe dicat̉ ꝙ ſit finalis p̄ſumit̉ impulſiua. vi. d. l. ii.§. fi. infra de dona. Et ideo ſi conuertit̉ in aliam cām. puta in emendo mantelum nō datur repetitio. vt. C. de iure dotium. l. ſi mulier. ¶ Aut meruit fauorem dātis. ⁊ tūc in dubio p̄ſumit̉ cā finalis infra de iure dotꝭ. l. ſi ego. l. ſi liberto.§. lucius. de annuis legatis. ¶ Si vero cā meruit publicam vtilitatē tunc aut pōt ad illud ꝯpelli ⁊ eſt finalis. C. de dona. l. ſiquis ꝓ redem ptiōe.§. fi. Si autem ad tale quid nō compellerē. vt. C. de edifi. pͥ uatꝭ. l. ſingulariū ꝯiuncta cum. l. ſiue p̄ponis. l. ſed ſi mors in fi. jͣ. de dona. inter virum ⁊ vxo. ⁊ ẜm iſtam diſtinctōem intellige. l. d̓ alie. vel. l. cum alimēta.§. qui fratris. ¶ Guil. vlterius querit hic Gui. de ſuza. ſi dedi tibi pecuniam vt ꝓ me vadas Romā cepi ſti ire. ⁊ ſic res nō eſt integra in itinere re infortunatus es ⁊ oportuit te reuerti. nūquid potero repetere pecuniam tibi datam vr̄ ꝙ non. argu. sͣ. de vſufruc. l. arboribus.§. de illo. ⁊ infra de ſtatu liber. l. cum heres.§. ſticus cum vtrobiqꝫ notatis. In ꝯͣrium videt̉ infra locati. l. ſi vno.§. item cum ꝗdam. vbi de hoc ſatis no. ¶ Primam opi. tꝫ ⁊ ad.§. item cum ꝗdam iret. quod ibi loqui

De conditione cauſa data. tur in naui locata hic in operibus hominis ⁊ de hoc latius ibi no. ¶ Sed quid ſi iſte in eundo fuit expoliatus a latronibus. nunquid ſibi teneor. de hoc dic vt infra mādati. l. inter cauſas.§. non omnia. ⁊ ꝓ ſoci. l. cum duobus.§. ꝗdam ſagariā. Gui. de ſuza. ¶ In glo. parua que dicit diſputādo viuus pōt dici determinā do quādo repetere velleꝫ p̄textu defectus cāe. ſecus ſi p̄textu penitentie vt ſequit̉ Iaco. ba. ¶ In glo. no. ꝙ penuētia ibi. caue ta men qꝛ re integra ex ꝑte tua. qꝛ nūdum iter incohaſti. ibi quod feceris.i. iter incohaueris. vel iuris ibi penitere dati quod dic vt ibi ⁊ ſupra dixi ꝙ aūt eſt impletūhiacinde ⁊ nō hꝫ locū penitentia aut ex altera ꝑte tātum. ⁊ tunc lꝫ penitere ei qui impleuit alij non. ¶ Si autem ex aduerſa ꝑte eſt impletuꝫ hꝫ locum penitētia. Iō qꝛ contractus eſt nudus ⁊ ex nudo agi nō pōt. vt. d. l. naturalis. d̓ p̄ſcrip. verbis. ⁊ ſupra de pactis. l. iuriſgentiū. ibi.ſ. ſicut vbi de hoc plene dixi. ⁊ sͣ. hac. e. l. ibi ſi altera ꝑs tantum.ſ. acite intelligeret ⁊ in aīo retineret ibi iteꝫ tertio moras inducit hanc cōditionē ibi ſub defectu cauſe nec eniꝫ hoc intelligit̉ de vera mora que habet̉. jͣ. de vſuris. l. mora ſed de ea que ſit hoc ipſo ꝙ diſtulit facere qd̓ potuit cum ſi. ¶ In glo. immo videt̉ ꝙ non dic ꝙ vbi dedi tibi pe cuniam pro labore tuo ⁊ ſic cōtractus gratia vtriuſqꝫ fuit celebratus tunc datuꝫ nō repeto ſed ſi nō dedi ꝓ labore tuo ſed ſoluꝫ vt expenderes in apparatuꝫ itineris ⁊ ſic gratia mea tantuꝫ fuit cele bratus cōtractus tunc peniteo ⁊ repeto ⁊ ita loquitur hic Mar. ſi. ibi.§. at cum do. ẜam maledicit gl. qꝛ nō exigitur ꝙ ꝯſueuerit ope ra ſua locare ſed ſufficii ꝙ factum ſit tale quod locari cōſueuerit ⁊ ita loquitur.§. at cum do. cum ſi. vel hic ſol̓o ad finem. l. ꝗ operas. ¶ In eadē glo. in fi. vel dic aūt queritur de repetendo ratio ne penitentie ⁊ nō hꝫ locū penitentia cum ſit cōtractꝰ noīatꝰ hic ſic ſi aūt velleꝫ repetere propter defectū cauſe tunc aut caſus contingit in perſonaꝫ locātis ⁊ poſſuꝫ vt hic aut in perſonā mei conducentis ⁊ non poſſuꝫ vt dicta. l. qui operas in pͥncipio. ¶ Quidam tamen indiſtincte dicunt vbi ſtat per caſum repetitur Ia. b. Riꝫ. dicebāt hanc glo. cōtineri veritateꝫ ⁊ cuꝫ ea concordat alia glo. que eſt. C. de aduo. diuer. iudici. l. poſt duos ⁊. C. e. ti. l. penul. ⁊ reprobabat ditaꝫ gl. que eſt. jͣ. locati. l. ſi vno.§. itē cū ꝗdā vbi de hoc no. ⁊ dicaꝫ in glo. que incipit vt quia iuraſti iſta glo. fuit additio ⁊ nō habet̉ in libris antiquis immo Ia. de ra. querit queſtio nem quā glo. querit ⁊ videt̉ ſentire ꝯͣrium eius ꝙ gloſ. dicit quia illi apꝑatus qui empti fuerūt nō fuerunt empti eius nomine ſed in §. item ſiquis dederit. jͣ. e. l. qui videt̉ facere per glo. data fuit pecu nia vt ſticuꝫ emeret Iac. ¶ Sed pro opi. glo. expreſſe fa.§. quem allegat. jͣ e. l.§. ſed ſi accep. ver. ſed ſi eligat vbi nō erat data pecunia ut emeret ſꝫ vt manumitteret in gl. ⁊ forte minus in fi. qꝛ vnū eſt aſſertiuū alteruꝫ dubitatiuum ¶ Ibi cer ciorauerit. tempus. Nec ob. jͣ. Si ſeruum. de donat̉ꝭ. l. ariſto in principio qꝛ iſte deierminātur per illam. iteꝫ nō ob. jͣ. mandati. l. ſi hominē vt ibi no. dic latius quam glo. aut queritur an poſt cercioratus ad libertateꝫ ꝑueniatur aūt an poſt cercioratꝰ agaꝫ cōtra eum cui dedi ſi poſtea manumittat primo cāu aūt queris an veniat ad libertatem ex facto eius cui dedit aut nō iranſtulit dominiū ⁊ tunc ſola penitentia etiam ſine cercioratione impedit libertatem vt. jͣ de ma. vi. l. ſi pat̄ aut trāſtuli dominiū meuꝫ ⁊ tunc nec pnīa nec cercioratio impedit liberiatem. vnde quātū ad hoc penitentia nihil operat̉ vt hic. ſi aūt queris an ex ꝯſtitutōe veniat ad libertatem ex cōuentione mea di eo ꝙ non poſt penitētiaꝫ meā ⁊ hic ⁊ de ſer. expor. l. queſitū. ¶ Si aūt queritur de actione danda contra manumittentē dic ꝙ in hoc requiritur cercioratio vt hic ⁊ agitur de cōditione ob cām ad ho minem ſed qꝛ preſtari nō poteſt venitur ad eſt. mationē. jͣ. de verb. ob. l. ſi ſeruum.§. penul. ¶ Ultimo collige quod factuꝫ legis pōt impediri per penitentiaꝫ ſine alia cercioratione vt hic in fi. ꝙ facit ad terminationeꝫ talis qō̓is ꝑcutiens clericuꝫ ipſo facto excōicatus eſt ⁊ eſt canon late ſentētie. xvij. q. iiij. c. ſiquis ſuc cedente man daui ticio ꝙ ꝑcute ret clericum penituit me ⁊ miſi ſibi nūciū ꝙ nō ꝑcuteret antequā nūcius ad euꝫ veniret eum percuſſerat nunquid ero excōicatus Ia. de ra. tenet ꝙ nō per iſtū.§. in fi. nam ſententiā latam a canone poteſt penitētia impedire ſine cercioratione ſicut impeditur hic libertatem que deberet̉ ex ꝯſtitutiōe niſi penitentia interueniſſet ⁊ per hoc. d. l. ſi pater de ma. vindicta ⁊ de acqui. he. l. ſiꝗs mihi bona.§. iuſſuꝫ. G. de cu. nō tenet oppoſitū ꝑ iſtū.§. in pͥa. qꝛ hic nō ē mere factū canōis īmo factū canōis ⁊ hoīs vn̄ opꝙ certioratio ꝑuenerit ad mādatariuꝫ ꝙ clericū nō ꝑcuieret aliaſum excōmunicatus. ar. ad hoc.ſ. mādati. l. ſi ꝓcurator.§. ſi igno rantes ꝓ ſuo. l. ancilā. ⁊ quod no. sͣ. de ꝓcura. l. ſi ꝓcutatorē abſen tem. ⁊ tetigi. sͣ. de officio ꝓcura. ceſa. l. i. circa finem. ⁊ ne fraus in talibus ꝯmittat̉ qꝛ ſemꝑ dicere poſſem me penituiſſe. G. de hoc vide quod no. ꝑ Io. an. extra de ſenien̄. excōmu. c. cum quis. li. vi. ⁊ dixi. C. de accuſa. l. nō ideo minus. verſi. item querit̉ ſi mādaui alicui ꝙ occideret. In glo. vltima in fi. hoc nō eſt verum eo cāu quo dominiū eſt trāſlatum. vt hic fuit. ⁊ sͣ. notatum eſt. Ibi manifeſtūfecerit. No. de cercioratio Item ſiquis ne ꝙ pōt valere ad multa vt dixi ſupia §. ꝓximo. ¶ Item glo. que incipit ſi peniteat ibi. dic ergo ꝙ ꝓcu rator durius noluit dicere glo. ꝙ hic eſt contractus innominatꝰ qui ſimilis eſt mādato venit dolus lata culpa ⁊ leuis. iia ⁊ hic vt colligit̉ ex. l. naturalis.§. penultimo. de p̄ſcriptis verbis ⁊ depoſi ti. l. prima. ⁊ dixi ſupra in principio huius legis. ¶ Oppo. ad ver ſi. aut ſi ante. ⁊ ver. ꝙ ſi fugitur ꝙ debēt diſtingui an erat venditurus vel nō. vt in ver. ſequēti. ſed hic certat de damno vitando. qꝛ nihil remanet ſibi ibi de lucro capiādo qꝛ hꝫ pecuniam alienā. c ¶ Cōmuniter allegat̉ ꝙ tamē eft Sed ſi accepli. de maieria p̄cedēti ⁊ in p̄cedentibus duobus.§. ꝯͣctus fuit celebratus gratia dantis tātum hic ⁊ in ſequēti gratia vtriuſqꝫ in glo. ergo in duobus caſibus ibi ꝓmiſſa p̄ſentent̉. hoc nō eſt verum. nam hic nō agit̉ ad ipſum ſeruum ſꝫ ad pecaniā dataꝫ. ⁊ ſi dominus ſerui velit retinere de pecunia da ta quatenus ſeruus deterior factus eſt ꝓpter fugam pōt ille ꝗ de dit pecuniam tunc eligere ſeruum ⁊ ſi dominus eum nocuerit red dei totam pecuniāſed in.§. item ſiquis dederit ſticus emptus fu it de pecunia data. ⁊ ideo dantis fingit̉ vt repetat̉ quod hic non fuit. ¶ Item in.§. ſed ſi ſticus nō datur ꝯditio ob cām. ſed certi generalis vel p̄ſcriptis verbis. vt ibi no. dic ergo ẜm Mar. ſili. ꝙ hic hꝫ ſeruum ꝑ viam replicatōis. nam aget ad pecuniā quam dedit ille excipiet quod vult tantum retinere quanium deterioratus eſt ſeruus ꝓpter fugam ille replicabit ſe paratum reciꝑe ẜuū. vnde aut ſeruum dabit aut totam pecuniā reddet vi hic. nō auteꝫ ꝓponet ꝯditōem ob cām ad ſeruum vt glo. dicit. Mar. ſili. 9 ¶ Caſus omiſſus reduci I extrane iur ad ius ꝯmune ẜm vnam lecturam. vel caſus exp̄ſſus reducit̉ ad exp̄ſſuꝫ ẜm aliam ⁊ hꝫ duas ꝑtes. prima loquit̉ in extraneo. ſecunda in patre. ſecūda ibi ſi pater. ¶ Oppo. de. l. ſi cum dotem. jͣ. ſolu. matrimo. ⁊ de liberis ⁊ poſtumis. l. comodiſſime. vbi cāus omiſſus habet̉ ꝓ omiſſo. ¶ Glo. ſoluii duobus modis. contra primam ſo. que dicit ꝙ tacite videt̉ ꝓuidere in hoc caſu. qꝛ eſt expreſſuꝫ. facit infra de verbo. obli. l. quicquid. ſed poſſes ſubſtinere qꝛ hic ideo qꝛ apponit̉ ſuꝑ ꝯͣctū bonefidei vt inſti. de actio.§. fue rat. ⁊ ideo ad aliā pōnem. Sed tamē ſecūda lectura.ſ. ꝙ relinqua tur iuri ꝯmuni eſt minor ⁊ dic vt plene dixi. d. l. ſi cum dotem. vel dic aūt pacium ſit ad impugnādum ius paciſcētis ⁊ tunc nō tol lit ius quod ante hēbat vel aliter competebat vt hic aut ſit ad reſtringendū vel deierminādum. ⁊ tunc obtinet. l. ſi cum dotē in pͥn cipio. aut dubitat̉ ⁊ tunc ſi pactum ē indefinitū tūc in cāu ſuo p̄ſu mitur ad pignan̄. alias contra ob. ⁊ faciunt p̄dicta ad queſtioneꝫ quā hic format Mar. ſili. ¶ Quid ſi ꝓuidit ſibi pacio vel ſtipu latōe nō oēm cām ſoluti matrimonij. Maritus vergit ad inopiā quis aget vtrum vxor an iſte qui dotem dedit ẜm primā lecturā nō aget dominus qꝛ iſte cāus nō eſt ſimilis exp̄ſſo. ſed ſecundaꝫ ēt nō ageret qꝛ ſi relinquit̉ diſpoſitōi iuris ꝯmunis conſtat ꝙ tali cāu ius ꝯmune nō diſponit ꝙ dās agat ſed vxor nō. C. de iure dotium. l. vbi adhuc. ſecus ſi eēt talis cāus in quo ius ꝯmune da ret actōem petēti. ⁊ hec ē vera ẜm Mar. ⁊ Iaco butri. ⁊ hec. l. lo quit̉ de repetitōe ꝑ quā remanere dꝫ dos libera penes repetentē. ſed in cāu quo vergit ad inopiaꝫ nō eximit̉ dos ab onere matrimonij nec libere remanet penes repetentē. vt. d. l. vbi adhuc. ¶ Item faciunt p̄dicta ad aliā qōnem. vendidi tibi equā tgnātem pacto adhibito ꝙ ſi pareret maſculuꝫ deberes dare mihi vē ditori. ſi feminā deberet eſſe tūi emptoris ꝯtīgit ꝙ peperit maſculum ⁊ feminā ⁊ ſic fuit cāus omiſſus. nūquid emptor tenebit̉ da

De conditione tauſadeta. re maſculū videt̉ ꝙ ſic ꝑ. l. iſtā. ſed dic ꝙ potius facit ꝯͣ. naꝫ cāus omiſſus debet reduci ad ius cōe. Sed de iur̄ cōi ſi pactuꝫ non eſt appofituꝫ fetus remaneret penes empioreꝫ ergo in caſu omiſſo re manere debet ⁊ qꝛ in pari cauſa potior eſt ꝯditio poſſidentis. C. de condit. ob cām. l. ij. ⁊. jͣ. de bonorū poſſ. ẜm tab. l. qui ex liberis §. teſtamento in fi. ſed in. l. iſta eſt totuꝫ oppoſitū qꝛ dato ꝙ nullū eēt pactuꝫ deberet dos reſtitui datum quaſi ob cauſaꝫ datū cauſa nō ſecuta vt hic vnde hic non agit ex promiſſione ſua ſꝫ ex diſpo ſitione legis ſed ꝓ. i. opinione videt̉ facere. jͣ. de liberis ⁊ poſtu. l. ſi ita ſcripſiſſei.§. i. ⁊. l. clemens patronꝰ in prin. de. le. i. l. ticie texiores ⁊ ad. l. fal. l. qui quadraginta ſed dic ꝙ in illis ille diuerſe ꝓuiſiones ſunt reſpectu diuerſaruꝫ perſonaruꝫ inuiceꝫ ſibi ꝯtrariantiū quare nihil faciunt Ia. de ra. dicitur tenuiſſe hanc opinioneꝫ. ſed G. dicit aut conſtat quis pͥmo natus eſt ⁊ tunc ſi maſculus debꝫ vēditori vno eniꝫ impetu ambos naſci natura n̄ patit̉ vt. sͣ. de ſta. ho. l. aretuſa. ſi primo naſcit̉ femina cuꝫ habeat ex pacto. jͣ. de ver. ob. l. ſi ita quis ⁊ iudic. ſo. l. cū querebat̉. ¶ Si vero ꝯſtet ꝗs primo natus ſit preſumat̉ maſculus prīo natus. jͣ. de rebus du. l. ſi fuerit ⁊ ita debeat̉ maſculus vēditori ſed. l. illa ſi fuerit loquitur fauore libertatis. ¶ Uude in dubio videntur cōmunicāda inter emptorem ⁊ vēditoreꝫ ar. d. l. ſi ita ſcriptū de li. ⁊ poſt. ⁊ de le. i. l. ticie textores in principio. Nec ob. ꝙ dici poſſet ꝙ conditio appoſita debet ex toto extare vel non extare. jͣ. de cōdit. ⁊ demon. l. quotiēs e. l. ſi duobus qꝛ hoc veruꝫ de rigore ſed qꝛ iſta cōditio appoſita adaptat̉ ad vtrunqꝫ dic ꝙ ſint cōicandi ⁊ ad hoc facit. l. notabilis. jͣ. ad. l. fal. l. ꝗ. quadragita.§. i. ſiꝗs cau. l. ſi ſeruꝰ plurimū Gui. ¶ Faciūt etiā p̄dc̄a ad queſtionē ſi aduocatus pactus fuit ī cāuꝫ victorie de certo ſalario ⁊ in ꝑte obtīuit ⁊ ī parte ſuccubuit an habe re debeat ſalarium in hoc caſu omiſſo de quo dixi. C. de ſuffrag. l. i. ¶ Ultimo no. ex ver. niſi ꝙ contra p̄ſumptionē admittit̉ probatio de quo plene dixi. C. de ꝓbatꝭ. l. ſiue poſſidetis. ¶ In debitum ſolu Al ſe debere. uum vel debituꝫ mulie ris nomine in dotem ꝓmiſſuꝫ repetit̉ ꝑ danteꝫ nup. nō ſecutis niſi habuerit animū donādi hoc dicit. ¶ Et primo loquitur in eo qui ſticus volens donare mulieri ſol uit vſqꝫ ibi ſinautē ibi loquitur in eo qui debitū ſoluit ver. qꝛ repetitur in iſto primo cāu eſt qꝛ cauſa nō eſt ſecuta ⁊ ratio quar repetit qui dedit eſt qꝛ tuius erat excep. vnde aliud eſt querere quare repe tatur ⁊ aliud querere ꝑ illum repetā. vel dic ꝙ alia ratio eſt quare repetit vt. jͣ. dicā. ¶ Oppo. ꝙ doli ex ceptio nō inducit repetitionem ſoluti. vt. jͣ. de cōditꝭ. indebiti. l. qui exceptio vt in glo. ⁊ hic lo quitur de ea que eſt facta que nō naſcitur ab inuitis cōtractibus ſꝫ demuꝫ cum petitur pōt etiaꝫ hic loqui in exceptione doli. que dat̉ loco pacti de nō petendo. Nam cum pactuꝫ tollat naturaleꝫ ob ligationeꝫ quocūqꝫ errore ſoluatur repetitur. vt. jͣ. de ꝯditione inde biti. l. ſed ⁊ ſi me p̄ſente ⁊ naſcatur hec exceptō ab initio. Contraciꝰ item eſt alia exceptio doli vtilis de qua habet̉. sͣ. de pactis. l. reſcri tum.§. ſi pacto ⁊. l. ſequenti ⁊ illa naſcit̉ ab initio ſed qꝛ non poteſt ab initio naſci direcia uaſcit̉ vtilis. ¶ Aduerte etiā quia gl. que ponit hāc diſtinctiōꝫ circa doli exceptiōꝫ eſt additio nec eſt in libeis antiquis ⁊ ẜm Mar. ſili. magis ꝑtinet ad materiā conditione indebiti quaꝫ ad hūc tituluꝫ in quo condr̄ cōditio ob cām niſi dicas ꝙ etiā ad hunc ti. ꝑtinet qꝛ videt̉ ſolutū mulieri ⁊ a muliere marito ergo muliere venit ⁊ videbitur repetenduꝫ. ¶ Iteꝫ ſicut ſcia impedit conditionē īdebiti ⁊ repetitꝭ. ita odium excep. Mar. fili. Item op. ꝙ hic non ſit ratio. vt. jͣ. e. l. ſi donatarius.§. ſiquis indebituꝫ. ſo. ratio quare repetitur eſt qꝛ cauſa ſecuta nō eſt qꝛ ratio ibi ceſſat ſed ratio quare ille qui ſoluit repetat eſt qꝛ habebat doli. excep. vt predixi. Item oppo. ꝙ nō ſit bona ratio qꝛ in vltimo cāu huius.ſ. datur repetitio ⁊ tamen nō erat iuius excep. ſo. āt gl. vel ſubaudiendo maxime vel ponendo quoniā pro quāuis eſt tamen idem vtroqꝫ caſu qꝛ nec in prīo caſu hꝫ cāꝫ ſibi ſed agendo ꝯͣ muuere eam ſibi redet contra marituꝫ nec ēt in ſecūdo cāu hꝫ ſibi quia n̄ cōuentus a muliere excipiat nō audiet̉ niſi reddat. ¶ Itē opp. ꝙ ipſo iure nō tenebatur cū ſub cōditiōe videat̉ promiſſuꝫ ſi mafrimoniuꝫ ſequeret̉ fo. vt gl. vel dic ꝙ hic n̄ loquit̉ de exceptōe do li quia poſſet ſe fueri cōtra viruꝫ cui promiſſit ſed de ca. qua pōt ſe tueri. Contra mulierē cui īdebite ⁊ pure promiſſerat ſi ad ea cōuentus ſuiſſi. ¶ Item oppo. ꝙ repetat mulier cū eius nomine fti ſolutum vt sͣ. e. l. ſi ꝓcuratori ⁊ de cōditioni. indebiti. l. ſi procur. ſo. hic non iuſſit ſolui licet promitti ꝯͣ hoc ē. jͣ. de ꝯdi. inde. l. indebi ad ꝓmiſſiōeꝫ cū cā ſecuta n̄ fuerit ſecꝰ ibi tn̄ hec ſo. defendi qͦ p̄t qꝛ ſi ſine volūtate mulieris ſoluit tenet̉ p̄ciſe nec liberatur cedēdo quod eſt ꝯͣ.§. fi. ⁊ ideo vera ē ſolu. ꝙ totum voluit mulier ſꝫ ſolneus ſoluit reſpectu ꝓprie obligatōis. argu. infra de fideicom. l. cum.ſ. repetit̉ ergo qꝛ cā nō eſt ſequuta. ſi queras quare repetit nō eſt illa ratio ꝙ tutus ſit doli exceptōe. qꝛ idem eſt hic in vltimo ca lū quādo nō eſt tutus exceptōe. ¶ Item nō eſt illa ratio quia nō ſoluit volūtate mulieris. qꝛ tunc teneret̉ p̄ciſe. nec liberaret̉ cedendo. Sed dic ꝓmiſſionē ⁊ ſolutiōem factam voluntate mulieris. ſed ſoluens ſoluit potius reſpectu ſue ꝓmiſſionis quā mulieris. ⁊ ideo ipſe tepetit in glo. quadruplex ibi p̄ſtiti. vt. jͣ. de doli exceptio. l. ij.§. ⁊ generaliter. Ol. in glo. quanuis. in fi. qꝛ. l. qui excipit loquit̉ de exceptōe doli que eſt ꝯͣ ius ꝯmune. hic autem de ea que ē ẜm ius ꝯmune. ⁊ cum alijs ꝯcurrit ī gl. ſatis pōt dici. ſubaudi. Unde hoc ꝙ mulieri det̉ ob cām. conditio. reſpondeo ſatis ⁊cͣ. ibi ⁊ vir agit̉ ex ꝓmiſſione. immo non in maritum qui dꝫ liberare ꝓmiſſo rem. argu. infra. e. l. ſi mulier. ſed ꝯͣ ꝓmiſſoreian agit mulier intuebimur. an ſit ꝑfecta donatio inter eum ⁊ mulierem. Marti. ſili. ⁊ dic quod verum eſt ꝙ glo. dicit ſi fuiſſet ꝓmiſſum marito in om nem euentum. ⁊ ſic nō ineſſet tacita conditio ſi nuptie ſequerentur alias quomō cederet̉ actio. vt nulla nata eſſet conditōe celſante ⁊ deficiente. Iaco. bu. in glo. remanet ergo ibi ſimplex mādatum de ſoluendo. ſed ſolum de ꝓmittendo. Tho. ibi dat̉ conditio ob cām. ¶ Alii habet conditio. indebiti. ibi. l. indebitum. ⁊ hoc eodē modo ſoluere. jͣ. e. l. ſi donatarius. que videt̉ huic obſtare in f. ſed fuit additio ⁊ non eſt vera ꝑ ratōem. sͣ. ꝓxi. poſitam in. l. indebitū ibi allegatam. Riꝫ. niſi diceres ꝙ de equitate det̉ cā vitandi circulum. vt. sͣ. ſi certum peta. l. cum fundus.§. ſeruum. ⁊ de ꝯdi. inde bi. l. dominus teſtō. Ni. ¶ Quicquid datur ob Uod ſeruus. cam re non inegra ſꝫ pre parata repeti nō pōt donec cā ꝑfici pōt. hoc dicit. ¶ Oppo. ꝙ ſtatim repeti poſſit cum hic nō ſit ma trimoniū nec etiam ſponſalia. vt. jͣ. de ſponſa. l. queſitum. ⁊ nō ſuffi cit aliquid fieri de facto ad impediendū hāc ꝯditōnem. ⁊ sͣ. eo. l. iij.§. ſi liber homo. ſed dic̄ ꝙ hic eſt ꝓpter ſpecieꝫ matrimonij cō firmādi. Nam ſi ꝑmaneāt in eadem volūtate vſqꝫ ad etatem legitimā. Confirmatur vt infra de ritu nuptia. l. minorem ⁊ extra de ſponſa. impuberum. c. de illis. In glo. que incipit ſed iſtud pōt ibi quādoqꝫ. tamen ideo ratio eſt qꝛ redderetur legatum inutile. ſi ibi reſtringeret̉ verbum pōt. extendit̉ ergo ibi vſqꝫ ad tempus mortis. quare ergo hic vltra tempus nō extendit̉ reſpōdeo nō ꝓ pter limitatōem horum verboꝝ quā diu. ¶ Sed ꝓpter cām diſpoſitōnis limitat̉ in ſecūda cā finita nō amplius extendit̉. vt. jͣ. d̓ verbo. ſigni. l. boues.§. hoc ſermone. ibi qꝛ ſponſalia p̄ceſſerunt. quomō hec qꝛ p̄poratoria nō faciunt deſinere rem integraꝫ. vt ſu pra de ꝓcura. l. ante litem. ⁊. l. ſi defuncius. ⁊ sͣ. e. l. ſi pecuniaꝫ. ſed dic ꝙ ſponſalia nō ſunt p̄paratoria ſed ſunt ꝯuen. de matrimonio lꝫ future. ⁊ ideo ratōe penitentie non repetit̉. ſꝫ quia cā ſequuta non eſt. Iaco. bu. ¶ Poſſes etiam dicere ꝙ ſponſalia ſunt p̄paratoria intrinſeca ꝑtinentia ad ſubām rei. ⁊ ideo faciunt rem nō integram. ſecus in p̄paratorijs extrinſecis. vt. d. l. ſi pecuniam. sͣ. e. ⁊ ibi dixi. ¶ Item non ob. C. de ſpon. l. i. quinta ibi fuerunt diſſo luta ſponſalia hic. no. in glo. i. repudium ibi inter ſponſos. ſed hic nō erāt ſponſalia ⁊ ideo nō pōt dici repudium. ſed dic diuortiuꝫ de facto ⁊ quod nō fuerint ſponſalia ꝓbat̉. jͣ. de dona. inter viruꝫ ⁊ vxo. l. cum hic ſtatus.§. pe. ¶ Cum quis dat noI donatarius. mīe mulieris ſuiuro vi ro an detur repetitio. dicit̉ aut ſequit̉ ma. rimonium ⁊ tunc niſi ex pacto expreſſo nō pōt repetere. vt. C. de rei vxo. actio. l. i.§. accedit. ⁊. C. de pactis ꝯuentis. l. ex morte. ¶ Aut nō fuit ſequutū matrimoniū ⁊ tunc attendit̉ quid ſit dictum vt hic aut nō fuit dictum ⁊ tunc aut erat ſibi donaturus etiā ſi matrimoniū non ſequeret̉. ⁊ tunc dat̉ mulieri cōditio vt hic in

De conditione cauſa data. paincipio. aut nō erat alias donaturus quod in dubio p̄ſumitur. ⁊ tenc datur ſibi repetitio. vt infra de iure do. l. ſi ego in principio. ⁊ l. lꝫ. ⁊ hec niſi apꝑeāt expreſſe de animo donātis vt hic. ⁊ ſupra. l. que ſe debere. ¶ Uude quod dicit̉ ſi extraneus ꝓmittat dotem pro muliere videtur donare niſi ſibi expreſſe ꝓuideat intelligi dꝫ ſi matrimoniuꝫ ſequatur alias Gul. ¶ Item no. glo. que eſt hic ¶de ſacit ad materiaꝫ an excep. que obſtabat delegāti obſtet ei cui ſit delegatio ⁊ dic ꝙ ſic. ¶ Si vero habet cām lucratiuā vel niſi res ſit de ꝓximo teuerfura ad doloſuꝫ ⁊ ad hoc. sͣ. eo. l. qui ſe debere. ¶ Et Caue qꝛ multuꝫ intereſt inter delegationē ⁊ ceſſionē Nam qui agit ex delegatione agit ex ꝓpria ꝓmiſſione ſibi facta ꝑ debi oreꝫ. ¶ Unde nō vttur adminiculo ſui actoris ⁊ tunc habꝫ locum diſtinctio hāt cām lucratiuaꝫ vel nō ſed agens ex ceſſione ſemꝑ vtitur adminiculo ſui actoris ⁊ ideo indiſtincte ⁊ obſtat exceptio que obſtabat cedenti. vt. jͣ. de acquir. here. l. pamp.§. cū quis ⁊. C. de procur. l. qui ſtipendia ⁊ de iſta materia plene dixi. jͣ. de no uatꝭ. l. doli in glo. ⁊ ſic alibi.§. ſed ſi debitorem. ⁊ sͣ. e. l. qui ſe debere ver. ſed ſi cuꝫ ſciret. In gl.ſ. promiſſoribi.§. ſi eū ⁊ dicta. l. apud celſum.§. ſi mulier. Fran. ¶ Remittere ⁊ dare paria ſunt Imullei. Soc dicit ⁊ ad hoc ſepe ellegalur pro hoc extra de teſti. c. veniēs ⁊ ibi in glo. vel ſic interpretatiue datum ob cām venit in hac cōditione. b. d. Non ob. de iur̄ do. l. licet in principio vt ibi no. ſed pone eras mihi obligatus in mille aureis remiſſi tibi ex cā donationis nūꝗd eſt opus inſinuatōe videt̉ ꝙ ſic per. l. iſtaꝫ ⁊ pro hoc. jͣ. q̄ īfrau. cre dito. l. ij. ⁊ de leg. i. l. ſi funduꝫ ſub ꝯditione.§. titio ⁊ hoc videt̉ ſentire glo. de regulis iuris. l. ſiquis obligatione ar. cōtra. jͣ. de cōdi. ⁊ demon. l. iullianus Guili. ¶ Datum ob cām cauſa nō ſecu I. here S. aa repetitur hoc dicit ⁊ facitar. ꝙ ſi cōpromiſſuꝫ ē factuꝫ in arbitruꝫ ⁊ ipſe velit ſibi retinere rem de qua eſt queſtio ꝙ nō poſſit ⁊ eſt caſus jͣ. man. l. ſi mādauero.§. ſi tibi cenium ⁊ de hoc vide hic in glo. allegata de leg. ij. l. ſiquis titio. x. ¶ Dauum cauſamortis repe Um quis utur ſi donans cōualeſcu e fru ctus etiaꝫ repetunt̉ ſed ex quo tēpore dixi. sͣ. ſi certuꝫ petatur. l. vinuꝫ. jͣ. de cōdi. indebitꝭ. l. in ſumma. Non ob. C. e. l. ſi repetendi vt ibi no. ⁊ facit hec. l. ꝙ in qualibet datione ob eam futuram ⁊ nō ſecutaꝫ hꝫ locū cōditio ob cām lꝫ nō reſultet contractꝰ innominatꝰ vt hic pater. ⁊. jͣ. de dona. cauſa mortis l. ſenatus.§. i. ⁊ facit hec. l. ꝙ ſiquis cōdidit teſtamētū ⁊ dixit ꝙ ſi liberaretur ab infirmitate teſtamētuꝫ nō valeret ⁊ liberatus ex alia infirmitate deceſſit nullo alio ꝯdio teſtamento an ſtari debeat. pͥmo teſtam̄to ⁊ videt̉ ꝙ ſic qꝛ ꝯdiuo appoſita cū ſit actus legtimꝰ vt. sͣ. de reg. iuris. l. ac. legitimi Ia. de are. ⁊ ol. vbi de hoc dixi in glo. i. rē donatā ibi.§. nec dubitauerunt ⁊. l. qui mortis ⁊ dic vt ibi no. in fi. ſꝫ ſolue vi. d. l. i.§. fi. hic nō ſunt alia. ¶ Indebi. I procurat ori falſo. um ſolutuꝫ falſo ꝓcuratori ab eo repetitur. Sed a domino ratū habente ⁊ dominio tranſlato datur cōditio ob cām nō tranſlato datur actio furti ⁊ cōditio furtiua hoc dicit. ¶ Et diuiditur ẜm glo. in duas partes primo loquit̉ dominio tranſlato vſqꝫ ibi vel quod furtuꝫ ibi non fuit tranſlatuꝫ dn̄iuꝫ vſqꝫ in finē. Prima diuiditur qꝛ prima loquit̉ in debito ſoluto vſqꝫ ibi ſi do minus ibi ſolutū fuit debituꝫ vſqꝫ ibi vel quod furtuꝫ. Sed quare additur iſtud verbuꝫ falſo cum ideꝫ ſit in vero procuratore. vt. jͣ. de cōdi. inde. l. ſi ꝓcurator.§. celſus dic ꝙ ideo addit̉ falio quia licet in vero eſſet idem tamē falſus eſt quantū ad hoc qꝛ vult exigere ꝙ in veritate non debetur illiꝰ cui eſt ꝓcurator ⁊ vide de iſta materia ꝙ plene no. ⁊ dixi. C. de furtis. l. falſus. Et nota ꝙ ſi inde ditum ſoluitur repetitur ſed interduꝫ a dn̄o vt ſi habeat ratuꝫ. Interdum a ꝓcuratore falſo vt ſi ratuꝫ nō habeat ſꝫ quādo ſoluitur debitum aliquādo nullo mō repettur vt ſi dn̄s ratuꝫ habet aliqn̄ repetitur a ꝓcuratore ſi dominꝰ ratuꝫ nō habꝫ. ¶ Orpo. ꝙ cōpent cōditio indebiti nō ob cām nec actio furti ſo. vt glo. Oypo. ꝙ debeat diſtingui an nūqͣꝫ habuit mandatuꝫ vel habuit ſed ſi re uocatū. vt. jͣ. de ſol. l. cū quis.§. i. ſolutio quātū ad repetitōꝫ indebiti nō differt qꝛ ſemper tenet̉ ꝓcurator ſed quo ad libertateꝫ ſoluētis differunt ⁊ ꝑſonam petentis ⁊ ideo dic ꝙ aut ſoluitur inde. ⁊ huic non diſtiguitur habuerint vel non habuerint mandatuꝫ quia hic non queritur de liberatione cum ſit indebitum ⁊ ſemper repetet illo qui ſoluit a procuratore vel domino ſi ratum habeat. ſed ſi ſol uitur debitum ⁊ quare an liberatio contingat. tunc aut nunquam habuit mandatū. ⁊ nullo modo liberat̉ ſoluens cum nullam iuſtā ignorantiā p̄iendere poſſit ſed ſi habuit ſed fuit reuocatum ⁊ ille ꝗ ſoluit de reuocatione iuſte ignorat. tunc aut recipiens hꝫ bonū ani mum. ⁊ tunc ꝓpter eius bonam fidem ⁊ reliquis prioris mandati qꝛ̄ dominiū pecunie domino ⁊ ideo liberat̉ ſoluens ipſo iure. ⁊ ſi poſtea ꝓcurator incipiat ꝯͣctare tenebit̉ domino actōne furti. Si autem ꝓcurator recipiens ab ipſo principio nō habuit bonū animum tunc dominiū pecunie nō acquirit̉ domino ⁊ ideo nō liberatur ſoluens ipſo iure ſed a domino ꝯueniripōi. ſed quia iuſte ignorabat de reuocatōe ꝓcurator liberat̉ credendo actꝭ. domino quam hꝫ ꝯͣ ꝓcuratorem. vi. d. l. ſiquis alias cum ꝗs.§. i. de ſolu. ⁊ l. diſpenſat̉ꝭ. ¶ Si queras a quo repetat̉ dic ꝙ aut eſt debitum ⁊ dominus ratum hꝫ ⁊ a nullo repetit̉. ſi indebitum ⁊ dominꝰ ratum habeat ab eo repetit̉. ſi nō habeat ratum repetit̉ a ꝓcuratore infra de conditio. indebi. l. ſi ꝓcurator.§. celſus. ¶ Si queris ꝑ quem repetam dic ꝙ aut ꝓcurator nunquam habuit mandatum ⁊ repetat ſoluens. aut habuit ſed reuocatum fuit. tunc ſi recipiens habuit bonum animū nō repetit ſoluens cum ſit liberatus ip̄o iu re ſed dominus repetit. ſi autem recipiens habuit malum animū ab ipſo patre. tunc cum ſoluens nō ſit liberatus ipſo iure pōt repetere. ſed ſi ante quam repetat ꝯueniat̉ a domino liberat̉ actōne cedendo ꝯͣ ꝓcuratorem. cum iō ſolum ieneat̉ qꝛ hꝫ actōem. ⁊ do minus repetet a ꝓcuratore. vi. d. l. ſiquis. alias cum quis. de ſolu. ¶ Si queras qua actōe repetat̉ dic ꝙ aut ſoluens tranſtulit do minium competit ꝯditio ob cām. aut nō tranſtulit ⁊ tunc competit furti. ⁊ conditio furtiua ⁊ etiam ob cām. ⁊ quelicet alia conditio que omnes degenerant ꝯͣ. vt ſupra vſufruc. queadmo. cauea. l. fi. vbi de hoc dixi. ⁊ ſtatim dicam. ¶ Quid in dubio an videatur tranſlatum dominiū in ꝓcuratorem dic ꝙ cum ſoluens putet ſe liberari videt̉ velle omne id ꝓpter quod liberatus ꝯſequat̉. nam vbi quis vult vnum ⁊ illud ſine quo illud haberi nō pōt. vt. jͣ. de acqui. heredi. l. illud. ⁊. l. ꝓ herede.§. pampi. ſed ita eſt ꝙ non pōt conſequi liberatōem niſi dominiū tranſferat̉. vi. C. ſi ſeruus extero l. i. ⁊ infra de actio. emp. l. i. ergo p̄ſumit̉ voluiſſe dominiū tranſferre. ꝓ hoc. C. de ꝓcurato. l. qui ſtipendia. niſi ſoluens erraret in ꝑſona. ⁊ tunc ſecus. vt infra de conditio. furtiua. l. quoniā. ſi auteꝫ dedit credens ſe liberari a domino tūc nō videat̉ dominiū trāſferre. ⁊ hanc opi. ꝙ in dubio videat̉ dominiū tranſtuliſſe hic ſeꝗt̉ Guili. ⁊ allegat infra de ſolu. l. nō ꝓcuratori. ⁊ dicit eſſe exp̄ſſum infra de iure dotium. l. dotꝭ. fructus in fi. ⁊. l. ſe. niſi appareat d̓ cō trario expreſſe vel ex coniecturis vt qꝛ ſigillauit pecuniam in ſaculo ⁊ ſic ſigillatā dedit ꝓcuratori. qꝛ tunc magis videt̉ ſibi tradi ta vt noͣtio. vt infra depoſi. l. dies ſponſalioꝝ.§. qui pecuniā. ⁊. l. ſaculum. in principio. ⁊ ſi tunc ꝓcurator cum ꝯctus teneret̉ actōne furtiua. d. l. falſus. C. de furtis. p̄dicta ſunt vera in re que ꝯſueue rat ſigillari. vt pecunia. ſecus ſi non ꝯſueuerit ſigillari vt equꝰ. vt no. jͣ. ſolu. ma. l. ſi mora. ⁊. C. de donatio. ante nup. aūt. dos data. Nam tunc etiam dicit in dubio tranſlaiū eſſe dominiū. vt. d. l. do tis fructus in fi. de iure dotium. ¶ Nec ob. jͣ. de ꝓbatio. l. cum d̓ indebito. qꝛ hic habebat animū ſe liberandi ibi nō iaciandi. ¶ Sed quomō ſciam vtrum dederit credens ſe liberatum vel liberandū. Reſpōdeo primo ex verbis. puta qꝛ dixit benedictus deus. qꝛ ſum liberatus tunc videt̉ dediſſe credens ſe liberatum. ſi autem dixit do tibi vt. facias me liberare. tunc credens ſe deliberādum. naꝫ exteriora declarāt interiora. inſti. de rerum diui.§. ceruos. ⁊.§. pauonum. ⁊. jͣ. de tuto. ⁊ cura. dādis ab his. l. ei qui. ſi autem ex verbis hoc nō apparet in dubio p̄ſumā eum cogitaſſe de pinguiori beneficio.ſ ꝙ ſit liberatus. argu. jͣ. de vulga. ⁊ pupil. ſubſtitu. l. verbis ⁊ vilibus ⁊ ad irebelleia. l. ex facto. ſed plenius ⁊ pinguius beneficium ē ꝙ ſit liberatus ꝙͣ liberādus. vt ſupra de

De conditione cauſa data. itanfactio. l. cum hii. ⁊ qꝛ plus eſt in re qͣꝫ in ſpecie infra de reg. iu ris. l. prius. habebit ergo locum in dubio conditio indebiti q̨̄ dat̉ cum credidit ſe liberatum. ꝯditlo autem ob cām cum credidit ſe liberandū. vt infra de ſolutio. l. quis offerret. Gu. etiam de cu. hic ſequit̉ eandem opinionē ꝙ in dubio videat̉ dediſſe credens ſe liberatum. ⁊ ad. l. cum de indebito. reſpōdet vt ſupra ꝓxi. ⁊ ꝓ eius opinione adducit qꝛ ſi diceret ſe dediſſe credens ſe liberandū. alle gat. cām quam teneret̉ ꝓbare. jͣ. de ꝓbatio. l. ei qui dicit. ⁊ no. C. de pona. ante nup. l. ſi preſidi. Item omnibus modis cogitat ſe libe rari vt poteſt vt. jͣ. de in rem ver. l. ſi filius man. l. pap. ⁊ de ſolutꝭ. l. magis ⁊ hoc voluit dr̄e. l. jͣ. de ſolu. l. vero ꝓcuratori ⁊. l. ratū ⁊ rē ratam haberi. l. cū eniꝫ.§. i. ⁊. l. ſi indebitū ⁊ ideo dicit in dubio inientari condi. indebiti. l. creditoris. ¶ Ad aliud ꝙ dicit glo. ꝙ qn̄ credo me liberandū ꝙ competit cōditio ob cām ſi indebitū ē ſolutum opponit ipſe. G. ⁊ videt̉ ꝙ detur cōditio ſine cā qꝛ hic cā nulla ab initio erat qꝛ nō pōt ſeꝗ aliqua liberatio cuꝫ nulla ſubeſſꝫ obligatio pro hoc infra de conditio. ſine cauſa. l. i. ⁊. l. auunculo. ¶ Item quia ille falſus procur. me liberare non poſſei dicit ipſe ꝙ glo. intelligen̄. eſt vbi debitū ſoluebat̉ ſi aūt ſolnatur indebitū ⁊ dicatur do tibi vt facias me liberari tunc habꝫ locum cōditio ſine culpa ꝑ rationes predictas venio ad declarationem vltime glo. ⁊ ſi opinio Mar. intelligat̉ ẜm ꝙ glo. ponit eaꝫ ꝙ detur conditio furtiua tranſ lato dn̄io nō poſſet ſuſtineri ſꝫ ip̄e habuit alium intel lectuꝫ vt no. in. l. quoniā. jͣ. de cōditione furtiua. ¶ Quare quero vtrum in quo cau dominium non tranſfertur poſſit habere locuꝫ conditio indediti vel ob cauſam ſcd̓um diuerſos reſpectꝰ. Guili. dicit ꝙ omnes dicūt ꝙ nō qꝛ nemo cōdicit rem ſuaꝫ vt inſti. de act.§. ſic itaqꝫ ⁊ sͣ. vſuſ. quēad. caueat̉. l. fi. vbi de hoc. ¶ Itē cōdiuones nō poſſunt ſe cōpati. C. de fur. l. i. Item videt̉ texius qui dicit ꝙ cōditione furtiua tenetur quādo nō eſt traſlatuꝫ dominiū ⁊ cōditione indebiti quādo eſt trāſlatuꝫ de furtis. l. ſi vendidero §. ſi titius. Ipſe aūt. G. ſuſtinet Mar. ⁊ dicit ꝙ omnis cōditio q poſſit cōpetere cōtra. aliquē dominio trāſlato illa pōt competere contra fureꝫ dominio nō traſlato. Et ad cōtraria reſpōdet ⁊ primo ad illud qd̓ dicit̉ nemo ꝯdicit reꝫ ſuam veruꝫ eſt preterqͣꝫ a fu re nam omnes ꝯditiones degenerant cōtra fureꝫ vt. d. l. fi. sͣ. vſuf. quēadmodū caueat̉ ⁊ ibi dixinam cōditio furtiua datur hic in fi ne huius. l. ⁊ conditio ob cām vt in medio huius. l. triticariā. vt. jͣ. de cōditiōe triticaria. l. i. in fi. ⁊ indebiti. vt. jͣ. de fur. l. falſus in fi. ⁊ depoſiti. l. bona fides in fine ⁊ certi cōditio generalis. sͣ. ſi certum petatur. l. ſiquis nec cauſaꝫ.§. i. ⁊. l. certi conditio vbi de hoc dixi. ¶ Ad aliud ꝙ dicitur ꝙ proponēt̉ cōtraria nō auditur dicit ꝙ non ſunt cōtrarie quādo cōtra fureꝫ cōpetunt cōtra quē ꝯpetit om nis cōditio vi. d.§. ſi itaqꝫ. sͣ. ſi certū petat̉. l. certi cōditio.§. i. vbi d̓ hoc tetigi ⁊. jͣ. de cōdi. triticaria. l. i. in fi. ⁊. l. ſeq. ⁊ per hoc videt̉ tex. jͣ. depo. l. ſiquis inficiatꝭ. ⁊ ꝙ cōditio indebiti competat contra furem eſt lex exp̄ſſa cui reſpōderi nō poteſt. jͣ. de po. d. l. bona fides in fi. nec dicat aliquis ꝙ ibi detur conditio indebiti qꝛ in eiſdē caſi bus competit. ¶ Item ꝙ ꝯpetat cōditio ob cām ꝓbatur. l. prox. circa fineꝫ ibi etiaꝫ furti aciuruꝫ. q. d. nō ſoluꝫ hac cōditiōe ob cāꝫ hoc eniꝫ. implicat dictio etiaꝫ Guil. Ia. bu. in hoc articulo ſic dicunt que ſpecialitas eſt hic in furtiua cōditiōe nā aūt dices ꝙ det̉ ad danduꝫ ⁊ hoc falſuꝫ cum ſim dominꝰ aut ad reſtituenduꝫ ⁊ tūc idem eſt in ea ꝙ in alijs cōditionibus ⁊ perſonalibꝰ actionibꝰ que dantur ad reſtituenduꝫ. Dominꝰ Mar. ſumebat ſpecialit̓ ex. l. ex argento. jͣ. de cōdi. furtiua. ſed tu dic ꝙ aliquando ago dari mihi opportere qꝛ obligatus eſt ⁊ tūc eſt ꝓprie perſonalis vnio perſona liſſima vt dicto.§. ſic itaqꝫ. ¶ Quandoqꝫ ago mihi reſtitui opportere ⁊ ſic ex vi obligationis ⁊ dee ſunt ꝑſonales non ex ꝑſona liſſime vt cōmodati ⁊ ſimiles. ¶ Aliquādo ago reſtitui ſꝫ non opportere ⁊ tunc eſt realis cū quibus ergo cōuenit cōditio furtiua nō cum perſonaliſſimis qꝛ nō agit̉ dari oꝑtere. ¶ Item nec cum perſonalibus ꝓprie qꝛ tunc nulla eſt ſpecialis. ¶ Iteꝫ nec cū reaſi qꝛ agitur ex obligatiōe ꝙͣ non eſt in realibus inſti. de actꝭ.§. i. ¶ Quid ergo reſpōdeo ꝑſonalis actio diſtinguit̉ a reali in origine quia realis nō datur ex obligatiōe ⁊ perſonalis ſic vt dictuꝫ eſt ⁊ iō falſum eſt dicere aliquā actionē mixtā qꝛ ſic includeret cōtraria que ſe non cōpaciuntur. Sed dici deberet mixtam cauſam habentes vt. C. de petitꝭ. here. l. hereditas. ¶ Unde actio ad exhi dendum nō eſt mixta immo naſcit̉ ex obligatione e. eſt ꝑſonalis sͣ. ad exhiben. l. iij.§. eſt aūt ſed bene hꝫ mixtaꝫ cām qꝛ ꝓpter rē cōpetit ⁊ de hoc dixi ſupra finium regundorum. l. i. ⁊ ſi certum pelat ſuper rubrica. Unde ergo dicet̉ naſci hec cōditio furtiua ſi dicatur ex obligatiōe nō differt ab alijs ꝑſonalibꝰ ſi dicat̉ ꝙ nō ex ob ligatōe falſuꝫ ē qꝛ ex obligatōe naſcit̉ ſi dicat̉ eē mixta īcludit ꝯriā ¶ Sed dic ꝙ datur ex obligatōe ad reſtituēdum quod in eum eſt. ⁊ ſi dicas ergo nō differt a ꝑſonalibus reſpōdeo ex ꝑte ꝯuenti nō differt ab alijs ꝑſonalibus ꝙ datur ad reſtituendū. ſꝫ ex ꝑte agentis differt. qꝛ alie dant̉ ex obligaiōe ꝓpter dominiū. non ꝙ cauſet a dominio. venit ergo ex variis figuris cauſaꝝ ſed datur domino nō ex dominio ſed ꝓpter ſicut dicimus in actōne furti q̄ datur ei cuius intereſt nō tamē ad intereſſe ita ⁊ hic. nō ergo cau ſatur a dominio ſed ab obligatōe ꝓpter dominiū ⁊ ꝑ ipſum peto mihi reſtitui. qꝛ reſtitui oportet ex obligatiōe ⁊ qꝛ fūdus rei ſub iracte. ¶ Unde dicā in libello dico me dominū talis rei quam mihi ſubiraxiſti exquo mihi obligatus es ex qua obligatiōe peto te ꝯdemū. de hoc tetigi ſupra ſi cerium petat̉. l. ſiquis nec cām.§. res pignori. ⁊ ſunt ſubtilia magis ꝙͣ vtilia. ¶ Concluſio breuis eſt ꝙ odio furis degenerat conditio ꝯͣ furem. ¶ Sed ſi nummi ſunt ꝯſumpti vel ꝯmiſti ⁊ ſic dominus eſſe deſinit. vt. jͣ. de ſolu tio. l. ſi alicui. quomō dabit̉ conditio furtiua que dat̉ ſoli domino vt infra de conditio. furti. l. i. ſolu. dic aut deſino habere dominiū ex volūtate patris. ⁊ nihilominus durat ꝯditio. vt infra de furtis l. ſi vendidero.§. ſi titius. aut ex voluntate ſequēti ⁊ deſinit condi tio competere. vi. d. l. ſi alicui. Andre. ¶ In glo. qui nunquā fui ibi ſcienter ſolui indebitum. ¶ Glo. no. ꝯrium infra de ſolutio. l. diſpenſatorē. Di. ibi reprobat illam glo. ⁊ tꝫ iſtam. ⁊ Azo in ſūma huius titu. ⁊ allegat. jͣ. de conditio. indebi. l. ſi nō ſortem.§. qui filio ⁊ ꝓ empto. l. qui fundus.§. ſeruus. Mar. ſili. ⁊ Pe. tꝫ illam que eſt in. l. diſpenſatorem. ⁊ reprobant iſtam. qꝛ iſte potuit ſoluiſſe ea d̓ cauſa vt faceret eum a domino liberari. ergo ceſſat p̄ſumpta donatio deſolutio. l. ſi cum aurum. ⁊ ad.§. qui filio reſpōdent ꝙ ibi ꝯͣxit filiuſfami. ⁊ obligatio fuit patri queſita ⁊ filio ⁊ pater ē principalis vt. l. frater a fratre. ¶ Unde peculio reuocato ſoluēs illi filio videt̉ ſoluere nomine obligatōis que aliqua fuit. ſed nūc nul la. ſed falſo ꝓcuratori nunquā fuit obligatio queſita. ⁊ eodem mo do poſſet reſpōderi ad. d.§. ſeruus. ⁊ iſta opi. videt̉ placere Rai. qꝛ ſoluēs geſtori quem ſcit nullū mandatum hr̄e nō videt̉ donare ſupra de nego. ge. l. ſi ego. ⁊ infra de ſolu. l. ſiquis offerēti. ¶ Ip̄e tamen Rai. ad concor. opi. pͣdictas dicere. aut ille acceꝑit nomine domini ⁊ bonafide. ⁊ tūc nō aut ſuo nomine ⁊ mala fide. ⁊ tūc ſic. aut dubitat̉ ⁊ iunc aut gerebat domini negotia ⁊ p̄ſumit̉ bōafide. aut nō. ⁊ tunc mala. qꝛ falſus. jͣ. de furtis. l. falſus.§. i. de hoc no. ⁊ dixi ſupra ſi certum pe. l. eius ꝗ in ꝓuinciā. in glo. ⁊ ſic no. cō ditōem indebiti ibi qꝛ qui ſoluit.§. falſo ꝓcuratori. ibi hꝫ locū hec lex. vbi dicit dari conditōe ob cām ibi ⁊ in fi. huius. l. Sed forte quaſi ꝓcuratori in rem ſuam ſolui credens me ſtatim liberatuꝫ ra tihabitio dominij nihil oꝑatur ſed ſolus ꝓcurator ꝯditōe indebi ti ꝯueniet̉. ⁊ ſic principiū huius. l. non facit ad hoc ſed dꝫ intelligi quādo ſic dedi vt dominus ratum haberet. ⁊ hoc cāu loꝗtur ſcꝫ iſta vſqꝫ ad verſi. vltimū. Ni. ꝙ iſta. l. loquat̉ de ꝓcuratore in reꝫ ſuam reprobāt doc. qꝛ vt dixi ſibi ſolutum ꝑ errorem nō teneretur reddere domino ratum habēti. ar. jͣ. ad trebelle. l. debitor in fi. nec dominus poſſet ratum habere nō ſuo nomine geſtū ſupra de nego. geſt. l. ſi puilla.§. ſed ſi ego. ⁊ qꝛ cum hec l. de ꝓcura. ſimplicit̓ loquat̉ de ſimplici ꝓcuratore dꝫ intelligi. vt. sͣ. de ꝓcura. l. i. Et vi de ad hane materiā Azo. in ſumma de conditio. indebi. l. ſi vero. inj glo. vltima ibi de obligatōibus que ex delicto naſcunt̉.§. i. ⁊ eſt exp̄ſſum. jͣ. de fur. l. falſus.§. i. ẜo reſponſo. Oldra. ¶ Datum ob cām cā nō Um ſeruūs. ſequuta repeūt̉ ⁊ dominio nō tranſlato hꝫ locum conditio ⁊ petat̉ dari domi nio nō tranſlato hꝫ locum actio furti. conditio furtiua actio ad exhibendū ⁊ rei vendi. ⁊ etiam ob cām. ſed nō vt de iur ſed vt reſtituat̉ hoc dicit ibi nō ſupplicia. jͣ. de penis. l. vlti. ⁊. l. q vltimo. ibi ages cum titio. hic ſoluit qōnem tacite formatam ⁊ di cit de repeti. oportere agi ꝯditōe ob cāꝫ ⁊. ad exhibendūnō eo ca ſū quo dominiū fuit tranſlatū. vt. jͣ. patebit. ¶ Et no. ꝙ hic opiniones iuriſconſultoꝝ diſcordātes ad ꝯcordiā reducūt̉ ꝑ diuiſio

De conditione ob turpem cauſam nem. nam dictum veſtrū locum hꝫ quādo tranſlatū eſt dominiū alterius quādo nō eſt tranſlatū vt hic pꝫ. ⁊ facit ad ꝯcordiā teſtes ſi fieri pōt ꝑ diuiſionē. ⁊ ꝓ hoc. C. de nouo. C. compo.§. ꝗbus. ibi p̄terquam ſi mater aliqua diuiſione adiuuet̉. ⁊ ibi de hoc dixi. ¶ Querit Guil. de cuneo. ꝓ declaratōe glo. an iſte p̄fectus iu ſte fecerit dicunt quidā aūt cōſtat de delicto ⁊ tunc minores magiſtratus poſſunt ſe intromittere ar. C. de accuſa. l. ea quideꝫ. Aut nō cōſtat ⁊ tuncrelinquat̉ maioribus magiſtratibꝰ ip̄e ienei ꝙ minores magiſtratꝰ nō habeant poteſtateꝫ cognoſcendi ſꝫ remutēdi vt. C. de defenſoribꝰ ciuitatum. l. defenſores. ſed prefectus vigiluꝫ hic potuit facere in ſeruuꝫ vtlitateꝫ perſone ad hoc. sͣ. de officio. prefecti vigi. l. iij. circa me. ⁊ ar. C. de adul. l. gracꝰ ⁊ ꝓ hoc facit tex. ꝗ in talibꝰ parificat prefectuꝫ vigilū ⁊ ꝑfectū vibis in pactis iungē dis vilibus perſonis. jͣ. de furtis. l. interduꝫ.§. qui furem vnde tene opi. Azo. Guiliel. an idem ſit in libero uide. l. interduꝫ.§. qui fu rem. Ultimo allegatur. l. iſta ꝙ ſi aliquis malefacior preſentet̉ poteſtati ⁊ ꝯfiſcatur maleficiū ꝓ quo p̄ſentat̉ ꝙ ſtatiꝫ poſſit paniri ſine aliqua ſnīa diffinitiua in eum lata per hoc. jͣ. de furtis. l. interdū §. qui furem. sͣ. de his qui no. infa. l. ictꝰ fuſtium. ⁊. C. e. l. fuſtibꝰ ceſum ⁊ quia ſic eſt in ciuili qꝛ in cōfeſſum ſit preceptū de ſoluendo ſine aliqua ſentētia. sͣ. de iudic. l. ſi debitor̄. ergo idem in criminali iuſti. de publi. iudi. in principio ⁊ in aūt. vt omēs obe. iudi. prouin. §. ⁊ hec conſiderātes ⁊ ꝓ hoc ꝙ non ſit neceſſaria. jͣ. de cuſto. reo rum. l. ſi cōfeſſus. tamen. jͣ. de pac. l. habenteꝫ no. ꝙ ex ꝯfeſſiōe ꝗs non damnat̉ per. l. i.§. darius de qōnibus ſed illa. l. de cōfeſſione ficta ⁊ tormētis tutius tamen eſt ferre ſnīam Riꝫ. ⁊ concor quaſi hanc. l. quo ad obligationem infra tempus actio. elligatur.§. ſi cū vendi. ⁊ in fi. ¶ Adiectum nam cōEdi ver bum. racius alierat cōiraciuꝫ in aliam ſpeciē. h. d. Uel clarius de natura venditio nis non in dare ideſt tem accipientis facere ideo reducitur ad ſpectem cōtractus innominati ⁊ ꝙ dicit littera ꝓ portione expone.i. pro ſpecie ſubiectiua ſic exponitur. jͣ. de via pub. l. i.§. i. ¶ Et diuide qꝛ pͥmo queſtio ⁊ eiꝰ deciſio vſqꝫ ibi ⁊ ideo ibi ẜm glo. ponunt. ires ratiōes ad probandū dictū vſqꝫ in fi. ¶ Tu dicꝭ ꝙ non ſunt rationes ad ꝯfirmanduꝫ dictuꝫ ſed poſito ꝓ cōſtā ti ꝙ ſit contractus innominatus ponit tres effectus ſeu illatōes ex eo procedentes Riꝫ. ⁊ Iac. bu. Et dic ẜm ipſuꝫ Iac. bu. ꝙ hic eſt caſus in ver ⁊ ideo. Contra vltramontanos qui dicunt ꝙ in cōtractu do vt des nō hꝫ locū in penitētia naꝫ in hoc ver. per penitentiam repetitur ratione defectus cāe quia nō feciſti ꝙ debuiſti de hoc dic vt ſatis dixi. sͣ. ea. l. ſi pecunia. ¶ Oppo. ꝙ ſit venditio ex vna parte ſit pecunia ex alia ſpecies ſo. vt glo. vel dicant datur pecunia vt ſpecies ⁊ eſt cōtractus innominatus vt hic ⁊ hec eſt opinio Io. que eſt quedam diuinatio nec ex textu colligit̉. ⁊ iō opinio Azo. cōiter tenetur cōtra quā op. de. l. ſi ſtipula. jͣ. de vſuc. ſed dic ꝙ hic preceſſit cōtractus vendi. ⁊ ideo verbuꝫ dari impro prie ponit̉ ẜm eiꝰ naturā ar. jͣ. de ver. ob. l. ver.§. cōuentionales hic non preceſſit vendtio ⁊ ideo verbuꝫ dare proprie ponitur. ſed ẜm hoc videtur ꝙ nullus cōtractꝰ vendi. valeat quia cōiter in omnibus ꝯtractibus vendi. dicitur talis vendidit ⁊ tradidit talem rem dicūt hoc ꝙ improprie ponit̉ pro iradidit ſic. C. de rebus credi. l. in actione ponitur datis ꝓ traditis in glo. immo videt̉ in fine alia ſolutio approbat̉ in cōtrariū ⁊ ideo dicit aut volo agere preſcriptis verbis ad ſticū vel ad intereſſe ⁊ ſic nō peniteo ⁊ tunc pre cedit prima ſo. ⁊ eſt vera ad. l. naturaliter aut volo penitere ⁊ repe tere datum cōditiōe ob cām tunc ē vera hec vltima ſo. vt diſtinguatur ēt diſtincturus vel nō vt. d. l. ſi pecuniā.§. fi. sͣ. ea. Ia. but. ¶ In glo. que incipit ſticus in vendi. ibi qui conſenſu fuerint.i. fiebant tempore. l. i. jͣ. de reruꝫ ꝑmū. nō ꝙ illa ſit ratio quare ſunt no minati qꝛ ad diſtinctionē rationis ſequeret̉ deſtructio regule. vt. jͣ. de dona. ca. mor. l. tam is ⁊ de teſtamentis. l. ſi is. ⁊. C. vnde vi. l. in cā neceſſitatis. vnde dicā donatuꝫ eſſe cōtractuꝫ: innominatuꝫ hodie ſicut olim ⁊ dari cōditionē ob cām. Nec ob. d. l. i. de reruꝫ ꝑmū. qꝛ dicit ꝙ cōtractus qui celebrātur cōſenſu ſunt nominati qꝛ illud eſt veruꝫ de cōtractibus qui olim cōſenſu ꝑficiebantur. ſꝫ ſuperuenit. l. ſiquis argentuꝫ. C. de dona. que ſtatuꝫ donatꝭ. conſenſu perficit nō tamē fecit eam cōtractuꝫ nominatuꝫ vnde nō eſt illa rō ꝙ ſint nominati ideo quia perficiātur conſenſu. Nam tunc ſequeretur ꝙ alij cōtractus ꝗ nō perficiuntur cōſenſu non eſſent nomi nati ꝙ ē falſū ſꝫ bn̄ eſt veꝝ ꝙ oīs ꝗ ꝑficiebat̉ ꝯſenſu tp̄r. d. l. i. d̓ reꝝ ꝑmū. erāt nomīat. ſꝫ lꝫ dōatio hodie ꝯſenſu ꝑficiat̉ n̄ ē noīat̉ꝭ vide quod no. ⁊ dixi. sͣ. de pac. l. iuriſgen. ⁊ de p̄ſcrip. ver. l. naturaliter. §. aut cum do. ⁊. l. ſolent. ⁊ in fi. glo. magne. jͣ. de ꝯͣhen. emp. l. pac. in fi. ¶ Sed certe immo debetur ꝯditio ob cām in tali contractu ſaltem ad intereſſe. vt infra de ꝯditio. indebi. l. ſi non ſortem.§. libertus. ¶ Nō ob. quod nō ꝯcurrat cum actōne de dolo. qꝛ ad hoc intereē nō dabit̉ actio de dolo. ⁊ ſic nō ob. Andr. Gui. dicit ꝙ videt̉ ꝙ in facio vt des locum habeat ꝯditio ob cām. vt. sͣ. e. l. ſiquis accepto. ¶ Item quādo ꝯditio ob cām dat̉ ad id quod eſt factum tūc nō hꝫ locum qꝛ facta nō poſſunt haberi ꝓ infectis infra de cap. l. in bello.§. fore. Sed qm̄ aliud damus ⁊ aliud recipimus. vt. jͣ. de cōdi. indebi. l. nō eſt nouum. quare dic ꝙ pōt ꝯditore eſtimatōe facti. vnde nō ad ip̄m factum agit̉ ſꝫ ad eſtimatiōꝫ tacti. vi. d.§. libertus circa mediū. Sed ad hoc ob. ꝙ actio de do lo cum alia nō cōcurrit. sͣ. de dolo. l. i. ⁊. ii. pōt dici facio vt des ſi agitur ad plenū ꝯͣctum nō dat̉ niſi de dolo. vt. d. l. naturalis.§. ꝙ ſi faciam. ¶ Si vero nō agit̉ ad ꝯͣctum implendū ſed reſoluen dum iūc hꝫ locum ꝯditio ob cām nō ad factum vt dixi. ſed facii eſtimatōem. vt. d.§. libertus. Mar. jͣ. de ꝯͣhen. emptꝭ. l. pac. ad fi. glo. magne dixit ꝙ in ꝯͣctibus nominatis hꝫ locū ꝯditio ob cām ⁊ ibi reprehēdit̉. Sed Guil. de cu. eum defendit ⁊ dicit ꝙ in ꝯͣcti bus nominatis hꝫ locum ꝯditio ob cām quādo relatio facia pena orit̉ actio p̄ſcripiis verbis ⁊ dicit ꝙ eſt tex. C. de pac. inter empto. ⁊ vendi. l. cum te. ⁊. jͣ. de actio. ⁊ emp. l. exempto.§. is qui vina Si aūt nō apponit̉ ꝯditio ꝑ modū cāe finalis tunc nō hꝫ locū cō ditio ob cām. ⁊ ſic ſoluat̉ opi. mar. ¶ Guil. querit ⁊ Iac. de ranūquid in ꝯͣctu nominato nupto cum innominato habeat locum penitentia diſtinguit in. l. bonefidei. C. de pac. aut volo penitere d̓ eo quod venit. in ꝯͣctū nominatū ⁊ nō poſſuꝫ. vt. C. de actio. ⁊ obl. ſicut. ¶ Aut de eo quod venit in paciū tunc illud debebat fieri gratia mei. ⁊ tunc ſic aut gratia alterius vel tui ⁊ tūc nō. vt. jͣ. d̓ do natio. l. ariſto. ⁊ de ſeruis expor. l. ii. ⁊. l. queſitum. ⁊ qd̓ ibi no. ⁊ dixi. sͣ. e. l. ſi pecuniam. Rubrica de conditione obturpem cauſam. ¶ Uide Azo. in ſūAper rubrica. na eo. ti.: Rofffe. eo. titu. ⁊ in Specu. de ſolu. ⁊ obliga.§. ſequit̉. ver. ſi ali cui des in prima. l. ⁊ ſecūda colligitur tota materia huius tituli quādo ſit licitum dare iudici vt ꝓnūciet. vt. l. ii.§. ſed ſi dedi plene. Et quid de pignoribus eidem datis ſi dedi rem indiuiduam ꝑtim ex cā turpi ⁊ ꝑtim honeſta quo mō fiet repetitio infra. e. l. vbi autem v̓bi verſat̉ vtriuſqꝫ turpitudo ceſſat repetitio infra. e. l. idem ſi ob ſtuprum ⁊ de eo quod dat̉ meretrici an repetat̉. ea. l.§. ſed quod meretrici. ⁊ an̄ ꝓmiſſum meretrici peti poſſit ꝑ eam. ⁊ an de queſitis ex tali cā poſſit teſtari ⁊ ellemoſinā facere ⁊ de dato ꝓ iudican̄. fuer an poſſit repeti. e. l.§. fi. iudiciuꝫ. Et an quis teneat̉ iudicare furem bānituꝫ vel malefactorem. ⁊ an liceat dare pecuniā teſtibꝰ vt teſtificent̉. Quis dicat̉ iudicare ⁊ an oſten dens idem furi vnde fugeat teneat̉. ⁊ an quis teneat̉ iuuare vel d̓ fendere vicīum ſuum. ⁊ an inuenienti rem alienam liceat ꝓ inuen tōe aliquid recipere vt reddat aut ꝓ eo quod gratis fieri dꝫ non eſt licitum recipere pecuniā ꝙ ex iniuſta cā daiū vel ꝓmiſſum repetat̉. jͣ. e. l. a ſeruo ⁊ duabus ſequētibus ob turpē cām ꝓmittens ⁊ ſponte ſoluens nō recipit. jͣ. e. l. ob turpem dans p̄cium ꝓ re ꝯmodata ſibi reſtituenda repetit infra. eadem. l. fin. ⁊ idem in re locata vel vēdita ⁊ cetera. Non ſimplicit̓. Mne quod datuſ. ¶ Et diuidt in duas ꝑtes. qꝛ prima ꝯtinuat ad p̄cedentia ⁊ ſequē tia vſqꝫ ibi turpem. aut ibi ponit quandam diuiſionem que tendit̉ vſqꝫ in fine tituli. ¶ Ibi ne homineꝫ occidas. alias L puta. ꝯcciurus ibi ꝯdici poſſet abeo cui

De conditione ob turpem cauſam. pedi etiam ſi abſtineat. ¶ Nec ob. sͣ. de nego. geſ. l. ſi pupilli.§. ſi titij. ſeruū. ⁊ ibi no.§. ſed ſi dedi. tene ſecundaꝫ lecturam que ꝓbat̉ ꝑ. principiuꝫ. l. ſequentis vbi ponit̉ aduerſatiua aūt e ponitur caſus vbi turpitudo vtriuſqꝫ affuit. Pōt tamē. prima lectura ſuſtine ri dicēdo ꝙ hic dedi vt pro me ꝓnuntiaret habebaꝫ tamē bonaꝫ cauſaꝫ ſed in. l. ſequēti habebā bonaꝫ cām ſed in. l. ſequenti habeba malaꝫ cām. ¶ Oppo. gl. nō ſoluit de. c. nō ſane in decretis. xiiij. q. v. ⁊ cōiter glo. corrupta eſt allega. illiꝰ. c. cōiter eniꝫ habet̉ ingl. xvij. q. v. ⁊ ſol. ẜm Ia. de bel. per ꝙ hic iure fori ibi iure polli. ¶ Uel dic ꝙ ibi loquit̉ quando dans redemit ſuam vexationē aut quia ille alia via poterat cōſequi iuſticiā ſuam tūc cū dare licꝫ vt ibi a litte nō hic. ¶ Et dic ꝙ ille qui recepit pecuniā vt iuſtam ſententiaꝫ ferrat lꝫ alias illaꝫ fuiſſet iuſte latutus peccat mortalit̓ t qui iniuſtam ferat peccat duplicit̓ nō tn̄ ꝯmittat̉ ſimonia niſi in caſibꝰ ſpālibꝰ no. per Io. xi. q. iij. c. ꝗͥ recte ⁊ ꝑ Archi. Et vis ſcire quādo ſit licitū dare iudici dic aut volo dare ob cauſe deciſioneꝫ ⁊ olim poterā dare ⁊ repetere licet cauſaꝫ perderem vt hic hodie nō ẜm gl. ſiue hꝫ bonaꝫ cauſaꝫ ſine malā ſꝫ poteſt cōqueri ſuperio ri vi. C. de apel. l. fi.§. penul. ⁊ in autē. in medio litis nō fieri ſacras iuſſiones.§. penu. aūt datur iudici pro ipſius corruptōe ⁊ hoc ē illicitum ⁊ punitur vt. C. de pena iudicis ꝗ male iudica. l. i. ⁊ aūt. ibi poſita vbi de hoc ſaus no. ⁊ dixi aut ob amicitie acquiſitionem ⁊ poſſum oſculenta ⁊ poculenta. vt. sͣ. de officio preſi. l. plebiſcita ⁊ officio procōſul. ⁊. jͣ. l. ſolent.§. fi. nec eſt hodie correctuꝫ ⁊ ibi dixi ¶ Quandoqꝫ datur iudici ob amicitie retentionē ⁊ tunc aut eſt conſanguineus ⁊ poſſum vi. jͣ. ad. l. iulliaꝫ repeti. l. i. in fi. alias vſqꝫ ad centum aur̄. vt. eo. ti. l. eadeꝫ in fi. aut datur iudici ob laboris re muneratꝭ. tunc ſi eſt ordinarius ⁊ ordinarie cognoſcit poteſt recipere ſalarium deputatuꝫ ⁊ nō vltra a ꝑtibus vt in aūt. ſcriptū exēplarij ⁊ de man. prin.§. illud ⁊. de officio rector̄ prouin. l. que ordi narij. ⁊ idem etiaꝫ ſi extraordinarie cognoſcat vt. d.§. illud aut ē de legatus ⁊ tunc ẜm morē regionis poteſt reciꝑe vt in aūt. de iudi. §. ne autem laboro. G. de cu. ⁊ Andre. querit glo. ſi ꝓmiſi iudici vt ẜm me iudicaret ⁊ dedi pignora an poſſuꝫ repetere ⁊ dicit ꝙ ſic idem tenet glo. l. ij. C. eo ⁊ vide ibi Ci. ⁊ no. ⁊ dixi. sͣ. de pac. l. iuris gētiuꝫ.§. ob mall̓m ⁊ hoc approbat Iacobus butri. qꝛ dominiuꝫ pignoruꝫ nō tranſiuit ⁊ ideo agat rei vendicatione in qua nul la eſt turpitudo ⁊ ſi excipiat de turpitudine replicabitur de ſua vt ſupra de iur̄iurando. l. alias ⁊ quidaꝫ hn̄i. l. ne poſtea et ſic confuſa excep ⁊ replica. ſimul remanet rei vendicatio firma ſed vbi domi niuꝫ tranſfertur agitur ex turpi cā que per exceptō. tollitur. ⁊ nulla remanet actio ſine turpitudine vt. jͣ. de doli excep. l. apud celſuꝫ.§. marcellus Ia. bu. Rai. nō placet hec opi. quia adhuc obſtaret rō predicta in pari cā turpitudinis ⁊cͣ. nō ob. l. allega. qꝛ ibi agit domi nus ex prouiſione ſua ar. ad hec. jͣ. de fideicōmiſſa. liber. l. ſi filius §. erit ⁊ ꝙ ibi no. ¶ Alij dant cōſilium ꝙ ꝯdita liberatur ab obligatione principali per. l. i. C. eo. ⁊ tunc agere potero pignoratitia per. l. iiem qui liberatur. jͣ. qui. mo pi. vel ip̄o. ſoluatur hanc ēt repro bat Rai. quia in. l. i. C. eo. nō erit datum pignus ⁊ ſic nō cōpetebat retentio hic ꝙ ſic. Non ob. l. item liberatur quia ibi nulla turpitudo hic ſic ex parte vtriuſqꝫ. Hec tamen opi. ſecūduꝫ euꝫ eſſet vera quando ex interuallo eſſet datum pignus. ſecus ſi in continenti quia tunc prima ar. sͣ. ꝙ metus cā. l. ſi eum excep.§. labeo. ⁊. §. ſiquis per vim. ¶ Sed Gul. de cu. dicit aut agitur pignoratitia ꝗa dico pecuniā ſolutā q̄ ſolui nō debuit ꝑꝑ turpitudinē ⁊ tūc ſuccūbā vt. jͣ. l. ꝓx. aut ago rei ven. ꝯͣ iudicē ſicut ꝯͣ quēlꝫ poſſidētē quod poſſum. vt. sͣ. ad exhiben. l. de eo.§. fi. ⁊ notat̉. lxxxvi. diſ. c. qui venatoribus. ⁊. d. l. iuriſgentiū§. ſi ob maleficiū. tunc obtinebo vi ꝓ hoc. qꝛ pignoratitia pōt locum habere ēt in ꝯͣctu ineffi. caci. j. de pigno. actio. l. ſolutum.§. ſiquis quaſi. Gui. ¶ Oppo. ſupra de allegata. l. fi.§. fi. ſo. Abi autem. vxibino. ad qonem glo. que eſt pulcra ⁊ notabilis. ſed dedi rem indiuiduā ꝑtim ex cā turpi. ꝑtim ex hone ſta glo. nō colligit nec p̄ciſe determinat. Iaco. bu. dicit totū repe liraiōe ꝑtis. ſed retinebit̉ donec ꝑtis eſtimatio ſoluat̉. vi. jͣ. ti. i. l. ſi vero ſortis.§. ſi centum. Iaco. de ra. tꝫ ꝙ re nihil reperit̉. Sed ille qui recibit ienet̉ ſoluere eſtimatōem ꝑtis ꝓpter dubiū. vt infra de leg. ij. l. cū filius in pͥncipio. ⁊. l. qui ſolidū. ⁊ ad. l. fal. l. iij. l. fal. ⁊ hoc euam ſꝫ Gui. de ſuza. ⁊ vide quod in ſimili dixi. C. de tranſactio. l. tranſigere. verſi. pone totam factōem factam. Gui. vero de cu neo ꝯſiderat exempla glomam glo. ponit in equo ſoluto vel ſcruſ tute que ſunt indiuidua dicit ꝙ lꝫ equus in ſe ſit indiuiduus iame quoad obligatōem diuiduus eſt intellectualiter. vt infla de ver. ob. l. ii. ſeruitutes autem omnes indiuidue preter vſufruc. vt. jͣ. ad. l. falci. l. i.§. ſi vſufruc. vnde in ſeruitutibus videt̉ ꝓcedere. ¶ Op po. Ia. de are. in equo autem nō. ipſe tamen Gui. dicit ꝙ vbi da tur aliquid ob cām ⁊ ꝓ ꝑte dat̉ repetitio. argu. infra de ꝯdi. ⁊ demo. l. hec ſcriptura. vbi ad hoc. ad.§. ſi centum reſpōdet ꝙ ibi fur erat ſoluentis hic nō. Guil. adde determinatōnem huius qōnis. facit quod no. de dam. infec. l. flumen.§. idem agit de manumiſſis. l. iiij. in fi. de regu. iur. l. in pari cā. ⁊ plene de calumnator bus. l. ⁊ generaliter.§. illud notandū. ⁊ fuit quō Azonis in qōnibus ſuis de eo qui accepit bouem vt capuam iret ⁊ vt homineꝫ occideret. poſſet forte nō inepte dici ꝙ aliquādo datur ſeꝑatum vt vna ꝑs ex vna cauſa. alia ex alia. Aliquādo plures cauſe copulant̉ ad cū dem modum. Aliquādo plures modi adinuicem copulant̉. primo calu ſi loquimur in quātitatibus pars retinet̉ ⁊ ꝑs reſtituitur. ¶ Sed in ſpēbus in ꝗbus induceret̉ ꝯmunio. ⁊ multofor ius in quolibet indiuiduo ſiue ſit indiuiduum quo ad ꝑtem viſibilem ⁊ intellectualem vt ſeruitus ſiue diuiduū quo ad intellectū ſꝫ n̄ quoad oculum vt equus ire inducat̉ cōmunis totum reſtituit̉ p̄ſtita eſtimatōe partis. ⁊ ſic ſit vera opi. Ia. bu. vi. d. l. ſi vero ſortem.§. fi. ⁊.§. ſi centum. jͣ. ti. ꝓxi. Nec ob. l. ii. de verbo. ob que videt̉ dicere equum ⁊ hominē recipere diuiſionē intellectualē lꝫ nō viſibi lem. ita enim loquit̉ in cōione que inducit̉ ex cōſenſu. ⁊ ideo quilꝫ hꝫ ſuam ꝑtem intellectualem ꝓ indiuiſo. ſed hic loquit̉ de cōione que eſſet ꝯͣ ꝯſenſum ad quam inuitus quis nō compellit̉. vt. d.§. ſi centū. ⁊ ideo totum repetit̉ p̄ſtita eſtimatōe ꝑtis ẜm opi. Iac. bu. quam hoc caſu puto veram. ¶ Secūdo cāu quando plura copulant̉ ſub eodē modo puta do vt ſic ⁊ ſic facias. ⁊ ita ē vnus modus conceptus ſub pluribus copulatis tunc poſſet habere locum opi. Guil. de cu. vbi autem plures modi adinuicem copulā tur vt do tibi vt vadas Romā. Item do tibi vt hominem occidas tunc ſit vera opi. Ia. de ra. ꝙ nihil repetat̉ de re ſed recipiens teneat̉ ad ꝑtis eſtimatōem. In glo. ibi in heredē in principio. ⁊ melius de iure fiſci. l. luctus. ⁊ infra de dona. inter virum ⁊ vxo rem. l. cum hic ſtatus.§. fi. ⁊ caue tibi a tertia ꝑſona. qꝛ ab ea bene repeteret̉. vt infra de p̄ſcrip. verbis. l. ſi rem.§. ſiquis ſponſionis ibi ſiquis in graui.§. fi. vbi nō inſpicit̉ quod. d. ꝓdeſt ſed qd̓ nocet ⁊ ꝗdam habent in glo. ſiquis omiſſa cā teſtamēti ⁊ male in fi. vbi nō inſpicit̉ quod nocet. ꝓ quo dic vt ibi no. ⁊ dixi. ¶ Et ſi ob ſtuprum. In.§. ſed ꝙ meretrici. ¶ Ui Idem de. lxxxvi. di. c. qui venaroribus ⁊ quod ibi notatur. ¶ Querit glo. quid ſi dedi vt nō eſſet meretrix. An repeti pōt ⁊ videt̉ ꝙ ſic ꝑ. l. ii. sͣ. e. Ia. de ra. ⁊ Gui. ꝯͣ qꝛ cā pietatis datū eſſe videt̉ que impedit repetitōem. vt. C. de infantibus expoſitis. ⁊. jͣ. titu. ꝓxi. cum. l. his.§. penul. ¶ Item qꝛ ſi do meretrici vt ſit meretrix nō poſſuꝫ reperere. multominus ergo ſi done ſit merctrix ne ſit melior ꝯditio delinquētis ſupra de noxali. l. non ſolum. ⁊ ne plus habeat caſtitate luxuria in aūt. de reſtitꝭ. ⁊ ea que parit.§. fi. Non ob. l. ii. sͣ. e. qꝛ ibi cā eſt ſimpliciter ⁊ omnino ꝓhibita hic āt nō ſimpliciter. ſed ẜm quis eſt ꝓhibitū. vt ſupra de peti. heredi. l. ⁊ ancilarum.§. fi. Ia. de ra. Andre. ⁊ Guil. ¶ Querit ipſe Guili. pone ꝙ ex cā inhoneſta dedi tibi librum ⁊ ita nō poteram repete re ex aliqua cā ꝑuenit ad me ſine vicio petis a me ⁊ ego volo me tueri ex eo. qꝛ ex turpi cā tibi dedi. nunquid poſſum videt̉ ꝙ ſic. quia quedam honeſte retinemus que nō petimus. jͣ. de varijs cognitio. l. i.§. i. ⁊ de doli. excep. l. paulus contrariū dicit naꝫ dominium fuit tranſlatuꝫ alias nō daretur cōditio. vi. sͣ. vſufru. quēad. cauea. l. fi. ⁊ ideo poteris a me vendicare tanqͣꝫ a quolibet poſſeſſore. v. sͣ. ad exhiben. l. de eo.§. fi. ⁊ pro hoc. jͣ. de re iudi. l. nenſeniꝰ §. fundum. ¶ In glo. nona rō eſt ibi inſpexit precedenteꝫ cām tu dic clarius ꝙ in principio in muliere cauſa dandi fuit libido non ex cauſa dandi ſed meretricum eius ꝙ quantuꝫ ad ipſam nō eſt turpe ſed in eo qui fregit hoſtia cā frangendi ⁊ oīa que ſequūtur fuit libido ⁊ ideo libido inſpicitur Ia. but. ¶ Quid ſi datuꝫ ē pi gnus meretrici nūquid poterit retinere videt̉ ꝙ nō. jͣ. de pignori. l. cum vitioſe contrariuꝫ eſt verum qꝛ ſicut pecuniaꝫ poteſt retinere vt hic ita ⁊ pignus ſed ſi pignus nō eſſet tradituꝫ nō poſſet agere ipothe caria quia datur ſibi retentio nō petitio Gui. de ſuza. ibi

De conditione indebiti. de conditione ſine cā. l. fi. illam intellige vt ibi notat Ci. in. l. ij. C. eo. tenei cōtrarium eius qd̓ tenet hic glo. in fi. licet cum glo. cōcordet. jͣ. de dona. l. affectionis in glo. ⁊ dicit meretriceꝫ poſſe pete re ꝓmiſſa. ¶ Et ad ratiōes glo. reſpondēt ad primaꝫ que dicit ꝙ fuit temporis ꝓmiſſio ꝙ hoc eſt falſuꝫ vt hic patet in littera ibi illā cū turpit̉ facere ⁊c̄. ¶ Secūda rō ꝙ quedā hōeſte retinēt̉ ⁊cͣ. nō ob. qꝛ v̓a ē in caſu. l. alle. per glo. ſed nō ſequitur quod vera ſit. In caſu iſto. ⁊ ideo ẜm eum qui meretrici ꝓmittit efficaciter obligat̉ ⁊ tꝫ ꝙ de queſitis ex meretricio meretrix poſſit teſtari ⁊ facere elemoſinā ⁊ ſic dicit ſe ꝯſuluiſſe de facto. dicit tn̄ ꝙ eccleſia vt ipſa corrigat̉ a peccato eius elemoſinas ſꝑnit ⁊ non recipit quod dicit eē veꝝ ſi ſunt viles ⁊ ꝑue. magnas aūt ⁊ pingues indifferent̉ recipit. ⁊ an̄ de rebus illicite queſitis poſſit fieri elemoſina. vide ī alphabeto dictōe elemoſina. ⁊ ꝑ frēm Rai. in ſūma ſua de furtis. an de re furtiua poſſit fieri elemoſina ⁊ talis de negotꝭ. ſeculari ⁊ an de illicite queſitis poſſit fieri elemoſina. c ¶ Iudiciū datum ꝓ fure iudicando non reperit̉ Si tibi. ꝓ nō iudi cādo. ſic ⁊ daiū furi vel eius ſocio. h. d. Et idē poſſet dici de bannitis ⁊ alijs malefactoribus iudicandis vel nō iudicādis. ¶ Sed iuri canonico ſecus ē qꝛ ꝗs tenet̉ fureꝫ iudicare. vt extra de furtis. c. pe. vbi de hoc. ⁊ de ſimo. c. nemo. ⁊ i. q. i. c. ꝙ quidā dicūt.§. ex his. ver. itē auꝝ. ij. q. vij. c. ſicut. ⁊. c. ſe. ex tra de rebus eccle. nō alie. c. ii.§. i. ver. clericos. ⁊. jͣ. de p̄ſcrip. ver. l. ſolent. ⁊ qd̓ dicit littera ne cū iudicares dic ⁊ pecuniā ꝯſumpſeris alias rei ven. locū hꝫ. vt no. l. ꝓxi. ⁊ colligūt ꝗdā ex iſto.§. vnum ar. ꝙ poſſum dare pecuniā teſtibus vt ieſtificent̉. Sed dic ꝯͣ. vi. jͣ. de ieſti. l. i. ⁊. l. queſitū. Ia. de are. niſi ꝓ expēſis. vi. C. de teſti. l. qm̄ liberi. ¶ Colligit ergo ꝙ ꝗs nō tenet̉ iudicare furē ꝑti ſꝫ iudici ſicut hic in glo. no. ⁊ hoc no. ⁊ dixi. C. de furtꝭ. l. ciuile. ⁊ hoc videmus tota die fieri qꝛ ꝯſules locoꝝ ꝯpellunt̉ iudicare ⁊ denūciare malleficia ⁊ malefactores. de quo vide in ſum. Azo. hoc. e. ti.§. itē ſi tibi dedero. jͣ. de p̄ſcrip. ver. l. ſolēt in brocardis ꝗbus ex cauſis cogit̉ ꝗs iud. Rubrica ꝗ nouit furē reciꝑe aut pecuniaꝫ vt cellet furē nō eſt licitū ſꝫ punit̉. vt. C. de his ꝗ latro. l. i. in fi. ⁊ ꝑ Gandi. de receptio.§. fi. Quō aūt dicat̉ ꝗs iudicaſſe. vide. jͣ. de ver. ſig. l. ludicaſſe in tex. ⁊ glo. ¶ Quid ſiquis furi vel fugitiuo iter mō ſtrauit dic ꝙ nō tenet̉. vt. jͣ. de furtis. l. furtū nō ꝯmittit. ¶ An ali quis teneat̉ iuuare ꝓximū vel defendere. dic vt no. extra de ſen. ex. c. dilecto. jͣ. de regu. iur. l. inter vim. ¶ Quid de qōne que ſepe occurrit. aliꝗs inuenit rē alterius paratus eſt reddere ſꝫ petit ꝙ aliquid detur ſibi ꝓ inuētōne dic ꝙ nō. vt. jͣ. de fur. l. falſus.§. qui alienū. vbi de hoc. ſi aūt loquamur de re inueniēda tūc licituꝫ ē ſibi reciꝑe ꝓ labore inueniēdi vt hic. jͣ. ad. l. rodi. de iac. l. nauis onuſte. §. ſi nauis. ¶ Si loquamur de re que in nullius bonis ē quā aliquis inuenit dic vt. sͣ. de reꝝ diui. l. itē ſapilli. sͣ. de teſauro inuento. dic vt. e. ti.§. ieſauros. ¶ Ultimo no. ꝙ illud quod fieri dꝫ gratis non dꝫ fieri accepta pecunia. vt infra gl. ſequē. l. ſunt plane vſqꝫ ad. l. vltimam. ¶ Ibi ſolueris ex in I ob turpem. ſeruallo. ſecus ſi incon tinēti ẜm quoſdam ꝑ ea que no. ⁊ dixi. C. ꝙ me. cā. l. ii. in glo. ſi obturpem in fi. p̓ma vera vt no. d. l. ſi tu tor. ⁊ vide quod no. de tuto. l. in eos. ⁊c̄. Dic aut tenebaris dare I veſtimenta. crdem bonefidei e non das ⁊ competit conditio ob turpē cāꝫ ⁊ actio ex eo ꝯͣctu ad repetendū vt hic. Si aūt tenebaris actōne ſtricti iuris competit ſolum ꝯditio ob turpem cām. ⁊ ratio eſt in glo. Nō ob sͣ. de calumnia. l. ſiquis ab alio.§. fi. vt ibi no. Iaco. Rubrica de conditione indebiti. ¶ Hic eſt punctus ẜm morem Super rubrica. nudū Bononie. ⁊ vide Azoneꝫ in ſumma eo. ti. ⁊ Roffre. in libello ⁊ in Speculo de ſolu.§. ſequit̉ ⁊ pulcrā glo. que ē eo. ti. c. vlti. ⁊. i. q. iiij. c. turbabat̉.§. notandū in glo. rubrice dic ꝙ ēt ſuꝑ rubrica ꝯͣhit̉ re ſunt ⁊ iſta. Et iō ſecūda continuatio melior. Ia. bu. ⁊ ꝙ cū quis indebitūſcienter recipit non tranſit in eum dominiū. vt no. jͣ. ꝓ emptore. l. ii.§. ſub ꝯditiōe an ⁊ quando ſoluēs indebitū ſciēter vel ignorāter repetat. jͣ. e. l. prima. ¶ Oppono ad totā materiā ⁊. l. damꝰ. jͣ. e. ⁊ de acꝗ endo. l.nūqͣꝫ nuda. ſo. vt ibi cirographo ſpe future numeratiōis facto orat̉ īa lis obligatio. e. l. i. Et an legatum ex minus ſolemni voluniate ſit ciuiliter indebitum. ¶ Et an legatum ex quo deberet falcidia ſit debituꝫ vel indebitū ꝙ ad falatꝭ an̄ debituꝫ naturale tantuꝫ errore ſolutum repetat̉. ⁊ an veniat in ꝯpenſa. eſt vti. ⁊ bona diſtinct. o qn̄ indebituꝫ repetat̉ ⁊ an ſolutuꝫ ex pollicitationē repctātur ⁊ an poſſit renūciari cōditione indebiti ſcienter ſoluens cū ꝓteſta. reperit jͣ. e. l. ſiꝗs ſicut ſi aliquid ſoluat̉ ex teſtamēto ꝙ poſtea apparet nō valere repetitur. e. l.§. quid ex ieſtamēto idem ſi noua ⁊ inopinata cauſa aufferat heredi. heredi ſcripio. jͣ. e. l. idem ē ⁊ nō eſt nouuꝫ vt ꝙ vnus ſoluit alius repetat ad queꝫ ex poſt facto apparet negotium. jͣ. eo. l. nō eſt nouū de procuratore maioris exigenie vel ſoluē te īdebitū an ⁊ qn̄ repetat̉ ⁊ ꝑ quē. jͣ. e. l. ſi ꝓcu. ⁊ d̓ ꝓcū. mīo. ⁊ tuio. in fi. l. alias eſt. l. ⁊ incipit iul. indebitū ſoluiū repett̉. ſi extai ſi nō ex tat tantūdeꝫ. jͣ. e. l. qd̓ indebituꝫ dos ſoluta vxori noīe maritiexiſtē tis nō ſoluendo vel per ipſuꝫ marituꝫ nō repetit̉. jͣ. e. l. quod nomine ⁊. l. ſeq. ⁊ an̄ ſini paria ꝓmittere ⁊ ſoluere ⁊ ſimiliter dedit in do tem marito fundū qui extat an tunc cōdemnet̉ maritꝰ inquāiū facere poteſt vel reſtituat totuꝫ funduꝫ an debitor in dieꝫ ſoluens an te dieꝫ repetat. jͣ. eo. l. in diem lꝫ ſoluens quo ad ip̄m indebitū ſoluat ⁊ creditor debitū recipiat nō repetit̉. jͣ. e. l. ſi is cū quo indebitū ſolutuꝫ in vſuf. repetitur ꝑ ſoluentē vel eius heredē. jͣ. eo. l. ſi fundū de obliga. naturali ẜm ſil. ⁊ an ex ea ſolu. repeta. jͣ. eo. l. naturaliter de obliga. pupilli an obliget̉ naturalit̓ vel ciuiliter ē quādo ⁊ an ſolutuꝫ repetat ea. l.§. fi. ꝙ quis nō debeat loci implectari cū aliena iacturapulcre vide. jͣ. e. l. naꝫ natura hec cōditio ē introducta na turali equitate ⁊ ideo naturales acceſſiones veniunt in ea. jͣ. e. l. indebitū a quo tēpore veniant in ea. jͣ. e. l. indebiti ⁊ a quo ip̄e veniāt vbi ſola poſẜio ē indebite ſoluta illa ſola repetit̉. ea. l.§. ſed ſi nūmi ⁊ vſucapio ⁊ reſcriptio recōciliant indebituꝫ ⁊ quibus modis recuperet̉ poſſeſſio ab iniuſto poſſeſſore an debituꝫ ſub cōdi. vel in certa die vel per erroreꝫ ſolutuꝫ. jͣ. eo. l. ſub cōdi. ⁊. l. ſequētibus ⁊ ſi donaui tibi cum moriar an ſit donatio cā mortis vel inter viuos tuta exceptio. odioſa remanes naturalit̓ obligatꝭ. ſolutū nō re petit. jͣ. eo. l. ſi pene cauſa puiās ſe habere euꝫ nō eſſei ſoluēs creditori hereditario nō repetit ea. l.§. quanuis ſi ſolui dicunt̉ cōes mihi ⁊ alij indebite qn̄ repetam. ead̓. l.§. ſi falſo ⁊ ſi ſcolaris emat medietatē ficuuꝫ an debeat quilibet diuidi pro dimidia obligatꝭ. alternatiue ad duo credēs ſe obligatuꝫ ad vnuꝫ tantūillud ſoluat repetit. e. l.§. ſi puteꝫ. ¶ Si duo rei debētes. x. pariter ſoluant. xx. quid repetatur. e. l.§. ſi duo. ⁊ idē in reo ⁊ fideiuſſore. jͣ. e. l. ſi reus ⁊ an valeat dictuꝫ teſtis ſic ſcripiū ideꝫ dixit ut prox. teſtis vel debeat diſtincte ſcribi dictuꝫ eius errans etiā in proprio facto ſi ſoluat repetit. jͣ. eo. l. ſꝫ ſi me puteꝫ vbi faciuꝫ cōdit per cōdi. ncertiſit ꝓpriuꝫ nomē actoris ⁊ an cōcurrat cuzactionibꝰ bonefidei vel ſtricii iuris an datum ex cā tranſac. inualide vel poſtea inualidate repetatur. jͣ. eo. l. eleganter ⁊ an poſt rem iudicataꝫ teneat tranſactio ⁊ quando oriat̉ actio ex ſentētia viruꝫ ante. x. dies vel poſt de exceptio. tranſac. ⁊ alijs per emptoreꝫ que impediuit lit. cōte. ⁊ proceſſum. e. l.§. ſiquis poſt ⁊ de excep. ex eo banni hereſis ⁊ ſimilibus an impediāt proceſſuꝫ. Et quid de excep. preſcrip. ſolutuꝫ indebitum ex cā originaliter penali repetit̉. e. l.§. ſi quā lex ſciens ſe iutum excep. ſi promittat nō repetit. l. ſi is qui. ¶ Ultimo ſoluens plus debito repetit. jͣ. eo. l. cum duo vſure indebite ſolute tunc repe tuntur cum inſerte imputari nō poſſint. jͣ. eo. l. ſi nō ſorteꝫ credens ſe debere ſortem ⁊ ſoluens vſuras repetit. e. l.§. ſiquis fallo paria ſunt debitū nō ſubeſſe vel ex cep. obſtare. e. l.§. indebitū. ¶ Quis iuuitus nō cogit̉ ad cōeꝫ vnde indiuiduis ratōe partis indebite totuꝫ repetit̉. e. l.§. ſi centuꝫ ⁊ ſi res debitoris mei ad me ꝑueniant an retinere poſſuꝫ plene. e.§. Et que dicunt̉ indiuidua ⁊ quando incipiat currere preſcriptio actioni cōi diuidundo ⁊ per ſorteꝫ an ſcriptor poſſit retinere quinternos vel aduocatoꝝ inſtrumēta ꝑtis ꝓſalario ſuo ⁊ ꝙ ſpēi ad ſpēꝫ vel ad quātitatē nō ſit cōpenſatio ¶ Exceptio liberatiōis legate inducit ſoluti repeti. e. l.§. adeo de bitor peculiaris ſolue nō filio cui ignorabat adēplū peculiū liberat e. l.§. ꝗ filio ⁊ an ꝯͣhēs cū mōacho quē ignorabat fugitiuū ſit excuſatus filiuſfa. ſoluēs mutuaꝫ pecuniāꝫ ꝯͣ macedon̄. acceptam ni

De conditione indebitinō repetit ſicut hr̄s patris. e. l.§. ſi filius ⁊ franguntur due regule vna ꝙ hr̄s nō hēt idem ius ꝙ defunctꝰ alia ꝙ nō admittit̉ ꝗs nec ꝗlibet ſoluēs credens ſe ex promiſſo cōdemnatū cū non eſſꝫ repe tit. e. l.§. ſiquis quaſi ſolutꝭ. heredi putatiuo vel ēt vero nō defendenti heredi repetiture. l.§. ſi heredi alias incipit heredi an ⁊ cum repetātur opere patrono indebite ſolute. e. l.§. ſi libertus ⁊ de mul tiplici obligatione naturali ⁊ alia ſubtilia circa materiā oꝑarum ⁊ ſi ſolui damnuꝫ indebite ⁊ repetaꝫ. Cum penſione que penſio debeatur vtrum cuꝫ quāti eſſet lucratiuū an quāti poſſeſſor eēt cōducturus ⁊ ꝙ bonefidei poſſeſor nō tenetur vltra quā ſit locuple tior ⁊ ſi feuduꝫ ſit cōceſſuꝫ alicui ⁊ heredibus ſuis an intelligat̉ ēt de extraneis heredibus ſoluens parteꝫ vnius alternatiuoꝝ an repetat. e. l.§. ſi decē ⁊ an liberetur in parte ſoluta ſoluēs indebitū vno loco p̄t repetere in alio idoneo. jͣ. e. l. ꝗloco ⁊ an ī loco in quo ſoluit iniqꝫ abſolutus ꝑ iudiceꝫ ſi ſoluat nō repetitur tādē. l. iudex priuilegio perſone pupilli furioſi ⁊ prodigi repetitur. qd̓ alite nō repete retur. jͣ. eadem. l. interduꝫ tutus exceptione cōpenſationis ſi ſoluat aō tepetitur. jͣ. eadeꝫ qui inuiceꝫ ſoluens debituꝫ ꝓ maiori parie qͣꝫ ſit hr̄s repetit. jͣ. eo. l. is qui ſoluens vtrūqꝫ alternatiuoruꝫ vno ꝑepto non repetit aliud ꝙ ſupereſt. jͣ. ea. l. cū his qui pamphi. jͣ. e. ſonon inducit libertatꝭ. ⁊ repetitō. e. l.§. fideiuſſor cā pietatis puta do tis facit ceſſare repetitio. e. l.§. ſi mulier ⁊ an̄ pater qui filiā fine do te maritauit teneatur eam dotare obliga. in genere ſi ſoluat ſpēm ad quaꝫ credebat ſe teneri repetit. e. l. qui hoīeꝫ impendēs in re alie na hꝫ ſolum retentionē nō petitioneꝫ. jͣ. e. l. ſi in area ⁊ cōuita cōſequimur retinendo que nō agendo ſi datur ob cām de futuro locū habet cōditio ob cam ſi de preterito ꝯditio indebitꝭ. jͣ. e. l.iis cui hereditas qui ob rem non defenſaꝫ ſoluit nō repetit. jͣ. e. l. qui ob rem turpiter dataꝫ repetitur cōditio ob iurpeꝫ cām indebituꝫ ſolutum noīe debentis non repetitur. jͣ. e. l. ſeruus emptio rei ſue non valet ⁊ preciuꝫ ſolutuꝫ repetitur infra. e. l. frater a fratre ⁊ quomodo illa que oritur inter fratres omne onus peculij ⁊ peculiū cōmunicetur ⁊ repetatur ⁊ qui tenetur defendere cōtra alios multo fortius cōtra ſe fideiuſſor ſoluēs legatuꝫ indebitū. repetit. jͣ. e. l.§. legati omit tens petere cautioneꝫ quā petere debebat uidetur plus debito ſoluere. jͣ. ea. l. ſiquis cū a fideicōmiſſario tutus exceptione ꝑpetua ⁊ fauorabili ſolutuꝫ cepetit ſecus ſi odioſa plene. jͣ. e. l. qui excep. ꝗ ſol uit integruꝫ cum retinere potuerit parteꝫ cum. d. factum reſtitutio nis vt partem reſtituere. e. l.§. ſi pars ⁊ ſi emphiteota hn̄s rem in ēphiteoſim ꝓ ſe ⁊ deſcēdētibꝰ ab eo fecit expēſas in re an heredes extranei habeant retentionē pro expenſis ⁊ an fructus cū expenſis cōpenſentur pactuꝫ de nō petendo tollit obligatōeꝫ naturaleꝫ ⁊ in ducit ſolu. repe. e. l. fi.§. pupil. promiſſit ſine tutoris auctoritate repe titur. jͣ. e. l. ꝙ pupillus pene cōmiſſe ēt ſi purgari poſſent nō repetit̉ jͣ. e. l. plene iuramētū tollit obligationē naturalē ⁊ inducit repetionē jͣ. e. l. ſiquis iuraſſet indebituꝫ abſolute nomine dibētis ſolutum nō repetitur. jͣ. e. l. repetitio. idem cōſequit̉ venditor hereditatis ꝑ vēdi. ꝙ cōſequeret̉ heredita. nō aditaꝫ. j. e. l. ſiquis heredi. ſoluens legata indebita nomine heredis nō repetit ipſe heres. jͣ. e. l. qui heredis qui mandat fideiubendo mandat deſoluēdo. jͣ. e. l. indebitū ⁊ cui mādat̉ antecedens ⁊ cōſequens.ſ. ⁊ ſi parit̓ inducūi ꝯdi. jͣ. e. l. qui ꝓmiſſit de promiſſione cum velleꝫ ⁊ cum voluero pecunia in debita repetit̉ ab eo ꝗ recipit nō ab eo cui ꝑficit̉. jͣ. e. l. his ſol̓onibꝰ volūtas in corde retēta nō inducit repe. jͣ. e. l. qd̓ ꝗs ſciēs ſꝫ ſi ſoluo id cuiꝰ noīe habeā ſolā retētōꝫ n̄ recipio. jͣ. e. l. ex ꝗ. ca. dati ob cāꝫ d̓ preterito nō obligatoriā ceſſatrepetitio ſi ob rem futurā ea nō ſecu la repent̉. jͣ. e. l. datū. ⁊ vide de materia dotis legate vxori. vi. C. d̓ ſalſa cauſa adiecta l. i. de circuitu vitando. jͣ. e. l. dominꝰ teſtamēto ſolutuꝫ ex eā nō exiſtente vel exiſtente iuridice repetitur. jͣ. e. l. ex his omnibꝰ prede fructus reſtituit vt in perſonali actione inſpicitur ꝑſona heredis ⁊ inde de fructibꝰ ⁊ obuent̓. ⁊ que ſint ⁊ in quibꝰ difſerant ⁊ an ⁊ quando ſoluens predoni liberet̉ exceptio dubia impedit repetitioneꝫ. ſoluti. jͣ. e. l. ſufficit inſolutum per tutorē nomine impuberis repetit ip̄e tutorem anpupillus infra. e. l. cum indebituꝫ qd̓ generale mandatū nō cōtinet ſolutionē indebiti. e. l.§. i. ⁊ ꝙ nō eſt factum ſolemniter pōt iterato fieri deficiente ꝯditōe relicti re manet relictum indebitum infra. e. l. ſeruo. ⁊ ꝙ magis ſtat̄ opinio ni leſtatoris qͣꝫ iuris diſpoſitōi vel veritati. Solu. que inducit lideratōem. nō inducit repetitōem ⁊ econuerſo. jͣ. eo. l. ſi fideiuſſor. ⁊ quod in ſtipulatōe eſt vinculum naturale ⁊ ciuile debitor abſolutus nō repetit ſi ſoluat qꝛ ſentētia nō tollit obligatōem naturalem infra. e. l. iulia. pleniſſime ⁊ de obligato ſub ꝯtrarijs ꝯditōnibus ſi ſoluat an repetat. an creditor plus debito recipiens teneat̉ totum reſtituere alias creditor. vel ſolum ꝙ plus debito recepit infra. e. l. tutores de fide ꝯͣ naturaliter debitum vel ꝓmiſſum infra. e. l. fideicōmiſſum. Cāus mirabilis vbi nec ſoluti dat̉ repetititio nec ꝯtīgit liberatio infra. e. l. veratius de obligatōe naturali inter ſeruū t dominum. jͣ. e. l. ſicut dominus ſeruo vtil. l. ponens huius ti. e. l. in ſumma. ⁊ an datum tranſacta cā repetat̉. ⁊ an̄ ſii calūnia in acto re vel reo quod datur ex cā nō obligatoria de preterito p̄ſumitur īpulſiua. e. l. i ſū.§. id quoqꝫ ꝙ ob cāꝫ dat̉ ꝯditōis īplēde ſi cā n̄ ſe quatur repetitur. e. l.§. Sꝫ ⁊ aget̉. ſed ꝙ tempus ꝯſideret̉ d̓ acqui ſitis in hereditate legato vel ſtipō in ꝯditꝭ. indebiti veniunt acceſſiones. e. l.§. ei qui in frumēto in debito ſoluto habet̉ ratio bonita tis. e. l.§. in frumento in hac actōe ignorans tenet̉ quatenus eſt lo cupletior. ſecus in ſciente. e. l.§. ſi ſeruum indeditū intelligit̉. ſi non debeat̉ ſiue ſoluat̉ alii qͣꝫ debet̉. e. l.§. fi. hec ꝯditio ꝓceſſit ab equitate naturali. jͣ. e. l. hec ꝯditio quādo habeat locum ꝯditio indebiti t quādo ob cām. jͣ. e. l. ſticus. ſi tutor ſoluat indebitū ꝓ pupillo quā do ipſe ⁊ quādo pupillus repetat. e. l.§. tutor ꝓcurator in rem ſuaꝫ ſoluēs indebitum. lꝫ alieno nomine repetit. e. l.§. titius. ⁊ de appoca. ⁊ aniappoca ꝙ pactum generale nō porrigat̉ ad ea de ꝗbus nō eſt cogitatum. e. l.§. idem̄ que ſunt reſti. in integrum data minori ſuper ſortem nō extendat̉ ad vſuras iam ſolutas. e. l. e.§. ¶ Sciens nō reUnc videndum. gent indebitum niſſi ex ꝯuentōe ignorans ſic ⁊ plerūqꝫ vnus ſoluit ⁊ alter repetit ad quem apꝑet ex poſtfacto negociū retinere. hoc dicit vſqꝫ ad. l. ſi ꝓcurator. ¶ Oppo. ꝙ etiam ignorāter ſoluēs nō repetat. ut. C. ad. l. falci. l. error. ⁊ de iuris ⁊ fa. igno rantia. l. cum quis. vbi de hoc ſatis no. ⁊ dixi. So. vt glo. hic ⁊ ibi t. C. e. l. i. ⁊ an ignorātia debeat ꝓbari. dic vt no. infra de ꝓbatꝭ. l. cum de indebito.§. i. ⁊ quod hic dicit̉ d̓ ſoluente indebilum ſcien ter. d. Cardi. nō habere locū in vſuris que ſunt omni iure impro bate. vt no. ꝑ eum extra de vſuris. c. ii. li. vi. ¶ Item nō ob. e. l. ſi nō ſortem.§. ſiquis falſo de iure dotium cum in fundo.§. mulier. vi ibi no. ¶ Item nō ob. l. ſequens ꝑ ea que ibi no. Sed an vera ſunt que hic in glo. no. videamus. ¶ Primo. d. glo. ꝙ in eo qui eſt obligatus in cirographo ſpe future numeratōis eſt eiuilis obligatio nō naturalis. ⁊ hoc idem no. inſtitu. de litteraꝝ ob.§. i. ⁊. C. de nō numerata pecunia. l. generaliter. Pe. ⁊ ſequaces. dicit ꝙ nulla orit̉ nec ciuilis nec naturalis. vt. jͣ. e. ſub ꝯditōe. ⁊ de vbo. ob. l. ꝯditōes. hic autem eſt tacita ꝯditio ſi pecunia numeretur vi. C. de nō numerata pecunia. l. fi. ergo ⁊c̄. ⁊ ſi dicas ꝙ. d. l. loqui tur in ꝯditōe expreſſa nō in tacita. argu. jͣ. de conditꝭ. ⁊ demon. l. i. in fi. ⁊. l. ꝯditōes que extrinſecus dicit ꝙ quantū ad impedimētuꝫ natiuitatis actōnis expreſſa ⁊ tacita equipollent. vt. sͣ. de pactis. l. item qꝛ ꝯuentōes. nō aut tranſmiſẜ. legatoꝝ. ⁊ ita intelligit dictam l. Guil. de cu. dicit ꝙ in cirographo eſt ciuilis ⁊ naturalis obligatio. ſed ꝓpter tacitam ꝯditōem reſoluit̉. ⁊ excipit̉ vſqꝫ ad biennium. ⁊ ꝙ oriat̉ ⁊ dicat̉ obligatio ꝓbat̉ in tex. C. de nō numerata pecunia. l. ſi quaſi. ⁊. l. in ꝯͣctibus. in principio. ⁊ inſtitu. de littera rum obligatōe. ¶ Item vbi me obligo ſpe future numeratōnis obligo me de p̄ſenti ⁊ ſic oritur obligatio ciuilis ⁊ naturalis. sͣ. de pactis. l. i. ⁊.§. primo. ⁊ videt̉ exp̄ſſe infra de doli exceptōe. l. ii.§. primo. ⁊.§. circa. ē ad ratōem adductam in ꝯͣrium ꝙ tacita ꝯditio impediat natiuitatē actōis dic ꝙ eſt tacita quedam ꝯditio ex quadam iuris neceſſitate. ⁊ illa impedit natiuitatem actōis. vt infra de iure dotium. l. ſtipulatōem. vt. C. de donatio. ante nupt̓. l. fi. in principio. ⁊ idem ſiquis ſtipulet̉ fructus fundi corneliani. ¶ Eſt ⁊ alia tacita ꝯditio ꝑtim voluntate. vt in obligatōe ſpe fu ture numeratōis ⁊ illa nō impedit natiuitatē actōnis ſed reſoluit̉ ꝯͣctus niſi fiat qd̓ tacite intelligebat̉. vt ꝓbat̉. jͣ. de in diem adiectꝭ. l. ii. iteꝫ. d. glo. ꝙ quantū eſt indebitum ciuiliter ſꝫ naturaliter debi tum vt legatum relictuꝫ in minus ſolēni voluntate vt no. ēt. d. l. cum quis. C. de iur. ⁊ facti ignorātia vbi de hoc ſatis per Ci. ⁊ ple ne. d. etiā videt̉ fundari hec opi. ſi hr̄s obligat̉ de nudo ex quaſi cōtractu naturaliter ⁊ ciuiliter quādo eſt relictuꝫ in ſolēni voluntate vt inſti. de ob ex quaſi cōtractu.§. heres ergo in minꝰ ſolēni

De conditione indebiti. naluraliter tantuꝫ ar. jͣ. de ſolutꝭ. l. in his.§. imperator. sͣ. d̓ pac. l. iure genttuꝫ circa principiuꝫ ⁊ pro hoc bene. jͣ. de teſtamēto mili. l. mi li.§. fi. in fine. ¶ Guilielmus de cuneo iſtud nō approbat quare ſic ſequeretur ꝙ tale legatuꝫ poſſet cōpenſari ꝙ falſuꝫ eſt. d. ergo ꝙ dici poteſt quaſi naturaliter debitū non videt̉ naturaliter vnde heres nō obligat̉ niſi quaſi cōtrahendo. j. ex quibus cauſis in poſeatur. l. apud iul. ⁊ ſic nō obligatur niſi cōſenſu ſed cōſenſiſſe non videt̉ vt ſoluat id ꝙ nō videt̉ ar. jͣ. de ſolu. l. ſi is qui.§. c. ergo ⁊cͣ. ſimiliter. d. ꝙ quaſi naturalis obligatio eſt quidaꝫ tamen tenetur ꝙ nec ciuilis nec naturalis oriatur arguendo de ſtip. ad fidem qꝛ ex ſtipulatione minus ſolēni nō oriatur ēt naturalis vt. jͣ. de verb. ob. l. i.§. ſiquis ita ver. ſine verbis vbi de hoc tetigi ⁊ hanc vltimā ſequunt̉ rem Io. de are. Oldra. ⁊ Ci. d. l. cum quis de hoc dixi. jͣ. e. l. generaliter.§. fi. e. Ad aliud ꝙ. d. glo. de legatoⁱ in quo locus eſt fac. ſi integre ſoluatur an ſit debitū vel indebituꝫ Glo. d. ꝙ eſt debitum naturalit̓ ⁊ ciuilit̓ indebitum per. d. l. error. C. ad. l. falci. Quidaꝫ tamē dicunt ꝙ nullo iure eſt debituꝫ nā fallere ipſo iure diminuit legata infra ad. l. fal. l. in quātitate ⁊ impedit tranſac. do minij. e. ti. l. plautius ⁊. l. lineā margaritaruꝫ in pri. ¶ Ergo mul tofortius impedit ac. ⁊ hanc tenet Ci. d. l. cūi quis. C. de iur. ⁊ fa. igno. Guil. de cu. tenet opinioneꝫ glo. ⁊. d. ꝙ iur̄ diſpoſitiōe pͥme ua teſtator poterat legare quantuꝫ volebat infra ad. l. fal. l. i. ſꝫ poſtea falcidius ꝓuidit cōtra voluntateꝫ defuncti ⁊ defalcari poſſent. jͣ. ad. l. fal. l. iicia. itē legata minuūt volūta. defuncti iur̄ diſpoſitione de cōdi. ⁊ demō. infra in glo. allegata. sͣ. ad legē fal. l. error de hoc dicet̉ infra prox. queſtione pro prīa opiniōe ꝙ nulla oriat̉ facit qꝛ cum. l. reſiſtit obligationi nulla orttur vt infra de fideicō. l. cum lex ſꝫ lex prohibet exp̄ſſe teſtatorē vltra dodrantē relinquē vt inſti. ad. l. fal. in princ. ¶ Sed huic Riꝫ. ⁊ Ia. bu. qui tꝫ opini. glo. ꝙ illud eſt veruꝫ quādo lex ſimpliciter ꝓhibet ⁊ nō procedit ſecus ſi vltra procedit dando remediū. vi. C. de legi. l. nō dubiuꝫ ⁊ ita eſt in propoſito qꝛ lex vltra procedit dando remediū heredi defalcandi relicta vltra dodrantē. Quero an debituꝫ naturale tā tum ⁊ errore ſolutuꝫ repetatur ⁊ videtur ꝙ non primo quia ſpāſe eſt in mīore ꝙ repetat vt infra. e. l. interdum ergo in alijs eſt ꝯtra riū. sͣ. d̓ legi. l. ius ſingular̄. itē hec ꝯdi. ē ex eꝗtate naͣli. vt. jͣ. ea. l. hec ꝯditō ac eꝗtas naͣl̓ ſuadet naturale debitū nō repeti qꝛ ius naͣle dat vinculū huic obligatiōi ⁊ ſuadet tale debituꝫ naturale ſolui ergo non ſuadet repeti. vi. jͣ. e. l. iudebiti Guil. hoc ꝓbat fortiori ratione ꝑ. l. j. de compenſa. l. etiaꝫ ꝙ natura debet̉ venit in cōpen. Ad aliud debituꝫ multo ergo fortius ſi eſt ſolutū de ſeipſo opponit̉ cōpenſatio ſi repetat̉. Nam due rationes vincūt vnā. sͣ. de inofficio. teſtamento. l. naꝫ ⁊ ſi parentibꝰ. ſꝫ in debito naturali de quo oppo nitur compenſatio ad aliud debituꝫ interuenit cōſenſus in promit iendo ⁊ ſoluēdo ergo fortius de ſeipſo oppoīnit̉ compēſatio ad l. error. C. ad. l. fal. ⁊. l. cum quis de iur. ⁊ facti igno. Reſpondet̉ ꝙ idi noluit obligare heredem quem inſtituit non deficit queꝫ nō credebat ſuccedere ergo deficit conſenſus ⁊ per cōſequēs obliga tio naturalis. vt. sͣ. de pactis. l. i.§. i. Nec ob. ſi dicatur ꝙ ideꝫ ē qui ſuccedit ab inteſtato ⁊ ꝗ erat inſtitutus in teſtamēto qꝛ teſtator no luit obliga. ſuccedenteꝫ ab inteſtato ſed ſoluꝫ ex ieſtamēto. vt. jͣ. ad trebel. l. ex facto.§. ex facto cenſet̉ ergo alius cū ſuccedat ab inteſtato. vt. sͣ. d̓ adop. l. ſi arrogator. Preterea vbi deficit forma de ficit eſſe. jͣ. de ver. ob. l. i.§. ſiquis ita. ⁊. jͣ. de cōſti. pecunia. l. i.§. eum qui ergo vbi deficit iur̄ ſolēnutas que eſt forma deficit omnis obligatio. Nec ob. ſi dicas ꝙ ius ciuile nō poſſit naturaleꝫ obligationeꝫ tollere qꝛ verū ē iaꝫ nataꝫ ſꝫ pōt impedire naſciturā. vt. jͣ. de fideicō. l. cū lex ⁊. jͣ. e. l. ſi nō ſorteꝫ ideo dicūt ꝙ relictuꝫ vltra dodranteꝫ eſt ꝯͣ. l. ⁊ ideo nō eſt regulariter debituꝫ d̓ quo. d. sͣ. pro. qō ne. ¶ Et ꝙ ſit naturaliter debitū ꝓbatur quia ſi diceremꝰ nullū eē vinculum naturale vel. ciuile repeieret̉ quocūqꝫ errore ſolutum vi. jͣ. ſꝫ ⁊ ſi preſente ergo fruſtra diſtingueret̉ quo errore ſolutuꝫ eſſet ⁊ ꝙ adſit naturalis obligatio ꝓbat̉ ꝙ tantū oꝑat̉ fictio quātū v̓itas ſꝫ defunctꝰ voluit ſoluē legata ergo hr̄s adēdo ſucedere videi in omni eo quod defunctus noluit. ergo eſt ficta naturalis nō vera. ⁊ ideo dicit̉ ꝙ videt̉ quaſi ꝯͣhere addendo. non obargu ꝯͣria. ¶ Et primo nō obſtat defectus forme qꝛ in. l. ad hoc allegatus nō ſolum deficit forma ſed etiam ſubſtantia ꝯͣctus tol litur. nam ſtipulatio requirit in ſubſtātia ſua ꝯſenſū verbis exp̄ſſimis. aut in caſu noſtro deficit ſolemnitas extrinſeca ⁊ accidenta lis. nō autem deficit forma vel ſubſtātia legata que eſt teſtator leget ⁊ ſit ꝑſona habilis cui leget̉. vnde nō tractat̉ de tranſeundo de vno ad aliud ⁊ de vna ſpecie ad aliam ſpēm. Sed ipſum ideꝫ factum eē ſolemne vel nō ſolemne. vnde nō eſt forma legati ſed ſcripture ⁊ ſit continentis ⁊ nō ꝯtinenti vti. vnde talis ſolemnitas hꝫ auferre potius ea que ſunt iuris ciuilis qꝫ naturalis. vt ſupra d̓ publicia. l. quecūqꝫ.§. fi. Nec ob. l. lincam margaritam qꝛ verum eſt ꝙ dominiū nō tranſit qꝛ lex nō conſiſtit ſed bene tranſit ex vo luntate heredis tranſferentis qꝛ legatarius hꝫ ꝯſenſum defuncti. ⁊ ꝑ conſequens ficium heredis nō verum. ſecus ergo ſolemnita tis tollit ſolum quod eſt iuris ciuilis nō naturalis cum adſit conſenſus factus qͥ tollit̉ ꝑ additōem heredīs. vt. d. ⁊ ꝓ hoc. d. l. apd̓ iulia. infra ex ꝗbus cau. in poſ. ea. hinc eſt ꝙ tale legatum dicitur inutile nō nulluꝫ in. d. l. plautius. ad. l. falcidiā. ⁊ inſti. ad. l. falci.§. primo. Nō ob. quod dicit̉ ꝙ ſpāle eſt in minore ꝙ repetat debitum naturale. qꝛ bene eſt ſpeciale in minore vt ꝑ errorem iuris ſol uens repetat ꝙ nō ē in maiorē. ſꝫ maior repetit ſuꝑ errorē facti ſoluit. ⁊ hec ſunt paria minorem iure errare vt maiorem in facto. vt ſupra de in integrum reſtitu. l. i. nō obſt. quod dicit̉ ꝙ hec ꝯditio procedit ex bono ⁊ equo qꝛ aliquādo eſt dare equum in genere ⁊ equum in ſpecie eius oppoſitum vt pꝫ in vſucapione nam in gene re bonum eſt quem nō locupletari cum aliena iactura. vt infra. e. l. nam hoc natura ſed equum eſt in ſpē vſucapionis procedere nec dominia in incerto. inſtitꝭ. de vſuca. in principio. ¶ Iſtud equuꝫ in ſpecie ſeruat̉. ita ⁊ hic. nam in genere equum ē vt debitum natu rale ſolutum nō repetat̉. ſed in ſpecie vbi quis errādo ſoluit equuꝫ eſt repetitōem competere. ⁊ ideo hec equitas in ſpecie p̄fert equitati generali. ¶ Nec obſtat ratio compenſatōis ꝯfitendo etiam ꝙ poſſit compenſari. nam hoc nō negat̉ hic. lꝫ dicat̉ dari actiōeꝫ ad repetendum ꝙ tamen nō eſt verum. vt no. infra. e. l. cum his. §. fideiuſſor. nam etiam infra de compenſatio. coniraho cui tenebat naturaliter nullo errore ductꝭ. ⁊ ideo mihi obicitur compenſa tio. ſed hic etrore ductus ſolui lꝫ Guili. de cu. diſtinguat vtrum naturalis fuerit iuncta ciuili vel vim. vt infra ſubiciam. ¶ Con clude ergo ẜm Ia. bu. ꝙ debitum naturale errore facti ſoluiuꝫ re petatur errore iuris. no. G. eſt in priſtinum caſū. ¶ Preterea re ſtitutio eſt in priſtinum ſtatum repoſitio ſupra de minore. l. ꝙ ſi mi nor.§. teſtamēto. vnde ſiquis turbat̉ in re reſtituit̉ ad ipſam rem nō ſolum ad actōem vt ſolet notari. C. de reſtitutione militis. l. i. Sed hec leſio eſt in re ipſa quam ſoluit ideo ſit reſtitutio ad rem ipſam. nō autem ad ius repetendi. tunc cum ꝓcedere poſſit opi. §. quod obſtaret compenſatio. ſed cum ipſe reſtituatur ad pecuniam nō pōt eſſe locus compenſationi in qua reſtituta eſt pecūia. ⁊ ſic non ſupereſt contra quod compenſatio opponat̉. ⁊ de hoc etiam vide infra. e. l. nam naͣ. vnum etiam aliud. d. glo. ꝙ ſeniētia abſolutoria tollit vinculum ciuile ꝙ an ſit verum dicam infra. e. l. iulianus. Concludit ergo de his erroribus ⁊ repetit ꝙ cuꝫ eſt er ror ꝓbabilis vt in facto alieno. vt infra ꝓ ſuo. l. fi. ¶ Quandoqꝫ in facto proprio ⁊ iſte non eſt multum probabilis. vt infra ad velleia. l. quāquam. ⁊. C. eodem. l. quiſquis. vbi de hoc niſi ſit ꝓlixitas temporis. vt. C. de preſcriptione. xxx. annorum. l. fi. de vſufru. l. corruptōem. ⁊ infra de acquirenda poſſeſſione. l. peregre. ¶ Si ergo queras quando indebitum repeti poſſit dic ꝙ ſi eſt inde pe titur. vt infra eadem. l. ſed ſi meputem. ⁊. l. in his. ⁊. C. de iuris ⁊ fact. ignorantia. l. iuris er. l. error. ⁊ infra vt in poſſeſſione legatoꝝ l. prima in principio. ¶ Fallit in tribus caſibus infra eadem. l. ele ganter.§. ſiquis poſt. ¶ Quādoqꝫ eſt indebitum ciuiliter. ſꝫ naturaliter debitum de hoc an repetatur ſatis ſupra dixi. ¶ Sed Guilielmus de cuneo dicit aut fuit ab initio ciuiliter ⁊ naturaliter debitum. ſed ciuilis ſublata eſt p̄ſcriptione. vt infra de actionibus ⁊ obligationibus. l. obligationū fere.§. fi. ⁊ rem ratam habere. l. fi. Uel quia debitdr eſt abſolutus iniqꝫ. vt infra eadem. l. nullus. vel quia impetraui ius iniquū vt ſupra ꝙ quiſqꝫ iuris. l. iiij. in fine. tunc aut ciuilis fuit ſublata per factum hominis ⁊ non datur vere aliqua repetitio. vt dicta. l. nullus. ⁊. l. ſi pone. ⁊. d. lege. tertia. quod quiſque iuris. ſi ſoluit̉ errore facti ꝓbabilis ſi vero tollatur nō facto hominis tūc ſi ſoluat̉ per erroreꝫ facti vel iur. minꝰ proba bilē nō repetit̉. Si auteꝫ ꝑ etroreꝫ facti probabilem ſic. vt. jͣ. de fideiuſſoribus. l. ſiquis poſtqͣꝫ ⁊ rem tataꝫ haberi. l. fi.§. i. ⁊ ratio di uerſitatis quare magis datur repetitio quādo eſt ſublata facto.

Deconditione indebiti. l. quaꝫ facto hominis eſt qꝛ minus agitur cum. l. qͣꝫ cū homine. vt. l. celſus. sͣ. de arbi. Aut eſt naturalis que nūquam fuit coniuncta cum ciuili tunc quocūque errore ſolutum de iure cōinō datur repetitio prima probat̉ qꝛ vbicūqꝫ ſunt due equitates ſibi contrarie melior eſt cōditio poſſidentis. sͣ. ti. prox. l. pe. in fi. ⁊ ideo poſſidens repellit petenteꝫ. jͣ. de mili. te. l. militis.§. pe. ⁊ de bo. poſ. ẜm ta. l. qui ex libe.§. teſta. ¶ Item ille error nō debet reputarierror ex quo ſequitur incōueniens vt. jͣ. de leg. ij. l. ſi is cui ⁊ no. jͣ. e. l. cum is ⁊c̄. ¶ Et ad hoc facit etiam quia dixi. sͣ. de compēſa. ⁊ ratio diuer ſitatis quādo eſt coniuncta naturalis ciuili ⁊ quādo nō eſt quia quando ſunt cōiuncte nō poteſt tolli ciuilis ſine leſiōe naturalis ⁊ ideo naturalis nō remanet iſta fortis ſicut quādo eſt pro ſe ſola ⁊ ſta ratio nota. jͣ. de compenſati. l. quicūqꝫ aut eſt indebituꝫ vt quia naturalis eſt ſublata per pactum vel iuramentū. vt. jͣ. de ſolu. l. ſticū §. naturalis. ⁊ sͣ. de iureiu. l. ff. tunc quocūqꝫ errore ſoluatur datur repetitio. vt. e. l. fi. ¶ Quando eſt ciuiliter ⁊ naturaliter debitum ſed ope. exceptionis ciuil. tollit̉ vt. in velliano ⁊ macedoni. vi. jͣ. de ſolu. l. ſticum.§. aliquādo ad macedo. l. i. ⁊. l. pe. ⁊ in alio. jͣ. de conſti. pecu. l. ſi maritus.§. i. ⁊ tunc rōe tacite ꝯditōis que ineſt reſoluit̉ obligatio vt in nō numerata pecu. tunc ſolutū quocūqꝫ errore repetitur dūtamē nō conſtet ꝙ animo agnoſcendi ſolueret vt. C. d̓ nō. nu. pecu. l. cuꝫ fideꝫ. Aut dicit̉ indebitū ope ex cep. ⁊ tunc exceptio eſt temporalis ⁊ dillatoria vt ſi eraꝫ obligatus in dieꝫ ⁊ ante ſolui tunc quidaꝫ dicūt ꝙ nō datur repetitio. vt. jͣ. e. l. in diem ipſe aūt Guil. dicit ꝙ vbi errore iur̄. vel facti minus ꝓbabili. ſoluit̉ nō repetit̉. vt. d. l. in diem. Si errore facti probabilis datur repetitio vt habetis. l. notabilem infra ēmanda. l. ſi fideiuſſor. ¶ Iabo. butriga. dicit ꝙ in debito in diem ſi volo repetere ꝙ ſolui non poſſuꝫ qꝛ erat vere debitum vt. d. l. in diem que eſt cōtra vltramontanos qui dicunt ante dieꝫ nō naſci obligationē de quo ſatis dixi. sͣ. ſi cer. pe. l. certi conditio ⁊ quia ſi nō eſſet nata actio repeteretur ſi auteꝫ vult repetere cōmoduꝫ medii temporis bene. vt. jͣ. ſo. ma. l. ſi conſtante.§. quotiens aut eſt exceptio perpetua ⁊ idē ſi eſt du dia. vt jͣ. eod̓. l. ſufficit ⁊ tunc aut eſt fauorabilis ⁊ quocūqꝫ errore ſo lutū repetitur dūtamen ſcienter non ſoluat. vt. C. ad vel. quāuis ⁊ jͣ. e. l. qui excep. aūt eſt exceptio odioſa ⁊ macedo. ⁊ tunc errore iur̄ ⁊ facti probabili nemo dubitat quin detur repetitio vt. d. l. qui excep. jͣ. e. Item ſi per erroreꝫ facti probabilē cautuꝫ pro hoc. jͣ. ad ma cedo. l. taꝫ ⁊ ſi ⁊. l. ſe. ⁊. l. fi. ⁊ no. sͣ. ſi cer. pe. l. ſi filius in vltima gl. Sed an ſolutum expolitatiōe nuda quocūqꝫ errore repetat̉ dic ꝙ ſic quia nulla ſubeſt obliga. naturalis vel ciuilis vt. jͣ. de pollici. l. prima. ⁊. ij. ſed quid ſi ſoluens indebitum renuntiauit conditioni in debiti nūquid repetere poterit nō ob renun. videt̉ ꝙ ſic. C. ad velleia. l. iubemus ⁊. jͣ. de edil. edi. l. qꝛ. Dic cōtra nā qui renuntiat iuri ꝙ ignorat ſibi ꝯpetere nō vendicat ſibi infra de ac. he. l. ī repu. ⁊. l. clodius ⁊ sͣ. de inoffi. te. l. mater ⁊ videt̉ exp̄ſſuꝫ infra. e. l. fi.§. idē queſiui Guil. ⁊ Ia. in glo. que incipit diſtinguit. l. naturaliter inde bitum licet ciuiliter debituꝫ eſt ⁊ hoc repetitur quocūqꝫ errore ſolutuꝫ ſecūduꝫ glo. ꝙ intellige niſi ſit tale ciuile ꝙ habeat vim naturalis ⁊ ciuilis. Nam ⁊ tunc qꝛ datur actio ad petenduꝫ multofortiꝰ ſolutuꝫ nō repetit̉. vt. jͣ. e. l. iuli. ⁊ de rebus creditis latori. Itē in litterarum obligatione poſt benniū vi. C. de nō nu. pe. l. in cōtra ctibus. Item ſi ciuile debituꝫ īnuatur oꝑe alicuius replicatiōis. vt sͣ. de pac. l. ſi vnus.§. pactus Ia. bu. de his tamen plenius. sͣ. dixi. in glo. vltima in fine quia ibi nō agitur conditione indebiti. Sed ex ſtipulatione dupliciter vel exēp. Mar. ſili. ¶ Sententia cum poteſtate nō impedit cō Siquis ſit. q. indebiti e licet regulaniter qui ſoluit repe tat alius Tamen quādoqꝫ repetit ad quē ex poſtfacto apparet ne gotiū ꝑtinere hoc. d. vſqꝫ ad. l. ſi procura. ex teſtamento. Si quid ex teſtamento: at ꝙ ſoluit de burſa ¶ Si quid glo. dihereditaria ſed dic idem ſi de propria ſi poſtea d̓ hr̄ditate retinuit quandoqꝫ reſtituebat ꝙ facere poteſt vt. sͣ. de peti. here. l. ſꝫ ſi poſſelſor in fi. ⁊. l. ſequenti Riza. ⁊ vide. sͣ. de condi. ob cauſam. l. ij. ⁊ licet glo. dicat quod repetitur per actio. preſc. ver. dici poteſt ꝙ per conditionem indebiti informatam a pacto ſecundum Iato. butrigarij. 1 ¶ Quod bōefidei poſDem eſt ibi. aſſo. Reſpōdei iacue ob iectioni quare non agit heredem tenere ſoluit legata ſed agit contra legatarios reſpōdet ꝙ heres crat bōefidei poſſeſſor. ⁊ ideo nō tenet̉ niſi ꝙ factus eſt locupletior ex hereditate non ſunt alia. ¶ Aliud teſtamentum in Dem dinus quo inuent̉ alius beres inſtitutus qͣꝫ in primo. ¶ Naꝫ omnia legata ex pri mo teſtamento ſoluta repetit heres inſtitutus in ſecundo. ⁊ quanuis legatarij ſint facti nō ſoluendo nō imputat̉ heredi ex primo qui ſoluit quia crat bonefidei poſſeſſor. vt. sͣ. l. ꝓxi. ¶ Ibi ſolutis legatis Ec eſt nouum. idebiis. ſecus ſi debita fuiſſent qꝛ nō repeterent̉. vt ſupra de mino. l. in iniegrum. reſti. vbi de hoc Azo. c ¶ Procurator hn̄s I procurator. pāle mandatum vel ra tihabitōne ſequuta ſoluit ⁊ exigit debita ⁊ indebita. ¶ Sed habens generale mandatū indebita non ſoluit nec exigit quo minus repetat̉. vel ſic indebitū repetit ꝗ ſoluit. vel cuius nomine eſt ſolutum. ⁊ vbi mandatū extendit̉ nō ex pectat̉ ratihabitio. hoc dicit. Et diuide in duas partes. primo loquit̉ in ꝓcuratore maioris recipiēte debitum vel indebitum vſqꝫ ibi iuli. ait. ibi loquit̉ in ꝓcuratore minoris vſqꝫ ad. l. ꝙ indebituꝫ. ¶ Item prima diuidit̉ in tres. qꝛ in prima ꝓcuratorſoluit indebi tum vſqꝫ ibi ꝙ ſi debitum ibi ſoluit debitum vſqꝫ ad verſi. idem labeo. ibi loquit̉ de ꝓcuratore exigente debitum vel indebitum. Et no. ꝙ hic ꝓcurator habebat generale mandatū cum libera ſub quo nō ꝯtinet̉. vt indebitū exigat vel ſoluat cum ſit illicitum vt ſu pra quod quiſqꝫ iuris. l. iij.§. ſi ꝓcurator. ⁊ infra ver. celſus. Sed ſi haberet ſpāle mandatum vel ſequeret̉ ratihabitio. tunc nō poteſt amplius non velle. vt ſupra de ꝓcurato. l. non cogen.§. fi. ⁊ exra de regulis iuris. c. quod ſemel placuit libro. vi. Sed ſub generali mandato bene continet̉ ꝙ debitum ſoluat vel recipiat. quia hoc negotium ad dominū ꝑtinet. vt infra de ſolutio. l. vero ꝓcurato ri vbi ad hoc. ⁊ ideo nō expectat̉ ratihabitio ꝓpter p̄cedens mādatum. ¶ Oppo. de principio. l. ad fi. qꝛ in principio loquit̉ cuꝫ deſtructōe. ⁊ in fine loquit̉ indiſtincte ſed dicunt quidam eodem modo diſtinguēdum in fine. Tu dic ꝙ principiū loquit̉ in ꝓcura tore maioris. finis in ꝓcuratore minoris. in quo dicit ꝙ aut non ē finita tutela nec hab tūratum nec improbatū. ⁊ tunc cum etiā pu pillo ignoranti ſit actio queſita repetit̉ ſoluꝫ ſuo nomine. vt hic in fine. ¶ Si autem finita ē tutela ⁊ ratio reddita ⁊ tunc aut in redditōe ratōis imputaiū ē pupillo ⁊ ſic ratum habitum ab eo. ⁊ tunc ſolum eius nomine repetet̉. aut nō ē imputatū. ⁊ ſic nō ē habilum ratum ⁊ tunc ſolum tutor repetit. ⁊ vide Azo. in ſumma. eo. ti. ¶ Oppo. ꝙ agatur rei vēdi. ſolu. vt glo. vel dic ꝙ procurator ſoluit pecuniam ꝓpriam. vel dic ꝙ ſequuta fuit conſumptio. Iteꝫ oppo. de. l. abſentis. C. ſi certum petatur. Solu. vt glo. Itē oppo. glo. ⁊ nō ſoluit ꝙ in generali mādato continet̉ illicita. vt infra de damno infecto. l. damni.§. ſꝫ quidam. ¶ Solu. ibi diſpoſitio eſt ꝓhibita ⁊ iō videt̉ ſolum continere ⁊ ꝓhibere illicita. nō autē licita hic econtra diſpoſitio ē ꝑmiſſoria in qua non videt̉ ꝑmitti illicita vt hic. Iaco. butri. vel ẜm Iac. de belui. ibi in ſtipu. nō fuit co gitata de publico iure. ſꝫ hic ſit in mandato. vt pꝫ ibi ratio in littera. Uel dic ꝙ ibi dicit ꝙ iur̄ ſit non venire ſub ap. damni vt in re gula mater nemo damnū hic allegat dicit in generalitate māda ti comprehēdi id dūtaxat ꝙ de iure ſit infra ad ꝯmo. l. lucius.§. penultimo. ¶ So. bona ⁊ ad eundē tēdunt effectum. ⁊ vide etiaꝫ quod in ꝯtrario no. ¶ Item non ob. de vi ⁊ vi arma. l. i.§. i. ⁊ ibi no. ¶ Oppo. ibi vſucapio ē ꝑmiſſa a iure publico vt hic illicita exactio nullo iure ꝑmiſſa ē. ¶ Item oppo. de. l. qm̄ infra de con ditio. furtiua. ſo. vt glo. ¶ Item oppo. qꝛ puto ipſum me debere de. l. qm̄. infra de conditio. furtiua. ſo. vt in glo. ¶ Item oppo. de. l. his ſolis infra. e. ſo. vi glo. ¶ Et ex glo. ſumma materiaꝫ ꝑ tres diſtinctōes. Prima in ꝓcuratore maioris ſoluēte. Secūdo

De conditione indebiti. eo recipiente. Tertia in tutore vel procuratore minoris vel dic cla rius ẜm Guili. de cuneo aut ſoluitur debitum procuratori ⁊ contīgit liberatio nec expectatur ratihabitio vt hic. ver. ꝙ ſi debitum ⁊ de ſolu. l. nō procur. qd̓ eſt veruꝫ in procuratore generali vel habenie ſpeciale mandatū. ſi an̄t eſſet procurator litis dic. vt. jͣ. de ſo. l. hoc iure. aui eſt falſus procur. ⁊ tunc dic. vt plene nō. ⁊ dixi. sͣ. de cōdi. cauſa data. l. ſi procuratori falſo. aut ſoluitur indebitum ⁊ tūc aut erratur in ſubſtātia. ꝑſone ⁊ nō tranſfertur dominiū ēt hꝫ locū conditio furtiua que competit ſoluenti ſi erat dominus ⁊ ſi domi nus ratuꝫ habeat tenetūr eā ei cedere vt. jͣ. de cōdi. fur. l. quoniam. ¶ An aūt detur cōditio indebiti quidā ꝙ nō alij ꝙ ſic qꝛ omnis conditio datur cōtra furem. vt. sͣ. vſuſ. quēdamo. caue. l. fi. ſi vero nō erratur in ſubſtantia perſone tunc ſi ſoluit nomine ſuo ⁊ trāſtu lit dominiuꝫ competit cōditio indebiti. ſi vero tranſtulit dominiū tunc ſecuia cōſumptione. ¶ Si nomine alteriꝰ ſi nō habꝫ faculta tatem tranſferēdi dominiū vēdicat̉ a dn̄o ſi hꝫ ſacultatē vt quia hēbat mandatuꝫ generale cuꝫ libera vel ſoluit de ſua pecunia vel conſumpta ē tunc domino ꝗ mādauit vel ratū habuit cōpetit cōditio alias procuratori. In glo. i. ibi all̓..i. ſi nō hēret liberam in fi. hec nō placet Nic. qꝛ ⁊ ſi liberaꝫ adminiſtrationeꝫ hēat nō videt̉ ſibi mandatuꝫ vt indebituꝫ ſoluat vt probatur hic a contrario ſen fu ⁊. jͣ. in procura. rei indebite manifeſte dicitur tamē dominꝰ ratuꝫ habendo tranſ fert dominiū ſic locuꝫ hꝫ cōditio nō vēdicatio dic ergo vt dixi ꝙ ꝓcurator iſte de ſua proria pecunia ſoluit quo caſu ſi dominꝰ ratuꝫ uō hēat ipſe procurator repetit ſi vero hēat ratuꝫ repetit ipſe dominꝰ ad ſimilitudinē dantis mutuū noīe alieno. C. ſi cer. pe. l. ſi abſentis ⁊ sͣ. ſi cer. pe. l. certi cōditio.§. ſi nummos vel dic ꝙ ſolnit pecuniā domini quo caſu ſi dominꝰ ratuꝫ hāt repetit hac cōditio ē qꝛ ꝑ ratihabitionē tranſfertur dominiū ſi vero non hēat ratū repetit ꝓcurator n̄ ꝓprietatē ſꝫ poſſeſſiōeꝫ vt. jͣ. eo. l. inde biti.§. ſꝫ ſi nūmi Ni. ¶ Et vide. jͣ. eo. l. qui hr̄dis noīe in gl. que in cipit vtili act̓̉. in fi. prout eſt ibi.§. iul. ſed proui eſt ibi lex dic vt. jͣ. in glo. vl. ibi cā vitandi circuituꝫ. ¶ Eſt ⁊ ala ratio que colligit̉. sͣ. eo. l. idem eſt in ver. ſcilicet ꝙ bonefidei poſſeſſor Ia. in fi. immo dic vt. eo. ti. l. ſi ꝓcurator ⁊ no. jͣ. e. l. ſeruo manumiſſo. ¶ Siſpecies ſol Uod indebitum. niur repctiur id ipſuꝫ qd̓ ſoluitur ſi quantitas taniūdē ⁊ veniunt fru cius ⁊ acceſſio na uralis hoc. d. cū glo. vel dic repetitur indebituꝫ ſolutuꝫ vel taniūdeꝫ ⁊ tene lecturā Azo. que magis eſt amica littere Ia. bu. ¶ Et ꝗd dicit glo. dic ꝙ ⁊ ſpecies ⁊ quātitas eſt in obligatiōe ⁊ petitione ſi extat vt. jͣ. l. indebiti.§. ſed ⁊ ſi aūmi ſi vero exiat executio ſit in eſtimatiōe vt. jͣ. de v̓. ob. l. ſi ſeruū §. penul. ⁊ de condi. furti.§. ex cā Ia. bu. ⁊ dixi. sͣ. ſi cer pe. l. vinū ⁊ facit ꝙ no. jͣ. de triticaria. l. in hac in vl. gl. ¶ Exceptio tempora Uod nomīne. uis veīe vel pſumpiiue non dat repetitionē ſoluti. h. d. vſqꝫ ad. l. ſi is cū quo ⁊ dic ꝙ vere temporalis exceptio eſt in lin diē ſed in hac. l. eſt temporalis mera preſumptiōe qꝛ preſumptio eſt ꝙ non erat ſemper inops vt dicit glo nec dicas ꝙ iſta exceptio ſit dubia licet hoc prima facie videat̉ vt nō ob. l. ſufficit. jͣ. eo. vel dic ꝙ lex ſufficit loquit̉ in exceptiōe que hꝫ debituꝫ impedire ſed hic totum eſt debituꝫ ex cā ⁊ ex perſonalilꝫ de cōdemnatione deducat̉ ꝙ facere poteſt ⁊ vide. jͣ. de re iudi. l. cum ex cā. ¶ Ad id quod di cit glo. in. l. ſequēti ꝙ ſi maritus ſoliduꝫ ſoluit nō repetit glo. alibi diſtinguit vtruꝫ ſoluat ante ſentētiā vel poſt vr̄ no. jͣ. ſo. ma. l. ex diuerſo in fi. ⁊ ibi de hoc ſatis dixi. ¶ Item dicit glo. ꝙ aliud eſt an maritus cōſtituit ſe ſolutuꝝ doteꝫ qꝛ nihilominus cōdemnatur inquantuꝫ facere poteſt ⁊ ſic nō ſunt paria promittere ⁊ ſoluere ⁊ ſic eſt cōtra. C. ad. l. falci. l. fi. ſo. vbi promiſſio ſpontanea tollit exceptionē que primo obſtabat tunc ſunt paria promittere ⁊ ſoluere vt in glo. ⁊. C. de teſta. l. nō dubiū ſed vbi ſcd̓a promiſſio nō tollit exceptionē que primo cōpetebat tunc non ſunt paria promittere ⁊ ſoluere. vt. jͣ. l. droxima ⁊. l. ꝙ ſi martus. jͣ. de cōſti. pecu. ¶ Sed vbi eſt eadē equitas in ſcd̓a obligatione que eſt in prima vt eſt hic ſi amor maciti tūc nō ſunt paria promittere ⁊ ſoluere. ¶ Sed vbi non ē eadeꝫ equilas in ſecūda obligatiōe que eſt in prima vt eſt in l. cōtraria qꝛ per ꝓmiſſionē heres videt̉ agnoſcere iudiciū defun cti ꝙ alias nō valebat tūc ſunt paria ꝓmittere ⁊ ſoluere vt in. l. ꝯͣria C. ad. l. falci. l. fi. ⁊ ibi de hoc plene dixi. ¶ Querit Guliel. de cu. ſi mulier dedit in dotem vnam domū marito ⁊ extet an̄ hēt locuꝫ ꝙ ꝯdemnet̉ maritus inquantū facere pōt ⁊ videt̉ ꝙ ſic qꝛ ꝓpter reuerētiam maritalem dat̉ hoc priuilegium. vt infra ſo. matrimo. l. alia.§. ellegāter. ⁊ quia ē eadem ratio ergo idem ius. ⁊ ꝓ hoc fa cit infra ſo. matrimo. l. ſi filio. ipſe tꝫ ꝯͣrium. quia ſi res dotalis extat in ſpē maritus nō hꝫ priuilegiū quia reffert vtrum actio ſpālis competai contra maritum que nō competeret contra extrancum ⁊ tunc hꝫ priuilegiū. an̄ vero ꝯueniat̉ ad rem ad quam pōt ꝯueniri ſicut extraneus poſſeſſor. vt ſupra ad exhibē. l. de eo.§. fi. ⁊ tunc nō vtitur priuilegio. ⁊ ꝓ hoc facit ratio. l. infra de re iudicata. l. de bitoribus. ⁊ inſti. de officio iudicis.§. primo. ⁊ ꝓ hoc infia de pecu. l. depoſiti.§. primo. ⁊. l. ex facto. ⁊. l. ſo. matrimo. l. ſi cum dos. §. fi. ⁊. l. ſe. ⁊ bn̄. C. de rei vxo. l. i.§. cum autem. ¶ Ad id quod di citur de reuerētia maritali. ⁊ ꝙ videt̉ eadē ratio dic ꝙ nō qꝛ hic quādo res extat non ꝯuenit̉ ꝓprie ſicut maritus ſꝫ ſicui exiraneus poſſeſſor. argu. sͣ. ꝙ cuiuqꝫ vniuerſi. l. item eorum. ⁊ de adop. l. ſi pater.§. qui duos. ad. l. filio. ſo. matrimo. Reſpōdet ꝙ ibi non tractat̉ de priuilegio inquantū facere pōt. ſed ſolum de exequutō ne fienda in peculio. Guil elmus. ¶ Martinus ſili. ꝑ hanc. l. deN dlem. erminat ꝙ ſi velit repeiere ilud quod in diem debere nō pōt. qꝛ eſt vere debitum. ſꝫ ſi intra vſurium medii temporis pōt qꝛ illud ē indebitum. vt. jͣ. ſo. matrimo.ᶠ. quotiēs.§. ſi ꝯſtante. ⁊ dixi ſupra. eo. l. i. quod ſatis plꝫ. Iaco. bu. lꝫ dicat ꝙ ꝯmuniter tenet̉ ꝙ nō repetat̉ quādo certum eſt debitum. vt hac. l. ⁊ infra. e. l. iulianus. ⁊ vide infra. eo. l. ſub ꝯditōe. ⁊. l. ſe. ⁊ infra manda. l. fideiuſſor. quāuis ⁊ qd̓ ibi no. ⁊. C. de nō nume. pecu. l. cum fidem. ¶ Licet aliquid ſit de Iis cum quo bitum ſi tamē nō reſpe ctu ſoluentis vel cuius nomine ſoluit̉ repetitio locū hꝫ ſi nomine debentis. nō repert̉. hoc dicit cum gl. ⁊ ratōem glo. ꝓba ꝑ. l. ſiquis cū filio. jͣ. de pecu. ¶ Indebitum ſolutum repetit̉ ꝑ I fundi. giuen em vel eius beredeꝫ hoc di cii. In glo. contra videbat̉ ibi ꝙ tempore preterito agit vel ēt ꝓ futuro ſi ꝯſtitutus fuiſſet vſufruc. mihi ⁊ heredibus meis. Sed quia hoc nō bene ꝯſonat cum littera. ideo tene opinionē ſequentē Iaco. bu. In eadem glo. in fi. qꝛ aut retinui mihi vſufruc. tantum quod ſemꝑ p̄ſumit̉ in dubio niſi al d̓ appareat. tunc cum vſufruc. ſit finitus me mortuo ⁊ ad ꝓprietatē rediii tunc ꝯdicet heres meus plenam ꝓprietatē que nuda fuerat indebite ſoluta ꝑ. l. hic in glo. allegatā. ¶ Sed ſi retinui vſufructum mihi herediqꝫ meo. tunc cum vſufructus nō redeat ad ꝓprietatem ſed remaneat penes heredē meum repetet nudam ꝓprietatem indebite ſolutam. ⁊ hoc ꝓut intelligis ꝙ glo. formet qd̓ nem ꝙ ſolui ꝓprietatē indebite ⁊ vſufructum retinui. ¶ Potes etiam intelligere ꝙ glo. querit quid ſi ſoluto vſufruc. indebite ꝓprietatis prima alienauerā ⁊ tūc dicas ꝙ aut retinui vſufru. mi hi ⁊ me mortuo redijt ad ꝓprietatē. ¶ Unde heres meus n̄ pōt vſufru. ꝯdicere ꝓ futuro tꝑe ſꝫ ꝓ pt̄o ſic. qꝛ ille qui hꝫ vſufruc. eſt locupletior. ⁊ ad hoc. jͣ. de ver. ob. l. ſtipulatio iſta.§. ſiquis ita. ¶ Tertio pōt intelligi ꝙ glo. querit ſi primo vſufru. indebite ſol ui deinde nudam ꝓprietatē alienaui. ⁊ iūc dic ꝙ cum videar alienaſſe ꝓprietatē nudam reſpectu vſufru. ꝯſtituti in ꝑſonā eius cui indebite ſolui. tantum ideo quātūcūqꝫ firmat̉ in ꝑſonam illius nō repetam niſi vt reſtituā ꝓprietario. donec autem nō finit̉ in ꝑſona illius cui ſolui potero ab ipſo ꝯdicere tam ꝓ tempore preterito qͣꝫ futuro ⁊ tenere donec in eius ꝑſona finiet̉. vt. sͣ. de vſufruc. l. ſi do minus. Iaco. bu. ¶ Sed Iaco. de are. dicit ꝙ glo. ſic ſoluendaꝫ ꝑ. l. i. infra de iu. do. ⁊. l. cum in fundo ⁊ ſo. matrimo. l. vſufructu. ¶ Sed Ia. de bel. dicit aut iſte qui vſuftuc. dedit alienat plenaꝫ ꝓprietatem. ⁊ tunc ante traditōem agit ꝯditꝭ indebi. ipſe ⁊ heres eius poſt traditōem tenet̉ eam cedere emptor. ar. jͣ. de pecul. l. ꝗs

Deconditione iadebiti. ergo. ⁊. l. ſtico. de ꝯtrahen. emp. l. quod ſepe.§. ſi res. de dam. infe. l. damni infec.§. emptor. ⁊ de iu. do. l. cum in fundo.§. qd̓ ſi mulier. ver. ꝙ ſi alienauerit. aut alienauit nudā ꝓprietatē quo caſu dū viuit cōdicet vſuf. ¶ Sed eo mortuo cōſolidat̉ cū proprietate ⁊ tranſit ad emptoreꝫ niſi per pactū cōuenerit ꝙ tranſeat ad heredē vi. d.§. ſtipulatio Ia. d̓ bel. nō hētis hic alia. Aturaliter. ¶ Seruus naturalit̓ obligatur ⁊ pupillus ſine tutore ⁊ ideo ſolutum nō repetatur fideiuſſor datus ⁊ pign tenetur. b. d. vſqꝫ ad. l. indebiti ⁊ ꝙ dicit naturalit̓ dic .i. iure gentiū nō aūt iure naturali primeuo qd̓ eſt cōmune ēt anima libus brutis vt de iuſti. ⁊ iu. l. i.§. vltimo ex quo ſequeret̉ ꝙ animalia bruta naturaliter obligant̉ qd̓ eſt falſuꝫ ⁊ dic ꝙ ſolutuꝫ fuit per erroreꝫ facti qꝛ credebat̉ contractus celebratus ꝓ libertate qui facius erat in ſeruitute ⁊ hoc qꝛ repetēs vult lucrari ⁊ retines certat nō damnificari. Nam lꝫ cōditō aduenticia dicat̉ ſuſpenſa. vt. jͣ. de reg. iu. l. in re. ⁊ no. jͣ. e. l. ſi nō ſorteꝫ.§. libertus ⁊. l. hec conditio ⁊ cū recipiens hec nō faciat nō dꝫ cōueniri ſic. jͣ. de ſolu. l. in numeratio nibas ad. l. fal. l. ſi pupillus ⁊ quādo dies lega. ce. l. cum illud fecꝰ vbi recipiens lucruꝫ intenderet vt. C. de iur. ⁊ fac. igno. l. cum ꝗs cum ſi. ⁊ de iſta obligatōe naturali vide infra. eo. l. trater a fratre Iaco. de are. ¶ Sed ꝗd ſi pupillus acceIteꝫ qd̓ pupillus. gc mutuu ſine iutonis aucioritate nec factus eſt locupletior ⁊ ſic naturaliter tantū tenet̉ nunquid ſolutuꝫ repetet videt̉ ꝙ non vt. jͣ. ad. l. falci. l. ſi pupillus de ſo. l. in numerationibꝰ ad trebel. l. ſi eius in prin. ⁊ sͣ. de neg. geſt. l. iij. Sed dic ꝙ ſi in cōtrahen. leſus fuit facilitate etatis per ceſti. tolleret̉ nā quo ad factuꝫ in ciuili ⁊ efficaci accipit̉ erit exceptio ⁊ ad factuꝫ in naturali tollit naturaleꝫ ⁊ reſtitutio hereditatꝭ parāt exceptionē heredi contra ciuiles creditores ⁊ ipſuꝫ in totuꝫ exigit ab obligatione naturali creditoruꝫ vt. jͣ. ad trebel. l. ſi eius in prin. ſic reſtitutio in integruꝫ parat exceptꝭ. cōtra ciuiles creditores vt. jͣ. de excep. l. exceptiones que ꝑſone in fi. vt. jͣ. eo. l. fi.§. ſi ergo cōtra naturales cre ditores indulta tollit naturalem ⁊ ſic nō timet poſt reſtitꝭ. obiectōꝫ compenſationē vt ſi indebituꝫ cōdicat. ¶ Sed ſi in cōtrahendo nō ſit leſus vt quia accepit in cām necceſſariā ⁊ tamē nō eſt locupletior nō reſtituit̉ cōtra obligatiōeꝫ vt. sͣ. de mino. l. veruꝫ.§. item nō reſtituit̉ cum concor. ſed nec cōtra ſolutioneꝫ cōtra vinculum natur ale qd̓ eſt indiſſoubile cū in eo nō ſit leſus vt. C. de in inieg. reſti. l. fi. ſed ſi ideo qꝛ minor ſoluit queritur an poſſit repetere dic ꝙ aut ſoluit debituꝫ vtroqꝫ iure aut indebituꝫ viroqꝫ iur̄ aut vno iur̄ debituꝫ alio indebituꝫ ſi ſoluat debituꝫ vtroqꝫ iure ſiquideꝫ legitime ſoluit vt cum tutore vel curatore ſi curat̉ hāt tūc qd̓ ſoluit eum liberat nec repeti poteſt qꝛ creditor ſibi debituꝫ recepit ⁊ ipſe minor debitor debituꝫ ſoluit. vt. sͣ. eo. l. ſi procuratori ẜo reſpnoſo ⁊.§. fi. ⁊ ideo cum talis ſolutio parat libertateꝫ nō poteſt petere repetitiōeꝫ. vt. jͣ. eo. l. eleganter.§. penul. ⁊. l. cū his. qui pamphilum in prin. ⁊. l. ſi fideiuſſor ſi vero nō legitime ſoluit vt pupillus ſine tuiore vel adultus ſine curatore habēs curatoreꝫ tunc dic ꝙ ſi illud quod ſoluiū eſt extat poteſt vendicari. ¶ Si vero ſit ꝯſumptum cedet in ſolutuꝫ ⁊ parat libertateꝫ nec repeti poteſt vt. sͣ. ſi cer. pet. l. nō omnis.§. fi. de ſolu. l. quod ſi forte.§. fi. ⁊ de auc. tuto. l. obligari.§. pupillus. ¶ Si vero ſoluat indebituꝫ vtroqͣꝫ iur̄ ſiquideꝫ legitime iūc cōmuni iure ꝑ cōditioneꝫ indebiti repetit vi. jͣ. eo. l. cū indebituꝫ ⁊ ita intelligitur ſupra eo. l. procura. in fi. ⁊. jͣ. eo. l. fi.§. tutor. Si aūt nō legitime ſoluat.i. ꝙ ſine auctoritate tutoris vel curatoris extant vendicat cōſūptuꝫ nō cōdi. vt. d. l. nō omnis.§. fi. sͣ. ſi cer. peta. ¶ Si vero ſit vno iure debituꝫ ⁊ alio indebituꝫ ſiquideꝫ eſt indebituꝫ iure naturali ⁊ debitum iure ciuili tunc dic ꝙ aut tali iur̄ debetur qꝛ nō hꝫ effectuꝫ exigendi vt ex cautiōe ſpe. future numeratiōis interpoſita ⁊ tunc ſi minor ſoluat dic ideꝫ per omnia ꝙ dixi. sͣ. quādo ſoluit vtroqꝫ iure indebitū aūt ex tali cā que habꝫ eneciuꝫ exigendi cum deberer ex teſtamento ſolēni. naꝫ licet gl. di tunt ꝙ ſit debituꝫ vtroqꝫ iur̄ ſi teſtamētuꝫ ſit ſolemne ſi vero non nt ſolene tūc naturaliter tantuꝫ vt notat glo. in multis locis tamen bec nō credo. ¶ Sꝫ dico obligationē etiaꝫ ex ſolemni teſtamēto deſcedētē eē tm̄ ciuiliter habētē tamē effectū exigēdi ⁊ hoc apꝑet et eo qꝛ ſicut ciuiles ſunt exempte alias adēpte deportato in inſulā ⁊ retinet q̨̄ ſunt iuriſgentiū tollit̉ tamē tā actiue qͣꝫ paſſiue teſtam̄ti factio. vt infra de interdictis ⁊ relegatis. l. relegatoꝝ. de iniuſto te ſta. l. ſiquis exheredato.§. eius qui. inſti. de lega.§. legari. ⁊. C. d̓ he re. inſti. l. i. ergo debitū tale ſolutū ſiquidē fuit teſtamentū ſolemne idē dicas ꝑ omnia ꝙ dui. sͣ. quādo ſoluit vtroqꝫ iure indebi ū. ſi vero nō ſit teſtamentū ſolemne tunc ſi errore facti ſoluit vtroque iure indebitū. ſi vero errore iuris ſoluit. tūc a maiore ſolutum nō poſſet repeti. ar. C. ad. l. fal. l. error. ⁊ de iur. ⁊ fac. igno. l. cū quis. ſed minor ꝑ beneficiū reſtitutōis repetit ⁊ ita aꝑte loquit̉. C. ſi ad uer. ſolu. l. fi. ⁊ ibi plene dixi. ⁊ infra. e. l. interdū. ⁊ ita ēt pōt intelligi iſte.§. ſi ergo hoc caſu opponat̉ nōne reſtituto minore obiicietur compēſatio vtpote reſtituta ⁊ iam aduerſario p̄ſtan̄. obligatōne. vt. C. ſi aduer. tranſac. l. i. ⁊ ii. reſpōſo nō quoniā illa obligatio eſt tantū ciuilis cui ēt obſtat exceptio ſi nō ſolemniter facti teſtamēti ⁊ ſic nō ꝯpenſat̉. vt. jͣ. de compenſa. l. quecūqꝫ. Idem pōt dici qn̄ erat vtroqꝫ iure debitū ſicut cū erat exceptio odioſa quo cāu ma ior nō repetit ꝑ reſtitu. in inte. Nec ob. qd̓ obici poſſet de ꝯpenſatōe. nam ēt obligatio reſtituit̉ in eum caſum quo erat ante ſolutō nem ⁊ ante obſtabat eadē exceptio. ⁊ nūc quoqꝫ obſtabit ⁊ ſic ceſ ſat compenſatio. vi. d. l. quocūqꝫ. jͣ. de compenſa. ſi nō ſit debituꝫ naturali tm̄ iure ⁊ ſolutū a minore velit repetere. tu dic ꝙ ſi nō le gittime ſoluit extantē vendicat ꝯſumptū. ¶ Conſumptū v̓o vel extat legitime tamen ſolutū ſi repetere velit hꝫ neceſſe petere reſti tutōem in inte. quo caſu dic aut vult petere reſtitutōem ꝯͣ ſolutuꝫ aūt ꝯtra obligatꝭ. originē ex qua ſoluit. ſi contra ſolutū aperte dico ꝙ cuꝫ ēt aduerſario reſtituat̉ naturalis qꝛ minor tenebat̉. vi. d. l. i. ⁊. ij. C. ſi aduer. tranſac. quod efficaciter poterit minori obiici compenſatio. ⁊ ita in effectu parum ꝓderit reſtitutio vt ꝓbatur ſupra de nego. ge. l. ait p̄tor.§. pupillus. quādo dies leg. ce. l. cū illud.§. primo ad. l. falci. l. ſi pupillus. ⁊ de noua. l. i. Si vero ꝯͣ naturalē obligatōem qꝛ tenebat̉ reſtituat̉. tūc dic ipſo iure deſinere te nere ⁊ naturalē in totum ſublatā ⁊ eo caſu nulla eſt que aduerſario reſtitui poſſit cum in totum ſit ſublata. ⁊ ſic nō pōt obijci com penſatio antiqua. ⁊ ita intelligit̉ iſte.§. Sꝫ huic dicto obſtat ⁊ nō videt̉ verum qꝛ reſtitutio ꝯtra obligatōem nō tollit eam ip̄o iure lꝫ que cā inducat exceptōem. vt. d. l. exceptōnes in fi. de exceptio. reſpōdeo ad hoc ſiquis reſtituat̉ ꝯtra obligatōem quam teneba tur ciuiliter ⁊ naturaliter tūc obligatio tꝫ lꝫ det̉ exceptio. l. exceptō nes in fi. infra de excep. ¶ Si vero ꝯtra eam qua naturaliter tan tum ienebat̉ tūc ipſo iure tollit̉. ar. d. l. ſi eius. jͣ. ad trebel. in prin. ⁊ ſ. quāuis. ſꝫ ꝓ deo ad ꝗd nitimur dicere ꝙ vbi eſt naturalis ſola ipſo iure tollat̉ cum ad hoc vt nō poſſit obſici compēſatio ſufficiat ſi ſolum ꝯtra eam det̉ exceptio. vi. d. l. quecūqꝫ infra de com penſa. ¶ Ad hoc reſpōdeo ꝙ cum exceptio dicat̉ actiōis exclu ſio. vt infra de excep. l. ii. nō pōt reſtitutōem petere niſi ꝯtra eam demū obligatōem ex qua ꝯpetit actio merito nec reſtitutio cōira eam induceret exceptōem. expedit ergo vt dicamus eā ipſo iure tolli quādo ē ſola idem poſſet dici quādo quis reſtitueret̉ cōtra obligatōem ciuilem ⁊ naturalē ꝯita quā tueri ſe poterat exceptꝭ. vt poſui. sͣ. in obligatōe mutui quā ꝯtraxit filiuſfami. minor. Nā ꝑ reſtitutōem videt̉ tolli ipſo iure obligatio illa quoniā illa reſtitutio lege iuuat̉ sͣ. de pac. l. legitima. Ia. de are. hanc eandem diſtinctōem poſuit ⁊ ponit Ci. d. l. fi. C. ſi aduer. ſo. ⁊ vide infra. e. l. interdum. in glo. l. inter viuos. iſtā gl. nō habuit in tex. vel ibi vel ex peculio. ſꝫ ꝓui eſt in tex. vel glo. eſt ſuꝑuacua gl. ⁊ eſt rō ibi naturaliter tenet̉ viuo naturaliter ⁊ ciuiliter eſt obligatus cum ſit lo cupletior. vi infra como. l. ſed excludet̉. ⁊ iō nec ipſo iure nec ope reſtitutōis admittit̉ ad repetendū cum ſi eſſet naturaliter tantum debitū admittt̉ ad repetendū ſaltem ope reſtitutōis. vt. sͣ. e. l. inter dū. ⁊ iō exigit̉ cum ſit pubes vt poſſit dominiū trāſtuliſſe ⁊ quod dicit gl̓. ꝙ ſi excipiat a tutore ꝙ nec naturaliter obligat̉ dic vt in fra de aucto. tuto. l. pupillus obligari. hic nō ſunt alia. Albericus de roſate. ¶ Concordat ad hanc. l. Am natura ggira de regulis iuris. c. locupletari. libro. vi. ⁊ vide ibi Din. ⁊ alios. ⁊ infra de regulis iuris. l. iure naturali. circa finem tituli. ⁊ vide quod. no. ꝑ Hoſti. in ꝓhemio ſumme ſue. ver. multiplicato. ⁊ ciuile eſt detrahere aliquid alteri ⁊ hominē cum hominis incom

De conditione indebiti. modo ſuum ꝯmoduꝫ augere magis eſt ꝯͣ naturā qͣꝫ virtus. non ob. C. de ſacro ſan. ec. l. iubemus aūt. qui rem huiuſmō ī vt ibi no. ⁊ que differentia ſit intͣ damnū ⁊ detrimentū ⁊ iacturā no. ꝑ Archidiaco. extra de elec. c. quia ſepe li. vi. ¶ Item nō debet quis eſſe dep̄datoꝝ ſolicitus vt. jͣ. de aucto. tu. l. ſi minoris. ¶ Itē aduerte qꝛ glo. sͣ. eo. l. i. tenet ꝙ debituꝫ naturale ſolutū per ignorantiā facti probabileꝫ repetit̉ cuius cōtrariū tenet ipſe pe. ⁊ alij per. l. iſtaꝫ ⁊ per rationes quos ibi adduxi ẜm eos ⁊ maxime ꝙ debituꝫ naturale venit in compenſationē. vi. l. etiaꝫ. jͣ. de compēſa. ergo fortius obijcitur retentio ſed ad ar. vltramontanoꝝ reſpōde vt dixi in. d. l. i. sͣ. eo. ⁊ tene ꝙ repetat̉ ſicut tꝫ gl. ꝑ. l. cuꝫ quis. C. de iur. ⁊ fac. igno. vbi de hoc ⁊ ad. l. fal. l. error Andr. ¶ Naturali eꝗtate introducta ē Ndebiti. pes cōditio ⁊ ideo naturales acceſſiones in ea veniunt. h. d. ¶ Oppo. ꝙ nō veniāt ex tempore indebiti ſoluti ſed ante ex tempore more ante litis cōteſtatꝭ. vi. sͣ. ſi cer. pe. l. vinū ⁊. l. cum fundus ſo. hic acceſ ſiōes veniunt actionis iure ⁊ ideo a tempore obligationis ꝯtracte vt hic ⁊. jͣ. eo. l. in ſummā.§. ei qui ⁊ in glo. vbi nota. officio iudic. tunc veniunt ex mora vt. jͣ. de vſu. l. mora ⁊ plene dixi. d. l. vinuꝫ in glo. ideo dicitur immo dic ecōtra ꝙ qꝛ naturalis eſt ideo acceſſiones in ea veniunt ⁊ hic dicit littera ⁊ ideo ⁊c̄. ⁊ naturalis eſt eo quia ex bono ⁊ equo iniroducta eſt. vt. jͣ. eo. l. penul. in glo. ſi locupletior in fi. hanc reprobat Io. quia cū tranſlatuꝫ ſit dominiū in eū nō poteſt cōmittere furtum rei ſue qꝛ de re aliena ſolū cōmittitur vt. jͣ. de fur. l. i. Ia. bu. Nec ob. l. quoniam per ea que ibi no. ¶ Id demū repetit̉ ꝑ cōditionem Sed ſi nummi. ndediti quod indebite daiū factum eſt accipientꝭ. h. d. vſqꝫ ad. l. ſub cōditiōe vel clarius vbi ſola poſfeſſio indebite tranſ fertur illa cōdicitur ⁊ vſucapio vel preſcriptio re cōciliat indebituꝫ ſolutuꝫ ¶ Et diuiditur in quattuor ꝑtes quia primo volens tradere proprietateꝫ d̓ poſſeſſione traddidi ſolā poſ ſionē qꝛ illaꝫ ſolā tradere potui vſqꝫ ibi me tibi tradidiſſe ſolam poſſ. qꝛ illaꝫ ſolam tradere volui vſqꝫ ibi ſed poſ. ibi ſolam poſſet tradidi ſed queſita eſt poſtea ꝓprietas ꝑ vſucapionē ei cui tradidi vſqꝫ ibi ſed ſi vſufructus ibi nudā ꝓprietateꝫ tradidi ibi agereꝫ ꝓ ipſa proprietate Tho. ¶ In glo. vt vel. i. ſaltem ibi an liberat̉ ſubaudi ꝙ videt̉ ⁊ pro declaratiōe huiꝰ queſtōis vide ꝙ no. jͣ. eo. l. cum is qui pamphiluꝫ in prin. ⁊ sͣ. ſi cer. peta. l. naꝫ ⁊ ſi fur in glo. Sed tunc in prima qōne illius glo. Marti. ſili. ibi qui. mo. re ꝯtra ob.§. i. prima cōmuniter licet quidaꝫ dicāt Ia. de are. tenuiſſe ẜaꝫ qꝛ fingitur ab initio dominiū tranſlatuꝫ. ꝑ. l. ſi filius. sͣ. ſi cer. pe. er go fortius eſt debita generis quod ꝑire nō poteſt in cōtrarijs ceſ ſat illa fictio hec opi. falſa eſt nec fuit Ia. de are. ꝓpter naturam cōditionis indebiti. cū iſte nō teneret̉ dominio ab initio vere trāſlato cū non ſit locupletior vi. d.§. liberiꝰ ergo nec ficte dominio tranſlato per. d. l. ſi filius que retorquet̉ in eos Rai. ibi dicit quē teneri ar. jͣ. de acqui. poſ. l. iij.§. incertaꝫ ⁊ sͣ. de rei vendi. l. que de to ta.§. incerta ⁊ vide qd̓ no. jͣ. de interdic. cum qua opi. cōcordat gl. jͣ. de condi. furti. l. ⁊ ideo.§. fi. ⁊. C. de fur. l. in ciuileꝫ ibi nō dicas amiſſioneꝫ dic ergo ꝙ aut pecunīa interijt ⁊ ꝓcedunt prima argu menta ꝙ nō teneat̉ aūt cōſumpta ⁊ cōuerſa ⁊ in rem eius ⁊ ꝓcedit ẜa opi. ꝙ teneat̉ Ia. bu. Et no. fineꝫ huius glo. propter quod cōtinue allegatur.§. iſte In glo. ſed videt̉ cōtra ibi vel lapiduꝫ ⁊ ſimiliuꝫ que nō cenſent̉. ¶ In ea. glo. ibi vel ibi domino iunge ambas ſimul ⁊ dic aut volo repetere ratione arce ⁊ totius corpo ris ⁊ nō poſſuꝫ qꝛ tradidi domino ⁊ nō indebite Ia. bu. ⁊ vide. jͣ. eo. l. qui exceptꝭ.§. pen. vt ibi no. ¶ In glo. que incipit vt qꝛ cepiā ibi indebitū ſoluere hoc nō eſt veruꝫ qꝛ ſi tradens eſſet dominꝰ ta lis error cāe non impediret dominij trāſlationeꝫ vi per totuꝫ hūc tituluꝫ ergo ſi nō eſt dominꝰ nō dꝫ impediri p̄ſcriptio. vt. jͣ. de dā. infec. l. pretoris ⁊ de publicia. l. eum qui ⁊ inſti. de ac.§. alie ſꝫ requi ritur bona fides cōtradominū rei cōtra quē ſcribi opꝑtet ergo qd̓ credat dominū eſſe tradentē nō ꝙ credat euꝫ debitū cadere quia talis error nō impediret tranilatꝭ. dominij ſi tradēs eſſet dominus ergo nec cauſaꝫ vſucapien. ſi nō erat dominꝰ requirit̉ ergo bona fides reſpectu eius cōtra queꝫ p̄ſcribit̉ nō ꝯͣ aliū. vi. jͣ. de acꝗ. poſ. l. ſiquis fundū. C. de vſucap. tranſfor. l. i. de preſcriptꝭ. longi. temp. l. fi. ⁊ de preſcrip. xxx. anno. l. ſiquis emptiōis Ia. bu. ⁊ pro hoc. jͣ. ex qui. ca. in poſ. ea. l. fulcinius.§. aduerſus ⁊ qd̓ no. aduer. credi. l. i. ¶ Sed certe. l. hominē quā glo. alle. expreſſe probat opi. gl. contra opi. Ia. ⁊ forte eam nō ꝯſiderauit Ia. ¶ Item vbi ſticus indebitum recepit non tranſfert dominiuꝫ infra pro emp. l. ij. ſub conditione in glo. quid ergo ibi a me vendicare reſponde vt iu queſtione ſequenti. Iaco. bu. ibi. l. fi. que eſt contra ſolu. ibi preſcriptione tollit̉ cā ob quam competebat ꝑſonalis actio. ergo tollit̉ ⁊ ipſa actio. nam ideo competebat qꝛ manumiſſerat alienum ſed nunc fingit̉ nō manumiſiſſe alienam cum p̄ſcripſerit libertatem. hic vero non tollit̉ cauſa ꝑſonalis actōis ꝑ p̄ſcriptōem. Sed inducit̉ cā ꝓpter quam dꝫ competere.ſ. dominiū p̄ſcribenti cui ē in debite ſolutum ⁊ qꝛ dominiū hꝫ ꝓpter poſſeſſ. quam ſibi tradidi repetam poſſeſſionē vt indebitū ꝓprietat̉ vt acceſſoria. ¶ Glo. ibi actio ꝑſonalis ⁊ realis compeiebat eidem ⁊ ꝑſonalis erat ſicut acceſſoria realis. ⁊ ideo ſublaia reali princtpali iollit̉ acceſſoria ꝑſonalis ⁊ qui fuit ibi negligēs in vna ſibi pͣiudicat in alia hic vero realis ⁊ ꝑſonalis competūt diuerſis ⁊ habent ſe quelibet vt principalis. ⁊ ideo ſublata vna ꝑ negligentiā vnius nō dꝫ alia alterius tolli ne vnius negligentia p̄iudicet alij. vt infra de regu. iu. l. nō dꝫ alteri. Iaco. bu. ¶ Item in. l. ꝯͣria nihil de indebito agitur ibi in me tranſferens. ⁊ ita nō ſum amplius reſtituiurus cum non remaneas dominus ibi vt dictum eſt poſſet eē ꝙ hec conditio ꝓ ponit̉ reſtilutorie ⁊ ſic ceſſat exceptio dolo facis. vt. C. ſi per vim vel alio modo. l. fi. ⁊ ad. l. iuli. de vi. l. ſiquis a ſe fundū. Ia. in fi. ſe cus ſi ꝯſumptōe recōciliaret̉. vt infra de ſolu. l. ſi alicui. Iaco. In glo. mea ꝓpria ibi de rei vendi. l. fructus. ⁊ colligit̉ ex ſolū. ſequē tis qōnis Ia. nam in. l. fructus ⁊. l. idem nihil de hoc dicit̉ ⁊ per illa iura videret̉ ꝙ totum repeteret̉. ſed dic contra qꝛ ꝯditio ex ꝓprio ꝯͣctu. vnde quod habes a me mihi reddes. vnde cum ſolā ꝓ prietatem a me habueris illam reddes ſicut cum ſolui rem alienā poſſeſſionē ſolam reddis vt in principio huius.§. ibi vtilem hēs ꝯſumptōe facta ⁊ interim ſolum ad poſſeſſionē ibi qui. mo. re cō tra ob.§. primo. hoc nō videt̉ ꝓcedere qꝛ ſi eſſem dominus traſferrem dominiū ergo nō dominus exiſtens nō tranſfero vſucapiendo ꝯditōem. vt infra de ꝯͣhen. emp. l. clauibus. ¶ Glo. non ꝓcedit. ar. ad reconciliatōem ꝑ ꝯſumptōem qꝛ talis reconcillatio etiam in mutuo locum nō hꝫ vbi mutuum nō tꝫ ratōe deficientis ꝯſenſus vt no. sͣ. ſi cer. pe. l. ſi a furioſo in principio. ob. in fi. ⁊ ē rō qꝛ vſufruc. nō afficit rem niſi reſpectū fructuarij. ⁊ ideo quantū ad alios liberas edes habeo. vt inſtiiū. de vſufruc.§. fi. ius autē em̄phiteoticum afficit rem ſimpliciter. Ia. but̉. Fran. tamen videtur idem dicere in emphiteota vi poſſit agi negatoria ꝯͣ eum ꝗ ip̄m expulit qꝛ quo ad eum liberas edes habeo. vi. d. l. loci corpꝰ opi. glo. ⁊ Ia. credo veriorē. nō ſunt alia. ¶ Ubi certum ē de Ab conditione pitum eſſe nterim ſo lutum nō repetit̉ ſi dubium eſt debitum eſſe ſolutuꝫ interim repett̉ ẜm veram lecturā vt de hoc dixi. sͣ. eo. l. in diē. nō ob. sͣ. de ꝯdi. ob cām. l. qui ſe debere. vt ibi no. ¶ Cum moriar ibi repetere nō poſUm ſi. ſꝫ nec ane Ia. ⁊ qꝛ ſte leges e glo ſuꝑ eis poſite vident̉ inter ſe repugnare vt clareant ⁊ cō cordent dic ẜm Iaco. de bel. ꝙ. l. ſub ꝯditiōe in prin cipio loquit̉ in ꝯditōe caſuali ver. quod aūt. hꝫ duplicem intellectum. ¶ Uno modo intelligit̉ in die incerta quam certum ē eā extituram ẜm hunc intellectū loquit̉ prin. glo. que incipit vel dic de die. ⁊ glo. que incipit ſed nec ante pōt ſuꝑ. l. ſub ꝯditōe. ⁊ glo. q̄ incipit exemplū poſita ſuꝑ hāc. l. ⁊ hunc puto veriorē intellectum ꝓpter aduerſatiuā dictōem aūt que ē in. d. l. ſub conditōe. ver. qd̓ autem. ¶ Secūdo modo intelligit̉ ille ver. in die incerta quam incertū eſt extiturā. ⁊ ẜm hoc ꝓcedit ſecūda ꝑs. d. glo. que incipit. vel dic. ⁊ interlinealis que incipit vt nuptiaꝝ. ⁊ ꝓ hoc. C. de nup. l. ſcimus. ⁊ alia que ē ſuꝑ hac. l. que incipit de incerto die. ⁊ gl. nec exiſtente. ¶ Sed hec. l. nam ſi cum moriar ẜm omnes loquit̉ de die incerta quam certum eſt extiturā. l. aut quod ſi ea in principio hꝫ triplicem intellectum vt ſuꝑ ea nō finies. aut loquit̉ in ꝯditōne caſuali. vt ibi euidēter apparet ⁊ diſtinguit aut in diem incertam. aut in diem certam. ¶ Si pure quod ſoluit̉ nō repert̉ ſi compe

Deconditione indedit. tat liberatio. ſi vero ſub ꝯditōe aut incertum eſt eam extiturā aut certum eſt eam exiſtere. ¶ Primo caſu ſi ſoluat̉ ꝯditōe pēden te repetit̉ interim. ſed ea exiſtete ceſſat repetitio. vt. l. ſub ꝯditiōe in principio. ⁊. l. quod ſi ea in fine. pendēte enim ꝯditōe nec ceſſat nec veīat dies. vt infra de pigno. l. qꝛ ego.§. ſi ſub ꝯditōe. ⁊ de edilit̓ꝭ. edic. l. boue.§. ſi ſub cōditione nec refert inter tacitaꝫ cōditionē ⁊ expreſſam vt no. sͣ. de pac. l. item qꝛ conuentionē. ver. huius rei. ¶ Secundo caſu.ſ. quādo ſub ꝯditione quaꝫ certuꝫ eſt extituram puta antexp̄us naſcetur vel ſi pluet vel ſi ſol orietur ꝓ pura habet̉ vt. jͣ. de dona. l. ſi pupillus.§. ſi ſub cōditione ⁊ ibi no. ⁊ hoc cāuſolutum pendente ꝯditione non repetitur interim nec ea exiſtent. l. ꝙ ſi ea in prin. ¶ Alij dicunt ideꝫ de die certa ſi aūt in dieꝫ incertuꝫ aut certum eſt diem extituram aut incertum primo caſu quando certum variant glo. hec glo. ſentit ꝙ in cōtractibꝰ cedit dies ſed nō venit in legatis nec cedit nec venit ⁊ reddit rōem diuerſitatis ¶ Alia glo. ſentit idem in omnibꝰ inſtitꝭ. de ver. ob.§. cōditiones ⁊ no. jͣ. eo. l. ſufficit. ¶ Sed cōtrariū no. in cōtractibꝰ ⁊ legatis. jͣ. de reg. iur. l. in omnibꝰ ſed ꝙ hic dicitur credo verius per hanc. l. niſi forte dies incerta cōcepta fuerit in perſonaꝫ legatarij vt diſtin guitur in. d. l. ſi cuꝫ heres quādo dies lega. cedat. ¶ Et ẜm in cōtractibus ante diem ſoluti ceſſat repetitio. ¶ Iteruꝫ ⁊ dic exiſtēte vt. l. nam ſi cum moriar in legatꝭ. aūt ſoluti ante diem dat̉ interim repetitio. exiſtente aūt die ceſſabit. vt. l. ſubꝯditꝭ. Et. l. qd̓ ſi ea in fi. ⁊. jͣ. de leg. i. l. talis ſcriptura de cōdi ⁊ demon. l. i. ⁊. l. dies niſi in. d. caſu quādo incertuꝫ eſt exiſtere tūc interiꝫ ſoluti dat̉ repetitio ſed exiſtēte die ceſſat in hac. l. ſub ꝯͣdi.§. i. ẜꝫ euꝫ ⁊. d. l. dies incertꝰ de cōdi. ⁊ demon. cū ſimilibus ſi vero in dieꝫ ceriū ante dieꝫ ceſſat repetitio interim ⁊ etiā die exiſtente in hac. l. naꝫ ſi cū moriar ⁊ licet glo. dicat aliter. C. de iur. ⁊ fac. igno. l. cum quis Iaco. de bel. ¶ Poſſes ⁊ aliter dicere vr̄ dixi. sͣ. eo. l. in dieꝫ querunt hic do cto. pulchraꝫ. q. donaui tibi cuꝫ ego moriar querit̉ an iſta ſit dona tio cā mortis vel inter viuos ſi dicamꝰ ꝙ ſit inter viuos reuocari nō poteſt vt. C. de dōa. q̄ ſub mo. l. ꝑfecta niſi ex cā ingratitudinis vt de reuocatꝭ. dona. l. fi. ¶ Si aūt eſt donatio cauſa mortis reuo cari pōt vt. jͣ. de dona. cā mortis. l. cuꝫ mortis ⁊ ꝑ totuꝫ. ¶ Et pri mo videt̉ ꝙ ſit donatio inter viuos ꝑ hanc. l. naꝫ ſi cum ⁊ ꝓ hoc inſti. de inutil. ſtipu.§. poſt morteꝫ. C. de ꝯtrahē ⁊ cōmit. ſtip. l. ſcru puloſaꝫ. C. de pac. l. licet ⁊ vt actꝭ. ab here. ⁊ contra here. l. i. ⁊ sͣ. de pac. l. fi. ⁊ videt̉ expreſſuꝫ. jͣ. de do. cā mor. l. ſeia.§. fi. in cōtrariuꝫ ꝙ ſit donatio cā mortis eſt. quādo volo magis habere quā donata riuꝫ ⁊ magis donatariuꝫ qͣꝫ heredē meuꝫ ſed ita eſt hic ergo ⁊c̄. vi. jͣ. de dona. cā mor. l. ſenatus ⁊. l. mortis cā.§. ſed ⁊ his ⁊ videtur caſus. jͣ. de manumiſ. l. mortis cā de dote pleg. l. ſeia de le. iij. l. cum quis decedens.§. nuptura ⁊ vtrobiqꝫ no. etiā. jͣ. ſo. ma. l. que dotis ⁊ hanc approbant ipſi Guiel. e Andre. ⁊ ad cōtrāria reſpondetur primo ad. l. iſtaꝫ qꝛ loquit̉ in cōtractu inter viuos ad. l. ſeia dicunt ꝙ licet ibi eſſet moriēs tamē nullam mentionē faciebat ibi de mor te ad. l. licꝫ. C. de pac. dicunt ꝙ alio cāu loquit̉ ⁊ ꝙ ibi apparebit d̓ animo teſtantꝭ. Guiel. ⁊ Andr. Glo. tamē alibi vr̄ ſentire ꝙ in dubio p̄ſumatur donatio inter viuos ⁊ mortuos. C. d̓ dona. cā mor. l. fi. ⁊ de dona. excep. l. apud celſuꝫ.§. i. de hoc ēt dixi in. d. l. q̄ dotꝭ ſo. ma. ⁊. C. de iur. do. l. ij. ¶ Tutus exceptio I pene cauſa. ne odioſa remanens naturaliter obligatꝰ ſolutuꝫ nō repetit. h. d. ⁊ ꝙ dicit̉ liberatus eſt a lege animata vel inanimata ⁊ ſic hēs omnia exempla glo. in gl. ibi. C. vnde vi. l. ſiquis in tantaꝫ hoc nō eſt bonuꝫ exemplū qꝛ ibi tractat̉ de dominij amiſſione hic de obligatꝭ. in fi. hoc nō eſt bonū exēpluꝫ qꝛ ibi ciuilis ⁊ naturalis ſꝫ ob. exceptio. jͣ. eo. l. ꝗ exceptꝭ. ¶ Pone ergo caſuꝫ ꝑ auctꝭ. minoris. C. qui da. tuto. poſ. ſalua materia. l. interdū. jͣ. eo. ¶ Sufficit indebituꝫ eſſe reſpectu ſoluentis ad quaſſuls. ꝯoc vi det̉ repetitio. h. d. in glo. in fi. ⁊ dic vt no. glo. plene. sͣ. de petitꝭ. here. l. ſi quid poſſeſſor. ¶ Sꝫ nunq̄d in du bio videt̉ ſoluere nomine meo vel alieno videt̉ ꝙ meo ar. jͣ. de ſo. l. magis ⁊ infra manda. l. pap̓. ¶ Sed dic contra ar. jͣ. de admi. tuto. l. cum poſt.§. i. ⁊ de acqui. here. l. pro herede.§. vlti. ⁊ de inſtito. l. fi. Non ob. leges contrarie quia ideo ibi preſumitur ſuo noīe ſoluiſſe qꝛ ſuo nomine tenebatur hic vero tenebat̉ vt heres Andr. ¶ Ex glo. opponitur de fideiuſſo. l. ſi teſtamento.§. primo in fi. ſolu. vt ibi no. ¶ In cōditōe indebiti venit quod ē factuꝫ acci Si falſo. gieus iure dn̄ii veliure poſſeſſiōis ⁊ in nūmis ꝯſi derat̉ pars ſumme nō cuiuſlibet corporis. vel ſic ꝓpter difficilē di ſcretōem vel ſeparatōnem nō pero ꝑtem cuiuſlibet corporis. nec hoc corpus vel illud ſꝫ tantum in genere ⁊ verbum falſo ꝓferri dꝫ accentū ⁊ eſt aduerbium. ⁊ dic ꝙ iſte.§. hꝫ tres lecturas. ¶ Primo ꝙ loquat̉ in nummis ſolutis qui erant ꝯmunes cū alio ⁊ reſpondet primo de ꝑte que non erat mea qualiter ꝯdicam ẜm ſecundā lecturā reſpōdet ſoluꝫ de illis qui erant mei quos cōdico iure dominij. ¶ Tertia lectura eſt ꝙ reſpōdeat ad vtraſqꝫ ⁊ ſic meos condicam reſpectu dominij. alienos reſpectu poſſeſſionis. ¶ Oppo. primo mutuū ⁊ indebitum ſe habent vt paria. vt inſti. quibus modis re contra. ob.§. is quoqꝫ. ſed mutuum reconciliat̉ ꝯſumpiōe. vt ſupra ſi cer. peta. l. nam ⁊ ſi fur. ⁊. l. ſi a furioſo. ergo ⁊ iudebitum ad ꝓpoſitū ergo cum ſoluo pecuniā cōmunem vt inſtituit̉ ante ſolutōem vel poſt ⁊ debeo totum petere nō ꝑtem. aut nō miſcent̉ ⁊ nō totum ſub nomine ꝑtis. quare non ꝯſtituerunt totum ſed quodlibet ꝑ ſe tanquam vnum totum pete re debeo ergo nō videt̉ hec lex ꝓcedere. Reſpōdeo aūt erāt mi ſti ante ſolutōem de voluntate ſocii. ⁊ tūc ꝑimmiſtionē ſecutā nō pōt dici ꝯſumptū cum mutuatiam mixtos ⁊ iō repeto ꝑteꝫ meā iure dominij ꝑtem iure poſſeſſionis vt hic. aut nō erant mixti an̄ ſolutōem ſꝫ recipiens eos poſtea miſcuit. tunc aut tradidi ei cum quo habebaꝫ cōes ⁊ tunc nō ꝑ immixtionē nō efficiat̉ dominus ſue ꝑtis cum iam erat. vt infra de vſuca. l. eum qui. ꝯdicam ſoluꝫ ꝑtem que ſpectabat ad me iure dominij. aliam ꝑteꝫ nullo iure cō dicam qꝛ nō fuit indebite ſed debite ſoluta. ¶ Sꝫ ſi iradidi alij tertio tunc cum ꝑ immixtionem efficiat̉ dominus condico tantū iure dominij. aliquādo nec ante ſolutōem nec poſt eſt ſequuta immixtio tunc ꝑtem iure dominū ꝑtem iure poſſeſſionis ꝯdico. ſed tunc improprie dicit̉ ꝑs cum non fuerit totum ꝯſtitutum. Eſt ergo bona lectura quādo immixtio p̄ceſſit ſoluiōem ⁊ erant ꝯmunes. vnde nō fuit accipientis ꝑ immixtionē ⁊ tunc ſi queris quomodo condicam meam ꝑtem tunc erit vna lectura ⁊ petam ex iu re dominij. ¶ Et partem ſumme nō corporis nō aliam partem iure dominij ſed iure poſſeſſionis. Si autem queris de repetitōe ꝑtis alterius. tunc erit alia lectura ⁊ dic ꝙ petam ꝑtem ſumme.ſ. iure poſſeſſionis ⁊ nō corporis huius vel illius ⁊ aliam iure dominij. Item pōt ꝓcedere hec lex quādo eſt ſequuta ꝯmixtio quia ante facta nō fuerat ⁊ ſolueram ſocio pecuniam qꝛ tunc ſolū ꝑtem meam ꝯdicam iure dominij ꝑtem ſocij nō ꝯdicaꝫ cum debita ei fuerit. ⁊ iſte tres lecture bene adaptant̉. ſecus eſſet ſi ſoluiſſem extraneo qui poſtea miſcuiſſet qꝛ tunc totum iure dominij repetereꝫ ⁊ ſic male tractaret̉ de ꝑte. vnde hec lectura nō adaptat̉ nec illa quādo nec ante ſolutōem nec poſt fuit facta immixtio Iaco. bu. Et bene facit iſte.§. ad queſtionē ſcolaris qui emit medietatem fi cuum mulieris ꝙ nō poſſit diuidere quemlꝫ ficum de qua dixi ſu pra ſi certum pe. l. nam ⁊ ſi fur.§. primo. ¶ In glo. i. hec glo. ꝓce dit ẜm tertiam. caſus poſitōem ẜm quam nummi nō erant ꝯmunes. ſed nō eſt bona lectura Tho. In gl. reſpectu ꝓprietatis in fi. ibi tantum dicit dum dicit eius ſumme ꝑtem ⁊c̄. Ia. Sed ẜm hec quādoqꝫ erant ſoluētis ⁊ quādoqꝫ alieni. vnde ſimul mixta ſoluit ſed hec leciura non placet. qꝛ cum ꝑ immixtionē facti ſint mei nū mi. vt infra de ſolu. l. ſi alieni nō partē tantum ſꝫ tota. x. condicerē in ꝓprietatē. Idem ſi poſt ſolutionē mixti ſint. qꝛ ſic reconciliabit̉ indebitū. Tho. ¶ Ibi ſoluiſſe immo ideo. In gl.ſ. ſub alter Si putem. aniōe in fi. nec obj. e. l. cuꝫ his.§. fi. vt ibi no. ¶ In glo. in fi. ꝗd in dubio dic ꝙ vident̉ ambo Si duo ſꝫmul ſoluere exquo nō ꝯſtat ꝗs poſterior. ar. jͣ. de dona. inter viꝝ ⁊ vxo. l. cum hic ſtatus.§. ſi ambo. Ia. ¶ Ibi pariter ideſt ſimul. ⁊ in fine I reus dic i. vi quods. debitum ſolutuꝫ eſt pariter repetat̉ ⁊ allegat iſte tex. ꝑ docto. ꝙ valeat dictum teſtis quod ita ſcriptū eſt. ita iſte dixit in oīa ⁊ per omnia vt ſuperior proximus teſtiū licet eius dictuꝫ nō ſit ali ter diſtincte ſcriptuꝫ pro hoc bene. jͣ. de edil. elicio. l. ediles ẜo ⁊. jͣ. d̓

De conditione indebiti. libe. exhiben. l. iii. in prin. in cōtrariū ꝙ debeat̉ ſcribi dictuꝫ eiꝰ diſtincie facit. C. de p̄cibus impera. offer. l. fi. vbi de hoc dixi ⁊ quia debet ſcribi quo palore ⁊ tremore teſtificat̉. jͣ. de queſti. l. de minore §. tormenta ⁊ hec dicit ſpe. eſſe cautius de teſte.§. nunc tractādū. ver. cautuꝫ quoqꝫ examinatore ⁊ aduerte qꝛ glo. que eſt hic cōmu niter reprobatur in fi. ſui licet cum prius debeat cōueniri principalis quaꝫ fideiuſſor tamē vterqꝫ eſt obligatꝰ. nec eſt obligatꝰ. fideiuſ ſor ſub aliqua cōditione tacita vel epreſſa ⁊ ideo poteſt ſoluere ēt ante quaꝫ principalis cōueniatur ⁊ ideo ſi pariter ſoluant pariter repetunt etiā hodie nec eſt correcta hec lex. ⁊ pro hoc bene facit. jͣ. d̓ fideiuſſ. l. ſi teſta.§. i. vbi habet̉ ꝙ ſi fideiuſſores pn̄tes ⁊ ſoluendo cōueniat̉ cum poſſent beneficiuꝫ diuiſionis opponere ſi vnus ſol uit totaꝫ omiſſa excep. nō hab repetitioneꝫ ergo ideꝫ erit in reo ⁊ fideiuſſore. Sed qui volunt glo. defendere dicunt ꝙ glo. loquit̉ eo caſu quo dubitabat̉ an reus eſſet ſoluēdo vel nō ⁊ ita erat tuiꝰ fideiuſſor exceptione dubia ⁊ ideo repetit. vt. jͣ. e. l. ſufficit audire vel dic. ẜm Mar. ſili. ꝙ glo. loquit̉ quādo alias totuꝫ debitū erat ſolutū ſi fideiuſſor vel reus poſtea ſoluant totum repetit fideiuſſo. quod ſoluit. 4. ¶ In gl. vltima in fi. hanc vltimā ſo. ane approbat Od. in. l. ꝯtraria prima ꝙ hec lex ſit correcta per illaꝫ hic tenet Ia. de are. ⁊ ita etiaꝫ dicit eſſe correctū.§. vlti. jͣ. eo. l. ſi. nō ſortē. ¶ In proprio Ed et ſi me putem. ſacio tolle atur error ſi certat̉ de damno vitando hoc. d. textus ⁊ gl. vel ſic vbi nullo iur̄ eſt debituꝫ repettur quocunqꝫ et rore ſolutū ⁊ ad fineꝫ gl. adde immo ⁊ ibi de dāno certabat ſed ꝯͣ aliū ſimilit̓. d̓ damno certantē hic ꝯͣ certātē de lucro. ¶ Ubi factuꝫ cum dicit̉ per cōditionē inCum Iteſ. ceru cōdicitur hoc dicit Oppo. adiuiſione qꝛ aūt intelligis ꝙ loquitur in ꝯditiōe indebiti ⁊ illa nō cōperit ad incerta. vt. jͣ. de triticaria. l. i. ſi intelligas de alia cōditione nō congruit titulo reſpondeo dicunt quidaꝫ ꝙ loquit̉ de conditione indebiti ⁊ peto fūdū ꝙ n̄ ē veꝝ qꝛ fūdus. erat debitꝰ repetit ergo ꝯdi. incerti factū.ſ. reſtitutiōis ⁊ facit ad titu. vi dicit gl. itē Op. ꝙ agat exſtipulatione. vt. sͣ. ſi certuꝫ pe. l. ſiꝗs certuꝫ. So. vt in glo. item Op. ꝙ conditio incerti detur ad certaꝫ. vt. jͣ. de condi. furtiua. l. ⁊ ideo.§. neratius ſo. ibi nō rem cōdicit ſed factuꝫ.ſ. reſtitutiōis. Conclude ergo aut cōdicit̉ certuꝫ ⁊ cōdicit̉ cōdi. indebiti aūt in certuꝫ ⁊ tunc aūt ſtipulatio interuenit ⁊ agitur ex ſtipulatione vt. d. l. ſiquis certū. sͣ. ſi certuꝫ petatur aut nō interuenit ſtipu. ⁊ repetitur cōditione incerti vt hic ⁊. d. l. ⁊ ideo.§. neratius item poteſt habere locum cōditio ſine cauſa cū detur ad ceria ⁊ incerta vt. jͣ. de condi. ſine cauſa. l. prima Ia. bu. Et vide qd̓ no. ⁊ dixi. sͣ. ſi certuꝫ peta tur. l. certi cōditio ſuper verbo ⁊ in certo ꝯtractu in glo. magna ibi continet certuꝫ immo dic ꝙ indebiti cōditio competit ad omne indebituꝫ ſolutuꝫ ſiue certuꝫ ſiue incertuꝫ vnde dic ꝙ hic competit vt. jͣ. e. l. qui excep.§. ſi pars ⁊ cōcurrunt cōditio indebiti ⁊ conditio incerti Ia. de are. ibi dicit ꝙ fur teneatur.ſ. in cāu illius. l. ⁊ ideo §. neratius cum ibi certuꝫ petatur.ſ. pignus ſed nō eſt certuꝫ ꝙ ibi petitur naꝫ ⁊ ibi ⁊. Ia. in fi. dic̄ ꝙ pōt eſſe verum ſi conſideramus meruꝫ factuꝫ. Sed ſi ipſuꝫ factuꝫ per relationē ad reꝫ ſuꝑ qua inter ponitur poteſt dici tunc alterari vt detur certiconditio. ar. j. locati. l. in naue ſaufelli ⁊ de ver. ob. l. triticuꝫ ⁊. l ſtipulationes nō diuidū tur ⁊ dixi ſupra ſi certuꝫ petatur. l. certi cōdi. Ia. bu. querit an cōdi. incerti ſit propriuꝫ nomen actionis Io. ꝙ nō ideo ⁊ dicit eam non poſuit in arbore cōmuniter doctores per hunc.§. ⁊ sͣ. ſiquis in ius voca. nō ierit. l. fi. cuꝫ ſi. tenent oppoſitū ad queſtionē que eſt in gl. in fi. an ctōra cōmodatariū ⁊ depoſitariuꝫ detur cōditio incerti re probant glo. per. l. permiſiſti. jͣ. de pre. ver. ⁊ dicitur notari. jͣ. de ac. emp. l. heres in fi. sͣ. de vſufru. reruꝫ. l. tribus in prin. Rai. tenet gl. per. l. ſi binaruꝫ de ſerui. vr. pre. ⁊ nota in glo. jͣ. de acti. emp. l. liberū nō ob. l. permiſiſti immo facit pro recte lecturaꝫ intuenti. nō ob. l. ſi heres qꝛ ibi negotiū eſt ꝑꝑ qd̓ nō pōt alia actio ꝯpetere. nō ob. ꝙ n̄ ꝯcurrat cūac. ex ſtip. qꝛ illa ſtricti iur̄ hec bōefi. ꝓ hoc. sͣ. ti. j. l. fi. ⁊ eodē modo reſpōde ad glo. que ē in. l. tribus qꝛ loquit̉ in actōe ex teſtamēto que ē ſtricti iuris. sͣ. de in litē iuran. l. alias. dic ergo aut ex negocio geſto nō pōt alia actio ꝯpetere ⁊ competit ſolum con ditio incerti. vt. d. l. ſi heres. in fi. aut pōt alia competere ⁊ tūc aut incertum deducit̉ in obliga. principaliter. iūc ſi ē bonefidei ꝯditio incerti ꝯcurrit cum illa vt hac glo. ſi ſtricti iuris nō. vt. d. l. tribus Si certū deducit̉ in obligatōꝫ principalē concurrit cum alia acti. informata. vi. d. l. ſi binarum. ⁊ no. d. l. ſi tibi libeꝝ. ⁊ ꝓbat̉. d. l. ꝑmi ſiſti. ſi recte intelligat̉. ¶ Siue vlla fuerit trāſactio Llegantei ab initō ſiue inutili. ſiue ex poſt facto reſciſſa. vel deficit datum ob eam repetit̉. vel ſit datum p̄textu tranſaciōis de p̄terito que nunquā fuit vel reſoluta ē vel de iure ſequuta nō fuit repetit̉. hoc dicit vſqꝫ ad.§. ſiꝗs poſt. ibi facta nō eſt nec aliqua verba p̄ceſſerunt vt dif ferant a ſequēti ibi idem puto. Sed nōne eoipſo quod dedi ex cā tranſactōis facta eſt. Reſpondeo ſic. vnde male vīdet̉ dicere hec l. Sed dic ꝙ dedi. x. hoc expreſſo do tibi iſta decem vt te inducaꝫ ad tranſactōem poſtea nō tranſegit vel vt tranſactio fieret in ſcri ptis ⁊ cum iuramēto poſtea nō vis ſic tranſigere. argu. C. de fide inſtru. in glo. bona ratio ibi ſi actio in factum que defendit ex re iudi. ibi in acquilianā ſtipulatōem melius diceret̉ ſimpliciter ſtipulatōem nō adiectio acquiliana. nam acquiliana ſtipulatio eſt que ſit ſuꝑ aliquo ꝯͣctu verbis inito ⁊ ꝑ ipſam ſit notatio vt acceptilatio ſubſequat̉. vt inſti. quibus modis tollit̉ obliga.§. i. Sed tunc non valeret ſuꝑ re iudi. vt in fi. huius. Ni. In glo.ſ. ꝑ negatōem dic.ſ. ꝓbabilem ⁊ veriſimilē. ar. jͣ. de iure fiſci. l. aufert̉.§. qui compenſa. alias ſemꝑ negaret. ⁊ ſic nunquā locuꝫ haberet iſte.§. ſi ergo eſt in euidenti aliquem eſſe ꝯdemnatum lꝫ negat talis negatio nō facit rem dubiam. vt. C. de penis. l. qui ſententiā. ſꝫ quan do nō conſtat cum ꝯdemnatū tunc negatio facit rem debitam ⁊ tꝫ tranſactio Azo. tamen in ſumma huius ti.ſ. ſed vt liquet videt̉ innuere ꝙ ſi aduerſarius confiteat̉ ſe ꝯdemnatum tūc locum bꝫ iſte.§. vt nō valeat iranſactio. ſi vero neget ſecus ſed ꝙ prius dixi verius eſt in glo. no. ꝙ ar. huius. l. in fi. hanc etiam opi. ſequit̉ Guilielmus ⁊ allegat. jͣ. nil noua. appel. pen. l. i. Mar. ſili. dicit ꝙ vſqꝫ ad. x. dies eſt ſentētia nomine ſed nō re. Iaco. bu. dicit ꝙ etiā ante decem dies eſt ſentētia nomine ⁊ re ⁊ ex ea orit̉ actio in factum. iſta tamen actio nō hꝫ effectum qꝛ nō pōt executōi manda ri. vnde interim eſt ſine effectu. hoc etiam ꝓbat̉ ꝙ infra decē dies nō pareret actio. friuola eſſet ⁊ nō eſſet opus appella. nec eēt differentia inter eam ⁊ ſententiā arbitri quod. l. voluit. vi. C. de arbitris. l. i. ⁊. l. cum antea. ⁊ ibi no. ⁊ no. etiam ſupra qui ſatiſ. co. l. arbitro. ⁊ vide infra de pigno. l. fundum.§. ſi plures. ⁊ ibi dixi. ¶ Exce Siquis poſt tranſactionem. puio tranſactōis ſi competit ante litem cōteſtatā. ſi incipiat competere poſt reliquū ꝓceſſum impedit. vel dic ſi tranſactio redeat ad nō cām ⁊ hac ratōe tanquam debituꝫ ſoluat̉ ſit repetitio vel indebitum. hoc dicit. Et diuide in duas ꝑtes. In prima exceptio tranſactio nis incipit competere ante litem ꝯteſtatā. qꝛ ſi fuiſſet oppoſita cō teſtatō impediuiſſet vſqꝫ ibi. ſed ſi poſt ibi incepit competere poſt litem ꝯteſtatā. ⁊ ſi fuiſſet oppoſitum reliquū ꝓceſſum impediuiſſet. ⁊ vide quod no. infra de excep. rei iudi. l. duobus. quod nō eſt forte alibi. Et no. ꝙ paria ſunt eſſe tale ⁊ redire ad tale. hoc eſt eē tranſac. vel tranſac. eſſe ⁊ tranſactōi nō ſtari. ⁊ ꝓ hoc ꝑ. l. jͣ. rerum amo. l. ſi cum dotē. Item no. ꝙ exceptio tranſactiōis eſt dilatoria que litem impedit ⁊ ꝓceſſum ⁊ dicunt quidam ꝙ ſunt tres trāſaciōes vt hic. Item iur̄iurandi. vt ſupra de iureiurādo. l. nam poſtea. Item rei iudicate quare ſententia ꝯͣ ſententiā tota eſſet nulla. vt. C. quādo ꝓuoca. nō eſt neceſſe. l. i Do. Mar. ſili. dicit quod ē vna tantū ſi rei ſemel deciſe ad hoc vide extra de lite conte. c. exceptōnis ꝑemptorie. li. vi. cum ibi no. que decretalis tracta fuit ex iſto.§. ⁊ vide ēt infra ad tertuli. l. i.§. fi. ⁊ quod ibi dixi. ſed que eſt ratio ꝙ impedit ꝓceſſum. Reſpōdeo qꝛ leges loquētes de hac materia ⁊ huiuſmodi exceptionū ſe refferūt ad ꝓceſſum dicētes agentē nō audiri vel accuſantē nō recipi. vt. jͣ. de accuſa. l. ſi cui.§. hiſdem nō ratio ratōis vt qꝛ leges tractantes de iuſtis ꝓceſſum reſpiciunt quare cum iſte exceptōes ſint rei ſemel deciſe dꝫ eē litiū finis. vt. C. de trāſac. l. fratris. ⁊ de fructibus ⁊ litis expen. l. termi nato. Et circa hoc quero tria. pͥmo ſi exceptio trāſactiōis ꝯpeta

Deconcitione iudebiti. aieqx ⁊ nō qpponat̉ anpoſſi poſt luem conleſtquā opponi g eſoondeo ꝙ duobus mōis opponi pōt. vno modo ad ꝓceſum ſicut quelibet declinatoria ⁊ naſcit̉ in ipio iudicio qꝛ non pōt ſſe priualio ſine habitu. vt. sͣ. de iuſti. ⁊ iur̄. l. manumiſſiones iſta aca per cōteſta. excludit̉ vt. jͣ. de iudi. l. ſed ⁊ ſi ſuſceꝑit ſed an pōt aoponi vt ꝑemptoria. ⁊ hec eſt queſtio dic ꝙ ſic. vt. C. ſentētiā recahidom paſſe. lperempronas. Auid ii incipiat compeiere poſt caieſtalioneꝫ ⁊ iſta eſt tertia queſtio Reſpondeo ꝙ tunc bene pōt appōi ad reſiduū ꝓceſſus qꝛ hic ſunt paria ꝯpetere ad initio ⁊ igno tate ⁊ inciꝑe poſtea ꝯpete̓ qꝛ poſ. opponet̉. vi. C. d̓ ꝯſortibꝰ eiuſdē litis. l.ij. vbi de hoc ⁊ sͣ. de inofficio. teſta. l. mater. ſed excludit̉ per laoſum ꝓceſſum ar. sͣ. de procura. l. pomp.§. rati. aut peremptoria pene poterit opponi ⁊ vſqꝫ ad ſententiā ſed duꝫ naturaꝫ per emproriarum. d. l. ꝑemptorias ⁊ hec vera nō fuerit de iure ſuo qꝛ tunc poſſer ctiā poſtea obijcere cōtra proceſſuꝫ quare pro teſtamēto ſol nat ſibi ius vt. sͣ. nau. ca. l. i.§. iteꝫ ſi p̄dicxerit ⁊ qui ſatiſ. co. l. ſi fide inſſor in principio ⁊ hoc veruꝫ in exceptionibꝰ que reſpiciunt proteſſuꝫ vt eſt exceptio dilatoria nam quedā reſpiciunt ſingulas actꝭ. vt exceptio ꝙ ius nō reddat̉ qꝛ collectas nō ſoluit vel qꝛ bannitꝰ vel ſimiles. tūc eniꝫ licet excludat ſi nō opponaꝫ ad vnuꝫ actuꝫ ab opponendo illi actui potero ad aliuꝫ actuꝫ opponere vt dicimus innegatoria que pro ſingulis actibus cōpetit. vt. C. de annalli excep l. i. de preſcrip. xxx. annorum. l. cum notiſſimi.§. in his ⁊ de hoc a yide qd̓ dixi in. d. l. naꝫ poſtea in principio. sͣ. de iureiurando Ia. bū exceptio ēt ex cōicatōis pōt oppōi in. vi dillatorie ⁊ in vi perēprorie. vt extra de exceptio. c. pia. li. vj. cum ibi notatis ꝑ omnes de exceptꝭ. hereſis impediat lit. conteſta. vide quod dixi.§. d̓ appoſtaſis. l. appoſtatꝭ. Ma. ſilli. hic dicit ꝙ hic. d. ꝙ exceptio pacti de nō appellando vel nō petēdo reducit laudū ad arbitriuꝫ boni viri vel pactuꝫ de nōͣ agendo impediunt proceſſuꝫ vt. C. de pac. l. poſtqͣꝫ. de ediſ. edic. l. qꝛ.§. ſi venditor de adulteri. l. ſi maritus.§. ſi nega uerit. C. qui accuſare nō poſſunt. l. accuſſatiōeꝫ ⁊ de abolitꝭ. l. aboli ſionē. ſecus eſt in pacto de nō petendo ⁊ rō diuerſitatis ẜm euꝫ eſt qꝛ per pactuꝫ de nō agendo nō tollit̉ obligatio naturalis ſed indu citur declinatoria que omiſſa ante liteꝫ cōteſta. nō pōt poſtea ſorin effectuꝫ cum iaꝫ agere ceꝑit ſecus eſt in pacto de nō petendo et hec ratio fuit Innocē. j. c. exceptiōis extra d̓ lite cōte. in vltima gl. ⁊ de hac materia ſatis no. ꝑ euꝫ ⁊ Cōpoſt. extra de reſcrip. c. ſuꝑ lit leris ⁊ de hoc etiā noīat̉ extra de excep. c. paſtoralis. ¶ Sed ꝙ dicium eſt. sͣ. de pacio de nō petendo reduci ad arbitriuꝫ boni viri nō videt̉ bene dictuꝫ qꝛ nō obſtante tali pacto poteſt peti reductio vt plene no. per Di. extra de reg. iur. co. ſancti. li. vj. ⁊ plene dixi jͣ. de ver. ob. l. ſiquis arbitratur ꝓ declaratiōe p̄ſentis materie que ro queſtionē quā hic querunt G. de ſuza. And ⁊ Guil. vꝫ quid de alijs exceptionibꝰ ꝑ emp. an impediant litis cōieſtationem. ⁊ proceſſuꝫ quidaꝫ dicunt ꝙ oēs impediunt ſi probationes ſint in prōptu. vt. jͣ. vt ī poſſ. l. ſi is aquo ⁊ bene. jͣ. ad trebel. l. ille a quo.§. fi. de ieſtando ⁊ sͣ. ad exhibenduꝫ. l. iij.§. ibideꝫ ſi vero nō ſint ꝓbationes in prōptū. ſed requirāt altiorē indagineꝫ iūc nō impediant lit. cōte. vt dicto.§. ibideꝫ ⁊. jͣ. in auc. de teſti.§. ſi vero dicaꝫ que eſt ſignata. C. de teſtibus ⁊ incipit ſi vero vbi de hoc ⁊ hanc opinioneꝫ hic ſequit̉ Guid. de ſuza. vt lites minuantur ⁊ cuꝫ protolentur. vt sͣ. ſi certum petat̉. l. quidaꝫ eſtimauerunt ⁊ dixi. sͣ. ad exhiben. l. iij. in. d.§. ibidem. ¶ Andreas no. ꝙ eſt bene nouū hic videt̉ ſentire ꝙ nulla ꝑemptoria impediūt liteꝫ cōteſtari ⁊ dicit ꝙ eſt caſus ī. d. §. ibideꝫ. sͣ. ad exhibenduꝫ. l. iij. ⁊. l. de. iure. actꝭ. l. ſi filius in fi. nam in d.§. ibideꝫ dieit̉ ꝙ iudex cognoſcens de actione ad exhiben. debꝫ cognoſcere d̓ exceptione rei.ſ. pacti rei iudicate iur̄iurandi ⁊ doli. mali patet. sͣ. ꝙ poſt lit. cōteſta. loquitur qꝛ de qua re eugnoſcit iudex iudicare dꝫ vt. jͣ. de iudic. l. denegare ⁊ iudicare non poteſt niſi lit. ꝯteſtata dicta ēt. l. ſi filius in fi. eo mō videt̉ loqui poſt liteꝫ ꝯte. quia ibi dicit pacti cōuenti ⁊ ſimiliter ad ꝯtraria reſpondet ⁊ pͥmo ad. d. l. nam poſtea. sͣ. de iur̄iurādo naꝫ ibi textus ⁊ glo. īnuit ꝙ nō impediat̉ cōteſtatio ſed exceptione cognoſcaꝫ. nō ob. iſte.§. ꝗ ma gis videt̉ obſtare. qꝛ licet hic dicat̉ ꝙ potuit ante liteꝫ cōteſtatam opponi nō ſequitur ergo impedit liteꝫ cōieſta. ¶ Preterea exceptio ē latiōis excluſio ſed ante liteꝫ cōte. nō eſt proprie actio vel petitio. vt. jͣ. rem rataꝫ haberi. l. amplius And. Gullielmꝰ de cu. di cit aūt eſt exceptio ꝑemptoria qꝛ non eſt de re finita veluti deciſa ⁊ dia nō impedit litis conteſtationem qꝛ de ea ante lit. conteſta non poſſꝫ plene cognoſci ſi nō ſcit exceptio qͣ īpedit cognitionē negoti pͥncipalis tūc īpedit liteꝫ cōte. vn̄. tales excep. q̄ ſunt īducte vt lites finiāt̉ de vna nō reſtituant̉ ille īpediūt litē ꝯte ille exceptio. q̨̄ ſoluꝫ tendūt ad iur̄. cōſeruationē vt macedoniani velleſani ⁊ ſimiles ille nō impediunt liteꝫ cōteſta. ⁊ ad deciſioneꝫ iſtaruꝫ opinionuꝫ credo fuiſſe factaꝫ dictaꝫ decretaleꝫ excep. Exrra de lit. conte. Quid de exceptꝭ. preſcriptiōis longi tēporis emptor vbi de hoc ſatis dixi ip̄e Guil. intelligit de re finita per traſactionē pactū reꝫ iudicatuꝫ. vel ſimiles. jͣ de vſuris. l. in fideicōmiſſ.§. i. ⁊ iudicatū ſolui. l. cuꝫ querellam.§. proinde ⁊ ſecunduꝫ hoc nō ob. jͣ. de ver. ſigni. l. tranſacia ⁊ etiam Guili. tenet ꝙ ex exceptio preſcrip. impediat conteſtatio. l. i.§. fi. infra ad trupil. vbi de hoc dixi etiam per dictam. l. tranſacta. ¶ Item exceptio preſcriptionis eſt introducta vt ſit litium finis. vt infra pro ſuo. l. fi. de aqua plu. arcenta. l. in ſententia circa principiū ⁊ actio excludit̉ ꝑ exceptōem p̄ſcriptōis. C. de edic. diui adria. tollen. l. fi. in fi. de petitio. heredita. l. hereditatꝭ. aduerſus creditorē. l. i. ⁊. ii. de falſis. l. querela. ⁊. infra de adulte. l. maritus.§. p̄ſcrip. ⁊. C. de p̄ſcrip. xxx. annoꝝ. l. ſicut in rem ibi viuendi vlterius. ⁊ ad l. emptor pōt reſpōdere ꝙ ibi reus ꝓbabat exceptōnem ſuam fundatam intentōe acioris vt ex cautela ⁊ ꝯſilio. l. ſiquideꝫ. C. de excep. Sed pone aliquis agebat contra aliquem ante litem conteſtatā reus opponit de lite finita. ⁊ ſuꝑ hoc recepti ſunt teſtes indetꝭ. interlocutus fuit reſpondendū eſſe libello ſaluo iure vtriqꝫ parti ſuꝑ atteſtatōibus ꝓductis ⁊ ꝙ valeant ad hoc. vt ſuper eis poſſit ferri diffinitiue. an vero iterati teſtes debeant ꝓduci ad fun dandam intentōem ſuꝑ principali ⁊ videt̉ ꝙ iterato poſſunt pro duci. vt. C. de appel. l. ꝑ hanc. de appel. l. eos.§. primo de falſis. l. penul. Contrariū tꝫ Guili. quare publicatꝭ. contꝭ. nō poſſunt amplius ieſtes ꝓduci. C. de ꝓbatio. aūt. qui ſemel. vbi de hoc ſatis dixi. ⁊ qꝛ eadem eſt cā. vt. l. vt querit̉ de excep. rei iudi. ⁊ qꝛ eſt ſibi contrarius cum prīo. d. ante litem finitam. modo vult ſuꝑ meritꝭ eā ꝓbare. ⁊ ad hoc etiam inducit alias adducit. jͣ. de excep. rei iudica. l. duobus in fine. jͣ. de compenſatio. l. quod in diem.§. ſi ratio nem. ⁊ vide extra de teſti. c. veniens in glo. no. Iniquitatē in fi. dic ꝙ hic tollat̉ ex culpa eius qui excepit opponere p̄cium ⁊ non op poſuit. Item eſt ratio actōis ſententie ne cadant in iniquitate l. ꝙ tollat̉ auctoritas rei iudicate. Iaco. bu. ſi quare ⁊ ſicut in rei ꝑſecutoria. ita in originaliter penali indebitum ꝑ errorem ſolutum repent̉. hoc dicit in glo. vi furti ibi ab alio datum nō repeto hec rō nō videt̉ bona ꝑ. l. sͣ. e. pene cā.§. quanuis. qꝛ illud eſſet verum ſi nomine debentis ſoluiſſet ⁊ reſponde ad. l. inde neratius qꝛ ibi cō feſſus fuerat occidiſſe hominē viuentē. vnde qꝛ talem ꝯfeſſioneꝫ ius ⁊ natura reſpuit qꝛ nec ipſe tenet̉ vel alius poſſet teneri ꝓ ho mine qui. viuit. ſecus eſſet ſi alius teneri poſſet lꝫ vere nō debeatur qꝛ tunc bene teneret̉ ex confeſſione. ſecus ſi inuitum ſoluerat qꝛ lꝫ ad alio debeat̉ repetit̉ niſi fuerit ſolutum nomine debentis. vt. d. l. ſi pene.§. quanuis. itē nec ſequens ratio plꝫ. vnde dic ꝙ eſt ratio qꝛ metu future pene que poſſet ꝑ inficiatōem creſcere datū videt̉. ⁊ ſic videt̉ datum pretextu tranſactōis cuiuſdam fictōne iuris. ⁊ ideo nō repetit. Ia. bn̄. ſufficit enim ſolus errorlitis. vt infra. e. l. in ſumma. ⁊ hanc ratōem videt̉ ponere. l. C. e. l. ea que. ⁊ clarius. C. de iuris ⁊ fac. igno. l. error. in additōe noua. Guil. ibi ab alio datum credens me dediſſe ibi. l. repetitio. hec nō eſt bona. qꝛ ſuo no mine ſoluit. ⁊ ideo repetere dꝫ. vt ſupra. eo. l. ſi pene.§. i. no. Ni. ibi alij. tamen ponunt nō in hac. l. ſed in hoc ꝙ ſcd̓m eſt. ſecus ſi creſceret vnde verſus nō repetit prudēs damnitꝭ. vel bene pactus iu ratus timens litis atteſta. ⁊ vide Azo. in ſumma. ¶ Uiure indebite ſoI non ſortem. are tunc reperunt̉ cum in ſortem impuiari nō poſſent. hoc dicit. Iaco. bu. ⁊ ob huic infra quibus cauſis pig. tacite contrahitur l. antepenultima. vt ibi no. ⁊ vide Cardi. extra de vſu. c. ij. li. vi. ¶ Error in principali ꝓdeſt in acceſſo Siquis falio. no. hoc dicit Iaco. bu. Nec obinfra e. l.§. fi. vt ibi no.§. indebitum de pluribus equipollētibus. idem ē iudicium. ⁊ paria ſint nō eſſe debitum vel exceptꝭ. ꝑpetua ab hoc dicio Iaco. bu. ⁊ vide quod no. jͣ. de fideiuſſo. l. gerere.§. illud. ſi quis iuuitus nō dꝫ inducere cōionē. ⁊ ideo in re ſeparabili repeti tur ꝑs indebita in ſeꝑabili ratione partis indebite totum repetitur.

De conditione indebiti. hoc dicit. Et ad euidentiā eſt ſciendū ꝙ quedam ſunt inſeparabi lia ex ꝑte materie vt ſeruitutes quedam ex ꝑte forme. vt infra de pigno. l. lege.§. primo. quedā ꝯhentiū voluntate. vt. sͣ. de arbi. l. pe dius.§. i. quedam iuris diſpoſitōe. lꝫ nō de natura. vt hic. ⁊ infra d̓ ver. ob. l. ii.§. quedam. ⁊ argu. sͣ. ſi certum pe. l. certi ꝯditio.§. qm̄. ¶ Oppo. glo. duobus modis ⁊ nō foluit. immo opponit de. l. cum his.§. ſi mulier. jͣ. eo. ſo. Iaco. de bel. ꝙ ibi eſt ſpāle fauore pie tatis. vel dic ꝙ ibi nō repetit a viro ſed a muliere vt ibi no. Sed oppo. de.§. lōge. inſti. de legatis dic ꝙ ibi erat legatarius hic nō erat alias ſoluturus. vt no. infra. e. l. damus. Ia. de bel. deinde no. duo ad que ſepe allegat̉ iſte.§. primo ꝙ nemo inuitus cogit̉ ad cōionem incohandā. ⁊ de hoc dic vt in glo. ⁊ vide quod dixi. sͣ. cōi diuidundo. l. fina. gl. ponit duos caſus ſpeciales in quibus inuitus cogit̉ ſtare in cōione ſine ſocietate vnius eſt ex pacto ſocio rum vi. d.§. ſi cōueniat. alius eſt quando preſcriptū eſt actioni cōi diuidundo vel pro ſocio. xxx. annoꝝ. vt. C. de annali exce. l. i.§. ad hoc ver. nemo itaqꝫ. nam cuꝫ actio ſit extincta nō poteſt ſocius ad diuiſionē prouocare ⁊ ex hoc inſurgit queſtio quando incipiat cur rere preſcriptio actioni cōmuni diuidundo de quo plene no. dicto §. ad hoc vt infra dixi. Et Guillielmus. l. hic tenet opinionē meaꝫ glo. ſupra ꝙ ſi ambo ſocij poſſident nunqͣꝫ currat preſcriptio niſi tempore quo ꝓuocarent ad diuiſionē. qꝛ ſic cōtra poſſidenteꝫ curret preſcriptio ꝙ eſt cōtra. l. male agitur. C. de preſcrip. xxx. annoꝝ ⁊ qꝛ hoc nō pōt fieri ꝑ pactuꝫ vi. d.§. ſi cōueniat ergo multominꝰ ꝑ preſcrip. qꝛ plꝰ p̄i paciū qͣꝫ p̄ſcriptio. sͣ. quēadmodū ſeruitꝭ l. n̄ ſa tis.§. ſed ſi fundus licet videt̉ cōtra de ſerui. vr. pre. l. ſed ſi inter ⁊. l. precedenti ſed nō obſtat recte intelligenti. quia ideo ibi ē qꝛ preſcriptio aquiritur ſocio nō ꝑ pactū qꝛ preſcriptio facit fugere ꝙ anteqͣꝫ res eſſet cōmunis hēremꝰ ſeruitutē. ⁊ ſic preſcriptio fugit retro hic aūt nō poteſt pactuꝫ face̓ ꝙ res cōmunis nō diuidat̉ vt predi xi et idem in actione pro ſocio vt. jͣ. de alimen. leg. l. alimenta.§. ꝗ ſocietateꝫ. qui bene facit ad propoſituꝫ ⁊ hanc etiam opinioneꝫ ſequuntur multi mo. ⁊ antiꝗ vi. d.§. ad hoc eſt tertius caſus ibi quis inuitus ſtat ī cōione. sͣ. de alienat. iudicij mutan. cā facta. l. fi. quam glo. nō allegat ẜm ad quod ſepe allegatur. l. iſta eſt ꝙ ſi res debitoris mei perueniat ad mea fine uicio meo ꝙ poſſum eaꝫ retinere donec mihi ſatiſ faciat ⁊ ſic ſcriptor poteſt retinere ꝗnternos ſcolari pro ſalario ſuo ratōne impenſe quam facit ex qua fecit eos me liores. jͣ. de furtis. l. creditor cōmo. l. in rebus.§. poſſunt de acquirenda poſ. l. ſiquis rem ad. l. ro. de iac. l. ij.§. i. item ꝙ plus iuris hꝫ hr̄s ex cōuentione qͣꝫ ſine cōuentione inſtituta d̓ rerum diuiſio§. ratione ⁊ de acqui. reruꝫ do. l. qua ratione.§. i. ⁊ hoc ꝯmūiter com probatur quoad ſcriptu. ſed de alio creditore an retine̓ poſſit rem debitoris que ad eum ꝑuenit ſine vicio maiꝰ ē dubiuꝫ naͣm qd̓ no. C. cōmodati. l. ſub pretextu vbi de hoc dixi ⁊ quibus cauſis pignꝰ tacite contrahat̉. l. ſi nō inducta vbi de hoc in cōtrariū ſacit iſte.§. ⁊. jͣ. de in re verſo. l. fi. ¶ Nec ob. cirographuꝫ pec. l. i. vbi de hoc no. ⁊ ſatis dixi ⁊ vt iſta iura ad cōcordiā deducas dicant res debi toris mei erat mihi ex alia cauſa obligata ex qua ad me peruenit ⁊ tunc poſſū ēt ex alio relicto retinere ⁊ ita intelligūt̉ iura ad hoc ad ducta aut nō erat mihi obligata aliqua cā. tunc aut volo retinere ꝑꝑ impenſas quas feci in ea ⁊ poſſum vt. d. l. creditor de furtis de doli. excep. l. paulus ⁊ de acqui. poſſ. l. quis rem cū ſi. aut volo retinere rem ex cā extrinſeca que nō cōcernit vtilitateꝫ ipſius rei tūc aut peruenit ad me non reſpectu illius cāe ſꝫ alteriꝰ ⁊ non poſſum retinere vt. d. l. vltīa. C. cōmōis ⁊. d. l. ſi n̄ inducta in ꝗbꝰ cauſis pignꝰ tacite ꝯͣhit̉ cū ſimili ⁊ de hoc intende bene in brocardis Azo. de creditoribꝰ ⁊ pig. in pͥn. Rubricella ſi res tua ad me ꝑuenit ⁊ fa ciūt p̄dicta ꝯͣ id ꝙ dicebat ꝗdā iudex ꝑgamēſis dicebat.n. ꝙ inſtrumenta ēt erāt pignora iudicū ⁊ ꝙ poterant retineri pro ſalarijs eoꝝ ar. huius.§. ⁊. jͣ. quibus mōis pig. vel ip̄o. ſoluit̉. l. ij. cōtrarium tenuit hic Andre. ⁊ eſt veruꝫ vt ex p̄dictis patet. nā noſtra nō dant iudici loco pigno. ſed vt examinet Andreas. ⁊ pro hoc. jͣ. man. l. ſi ꝓcuratoreꝫ p̄dicia vera in foro iudiciali. Sed in facto penitentiali ſi res tua peruenit ad me iuſte vel iniuſte iuſte poſſuꝫ iuſte retinere vſqꝫ ad quātitateꝫ eiꝰ ꝙ mihi abſtuliſti vel ad damnū dediſti. xxiij. q. ij. c. ij. ⁊ in ſua cōfeſſi. l. ij. Rubricella de bellis. q. xxxxv. circa fi. item allegatur iſte.§. ꝙ ſpeciei ad quātitateꝫ non ſit cōpenſatio nec ſpeciei ad ſpecieꝫ fallit. jͣ. de collatꝭ. bonoꝝ. l. i.§. quāuis ⁊ ibi no. itē c. de pertu. pig. l. iij. ⁊ hoc videt̉. jͣ d̓ pig. ac. l. ſi ꝯuenerit. vltimo que rit Guil. que eſt ratio diuerſitatis inter ver. marcellus aūt. ſi pecu niam ⁊ caſuꝫ precedenteꝫ edicit ꝙ ratio eſt qꝛ ceſſat difficilis cōpē ſatio ⁊ quare ēt ceſſat caus ratio naꝫ debitus olei eſt ad inſtar mu tui qꝛ generis ad quantitateꝫ vel generis ad genus admittit̉ cōpenſatio. jͣ. de here. inſtitꝭ. l. qui militabat de. l. ij. l. vnuꝫ ex familia. sͣ. ſi fundus ⁊ sͣ. ſi pars hereditatis petatur. l. penultima ⁊ finali vbi hoc no. gl. item hic nulla reſultat cōis qꝛ facilis eſt ſeꝑatio ⁊ omiſ ſio olei per mēſuras. jͣ. de ver. obli. l. in ſtipu.§. operaꝝ ⁊. l. ſi centuꝫ habentes ⁊ no. jͣ. de reg. iu. l. cū amplius in principio ⁊ ar. sͣ. ſi cermū petatur. l. nam ⁊ ſi fur in fine Gui. in ver. ad Mar. dicto lꝫ extra glo. ſit veruꝫ tamen pōt legiplane vt littera ſonat adeo auteꝫ exceptio liberationis legate non ſint ꝑpetue inducit ſo. repeti hoc. d. in gl. quāuis.n. ibi incertū obli. vt. jͣ. de nouatꝭ. l. iiij. de le. ij. l. ſiquis ſub ⁊ eſt rō qꝛ actꝰ agētis nō oꝑat̉ vltra mētionē. ⁊ sͣ. ſi certū petatur l. non omnis. cum ergo teſtatꝭ eū noluit ad heredem liberari non autem cum liberarūt non eſt ſublata obligatio Azo. in ſumma hu ius ttuli videt̉ ſentire ꝯͣrium. ſed pꝫ ſolutio. qꝛ ibi loquit̉ in debito re cui liberatio eſt obligata hic in eo quam teſtator ab herede ſuo noluit liberari vt hic dicit littera. lꝫ illa verba ſint eꝗpollentia quo ad effectum legati. vt infra de libe. lega. l. i. ij. ⁊. lij. Iaco. but. tamē dicit ꝙ ſublata eſt naturalis. ⁊ sͣ. de pactis. l. tale pactuꝫ. qꝛ lꝫ libera tio debeat fieri in futuro. tamen adeſt p̄ſens voluntas ieſtatoris nolentis eum nō teneri. Nec ob. quod de ſuo dicit̉. qꝛ illud ideo qꝛ heres interim antequā manumittat ꝯſequuturus eſt. primo ꝗa ei ꝑ ſeruum quereret̉. ⁊ ideo ꝯpetat̉ manumiſſio. ſed hic nullū cō modum eſt habiturus heres. ⁊ ideo ſtatim tollit̉ naturalis. nā heres tenet̉ reſtituere fundū cum fructibus. vt infra. e. l. indebiti ⁊ ſine aliquo p̄cio. vt infra locati. l. ſi in lege.§. fi. in eadem glo. in fi. plenius dic vt in ꝯͣrio. Ia. bu. ¶ Ignorantia circa id quod facit amitti vel tol qui filio ſi poteſtatē ſoluenuis. facit ꝯtingere liberaiōeꝫ ſoluentis. hoc dicit. ⁊ ideo nō repetit. vt infra eadem. l. cum his qui pamphilum. ⁊ aduerte qꝛ argu. quod colligit gl. de monacho fugitiuo hic nō bene colligit̉ qꝛ hic loquit̉ de ſolutōe ad liberatōem inducendā. nam hic nō ſunt paria vt eſt ſi certum petat̉. l. eius ꝗ. ⁊ ideo plus ſuccurrat̉ ei ꝗ p̄textu neceſſitatis debiti ſoluit qͣꝫ ei ꝗ ex voluntate ꝯͣhūi. sͣ. de mino. l. ait p̄tor.§. quod tamē. ⁊ inſti. quibus alie. lꝫ.§. fi. ⁊ ideo forte debebat plus inquirere ꝙ ſi nō fecit ſi bi imputet. jͣ. de regu. iur. C. qui cum alio ꝯͣhit. videt̉ tamen cū id quod dicit gl. sͣ. ꝙ excuſet̉ ꝯͣhens ignorans de reuocatōe de qua publice ꝯſtare debebat nec ꝯͣhentes decipiant̉. jͣ. de inſtito. l. ſed ⁊ ſi puplllus.§. ꝓſcribere. Iaco. bu. de hoc vide quod no. ⁊ dixi. d. l. eius qui in ꝓuinciā. ſupra ſi certum petat̉. ſed in terminis glo. nō ꝓcedit qꝛ monacus nō pōt obligare niſi res monaſterij citra ſolemnitatē. aūt. hoc ius porrectū. Andre. Si filius ¶ Si filiuſiami. accepiam pecuniā ꝯtra macedonianū ſoluit ⁊ vbi heres patris nō pōt repetere. hoc dicit. ⁊ hic deſtruunt̉ due regule. vna ꝙ heres nō hēt ideꝫ ius quod defectus. Alia ꝙ quis nō admittat̉ vt alius. ⁊ hoc eſt ne veniat contra factum ſuum. ⁊ vide ſupra ſi certum petat̉. l. ſi filius. cum ibi notatis ibi in glo. Sed filio obſtat ſiue ſciat ius ⁊ factum ſiue factum tantū ⁊ errei in iure. Ni. in fi. So. vt ſupra dixi qꝛ nō pōt venire contra factū ſuum. ⁊ qꝛ corroborat̉ ius accipiē. ex iure ſuꝑueniente filio vel a quo caſu hꝫ ſupra de rei vendi. l. ſi a titio. ⁊ ꝓ hoc infra ſolu. ma. l. ii. verſi. ꝙ ſi ſiue ibi nullū ⁊c̄. Si heredi ¶ Iſte.§. innuit ꝙ ex ſentētia lama inter bonorum poſ. ⁊ legtitimū parat̉ p̄iudiciū etiam ꝯdicenti quoad ꝯditōem indebiti quod eſt contra titu. res inier alios acta. ⁊ ideo glo. ponit duas lecturas. ſed prima nō videtur bene ſoluere ꝯͣrium fugiendo dicas ꝙ nō fuit ſolutuꝫ niſi nomen hereditatis. nō tamen ē multum tuta variatio. ergo prima ſoluiō glo. que eſt ꝙ loquat̉ de putatiuo herede ⁊ bo. poſſe. vel de vero herede. Secūda variatio ē vel ꝙ loquat̉ d̓ ſentētia inter legitimū ⁊ ſcriptum heredē vel ꝙ loquat̉ de lata inter eum ꝗ ꝯdicit condi tōem indebiti ⁊ eum a quo ꝯdicit̉ ⁊ repetit̉ ⁊ hoc vltra de bonoꝝ poſ.ſ. ꝙ loquat̉ de ſentētia lata inter ꝯdicentē ⁊ eum a quo condi cit̉. qꝛ tunc ſi ille qui accepit ꝓbat ſe heredem aut debebat̉ defuncto ⁊ nō pōt repeti aut nō debebat̉ defuncto ⁊ tunc repetit̉ vt hic dum nō ꝓbat ſe heredem. ⁊ tunc ſiue erat debitum defuncto ſiue nō ſemꝑ repetit vel certa alia nō qꝛ res inter alios acta ⁊cͣ. nec fa

De conditione indebiti. cio differentiā inter verum heredem ⁊ putatiuum quicquid dicat glo. nam ſi ꝓnūciet̉ eum heredē eſſe ſiue vere erat ſiue nō repetit̉ debuore defuncto in debitū ſic ſi nō ꝓnūciat̉ eum nō eſſe heredē nō curo vere fuecit vel nō indiſtincte repetit̉ tam debitū qͣꝫ indebi tum. ⁊ ita plane ꝓcedit in vero ⁊ putatiuo. Ia. bu. ¶ In glo. pōt plāe ibi denotet iudicis ptātem. immo nō videt̉ ꝯſiderari iudicis poteſtas qꝛ nō adeſt immo neceſſitas. vt infra de mu. ⁊ ho. l. munerum.§. iudicandi. Sꝫ poteſtas q̄ in litigante qꝛ nemo inuitꝰ age re cogit̉. ⁊ que ē improban. ex cuius improbatōne iudex ad neceſſitatem ꝓducit̉. vt. sͣ. de offi. p̄ſi. l. illicitas.§. veritas. cum ibi no. vide Iaco. butri. ¶ Opere obſequiales naturaliter debentur Libertū S patrono. ⁊ ideo nō repeiunt artificiales vel fabriles indebite nō repetunt̉ ipſe ſed ſi fabriles indebite p̄ſtat non repeſet eas ſꝫ eaꝝ eſtimatōem hoc. d. Et diuide qꝛ primo loquitur in obſequialibus vſqꝫ ibi ſed ſi in operas ibi de frabilibus ſecūduꝫ quoſdaꝫ ⁊ ẜm alios de artifficialibus vſqꝫ ibi ſed ſi delegatus ibi redit ad principiuꝫ. jͣ. de obſequialibꝰ vſqꝫ ad fi.§. vt ſic de obſequia libus cōiūgendo principiuꝫ cū fine ponunt̉ quattuor cāus. Primus eſt quando patrono ſoluti ſunt vſqꝫ ibi ſed ſi nō opere. Secundus quando aliud pro eis tranſigendi vſqꝫ ibi ſed ſi operas. Tertius quādo libertus alij pormiſit ex delegatiōe patroni ſꝫ non ſoluit vſqꝫ ibi ſed ſi ſoluit̉. Quartus qn̄ ſoluit̉ ei cui delegatꝭ. erat vſqꝫ in fi.§. Et vide pro declaratiōe totius.§. in ſumma. e. ti.§. eſt ⁊ quedaꝫ naturales ⁊ qd̓ dixi. C. de operis libertoruꝫ. l. liberti quā cōmentauit Azo. in ſumma illius tituli ⁊ vide totaꝫ glo. magnam que eſt hic. Et ſecūduꝫ predictaꝫ diuiſioneꝫ cōiūgendo principium cum fine ⁊ faciendo de eis vnaꝫ partē. ¶ Oppo. ad ipſaꝫ prima partem ⁊ videt̉ non debere indiſtincte denegari repetitionem. ſed debere diſtingui quo errore ſoluat̉. vt. jͣ. eo. l. fidei. C. ad. l. falcidiam lerror. ⁊ de iur. ⁊ facti igno l. cum quis ⁊ ibi no. Circa hoc dic ꝙ multe ſunt ſpecies naturalis obligationis eſt eniꝫ quedā naturalis que cōuenit ex ꝯuentiōe ⁊ ꝯſenſu vt fides nō frangat̉ ⁊ iſta regulariter nō hꝫ vinculū ciuilis uiſi ſpāliter reperiat̉ ꝙ ciuuls ei detro bur vt in ꝯſtituta ⁊ donatione ⁊ omnibꝰ cōtractibus qui ſolo cōſenſu ꝑficiunt̉. vt. jͣ. de cōſti. pec. l. i. ⁊. C. de dona. l. ſiquis argentū vbi ergo nō aprobat̉ iure ciuili locum hꝫ illa diſtinctio quo errore ſoluatur. iteꝫ eſt. ij. naturalis que eſt ex equitate naturali que eſt niſi benefacienti benefaciemꝰ ⁊ iſta quādo ē ſine aliqua neceſſitate vel coactione ⁊ talis facit vt donans nō videat̉ donare ſed remunerare. vt. sͣ. de peti. here. l. ſed ⁊ ſi. l.§. cōſul. vbi de hoc notat̉ ⁊ dixi. jͣ. manda. l. ſi remunerandi ⁊. l. ſi vero nō remu.§. pamp̄. quedā eſt que ex quadaꝫ equitate ꝓcedit ſꝫ eſt redacta ad neceſſitateꝫ ⁊ coactionē per officiuꝫ iudicis vt. sͣ. de offi. prefec. vrbis. l. i.§. cū patronus ⁊ iſta nō repetit ſoluta ⁊ de hac loquit̉ hic. Quedaꝫ ē que venit ex ſolo inſtrictu nature vt filios alere. ⁊ hec eſt cōis omnibꝰ animalibꝰ etiā brutis ⁊ ideo nō imponit necceſſitatē qꝛ in brutis eēt abſurduꝫ. Quedaꝫ venit ex inſtinctu nature ⁊ pietate vt ꝙ parentes filios alant. vt. C. de alen libe. per totuꝫ ⁊ taleꝫ etiaꝫ ad neceſſi tatem adducta. vt. jͣ. de libe. agno. l. ſiquis a liberis. Quedaꝫ venit ex pietare ſine inſtiactu nature vt ꝙ filij alant parentes vt sͣ. de inoffi. teſta. l. naꝫ ⁊ ſi parentibus ⁊ talis etiā ad neceſſitateꝫ eſt redacia. vi. d. l. ſiquis liberis quedaꝫ eſt naturalis obligatio que producit actionē ẜm vltramontanos lꝫ ẜm glo. nō ſicut ille que procedit ex cōtractibus iuriſgentiuꝫ qꝛ eſt multuꝫ efficax. vt. jͣ. de actꝭ. ⁊ obliga. l. naturalis ⁊ de fide inſtru. ſi dicet̉ obliga.§. fideiuſſor de iſta ſatis no. ⁊ dixi. sͣ. de iuſti. ⁊ iure. l. ex hoc iure ver. item op. ꝙ obligatōnes quedaꝫ eſt obligatio naturalis que parit exceptioneꝫ. vt. sͣ. de pac. l. iuriſgentiuꝫ ⁊. jͣ. de ſolu. l. in his.§. imperator de iſta an impediat repetitionē dixi. sͣ. e. l. i. concludit ergo ꝙ in naturali que caret omni vinculo hꝫ locuꝫ diſtinctio quo errore ſoluatur vt. d. l. error. C. ad. l. fal. ſi auteꝫ habet vtrunqꝫ vinculuꝫ.ſ. naturale ⁊ ciuile quia robur ⁊ adminiculū accepit a iure ciuili tunc cū poſſit ille cui debetur agit̉ nō preſtitur multomagis ſi eſt ei ſolutuꝫ retenebitur vt hic ⁊. jͣ. de re. iur. l. inuitus.§. cū d̓amꝰ ⁊ hic vt dic ꝙ tria ſunt genera indebitoruꝫ ciuiliter ⁊ naturaliter debitorū. Quedaꝫ eſt ꝙ lꝫ pen nō poſſit ſi tamen ſoluat̉ nō ſit recipienti gratia ſed ſibi debiium recipere dicitur vt no. jͣ. de admi. tutoruꝫ. l. quotiēs.§. item ſi temporali ⁊ eſt expreſſuꝫ. jͣ. de dona. l. hoc iure.§. pe. ⁊ in illo cadit diſtinctio quo errore ſoluat̉ vi. d. l. error. ſecūdū eſt indebitū ꝙ per nō poteſt ⁊ ſi ſoluat̉ ſit mera gratia acciptenti. vt. d. l. ſed ⁊ ſi lege §. cōſuluit. sͣ. de peti. heredi. de qua dic. jͣ. e. l. damus ⁊. d. l. ex hoc iure. sͣ. de iuſti. ⁊ iure. Eſt ⁊ tertiuꝫ ꝙ ſi ſoluatur nō ſit gratia accipienti qꝛ ad hoc cogi poſſet iudicis officio vt dictū eſt ⁊ de hoc loquitur iſte.§. ⁊ de naturali debito ſoluta vide quod dixi ēt. sͣ. e. l. i. ⁊ iſte eſt cōis intellectus iſtius prime partis huis.§. ẜm glo. ⁊ an tiquos doceres ⁊ Ia. bu. ſed And. de piſis hunc intellectuꝫ reprobat dicens ꝙ iſte.§. nō loquit̉ in oꝑibus obſequialibꝰ qꝛ obſequia les nūquaꝫ ſunt indebite immo ab ip̄a natura debite ad hoc ꝙ ad earuꝫ preſtationē cogi poteſt libertuꝫ iudi. offi. vi dictuꝫ eſt. sͣ. pro. §. cū patronus. vt hic no. in gl. que incipit ex. ꝑmiſſiōe ſꝫ.§. iſte loꝗ vult in quo ſuntinde. alias fi. d̓ debitꝭ loq̄ret̉ quare q̄reret̉ d̓ repeti. Nec ob. tex. ibi naͣm. n. ⁊c̄. vt ſtatim dicēs ⁊ ideo ipſe ⁊ pe. faciunt duo. membra operaꝝ.ſ. artificialem ⁊ officialiū ⁊ dicunt principiū huius.§. loqui in artificialibus que naͣ debent̉ in ipſius generalitate. ſed in ſui ſpālitate ſunt quādoqꝫ indebite. ⁊ ita.§. videt̉ eē pla nus. Officiales ſunt veluti de aſſocietate patrocinū vigilādo cū eo ⁊ ſimilia que ipſa natura debentē. ſed tantū tꝑe oportuno. ⁊ ſic pꝫ ꝙ quādoqꝫ iure indebiti.ſ. ſi nō exigant̉ tempore debito ⁊ glo. huius.§. videt̉ eē contraria gl. que eſt ſupra de iuſti. ⁊ iure. l. ex hoc iure. que incipit ſedatōis. ſed dic aut obligatus ad maiora ſoluit credens ſe efficaciter obligatum ⁊ repetit. vt. d. glo. auiē ſciens ſe nō teneri ⁊ videt̉ donare in dubio hꝫ locum glo. que eſt in.§. con ſuluit de peti. heredi. ꝙ videat̉ facere aut remunerādi. ⁊ ad.§. iſtū vbi nullo modo repelit̉. Reſpondet̉ ꝙ hic loquit̉ in tali obligatōe. naturali que ſatis hꝫ ſecum compulſionē in ſui generalitate ſꝫ ſecus ſit in ſui ſpālitate vt eſt in operis officialibus vt ſupra dixi. lꝫ glo. aliter intelligat. attenta ergo ſui generalitate que hꝫ ꝯpulſio nem. vt. d. l. i.§. cum patronus. sͣ. de officio p̄fec. vrbis ſi ſoluant̉ ſint indedite lꝫ atēta ſua ſpālitate ſint indebite tamen nō repetunt̉ vt hic. ⁊ iſte intellectus ſubtilis eſt ⁊ ſatis placet. Nunc tranſeo ad ſecundā ꝑtem que eſt in ver. ſed ſi oꝑas ⁊ diuide in ires ꝑtes. In prima ponit̉ thema ſolutio ⁊ queſtio ꝑ ratōem neceſſario ꝯcludē tem vſqꝫ ibi ⁊ interdum ibi ꝓbat ꝑ ſimile vſqꝫ ibi ſicut ⁊ in ꝓpoſi to. ibi ꝯcludit reſponſionē ⁊ eam declarat vſqꝫ ad verſi. ſed ſi delegatus quoniā ꝯiunxi ⁊ legi cum principio.§. vel dic ꝙ pͥmo po nit rātōem. ſecundo allegat ꝓ vna ꝑte. tertio ꝓ alia. ex qua infert queſtionis ſolutōem. ſecūda ibi ⁊ celſus. tertia ſed hoc in quidem nō ob.ſ. tu. i. l. i. ver. qui aūt. ⁊ ibi no. Et iſta pars hꝫ duas leciuras vna fuit Io. Sed loquit̉ in operis incertis. alia fuit Hugo. ꝙ lo quit̉ in certis. Io. motus fuit ea ratōe qꝛ ſi eſſent certe poſſent repeti ſimiles. vt infra de duobus reis. l. nemo. ergo pōt tantūdem p̄ſtari in eodem genere ⁊ ſupra. e. l. ꝙ indebitum. ⁊ ſic nō ē neceſſe ad eſtimatōem venire. vnde pone caſum in nube ⁊ oppōe de iſtis legibus. ⁊ ſo. vt Io. qꝛ contraria loquunt̉ in operibus certis hic in certis. Contra hoc inſtat̉ vt in glo. ⁊ defende vt in ea. que tamen defenſio nō placet Iaco. bu. ⁊ dicit ꝙ nō bene ſe defendit a ratio nibus Hugo. qꝛ ſoluunt̉ certe. lꝫ in genere ſint ꝓmiſſe ⁊ ſic non eſt differentia inter certas ⁊ incertas. qꝛ nō dn̄t eſtimari ſiue conſiderari eſtimatio ſoluentis qꝛ illa cā nō obligat. vt ſupra. eo. l. qui certo loco. immo dꝫ inſpici ſolutio ⁊ id quod p̄ſtat̉ cum indebitū ſicut mutuum retrotrahit̉. vt inſtitu. quibus modis re contrahit̉ obligatio.§. is quoqꝫ. ¶ Contra hanc lecturā Io. opponit ꝙ ſi oꝑe etatis incerte ꝙ nihil repetat. qꝛ nō eodem genere ꝓpter ratō nem huius.§. qꝛ oꝑe etiam eiuſdem hominis nō ſunt eodē. Item nō tantūdē in eodem genere. qꝛ ꝓpter incertitudinem nō eſt dare ſimilē ⁊ qꝛ affectōem habere dꝫ ille cui oꝑat̉ incerta debent̉. quia velit petere ſed liberto debet̉ incerta. ergo dꝫ habere eleciōnem. ⁊ ſic poſſet peiere in alio genere. ⁊ ſic obſtat hec ratio. ⁊. jͣ. de p̄ſcri. ver. l. penul. So. ꝯfiteor ꝙ cadere poſſemus in hoc abſurdum. ⁊ ideo agit̉ ad eſtimatōem vt hoc abſurdū euitet. Iteꝫ ꝙ nō ſit ve rum ꝙ tantum de incertis loquit̉ iſte.§. cum etiam incerte reduca tur ad certitudinē ꝑ ſolutōem ⁊ ſic quoad effectum nō reffert inter certas ⁊ incertas. So. Io. dicit ꝙ non ꝯſiderat̉ quod ſoluitur ſed ſicut in ſtipu. operaꝝ in genere electio eſt creditoris. ita eius cō trahit̉ obligatio in ſoluendo indebitum electio erit liberti. vt ergo euitemus hoc abſurdū repetit̉ eſtimatio. ⁊ ſic cum ſolutio ſecuta nihil facit ad oē obligatōnis. ſed opinio debitoris ſoluētis vt erit idem effectus in certis ⁊ incertis. ergo idem ius. ¶ Item oppo. ꝙ ſit repetendū tantūdem in eodem genere qꝛ ſic eſt in quantitate

De conditione indebiti. ꝙ pars ſe debere putaui. vt ſupra. e. l. quod indebiū. Solu. ibi ex certo genere putauit ſe debere hic nō. ſed oꝑas incertas ⁊ ſic ope raruꝫ incertaꝝ quas ſe debere putauit ꝯͣhit̉ obligatio indebiti. vel dic clarius ꝙ in quātitatibus ꝓpter ſimilitudinem fingit̉ idem vt ſuꝑra ſi certum petat̉. l. ii.§. mutui. quod nō eſt in operis vt hic. qd̓ tamen. Io. intelligit incertas. Nam cerias dicit reciꝑe functōem ꝑ. l. nemo de duobus reis quod ē falſum. ⁊. l. nemo loquitur de his qui recipiunt functōem ex voluntate ꝯͣhentium ⁊ ꝓpter eandem ꝑiciam magiſtroꝝ que duo ceſſant in repetitōe operaꝝ nō cum ſolute fuerunt nihil de repetitiōe tractat̉. vt inſti. quibus mo. re contrahit̉ obligatio.§. his quoqꝫ. ⁊ ꝓ hac ſolutōe ſacit infra d̓ p̄ſcrip. ver. l. penul. ⁊ infra como. l. ſi is tibi.§. primo. ⁊ eodem mo do pōt reſponderi ad. l. vltimā in prin. ſupra de oꝑis ſeruoꝝ. qꝛ ibi de petitione agitur hic de repetitiōe vel dic ꝙ illa intelligit̉ ẜꝫ iſtā vt ibi no. Alia eſt leciura habēs ꝙ loquat̉ de oꝑibus certis ⁊ pro eo facit tex. duꝫ dicit veluti p̄torias ⁊ iſta cōmuniter lectura ꝑ mo dernos approba. ur.§. fi. ſed adeſſe op. qꝛ quādo ſoluit̉ ſpecies ex gene̓. ipſa eadeꝫ repetit̉ ēt nō eſtimatio aut. jͣ. e. l. cū his qui homineꝫ ſoi hic deſit res extare ibi nō cōtra hoc inſtant qꝛ ſi deſijt exta re liberatur interitu ſpeciei. vi. d. l. cū his ſo. ibi ille qui receperat in debito re extincta nō remanet locuplectior hic ſic dic ergo aut ſoluitur aliquē indebitū in genere an ſolutū in genere ſuo repetit functioneꝫ ē tunc ſi extare deſijt ipſuꝫ nō repetitur ſꝫ tantūdeꝫ in eodē genere vt. d. l. quod indebitū. sͣ. eo. ſi vero recipit functionē aut extat ⁊ illud repeto vt. d. l. cuꝫ his.§. fi. jͣ. e. ſi deſijt extare aut ille cui ſolutuꝫ fuit remanet locuplectior ⁊ repetit̉ eſtimatio vt hic aut nō remanet locuplectior ⁊ nihil repetat. vt. d. l. cum his in prin. ad. l. fi. sͣ. de oꝑ. ſeruo. l. nemo de duobus reis que vident̉ facere per Io. contra Hugo. sͣ. reſponſuꝫ eſt. cōclude ergo ꝙ aliquādo agit ad operas que ſimpliciter petunt̉ nō reſpectu idemptitatꝭ ſimilitudiuis. Ad alia vt cuꝫ promittis. x. operas in genere tunc ip̄e oꝑe petunt̉ ⁊ nō eſtimatio niſi ꝑꝑ moraꝫ ſuccedat obligatio ad intereſſe vt. jͣ. de ver. ob. l. ī executꝭ.§. operaruꝫ vbi de hoc aliquando petunt̉ pec reſpectuꝫ ad alias vt in obligatione duorū reoruꝫ ⁊ tunc etiaꝫ ipſe oꝑe petunt̉ qꝛ fingunt̉ heredeꝫ ex qua cōuentione certuꝫ eſt ꝙ ſunt duo rei ⁊ ꝙ p̄ſtentur ꝑ quēlibet eoruꝫ vt. d. l. nemo de duobus reis ex mora tamē poſſei agi ad intereſſe vtp̄dixi aliquādo agit̉ ad operas in quibꝰ ex natura obligatōis que re contracia ad repe ienduꝫ p̄ter cōuentionē habet̉ reſpectus idemptitatis vel ſimilitu dinis ad alias ſolutas ⁊ tunc qꝛ vere alie ⁊ nō eodē vt hic agitur ad extimatiōem qꝛ hic non eſt functio nec ſimilitudo nec ex naͣ reī vi. l. ij.§. i. sͣ. ſi certum petat̉ nec ex ꝯuētione cōtrahentiū ſicut erat in. l. nemo qꝛ cōuentio nulla interuenit de repetendo quādo ſoluebatur indebituꝫ. vt. d.§. his quoqꝫ inſti quibus mōis re cōtrahit̉ obli. mō tranſeamꝰ ad decl̓ationē glo. ⁊ maxime glo. magne ⁊ me lius declarat̉ ꝑ qōes. Prīo qn̄ ꝙ nō ſit oꝑa qual̓r diuidat̉ qua liter cōſtituat̉ ⁊ qualiter oꝑa differat que dic vt in glo. magna ad uerie tamen ꝙ ẜm lecturaꝫ And. ⁊ Guli. ⁊ ſequac. qui intelligunt §. iſtum loqui in principio ⁊ in fide officialibus ⁊ in. ver. ſed ſi ope ras de fabrilibus ⁊ nullo caſu loquit̉ de obſequialibus lꝫ glo. dicat ⁊ hoc ſatis inuit tex. in ipſo ver. ſed ſi operas dum dicit nō officiales quaſi dicat de quibus dictuꝫ eſt. sͣ. ⁊ qui hanc lecturaꝫ tenent dicunt ꝙ officiales oīo debēt dici oꝑe ⁊ hec apꝑet qꝛ diuerſi ſunt tituli de obſeꝗis pr̄ono nō p̄ſtādis ⁊ d̓ oꝑis liber. ⁊ qꝛ oꝑa eſt diurnū offm̄ vt. jͣ. de oꝑis libertoꝝ. l. i. ꝙ n̄ cadit in obſeꝗalibꝰ ⁊ iō dicunt tantum duo genera oꝑarum.ſ. officiales ⁊ fabriles ſeu artificiales fabrilis ⁊ ſpecies excepta de oꝑibus fabrilibus ſicut ali quod artificiū p̄torie eſt exceptum de arte p̄toria ⁊ hoc ꝓbat infra de operis libertoꝝ. l. fabriles. ⁊. l. opere in rerum natura non ſunt. Et differunt officiales ⁊ artificiales ſicut artificium ⁊ officiū. vt infra de legatis. iij. l. legatꝭ.§. ſi ex offi. vnde artificium dicit̉ quod habet̉ ꝑ artem vtputa carpentarius vel pictor. Sed officiū eſt ꝙ habet̉ ſine arte puta ire in ſeruiciū patroni vel gerere negocia ſua dato ꝙ libertus nullam ſciat artem. ⁊. C. de nego. l. offi. ⁊ talis di cit̉ officialis. vt infra de operis libertoꝝ. l. opere. nec diſtinguat operas ꝑ certas ⁊ incertas niſi quoad ſucceſſionē ⁊ petitōnem. vnde dicunt ꝙ nō refferunt ſiue officiales ſint certe vel incerte ⁊ idem in artificialibus. Sed plerūqꝫ ꝯtingit ꝙ officiales ſunt incerie ⁊ artificiales certe. vnde differentia de certis ⁊ incertis valet inter officiales ex vna parte ⁊ artificiales ex altera dicunt etiā ꝙ ſi libertus eſt artifex ⁊ ꝓmittat decem operas intelligit̉ de artificialibus artis ſue. Si vero eſt artifex nec ſunt determinate oꝑe in telligit̉ de his quibus patronus indiget. lꝫ patronus eas mutare poſſet. vt infra de operis libertoꝝ l. eum. ⁊. l. incerte. nec eſt rō di uerſitatis fuerat in certe in ꝯueniendo. ⁊ poſtea certificate in iudi cando. ¶ Nam ex quo ſunt certif.icate poſt inditōem nō ē differentia inter certas. lꝫ glo. dicat ꝯͣrium. differant ergo artificiales ⁊ officiales qꝛ artificiales poſſunt p̄ſtari cuilibet. ¶ Naꝫartifex pōt oꝑari cuicunqꝫ de arte ſua. Item tranſeunt ad heredes ꝗ tale officiuꝫ p̄ſtat libertus patrono ꝙ volet p̄ſtare heredi viliſſimo ⁊ ad hoc facit. C. de ꝓfeſ. ⁊ medicis. l. archiatos. li. x. Item diffe runt qꝛ certe poſſunt ꝓpter p̄ſtari incerte nō ẜm quoſdam. ⁊ ſic in telligunt. jͣ. de operis libertoꝝ. l. iij. ⁊. l. ſi quando. vnum aliud dicit glo. ꝙ vbi libertus ꝓmiſit decem oꝑas ſimpliciter nunquam ce dunt niſi a tempore indictōis. ¶ Si autem ꝓmiſit decem oꝑas pictorias cedunt a die ꝓmiſſiōis ⁊ videt̉ texius ꝓ iſta ꝑte infra d̓ operis libertoꝝ. l. quotiens. l. ſiquis hac.§. iudiciū. Guil. de cu. di cit ꝙ ille.§. nō hꝫ hunc intellectum ſed nolit facere differētiā inter operas. ⁊ ideo tꝫ ꝙ ſemꝑ liberto ſint inducendeˡ ꝑ patronum. vt eo. ti. l. cum patronus in principio. ⁊. l. hoc opere. ⁊ ſic intelligatur l. quotiens. ⁊. d.§. iudicium. ¶ Item dicit glo. ꝙ oꝑe certe poſſūt ſtipulari mihi aut titio incerte nō niſi patrono. vi. d. l. hoc oꝑe. Sed ibi loquit̉ in fabrilibus ⁊ dicit ibi Guil. ꝙ omnis opera eſt incerta in liberto. ſed. l. illa noluit facere differentiā inter operas que debētur a natura vt obſequiales ⁊ eas que nō debētur a natu rā vt artificiales ⁊ officiales. ⁊ eodeꝫ modo reprobat quod dicit glo. ꝙ ſi patronus iubet ſeruum ſuum ſtipulari oꝑas ⁊ ſtipuletur ſibi ꝙ valeat in certis ⁊ incertis nō. hoc ē falſum. vt infra de ſtipu la. ſeruoꝝ. l. antepenul. vnde ſeruus nunquā pōi ſtipulari operas certas vel incertas quin acquirat patrono. Itē dicit ꝙ oꝑe incer te poſſunt delegari. qꝛ artificio liberti ſemꝑ poſſunt certificari. vn̄ redarguit̉ glo. ⁊ ē caſus poſitus ⁊ in p̄dictis Guil. Itē dicit glo. ꝙ differūi certe ⁊ incerte. qꝛ certas p̄ſtat libertus victu. patronus incertas ſuo victū. vt infra de oꝑis lib̓toꝝ. l. ſuo victu. vbi de hoc Iaco. de are. ꝙ leges in glo. allegate nō dicunt. vnde dicit ꝙ libertus teneat̉ ſemꝑ p̄ſtare ſuo victū ſi hꝫ vnde ſe allat. vel ſi patronus aſpectare velit quouſqꝫ habeat vnde ſe allere poſſit alias ſequeret̉ abſurdum. qꝛ forte plus comederet quā valeret opera ⁊ ſic patronus damnificaret̉. ¶ Modo extra glo. aliqua vtilia colligamus. primo enim no. ex ver. ſed hoc nūquid oꝑe. infra ꝙ ex p̄cio habes quod in ſpāle eſt actōe nō tenet̉ bonefidei poſſeſſor niſi in eo quod eſt locupletior. vnde ſi bonefidei poſſeſſor ven didit rem meam alteri bonafide ementi ⁊ recipienti ⁊ ille p̄ſcripſit ⁊ venditor amiſit p̄cium deſtitutus ſum omni auxilio. nam cōtra emptorem agere nō poſſum qꝛ p̄ſcripſit contra venditōem. nā ꝗa nō eſt locupletior ꝑ hanc litterā. ⁊ infra. e. l. in ſumma.§. penulti. ⁊ ſupra de peti. heredi. l. virum. nec econtra. C. de rebus alie. nō alie nandis. l. i. qꝛ ⁊ ibi intelligit̉ ſi facius eſt locupletior. Ia. de aretio. ⁊ vide quod no. in glo. ſupra titulo ꝓximo. l. ꝑpēto. ⁊ de iranſac. l. cum hi.§. ſiquis de alimeotis ſuꝑ verbo locupletior. ¶ So. no. ex eo ver. ex illis verbis quāti operas eſſet adutꝭ. ideo glo. ibi ſignata ꝙ hoc verum quādo patronus bonafide recepit. alias teneret̉ in bona eſtimatōe. vt ſupra de petitio. heredi. l. item veniunt. §. eas. ſed ſi patronus dicat nō ꝯduxiſſet ab alio operas ꝗd erat dic ꝙ ꝯſiderabit quantū debuiſſet ꝯdicere ſꝫ videat̉ argū. contra jͣ. de iudi. l. ꝙ ſi vno ſed nō eſt contrariū recta intelligere ⁊ faciunt predicta ad determinationē queſtionis.ſ. ꝗs indebite ſoluit domū ⁊ vult repetere eius penſionē ꝙ penſio nō eſtimabitur ſed locari potuiſſet ſed ſecundum ꝙ ꝯͣduxiſſet ille a quo repellitur vnaꝫ do muꝫ ibi cōmodaꝫ quia in hoc ſolo videtur locuplectior. ¶ Ultimo no. ꝙ ex diſtinctione quam facit glo. que opere tranſmittatur ad hr̄des ad finē gl. magne dicit Ia. de are. ſe audiuiſſe terminatū fuiſſe in curia regis francie ꝙ ſiquis habebat feudū ꝯceſſum ſibi ⁊ heredibus ſuis ꝙ intelligeret taniū de filijs ꝑ. l. ex facto.§. fi. ad irebel. quod eſt falſum ⁊ male terminatū ⁊ ꝙ intelligit̉ etiam de heredibus extraneis. de quo dic vt plene no. ⁊ dixi in. d. l. ex fa cto.§. fi. in glo. magna vbi de non vocando in ius vt ſupra de in ius vocaudo ꝑtotum vel de nō inſtituendo famoſam actionem vel non ferendo. teſtā. ꝯͣ eum. vt. C. de teſtibus. l. libertorum ⁊. jͣ. de operis libertoꝝ. l. honeri ibi ⁊. l. veram illa autem que nō eſt d̓ nō

Deconditione indebiti. inſtituendo actōnem famoſam in heredem extraneū nō tranſit vt ſupra de dolo. l. heredibus ibi oꝑe in rerum. ⁊ eſt ratio. vt ibi in fi. no. ¶ Melius tamen facit ad hanc diſtinctōem eod̓. i. l. ſeruus. §. libertus. cum duabus legibus ſequētibus. ⁊. l. hoc opere in prin cipio. Nam. l. illa opere in rerum natura circa obligatōem nō ſolutōem intelligi dꝫ ẜm Io. ⁊ hoc verum niſi patronus vellet alij vendere cuꝫ illis nō indigeat vt infra de ope. libertoꝝ. l. medicus. ⁊. l. patronus. ⁊. l. libertus. ⁊. l. interdū. ⁊. l. quotiens ibi. l. in rationibus. l. penul. l. ille. quod nō dicunt. ⁊ ideo hoc reprobat̉ vt ſupra di xi ibi. ⁊. l. a duobus. hec differentia reprobat̉ ꝑ glo. infra de oꝑis libertoꝝ. l. ſi libertus moram in fi. ⁊ ꝑ. l. cum filius infra de verbo. ob Ia. ibi quodcunqꝫ.§. ſiquis. verum eſt niſi patronus exigiſſet vel ꝯdemuare feciſſet libertum. qꝛ iunc nō ad liberos ſed ad here des tranſirent. vt infra de operis libertorū. l. qui operarum. ⁊. l. ꝗ libertus.§. quod ſi. Iacobus. ¶ In obligatōne alternatiua ſolutio partis Si decem. ns liberat aperte ſed obligatōnem conſtiiuit in prudenti. hoc dicit. vel ſic in alternatiua duorum nō ſequit̉ ſoluere ꝑtem quilibet alternatiue. ¶ Et hic primo ponitur ihema ⁊ queſtio vſqꝫ ibi qd̓ ex hoc deſcendit ibi ratio dubitandi vſqꝫ ibi placuit aūt. ibi ſolō queſtionis. Et no. ꝙ lꝫ facere ⁊ nō facere ſit in hominis poteſtate ius tamen reſultans ex iſto facto ⁊ in poteſtate legis nō hominis. vt infra ad turpil. l. i.§. i. cōp. de le. cum debito re.§. fi. jͣ. rem ratam haberi. ⁊ ſo. vt ibi. ¶ Et circa dictum verſi. placuit ibi nō ꝑ mū. ⁊c̄. ¶ Querit Mar. ſili. an in quinqꝫ ſolutis ꝑmittat̉ obligatio ⁊ dicit ꝙ ſic. vnde remanet obligatio alternati ua in quinqꝫ ante ſtico. nec ob. quod dicit in peden. heredum quia illud verum conſiderato futuro euentū nō inſpecto tempore p̄ſen tis. ⁊ hoc videt̉ ſentire Azo in ſumma de cōtrahen. ⁊ ꝯmitten. ſti pu. ad fi. vbi de materia huius.§. tractat̉. ⁊ fuit etiam opi. Hugo. ꝙ ſolutio ꝑtis liberet aꝑte. ſed ꝯmutabiliter qꝛ ſi ſoluat̉ poſtea ali ud fingit̉. nec liberat̉ ab initio. ⁊ hoc videt̉ ſentire gl. infra de ver. ob. l. ii.§. ſed ⁊ ꝗdam. ſed hoc eſt contra. l. ſiquis ſtipu.§. i. infra de ſolu. niſi dicas ꝙ aliud eſt in obligatōe alternatiua in qua virunqꝫ eſt in obligatōe. ⁊ ideo ſolutio ꝑtis facit obligatiōem pendentem. ⁊ aliud in obligatōe generis vbi nullo modo ſuſpendet̉. vt. d. l. ſiquis ſtipu. nec ob. quod in. d. l. ii. de verbo. obliga. vna alteri equi parat̉. qꝛ nō ꝓpterea ꝓcedit equiparatio quoad omnia. ſꝫ quoad quedam. vel dic ꝙ glo. d. l. ij. loquit̉ in heredibus ꝓmiſſoriis. Ia. bu. ¶ Sed Ia. de ra. aliter ſoluit ꝯͣrium glo. de. l. qui hominem. jͣ. de acceptila. dicit enim ꝙ lex voluit ꝙ debitor alternatiuus non habeat ꝑtem alternatiuoꝝ ſed vnum ex eis inſolidum ſed vt acce ptolata ſunt quinqꝫ tm̄ ſi petant̉ quinqꝫ vel pars ſtici nō hꝫ parieꝫ tantū alternatiuorum ſed ꝑtem tantum alterius quod lex nō repu tat abſurdum. ⁊ ita loquit̉ lex cōtraria vt hic ſoluta parte ſi ꝑs ſti cipetet̉ haberet ꝑtem alternatiuoꝝ tamen in. l. ꝯͣria nō admittit hāc ſoluiōem dum dicit ꝙ tantum operari dꝫ ficta ſolutio quantum vera. ⁊ ideo forte tutius eſt dicere ꝙ ibi ſit alternatiua. l. non hoīs. ¶ In loco vbi indebi Ui loco certo. um ſolui poſſum repe tere. Nam conditio indebiti oritur ex quaſi contractu. vt inſtitu. quibus mo. re contra. obliga.§. itez is. ſed ex quaſi contractu quis ſortit̉ forum. vt ſupra de iudi. l. heres abſens. ergo ibi poſſum repetere. ¶ Guiliel. ⁊ Audre. dicunt ꝙ ibi repeti nō poterit niſi reus ibi habeat. alias domiciliū vel foꝝ. Nam vbi quis ſortit̉ forum ratōe ꝯͣctus vel quaſi hoc eſt ꝓpter conſenſum. ſed error ſoluentis indebitum impedit ibi ſortiri forum vt. l. ſi ꝑ errorem ſupra de iur̄ cui iudi. ¶ Item qꝛ iſte agendo in illo loco eſſet ꝯͣrius ſibi. nam repetendo videt̉ reprobare quaſi cō tractum ⁊ dicendo aduerſarium ibi ſortiri forū ratione talis quaſi contractus videt̉ approbare. ⁊ ideo repellit̉. C. de fur. l. i. ⁊ videtur exp̄ſſum. C. vbi ⁊ apud quem in inte. reſti. poſ. l. ij. Guili. ⁊ Andr. hauc etiam tꝫ Rai. ⁊ dicit eſſe caſum ſupra de iudi. l. exigere in gl. in fi. ⁊. l. ſi duo.§. i. ¶ Exceptio rei iudicate ad iuris riUdex. gorem ſeruandū inducia non inducit repetitōem ſoluti. ⁊ dicit ſua ſponte dic idem ſi igno ranter. ſecus ſi coactus. Rai. Ia. bu. ¶ Priuilegio ꝑſone rpeNterdum. t ꝙalas nō reperciti per pupillum furioſum ⁊ ꝓdigum. Et primo querit̉ an repetat̉ vſqꝫ ibi ⁊ ſi quidem. Ibi quo iure repetat. ⁊ vide quod no. ⁊ plene dixi ſupra. e. l. generaliter.§. fi. ⁊. Ciſi aduer ſus ſolu. l. ij. ¶ Quero primo ad quid reſtituat̉ minor dicit glo. ad cōditōem indebiti hoc nō plꝫ qꝛ reſtitutio dꝫ fieri ad id in quo fuit leſio. vt ſupra ex quibus cau. maio. l. penul. ⁊. l. item ait pretor. §. item ei. Sed in conditōe indebiti leſus nō fuit qꝛ cauſa iūc non habebat ſed in pecunia quam ſoluit. ergo ad pecuniam dꝫ reſtitur vt ſupra de ꝓcura. l. qui ꝓprio.§. idem quero. ⁊ ex qui: cauanaio. l. ab hoſtibus.§. ſed quod ſimpliciter cum glo. ſua. ⁊ facit. C. ſi aduerſus vendi. l. i. Nec ob. littera hic in fi. que dicit conditio locum habebat qꝛ accipio large vt comprehēdat omnem ꝑſonalē actionem ⁊ etiam iudicis officium. vel ſi vis defendere glo. dic ꝙ mi nor hꝫ duplex auxilium. vnum ꝙ reſtituatur ad pecuniam vt dixi. aliud quod reſtituatur ad conditionem indebiti. ¶ Nam quā doque quis reſtituitur ad id quod nunquam habuit ſupra de minoribus. l. ait pretor.§. fi. ⁊ tunc magis dicitur inſtitutio quam reſti tutio vt. jͣ. ad velle. l. quāuis.§. ſi cum omnem. tutius tamen videt̉ ꝙ reſtituat̉ ad pecuniā taniū. ¶ Oppo. ad diuiſionē vt in glo. ⁊ defende vt in ipſa. ¶ Oppo. ꝙ nō repetat cū reintegret̉ naturalis cōtra minorē. ex qua obijcit̉ cōpenſatio. ſed ſi dicas ꝙ reſtituatur ad pecuniā nō ꝓcedit oppoſitio. qꝛ cū eā habeat nō expedit eā petere. ⁊ ſic nō obijcit̉ cōpenſatio. ſed ſi dicas vt glo. ꝙ reſtituatur ad cōditionē indebiti. tunc dic ꝙ hic loquit̉ in repetente. ⁊ cōtrariū in petēte. rō qꝛ debet̉ ita reſtitui vt habeat ac ſi nō ſoluiſſet. ſed in cōtrario nulla reſtilutiōe īmo iure cōi. ¶ Iteꝫ oppo. ꝙ reſtituit̉ ipſo iure. vi. jͣ. ad trebel. l. ſi eius. ſo. vi in glo. ¶ Itē oppo. qꝛ in ꝑſona facit locū repetitioni vt hic dicit̉ ergo nō reſtitutio. ſo. ꝑſona facit locū reſtitutioni repetitiōi vt inducat reſtitutionē ⁊ ſic ꝑſona ē cā cauſe ergo ⁊ cauſati. ¶ Itē oppo. de hac. l. vt in glo. ⁊ ſolue vt in ipſa qꝛ furioſus caret conſenſu. ⁊ ideo actus ſolutionis nūquā pōt recōciliari cōſumptione cū nūquā cōſenſerit. ſꝫ ꝓcedit velut ſine cā ⁊ cōditio ſine cā repetit̉. qꝛ qui nō pōt ſi eſt dominus trāſferre dn̄ium ex defectu cōſenſus nec recōualeſcit cōſumptione ſecuta. vt. sͣ. ſi cer. pe. l. ſi a furioſo. ⁊ ibi no. ⁊. l. nā ⁊ ſi fur. ⁊. l. nō oīs in prin. Sed pupillus habuit cōſenſum vt caderet in naturalē deditum ⁊ ideo poſtea cōſumptione cōualeſcit. Non obſtat hec.ſ. que eos equiparat qꝛ equiparant̉ in hoc qꝛ repetunt̉. Sꝫ ſi queras de mō repetēdi tūc aut pecuniā extat ⁊ qualibet vendicat ⁊ in hoc etiā cōueniunt. Si aūt ē cōſumpta tūc lꝫ in repetēdo cōueniant nō tamē in iure repetēdi qꝛ pupillus beneficio reſtitutionis repetit cōditione indebiti furioſus ⁊ ꝓdigus cōditiōe ſine cā ſine reſtitutiōe Cōclude ergo qꝛ ſi pupillus furioſus ⁊ ꝓdigus debitū tantum naturale ſoluerūt repetunt. Sed quo iure repetāt dic aut extat pecunia ⁊ qualibet eorū vendicat aut ē cōſumpta. ⁊ tūc recōciliatur indebitū ſolutū a pupillo. ⁊ ideo repetit cōditione indebiti. ſed ſolutum a furioſo vel ꝓdigo ꝑ cōſumptionē nō recōualeſcit. ⁊ ideo cōditio incerti vel ſine cā repetit̉. Ia. b. ¶ Itē oppo. qꝛ in prin. di cit interdū ⁊ poſtea ſubijcit generaliter ſed dic ꝙ illud generale re ſtringitur vt glo. reſtringit. ¶ Ray. ſic ꝓcedit in hac. l. ⁊ dicit ꝙ hꝫ quattuor lecturas vnā ẜm glo. quā tenet. aliā ẜm aliquos modernos ẜm glo. hoc dicit debitū naturaliter taniū iur̄ errore ſolutum. repetūt pupillus furioſus ⁊ ꝓdigus ꝙ alius non repeteret. ⁊ iō dicit interdū qꝛ regulariter ſecus ⁊ repetit̉ ꝯditione indebiti quo ad pupillū ⁊ ſine cā quo ad furioſum ⁊ ꝓdigum nō ob. jͣ. eo. l. fi. §. fi. qꝛ obligatio ē reciſa ſolutione reuocata ꝑ reſtitutionē in integrum ꝑ ea que ibi no. ¶ Oppo. sͣ. de minor. l. illud. in prin. So. vt in glo. Cōtra ſo. oppo. ſi pupillus ſolū ſine tutoris auctoritate non facit pecuniā accipiētis. sͣ. ſi cer. pe. l. non oīs.§. j. adulius ſic vt no. in. l. j.§. fuit queſitū. jͣ. ad trebel. no. vt gl. cōtra quā ſo. inſtāt vltramon̄. ꝙ iſta glo. falſa ē in adulto. cū pecunia poſſit ſeruando ſeruari. C. de admi. tu. l. lex que tutores ꝑ quā danāt hanc glo. Sed defende glo. qꝛ illa loquit̉ in mutuo volūtario vi ibi patet in ver. huic accedit hic in ſolutiōe neceſſaria ſaltē reſpectu debiti naturalis. argu. sͣ. de minor. l. quod ſi minor.§. reſtitutio. ¶ Ipſe enam Ray. iprobat p̄dictam op. Ia. bu. ꝙ minorreſſituat̉ ad ip̄am pecuniam. prīo ꝑ dictā. l. illud in prin. ⁊ qd̓ ibi no. So. qꝛ non colligit̉ ex verbis huius. l. ꝙ reſtituat̉ ad pecuniā. ¶ Iteꝫ qꝛ nō poſſet re

Decondlone iadebit. ſtitui ad pecuniā que non extat ſꝫ cōſumpta ē ⁊ vt hic in lr̄a patet. Ia. de are. videt̉ ſenſiſſe ꝙ reſtituat̉ ac ipſam obligationē naturalem qd̓ non placet Rainerio Imo. aduerſus ſolutionē. vt. C. aduer. ſo. l. ij. Item hic obligatio naturalis erat ſublata perſolutionem recōciliatā cōſumpta pecunia ergo reſtitutio nō pōt ad illam dari. sͣ. de minor̄. l. in cauſe ſcd̓o. nec ob. ſi dicas illa ſolutio inducit liberationē non repetit̉. vt. jͣ. e. l. cū his.§. j. qꝛ ibi in maiore loquit̉ hic in minore. ¶ Cōclude ꝙ reſtitutio non det̉ ad pecuniā nec ad cōditionē indebiti qꝛ in illa nō fuit leſus. nec aduerſus obligationem naturalē rationibus ſupraſcriptis ſed aduerſus ſolutionē qua reuocata dabit̉ ſibi conditio iudebiti ⁊ ita intelligi dꝫ lex iſta. ¶ Itē oppo. glo. de. l. iij.§. pupillus. sͣ. de nego. ge. ⁊. jͣ. de cōpen ſatio. l. etiā. dic vt in glo. ſꝫ metu huius cōtrarij. Ia. de are. intelligit l. iſtā ciuiliter tantū debito. dicit enim ꝙ ex teſtamēto valido orit tantū ciuilis obligatio que habet effectū exigēdi. vt no. ꝑ eū ⁊ dixi in dicta. l. naturaliter.§. fi. sͣ. eo. qd̓ non placet ipſi Ray. ⁊ dicit ꝙ teſtamētū validū inducit ciuile ⁊ naturale vinculū ꝓpter cōſenſum teſtatoris qͥ ē cā mediata ⁊ remoīa viuculi naturalis. jͣ. d̓ teſta. l. j. ⁊ ꝓpter cōſenſum heredis hereditatē adeūtis qui ē cā ꝓxima ⁊ īmediata ipſius vinculi naturalis. vt. jͣ. ex quibus cau. in poſſ. ea. l. apud iulianū. in fi. ¶ Itē dicit ipſe Ia. ꝙ ex teſtamēto īualido ori tur ſolum ciuilis ⁊ que non habet effectū exigēdi ⁊ hoc mō tollit cōtrariū glo. qꝛ hic ē debitū ciuile qd̓ nō cōpenſat̉. vt. jͣ. de cōpenſatio. l. quecūqꝫ. qd̓ non placet dn̄o Ray. qꝛ deficit ſolēnitas iuris ciuilis ergo non ē vinculū ciuile ſꝫ adeſt cōſenſus ꝓximꝰ ⁊ remotus teſtatoris ⁊ heredis ex quo orit̉ vinculū naturale. non obrō quā inducit Ia. de are. l. naturaliter.§. fi. de ꝓcurato. ⁊ qꝛ factio teſtamenti paſſiue eſt de iure ciuili. jͣ. de teſta. l. iij. que non cadit in deportatiōe. vt. l. quidā. jͣ. de penis. ⁊ no. Dy. de leg. iij. l. ſi deportati quare hanc lec. improbat ipſe ray. ¶ Tertia lectura huius. l. ẜm vltramon. ē ꝙ hec lex loquit̉ in indebito viroqꝫ iure qꝛ dicūt ꝙ relictū in teſtamēto minus ſolēni vel ſolēni qd̓ pōt defalcari nul lo iure debet̉ vt dixi sͣ. e. l. j. ⁊ lꝫ maior non repetit qꝛ certat de lucro captando. vt. C. de iur. ⁊ fac. igno. l. error. ⁊. l. cuꝫ quis. vbi de hoc minor tamen repetit vt hic ⁊ dicta. l. ij. C. aduerſus ſolutꝭ. ¶ Ad p̄dicta op. de. l. in puberibus de acquir. here. ⁊ dic vt ibi. Itē op. de. l. in negōne. jͣ. de regū. iur. dic vt in glo. in. fi. ⁊ sͣ. ſi cer. pe. l. ſi a furioſo. ¶ Quarto mō legunt quidā hanc l. ꝙ quādo pupilli ⁊ furioſus ⁊ ꝓdigus ſoluūt indebitū ⁊ cōdicunt ſufficit in libello ponere qualitatem ꝑſone ipſoꝝ nec habēt neceſſe allegare aliquē errorē. ⁊ iō dicit lr̄a interdū ꝑſona.i. qualitas ꝑſone quem errorē alius allegare tenet̉. vt. sͣ. e. l. j. Sed hoc non placet Ray. qꝛ pupillus tenet̉ errorē allegare. vt dicta. l. ij. ſi aduerſus ſolutꝭ. lꝫ non ꝓbare. vt. jͣ. de ꝓba. l. cū de indebito.§. j. ⁊ rō quare non tenet̉ ꝓba re ſed ſolū allegare ē ꝓpter lites minuēdas qꝛ ſi ipſe non ꝓponerei errorem in libello aduerſarius exciperet de ſciētia ſua ⁊ tangit glo. C. ad. l. fal. l. j. ⁊ diſputaret̉ de illa glo. an eſſet vera vt ibi no. Cy. ⁊ vltramō. lecturā glo. approbat Ray. ¶ In gl. magna ibi de equitate dicit. Sed dn̄s Tho. habꝫ aliter glo. hoc mō vel ẜm Marti. hic de rigore ibi de equitate ẜm quam lr̄am diceremus. Marti. intellexiſſe in vero debito ſicut illas ibi in quolibet minore nedum pupillo. Ibi illius naturalis debiti. Ibi lege cū his.§. j. vel dic ꝙ reſtitutio ponit eū in ſtatū priſtinum ita ꝙ habeat pecuniam ſicut primo habebat qua habita non ē locus cōpenſationi. Sed tunc haberet pecuniā beneficio reſtitutionis ⁊ non ꝑ cōditionē indebiti ſicut dicit. l. iſta. ſed dic ꝙ nō reſtituit̉ ſimpliciter ad pecuniā ſed vt reſcindat actus ſolutionis quo ad repetitionē. ſimi lis modus reſtitutiōis habet̉. sͣ. de minor̄. l. in cauſe.§. interdū. vel poſſet dici hic ſpeciale vi cōpenſatio obijci non poſſet. vt dicta. l cū his. jͣ. e. qꝛ alias reſtitutio nullius eſſet effectus. Ibi in fideicōmiſſariū. ⁊ ita penes heredē nullo modo cū effectu. ¶ Solutū qd̓ non potuit Ai inuicem. cōpenſeri vel poiui. ſꝫ cōpenſatū non fuit facta cōpenſatiōe ab homine vel a lege non reperit. ſed agit̉ ad debitū. hoc dicit tex. ⁊ glo. Ia. butriga. cōtra hoc videt̉ qꝛ habebat exceptioneꝫ fauorabilem. vt. jͣ. e. l. qui exceptionē. vnde Ioā. dicit ꝙ ſunt quedā exceptiones que ab ip̄o principio attingūt ius agendi. ⁊ loquet̉ lex ꝗ exceptꝭ. cū materia ſua. quedā que non attngūt ius agendi niſi op ponatur ab homine ⁊ in his loquit̉ hec lex. vel dic ꝙ in. l. qui et habebat ſolum ius excipiēdi. hic aūt habebat etiam ius agēdi. ſibi remanet ſaluum. ¶ Qui ſoluit ꝓ maio S quod plus. ipane qͣꝫ ſit beres inde bitum reperit. hoc dicit. Umis qui pamphilum. ¶ Eadem dꝫ eſſe ratio in repelendo qui fuit primitus in ſoluendo. ¶ Uel dic qui duo dꝫ aliernatiue ⁊ vtrunqꝫ ſoluit. ſi vnum deſijt exiare alterū nō repetit. ¶ Ex gloſis lꝫ obſcure collige aliqua ꝯͣria. primo ex glo. prima videt̉ ꝙ nō liberet̉ interiiū ſpeciei. ſo. vt in ea quia hic erat debitor ſpeciei nō generis. ¶ Ex eadem glo. ibi. Iicm no. formā ẜm cō trarium ꝙ in ꝓprio facto nō tolleret̉ ignorantia. Solū. qꝛ hic erat omni iure indebitū ⁊ ideo quocūqꝫ etrore ſolutū repetit̉. Ex alia glo. que incipit cum alter deceſſit. ſo. aliud ꝯͣrium de. l. ſticum aut pamphilū infra de ſolu. ⁊ de contrahen. emptio. l. ſi in emptione. vbi debitor tenet̉ alternatiue ad duo lꝫ vnus pereat nihilominus teneat̉ alterum ſoluere. ſed illud hꝫ locum in ſoluente alias ſue. ſecus eſt in repetente qꝛ dꝫ eſſe eiuſdem conditiōis in repeiendo cu ius fuit in ſoluendo vt dixi in ſummario. ſed ſi nō ſoluiſſet ⁊ vnus perijſſet ageret creditor ad illum taniū qui ſuꝑeſſet multo fortius retinebit. vt infra de regu. iur. l. inuitus.§. cui damus. Ia. bu. ¶ Sed qꝛ hic littera dicit ꝙ ſimul vtrunqꝫ ſoluit querit Guiliel. quid ſi diuerſo tempore ⁊ diuerſis horis ſoluit ⁊ vnus mortuus nūquid poterit alier repeti videt̉ ꝙ ſic a ꝯͣrio ſenſu huius. l. dic ꝙ ſi decedat ille ſolus qui primo ſolutus eſt ꝙ alter repetat̉. ſi auteꝫ decedat ille qui vltimo ſolutus eſt alter remanet in ſolunōe. nec re petit̉ vt ꝓbat̉ ſupra. e. l. cum duo. ⁊ de vſufruc. l. ſed ſiquis ſtipule tur.§. quid ergo. caute ergo dicit littera ſimul vtrunqꝫ ſoluit. ¶ Sed nunquid hec lex hꝫ locum ſi recipiens ſciebat ſibi nō de beri vtrunqꝫ ſed alieꝝ tantum. Guil. dicit ꝙ nō qꝛ recipiendo ſciē ter vtrunqꝫ doloſe feciſſe videt̉. ⁊ ideo ſi poſtca vnus decederet cum ſit in dolo ⁊ in mora iam periculo eius perijt ⁊ qui ſuꝑeſt ē in repetitōe vel eſtimatio eius qui mortuus eſt. ar. infra. e. l. in ſumma.§. penul. de ſolu. l. ſticum. aut pamphilū.§. i. vbi habes hāc di ſtinctōem. ⁊ argu. ſupra ad. l. acquil. l. ſticum. Guili. ¶ Eadem ſolutio nō inducit Ideiuſſor. liberatōem ⁊ repetitōem vel cō trarios effectus. ¶ In gl. que incipit bona ratio in fi. vel dic aut peto aliquid principaliter ⁊ tunc poteſt mihi odici compēſatio vt in ꝯͣrio aut repeto indebitum. ⁊ iunc nō pōt obici vt hic. ⁊ dixi ſupra. e. l. interdum. ⁊. l. naturaliter.§. fi. ⁊ no. ⁊ dixi infra de compenſatio. l. quecūqꝫ. ⁊. l. etiam. vbi hanc glo. reprobaui. Iaco. dutri. ¶ Cauſa pietatis facit ceſſare I mulle repeiōem boc dicit. ⁊ quod dicit̉ ꝓ dote legatum. dic.ſ. efficaciter ratione ꝯſangui nitatis quod nō eſt. vt. C. de iure do. l. milite. ⁊ infra de admini. tuto. l. cum plures.§. penul. ¶ Et ꝓ hoc colligit̉ con trariū de. l. qui ſe debere ſupra de condi. cā da. qꝛ ibi etat ſola cauſa dotis. hic dolis ⁊ pietatis ⁊ ſanguinis. Ia. de are. Item non ob. j. ſo. ma. l. ſi maritus doteꝫ. vt ibi no. Et aduerte qꝛ ſi intelligas huc §. in muliere ſoluente dotem marito ꝓ alia muliere iſte caſus eſſet ſingularis ⁊ alibi nō reperit̉ ſed iunc lꝫ nō repeteret a mariio repeteret tamen a muliere actione nego. geſto. qꝛ eius negociū vtiliter geſſit. ¶ Et aduerte qꝛ glo. que incipit niſi eſſꝫ tuirix voluit ſic opponere videt̉ ꝙ dos indebite ſolpra veniat repetenda. vt. l. ſi pater ſo. ma. ¶ Sed dic aūt querit̉ de repetitōe dotis ianquaꝫ indebita ⁊ illa ceſſat vt hic. aut querit̉ de dote repetenda actiōe de dote ſoluto matrimo. ⁊ tunc repetit qui ſoluit ſi ſibi ꝑ pactum vel ſtipulatōem ꝓuidit vt in contrario. ⁊ ideo quod dicit glo. ſed alia aciōe quādoqꝫ ſubaudinō vt repetat̉ nec indebite ſoluia ſed ſolū to matrimo. ex pacto vel ſtipria. Iaco. bi. ¶ Querit Guili. de cu. cum officiū paternum ſit dotare filias. vt infra de riptū nup. l.

De conditione indediti. qui liberos. ¶ Pone quedā mulier ē maritata tamen pater nō pedit ſibi dotem. querit̉ vtrum poſt ꝯctum matrimoniū cogatur pater eam dotare videt̉ ꝙ ſic qꝛ adhuc vendicat ſibi locum ratio dicie. l. qui liberos. ⁊. C. de dotis ꝓmiſ. l. fi. vbi de hoc leuigi. ⁊ ꝓ hoc facit glo. ſingularis que eſt infra de actio. ⁊ obliga. l. obligamur. vbi etiam de hoc dixi. Item multo fortius videt̉ teueri eam dotare poſtquā eam maritauit qͣꝫ prius. argu. infra ad municipa les. l. ij. in principio. ¶ In ꝯͣrium videt̉ qꝛ ratio quare pater tenet̉ dotate eſt vt melius virum reperiat in aut. de equalitate dotiū.§. illud. ceſſat ſibi illa ratio cum virum habeat. ⁊ ꝓ hoc in aūt. de re ſtit. ⁊ ea que pa.§. ꝙͣ obrem. col. iiij. ⁊ dicunt quidam ꝙ eſt exp̄ſſum. C. de rei vxo. actio. l. vnica.§. i. vbi agit̉ ex inutili ſtipulatio ne poſt ꝯͣctum matrimoniū. ſed in illa me parum fundo. ſed melius facere videt̉. C. de dotis ꝓmiſſione. l. i. que ſi loqueret̉ in patre eſſet caſus. ſed ꝯͣrium videt̉ dicere tex. in. l. cum poſt.§. gener. ⁊ ꝓ hoc videt̉ exp̄ſſum in aūt. de nup.§. ſiquis enim ſub poteſtate col. iiij. ⁊ argu. eoꝝ que no. infra ſolu. matrimo. l. ſi cum dotem.§. ſinautem in ſcuiſſimo. iura ꝯͣria nō obſtant qꝛ ꝯcedo ante matrimoniū nō poſt. ¶ Sed pone ꝙ teſtator pater vel alius ita dixit lego centum ꝓ ipſa maritanda. querit̉ cum ſit maritata poſſit ha bere legatum videt̉ ꝙ nō. C. de legatis. l. filia infra de conditio. ⁊ demonſtra. l. ſolemus. infra de lega. i. l. ſi ita ſcriptum. Solu. ille leges nihil faciunt qꝛ teſtator ſciebat eam tempore legati maritatā hic autem cum nō eſſet maritata videt̉ intelligi de primis nuptijs infra de verboꝝ ſignifi. l. boues.§. hoc ſermone quare dico petere pōt illa centū cum teſtator nihil ſibi dederit ad maritandū. ar. C. de inſtitu. ⁊ ſubſtitu. l. ſiquis hered̓. ⁊ de conditio. ⁊ demon. l. ſi quis ſub ꝯditione. ſed ibi legatum fuit ꝑ modum conditōnis. hic autem ꝑ modum modi. ſed dico ꝙ ideꝫ dꝫ eſſe in modo vt infra de conditio. ⁊ demon. l. i. ⁊. l pulicit̓ꝭ. in principio. Item no. ꝙ tria requirunt̉ vt habeat locum ꝯditio indebiti primū ꝙ det̉ reſpectu cauſe p̄terite vt hic in glo. ⁊ infra. e. l. damus. Item ꝙ illud quod ſoluit̉ ſit certum. vt ſupra. e. l. ſed ⁊ ſi me putem.§. i. Item ꝙ domi nium ſit tranſlatum ab illo qui ſoluit. jͣ. e. l. ſi in area. Guili. ¶ Qui erat debitor Ui hominem. pominis in genere ⁊ ſii cum ſoluit putans illum tantum deberi repetit. hoc dicit. vel dic qui ſoluit ſpēm generis quam ſolā deberi putabat repetit. vel dic obligatio generis in alternatiua equi parant̉ ſed nō ꝑ omnia. ⁊ nō inferas ex ſimilitudine. ſed ex hoc ꝙ eſtimabat ſe debere cum nō debebat ⁊ hoc ẜm vnam lecturam ⁊ erunt duo caſus ẜm aliam eſt bona ſimilitudo ꝑ omnia. ¶ Op po. ꝙ in obligatōe alternatiua ſi vnum ſoluat̉ qm̄ putat ſoluꝫ debere nō poſſit repetere. vt infra de lega. ij. l. ſi is cui ſic nō infertur hoc ſimilitudinarie qꝛ idem eſſet in alternatiua huius timore ſunt hic due lecture. vna ꝙ in alternatiua ꝓmiſſerat hominē in genere aut. x. ⁊ tunc ꝓcedit ſimilitudo ꝑ omnia ẜm aliam nō eſt ꝑ omnia ⁊ conſtrue vt glo. in glo. que incipit tamen dicas. ibi. l. meuius.§. duobus. verum eſt quoad ſolutōem nō quoad obligatōem. Ia. butri. ⁊ vide ſupra. e. ſi nō ſortem.§. fi. vel ſolue vt in contrario. ¶ In glo. vltima. ibi in petendo qꝛ vnus petit ſeruum in genere alter ſtieum aut pamphilum ſub alternatōe. vt inſtitu. de actioni.§ huic autem. ⁊.§. ſequenti. ¶ Ubi ceſſat materia cōditio I in area. nis indebiū ceſſat ipſa cōdino hoc dicit vel magis ad lr̄am impēdens in re aliena ſolam retentionē habꝫ non petitionē. hoc dicit ⁊ ad hoc ſepe allegat̉. ⁊ dic ꝙ dicit in area tua.i. a te poſſeſſa. nā ſi impē dens poſſideret ⁊ ille poſtea occuparet incideret in cōſtitutioneꝫ n quis in tantā. ⁊ ideo caute infra ſubijcit de occupatione edificij ⁊ nō aree. ibi negōem gerit.ſ. ſoluēdo. ibi nullū negociū cōtrahit.ſ. ſoluendo. ibi nihil accipi faceret vere vel interp̄tatiue. Sed interpretatiue facit. jͣ. e. l. qui excipit.§. ſi pars ẜm primā ſo. que eſt ibi vel dic ſcd̓o ex ſue mentis ꝓpoſito quia animo ſoluendi non tradit ſed animus adeſt in dicta. l. qui ac cepit.§. ſi pars. Nam actione ꝑionali tenet̉ heres. vt. jͣ. de leg. ij. l. cū filius.§. mater. ergo ē debiPba. vi. jͣ. de verbo. ſi. l. debitor. cū cōcor. ⁊ ſic tradit animo ſoluendi. etiā ſi indebitū tradat ꝓpter ſibi cōpetentē.i. retentionē cōditio datur. hic ergo non ē animus ſoluēdi. ibi ſic ⁊. jͣ. de impēſis. in rebus dotꝭ. fac. l. qd̓ dicit̉.§. penul. in caſu enim huius. l. cōſtat huc poſſeſſorē non eſſe debitorē. vt inſti. de act̉.§. i. Ia. de are. in glo. primo videt̉ ibi hic vero ⁊ pro hoc. jͣ. ad. l. fal. l. i.§. ſi legatarius. Riꝫ. in fi. Itē op. de. l. ꝙ ſi nulla. de leg. l. ſoluē vl ſuperius cōtrarium. ¶ In glo. hec lex. Ibi quādo alieno nomine impēdit vn̄ habuit auctoritatē ſibi aliū obligādi ſꝫ non illum cuius erat nego cium hic nullū ſibi voluit obligare cū putaret ſuam areaꝫ. Ia. bu. In fi. vel dic̄ opinionē Mar. verā eſſe quando bona fide edificaui ⁊ non poſſideo nec deſijpoſſidere culpa mea vel ſolui ꝑerrorem facti. tūc enim agere potero act̉. nego. geſt. l. fi. ſi cer. pe. l. ſi cum ſeruū. ⁊. C. de rei ven. l. mulier. cū hic ſit res perempta ad edi ficantē. Ia. de are. ⁊ Andre. ⁊ Ia. de bel. ¶ Sed vltra glo. quero quid ſi maritus fecit expenſas in res dotales nūquid habet reten tionem de hoc. d. cvt no. C. de rei vx. act̉. l. vnica.§. ſed nec ob im penſas. jͣ. de iur̄. dot̉. l. ſi is qui.§. qd̓ dicit̉ ⁊ de impenſis in re do. fac. l. qd̓ dicit̉. deinde collige qd̓ dixi in ſummario ꝙ multa conſequimur retinēdo que non poſſumus agēdo. facilior enim ē retē tio qͣꝫ petitio. jͣ. de pig. l. i. in princi. ꝓ hoc inſti. de act̉.§. certe illud. vbi in glo. ⁊ bene. C. de vſur. l. per retētionē. ⁊ de except̉. doli. l. pau lus. vbi de hoc ⁊ cōmo. l. in rebus.§. poſſunt res. debitoris etiaꝫ ſi ꝑueniant ſine vitio ad creditorē pōt retineri ⁊ no. ⁊ dixi. sͣ. e. l. ſi nō ſortē.§. ſi centū. Sed videt̉ ꝙ ille qui habet retentionē habeat etiā actionē. vt. jͣ. de li. le. l. ſi qui fundū. ⁊ ꝙ pro expēſis dat̉ actio nō ſolum retentio. vt. jͣ. de furtis. l. creditor.§. fi. cuꝫ concor. ibi notatis. ¶ Itē Guil. duranti no. extra de elec. c. vbi ꝑiculū. li. vi. ij. carta. ꝙ cui denegat̉ actio multo fortius exceptio ſicut ⁊ ecōtra de ſuꝑficie. l. i.§. qd̓ ait. ¶ Sed quero edificaui in area tua bona fide egi ſti cōtra me ⁊ cōdēnatus fui tibi ad reſtitutionē aree nulla data mi hi retētione ꝓ expēſis factis in edificando nūquid in exequutiōe ſnīe potero vti retētione ꝓ expēſis dic vt in ſpeculo de excep.§. di cto de excep. ver. ſed pone. ⁊ dixi. C. de iur. ⁊ fac. igno. l. i. ¶ Itē quero poſſidebā plures res tuas bona fide feci impēſas in vna quā tibi reſtitui nūquid potero alias res retinere pro expenſis factis in illa dic ꝙ nō. jͣ. de pig. act̉. l. ſi ſeruos. ⁊ sͣ. de peti. here. l. pla ne. in fi. ⁊ ibi in glo. Albericus de roſate. ¶ Si dat̉ ob cau S cui hereditas. ſam deſuluro locum habet cōditio ob cauſam ſi p̄textu obligatiōis de p̄terito hꝫ locū cōditio indebiti. hoc dicit ⁊ habet hec lex tres variatiōes. vna ꝙ fuerim grauatus de tota hereditate poſt tēpus vel de ꝑte ſtatim. ſcd̓a ꝙ loquat̉ de cōditiōe ob cau ſam vel indebiti. tertia ꝙ id qd̓ fuit datū. fuit datū reſpectu fideicōmiſſi vniuerſalis vel reſpectu fundi ſingularis. ⁊ quare hoc ſit patet ex glo. In glo. prima. Ibi fructus habuit.i. habere potuiſ ſet Tho. Ibi ad quartā ⁊ ad fundū. In legatario.i. fideicomiſſarius. In glo. vltimā. ibi nūquid fieret in futurū. ibi adiret ⁊ fideicō miſſarius acquireret̉. ibi non eſt indebitū hoc nō videt̉ verū. vt. jͣ. ad. l. fal. l. nā qd̓ i. in fi. ibi obſtructū. Prima opi. ē vera ꝓut intel ligas in fundo heredis legato aut dominiū iſte volebat conſequi ſolū facto heredis. Secūda vera ꝓut intelligis in fundo hereditario cuius dominiū volebat cōſequi ſine facto heredis. ſacit qd̓ no. in. l. iij.§. querit̉. in glo. magna. sͣ. de cōdi. ob cauſam. vel dic ꝙ ibi datū fuit pro legato qd̓ non ē ānulatū qꝛ ibi non obſtante compulſione adhuc durabit ⁊ valebit legatū. hic aūt datū fuit ꝓ legato qd̓ non valebat ẜm Ia. bu. Sed ſo. glo. vera ē. vel dic ẜm eum ꝙ hic teſtator voluit dari vt hr̄di ⁊ nō ſub nomine ꝓprio ⁊ videt̉ heres qꝛ coactus adunt ⁊ reſtituit ⁊ ideo nullum cōmodū debet ꝑcipere vt hic. ſed ibi voluit dari heredi ſub nomine ꝓprio. ⁊ iō lꝫ coacte reſtituat dꝫ habere relictū cā cōditionis implēde vt ibi. Ia. bū. Poſſes defendere glo. etiam in feudo hereditario legato. qꝛ ſi heres adit coactus non debet̉ ab eo ad trebel. l. i. in fi. ⁊ ibi no. nec a fideicōmiſſario ſibi ipſi. jͣ. de leg. i. l. cū filio. ver. ipſe vero. ⁊ l. legat̉.§. heredi. in fideicōmiſſis relictis extraneis habet locū ma teria que no. in. d. l. i. in fi. ⁊. C. e. l. i. ⁊. ij. ⁊ vlti. Rai. b 27. 2

Deconditione indedrij. ¶ Solutū peiertu ſtigula. Ui obrem. uonis cōnuiſſe que poierat purgari non repetit̉. hoc dicit. ¶ Turpiter datū repetit̉ cōditione Eruli S. ob turpē cauſam indebilum ſoluium nomine debentis non repetit̉. ⁊ qd̓ dicit lr̄a poſſe re peti dic ſi tamen cōſumpta eſt vel ratū habuit domi nus vel ſolui noluit. alias ſi extaret vendicaret̉ Ia. bu. ⁊ qd̓ dicit pignori poſuit dic de facto non de iure. ⁊ vide qd̓ no. sͣ. e. ſed ⁊ ſi me puiem.§. ij. ¶ Emptio rei ſue Eruum meum. non valet ⁊ iō p̄ciuꝫ ſolutum repetitur. hoc dicit. ¶ Iſta lex ſolēnizata Rater a fratre. repeuta per mulios doctores antiquos ⁊ modernos ⁊ fuit affricani cu ius leges cōiter ſunt difficiles. ⁊ eius materia raro cōtingit in practica. Ex dictis oīum quos vidi eius lecturam ſic colligam qꝛ primo ponam ſummariū. ſecūdo diuidā. tertio p̄mittam aliqua ad euidentiā. quarto ponā caſum in terminis ⁊ litteraꝫ exponā. quinto colligā aliqua notabilia. vltimo declarabo materiam ꝑ cōtraria ⁊ queſtionē. Redeūdo ad primū hec lex iria dicit. Primo ꝙ inter patrem ⁊ filiū qui ē in eius ptāte vel īter duos filios in eiuſdem ptāte exiſtentes ſola obligatio naturalis oritur. ¶ Secūdo ꝙ hec naturalis ē onus peculij filij debitoris. ⁊ ip̄m peculiū cōcomitat̉ ad quēcūqꝫ vadat. Tertio dicit ꝙ ad quēcū qꝫ peruenerit peculiū ⁊ onus ⁊ qui dꝫ īdēnem preſtare cōtra alterum multo fortius cōtra ſeipſuꝫ. ⁊ vide infra qd̓ dixi quādo act̉. de peculio ē ānalis. l. i.§. itē hereditꝭ. ⁊ dic ꝙ iſta. l. diuerſimode diuiditur ꝑ doctores. Ego tamē ſequor diuiſionē glo. qꝛ ponit̉ thema vſqꝫ ibi que ſi cā ibi queſtio vſqꝫ ibi reſpōdi ibi reſponſio vſqꝫ ibi naturale tamē ibi reſpōſionis rō vſqꝫ ad verſiculū adeo ibi ẜm glo. tres rōnes ad ꝓbandā dictā rationem rōnis ſubaudita vt patebit in caſu in terminis. ⁊ prima rō eſt in ver. adeo. ſecūda ē in ver. idēqꝫ maxime. iertia in ver. igit̉. vſqꝫ ad ver. poro. Ibi ē ſexta pars principalis in qua ꝯcludit vſqꝫ ad.§. queſitū. Odoſ. aūt dicit ꝙ ille ver. porro ē minor ꝓpoſitio tertie ratiōis ⁊ inueni hos verſus ad huius. l. declarationē octo dat hic frater preſenti. l. notāda. Factū ꝓponit querit reſpōdet ⁊ addit cām reſponſi tertia ratione ꝓbando. Poſtea cōcedit ex his que dixerat ante. Nā duo ſunt fratres in factū iur̄ minores. Titius ⁊ meuius cōtraxit titius iſte. Cū meuio fratre nūmos fratris accipiēdo. Pone. x. mutuo nu meratos nomine patris. Ex hoc cōtractu nō mero iure tenetur. ¶ Ad euidētiā premitte ꝙ filius pōt habere peculiū multiplicis generis.ſ. ꝓfectitiū ⁊ pecuniā paternā. Itē aduentitiū. vi. C. d̓ bo. que lib. l. cū oportet. Itē caſtrenſe ⁊ quaſi caſtrenſe. C. de inoffi. te. l. fi. de aduo. di. iudi. l. aduocati. ⁊. jͣ. de caſtrenſi pec. ꝑ totū. ¶ Iiē ſciendū eſt ꝙ pecunia paterna ⁊ peculiū ꝓfectitiū ſunt in dominio patris ⁊ poſẜ. lꝫ filius habeat adminiſtrationeꝫ peculij ⁊ hoc olim ⁊ hodie. vt dicta. l. vlti. Sꝫ caſtrenſe ⁊ quaſi caſtrenſe ē in dominio filij ⁊ olim ⁊ hodie. vt dicta. l. vlti. C. de inoffi. te. ⁊. jͣ. de acquiren. poſſ. l. poſſeſſio.§. qui in aliena. ¶ Aduentitia olim quo ad proprietatem erāt patris. vt. jͣ. de acquir. here. l. placet. hodie ſoluꝫ quo ad vſufructū. vt. d. l. cū oportet. ¶ Sꝫ que differētia eſt inter pecu lium ꝓfectitiū ⁊ pecuniā paternam. Reſpondeo qꝛ peculiū eſt qd̓ pater a ſuis rōnibus ſeꝑauit ē filio adminiſtrationeꝫ cōceſſit ⁊ ſic filius hꝫ deterētatiōeꝫ de pecunia paterna nō eſt ſeꝑata a rōibus pr̄is niſi filiꝰ aliquid in ea hꝫ. vt. jͣ. de peculio. l. peculiū. Item in pecunſa pr̄na nō hꝫ prāteꝫ ſꝫ in peculio ꝓfectitio obligat patreꝫ d̓ peculio hinc eſt ꝙ publicatis bonis patris ſeꝑat̉ peculiū ꝓfectitium tāquā ſit filij. vi. sͣ. ex ꝗ. ca. ma. l. deniqꝫ§. fi. ¶ Sꝫ quo ad poſẜ. nō differt̉ qꝛ vtrūqꝫ eſt penes pr̄em. ¶ Iteꝫ eſt ſciendū ꝙ vbicūqꝫ creditor debitori ſuccedit vel ecōtra cōfundit̉ actio obligatiōe ſucceſſiōe. vt. jͣ. de nideluſ. l. vranius. ⁊. C. de pac. l. debitori. ⁊ eſt rō qꝛ cū obligatio ſit vinculū ex quo ꝗs aſtringit̉ neceſſitate ad ſoluē dū. vt inſti. de oblig. in prin. ⁊ ꝗs nō pōi ſeipſum aſtringere. vt. sͣ. de arbi. l. penul. ſicut abinitio quis ſibi obligari non pōt. ita nec vx poſtfacto pōt eſſe creditor ſui ipſius. ¶ Iteꝫ ſciendū ꝙ inter patrem ⁊ filiū ī eiꝰ ptāte exiſtentem nō pōt cōtrahi ciuilis obligatio ad hoc. C. de trāſac. l. interpoſitas. vbi de hoc ⁊ deiſta obligōne naturali ⁊ eius effectu. notatur ⁊ dixi. sͣ. eo. l. ſi non ſortem.§. libertus. e. l. iul. ⁊ no. in vltima glo. jͣ. retum āmotatum. l. reꝝ āmotarū quidem. ⁊ vide. jͣ. de cōdit̓. ⁊ demōſtra. l. quibus diebus.§. fina. ¶ Et in quibus caſibus ꝯͣhat̉ obligatio natura is. vide Roffr. in libello de ꝯditōe indebiti.§. quęſitum. ¶ Et an ex ſolemni ſti pulatōe oriat̉ naturalis. vide ꝑ eum de actio. ex ſtipula. i. col. ⁊ vide etiam Inno. extra de iudici. c. nouit. in. i. colum. ⁊ infra. e. l. ſi da mus. Et vide etiam de iſta naturali obligatōne infra. e. l. ſi quod dominus ſeruo. ſatis plene. ¶ Et eſt ratio quare non orit̉ ciuilis inter eos qꝛ iure ciuili cenſet̉ eadem ꝑſona qꝛ eo iure inducta ē pa tria poteſtas. vt ſupra de his qui ſunt ſui vel alie. iur. l. nam ciuiuꝫ. Cum ergo eo iure cenſeant̉ eadem ꝑſona. vt. C. de inſtitū. ⁊ alijs ſubſtitu. l. fi. nō pōt eo iure obligare. qꝛ ſic videret̉ ideꝫ ſibi ipſi ob ligatus quod eſſe nō pōt vt p̄dixi. ſed de iure naturali quod generum appellat̉ nō erat inducta paterna poteſtas ⁊ cenſebant̉ vt diuerſe ꝑſone. ergo eo iure obligari poſſūt ⁊ ſic naturaliter in fra tribus in eiuſdem poteſtate exiſtētibus. ¶ Extraneis autem obligat̉ filiuſfami. naturaliter ⁊ ciuiliter. vt ſupra de iudi. l. iam ex cō tractibus. ¶ Item ſciendū ꝙ dicta obligatio naturalis eſt huiꝰ peculij ⁊ ipſum ſequit̉ vt lepra leproſuꝫ ⁊ ad quēcunqꝫ ꝑueniat peculium ſpectat onus ipſius peculij vt hic. ⁊ infra de regu. iur. l. ẜꝫ naturam. ⁊ infra de peculio. l. mantinaꝝ.§. ſi autem. ¶ Itē noīādum ꝙ vbi pater concedit filio peculiū mortuo patre cōicatur in ter omnes heredes. ⁊ ſi filius poſſideat agit̉ fami. herciſcū. ad cō municandū. C. fami. herciſcun. l. cum certum. ¶ Item eſt ſciendum ꝙ quattuor ſunt nomina vniuerſuatis.ſ. hereditas bonorum poſſeſſio peculiū ⁊ patrimoniū. Ille qui ſuccedit in hereditate ſuc cedit ꝑſone. ⁊ ideo ſi erit creditor eius cui ſuccedit ꝓ ea ꝑte ꝓ qua ſuccedit extinguit̉ obligatio. ¶ Item eſt differentia inter peculium ⁊ patrimoniū. qꝛ peculiuꝫ dicit̉ illius quī eſt in aliena poteſtate patrimoniū illius qui eſt ſui iuris. vi. d. l. fi. C. de inoffi. teſta. ⁊ de furtis. l. manifeſtiſſimi.§. ſed cum in ſecundā. ¶ Item no. ꝙ qui dꝫ me contra exiraneū defendere ⁊ indemnē p̄ſtare multo for tius contra ſeipia. ꝓ hoc de rebus aliena. nō alienan. l. venditrici. Qui enim dꝫ defendere nō dꝫ impugnare infra de natis ex libe ro ventre. l. vnica cum ibi notatis ꝑ omnes. ¶ Item notabitꝭ ꝙ qui contrahit cum filio hꝫ eum obligatūinſolidum ⁊ patrē de pe culio. vt infra de peculio. l. ſiquis cum filio. ¶ Item ꝙ naiuralis obligatio nō parit actōem ſed reientōem vt ſupra. e. l. ſi pene cā ⁊. l. ſi nō ſortem in principio. ⁊ dixi in.§. liberius. e. l. plene. ¶ Caſum in terminis dic in nube vt littera ſonat frater fratri exiſtēti in eadem poteſtate mutuauit pecuniam nō dico quam pecuniā ſꝫ in fra patebit mortuo patre fratres ipſi eidem patri pariter ſucceſſerunt frater debitor totum debitū ſoluit fratri creditori. Mō queri tur an poſſit repetere ſoluium cum ꝓ ꝑte qua ſucceſſit filius debi tor patri ſit confuſa obligatio. Idcirco ꝓ ca parte pōt repetere. ⁊ de hac ꝑte nulluꝫ eſt dubiū ſed ꝓ ea parte qua frater creditor fuit heres patri. Ita demū pōt repetere ꝗ ſoluii ſed taniū ad fratrem creditorem ꝑuenit de peculio quaniū ſpectabat ad fratrem quantum erat debitum quod reſtabat.ſ. dimidia. nam peculiū eſt diuidendū inter eos ſicut ⁊ alia bona paterna. ⁊ ratio quare tunc repeteret eſt qꝛ naturalis obligatio que erat inter fratrem ⁊ frairem de bitoreꝫ eſſet ſublata ꝑuentōe peculij. Modo huius ratiōis ſubau ditur ratio extra iex.ſ. quare ſit naturalis ſublata ꝑueniōe peculij. qꝛ hec obligatio naturalis eſt onus peculij ⁊ peculium ſequit vt ad quemcūqꝫ ꝑueniat peculiū tranſeat ipia naturalis obligatio ⁊ iſta ratio rationis ſubaudite ꝓbat̉ tribus raiōibus que ſunt in ſex tu. Primo ſic ſi filio debitori eſſet p̄legatum peculiū ſuū tamē filius creditor deduceret ſibi debitum ex peculio ⁊ ſic patei ꝙ en onus peculij. ¶ Secunda ratio eſt qꝛ ſi extraneo debuiſſet frateſ debitor ⁊ ſoluiſſei de ſuo repeteret ab alio fratre ſuo ꝓ parte ſua per indicium famili. herciſcun. ergo pꝫ ꝙ eſt onus peculij ē d̓ pe culio ſoluendū. ¶ Tertia ratio eſt quia ſi non ſoluiſſet extraneo creditori ⁊ agerent inter ſe fami. herciſcun. ⁊ diuiderent peculium poſſet petere frater dettor ſibi caueri de idemptitate p̄ſtanda ꝓ

De conditione indebiti. ea parie peculij que ad fratrem ꝑueniſſet. ⁊ his tribus ratōibus ꝓ pat̉ ꝙ obligatio cōittat̉ ⁊ ſequit̉. peculium ⁊ concluditur ꝙ ſicut trater creditor dꝫ alium fratrem ſuum indemnem ſeruare contra cerraneū creditoreꝫ ſoluen. vel cauendo. multo fortius ꝯͣ ſeipſuꝫ ſi pi compenſando. ⁊ ſi ſoluiū eſt ſibi reddendo ſicut indebitum ſo Intum ꝑconditōem iudebiti. ⁊ hoc dicit. ¶ Litteram expone ibi ia eiuſdem. l. patris. ibi pecuniā.ſ. peculi ꝓfectitij frairis creditoris matuantis in caſu ꝑmiſſo. l. contra macedon̄. Ibi mutuatus. puta. x. ad ſui peculij negocia explicanda ⁊ dic mutuatus voluntate parris vt ceſſet omnis opinio ẜm Di. Ibi eodem.ſ. fratri credito ti. Ibi ſoluit de ſua ꝓpria pecunia ibi queſitum qō ⁊ eſt ſecūda ꝑs. Ibirepetere poſſit ꝑ conditōem indebiti. Ibi reſpondi. reſpōſio. ⁊ eſt tertia ꝑs ⁊ dicit ꝙ repetere pōt ꝓ ea parte.ſ. dimidia quia pa tri ſucceſſit qꝛ confuſa eſt actio qꝛ obligatio fuit patri queſita per filium ⁊ ita pater erat creditor cum ergo ei ꝓ dimidia ſucceſſerit ꝓ ea confuſa eſt extincta obligatio. vt. C. de penis. l. debitori. ⁊ in fra de fideiuſſo. l. vranius. Ibi ꝑ ea nō.ſ. alia dimidia qua frater ſ. creditor. Ibi nō minus quoad vtilitatem ⁊ valorem qꝛ ſi minus tantum minus repeteret. argu. infra de peculio. l. ſiquis ſeruum. et ſic no. ꝙ eoipſo ꝙ ad fratrem creditorem ꝑuenit de peculio fratris debitoris quantū ſibi debet̉ eoipſo extinguit̉ obligatio pecu liaris aliud autem eſt in hereditate ꝙ lꝫ ꝑueniat ad creditoreꝫ de hereditate quantū ſibi debet̉. nō tamen extinguit̉ ex ea obligatio. ſed ſolum pro ꝑte hereditaria in qua inſtitutus eſt heres. vt. C. de nego. geſtis. l. ſi altero. Sed ꝙ idem ſit quantū ad hoc in peculio thereditate videt̉ dicere. l. i. de fundo dota. l. dotale. ſꝫ dic ꝙ ibi ſpāle eſt in dote. ¶ Glo. naturalem enim. Ratio reſponſionis ⁊ eſt quarta pars ibi que fuiſſet conſtituta in peculio fratris debito ris ⁊ queſiia patri ꝑ filium mutuantem deinde ipſi filio vt heredi ꝓ dimidia. Ibi ꝙ peculium.ſ. fratris debitoris. Ibi ꝑtem equi ualentem debito quod reſtabat. Ibi ꝯſecutus ſit quaſi rei debentis ⁊ peculij dominus factus ſit. argu. ſupra quemadmo. ſeruitus amitta. l. i. ⁊ infra de tribuio. l. ꝓcurator.§. ſi plures. Ia. ¶ Nam naturalis obligatio ita eſt in peculio ꝙ cuꝫ ꝯmutat̉ ad quencūqꝫ ꝑueniat. ⁊ hoc ꝓbat̉ a dicto item vſqꝫ ad ver. porro. ⁊ iō ſi tantuꝫ de peculio fratris debitoris ꝑueniat ad fratrem creditoris quan tum eſt creditū cedit in ſolutum exquo eſt quātitas. ſi autem eſſet ſpecies retineret̉ loco pignoris. vt ſupra. e. l. ſi nō ſortem.§. ſi ceniū Ibi adeo hic incipit ꝓbare ꝙ verum ſit ꝙ naturalis obligatio ſe quat̉ peculiū. vt ſupra ꝓxi. dictum eſt quod ꝓbat tribus ratōibus prima eſt in hoc verſiculo ꝙ ſi peculiū foret fratri debitori p̄legatum deduceret frater creditor quod ſibi debet̉. qꝛ nō ſolum extra ducit̉ de peculio quod debet̉ domino vel patri. ſed etiam qd̓ dedet̉ filijs qui ſunt in patris poteſtate. argu. infra de peculio. l. ſed ſi damnum.§. peculiū. Ibi nō fuiſſet.ſ. peculium. ſecus ſi res ſingu laris peculij. vt infra de peculio lega. l. ſi peculij ẜm Di. Ibi ex eo faciet.ſ. peculio ꝓ quo agit ⁊ quod erat naturaliter obligatū. ¶ Sed nunquid deducet in totum quod ei debet̉ an ꝑteꝫ dicit ꝑtem tantum. qꝛ ꝓ ea parte qua ſucceſſit confuſa ⁊ extincta eſt ob ligatio ⁊ ꝓ illa non dꝫ fieri deductio. pꝫ ergo ꝙ eſt onus peculij cum ex eo deducat̉. ¶ Ibi neqꝫ macedon̄. ẜm ar. ad ꝓbandum ꝙ ſit onus peculij. Ibi ꝙ debuiſſet iſte frater debitor ex cōtractu peculij ⁊ dic debuiſſet naturaliter ⁊ ciuiliter. ¶ Ibi ex actōe eſſet in ſolutōe. Ibi famili. herciſcunde vtili qꝛ non ſoluit tanquā heres vt ſupra fami. herciſcū. l. is ꝯſequenter.§. filius. Oldra. ¶ Ibi re cuꝑaturum ꝑ adiudicatōem peculij vel ꝑ ꝯdemnatōnem contra heredes obtentū peculij. vel dic ceſſis ſibi actōibus a creditore ꝯͣ coheredes. vt. d. l. is conſequenter.§. ſi filius. ¶ Ibi quantus ab his.ſ. coheredibus. Ibi creditoris patris igit̉. iſtud igit̉ ponit̉ cō tinuatiue nō illatiue. ⁊ eſt certum argumentū ad ꝓbandum ꝙ ſit onus peculij. Ibi reintegra.i. antequā ſoluerit creditori extraneo peculiari. ¶ Ibi fami. herciſcun. agat̉ inter iſtos fratres cohere des. Ibi ita peculium fratris debitoris. Ibi vſqꝫ ad quantitatem eius.i. vſqꝫ ad quantitatem ꝑuentā ad fratrem. ⁊ ad hoc bene fa cii. C. fami. herciſcun. l. cerium in fi. ¶ Ibi poro hic eſt ꝯcluſio ⁊ ſextaꝑs ẜm glo. ſed ẜm Odoffre. eſt minor ꝓpoſitio p̄cedentis ar. hoc modo coheres tenet̉ eum aduerſus ei traneū indemnem ꝯſeruare. ergo multo fortius ꝯͣ ſeipſuꝫ. ¶ Ibi aduerſus extraneū creditorem. Ibi eſſe preſtandum a ſeipſo cteditore ad quem cohe redem vt p̄ſtaret extraneo ſolue ⁊ p̄ſtet ſibi ꝯpenſando hoc mō ꝙ ſi nō ei ſolutuꝫ nō petat. ⁊ ſi eſt ſolutū reddat ꝑ cōditōꝫ. vide Ia. ¶ Expoſita littera colligā notabilia ⁊ potes colligere ꝓ notabilibus p̄miſſa. sͣ. ad euidētiam. ¶ Item no. ꝙ obſcure querenti ⁊ non reſpōdenti cuius pecuniā mutuauerit nec eius nomine benigne ⁊ diſtincte reſpōdetur ſic ⁊ alias. C. de tranſac. l. vt reſpōſum. ⁊ de impu. ⁊ alias ſubſti. l. p̄cibus. Quādoqꝫ tamen fatue queren ti nō curialiter reſpōdet̉. vt. jͣ. de teſta. l. domicius. Nota etiam ꝙ reſpōſio iur̄ cōſulti eſt ſatis generalis. ⁊ tamen nō reprehendit̉ qnqꝫ tamē ꝯprehendit̉ de indiſtincta locutione. vt. jͣ. ad. l. rodiam de iactu. l. fi. in prin. ⁊. jͣ. ⁊. ij. rn̄. ¶ Item no. ꝙ ſi de peculio fratris de blloris ꝑueniat ad frēm creditorē eatenus extinguit̉ iꝑſo iure obligatio naturalis inter ipſos ꝯtracta. Item no. ꝙ frater creditor d̓ peculio p̄legato fratri debitori deducit̉ ſibi naturaliter debitum. ¶ Itē no. ꝙ actio de peculio non dat̉ cōtra hr̄des ꝓ porilonibus hr̄ditarijs ſicut certe hr̄ditarie actiōes vi hic. ⁊. C. fami. her. l. ea v̓o. ⁊. l. lꝫ. ¶ Collectis notabilibꝰ tranſeo ad oppoſitōes ⁊ op po. primo a diuiſiōe. qꝛ aut mutuata fuit pecunia caſtrenſis peculij vel quaſi vel aduēticij iur̄. C. ⁊ obligatio ſolum filio mutuanti querit ⁊ non patri. ⁊ ideo ſucceſſione patris nō dꝫ extingui. aut eſt ꝓfectitia vel paterna vel aduentitia iure veteri. ⁊ tunc pecunia plenō iure ē patris ſic filius dominiū trāſferre non potuit ⁊ ſic non ē mutuū. vt. sͣ. ſi cer. pe. l. ij. So. vt in glo. duobus modis. primo ꝙ mutuauit filius pecuniā non curo cuius ⁊ patris nomine mutuauit. ⁊ hec lectura ꝓcedit ſine ſcrupulo ⁊ ceſſant ſubtilitates. jͣ. dicen de. vi. sͣ. ſi cer. pe. l. certi cōditio.§. ſi nūmos. ⁊. C. ſi cer. pe. l. ſi abſentis. ¶ Contra hoc inſta ꝙ in ꝓfectitia non poſſit ꝓcedere cū filius non poſſit dominiū trāſferre. ſꝫ glo. ſoluit ꝙ pōt intelligi in paterna ⁊ filius patris nomine mutuauit. vt. sͣ. ſi cer. pe. l. nam ⁊ ſi fur. ⁊. l. ſi a furioſo. vel frater creditor ſuccedendo ⁊ ſolutōeꝫ recipiendo videt̉ habere ratā numerationē quā fecit. ¶ Uel dic ẜm Di. ꝙ volūtate patris mutuauit. ⁊ tunc ceſſant omnia p̄dicia. ¶ Sed ꝯtra p̄dicta adhuc inſta qꝛ nō vr̄ differentia an numera uerit nomine patris an ſuo. cū vtroqꝫ caſu requirat̉ ꝯſumptio. Re ſpondeo īmo eſt ꝙ ſi mutuauit caſtrēſe vel quaſi nomine ſuo vel patris nō requirit̉ ꝯſumptio vel obligatio querit̉ filio. ⁊ ꝑ eū patri. Si nomine patris requirit̉ etiā cōſumptio vel ratihabitio patris ⁊ ſoli patri querit̉ obligatio. ⁊ hoc caſu ceſſat illa queſtio an ſint plures obligationes an vna qꝛ vna ſola eſt patri queſita. ⁊ iō dicit glo. ꝙ hec lectura ꝓcedit ſine ſcrupulo quādo patris nomine numerauit. ⁊ hec eſt vna lectura. Sed hac non bene pauit̉ tex. Iō glo. ponit aliā reſpōdeo ad primū ꝯtrariū.ſ. ꝙ hic filius ſuo proprio nomine numerauit ſꝫ non de caſtrenſi vel quaſi vel aduentitio hodie qꝛ tunc ſibi obligationeꝫ queſiſſꝫ ⁊ non pr̄i. ſꝫ de alia pecunia loquit̉. Aut ergo numerauit nomine pr̄is ⁊ nō eſt dubiū niſi ꝙ ſi de peculio ꝓfectitio vel pecunia paterna numerauit expectat̉ ratihabitio naturalis cōſumptio vt dixi ſi ſuo nomine tūc non loquitur in caſtrenſi vel quaſi. qꝛ tunc ſibi obligatio quereret̉ ⁊ non patri vt dictū eſt. ¶ Item op. ꝙ non habeat locū in caſtrenſi qꝛ mutuādo nomine patris geſſit eius negociū ⁊ eum ſibi obligauit act̉. nego. geſt. ſed hec. l. non querit hoc dubiū. ſꝫ querit tm̄ an veniat ſolutū repetendū. ¶ Item op. ꝙ nulla obligatio contrahat̉ cū ſit ꝯtra macedon̄. Reſpōdeo ẜm glo. que eſt. C. de iur. ⁊ fac. igno. l. cū quis ꝙ macedon̄. non impedit obligatiōeꝫ nec act̉. ſed bene impedit effectuꝫ petitionis ea ꝓpoſita in modū exceptionis lꝫ alij ꝯtra. quid ergo dicemus dic ꝙ filius accepit mutuo volunt̉. patris. ⁊ ſic ceſſat macedon̄. vt. jͣ. ad macedon̄. l. ſꝫ iul.§. interdū. vel accepit in alijs caſibus a iure ꝑmiſſis. vt eodem.§. ⁊.§. ſeq. vel ambo frēs habebant peculiū caſtrēſe vel quaſi in quo reputat̉. vt pa. familias. vt. e. ti. l. ij. ¶ Itē oppo. ꝙ patris nomine numerando acquirat̉ actio ſibi pr̄i qꝛ hoc faceret quilibet extrancus. vt. sͣ. ſi cer. pe. l. certi cōditio.§. ſi nūmos ⁊ ſi patris nomine numerauit ꝓ cedit cōtrariū. ⁊ ſic ꝓcedit ſine ſcrupulo ſi ſuo nomine tūc ſecus vt infra dicā. ⁊ sͣ. dixi. ¶ Item oppo. ⁊ hoc ad ẜm princ pale cō trarium aut dices obligationē queſitā ſoli filio ⁊ repugnat hec. l. q̨̄ dicit ſucceſſiōe patris cōfundi obligationē quia hoc non eſſꝫ verum aūt dices acquiri patri ⁊ repu. Si aūt. ll. dicētes ꝙ acquirit̉ filio. vt. sͣ. e. l. naturaliter. aut dicēs queri vtroqꝫ.ſ. pr̄i ⁊ filio. ⁊ tunc etiam repugnat hec. l. qꝛ non dꝫ ſucceſſione patris extirgui ſaltm illa que eſt filij. ⁊ dicit glo. duas obligatiōes naſci. ⁊ vnam queri filio ⁊ aliā patri ⁊ dimidiā vtriuſqꝫ ſucceſſiōe cōfundi ⁊ hoc ad

Decondlilone radebici ſimilitadinē duorum reorū. Sꝫ glo. male dicit. primo in eo ꝙ eꝗparat ſolutionē ⁊ ſucceſſionē quia ſolutio facta vni extingueret ob ligrtionem duorū reorū. Sꝫ ſucceſſio vnius facit obligōneꝫ ī aliū rem anere ꝙ ſolū eximit perſonā ab obligōe. vt. jͣ. de fideiuſ. l. vra nius. ¶ Itē non bene equiꝑant̉ pr̄ ⁊ filius creditores duobꝰ reis qꝛ ibi duo ꝯxerūt. ⁊ iō non mirū ſi due obligōes naſcant̉ hic vnus ſolus.ſ. filius ꝯͣxit. ¶ Itē non bn̄ equiꝑant̉ hn̄ti vtilē ⁊ directam vt in vēditiōe ⁊ ēptiōe hr̄ditatis. nā cū ꝯhens ⁊ ꝙ ſit filiꝰ habeat directā ille cuius nomine ꝯͣhit̉. ſi pr̄ hēret vtilē potētiꝰ ius haberet filiusqꝫ pr̄ qꝛ p̄fereret̉ in tribꝰ caſibus. C. de noua. l. iij. qd̓ hic non eſt. ¶ Alij dant exemplū in ſtip̄. de dote que ē cōis patri ⁊ filie ⁊ pater ē potentior in ea qꝛ agit regulariter ⁊ nō filia. vi. C. de rei vx. act̉. l. vnica.§. videamēs. Sic eſt hic vna obligatio cōis patri ⁊ filio ſꝫ in ea pater hꝫ iugpotētiꝰ. ſꝫ nec hoc ē bonū ſimile qꝛ ſupra ſumit naturā are ſuꝑ qua interponit̉. vt. jͣ. de ver. ob. l. ſtip̄. nō diuiduntur. in prin. Sꝫ ſtipulatio ſuꝑ dote dꝫ ſaꝑe naturā dotis. ⁊ dos ē patrimoniū filie ⁊ mortuo patre cōſolidat̉ in filia. ⁊ mortuo ſilio cōſolidat̉ in patre. Et ſit in ſtip̄. ſuꝑ dote ⁊ iō non ē bonū ſimile qꝛ ſi dꝫ hic mortuo pr̄e cōſolidari in filio qd̓ nō ē verū. Et ideo bonū exēplū vr̄ ſeu ſimile in hr̄de reſtituēte hr̄ditatē qꝛ hr̄di rema nent directe actiōes īnanes ⁊ vacue. ⁊ fideicōmiſſariꝰ hꝫ ſuas ple nas ⁊ efficaces ſic ⁊ hic filius hꝫ ſuā directā inefficacē pater vero hꝫ ſuā vtilē efficacē ⁊ plenā. ⁊ ſic bn̄ equiꝑant̉ hr̄di ⁊ fideicōmiſſario. ꝓ hoc. sͣ. de pactis. l. ſi cūemptore. ⁊ ad trebel. l. ſi eius. ¶ Itē ē bonū ſimile. sͣ. de ꝓcur̄. l. in cāe.§. fi. vbi ꝓcurator ſtipulatus in iudicio querit ſibi directā actionē inutiſē ⁊ inefficacē. dn̄o vero querit vtilē ⁊ efficacē. vi. l. plautius. e. ti. nā vbi eis vtilis dat̉ illi ad quē principaliter ſpectat negociū tunc vtilis p̄fert directe. vt dixi dicta. l. in cāe.§. fi. ⁊ ſicut vtilis pr̄is p̄fert̉ directe filij. ¶ Cō clude ergo ꝙ eſt vna ſola obligatio cōis patri ⁊ fillo. ſꝫ pater ī ea ē potior. ⁊ iō ꝓ eiꝰ ſucceſſiōe extinguit̉. ¶ Itē oppo de. l. placet. de acqui. here. ſolue vt glo. ⁊ ſuꝑ lectiōe eius. ¶ Itē op. ⁊ hoc eſt tertiū principale ꝯͣriū ꝙ non īmediate nec ip̄o iure ex p̄uentiōe pe culij tollat̉ obligatio naturalis ſꝫ ex cōpēſatione ſucceſſiōis. nam ſicut obligatio querit̉ patri ex ꝑſona filij creditor. Ita obligatio ex ꝑſona filij debitor̄. cū ergo filij ſuccedūt equaliter in debitum ⁊ creditū ꝯpenſatiōe tollit̉. Et ꝙ pater obligaret̉ ex ꝑſona filij ꝓbe tur qꝛ ſi extraneꝰ filio mutuaſſꝫ eſſet obligatꝰ naturaliter ⁊ ciuiliter de peculio ergo qn̄ filiꝰ mutuauit dꝫ ſalteꝫ naturaliter obligari qꝛ patria ptās ſolū ciuilē obligationē impēdit. glo. dicit ꝙ nō ē veꝝ ꝙ pater ita obliget̉ ex ꝑſona filij debitoris ſicut ei acquirit ex ꝑſo na filij creditoris. ⁊ hoc ꝓbat glo. ſubtili rōne. ⁊ in ꝯͣctibus ⁊ delictis qꝛ ſi obligaret̉ ceſſat obligatio iſta in peculio creditor. filij ⁊ cōpenſaret̉ ⁊ dic vt glo. ⁊ in ſupplectiōibus. ¶ Itē aſſignat gl. aliam rōem.ſ. qn̄ directe filius obligat̉ patri vel ecōtra bene obligatur pater naturaliter ſecus quādo ꝑ mediū filiū vt hic. ⁊ ē ratio qꝛ qn̄ filius principaliter patri mutuat obligatio patri nō querit̉ ⁊ iō ipſe filius obligat̉ qꝛ nō reꝑit̉ idem eſſe creditor ⁊ debitor. Sꝫ quādo frater mutuat fratri ꝑ mutuātem acquirit̉ obligatio patri ⁊ ſic reꝑiret̉ ſibi ipſi eē obligatꝰ qd̓ eē nō pōt. ¶ Alij dicūt patreꝫ obligari ꝑ filiū recipiētem mutuo. Et reſpondet̉ ad cōtrariū ꝙ iō nō admittit̉ ꝯpēſatio qꝛ ꝯpenſatio ē ab eꝗtate introducta ⁊ ex equi tate. ¶ Op. inſti. de act̉.§. in bone fidei ⁊ ceſſante equitate ceſſa re dꝫ cōpenſatio achic ceſſat eꝗtas qꝛ iō patri querit̉ obligatio qꝛ ſibi abeſt pecunia numerata ſꝫ nō ecōtrario ei adeſt pecunia quā filius mutuo accepit qꝛ non vertit in rē patris ⁊ ſic nō eſt eadē rō. ⁊ hoc ꝓba clarius cū filius mutuat naturalis obligatio patri q̄rit̉ ſꝫ quādo filius accipit mutuo improprie obligat̉ pr̄ imo peculium principaliter obligat̉ ⁊ pater vt acceſſorius ⁊ ſic nō dr̄eſſe debitū ꝓprie ac qd̓ vnus dꝫ alius nō cōpenſat. vt. jͣ. de ꝯpenſat̉. l. in rē.§. j. ergo nō cōpenſat. ¶ Adhuc clarius declaro ẜm Iac. de are. qꝛ patria ptās ē inducta in fauorē patris ⁊ nō filij qd̓ pꝫ qꝛ filiꝰ nō pōt facere cōditionē patris deteriorē. C. de pactis. l. filius paciſcē do. ⁊ sͣ. de pac. l. ꝯtra iur̄.§. ſi filius. ⁊ ſibi acquirit. inſti. ꝑ quas ꝑſo. nobis acqui. in prin. nō ergo p̄iudicat patri niſi quatenus ſibi a patre cōcedit̉. videt̉ enim ſibi cōceſſum a pr̄e vt poſſit eū ledere in peculio exquo cōceſſit ei ip̄ius adminiſtrationē. vi. C. qd̓ cūeo. l. ſi libera. ¶ Item certi ſunt modi quibꝰ quis obligat̉. vt de act̉. ⁊ ob. l. obligamur. ſꝫ p̄uētio peculij ad pr̄em non ē de illis ergo ⁊c̄. ¶ Itē ſi eſſꝫ obligatꝰ d̓ peculio ergo teneret̉ ēt ſi deſineret extare peculiū qꝛ ꝑſonalis obligatio nō tollit̉ interitu rei qd̓ tn̄ eſt falſuma vt. jͣ. de peculio. l. ſi noxali. ⁊. l. depoſitis. dico ergo ꝙ naturalis eſt ꝯͣcta ꝯͣ filium ⁊ eadem datur extenſione in ꝑtem ſupra de noxa. l. electio. ⁊ modificat̉ cum additōe de peculio ⁊ eſt ꝑſonalis ſed in rem ſcripta ⁊ interemptōe peculij extinguit̉ vt in actōe ad exhibē dum. vt dixi ad exhiben. l. iij.§. eſt autem. Conclude ergo ꝙ pa tri ex ꝑſona filij creditoris querit̉ obligatio. ex ꝑſona autem filii debitoris obligat̉ de peculio que eſt ꝑſonalis in rem ſcripia vt di xi. ⁊ ideo rei liberat̉ alias peculij vt ſupra locati. l. in naue ſaufeli. ¶ Item oppo. ꝙ ſucceſſio in vniuerſitate extinguat obligatiōꝫ in quota ⁊ nō in quāta. vt. C. de pactis. l. pacto. ⁊. l. ſi debitori. So lutō quattuor ſunt nomina vniuerſitatis vt dixi in euidentialibus ſ. hereditas ⁊ bonoꝝ poſſeſſio ⁊ in his que ſuccedit tollit̉ obliga tio ꝓ quota vt dictis legibus qꝛ ſuccedit̉ in ꝑſona defuncti quam repreſentat hereditas ⁊ bonoꝝ poſſeſſio. ideo tollit̉ obligatio. nā obligatio in defunctum durare nō pōt immo in ſuccedentem dꝫ deſcendere qꝛ eadem ꝑſona fingit̉ cum defuncto. ⁊ ſic cum reꝑia tur idem creditor ⁊ debitor dꝫ obligatio ꝓ quota extingui ⁊ definit hereditas nomen hereditatis habere. ſed in ſucceſſione peculij nō ſuccedit̉ ꝑſone ⁊ remanet nomē peculij ⁊ obligatio in peculio nec ꝯfundit̉ nec extinguit̉ ſed dicitur res ꝑuenire ad ſuccedeū tem. ⁊ nō ſic ſucceſſor idem quod peculiū. ſed ſicut ſucceſſiōe tollitur obligatio peculiaris quatenus de peculio ꝑuenit ad credito rem ⁊ nō in plus. ¶ Item oppo. ꝙ vbieūqꝫ creditori ſoluit̉ de ſuo ꝓprio nō liberat̉ ſoluens. vt infra depoſi. l. i.§. eleganter. dicet ergo filius creditor dimidia peculij ꝑuenit ad me vt meum ex ꝑſona patris. ergo nō dꝫ meam obligatōem extinguere huius timore ꝗdam confutent̉ oppoſitōem ⁊ intelligunt ꝙ dimidiam filij debitam in tantum ꝑuenit ad fratrem creditorē quaniū erat mutu um quod reprobat glo. vt infra ſtatim dicam ⁊ plene in ſuppletio ne glo. que incipit hoc ꝗdam intelligunt. ¶ Item oppo. certum eſt obligatōem reſpicere totam vniuerſitatē. vt infra de peculio. l. huic querit̉. ⁊ ſupra de iudi. l. fideicōmiſſa.§. tractatuꝫ. ergo dꝫ de duci de toto. ⁊ ſic totum compenſari nō ſolum ꝑs. Reſpōdeo fa teor ꝙ reſpicit totum peculium. ⁊ ideo ad quēcunqꝫ peculium ve nit ꝓ ea ꝑte ꝓ qua venit tenet̉. Nec obſtat quod recipit vt ſuum qui recipit duplici reſpectu ē vt ſuum ⁊ vt obligatōe oneratum. ⁊ ideo ſicut contra extraneū tenet̉ ita ſibiipſi compēſat quod bene ꝓ bat glo. vnde dicit ꝙ eſt quedam obligatio ꝑſonalis que principaliter reſpicit ꝑſonaꝫ tantū. ⁊ tuuc loquunt̉ ꝯria ⁊. jͣ. Sed adhuc l. i.§. ſi heres. quedam eſt que lꝫ ſit ꝑſonalis reſpicit tamen rem ⁊ dicit̉ in rem ſcripta. ita hic. ſimile eſt in ꝯmodato infra cōmoda. l. iij.§. ſi heres. ⁊ in interdicto vnde vi. infra de vi ⁊ vi arma. l. i.§. qui vi a me. ⁊ in legato infra de lega. i. l. ſi tibi homo. ⁊ de hoc an actio de peculio ſit realis vel ꝑſonalis. vide quod notaui ẜm Di. C. quod cum eo ſuꝑ rubrica. ⁊ ipſe no. e. ti. l. dominū. ¶ Iteꝫ oppo. ꝙ nō veniat in fami. herciſcun. cum potuit ꝓ ꝑte expediri. So lu. vt in glo. qꝛ immo ꝓ ꝑte nō potuit expediri. Ia. ¶ Alij dicūt vltra dicias oppoſitōes. Iaco. bu. ſic oppo. ⁊ primo ẜm Iac. de belui. qꝛ aūt iſte frater debitor ſoluit ſciens aut ignorās ius vel fa ctum ⁊ in omni caſu cum naturalis ſubſit obligatio videt̉ ceſſare repetitio. vt no. ſupra. e. l. i. Solu. dic̄ ꝙ ſolum ius ignorans ſꝫ iō repetit qꝛ eo tempore quo ſoluit ſublata erat naturalis obligatio ꝯfuſione ⁊ compenſatōe peculij vt ſupra. e. l. ſi nō ſortem.§. indebi tum. ⁊.§. adeo. vel dic ẜm Ioā. ⁊ Azo. ꝙ cā deducia eſt ad non cām. vt in glo. no. ¶ Item oppo. ꝙ ꝓ ea parte quā frater debitor patri ſucceſſit nō ſit extincta obligatio. nec ꝓ ea parte ſolutum reſecat̉ qꝛ filius ſuo nomine mutuauit. ergo ſibi tantū querit̉ obli gatio vi. C. per quas perſonas nobis acquiri. l. i. Reſpondeo fal lit in filio qui querit patri. vt ſupra dixi. vt inſti. de inutili ſtipu.§. ei qui. ⁊ ideo confundit̉ ſucceſſione patris. vel ſi dicas mutuatū no mine patris ceſſat oppoſitio. ¶ Item oppo. ꝙ frater debitor nō poſſit repetere ꝓ parte qua ſucceſſit. qꝛ ab initio due naturales ob ligatōes orte ſunt ⁊ cenſent̉ duo rei pater ⁊ filius. Solutio lꝫ patris obligatio ſit ꝯfuſa remanet obligatio firma. ar. infra de fideiuſſo. l. vranius. Reſpōdeo ſucceſſio ſolutōi eꝗparat̉ vt. l. ſi debi tori. infra de fideiuſſo. ⁊ ſolutōe omnis tollit̉ obligatio vt infra d̓ duobus reis. l. ij. ergo ⁊c̄. Nō ob. l. vranius. qꝛ ibi creditor ſucceſſit vni ex coreis debendi hic econtra. vel ibi de rigore. hic de equi tete. vel hic potentior eſt patris obligatio vt p̄dixi. ¶ Itē oppo.

Deconditione indebiti. Ꝙ patritantum ſit queſita obligatio naturalis ⁊ nō filio. qꝛ. l. dicit ꝙ ſi ⁊ patre det̉ fideiuſſor filio nō tenet̉ quia querit̉ patri. vt infra de adeiuſſo. l. ſiquis ꝓ eo.§. i. ergo filio nulla querit̉ qꝛ a quo remouetur genus ⁊ quelibet eius ſpecies. C. ne fiſcus rem quā ven didit euincat. l. i. li. x. ¶ Item ſi queſita eſſet naturalis filio ſibi fi deiuſſor teneret̉ qꝛ omni naturali accedit vt infra de fideiuſſo. l. i. ⁊ tamen ibi fideiuſſor nō tenet̉. Solū. aūt facto patris deſcendit ꝑ obliquū obligatio ⁊ tunc nulla querit̉ filio aut ſine. ⁊ tunc ſibi que ritur naturalis. vel dic aut oritur ciuilis ⁊ naturalis ſimul tūc nulla querit̉ filio qꝛ naturalis recipit corruptōem a ciuili vt ibi. aut na turalis ſola. ⁊ tunc queritur filio vt hic. vel dic ꝙ ibi queritur patri ciuilis ⁊ naturalis ſed filio naturalis tantum vt hic. Sed ideo fideiuſſor nō tenetur qꝛ potentior eſt obligatio patris. ¶ Itē op po. ꝙ vna ſit queſita vtriqꝫ qꝛ patri queritur directa ⁊ filio vti is vt infra de iudici. l. ſi longͣ. ſed vna ⁊ eadem eſt in ſentētia. vt. C. d̓ here. vel actio. vendi. l. emptor. Solutꝭ. lꝫ ſit vna actio tamen due oriūtur obligatōes. vt ſupra fami. herciſcun. l. plane. ¶ Itē oppo nitur ꝙ patri tātū ſit requiſita ⁊ nō filio. qꝛ in mutuo filio extra or dinem ꝓuidetur. sͣ. ſi certum peta. l. ſi filius. cum ergo actio ſit da tiua nō natiua ſibi nō parit obligatōem. C. de tranſac. l. cum mo ta. ſolue vt ſupra. ¶ Item oppo. ꝙ tantum patri ſit queſita quia ſibi totum ꝑ filiuꝫ querit̉. vt inſtitu. ꝑ quas ꝑſo. no. acqui.§. i. So. querit̉ patri quomō ad ꝯmodū nō quoad obligatōem. arg. ſupra de pactis. l. ſi vnus.§. ſed ſi ſtipu. ⁊ infra in ſuppletꝭ. glo. in. vi. parte. ibi hodie autem iure. C. ¶ Item oppo. ꝙ inter patrem ⁊ filiū oriatur naturalis ⁊ ciuilis. vt. C. de pactꝭ. conuen. l. pactum. ſo. vt ibi. ¶ Oppo. ꝙ naturalis obligatio nō ſit in peculio ſed in ꝑſona qꝛ ꝯͣhit̉ etiam vbi nullum eſt peculiū apud obligatū vt cum filius patri vel cum domino ſeruus mutuat vel econtra. vt infra.§. ꝓxi. ⁊. l. ſi id quod alias ſiquidem ſeruū. ¶ Item regularit̓ obligatio contrahit̉ ꝯͣ ꝑſonam. vt inſtitu. de actio.§. omniū. ⁊ infra de actio. ⁊ obligatio. l. obligationū genera. Solu. credo ꝙ obligatō ꝯͣhitur contra ꝑſonam. ſed dicit̉ eſſe in peculio ꝓpter ſolutōnem que ſit ex eo. ¶ Item oppo. ꝙ iſta naturalis nō ſit fundata aliqua equitate qꝛ cum ſeruus mutuat domino vel filius patri mutuant quod eſt ꝓpriū accipientis. ¶ Item ꝙ frater fratri mutu at eſt patris ⁊ ꝑ accipientē querit̉ patri qꝛ iniquuꝫ ē ꝙ oriatur aliqua naturalis. reſpōdeo reſpectu rei nō eſt equum ſed ratōe conſenſus qꝛ vult obligari in omnē caſum eſt equum. vnde dic ſi con ſideretur res in obligatōe deducta ꝓcedit ꝯͣrium. aūt ꝯſidero cō ſenſum ſe obligantis. tunc attento iuris rigore naſcitur naturalis obligatio nō atienta re que in obligatōꝫ deducitur. lꝫ ꝑ hoc dicat ꝙ eſt de equitate vt ſupra de pac. l. i. ſed illud in obligatiōe ſuſtinē da. vt infra de ſolutio. l. ſticum.§. naturalis. ¶ Et ſic nota ꝙ vbi eſt conſenſus ⁊ equitas ſeu ratio naturalis ſuadet obligatōem na ſci tunc oritur naturalis ⁊ ſic eſt ar. ꝙ ſi imputes prudens vt maior facit teſtamentū ꝙ oriat̉ naturalis obligatio heredi adeūti ex teſtamento. ¶ Contrariū tamen videt̉ qꝛ teſtamentū eſt acius ſeu ſolemnitas quedam inuenta a iure ciuili. vt inſtitu. de teſta.§. i. ergo inde nō oritur vinculū naturale. vt infra de verboꝝ ob l. i. §. ſiquis ita. ⁊ de hoc dixi. sͣ. e. l. naturaliter. ¶ Item op. ꝙ frater creditor nō poſſit vti deductōe peculij prelegato peculio fratri.ſ. de petitione hereditatis. l. ſiquidem poſſeſſor.§. ſed ſi ipſi. ſed hic ſpāle qꝛ obligatio eſt in peculio vel ibi erat malefidei poſſeſſor. ¶ Item oppo. ꝙ ceſſet actio famili. herciſcun. dic vt in glo. ſed ſolu. glo. nō videtur ꝓcedere qꝛ in.§. iij. filius tenebatur ex ſuo cō fractu celebrato viuo patre ⁊ ꝯueniebatur ſuo nomine ⁊ non tanquam heres. vt ſupra fami. herciſcun. l. ⁊ puto.§. ſed ſi dolo. ſed ꝓ glo. facit infra eo. ti. l. heredes.§. ſi filius. ſed ibi ſoluit debituꝫ patris. ¶ Item facit ꝓ glo. eo. ti. l. ſi filia.§. ſi filius. ſed ibi iuſſu pa tris erat obligatus vel vertit̉ in rem patris vel ibi vt heres ſoluit vel ibi eſt res integra. ſed certe videt̉ ꝙ nō poſſit agere fami. her ciſcun. ⁊ ſi tamen heres ſoluerit qꝛ tenebat̉ tantū ꝓ parte heredita fis. vt infra de peculio. l. item cum teſtamēto. ⁊. l. queſitū.§. i. So. ſꝫ ibi teneret̉ tantum ꝓ parte ſua tenebat̉ tamen d̓ peculio inſolidū quod ſibi obuenerat in ſuam ꝑtem. e. ti. l. ⁊ aucilaꝝ. ⁊.§. fi. ⁊. l. ſe. ⁊ d. l. queſitum.§. i. manifeſte apparet. ſi ergo ſoluit totum debitum de ꝑte ſua liberauit coheredes ꝓ earum ꝑtibus. ⁊ eo caſu tantum agit fami. herciſcun. ſed in actōe ꝑſonali tantuꝫ regulariter heres ꝓ parte ſua tenet̉ ⁊ nō de omni eo quod obuenit ſibi in ꝑtem ſed ꝓ rata tenetur vt ſupra fami. herciſcun. l. ea vero. ¶ Item oppo nit̉ ꝙ frater fratri nō teneatur cautōem p̄ſtare de idemnitate ꝓpt̓ peculium qꝛ peculiū tuanſit in dominio patris ⁊ venit in diuiſide cum certis bonis. vt C. fami. herciſcun. l. certum. So. hoc hic cō tingit qꝛ obligatio eſt in peculio ⁊ ipſuꝫ afficit quoad hoc vt ex eo fiat ſolutio. ¶ Preierea creditor n̄ agit nūc ſꝫ agit poſtea. ⁊ io cautio p̄ſtanda ē. vt. jͣ. de peculio. l. ſꝫ ſi dānū.§. fi. Itē lꝫ d̓nudat̉ pe culium non tamen diuidat̉ actio principalis. nec actio de peculio ꝓ quātitate peculij ſed ꝓ quotitate vt hic nō ⁊ sͣ. Iac. de bel. ¶ Ultra p̄dictas oppōnes opponit Andre. ꝙ frater qui ſoluit repetere non poſſit cū ſit ſolutū ꝑ ignorātiā iur̄. vt. C. de iur. ⁊ fac. igno. l. cūquis. So. ar. cōcludet̉ vbi ſubeſſet obligatō naturalis ſꝫ hic erat ſublata ⁊ extincta ꝑ cōfuſionē. ¶ Item oppo. ꝙ naturalis obligatio non acquirat̉ patri qꝛ nauuralis obligatio eſt de iur̄gen. sͣ. de pactis. lij. ⁊ de iuſti. ⁊ iur. l. ex hoc iure. ⁊ ibi no. ſed iura naturalia ſunt īmutabilia. inſti. de iure naturali.§. ſed naturalia. ergo non potuit tranſire naturalis obligatio de perſona filij ad patrem. Sol. quo ad ſui totū ſunt īmutabilia ſꝫ quo ad hunc caſum ſunt mutabilia ſicut ⁊ in dominio ꝙ mutat̉ vſucapione vel dic ve rius cōtractus obligatiōis bene reſidei ſemper in filio vt ꝓbatur ⁊ no. in dicta. l. cum filio. de leg. j. ſꝫ cōmoditas trahit ad patrem ⁊ ſic loquit̉. l. placet. jͣ. de acqui. here. ¶ Expeditis cōtrarijs tranſeo ad queſtiones. primo quero quare ſola naturalis obligatio oritur inter patrem ⁊ filiū ⁊ inter fratres in eiuſdeꝫ poteſtate conſtitutos de hoc dic vt in glo. ⁊ dixi. sͣ. in euidētialibus. ver. item ſciēduꝫ. ꝙ inter patrem ⁊ filium. ⁊ ratio eſt impedimentū parie poteſtatis q̄ eſt de iure ciuili. ⁊ ideo impedit obligationē ciuilem naſciinter eos e quia lis nulla ⁊c̄. vt. sͣ. de iudi. l. lis nulla. Sed naturalis obligatio oritur a īuregētium. vt. sͣ. de pac. l. i. de iuſti. ⁊ iur. l. ex hoc iure. ⁊ ibi no. ⁊ de reg. iur. l. cū amplius.§. i. ⁊ ideo illa impediri non pōt per patriā ptātem que eſt de iure ciuili. ¶ So. querit̉ quomō iſta naturalis querit̉ patri per filium cū ſit de iur̄gentiū qd̓ non poteſt mutari per ius ciuile de hoc dic vt dixi. sͣ. ꝓxi. in vltima oppoſitione. ¶ Item quero an hec obligatio naturalis ſit fratri efficax ad agendū dic ꝙ non cum non habeat vinculū ciuile. ¶ Item quero an mortuo patre fiat efficax ad agēduꝫ. ⁊ videt̉ ꝙ ſic. quia ceſſat cā que reddebat eam inefficacē.ſ. patria poteſtas ſublata er go cauſa tollit̉ effectus. Item pro hoc facit hec littera que dicit ꝑ fratrem fratri deductiōeꝫ ex peculio ergo apparet cām efficacem fieri. ¶ Item pro hoc. C. an ſeruus ex ſuo facto. l. ꝑmiſſe. Sꝫ dic cōtra qꝛ ab ipſo initio viribus non ſubſiſtit. vt. jͣ. de act̉. ⁊ ob. l. obli galiones. non ob. l. premiſſe vt ibi no. quia ibi ꝓpter libertatē premittebam. ⁊ ideo obligatio collata videt̉ in tempus libertatis. ar. jͣ. de ſolu. l. modeſtinus. ⁊ man. l. ꝑcip. ¶ Quero an idem ſit ſi ſo lutio eſſet facia ante additā heredītatē. dicūt quidam ꝙ tunc erat efficax ergo non repeteret. ¶ Alij cōtra quia reddit ad non cām ergo ſaltem repetit̉ per cōditionem ſine cā. Dic aūt poſt ſolutionem ſequit̉ conditio aditio ⁊ eſt vera ſecūda opinio aut non. ⁊ tunc vera eſt prima. ⁊ dic vt dicam. jͣ. in ſupplectiōe glo. que incipit ⁊ poſt additā. ¶ Item quero an ademptione peculij tollat̉ natu ralis que erat cōtra filiū. ⁊ videt̉ ꝙ ſic. nā idē iur̄ eſt de toto ⁊ par te ſed parte peculij adempta tollit̉ obligatio in partem. In cōtrarium allegat glo. ⁊ qꝛ non debet eſſe in poteſtate debitoris an debeat. vi. jͣ. de eo quod cer. loco. l. nō vtiqꝫ. ſꝫ filius ⁊ pater ſublato peculio poſſunt tollere creditorem naturalē obligationē ergo ⁊cͣ. dico ꝙ non tollit̉ naturalis ademptio pecullo ſed dic aut d̓bebat patri qꝛ cū eo cōtraxerat aut cum filio in eiuſdem ptā e cōſtituto ꝑ quod ⁊ patri queritur. tūc adepto peculio cum ad patrem credito rem peruenerit vel eo mortuo ad filium creditorem non ad emptorem ſꝫ peculij peruētiōe tollitur obligatio ita loquitur hec. l. aut debebat extraneo. ⁊ tunc qꝛ ꝑ adeptionē non tranſit peculiū ad cre ditorem ſed ad patrē non tollitur extranei creditoris obligatio. qꝛ ad eum non peruenit peculiū vt in iuribus preallegatis. ¶ Qua re queritur vbi deſcēdit directe de patre in filium non querit̉ patri ſꝫ vbi per obliquū ſic gl. vr̄ ſoluere ſed iudicio meo non ſoluit. Et ideo dic qꝛ vbi directe ſi reddiret ad patrem videret̉ pater p̄mittendo id velle valere quod eſſe non pōt niſi renūciaret bn̄ficio ac quiſitionis qd̓ pōt. vt. C. de bo. que lib. l. cum non ſoluꝫ. circa prī. e. l. cū oportet.§. fi. quod non eſt vbi per obliquū. ¶ Solet queri an actio de pecullo detur in fingularem ſucceſſorē ⁊ dicit aut ſuc

Deconditione iadediti cedit in ſeruo ⁊ peculio ⁊ tunc tenet̉ vt. jͣ. de peculio. l. ⁊ ancillam.§ . ⁊. l. depoſuit.§. fi. aut tranſiuit peculiū ſine ſeruo. ⁊ tunc id ad quē vadit peculiū patitur deductionē antequam ſoluatur. ⁊ forte ſolu ti repentionē quādo plus debito ſoluerit. ⁊ no. in glo. j. de tributo l. qd̓ in hr̄dibus.§. ſi ſeruo. ¶ Item queritur quare in peculio tollitur naturalis obligatio ꝓ quātitate ⁊ in hereditate pro quotitate. Reſpondeo qꝛ hr̄s ⁊ defunctus cenſentur eadem ꝑſona. vt in auct̉. de iureiur. a moriēte. preſtito. ⁊ ideo ꝓ ea parte qua ſuccedit reperit̉ debitor ⁊ creditor ⁊ ꝓ. ea ꝑte cōfundit̉ obligatio. vi. jͣ. de fideiuſ. l. heres a debitore. Sꝫ creditor ad quē peruenit peculium debitoris non ſuccedit perſone ſꝫ rei. ⁊ iō pro quātitate que ad eū ꝑuenit tollit̉ obligatio quia non eſt dare quotitatē. ¶ Item qūo naturalis obligatio ſola ſequit̉ peculiū ⁊ naturalis ciuilis ſimul iuncta non ſequitur patrimoniū ſꝫ ꝑſonam principaliter. vt. jͣ. d̓ peculio. l. ſi ex duobus. vertamen lꝫ. ⁊ sͣ. de iudi. l. fideicō. ⁊ ad trebel. l. j.§. ſi hr̄s. Reſpondeo ẜm quoſdā ꝙ naturalis ſola cōtrahit̉ in peculio ⁊ ip̄m afficit ⁊ non perſonā vt hic. Sꝫ ciuilis ⁊ naturalis afficit ꝑſonam. vt. jͣ. de act̉. ⁊ oblig. l. actionū. de iure do. l. mulier. ⁊ inſti. de act̉.§. j. Uel dic ꝙ ciuilis ⁊ naturalis afficit ꝑſonam ꝓpter ſeipſam. Sꝫ naturalis tantū ꝓpter peculiū. quia creditor ma gis mere peculiari ꝙͣ perſone dicit̉ credere. vt. jͣ. de tributo. l. procurator.§. ſi plures. quia ſcit filiū vel ſeruum regulariter nō poſſe cōmode aliūde ſoluere. jͣ. de peculio. l. huic querit̉.§. pōt. Sꝫ qui ꝯͣhit cū patre familias magis videt̉ credere perſone qͣꝫ rebꝰ ſicut creditor qui accipit fideiuſſorē vel pignora vr̄ in eis ponere ſpem ⁊ ſecuritatē ſuā inſti. de replicat̉.§. fi. ⁊ in auct̄. de fideiuſſ.§. ſꝫ neqꝫ. ¶ Itē quero vn̄ fundet̉ hec equitas ꝙ qui tenet̉ defendere cōtra alios ieneat̉ defendere cōtra ſe. nā videtur iniquitas qꝛ me vel agris meis ſcitiētibꝰ non cogor alij dare potū vel alienos agros irrigare. vt. C. de ſeruit̉. l. preſes. nec elemoſinā alij dare ſi indigeo de pe. diſtin. iij. c. ſane. nec aliūplus ꝙͣ me diligere. xxiij. q. v. c. ſi nō lꝫ. nec debeo vnū peccatū cōmittere vt alius euitetur maius vel liberetur a morte. xxij. q. j. c. primū. nec cogor ꝯͣ me defendere illa q̄ ꝑ ſacramentū teneor iurare cōtra aliū in vſibus feudorū hic finit̉ lex cōſuetꝭ regni. ver. dominꝰ.§. fi. vbi de hoc ⁊ extra de iureiur. c. petitionē. dic aut loquimur tēporaliter aut ſpūaliter aut ratione rerum aut ꝑſone reſpectu. Si rōe rerum aut cogit̉ defendere ſuo facto aut ex caritate. ſi tꝑaliter ⁊ ratione rerū ⁊ a lege quis cogit̉ defendere aliquē cōtra aliū. regula ē ⁊ cogitur defendere etiaꝫ ꝯͣ ſe vt hic cū cōcor. ſi ſuo facto cogitur generaliter aliquē defende re ꝯͣ alterū qꝛ ꝓmiſit defendere ꝯtra oēm ꝑſonam non dꝫ ꝯͣ ſe vt dicto. c. petitio. ⁊ dicto.§. fi. hic finitur lex ⁊ ibi no. ſi ex caritate cogitur non cogitur ꝯͣ ſe. xxiij. q. v. c. ſi non lꝫ. Si reſpectū ꝑſone regulariter non cogit ꝯͣ ſe. vt no. i. d. c. petitō. ⁊ dicto.§. fi. hic finitur lex. lꝫ iuramento ſit aſtrictus ꝯͣ oēm defendere fallit in ẜuo. jͣ. ad ſili. l. i.§. hec act̉. ſenatꝭ. ¶ Secūdo caſu principali quādo ſpeciali ter regula eſt ꝙ nō dꝫ quis ſalutē anime alterius ſaluti anime ſue anteponere vt dictis iuribus patet ⁊ ad p̄dicta facit. jͣ. mā. l. ſi negocia. ⁊ ibi in glo. de admi. tu. l. quotiens.§. nequaqua. xviij. di. c. nulli fas eſt in vlti. gl. de elec. c. dudū is in glo. ſic pꝫ. ¶ Ex predi ctis pōt colligi ſolutio qōis antique ſi ꝓmiſi tibi cōcedere turrim meā ꝯͣ oēm ꝑſonā an teneor cōtra me cōcedere. ⁊ vr̄ ꝙ ſic per. l. iſtam. et cōcor. sͣ. de pac. l. cū in eo. ⁊ de admi. tu. l. cū br̄ditas. doctores cōiter tenēt cōtrariū ꝑ alia iura ſupra in cōtrariū allegata. ⁊ l. iſta loquit̉ vbi ē eadē rō vel fortior quare teneat̉ quis defendere cōtra ſeipſum ſicut extraneū. ¶ In qd̓e aūt ꝓpoſita nō eſt veriſimile ꝙ noluerit turrim cōcedere ꝯͣ me ſicut cōtra extraneū. ⁊ iō cū promiſſio poſſit vires ſuas habere cōtra extraneū nō intelliget̉ ꝯͣ me. ar. jͣ. de pignor̄. l. oblig. Immo ꝙ plus ē dicūt doctores ꝙ nō teneor cōcedere ꝯͣ filios frēs vel alios cōſanguineos. ar. C. d̓ fideiuſſo. l. cū accenti frater. ⁊ de excu. tu. l. humanitas. vbi d̓ hoc dixi. ⁊ pro hoc. sͣ. de ꝓcur. l. penul. ⁊ dixi de iſta qōe. C. de edēdo. l. qui accuſare. ⁊ de aduocatꝭ diuerſorū iudi. l. petitionē. ⁊ pro hoc sͣ. de teſtibꝰ.. minus graue. Secus aūt eſt in vaſallo qui ꝯͣ patrem e frēs tenet̉ dn̄m iuuare. vt in vſibus feudorū dicto ti. hic finit̉ lex §. fi. Sed ibi ſpāle iō qꝛ tenet̉ ꝑ iuramētū ⁊ rōe rei feudalis ſeruire dn̄o. nec dicat aliquis ꝙ illa qd̓ que ibi no. nō ꝓcedit ar. c. i. d̓ noua fidelitatis forma. in fi. ⁊ qualiter dn̄s proprietate priuet̉. c. vno. Guil. ¶ Et vide qd̓ no. quibꝰ mo. feu. amit. in prin. ⁊ in ſumma. e. ii.§. quid ſi dominꝰ. ⁊.§. ſe. ¶ Item querit ipſe Guil. cū dicat̉ inter patrē ⁊ filiū vel frēs in eius ptāte cōſtitutos orit̉ ſolū obligo naturalis. ⁊ in. l. fi. C. de pac. dr̄ ꝙ paciū de futura ſucceſſiōe valei ſi fiat cōſenſu eius de cuius hereditate agit̉ nūquid idem ſit ſi fiat paciū inter filios. puta dum filia morit̉ vel filius emancipat̉ ⁊ faciūt quietatione ⁊ paciū fratribus de non ſuccedendo patri de cōſenſu patris querit̉ an valeat glo. tenet ꝙ ſic in dicta. l. fi. de pactis. Quidā cām dicūt ſi filij ſunt ſui iuris ꝙ valeat e ita intelliga tur dicta glo. ſi vero ſunt in ptāte nō. ar. huius. l. in prin. ⁊.§ fi. ¶ Itē idē modus eſt obligādi quādo frater ſe obligat fratri ſicut quādo filius ſe obligat patri. ſi filius faceret patri talē obligationem de non ſuccedēdo nō valeret. vt. C. de inoffi.te. l. ſi quādo §. i. ⁊.§. illud. vbi de hoc ſatis dixi. ⁊ ꝓ hoc. C. de colla. l. pactum. qd̓ dotali. ergo ⁊c̄. ⁊ ꝓ hoc ēt. C. de donat̉. inter viꝝ ⁊ vx. l. inter eas. ⁊. jͣ. de donat̉. inter viꝝ ⁊ vxo. l. iij.§. fi. in eodē iur̄. ¶ Guil dicit oppo. ⁊ ꝙ tale pactū valet vn̄. l. fi. C. d̓ pactis. loꝗt̉ d̓ pactōe nuda q̄ valet de cōſenſu eiꝰ de cuius hr̄ditate agit̉ ⁊ tamen ex pactiōe nō naſcit̉ niſi naͣlis. ¶ Uel alit̓ dicit ſi inter frēs ē naͣlis ob ligatio q̄ obligoſtatim hꝫ effectū. ⁊ ita debēt intelligi p̄dicta iura. vbi autem contractus extendit̉ in eum caſum quo erunt effecti ſui iuris aut oritur obligatio naturalis ⁊ ciuilis. ⁊ ita eſt in queſtione ꝓpoſita ergo ⁊cͣ. ⁊ ꝓ hoc infra de donatio. inter virum ⁊ vxorē l. ſi eum. ⁊. l. ſequenti. ⁊ ꝓ hoc faciunt leges que ꝯcludunt iſtā ratōem infra de ſtipula. ſeruo. l. fi. ⁊ de heredi. inſtitu. l. quidam cum Ailium. ⁊ quādo dicet̉ dicitur inter patrem ⁊ filium nō valet. ergo nec inter fraires. dicit ꝙ hoc non hꝫ natura ꝯuentōnis ſed vltime voluntatis. Nam videt̉ pater ita teſtari ſicut filii ordinatꝭ. qd̓ pōt ſi vult quandocūqꝫ reuocare. ⁊ talis diſpoſitio vel vltima volun tas valet magis inter fratres qͣꝫ inter patrem ⁊ filios. C. familie herciſcun. l. fi. ¶ Adhuc querit ꝗdaꝫ. pater habebat filios vnus ꝓpter ſuas ſtultitias fuit capius ꝑ curiam ⁊ pater eum redemit ꝓ centum. fratres mortuo patre in diuiſione hereditatis volunt de ducere tantūdem querit̉ vtrum poſſint videt̉ ꝙ ſic qꝛ filius obligatur naturaliter patri vi hic ⁊ que trāſit ad heredes. ergo ⁊c̄. ar. infra ad trebel. l. ſi heres in principio. ⁊. l. ſi quaſi. alias ei. ⁊ qꝛ dn̄s deducit de peculio ẜm quod ei debet̉ ⁊ idem ſi damnuꝫ dedit do mino. vt infia de peculio. l. ſi id quod. ⁊. l. ſi cum ſeruū. ⁊. l. ſꝫ ſi dānum. ergo ita erit in ꝓpoſito. ¶ In ꝯͣrium videt̉ qꝛ quādo pater ſoluit ꝓ filio videt̉ ſoluere pietate paterna ſupra de nego. geſ. l. nenſenius. ⁊. C. eo. ti. l officio. ⁊. l. quod in vxo. ⁊ quod bene facit ſupra fami. berciſcun. l. ſi filia.§. vocati. ⁊.§. idem̄ ſcribit. ⁊ infra de mune. ⁊ hone. l. reſcripto. in fi. cum ibi notatis ⁊ videtur exp̄ſſum C. de cap. ⁊ poſtli. reuer. ⁊. l. liber captus. ⁊ de legatꝭ.i. l. ſenatus in fi. Nec obſtant iura contraria quia loquūtur quādo ſuberat natu ralis obligatio hic autem nulla ſuberat obligatio immo fuerat cā pietatis donatio. Guilielmus. ⁊ vide quod dixi. C. de collatꝭ. l. ea demum circa fi. ¶ Ultimo qꝛ lꝫ glo. obſcure que incipit ⁊ poſt aditam hereditatē videtur tangere illam antiquam ⁊ ſatis rotatā queſtionē an ſuus ſit ipſo iure heres ſine immixtione ⁊ Ia. de bel. hic in opere ſuo ꝯͣrioꝝ non ſolutorum ibi late ꝯmentauit hanc. l. ipſam qōnem ſatis plene tangit. ſed qꝛ non eſt ꝓprie materia huius legis quia eam cauſa breuitatis omitto ⁊ qꝛ eam latiſſime tetigi. C. ſi vt ab heredi. ſe abſti. l. i. ⁊ de lega. i. l. nam nec. ⁊ de libe. ⁊ poſtu. l. in ſuis. ⁊ de acquiren. heredi. l. neceſſariis. ipſe Iaco. non firmai pedem ſed ſolum recitat opinionē antiquoꝝ ⁊ modernoꝝ videt̉ tamen magis inclinare in opinione antiquoꝝ ꝙ requiratur qualis qualis immixtio ⁊ ex hoc etiam dicunt terminari poſſe duas alias queſtiones. Prima eſt an ad ꝯfectōem tutele teſtamentarie requirat̉ immixtio ſui heredis ⁊ tꝫ ꝙ ſic. vt infra d̓ teſta. tutel. l. ſi nemo. vbi de hoc notaui ⁊ dixi dicit tamen opi. ꝯͣriam fo re equiorem. ¶ Secunda eſt an ſuus tranſmittat nō aduam etiā ad exiraneos ⁊ eam ſoluit ſub longa diſtinctōe. ſed dic eaꝫ vt no. ⁊ dixi. C. de his qui ante aper. tabu. l. fi. ⁊ de iure delibe. l. ſi infan ti. ¶ His expeditis tranſeo ad aliquas ſuppletōes glo. in gl. in ſex ꝑtes ibi tria. ar. ad ratōem immo ad ꝓbandū ratōem ratōnis ſubauditam. Iaco. butri. Ibi pecuniā patris que nō eſt ſeparata a ratōibus patris nec filio ꝯceſſa in peculio ſed ſola adminiſtratio eſt filio ꝯceſſa. Iaco. de ra. Ibi ſoli filio ꝯceſſa in peculio. ſed ſo la adminiſtratio eſt filio cum patri eſſet queſita naturalis. naꝫ ꝗs mutuando alterius nomine eidem obligatōem acquirit. vt ſupra ſi cer. peta. l. certi ꝯditio.§. ſi nummos. Ibi ſiue ſtipulatio eēt īmo

De conditione indediti. videt̉ cum ſtipulatio quādo mutuauit pecuniam caſtrenſis pecu lij vel quaſi qꝛ pater obligat̉ filio ciuiliter ⁊ naturaliter ⁊ teneiur aciōe nego. geſtoꝝ. vt infra de fideiuſſo. l. ſi dubitet̉.§. fi. in fi. nec p̄ſumit̉ donatio. C. de inoffi. dona. l. ij. ⁊ de do. inter viꝝ ⁊ vxoreꝫ l. donatio. lꝫ ſit argumentū contra infra de ꝓbatio. l. ꝓtuli. ergo re petitio ꝓ parte qua frater debitor ſucceſſit debet ceſſare cum ꝓ parte hereditaria teneat̉ actōe negotioꝝ geſtoꝝ compenſatōe op poſita contra eum. Ia. de bel. ibi frater debitor alteri fratri teneat̉ ⁊ nulla obligatio querit̉ patri ſed hꝫ locum in alijs cum ſtipulo. ia men ſequentis qō̓nis an due naſcant̉ naturales obligatōnes. Ibi hodie autem de iure. vt. C. de bo.qꝫ libe. l. cum nō ſolū.§. vbi aūt. glo. iſta videt̉ ſentire ꝙ hodie in aduentitia cauſa oriat̉ inter pr̄eꝫ ⁊ filium ciuilis ⁊ naturalis obligatio ⁊ omni effectu ꝓprietatis. ⁊ hoc tꝫ hic Andre. ſed contra inſti. de inuti. ſtipula.§. item inutilis. Solu. ẜm quoſdā hec gl. male dicit. vel dic ꝙ ibi in ꝓfectiuo hic in aduentitio vel dic iure antiquo. ſecus iure nouo. ⁊ de hoc etiaꝫ no. C. de pac. ꝯuen. l. pactum dotale in fi. ⁊ infra de fideiuſſo. l. ſi quis ꝓ eo.§. i. vel dic ꝙ in contrario loquit̉ inter patrem ⁊ filiuꝫ hic inter fratres. ⁊ quoad eos hodie ſit correctū. Ia. de bel. ſed vi detur ꝙ etiam in aduentitio locum habeat cum in eo pater hēat vſumfructū. vt. d.§. vbi autem. ⁊ hic loquit̉ in pecunia cuius vſufructus trahit ad ſe ꝓprietatē qꝛ ꝯſumit̉. vt ſupra de vſufruc. earū rerum que vſu ꝯſumunt̉. l. ii. ⁊ ꝑ totum. ⁊ ideo videt̉ obligatio que ſita patri. ſed dic ꝙ illud eſt verum in vita patris ſed poſt morteꝫ eius nō durat qꝛ finitus eſt vſufructus. vt inſtitu. de vſufruc.§. finitur. ac hic loquit̉ de naturali obligatōe que durabat poſt mortem ex ꝑſona patris ẜm. Mar. ſilima. Iaco. bu. Ibi ⁊ ſic due naturales ab initio naſcunt̉.ſ. vna in ꝑſonam filij mutuantis aliaꝫ ui ꝑſonam patris ꝑ eundem filium ei queſita. ¶ Et lege hic duos verſiculos qui ſequunt̉ in glo.ſ. verſiculū. item quod filio. ⁊ verſiculum item quero. qꝛ hic melius ꝯtinuat̉ ꝙͣ ibi. Sed videt̉ ꝙ vna tantum ſit naturalis obligatio ⁊ querat̉ viriqꝫ ad inſtar actōis de dote que eſt ꝯmunis patri ⁊ filie. vt infra de iolu. l. qui hominem. §. ſi gener. ⁊ ſolu. matrimo. l. ij.§. deniqꝫ. ⁊. l. iij. ſed ꝯͣriorum eadem eſt diſciplina. ergo ſicut ex parte patris ſic erit ex ꝑte filii. So. aliid eſt in filio qꝛ ꝑ filium magis querit̉ patri qͣꝫ econira. vel dic ꝙ ibi due ſunt obligatōes. vt no. in. d. l. iij. ſolu. matrimo. Ia. de bel. Ibi ⁊ media.i. dimidia. Ibi ⁊ hoc ꝓbat.ſ. in hac glo. vt ſequitur. Ibi duo rei credendi eſſe credent̉.ſ. paier ⁊ filius. ¶ Ibi ꝯfunditur obligō.ſ. vtraqꝫ. Ibi ſꝫ ſi pater.ſ. vni cū reo ſtipulando. Ibi eſſet ſoluta. ipſe teneret̉ cum reo. hoc videt̉ falſum qꝛ in duobus reis due ſunt obligatōes ⁊ actiōes. vt no. infra de duobus rēis. l. iij.§. fi. ergo cum vni ſoluit̉ recipere videt̉ nomine ſuo ⁊ ꝓ ſua ob ligatōe. vt infra de in rem verſo. l. ſi ꝓ ꝑte.§. fi. ⁊. l. ſi filius. Cum ꝯͣriorum eadem eſt diſciplina ergo cum reus nō pōt habete ratuꝫ nō ſuo nomine geſtum. vt ſupra de nego. ge. l. ſi pupilli.§. ſꝫ ſi ego So. lꝫ obligatōes reorum ſint ſeꝑate tamen reſpiciunt vnum cōmodum ⁊ vnam rem ⁊ tacite videt̉ actum ꝙ vtriqꝫ ſoluat̉ ꝓ ꝑte vel vni nomine vtriuſqꝫ cum obligatio eorum dicitur eſſe ꝯmunis. argu. infra de ſolu. l. qui hominē.§. ſi gener. ⁊.§. i. ergo ſoluiā vni dꝫ alteri cōicari ꝑ actōem nego. geſto. Ia. de bel. ¶ Ibi filiꝰ debitor tenet̉.ſ. ꝯmunicare. Ibi nō impedit hic repctitōeꝫ. Reſpō deo qꝛ obligatio qua tenet̉ filius ad cōicandū ipſius patris ē quo ad effectum. Cum omnis obligatio occaſione ꝓfectitij peculij vel aduentitij ẜm iſta iura ſit patris quoad omnia. vt inſtituta per quas ꝑſo. no. acqui.§. i. ibi ex eo patris ⁊cͣ. ⁊ ibi no. Fran. accur. vel dic ꝙ cum reus ſtipu. ſi ſibi ſoluat̉ tantū dimidia nihil reſtitꝭ. cuꝫ reo ꝑ actōem nego. geſto. qꝛ ſolum ꝑtem ſibi debitam recipit. ſecus ſi totum. ⁊ hoc ꝯtingit hic. vel dic ꝙ immo repetitōem impe dit ꝓ vna parte que ſit ꝓpter cōicatōeꝫ danda erat niſi equiualēs illi de peculio debitoris ad eum ꝑuenerit ¶. Ibi peculiaris obligatio queſita peculio creditoris. ibi nō ciuiliter.i. iure p̄torio ꝑ edi ctum de peculio. ibi in ciuili acquiſitōe intelligendū eſt que ſit ſolo animo. ⁊ lꝫ ibi interueniat ꝯſenſus qui naturalē obligatōem indutere ſolet. vt ſupra de pactis l. i. tameū cum ſolo animo adeat̉ he reditas vnus ſolus ꝯſenſus inducit naturalē. ſecus vbi duoꝝ cōſenſus exigit̉. Fran. ¶ Ibi ẜm Azo. naturalis tamen tranſit cum ſit facti. ſecus in ciuili acquiſitōe. vel poſſet dici ꝙ in. l. placet. vbi dicit̉ ꝙ filius querii patri veꝝ ē quoad cōmodū. vt. jͣ. de le. i. l. cum filio. ⁊ ibi no. ⁊ dixi. ¶ Ibi neꝗd patrē teneri eo noīe.i. ex ꝑſona filij debitoris. ibi ne eī queſitā.ſ. ex ꝑſona ⁊ parte filij creditoris. ¶ Ibi ſtare nō pōt pro hac. l. dicit̉. Ibi vr̄ ꝙ ceperit pater ꝓ filio debitore. Ibi niſi ciuiliter nō naluraluer cū pr̄ſe non obligaueri ꝓ filio ⁊ ſic deficit eius cōſenſue qui habet inducere naiuralē. vi dicta. l. j. sͣ. de pac. Ibi retorquet̉ in eos qꝛ in alijs tenet̉ tamē ciuiliier ergo inter ipſum ⁊ filiū haberet locū ciuilis tm̄ qd̓ eſſe nō pōt. vl sͣ. de iudi. l. lis nulla. Tho. ⁊ Ia. bu. Ibi pro eo Azo. ē ar. nō videt̉ ꝓcedere. hoc ar. qꝛ licet eſſem debitor vnius ſerui nō ꝓpterea dꝫ coputari in peculio cū ſeruo qꝛ non debeo principaliter ⁊ meo no mine. Ibi vero principaliter ex cā debitoris. Item lꝫ dn̄s obligaretur ex ꝑſona debitoris non tamen teneret̉ inſolidū ſi peculiū nō eſſet ſoluendo. vt. jͣ. de peculio. l. ſed ſi dānū.§. fi. ſicut in fideiuſſo re ⁊ pignoris poſſeſſore hodie in auct̄. de fideiuſſ.§. i. ⁊. ij. Ia. de bel. Ibi haberet pro ſoluto qꝛ cū dn̄o debeat ex perſona ſerui credi toris ⁊ ipſe debeat ex perſona ſerui cōfundit̉ obligatio in eius ꝑſona ⁊ habet̉ pro ſoluio. Ia. bu. Ibi preterea manifeſtiorē rō hec rō ꝓcedere non videt̉ qꝛ ſeruo vulnerato a ſeruo non querit̉ eī ob ligatio cōtra cōſeruū cūſeruus ſit res dn̄ica. vi. jͣ. de peculio. l. ſtichum. nec patit̉ iniuriā quo ad obligationē. vt inſti. d̓ iniur.§. ſcru¶ Item naturalis obligatio non orit̉ in deliciis vt no. inſti. d̓ iu re naturali.§. ius gentiū. ergo de minus ibi dici non pōt obligatus ex perſona cōſerui. qui ſibi non obligat̉. ¶ Uel dic ꝙ proce dit in eo ꝙ ibi ſeruus ſcindit vel rupit rem peculiarē conſerui. vel dic ꝙ ſeruo ꝓpter iniuriā querit̉ natutalis obligatio. ar. jͣ. de iniurijs. l. item apud labeonē.§. ſi quis ſicut cū eo iranſit aliquid Iac. de bel. Ibi ſunt ꝓba. hec rō non videtur ꝓcedere qꝛ ec munis cō penſatio non inducit repetitionē ſꝫ ſpecialis que ſit ip̄io iure. vt no. sͣ. e. l. qui inuicem. ⁊ hic non ſit ipſo iure ſed demū oppoſita. ⁊ iūc ſic oꝑe exceptionis vel dic ꝙ hic dicit̉ verius eſſe. ar. jͣ. de impenſis ī re do. fac. l. qd̓ dr̄.§. vl. ⁊ ꝓbat̉ ꝓ ꝑie. d. l. ꝗ īuicē. ⁊. jͣ. de ꝯpen ſat̉. l. ſi ābo.§. i. item alia rōe cōpenſatio nō poſſet ꝓcedere ſꝫ pater obligaret̉ qꝛ ſi pr̄ obligaret̉ ex perſona debitoris imus eſſet iūc creditor ⁊ patris ⁊ meuij ⁊ pater fieret creditor meuij ex perſo na titij. ergo mortuo patre meuius non cōſtituit̉ creditor titij ſed ſua obligatio cōfundit̉ ꝓ parte qua ſucceſſit. ⁊ iō cōpenſatio locum habere non pōt cū non ſint inuicem debitor ⁊ crediior. Ia. de bel. quid dicemus in queſtione p̄dicta. quidam tenēt opi Hu go. alias Bul. ⁊ pro eius opi. dicūt expreſſum. jͣ. de peculio. l. ſiꝗs cum filio. de cōpenſat̉. l. ſi quis cū filio. ⁊ que in frau. cre. l. ſi pat̄. in fi. ¶ Item qꝛ ẜm naturam quē ſequūtur cō meda ⁊ incōmoda. jͣ. de reg. iur. l. ẜm naiurā. ſicut ergo filius parri acquirit ita obliget̉ per cū Guil. Andre. ⁊ cōner doc. tenēt opi. ac. ꝙ paterꝭ non tenet̉ ex perſona filij ſed iō ius obligat cum qꝛ ad ipſum peculium ꝑuenit. nec etiaꝫ filius acquirit patri naturalē obligationē niſi quo ad cōmodū ius tamen ipſius obligatiōis remanet in filio vt. d. l. cum filio. de leg. j. ⁊ ibi no. ⁊ dixi. ⁊ ꝓ hoc. jͣ. ꝓ ſocio. l. iij. ⁊ de peculio. l. quis ergo caſus tenet̉ ergo pater pretoria non ciuili ⁊ nō ex perſona filij ſed per peculiū. vt. jͣ. de peculio. l. i.§. i. ⁊. l. iij.§. iulia nus. ⁊ melius de reſcin. ven. l. titio. in fi. vbi hoc dicit tex. ⁊ ē etiā tex. cui reſponderi non pōt. jͣ. de acceptil. l. an inutilis.§. fi. ⁊ pro hoc. jͣ. ad macedon̄. l. creditor̄. vnde opi. Azo. eſt verior. vnū tamen ſupra omiſſi quod dicat Aꝫ. qd̓ non cōfiteor eſſe verum. vꝫ ꝙ filio cōirahent̉ pater obliget̉ ciuiliter de peculio que ciuilis hꝫ effectum naturalis. hoc enim nō eſt verum immo pater nec ciuiliter nec naturaliter obligatur vt p̄dicium eſt. ſed iō qꝛ habꝫ pecu lium. ⁊ iō inſpicimus. vtrum aliquid ſit in peculio iꝑe ſententie. vt jͣ. de peculio. l. queſitum. ⁊ sͣ. de iureiur. l. qui iuraſſe.§. ſi paratꝭ. ⁊ ꝓ hoc. C. ne filius pro patre. in rubro ⁊ ngro. ibi cōtra. l. iſtam. ibi ꝓ ea vero. ⁊ ibi ſi non minus ⁊cͣ. Ia. Ibi ſed que eſt rō ⁊c̄. ¶ Que rit glo. ⁊ non reſpondit. ſed diciū ⁊ rationē ponit pro eodē. Reſpondeo ſic quādo directo deſcendit obligatio pater ſe obligat ⁊ vult obligari. ergo videt̉ repudiare acquiſitioneꝫ ſicut dicit̉ alibi de patre ẜm quoſdam qui ſoluit filio agenti. C. de bo. que lib. l. cū non ſolum.§. p̄terca. preterea creditor ⁊ debitor ⁊ obligatio ⁊ eiuſ dem acquiſitio ſunt oppoſita eligendo ergo vnū.ſ. ſe obligari vr̄ eius oppoſitio. jͣ. acquiſitionē renūciaſſe. ar. C. de fur. l.j. Sed qn̄ per obliquū deſcendit tunc pater non ſe obligat principaliter Ia. de bel. Ibi ea vero que aliunde peruenit non eo filio. immo vide tur ꝙ etiam filio non tamen patri. vi. sͣ. hac glo. diciū eſt. Reſpō deo ſubandiend̓. tm̄ vel dic aut deſcendit per obliquū facto pr̄is.

De conditione iudediti ⁊ tunc non querit̉ filio. vt dicta. l. ſi quis pro eo aūt ſine facto eius. ⁊ tunc ſic vel dic. vi. sͣ. dixi. Ia. de bel. ¶ In glo. ⁊ poſt aduā hereditatem. Ibi cū poſtea ⁊ immiſceat. ſecus ſi non ſequat̉ īmixtio. ⁊ ita dꝫ intelligi opi. Io. ẜm Mar. ſili. Sed ſi ſequeret̉ imixtio. hꝫ locum opi. Azo. ſed hoc verum eēt quo ad ꝯditionē ob cām. ſecꝰ quo ad cōditionē indebiti qꝛ illa ceſſaret ex quo tempore ſolutionis erat debitū. vi. jͣ. eo. l. fi.§. vlti. Iaco. bu. ¶ Item hec qd̓ glo. non ꝓcedit ẜm opi. eorū. qui dicūt ſuum eſſe ipſo iure heredē ſine īmixtione. vt. sͣ. dixi. nam cū ambo eſſent in poteſtate ſtatim ſunt hr̄des. vt inſti. de here. qꝫ ab inte.§. ſui. ¶ Iteꝫ hec obligatio nō ſpeciat ad filium mutuātem nec obtētu peculij. vt. sͣ. e. l. ſi nō ſortē. §. fi. ⁊. jͣ. de ſolut̉. l. ſi quis ſeruo. Sed peculiū ꝓfectitiū eſt res hereditaria. vi. C. fami. her. l. certum. ꝑ quod ante īmixtionē fortius indebitum recipere dicit̉. Ia. de ra. dicit ꝙ ante hereditatē aditaꝫ nihil erat debitum qꝛ obligatio queſita erat patri ⁊ per patrē hereditati ⁊ per hr̄ditatem tranſmuūt̉ ad hr̄dem aduentū. vnde fra ter recipiens antequā addiſſet indebitū recepiſſet. ⁊ iō ſoluiū repe teretur. quid eſt ergo qd̓ dicit lr̄a ſoluit dicit ꝙ ſoluit hr̄ditatē. vnde ex quo ſoluit tōiū hereditati in hereditate eſt peculiū qd̓ habebat meuius frater debitor. vnde ſi apud fratrem eēt peculiū quod habebat meuius tollerei obligationē tamen eſt apud hr̄ditatē cui eſt ſoluium ⁊ ẜm hoc repetet ſi peculium eſſet in hr̄ditate in. l. iſta ſublata fuit eoipſo obligatio quia peculiū mortuo patre in hereditate. C. de pac. cōuen. l. fi. deſinit eſſe pactum. C. de inoffi. te. l. fi. Sed dic ꝙ peculiū ⁊ hereditas intelligunt̉ ſeparati. vnde adita he reditate non extinguit̉ obligō pro parte peculij ſed tollit̉ poſt aditionem pro parte que obuenit ad frairem creditorem ⁊ dic frater qui recepit mutuo tenet̉ naturaliter licet pecunia non fuerit fratris mutuantis ⁊ eo modo cōirahitur mutuū naturaliter. ¶ Sed nūquid eſt verum qd̓ glo. dicit ꝙ per aditionē reducit̉ cauſa ad non cauſam non videtur verum. immo per aditionem obligaret̉ fratri ſi non ſoluiſſet in quem per aditionē eſſet tranſmiſſa dimidia obligationis pene quod ſoluit hereditati. puta ſeruo hr̄ditario antequā adiret nunquid repetet dic ꝙ non nec reducit̉ cā ad non cauſam quia ſi non ſoluiſſet oporteret eum imaginare ſoluere hr̄ditati qd̓ non fiet ex quo āte ſoluit ⁊ pōt hoc ꝓdeſſe ſi d̓ ꝓprietate querat̉ ſi ſint duo cohr̄des vnus debitor defuncti ſoluit pēdēte aditione poſtea ambo adeunt nihil repetet per cōditionē ſine cauſa vel indebiti pro parte cohered̓. non. Itē pro ſua nō qꝛ per aditionem hr̄ditatis eſt in eum tranſlatum. nec ob. l. que dicit ꝙ fingitur ab initio adiuiſſe quia non eſt verum ſemꝑ vi. jͣ. de ſtipu. ſer. l. ei ex eo.§. fi. ⁊. l. ſi ſeruus hereduatis ⁊ poſſ. Quod dico ꝓdeſſe ſi eſſet debitū naturale quod debebat heres. ⁊ ſic non po terat peti ⁊ ſi non ſoluiſſet non teneret̉ quod non placet. hoc eniꝫ eſſꝫ contra ea que dixi. Sꝫ indebito ciuiliter poſſꝫ hoc dici. lꝫ eniꝫ illa obligatio tollatur non nocet heredi. ſꝫ iſtud ē nocere heredi. argu. jͣ. de ſeꝑat̉. bonorū. l. debitor. nec obſtant ſuperiora qꝛ ſecus ē in naturali de quo loquit̉ lex iſta. poſſꝫ enim dominus vel pater deducere. vnde reputaret̉ efficax ſic loquit̉. C. de iure delib. l. fi. §. in cōputatione. hoc ergo creditoribus prodeſſꝫ ante ſoluiſſe vt per hoc hr̄ditas intelligeret̉ maior ꝙ ergo dicit̉ cauſaꝫ reduci ad non cauſam. falſum eſt immo durat effectus obligatiōis licꝫ iur̄ ſubtilitatis confundat̉. ⁊ in totum dico etiam ꝙ frater qui mutua uit non poſſit petere ſi non eſſet ſolutū quia ſolū ē naturale debitū. vt. jͣ. de act̉. ⁊ oblig. l. naturales. ¶ Sꝫ pone filius exiſtens inpo teſtate erat obligatus patri naturaliter tantū pater emancipauit eū nūquid obligatio efficax efficiet̉ quidā ꝙ ſic. sͣ. famil. herciſ. l. dicunt cōſequēter his.§. ſi filius. Dic cōtra ꝑ. l. obligatiōes de act̉. ⁊ oblig. ⁊ de hoc dixi etiam.sͣ. in oppoſitiōibꝰ. Ia. de are. ¶ In glo. hoc quidā intelligūt. Ibi ergo ⁊ hic extinguat.ſ. prouētio par tis peculij. ¶ Ibi viriuſqꝫ fratris peculij.i. partē vtriuſqꝫ peculij. Ibi vnde ad alium fratrem creditorem. Ibi prb parte alia ſpectat onus. hoc placet qꝛ fingitur frater debitor pro ſua parte de ſuo pe culio ſoluere hereditati ⁊ hereditas locupletior propter id ad eū perueniens. vt. jͣ. de euict̉. l. ſi eodem.§. fi. ⁊ ad. l. fal. l. i.§. ſi debitor. Iaco. de bel. Ibi. l. quefitum.§. i. ⁊ in hac. l. Iaco. de ra. dicit ꝙ hec glo. dicit in ea iacet tota vis huius. l. quia abſurdū vſdetur vt quod hic dicit affricanus quia ẜm hoc frater creditor nō plus hꝫ qͣꝫ ſi nō eſſet creditor qꝛ tantum dꝫ habere de peculio. C. fami. berciſcun. l. certum. vnde dicit ꝙ quinqꝫ ve peculio debeat dedu cere p̄cipua ⁊ alia quinqꝫ diuidant̉. ⁊ hoc videt̉ dicere. l. ſupra fami. herciſcun. l. heredes.§. fi. ⁊. l. ſequenti. ⁊. l. ſi filia.§. i. in ver. preci pere. ⁊ inſſitu. ad. l. falci.§. penul. ipſe tamen dicit ꝙ iſta quinq que ꝑuenerunt ad fratrem creditorem capiunt̉ de ꝑte vtriuſqꝫ qd̓ ſic declarat̉ vbi heres adit hereditatem ſi eſt debitor defuncū ꝓ parte tollit̉ obligatio ꝓ parie ſua iure imagmnario ſolutōis. lex enim fingit ꝙ heres in parie de bonis ſuis ſoluat ꝓ parte ſua hereduta ti que repreſentat ꝑſonam defuncti. ⁊ ex hoc ſequit̉ ꝙ creditores hereditarij ⁊ heredes poſſunt impetrare ſeꝑatōem. vt infra ad. l. falci. l. i.§. ſi debitor. ⁊ ibi no. ⁊ de ſeꝑatꝭ. bonorum ꝑ totum infra d̓ euictio. l. ſi ei qui.§. vlti. que lex ſicut dicit dedit ſibi intelligere. l. iſtam. vnde dicit aduertendū ꝙ peculium filii cenſeiur hereditas ſcu bona filij. vnde peculiares creditores filij ⁊ creditores defuncti poſſun petere ſeparatōeꝫ vt creditores peculiares habeāt bo na peculiaria ⁊ creditores defuncti bona hereditaria. ſed lex fingit heredem debitoris defuncti ſoluere de bonis ſuis ipſi hereditati. ⁊ oportet ꝙ ſit aliꝗd vnde ſoluat. vnde vbi filius debitor ſuccedit patri ꝓ dimidia ius fingit ipſum ſo. uere de peculio ſuo cuꝫ alia bona nō habeat vnde videt̉ filius habere tantum minus in peculio ꝓ ſua ꝑte. vt ſupra de mino. l. iij.§. ſed vtrum. ¶ Hoc vi ſo cum dicit̉ nihil cepit frater creditor in ꝑte fratris debitoris di co ꝙ nō eſt verum. immo de parte peculij quam hꝫ filius debitor iam intelligit̉ deducta in quinqꝫ ⁊ accepiſſe ꝑtem ſuam heredita tis. vnde ſicut in parte titij creditoris ſumunt̉ quinqꝫ ſit ⁊ in parte meuij debitoris. vnde quantū deducit de parte vnius tantum deducit̉ de ꝑte alterius nec eſt leſus frater utius in aliquo ſicut ipſi dicunt. Et ideo ſtandū eſt opinioni glo. vnde quantū de man̄. altera de parte titij deducunt̉ quinqꝫ que repetunt̉ a meuio tantū fa cit ipſa lex meuium dediſſe alias deduxiſſe de ꝑte ſua peculij ⁊ au xiſſe ſuam ꝑtem hereditatis. vnde ſue parti ſoluiſſe fingit̉ ⁊ effectum huius fictōis ſupra dixi ꝑ hoc pꝫ reſponſio. eſto ꝙ ſit vt di cunt ꝙ de cōmuni deducat̉ dico ꝙ deducētur. x. vt dictum eſt. ⁊ hoc dicit glo. deinde ſubiungit ratōem que me nō mouet nec eſt vera. dicit enim ſicut extraneus creditor poſſet conuenire alteruꝫ ex heredibus de eo quod hꝫ ⁊ alterum omittere ſic hic obicit ſibi debitor ꝙ de eo quod hꝫ ſit ſibi ſolutuꝫ. hec nō eſt bona ratio ex hoc enim poſſet ꝯtingere inequalitas. nec eſt verum quod dicitur ꝙ vnus poſſit omitti. ar. ꝓ glo. infra de peculio. l. ſi creditor. ¶ Concludendo ergo dic ꝙ ſic ſit computatio. pone in peculio ſunt. xx. debebam patri. x. deducantur illa decem ⁊ poſtea reſiduum diuidemus. ⁊ ſic erit ꝑinde ac ſi ab initio totum peculiuꝫ foret diuiſum ⁊ ſi ita computatur bona eſt computatio ⁊ bene dicit africanus ꝙ contra ſeipſum ienet̉ defendere. Ia. de ra. ⁊ G. ¶ In eadem glo. in fi. hoc placet Ia. de belui. qꝛ naturalis obli gatio ꝯͣhit̉ ⁊ queſtio eſt contra ꝑſonam. ⁊ ideo adhuc tenet̉. vt in fra de peculio. l. quis ergo caſus. Iaco. de bel. Andre. diſtinguit. aut ꝯͣcia eſt obligatio cum extraneo ⁊ nō tollit̉ obligatio vt inpo teſtate ſit patris ſe ab obligatōe ſubtrahere. vt infra de peculio. l. ſi quis ſeruum.§. etiam. ſed vbi cum herede vel cum fratre poſſet qꝛ pater tollit que conceſſerat Andre. Sed Mar. ſili. dicit aut peculium adimit̉ ita ꝙ ꝑuenit ad creditorem ⁊ ſunc non remanet natu ralis ſꝫ iollit̉ qꝛ ſequit̉ peculium ſicut hic dicit̉ de fratre creditore ad quem ꝑuenit pars peculi quod ꝓ ea ꝑte tollit̉ naturalis in per ſonam fratris debitoris. ſi vero peculium adempiū nō ꝑuenit ad creditorem. tunc adhuc durat obligatio naturalis. pone enim hēo ſeruum qui cum extranco ꝯͣhit adimo ei peculium nihilominus ipſe remanet obligatus illi extraneo qꝛ peculium ad eum nō ꝑuenit alias eēt in poteſtate domini eximere ſeruum ſuum ab obliga tōe creditoris adeundo peculium quod eēt abſurdum. Mar. ſili. ¶ Sequēs.§. ē de eadē materia vt ibi dicam. ¶ In glo. minus vel plus in fi. infra de actio. ⁊ obliga. l. obligatiōes in fi. in glo. ex diuiſione. vel dic hoc ipſo ꝙ fuit heres. Ia. ¶ In glo. videt̉ ſed ꝓpter in fi. vel dic ideo verum eſt hon̄. quis alieni in peculiū immine ⁊cͣ. ⁊ ideo ſi ꝑtem peculij ſit conſecutus confuſione quadaꝫ obligatio naturalis eſt ſublata quere ſatiſfactōe vel ſolutōe quadam vel dic naturalē obligatōem ſublatā hoc ipſo videt̉ ꝙ con ſecutus ſit ꝑ ius hereditariū ꝑtem peculij ſeruū equiualentē huic debito cui peculio hec obligatio inerat adeo ⁊cͣ. Iaco. de aretio. ¶ In glo. conuento in fi. ⁊. d. l. queſitum.§. i. Iaco.

De conditione indebiti. ¶§. iſte eſt de ſuperiori materia ⁊ loquit̉ quā queſitum ad maier contrarit cum filio. ⁊ Iaco. de are. le gitiſtum.§. cum p̄cedentibus ⁊ facit de eo ſecundā ꝑtem princiqalem ſed cōiter legit̉ ꝑ ſe ⁊ breuiter hoc dicit. Naturalis obliga tio ꝯͣhitur inter patrem ⁊ filium ⁊ ſequit̉ peculium. ⁊ ideo ſi filius hꝫ peculium ⁊ ſoluit patri debitum nō repelt̉ ſed ſi ad patrem tātum de peculio ꝑueniſſet quantū eſſet in naturali obligatōe ⁊ filiꝰ adhuc ſolueret bene repeteret. Iaco. bu. ¶ Et diuide in tres par iiculas. prima loquit̉ quādo pater credidit filio quem hēbat in po teſtate ⁊ ideꝫ filius poſtea emancipatus ſoluit poſtea patri in qua particula ponit̉ thema cum queſtione. ſecundo ponit̉ reſponſio ⁊ reſponſionis ratio. in ſecūda principali particula loquit̉ eꝯͣ quādo filius habens peculiuꝫ credidit patri in cuius erat poteſtate ⁊ idē pater poſt emancipatōnem factam de filio eidem filio ſoluit. ¶ Et in hac particula primo ponit̉ dictum. ſecūdo ratio dicti. tertio argumentatio ad ꝓbandū ratōem ſuaꝫ. tertia particula pla na eſt. ibi filio in poteſtate ꝯſtituto ⁊ habenti peculium ꝓfectitiuꝫ. ibi ſoluat de eo peculio quod pater iacite ſibi donaſſe videt̉ ip̄m emancipando. vt infra de donatio. l. donatꝭ.§. pater. ibi ex peculio. improprie cum eſſet emancipatus. vt. C. de inoffil. fi. ibi remanſe rat alias ſecus vt in glo. ibi naturalē obligatōem que coheret pe culio vt ſequit̉. nec ob. infra de lega. iij. l. vxori.§. pater. vt ibi dixi ibi in maritum poſt mortem filij ⁊ ẜm hoc hꝫ locum glo. vel dic poſt emancipatōem filij ⁊ tunc etiam ſunt plana. Franci. accur. ¶ Ibi filius debuiſſet naturaliter. ⁊ nota ꝙ obligatio naturalis que conſiſtit inter patrem ⁊ filium nō ꝯcernit ꝑſonam ſꝫ peculiuꝫ vi hic ꝓbat̉. ibi ſi nihil ex peculio ⁊c̄. ¶ In glo. prima in fl. ⁊ sͣ. e. l. ij. ⁊ tertio reſponſo. ¶ In glo. nō eſt neceſſariū in fi. hec vera ſic recie intellecta qꝛ mortuo filio remāet obligatio naturalis que coheret peculio ſed tollit̉ illa que reſpicit ꝑſonam filij vi pꝫ infra de caſtren. pecu. l. pater qui caſtrenſe. eo vero emancipato remanet vtraqꝫ vt ibi no. ſic ergo vtroqꝫ caſu fiet deductio de peculio ⁊ argumentū Affricani bene ꝯcludit Rai. t ¶ Fideiuſſorſoluens legatū indebitū repetit. h. Cegati. dicit. ⁊ dic ꝙ ſoluit ſuo nomine ſed que fuit dubitatio huius.§. dic qꝛ ſideiuſſor pure ꝓmiſſerat ⁊ ideo videbat̉ ſo lutum repetere nō poſſe. ſed lꝫ ꝓmiſſio eſſet pura verbis inerat ia men tacite ꝯditio. vt infra vt lega. no. ca. l. i.§. ſi ſub conditiōe. qd̓ ē nota dignum. Ia. de ra. Iquis cū a fideicōmiſſario. ¶ Qui ſoluit plus re. repetit quod ſoluit. qui vero ſoluit plus ca. repetit reſpectu cauſe tantum. hoc dicit Iaco. but. Et dic ſiquis.ſheres. ⁊ ẜm glo. hꝫ tres lecturas. prima ⁊ tertia vadunt ad vnum finē. media eſt ꝑ ſe. Secundū pri mam ⁊ tertiā ſoluit plus eautōe omiſſa. ⁊ ideo reſpectu cautōnis taniū repetit. Secundū ſecundā ſoluit plus re: e ideo illud repetit nō cautōem qꝛ de ea omiſſa nō conquerit̉. Ia. bu. Rai. enim culus opi. puto veram. dicit ꝙ in prima lectura quando omiſſa fuit cautio mutiana nō repetit̉ cautio ſed ipſa pecunia ſoluta cautōne pendente. vt ſupra. e. l. ſub ꝯditōe. ⁊. l. mutiana. in glo. alle. ¶ Tutus exceptiōe Ui exceptione. ꝑpeia ⁊ fauorabili re petit ſolutum. ſecus ſi odioſa. ⁊ primo ponit dictum vſqꝫ ibi. Sed hoc nō eſt ꝑpetuū. ibi determinatio di cti vſqꝫ ad.§. ſi pars ⁊ dic qui.ſ. obligatus naturaliter ⁊ ciuiliter. ⁊ quod ſubicit hꝫ dic que nullam obligatōem tollit ſꝫ ſolū aciōeꝫ elidit. Nam in his que tollunt obligatōem diſtingue ciuilem vel naturalē. vt ꝑ eum no. ⁊ dixi. C. de iur. ⁊ fac. igno. l. cum quis. ibi pertorem quocūqꝫ iure vel facto. ibi vero eſt ꝑpetuū vel genera le vel nō ſemꝑ eſt verum. lꝫ ſit regulare. Nam fallit in exceptōne odioſa. vel expone ẜm glo. i. nō eſt generaliter veꝝ. nam ſunt due regule. vna ꝙ tutus fauorabili exceptōe repetat. alia ꝙ tutꝰ odioſa nō repetat expoſitio. Hugo. plꝫ. Iaco. du. Ibi exceptio datur piincipaliter. ibi in ſenatuſconſulto de mulieribus.i. velelano. ibi in odium eſt.i. creditoris. ibi dat̉.ſ. principaliter. ibi nō repent̉. nō ob. s. n̄ ceriū peta. l. ſi filius. vt ibi no. ¶ Et circa materiā dic aut ꝗs eſt tuius exceptōe temporali aut ꝑpercia aut dubia. primo caſu ſolutum nō repetit. vi sͣ. e. l. quod in diem. Secūdo caſu quando eſt ꝑpetus. dic ꝙ aliquādo excepio ꝑimit vinculū naturale cauſatuꝫ vt pacti ⁊ iuriſiurandi ⁊ tunc omni errore ſolutum repelit. ¶ Ali quādo exceptio tollit ciuilē tantum vt exceptio iuris iniqui impetrati. ⁊ in hac diſtinguit̉ quo errore ſoluat̉ quedaꝫ eſt exceptio que nullum vinculū remouet. ſed obſtat agenti. ⁊ in hac diſtinguitur an ſit fauorabilis an odioſa vt hic ⁊ tales exceptōes ẜm gl. que ē C. de iuris ⁊ facti igno. l. cum quis ſunt macedoniani veleiani e rei iudicate ẜm quoſdam vt plene dicet̉ infra. e. l. iulia. quedam eſt exceptio dubia. ⁊ tunc ſoluium venit ad repetenduꝫ. vt infra. e. l. ſufficit. ⁊ plene dicet̉. d. l. iulia. infra. e. Ia. bu. ¶ Quid ſi tuiꝰ erat exceptōe nō numerale pecunie. nūquid repetit videt̉ ꝙ nō qꝛ eſt tē poralis ex qua ſolutum nō repetit. vt dixi. ⁊ no. ſupra. e. l. quod in diem. tu dic contra qꝛ lꝫ ſit temporalis eſt etiam ꝑpetua. vnde repetit̉ vt in qōne ꝓpoſita. ſecus ſi eſt temporalis tātū. vi. l. quod in diem. ⁊ no. de hoc ſupra de condi. ob cām. l. qui debere. ⁊ videtur caſus infra ſolu. ma. l. maritus dotem. ⁊ glo. ſupra. e. l. i. ibi in cirographo ante bienniū. ¶ Sed quid de eo qui tutus eſt exceptiōe p̄ſcriptōis. xxx. annoꝝ videt̉ ꝙ nō repetat qꝛ exceptio eſt odioſa. Contrariū eſt veꝝ vt no. in glo. ⁊ ꝑ Di. infra rem ra. habe. l. fi. ⁊ ratio ꝑ Di. ibi notata eſt ꝙ ciuilis obligatio ſublata eſt in preſcriptōe ⁊ effectus naturalis eſt ſublatus ꝑ iacitum ꝯſenſum eius cō tra quem p̄ſtabat̉. ¶ Sed tunc oppōit̉ ad p̄dicta. impetraui ius iniquū ꝯͣ te. tu eodeꝫ iure potes vti ꝯͣ me ſoluiſti mihi nō repetes vt ſupra quod quiſqꝫ iuris. l. iij. in fi. ⁊ habuiſti exemplū. sͣ. e. l. ſi pene. in principio. ⁊ tamen in iure quod habes ꝯͣ me ſoluendo videor tacite conſentire ⁊ ſic ꝑ eaque dicta ſunt ſupra. naturalis videt̉ ſublata ⁊ ſolutum repeti. ⁊ tamen contra. eſt vt ibi pꝫ. vnde non vi deo ratōem quod ita voluit legiſlator ꝯcedere vt naturalis non tolleret̉ ⁊ ſic ꝯſenſus nō oꝑatur in eodē modo potuiſſet diſponere vt omnis obligatio tolleret̉ ⁊ ciuilis ⁊ naturalis Andre. in gl. vt infra ad macedonia. ⁊ ibi infra. e. l. iulia. Item ibi in exceptōne que tollit obligatōem ciuilem hic ſolum elidit actōem ẜm glo. in fi. ⁊. C. ad macedo. l. ſi filius. de hoc dic vt no. ⁊ dixi. d. l. qui ſe de bere. sͣ. de condi. ob cām. vel ibi origo magis inſpicit̉ in quo nullus dolus affuit lꝫ hodie dolo faciat agendo contra eum qui eſt tutus exceptōe. nō tamen hic doli exceptio erat originaliter parata. Iaco. bu. ¶ Conclude ergo aut eſt iutus exceptōe declinato ria ⁊ nō reperit vt infra manda. l. ſi fideiuſſor.§. quedam. niſi reddet̉ ꝓrſus indeditum vt in falſo ꝓcuratore quo caſu recurras ad l. ſi ꝓcurator. sͣ. e. l. in diem. alias quod in diem. niſi quoad interuſuriū medij temporis ẜm Mar. ſili. vt ibi dixi. Si ꝑemptoria ſi ꝑemit naturale vinculū ꝑinde eſt. ac ſi eſſet. tamen in iure indebituꝫ ſi ciuile tamen idem ac ſi eſſet ciuile tamen debitum vt no. sͣ. e. l. ſi nullum. tunc aut eſt fauorabilis aut odioſa aut ad rigorem iuris conſeruandū. aut eſt dubia in quibus omnibus caſibus dic vt. sͣ. dixi. ⁊. l. interdū. sͣ. e. ¶ Qui ſoluit integrū cū deducere petunt̉ cō Si par S. dicit faciū reſtiutiōis per cōduionē incerii. vt de nouo reſtituat facta deductiōe. hoc dicit. Et qd̓ dicit pars do mus dic idem ſi de tota. licet glo. aliter dicat. Ibi cōdici retradictionem poſſeſſiōis vt habeat retētionē ꝓ expēſis vt dixi in ſumma no. nec ob. sͣ. e. l. ſed ⁊ ſi me putē. vt ibi no. vt. jͣ. e. l. ex quibus. vt ibi dicam. ¶ Oppo. ex prima glo. de. l. domus. ⁊. l. qd̓ ſi nullā. jͣ. de leg. i. ſol. vt in glo. ⁊ ibi heres fuit in culpa hic non. ¶ Scd̓o oppo. ꝙ nō ſolū impēſa ſit indebita. ſed ēt totum legatuꝫ. vi. jͣ. de leg. i. l. ſi iia legatū.§. fi. So. vt glo. qꝛ ibi tota domus fuit cōbuſta hic pars. Sed hec ſo. non ē bona quia hic idē eēt. ⁊ ſi tota eēt cōbuſta eadē rōne non ob. leges cōtrarie quia loquūtur quādo domus fuit cōbuſta viuo teſtatore ⁊ ab eo refecta non videt̉ alia do mus. ⁊ ideo niſi appareat de voluntate teſtatoris non debet̉ legatum vt ibi no. Sed hic fuit refecta per heredē vnde in area remanetlegatū. vt dicia. l. grege.§. fi. ⁊. l. domos. ⁊. l. ſe. ⁊ ſe. ⁊. l. ſeruum filij.§. cū peculij. ⁊ ideo factū heredis poſtea rehedificantis non dꝫ legatariū legato priuare. lꝫ tota ruat. vi. l. cetera.§. fi. e. ti. de leg. primo. niſi ſubſtineas diſtinguēdo ꝙ aut viuo teſtatore eſt cōbuſta ⁊ refecta. ⁊ tunc ꝓcedūt cōtraria aut coruit viuo teſtatore ⁊ refecta eſt poſt diem legati cedētem. ⁊ tunc legatuꝫ remanet̉ in arca vt dicta. l. grege.§. fi. vbi de hoc ⁊ ideo legatarius non dꝫ priuari legato per faciū heredis rehedificantis. vt dicta. l. cetera.§. fi.

De conditione indebiti ¶ Si aūt corruit ante diem legati adeūtem ⁊ rehedificata ꝑ heredem videt̉ eſſe alia domus nec videt̉ cedere dies legati in re perempta. hoc ꝓbatur. jͣ. de leg. ij. l. mortuo boue. ⁊. jͣ. de cōdi. fur. l. ſi ſeruus.§. boue. ſic intelligit̉ hec glo. ⁊ hoc mō ſuſtinere poteſt lꝫ cōmuniter reprobat̉. ¶ Item oppo. ex ſcd̓a glo. de. l. ſi in area. sͣ. e. tres ſolutiones ſunt hic lꝫ quedam alia interſerat̉ que eſt penultima. Alie aūt magis placent quia tres non cōcludunt ẜ vnā ſolutionē.ſ. ꝙ fideicōmiſſarius habei dominiū ab herede qd̓ nō ē in. l. cōtraria. ⁊ ꝓbat̉ hec ſolutio ſic. qꝛ hec ꝯditio ꝯͣhit̉ vn̄ opor tet ꝙ aliꝗd fiat tuū vel dn̄ium vel poſſeſſio. ſi debeo ꝯdicere vi. l. indebiti.§. ſꝫ ſi nūmi. sͣ. e. Modo ita eſt ꝙ in. l. cōtraria nihil factū ē accipiētis. ⁊ ſic nec querit̉ ꝯͣctus. ⁊ iō non cōdicit̉. ſꝫ hic ex ꝑſona hr̄dis tranſit dominiū in legatariū vere vel ficte ⁊ tradidit pin guiusqꝫ dꝫ ⁊ ſic re cōtraxit. ⁊ iō repetit faciū reſtitutiōis ⁊ ſic poſtea maturus vel melius reſtitnat ꝓbat̉ etiam hec alia ratione qꝛ ex alijs cauſis ⁊cͣ. vt. jͣ. e. l. ſꝫ in. l. ſꝫ in altera ſolā retentionē hēbat hic aūt hēbat actionē. ¶ Itē op. ꝙ hēbat locū indebiti ⁊ nō certi. vt sͣ. e. l. indebiti.§. ſꝫ ſi nūmi. ſol. aut volo cōdicere rē vel poſſeſſionē ⁊ tunc cōpetit indebiti vt in ꝯͣrio aūt factū reſtitutiōis ⁊ ſic incetiū ⁊ ſic incerti vt hic ſi ceſſat ſtipulatio ex ea agit̉. vt. sͣ. ſi cer. pe. l. ſiꝗs certū. Et aduerte qꝛ glo. prima que incipit. sͣ. incertū videt̉ innuere ꝙ ſecus ſi in diē certū. Sed tu dic idē nā incertuꝫ die pendēte res erit hr̄dis vt. sͣ vſufru. quēadmo. ca. l. ſi vſufru. mihi.§. plane. ⁊ de vſuſ. leg. l. ſemproniꝰ. vn̄ ſic intelligas glo. quo ad trāſmiſſionem vel obligatione verū eſt ꝙ ſi ad diem certā bene cedit dies ſꝫ non quo ad dn̄ij tranſlationē vt dixi. ⁊ de hoc vide qd̓ notaui in glo. ⁊ ꝑ Cy. ⁊ ꝑ me. C. de cadu. tol. l. j.§. j. ¶ Querit Guil. de cu. ſi dedi tibi ⁊ deſcēdentibꝰ a te fundū in emphitheoſim edificaſti ibi pulchrā domū ⁊ mortuꝰ es ſine deſcēdētibꝰ ⁊ ſic res reuerſa ē ad me dn̄ium hr̄des tui dicūt ſe habere retētionē ꝓ expēſis domus an eis det̉. vr̄ ꝙ ſic. ar. huiꝰ.§. ⁊ dicte. l. domos. de le. j. cū cōcor. ⁊ ꝓ hoc videt̉ tex. in feudo hic finit̉ lex deinde cōſuetudines regni incipiūt. ¶ Sed pone ꝙ ip̄i volūt deducere expēſas. ⁊ ego dico fructus debere cōpenſari cū expēſis. vr̄ ꝙ cōpenſari debeat̉. sͣ. de rei ven. l. emptor. ⁊. l. ſumptus. Sꝫ dic ꝙ ille leges loquūtur in rea li qn̄ faciebāt lꝫ non hēret ius ſaciēdi. lꝫ eſſet bone fidei poſſeſſor nec ꝑcipit fructus iure ſuo nec de re ſua. ⁊ iō fructꝰ ibi cōputantur. hic aūt emphitheota ꝑcipiebat fructꝰ ex re ſua ar. non cōpenſat vt hic. ⁊. jͣ. de impēſis. l. iij.§. ius generaliter. ⁊. l. tunc. ⁊. d. l. domos. de le. ij. ⁊ ꝓ hoc bī facit. jͣ. de cōdi. ⁊ de. l. quibus diebus.§. i. Guil. ¶ In glo. ſine culpa ibi.§. fi. tamen ibi refecta fuit ꝑ teſtatorem. Ibi.§. areā. hi duo.§. faciūt ad ꝓpoſitū glo. i. in fi. hec due leges loquūtur in vſut. qui facile rei mutatiōe extinguit̉. ⁊ iō in ꝓpoſito dic cōtra qꝛ inſula ēt viuo teſtatore cōbuſta fuit debet̉ area vt. d. l. grege.§. fi. de leg. i. cū cōcor. ⁊ sͣ. dixi in glo. ſi ip̄am poſſeſſionē in fi. dic ꝙ lꝫ videant̉ eſſe quattuorrōes reducunt̉ ad duas. prima qꝛ cām hꝫ abhr̄de ficte cū fingat̉ eadē ꝑſona cū eo vel vere ꝓut fuit ip̄ius hr̄dis vel facta eius pēdente cōditiōe legati. ⁊ ita pouit miri quaſi ꝯͣctus in eo ꝙ pinguius ſoluit ad inſtar mutui. vt. sͣ. e. l. indebiti.§. i. ꝙ non fuit in ꝯͣrio. ⁊ hāc rōem multū innuūt tex l. cōtrarie. ¶ Itē ſuccedi. ſcd̓a rō qꝛ in eo ꝙ hic pinguiꝰ ſoluit magis eſt debitū qꝛ retentioneꝫ habuit ⁊ actionē. qꝛ vr̄ legatarius ad quem ſperat rē ꝑuenturā in eū caſum ſibi obligare voluiſſe ſꝫ in ꝯͣrio nō erat adeo indebuū qꝛ alias reſpectu ſolius retētionis erat indebitū ⁊ hoc ꝓbat alia rō huius glo. ⁊. jͣ. e. ex quibus Ia. bu. volens glo. cōcludere ꝙ hic habet domū ab hr̄de vere vel ficte ibi recipiens nō habet domū a ſoluente vere vel ficte. Itē ibi dabat̉ ſola reientio hic retētio ⁊ actio. In glo. immo indebiti ibi hꝫ locū indebiti. rō qꝛ ibi ſoluit poſſeſſionem indebite hic aūt debite. ¶ Alias ſi pactꝰ fuerit pactuꝫ Si fuerit pactus. de nō peiendo tolin naturalē ⁊ inducit repetitionē ſoluti. ⁊ ꝙ dicit ſolutū fuerit a liberto idem per errorē. ⁊ qd̓ ſubijcit repeti pōt.ſ. in eſtimatiōe qua locupletior ē patronus. vi. sͣ. e. l. ſi nō ſortē.§. libertus. vbi de hoc plene no. ⁊ dixi ī glo. fabriles. Ibi poſſe remitti qꝛ cōtra bonos mores. Ibi ſꝫ ar. ꝯͣ non ad tex. Immo cōcor. ſꝫ ad ꝓxi. diciūibi.ſ. naturalis qui eſt ꝯͣ ia hoc qꝛ per pactū ibi tollit̉ naturalis ita vidēt̉ hic tolli obſequiales oꝑe que natura debent̉. vt.§. liberius. ſed dic ibi ⁊ in. l. nr̄a pactum ē validū. ſꝫ in.§. ſi paciſcar. ē inualidū. ⁊ iō nō pōt iollere naturalem. ¶ Uel dic ẜm Ia. de bel. ꝙ illa naturalis ꝓuenit a iure gētiū ⁊ ſubſtētat̉ cōſenſu ⁊ facit. jͣ. de reg. iur. l. nihil tā naturale. hic auiē naturalis deſcendit ex inſtinctu nature. vt. jͣ. de reg. iur. l. cum amplius.§. i. ⁊ propter iurameniū qd̓ liberius a parono. ⁊ ideo nō tollitur per pactum quia tale pactum eſſet contra bonos mores quod eſt valde notabile. Ia. de bel. ¶ Duas hꝫ lectuUod pupillus. cas ⁊ vtraque bona. Odoff. ſequit̉ illam ꝙ hic de infante loquat̉ vel infantie ꝓximo. Frāci. accur. dic ꝙ in ꝯͣrio factus eſt locupletior ⁊ ideo tenet̉ ad hoc plene in ꝯͣrio no. ⁊ de regu. iur. l. pupillam. ⁊ ꝑ Di. de auc. tuto. l. impuberes. Albericus. ¶ Pena ꝯmiſſa etiam ſi poſſit purga Ene. ⁊i non repent̉ ⁊ eſt exemplū ſupra. e. l. ij ob rem. ⁊ dic pene legales vel ꝯuentōales naturalit̓ ſal tem debitum. ⁊ dic vt no. in. l. quod pene infia de ſo lutio. que allegatur in glo. c ¶ Iuramentū tollit Iquis iuraſſet. qaiutalem obligaiōeꝫ ⁊ ꝓ hoc reddit indebitum ſoluiū ⁊ ideo repetenduꝫ ⁊ ſiquis etiam verus deſtitor ⁊ eſt duplex ratio. prima qꝛ ſublata eſt naturalis. Item qꝛ iuramentū ꝓ veritate dꝫ ſeruari ⁊ intellige de iuramento volūtario ⁊ iudicialiquod tollūt na turalem obligatōem. de neceſſario dic idem ꝙ in ſententia ⁊ non tollat naturalē de hoc ſupra de iureiur. l. fi. ¶ Indebitum a ſoluente nomiEpetit io. qa debenuis ſoluiū nd repetuur. ⁊ quod dicit ſuū dic.i. ſibi debitum. vt ſupra ſi certum pe. l. ſi me ⁊ titium. ⁊ ꝯcor. C. de peti. here. l. hereditꝭ. in fi. Sed fallit priuilegio fiſci. vi. C. de priuile. fiſci. l. ſi cuꝫ pecunia. Et ratio dubitatōis eſſe poterat qꝛ forte debitor ꝑ errorem eū induxit ad ſoluendū videbat̉ repetere poſſe. ſed nō pōt vi ſupra de condi. ob cām. l. ſi donaturus. v̓. ſiquis indebitū. ¶ In glo. hoc ſ. nomine. Ibi que ſunt iſta. ⁊ ꝓbat̉ optime hec ſo. infra de ſolu. l. cum quis.§. de peculio ver. ⁊ magis. in fi. ⁊ dic vt ibi. Fcanci. ¶ Id conIquis hereditatem. ſequit̉ vendi tor hereditatis ꝑ vendiōem quod ꝯſequeret̉ hereditate nō adita. nam videt̉ actuꝫ vt fingat̉ venditor vice extranei nō heredis ⁊ iō repetit vel ꝯditōe indebiti vel aciōe ex empto vendito. vt infra de here. vel ac. ven. l. ij.§. fi. Ia. but. ¶ Qui mandat de fideNdebitum. ubendo mandat de ſolier do. hoc dicit. ⁊ ad hoc ſepe allegat̉. ¶ Uel ſic cui mandant̉ antecedentia vident̉ mandari ſequentia que neceſſariā cām habent ad dependētia. ⁊ ꝯcor. sͣ. de mino. l. iij. §. ſcio. ⁊ de ꝓcurato. l. ad rem vel ad legatū ⁊ ibi de hoc vel magis ad litteram vbi fideiuſſor indebium ſoluit ſuo nomine repetit ⁊ ad damnū agit actōe mandati. ſi vero ſoluit nomine debitoris. tunc debitor repetit ⁊ fideiuſſor mandati agit. Et vide quod no. ⁊ dixi ſupra de nego. ge. l. cum mandato. ibi ſoluit ſubaudi que ritur quis repetere poſſit. ¶ Ibi ie fideiuſſor ꝑ actōem mandati. ibi obligatus ſore ꝯditōe indebiti. nec ob sͣ. de vſufruc. earum retum que vſu conſu. l. tribus. vt ibi no. ibi idipſum mandaſſe. Ia ⁊ Pe. dicunt nō eſſe vere mandatū ſed iuxta mandaiū ſeu vicinum mandato. alias ſi haberet̉ ꝓ vero mandato. ſi reus ꝓmiſſiſei pecuniā ſub pena ⁊ ad diem ⁊ dedit fideiuſſori ſi fideiuſſor nō ſolueret teneret̉ principali ad idemnitatē. vt infra manda. l. ſi ꝓcurator.§. manda. quod videt̉ falſum. nam mora rei nocet fideiuſſo ri inquantum eſt erga ipſum reum quare dic ꝙ nō eſt verum ꝙ q recipit mandatum de fide ubēdo videat̉ recipere de ſoluēdo pͥncipaliter lꝫ ad hoc alleget̉ hec lex vt dixi in ſummario. ſꝫ ē acceſſo rium mandati de fideiubēdo. ⁊ ideo ſi nō ſoluit̉ nō tenet̉ actione mandati vt colligit̉. l. iudi. ſolui. l. nam tm̄.§. in hac. Iaco. Pe. 2 Andre. nō ergo de neceſſitate ſoluere tenet̉ fideiuſſor. ſꝫ ſi ſoluat̉

De conditione indebiti. agit mandati. quare hoc ꝯſequi videat̉.ſ. mandatū vt ſoluat d̓ hoc vide quod dixi ſupra de nego. geſ. l. ſiquis mandato. ¶ Ibi ſuo nomine.i. ꝓ tollenda ſua obligatōe. nam ſemꝑ alieno nomine.ſ. principalis ſoluit. ibi iur̄gentiū.i. ope exceptōis que eſt de iure gētiunm. ibi ꝯſequi poterit forte ꝓpter inopiam ſibi perentē ſtipulatorē erat ergo debita ciuiliter ⁊ naturaliter alias peii nō poſſet. ⁊ tamē ſupra dixit indebitā iuriſgentiū. Sed expone vt dixi ꝙ exceptio re pelli poterat vt ſupra. Mar. ¶ Glo. oppo. ⁊ non ſoluit de. l. ſ. ꝗs alicui infra de acqui. heredi. ſed fol. vt ibi no. ⁊ dic clarius vbi mā datum p̄cedit induratꝭ. nō expectat̉ ratihabitio vt hic. ⁊ ſupra de ꝓcurato. l. nō cogendi.§. fi. vbi autem p̄ceſſit mandatū ⁊ nō duratio eſt reuocatum tūc ſi furore domini expectat̉ qꝛ ꝯſtat domi num nolle. Ia. bu. ratihabitio vt ibi. ſi autem reuocaſſet exp̄ſſe iūc nō expectat ratihabitio. qꝛ ꝯſtat dominū nolle. Ia. bu. Iteꝫ declarata melius qͣꝫ glo. ꝙ ſunt quattuor qui vident̉ eſſe idem ⁊ nō ſūt. primū eſt ꝙ qui mandauerit antecedētia ⁊ ſequētia vident̉ māda ta. quod eſt veꝝſi ſequentia habent neceſſatiā cām ad p̄cedentia vt hic. ¶ Ecōtra nota ꝙ cui mandant̉ ſequētia vident̉ mandari p̄cedentia quod eſt veꝝ ſi ſequentia ſine illis p̄cedētibus expediri nō poſſunt. vi. d. l. ad rem. ⁊. l. ad legatū. ſupra de ꝓcura. vbi d̓ hoc. ⁊ de iur̄ dic cui. Iu. l. ij. ¶ Item no. ꝙ cui ꝓhibent̄ antecedē tia vident̉ ꝓhiberi ⁊ ſequentia. vi. C. de legibus. l. nō dubium. ¶ Et eꝯͣ cui ꝓhibent̉ ſequētia vident̉ ꝓhiberi ante cedentia qd̓ eſt verum ſi ſequētia ſunt ꝑpetuo ꝓhibita. alias ſecus vt infra de ſponſalibus. l. oratio. Ia. bu. ad argumenta ꝯͣria glo. que non ſoluit. Reſponde primo ad. l. cum ꝓcura.§. fi. de ope. no. nūc a. que videt̉ contra ad primū dictum huius legis. ꝓut ibi intelligit̉ ꝙ ꝓ curator poſſet nunciare nō remittere nūciatōem dic ꝙ ille intellectus non eſt bonus qꝛ remittere pōt vt. jͣ. ꝙ vi aut clam. l. iij.§. non tamen. ⁊ ideo nō eſt contra vel ẜm Iaco. de belui. ibi nullum preceſſit mandatum. hic ſic. ¶ Ad alia duo contraria reſponde ꝙ ibi ꝯſequentia.i. repudiatio naͣ eſt ꝯſecutiua ad p̄cedeus mandatū hic v̓o ſolo ſic. vel dic ꝙ in idem reincidit ꝙ agnitio ⁊ repudiatō bonoꝝ poſſeſſionis nō ſunt act̉. ſed ꝯſequentes ſed appoſiti. Sꝫ hic ad ꝓmiſſionē neceſſario ſequit̉ ſolutio. vt infra de conſti. pecu. l. i. in principio. ⁊. l. vndeᶠ alſam. vel dic ad omnia ꝯͣria ẜm facta ec ꝙ in eis requirat̉ ſpāle mandatū ⁊ bene facit hec lex ad qōnem ſideiuſſoris qui ſoluit vſuras ꝓmiſſas ꝑ principalē ⁊ hodie ſatis iudebite iure canonico ⁊ ciuili ꝙ eas repetere poſſit a principali ꝓ quo ſoluit de qua qd̓ne ꝑ ene dixi. C. de ſumma trini. l. i. ⁊ tangit̉ ꝑ ci. C. de vſuris. l. ꝯſtitutionibus. ¶ Cum ⁊ ſi pariter inMi promiſit. qucumt ꝯdiōem. boe di cit. ⁊ ad hoc ſepe allegat̉ ⁊ dixi in alphabeto dictōe cum. ⁊ dictōne ſi. vel dic clarius ea que ꝓmiſſa ſunt ſub ꝯditōe ſi ſoluant̉ pure nō vident̉ ſoluta ẜm quod debent. ⁊ iō repetunt̉. ⁊ ꝓ hoc infra ad trebel. l. ſed ſi autem. nec ob. infra de le ga. l. ſiquis legauerit vt ibi dixi. Sed dictio vt in ꝯͣctibus modū facii ⁊ nō ꝯditōem vt dixi infra manda. l. ſi ob cam.§. fi. ⁊ dixi in alphabeto. Oppo. de. l. centeſimis.§. fi. de verbo. obli. ⁊ de lega. iij. l. fideicōmiſſum.§. fidei cōmiſſa. ⁊ virobiqꝫ de hoc no. ⁊ dixi plene in. d. l. centeſimis. ¶ Quidam dicunt aut dictio ſi ⁊ cum adiciunt̉ hijs que ſunt ſub alia obligatōe ⁊ tunc nō equiꝑant̉ vt in ꝯiijs aūt qualitati obligatōis ⁊ tunc equiꝑant̉ vt hic ⁊ hec eſt bo na. ſed eam declara ꝙ quādo adiciunt̉ ſubſtamialibus nō conſen ſui tunc aut adicit̉ ſi ⁊ nō valet. aui dictio cum. ⁊ tunc aūt dico cuꝫ voluero ⁊ valet aut cum volam. aut adiciunt̉ qualitati obligationis. ⁊ tunc equiparant̉ ⁊ faciunt ꝯditōnem vihic. ¶ Sed ꝯͣ hoc inſtat̉ de. l. ex bis verbis. C. quando di. lega. ce. ⁊ ideo plenius dic ẜm Ia. bu. ꝙ aliquādo cum ponit̉ ꝓ quādo ⁊ eſt aduerbiū temporis ⁊ tunc ſi. ſi ⁊ cum reſpiciunt ſubſtātiale obligatōis ſi ꝑ ſi vi ciat ſi ꝑ cum. tunc aut dico cū volam ⁊ nō valet aut cum voluero ⁊ valet rano quare qꝛ in primo ꝯmittit̉ tempus ⁊ libertas obligaiōis arbitrio ꝯͣhentis. ſed in pͥmo caſu exp̄ſſe. in ſecūdo iacite ⁊ ex preſſa nocent ⁊cͣ. vt infra de regu. inr. l. expreſſa. de cōdi. ⁊ demō. l. nō nunquam. ⁊ in dictis legibus ꝯrijs. Si vero adiciunt̉ qualita ſi tunc aut adiciuntur ei quod eſt obligatoriū vt ꝓmitto cum tale quid ⁊c̄. tunc equiparantur ⁊ inducunt ꝯditōem vt hic. ⁊ infra de lega. i. l. ſi cui. ita legetur. aliquādo iniunguntur verbo exequiuiuo ob igatōis tunc nō ſaciunt ꝯditōem maxime fauore filij. ⁊ ſic loquitur. d. l. ex his verbis. C. quādo dies lega. ce. ⁊ infra ad trebel. l. ſeius ſaturninus. aliquando ſumitur cum ꝑ modum p̄poſitonis vel coniunctōis ⁊ tunc comꝑantur cum a. ⁊ quod eſt veruꝫ in cōiungendo ſed non in modo coniungendi quia ⁊ ꝯiungit ꝑ modū principalis cū ꝑ modū acceſſorij. vi inſti. de le.§. ſiꝗs ancilas. C. d̓ v. ob. l. ij. de le. i. l. titie texiores. ⁊. l. ꝗs legauerit. Iaco. butriga. ¶ Guil. de cu. querit que ē rō ꝙ ſi ꝓmitio ſi voluero ꝙ nō valꝫ ⁊ ſi cum voluero ꝙ valet ⁊ dicit ꝙ quādo cōditio apponit̉ circa ſubſtātialia obligatiōis nō valet. vi. jͣ. de act̉. ⁊ oblig. l. obligationum ſubſtātia. ⁊. l. non ſolum. ⁊ ideo eſt differētia vtrum ꝓmittaꝫ ꝑ ſi non valet. ⁊ an̄ per cū ⁊ valet. nā cū dico ſi voluero. facio duo dubia.ſ. vtrum voluerim ⁊ quādo. ⁊ iō non valet qꝛ ſubſtantia obligationis cōmittit̉ volūtati mee. Sed ſi dico cū voluero nō facio cōtra vnum debitū.ſ. quādo volā nō an volā ⁊ nō valet ⁊ hoc ꝓbat tex. jͣ. quādo dies le. ce. l. ſi titio. in prin. ¶ Sid que eſt rō ꝙ non valet quādo ꝓmitio cū volam ⁊ quādo cū voluero bene va let. dic cum ꝓmitto cū volam poſſum variare ante litem cōteſta tam. ⁊ ideo non valet quādo vero cum voluero eſt preteritum ſeu format̉ a p̄terito. nec poſſuꝫ mutare quia preſentia poſſunt variari non aūt preterita. vt. jͣ. de ver. obli. l. ſi ſtipulatus fuero.§. cūſtichū quare. ¶ Si queris vtruꝫ ſi ⁊ cū faciūt cōditionem quādo appo nuntur cum ſubſtantialia obligatiōis. ⁊ innc ſi per ſi non valet. jͣ. d̓ act̉. ⁊ oblig. l. ſi hac. aut per cum ⁊ tunc aui per verbū futuri iꝑis qd̓ format̉ a pt̄o vt cum voluero. tuijc dico ꝙ valet vt dicta. l. cē teſimis.§. fi. aut formatur a preſenti qd̓ eſt quādo dico cum volā ⁊ non valet. vt dicta. l. ſub hac. ⁊ pōt colligiratio diuerſitauis ꝑ iā dicta ⁊ per. l. i. de ver. obli. l. ſi ſtipulatus fuero. illud aut illud aut apponit̉ circa extrinſeca ⁊ tunc aut circa actus obligatiōis ⁊ non ē differentia inter ſi ⁊ cū. vt hic de ver. ob. l. quicūqꝫ.§. non ſolum. aut apponit̉ circa actum executiōis. ⁊ tunc dicto li. ſemꝑ facit cōditionem. vi. jͣ. de cōdi. ⁊ demon. l. quibus diebus.§. quidaꝫ. dictio autē cū circa obligationē facit cōditionē circa exequutionē nō. vt jͣ. de cōdi. ⁊ demon. l. circa ⁊ dicta. l. ex his verbis. C. quādo di. le. ce. ⁊ hec vera ſunt quādo apponit̉ circa eundē actum exitū ſecum qui de iure tacite non intelligebat̉. Si aūt intelligebat̉ cū non faciunt cōditionem. jͣ. de tutelis. l. muo.§. i. de ver. ob. l. ſi ſtipulatus fuero. ⁊ de leg. i. l. hec verba. Guil. Ibi quoquo mō.i. quocūqꝫ mō. IS ſoli S. ⁊iſia rerba ſepe ponūtur in inſimu mentis. ⁊ habētur hec verba. jͣ. de ver. ob. l. vbi autē non apparet in fi. ⁊ qd̓ dicit ſoluta eſt dic noīe ſuo. ⁊ no. sͣ. e. l. ſi ꝓcurator.§. fi. Itē adde ad determinationē glo. in qōe quam facit. ⁊ sͣ. ſi cer. peta. l. ſi cum ſeruum. ⁊ qd̓ ibi no. de leg. i. l. plane.§. i. ¶ Uolūtas in Uot quis ſcienS. corde reieuianō facit repetititionē ſcienti. hoc dicit. ⁊ cōcor. C. de cō di. ob cau. l. ſi repetendi. ⁊ qd̓ ibi no. Et no. qd̓ dicit glo. altero non cōſenuiente qꝛ facit ꝙ proteſtatio nihil operat̉ niſi aduerſarius cōſentiat de hoc notaui ⁊ dixi. sͣ. naute cau. ſta.. fi.§. ſupradiximus. ¶ Cueᶠ nomine X quibus cauſis. ſdlam retenionē habeo non actionem ſi ſolito mō repeto. ⁊ facit. sͣ. e. l. ſi in area. ⁊. l. qui excepit.§. ſi pars. cum ibi uotatis. Ibi habemus ſi poſſidemus. Ibi non habemus ſi non poſſidemus. Ibi ſolutum per errorem in fi. nō ob. C. ſo. ma. l. circūſcripia. vt ibi no. In glo pone caſum ibi ſed reſpectu poſſeſſiōis. cuiꝰ no mine habeo act̉. ⁊ except̓. cōtra eum cui ſolui ſi me turbaſſet. vt. jͣ. vtipoſſidetis. l. ij. lꝫ non contra dn̄ꝫ. ⁊ ſic ceſſat hec. l. ad. l. fi. Sol. vt ibi no. ⁊ dixi quia ibi habebat retentionem ⁊ repetitionē qꝛ voluit obligare eum ad quem ſciebat rem peruēturā. vi. sͣ. cōi di. l. in hoc iudiciū. hic aūt habebat ſolam retentionē. vt no. jͣ. de lega. j. l. domos. ⁊ bene facit. jͣ. de euict̉̄. l. ſed ſi exceptio. ⁊ qd̓ ibi no. Alde.

De conditione indebiti ¶ Dati ob cām de p̄terito nō obAmuS. ligaoriam ceſſat repentio. Ubi vero ob rem futurā cā non ſequuta dat̉ repetitio. hoc dicit quādo tamen datur ſimpliciter. vt dixi. sͣ. ti. i. l. i. Ibi preteritā nō obligatoriā vere ſed putatiue. Ray. Ibi do alias etiā datur ẜm glo. ibi aliquid ſequit̉ ꝙ non reſpiciat cōmodū ſoliꝰ accipientis. alias ſecus. vt. jͣ. de dona. l. ij.§. fi. facit qd̓ no. ⁊ dixi. sͣ. de cōdi. cau. da. l. ſi pecuniā. in prin. Ibi cōpetit per cōdi. inde. nec ob sͣ. e. l. is cui hereditas. vt ibi no. ¶ Opp. ꝙ per hanc. l. toīa ma teria huius ti. deſtruat̉. Sol. in prin. glo. magne. qꝛ cā non erat obligatoria ⁊ alias daturū erat. Cōtra hoc inſta de. l. eleganter. So. qꝛ cā trāſactiōis non eſt obligator̄. vi. C. de tranſact̉. l. ſiue apud acia. ⁊ tamen datum ob cām tranſact̉. ibi repetit̉. So. cā tranſact̉. qn̄qꝫ eſt obligatoria ⁊ quādoqꝫ non. vnde in. l. eleganier putabat cāꝫ eſſe obligatoriā vel dic ꝙ in. l. elegāter. expectabat aliquid de futuro ſibi applicari ꝓpter iraſactionē hic nihil de futuro ſperabat Item op. de. l. cum tale.§. falſa. jͣ. de cōdi. ⁊ demō. ſol. ibi non erat alias datur̄. ex quo.§. colligit hic Gui. de ſuꝫ. ſubtileꝫ practicam. Maritꝰ legauit vxori dotē muliet dꝫ eā cōſequi act̉. ex teſtō. licꝫ nō ꝓbet̉ numeratā. vt. C. de fal. cā adiecta. l. i. ⁊. iij. ⁊. l. refert aduo catus heredis mariti faciat tales oppoſitiones ponit hr̄s ꝙ mulier numerauit tantā dotē quāta eſt ſibi legata. Itē ponit ꝙ maritus nō erat mulieri reacturus niſi ſciuiſſei ſibi numerata dotem. aduocatus mulieri credet eas prima facie facere ꝓ muliere ⁊ cōfitebit̉ ꝙ ſi cōfiteat̉ mulieri ꝑdit cām per. d. l. cum tale.§. falſam. ¶ Itē op. ꝙ ſi non ſit alias daturus tn̄ ſi ſoluat nō habeat repetitionē qꝛ tuius erat doli exceptiōe odioſa. So. vt glo. duobꝰ mo dis. prima ē ꝙ hic eſt exceptio facti qꝛ in queſtiōibus nulla ꝓmiſſio recedit. ſꝫ res incipit a datione. Sꝫ qꝛ putabat p̄ceſſiſſe ideo ē exceptio facti qꝛ nulla p̄ceſſerat actio. Sꝫ in legato aut dicemus legatū act̉. non ꝓducere. ⁊ tūc etiā eēt exceptio facti que nō impe diret repetitionē. Sꝫ ſi dicamus ꝙ legatū ꝓducat actionē tūc eſt exceptio iur̄. ⁊ tamen nō impedit repetitionē qꝛ non venit rōe doli cōmiſſi originaliter vel principaliter. ſꝫ tūc dolū cōmittit cū petit vt no. sͣ. e. l. qui ſe debere. sͣ. de cōdi. cā da. ⁊ dixi. jͣ. de dolo. l. ſiꝗs delegauerit. ¶ Itē oppo. ꝙ debeat diſtingui an ſit cā impulſiua vel finalis ⁊ tūc erat alias daturus vel non. Reſpōdeo eadem ē diſtinctio in effectu ſi recte inſpicias. ⁊ vide qd̓ dixi de cā impulſiua ⁊ finali. sͣ. de cōdi. cā da. l. ſi pecuniaꝫ. Et anin dubio p̄ſumat̉ finalis vel impulſiua. ⁊ dixi etiā. sͣ. de poſtu. l. i.§. ſexū. ¶ Sꝫ ꝙtū ad pn̄s ꝓpoſitū dic aūt eſt cā de futuro. ⁊ tunc aut cōtinet fauorē eius cui dat̉ ⁊ p̄ſumit̉ impulſiua aūt dātis ⁊ recipientis vel alteriꝰ ⁊ p̄ſumit̉ finalis. vt. jͣ. de donat̉. l. ij. ⁊ ꝑ totū ti. de condi. cā da. In cā de p̄ierito dic aut apparet eū alias daturū ⁊ ē impulſiua aut nō p̄ſumit̉ finalis ⁊ in dubio dic ꝙ in vltimis voluntatibus p̄ſumit̉ impulſiua inſtit̉. de legatis.§. lōge. C. de fal. cā adiec. l. i. ⁊. iij. ⁊. l. re fert. ⁊ facit demōſtrationē nō ꝯditionē. Et rō eſt qꝛ in vltimis vo luntatibus p̄ſumit̉ maior liberalitas. vt no. in. d. l. i. C. de fal. cauſa adiec. In ꝯͣctibus dic aut ſciebat cām non ſubeſſe. ⁊ vr̄ donare. sͣ. e. l. i. ⁊ de reg. iur. l. cuius ꝑ errorem. ¶ Si ignorabat tunc aut dedit p̄textu cāe obligatorie ⁊ p̄ſumo finalem vt ꝑ totū hunc titulū aut p̄textu cāe nō obligatorie. ⁊ tūc hec lex ꝯcludit p̄ſumi cāꝫ īpul ſiuam. ⁊ ſic donare qd̓ poſſes limitari ẜm cōditionē ꝑſonarū dātis ⁊ recipiētis. ar. sͣ. de neg. geſt. l. nēſcenius. ⁊ de ſtipſer. l. ſi cōis ſeruus. ¶ Item quere an diſtingui debeat ſic ab viroqꝫ in corde retēta an non ⁊ dic ſic in finali vt dixi. sͣ. e. l. ꝙ quis ſciens. in impulſiua ceſſat repetitio vt dixi. Iac. bu. ¶ In glo. hoc ante. Ibi non putē me debere.i. nō pretextu cāe obligatorie. Ibi donare velim qd̓ eſt vbi ſcio me non teneri nec cām obligatoriā ſubeſſe. Ibi sͣ. e. l. elegāter. in prin. vbi vr̄ dare ex cā trāſactionis que nō ē obligatoria. vi. C. de trāſac. l. ſiue apud. ⁊ tn̄ repelit̉. Ibi qn̄qꝫ in̄ naſcit̉. ⁊ iō pretextu tranſactionis obligatorie vr̄ ſoluiſſe vel dic vt dixi. sͣ. in ſolutiōe cōtrarioꝝ. Ibi repetitionē non ſupereſſe vt qn̄ cā non fuit obligatoria. vt in primo caſu huiꝰ. l. ibi non fuiſſe daturum. ⁊ hanc ſuā volūtatē ꝓbat ſoluēs vt in legibꝰ que ſtatim alle gant̉ in legatis p̄ſumit̉ in dubio alias legaturus. vt. l. cū tale.§. fal ſam. Ibi in legato pōt admitti de hoc dic vt. sͣ. dixi. ver. itē op. ꝙ ſi non ſit alias daiurus. ¶ NūOminus teſtamento. nos peculiares non pōt ſeruus ſub cōditione libertatis pu tatiue tranſ ferre alius ꝓ ea pōt ſoluere dn̄ium trāſſerre ⁊ habebit locū repetitio. hoc dicit. ¶ Uel breuius ex equitate vitat̉ circuitus. ⁊ ad hoc ſepe allegat̉ ad qd̓ vide qd̓ no. ⁊ dixi. j. ad. l. ro. de iac. l. ij. Ibiſi. x. det alicui extraneo ibi teſte menium nō hꝫ dicit glo. qꝛ erat minus ſolēnis vel inofficioſum vel irriiū. ⁊ ſic ex eo non cōpetebat libertas. Sꝫ circa inofficioſum dic vt sͣ. de inoffi. teſta. l. pap̄.§. fi. Riꝫ. Ibi nūmi dn̄i eiuſdēqꝫ heredis. ⁊ ſic ē caſus genitiui. ſi aūt eēt caſus nominatiui. iūc imporiat ꝙ nū mi ſunt domini.i. dominatur toti mundo. quod verum eſt. Sed tunc conueniret huic. l. ⁊ īdeo dic ꝙ eſt caſus genitiui vi dixi. Ibi dominus idēqꝫ heres a me ⁊ ſoluens abipſo de rigore. ¶ Ibi vtilius de equitate ẜm primam lecturam. ẜm aliam etiam de rigore. In glo. hoc ideo. ibi eſſet libera ꝑſona. hec nō eſt bona ſimilitudo. nam liber acquireret ſibi ⁊ poſtea alij tradendo irāſferret dominiū. ⁊ ſic ꝯpeteret ꝯditio indebiti domino. ſed rei vere vt in primo caſu huius. l. vnde dic ꝙ quoad tranſlatōnem dominij nō eſt ꝯſiderare mediam ꝑſonam ſerui. ſed quaniū ad obligationem ⁊ actōem querendā ſic. ⁊ ita intelligo hanc gl. Andre. ⁊ Ia. butri. qn̄i hoc adducūt ad queſtionē ſi aliquis volens mihi donare ſoluit creditori meo ⁊ ego ꝯmiſſi cām ingratitudinis ex qua poſſet reuocari donatio. an iſta donatio poſſit reuocari ⁊ dic ꝙ nō quia lꝫ reſpectu mei debitoris ſit donatio. tamen reſpectu creditoris recipientis eſt debitum. ⁊ ꝓ hoc facit ſupra. e. l. repetitio. ibi ſeruo douare voluit. ⁊ hoe ꝓpter errorem. ibi recta via ⁊ hoc ꝓpter vitandū terminū. ibi. l. depoſui. quod forte non eſt ita vt pꝫ recte intuenti. l. illam. Ni. qꝛ ibi cum mea remanet pecunia. ibi ex iu re ceſſo. immo etiam ſine ceſſione vtili ꝯdiiōe agere pōt. vi ſupra ſi certum peta. l. cum fundus.§. ſeruum tuum. Ni. ⁊ ꝙ agat es iu re ceſſo nō placet qꝛ tunc etiam ageret de rigore contra mentem huius legis quare doctores ꝯmuniter tenent primam. ¶ Alij di cunt ꝙ iſte ſoluit ſimpliciter ꝓ ſuo ꝓpter cām libertatis fauorabi lem. vnde ea ſecuta vident̉ donare ea nō ſecuta dꝫ repetere. vi ſupra de condi. ob cau. da. l. ſi extraneus. ⁊ infra de iure do. l. ſi ego. in principio. ſed tunc ob. d. l. qꝛ ibi ſoluens repetit de rigore. ſꝫ die ꝙ ibi ſoiuit nomine ſuo. lꝫ ꝓ muliere hic nomine ⁊ rogatu ſerui. vt hic dicit littera. qꝛ hic dominus idemqꝫ heres ꝯdicit de rigore ratum habens ꝑ. l. ſi ꝓcura. in principio ſupra. e. ⁊ ꝑ ea que no. in. l. qui ſe debere in principio. sͣ. de conditō. cau. da. ⁊ qꝛ tenet̉ ſoluenti actōes cedere ⁊ cedendo liberat̉. vi. d. l. quod debet̉. Idcirco ſoluens ꝯdicit recta via de equitate vt hic. ⁊. d. l. cum fundus.§. ẜuuꝫ tuum. sͣ. ſi certum pe. hec opi. eſſet vera ſi ꝯſtaret de ratihabitōne heredis de qua hic nō ꝯſtat. vnde prima opi. glo. eſt vera. ſꝫ quero que ꝯdino dat̉ hic ad iſtam pecuniā repetendā. Reſpondeo. aut libertas fuit relicta fideicō miſſaria ⁊ iunc ꝯditio ob cām. ꝗa debꝫ p̄ſtari ab herede. vt ſupra de conditio. ob cām. l. iij.§. ſiquis q̄re cum ſequentibus.§. ſi vero erat directa cuius ꝯditio indebiti qꝛ tanium libertas p̄ſtat̉ a lege. ⁊ facit quod nota ſupra. e. l. is cui. Ibi ad. i. ro. de iac. l. ij. in principio. Sed ibi pōt vitari circuitus vt ibi no. Tho. vel ẜm Iaco. de bel. Ibi ꝑmitit̉ circuitus actori. ſivult eo vti. ſed euitare circuitum ibi non ꝓhibet̉ vt hic. vel dic vt ibi no. vel hic de equitate ibi de rigore. Iaco. de bel. ¶ Hec ſunt paX his omnibus. qa nō eſſe velnō cē de iure vel eſſe vel reſciſſum eſſe. hoc dicit in glo. ſ. ob cām in fi. dic ꝙ prima eſt vera in ſecūdo caſu. l. ⁊ ſecunda eſt vera in primo caſu per ea que dixi ſupra. l. ꝓxima. ⁊. l. damus. Odoffre. ¶ Predo fructꝰ reſtituit cōI vr bans quōe furtiua ⁊ ſine cauſa ⁊ inꝑ ſonali vel ſpē inſpicit̉ ꝑſona ꝯͣhentis. hoc dicit. Et diuide in tres ꝑtes. in prima ꝯͣxit p̄do vſqꝫ ibi nam ſi ſeruus. ibi ꝯͣxit ſeruus vſqꝫ ibi ꝙ ſi veciuras. Ibi ꝯͣxit dominꝰ vſqꝫ in fi. Et caue qꝛ differentia eſt inter fructus ⁊ obuentōes. nā fructus veniunt ex re obuentōis ꝓpter rem vt penſio domus. diſtinctio ergo huius legis nō ꝓcedit in fructibus ſed in obuentō

De conditione indediti. nibus. ē vide in alphabeto dictōe fructus ⁊ dictōe obuentiones. ibi nō repetere. glo. exponit duobus modis ⁊ bene. ⁊ dic nō repe tetur qꝛ tenebat̉ p̄doni ex ꝯͣctu. vt infra ꝯmo. l. nam ⁊ ſi fur ibi erat obligatus ꝑ officium iudicis coherens rei vendicatōne ſupra de rei ven. l. fructus. ⁊. l. ſi nauis in principio ⁊ in fi. ¶ Alij dicunt cō ditōie ſine cau. quod non placet ꝑ fi. huius. l. Ibi manumitti. quas mala fide poſſidebat. ibi tenebit̉.ſ. p̄do. ibi liberat̉ ſoluendo niſi ha buerit iuſtam ignorantiā. tunc enim liberat̉ cedendo actꝭ. domino ſupra ſi certum pe. l. cum fundus.§. i. nec in vltore ante huius. l. cōdicet dominus. ⁊ ad hoc ſequit̉ illatio in littera quod ergo dici ſolet ⁊cͣ. in fi. nunc apredone ꝯſumpti. Sed Gui. de ſuza. hauc. l. intelligit ꝙ in prima parte que durat vſqꝫ ad verſi. nam ſi ſeruus. dominus repetit a pͣdone ꝑ petitōem hereditatis. vt. C. de petitō. heredi. l. cogi. ⁊ ſupra de peti. hereditatis. l. regulariter. ⁊. l. ꝓ here de.§. fi. qꝛ hereditatem poſſidet vt p̄do poſſet etiam agi interdicio vnde vi ſicut alias violentia interceſſit. ⁊ dic ꝙ male dicit gl. dum dicit condi. furti. Et ſi dicas eum poſſidereres ſingulares quod falſum eſt ẜm eum. lꝫ tunc nō det̉ petitio hereditatis. tamē adhuc nō daret̉ ꝯditio furtina. qꝛ furtum nō facit ꝓ penſionibus quas ꝑcipit. ſed hoc caſu datur ꝯditio ſine cauſa. ⁊ idem dicit in ſecunda ꝑte. l. In tertia dicit dari ꝯditōem indebiti. ¶ Opponit̉ primo ad fi. l. qꝛ videt̉ ſoluendo p̄doni liberari. vt infra de ſolutꝭ. l. qui hominem.§. ſi predo. So. ꝑ ſolutōem factam p̄doni nō libera tur vt hic niſi predo pecuniam domino ſolueret. Ibi ⁊ tūc magis ex ſolutōie predonis facta liberat̉ qͣꝫ ex ſua facia predoni. ¶ Itē oppo. ꝙ ſoluens iuſta ignorantia liberet̉ excuſet̉. vt inſtitu. man. §. item ſi alias.§. recte. ſed hic nō fuit ignorantia cum mandatum nō p̄ceſſerit. ¶ Itē oppo. de. l. i.§. an ſeruo. infra depo. ⁊ iſtud ꝯͣ rium diuerſimode ſignat̉. Nam ꝗ̄dam ſignant ad mediū caſum l. ⁊ ſic qꝛ hic dicit̉ ꝙ condicit̉ a predone. ibi dicit ꝙ vendicat̉. ſo. ibi extabat hic non. ¶ Alij ſignant ad fi. l. ſic. ⁊ in fi. l. dicit ꝙ ſoluens alij ꝙͣ cui debet̉ nō liberat̉ ibi ſic. Solū. eſt hic debitor quan titatis qui nec ꝑ interitum liberat̉. vt. C. ſi certum pe. l. incendium. ⁊ ideo ſoluens alij ꝙͣ cui debet̉ nō liberat̉ ſed ibi tenet̉ ad ſpeciem vel ad pecuniam vel ad pecuniarium corpus ⁊ tenet̉ ſolum d̓ do lo ⁊ lata culpa. vnde ſi bonaſide ſoluit alij ꝙͣ cui debet̉ liberat̉ vt ibi. ⁊ ideo dic ꝙ aut p̄ceſſit mandatum lꝫ ſit reuocatum ⁊ iūc recte ei ſoluit̉ ⁊ iuſta ignorantia excuſat ſoluentē. vt. d.§. recte. inſti. manda. aut nullum p̄ceſſit mandatum. ⁊ tunc aut eſt talis contra cius in quo quis tenet̉ de dolo lata culpa ⁊ leui ⁊ leuiſſima. ⁊ etiā de caſu fortuito ⁊ tunc nō liberat̉ ſoluendo alijꝙͣ dꝫ vt hic. ſi aūt talis ꝯͣctus eſt in quo quis tenet̉ de dolo ⁊ lata culpa tantū ⁊ tūc ſoluens bonafide alijqͣꝫ cui debuit liberat̉. vi. d. l. i.§. an ſeruo. jͣ. de poſiti. ⁊ infra de contrahen. emptio. l. ſi res. vnde caue ꝙ quidam habens in fi. glo. plus ꝙͣ alijẜm illos qui habent minus ꝯrium. vnde dic ad fi. legis ⁊ reſponde vt dixi ẜm illos qui habent plus vade ad medium. l. ⁊ forma caſum vt dixi. ¶ Item oppo. de p̓n cipio. l. ⁊ fi. ad medium. ⁊ ſo. vt glo. Ia. bu. ⁊ quod in hac. l. dicit̉ fallit quādoqꝫ vt ſupra. e. l. nec eſt nouum. ¶ In glo. i. in fi. hoc. ideo dicit qꝛ alias colonus eſſet ꝑtiarius ⁊ ſolueret fructus qui eſſent domini vt infra loca. l. ſi merces.§. vis maior. ⁊ ſic haberet locum finis huius legis. ¶ In glo ſ. p̄doni ibi item. arg. ꝯͣ. ſ. ad p̄cedentem ſolutōem. In ea. glo. in fi. vel dic ẜm Ia. de belui. aut debitor cognoſcebat creditorem qꝛ cū eo ꝯxerat. tunc ſi ſoluit alij non liberat̉ vt hic. aut nō cognoſcebat qꝛ ꝯtraxerat cuꝫ ſeruo ⁊ ne ſciebat quis eſſet eius dominus. tunc ſi ſoluit illi quem credebat ꝓ babiliter dominū liberat̉ vt ibi. vel dic ibi in debitore ex alio ꝯtractu. vi. C. ſi certum pe. l. incendium. tu dic. ꝙ hic ꝯͣhens cum ſerno ſoluit ſeruo. ibi vero ſoluit alij. ⁊ hec ſolutio locum hꝫ ad verſi. nam ſi ſeruus. ſed ad verſi. ꝙ ſi vecturas reſponde vt ſupra. Iac. de bel. ¶ In glo. regula ibi nō in vltimo.ʳ. caſu huius. l. pecunia fuerit domini. Excuſabat tamen glo. ⁊ male qꝛ in tertio caſu ſolue runt ꝯductores errantes in ꝑſona. ⁊ ſic nō fuit tranſlatum dominium in p̄donem. ſed ex hoc nō ſequit̉ ꝙ fuerit pecunia domini. vnde male defendit glo. Item littera nō patit̉ ꝙ fuit iranſlatū do minium in verum domīnū vel in verum heredē ⁊ alias nō haberet ſocum ꝯditio furtiua. vnde dicit gl. quod dicit littera poſſe fru ctus ꝯdici p̄doni ꝯditōe furtiua tunc hꝫ locum cum feuctus do mini fuerint. Sed in primo caſu huius. l. nō fuerunt obuentiones domini. ⁊ ſic nō ꝯdicent̉ ꝯdiiōe furtiua. ſed in caſu ſecūdo ⁊ vltimo dicit linera nō fuerunt frucius domini ſed ꝯductoris ideo cō dicunt̉ nō tanquam frucius ſed tanquā obuentōnes. ſed ipſe Ia. dicit ꝙ nullo modo conſentiret ꝙ etiam vltimo caſu verus dominuo habuit dominiū fructuum. Et ſi diceret̉ habebat actōꝫ et go rē hr̄e videt̉. vt. jͣ. de regū. iu. ꝗ actōꝫ hꝫ. hoc nō valet qꝛ minꝰ ē hr̄e actōem qͣꝫ rem. vt. eo. ti. l. minus. dicit ergo ꝙ liutera in fi. ſic̄ debet intelligi. Iura dicūt ꝙ a predone cōducuntur fructus conditione furtiua ergo ideꝫ videt̉ in pēſionibus. dicit iur̄ cōſultus ꝙ non quia fructus ex re mea mei ſunt ſed non pēſiones ex re mea vnde vult innuere differentiā inter obuentiōes ⁊ fructus ꝑceptos ex re mea. Iac. de ra. Ibi cōditione furtiua. vt. jͣ. de cōdi. fur. l. in re furiiua in fi. Ibi releuare a pena quare prima vera vt no. C. d̓ cōdi. ex. l. l. penulti. Ray. ¶ Que cōueniū ẜm effeciū ⁊ fiUfficit: nalem cām iniciligūiur ſimplictter cōuenire. hoc dicit ⁊ cōcor. sͣ. e. l. ſi nō ſortem.§. indebitum. vel clarius exceptio dubia inducit repetitionē ſoluti. ⁊ ītellige. l. iſtā qn̄ eſt dubiū an̄ exceptio ſit tꝑalis aut ꝑ petua. ſed vbi eſſet perpetua non remaneret debitum: ſi aūt remaneret debitū eēt exceptio perpetua vel tꝑalis non haberet locū lex iſta. vt dicet̉. jͣ. e. l. iul. ⁊ vide qd̓ no. ⁊ dixi. sͣ. e. l. qui exceptionē. Ibi defenſio cuius euenius diſſoluit vinculū naturale. Ibi decedētis ante cōſulatū. Ibi vt enim.i. ſicut ⁊ ꝓcedit hec ſimilitudo ꝑ locū a cōtrarijs. Et ſic quia dies certus in obligatione cōtrahēda ⁊ in ipſa re ſoluenda non parit repetitionē ergo incertus ſic. rō pꝫ ẜm philoſophu: qꝛ oppoſitū in oppoſito ⁊ ꝓpoſitū in ꝓpoſito idem operat̉. vt. C. de ſen. paſ. l. fi. Ibi pactū de nō petendo. Ibi inceriū habet vt pactū de non peiēdo ad diem inceriā ibi obunet ⁊ ſic repetitionem inducit. nec ob. jͣ. de. nautico fe. l. nihil. in priu. ⁊ de act. ⁊ obli. l. obligationū.§. inde ibi no. In gl. ⁊ ſic no. Ibi. sͣ. e. l. ſub cō ditione. ⁊ ꝓbat̉. jͣ. de cōdi. ⁊ demō. l. quibus diebus.§. quidā titio. in eadem glo. in fi. immo dic ꝙ. l. iſta non facit ſpecialē caſum ſed regulā qꝛ ea que cōueniūt in effectu vel cā fi. ⁊ ē certū deberet dici ſimpliciter ꝑuenire vt dixi in ſummario ad hoc facit de adimē. le. l. iij.§. cōditio. ⁊. C. de inſti. ⁊ ſubſti. l. iij cū ſi. non ob l. iulianus. qꝛ quātum ad diē noa cōueniebant hi duo caſus per rationē ibi reditam. nec ob. l. e. quia. alio caſu loquit̉. ¶ Caſus aūt qui hic ponuntur bene parificantur. ⁊ ad hoc facit inſti. de duobus reis. in fi. vel poſſes dicere ꝙ aliquādo nō eſt certū de cā finali vel ē ceſtum. Sꝫ non nobis ⁊ tunc debes referre ad formā ⁊ que cōueniūt ẜm formā dicuntur ſimpliciter cōuenire ⁊ que differat ẜm formā ſimpliciter dicūtur differre. vt. jͣ. de exercito. l. i.§. igit̉ ī re dubia. ⁊ de leg. iij. l. non aliter ad exhiben. l. iul.§. ſꝫ ſiquis ⁊ in ꝯͣrijs. Ia. but. ¶ Duas hꝫ lectu Um indebitumi. as a vitaqꝫ bona. ¶ Oppo. de. l. fi.§. tuior. jͣ. eo. quem hic iunge. Et ſolue qꝛ aliquādo pendet rathihabitio vt durāie tutela ⁊ hoc tꝑe repetit̉ pupilli nomine cū ei ſit queſita actio. vt. sͣ. e. l. ſi ꝓcurator.§. fi. aui eſt ſequuta ratihabitio volūtaria. vt qꝛ pupil lus habet ratū finita tutela vel ſequit̉ ratihabitio neceſſaria vt qꝛ iuſto errore ductus iutor ſoluit. vnde pupillus raiūhabere cogit̉. tunc aut tutor imputauit pupillo ⁊ repetit̉ pupilli nomine vt hic. aut nō imputauit pupillo dato ꝙ poſſet tūc tutor̄ nomine repetit̉ vt dicta. l. fi.§. tutor. jͣ. e. ¶ Si vero non imputauit qꝛ nō poiuit vt qꝛ non habuit iuſtā ignorantiā in ſoluēdo iunc ēt nomine tutor. re petitur. Ia. bu. ⁊ vide qd̓ no. sͣ. eo. l. ſi ꝓcur̄.§. fi. ¶ Generale mandatū nō cōtinei ſolutionē Creditor. ndebiti ſpāle poſſet cōnnere. ad hoc. sͣ. eo. l. ſi ꝓcurator.§. celſus. cū ibi notatis. ¶ Itē inutilis electio vtilē nō excludit. h. d. Ex iſto.§. collige duo vtilia. primo qui ꝓpoſuit actionem ineptā pōt reddere ad aptam de hoc dixi plene. sͣ. ſi menſor fal. mo. dixerit. l. i. ⁊ ē expreſſum extra de iudi. c. examinata. cuꝫ ibi notatis. ¶ Secūdo colligit glo. non nocere electionē malefa ctam cōcor. ſunt in glo. ¶ In cōtrariū arguit glo. ⁊ nō ſoluit. jͣ. de tributor̄. l. qd̓ in hr̄deꝫ.§. eliget̉. So. ẜm Ia de bel. ꝙ ibi iur̄ hic facti ē electio. ⁊ de hoc ibi ſalis no. ¶ Uel dic ẜm Ia. bu. aūt ele ctio eſt valida vt qꝛ plura iura mihi cōpetunt ⁊ elegi vnū. lꝫ mihi ſit inutile mihi preiudico in alio vt ibi. ⁊. jͣ. de leg. ij. l. cū filius.§. va

De conditione indebiti rijs. aut eligo mihi nō cōpetens. ⁊ tunc aut illud ad qd̓ volo redire non ē cōtrarium illi qd̓ elegi ſed diuerſum ⁊ poſſuꝫ redire vt hic. aut eſt cōtrariū ⁊ tunc aut ignorās elegi incōpetens ⁊ mihi nō p̄iudico. vt. sͣ. de inoffi. te. l. mater. vbi de hoc. ¶ Aut clegi ſcienter incōpetens ⁊ tunc preiudico mihi. vt. jͣ. de bo. liber. l. paulus. ⁊ C. de inoffi. teſta. l. eū qui. ⁊. l. cōtra maiores. vbi de hoc dixi Iaco. bū. ⁊ faciūt predicta ad queſtionē. ſi elegi officialem cuius electio nō tenuit ꝙ poſſum iterato eligere. de qua queſtiōe plene dixi in. l. apud aufidiū. de op. leg. ⁊ de leg. i. l. ſerui electione. ⁊ tetigi. sͣ. d̓ iureiuran. l. qui per ſalutē. ⁊ pleniſſime de ver. obli. l. eū qui certarum. ¶ Item facit ꝙ ſi executor faciat ꝓmiſſionē inualidā vel inductus in poſſeſſionē alicuius beneficij eccleſiaſtici ꝙ iterato poſſit facere. de quo vide per Inno. extra de officio delegati. c. in litteris. ¶ Ultimo inducit hunc.§. Ia. de are. ad queſtionē quā dicit fuiſſe padue diſputatā. ſi delegatus pape ſubdelegauit in totuꝫ alicui excōicato vel cuius delegatio aliter non valet an ſit priuatus delegatus iur̄dictione. Et dicit ꝙ queſtio pōt decidi per. l. qd̓ cum eo.§. ſi furioſo. jͣ. de acquir. poſ. vbi de hoc dixi. lꝫ alij cōtradi cant per. l. ſi me inuacuā. e. ti. Alij ſoluūt queſtionē per. l. i. de le. iij. l. ſi iur̄ teſtō. ⁊ de le. ij. l. qui teſtamento. Ia. de are. c Eruo. ¶ Ubi deficit cōditio relicii reliciuꝫ remanet indebitū. h. d. ¶ Ibi ex teſtō sͣ. e. in quo relictū erat fideicōmiſſum. lꝫ glo. alit̓ dicat Riꝫ. ⁊ Guido. de ſuꝫ. ¶ Ibi poſt acceptam.ſ. ab hr̄de. In glo. i. in fi. ſic. jͣ. ad ſil. l. ſi ſeruus. Ol. In glo..ſ. ſuo. ibi vel dic ꝙ in veritate hic ⁊ precedens placēt Ia. bu. ſꝫ p̄cedēs ma gis. ¶ In eadem glo. in fi. Sol. hic quo ad cōmodū ⁊ fauorem expectat. Ibi vero quo ad incōmodū vt ⁊ ibi dixi Ia. bu. ⁊ Ia. d̓ bel. Guil. de cu. colligit ex. l. iſta ꝙ magis ſtatur opi. teſtatoris ꝙͣ veritati ⁊ inducit hoc ad talem queſtionē teſtator inſtituit aliquem ex re certa qui habet̉ ꝓ legatario ſi alias ſic heres vniuerſalis. vt C. de here. inſti. l. quotiēs. ſi vero non ſit alius vniuerſalis habetur loco heredis. vt eadē. l. ⁊. jͣ. de here. inſti. l. i.§. ſi ex fundo. cum ſi. ¶ Pone ergo aliquē inſtitutū ex re certa nūquid perinde eſt ac ſi ab inititio foret vniuerſaliter inſtitutꝰ. videt̉ ꝙ nō. qꝛ magis at tendi dꝫ opinio teſtatoris ꝙͣ veritatis vt hic. ⁊. jͣ. de here. inſti. l. quo loco.§. i. Sed opinio teſtatoris erat ꝙ iſte haberet ꝓ legatario. ergo ⁊c̄. Hoc ſibi non placet qꝛ ẜm hoc non haberet legatuꝫ. vt C. de fideicō. l. eā quā. vel ſi haberet ſequeret̉ ꝙ decederet ꝓ ꝑte teſtatus ⁊ pro ꝑte inteſtatus qd̓ eē non pōt. vt. jͣ. de regu. iur. l. ius noſtrū. quare dicit ꝙ totā hereditatē debet habere. ⁊ dicit ꝙ vr̄. l. expreſſa. jͣ. de teſta. mili. l. ſi miles. vnū ex fundo. ⁊. l. miles. ita ⁊ ꝓ hoc e. ii. l. qui iur̄ militari. ⁊. l. ſe. de teſta. mili. l. ſiquis ſub cōditione. de here. inſti. l. qui ſoluere. ⁊ ad trebel. l. ſi res aliena. in fi. nō ob. qd̓ dr̄ opinionē defuncti ſequendā qꝛ verū eſt niſi ſequat̉ abſurditas. ſꝫ hic ſequeret̉ qꝛ eēt pro ꝑte teſtatus ⁊ ꝓ parte inteſtatus ꝓ prima ꝑte allegat. jͣ. de vulg. ſubſti. l. coheredi. nā video ꝙ in prin a iquid faciat. ſꝫ.§. coheres prima facie. Guil. ¶ Sꝫ quid ſi teſtator vltra ꝓceſſit ⁊ dixit ꝙ volebat ꝙ ille inſtitutus ex re aliquid haberet vl tra de hereditate ſua niſi illam rē. Iſtā qōem habuit de facto ⁊ ē magis dubia qͣꝫ ſuperior. Hu. Uidet̉ voluiſſe in teſtatꝭ. decedere ex quo nullū voluit eſſe hr̄dem ꝙ potuit. nā eius arbitrio fuit dece dere inteſtatꝭ ſi volebat. ⁊ in hac opl. erā quia clare cōſtabat d̓ vo luntate teſtatoris volentis ip̄m eſſe heredē. ¶ Alij tamē in ꝯͣria opi. dicētes ꝙ teſtator non poterat facere ꝙ iuris diſpō locū non hab ret in eius teſtō. vt. l. nemo. de le. i. ſꝫ illud quo ad ſolēnitat̉. ſed licitū fuit ſibi decedere ab inteſtato nec eſt iur̄ ꝓhibitū partes fina liter cōcordarūt pro prima etiā opi. bene facit ꝙ iſte ſuccederet cō tra expreſſam volūtatem defuncti quod eſſet abſurdum. Solutio que repetit̉ liberaI fideiuſſ Or. nonemnon inducit ⁊ econ tra. Solutio que non repetit̉ liberatꝭ. inducit. hoc di cir. ibi liberatꝭ. glo. expone duobus modis. ſcd̓a vera. ibi errore etiam iur̄. ibi naturale vinculū in perſonam fideiuſſoris qui erat liberatus per pactū nec in perſonam principalis aliam rōem que ē. sͣ. e. l. cū his qui.§. primo. Et no. ꝙ in ſtip̄. eſt vinculum naturale ⁊ ciuile quod non recolo alibi ita expreſſe. ⁊ ad hoc jͣ. e. l. ſi damus. ⁊ tetigi. sͣ. de pactis. l. i. in fi. Albericꝰ de roſate. ¶ Iſial. ⁊ eius materia ſubtiUlianus. us eſt ⁊ cōſucui repei ꝑ docio res ⁊ glo. ſunt obſcure. Et primo ponā caſum ſummariū. ſecūdo diuidam. tertio ponā caſum in termiris. quarto materiā per partes declarabo ⁊ in fine concludā. Su matur lex iſta hoc dicit ẜm iaco. butrig. vbi quod ſoluit̉ certū eſſe debitum futurum ſoluti ceſſat repetitio vel ſic verus debitor per ſententiam abſolutus poſtea ſoluens non repetit. ¶ Uel dic clarius ẜm Ray. debitum ciuile ⁊ naturale in iudicium deductum quocunqꝫ errore ſolutum non repetitur. nec naturale duntaxat per ſententiam abſolutoriam excluſa obligatione ciuili nec illud quod in omnem futurum euentum ab eodem ⁊ vna cauſa tantum debendi. ſecus ſi ex diuerſis cauſis ab eodem ſeu a diuerſis ꝑſonis deberi ſperet̉. hoc dicit ẜm veram lecturā. ¶ Cōmuniter docto res diuidunt in ſex ꝑtes. in prima dictum iuli. vſqꝫ ibi qꝛ nec abſolutus. in ſecunda ratio dicti iuli. ⁊ ratōis ratio vſqꝫ ibi ſimilemqꝫ ibi ponit̉ caſus ſimilis dicto iuli. ſi omnes ad ꝯprobatōnem dicūt iuli. vſqꝫ ibi vbi autem. ibi ponit̉ caſus diſſimilis dicto iuli. ẜm ple roſqꝫ ſed ſimilis ẜm alios nō decidendo qui bene dixerunt vſqꝫ ibi. Idemqꝫ eſſe ibi ponit̉ caſus diuerſus ⁊ diſſimilis dicto iulia. ẜm omnes vſqꝫ ibi. Sed hoc diſſimile hic aſſignat differentiam inter ver. vbi autem. ⁊ ver. idem̄qꝫ vſqꝫ in fi. l. ¶ Caſum intermi nis ſic ponas titius erat debitor meus verus naturaliter ⁊ ciuilit in centum vocaui eum ad iudicium ⁊ liteꝫ ſum ꝯteſtatus mihi ſol uit penitet eum ⁊ vult repetere. ideo qꝛ indebitum querit̉ an poſſit. reſpondet iulia. ꝙ nō ꝓbat tali ratōe qꝛ quēcunqꝫ habeat exitum i. ſiue abſoluat̉ ſiue ꝯdemnet̉ nō pōt repetere. nam ſi abſoluat̉ remanet debitor naturaliter ⁊ naturalis obligatio impedit repetitio nem ſi ꝯdemnet̉. ſi nō ſoluiſſet teneret̉ ſoluere. ergo multo fortius repetere nō pōt. hoc dicit in prima ⁊ ſecūda ꝑticula. ¶ Sed pōe ꝙ aliquis ꝓmiſit mihi dare centum ſine nauis ex aſia venerit. ſiue nō. his pendentibus ſoluit nūquid repetere poterit reſpondetur ꝙ nō. qꝛ defectus vnius ꝯditōis inducit exiſtentiā alterius ⁊ econ tra. ⁊ ita in omnem euentum certum debitum eſt ire vero nō pōt repeti. ⁊ hoc in tertia ꝑticula. ¶ Sed pone ꝙ tu es debitor meus in centum pure ſtipulor animo nouādi ſub ꝯditiōe ſi nauis ex aſia venerit pendente ꝯditōe ſolius dixerunt ꝗdam ⁊ male ꝙ potes re petere qꝛ incertum eſt an ſit debitum ex pura vel ꝯditōali. ſed hoc in fine reprobat̉ quia in hoc caſu diuerſificant doctores ⁊ hoc in quarta ꝑte. in quinta dicit eras debitor meus in centum pure ſtipu lor ab alio animo nouandi ſub ꝯditōe pendente ꝯditōe ſolius repetes ne. Reſpondet̉ ꝙ ſic. ⁊ dicunt quidam hunc caſum ſimilē ſuꝑiori vt ſicut hic repetit̉. ita ⁊ ibi. in ſexta parte dicit Paulus iu riſconſultus eos male dicere ꝗ dicunt dictos eſſe ſimiles in repetendo qꝛ ſunt diſſimiles qꝛ in primo vnus ⁊ idem erat debitor pu re ⁊ ſubꝯditōe eſt debitum certum iri. ⁊ ideo nō repetit̉. ſꝫ in alio caſu vbi erant diuerſi debitores incertuꝫ eſt an primus ex pura vel ſecūdus ex ꝯditōali debitor ſit futurus. ⁊ ideo hoc caſu repetitur. hoc dicit ẜm Ia. de ra. qui dicit hanc eſſe veram lecturam. licet in aliquo diſcrepat a lecturis alioꝝ doctoꝝ. ¶ Litteram expone ⁊ ꝯſtrue ſic. iuli. negabat ꝙ ē. jͣ. verum debitorē ⁊c̄. ⁊ dic debitorē. ne turalem ⁊ ciuilē obligatum ⁊ nō tenet̉ ꝑpetua ⁊ fauorabili exceptō ne ⁊ a quo inuito exigi pōt. Nam talis dicit̉ verus debitor. vt in fra de verbo. ſigni. l. debitor. ⁊ de lega. iij. l. fideicōmiſſa.§. ſi rem ſi enim eſſet debitor ſolum naturaliter nō poſſet ab eo inuito exigi. vt infra de actio. ⁊ obliga. l. naturales. ſi ciuiliter tantū non exigeret̉ antebiēnium. vt inſti. de verbo. obliga.§. plane. ⁊. C. de non nume. pecu. l. in ꝯͣctibus. ¶ Item ſi naturalis eſſei ſublata ꝑ pactum nō exigeret̉ ꝑ ciuilem obſtante pacti excep. inſti. de excep. in principio. ⁊ sͣ. de pactis. l. ſi vnus.§. pactus. ¶ De exceptōe fauo rabili ⁊ odioſa vide. sͣ. e. l. qui excep. ibi poſt litem conteſta. multo fortius ſi ante ar. sͣ. e. l. repentio. ¶ Ibi negabat ⁊ bene Iac. ¶ Ibi ſoluentē extra iudicium nullis teſtibus p̄ſentibus ⁊ quare hoc dicam infra videbitis. Et rō quare allegabat hoc iuli. eſt ꝗa erat. verus debitor. qꝛ nec abſoluere ⁊cͣ. Et iſte verſi. hꝫ ires lecturas. vna ꝙ ſentētia ſequat̉ ſolutōem ⁊ hoc pōt eſſe duobus modis. vel qꝛ abſoluit̉ qꝛ nō erat debitor vel qꝛ nō ꝓbatum. ¶ Alia lectura eſt ꝙ ſolutōem p̄ceſſerit ſentētia. ¶ Tertia eſt ꝙ ſoluit ex tra iudicium ⁊ poſtea fuit abſolutus ⁊ ad ꝯprobatōnem dicti. iuli. arguit iſte tex. ſic nō dꝫ aliquid oꝑari in ſpē quod nō operaret̉ in

¶ De conditione indebiti. re. ſed in re iam abſolutus eſſet ⁊ ſolutum nō repeteret. qꝛ remane ret naturaliter obligatus. ergo multominus quando ſoluii dum eſt in ſpe..i. quia nūdum eſt abſolutus. lꝫ ſperet abſolui. vt infra d̓ re gu. iur. l. minus eſt habere actꝭ. ¶ Ibi ſimilemqꝫ. hic eſt ſertia ꝑs e dicit ſimilem eū debitorem verum de quo dictum eſt in principlo huius. l. ad illum caſum ſe refert nō ad ꝓximū ẜm veritatem hic enim ponit̉ caſus ſimilis dicio iuliani. Ibi ſiue nō venerit qui interim ſolutum nō repetit. Ibi qꝛ ex vna cā. glo. exponit duobus modis. primam iene nō nego quin ⁊ ſecūda vera ſit ſed violat lit teram. nam aliud eſt cā aliud eſt ꝯditio vel demonſtratio vt dicit glo. infra de ꝯditio. ⁊ demon. ſuꝑ rubrica. ¶ Ibi vbi autem hic eſt quarta pars in qua ponit̉ caſus diſſimilis dicto iuliani ẜꝫ pletoſqꝫ ſed ſimilis ẜm alios. ibi incertuꝫ ſi.i. dubium qꝛ ex pura nō pōt deberi. qꝛ ſuſpenſa eſt ꝑ ꝯditōalem ex conditōali nō quia eius euentus adhuc pendet. ¶ Ibi idemqꝫ eſſe. hic eſt quinta ꝑs in qua ponit̉ caſus vere diſſimilis dicto iuliani. lꝫ quibuſdam videretur ſimilis. ⁊ dic idem.ſ. ꝙ poſſit repeti ſolutum. ibi pure tāquā principalem. ibi ꝑmiſiſſe.ſ. alium ⁊ vnum pendente conditiōe ſoluiſſe. ibi ſed hoc diſſimile hic eſt ſexta ⁊ vltima pars ⁊ legit̉ duobus modis ẜm quoſdam. vno modo ꝙ ponat diuerſitatē in facto ⁊ in iure inter verſi. vbi aūt. ⁊ ver. identqꝫ. ſecus eſt ꝓpter diuerſas ꝑſonas. ¶ Et expoſita littera declaro materiā ꝑ ꝑtes. ⁊ ꝓ declaratōne prime ꝑtis primo quero que fuit ratio dubitandi. Reſpondeo nulla videt̉ dubitatio. ſi verus debitor ſoluat quod repetere nō poſſu. ¶ Martinus ſili. dicit ꝙ ratio dubitandi fuit qꝛ litis ꝯteſtatio ſit ꝑ petitōem ⁊ negatōem. vi. C. de litis conteſta. l. i. ⁊ ꝑ negatōem efficit̉ res dubia vt qui ad liberta. ꝓcla. non lꝫ. l. iij. ergo dilatans ſoluat̉. vt infra de peculio. l. quod debet̉. ⁊ ſic vi debat̉ repetere poſſe. vt. C. e. l. vltima. ⁊ sͣ. e. l. ſufficit qꝛ ibi ſoluitur indebitum hic debitū qꝛ in oēm euentū remanet debitor naturalit̓. ¶ Secunda rō dubitandi ẜm Gui. de ſuza. eſt quia ꝑ litijs conieſtatōem ſit nouatio vt infra de nouatio. l. delegare. ⁊. l. aliā. quare videbat̉ ꝙ iſte ſoluiſſet indebitum omni iure. qꝛ ꝑ nouatōnem tollit̉ omnis obligatio. vt infra de nouatōe. l. nouatiōe quare videbat̉ indebitum ſoluiſſe ⁊ poſſe repetere tamen non pōt vt hic. ¶ Nac ob. d. l. nouatōe. qꝛ loquit̉ in nouatōe voluntaria. hic aūt loquit̉ de neceſſaria ꝑ quam adit̉ prime obligatōni nō detrahit̉ ⁊ efficit̉ melior ꝯditio creditoris. vt. d. l. aliam. de nouatio. de reg. iur. l. nō ſolet. ⁊ no. C. de iudi. l. i. ⁊ ibi de hoc tetigi. Et eadem rō dubitandi poterat eſſe in caſu ſequēti in verſi. qꝛ nec abſoluius.ſ. qꝛ ꝑ ſnīam videt̉ fieri nouatio. vt. C. de vſuris rei iudi. l. fi. quod dic vt ibi no. ¶ Et eſt alia ratio dubitandi ẜm Ia. de ra. qꝛ effectus obligatōis videt̉ ſuſpenſus ad duplicem finem alternatiue ſ. ꝯdemnatōis vel abſolutōis ⁊ nō videbat̉ ſolutum repeti poſſe. vi. d. l. ſufficit. sͣ. e. ſed nō repetit̉ vt hic. Nec ob. dicta. l. ſufficit. ꝗa ibi aliter euenius alternatiue habeat tollere naturalē obligatiōem hic nō. vt in littera pꝫ. ¶ Hoc p̄miſſo qꝛ iſta prima ⁊ ſecūdaꝑs que ſunt de eadem materia hꝫ tres lecturas vt dixi. ⁊ in ea cōſiſtit magna ꝑs difficultatis huius legis quālibet lecturam declaremus. prima eſt ꝙ iſte debitor ſoluit ante ſnīam. Sed ꝯͣ hoc op. qꝛ ſi ſolutio facta erat ante ſententiam nō potuit fieri abſolutio niſi ab obſeruatōe iudicij. vt inſtitu. de ꝑpe. ⁊ tempo. actio.§. fi. So. dicit glo. ꝯͣrum ꝓcederēt ſi ſolutio foret allegata. ſed hic nō fuit allega ta vel ſi allegata non ꝓbata. vnde hic abſolutus fuit qꝛ creditor nō ꝓbauerat debitum nō qꝛ ſoluiſſet qꝛ hoc nō fuit allegatuꝫ vel ꝓdatum. ⁊ ideo fuit abſolutus ſimpliciter. ¶ Cōtra hoc inſta cū poſtea fuit abſolutus ergo apparet indebitum ſoluium. ⁊ ſic repe ti debet cum ſententia facit ius inter partes ⁊ ꝓ veritate habeatur vt infra de regu. iuris. l. res iudicata Solutio hic non fuit ſententia declaratoria ſed fuit abſolutoria quia non erat probatum. vnde ſi velit modo repetere tanquam indebitum non poteſt ⁊ ſi abſolutus velit allegare ſentemiam. dicit creditor tu fuiſti abſolutus quia non ꝓbaui. Sed in hoc iudicio querit̉ an fueris debitor vel non. ⁊ ideo prma ſentētia non obſtat. ſecus ſi in ſentētia fuiſſꝫ declaratum debitū non eſſe qꝛ tunc ſentētie ſtaret̉ ⁊ repeteret̉ tāquaꝫ indebtū. Pę. vero ſenſit ꝙ fuit abſolutus declaratorie ⁊ orimo ſoluat̉. ⁊ ſi dicas ergo repetit niſi indebitū. dicit ipſe non eſt verū. quia ſentētia declarat hodie non deberi. ſꝫ non ſequit̉ hodie es de biror. ergo tꝑe ſolutionis noncras nec vnū non infert aliud niſi ad ilid neceſſario ſequat̉. vt. jͣ. de acqui. heredi. l. ꝓ hr̄de.§. pap̄. Nā abſolutoria pōt ferri deficiēte vno vinculo lꝫ alterum adſit. vnde non infert̉ ex ſentētia nō eſt debitū ergo nullo iure indebitū. ⁊ ideo hoc dubium ſufficit ad repetitioneꝫ. vi. C. e. l. fi. ſi vero ſententia cō tineret expreſſe in nullo iure debitū vel cōtractū non p̄ceſſiſſe vel nō valuiſſe. tūc poſſet glo. ꝓcedere oꝑ. ẜm hoc ergo ſi ſequatur ſentētia cōdemnatoria iterū ſoluet. ⁊ ſic ſoluet bis cōtra. l. bona fi des. de reg. iur. So. ſolueret bis ex diuerſis cāis ⁊ per primā ſolu tionem tollit̉ prima obligatio per ſcd̓am tollit̉ illa que orit̉ ex ſententia. ⁊ ſic ex diuerſis cauſis orit̉ petit̉ ⁊ ſoluit̉. Sed cōtra hoc in ſta qꝛ vbi fuit abſolutus diſtingue qualiter fuerit abſolutus. ſꝫ vbi eſt cōdemnatus non diſtnguo. ſꝫ dic ꝙ prima diſtinctio ꝓcedat qn̄ ſolutio preceſſit ſentētiam abſolutoriā. ſꝫ hic loquit̉ quādo ſolutio ſecuta fuit poſt ſentētiam cōdemnatoriā. ſꝫ cōtra hoc adhuc inſta ſi ſolutio forei facta ante ſentētiam qūo potuit cōdemnari cū per ſolutionē ſublata fuerit omnis obligatio. vt inſti. quibꝰ modis tollitur obligatio in princ. So. extra iudiciū ſoluit nullis teſtibus exiſtētibus ⁊ pēdente iudicio. vnde creditor ꝑſeuerauit in petitiōe ⁊ ꝓbauit creditū illud ⁊ debitor non potuit ꝓbare de ſolutione. ⁊ ideo fuit cōdemnatus. ⁊ ſic ſentētia lata fuit cōtra ius litigatoris ⁊ valuit. vt. sͣ. de iuſti. ⁊ iure. l. penulti. Si aūt in iudicio foret facta ſolutio tūc abſoluēdus eſſet reus ab obſeruatiōe iudicij. vt inſti. d̓ ꝑpe. ⁊ temp. act̉.§. fi. ⁊ ar. jͣ. de pig. act̉. l. ſi rem.§. fi. nō aūt abſoluit̉ a debito qꝛ per ſolutionē erat liberatus ab eo. ¶ Sꝫ que iſtaꝝ lecturarum ē verior. dic ꝙ lectura illorū qui tenēt ꝙ ſolutiōe pendē le iudicio ⁊ ante ſeniēuiā ꝯmuniter reprobat̉ ꝑ doctores lꝫ illa ver ba pendente iudicio multū faciūt ꝓ eis. nam ſi ſoluiſſet ante ſentē tiam ſublata eſſꝫ omnis obligatio per ſolutionē vt dictū eſt nec re maneret poſt ſentētiam abſolutoriā naturaliter obligatus qd̓ littera preſupponit. vn̄ cōiter doc. tenent ꝙ ſolutū poſt ſentētiaꝫ quod mihi vr̄ mirabile qꝛ littera expreſſe dicit ꝙ ſoluit pendēte iudicio ⁊ in cōtra. ob. illa littera. natura debitor manei qꝛ non loquit̉ eo ca ſu quo loquit̉ principiū. l. ſꝫ ad cōfirmationē dicti Iul. arguitur a maiori ſicut ſi abſoluius ſolueret poſt abſolutionē non poſſꝫ repetere quia natura debitor manet ergo multominus pōt repetere ſi ſoluit pēdente iudicio. qꝛ iunc erat debitor naturaliter ⁊ ciuiliter vt dixi etiam in expōne lr̄e. ⁊ ideo credo veriorem lecturā ꝙ ſoluet hic pēdente iudicio. nō tamen nego ꝙ lectura ꝙ ſoluerit poſt ſen tentiam non ſit vera in ſe. ſed quo ad hanc. l. que dicit. dicit pendē te iudicio. ¶ Sed Guil. de ſuꝫ. multū reprobat iſtas lecturas. ⁊ primā glo. huius. l. ⁊ dicit ꝙ exceptio ſolutiōis ē ꝑemptoria ⁊ debuit opponi ante ſentētiam. vi. C. ſen. reſcin. non poſſe. l. ꝑemptorias niſi in quibuſdā caſibus ſpecialibꝰ notatis. C. de iur. ⁊ fac. ig. l. i. de quibus non eſt iſte caſus. Si ergo non oppoſuit ante ſententiam amplius opponere non poſſet nec agere ad repetitionē. Re probat etiam diſtinctionē glo. ẜm lecturā ꝙ ſoluat̉ poſt ſentētiam que diſtinguit qualiter fuerit abſolutus virū quia nō ſit ꝓbatū an quia non eēt debitor qꝛ hic textus preſupponit ꝙ verus erat debitor. vnde qualiter cūqꝫ fuerit abſolutus natura debitor ꝑmanet. ⁊ iō ceſſat repetitio ⁊ certe iſte intellectus ſicut puto verus eſt. ⁊ glo. eſt ſuꝑuacua. ⁊ hec omnia infra declarabunt̉ in proximo cōtrario. ¶ Modo oppo. cōiter ad oēs lecturas ⁊ iſtid cōtrarium muliū declarat materiā huius. l. vbicūqꝫ deciſum in primo iudicio venit diſputandū in ſcd̓o obſtat exceptio rei iudi. vt. jͣ. de iureiuran. l. duobꝰ.§. except̓. ⁊. jͣ. de excep. rei iudi. l. ſi quis cū iotuꝫ.§. ſi ancillam. cū ergo reus abſoluit̉ ꝓnūciat̉ eum nō debere. ſi ergo agat cōditione indebiti nō poterit aduerſario obijcere ꝙ ſit debi tum cū hoc iam ſit deciſum in primo iudicio. Sol aut abſoluit̉ qꝛ non debitor vt qꝛ forte ꝓbatum ē ꝑ indireciū inſtan̄. crediti falſuꝫ. vt. l. optimā. vt. C. de ꝯͣhen. ⁊ cō. ſtip. iunc ſi agat̉ cōditione indebiti nō pōt allegare creditor debitū fuiſſe qꝛ veniret̉ cōtra primaꝫ ſentētiā. ⁊ iō iunc repeteret̉ ⁊ ita loquūt̉ cōtraria. ¶ Si aūt abſol uitur qꝛ non ꝓbatū ꝙ in dubio preſumit̉. vt no. jͣ. de excep. rei iudi. l. ſiquis ad exhibēdū. ⁊. l. ſi a te. tunc ſentētia nō eſt declaratoris ſꝫ inductiua. ⁊ inducit exceptionē rei iudicate que ſolū in eodem iudicio venit diſputāda. ¶ In ſcd̓o vero diſputat̉ an fuerit debi tum vel nō qd̓ non fuit deciſum in primo. ⁊ ideo mō poterat allegari debitū fuiſſe. jͣ. de euict̄. l. minor.§. ſi ſeruus. sͣ. de edēdo. l. argentarius. ⁊ de furtis. l. qui tabulas. cōclude ergo aut abſoluit̉ qꝛ non ꝓbatū. ⁊ tunc ſentēna non declarat. vn̄ in alio iudicio nō obſtat ſi alleget̉ debitū aliquādo abſoluit̉ qꝛ nō eſt debitū. tunc talis

De condulone fidedidi ſentētia infert omnia ſine quibꝰ ſtare non pōt alia non. vt. C. d̓ ꝓba. l. neqꝫ natales. de acqui. here. l. ꝓ hr̄de. ver pap. ⁊ sͣ. de his que ſunt ſui vel alie. iur. l. ſi iudex. Et pro iſta diſtinctiōe facit qd̓ no. C. ad. l. acquil. l. ex mortꝭ. ⁊ quādo ci. ac p̄iudicet crimi. l. vnica. vbi di ſtinguit̉ an iudex abſoluat reū qꝛ non delinquit. an qꝛ nō ꝓbatum ad ꝓpoſitū. ergo ſi iudex abſoluit qꝛ non debitū non ſequit̉ ꝓpte rea ergo nullo mō debitū. Nā ad veritatem ſnīe ſufficit alterum vinculū deeſſe.ſ. ciuile vel naturale ⁊ quodcūqꝫ deficiat reus dꝫ abſolui aliqn̄ abſoluit̉ qꝛ nullo mō debitū vel cōtractū. hec enim ſunt paria. vt. sͣ. de iureiur. l. duobꝰ.§. i. tunc vbicūqꝫ de tali debito querit̉ ſiue eadē actione ſiue alia agat̉ obſtat exceptio rei iudicate. vt. d. l. ſi quis cūtotum.§. ſi ancillā. de excep. rei iudi. ⁊. d. l. duobus.§. exceptio. de iureiur. Ia. bu. Et ad predicta facit. sͣ. de iureiur. l. ſꝫ ⁊ ſi poſſeſſor. in prin. ¶ Sꝫ cōtra p̄dictam diſtinctionē ſic inſtant Guil. ⁊ And. iſta l. dicit ſimpliciter abſoluiū qꝛ poſtea ſol uit non repetit qꝛ remanet natura debitor. Sed ceriū eſt ꝙ ſentenlia qualitercūqꝫ formata ē actus iuris ciuilis. ar. sͣ. de orig. iur. l. ij. §. omniū. ⁊.§. deinde. ⁊.§. poſt originē. vbi dicit̉ magiſtratus a ꝗ bus ꝓcedūt ſentētie eē a iure ciuili. nō ergo pōt tollere obligatio nem naturalē. vt inſti. d̓ legi. ag. tu.§. fi. ⁊ ad hoc allegat ip̄e. sͣ. qd̓ quiſqꝫ iur. l. iij.§. fi. Itē hoc pꝫ euidēter ꝙ in ꝑſonali tm̄ importāt hec verba abſoluo te qꝛ actor nō ꝓbauit quātū illa abſoluto. quia liquet te nō debere. nā vtrobiqꝫ abſoluit̉ reus diffinitiue. vi. C. de edē. l. qui accuſare. ſꝫ in reali quādo iudex abſoluit reum ex eo qd̓ eſt dominꝰ dat ſibi aꝑte ius agēdi ex ſentētia. vi. d. l. ſꝫ ⁊ ſi poſ feſſor in ꝑſonali nō qualitercūqꝫ ꝓuent̓. Nam in ꝑſonali qualitercūqꝫ abſoluat non tenet̉. ſꝫ in reali nō ſequit̉ actor nō habet ius agēdi. ergo reus hꝫ ius qꝛ potuiſſꝫ eē ꝙ reꝰ ē p̄do. ar. jͣ. de excep. rei iudi. l. ſi extante.§. latinus. ⁊ iō dicūt ꝙ hic qūocūqꝫ ferat̉. ſenientia abſolutoria ſemꝑ remanet debitor natural ter. ⁊ iō non repe titur qꝛ iudex nullo mō pōt dato ꝙ velit tollere ꝑ ſeniētiā obliga tionem naturalē vt dictū eſt. ¶ Ad rōem in oppoſitū reſpōdent primo ad illd̓ qd̓ dr̄ ꝙ actor nō pōt venire ꝯͣ ſentētiā qꝛ habet̉ ꝓ veritate hoc ē veꝝ quādo actor agit vel reus excipit ex ea. ſꝫ hic non agit̉ de ſenietia ſꝫ de repetitiōe ſoluti. ⁊ hoc tangit̉ in gl. dicte. l. res iudicata. de reg. iur. ¶ Aliam rōem reddit Guil. ꝙ nō venit directo ꝯͣ ſentētiā. ſꝫ per iudirectū. vi. sͣ. d̓ eden. l. argētariꝰ.§. tū aūt. ⁊ ar. de inoffi. teſt. l. pap.§. ſꝫ nec impuberis. ſꝫ ille.§. parum facit qꝛ ibi allegant̉ cauſe diuerſe ⁊ facia diuerſa hic ſecus. nō ob. l. ſꝫ ⁊ ſi poſſeſſor. vbi reus abſolutus ex eo ꝙ ē dominus ſi cadit a poſſeſſiōe petit rē ex ſententia ⁊ ſic videret̉ ꝙ iſte eſt abſolutus hoc expreſſo ꝙ nō erat debitor hꝫ actionē ad repetendū. nam ip̄e reſpōdet ꝙ ibi cadere potuit a poſſeſſiōe ſine culpa ſua. ⁊ iō cōſulitur ei per ſentētiā. ſꝫ iſte qui ſoluit abſolutus eſt qd̓ ei imputet̉. ⁊ qꝛ natura debitor remanet. iō ꝯſulit̉ ei ꝑ ſententiā. ⁊ iō non reperit. non ob. diſtinctio que no. in. l. ex morte. C. ad. l. acquil. ⁊. l. vnica. quādo ciuilis actio p̄iudicat criminali qꝛ ibi in prima ſententia ſe in ciuili excepit d̓ auct̄. ipſius ſententie. In criminali quando fuit abſolutus qꝛ non deliquit. hic aūt debitor abſoluius poſtea ſoluit ⁊ ſic non excipiit de auct̄e ſententie. ſꝫ ꝯtendit d̓ repetitione ſoluti. Et ꝓ iſta opiniōe facit qꝛ reus ſimpliciter abſoluius vr̄ abſolutꝰ qꝛ non dꝫ. vt. sͣ. d̓ iur̄iura. l. fi. ⁊ tamen ſoluens nō repetit qꝛ durat obligatio naturalis vt hic ⁊ ibi. nec ob. rō ꝙ d̓ductum ⁊ deciſum in primo iudicio deducat̉ poſtea in ſecūdo qꝛ hoc ꝓcedit quādo iſte nō ſoluiſſet ⁊ exciꝑet de auctoritate ſententie ſed vult ſolutum repetere quod nō pōt qꝛ eſt ꝙ ſibi imputet̉. qꝛ ſoluit ⁊ qꝛ durai ob ligatio naturalis. ⁊ ideo oportet ꝙ ꝓbet indebitū alio mōqͣꝫ per ſententiā. vt infra de ꝓbatio. l. cum de indebito. cum nō agatur d̓ auctoritate ſententie vt dictū eſt. ¶ Concludunt ergo Mar. ſili. Guil. Andre. ⁊ Gui. de ſuiꝫ. vi ſupra dixi. ⁊ muli alij ꝙ qualitercunqꝫ formata ſint verba ſententie abſolutorie ſi reus poſtea ſol uat nunquam poſſit repetere. ſi tamen reus alio modo ꝙͣ ꝑ ſnīam directo vel indirectum ꝓbaret indebitum ⁊ ſe nō fuiſſe debitoreꝫ ꝙ tunc locus eſſet repetitōi ⁊ maxime quādo ꝑ indirectū ꝓbaret̉ ꝯͣ inſtan̄. debiti ẜm formam dicte. l. optimā. C. de ꝯͣhen. ⁊ ꝯmittē. ſtipū. qꝛ tunc inſtr̄m redargueret̉ de falſo. ꝓ hoc ſupra de eden. l. i.§. edictōes. ⁊ qꝛ tunc ceſſaret ratio huius l. qꝛ naturalis obligatō nō ſubeſſet. ſed hoc nō videt̉ bene ꝓcedere. qꝛ quādo p̄iextu falſi inſtrumenti foret lata ſententia opus eſſet eam retractari beneficio reſtitutōis. vt infra de re iudi. l. diuus. ſupra d̓ iudi. l. ſi p̄tor.§. mar cellus. ⁊. C. ſi ex falſis inſtru. ꝑ ſotū niſi creditor ſciēs ⁊ doloſe fal ſum allegaſſei qꝛ tūc forte ipſo iure nō teneret̉ ſnīa. vi. d.§. marcel lus. ⁊ ad tre. l. ẜuo inuito.§. cū ptor. Itē op. ſi ſentētia fert̉ ꝓ aciore inducit ſibi actōem ⁊ obligatōem. vt. l. actore. C. de iureiuran. ⁊ sͣ. de iureiuran. l. ſed ⁊ ſi poſſeſſori. ⁊ eſt exp̄ſſum de re iudi. l. iiij.§. ſoluiſſe ergo ꝓ reo lata dꝫ tollere obligatōem ne ſit melior ꝯditio acioris ꝙͣ rei. vt infra de regu. iur. l. fauorabilior. ⁊ extra. e. c. ꝗ ad agendū. li. vi. ⁊ qꝛ fauorabilior eſt liberatio ꝙͣ obligatio. vt iſre de actio. ⁊ obligatio. l. arianus. Solu. dicunt ꝗdam ꝙ hic nō agtur vt tollat̉ vinculum obligatōis ſed vt declaret̉ nō eſſe. vnde ſi diceret̉ tolli reſultaret ꝯͣrietas. qꝛ quod nō eſt tolli nō pōt. vt infra de iniuſto teſta. l. nam ⁊ ſi ſubꝯdtōe.§. rumpendo. ¶ Item ſicut dictum ē ſentētia eſt actus iuris ciuilis ⁊ ideo nō poteſt tollere na turalem obligatōem. ¶ Item qꝛ ſentētia lata ꝓ eo ſibi ꝓdeſt ad exceptōem. lꝫ nō tollat obligatōeꝫ. ſed actori nō ꝓdeſſet niſi actio nem induceret. ſed immo ꝓdeſt qꝛ poſſet petere executiōem officio iudicis. vt no. in. d. l. actori. ⁊ sͣ. de rei ven. l. qui reſtituere. de hoc etiam tangit̉. xi. q. iij. c. quō ſacerdos in glo. ⁊ ꝑ Archidia. d̓ hoc dicet̉ infra in qōnibus. ¶ Item oppo. ſi fert̉ ſentētia ꝯdem natoria ⁊ ſoluit̉ cum ꝑſolutōem reducat̉ ad nō cām videt̉ poſſe repeti. vt infra de condi. ſine cā. ⁊. l. i. ⁊. ij. So. dic ꝙ ſentētia non reducit ad nō cām. qꝛ acius ſoluiōis nō eſt ꝯͣrius ſententie. cum in ea nō declaret̉ ipſum nō eſſe debitorem ſed abſoluit̉ qꝛ nō pro batur. Item qꝛ ſolutio fuit facta ob primum dubiū que nunquam ceſſat. ſed ſi ꝯdemnet̉ ⁊ ſoluat nō ſoluit̉ tam ex prima cā debiti ꝙͣ ex ſententia. ¶ Item oppo. ſi debitor abſoluit̉ ergo eſt iuius exceptōe ꝑpetua. ⁊ ſic ſi ſoluit repetitur. vt ſupra. e. l. qui exceptꝭ. So. dic ꝙ aliquādo exceptio ꝑpetua tollit vinculum naturale vt exceptio pacti ⁊ iuriſiuran. ⁊ ſimiles. vt infra de ſolu. l. ſticum.§. natura lis quedam tollit ciuilem tantum vt exceptio rei iudicate vt hic. ⁊ impetratōis iuris iniqui. vi ſupra ꝙ quiſqꝫ iuris. l. iij.§. fi. quedam tollit vtrunqꝫ ⁊ iſta nō dicit̉ ꝓprie exceptio iuris ſed facti. quedā nullam tollit vt exceptio macedoniani ⁊ velleiani. ¶ Quando ergo tollit naturalem quocūqꝫ errore ſolutum repetit̉. vt ſupra. e. l. ſed ſi me putem. ⁊. l. cum is.§. i. ſi tollit ciuilem diſtinguit̉ quo er rore ſoluat̉. vt no. ⁊ dixi. sͣ. e. l. i. ⁊. l. interdū. ſi nullam tollit iunc aut eſt excentio fauorabilis ⁊ repetit̉ aut odioſa ⁊ nō repetit̉. vt. d. l. ꝗ exceptōem. sͣ. e. ſi eſt inducia ad rigorem iuris ꝯſeruandi vi ē ex ceptio rei iudica. tunc dicunt quidam. aut ſoluit etrore iuris ⁊ non repetit̉ vt hic. aut errore facti ⁊ repetit̉. ¶ Alij dicunt quocunqꝫ errore ſolutum nō repeti cum vere ſit debitor ⁊ hec exceptio ſit in ducta debitori delicto iudicis male iudicantis quod mihi nocere nō dꝫ quatenus mihi eſt ſoluiū. ⁊ hanc approbat Andre. quia nulla mentio ſit de aliquo iure. ⁊ ad hoc ſupra. e. l. ibi. ſi autem eſt exceptio temporalis nō repetit̉. sͣ. e. l. quod in diem. ſi eſt dubia re petitur vt ſupra. e. l. ſufficit. ¶ Expeditis ꝯͣrijs huius. prime ⁊ ſe cunde ꝑticule ꝓ earum declaiatōe formo aliquas qōnes. Et primo quero an ſit verum quod innuit prima gl. in ver. vel dic ꝙ eo dem caſū ibi nō ꝓbei primā ſoluiōem ⁊cͣ. innuit enim ipſa glo. ꝙ ſi debitor ꝯdemnatus poſſet poſt ſnīam ꝓbare ſolutōem forte ꝗa inuenit inſtrumentū poſtea ſolutōis quod nō habebat ante ſnīam quin ꝑ hoc impediat̉ executio ſententie. ⁊ ꝓ hoc facit regula iuris bonafides nō patit̉. ⁊ hoc multi ſequunt̉ moderni cōmuniter tenenies ꝯͣ ꝑ. l. imꝑatores. jͣ. de re iudica. ⁊ videt̉ exp̄ſſum ſupra de edeu. l. argentarius.§. cum autem. Non ob. l. bonafides qꝛ loqui tur quādo ex eadem cā bis petit̉. hic vero ex diuerſis cāis. Nam ex ſententia que tranſiuit in vigoreꝫ rei iudica. eſt de litꝭ. de hoc cō ſueuit tangi. C. e. l. i. ⁊ infra manda. l. ſi fideiuſſor.§. in omnibus. ⁊ ſatis dixi. C. de iuris ⁊ fac. igno. l. i. ¶ Secūdo quero de viribꝰ ſententie abſolutorie an tollat oblgatōem ⁊ dicūt quidam ꝙ ve re nullam tollit ſed p̄ſumptiue qꝛ habet̉ ꝓ veritate ⁊ inducit preſumpiōem iuris ⁊ de iure ꝙ nō fuerit obligatus. vi. d. l. res iudicata infra de regu. iur. nam cum iudex abſoluendo p̄ſupponat re um nō obligatum. argu. ſupra ſi ſerni. vendi. l. ſicut.§. ſi querat̉ nō pōt dici ꝙ ꝑ ſnīam tollat̉ obligatio que p̄ſupponit nō eſſe vt dixi ſupra in antepenulti. ꝯͣrio de ꝓbatio. infra de iniuſto ieſta. l. nem ⁊ ſi ſub ꝯditōe.§. rumpendo. ⁊ hanc opinionē hic terēt Gui. Pe. ⁊ Iaco. de ra. ⁊ eam ſequit̉ Rei. qꝛ nō eſt intentio iudicis abſoluentis abſoluere vere obligatum. ſed quaſi nō obligatū in p̄icriiū Pro hoc infra de peculio. l. eo tempore.§. ꝓpterca. ſupra de ſta

De conditione indebiti. tu homi. l. ingenuū. ⁊. d. l. res iudicata in fine ponunt̉ verba fictō nis nō veritatis. argu. sͣ. de religio. l. oſſa. in fi. e quod no. infra d̓ vi ⁊ vi ar. l. i.§. deieciſſe. vnde diſpoſitio iudicis abſoluentis non dꝫ operari vltra eius intentōem ſupra ſi certum pe. l. nō omnis. ⁊ de actio. ⁊ obligatio. l. obligationū ſubſtātia. Quid ergo ſi iudex hꝫ inteniōem ꝯrīam dicas idem qꝛ intentio ſua nō pōt operari vl tra tenorem naturalem ſententie declaraliuū. ar. sͣ. de vſufruc. earū re. l. ij. ⁊ de le. i. l. iiij. ⁊ quod no. infra de ſupelec. lega. l. labeo. ⁊ quia diſpoſitio iudicis nō pōt vltra potentiā legis vt ſupra d̓ ferijs. l. i. Iaco. bu. in qd̓ne p̄dicta an abſolutoria tollat obligatōnem dicit aut abſoluit̉ qꝛ nō ꝓbatum. ⁊ tunc nō declarat ſed exceptiōem inducit nō magis ꝓnunciet ſuꝑ dubio quam certum declaret. vnde ſicut tranſactio facta ſuꝑ dubio ⁊ iuſiurandū nō decidit ſoluꝫ dubium ſed naturalem tollit quod pōt. vt ſupra. e. l. ſiquis iurandi alias ſiquis ita iurandi. ⁊ tunc lꝫ ſententia ferat̉ ſuꝑ dubio dic eaꝫ tollere obligatōem quam pōt. ſed naturalem nō pōt qꝛ deficit cō ſenſus. vt. l. inter ſtipu.§. i. de verbo. obli. tollat ergo ciuilem quaꝫ tollere pōt. Sed inutilem nō pōt tollere cum deficiat ꝯſenſus. vt d. l. inter ſtipu.§. i. Et qꝛ ſententia eſt actus ciuilis qui nō pōt tollere naturalem vt dictum eſt. sͣ. tollat ergo ciuilem quam tollere pōt Sed ſi iudex ꝓnūciat declaratiue nō deberi cum. tūc nō ſit intentionis iudicis aliquam tollere ſed declarare nullam ſubeſſe. tunc nullam tollit. ar. ſupra de conditō. cā da. l. iij.§. ſubtilius. ⁊. d. l. nō omnis. ſi cer. pe. ⁊. l. obligationū ſubſtantia de actio. ⁊ obliga. ¶ Alioꝝ opinio eſt ꝙ tollat ciuilem lꝫ ꝗdam ꝙ nō ſolum elidat glo. que eſt. inſti. de excep.§. item ſi iudicio exp̄ſſe iꝫ ꝙ tollat ciuilem. lꝫ tex. faciat in ꝯͣrium. hoc etiam videt̉ innuere glo. ſupra d̓ iu di. l. i. vbi de hoc tetigi. ſed hoc ſuppoſito ꝙ tollat ciuilem. nūꝗd eam tollet ipſo iure an oꝑe exceptōis. videt̉ ꝙ ipſo iure per litterā iſtā que dicit natura debitor permanet ergo innuit ꝙ nō ciuiliter. ar. ſupra de iudi. l. cum pretor. ⁊ qꝛ ſententia eſt actus cluilis. vnde pōt iollere obligatōem ciuilem. inſti. de leg. agna. tutꝭ in fi. ¶ In ꝯrium ꝙ elidit per exceptōem qꝛ ſi tollet̉ ip̄o iure remanet ſola na iuralis que eſt inefficax ad agēdū. vt. d. l. naturales. de actio. ⁊ ob liga. Sed hic agit̉ de iure ⁊ opponit̉ exceptio rei iudicate vt. jͣ. de excep. rei iudica. per totum. ergo remanet ciuilis que tollit̉ oꝑe ex ceptōis. ⁊ hanc ꝯmuniter tenent doc. ⁊ dicit Gui. eſſe caſuꝫ ſupra de dolo. l. cum a te. cum ibi notatis. Non ob. iſta littera ibi natura debitor manet. nam ideo fuerunt poſita in vi nominis vt ſolutum repeti non poſſet nō vt innuerent ciuilem ipſo iure ſublatam. ¶ Alij dicunt aūt ciuilis eſt inducta per ſententiā ꝯdemnatoriam ⁊ tunc ipſo iure tollit̉ per abſolutoriam aut alio modo ⁊ tunc eliditur per exceptōem vt infra de regū. iur. l. nihil tam naturale. ſed hoc nō placet docto. qꝛ ſententia ꝯͣ ſententiā lata nō teneret. vi. C. quando ꝓuoca. nō eſt nece. l. i. vt ſi in ſecūda ſententia ꝓnunciare tur nō fuiſſe iudicatum in prima. vt infra que ſenten. ſine appel. reſcin. l. i. ſed tunc ſecunda ſententia nō tollit effectum prime ſed indu cit pſumptōem iuris ⁊ de iure ꝙ primo iudicatuꝫ nō fuerit. vi. d. l.res iudicata de regu. iur. qui tenent opi. ꝙ ſententia abſolutoria tollit ciuilem ipſo iure. Reſpondet̉ ad ratōem ꝯͣriam quod verū eſt ꝙ naturalis nō efficax ad agendum quādo ſemꝑ fuit ſola. ſecus ſi fuit coniuncta cum ciuili. tunc enim obſtat exceptō ꝓpter re liquias ciuiles. ar. infra de lega. ij. l. cum filius§. heres. ⁊ ſupra de bis qui ſunt ſui vel alieni iuris. l. patre furioſo. in fi. nam tunc iſta naturalis eſt approbata ⁊ recipit fomentū a iure ciuili. ⁊ iō actionem ꝓducit. vt ſupra de pactis. l. legitima. ⁊ qꝛ ius ciuile pōt mate riam que nulla eſt ſubinielligere ⁊ ex alia actio. ꝓducere. vt ſupra de adop. l. his verbis. ergo multo fortius eſt materia habilis effe cium actōis ⁊ obligatōis inducere. vt. C. de rei vxo. actio. l. vnica in principio. Et hec fuit opinio Iaco. butri. Rai. ⁊ alij ſequunt̉ opinionem glo. ꝙ oꝑe excep. ꝓ qua facit. inſti. de excep.§. iiem ſi in iudicio. ⁊ de excep. rei iudi. l. ſiquis rem. ⁊. l. excep. Et hanc etiā ſequit̉ Gui. ꝑ. d. l. cum a te. sͣ. de dolo. ¶ Andre. hic ſequit̉ aliaꝫ opi. ꝙ ciuilis tollat̉ ipſo iure ⁊ ad ratōes in ꝯͣrium reſpondet. primo ad illud quod per ſententiā inducitur exceptio rei iudi. ⁊ exce ptio eſt actōis excluſio. ergo vtraqꝫ ſubeſt. dicit ip̄e n̄ ē veꝝ. nā ex ceptio pacti tollit naturalē vt. jͣ. de ſo. l. ſticū.§. naturalis. ⁊ ſi agat̉ potexcipi de pacto. vi. sͣ. ad exhiben. l. iij.§. ibidē. qd̓ ergo dicit̉ ꝙ riceptio ē actionis excluſio ſi lꝫ que iam fuit non illius que nō ē. ¶ Ad aliud qd̓ dicit̉ ꝙ in ſentētia iudex declarat ſolutionē non tollit hoc retorquet contra eos qꝛ qui declarat nihil de nouo indu cit. vt ſupra de teſtamētis. l. hr̄des palā.§. i. Sꝫ poſt ſentētiā datur exceptio ẜm eos. ergo non ſolum declarat ſꝫ extorſionē inducit ⁊ ciuilem tollit. ¶ Itē iſta ſententia abſoluioria facit perinde ac ſi non eēt debitor. Sed actor non habꝫ ius inquietandi. Nā hoc ꝓcederet ex obligatione ſed hic non ē obligatio ergo noū agitur ſi dicis verū ē obſtante exceptiōe. vi. jͣ. nō glo. Item omnis exceptio vincit̉ equitate. jͣ. de doli excep. l. qꝛ equitat̉. ergo equitas exceptio. tollit equitatē que ē in actione. ergo deficit actio exquo deficitequitas. ¶ Ad aliud qd̓ dr̄ ꝙ intētio iudicis no ē tollere actionē reſpōdet ꝙ immo boni pretoris ē lites tollere. ſi cer. pe. l. ꝗ dam eſtimauerūt. ⁊. jͣ. de no. ope. nū. l. i.§. ⁊ poſt oꝑis. Itē intentio ludicis dꝫ eē vt tollat ciuilē ſicut in cōdem. inducit ciuilē ad.§. itē ſi iudicio inſti. d̓ excep. reſpōdet vt ibi in glo. ¶ Ad aliud qd̓ dr̄ ꝙ naturalis ē inefficax ad agēdum. Reſpōdet vi dictū eſt ꝙ verum ē quādo ſemꝑ fuit ſola ſecus quādo aliquādo fuerit cōiūcta ciuili ꝓpter reliquias ciuiles. ar. jͣ. de qōnibus. l. fi. ⁊ de duobꝰ reis l. fi. ad. l. cum a te. sͣ. d̓ dolo. Reſpōde qꝛ ibi ideo non tollit̉ obligatio ex ſentētia abſolutoria qꝛ ibi dabat̉ replicatio de dolo que ē in locum actionis. ¶ Pro pleniori itaqꝫ omniū predicioꝝ que ro generaliter de effectu ſentētie tā abſolutorie ꝙͣ cōdemnatorie. ⁊ tam in reali ꝙͣ ꝑſonali. circa qd̓ dic aūt eſt actuꝫ actioneꝫ reali aut ꝑſonali. ſi reali aūt eſt lata ſententia abſolutoria ꝓ eo. tunc aut agit̉ de iure petitoris aut poſſeſſoris. ſi poſſeſſoris vt qꝛ iudex ꝓnūciat rem eē poſſeſſoris ⁊ abſoluit eū a petitione actoris. tunc non ſoluꝫ datur exceptio ꝯͣ actorem ſiue fuit dominꝰ ſiue non. ſꝫ etiaꝫ datur ſibi actio ſi cadat a poſſeſſiōe. vt. sͣ. de pub. l. fi.§. ſi res. d̓ excep. rei iudi. l. ſi quis rem. ⁊ dicto.§. latinus. ⁊ hunc modū ꝓ nunciationis habes. sͣ. d̓ ꝓcur̄. l. pap.§. ſꝫ celſus. ⁊ ꝓ hoc. sͣ. de iureiura l. ſꝫ ⁊ ſi poſſeſſor. Si aūt agat̉ de iure petitoris tantū ⁊ iudex ꝓnūciat reꝫ petitoris non eſſe abſoluit reum ex iſta ſenientia datur ſola exceptio rei iudicate cōira actorem non aūt datur ſibi actio ſi cadat a poſſeſſione. vt dicta. l. ſed ⁊ ſi poſſeſſor. ¶ Et eodem modo diſtinguitur ex parte actoris quando ſententia eſt ꝯdēnatoria quia aut pronunciatur rem eſſe actoris. ⁊ ꝯdemnatur reus ad reſtitutioneꝫ aut ſimpliciter cōdēnatur reus ad reſtitutionem qꝛ actor ꝓbauit intentiōeꝫ ſuam. ¶ Primo caſu etiam poſt reſtilutioneꝫ a reo factā ſi actor cadat a poſſeſſiōe hꝫ actionem contra eum qꝛ ſententia pro veritate habet̉. vt dicta. l. res iudicata. de regu. iur. ⁊ quia iudex ꝑ ſenientiā declarat rem eſſe actoris quo ad reu. vt. sͣ. d̓ rei ven. l. ex diuerſo. ¶ Scd̓o caſu quādo ſimpliciter ꝓnūciat ꝙ reus reſtitueret aut reus poſt ſententiā adhuc non reſtiluit. ⁊ tunc ꝯpetit ꝯͣ eum actoriactio iudicati vel in factum ex re iudicata vel officiū iudicis. jͣ. de re iudi. l. miles.§. fi. C. de rebus creditis. l. actori. ⁊ sͣ. de rei ven. l. qui reſtituere. Si aūt reus parendo ſententie rem reſtitueret̉ tunc ſi actor a poſſeſſione cadat. ⁊ velit agere cōtra poſſeſſoreꝫ ex ſentētia non pōt amplius qꝛ eſt executiōi māda ta. arg. jͣ. de re iudi. l. i. ⁊ dicta. l. ſꝫ ⁊ ſi poſſeſſori. sͣ. de iureiurā. ſed opus eſt nouo libello ⁊ noua ꝯteſtatiōe ⁊ noua ſententia qꝛ res in ter alios acta ⁊c̄. C. quibus res iudi. nō nocet. l. ij. vbi de viriuie ſu me no. ꝑ Cy. ⁊ ibi dixi ſuꝑ rubrica cōdemnatorie. ¶ Alij autem ex ſententia in reali tranſferat̉ dn̄ium. jͣ. clarius ſubijciā. ⁊ hoc de effectu ſententie in actione reali. Si aūt agit̉ actione perſonali aut querit̉ de actione inducenda actori aut d̓ obligatione inducta tollenda. Primo caſu ſi reus cōdemnat̉ datur actio in faciū acto ri ꝯͣ reum. ſi reus abſoluit̉ datur ſibi exceptio non diſtinctio qualiter vel quibus verbis abſoluat̉ vel cōdemnet̉ ẜm cōem opinionem. vi. C. de rebus credi. l. actori. ⁊ inſti. de excep.§. item ſi in iudicio vbi de hoc lꝫ quo ad obligationeꝫ tollendā ꝑ abſolutoriā. ¶ Alij aūt dicūt vt. sͣ. dixi. ⁊ ſi dicas quar̄ in ꝑſonali nō diſtingui tur ſicut in reali. sͣ. diſtinctū eſt quibꝰ verbis feret̉ ſentētia. ¶ Itē qꝛ in reali pōt intereſſe rei vt habeat actionē cōtra actorem ſi cadat a poſſeſſiōe ⁊ perueniat ad actorē vt agere poſſit cōtra euꝫ ⁊ rem recuꝑare. ſecus in ꝑſonali vbi ſufficit res vt actore ip̄oqꝫ agē te poſſit cum exceptiōe repellere. alij tamē quo ad hunc articulum quādo querit̉ in ꝑſonali de obligatione tollenda vel inducenda ꝑ ſentētiam tam ex ꝑte actoris ꝙͣ ex ꝑte rei dicūt. ¶ Aut eſt cōdemnatoria que fert̉ pro actore. ⁊ iunc aut iudex in ſententia ſimpliciter dixit cōdemno reum actori tunc quia verba ſententie ad obligationeꝫ inducendā non extēdunt̉ non inducūtob alionem

De conditione indedid naturalē ſꝫ ſolum ciuilē qꝛ naturalis oritur ex cōſenſu qꝛ hic deficit qꝛ iudiciū redit̉ in inuitū. vt. d. l. inter ſtip.§. i. de ver. ob. ⁊ ꝙ naturalis obligatio oriatur ex cōſenſu ꝓbat̉. sͣ. de pactis. l. i. C. d̓ cōtrahen. emp. l. īuitum. iſta tamē caſualis que orit̉ ex ſentētia ē efficax ad agēdum. vt. d. l. iij.§. ſoluiſſe. jͣ. de re iudi. Si aūt iudex dicat in ſnīa ꝓnuncio te obligatuꝫ ad. x. ⁊ ideo ie cōdemno ad ea ſoluen̄. hoc caſu ẜm vltramōianos. qꝛ in iudicio quaſi cōtrahitur. vt. jͣ. de pecu. l. iij.§. j. deſcribi ⁊ quaſi cōtractu orit̉ obligatio ciuilis ⁊ naturalis. vt inſti. d̓ oblig. ex quaſi cōtractu per totū. ⁊ d̓ obli.§. cōſequēs. hoc caſu dicūt ex ſnīa oriri ciuilem ⁊ naturalē. arg. sͣ. d̓ iureiur. l. ſi duo patroni.§. ſi quis iurauerit. ⁊ qꝛ ſnīa pro veritate habet̉. vi. d. l. res iudicata. Nec ob. ꝙ hec ſnīa ferat in inuituꝫ ſicut ſuperior qꝛ intelligit̉ volens ex quo non appellauit. C. de po ſtul. l. i. ⁊ ſi ſepius in inte. reſti. l. j. ⁊. jͣ. de re iudi. l. ſepe.§. ſciēdum. ⁊ C. de ap. hi qui ad ciuilia. ⁊ faciū a iudice vr̄ factum a parte. C. d̓ euict̉. l. ſi ob cām. ⁊ idē ſi appellauit ⁊ non ē ꝓſequutus. vel ſi ē ꝓſequutus cōfirmata eſt prima ſnīa. ⁊ idem ſi reus appellaret ⁊ nō ꝓſequeret̉ vel ꝓſequeret̉ ⁊ ſnīa cōfirmaret̉ cum non habuerit iuſtam cām cōtradicendi. vt. jͣ. ſol. ma. l. dotē. ¶ Sꝫ hec opi. non placet Ia. bu. qūo enim vr̄ cōſentire ille qui appellat ⁊ reclamat̉ ⁊ eo inuito cōfirmat̉ ſnīa ⁊ interim appellat ⁊ interim cōfirmatur ⁊ tertio appellare non pōt. C. vt nemini liceat tertio ꝓuo. Certe nul lo modo ex hoc pōt reſultare cōſenſus ⁊ ꝑ cōſequēs nec naturalis obligatio vnde forte vltramō. opi poſſꝫ ꝓcedere eo caſu quo nō appellauit cum potuit qꝛ tunc vr̄ cōſentire. nec ob. l. dotē. quia hic loquimur d̓ expreſſo cōſenſu ibi vero ſufficit ꝙ non cōtradicit vel cām cōtradicēdi non habeat. ⁊ hoc etiam ibi tetigi ⁊ vide etiā que dixi. sͣ. de iureiur. l. ij. circa finē. ¶ Si aūt ē ſentētia abſolutoria aūt iudex ꝓnūciat euꝫ non debere. ⁊ iō eū abſoluit aut abſoluit eum ab obſeruatiōe iudicij aut abſoluit eum qꝛ actor non ꝓbauit. ¶ Primo caſu ſunt opi. quidam eū dicunt tolli naturalē ⁊ ciui lem obligationē qꝛ res iudicata pro veritate habet̉. ¶ Alij dicūt tolli ſolam ciuilem quia ſentētia eſt actus iuris ciuilis ⁊ non pōt tollere naturalē. ¶ Alij dicunt nullū tolli ipſo iure ſꝫ elidi ꝑ exceptionem vt ex ſuperioribus pꝫ. ¶ Scd̓o caſuquādo abſoluit ab obſeruatiōe iudicij. ⁊ tertio quādo abſoluit qꝛ non ꝓbatū tūc cōmuniter tenet̉ ꝙ ciuilis non tollat̉ ſꝫ ſolum elidatur ꝑ exceptionē naturalē manētem ꝑ rōes sͣ. adductas. ¶ Itē quero d̓ qua obli gatione loquit̉ hic dū dicit ꝙ natura debitor permanet. dic ꝙ loquitur de ea que eſt d̓ iur̄gentiū. ſic. sͣ. e. l. ſi quid dominꝰ ſeruo. ali as ſi id qd̓ de reg. iur. l. cum amplius.§. i. ⁊ no. ⁊ dixi. sͣ. d̓ iuſti. ⁊ iu. l. ex hoc iur̄. non aūt loquitur d̓ iure naturali primeuo. qꝛ in iſto tra ctatu non hꝫ impedire repetitionē ſꝫ ita loquit̉. sͣ. e. l. ſi non ſortem. §. libertus. ¶ Sꝫ cōtra hoc vr̄ qꝛ ſeruus obligatus iſti naturali obligat̉ de qua hic loquit̉. vt dicta. l. ſi id qd̓ ſeruus. jͣ. e. ſꝫ ſeruus d̓ iure gentiū nihil eſt. vt. jͣ. de reg. iur. l. qd̓ attinet. ⁊. l. ſeruitutem que ſeruitus iur̄gentiū inuaſit. vt dicta. l. ex hoc iure. dic ꝙ verū eſt qd̓ dixi ꝙ iſta obligatio naturalis eſt de iur̄gentiū. ⁊ qd̓ dicit ſeruum obligari iſta obligatiōe dic hoc verum non ꝯſiderato ſeruo ꝓut mō eſt. ſꝫ in ſtatu quo erat iure naturali primeuo. ⁊ ſic cōſideratur ſeruus non vt ſeruus ſꝫ vt homo. C. d̓ ſeruis fug. l. i. ⁊ ſic no. jͣ. e. l. ſi id qd̓. ¶ Alij dicunt ꝙ in l. qd̓ attmet hiꝑbolice loquit̉ quaſi di cat ſeruus parū reputat̉ vel apreciat̉ ſicut dicimus aliquādo d̓ re modicū valente. iſta res nihil valet ⁊ de iſta obligatiōe naturali ⁊ eius effectu no. ⁊ dixi. sͣ. e. l. frater a fratre. ⁊. l. naturaliter. jͣ. e. l. ſi quid dn̄s ſeruo plene dixi. ¶ Sꝫ quare iſta naturalis q̄ ē īefficax ad agēdum. vi. l. naturales. d̓ act̉. ⁊ oblig. ⁊ impedit repetitionem vt hic ⁊ ciuilis ſola non. dicit Ia. d̓ ra. ea que ſunt iur̄ ciuilis operantur in his que ſunt iur̄ ciuilis ſꝫ exceptio eſt iur̄ ciuilis iō exceptio vbi tollit obligationē iur̄ ciuilis eneruat eam ꝓrſus ⁊ ineffica cem cōſtituit. ſꝫ non ſic obligationē naturalē quia iura ciui ia non pn̄t tollere naturalia ſꝫ ciuilia ſic. inſti de leg. ag. tu. in fi. ¶ Sꝫ ꝯͣ hoc dici pōt ꝙ exceptiōes nō ſunt de iure ciuili. ſꝫ de equitate iur̄gen. Et iō ip̄e redit aliā rōem.ſ. qꝛ naturaliter obligatꝰ certat d̓ lu cro ciuiliter obligatus de damno. vt patet in eo qui obligatur ſpe future numeratōis. ⁊ ſic nō eſt par rato in eis. C. de codicil. l. fi. ſed hec ratio etiam ſi eſſet vera nō eſt generalis pono exemplū de ſola ciuili in eo qui recipit mutuum ⁊ eſt ſibi factum pactum d̓ nō petendo. nam iſta nō dicit̉ cā lucratiua ſed non incratiua poſt ꝯͣctam obligatōem quod verum eſt de naturali nō de ciuili ⁊ ſic in idem recidit. In ciuili enim non eſt debitum vt inſtitu. de ꝯſti. pecu. l. iij.§. i. ¶ Uel dic ꝙ ideo quod introduxit hunc titulum eſt naturalis equitas. vt ſupra. e. l. nam hec natura. hꝫ ergo locum ꝯditio indebiti vbi naturalis equitas dictat repetitōem. ſed vbi il le qui ſoluit eſt naturaliter obligatus equitas naturalis dictat vt ſoluat. ⁊ ideo nō repetit. ſed cum ciuili obligatōe nō pōt ꝯcurrere ratio equitatis. pōt eniꝫ eſſe ꝙ ius ciuile dictat ſolui ⁊ equitas na turalis non. ¶ Item quero nūquid ſentētia abſolutoria elidat ob ligatōem naturalem. dic ꝙ elidit vel tollit ciuilem quoad omneꝫ eius effectum naturalem nō ſolum quoad effectum compenſatōnis. vt infra de compenſa. l. quecūqꝫ. non quoad effectum agendi nec quoad impediendā repetitōem ſoluti. vt hac. l. ¶ Itē quero nūquid illud naturale debitum quod remanet poſt ſenientiā abſo lutoriam poſſit compenſari. hanc queſtionē tangit glo. que incipit ſ. deficiente in fi. l. abſente. Iaco. de ra. videt̉ ſentire ꝙ ſic ꝑ. l. procura. ad exhibendū.§. ſi ꝓcurator. jͣ. rem ra. habe. l. ꝓ eo. jͣ. de com pen. l. etiam quod natura ⁊ de hoc dixi ⁊ no. ꝑ Ci. C. e. l. ex cauſa. ¶ Alij cōmuniter tenent ꝯͣrium ꝑ. d. l. quecunqꝫ infra de cōpen. ⁊ ibi de hoc. nam tale debitum poteſt elidi vel ꝑimi ꝑ exceptōem vt ibi ergo ⁊c̄. Ad.§. ſi ꝓcurator reſponde ꝙ ibi agente ⁊ ſtipulan te de rato contra falſum ꝓcuratorem qui exigerat repellit ꝓpter illam naturalem obligatōem que remanſerat poſt ſententiam ab ſolutoriā. vnde ibi nō tractat̉ de compenſatōne ſed de doli exceptione quaſi ex ſpāli equitate. equitas autem ſpālis eſt qꝛ ſtipulatō de rato que ibi locum hꝫ ſuccedit loco ꝯditōis indebiti. ſed ſi fal ſus ꝓcurator recepiſſet indebitum nec cauiſſet de rato ⁊ dominꝰ ratum nō haberet tenet̉ falſus ꝓcurator ꝯditōne indebiti vt ſupra de ꝯditio. ob cām. l. ſi ꝓcuratori falſo. vnde cum cauit de raio ⁊ exigit indebitum ⁊ dominus nō hꝫ ratum tenet̉ ex ſtipulatōne de rato ⁊ ſic ſtipulatio de rato ſuccedit loco ꝯditōnis indebiti. vt infra rem ra. habe. l. ſi ſine. ⁊. l. fi. ¶ Guilielmus hic tꝫ ꝙ nō poſſet compenſari qꝛ vbi debitum ledi pōi exceptōe nō hꝫ locum ꝯpenſatio. vt. d. l. quecunqꝫ. Sed iſtud eſt huius mōdi. vt inſti. de exce ptio.§. item ſi in iudicio. ergo ⁊cͣ. ⁊ ꝓ hoc allegat̉ infrarem rataꝫ habe.l. quo enim.§. i. ⁊. l. amplius in fi. ¶ Ad leges in ꝯͣrium allegalas.ſ. ad. l. etiam ꝙ natura de compenſatōibus reſpōdet. dicit enim ꝙ vbi naturalis obligatio a ſui principio eſt ſola tunc ex ea bene pōt obici compenſatio. vbi autem ꝯiuncia cum ciuili ⁊ ci uilis eſt ſublata vel eliſa ꝑ ſententiā abſolutoriā tunc ex tali naturali nō pōt obici compēſatio. vi. d. l. quecunqꝫ cum ibi no. ad. l. procura. ad exhiben.§. i. rem ra. ha. Reſpōdet vt ſupra reſpōſum eſt. qꝛ ibi de compenſatōe nō loquit̉ ſed de indebiti repetitōe. ⁊ ꝙ ibi ſtipulatio de rato ſuccedit in locum ꝯditōis indebiū vt diciuꝫ eſt vnde ibi nō fiebat oꝑe compēſatōis ⁊ exceptōis ꝯditōis indebiti exceptio enim compenſatōis poſt ſēntentiā abſolutoriā obici non pōt qꝛ ꝑ hoc veniret directo contra ſententiā. Guil. ¶ Hanc ēt opi. ſequit̉ Iaco. bu. lꝫ dicat quoſdā diſtinguere an ciuilis tollatur facio hominis ⁊cͣ. vt dixi. sͣ. e. l. i. ⁊. l. interdū. quod reprobatur. ¶ Item querit ipſe Guil. quomō pōt ꝓcedere quod dicit gl. ꝙ iudex poſſet ꝓnunciare rem nō debere cum iſta ſit mere negatiua ⁊ non poſſit ꝓbari vi. l. actor. C. de ꝓbatio. ¶ Ad hoc reſpōdet ꝙ lꝫ negatiua non poſſit ꝓbari directo pōt tamen ꝑ indirectū. vt d. l. optimā de ꝯͣhen. ⁊ ꝯmitten. ſtipula. ¶ Item ⁊ directo puta ꝑ inſtrumentū ſoluiōis vel etiam ꝑ teſtes qꝛ cum habeat determina tōem loci ⁊ temporis pōt ꝓbari. vi. d. l. actor. ¶ Item quero an idem ſit in iuramēto ꝙ in ſententia vꝫ aū tollat naturalē vel nō cū quādoqꝫ habeat ꝯſenſum vt in voluntario vel iudiciali quādoqꝫ non vt in neceſſario de hoc no. sͣ. de iureiur. l. fi. ¶ Item quero an in caſibus in ꝗbus ſententia facit ius quoad omnes vi in. l. ingenuum ⁊ caſibus ſimilibus ibi notatis an tunc ſoluiū repeti poſſit videt̉ ꝙ ſic. qꝛ hic ideo repent̉ ſolutum poſt ſententiā qꝛ ſententia nō facit ius ſed declarat vt dictum eſt. eo ergo caſu in quibus facit ius ⁊ habet̉ ꝓ veritate quoad omnes ſoluiū repeti dꝫ ⁊ vide tur exp̄ſſum. sͣ. e. l. ſi nō ſortem.§. ſi heredi. Iaco. de ra. ¶ Item quero an ſententia deportatōis tranſferat obligatiōeꝫ in fiſcū. Di. tꝫ ꝙ ſic. jͣ. de duobus reis. l. fi. vbi de hoc dixi. ¶ Iteꝫ querit Ia an filiuſfamilias ꝯuentus ex cā mutui ⁊ ſit tutus exceptiōe macedoniani fuit abſolutus poſtea ſoluet. nūquid reperet videt̉ ꝙ non. qꝛ ꝓpter exceptōem macedoniani repetere nō pōt. vi. sͣ. e. l. qui ex ceptio. Item nec ꝓpter exceptōem rei iudicate vt hac. l. ¶ Ipſe

De conditione indebiti. ⁊ Mar. ſili tenent pͣrium qꝛ hec lex loquit̉ de vero debitore ſoluē te. qꝛ natura debitor manet. Sed filiuſfamilias nō eſt verus debitor obſtante exceptōne macedoniani. Sed certe immo eſt verus debitōr quo ad impediendū repetitōem ſoluti. vt. d. l. qui exceptio. ¶ Item moueret̉ alia ratione qꝛ obiectio excepiōis macedonia ni ſecuta ſententia abſolutoria tollit omnē obligatōem. ſed hoc eſt falſum ⁊ ex p̄cedentibus pꝫ ⁊ ꝓbat̉ in. d.§. item ſi in iudicio. inſti. de exceptio. ⁊ ꝓ hoc facii. d. l. quecūqꝫ infra de compenſatio. dicit enim ꝑimi poſſunt nō dicit ꝑimūtur ipſo iure. vnde ipſe Iaco. Rai. ⁊ cōiter moder. tenent ꝙ ipſe filiuſfami. ſolutum non poſſit repetere qꝛ ſiue obiciat̉ excepto macedoniani ſola ſiue exceptio rei iuditate ſiue ambe ſimul ſemꝑ remāet debitor naturaliter ⁊ ſic impedit̉ repetitio vt hac. l. ⁊ infra ad macedo. l. ſed ſi pater.§. fi. ⁊ l. ſe. Et hec ſufficiant de viribus ⁊ effectu ſententie abſolutorie. ¶ Modo tangamus aliqua de virtute ⁊ effectu ſententie condemnatorie vltra ea que dicta ſunt ſupra. ⁊ primo quero an ſenten tia ꝯdemnatoria inducat obligatōem ⁊ videt̉ ꝙ ſic vt ex ſuꝑioribus pꝫ qꝛ inducit actōem vt. l. actori. C. de rebus creditis. ergo ⁊ ob. vt ſupria de ꝓcura. l. lꝫ.§. ea obligatio. ¶ In ꝯͣrium videt̉ qꝛ ē declaratoria ⁊ nō inductiua. vt ſupra de rei ven. l. ex diuerſo.§. i. ⁊ ſi ſeruitus vend. l. ſicuti.§. ſi querat̉. dicunt aliqui ꝙ veritas eſt ꝙ nō inducit obligatōem veram ſed p̄ſumptiuā ꝑ. l. res iudicata d̓ regu. lut. ⁊ ſi dicat̉ quid refert inducat veram vel p̄ſumptiuā. Re ſpondet Mar. ſili. qꝛ ſi nō debitor eſt mihi ꝯdemnatus ⁊ ſententia induceret nouam obligatiōem potero iuſte p̄ſtare ſacramentū ca lumnie. ſecus ſi p̄ſumptam. qꝛ in incertis ⁊ nō certis ⁊cͣ. vt infra de verbo. ob. l. ꝯtinuus.§. cum ita. Nec ob. ſi dicat̉ ꝙ p̄ſumptio que inducit̉ ꝑ ſnīam eſt talis ꝙ nō audit̉ quis in ꝯͣrium qꝛ illud veruꝫ quoad ꝓbatōem ſed ad ꝯfeſſionē vel ſacramentū calumnie p̄ſtā dum nō eſt ſic. qꝛ nō poſſum ꝯͣ vere obligatū iuſte p̄ſtare ſacramē tum calumnie vi. C. de ſacra. calum. l. ij.§. quod obſeruari cuꝫ ibi notatis. Et ꝓ hoc facit qꝛ intentio iudicis nō eſt ꝯdemnatoria de nouo obligare ſed ſolum declarare in pt̄m obligatū vt ſuperius dictum eſt. Guili. tꝫ ꝙ inducat veram obligatōem ꝑ p̄alle. l. iiij. §. ſoluiſſe. jͣ. de re iudi. vbi dicit eſſe exp̄ſſum. ſed reſpōderi poteſt ꝙ ibi de obligatōe p̄ſumpta loquit̉. alle. etiam. jͣ. de fundo inſtru. l. nepoti. ⁊ de operis liber. l. qui libertꝭ.§. ſed ſi iam. ⁊ ꝑ eaſdem leges idem tꝫ Andre. ſed eodem modo reſponderi pōt qꝛ verū eſt ꝙ ex ſententia debet̉. ſed vigore obligatōis p̄ſumpte nō vere ⁊ ita dicit Kai. intelligi debere leges p̄dictas. ¶ Pro opinione ēt Guil. bene facit equiꝑatio ſententie ⁊ ſacramenti. ar. sͣ. de iureiur. l.ij. Sed in iuramento eſt tex. sͣ. de iureiur. l. ſed ⁊ ſi poſſeſſori.§. i. ⁊.§. fi. ergo ⁊c̄. Et ꝓ hoc expreſſe. C. de arbi. l. ne in arbitris.§. i. ver. ⁊ in his omnibus. Sed eodem mō pōt reſponderi. vel ad. l. ne in arbitris poteſt dici ꝙ ibi hoc facit auctoritas ſacramenti. ¶ Deinde quero ſuppoſito ꝙ ſenientia indicat obligatiōem ve tam an indicat naturalem ⁊ videt̉ ꝙ nō. qꝛ eſt actus ciuilis. vnde nō pōi naturalem inducere. vt inſtitu. de legi. agna. tu.§. fi. ¶ In pͣrium videt̉ qꝛ ex ſola ciuili agi nō poſſet vi ꝓbat̉ ex diffinitōne obligatōis. inſti. de obliga. in principio. ¶ Cōmunis opinio eſt ꝙ non inducat naturalem qꝛ inducit̉ ex ꝯſenſu. vt. d. l. i. C. de pac. t ſententia ⁊ iudiciū reddit̉ in inuitum. vt. l. inter ſtipu.§. i. de ver. ob ergo ſolam ciuilem inducit ⁊ eſt ſpāle ꝙ agat̉ ex ſola ciuili. vt ⁊ alle. inſti. de litteraꝝ oblig. C. de nō nume. pecu. l. in ꝯͣctibus. licet vltramon. vt dixi. sͣ. teneāt ꝙ ex ea oritur naturalis ſiue appellauit ſiue non qd̓ non ē verū vt predixi. Et quia ſi tacitus conſenſus rei cōdemnati induceret naturalē multofortius tacitus cōſenſus actoris nō appellātis a ſnīa abſolutoria vel appellātis ⁊ ſuccūbētis iolleret naturalē obligationē quod ē expreſſe cōtra. l. iſtā que dicit ꝙ natura debitor manet. ¶ Opi. vltramon̄. tenet Guil ꝑ. l. iij.§. idem ſcribit. jͣ. de pecu. ſꝫ ibi quo ad formulam actionis non obligationis ⁊ ne maleficium remaneat impunitum vt ibi notatur. Item ibi non reſpicit condemnat̉. ſed tertiam perſonam ſcilicet partem ne maleficium remaneat impunitum vt dixi. ¶ Inducit etiam Guil. infra de euict̉. l. ſi plus.§. ⁊ ſi iuſſu. ſed ibi illud oderat̉ ficta venditio nō ipſa ſnīa ⁊ eſt rō. C. ſi in cām iudicati. l. ij. ſed nūquid inducit naturalē in reali actione. verbigratia egi ꝯtra te actione reali cōdemnatus es. nūquid iſta ſententia inducit acuonem ⁊ obligationeꝫ ꝑſonalem in factū. glo. 3 ꝙ ſic. sͣ. de iurelur. l. nam poſtea.§. vlti. Cōtrarium no. C. de iudi. l. i. Et illam glo. approbant̉ quidam dicentes ꝙ ſententia cōdemnatoria nō iollit neqꝫ nouat primā actionē. vt. jͣ. de pignor̄. l. grege.§. etiam. ¶ Lata ergo ſnīa in reali remanet prima actio. sͣ. rei ven. Sꝫ rei vendicatio ꝯpent ꝯͣ eū qui nullo iure eſt obligatus. vt inſti. de actionibus.§. i. ergo per talem ſnīam nulla inducit̉ perſonalis obligatio. ſi hoc eēt cōdemnatus in reali eēi obligatus qd̓ eſt ꝯͣ dictū §. ¶ Pro alia opi. ē valde. C. d̓ arbi. l. ne in arbitris.§. i. in fi. ⁊ hanc cōiter tenent doc. ad ar. cōirarium reſpondēt ꝙ non procedunt qꝛ ſic ꝓbant. Cōmodam tibi rem meā. habeo duplicē actio nem cōmodati que ē perſonalis ⁊ rei vedicatio que eſt realis. vt sͣ. de rei ven. l. officiū. ⁊ de priuileg. cre. l. ſi ventri.§. j. vnde ad.§. i. inſti. de act̉. vbi dicit̉ ꝙ cōuentus reali nullo iure eſt obligatus nō negat qm̄ cōtra obligatum detur vt dixi ſimile habet̉. sͣ. ad exhi ben. l. de eo.§. fi. ¶ Sꝫ quam cōdemnationē inducit ſnīa cōdem natoria. dicūt quidam ꝙ in factū. ſꝫ lex appellauit eam cōiter act̉. iudicati. vt. jͣ. de re iudicata. l. miles.§. iudicati. vnde cū habea ꝓprium nomen a lege non dꝫ dici actio in factum. vt. jͣ. de preſcrip. ver. l. quatenus. Sꝫ qd̓ dꝫ dici in factum arguunt per. l.aciori. de duobus creditis dico ꝙ ſicut in realibus lata ſnīa cōpetunt due act̉.ſ. in factū ⁊ vtilis in rem ſic ⁊ in iuramēto. vt dicta. l. nā poſtea. §. fi. jͣ. de iureiur. ⁊. l. ſꝫ ⁊ ſi poſſeſſori.§. i. ⁊ eſt caſus ẜm vnū intelle ctum in iuramēto. sͣ. de iureiur. l. ſi duo patroni.§. eū qui ita. Sen tentia lata in perſonali dat̉ in facium pōt diſtingui aut ē ſententia cōdemnatoria lata in perſonali a dicta forma in ſuīa vel tacite intellecta quia in libello apponit̉ cā vt ſepe fit. vi. jͣ. de re iudi. l. ait p̄tor.§. fi. quare cōpetit actio iudicati vel in factum. ⁊ actio vtilis ex illa cā ſi non addat̉ inſnīa aliqua cā nec expreſſe nec tacite. tunc datur in factum per ſimilem in iur̄. vt dicia. l. ſi duo patroni.§. ſiꝗs iurauerit. ⁊ ar. sͣ. e. l. ſi non ſortē.§. hr̄di. argu. cōtra. jͣ. de peculio. l. iij.§. idem ſcribit. ¶ Item quero quādo oriat̉ actio in ſnīa dicūt quidam ꝙ poſt lapſum decēdij. quia tunc dicit̉ res iudicata. ⁊ ac tio que orit̉ ex ſnīa dicit̉ actio iudicati. ⁊ pro hoc. sͣ. e. l. eleganter. §. ſi quis poſt. dic cōtra per eundem.§. nam ſtatim lata ſnīa parit actionē. pro hoc. jͣ. ad turpil. l. i.§. fi. ¶ Ultimo quero an ex ſnīa lata in reali tranſferat̉ dominiū. in hoc multū variani glo. ⁊ doctores. Nā inſti. de offi. iudi.§. fl. tꝫ glo. ꝙ ſic. Idem tꝫ. sͣ. de publi. l. iij. que incipii ſunt ⁊ alie. ¶ In cōtrarium tꝫ glo. jͣ. de excep. rei iudi. l. exceptio. vbi de hoc latiſſime dixi. ⁊ idem tꝫ glo. vltima. sͣ. de rei ven. l. inter officiū. Dy. ⁊ Guil. tenēt primā op. ⁊ dicunt ꝙ ē caſus. jͣ. de ſtatulib. l. ſtatuliberi a ceteris.§. quintus mutius. vbi d̓ hoc ietigi. Pe. Ia. ⁊ multi alij tenēt oppoſitum. ⁊ dicit ip̄e Ia. ꝙ ſi teneremus oppoſitū ſequeret̉ maior abſurditas. Si eniꝫ diceremus ꝙ ſnīa auferrei dominiū cōdemnato ⁊ trāſferret in euꝫ qui obtinuit qꝛ ille qui obtinuit ſi ageret cōtra tertium poſſeſſorē p̄bet actorem ſuū fuiſſe dominū ꝯͣ quem ꝓnūciatū fuit ⁊ ſe factū dominū per ſnīam. ⁊ ſic obtinebit ꝯͣ quēcūqꝫ poſſeſſorē. ⁊ ſic lata ſnīa cum vno alijs preiudicaret qd̓ eē non dꝫ ⁊ eēt expreſſe cōtra l. ſꝫ ⁊ ſi poſſeſſori. in prin. ⁊. l. ſe. sͣ. de iureiur. ¶ Unde dicit veram eē glo. que ē in dicia. l. exceptio. ⁊ cōcor. cum. l. claudius. jͣ. qui po. in pig. ha. ⁊ hec ſufficiāt ꝓ declaratōeprime ⁊ ſecūde particule hu ius. l. ¶ Trāſeo ad declarationē tertie partis que eſt in. ver. ſimi lēqꝫ glo. opponit de. l. huius. jͣ. quādo dies leg ce. vbi dicit̉ ꝙ interim dat̉ repetitio ⁊ hic non. Solu. tribꝰ modis. primo ꝙ hic in ſtip. ibi in legato loquit̉. Et rō diuerſitatis ē qꝛ in ſtip. debitū cōdi tionale trāſmittit̉ ad hr̄des. ſed in legato non niſi exiſtat conditio viuo legatario. vt no. inſti. de ver. oblig.§. ex cōditionali. ⁊. C. de cōditiōibꝰ inſertis. l. ſi vxor̄. ⁊ ꝑ hoc tollit̉ equiꝑa io cōtractuum ⁊ vltimaꝝ volūtatum de quo dic vt dixi plene ẜm Dy. ff. de leg. i. l. ſeruū filij.§. eū qui cirographū. ¶ Scd̓a ſolutio eſt aut fuit geminatū verbū aūt non ⁊ non intelligas ſicut glo. intelligit qꝛ gemī natum fuerit verbū ſiue non. Io. enim hoc non intellexit ſꝫ de geminatione verbi ꝓmitio ſeu lego vt quia ſic dixit ſiue ex aſia venerit ꝓmitto ſiue non venerit ꝓmitto qꝛ tunc ſunt due ꝓmiſſiōes ⁊ certū eſt ꝙ debebo lꝫ non appareat exqua ⁊ ideo interim repetit̉ in legato. vt in. l. cōtraria. ſꝫ hic non fuit geminaiū verbum ꝓmitto. ⁊ ideo certum eſt debitum iri. ⁊ eſt vna tantū ꝓmiſſio. habens duo membra. ⁊ ideo interim non repetit̉ vt hic. ⁊ pro hoc. jͣ. de cōdi. ⁊ demō. l. hec ſtip. ⁊ hanc ſolutionē ſequit̉ Azo. in ſumma. C. quādo di leg. ce. hec tamē ſolutio non placet Rey. ſed approbat primā. ⁊ de hoc etiaꝫ in cōtrario no. ⁊ dixi. ¶ Ternia ſolutio ē ꝙ

De conditione iudedici aut̓. vſqꝫ ad certū ip̄s ⁊cͣ. ⁊ hoc ꝑ multos approbat̉. ſꝫ nec hoc pla cet Ray. ſꝫ dicit ꝙ ē quedā diuinatio ſicut ⁊ p̄cedens. Et qꝛ nec hic nec in cōtrario fuit appoſitū certū tempus. ¶ Preterea cū nulla iſtarū cōditionū ſuſpendat obligationē vt hic pꝫ in lr̄a ergo nec dies ſibi adiecta. ar. jͣ. de ver. obli. l. in illa ſtipulatōe ſi callend̓. in fi. ¶ Cōclude ergo ⁊ expone lr̄am ex vna cauſa.ſ. exiſtē. proficiſcitur ergo alterius.ſ. ſolutionis deficiētis in euentū contrarie cōditionis quaſi dicat lr̄a in cōtrarijs cōditionibus eſt regula ꝙ vna deficiente exiſtit altera ⁊ econtra. vt. jͣ. de verbo. ſig. l. hec ver ba. ille aut ille. ⁊ de rebus dubijs. l. ſi is qui ducenta.§. vtrum. ¶ Oppo. ex glo. de. l. eum qui duobus. jͣ. de acqui. here. ⁊ ſo. vt ibi dixi. ¶ Querit glo. an iſto interim iſte ſtipulator agere poſſit ⁊ dic vt in ea. ¶ Item querit glo. in fi. licet obſcure an ex iſta debito naturali poſſit obijci compenſatio ⁊ remittit ad. l. etiam. jͣ. de cōpenſatꝭ. ſed illa non ꝓprie facit ſꝫ melius facit. eo. ti. l. quecunqꝫ cum ibi notatis. Et qd̓ plene dixi eſt in queſtionibus. ver. itē quero. nunquid illud naturale debitum. ¶ Tranſeo ad quartam par tem que eſt in ver. vbi autē. ⁊ ponitur caſus diſſimilis dicto iul. ẜm pleroſqꝫ. ẜm alios eſt ſimilis. ¶ Sꝫ que eſt verior glo. dat duas opi. vnam ꝙ iſti pleriqꝫ bene dicant ⁊ ꝙ iſte caſus ſit diſſimilis di cto iul. ¶ Alij tenēt ꝙ male dicant ⁊ ꝙ iſte caſus ſit ſimilis dicto Iul. Mar. ſili. ⁊ alij ſequaces ⁊ vltramon. tenēt primam opi. glo. ſ. ꝙ male dicant. ⁊ eam tenet Azo. in ſumma. C. e. in ſcd̓a col.§. eſt quādoqꝫ aliquid debitū. ver. ſic ⁊ dico. Et pro hoc facit finis huius. l. vbi aperte īnuitur corrigi opinionē iſtorum. ¶ Item quia certum eſt debitum iri in omnem euentū ⁊ ab eadem perſona. nec ob. l. ſufficit. sͣ. e. Ibi non eſt certum debitum in omnē euentū hic ſic. Ia. bu. ⁊ Ray. tenent aliam opi.ſ. ꝙ iſti pleriqꝫ bene dicant. ⁊ ē ratio quia aut creditor volet retinere ſolutum ex prima obligatōe pura ⁊ non poterat qꝛ eſt ſuſpenſa per ſcd̓am conditionalē animo nouandi interpoſitam. ſi ex ſecūda cōditionali non poterit quia conditio adhuc pendet. vt. sͣ. e. l. ſub ꝯditione. nec ob. ver. ſimilēqꝫ quia ibi eſt vna obligatio tantū. ⁊ pura quia ſub cōtrarijs cōditio uibus vt ibi dixi. hic autē ſunt due vna pura ⁊ alia cōditionalis vt predixi. Pro hac etiam opi. facit dictio aduerſatiua auct̉. que vr̄ aduerſari dicto ver. ſimilēqꝫ. Ia. de ra. ſequit̉ opi. ꝙ male dicant ⁊ ꝙ repeti non poſſit hic ſicut nec in ſuperiori ꝓximo caſu. nec in prin. l. ⁊ eſt ratio quia hic eſt certum in omnem euentum debitū iri nam aut deficiet cōditio ⁊ debetur ex pura aut exiſtit ⁊ debet̉ ex cōditionali quia tunc demum nouatur pura cum exiſtit conditio infra de nouat̉. l. quotiens. ⁊ inſtitu. qui. mo. tol. obliga.§. quod au tem. nec ob. l. ſufficit. sͣ. eo. quia ibi per pactum de non petendo receſſum erat a pura. ⁊ non eſſet amodo regreſſus ad eam. hic autem tunc demū videtur receſſum apura ſi eſtat cōditio vt predixi. nec ob. sͣ. de pactis. l. in perſonaꝫ.§. fi. ⁊ ſi cer. pe. l. pecuniam. quia loquitur in diuerſis perſonis non in vna. vt ⁊. jͣ. proxi. ver. In vna autē perſona certum eſt omnino debitū iri vt predixi. ⁊ ideo non repetit̉. ¶ Tranſeo ad quintam partem que eſt in verſi. idēqꝫ. ⁊ iſte caſus eſt ſimilis ꝓximo precedenti. prout dixi pleroſqꝫ bene dicere. Sed ſi teneamus eos male dixiſſe non eſt caſus ſimi lis ſed diſſimilis ⁊ dic idemqꝫ eſſe ſcilꝫ putant pleriqꝫ ⁊ male quia non eſt ideꝫ ſed diuerſum. Quere de ratione huius caſus ⁊ dic vt in glo. ¶ Tranſeo ad quintam partem que eſt in ver. ſed hoc diſ ſimile. ⁊ legitur duobus modis. vno modo ꝙ ponat differētiam in facto ⁊ in iure inter caſum proximū precedentem in verſi. idēqꝫ ⁊ ſuperiores. ⁊ hoc prout tenetur pleroſqꝫ male dixiſſe. in ver. vbi autem. ſi auteꝫ teneas pleroſqꝫ bene dixiſſe. tunc iſte verſi. ponit diſſimilitudinē in facto ⁊ idēnitatem in iure quo ad repetitioneꝫ. quia vtroqꝫ caſu repetitur. hanc tenet Ray. Iaco. de ra. cōtrariā quam veriorem puto propter verba que hic ſunt in textu ibi eundem debiturum certum eſt quaſi dicat ſecus vbi ſunt perſone di uerſe quarum vna promiſit pure ⁊ alia ſub cōditione animo nouā di. quia tunc non ē ceriū in omnē euentum debitū iri. ¶ Et quidam habent hic in textu in fi. ⁊ ideo ſi ſoluit pendēte cōditione repetere nō poterit ꝑ quem tex. approbaret̉ expreſſe iſta vltima opi. Iaco. Ego tamen nō habeo illa verba in textu ⁊ cōiter nō haben tur. ¶ In glo. prima que incipit. l. ſi abſolutū. Ibi niſi ꝓbet pͥmaꝫ ſolutōem. iſta glo. patenter innuit ꝙ poſt ſententiā ꝯdemnatoriam reus poſſit ꝓbare ſolutōem quod ꝯmuniter reprobat̉ qꝛ eſt ꝑemptoria que debuit opponi ante ſnīam ⁊ videt̉ caſus ſupra de edē. l. argentarius.§. cum autem. ⁊ fupra dixi. ⁊ plene. C. de iuris ⁊ fac. igno. l. i. ¶ Ibi in iudicio poſſeſſor̄. hoc nō placet Iac. bu. qꝛ ſic ſoluit ciuiliter ⁊ naturaliter debitum. ⁊ ideo non mirum ſi nō repe tit p̄terea poſt ſnīam nō remanet naturaliter nec ciuiliter obligatꝰ qꝛ ſublata eſſet omnis obligatio ꝑ ſolutōem factam ante ſentētiā vt inſtitu. quibus modis tolli. obliga. in principio quod eſt contra rex. iſtum dum dicit nam debitor ꝑmanet. ⁊ hac eadem ratōne reprobat opi. Pi. quam ſequit̉ Iaco. bu Ibi ſecundū autem pͥmū intellectum diſtinctōem glo. que hic ſequit̉ reprobant Marti. ſili. Andre. ⁊ ſequaces. ⁊ dicunt ꝙ in quacunqꝫ forma abſoluat iudex nunquā repetit qꝛ natura debitor manet vt. in ſuꝑioribus dixi. ī ¶ Ibi qꝛ nō ꝓbauit. ⁊ ex hac cauſa in dubio p̄ſumit̉ abſolutꝰ vi no. infra de exceptio. rei. iudica. l. ſiquis ad exhiben. ⁊. l. ſi a te. lꝫ vi deatur multum contra. sͣ. de iureiuran. l. fi. vbi videt̉ in dubio ab ſolutus ſimpliciter ⁊ a toto. in fi. ibi ꝙ nos ipſe eniꝫ intelligit quod dicit̉ qꝛ nec abſolutus.ſ. eodem caſu. ⁊ ꝓ hoc differt a prima lectu ra. dicit enim ipſe Pi. ꝙ fuit ſolutus pendente iudicio ⁊ abſolu tio ſecuta fuit. ⁊ ideo fuit abſolutus qꝛ nō debitum. qꝛ iam erat ſolutꝭ. ⁊ ꝑ hoc differt a prima lectura. dicit enim ipſe Pi. que intelligitur abſolutꝭ. qꝛ actor nō ꝓbauit. Ia. bu. ¶ In glo. ſignata ſuꝑ ver. alterius ſolutōis que incipit diſſolutꝭ. ibi ſed hec ſo. nō vꝫ. gl. nō intellexit Io. qꝛ Io. intellexit ꝙ geminatio fuerit in verbo promitto. nō in ver. ſiue. vt qꝛ dixit ſiue nauis ex aſia venerit ꝓmitto ſiue nō venerit ꝓmitto qꝛ tunc ſint due ꝓmiſſiones ⁊ due obliga tiones. Et ideo cum incertum ſit ex qua debeat̉ repent̉ ⁊ hoc pro bat ſequens ver. vbi ſunt due ꝓmiſſiones vna pura ⁊ alia conditōalis. Sed ſi verbum ſiue geminet̉ ſiue verbo ꝓmitto tunc vna eſt habens duo membra. ⁊ ideo certum eſt ex qua debeat̉ cum nō ſit niſi vna. ⁊ ideo nō repelit̉ ẜm Pe. Sed iſta nō approbat̉ cōmuniter qꝛ eſt quedam diuinatio vt ſupra dixi. Ibi obtinuit quod hic dicit̉. hoc eſt contra caſum. l. qꝛ in neceſſaria conditōe nō refertur apponat̉ dies vel nō. vt infra de verbo. obliga. l. in illa ſtipula. ſi kalen̄. ſed hec ꝯditio eſt neceſſaria. ergo ⁊c̄. tene ergo primam ſolutōꝫ ⁊ que ſit diuerſitas inter legata ⁊ ꝯͣctus dic vt optime no. C. de conditio. inſertis. l. ſi vxor. ⁊ inſtitu. de verbo. oblig. §. ex ꝯditōali. Andre. Ibi de verbo. obliga. l. ſi ita. Nec ob. glo. ſequens que dicit ꝙ omni dilatōni renunciare videt̉ qꝛ verum eſt quando in omnem euentum ſit futura obligatio. vel dic omni di latōi.ſ. ꝑemptorie cum in omnē euentum ⁊cͣ. In eadem glo. in fi. dic ꝙ qui compenſat videt̉ petere. vt infra rem ra. habe. l. ampliꝰ. ſed naturale nō petit̉ ergo nō compenſat̉ ſi nō eſt efficax. Sed tu dic ẜm glo. infra de compenſa. l. quecunqꝫ. ad. l. ſi ꝓcurator ad ex hiben.§. i. infra rem ra. habe. Reſponde ꝙ ibi eſt ratio qꝛ illa doli exceptio ſuccedit in locum ꝯditōis indebiti. vt. e. ti. l. fi. vnde ibi pōt ꝑ exceptōem doli nō per ꝯpenſatōem ⁊ erit effectus qꝛ ſi iniētet compenſatōem ſuccumbet ſi exceptōem obtinebit. ⁊ de hoc ſa tis ſupra dixi. ⁊ in. l. i. ⁊. l. interdum. sͣ. e. ¶ In gl. ſ. male in fi. tu dic ꝙ primū eſt verum.ſ. ꝙ male dixerunt cum certum ſit omnino de beri quādocunqꝫ exiſtat. Nō ob. l. ſi pecuniam qꝛ loquit̉ in diuerſis ꝑſonis ſicut ⁊ hic in fi. Nō ob. l. legatꝭ. ⁊. l. legata qꝛ illud ideo eſt. qꝛ ſi do pure ⁊ poſtea ſub ꝯditōe videor ſub ꝯͣria ꝯditōne adimere. Preterea legatum adhuc nō hꝫ effectum ſed hic in ꝯtra ctū qui hꝫ effectum ⁊ nō nouat̉ niſi exiſtente ꝯditōe. vi. l. quotiens. de nouatio. ⁊ sͣ. dixi. Nō ob. l. ſufficit. qꝛ ibi in defectum dilatorie nō tenebat̉ hic vero omnino tenebat̉. Andre. ¶ Non tantum debitum repeti Utōres. ur ſed quādoqꝫ debiū hoc dicit. ¶ Uel clarius in pluribus creditoribus p̄tendentibus ꝑſonalem melior eſt conditio occupantis ⁊ ſo lum ꝙ vltra debitum recipit reſtituit ⁊ lex iſta recipit triplicem de terminatōem ꝓpter tria ꝯtraria. ¶ Oppo. ꝙ reducat̉ ad raiam vt infra de bo. auc. iudi. poſ. l. ſi nō expedierit.§. i. So. vt glo. Se cundo oppo ad idem quod etiam ſi eſſet dolus tutoris reducan tur ad ratam. vt infra que in frau. cre. ſo. vi glo. ¶ Item oppo. d̓ l. pupillus. e. ti. ⁊ ſo. vi glo. ⁊ in ꝯͣrio no. ⁊ plene dixi. ⁊. C. depoſiti. l. fi. ⁊ ꝑ Ci. de regu. iur. c. qui prior. li. vi. ⁊ de priuilegi. credi. l. priui legia. Concludendo determina. hanc. l. ꝙ ſi adeſt dolus ſoluentis ⁊ bona ſunt poſſeſſa vel ab initio exacta tunc reducunt̉ ad ratam extra hos caſus redunt ſolum quod habent plus debito.

Oe condluione indebiti. ¶ Oppo. ꝙ lutor ꝯueniat̉ vt. sͣ. de dolo. l. nam is. So. vt gl. qꝛ bene tenet̉ in ſubſidiū. ⁊ breuiter dic aut quis eſt debitor ad quan titatem vel ad ſpēm vel ad factum. primo caſu aut funt bona poſſeſſa ꝑ creditorem ⁊ tunc omniū eſt exequara ꝯditio. ⁊ ſi vnum ſal uat̉ reuocat̉ ꝑ alios ꝓ rata. vt infra que in fraudē credi. l. que aūt §. ſciendū. ⁊ ſi debitor ſoluit aūt coactus aui ſponte. ſi coactus locus eſt reuocatōi ⁊ cōicatōni ꝓ rata. vt. d. l. ſi non expedient.§. i. ⁊ hac. l. ⁊ eo caſu quando coactus ſoluit aut mora eſt ꝑiculum a latura aut nō. primo caſu nō reuocat̉. vt. l. ait p̄tor.§. qui debitor̄. jͣ. q̄ in frau. credi. in ſecūdo ſit vi. l. pupillus. e. ti. ¶ Secūdo cāu prin cipali quādo agit̉ ad factum fiendū eſt ei qui primo ꝯͣxit. vt infra locati. l. in operis ſi ad nō facit idem quod in quantitate. vt infra de verbo ob. l. in ſtipulatōibus.§. operaꝝ. Oldra. ⁊ Andre. ⁊ facit. C. de bo. auc. iudi. poſſi. l. ꝓ debito. ¶ Dum dicit pupilli dic heredis patris. ibi bonis.ſ. pairis ad ſatiſfaciendum creditoribus. ibi abſtinuerunt ab hereditate paterna adita. ⁊ dic ꝑ reſtitutōnem in integrum. vt. C. ſi vt abhere. ſe abſti. ꝑ totum. ¶ In glo. que in cipii ſed ſi dolo in fi. contra hoc videt̉ ſupra de eo ꝑ quem fac. ē. l. fi. in principio vbi primo ꝯuenit̉ doloſus. ſecūdo ille ad quē cōmodum ꝑuenit. Sed dic ꝙ hic vterqꝫ fuit in dolo. ⁊ ideo primo dꝫ conueniri ille ad quem ꝯmodum ꝑuenit qꝛ due ratōes ſunt. ꝗa fuit in dolo ⁊ ad eum ꝑuenit ꝯmodū. ſed in ꝯͣrio ſentientes incōmodum nō fuerunt in dolo. ⁊ ideo primo ꝯuenit̉ doloſus. ſecundo ille ad quem ꝯmodū ꝑuenit. Item hic tuior doloſus tenetur actōe de dolo que cum alia nō ꝯcurrit. Et ideo opꝫ primo agi cō tra creditorem ꝯditōe indebiti ⁊ in ſubſidiū ꝯͣ tutores. Sed in. l. ꝯͣ ria doloſus ꝯuenit̉ actōne in factum ex illo edicio que pōt cū alia ꝯcurrere. vt no. ⁊ dixi. sͣ. de dolo. l. leganter. Ia. bu. ¶ Debitum naturaIdeicōmiſſum. e aſciene poniſſum vel ſolutum debet̉ ⁊ nō repetit̉. Idem ſi errauit in iu re. hoc dicit. Ibi fuiſſet cum effectu a ſciente herede ⁊ ex iſto tex. fundat̉ ꝙ in ſtipula. eſt naturalis ⁊ ciuilis obligatio contra id quod no. ꝑ aliquos. sͣ. de pactis. l. i. Guili. hanc opi. ēt t3 Roffre. de actio. ex ſtipala. i. col. ⁊ dixi. sͣ. e. l. ſi fideiuſſor. ⁊. d. l. i. de pactis in fi. ¶ Mirabilis ē iſte caſus vt ſo EraciūS. iuti nō det̉ repenuo nec cōiingat liberatio. Ibi certū hominem ꝓprium ipſius ꝓmiſſionis qui ſibi libertatem ſub conditōne reliquit. Ibi hominem fecerit. poteſt enim ſibi auferrt ⁊ ad libertatem peruenire in euentum conditionis. vt infra de lega.. l. non quicunqꝫ in principio. In glo. i. ibi. fi. e. l. cum is.§. i. ⁊ no. inſti. quibus mo. iol. oblig. in princ. ⁊ dic ꝙ non parit liberationē ſꝫ repetitionē. in fi. qd̓ incipit debitor̄. ſꝫ ibi cōtingit ꝓpter iurameniū ⁊ odio vſurarum qd̓ die vt ibi ꝑ oēs no. ¶ In glo. immo vr̄ ibi nec ꝓ parte liberatur immo integer hō petit. vt. jͣ. de ſo. l. ſi quis ſtip. Iac. bu. Ibi Neratius dicit immo vr̄ ꝙ liberet̉. vt. jͣ. de verbo. oblig. l. ſi ſeruū. §. item ſi homo. vel dic aut ſticus promiſit tꝑe ꝓmiſſionis erat ſta tu liber ⁊ liberat̉ vt ibi quaſi iſte caſus tacite inſit ꝓmiſſioni. vt. sͣ. ſi ex noxali cā agat̉. l. vlii. Si vero non erat ſtatu liber tempore ꝓmiſſionis ſed poſtea factus ē hꝫ locū qd̓ hic no. I quid dominus ſeruo. ᵐªᵐ talis obligatio cōtrahitur inter dominū ⁊ ſeruum. hoc dicit. Sꝫ quo iure oritur iſta obligatio de iure gētiū non quia eo iure introducia fuit dn̄atio ⁊ ſeruitus. vt. sͣ. de iuſti. ⁊ iure. l. ex hoc iure. ⁊ hic de iure ciuili nō quia eo iure ſeruus pro nullo habet̉. vt. jͣ. de reg. iur. l. qd̓ atimet. ⁊ de iure naturali primeuo non quia ſic etiam animalia rationabilia obligarent̉ ⁊ obligarem qꝛ eo iure. naturali participāt. vt. sͣ. de iuſti. ⁊ iure. l. i.§. fi. tamen non obligant̉ nec obligat. vt. sͣ. ſi quadru. pau. fe. di. l. i.§. i. quid di cemus. dic ẜm Ia. bu. ꝙ iſta obligatio naturalis venit ex quadā fone inſita a natura que tamē differta iure gētium vt ꝓbat̉ in. d. l. i.§. tus priuatꝭ. de iuſti. ⁊ tur. vbi dr̄ ꝙ ius priuatū eſt tripartite col lectum. sͣ. ex p̄ceptis naturalibꝰ iur̄gen̄. ⁊ ciuilibus. ⁊ qd̓ ibi dicitd̓ p̄ceptis naturalibus. nō pōt intelligi de naturali iure primeuo. qꝛ ſequeret̉ abſurdū qd̓ dixi quia animalia bruta obligarent̉. Iteꝫ nec ponit̉ pro turegē. qꝛ ſtatim de eo ibi ſubijcit ⁊ ponit vt ſpēm diſtin ctam. eſt ergo vt quedam rō naturalis media imer lus genſium ⁊ ius naturale primeuū. Et in eo qd̓ dicit̉ ratio differt a iur̄ naiurali primeuo qꝛ etiam bruta ꝑticipant qꝛ carent rōne. ⁊ ideo dicit̉ ratio in eo qd̓ dicit̉ naturalis differt a iure gen̄. eſt ergo rō naturalis ꝗ pacta tuetur. ⁊ iſta hanc obligationē ꝓducit. vt no. inſti. de iure na turali. in prin. ⁊ no. hanc. l. ſingulariter. ¶ Alij vi Pe. ditunt ꝙ iſta naturalis obligatio ꝯſiderato ſtatu quē ſeruus habet inſpecio ture naturali primeuo quo oēs liberi naſcebant̉ non inſpecto iure gen. quo fuit ſeruitus introducta. ⁊ pro hoc. jͣ. de natal. reſti. l. interdum. ⁊ inſti. de ob. in prin. Ad l. qd̓ attinet de re. iur. reſpōdei per. l. nec ſeruus. jͣ. de peculio.ſ. ꝙ in iſta obligatiōe magis debeat atte di rō facti ꝙͣ iuris melius dic vt ibi. ⁊ nō per Dy. jͣ. de fideiuſſo. l. ſiquis ꝓ eo.§. i. ⁊ dixi. C. de tranſact̉. l. interpoſitas. ⁊ de hoc etiaꝫ no. in dicta. l. qd̓ atunei. de reg. iur. ⁊. l. cū amplius.§. i. ¶ Extra glo. oppo. de. l. ſi ſeruo.§. i. ver. aliter. jͣ. de in diem adiec. ⁊ ſol. vt ibi dicam. ¶ In glo. que incipit dandā. ibi de ciuili acquiſitione. Preterea ibi loquit̉ de obligatione quā ꝑ indirectū ſcruus querit dico hic de ea que directo deſcēdit a dn̄o in ſeruuꝫ. ⁊ iſta nūqͣꝫ reuertit̉ ad dominū. vt. sͣ. e. l. frater a fratre. vbi etiam de iſta obli gatione naturali dixi vltra prin. ¶ Hec lex e eius diſiincilo N ſumma. enus e in matenia huiꝰ uiiuli ⁊ iō attēde eam. ⁊ vide qd̓ no. ⁊ dixi. sͣ. de tranſact̉. l. i. ⁊. C. de tranſact. l. ij. Et qd̓ dicit eā videt̉ eē. dic.ſ. impleta. quia ꝓbatur hoc datur pecunia actori nō vt remittat de bitum qd̓ forte nullū erat. vi. sͣ. de cōdi. cā da. l. iij. nec ob. C. d̓ trāſactio. l. ſi ex falſis. vt ibi no. Item nō vr̄ pro eodeꝫ diſtinctio gl. que diſtinguit an ſit calūnia in inſiſtēte vel in reſiſtente. Immo vr̄ debere diſtingui an dolus det cām cōtractui bone fidei ⁊ eſt ip̄o iure nullus an incidat ⁊ purgat̉ per actionē ex eo cōtractu. ⁊ tenetur cōtractus. vi. jͣ. de act̉. emp. l. iul.§. cōtrariū. ⁊. sͣ. de dolo. l. elegāter. ⁊ ibi no. ¶ Si vero dolus interueniat in ſtricti iur̄. tenet ꝯͣcius ⁊ agit̉ de dolo. vi. C. de inuti. ſtip. l. penulti. ⁊ fi. vnde vltramon. dicūt ꝙ in cōtractu ſtricti iur̄. ⁊ bone fidei ſemper tꝫ ꝯctus ſiue dolus det cām cōiractui ſiue incidat in cōtractū. cum ꝯͣcius habeat ſua ſubſtantialia lꝫ reſcindat̉ per act̉. de dolo vel ꝙ metus cā vel per exceptionē vel ex eo cōtractu qd̓ non puto verū. ⁊ glo. que ē hic defende altero de duobus modis vel ꝙ ſit ſpeciale in ſranſactiōe vt in ea non habet locum p̄dicta diſtinctio. ſed huius l. glo. odio iuſtituēs litē calūnioſe. ¶ Uel ꝙ glo. loquat̉ in dolo preambule tranſactōis. Et iō dic ꝙ eſt cōſiderare dolū cōmiſſuꝫ in actu tranſgrediēdi. ⁊ tunc ſeruo regulam cōem ꝙ cuꝫ trāſactio ſit ſtricti iuris ſemꝑ tenet ſꝫ reſcindit̉ ꝑ actionē de dolo vel ꝑ exce ptionem. vt. d. l. penulti. ⁊ fi. C. de inuti. ſtip. ¶ Item eſt cōſidera re dolum cōmiſſum in p̄ambulo tranſact̉. in agēdo ⁊ lite inſtituē da. ⁊ tunc pendet diſtinctio huius glo. an ſit calūnia in actore vel ī reo ⁊ nulla erit ſpecialitas in alijs aūt cōtractibus ſerua primaꝫ di ſtinctionē de cōtractibus bone fidei ⁊ ſtrictiⁱ iuris. Et an dolus dat cām cōtractui vel incidat in cōtractū. Ia. bu. ¶ Caue etiam a glo. que incipit in perpetuū que cōiter reprobat̉. ⁊ dic ꝙ ſi ageba tur de diſcedēdo in perpetuū ⁊ diſcedat̉ ad tempus. tunc bene ꝓcedit glo. Sꝫ ſi agat̉ vt diſcedat̉ ad tempus ſufficit ad tempus diſcedi per prin. huius. l. ¶ Item reprobat̉ eadē glo. quaten̄. dicit dari cōditionē ſine cā. ⁊. l. quam glo. allegat. loquit̉ de tranſact̉. inualida hic autē de valida. Sꝫ ſi hic non ſeruaret̉ qd̓ cōuenit bn̄ cōcedo ꝙ locū habeat cōditio ſine cā. vi. sͣ. e. l. elegāter. in princi. Ia. bu. ⁊ Ray. vnde Ia. de bel. ad fi. dicte glo. que incipit in ꝑpetunm ſic addit. hoc eſt falſum qꝛ trāſactio eſt finis litis. C. d̓ trā ſact̉. l. fratris. ⁊ ſufficit timorlitis. C. de tranſact̉. l. ij. nec reſcinditur p̄textu inſtrumētorū vel ſpecierū nouiter repertorū. C. de trāſactio nibus. l. ſub pretextu. ¶ Iteꝫ qd̓ ꝓhibet̉ directo non dꝫ ꝑmitti ꝑ obliquū de tu. ⁊ cu. da. ab his. l. ſcire.§. i. Item lex que ꝓhibꝫ repe titionem eēt impoſita verbis ⁊ non rebus cōtra. l. ij. C. cōia dele. non ob.§. ſiqnis de alimentis. quia improprie eſt tranſactio. Ibi cum foret de re certa. Item ibi tranſactio fuit inualida vt predixi. ⁊ ideo ibi repetit̉ vt sͣ. e. l. eleganter. fallit ſi noua cā ſuperueniret ⁊ cā rediret ad non cām. vt. d. l. eleganter.§. ſiquis poſt. ver. ſi poſt

De conditione indebiti ⁊ verſi. ſane. fallit etiā in alijs caſibus qui ſunt in eadē. l. Ia. d̓ bel. ¶ Quod datur p̄iextu cāe nō obligatorie Id quoqꝫ. de p̄terito ſumit̉ eſſe ex impulſiua ⁊ pſumit̉ donatio. nec repetit̉. hoc dicit vſqꝫ ad.§. ſed ⁊ agere ⁊ dic vi dixi ſupra. e. l. damus. Iaco. bu. ⁊ quod dicit donare volui dic qꝛ etiā eram alias donaturus ſiſciſſem falſam cām. ¶ Quando dat̉ cā ꝯditiōis implende ſi Sed agere. ca nō ſequat̉ repelit̉. hoc dicit ibi condinōꝫ .ſ. indebiti. Ibi ꝓpter ꝯditōem.ſ. implendā ſi queris ꝙ tempꝰ con ſideret̉ quoad acquiſitōem dic ꝙ in hereditate ꝯſiderat̉ tempus aditōnis in legato tempus ceſſionis ⁊ ẜm illud acquirit ⁊ que ſit ratio diuerſitatis dic vt infra de bo. poſſeſ. ẜm tabu. l. ij.§. vltimo. ¶ In ſtipu. ꝯſiderat̉ tempus ꝯͣctus ſiueſit pura ſiue ꝯditōalis. ⁊ hoc eſt ſi eſt comitienda ex ſolo euentu vel ꝓpter nō fieri. vt infra de verbo. ob. l. ſi filius. vbi de hoc. Sed ſi eſſet cōmittenda ꝓpter fieri maxime ſi ipſum fieri eſt tale ꝙ obligatōem inducat conſide ratur tempus quo fit. vt. l. ꝗdam cum filium de verbo. obli. ⁊ infra man. l. ſi vero nō remunerandi.§. ſi filio. ⁊ infra qui potio. in pi. ha be. l. qui balneū.§. amplius. Ia. bu. ¶ Futuraꝫ que nō eſt ſecuta ⁊ que faquod ob rem. gabat in fauorem mei vel alierius vi di xi ſupra. e. l. damus. ¶ In ꝯdiuōe indebiti veniEi qui indebitum. qni naiurales acceſſiōes actꝭiuris. ⁊ ideo veniunt a tempore obligatōis ꝯtracte. hoc dici. ⁊ dic vt no. ⁊ dixi ſupra ſi certum peta. l. vinum. ⁊. l. cū fundus.§. i. Ibi reſtitui dꝫ quatenus eſt locupletior ⁊ nō vltra. vt no. infra. e.§. in frumento. ¶ In glo. vt infra de vſuris in fi. vel dic ꝑ officium vt infra de eo quod certo loco. l. quod ſi epheſi. ⁊ de vſuris. l. videamus.§. ſi actꝭ. Tho. Ia. ſequit̉ opi. glo. ⁊ allegat ſupra. e. l. indebiti. is principio. ⁊ per Azo. in ſumma. inſtitu. de actio.§. ſequit̉. quinta diuiſio tꝫ ꝙ omnes alie acceſſiones p̄ter vſuras veniāt iu re actōis etiam in ſtrictl iuris iudicijs. Sed vſure veniunt officio iudicis. vt. C. depoſiti. l. iiij. ⁊ infra de eo quod certo loco. l. centum capue. Iaco. ¶ In fiumento indebuie ſoluio baIn frumento. deiur rauio bonitans. Ibi ꝯſumpſerit vtilitatis recipientis vt dixi ſupra. e. l. indebiti.§. i. ibi repeiet. hoc declara ꝑ ea que dixi ſupra. e. l. quod indebitum. ibi habitꝭ. data indebite a me tibi. Et timore ꝯrij. d. l. indebiti. sͣ. e. legit̉ iſte.§. duobꝰ modis. vno modo in frumento in ſpē ſoluto ⁊ ꝑempto. ⁊ ē vnus caſus tantum. Secūdo legat̉ ꝙ ſint duo caſus. primo cum ſolutus fuit in quātitate cum putabat ſe teneri in genere vſqꝫ ibi ⁊ ſi cō ſumpt̉. ⁊ repetit̉ tantūdem in genere ⁊ habet̉ ratio bonitatis. ſecun do fuit ſolutum in ſpē. Iaco. bu. ¶ In ꝯditōe indebiti nō p̄ſtat̉ abignorā Si ſeruum. anini id quod eſt locuplenor ſecus ē inſciē te. hoc dicit. ¶ Oppo. tribus modis vt glo. ⁊ primo ꝙ manumiſſio nō tenuerit ꝓpter dolum. vt infra de condi. furtiua. l. quoniam. So. vi glo. qꝛ hic fuit dominiū tranſlatū qꝛ fuit error in cau ſa. ⁊ ideo tꝫ manumiſſio. Ibi aūt fuit error in ꝑſona ⁊ ſic non fuit dominiū tranſlatū nec tenuit manumiſſio ⁊ hec eſt vera ſolutio vt in ꝯͣrio no. ¶ Item oppo. de. l. ſi is cui infra de dona. cā mortis vbi nō diſtinguit̉ fuerit ſciens vel ignorans. ſed indiſtincie tenet̉ ad p̄cium ſerui manumiſſi vel rei vendite ꝑ eum ſiue ad ipſam rē cum ꝯualuiſſet donator. vi. e. ti. l. illud.§. i. ⁊. l. ſi filio. ⁊ ſupra de cō di. ob cām. l. ſi pecuniā.§. ſiquis ſeruum. ſed ibi ſcire debuit tenuit tamen manumiſſio vt hic ⁊ ibi ſed tenet̉ ad p̄cium. Ratio tamen diuerſitatis eſt qꝛ ibi inter dantem ⁊ accipientē de repetitiōe in diciis caſibus facienda ac cum eſſe fingint̉ hic nō ſed poſt hoc qd̓ agebat̉ obligatio orit̉ vt infra ꝯmo. l. ſi is qui in fi. ¶ Item oppo. ad idem de.§. ſi res. inſti. de grat̉. ſol. vt glo. vel vt no. jͣ. de lide. lega. l. cui heres. in pͥn. ¶ Quaniū ad ꝯdiiōem indebiti parifiIndebitum. eatur indebitū ſimplex ⁊ ẜm quid hoc diett ⁊ quod dicit alius debeat̉ dic.ſ. ſuo nomine. Albericus. ¶ Equitas naturalis tue Ec conditio. nx hanc ꝯdiiōem hoc dicit. ⁊ ratio equitatis colligit̉. sͣ. e. l. nam hec natura. t no. sͣ. e. l. ſufficit ⁊ gl. legit hanc. l. duobus modis. vno modo ꝙ loquat̉ de conditōe ſine cā alio de ꝯditōne indebiti. ⁊ hec eſt verior vt faciat ad titulū. ¶ Item glo. exponit verbum alteriꝰ duo bus modis. prima expoſitio vera quādo ſoluens erat dominus. ſecunda vera quādo erat non dominus. vt ſupra. e. l. indebiti.§. ſi ſed nummi. vbi de hoc. 5. ¶ Qui dedit indebite repetit ꝑ cōL IcAS ditōem indebiti ſi ob cām de fuiuro repetit ꝑ ꝯditiōem ob cām ẜm diuerſas lecturas ⁊ dicit arbitrabat̉ dic ⁊ poſſidebat ipſum bona fide tanquam ſeruum ⁊ ſic queſita ꝑ eum ꝑtinebant ad ipſum non ad heredem. ¶ Sed ꝓ declaratōe glo. quero qua actiōe repetatur dic vt no. sͣ. e. l. is cui. ⁊. l. dominus teſtamento. Iaco. bu. vel dic ꝙ conditio ob cām locum nō hꝫ qꝛ cā ꝓpter quam dat̉ ē impoſſibilis ex quo erat liber. vnde hꝫ locum ꝯditio ſine cā. vt infra ti. ꝓ xi. l. fi. vnde pōt dici ꝙ locum habeat ꝯditio indebiti vt faciat ad ti. ¶ Ad argu. glo. dicendū eſt ꝙ lꝫ nō ꝯͣhat̉ obligatio ad id da bit̉ conditio indebit ꝓ libertate que putabat̉ deberi. arg. ad hoc sͣ. e. l. ſi nō ſortem.§. ſiquis falſo. vnde hic teſtator legauit libertatē libero homini ſub ꝯdi ōe ſi daret. x. ⁊ iſtud legatum eſt defectiuū ab initio ⁊ ideo dat̉ ꝯditio indebiti. ſed ſi ab initio valeret legatuꝫ puta legaui teſtator fundum ſi dares. x. das. x. deinde repudias legatum hꝫ locum ꝯditio ob cām ⁊ nō indebiti. vnde ꝯditio inde biti exigit defectum in p̄terito. ⁊ ſic intelligit glo. que dicit ꝙ pōt agi indebiti vel ob cām ſupra. e. l. in ſūma. Sed ſi velis tenere opi. glo. ꝙ det̉ obligatio ob cām dicetis ꝙ ꝯditio nō eſt impoſſibi is qꝛ libero homini bene legat̉ libertas. vt. jͣ. de fideicō. li. l. generalit̓. §. ſi libero homini. ¶ Ibi exſoluit de pecunia ſua. vel pupilli ⁊ nomi EuIO ne eius. ibi iutele iudicio ꝯͣrio vel directo. ¶ In glo. vide ſi ꝑ actōem ibi exceptio. rei iudicate. hoc eſt falſum. vt l. i.§. p̄terea. de ꝯtratio iudi. tutel. In glo. vtiſem in fi. Itcm̄ durabat tutela hic nō. vel dic vt no. sͣ. e. l. ſi ꝓcura.§. fi. ꝙ hic impubes non hꝫ ratum. ibi ſic. ¶ Procurator in rem ſuā lꝫ alieno nomine ſol Eutū Suat repelit indebitum. hoc dicit. ibi vi ſauis creditoribus faceret ⁊ ſuꝑfluum ſuum eſſet. ⁊ ex hoc pacto nō poteſt a creditore titij ꝯueniri vt no. infra de iure fiſci. l. nō intelligit̉.§. cuꝫ ex cā. ibi apoche.i. ſcripture ꝯtinemes ꝯfeſſionem ſocij creditoris quā ſibi debitum receperat. vnde verſus apocha ſoluenti dat̉ an chapocha recipienti. de quo vide vi. C. d̓ fide inſtru. l. pures apo cis ⁊ de apocis publicis lib. x. Et de ꝓcurato. in rem ſuam ex ꝑte rei. dic vt no. ⁊ dixi. sͣ. de ꝓcura. l. ſi acior. Pactio generalis non porigit̉ ad Idem queſiui. ea de quibus nō eſt coguatus. h. d. Ibi ſolet ab eo qui ſoluit indebitum ꝑ errorē. Ibi impedire quia ignorabat cōditionē indebiū ſibi cōpetere ẜꝫ Guil. qui de hoc tra ctat ⁊ dixi. sͣ. e. l. i. ⁊. per iſtū.§. dicit Andreas reprobari opi. Dy. q̄ eſt. jͣ. de verbo. obliga. l. qui re me.§. duo frēs. ⁊ glo. que ē. sͣ. d̓ pa ctis. l. empior.§. lucius. que faciū differētiā inter ttanſactionem ⁊ pactum. ⁊ dicūt ꝙ tranſactio generalis non exiendit̉ ad non cogitata. ſed pacium generaliter ſic qd̓ expreſſe eſt cōtra iſtum.§. qui loquit̉ in pacto generali ⁊ tamen non extendit̉ ad non cogitata. d̓ hoc etiam dixi in dicto.§. lutius. ¶ Debitum ẜm tempus ſolutionis non reducit̉ Lutius. gd indebiiū niſi mediam e bene ficio reſtitunonis. ¶ Uel ſic ſufficit ad excludēdū cōditionē indebiti fuiſſe debiiū tempore ſolutiōis. hoc dicit. ¶ Ucl clarius reſtituno in integrū data ſuper ſorte non extendit̉ ad vſuras iam ſoluias. ¶ Ibi hereditarium ſi principale ſortis qd̓ potuit. vi. sͣ. de in iniegiū reſtit. l. non ſolum. Ibi apud preſidē cognoſcētes de cā reſtitutionis. ¶ Op. tribus modis vt glo. primo ꝙ non poſſit reſtitui ad vſu ras cum officiū iudicis expectauerit. vt. C. depoſiti. l. iiij. So. hic in mero officio qd̓ nō expirauit. Ibi in mercēnario. vel dic ꝙ vſu re iam cōmiſſe ⁊ ſolute non habebāt dependētiam ad ſortem. ⁊ iō ſorte ſublata poſſunt remanere. vt. C. de iudi. l. i. ⁊. jͣ. de eo quod certo loco. l. centū capue. Secus in curandis poſtca ex mora quia ſorte ſublata vſure currere non poſſunt. vt. sͣ. ſi cer. pe. l. lecta. Iac. bu. ¶ Scd̓o oppo. ꝙ ipſo iure petantur. vel. l. qd̓ in diem.§. ſi ra

¶Otconditione fune cauſa. tionem. jͣ. de cōpenſat̉. ſo. vt in glo. ¶ Tertio op. ꝙ ſore ceſſan te ⁊cͣ. So. glo. que tamē non bene ſoluit vt dicam in ſupplectione eiuſdē. Item facit iſte.§. iū fine pro queſtione fratrum humi iatorum de qua dixi. sͣ. e. l. ⁊ poſt reꝫ.§. i. in fi. ꝯtra eos facit. sͣ. e. ſi nō ſortem. in princi. Sed cum hr̄de vſure ſint indebite omni iure quo ad vſuras ceſſat diſpoſito huius.§. qꝛ vſure indiſtincte repetent̉̓ pro hr̄de ſine aliqua reſtitutiōe in integrū. ¶ In glo. niſi reſtituat̉ ſuper ip̄is vſuris repetēdis. argu. sͣ. de minor. l. ait pretor. ibi eraat debite. ⁊ ẜm iſtud ip̄s cōſiderat̉ ſit debitū vel indebitū. vt. jͣ. mandati. l. ſi fideiuſſor.§. in omnibus. ⁊ sͣ. e. l. iul. in fi. ꝓ hoc. s. cōi di. l. vt fundus. jͣ. de bonis liber. l. ſi patronus.§. ſi quis cum eēt. ⁊. C. ſi vnus ex plur̄. tutoribus. l. ij. Albericus de ro. Sequit̉ rubrica de cōditione ſine cauſa. ¶ Super rubrica vide Azo in ſumma ⁊ Rofre. in libellis ⁊ in ſpeculo de ſolutꝭ. ⁊ liberatꝭ.§. ſequit̉ viclere ver. rurſus ſepe. ⁊ con tinuatio colligit̉ ex prin. prime. l. Sꝫ vr̄ ꝙ iſta cōditio locū nō habeat qꝛ qui ꝓmittit vel ſoluit ſine cā donare videt̉. vt. jͣ. deoperis libertorū. l. cāpanus. ⁊ sͣ. ti. proxi. l. in ſuā.§. i. ⁊. jͣ. de dona. l. ſi patro nus. ¶ Dic ꝙ aut obligans vel ſoluens ſine cā habꝫ animū do nandi. ⁊ hoc ꝯſtat. tunc videt̉ donare. vi dicta. l. in ſumma.§. i. aut cōſtat ꝙ animū donādi nō habuit ⁊ habꝫ locum iſte titulus. ⁊ vt dubitatur ⁊ tunc aut ſcienter ꝓmittit vel ſoluit ⁊ donare vr̄. vt di cta. l. cāpanus. aut ignorāter ⁊ habꝫ doli exceptionē ⁊ repentionē. vi. jͣ. de ꝓba. l. cum de indebito.§. i. ⁊ de doli except̉. l. ij.§. circa. vbi de hoc notaui ⁊ dixi. ¶ Itē iſta cōditio generaliſſima ē. vi. jͣ. e. l. ſ. ⁊ cū quibus actionibꝰ cōcurrat. Et an admittat̉ libellus peto ꝑ cōditionē ſine cā velex iniuſta cā. vel teneat̉ vnam eligere ſi cauſa nō eſt reducta ad verā cām an̄ repeiat̉ ⁊ an iſta cōditio locum habeat in cōtractibus nominatis. So. ex cā indicat̉. que poſtea eſt reducta ad non cām repetit̉. jͣ. eo. l. ſi filio. ⁊ cuius ſit electio in alternatiuis. ¶ Et an debitor cōdemnatus ⁊ poſt ſnīam inueniēs inſtrumentū ſolutiōis poſſit impedire executionē ⁊ ſi vniuerſitas ex forma ſtatuti emendauit dānū non apparente. tūc dānum dante ſi poſtea appareat poſſit repetere. ¶ Et an ſoluens litis eſtima tionem. cōſequat̉ dominiū rei obligat̉ in totum ſine cā repetit totum. ſi pro parte ꝑtem. jͣ. e. l. qui ſine cā ſiue nulla cā fuit ab initio ſiue ſperabat̉ ⁊ nō eſt ſequuta datuꝫ repetit̉. jͣ. e. l. nihil. ¶ Dos da ta ob matrimoniū inualidū ⁊ qd̓ nō eſt ſecutum qūo repetat̉. jͣ. e. l. auūculo. Et quid ſi eſt de facto ſecutum ⁊ quid ſi in facie eccleſie. ¶ Continuat Ed et hec ſpecies. aa ſuperiora ⁊ oſtendi haue cōditionē eſſe generaliſſimam. ibi ꝗd indebitū ⁊ tunc habꝫ locum cōditio indebiū ⁊ ſine eā nec ob. sͣ. de dolo. l. itaqꝫ. vt ibi notatur. ¶ Ibi qui aūt ex hac aduerſatiua colligūt quidam ꝙ cōditio indebiti non datur ad ꝓ miſſum non ſolutū. ⁊ ſic non ad incertūquia habꝫ hic locū ſine cā tantū. ¶ Ibi locū non fore cui aūt incumbit onus ꝓbandi. dic vt no. C. de dona. ante nup. l. ſi preſidi. Ibi ſecuta non ē non ob. jͣ. de duobus reis. l. eandē.§. i. vt dixi. sͣ. ⁊. l. ſufficit. ¶ Itē non ob. jͣ. de ma. vin. l. inſto.§. i. quia ibi ſpeciale fauore libertatis. ibi ex nō iuſta cā ex parte accipientis tantū. ibi peruenit ⁊ ſic exiuerit cū condi tione ob cām. vt no. in prin. l. ¶ Querit Guido de ſuza. ſi actor formauit ſic libellū ſiue peto a te. x. per cōditionē ſine cā vel ex iniuſta cā dicit reus elige vnam ex eis quia ad hoc teneris. vt. jͣ. de tributo. l. ꝙ in hr̄de.§. eligere. cū cōcor. ⁊ quia petitio tua ē alternaiſua que parit obſcuritatē ⁊ non adunt̉. vt jͣ. de iniur. l. pretor edixit §. quid aūt. ⁊ de ſtip. ſeruorū. l. ſi ita. dicit actor non teneor eligere. quia idem ē effectus vtriuſqꝫ. vt ꝓbat. l. iſta. ⁊ lex cōſiderat ſoluꝫ effectū. vi. sͣ. de iureiur. l. ſed ⁊ ſi poſſeſſori. Et quia lex iſta ambas iſtas cōditiones ꝓmiſcue cōplectit̉ ip̄e tenet libellū admitti ⁊ acto rē non teneri eligere maxime per. l. iſtam. ¶ Item querit ſi ꝓmiſit tibi. x. ex cā mutui credens te mihi mutuaſſe quod non erat vefum. ſꝫ poſtea mutuaſti ita ꝙ cā cōuerſa eſt ad veram ⁊ iuſtā cām nūquid repeti poterit. videt̉ ꝙ ſic. qꝛ initiū eſt ſpectandū. sͣ. d̓ neg. geſt. l. pap. in negocijs ⁊ in vltimis volūtatibus ſpectat̉ tēpꝰ pn̄s j.de auro. ⁊ ar. le. l. ſi ita. ⁊ de lega. iij. l. vxori. ¶ In cōtrariū facit quia ius ſuperueniēs attendit̉. jͣ. de pig. act̄. l. ſi in rem.§. fi. sͣ. ad ex hiben. l. tigni. de rei ven. l. ſinaūt. e. jͣ. de peculio. l. queſitum. cum ſi. Et hoc vltimū approbat lꝫ dicat eſſe. argu cōtra. jͣ. de verbo. oblig. l. inter ſtipulantē.§. ſacr̄a. ¶ In glo. i. ibi fere. fere dicūt ꝓpter cōditionē ex. l. ⁊ cerū cōdi. ex muiuo. Tho. Ibi non ergo ad libe ram ſed ad inſereſſe ſic ſi non liberat̉. vi. jͣ. ſubijcit̉ ⁊ quādo detur ad iniereſſe certi cōditio plene dixi. sͣ. e. l. certi cōditio. in princi. ¶ Ibi in cōtractibus omnibus puta innominatis. Ibi vt quando.i. cum daret̉ ꝑꝑ alterum de illis duobus ꝓpter que conditio competit ob cām. ¶ Ibi cōcurrit attende quia iſta glo. hic in fi. lꝫ obſcure voluit ſic opponere aūt dices hauc cōditionē locū nō habere in ꝯctibus nominatis ⁊ hoc ē ꝯͣ. l. ꝓx. ſi fullo. aut dices ꝙ habeat locū in oībꝰ ꝯͣctibꝰ noaītis ⁊ īnominatis. ⁊ hoc falſum eſt quia ſic debꝫ concurrere cū conditione ob cām ⁊ conditio ob cāꝫ ceſſat in cōiractu facio vt des. ergo ⁊ hic debꝫ ceſſare. vnde prima facie videret̉ ꝙ iſta conditio non daret̉ ex coniractu nominato ꝙ eſt falſum. vt. l. proxima. Sꝫ dic quando hec cōdino dꝫ cōcurrere cū cōditione ob cām. ⁊ ꝯditio ob cām ceſſat vt in ꝯtractu fa cio vt des ceſſat etiā iſta. Ia. bu. ¶ Uel dic clarius ꝙ iſta cōdi tio ſine cā non reſtringit̉ ad cōtractus īnominatos tamū ſicut re ſtringitur cōditio ob cauſam. nam iſta conditio ſine cā bene habet locuꝫ vt cōrractibus nominaus. vt. jͣ. l. ꝓxima. Conditio autē ob cauſam non habꝫ locum in cōtractibꝰ nominatis. vt no. sͣ. d̓ cō di. ob cauſam. l. fi. nam condilio ob cauſam datur ꝓpter alterum de duobus.ſ. vel qꝛ cā non eſt ſecuta vel quia re integra penitet eū qui dedit. vt eo. ti. de condi. ob cauſam. l. ſi pecuniā. circa prin. no. Sed cōditio ſine cā propter aliquod de dictis duobus locum nō hꝫ in ꝯtractibus nominatis. Sed tunc demū cum iuſta cā fuit dā di ab initio. Sed poſtea reducta eſt ad nō cauſam. vt infra. l. ꝓxi. Item nec adeo extendit̉ iſta ꝯditio ſine cā vt ibi ꝯcurrere dꝫ cum ꝯditōe ob cām quod eſt in ꝯtractibus innominatis locum hēat vbi locum nō hꝫ ꝯditio ob cām vt in ꝯͣctu facio vi des vbi ceſſat ꝯditio ob cām. qꝛ facta repeti nō poſſunt. vt infra de p̄ſcrip. ver. l. naturalis.§. quod ſi faciā. quod eſt verum vbi daret̉ in locū con ditōis ob cām. ſecus ex ſua natura ꝓpria. vt infra. e. l. fi. Ei bn̄ cō currit certi ꝯditio generalis cum aciōe de dolo. vt no. ſupra de cō di. ob cām. l. dedi in principio ⁊ in hoc excedit conditio certi conditōem ſine cauſa. ⁊ hoc voluit dicere fi. huius glo. lꝫ obſcure. vn de Tho. dicit ꝙ iſte finis glo. fuit aditio ⁊ nō erat in gl. antiqua. e ideo dꝫ vacare. ¶ In glo. ꝯcurrit ergo in fi. ſupra quando eſt ſolutum īdebitū ſecus ſi ꝓmiſſum ſine cauſa. ¶ In glo. meliꝰ di xiſſet ibi ẜm quoſdam. ⁊ ideo ſic exponūt ne iſte verſi. aduerſet̉ ad p̄cedentia qꝛ dicunt ꝙ hoc caſu hꝫ etiam locū ꝯditio indebiti qd̓ eſt falſum. ⁊ ideo glo. hunc verſi. legit aduerſatine vt ſequit̉. In glo. iſta non eſt bona in fi. ⁊ bene no. ſupra ti. i. l. ſi ꝓcurator. in fi. ¶ In glo.ſ. ſine cauſa. hanc gl. intellige vt dixi ſupra in prima gl. ¶ In glo. no. nō refert ibi.§. heres. So. hic cā omnino ceſſauit ibi nō. qꝛ ſubeſt ſubſtantia debiti lꝫ mutatus ſit titulus actiōis. vel dic ẜm Iaco. de belui. aut ſufficit vnius voluntas. ⁊ de voluntate eius conſtat. tunc expectat̉ origo. nec videt̉ falſum ꝙ innuat̉ premordio veritatis vt ibi aūt exigit̉ duorum voluntas ⁊ ꝯſenſus ⁊ diſcordant. ⁊ tunc nō refert ⁊cͣ. vi hic. vel dic ibi in vltima voluntare hic inter viuos. ⁊ in idem recidit. vel hic eſt res certa. ibi dudia. prima ſolutio magis placet vel dic ꝙ hic res tranſit ad actuꝫ ſe nō compatientē cum primo. vnde nō iuuat̉ p̄mordio. Secus ſi ſe compatit̉ cum primo vel diſponens ſe retulit ad p̄mordiū vt in ꝯͣrijs. Iaco. bu. vel debebam ex alia cā habente tamen origineꝫ ab expreſſa a teſtatorē. vnde ibi adhuc ſubeſt cauſa hic vero cauſa ꝓ mittendi in totum expirauerat. Odra. ¶ Soluium ex re iudicata rediēs ad I fulo non cām repent̉ ꝑ ꝯduōem ſne cauſa ⁊ interdum ꝑ actōeꝫ ex eo ꝯͣctu. hoc dicit. primo ihe ma ⁊ queſtio vſqꝫ ibi ⁊ ait caſſius. Ibi ſolutio ſcd̓m caſſium vſqꝫ ibi ego puto. ibi reuocat in dubium ⁊ cōfirmat. Ibi amiſſis his culpa ſui. ibi queſitum eſt. Et videt̉ ꝙ nō ꝑ ratōnem que ſequit̉. ibi nō indebitum ꝙ atiendat̉ tempus ſolutōis ⁊ ſi ceſſat ꝯditio indebiti. ibi datum videt̉. ⁊ ſic hꝫ locum ꝯdino ſine cā ⁊ nō indebiti. ¶ Oppo. ꝙ ceſſat hec actio ⁊ detur vtilis in reꝫ ad veſtimenta quaſi emerit vt ſupra de rei ven. l. ſi culpa. glo. ſoluit ⁊ ratōem reddit ſed Hugo. reddit aliam ratōem ꝙ quādo agitur

Dt conditlope ſine camſa. ꝑſonali ꝯdemuat̉ ratiōe culpe vnde ſoluit̉ intereſſe quod peto nō eſtimatōem rei mee. qꝛ ideo nō hꝫ locum vtilis in rem ſed vbi cō uenit̉ in reali ſoluit vt p̄cium rei mee. ⁊ ideo tanquam emerat hēt vtilem in rem. ⁊ hoc voluit ſentire gl. lꝫ obſcure. hic ergo hꝫ duas actōes.ſ. conditōem ſine cauſa ⁊ actōem ex ꝯducto. de hoc no. in d. l. ſi culpa. ⁊ dicitur infia cōmo. l. in cōmodato in fi. ⁊ vide etiaꝫ ꝑ Bi. infra de regu. iur. c. ꝓ poſſeſſore. li. vi. ¶ Sed quero ad ꝗd tenetur. Reſpōdeo ex ꝯducto datur ad diem ⁊ eſt mirabile quia hic actum nō fuit ⁊ ꝯditꝭ. ſine cā ad p̄cium. Sed cuius eſt electio. Reſpondeo regula eſt ꝙ ꝯuentus alternatiue elligat niſi ex electō ne reſultaret poteſtas cui deberet. vt infra de eo quod cerio loco l. ij.§. ſceuola. ſed in alternatiua actoris ſemꝑ datur electio agenti. ⁊ ſic repetet ꝙ velit. ſed qꝛ reus in alternatiua rerum dꝫ habere cle ciōem lꝫ actore petat quod velit offert reus quod nollet vſqꝫ ad li tis ꝯteſtatōem. vt. d. l. ij.§. ꝓinde. infra de eo quod cerio loco. Et hoc dicit Mar. ſili. ⁊ bene. Iaco. bu. ¶ Quidam dicunt ꝑ. l. iſtā ꝙ ex ſententia nulla oritur obligatio. ſi enim oriretur non inferret ꝯditōem ſine cauſa. ſed hic infertur ergo ⁊c̄. ⁊ infra cōmodati. l. in comodato.§. fi. Guili. tꝫ ꝯͣrium. nam in iudicio quaſi contrahitur vt infra de peculio. l. iij.§. idem̄ ſcribit. ⁊ dicit eſſe exp̄ſſum infra d̓ re iudicata. l. iiij.§. ſoluiſſe. de hoc dic vt pleniſſime dixi ſupra ti. ꝓ xi. l. iulia. ¶ Item facit hec lex ſi ſtatuto caueatur ꝙ damna occulte data emendentur ꝑ vniuerſitateꝫ damno emendato res fuerunt reperte. nūquid ille qui emendam recepit tenetur emenda reſtituere. Guil. dicit ꝙ ſic ꝑ hanc. l. ⁊ infra ad. l. ro. de iac. l. pe. in fi. Guilielmus. ¶ Item facit hec lex ꝙ ſi ſoluit̉ indebitum in quo eram ꝯdemnatus in ſentētia ꝙ lꝫ repetere nō poſſim conditione indebiti vt infra manda. l. ſi fideiuſſor.§. in omnibus quod tamē repetere poſſim ꝑ ꝯditōem ſine cauſa. ⁊ ita tꝫ hic gl. ¶ Moder ni tenent ꝯͣrium vt dicam. d.§. in omnibus. ⁊ no. ⁊ dixi. C. de con di. indebiti. l. i. nam repetendo ſolutōem auctoritate ſententie vēio contra ſnīam ⁊ dico eam iniquam qꝛ nō poſſum. qꝛ ꝓ veritate ha bet̉ ⁊ eam approbaui ſoluendo. ſed in hac. l. nō dico ſnīam iniquā ſed dico ꝙ cauſa ſententie redijt ad nō cām ⁊ ideo datur cōditio ſine cauſa etiam poſt ſnīam vt ⁊. C. de re iudi. l. i. Item dicunt qui dam ꝑ hanc. l. ꝙ ſi poſt ſententiā inuenio inſtrumentū ſolutōis ꝙ ꝓducere poſſum ⁊ impediret executōem ſentētie de quo dixi ſupra titu. ꝓxi. l. iulia. ver. expedus ꝯtrarijs. ¶ In glo. ne inueniat̉ ibi cām a me. hec glo. voluit dicere lꝫ obſcure ꝙ ſi ago ꝯtra illuꝫ qui hꝫ cām a me lꝫ nō titulum ſi ex ꝯciu res mea ad eum ꝑuenit agendo ꝯſequar quantitatem vel intereſſe culpe. ⁊ ſic non eſtimatōem rei vel actōis. ⁊ ideo nō hꝫ actōem in rem vilem ſed culpa purgat̉ ꝑ cām que contingit ⁊ res reddit ad nō cāꝫ ⁊ repetitur iniereſſe ꝑ ꝯditōem ſine cauſa vt hac. l. ⁊ ſic purgatur in. l. ſi vehen da. ad. l. ro. de iac. ſed tam cū nō hꝫ a me cām ſoluendo eſtimatio nem rei vel actōis. ⁊ ideo hꝫ vilem actōem quaſi emptor vt in ꝯͣ rio. Iaco. bu. In glo. eadem ibi quod dedit ꝯrium no. in glo. infra comodati. l. in comodato.§. fi. ſed ibi in comodatario vbi cō tractus ſit gratia vnius tantū hic in fulone vbi ſit gratia viriuſqꝫ Franci. In fi. vel quod verius videt̉ cum dominus ad cuius ma nus res ꝑuenit teneat̉ alternatiue ad rem vel eſtimatōem. vi. d. l. in comodato.§. fi. dicam ꝙ actor petet alternatiue rem vel eſtimatōem vt inſti. de actio.§. hic. ⁊ ille cōuenius liberabit̉ p̄ſtando rem vel eſtimatōem quod vult. argu. infra de iure doti. l. plerūqꝫ in fi. ⁊ no. in. d.§. fi. in. l. in comodato. ⁊ ſupra dixi. Oldra. ¶ Obligalus ſune cā Ui ſine cauſa. mioiuminioium conditōe liberat̉. ſi ꝓ parte tunc ꝓ parie. hoc dicli. Ibi nec referi quantum ad ſpēm ꝯditiōis qꝛ ſemper hec datur. refert tamen in alio vt ſubicit Iaco. Ibi liberet̉ quādo totū fine cā ꝓmiſit. Ibi exhonerat̉ quādo ꝑtem tantum ſine cauſa pro miſit. ¶ Ibi vi quinqꝫ indebite ꝓmiſſis. In glo. quod eſt in ꝑte in fi. ſed ibi nō eſt inuenire ꝑtem in re que ſola ꝓ pecunia ſoluta ſit obligata Oldra. Uel clarius ẜm Ia. de bel. hic in liberatōe ꝑſone. ibi in obligatōe pignor̄. vel ibi obligatio eſt indiuidua hic diuidua. vel ſo. brocardi. vt no. infra de vſuris. l. qui ſcit. ⁊ ſupra de rei vendi. l. que de tota. ¶ Extra glo. oppo. ꝙ nō ꝯdicat̉ libera tio cum nō ſubſit obligatio ipſo iure. vt infra de ꝓbatio. l. cum d̓ iudebito.§. fi. So. dicunt quidam ꝙ hic fuit appoſita cā nō vera vel nō ſecuta. Ibi nulla. ⁊ hec ſo. ꝑ. l. ij.§. circa de doli excext̉. vbi de hoc ſaus no. ⁊ dixi an ſtipulatio ſine cā valcat. ¶ Siue nulla fuit cauſa ab Ihil refert. nuo ſiue ſperabat̉ ⁊ nonē ſe cuta datum repelit̉ ꝑ ꝯditōem ſine cā vel ob cām. hoc dicit. ¶ Hic ſciuerunt factum ⁊ Munculo. guorauerunt ius vi iamē datum repetit̉ qꝛ datum fuit ob matrimoniū quod ēt de facto ſecutum nō fuit. hoc dicit tex. ⁊ glo. vel dic datum ob cām impoſſibilc̄ de iure que tamen etiam de facto ſecū ta non fuit repetit̉ ab ignorante ius vel factum. Et vide extra de donatio. inter virum ⁊ vxo. c. i. ⁊. c. ſi neceſſe. cum ibi notatis per Inno. in. c. plerunqꝫ. C. de condi. ob cām. l. i. ⁊ de inceſt. nupt̓. l. qui contia. ⁊ autentica inceſtas. ⁊ hec lex habet duas lecturas quod dic vt in glo. quia in prima ꝓhibite erant nuptie ratione conſanguinitatis. in ſecunda ratione affinitatis. ſecunda ibi nouerca ⁊c̄. ¶ Uel deinde clarius qꝛ prima ſubdiuidit̉ in tres. in prima poni tur thema ⁊ qd̓ in ſcd̓a allegatio pro vna parie in tertia ſoluit̉ ad oppoſitum. ſcd̓a ibi. dixi. tertia ibi. ſꝫ reor. Secūda etiaꝫ principalis ſubdiuidit̉ in tres. In primo ponit̉ thema ex quo tacite elicit̉ queſtio. in ſecunda allegat̉. in tertia determinat. ſcd̓a ibi. ceſſare. tertia ibi. at cuꝫ. ibi dedit errans in iure vel in facto ẜm gl. Ibi nu meretur alias ꝙ non eſt hic ẜm glo. Ibi reſpondet̉ ⁊ male. ibi cō ditionem quia illud eſſet verū quādo ſciuiſſꝫ ius ⁊ faciū. ⁊ ſic tur piter dediſſet. ibi ſi reor. i. puto. ibi data eſt. ⁊ ſic repetit per cōditio nem ſine cā. ¶ Pro declaratione glo. que ſunt obſcure. dic ꝙ prima glo. loquit̉ in matrimonio non ſecuto de facto. Scd̓o eo ſe cuto ⁊ ſic non ſunt cōtrarie. ⁊ ſcd̓a fuit aditio ⁊ in effectu continet id qd̓ prima. ¶ Pro declaratiōe prime quero ſi mulier ſciebat ius ⁊ factum an poſſit repetere. dic in glo. prima. Conira hoc op po. qꝛ erroriuris non ſubuenit mulieribus niſi in caſibus. C. de iur̄. ⁊ facti igno. l. vlti. dic vt in gl. que opponit ſibi ipſi ⁊ ſoluit. ¶ Ibi reproba opi. Pla. qui dixit hic eſſe caſum ꝙ etiam ſciens repetit ꝓpter ratione quā dixi. Item quia hic non cōceditur repetitio ꝓpter ignorantiā ſed ꝓpter cauſam dotis que nulla fuit ⁊ qꝛ ſpon te ceſſant cōttahere matrimoniū de facto ergo ⁊cͣ. vt. jͣ. de falſis. l. qui falſam. Et collige materiā quia aut datum eſt ob matrimonium illicitū fiendū. qd̓ nec etiam de facto ſecutum fuit. ⁊ iunc excuſat error iuris vt hic ⁊ fortius error facti. vnde aut ſciuit vtrūqꝫ ſ. ius ⁊ factum. ⁊ potior eſt cōdutio poſſidentis. vt. sͣ. de cōditiōe ob turpem cām. l. ij. aut ignorabat vtrunqꝫ.ſ. ius ⁊ factum ⁊ repetit. vt. C. ſolu. ma. l. ſi ignorans. autignorabat alterum.ſ. ius aut factum. tunc exculat̉ ꝓpter errorem vt hic. Si matrimoniū fuit ſecutum de facto. tunc aut queris de pena amiſſionis doctis. ⁊ a ta li non excuſatur niſi a certiſſimus error fuerit. vt dicta. l. qui cōtra. C. de inceſt. nup. ¶ Aui queris quātum ad penam ſtupri. iūc quilibet error excuſat.ſ. iuris. ⁊ multo magis ſi eſt error facti. vt. jͣ. de adulie. l. ſi adulterium. cum inceſtu. ¶ Et ſi dicas non dedit̓ ob turpem cām.ſ. ob inceſtuoſum matrimoniū. Reſpondeo nō. Nā ſi referas te ad hanc ſpeciē bene eſt ꝓhibita ⁊ tui pis cā Sꝫ ſoluēs ſoluit habens reſpectu ad marmoniū in genere ⁊ ſic ad ꝓmiſſuꝫ nō aūt dedit reſpeciū inceſtuoſi quia non putabat inceſſuoſuꝫ. nec ob. tex. huius l. qui īnuit eſſe turpitudinē ibi dixi cum ob turpē qꝛ allegando dicit. Et vide ad hanc materiā quod no. inſti. de nup. §. penul. ⁊ quod dixi. C. de donatio. ante nup. l. fi. in fi. ¶ Itē ad uerte quod eſt bene notādū ꝙ ꝓ iſta dote mulier hꝫ priuilegia do talia. ⁊ ſic matrimoniū de iure tenuiſſei. vt no. C. qui potio. in pig. habe. l. aſſiduis.§. i. in fi. glo. magne. Item vide. lxxiiij. q. Bartolo mei brixienſis in qua querit ſi matrimoniū eſt ꝯctum in facie eccle ſie poſtea ſuꝑat̉ matrimoniū apparente ꝯſanguinitale. an filij ſint legitimi ⁊ tꝫ ꝙ ſic. ⁊ ad hoc extra qui filij ſint legitimi. c. ex tenore. ⁊ quod no. ⁊ dixi in. d. l. qui contra. C. de inceſt. nup. ¶ In gl. ex hoc quod dicit. ibi ⁊. l. ij. a ꝯtrario ſenſu eius quod ibi dicitur ſine ſcelere ⁊cͣ. Ibi ſolu. mat̉. l. ſi ignorans a ꝯͣrio ſenſu quaſi dicat. ſecꝰ ſi ſciens ſequit̉ in glo. Sed contra eſt qꝛ ibi nō valet. vel accipe. ſi argumentū ignorans repetit ergo ſciens.ſ. ius ⁊ factum nō repelit. ⁊ ſic nō eſt contra qꝛ hic ignorabat ius. Ia. bu. Item oppo. gl.

Deconditione fuſtins. de. l. iij.§. ſi liber homo. sͣ. de conditio. ob cām. So. hic nō perdit ꝓpter cām nō ſecutā. ſꝫ rōe ſui debiti. Alber. cus de fo. ate. ¶ Exiliculiber ti ſuciui tul pe ediuione ſuniua abit ttiū. ctus ẜm morem b ulenſem. ¶ Siper tubr ca vide Aro in ſumma. e. ai. ⁊ Roffedū in libellis ⁊ in ſpeculo de ſolūt̉.§. ſcquit̉. ⁊ Hoſtici. in ⁊ Gofredū in ſūma de furtis. ¶ Et an iſta cōditio ſi ex maleficio dic vt no. ⁊ dicaꝫ j. e. l. ſi pro fare.§. fi. Et glo. reſpondēdo dicii ꝙ iſta cōdiuo ē introducia extra ordinē qd̓ dec ara pro ea que no. j. eo. l. i. Sꝫ vr̄ ꝙ iſta cōdito nūquam ꝓcedat qꝛ cōdiuones ſun ꝑſonaliſſime. ⁊ ꝑ eas pent̉ quid dari. inſti. de act.§. ſic ſiaqꝫ qd̓ non eſt hic cuꝫ dn̄s ſuum petat. vt. jͣ. eo. l. i. Preterea aūt prto qd̓ non eſt meū ſed qd̓ mihi dari oportei qꝛ obligatus eſt aduerſarius ad dandū tunc cō ditio per quam prto perſonalis ē ſtricto ⁊ proprie. Si peio qd̓ eſt meū mihi dari male peto. ſi peto reſtitui qꝛ mea eſt non qꝛ reſtuui oporteat.i. ꝙ aduerſarius mihi obligatione teneat̉ iunc eſt realis. ſed nulla iſtarū eſt in cōditione fui tiua. nam per ip̄am non peto mihi dari cum ſim dominus ⁊ ſic non ꝑſona is ſtricte ſed large. Item non petoreſtitui quia meūquia tunc eſſet realis. ⁊ ſic nullo caſu vr̄ ꝓcedere hec cōdito furtiua. Reſpondeo cōditio iſta na ſcitur ex varijs figuris cauſarum ⁊ per eam peto reſtitui qꝛ reſtitui oportet. quia ad hoc ex obligatione tenetur aduerſarius. ¶ Iteꝫ quia meum eſt ideſt quia ſum dominus. ⁊ ſic hec duo ſcilicꝫ quia ſum dominus quia reſtitui oportet ex obligatione concurrunt in hac cōditione. quod non ē in alijs qꝛ in eis aut ē obligatio tantum aut dominiū tantū. vt. sͣ palet. ſꝫ in hac eſt obligatio ⁊ dominium. vndeſemꝑ ex parte agētis cōſiderat̉ dominiū qꝛ ab eo cauſat̉ cō ditio ex parte cōuenti nō qꝛ ex obligatione tenet̉ taniū ꝑꝑ dominium. ¶ Qūo furioſi ⁊ infantes teneant̉ hac cōditione. jͣ. e. l. ij. ¶ An ſuus ſit heres ſine īmiſſione. vide qd̓ ibi notaui. ¶ Qd̓ in hac actione venit intereſſe in lucro ⁊ extra rem. jͣ. e. l. ſi cōditam. hac cōditione tenet̉ qui furiū fecit vel ad quem res furtiua ꝑuenit jͣ. e. l. ꝓinde. Qd̓ tranſactio ſuper pena vel exactio eiuſdē vel mors furis vel rei furtiue non perimat hanc actionē. jͣ. e. l. ſi pro fure. ¶ Et ſi delinquēs tranſegit cum curia ptātis. an curia teneat̉ eū indēnem cōſeruare. Qd̓ furti actio non tollat furtiua cōditioneꝫ e. l.§. furti actio. qd̓ hec cōditio detur cōtra heredem vniuerſalem c. l.§. cōditio. Et an in ceteros ſucceſſores. Et an cōduio iſta op. maleficio oriat̉. qd̓ re furtiua petempta peiat̉ vel debeat̉ eſtimatio. jͣ. e. l. in re ſurtiua. qd̓ fur ſemper ē in mora ⁊ ſemꝑ creſcat eſtimatio cōtra eū. e. l.§. ſi ex cā. ¶ Qd̓ in hac actione veniui fruciꝰ c.l.§. fi. ¶ Qūo teneat̉ heres furis hac actione. jͣ. e. l. in cōditiōe. ¶ Peruentio rei furtiue ad dominū iollit hanc cōditionē non deprehēſio furis cum re. jͣ. e. l. ſiue maniſeſtus. Et an dicat̉ fur ma nifeſtus ex ſola viſione licet non deprehendat̉. ¶ Quando dominus amittit dominiū facto ſuo tollitur hec actio. e. l.§. fi. ⁊. l. ſe. ¶ Et an er. noua vel antiqua cōtratactiōe cōpetat hec actio he redi vel legatario. Et quid in ſocio prouocato ad diuiſione rei cō munis cui competat hec actio. jͣ. e. l. i. ⁊ ideo ⁊cͣ. ¶ Et an actio fui ti detur ſingulari ſucceſſori. Et an pro re emphitheotica diuiſa in ter coheredes debeat̉ laudemiū. ⁊ an pars in cuius fauorē. Qūo conſulat̉ domino poſſeſſori vel detentaitori re ſibi ſubrepta. e. l.§. neratius. ¶ Si ex argento furtiuo fuit facta peculia. quō petant̉ le. l. ex argento. Et ꝙ per hanc conditionē petitur quid dari ⁊ ꝗd reſtitui pro re mea que ſperatur abeſſe a me in cōditionis euentuꝫ datur hec actio. ⁊ eſtimatur quanti emptor inuenerit. jͣ. e. l. ſi ſeruus ⁊ ꝙ res tantum valet quantum vendi pōt ⁊ quo probabit̉ ꝙ res tantum valeat. ¶ Et an ſi deſinat intereſſe deſinat actio competere. Et an procurator in rem ſuam poſſit intentare cōditionē furtiuam ⁊ an accuſator ſuperueniēs lite cōte. includat officiū iudicis. ¶ Ei ſi res emphiteotica ſit legata ſub cōditione a quo dꝫ petere licentiam alienandi. Emphiteotica an ab herede an a lega tario exiſtente cōditione. ¶ Bone ſubrepto mortuo cōdicit̉ cō reum ⁊ caro. e. l.§. boue. Et de toio ⁊ parte quando obſtat exceptio rei iudicate. ¶ Hec conditio non datur contra ſeruum libe rum facium niſi de nouo cōtractet. e. l.§. fi. ⁊ ſic non ſequitur capui. ¶ Quō teneat̉ depoſitarius hac actione. Cōmitiens furtum rei depoſite vendo vel vendendo. jͣ. e. l. qui furan ie neatur de introim obligatio rei furtiue ⁊ delegatio animo nouan di tollit hanc conditionē actionein ſiue ſit res preſens ſiuci. on. j. e. l. parui. ¶ An hec cōditio ⁊ cōdinio iudebiūt ſimul cōcurrant cum ſoluitur debitum ſciēti. jͣ. e. l. quoniā furt̉. Ei deſoluuone facia procur̄. faiſo. ¶ In quaiuꝫ icnea ut patū ex perſona filij. hac actione. jͣ. e. l. iul. fur nō liberat̄ offerēdo le velle ſubire iudiciū niſi habeat iuſtā cām litigādi. jͣ. e. l. vlii. ¶ Cōditio furtiua da Nre furtiua. s donns. boc dci¶ Oppo. quod datur ei cuius inteiell. vi. C. d̓ fur lis. l. manifeſt. ſſimi. ſo. ibi oquit̉ in aciōe futū q̄ dat̉ ei cuius intereſt nō ad inieceſſe ſed ad penem. ¶ Ad declaialio nem glo. que eſt hic. vide quod dixi ſuꝑ tubrica. ¶ Iem̄ he c gi. videt̉ male d.cere que dicit heredem nō eſſe domuli. nem̄ Tominus eſt vt inſtitu. de actio.§. alie. ⁊ in fi a de acquirei. poEſio. l. cum heredes. Sed dic ꝙ glo. nō loquit̉ reſpectū domi ij direcū vel vilis ſed loquit̉ reſpectu fictōnis. nem ꝑ moriem de funcii dominiū actionis ⁊ omnia que erant penes cem in veriiate ſui ex tincta qꝛ moīs omnia ſoluū in aūt. de nup.§. demecps. Sed quia fictione iuris heres ⁊ defunctus cenſent̉ eadem ꝑſona in aut. de lurciuran. a mo. p̄ſtito videt̉ habere ea que habuū defunctus. Et hoc reſpectu voluit dicere glo. ꝙ beres nō eſt de minus.ſ. vere. ſꝫ iuris fictōe. Audre. ⁊ Iaco. de fa. ¶ Iicin quod dicit glo. diutore dic qui eſt quaſi dominus ⁊ dat̉ ei nomine pupilli nō ſuo. vt §. qui tutelam. in glo. allegato. ¶ Item dat̉ hec conduio quaſi domino.i. habenti vtle dominiū iantum cui etiam dat rei vedi. vt ſupra ſi ager vectigali. l. i. ¶ Furioſi e infantes poſſūt Onditione. nentteſſatuberedos ſuns. 3c ⁊ tunc hac ꝯditōe tenent̉. hoc dicit. ⁊ dic cū ꝓ quan do quod dicit extiterunt.ſ. furi. Roffre. dicit ꝙ mirabiliſſimū eſt quod dicuilex iſta ꝙ furioſus ⁊ infans obligentur hac ꝯditōne contra. l. quod infans. ſupra de rei vendi. ſed dicit ꝙ quedam ſunt delicia que deſcendunt ex re ⁊ in his ipſi obligatur vt infra de actio. ⁊ obligatio. l. furioſus. in alijs nō. ⁊ ita contraria vel dic ꝙ hic obligant̉ ſicut heredes nō ex ꝓprio facto. ⁊ vide in fra de furtis. l. impuberem. e. l. ſequenti. Et aduerte qꝛ intelligēdo hanc glo. ẜm ꝙ glo. intelligit deſtruunt̉ omnes alie gl. que dicūt ꝙ filius ante immixtionem eſt heres nomine tanium ſed nō ex re quoad cōmodū vel incōmodū de quo plene no. ⁊ dixi. C. vt ab here. ſe abſti. l. i. hec enim. l. cum glo. ꝯdici. Andre. hic dicit ꝙ alie glo. vere ſunt ⁊ iſta lex dꝫ intelligi de neceſſarijs ianiū. vel ꝙ hic dicit̉ cum heredes ⁊cͣ. dic.ſ. ꝑ aditōem hereditatis faciam cū au ctoritate tutoris vel curatoris. Et quod hic de furioſo dicit̉. dic ꝙ ſi deceſſit in furore ꝑinde eſt ac ſi hereditas addua nō fuiſſei. ⁊ idem ſi fieret ſane mentis. ⁊ repudiaret vt in. l. vltima. C. de curato. furio. hic in glo. alle. Et ẜm hoc nō differt heres ſuus ab exira neo. Item dicit ꝙ iſte furioſus ꝯueniet̉ ⁊ aget curatoris aucioritate. vi. d. l. fi. ⁊ infra de lega. ij. l. licinius locnſtra.§. fi. ⁊ vide quod ibi no. Albericus de roſate. ¶ In bac acuoe veri I condicatur nereſſe ex lucro euazer ira rem. hoc dicit ẜm quoſdam. ¶ Ibi heres inſti tutus ſubꝯditōe infra terium tempus implenda. vt infra ſiquis omiſſa cā teſta. l. ſiquis ſub ꝯditōe. Ibi hereditatis ꝑ dende qꝛ tempus implende ꝯditōis eſt elapſum. Ibi iudicium an tequam adeat. C. de here. iuſtitu. l. iij. ¶ Oppo. ꝙ nō ꝯſideretur intereſſe in lucro. vt infra ad. l. ro. de iac. l. ij.§. portio. So. hic ſpāle vel hic intereſſe erat certum. ibi incertum. ¶ Item oppo. ꝙ nō veniat intereſſe extra rem cum agat̉ ꝓpter nō factum.ſ. qꝛ nō reſtituit. vt infra de actio. emp. l. tō.§. cum ꝑ venditorem. Solu. dic ꝙ hic eſt intereſſe circa rem cum ad quecūqꝫ res.i. ipſe ſeruus per ueniat ⁊ hoc intereſſe. ¶ Uel dic ꝙ hic nō agit̉ ꝯͣ fureꝫ de hoc intereſſe qꝛ nō fecerit.i. qꝛ nō reſtituerit ſed qꝛ malefecit ſubirahen do ⁊ ideo venit intereſſe extra rem. ¶ Alij dicūt ꝙ intereſſe extra rem venit vbi aliquis facit aliquid in re mea ꝯͣ volūtatē meam vt hic. ſi autem ſolum nō reſtituit tunc nō. vt in.§. ſi ꝑ venditoreꝫ k 2

Oacondtione furiius. de iſta materia latiſſime dixi. C. de ſen. que ꝓ eo quod intereſt ꝓferunt̉. l. vnica. ⁊. jͣ. de eo quod cerio loco. l. iij.§. nūc de officio. .1i9 ¶ Hac conditōe tenet̉ ꝗ furNaaul II ſeruus. umn feci. vel ad quem tes ſuruua ꝑuenit. hoc dicit viqꝫ ad. l. ſi ꝓ fure. ⁊ dic ꝙ filiꝰ. li uia.. ꝓ noxa nō dat̉. vt inſti. de noxa.§. fi. ¶ Ibi ꝯdici pōt inſoliduꝫ. ibi X furtiua. qui ſecci ſiuuum ⁊ ſacitliſta cō .I x tra glo. que eſt. C. de bo. qͣꝫ libe. l. fi.§. neceſſitatem. iii. in glo. magna que dicit ꝙ in delictis filijfami. requi ¶p a ritur ꝯſenſus patris quod nō eſt verum vt ibi dixi. ⁊ ꝓ hoc ſupra de noxa.l. quonēs. ⁊ de adulie. l. filium. Et ꝙ ſic dicit̉ ꝙ nō tenet̉ ꝯditōe furtiua niſi qui furium ꝯmiſit vel heres eius verum ē ſuo nomine ſed alieno ſic. vt ſupra. cl. ꝓxima. ⁊. jͣ. de peculio. l. licet.§. ex furtiua. Albericus de roſate. 7 l ¶ Nō ob. infra rerum amotaꝝ. Roinde. ſea e ſi ſurnpui. vt ibi noteiur. ¶ In glo. īmo videt̉ ibi ſic hanc iꝫ Iaco. de arct. ibi ⁊ hec vera. ⁊ hanc tꝫ Di. in ꝯtrario ⁊ vltramontani hic. Ibi de conſilio vt ibi. iſta eſt contra liticram que dicit de opere ⁊ conſilio hic ⁊ ibi. vel ſo. quod ibi dat̉ in ſubſidium quando fur nō eſt ſolnendo alias ſecus vt hic. ar. infra de peculio. l. pe culium.§. penultimo. vel dic vt in contrario no. in vltima ſolutio ne qꝛ conſulit̓ ꝯͣ dantem opem ⁊ ꝯſilium iure exceptio. nō actiōis s ꝓbat̉ in. l. ſi ſeruus a me. infra de actio. emp. Albe. de roſate. ¶ Tranſactio ſuper pena I pro fure. vei pene exacuo mors ſtris vel rei furtiue. hanc ꝯditōem nō ꝑimi hoc dicit cū l. ſequenti vſqꝫ ad.§. ſi ex cauſa. ¶ Iti deciſum ſit ꝑ tranſactōem. ibi nō impediri ad rem deciſione facta ſuper pēa. ¶ Ibi actio ad penam. ibi tollit̉ ad rem in gl. immo videt̉ in fi. tu dic ꝙ aut tranſactio ſit vel iurat̉ inſuꝑ pena ⁊ non tollit̉ ꝯditio vt hic aut ſuꝑ delicto ſeu facto ⁊ tunc totum tollit̉ vt ibi. ¶ Sꝫ querit Guili. aliquis cōis ſit delictum tranſegit cum poteſtate ſcu curia dando centum libras paſſus damnum nihilominus petit damnum ab eo. dicit ille ego tranſegi cum curia ⁊ ſic ab ea petere debes nō a me. querit̉ an bene dicat quidam ꝙ ſic. Nam ex tali bus ꝯfiſcatōibus reſarciendū eſt damnū paſſis infra ad ſillima. l. lege cornelia. ⁊. C. de decurio. l. i. li. x. Sed illud credo vbi omnia bona ꝯfiſcata eſſent. ar. C. ad. l. iuli. de vi. l. iij. ⁊ infra de fideicom. liber. l. inter eos.§. fi. vbi aūt nō veniunt omnia bona ad fiſcum ſi aliqua nomine tranſactōis nō tenet̉ qꝛ nō videt̉ heres. C. de ſen. paſſis. l. ſi debitor. ⁊ infra ad trebelleſa. l. i.§. ſi heres. ⁊ pro hoc facit hec lex ⁊ in aūt. de man. principum.§. ꝙ ſi delinquentes colum. iiij. Guilielmus. ¶ Frtiactio dat̉ ad penam ꝯditio furFurti actio. iua ad rem ⁊ rei ꝑſectioria nō iollit penalem nec ecōtra. Sed vna ꝑſecutoria bene tollit aliam. hoc dicit iex. ⁊ glo. ⁊ de hoc. C. de furtis. l. ancile. vbi plene no. ¶ Ibi penam meram ⁊ ſic nō ob. ſupra ꝙ metus cauſa. l. metum.§. lꝫ. ⁊ ibi no. Ibi ꝯſumat̉. nec ob. infra de admi. tuio. l. ires iutores in pͥn. ⁊ de tutelis ra. diſtra. l. ij. ver. ſed ſi ꝯditio. vt ibi colligi pōt. In glo. hoc in pena in fi. vel dic melius vt no. infra de eo qd̓ cerio lo. l. fi. ¶ Fui tiua ꝯditio dat̉ vniuerſaliter ſucceſſo Conditio. ram hoc dici. Ibi otino ob j. de iuio. ⁊ ra. di ſtra. ſed nō dant̉ vt ibi no. Et dic obligat inſolidū ci ſi nihil ad eū ꝑuenit. vt no. in fi. l. ¶ In glo. ſꝫ nō ne. Ia. bu. dicit ꝙ hec ꝯditio poſt mortē nō fuit hic appoſuta ad illū finem. ſed vt cuitaret̉ repetitio caſuū. fatet̉ tamen ꝙ ex noua ꝯͣctatōe daret̉ furti actio noua de hoc vide qd̓ no. jͣ. e. l. ſed nec legatarius. Idē tꝫ hic Andre. ⁊ di cit ꝙ littera ponit hic tres caſus. primus qn̄ deceſſit apud furē. ſecūdus qn̄ apud furis heredē. tertius quādo poſt moriē faris apd̓ aliū ꝙͣ heredē furis ad illā. q. quā glo. querit vnde naſcat̉. ꝯditio turtiua glo. hic ⁊ vbiqꝫ tꝫ ꝙ ex varijs figuris cāꝫ. vt. jͣ. de ac. ⁊ ob. l. Di. in̄ ⁊ cōit̓ doc. tenēt ꝙ origo ciꝰ ſit ex fuiuro ⁊ delicio hic ēt tj Cin. C. e. l. i. ⁊ allegant. jͣ. de compenſatio. l. ſi ambo.§. quorum rerū amo. l. ſi mulier.§. hec actio. sͣ. ſi cer. peta. l. certi cōditio. circa prin. vbi de hoc dixi. ⁊ inſti. de obliga. que ex delicio naſcūtur. in fi. ⁊ ſatis per dictum Dy. inſti. de act̉.§. omniū in leciura ſua. Bene tamen fatent̉ ꝙ habēt naturam ⁊ qualitatem variaiā ⁊ anoma lam vt hic in glo. ⁊ sͣ. e. l. i. no. ⁊ hoc reſpectu pōt dici ex varijs ſi guris cauſarū. Qui tamen volūt defendere glo. ꝙ etiam origo ſit ex varijs figuris cauſarum. ſic probant quia in ea requit itur do minium ex parie actionis. vt. sͣ. e. l. i. ⁊ requirit̉ deliciū ex parie cōuenti. vt dicta. l. ſi ambo. ⁊. l. ſi mulier. ⁊ ſic videtur obligatoria ⁊ nō obligatoria. vt inſti. de actio.§. i. Sed male dicū quia malcficium eſt cā originis ⁊ actiua. dominium paſſiua. vnde eius origo debet iudicari ex prima cā nō ex ſecunda. ſimile eſt in. l. acquil. l. itē mella.§. legis acquil. ⁊ tamen origo eius eſt ex maleficio. inſti. de act̉.§. ex maleficijs. ¶ Ibi ipſorum corpoNre furtiua um ſimepiciū. Ici nul la erat cōditio purgata mora per oblationē rei ⁊ ſecura liberatꝭ. per interitū in eſtimanōe eius in effectu ē vide qd̓ no. jͣ. e. l. parui. in glo. immo eſtimatio. ꝓ hac glo. facit jͣ. de cōſti pecu. l. ꝓmiſſorſtici. ⁊ de verbo. obli. l. ſi ſeruum.§. effectus. Sed glo. cōiter reprobat̉ per doctores ⁊ dicūt. aut quis eſt obligatus ad rem dādam. ⁊ tunc glo. bene dicii. Sꝫ vbi eſt in ob ligatione rem reſtitui ⁊ tunc habet locum lex iſta quia vbi res nou extai petitur eſtimatio. vt. jͣ. de verbo. obliga. l. vbi aūt.§. fi. Sꝫ vbi pōt fieri reſtitutio ẜm ſuam naturam non ſuccedit eſtimatio. vt. jͣ. de verbo. obli. l. ſtip. non diuidunt̉.§. celſus. Nimirū ergo ſi propter natutā aliarum cōdiionū in hac.l. re non eſtante petit̉ eſtima tio. vt dixi pet.§. celẜ. ¶ Quia in factis venit intereſſe ⁊ reſtitutō eſt facti ergo ⁊c̄. hic eſt ꝙ talis reſtitutio parum habꝫ naturā dan di quia res reſtituenda eſt vel fieri pōi partim ꝓpter naturam facti quia intereſſe venit. Et ideo hic eligit̉ media via vi ſi hō extat cōdicat̉ ſi non extat tunc ip̄a eſtimatio. Andre. ¶ Nec ob. predictis. sͣ. ſi cer. pe. l. ſi quis nec cām. quia ibi eſt facti. ⁊ iō̓ eſtimatio pōt peti. vt no. per Dy. dicto.§. celſus. in. l. ſtipulationes nō diuiduntur. ⁊ vide de iſta materia ꝙ ſatis no. ⁊ dixi. sͣ. ſi cer. pe. vinuꝫ ⁊ vide etiaꝫ. jͣ. e. l. ſiue manifeſtus. ⁊ vide qd̓ no. etiam per Dy. jͣ. de dona. cauſa mortis. l. ſi filio. Fur ſemꝑ eſt in mora. ⁊ iō creſcit eſſimaSi ex cauſa. uo contra cum viqꝫ ad ſencilam. hoc di cit. ⁊ cōcor. jͣ. e. l. vlti. ⁊. C. de his qui vi metus de cā. l.i. ⁊ ibi d̓ hoc ⁊ de cōditione ob turpē cām. l. fi. In hac actione veniunt fructus naturaNouiſſime. les. quia peio ꝙ meū eſt. ⁊ facit qd̓ no. sͣ. de cōdi. inde. l. ſi vrbana. in fi. ⁊ plenius. jͣ. de triticaria. l. iij. hac e dixi. sͣ. ſi cer. pe. l. vinum. ⁊ dic frucius percepti t percipiēdi. vi. sͣ. de rei ven. l. fructus. ⁊ naturales non ciuiles cum hec cōdutio ſit ſtricti iur. ar. sͣ. de peti. here. l. ſi poſſeſſor. ⁊ dic vt ibi. ¶ Heres furis tene Nconditione. bac cōduore ciā ſi res furtiua ad eum non ꝑueniſſet. hoc dicit ⁊ no. ꝙ de vno loquit̉ in plurali. Ibi non pro parie ſibi ꝑtinente in re furtiua. in fi. nō inſpecto ꝙ partiꝫ habuit in re furuua. ¶ Non deprehē Iue manifeſtus. no firis cūte ſirtiua ſed peruentio rei ad dominū ⁊ amiſſio de minij facto ſuo perimunt hanc cōditionē. hoc dicit vſqꝫ ad. l. ⁊ idco.§. neratius. Et diuide in duas pariēs. qꝛ primo ponit qūo non deprehēſio furis ſꝫ peruentio rei ad dominū puigat mo tam vſqꝫ ad.§. tādiu. Ibi ponit̉ qualiter amiſſio dominij. facio domini tollat hanc cōditionē vſqꝫ ad dicium.§. neratius. in. l. ⁊ iō ibi conditi.ſ. res furtiua ab co. Ibi tenet̉ ad rem. Ibi poſſeſſio.ſ. ipſius rei. non ob. sͣ. de vſufruc. l. arboribus.§. iul. vt ibi no. Ibi ap prehendit ab eodem fure vel ab alio gratis. nam alias cōditio fui tiua datur cōira eum. Ibi intercipat his enim caſibus indubiianter tenetur conditione fur. ẜm Io. Et aduerte ꝙ dicit glo. ꝙ fur manifeſtus dicit̉ eo ipſo ꝙ videt̉ etiam ſi non deprehendit̉ quod dānat quidam vltramon. qui dicunt ꝙ per ſolum iuſſum niſi de

Decondii ma. prehenditur non dicit̉ fur manifeſtus. Sed opi. glo. verior ē ⁊ cō munit̉ approbaur ⁊ eſt expreſſum de ob. que ex delic. naſcit̉.§. ij. qui incipit manifeſtus. ſcd̓o reſpōſo. ⁊ ad hoc. jͣ. de furtis. l. in ẜuitꝭ. §. i. ⁊ no. ꝑ Cy. C. de furiis. l. falſus. ¶ Amiſſio domini facto dn̄i ꝑimūt hāc cōTaindiū. quonem. h.d. Ibi cōdiuiōifurtiue. Ibi recedat vel hr̄s eius. vt. jͣ. e. l. ſi ſeruus. in prin. ⁊ ibi no. nec ob. jͣ. de furtis. l. ſi vendidero.§. ſi titius. vt bi dixi. ¶ Ibi ſed alij repete pure legauit. Ibi ceſſare conlitionē in perſonā heredis. Ibi.ſ. dn̄i quod fingit̉ factum hr̄dis. vt no. jͣ. e. l. ſi ſeruus. in prin. ¶ In glo. vlti. ī fi. melius facit. sͣ. eo. l. ſi ꝓ fure.§. furti actio. ⁊ eſt expreſſum. sͣ. de ſeruo corrupto. l. ſed ⁊ hr̄s. Iaco. bu. ⁊. jͣ. de act̉. ⁊ oblig. l. quecūqꝫ actiones. c ¶ Ibi cōdi c Ed nec legatarius. qre pōiex cō tractatōe veteri ſeunoua ẜm Ray. de hoc in glo. ⁊ ſupplectiōibꝰ. ⁊ dicā. jͣ. l. ꝓxi. Ibi vel heredibus vniuerſalibus remanētibꝰ dn̄s Ray. In glo. magna. Ibi prime nulli hec ſolutio eſt cōtra hāc. l. que indiſtincie loquit̉ Ray Ibi ſꝫ furti ex ꝯtractatiōe prime in hoc cōtradicit lex ſꝫ hr̄s.ſ. de ſeruo corru pto. j. allegata. Ibi de furtis. ſi dn̄ium hec duo vident̉ abſurda. Ny.sͣ. ꝙ ex prima cōtractatꝭ. nō habeat act̉. furti heres. ſꝫ iranſeat ad legatariū qd̓ ē cōtra dictā. l. ſꝫ hr̄s. sͣ. de ſeruo corrupto. ¶ Itē ꝙ ex ſcd̓a ꝯtractatione non cōpetat ꝯditio furtiua cū ſit dn̄s ⁊ ex dac cōtractatiōe det̉ ſibi actio furti nec aliquꝰ. l. hic allegata. hoc ꝓdat Ny. ¶ Dominꝰ Riꝫ. ſequebat̉ gl. que ē in. d. l. ſi dominiū jͣ. de furtis. ¶ Ibi. l. ſi cūquis in hoſtiū.§. i. vbi fuit vniuerſ. lis ſuc ceſſor.i. arrogator. Ibi ſi is.§. i. Ibi ex cōtractatōe noua. vnde hec opinio nō approbat̉ ꝙ legatariꝰ ex vtraqꝫ cōtractatiōe. ſꝫ hr̄s agit ex prima ꝯtractatꝭ. act̉. furti ⁊ legatarius ex ſcd̓a. Ex prima cōtractatione nō agit hr̄s cōditione furtiua. vt. sͣ. l. ꝓxi.§. tādiu. ⁊. jͣ. e. l. ſi ſeruus. Ia. bu. glo. hic ponit verū vſqꝫ ibi vel aliud ibi ponit illd̓ adunādū ẜm Azo. So. ad l. ſi dominiū. Ibi de furtis. Interdum hec opi. eſt ſalſa in actione furti ꝑ. l. ſꝫ heres. de ſeruo corrupto. ſed in cōditiōe furtiua ē vera. Ray. ¶ Ibi ẜm Hug. qꝛ ibi loquit̉ ī ꝯditione que nō remanet vniue: ſali ſucceſſori qꝛ facto ſuo tēpore turti facti non erat dominꝰ. Ia. bu. ¶ Ibi vel illud in act̉. ſerui vt non trāſeat ad ſingularē ſucceſſorē ⁊ hec ē reſpōſio ad. l. ſi heres. de ſeruo corrupto. ¶ Ibi idē ꝙ in vniuerſali dicūt vt det̉ ſucceſſori ſingulari cā. tam ex veteri cōtractat̉. qͣꝫ ex noua qd̓ eſt falſum vi ex predictis pꝫ Ia. bu. Ibi quod ē cōtra l. ſi dominiū. certe non ē cōtra. ſꝫ preter ⁊ bene dicūt iſti in actione furū per omnia Ny. ⁊ Ray. Ibi ſed que ē rō redit ad prin. glo. Ny. Ibi ad preſentia diuina.ſ. tempore furti cōmiſſi. Ibi ēt in furtiua ꝯtractatōe. hec opi. nō placet Ray. ꝑ noīa a. sͣ. e. l. i. Ibi vel iō hec opi. eſt vera. vt pꝫ in fi. huius. l. Ray. ⁊ vide doc. C. de furtis. l. ſi abducta. glo. tamē que eſt ibi male dicit ẜm vltramō. ¶ In fi. glo. ſꝫ ad penam non erat alia. Tho. ⁊ vide infra. l. ꝓxi. ¶ Scilicet qꝛ cōditio furtiua datur e L ideo. domino ibi amiſſeris cōditionem ſi res fuit tota adiudicata ſocio ⁊ hoc qꝛ amiſiſti dominiū facto tuo cum ꝓuocaueris. Ia. bu. ¶ Pro declaratiōe preſentis materie ⁊ p̄cedentis l. primū ⁊ principale cō trarium ē de. l. ſi dominiū. jͣ. de furtis. vbi vr̄ dici ꝙ ſingulari ſucceſſori detur actio furti ex furto facto defuncto ꝙ ille negatur. ⁊ sͣ. l. ꝓxi. due ſo. dant̉ in glo. sͣ. l. ꝓxi. ẜm Ia. bu. Secūda ē vera q̄ dicit ꝙ cōditio non dat̉. vi. sͣ. l. proxi. ſed actio furti ſic ex veteri cō tractatione. Sed ꝯͣ hanc. l. qd̓ dant̉ due actiones furti ſucceſſori ſingulari. jͣ. de furtis. l. interdū. Sol. datur ex veteri vt hic ⁊ etiam ex noua vt ibi vt ꝙ operat̉ peruētio rei operat̉ mutatio dominij vi ſic habeat vnā ex veteri cōtractatione ⁊ aliā ex noua ⁊ ſic duas ¶ Sꝫ ꝯtra hoc inſtat̉ qꝛ ex aſſidua ꝯtract̉. non ſit furtum. vt. jͣ. de furtis. l. ei qui. Sꝫ hic nō ē aſſidua cōiractatioſꝫ noua. ¶ Aliſ dicūt ſpāle. ¶ Cōtra hoc op. ꝙ ēt ſingulari non dat̉ actio furti vi. sͣ. de ſeruo corrupto. l. ſꝫ heres. qd̓ nil eſt vt ergo veritatē hadeas diſtingue quia aut res ſubtrac/ a primo deuenit ad vniuerſa lem ſucceſſorē ⁊ agit ex veteri ꝯtractat̉. vt. l. ſi dominiū ⁊ ex noua vt. l. inicrdū. tāquaꝫ ſint plures ꝯtractatꝭ. ꝑꝑ imitationē perſonaꝝ. Si aūt ꝑuenit ad fingularē ſucceſſorē tunc ſingularis ſucceſſoruā quam ex veteri cōtractatiōe agit qꝛ illa remanei penes vniuerſalē cū fitꝑſonalis. vt. l. ſ. heres. d̓ feruo corrupio ſed agi ſingulari ex noua cōtractatione. vi dicta. l. ſi dominiū. in fi. ⁊ in hoc in actione furti in ꝯditōe dic ꝙ nunquā dat̉ domino veteriqꝛ ſuo facto ami ſit dominiū. nec ſingulari ſucceſſori qꝛ nō erat dominus tempore furti facti. ⁊ ideo ſic reſtringit̉ qꝛ mala eſt ⁊ mulium odioſa ⁊ hec eſt veritas. In actio. ſerui corrupuidem quod in aciōe furti. mal̓. ſilima. ⁊ Iaco. bu. ¶ In glo. rem cōcm. bi mee partis. ſed anotata mea ꝑte per me a fure ꝯditōne furtiua ille cui eſt adiudicata aget contra me rei vendicatōe qꝛ hec adiudicatio ipio iure domi nium tranſfert. vt inſti. de offi. iudi.§. fi. Oidra. ¶ Ex vltima gl. oppo. ꝙ ꝑ diuiſionē rei nō ꝑdam dominiū ꝑtis mee niſi ad te ſo cium ꝑuenerit poſſeſſio rei cum ſine poſſeſſione dominiū nō trāſ fetat̉ ⁊ ſo. vt in glo. ⁊ tene primam ſoluiōnem ẜm Kai. ¶ Ultimo Guil. dicit ꝙ per hunc ver. in cōire dicunt quidam ꝙ adiudicatōe que ſit in actōe cōi diuidundo vel tamili. heri cun. vel finium regun. ſi res eſt emphiteotica dꝫ ſoluere laudemiū domino qꝛ aūt loquimur ex parte ꝓuocata ⁊ ille nō tenet̉ dare laudemium aut ex ꝑte ꝓuocanus ⁊ tunc ille dare tenet̉. ar. huius. v̓. ⁊ infra de preſcrip. ver. l. ſi gratuitam.§. i. ipſe dicit ꝙ illa tura nihil faciunt. tamen dicit ꝙ bene eſt verum ꝙ videat̉ voluntatia ex parte ꝓuo cantis ⁊ neceſſaria ex ꝑte illius qui ꝓuocat̉. ſed quādo iractat̉ de laudemio emptor dꝫ ſoluere laudemiū qꝛ inducit̉ in poſſeſſione ꝑ dominū. vi. C. de iure emphiteo. l. fi. ⁊ hec lex ⁊ eius d.iſtinctio ihil facit qꝛ ⁊ anie ꝯditōnem furtiuam potetat agere ⁊ ꝓuocare. ⁊ ideo ſibi imputat̉ cum poterat ſibi ante ꝓuidere hic aūt nullū aliud remedium poſſit habere niſi aliquis ex eis ꝓuocaret qꝛ ſic cō pellerent̉ ſemꝑ in cōione manere quod eſt incōueniens ſupra d̓ cō ditio indebi. l. ſi nō ſortem.§. ſi centum quare dic ꝙ laudemium nō debet̉ ⁊ intellige ꝙ res ad vnum integraliter ꝑueniat nō tamē diuidat̉. ꝓ hoc videt̉. l. exp̄ſſa. C. de litigi. l. fi. Et ad. l. fal. de pla gi. l. in fuga. ⁊ videt̉ exp̄ſlum in aūt. de litigi.§. i. ⁊ ad hoc facit ſu pra fami. herciſcun. l. qui erat. ¶ Gu. de ſuza. inducit etiam hūc tex. ad queſtionē ſiquis iudex delegatus tulit ꝓ aliqua ꝑtium ⁊ in eius fauorem aliquam interlocutoriā an ille poſſit cum amplius reculare videt̉ ꝙ nō qꝛ exquo ꝓbauit ſemel vnus interlocutoriaꝫ cum recuſare nō pōt ſupra de nego. ge. l pomp. infra locati. l. ea le ge. C. de ſen. l. cum papi. ⁊ aūt. ⁊ ꝯſequenter vbi de hoc no. ⁊ dixi ⁊. d. l. pompo. ſcribit de nego ge. ver. vlii. Ipſe diſtinguit ꝑ hunc tex. an inierlocatoria fuertilata ad inſtantiā ⁊ eo ꝓuocante ⁊ tunc recuſare nō poſſit alias ſic. Guil. ¶ Multuꝫ vtilis eſt iſte.§. ⁊ glo. hic po Ne ratius. ſia ⁊ ſepe allegat̉ in pratica ꝓ quoꝝ decla ratōe dic aliquādo habeo ius in re ſurrepta ⁊ dat̉ mihi conditio vt hoc titulo aut nō habeo ius ia re ⁊ dat̉ mihi incerti vt hoc.§. aut habeo poſſeſſionē nudam ⁊ dat̉ mihi triticaria ex ꝯͣdictione ꝑ. l. ſi coloni. ſi habeo detentatōem tantū tunc habeo iudicis offi cium ⁊ dicit glo. ꝙ etiam habes ꝯditōem ex. l. ſi coloni quod eſt falſum cum illa ſit poſſeſſoria. ¶ Canoniſte multum large ⁊ ge neraliter multum intelligunt. l. ſi coloni que hic allegat̉ in gl. in. c. reintegranda. ij. q. ⁊ vlde que ibi no. in glo. ⁊ ꝑ Archidia. quod nō placet Iaco. butri. Et intelligit dictum capitulū locum habere ſo lum in cāu. l. illius ſi coloni.ſ. quādo bonefidei poſſeſſor priuatus eſt poſſeſſione ⁊ ꝑuenit poſſeſſio ad ſpoliatorem cū vicio ⁊ non aliter ⁊ in poſſeſſore nō in detentatore tantuꝫ. Sed ꝓ eis facii. C. de furtis. l. fi.§. ſed cum in ſecundā. ¶ Sed Marti. ſili. dicit ꝙ ibi quoad actōem furti admiſſus fuit cōmodatatius de iure. ſed quoad ꝯditōem turtiuam ⁊ reſtitutōem poſſeſſionis fuit admilſus de facto tantum. vnde dicit depoſitariū comodatariū ⁊ ſimi les quoad recuꝑatōem poſſeſſionis rei fore omni auxi io deſtitu tos. Iaco. bu. ¶ Quidam tamen dicunt ꝙ aget ꝯͣ comodantē vel deponentē vt agat ꝯͣ furem vel cedat actio. ſibi vt gerere poſ ſint ꝯͣ furem. vt. jͣ. locati. l. cum in plures.§. meſſem inſpicienie. Cō muniter vidi tenere opi. glo. quod eis ſuccurrat̉ vel ꝑ conditōem triticariam infra de triticaria. lij. vel ſaltem ꝑ iudicis officium de hoc dixi ⁊ nō. in. l. in ciuilem. C. de furtis. ⁊. d. l. fi. eo. i. vlira prin. ⁊ d.§. ſed cum in ſecundā. ⁊ Odo. ibi ſequit̉ opi glo ⁊ eam ſempet obtinuit. ⁊ vide Inno. extra de reſtitu. ſpo. c. ſepe. ¶ Item nō ob. ſupra de condi. inde. l. ſed ⁊ ſi putē.§. i. vt ibi no. vltimo collige ex

De conditione furtiua. iſto.§. ꝙ poſſeſſoriū locum hꝫ in rebus mobilibus. vt no. sͣ. de pe titio. heredi. l. ⁊ nō tantum.§. i. lꝫ ꝯͣrium no. infia de acqui. poſ. l. reꝫ que nobis. ſed illa glo. reprobatur vt ibi dixi. ſed dic melius vt ibi to dri Bartolum. ¶ Notaẜm dn̄m Mar. ſiX argento l. ꝙ ꝑ ꝯduōem pent̉ quid dari ⁊ quid reſtitui. Ia. bu. Ibi adoloſcentis. vt infra d̓ furtis. l. inficiando.§. infans. nec ob. de acquiren. re. domi. l. adeo.§. cum quis. ꝑ ea que ibi no. Rai. ¶ Illud quod eſt meum venit I ſeruus. n ꝯduōe hin ꝯdiuiōis euenium ſit a me receſſurum vel clarius pro re que ſperat̉ ab eſſe agi pōt. ⁊ ſic eius eſtimatio quatenus vedi pōt ⁊ ſi abeſſe deſinat abſolutio ſequit̉ vbi agit̉ ad ſpēm reſpectu int̓eſſe quod cauſat̉ ammō. ¶ Uel adhuc clarius vbi res ſperat̉ abeſſe facto mei vel quod meum reputat̉ interim mihi competit condiuo ⁊ ſic ꝯdemnatio quanti vendi pōt. ſed ſi ſequit̉ aliud ſequit̉ ꝯdemnatio. ¶ Et diuide in quattuor ꝑtes. primo ponit vnū dictum vſqꝫ ibi ⁊ ſi lite. Secūdo ponit ſecundū diciū vſqꝫ ibi ꝓinde. tertio ponit ſimile vſqꝫ ibi naͣm nec. ibi ratio p̄miſſoꝝ. ibi ſub ꝯditōe. ſecus ſi pure. vt ſupra. e. l. ſiue manifeſtus in fi. ⁊ ibi no. ibi heres nō legatarius. ibi habebit. nō ob. ſupra de vſuris. l. arboribꝰ §. iulia. verſi. idem̄ tractat. per ea que ibi dixi. ibi recipe hec vera ſi ꝯditio extent ſiue dolo furis alias ſecus vt ſequit̉. ibi quanti emptorem etiam ſingularem nō inſpecto cōi p̄cio. ibi petitor idemqꝫ heres. ¶ Oppo. ꝙ etiam ꝯditōe exiſtente agat heres cum ſuo facto dominiū nō ꝑdiderii. So. hic facto defuncti quod ſuuꝫ interpretat̉. ¶ Item oppo. ꝙ lꝫ deſinat heredis intereſſe tamen ſibi duret actio. vt infra d̓ furtis. l. inter omnes. huius gratia vt ple ne ſoluant̉ omnia ꝯͣria quicꝗd dicant vltramontani diuide materiam ꝑ tres caſus ſi querit̉ ſi deſinat intereſſe an deſinat actio. ꝗa aut actio dabat̉ ad intereſſe ⁊ qꝛ intereſt. aliquādo dat̉ qꝛ intereſt ⁊ ad ſpēm aliquādo dat̉ qꝛ intereſt ⁊ ad penaꝫ. Primo caſu idē eſt res ⁊ cauſa. nam ago ad intereſſe ⁊ ex iſta cā qꝛ mea intereſt. vnde aut queris in ꝑſonali ⁊ tunc aut deſinit intereſſe mea nunc fieri. ⁊ retro factum fuiſſe ⁊ ceſſat actio. ſi deſinat intereſſe hodie fieri ſed non deſinat intereſſe retro factum fuiſſe actio nō ceſſat. vi. l. ſi eum.§. qui iniuriaꝝ. sͣ. ſiquis cau. vbi de hoc dixi in realibꝰ ſerua. l. tigni. sͣ. ad exhi. aūt actio dat̉ qꝛ intereſt ſed dat̉ ad ſpeciē. tunc aut deſunt intereſſe mea ꝑ interitum rei tūc aut res perijt me diante mora debitoris. ⁊ nō deſinit actio competere. vt. sͣ. ſi certū peta. l. quod te. ſi debitor fuit in culpa aut culpa cauſauit interitum ⁊ durat actio. alias nō. vt infra ad. l. ro. de iac. l. ſi vehendi.§. i. Si autem ꝓpter defectum cauſe cauſantis intereſſe deſijt intereſſe mea ⁊ qꝛ deſinit eſſe dominus ⁊ dominiū cauſabat intereſſe. tunc bꝫ locum materia iſta qꝛ aut deſinit facio meo ⁊ ceſſat actio aut ſine facio meo ⁊ durat vt hic aut actio dabat̉ ad penam qꝛ intereſt ⁊ tunc lꝫ deſinat intereſſe nō tollit̉ actio ad penam vt infra de furtis. l. interdum. ¶ Ratio autem iſtoꝝ eſt qꝛ in penis nō eſt cā ꝙ mihi det̉ actio qꝛ intereſt ꝙ quid mihi det̉ qꝛ in penis nō inſpicit̉ iniereſſe. inſtitu. de inutili ſtipula.§. alteri cum ſimilibus. Sic etiam quādo agit̉ ad ſpēm. nam nō eſt cā actōis ſed bene eſt cau ſa quare mihi potius qͣꝫ alijactio competat. ſed de iſta materia la tius dixi ſupra ſiquis cautōibus.§. i. infra de verbo. ob. l. eadē.§. cato. ver. adhuc quero ꝑ Gi. de impenſis in rebus dota. factis. l. ⁊ in totum. ⁊. C. de impenſis. l. iiij. ⁊ ꝑ Ci. man. l. ad comparan. ¶ Deinde colligit gl. ꝙ res valet quantū vendi pōt. ſed ad hoc opponit ⁊ nō ſoluit. qꝛ immo videt̉ ꝙ p̄cia rerum nō debeāt eſtimari ex affectōe ſed quantū valent cōmuni eſtimatōe. vt infra ad l. fal. l. in lege.§. ꝓculus. ⁊. l. p̄cia rerum. Secūdo ſecundū Ia. de bel. ꝙ ⁊ hic eſtimat̉ res ẜm patris p̄cium nō ẜm formale ⁊ ſic nō eſt contro. vel dic ꝙ ibires tota eſtimat̉ qꝛ erat in bonis heredis. hic non eſtimat̉ dubius euentus qꝛ dominiū eſt receſſuruꝫ ab he rede. vel hic agit̉ de eſtimatōe rei. ꝓpter ſe. Ibi ꝓpter falci. alio legatorū. ⁊ de hoc ibi dixi. ¶ Item oppo. glo. de. l. in lege at ꝗs ſi deletum. sͣ. ad. l. acquil. ⁊ dicit ꝙ ibi eſt ſpeciale ſicut ⁊ alia multa tu dic ꝙ hie actori ius ꝯpetit de p̄ſenti ꝙ ſperāt amittere in ꝯditō nis euentū. ibi ecōuerſo ius n̄ ꝯpetit de pn̄ti ſꝫ ſꝑat̉ ꝯpetere in ꝯdi tōis euentū. preterea hic in dolo. ibi in culpa. ¶ Sed quomō ꝓbabit̉ rem tantū valere. Reſpōdeo ꝑ teſtes circa que dicūt quidā aūt ꝓbabit̉ ꝙ ita cōiter venderet̉ res ⁊ planū eſt qꝛ teſtes dicētes ſic ꝓbant eſtimationeꝫ aut dicūt teſtes valet tm̄ qꝛ titius ⁊ ſempronius tantum darent tunc diſtingue qꝛ aut illi nominati ꝑ teſtes erat animoſi emptores. vel qꝛ res fuerat maioruꝫ ſuorū vel ex alia cā. ⁊ iunc non eſt ꝓbata rei eſtimatio. vt dicta. l. precia. ⁊ de leg. i. l. ſi cui fundus. ⁊ de minor. l. ſi in emptiōe. ¶ Aut non ſunt animo ſi tunc ꝓbata eſt eſtimatio vt hic videtur dici. In dubio vident̉ non animoſi qꝛ nemo iactare preſumit̉. vt. jͣ. de ꝓba. l. cū de indebi to. ⁊ hic vident̉ quidā per hanc. l. ⁊ per glo. l. i. in prin. jͣ. de ſenten. que pro eo quod intereſt ꝓferuntur. ¶ Aduocati tamē cōmuni ter tenēt ꝙ non ꝓbant teſtes verā rei eſtimationē dicentes ꝙ duo vel ires pro tanto emerent. Sed tunc demum cū dicūt ꝙ tantum cōmuniter vendere. Ia. bu. de hoc eſt notabilis glo. C. de reſcin. ven. l. ij. ⁊ ibi de hoc dixi. ver. qūo poſſit ⁊ debeat ꝓbari ⁊ dixi etiā dicta. l. pretia rerū. ⁊ ad hoc de leg. ij. l. filiuſ fa.§. ſi quid alicui. ⁊ sͣ. ad. l. acquil. l. ſi ſeruū meū. ⁊ ibi in glo. ⁊ vide Rofre. in libello de act̉. ex emp.§. vlii. ⁊ fi. ⁊ in ſpeculo de fructibꝰ intereſſe.§. viſo. de cōmuni intereſſe. ver. ſed qūo ieſtes deponat. ⁊ vide etiaꝫ de ver. ſigni. l. ꝓprie. ⁊. l. enunciatio. ¶ Gu. de cu. hic querit pone habebam cōditionē furtiuā ⁊ rōne cuius feci te ꝓcuratorē in rem tuaꝫ irans ferendo in te omne ius ꝙ cōpetebat mihi ratione illius poſ ſeſſionis vel rei. quero an poſſis intētare cōditionem furtiuā quidam ꝙ non qꝛ non dat̉ niſi domino. vt. sͣ. e. l. i. Sꝫ nec legatarius nec ille cui ceſſit poterit agere. vt no. C. de nouat̉. l. iij. dicūi tamen ꝙ ceſſio operabit̉ ꝙ agere poterit rei vendicatōe. C. de here. vel act̉. ven. l. fi. Ipſe tenet ꝯtrariū. ar. C. de procur. l. ſtipendia. ⁊ sͣ. fa mil. her. l. plane. vnde dominiū remanet penes cedentē ⁊ cōditio pōt cedi. ⁊ eſt textus. jͣ. de furtis. l. ſi vendidero.§. ſi titius. ⁊ de ſolutio. l. cum quis.§. ſi debtiorem. ¶ Item habetis hic ꝙ lit̓. con teſtata ſuper actione non perpetuat̉ regulariter cōtra. C. ne ex de lict̓. defunc. l. fi. in fi. ⁊ de here. inſti. l. fi. dic ꝙ hic eſt rō ſpecialis. qꝛ iſta cōditio eſt extraordinaria ⁊ cōpetit ſoli domino. vi. sͣ. e. l. i. ⁊ ibi no. ⁊ ſic non habꝫ namram aliarū actionū. ⁊ ſic per factū me um mihi preiudico. vt. jͣ. de re iudi. l. iiij.§. ſi cōuenerit. ⁊. l. ex cōuen tione. C. de paciis. ⁊ sͣ. de pactis. l. tale.§. qui prouocauit. ¶ Iteꝫ dicit ipſe Gul. accuſator legittimꝰ prefert̉ curie volenti ex officio ꝓcedere. arg. jͣ. de ſepulchro violato. l. iij. ⁊ sͣ. de minor̄. l. in cauſe. Pone ꝙ officium incepit ꝓcedere cōtra aliquem ⁊ fuit lis cō teſtata ſuperuenit legitimus accuſator nūquid ceſſabit officium ſicut. ſi veniſſet ante lius cōteſta. videt̉ ꝙ ſic. jͣ. de legi. ag. l. iij.§. fi. ⁊ argu. huius. l. ¶ Item facit ad aliud pone ꝙ a quodam tenebatur res in emphiteoſim. dominus rem illam legat ſub cōditiōe alicui quādo cōtraheret matrimoniū. emphiteota vult vendere ve nit ad heredem qui tenebat rempendente cōditione. ⁊ ipſe p̄ſtitit ei ꝯſenſum de vendendo. ⁊ vendit cuidam. nō tamē tradidit poſtea ante traditionē extitit cōdiuo legati. querit̉ an cōſenſus ipſius legatarij requirat̉ in traditione ⁊ in miſſione in poſſeſſionē ⁊ virū dominiū ad eum pertineat. Uidet̉ ꝙ non. jͣ. de verbo. obliga. l. ſi filius. ⁊ de reg. iuris. l. que legata cōtra. pōt dici ar. huius. l. cum ante actum perfectū mutetur cōditio dominorū qꝛ acius non eſt ꝑfectus. quia res non eſt traditalicet obligatio ſit cōtracta. sͣ. de ſeruitꝭ. l. ꝓ parte. ⁊. l. vt pomū.§. i. Et ideo dic exigēdū cōſenſum iſtius domini. ⁊ ſi fiat ſine eius cōſenſu res cadit in cōmiſſum. ar. sͣ. vſufru. quēad. ca. l. iij. in fi. ⁊ ꝓ hoc. jͣ. de acquir. here. l. antiſtius. §. tempore obligationis nō ſit dominus ſi tempore traditiōis eſt dominꝰ debꝫ exigi eius cōſenſus. jͣ. ad macedon̄. l. ſi filius.§. fi. ⁊ l. ſeq. Si aūt ille qui vendidit de cōſenſu heredis ignorauerit illū dominū ſi tradat rem ſine eius cōſenſu non cadit res incōmiſſum ar. jͣ. de ſolu. l. ſiquis ſeruo. ⁊. l. ſi ſeruns. de lega. ij. l. vlii.§. fi. de rebus eorum. l. n. ⁊ ſi cer. pe. l. eius qui in ꝓuinciā. ⁊ ꝓ hoc. jͣ. de acꝗ. poſſ.l. fundi venditor. in fi. Non ob. iura cōtraria. nam ibi loquitur vbi erat acquiſitum eo modo quo acquiri poterat ⁊ reputatur actus perfectus hic non. Guil. ¶ Ideſt meum Boue mortuo ſurrepto. ꝓ exie mea ſipeſt ideoqꝫ vendicare ⁊ cōdicere poſſum. Ibi cōtracta fuerunt ab eodem fure vel alio. inuito domino vt in gl. ibi cōdiceret̉. nec obde leg. i. l. ſiquid ergo.§. ſi heres. vt ibi no. quia vere ſunt alie res. ¶ Ibi cōdition odem teaquo a. iudi. l. ⁊ an eandet vt ibi dixi. ¶ C qꝫ de coroo obſcu ſuper toto non d madac x quototo ſed re diſſo cōtractatione ag ſcd̓o ꝙ aſſiduaſo. hic ſingule vt de nouo alianathaſ ergono tibus lꝫ primo de tere. ⁊. jͣ. de excepaliud vt dixi in lr̄ ctatio ⁊ nouā acti primo actū de to¶ Item op. ꝙ e cōdenato. vt. l. eu Item cōdēnator euidenter. vnde aꝙ dicit glo. idem extraneo ſꝫ ſolum rāt litis eſtimatiorei iudi. l. ſi a te.§. l. ij. de leg. ij. So gatarius nūquat legati cedentē. vt in ſummario. ⁊ vt ex alia gl. que obi vtle cū inutili dꝫ querit̉. Ita hic de non dꝫ. ſo. ibi loqꝫ nota ꝙ iſta glo. la viciatur quia aut ciat. de hoc tamen querit̉. ⁊ extra detat debeat act. periebat plus dolo. v trario ⁊ plene not Celſus. ꝙ iſta ꝯditio non fure.§. fi. ¶ Iten eſt liber ibi non. ⁊ cō furtum vt ſtatim que dolo equipar. hic que incipit qn̄ mittat turtū vtend rim qd̓ eſt falſumq §ſi ex canſa. ⁊. jͣ. e. l qui intelligitiſtam cōmodati ⁊ depoſ num non referēdo tum factum fuit de ſu vt dictum eſt ne do vel vendendo. ſolutum cōtrariū d̓ culpa p̄cedens fuide caſu tenet̉ vt in ro talis culpa nonteneat̉ ⁊ ita intellig vera opi. Iaco. buad l. rodiam de iac

De conditione turtina. ¶ Ibi cōditione.ſ. furtiua. ibi ſubmouet̉ alias ſubmouebit̉ quia eadem res quo ad iſtum tractatum eſſe vident̉. vt. jͣ. de excep rei iudi. l. ⁊ an eandem.§. idem corpus. ⁊ de in re verſo. l. ⁊ iō. l. i.§. i. vt ibi dixi. ¶ Colligunt̉ quattuor ꝯtraria ex glo. que incipit hoc ꝙ de corio obſcure tamē ⁊ iō op. primo ꝙ cōtracta obligatione ſuper toto non det̉ rōne ſingulariū ꝑtium. vt. jͣ. cōmodati. l. in cōmodato.§. duobus. So. hic non agit̉ ex prima cōtractatiōe ſuꝑ toto ſed re diſſoluta ſingule ꝑtes per ſe cōtractant̉. ⁊ iō ex noua cōtractatione agit̉ ad hoc. ⁊ vide qd̓ in cōtrario notat̉. ¶ Opp. ſcd̓o ꝙ aſſidua cōtractiōe non fiat furtum. vt. jͣ. de furtis. l. ei qui. ſo. hic ſingule paries vident̉ aliud eſſe ꝙͣerat ip̄e boſ. ⁊ iō tenetur vi de nouo alia cōtract̉. ¶ Cōtra hoc op. ſi ſunt aliud qͣꝫ primo erat boſ. ergo non dꝫ repelli exceptio rei iudicate qui agit̉ de partibus lꝫ primo de toto egerit. vt. C. de peti. here. l. hr̄ditas materjere. ⁊. jͣ. de excep. rei iudi. l. cū querit̉. ⁊. l. cū hoc. ſo. nō eſt omnino aliud vt dixi in lr̄a. Et iō qꝛ ē quodāmodo aliud ſit noua cōtractatio ⁊ nouā actionē ſibi parit. ſꝫ qꝛ nō ē omnino aliud. iō ſufficit primo actū de toto ⁊ ſi agit̉ de partibus obſtat exceptio rei iudi. ¶ Item op. ꝙ cōdēnatoria nō inducat exceptionē rei iudicate cōdenato. vt. l. euidēter. jͣ. de excep. rei iudi. ſo. exceptio ꝓdeſt reo. Item cōdēnatoria ſi ſolutio ſequat̉ vt hic. ſi non ſoluit no. vt. d. l. euidenter. vnde a tali prodeſſe dicit glo. liberet nos deus. ¶ Ilē ꝙ dicit glo. idem in extraneo. dic ꝙ hoc nō eſt verum in prorſus extraneo ſꝫ ſolum in extraneo qui habuit cauſam a fure qui ſoluerāt litis eſtimationē. vnde dat̉ exceptio rei iudicate. vt. jͣ. de excep. rei iudi. l. ſi a te.§. vlti. ⁊. l. cum querit̉. ¶ Item ex alia glo. op. de l. ij. de leg. ij. So. dicit glo. ſpeciale in boue legato tu die ꝙ ibi legatarius nūquam fuit dominꝰ bouis qꝛ mortuus erat ante diem legati cedentē. vt. jͣ. de leg. i. l. quid ergo.§. ſi animal. hic ſic vt dixi in ſummario. ⁊ vide qd̓ plene notaui ⁊ dixi in. l. cōtraria ¶ Op ex alia gl. que obſcure ſignat duo ꝯtraria. Primo ꝙ qui miſcet. vtile cū inutili dꝫ vtroqꝫ carere. vt. jͣ. de aquaquoti. ⁊ eſti. l. i.§. item querit̉. Iia hic debꝫ carere toto qui ſemel petit qd̓ dꝫ habere ⁊ qd̓ non dꝫ. ſo. ibi loquitur in re indiuiſibili hic in re diuiſidili ¶ Et nota ꝙ iſta glo. latenter ſoluit illud brocardū vtile per inutile nō viciatur quia aūt ſunt ſeꝑabilia. ⁊ non viciat aut inſeparabilia ⁊ vi ciat. de hoc tamen diclatius. vt no. per Dy. ⁊ dixi in dicto§.item querit̉. ⁊ extra de reg. iur. c. vtile. li. vi. ¶ Item op. ꝙ cū plus peiat debeat act̓. perdere. vt inſti. de act̓.§. ſiquis agens. So. ibi petebat plus dolo. vel ibi iure nouo hic veteri. ⁊ de hoc dic vt in cōtrario ⁊ plene notaui ⁊ dixi. C. de plus pen. l. i. Ia. bu. ¶ Nota hic mirabile ꝙ lꝫ hec actio det̉ nō taCAſū S. men caput ſequit̉ Ia. bu. ¶ Ex quo colligit gl. ꝙ iſta ꝯditio non ſit ex maleficio de quo plene no. ⁊ dixi. sͣ. e. l. bi ꝓ fure.§. fi. ¶ Item oppo. de. l. ſi ſeruus vel filius. sͣ. e. ſed hic faciꝰ eſt liber ibi non. ¶ Ibi cōditione quoqꝫ Ui furtum. non iolum acuōe depoſit ⁊ cōmodat. Ibi que.ſ. cōditio furtiua Ibi differt.ſ. alle. nō in caſu huius. l. vbi in re cōmodatū preceſſit furtum vt ſtatim ſubijciā. ¶ Ibi nō vltra dolum ⁊ la ā culpam. que dolo equiparat̉. vt. jͣ. depoſīti. l. qd̓ nerua. Et caue a glo. que ē hic que incipit qſ̄qꝫ enim que innuit in fi. ſui. ꝙ lꝫ depoſitarius cō mittat turtū vtendo ⁊ cōtractando ꝙ non teneat̉ de caſu ſeu interim qd̓ eſt falſum cum fut ſemꝑ ſit in mora. vi. sͣ. c. l. in re furtiua. §ſi ex canſa. ⁊. jͣ. e. l. fi. Et ideo de omnipericulo tenet̉ ẜm Ia. bu. qui intelligitiſtam. l. dum dicit ꝙ cōditio ſurtiua differt ab actōe cōmodati ⁊ depoſiti verū eſt alle. ẜm moram cōem ipſarū actionum non referēdo ſe ad caſum huius l. qꝛ in caſu huius. l. vbi furtum factum fuit de re cōmodata vel depoſita ſemꝑ tenet̉ de caſu vt dictum eſt nec placet ſibi diſtinctio glo. cōmiſſerit furtū vtēdo vel vendendo. ⁊ hec fuit opi. Martini ſili. Sed ꝑ hoc nō vr̄ ſolutum cōtrariū de. l. i.§. fi rem. jͣ. depoſiti. vn̄ dic ẜm Riꝫ. qd̓ aut culpa p̄cedens fuit cauſa ſubſequentis caſus. ⁊ tuuc depoſitarius de caſu tenet̉ vt in ꝯtrario. etiam ſi agat̉ actione depoſiti. Si vefo talis culpa non fuit cā caſus ſequentis ſeu interitus rei. tunc nō leneat̉ ⁊ ita intelligat̉ glo. Bene tamē puto verum ꝙ in caſu. l. fii vera opi. Iaco. butrig. ⁊ Mar. ſili. per ea que ſupra dixi. ⁊ facit. jͣ. ſa. l rodiam de iac. l. fi.§. i. vbi videas Gulielmus de cuneo. ¶ Quandoqꝫ repetit̉ mora cōmunis ⁊ in actio cōi. iūc in actio ne depoſiti ⁊ cōmodati venit periculum. Quandoqꝫ reꝑit̉ mora re ipſa vt in minoribus ⁊ illa euaneſcit quādo factus eſt maior de lega. ij. l. ticia ſeio.§. vſuras. vnde omnis mora ꝯcernit conditionem furti. nam mora ꝯmunis concernitaciōem depoſiti ⁊ como dati. Albericus de roſa. ¶ Ibi ꝯditōem.ſ. furtiuam. ibi ſeruus Ur nl. q.riuus. nō obā. de finis. l.quiea men te. vt no. sͣ. e. l. in re furtiua in p. incipio. ibi monet ad dicendū ꝯͣrium. ibi p̄ſens homo.ſ. furtiuus. ibi delegatus. expone vt in glo. vel aliter vt eam ſupplebo. ibi finiat̉. ⁊ ſic deinceps fur ꝑ interitum liberat̉ de hoc. C. de furtis. l. ſubtracto. ¶ In gl. i. in fi. dic ꝙ nō tollit̉ ꝯditio furtina ſed mora qua ſublata. re poſtea ꝑempta liberat̉. ¶ In glo. vt enim ꝑ delegatōem ſ. iudicis. ibi obligatio naſcit̉. immo dic ꝙ ꝓprie loquit̉ hic d̓ de legatōe de qua loquit̉ infra de nouaiōibus ⁊ delegatōibus vt qꝛ fur fecit tantū vt alius ꝓmiſit id quod debebat ⁊ ſic aliud delega uit ⁊ qui delegat ſoluere videt̉. vt infra ad velleia. l. putat.§. interdum. ibi quod nerua hoc nō placet ꝑ. d.§. idem reſpondit. Imo in. l. ꝯͣria interponebat̉ animo nouandi. ⁊ hoc dicit ibi littera ⁊ in §. p̄cedenti qui eſt de eadem materia. vnde dic ꝙ hic loquit̉ quā do ſtipulabat̉ pure animo nouandi in. l. ꝯͣria vbi ſub ꝯditiōe ⁊ ani mo nouandi. vnde qꝛ autē euentū ꝯditōis nō nouat diſtinguit̉ an ſit res p̄ſens vel abſens. vt ſi ex p̄ſens tollat̉ ſi eſt abſens nō tollat̉. ⁊ ad hoc infra de nouatio.ſ. quotiens. ⁊. l. ſi rem. de verboruꝫ obliga. l. eum qui ita.§. vltimo. Et eſt forte etiam ratio qꝛ nouatio nitit̉ vtriuſqꝫ conſenſu. ſed nō oblatio ẜm Oldra. Et hanc videt̉ tenere Andre. ⁊ Tho. qui dicunt ꝙ hic ⁊ ibi loquit̉ in caſu dubio Et in dubio ẜm iſta iura p̄ſumit̉ ꝙ animo nouandi vt infra d̓ no uatio. l. ſi ſticum in principio. Naꝫ ſi nō fieret animo nouaudi nō tolleret̉ prima. vt infra de verbo. obli. l. qui dis quare dicunt ꝙ per ſtipulatōem toſtit̉ p̓ma ſiue res ſit p̄ſens ſiue nō vt hic ꝑ oblatio nem aūt nō tollit̉ niſi res ſit p̄ſens. nam abſens offerri nō pōt. ar. ſupra de rei ven. l. eius rei. ⁊. l. ſe. ¶ Ibi ſciens ⁊ Uoniam furtum. ſolueus erat i ſubſtantia ꝑſone ⁊ hoc tollit ꝯͣrium. ibi ſoluat errando in ſubſtantia ꝑſone vt dixi ⁊ dic quod ibi pōitur caſus ẜm Mar. quādo error eſt in ꝑſona. puta tenebat̉ titio ad. x. ꝓcurator meus credens te titium ſoluit tibi ⁊ ſic dominiū nō fuit tranſlatuꝫ competit ꝓcuratori ꝯditio furtiua qꝛ eius erat pecunia ⁊ mihi domino ſi habeo ratum conditio indebitr. ſed vna altera tollit̉. hec leciura nō placet Io. ⁊ Azo. qꝛ ẜm hoc ꝯcurrerent con ditio furtiua ⁊ conditio indebiti. Et ideo dicunt. l. iſtam ponere duos caſus. primus nō mutat̉. ſecundus incipit ibi. ſed ⁊ me ⁊ mu tat terminos. pone loluium eſt indebitum ita ꝙ eſt tranſlatum do minium hꝫ locum ꝯditio indebiti. Sed altera ꝑ alteram tollit̉ qua ſi dicat hoc caſu conditō indebiti ⁊ furtiua nō ꝯcurrunt nec ſe cō patiunt̉. ¶ Iaco. ſic ponit caſum. ꝓcurator meus ſoluit falſo ꝓcuratori de pecunia ſua nomine meo nō tranſtulit dominium cōpetit ꝯditio furtiua ipſi ꝓcuratori ſoluenti qꝛ eſt dominus pecūie. ¶ Sed pone ꝙ ꝓcurator recipiens pecuniā ꝯſumpſit. ego dominus ſi habeo ratum ꝙ meo nomine ſolutum eſt habeo ꝯditio nem indebiti qꝛ ſicut mutnum reconſciliat̉ conſumptōe ſic ⁊ inde bitum. vt ſupra ſi certum pe. l. ſi filius. ⁊ illa verba que ſunt in fi. l. hic. ibi ſed altera conditio ⁊cͣ. exponuntur.i. nō poſſunt ſimul intētari. ¶ Alij exponunt ꝙ tollitur ꝯditio furtiua ſecuta ꝯſumptiōe ⁊ competit ꝯditio indebiti ſed hoc eſt falſum. nō eniꝫ competit cō ditio indebiti tantum ꝓpter ꝯſumptōem. vt quod dicitur ꝯſumptōe ſecuta reconſciliatur mutuum. vt ſupra ſi certum pe. l. rogaſti argo ⁊ indebitum. ¶ Uerum eſt ꝯſumptōne facta bonande. ſed hic malafide facta fuii. p̄dicta nō colligant̉ hic ex gloſis ſꝫ colligunt̉ ex glo. ⁊ his que dixi ſupra de ꝯditio. cā data. l. ſi ꝓcurator. ⁊ C. de furtis. l. falſus. Caſium. Marti. approbant cōiter moder. ⁊ dicunt ꝙ imponit̉. M. mendacium.ſ. ꝙ dixerit ꝙ tranſlaio dominio competeret conditio furtiua quod ipſe nō dixit. ſꝫ dixit ꝙ dominio nō tranſlato competit conditio furtiua ⁊ indebiti. quia omnis ꝯdito degenerat contra furem vt dixi. d. l. ſi ꝓcuratori. e

De condiuone ex lege. hoc indicat glo. ipſius Mar. interlinearis que eſt hic in apparatu iuꝑ verbo ſciens. dicit enim vt falio creditori vel falſo ꝓcurato ri hoc pacto nominatū adhibito. vt ita demum fieret eius pecūia ſi debitor eſſet aliud ſi ſimpliciter ſoluat. Mar. ⁊ hoc veꝝ eſt vbi nō errabat̉ in ꝑiona alle. vt dicit glo. ⁊ bee intelligit̉ tacita ꝯditio ꝑ. l. i. de acquiren. poſ. l. ſi me in vacuam. ⁊ ſic ſimile de errore in re ⁊ in ꝑſona. ¶ Et caue qꝛ glo. hic inordinate loquit̉ in ſui pͥn cipio ⁊ cōiter reprobat̉ ꝑ doctores. ¶ E. ꝓ declaratōne huius l. vide azo. in ſumma de conditio. indebiti§. dant̉. ⁊ quod dixi in d. l. ſi ꝓcurator. sͣ. de conditio. ob cām Nec ob infra ꝓ emptore l. ij.§. ſi ſub ꝯditōe. vt ibi notat̉. ¶ Ex p̄dictis tollit̉ vnuꝫ quod videbat̉ abſurdum.ſ. ꝙ ꝯditio furtiua ꝑ quam quis dicit le domi num vt ſupra. e. l. i. ⁊ ꝯditio indebiti ꝑ quam tranſfert̉ dominiū cuꝫ equiꝑetur mutuo. vt inſti. quibus modis re. contra. obli.§. i. e. sͣ. de conditio. indebi. l. indebiti.§. ſed ſi alieni ſimul ꝯcurrant cū ſint directo ꝯtrarie. Di. dicit hoc ideo qꝛ omnis ꝯditio degenerat ꝯͣ furem. vt ſupra ſi certum pe. l. certi ꝯditio. ⁊ infra ti. ij. l. ij. in fi. ⁊ de furtis. l. ſi vendutio.§. penul. ⁊ fi. ita ipſe tꝫ inſti. de acuo.§ penales. ſed hoc moderni cōiter nō tenent qꝛ illud quod dicit Di. locū hꝫ ꝙ eidem contra furem dantur tales actōnes. Sed hic iſte diuerſe actōes dantur diuerſis ꝑſonis qꝛ conditio furtiua datur ꝓcuratori. ꝯditio indebiti domino habenti ratum. Et datur condi tio furtiua ꝓcuratori ſoluenti pecuniam ſuam. ¶ Sed tunc videret̉ ceſſare debere ꝯditio furtiua ipſius ꝓcuratoris ꝓpter factū ſuum. vi. sͣ. e l. ſiue manifeſtus.§. fi. Sed dic̄ aui eſt volūtas preambula ante furium ⁊ nō tollit̉ ꝯditio vt hic aut ſubſequens ⁊ tol lit̓ vt in contrario ⁊ dixi in. d. l. ſi ꝓcurator de conditio. ob cām. sͣ. ⁊ ſic pꝫ ꝙ eſt vera opi. Mar. que eſt in. d. l. ſi ꝓcuratori.ſ. ꝙ trāſlato dominio competit ꝯditio furtiua contra furem vt ipſe dixit d. l. ſi ꝓcuratori. ⁊ ſic ſua opinio dꝫ intelligi. And. ¶ Uel dic ẜm Iaco. de are. ꝙ conditio indebiti dat̉ ad poſſeſſionē nomine do mini trantlatam in accipientē que ſicut tranſlata acquirit̉ infra de acquiren. poſſeſſio. l. i.§. ſi vir. ⁊. l. rem que conditio enim indebiti datur ei cuius nomine eſt facta ſolutio ſupra de conditio. indebiti l. indebitum. Conditio autem fartiua datur ꝓcuratori ſoluēti ratione dominij retenti. vel dic ꝙ hic loquit̉ cuꝫ falſus ꝓcurator re cipit ſciens indebitum ⁊ erit caus illius. l. ſi vendidero.§. fi. infra de furtis ⁊ dic vt ibi no. vel dic ꝙ vbi bonafide quis recipit dominium eſt tranſlatum ⁊ ad rem competit ꝯditio indebiti alias datur ad poſſeſ. Sed vbi malande lꝫ ceſſet dominij tranſlatio vt infra de furtis. l. falius. tenet̉ etiam ꝯditōe indebiti cum odio furū ſit inductum vt etiam tranſlato dominio teneant̉ ac ſi eos dare oporteat. vt inſtitu. de actio.§. ſi itaqꝫ. Iaco. de are. ¶ Ultimo q̄ rit Guili. vtrum recipiens pecuniam dum errat̉ in ꝑſonam ſit fur manifeſtus. videtur ꝙ ſic vt no. sͣ. e. l. ſiue manifeſtus. ſed dic ꝙ te netur furti nec manifeſti. ⁊ eſt tex. C. de furtis l. falſus. Gui. ¶ In glo. ibi ſi me in me inuacuam hoc eſt diuinare nec ſoluit contrarium. Albericus. ¶ Acuo ꝓueniens ex delicio Alianus. In daiur in patrem inquanium locupletatum eſt peculiū ſi veniret ex contraciū da ret̉ ad id quod eſſet in peculio. lꝫ in nullo eſſe locupletatum. Iaco. butri. Ibi filiefami. ibi res amouit.ſ. mariti cauſa diuortij. ibi conditōem ſ. furtiuam. vel dic.i. actio. re. amo. que appellat̉ ꝯditio. vt. jͣ. reꝝ amo. l. reꝝ ſecūdo. ¶ Non eſt ſatis ad purgatōem Icet fu. more vule iudicium ſuſcipere niſi ſit iuſta cauſa litigādi. hoc dicit. ¶ Ibi excipere cō ditōem.i. iudicium in conditione furtiua. ibi cuꝫ pri or me.ſ. dominū rei furtiue. ibi res.ſ. furtiua. ibi voluerunt. nō obde pericu. ⁊ cōmoda. rei ven. l. illud. vt ibi nota. ¶ Item nō ob. l. parui. sͣ. e. qꝛ alio caſu loquit̉. In glo. i. ibi alle. i. vbi nulla mora pre ceſſiſſet vel nō eſſet certum de mora. ¶ Sed quid de herede fu ris. nunquid ſatis eſt ſi pater ſit ſubire iudicium videt̉ ꝙ ſic de re. iur. l. qui in alterius. dic contra qꝛ nō ſufficit ſubire iudicium niſi rem offerat. vi. d. l. parui. Ia. de are. tiup. 259 ¶ ¶ Sequitur rubrica de conditione ex lege. ¶ Super rubrica de iſta conditōe vide ꝑ Azo. in ſumma. e. ti. ⁊ ꝑ Roffre. e. ti. ⁊ in ſpeculo de ſolutiōibus.§. ſequit̉. ⁊ an ſtaiutum trahatur ad p̄terita. jͣ. e. l. i. ¶ Ubi noua. l. obliga. proI obligatio. ducit ⁊ non eſt dictum d̓ no mine act̉. agit̉ ex cōditione ex. l. hoc dicit. Et iō dicit ſi obligatio qꝛ ſecus vbi competit ſolum equitas ſpecialis quia tunc datur officium iudicis. vi. l. quintus. jͣ. de an. le ga. ibi lege.ſ. ciuili non pretoria nec ex delicto nec habendo reſpe ctum ad prin. l. xij. iabū. quia tunc haberet locum actio in facium generalis de qua in. l. quotiens. jͣ. de preſcri. ver. ⁊ dic lege. l. ex ver bis legis non ex mente. ⁊ ſic non ob. l. quia actionum. jͣ. de preſcri. ver. vbi ẜm Pe. Ibi ſic.i. erit. Ibi experiatur. ⁊ tamen cauiuꝫ vt agatur. ⁊ ſic de actione non de nomine vel titulo actionis ẜꝫ. G. sͣ. ꝙ me. cā. l. extat. ibi ex. l.i. cōditione. ex dicia. l. ¶ Oppo. ꝙ etiā ſi ex veteri. l. inducat̉ agatur cōditione ex. l. vt infra de adulte. l. fi poſtulauerit. Sol. duobus modis. vel dicendo ꝙ noua ſit caſus nominatiui ⁊ cōſtruatur cum verbo obligatio. vel dic ꝙ appellat nouam omnē poſt. l. xij. tabu. ¶ Item oppo. a diuiſione qꝛ aut dicēs ꝙ hec lex locum habeat ſolum in legibus tempore huius. l. factis. Et ſic ſequeret̉ ꝙ ex nouis poſtea factis non ageret̉ quod eſt cōtra. l. ſiquis argentum. C. de dona. ⁊ de iure delib. l fi.§. licentia. ¶ Si dicas ꝙ loquitur ſolum de nouis legibus factis poſt hanc. l. repugnant verba introducta ſic ꝙ eſt preteriti tempo ris vel preſentis. Solu. loquit̉ de omnibus legibus preteritis poſt l. xij. tabu. factis ⁊ etiam de futuris ⁊ expone verbum ſic.i. erit vt expoſui in littera. Et ſi dicas ergo non cōprehēdit preierita. Reſpondeo immo quia. l. ſemper loquitur ⁊ viridis eſt. C. de hereticis. l. ariani. ¶ Et ideo vidi dubitari ſi ſtatutum loquitur in prete rito ꝙ bānitus ius non redatur nūquid extendatur ad eos qui bā nirentur in futurum. videiur ꝙ non. quia preſens tempus non includit. vt infra de auro ⁊ arg. leg. l. ſi ita. ⁊ ideo glo. exponit ſic. i. erit. ¶ Alij dicunt ꝙ ſic quia ſtatutum ſemper loquitur vt predi xi. ⁊ de hoc. C. de legibus. l. leges. ⁊ cōſtit̉. infra de verbo. ſigni. l. verbum erit. ⁊ de ver. oblig. l. ſi uia. quia ibi loquitur teſtator nō lex ⁊ pro hoc de appel. auct̄. hodie. ¶ Quero an ſemper ſit verum ꝙ ſi obligatio venit ex. l. agatur conditione. ex. l. videt̉ ꝙ non. immo agatur ex eo cōiractu. vi ſupra de pactis. l. legitima. ⁊ videtur expreſſum in cōſtituio quod per. l. inducit̉. non tamen ex. l. agitur. vt infra de cōſti. pecu. aliquādo per toium. So. dic ꝙ eb ligatio venit ex ſola. l. aliquādo venit ex pacio ⁊ ex. l. primo caſu agitur cōditione ex. l. vt hic. ¶ Secūdo caſu agitur ex pacto. vt ſupra de pactis per totum. ¶ Tertio caſu aui lex roborat primā cauſam aut effectus. Primo caſu agitur ex pacto vt dicia. legitima. sͣ. d̓ pac. ⁊. C. d̓ rei ꝑmu. l. ex placito. Scd̓o caſu agit̉. ꝯdit̉. ex. l. vi. C. de dona. l. ſi quis argētū. Ia. bu. ¶ Querit Guil. que lex appellat̉ noua glo. dicit ꝙ omnes ex tempore. l. xij. tab. facte d̓ quibus habet̉. C. de legi. here. l. lege. xij. tabu. ¶ Quidam glo. reprobant quia gallus fuit poſt. l. xij. tab. vt in.§. poſt hos. sͣ. d̓ ori. iur. ⁊ de leg. ij. l. penulti. ⁊ tamen ius galli dicit̉ ius antiquū. vi. jͣ. d̓ libe. ⁊ poſthu. l. gallus.§. nunc de lege. ⁊.§. fi. ⁊ no. in gͦ o. infra de regula catho. l. fi. ¶ Glo. cōiter approbat̉ nec ob. cōtrariū quia ibi ius galli dicitur antiquū reſpectu legis velleia. de qua ibi dicit̉ que eſt noua. Non autem dicitur ius galli antiquū reſpectu. l. xij. tab. vt probatur. e. l. gallus. dicto.§. nunc. de. l. ⁊.§. ſi eius. Ei pro gl. expreſſe facit. sͣ. de peti. here. l. i. ⁊. l. iij.§. nouo iure. ⁊ de cap. di. l. tutelas. circa prin. Guil. ⁊ Andre. vnum nouum ⁊ pulchrū exēplum. de. l. veteri que eſt ante hanc. l. sͣ. de inoffi. ieſſa. l. ſi ſub hac Et ibi de hoc in glo. ¶ Conclude ergo ſic ẜm Pe. ⁊ Andre. quādo oritur obligatio ex aliqua parte iuris ciuilis. Ideo dico quia ſi ex edicto vel interdicto pretoris oriatur obligatio orit actio in facium ex ip̄o edicto ⁊ interdicio. vt inſti. de interdic.§. fi. Et ex omnibus etiam edictis pretoris oritur actio in facium. sͣ. nau. cau. l. ⁊ ita neratius. ⁊ in multis alijs edictis paret. ¶ De obligatione ideo dixi. quia ſi non oriretur obligatio ſed ſola equitas daretur officiū iudicis. vt dicta. l. quintus. de an. le. ⁊ sͣ. de pe. here. l. hereditas. ¶ Ex tempore. l. xij. tabu. ideo dixi quia ſi ex. l. xij. tabu. oriretur obligatio daretur actio in factum. vt ſupra ſi quadru. pau. fe. di. l. penul. ⁊ patet quia vbi quis tereiur ad meam reꝫ reſti

De conditione vriuicatio. mendā rei ven. ſi non extat qꝛ cōflata eſt locū habet in factum. vt sͣ. de rei ven. l. in rem actio.§. item ſi quecūqꝫ. Iteꝫ in ꝑmutat̉. vbi datur pre. verdis. vi. jͣ. de preſcrip. ver. l. i. Item pꝫ in damno dato vbi locū habꝫ acquil quādo dānuꝫ dat̉ de corpore in corpus. Sꝫ quādo de corpore in nō corpus tunc habꝫ locum ⁊ datur actio in facium ex prin. l. iij abu. vi. C. ad l. acquil. l. de p̄ioribus. ⁊ ibi no. actio. auct̄. de dolo. tunc locūhꝫ quādo dolus verſat̉. vt. sͣ. d̓ do lo. l. ⁊ elegant̉. ⁊ vide qd̓ no. ⁊ dixi C d̓ dolo. l. doli actio. ¶ Itē ſi oriatur actio noua ex cōſueiudine agit̉ cōditione ex cōſuetudine. vt. sͣ. de legibus. l. de quibꝰ. ⁊ ibi dixi ⁊ idem in ſtatuto ſi noua obligatio oriatur ex ſtatuto agit̉ cōditione ex ſtatuto. vnū tamen vr̄ multū ſingulare in iſta materia dici poſſe. vr̄ enim ꝙ ſi lex aliquid diſponat ꝙ non ſit opus intentari cōduiōi ex. l. immo ex po teſtate ⁊ diſpōne. l. ſtatim fiat executio. ac ſi eſſet lata ſentētia. vt. jͣ. de fide cō. l ber. l. cum quaſi.§. ſi plures. vbi de hoc tetigi. Sꝫ for te ibi eſt ſpeciale fauore libert̉. vt ibi innuit tex. vſure etiam repetūtur cōditione ex canone. extra de vſur. c. michael. ¶ In glo. ibi qūo hoc vetus cogitauit. vt. C. de teſta. l. iubemus. Ibi quid eim peccauit antiquitas ⁊c̄. So. non potuit ſpecialiter cogitare ſꝫ gene raliter diſponere etiā ad fuiuras leges ⁊ cōſtit̉. C. de legibꝰ. vt de hoc plenius. sͣ. dixi. quia lex ſemper ſicut viua loquit̉ pn̄tibus ⁊ fu turis caſibus. Sequitur rubrica de cōditione triticaria. ¶ Super rubrica de iſta cōditione non habet̉ in. C. Sed bn̄ hadetur per Rofre. in libello hoc. e. ti. Et quare dicat̉ triticaria dic a tritico auctore vt dicit glo. ¶ Quare hec cōditio locū habeat pro omnibus rebus ⁊ non ꝓ pecunia numerata. dicūt quidaꝫ qꝛ in pecunia ſatis eſt ꝓmiſſum per alias actiones. vt. jͣ. de verbo. ob. l. doli clauſula. ¶ Alij qꝛ in alijs rebus ꝓmiſſum ē ꝑ certi ꝯdi tōeꝫ generalē iſte nihil valēt. qꝛ ⁊ circa alias res ꝓmiſſuꝫ ē ꝑ ſpāles actiones ⁊ certi cōditio datur circa alias res circa quas dat̉ triticarta. ¶ Alij. dicūt ꝙ iſtetriticus qui fuit auctor iſtius ꝯditiōis fuit clericus cōſciēuatus ⁊ magnus philoſophus qui cōtemnebat pecuniā. jͣ. de var. cog. l. in honor̄.§. philoſophis. ⁊. C. de muneribus patrimo. l. ꝓfeſſio. Sed hoc non valet qꝛ eodem modo dedei cōtēnere alias res. vt dicta. l. ꝓfeſſio. ¶ Alij dicū ꝙ fuit ruſticus qui non debebat optare pecuniā. C. de agri. ⁊ cenſi. l. domi mi prediorū. li. xj. ⁊ ar. j. de leg. iij. l. ſi corus.§. i. dic ẜm Guil. ⁊ Andre. ꝙ ratio eſt qꝛ triticus inuentorhuius cōditionis eā reꝑijt fuper rebus que habent in ſe eſtimationē extrinſecā ⁊ diuerſam rationem temporis vel locoꝝ. vt. jͣ. e. l. vlti. ⁊. jͣ. ti. ꝓxi. Sꝫ quia pecuna eſt certa nec mutatur eius valor vel ex eſtimatio. vt. sͣ. de in lit. .iur. lmnumis. licꝫ aliquādo interſit eam plus habere in vno loco ꝙͣ in alio. vt. jͣ. ti. ꝓxi. Ideo voluit hoc titulo. tractare de pecunia numerata. Si fur vendidit rem furtiuā alij bona fide emēti. an ꝯtra emptorē detur actio an quo remedio mihi cōſulat̉. Quādo cōdi cam dn̄iū ⁊ qn̄ poſſeſſionē taniū. jͣ. e. l. ij. Cuius temporis haberi debeat eſtimatio in hac actiōe plene. jͣ. e. l. in hac. ⁊ ex quo tempore veniant acceſſiones ciuiles ⁊ naturales in actōibus bone fidei ⁊ ſtricti tur̄. Et an reddēs rē deterioratā liberet̉ a prima actiōe. Et an recipiens eam deterioratā ſibi p̄iudicet in deterioratiōe. ¶ Omnia attingit hec cōdi Ui certam. o prcier pecunā numeraiaꝫ hoc dicit. Et ſic iſta triticaria eſt de ordine fratrum minorū quibus nō licci rāgere pecuniā. Ibi ſi xertuꝫ petat̉. Ex hoc colligūt quidaꝫ ꝙ ſi ceriū petat̉ ſit nomen actiōis quod eſt falſuꝫ vt dixi. sͣ. ſi cer. pe. ſuꝑ rubrica. expone ergo ſi ceriū petat̉. l. certi cōditione per quā ceriū petit̉ quaſi dicat nō ꝯditione triticaria quia illa non attingit pecuniā numeratā vt dixi in ſummacio. Ibi alias res ſibi debitas. vt infra.§. fi. Ibi petet.i. petere pōt. per hoc tamen nō excludit̉ certi cōditio generalis ſi petat̉ cer lum. nam tunc illa concurrit cum iſta ibi ſiue inre.i. ſpē certa. Ibi ꝯſtent ⁊ ſic in quātitate. Ibi ⁊ ſi vectigal. ſit in quo habet̉. vtile do minium. vi. sͣ. ſi ager vec. pe. ꝑ totū. Ibi ius debit̉. nobis certum ⁊ incermū ⁊ ſic in corporale. vt inſti. de rebus corporalibus ⁊ incorpo ralibus. Ibi ſeruitutē realem. Idi rem auteꝫ ſuā.i. dominiū rei ſue vtno. infra. l. ꝓxi. in prin. Ibi ex quibꝰ pōt rōne dominij exꝑieattoris. ¶ Querit Guil. de ſuꝫ. ſi ille qui futatus fuit mihireꝫ quā ego detinebam vendidit alij bone fide ementi vel alius rendidit qua actione agaꝫ contra illum emptorē ⁊ an cōpeīat mihi cōditio furtiua. videtur ꝙ non quia m. hi nō eſt obligaius. ⁊ qꝛ hꝫ ſilulum bonam fidem ⁊ poſſeſſionē in qua tuendus eſt. vi. sͣ. ſi vſul̓r. pe. l. vi frui. ⁊. C. de rei ven. l. ſi quis ſciens. In cōtrariū facit hec. l. in fi. que dicit ſimpliciter rem ſurrepiā cōdici poſſe. hac cōdinōe dicit ꝙ ſtricio iure non datur hec cōditio ⁊ finis huius. l. dꝫ intel ligi in fure vel raptore. ¶ Sꝫ nūquid dabit̉ cōditio ſinc cā. dicit ꝙ non. qꝛ lꝫ ſiue cā vel ex iniuſta cā eēt penes furē. tamē cum iuſta cā ⁊ uiulo ē penes empiorē. ¶ Sꝫ nūquid dabit̉ ꝑuoliciana dic ꝙ non. vt infra de act̉ em̄ꝑ l. ſi ea res.§. fi. ⁊ sͣ. de publi. l. ſi ego.§. ſi duobꝰ. ¶ Item nec habeo cōdit̓. ex. l. ſi coloni. C. de agricol. ⁊ qꝛ alio caſu loquit̉. vt ibi pꝫ ⁊ dixi. sͣ. de cōdi. fur. l. ⁊ iō.§. neratiꝰ. Expedit ergo ꝙ agam conditꝭ. furti contra furem ⁊ ſi fur nō cēt ſoluendo. forte tunc in ſubſidium daretur mihi actio conira emptorem. argumen. ſupra de eo per quem factum eſt. l. fina. ⁊ ſupra de dolo. l. ⁊ eleganter.§. ſi dolo. ⁊.§. ſi quadrupes. Guido. ¶ In glo. prima in fi. do. Azo. in ſumma ſi cerium pe.§. eſt ⁊ cō ditio truicaria. videt̉ tenere ꝙ triticaria nō competat ꝓ aliqua re in qua conſiſtit mutuū ſed opi. glo. cōiter tenet̉. ¶ In gl. hoc di cunt quidam ibi naturam certi ꝯditōis. quidam habent in glo. no men certi ꝯditōis. ſed tunc nō videt̉ iſte finis glo. habere ſanū in tellectum niſi refferat ad p̄ſentē glo. ante ver. item no. Sed in habeas in glo. verbum naturā ⁊ ita habet̉ in antiqua glo. ⁊ tunc gl. recte ꝓcedit ſicut ſtat. Ni. ¶ In glo. que incipit quid de poſſeſ. Ibi ipſam ꝯtineat Azo. hanc glo. Azonis quidam male intelligē tes dicunt ꝙ ſi poſſeſſio rei mee ꝑ plures ambulauerit poſſuꝫ eaꝫ ꝑ triticariam ⁊ ſufficiat mihi ꝓbare aliquādo poſſediſſe quod ſi eſſet veruꝫ fatuus eſſet qui inteniaret rei ven. aliquo caſu ante pu blicatꝭ. Sed iſte nō fuit intellectus Azo. ſed demum iniellexit poſſeſſionē rei ſue aliquem poſſe condicere hac ꝯditōe ſi ei ſit aduer ſarius obligatꝭ. adieam reſtuuendā. aliquo iudicio poſſeſſorio. vt ſupra de rei ven. l. is qui deſtinauit. vel etiam actōne ciuili vt ſupra de conditio. indebiti. l. indebiti.§. ſed ſi nummi. vbi de hoc no. ⁊ dixi. ⁊ ad hoc facit quod ſupra dixi ẜm Gui. de ſuza. ¶ Ideſt ab eo. Ibi funduꝫ ideſt Ed et et. gominūſundi boe nō placet O. qꝛ cum non amiſſerit dominiū nō pōt ipſum cōducere. vt ſupra.§. ꝓxi Oldra. Ibi poſſeſſioneꝫ.i. rem ratōe poſſeſſionis actiue ⁊ paſſiue. Nec ob. infra de contrahēda emptio. l. quod ſepe.§. ſi res. vt ibi no. ⁊ differentiā inter poſſeſſio nem ⁊ remꝓbat. l. ſi duo. in fi. infra vti poſſidetis. Sed certe diſtin ctio huius legis nō videt̉ ꝓcedere.ſ. ꝙ ꝓprietatem rei mee non poſſum ꝯdicere poſſeſſionē aūtſic. ſed dic ꝙ reſpectu eius a quo petit̉ nō eſt differentia ſit reus actoris vel non. ſed reſpectu ipſius acioris ſic. qꝛ ſi eſt dominus petet ſolam poſſeſſionē ſimplicit̓ nō ratōe ꝓprietatis vt no. ⁊ dixi ſupra ſi certum pe. l. ſiquis nec cām. §. res pignori. ⁊ hoc modo pōt ſaluari glo. que eſt hic que incipit ⁊ tamen. quam quidam reprobant. ⁊ vbi nō ſum dominus eſtima iur ſola poſſeſſio ſine ꝓprietate infra de furtis. l. ſi vendidero. vbi autem ſum dominus eſtimat̉ tota res ⁊ dic ꝙ quando peto rem dari opor ere ⁊ hoc eſt ꝓprie ꝑſonalis. vt inſtitu. de actio.§. ſic ita qꝫ quandoqꝫ peto rem reſtitui. qꝛ ⁊ tunc eſt ꝓprie rei ven. Quan doqꝫ peto reſtuui qꝛ reſtitui vel nō ſuꝫ dominus. ſed erā poſſeſſor ⁊ cecidi a poſſeſſione deiectus ⁊ tūc hꝫ locum hec ꝯditio. Ia. bu. ¶ Utilis eſt hec lex ⁊ de eius maM Hac. eria pleniſſime dixi ſupra ſi cerium peta. l. vinum. ⁊ ideo hic facilius tranſeo ⁊ breuiter. hoc dicit. ſi res petita extabat tempore ſententie ⁊ tūc plus valebat ꝯſiderat̉ illud tempus ſi tꝑe ſentēte nō exiabat a tēpore mortis plus valuit tunc ꝯſiderat̉ tempus mortis. Sꝫ ſi mota p̄ceſſit hec tꝑa.ſ. tempus mortis ⁊ ſeniētie ꝯſiderat̉ tempꝰ more. ſed tunc plurimi valuit ⁊ ſic ꝯſiderat̉ tempus quo plurimi valuit a tempore more vſqꝫ ad tempus ſentētie. Et diuide qꝛ primo ponit̉ dictum quādo res extabat tempore ſentētie. ⁊ tunc plus ve lebat vſqꝫ ad verſi. ſi vero. Ibi deſierat extare tempore ſententie. ⁊ tempore mortis plus valuit vſqꝫ ad ver. ſed etiaꝫ antea. Ibi de

De conditione triticaria. terminatio p̄miſſoꝝ ẜm celſum vſqꝫ ibi in vtroqꝫ aūt. ibi alia determinatio ẜm Marcelū vſqꝫ ibi ⁊ ideo. ibi illau o ex premiſſis. ¶ Alij diuidunt ſolum in tres partes. ſecūda ibi ſi vero. tertia ibi in vt oqꝫ. Ibi hac actio.ſ. iriticaria. Ibi res.i. ſpēs alie non ẜm lecturam glo. ibi petita eſt. eſt dari ex ꝯctu bonefidei vel ſtricti iurs ⁊ ipſa res nō dat̉. ibi verius.i. verum ſit. ſic exponit̉. C. de furtis. l. fi. ⁊ de dolo. l.. ibi tempus ſpectandū ſi tunc plus valuerit nec cul pa nec mora preceſſit. ibi in rebus humanis culpa poſſeſſoris. ibi mortis tempus. ſi tunc plus valuit a tempore more ⁊ hoc locū hꝫ vbi culpa tantum p̄ceſſit. ſecus ſi dolus. ⁊ hoc ſequit̉. ibi vulnerato vel longo tempore infirmo que poſtea p. rierit. bi in vtroqꝫ iſte ver. locum hꝫ niſi mora p̄ceſſit. ibi res facia ſit poſt moram. ibi ſer uum quem debebat. ibi nec liberari.ſ. ab actōe de dolo. ibi tempus more inducende ꝑlitis conteſta ẜm Gui. de ſuza. ibi eſtimetio.ſ. quanti plurimi fuit a tempore more ⁊ dic ẜm Rizar. omiſẜ. glo. vt omnia ſint plana ⁊ ceſſent ꝯͣria dic hic duo tempora eſſe conſi deranda.ſ. tempus a quo incipit eſtimatio ⁊ tempus in quo finit̉ ⁊ nō vltra ꝓcedit intelligatis ergo iur̄ cōi indiſtincte cuius tempꝰ fieret eſtimatio in hac actōe reſpondei ꝙ ſi querat̉ de tempore in quo finit̉ ⁊ nō vltra ꝓcedit veriſſimū eſt quod Seruius ait ꝙ ſi res extat inſpicit̉ tempus ſententie. ſi non res ſit perempta inſpicit̉ tempus moriis. ⁊ ſic Uulpia. reſpondet de tempore in quo finitur eſt. mato ⁊ nō vluta ꝓcedit. Sed Celſus fingens ſe nō intellige re eum dicit ꝙ nō inſpicit̉ tempus mortis immo etiam ante mor tem vt ſi ſeruus forei mortifere vulneratus ne deducat̉ ad viliſſi mam eſtimatōnem ⁊ ſic Celſus loquit̉ de tempore a quo incipit eſtimatio. ⁊ ideo Vulpi. aduerſando dixit ego dixi de tempore in quo finit̉. ⁊ tu loquens de tempore a quo incipit in quo plus tibi dico ꝙ ſiue res extet ſiue nō inſpicit̉ tempus more. Siquis enim ſeruū eluſcatꝭ. ſoluat nō liberat̉. ⁊ hoc dicit iſta lex. Nō ob. infra. l. ꝓxi. ⁊ ſupra ſi certum pe. l. vinum. vbi videt̉ inſpici tempus petitō nis qꝛ ibi nulla mora fuit. ſed ſi in mora fuiſſet inſpiceret̉ tempus more. ⁊ ita etiam intelligat̉ infra cōmo. l. iij.§. in hac. vbi dicit̉ in ſtricti iuris inſpici tempus litis conteſta. ⁊ in bonefidei tempꝰ rei iudicate. qꝛ ibi veriſimiliter nulla mora interceſſerat. vel ſi interceſ ſerat nō allegabat̉ qꝛ tunc tempus more ſpectaret̉ habito reſpectu ad tempus a quo inſpicit eſtimatio ⁊ ſic omnes leges concor dant que vident̉ contrarie. Rizar. ¶ Oppo. quomō hic querit̉ de eſtimatōne in primo caſu cum res extet. ⁊ tunc plurimi. So. vt in glo. qꝛ forte nō erat eius qui dare debebat. vel dic ꝙ lꝫ tempore ſenientie executōis extaret. tempore executōis perierat. Et ideo fieri oportebat executio in eſtimatōe. ¶ Item oppo. ꝙ liberetur dando ſeruum cluſcatꝭ. a prima actōe ⁊ det̉ de dolo. vt infra d̓ ſolutio. l. qui ſibi.§. primo. ſo. ⁊ hic intelligo ꝙ durat actio de dolo ſicut ibi cum hic erat prima actio ſtrictiiuris ⁊ ſic ſublata. ¶ Itē oppo. ꝙ recipiendo ſibi p̄iudicet in actiōe de dolo. ſo. vt in gl. vel dic ꝙ hic ſciebat ius ſuum vbiqꝫ durare. Item oppo. ꝙ cum eſti matio venit officio iudicis ergo lata ſententia ſuꝑ principali expi rat officium. ⁊ ſic nō pōt agiad deterior̄. vi. C. depoſiti. l. iiij. ſo. hic venit actōis iure nō iudicis officio. ⁊ hoc iollit hoc contrariū ⁊ p̄cedens. ¶ Modo tranſeo ad glo. magnam que ſignat tria ꝯtraria. primo opponit̉ de hac. l. ad feipſam. ſo. vt glo. ⁊ dic conſiderari illud quo plurimi valuit quodcūqꝫ ſit illud. ¶ Secūdo oppo. de. l. iij.§. in hac. infra cōmoda. ſolu. dicunt quidam ꝙ hic ꝓponit̉ ꝓ actōne bonefidei. contra hoc inſtat glo. ⁊ reſpondet ꝙ tempus more ⁊ rei iudicate ſit vnum ⁊ idem. ſed ſo. nō eſt bona qꝛ lex ſequens loquit̉ in ꝯtractu ſtricti iuris. ⁊. l. in re. sͣ. de cōditio. furtiua ⁊ ſi certum peta. l. vinum. Et ideo alij dicunt ꝙ hic loquit̉ quando ſpecies petit̉. Ibi quādo quantitas non cōmodat niſi vt corpus. ⁊ tunc idem eſt in cā quod in corpore. vt ſupra ſi cer. pe. l. cum fundus.§. i. preterea in ſtricti iuris nō ſolum tempus litis con teſta. ſed etiam auterius ꝯſiderat̉. vt ſupra de conditio. furti. l. in re furtiua. nec dꝫ conſiderari iempus ſententie ſi plus ante valuerit ⁊ nō ſolet eſſe deterior ꝯditio litis conteſta. de regu. iur. l. non ſolei. vnde alij dicunt vt Bul. ꝙ illis temporibus plus valuit. alias ꝯſiderat̉ ẜm hanc. l. Io. dicii ⁊ bene ꝙ ibi loquit̉ in fructibus hic in eſtimatōe. ⁊ hec ē vera. Et ideo dic ꝙ aut de intereſſe.i. de eſti matōe querit̉ aut de acceſſionibus. primo caſu aut venit actionis iure ⁊ ꝯſiderat̉ tempus obligatōis contracte. vt infra mandati. l. qui hominem. ⁊ de nouationibus. l. fundum cornelianū aūt officio iudicis ⁊ tunc aut mora preceſſit contractum ⁊ conſideratur tem pus cōtractus. vi. l. cum quid in diem de actionibus ⁊ ob. aut mo ra ſequit̉ ꝯͣcium ⁊ iūc aui p̄cedit ꝯteſtatōem ⁊ conſiderat̉ ſempus more ſi non fuit in mora ante litem cōteſtatā. tunc ꝑ cōteſtationeꝫ incipit eſſe in mora. ⁊ ideo a tempore morc incipii creſcere eſtima tio vſqꝫ ad ſenientiā ⁊ cōſiderat̉ id tempus quo plurimi valuit vt hic. ſi aūt loquimur de acceſſionibus aut de ciuilibus ⁊ veniunt in bone fidei a tempore more. vi. jͣ. de vſur̄. l. videamus. in ſtricti iur̄. non circa vinculū ſt pulatiōis. C. de vſur. l. quēuis. Si autem loquamur de acceſſione naturali aut peto qd̓ eſt meū ⁊cͣ. vi plene di xi in dicta. l. vinuꝫ. sͣ. ſi cer. pe. ¶ Item oppo. ꝙ iurat̉ in liteꝫ. vt ſupra de rei ven. l. qui reſt. tuere. So. vt in glo. vel verius. Ibi ag.it̉ cōtra doloſum. hic non. Ia. bu. ¶ Guido de ſuꝫ. ad declarationem huius. l. ſic dicit circa rem petitam ex cōiractu bone fidei vel ſtricti iuris cuius temporis eſtimatio fieri debeat. variant gl. ⁊ do cto. hic. ⁊ in. l. vinū. ſi cer. pe. ⁊. jͣ. cōmo. l. iij.§. in hac. ⁊ ideo diſtinguc quia ſi res petit̉ ex cōtraciū ſtricti iur̄. aut eſt appoſita dies in qua reddi debeat. ⁊ tunc illius temporis fienda eſt eſtimatio. vt. jͣ. l. ꝓxi. de rei iudi. ſi cal. ⁊ de verbo. oblig. l. ſi fundū certo dic. Si dies non eſt appoſita ſpectatur tempus lit̓. cōte. vt dicta. l. vinū. quia ante non dicit̉ quis agere. ed agere petit̉ ex cōtractu bone fi dei tempus rei iudicate inſpicit̉ vt iudex cōdemnet reū quāti plu rimi valuit res vſqꝫ ad illud tempus. ila intelligit̉. jͣ. ꝯmodati. l. iii. §. in hac. ⁊ etiam a tempore more ne ſit deterioris cōditionis cōtractus bone fidei ꝙͣ ſtricti iuris. per. l. i. de act̉. emp. l. ratio.§. ſi ꝑ venditorem. ¶ Qualiter reſpondebit̉ huic. l. in fi. que loquitur in cōtractu ſtricti iur̄. ⁊ dicit inſpici tempus more ⁊ non litꝭ cōte. vt di xi. Reſpondeo ꝙ hec lex non loquitur in omni caſu in quo poſſit iſta triticaria intentari. ſed quando intentat̉ cōtra illum qui fura tus fuit rem mobilem vel expulit de re immobili. ⁊ in iſtis caſibus tantū intellige. l. iſtam ⁊ ꝓbatur in duabꝰ legibus precedentibus que tractant de cōditione triticaria que cōpetit in alijs caſibus. ⁊ jͣ. l. ꝓxi. ¶ Item talia de quibus loquit̉ hec. l. cōſueuerū. facere fu res ⁊ violenti poſſeſſores.ſ. eluſcare ⁊ vulnerare. vt. sͣ. de cōdi. fur. l. ſiue ⁊ ita prin. huius. l. ⁊ mediū trahit̉ ad fi.ſ. vt tantū tempꝰ mo re cōſideret̉. ⁊ qꝛ fures raptores ⁊ violenti poſſeſſores ſemꝑ ſunt in mora. sͣ. de cōdi. fur. l. in re furtiua.§. ſi ex cā. ⁊ hec eſt veriias ⁊ ẜm hunc intellectum nullum habet cōtrarium. l. iſta. vel dic ꝙ iō hic cōſiderat̉ tempus more. quia fur vulnerauit ſeruū. vnde ex fa cio ſuo tenetur. infra de verbo. oblig. l. ſi ſeruū. ꝙ tamen ꝓxi. dixi verius eſt. nec ob. jͣ. man. l. hominē. ſol. ibi patet quia fideiuſſor ex ca fideiuſſoria. ¶ Circa fructus iā bone fidei ꝙ ſtricti iur̄ ſerua ꝙ hic dicit glo. a ver. ceterū. vſqꝫ in fi. quia cōtinet veritatē Guide ſuꝫ. ſed licet iſte intellectꝰ domini Gui. prima facie aures mulceatur. non tamen bene colligit̉ ex littera que generaliter loquitur. vnde non videt̉ debere reſtringi ſolum ad eos caſus ad quos re ſtringit eam. d. G. Et ideo cōiter tenet̉ ꝙ ſupra dixi ẜm Ia. butri. ¶ Querit Guil. nūquid liberet̉ ab actione primeua qui tradit rē deteriorem. credit ꝙ ſic. ſi erat obligatus in ſpē ſecus in genere ꝑ leges allegatas in glo. ¶ Sed nunquid recipiens ſibi p̄iudicat dicit ꝙ non immo poteſt petere reſiduū infra de ſolu.l etiā quib. mo. pi. vel hypo. ſol. l. ſicut re corporali. ⁊ hoc dicit glo. sͣ de dolo ſ. eleganter.§. non ſolum. Guil. de hoc infra ſtatim ſubijciā in ſuꝑ plectione glo. in glo. que incipit. ſed ſi exiet. Ibiqꝫ debeat mihi da re ⁊ ſic non poterat mihi dari.i. mea fieri in fi. vt ꝓbatur infra de verbo. oblig. ſecus ſi extaret. vi dicta. l. fi. de fideicō. liber. vel dic ꝙ bn̄ extabat tempus ſentētie ſed tempore executionis fiende deſierat extare. Ita ꝙ in eſtimatione fieri debebat executio. pro hoc facit. jͣ. de cōfeſſis. l. iul. vel dic ꝙ res hic erat deteriorata. pōt etiā hec. l. intelligi in quātitate. vt in glo. magna. tunc ſoluit in ꝯtrariuꝫ. vt no. in. l. vinū. ſi cer. pe. in glo. que incipit ab actione de dolo ibi de prima liberat̉ iunge hic ꝙ ſtatim ſequit̉ iu glo. quia alias ⁊c̄. ¶ In fi. glo. ibi dare voluit ſed creditor non decepit vel dic ꝙ ſibi non preiudicat quia ſciebat ius ſuū vbiqꝫ durare. Itē qꝛ tenet̉ reus ad rem ⁊ ad deteriorationē tāquam duo debita ⁊ duabus actionibus. Et iō in mirū ſi cogit̉ vnum debitū accipere.ſ. rē dete rioratam. vt. sͣ. ſi cer. pe. l. quidem eſtimauerunt ⁊ aliud ꝓſequi. sͣ. de deteriorat̉. Ia. bu. de hoc vide ẜm Guil. sͣ. in fi. lec. huius. l. ⁊ no. in dicta. l. elegāter.§. non ſolū. sͣ. de dolo. ⁊. jͣ. ꝯmo. l. iij.§. ſi redita ⁊ per modernos. C. ad exhi. l. exhibitionis. ¶ In glo. ma

O eo quod certo loco. gna. Ibi intelligēdum ē tempus more. Ibi nimis ſtricte loqueret̉ Preterea ⁊ inſtricti iur̄ cōſiderat̉ tempus more. vt. jͣ. l. ꝓxi. ⁊ sͣ. de cōditione furtiua. l. in re furtiua.§. ſi ex cā ibi per teſtes. rō quia illa actio tunc eſt arbutraria iſta non. ⁊ iō diſtinguit aūt cōſtat res. aut deficit extare poſt morā. vt no. sͣ. de in lit̓. iuran̄. l. in actōibus. §. plane. Reſpōdet ergo Io. ꝙ loquit̉ in acceſſionibꝰ hic in debi io principali ꝙ impugnat Azo. in. l. vinū. ⁊ reſpōdet ad cōtrariuꝫ ꝙ mediū eſt finis huius. l. loquit̉ de tempore a quo incipit creſcere eſtimatio. principiū vero huius. l. ⁊ lex cōiraria loquit̉ de tempore vſqꝫ ad qd̓ creſcit eſtimatio. de hoc vide qd̓ plenius dixi dicta. l. vinum. ſi cer. pe. ⁊ per Dy. in. c. mora. de reg. iur. li. vi. ¶ Ibi parum diſcrepat immo cōcor. ſed non in ſolutꝭ. cōtrarij. nā Bul. intellexit. l. ꝯͣriā in ip̄a rei eſt. matōe ibi in fructibꝰ. Ibi vel bone fidei petit̉.ſ. prīcipalit̓ idē ⁊ ſi acceſſorio petat̉ īiereſſe n̄ dico ī lucro ſꝫ ꝙ in dāno cōtingit. vt no. jͣ. de verbo obli. dicta. l. ſi funduꝫ. Ny. Ibi idem in intereſſe ꝙ eſt ipſa rei eſtimatiōe non acceſſio. Ibi ēt etempore more. immo etiaꝫ anie vt patei in cōcor. hic alleg. NyIbi ⁊ debuit iudicari. Item etiaꝫ ante morā ſi actionis iur̄. veniāt. vt ſupra de cōdit̉. inde. l. in ſumma.§. ei ꝗ. Et de hac maeria ſem per recurre ad hanc que cōtinet veritatē magis ꝙͣ alie. Ibi. vt fri gerius. ꝓ e. facit. jͣ. de vſur. l. vſure. Ny. ¶ In quātitate cōſiſtens I res aliqua. igi pcilia poſt moraꝫ debi toris per hanc actioneꝫ. Ibi dari debuit. Sed ſi tūc plurimi fuii. alias enim tempus ſententie. vt ſupra. l. ꝓxi. Ibi peteret̉ ꝓ litis cōteſtationem. vt infra de conſti. pec. l. iteꝫ illa. Ibi rebus ſimilibus ⁊ etiam ſpeciebus. vt ſupra. l. ꝓxi. Sequitur rubrica de eo quod certo loco. ¶ Super rubrica vide Azo in ſumma vbi cōueniat̉ qui certo lo co dare ꝓmiſit. Et vide etiaꝫ qd̓ no. in gloſis. e. ti. l. vnica. ⁊ vide etiaꝫ Rofredū in libello. e. ti. ⁊ in ſpeculo. de ſolutiōibꝰ.§. ſequitur ver. pe. ⁊ fi. Et lꝫ iſta rubrica dicat̉ daci tn̄ hꝫ locū etiaꝫ ſi factū ſit in obligatiōe. vt. sͣ. de iudicis. l. eū qui. inſulam de hoc tamen dic. vt infra e. l. ij. alias. iij.§. qui ſtichuꝫ. ⁊ quo loco debeat fieri ſolutio ſiue locus ſit adiectus ſiue non plene. vide. jͣ eo. l. item illa verba. Quot lꝫ debitoris ſit electio rei in alternatiuis regulariter fallit ſi ex hoc ſeqneret̉ an debeat. jͣ. e. l. i. Et quid ſi creditor ad locū cō uentum venire non audeat. ¶ Et an in cōtractibus fiat remiſſio ad locum cōtractus. ¶ Et an qui ꝓmiſit ſoluere certo loco poſ ſit alio cōueniri etiam ſi ibi non habeat domiciliū. ⁊ ꝙ iura fauēt creditoribꝰ ad ſibi debitū cōſequendū ꝙ rōne loci adiecti actio efficit̉ arbitraria ⁊ in ea in multis habꝫ locum arbitrium iudicis j. e. l. ij. ¶ Ei ꝙ arbitraria non eſt nomen actionis ⁊ au dies ſacita cōſtituat quem in mora. ¶ Et quid ſi in loco domicilij ē conſuetudo ꝙ minores non reſtituant̉ ⁊ in loco cōtractus nō quis lo cus attendit̉ ⁊ an intereſſe qd̓ venit in arbitrarijs veniat ēt ſi non petatur. Et qūo debeat formari petitio ſtipulatiōis alternatiue di uerſis locis. dꝫ ipſa loca in petitiōe exprimere. e. l.§. ſi quis epheſi. ¶ In alternatiua regulariter ē electio debitoris. ſecus in alternatiua locorū. ſi inſurgat poteſtas an debeat. e. ¶§. ſceuola. alias ē lex non vtiqꝫ. ¶ Qd̓ vnū extremorū rōne indiuiduitatis. e. l.§. ꝗ ſtichum. ⁊ ibi pleniſſime de materia alternatiuorū rerum ⁊ locorū ⁊ vtriuſqꝫ ſimul ⁊ de electione plurium iudicū ⁊ an poſſit variari ꝙ copula ⁊ hꝫ ī partes diuidere ⁊ copula aut totum vni alternati ue iollere eadem. l.§. ſi quis ita. Stipulatio inſule non adita cerio loco non valet. e. l.§. ſi quis inſulam. Si pulatio que hꝫ locum hꝫ ⁊ iēpus tacitū que poſſit ad ip̄m locū veniri. e. l.§. ſi quis ita. ⁊ an dies tacita cōſtituat quē in mora ⁊ an̄ artatio tēporis viuet ob ligationem. ¶ An ſoluēs adiecto alio loco qͣꝫ quo cōuenit liberetur. e. l.§. item iul. Et de modo reſpōdendi allegatiōibus ꝑ diuiſionem de officio iudicis circa hanc act̉. e. l.§. nunc de officio. ⁊ ꝙ intereſſe ex lucro ⁊ etiam extra rem. ⁊ vltra legitimū modum vlurarum precia rerum varia ſunt ẜm locorum diuerſitatē. jͣ. e. l. ⁊ ideo ſi agitur in loco deſtinato actio non eſt arbitraria. jͣ. e. l. qd̓ ſi epheſi. ¶ Quādoqꝫ iudex recipit cautionē de ſoluendo in loco cōuento. e. l.§. interdum. Et an vocatus tempore feriato teneatur cauere de cōꝑendo die iuridico ⁊ ꝙ iudex debꝫ habere pre oculis deum ⁊ equitatem. ¶ An actio arbitraria locum habeat in cmnibus actionibus ſtricti iuris. jͣ. e. l. ſi heres. ⁊ ꝙ differat hec atbitraria ab alijs arbitrarijs. ¶ An in actionibus bone ſidei habet locum iſta arbitraria. jͣ. e. l. in bone fidei. ¶ Et ſi ſtaluto caueatur ꝙ daciarij habeūt arbitrium ſuper vēditiōibus ⁊ aliquis ꝓmiſit vendere an ad hoc extendat̉ arbitrium. Quod mn iſtis arbitrarijs mora rei non nocet fideiuſſori. ſed ſibi tantum. ⁊ mora fideiuſſoris fideiuſſori plene. jͣ. e. l. certum. ¶ Et an fideiuſſor teneatur ex mora rei ad intereſſe vel vſuras vel penā ⁊ augeatur eius obliga io. Et an ſoluens adiecto liberetur. Et ſi dominus poſt ceſſationem emphiteote recipiat partem penſionis ſibi preiudicet in parie iantum vel in toto. Et ſi clericus dedit fideiuſſorē laicuꝫ an poſſit ꝯueniri coram eccleſiaſtico iudice. Et ſi principalis con uenit ſub pacio ꝙ niſi ſolueret nō fieret ſibi ratio. an hec pena extendat̉ ad fideiuſſores ⁊ ſi fideiuſſor interceſſit poſt moram principalis an teneat̉ ad intereſſe ſicut principalis ⁊ pulchra diſtīctio ⁊ pulchre ꝯcluſiones in iſta materia ꝓmittens ſolucre certo loco nō pōt alio loco ſoluere niſi ſoluat ⁊ intereſſe infra. e. l. is qui cerio. de fideiuſſo. accepto poſt moram rei an ieneat̉ ad intereſſe in fra. e. l. fi. Et an ſorte ſoluta poſſit peti iniereſſe vel pc̄a pleniſſime. Lio loco ¶ Licer locus ſit adiectus ſolutōi pōt alio loco peti. hoc dicit ⁊ no. ꝙ vbicunqꝫ etiam ſi ex natura rei deberet dari clecto reo. tamen ſi ex hoc reſultaret ei poteſtas an deberet. tunc nō datur ei electio. ⁊ hoc dicit totus iſte titulus. Ia. bu. Et vide extra de foro competēti. c. dilecti. cum ibi notatis per omnes. ibi competere ꝯſiderato rigore iuris. ibi data opera ⁊ ma litioſe. vt ſupra ex ꝗbus cauſis ma. l. ⁊ qui daia opera in fi de eꝗ tate. Nec ob. infra. l. ꝓxi.§. fi. vt ibi no. quid autem ſi creditori ad locum ꝯuentū venire nō lꝫ. qꝛ eſt ibi bānitus. vel ex alia cā dic vt no. C. de ſolu. l. vſuras. Gui. Iaco. de ra. ⁊ Pe. inducum.. iſtaꝫ ꝓ caſu contra. l. Io. ⁊ Azo. qui tenent ꝙ in ꝯͣctibus locum habet remiſſio ad locum ꝯͣctus vt no. ſupra de iudici. l. heres abſens.§. primo ⁊ ibi ſatis dixi. Alibi dicit glo. ꝙ locum hꝫ remiſſio ſi renū ciatū eſt priuilegio fori vt no. ſupra ſiquis in ius vocā. nō ierii. l. i. Pro opi. Io. ⁊ Azo. facit qꝛ in deliciis ſit remiſſio infra de accuſa. l. ſi cui.§. fi. vbi de hoc. ⁊ in aūt. vt nulli iudi.§. fiquis v̓o cōprehenſoꝝ. ⁊ pleue dixi. C. vbi de crimi. agi oportet. aūt. qua in pro uincia ⁊ ꝯͣctus ⁊ delicta equiꝑantur. sͣ. de iudi. l. omnē. ⁊ ſin aūt. vt omnes obe. iudici ꝓuincie.§. ⁊ hec ꝯſiderant̉. Item videt̉ caſus ꝓ iſta opi. C. vbi de crimi. agi oportet. l. ij. vbi de curiali vel coar tali ꝯditōe. l. i. de ꝯditio. ⁊ demon. l. cum tale.§. fi. ⁊ in au. de exhi. reis.§. ſi vero quidam. qꝛ ſic eſt in teſtibus. C. de teſtibus. l. ſi quā do extra de ieſtibus cogen̄. ꝑ totum. ⁊. C. de fide inſtru. aūt. apud eloquētiſſimū. Sed hic videt̉ caſus in ꝯͣrium qꝛ hic pōt agi alio loco ꝙͣ vbi ꝓmiſſum eſt ne ſit in poteſtate rei quod nūquam con ueniat ſi nunquā ad illum locum ueniret. ⁊ ſic pꝫ ꝙ in ꝯctibus nō hꝫ locum remiſſio. qꝛ ſi locum haberet ceſſaret ratio huius. l. quia dato ꝙ nolet ad locum ꝯͣctus nōne remitteret̉ inuitus ⁊ ſic pꝫ lo cum nō eſſe remiſſioni. Item qꝛ ufficiant alia remedia preroris.ſ. mutere actorem in poſſeſſionē ſupra de in ius vocan ſſatis que. vel alia remedia. sͣ. de arbi. l. nō diſtinguemus§. arbiter if̄i a de ventre in poſſeſ. mitten. l. fi. C. de modo mulcian. l. i. ⁊ vide. ur expreſſum de libero homi. exhiben. l. vlti. in fi. ⁊ ſic ſeruat̉ in iudicijs ad ꝯͣria reſponde. naꝫ quod dicit̉ ꝙ in delictis ſit remiſſio fateor qꝛ nō poſſit ſe defendere ꝑ ꝓcuratorē infra de publi. iudi. l. penul. §. ad crimen. Ei quod dicit̉ ꝙ delicta ⁊ ꝯͣctus equiꝑant̉ verum eſt in caſibus in ꝗbus poſſunt equiꝑari. Nō ob. l. vbi d̓ curiali cō ditōe qꝛ ibi nō de pecunia ſed de p̄iona agit̉. v. C. de decuri. l. nul lus qui nexu. lib. x. Et inter hec eſt magna differentia vt infra de vari. cognitio. l. cognitionū. nō ob. C. vbi de ratiocinijs agi opꝫ. qꝛ ibi ſpāle ratōe rationū fiſco redendaꝝ. a le. infra ad. l. iuſi peculatꝭ. l. ſacrilegi.§. fi. a ias eſt ⁊ incipit eos. ⁊. C. de exacto. iribuio. l. nemo carcerem. ¶ Item qꝛ quādo agit̉ de ratōibus reddendis agit̉ de ꝑſonai qꝛ potuiſſet falſitatē in ratiōibus ꝯmittere infra de falſis. l. i. alias. ij.§. in rōibus. nō ob. quod dicit̉ de compulſione ie ſtium. qꝛ ⁊ ibi agit̉ de ꝑſona. vnde ſi falſum dicerent punitentur C. de teſtibus. l. nullum. Conclude ergo qꝛ aut loqu mur in deli etis ⁊ locum hꝫ remiſſio vt p̄alle. l. ſi aūt agit̉ de alijs cauſis. tūc

Ot toquod crno loco. aut ꝯcernuat̉ ſtatum ꝑſone ⁊ locum hꝫ remiſſio vt. d. l. i. ⁊. ij. vbi d̓ ratōcinijs ⁊ vbi de curiali ⁊ coartali ꝯdi. cum ſi. ⁊ sͣ. de noxa. l. fi. Si vero nō ꝯcernit ſtatum vel ꝯditōem ꝑſone ſed ſolum ꝯtractū tunc autem ex ꝯctu pōt ſequi crimen veriſimiliter vt in ratōnibus reddendis ⁊ teſtimonio ꝑhibendo tunc hꝫ locum remiſſio vt in. l. sͣ. ad hoc alle. Si vero crimen veriſimiliter nō pōt inſurgere iunc aut ſemel comparuit in iudicio ⁊ cogit̉ poſtea venire. ita loquitur dic us.§. ſi vero quidam in aūt. de exhiben. reis. alias nō nec fit remiſſio ſꝫ ꝓcedit̉ ꝑ alia remedia p̄toris. vt in legidus ſupra allegatis. ⁊ de iſta remiſſione in contiactibus videt̉ exp̄ſſum de iurcanonico de ſoro compe. c. romana.§. ꝯͣhentes li. vi. Et vide ibi no. ꝑ omnes ꝑ maxime ꝑ Cardinalē. ¶ Ad aliud quod dicit glo. nūquid iſte qui certo loco ꝓmiſit poſſit alio loco ꝯueniri etiā ſi nō habeat domicliū vel forum glo. ⁊ doc. cōiter tenent ꝙ non ſed quidam redarguunt glo. dicentes ꝙ quolibet loco pōt conueniri ⁊ dicunt fuiſſe opi. Nico. de marcelis qui ad hoc vi dicunt allegabat ſupra de condi. indebi. l. qui certo. alias qui certo loco. Sed ad illam reſponde vt ibi notaui ⁊ dixi. dicunt etiam eū allegare. C. vbi de crimi. agi opꝫ. l. ij. ⁊ vbi de curiali vel coartali cōditōe. l. i. ⁊. ij. ſed ibi ſpāle ⁊ qꝛ agit̉ de ꝯditōne ꝑſone vt ſupra dixi ⁊ no. in. d. l. heres abſens.§. i. sͣ. de iudi. de iure tamē canonico videt̉ verum ꝙ quolibet loco poſſit ꝯueniri vt no. in glo. xxiiij. q. ii. c. nec quiſquā. ⁊ vide ibi Archi. ⁊ ꝓ declaratōe p̄dictoꝝ ⁊ totius tituli ſubicio pulcram queſtionē diſputata ꝑ dominū Oldra. ¶ Quidā ſcolaris de aliena ꝓuincia venit Paduā ⁊ equum quem remittere volebat tradidit cuidā mercatori de ꝑtibus ſuis adhibito pacio ꝙ mercator duceret equuꝫ omni ſuo ꝑiculo viqꝫ ad certum tempus. tandem ille equus ſine aliqua mora mercaioris mortuus mercator poſtea reduit Paduā ⁊ ſcolaris ibi eum ꝯuenit ad equi eſtimatōem. querit̉ an ibi poſſit ꝯueniri ⁊ ꝯdemna ri ꝑ mercatore videt̉ quod ſupra dixi ꝙ ibi nō hꝫ domiciliuꝫ nec torum. nec ob. ꝙ Padue ſit ꝯͣctus inter eos celebratus. qꝛ ꝯͣciꝰ intelligit̉ vbi ſolutio fieri dꝫ nō vbi negociū eſt ꝯͣctum infra d̓ bo. auc. iudi poſſi. l. iij. de actio. ⁊ obligatio. l. ꝯͣxiſſe. ⁊ sͣ. de iudi. l. heres abſens.§. fi. ⁊. l. exigere dotem. qꝛ effecius obligatōis eo loco porrigit̉ infra de donatio. inter virum ⁊ vxo. l. qꝛ in hoc tempus. cum ſimilibus. Item hec nō eſt actio arbitraria qꝛ nec fuit mutuū nec ſtipalatio nec obligatio nec ꝯſtitutio. vt in̄fra. e. l. aut ſi mutuū. In ꝯͣrium videt̉ qꝛ Padue fuit facta ꝯuentio ē equi iraditio. lꝫ reſtitutio fuerit in alium locum collata. vnde padue videt̉ ꝯtrac. ꝓpter ꝯuentōem ⁊ iradiiōem ꝙͣ vbi reſtilutio fieri dꝫ. vnde vide tur poſſe ꝯueniri hic ⁊ ibi ſic enim eſſet in poſſeſſione ablata de qua agit̉. vbi ius ē factū ⁊ vbi eſt poſſeſſio ꝯſtituta. C. vbi de poſfeſſione agiopꝫ l. i. ⁊. in de legatis que exercet̉ in territorio delegā tis ⁊ delegati. sͣ. de officio p̄fec. vrbis. l. i.§. fi. ⁊. C. qui ꝓ ſua iuriſditōe. l. i. ⁊ ita eſt in legato ꝓ quo agit̉ vbi eſt maior ꝑs hereditatis ⁊ vbi eſt res lega a. sͣ. d̓ iudici. l. quod legatū. ⁊. l. fideicōmiſſū. Item ꝯſtat ꝙ obligatio eſt ꝯͣctus ſupra de iudi. l. omnē. ⁊ deſtinatio ſolutōis dicit̉ intei p̄tatiue ꝯͣctus vt d. l. ꝯͣxiſſe. ergo viroqꝫ loco intelligit̉ ꝯͣcius ⁊ magis in loco obligatꝭ qͣꝫ vbi eſt radix ⁊ principalis ꝯͣctus. ar. infra man. l. ſi ꝓcurator. ⁊ depoſiti. l. i.§. ſi ie rogauero. ¶ Item qꝛ litis conteſta. eſt hic facta. C. de exceptō. l. penul. ⁊ fi. Item qꝛ hec eſt arbitraria vel ei ſimilis. ⁊ ita virobiqꝫ pōt agi. vt hac. l. ⁊ infra de conſtitu. pecu. l. ſi duo. ⁊ de iudi. l. eum qui. So. glo. cōiter tenent ꝙ in loco ſoluiōis ſortiat̉ forum ratiōe ꝯͣctus. vt no. in. d. l. heres abſens.§. fi. ⁊. d. l. iij. de bo. aucto iudi. poſſi. ⁊. C. eo. ti. l. vnica. alijtenent ꝙ in vtroqꝫ vt dictis. legibꝰ no. Item gl. videt̉ ſentire infra. e. l. aui ꝙ hec actio locum habeat ſolum in mutuo ⁊ alijs caſibus ibi notatis. Sed mihi Oldra. videt̉ ꝙ locum habeat in omnibus ꝯͣctibus ſtricti iuris in quo ſolutio dirigit̉ ad tertiū locum vt colligit̉ hic ex rubrica que loquit̉ gene raliter ⁊ indiſtincte. ⁊ de dictis ꝯctibus quattuor loquit̉ dicā gra tia exempli cum nō ſit dare ratōem diuerſitatis inter illos quattu or ⁊ alios ſtricti iuris. vnde idem ius dꝫ eſſe in alijs.ſ. ad. l. acquil. l. illud. ⁊ hoc ipſo ꝙ excipiunt̉ ꝯͣctus bonefidei. vt infra. e. l. in bo nefidei. videt̉ ꝯcedere in ſtricti iuris ſupra de iudi. l. cum p̄tor. vnde ipſe diſtinguit aut illud quod fuit deductum in obligatōne vel eius eſtimatio vel intereſſe expreſſe pent̓ p̄ſtari in loco deſtinato ſolutōi. aut in loco iudicij vbi agit̉ primo caſu ꝯueniri poterit r̄eꝰ actōne ex eo ꝯͣcin reſpondere tenebit̉ in loco domicilij ſui ⁊ loco deſtinate ſolutōis iure cōi cum ibi ꝯͣxerit ⁊ nō ꝯſiderabit̉ interet̉ qꝛ nō aufert̉ ei cōmoditas. vt infra. e. l. quod ſi epheſi. ⁊ ꝙ ialis pe titio fieri poſſit que reſpicit formā obligatōis. ꝓbat̉. C. de ſenten. que ſine certa quan. l. i. ⁊. ij. ⁊ quod ibi no. ⁊ tunc nō tenet̉ reus reſpondere in loco vbi eſt negociū ꝯͣctum. ⁊ ita intelligit̉. d. l. heres abſens.§. fi. ⁊. l. argentarius.§. fi. ⁊. l. ꝯxiſſe. de actio. ⁊ obligauo. ⁊. l. iij. de bo. auc. iudi. poſſi. aut expreſſe petit̉ fieri ſolutio in loco peutōis ſiue iudicij. ⁊ iūc in loco domicilij ⁊ in loco in quo negocium eſt ꝯͣctum ⁊ in omni loco in quo ꝯuenius inuentus fuerit te netur reſpondere non ex eo quod ibi ꝯͣciū intelligat̉ ſꝫ ex natura arbitrarie aciōnis. ⁊ ideo tunc habebit̉ ratio intereſſe viriuſqꝫ per Iudicis arburium ⁊ erit actio arbitraria aut in petitione non expri mitur locus in quo petit̉ ſolui ſed ſimpliciter pctir. C. que ꝓmiſſa ſunt ſolni non exprimēdo in quo loco debeat fieri ſolutio. iunc intelligit̉ peiere ſolutionē fieri in loco iudicij quia ſolutio ē cauſa principalis quare ſit petitio. Et ideo ibi vbi iudiciū exercet̉ ad pe utionē actionis. Ibi intelligit̉ petere ſibi ſolutionē fieri vt coligit̉ hac. l. dum̄ dicit̉ ad ſuum peruenire. ⁊. jͣ. l. ꝓxi. per totam. l. ⁊ maxi me in.§. qui ſtichum. ibi ⁊ generaliter diffinit ⁊c̄. ⁊ ideo tali eſt ac ſi petitor diceret peto ꝙ ſoluat hic. ⁊ ideo vbiqꝫ poterit agere. vt sͣ. ꝓxi. dixi. ⁊ reus vbi cōuentus fuerit tenebit̉ reſpondere ad ſimi litudinem fugitiui. vt dicta. l. i. C. vbi decuriali vel coartali cōdit̉. sͣ. de iudi. l. eum qui. jͣ. de cōſti pecu.l. ſi duo. sͣ. de condi. inde.. cū qui certo. ⁊. C. hoc eo. tiiu. l. vnica. hic enim qui non venit ad locū deſtinatum nec ſoluit quaſi fugitiuus eſt cenſendus. ⁊ ibi cogitur ſoluere. vt in ſuperiori ꝓxi. caſu. ⁊ qꝛ grauatur in cōmoditate loci que ei aufert̉ releuat̉ ⁊ habeatur ō intereſſe ſui. vt infra. l. proxi. in prin. ⁊.§. fi. ¶ Eſt ergo ſolutio predicte queſtionis ꝙ cū equus de quo dictum eſt preſtari non poſſit quia mortuus. ⁊ ita cōdenatio fieri debeat in eſtimatiōe. vt. sͣ. ti. ꝓxi. l penul. ⁊ fi. ⁊ ſi cer. pe. l. vinum. reſpondere dꝫ vbi equus tradēdus erat. vt dicta. l. eū qui. sͣ. de iudi. ⁊ non ob. exceptio fori cum tali caſureus qui nō ſoluit loco deſtinato in omni alio loco teneat̉ reſpondere vt diciū ē nō ratione cōtractus qui factus intelligat̉ vbi iudiciū agitur ſꝫ ex na tura arbitrarie actionis qua cōuenit̉. Et opi. glo. intelligēda eſt eo caſu qn̄ acior petit ſolutionē fieri in loco deſtinato. quo caſu cōſideratur ratio cōtracius. vt vbi cōtractum eſt vere vel interpretati ue. ibi teneat̉ reus reſpōdere. ⁊ ita intelligēda eſt. l. i. j. e. l. ꝙ ſi ephe ſi petetur. ⁊ ibi ſubaudiat̉ ſolut̉. fieri vt denotet locum ſolutionis fiende. ſiue ibi fiat iudicium ſiue in loco domicilij. nem iali caſu inuito reo fieri non poteſt iudicium niſi in altero de locis predictis. Oldra. ¶ Ultimo nota ad quod ſepe allegatur hec lex ꝙ iura fauent creditoribus ad ſibi debitum cōſequendum ad quod optime concor licet glo. non alleget. jͣ. quod cum eo qui in aliena poteſtate. l. i. ¶ Preter naturam actōis Rbitraria. guae eſt ſincuiunis. ⁊ boc ꝓpier locum. vt infra§. nunc de officio. ⁊. l. ⁊ iō. Ibi rei intereſt cōueniri in loco contractus ꝙ ibi vbi agi tur. Ibi actoris.ſ. ſolui in loco cōuento potius ꝙͣ in alio. Ibi ma ſoris pecunie fiat ꝙͣ ſit ſors debi a. dūtamen ſit in libello petita ẜꝫ Guil. ⁊ infra de edil. edic. l. ediles.§. item ſcienduꝫ. ⁊ quod ibino. ⁊. C. vt q̄ deſunt aduocat̉. l. i. Et no. ꝙ arbitraria nō eſt nomē acctionis ſed quedam qualitas adiecta actioni. ¶. Item nō ꝙ in actione ſtricti iuris iudex debei frenum in manbus tenere. Sꝫ hec adiectio arbitraria dat ptātem iudici vi ſe exiendat vltra naturaꝫ actionis. ⁊ quandoqꝫ ſe exiendat ad penam. vt ſupra ꝙ me. cā. l. ſi cum excep. Quandoqꝫ ad aliud intereſſe no. sͣ. de dolo. l. arbitrio. quādoqꝫ intereſſe ratione loci. ⁊ de hoc ſolo loquitur hic Et caue quia ſi agatur in loco deſtinato nūquam eſt arbitraria. ⁊ dic arbitraria.i. actio cui deſeruit officium iudicis. Ei cane qꝛ ſemper intereſſe rei conſiderat̉ ſi alio loco cōueniat̉ etiam ſi ſit in mora. ſed actionis nūquam venit. ſed reus non eſt in mora. ſed vbi eſt in mora tunc venit intereſſe viriuſqꝫ. Iaco. butriga. Hoc tamē nō videt̉ placere Ny. ſi demum poſt moram rei diceret̉ in hac actio ne venire intereſſe actoris iaꝫ non differret hec acu̓o ab alijs ſtricti iuris non arbitrarijs niſi in eo ꝙ de intereſſe quod eſt in lucro in eo agitur quod eſt cōtra mentem illius.§. nunc de officio. jͣ. l. ꝓxima. ⁊.§. in hac. vnde ipſe dicit ꝙ ſtatim ꝙ in loco deſtinato

De eo quod certo loco. ſolutioni venire potui. Conueniri poterit etiam ſi non ſit in mora ⁊ erit arbitraria hec actio etiam in actore. ſed dicet quis nōne reus eſt in mora cum in illa ſtip. tacite dies inſit que interpellat pro homine. Reſpondeo non. ⁊ quod dr̄ tacite in eſſe diem. verum ē vt ante cōueniri non poſſit nō vt ip̄m in mora cōſtituat. ⁊ qd̓ dr̄ ꝙ dies interpellat pro homine verum eſt in die expreſſa ab ipſis cōtrahentibus. ¶ Si inſtes qūo ergo punitur reus ſine mora. Reſpondeo ſpeciale eſt in hac actione cum ⁊ illud pro reo inducat̉ ſcilꝫ vt eius intereſſe ratio habeatur. argu. sͣ. de iureiuran. l. eū qui. Item poteſt ſe liberare ab hoc intereſſe cauendo ſe ſine ſolutione dilationis in loco vbi ꝓmiſit ſoluere. vt infra eo. l. ꝙ ſi epheſi.§. ſ. Ny. ⁊ hec opi. non videtur mihi improbabilis. tamen cōmuniter tenetur opi. precedens. ⁊ de hoc etiam dicam in ſupplect̉. glo. ad pulchram queſtioneꝫ quam querit glo. ſi minor cōueniatur in loco dumicilij vbi eſt conſuetudo ꝙ minores non reſtituantur ⁊ in loco cōtractus non eſt talis cōſuetudo ſed minores reſtituuntur. glo. tenet ſeruari cōſuetudinem loci iudicij. Guil. de cu. tenet oppoſitum. ⁊ Iaco. butrig. quia iſta conſuetudo eſt odioſa. ⁊ ꝑ con ſequens reſtringenda. sͣ. deleg. l. quod vero cōtra rationem. vnde reſtringi debet talis conſuetudo ad cōtractus ibi factos vbi ē cō ſuetudo non autem alibi. ⁊ ꝙ iſta cōſuetudo tendit ad deciſioneꝫ litis non ad ordinationē. ⁊ ideo ſeruari debet conſuetudo loci cō tractus ⁊ non domicilij. vt. jͣ. de euict̄. l. ſi fundus. ⁊ de vſur. l. i. Et hanc opi. etiam ſequit̉ Andre. Ex quibus ipſe Guil. ſoluit talem queſtionē. Si cōſuetudo eſt in ciuitate ꝙ ſi mulier vendat fundū dotalem ꝙ non poſſit iuuari ex. l. fundi dotalis. mulier extra ip̄aꝫ ciuſtatem vendit fundū dotalem cōuenitur in ciuitate vbi eſt dictū ſtatutum. nūquid obſtabit ſibi dictum ſtatutm̄. dic ꝙ non per dictam. l. ſi fundus. ſed ẜm glo. ob. dictum ſtatutum. ⁊ vide in queſtionibus ſtatutis. xxxj. q. Ray. hic videtur ſequil opi. gl. quia ſta tutum loquitur indiſtincte. ergo debet intelligi. Ita ſolu. ma. l. ſi vero.§. de viro. ⁊ ad. l. ſi fundus. cum ſimi. Reſpondei ꝙ loquun tur quādo agitur ad cōtractum implendū. Sed in queſtione propoſita agitur ad reſtituendū. argu. l. exigere. ſupra de iudi. ẜm veram lecturam. licet glo. ibi innuat contrarium. ⁊ pro hoc facit quod dixi ſupra. de conditio. indebi. l. qui certo loco. ¶ Item querit ipſe Guil. an iſtud intereſſe actoris qd̓ venit in arbitrarijs actionibus veniat etiam ſi quis non petet. ⁊ tenet ꝙ non. vt ſupra dixi. per. l. ediles.§. item ſciendum. de edil. edic. ⁊ quia iudex non poteſt ſupplere d̓ facto. vt. l. prima. C. vt que deſunt aduo. ¶ Itē querit ſi actor ita proponit in libello. dico ꝙ promiſiſti mihi tres petias pāni pariſius de ciuitate iſta fuiſti in morum. ⁊ ibi eſt melius forum pānorum ꝙͣ hic cōuenio te hic ⁊ nihil dico de viilitate tua ꝙͣ haberes ſi ſolueres pariſius vbi eſt melius forum an libel lus procedat. videtur ꝙ non. argu. huius. l. ⁊ de lega. ij. l. qui ſolidum. in princi. cōtrarium tenet locus tamen Pariſins eſt exprimendus. ⁊ ita intelligit Guil. de cu. Nam actor non tenetur proponere ius rei contra ſe. jͣ. ad irebel. l. poſtulante. in fi. ⁊ de nouat̉. l. doli.§. fi. ⁊ hoc innuit hīc littera. Ibi ꝙ ſi rei interſit minoris ⁊cͣ. ad quod facit ſupra de condi. fur. l. quod ſi ſeruus.§. penulti. ⁊ infra ad trebel. l. vir vxor.§. fi. Guil. ¶ In glo. que incipit alio ⁊ alio. Ibi ẜm Ir. ⁊ PPlac̄. hanc ſequitur Marti. ſili. ⁊ dicit vtriuſqꝫ vel alterius. Si ergo reus cōuenius eſt alio loco ⁊ ſibi nihil poteſt īputari. cur alio loco nō venerit diſtinguit̉. vt. sͣ. l. proxi. quia eius tantum habetur rō. ſi autē eſt ꝙ ei poſſit imputari quia data opera non venit ad locum deſtinatuꝫ. vt ſupra. l. ꝓxima. tunc ſoliusⁱ ac toris habetur ratio. ⁊ ꝓ hoc in.§. nunc de officio. ⁊. l. centum. vbi dicit alternatiōe eius vel actionis qd̓ ergo hac glo. dicit̉ vtriuſqꝫ eodem caſu haberi ratiōeꝫ. Item qd̓ dicit glo. in.§. nunc de officio haberi rationem licet ſibi non poſſit imputari ꝙ ad locū deſtinatum non venerit. nec videtur tutum eidē. d. Marti. ſili. Ray. lamen dicit opi. Io. eſſe veram. Ibi cur puniretur reus meliꝰ dic vt no. in.§. nunc de officio. Ray. hec autem actio. ¶ Ibi dari ſubudi ⁊ alio loco peto. ¶ Stipulatus alternatiue diuerSiquis epheli. gͣs locis in peiuōe ipſa dꝫ exprimere. hoc dicit. ibi auferat.ſ. reo. In glo. ſed nec in aliero. ibi quaſi oc caſione ſit hec nō placet qꝛ actor nō teret̉ reum inſtruere. ar. infra de nouatio. l. doli. in fi. ⁊ ad trebel. l. poſtulante.§. fi. quare ſequens opi. vera ẜm Rai. in fi. dic vt no. infra. e.§. qui ſticum. 1 ¶ Alias eſt lex nō vtiqꝫ. Et breuiter dicit in al Sce̓uola. gmnaiua regulariter eſt elecuio debentis niſi ex hoc inſurgat. ei poteſtas an debeat reſeruat̉ tamen damnum reo. ⁊ diuide in duas partes qꝛ primo loquit̉ generaliter vſqꝫ ad.§. ꝗ ſticum. Secundo generaliter dictum ꝓſequit̉ ꝑ exemplū vſqꝫ ad d.§. ſiquis ita. ſecūda diuidit̉ in tres qꝛ primo ponit de alternatiua rerum vſqꝫ ad. v. quare ibi in alternatiua locorum vſqꝫ ibi ꝓinde Idem de mixta alternatiue rerum ⁊ locoꝝ. vel dic ẜm Ia. de ra. ꝙ iuriſcōſultus ſic ꝓcedit̉. primo ponit dictum ſceuole ⁊ ratōem obſcuram. ſecūdo ponit ꝯcluſionē obſcuram. ibi ⁊ ideo locum. ter tio declarat ratōem ſceuole. quarto ꝯcluſionē infert. quinto ꝓbat ꝯſequētiā. Ibi ſemꝑ enim ⁊ iterato ꝯcludit. Ibi quare petitꝭ. ſexto reaſſumit verba ſceuole. Ibi ⁊ generaliter iuxta hoc. ſubicit alium caſum in eadem materia. Ibi ꝓinde ⁊cͣ. Ibi in eius arbitrio in alternatiua reruꝫ quando vtraqꝫ res extat. Ibi an debeat aliquo ca ſu. Ibi locum in alternatiua locorum an petitiōe actoris. ⁊ ad euidentiam no. ꝙ in alternatiua rerum vtraqꝫ eſt in obligatiōe. vt in frā de verborum obligatio. l. ſi duo. vnum tamen eſt in ſolutione in electōe rei. vt infra de iure dot̉. l. plerunqꝫ. ⁊ vide Di. de regu. iur. regula in alternatiuis li. vi. ¶ Item videt̉ ibi quis cōtraxiſſe vbi ꝓmiſit ſoluere infra de actōibus ⁊ obligatōibus. l. ꝯtraxiſſe. Item ꝙ reus pōt ꝯueniri in loco domicilij ⁊ pōt variare vſqꝫ ad executōem infra de verboꝝ obligatio. l. eum qui certarū.§. fi. vbi de hoc no. ⁊ dixi. ¶ Querit Guil. pone ego ⁊ tu eramus pariſius emiſti a me res aliquas ⁊ ita teneris ibi ſoluere p̄cium fuiſti in mora ſoluendi inueni te in loco domicilij ⁊ ibi te ꝯuenio an iſta actio erit arbitraria vt habeat̉ ratio intereſſe qꝛ plus intererat ſolui pariſius ꝙ in loco domicilij videt̉ ꝙ non. qꝛ omnēs iſte leges loquunt̉ quādo de loco ſolutōis facta eſt mentio quod hic non erat. ¶ Contrariū tꝫ qꝛ tantum ⁊ plus dꝫ operari quando ipſo facto locus oſtendit̉ qͣꝫ quādo verbis. Sed vbi verbis locus de ſignat̉ ſolutōis habet̉ ratio intereſſe ergo ⁊cͣ. ar. ſupra de legibus l. de quibus infra rem ra. habe. l. paulus reſpondit. alias incipit nō tantum re. Et ꝓ hoc de edili. edic. l. ſi tamē.§. i. qꝛ nō dꝫ plus ope rari tacitus ꝯͣctus ꝙͣ expreſſus. Sed in caſu in quo locus ſolutio nis exprimit̉ ex tacito contractū hꝫ locum arbitraria. ergo ⁊cͣ. ar. infra locati. l. qui ad cectum. Et ſic pōt intelligi infra. e. l. ceniū ca pue. Guil. In glo. i. Ibi ad primum reſpōſum ſequentis.§. qui ſti cum. Ibi ad certum reſpōſum. Ibi ⁊ generaliter. Ibi de alternatō ne rerum. in principio.§. Ibi alternatōe locorum. Ibi quare in ꝓpoſito. Ibi maxime in verſi. ⁊ generaliter ⁊ verſi. ꝓinde. In glo. ineſt tempus. Ibi ſtipulat̉.ſ. ſolui pōt titio autē litis conteſtatꝭ. In glo i. nō omni tempore in ſi. vbi de hoc. ⁊ vide quod dixi ſupra d̓ condi. indebiti. l. qui ꝓmiſit. in glo. niſi ꝓmiſit. Ibi capitolium. iūc enim eſt in eius arbitrio an debeat. ¶ Diuide vt dixi ſupra.§. ꝓxīo. vel dic ꝙ qui ſticum. aaimo ponit̉ declaratio dicu Uulpia. ⁊ ſceuole quid debeat̉ quādo ambo viuuūt vſqꝫ ad ver. ceterum. Ibi an debeat vſqꝫ ad ver. quare in ꝓpoſito. Ibi declaratio ꝯcluſionis ſceuole vſqꝫ ibi quare putat. Ibi cōcluſio ex p̄miſſis vſqꝫ ad verſi. generaliter. Ibi reaſſumptio verboꝝ ſceuole ꝑ ver. notoria ⁊ magis clara vſqꝫ ad ver. ꝓinde. Ibi ponit alium caſum incidē denter circa p̄miſſa. Andre. ¶ Ibi ambo viuunt qꝛ eſt in eius ele ctōe quid debeat. ¶ Ibi quem ſolum dꝫ. Nec ob. infra de lega. i. l. quidam.§. ſi tibi. vt ibi no. qꝛ nō dꝫ eſſe in electōe rei an debeat vt in ſecūda regula ſceuole. Ibi alium locum electurum. Nā ſem per poſt electōem loci poſſet variare. Ibi quare putat poſſe. non ob. infra depoſiti. l. ei.§. i. vt ibi colligi pōt. Ibi ante petitōem. non ob. C. de ſolu. l. vſuras. vt ibi noͣ. ⁊ dic ante petitōem quōcunqꝫ fa ctam. lꝫ gl. dicat ꝑ litis ꝯteſta. quia ẜm gl. ꝑueniemus ad eandem abſurditatē ſemꝑ enim ⁊cͣ. Ibi ꝓpter locum. ſed qꝛ hic ⁊ nō ecōtra qꝛ creditor certai de ꝑſecutiōe ſibi debita ⁊ nō bene habent.§. quia vnum extremoꝝ ratōe indiuiduitatis nō hꝫ hic ad ſe alteruꝫ ⁊ intellige ꝙ talis erat ſtipulatō ꝓmitis ſticum rome aut pamphi lum epheſi ⁊ ſic pars alternatiue rerum p̄cedit. Item alternatōne locorum poſtea ſequit̉ alia ꝑs alternatiue rerum ⁊ poſtea locorū. ¶ Sed quid ſi dico ꝓmittis mihi ſticum aut pamphilū rome aut epheſi. idem erit reſpondeo nō. immo petitor habebit. electiōeꝫ locorum ⁊ reus rerum. ceſſat enim ratio alioquin ⁊c̄. Nec dicitur

De eo quod certo loco. hic inſerta immo alternatiua rerum tota p̄cedit ⁊ alternatiua locorum toīa ſequit̉. vnde cum poſſet ſeꝑari quelibet ſuam materiā ſequit̉ argū. infra ad macedonia. l. ſed ⁊ iulia.§. item ſi duos. ⁊ infra de aqua coiti. ⁊ eſti. l. i.§. iiem̄ querit̉. ⁊.§. trebacius cum ſi mi. ¶ Ibi etiam in rem quod puto verum. ſi agat̉ altero de duobꝰ locis iſtis alias ſi iertio loco puto ſeruandam clectōem reo. vt in fra de verboꝝ obliga. l. eum qui certarum.§. fi. Hugo. in lectura ſua. iaco. bu. ¶ Oppo. ad principiū.§. ꝙ poſſit p̄ſtari mortui precium. vt infra de lega. i. l. cum res.§. ſed ſi ſticus. Solu. vt glo. vel dic ꝙ mortui obligatio nō eſt in eſtimatōe. eſtimatio nō eſt in ob ligatōe. lꝫ de equitate ſit inſolutꝭ. ⁊ ibi ideo dicit̉ fortaſſis vel mortui p̄cium. Rizar. ⁊ vide quod ibi no. ⁊ dixi. ¶ Item obligat hic ar. Gui. de ſuza. ꝙ ſi in vna ciuitate ſunt plures iudices ꝙ actoris electio eſt ꝯuenire reum coram quo vult. arg. huius.§. ⁊. C. de epiſco. ⁊ cleri. l. cum clericis ⁊ de epiſco. audien. l. decernimus. ¶ Sed quid ſi iſte erat forenſis ⁊ receſſurus ⁊ cuius differebat malitioſe petere vt eum ꝯueniret in actu recedendi. vnde iſte reus adiuit vnum ex pluribus iudicibus ciuitatis ⁊ fecit aſſignari ter minum actori petēdi ab eo ſiquis petere velit iuxta illud. l. vt nemo inuitus agere vel accuſare cogat. ⁊ de inge. manu. l. diffamari. nū quid perdet ex hoc actor eleciōem ꝯueniendi cum coram quo iudice ciuitatis velit dicit ꝙ ſic ꝓpter eius moram ⁊ tanquam preuentus amittit priuilegium quod habebat ſupra de iudici. l. ſiquis poſtea. ⁊ de ega. i. l. cum res. ¶ Ultimo ẜm Pe. dic ꝙ ſi promittis mihi alternatiue ſticum aut pamphilū an altero modo tuo tenearis mihi p̄ciſe ad viuentē. dic aut eſt electio debitoris aut cre ditoris. ſi creditoris aut res vna perijt facto debitoris vel mora. aut nō. ſi ſic p̄ciſe debet̉ ille qui ſuꝑeſt. vt infra de ſolutio. l. qui ſticum aut pamphilum aut perijt ſine mora vel facto ſuo. ⁊ tunc aut perijt antequam ego creditor eligerem aut poſt ſi ante tunc quid ſupereſt preciſe debet̉. vt. d. l. ſticum. primo reſpondeo aut poſtꝙͣ elegi ⁊ antequam eſſes in mora dandi eum. tunc aut debet̉ ex vlti ma voluntate ⁊ liberat̉ ꝓrſus quia ſtatim cum eligo ſticum quādo legatus eſt mihi ſticus aut pamphilus ꝑinde eſt. ac ſi ille tantum legaret̉ quem elegi infra de lega. primo. l. cum res.§. ſi ſticus de optione lega. l. apud amphidium. ⁊ de verboꝝ obliga. l. qui ſti pulatus. ⁊ de hoc vide quod no. de leg. ij. l. lucio. aut dꝫ ſticus aut pamphilus ex ꝯͣctū inter viuos ⁊ poſſum petere ſticum qui viuit vt infra de verboꝝ obligatio. l. ſiquis ita ſtipulatus. aut eſt electō debitoris ⁊ tunc refert qꝛ aut perijt dolo culpa vel mora ipſius ⁊ ꝑdit electōem ⁊ neceſſe habebit dare ſuꝑſtitem vt. d. l. ſticum de ſolutio. ſecūdo reſpōſo aut perijt fine eius culpa vel mora tūc aut poſtquam elegit aūt ante ſi poſt tunc perijt ꝑ: culo eius cui debet̉ infra de ſtatu liberoꝝ. l. ſtatu libernm.§. ſticum. ⁊ de lega. i. l. huius §. ſticum. ſi ante electōem perijt tuac aut debebat̉ inter viuos aut in vltima voluntate ⁊ hꝫ locum electio ſoluendi ſuꝑſtitē vel mortui p̄cium. vi. d. l. cum res.§. ſticum. de legatꝭ. primo. Si inter viuos p̄ciſe tenet̉ ad ſuꝑſtitem vt hic ⁊ infra de contrahen. emptio l. ſi in emptōe. sͣ. de conditio. indebi. l. cum is qui pamphilum. ⁊. ē rō diuerſitatis inter vltimas volūiates ⁊ int̓ viuos qꝛ in vltimis voluntatibꝰ latiꝰ interp̄tamur. jͣ. de reg. iu. l. in teſtīs. ¶ Caue tamen qꝛ hrc quidam decipiunt̉. intelligendū eſt enim ꝙ in vltimis volūtatibus fiat interp̄tatio in fauorem eius in cuius fauore verba ꝓferunt̉ ſiue ſit heres ſiue legatarius. vt infra quādo dies lega. ce. l. nec ſemel. ⁊. d. l. in ieſtamētis in ꝯͣctibus ſtricie interp̄tat̉. vt ſi debes ſticum aut pamphilū ⁊ vnus moriat̉ neceſſe hēs dare illum qui ſuꝑeſt ⁊ nō mortui p̄cium. qꝛ illud nō debet̉. Sed in vl tima voluntate nō eſt electio heredis niſi ſit ſibi data a teſtatore. ſi ergo ſibi det̉ latius interp̄tamur ꝙ preſtet ſuꝑſtitem vel mortui p̄cium. ¶ Si querit̉ an vtrunqꝫ alternatiuoꝝ ſit in obligatōe dio aut electio eſt creditoris. ⁊ tunc indiſtincte vtrunqꝫ eſt in clectione infra de le. i. l. plāe.§. pe. aut eſt electio debitoris ⁊ tunc aūt ꝯſtat ex ꝯſideratōe alteꝝ alt̓i n̄ p̄ualere ⁊ vt̓qꝫ ē ī obligatōe vt ꝓmittꝭ mihi ſticū aūt pāphi. non eſt certū quis plus valeat. Si forte magis effectꝭ habeo ad pamphilū. tunc vterqꝫ eſt in obligatiōe. jͣ. d̓ ver. oblig. l. ſi duo. vbi de hoc aūt cōſtat omnibus cōſideratis ꝙ vnū preualei alteri. vt ꝓmittas. x. aut. v. tunc nimis erit in obligatione vt infra de verbo. oblig. l. ita ſtip̄. x. vt quia in nūmis nō cadit affe ctio. sͣ. de in lit̓. iur. l. nūmis. ⁊ eſt ratio diuerſitatis qꝛ lꝫ vnū preualet. tamen potes eligere illud qd̓ minus valet ⁊ eſt effectualis affectio. inſti. de act̉.§. plus itaqꝫ. ſꝫ vbi ꝓmiſi. x. aut. v. Ideo ſola v. poſui in obligatiōe vt affectus ceſſet qui per. l. videtur. jͣ quando di. le. ce. l. iiij. Sed dicēs tu vbi eleētio eſt creditoris indiſtincte vtrūqꝫ eſt in obligat̉. vi dicta. l. plane.§. penulti. Et vbi electio debitoris diſtinguit̉ vt predixi que eſt ratio diuerſitatis. Reſpon deo quia lex preſumit ꝙ quilibei velit vitare dānum. nō tamen ſic preſumit ꝙ quilibet velit ſemper acquirere. vnde cum electio eſt crediioris virūqꝫ eſt in obligatione quia lex nō habet pro expedi io quem vult eligere. Sed vbi eſt electio debitoris diſtinguit̉ qꝛ lex habet ꝓ expeditoquod debitor velit dānum euitare ⁊ eligere quod eſt minus. jͣ. de lega. i. l. ſi ita legatꝭ.§. illud. ⁊ de verbo. obli. l. centeſimus. Si querat̉ in obligationē faciēdi an locum habeat actio tributoria dic aut agitur ad intereſſe. ⁊ locus eſt arbitrarie actōi. ac ſi pecunia ꝓmiſſa eſſet ab initio. Si alio loco peto ꝙͣ vbi facere ꝓmiſiſti. ſupra de iudi. l. eum qui. infra quod ſi epheſi. ⁊ de re iudi. l. ſi quis ab alio. ¶ Aut ago ad ip̄m factum. tunc aut eſt tale factum ꝙ vbiqꝫ pōt impleri. ⁊ idem dico ꝙ in obligatōe: dā di vt permittis mihi tradere equū in paſcuis tradere ē facti. sͣ. ad. l. acquil. l. illud aut illud. tale factum ꝙ vbiqꝫ expleri non pōt vt ꝓ mittis certo loco facere dn̄ium ⁊ in certa area. tunc nō eſt locus arbitrarie actiōi ⁊ ſic pōt intelligi regula iſta que eſt de obligōne dandi nō faciendi. qd̓ etiam innuit poſtea dū dicit dari oportet n̄ dicit faciendi. Et rō diuerſitatis inter facta ⁊ datiōes eſt qꝛ quādo ꝓmittit̉ dare poſſum te cōuenire vbiqꝫ velim. ⁊ ſic grauaris. Ideo releuans in alio quia habetur rō intereſſe tui. ſi alio loco qͣꝫ vbi ꝓmiſiſti te cōuenire. Sed vbi ꝓmittis facere certo loco alio loco te cōuenire nō poſſum. ⁊ iō nō graueris. ⁊ iō nō habet̉ ratio alicuius tui intereſſe. nec eſt locus arbitrarie actiōi. Et de iſta ma teria vide Dy. ⁊ alios ⁊ maxime cardinalē de reg. iur. c. in alternatiuis. li. vj. ⁊ per eundem cardi. extra de reſcriptis. c. cū in multis vltra prin. In glo. ex quo videt̉ ⁊ qd̓ dixi. C. de verbo. ſigni. l. cū quidam. ver. vltimo ꝓ declaratiōe. jͣ. de verbo. obligat̉. l. ſi ſtipulatꝭ. ſic fuero. ⁊ plenius. e. ti. l. eum qui certarum.§. i. ⁊ dicta. l. ſtichū de ſolutio. ⁊. l. ſi duo. de verbo. obliga. ⁊ dicia. l. huius.§. ſtichuꝫ. de leg. i. ⁊ dicta. l. vitio. de lega. ij. ¶ Et ſubtiliter ⁊ pulchre dixi in alphabeio dictiōe aūt ⁊ ꝙ etiam dixi. sͣ. de cōdi. inde. l. qui ꝓmi ſit in alternatiua. etiam. l. ſufficit alterum adimpleri. vt dixi infra d̓ libe. agno. l. iij. que incipit ſiue vxor alias eſt.§. ⁊ incipit idem iul. in alternatiuis conceſſis ex beneficio principis eſt electio eius cui eſt facta cōceſſio. vt pleniſſime fiat interpretatio vt dixi. ff. d̓ cōſtitut̉. prin. l. fi. ¶ In glo. immo nōne in fi. ſed ibi de alternatiua rerum tanium hic locorum. Ny. in glo. qd̓ dicitur ibi. jͣ. eo. l. ꝙ ſi epheſi. hoc reproba per id qd̓ no. ſtatim in glo. que incipit att hoc caſu. Et dic aūt cōſiderat̉ forma petitionis. ⁊ tunc non debꝫ agidetracto altero loco ne videat̉ plus petere. aut cōſiderat̉ forma ⁊ piās cōueniendi. ⁊ tunc pōt agere altero loco ſiue alio anie effectum cōdemnat̉. ⁊ tunc non agitur altero loco ſiue altero.i. quo minus habetur rō loci in cōdemnat̉. ⁊ ita loquit̉.§. ſiquis epheſi. sͣ. e. l. ⁊ iſta. ver. quare putat. Ia. bu. in eadē glo. ibi poſt moraꝫ rei. vel reproba ꝑ id qd̓ no. sͣ. e. l. ij. in prin. ⁊. jͣ. in.§. nunc de officio. ⁊ iō ſcd̓a ſolutio ē vera que ſupra ponit̉. Ray. ¶ In glo. que incipit capue vel epheſi. Ibi venire capuā.i. nō fueras in mora veniendi capuā qꝛ magis diſtabat. ⁊ ſic no. ꝙ requirit̉ tantū tempus ꝙ reus poſſit ad omnia loca venire antequam conueniat̉ quare facias cōſcribi in iuſtrumento hec verba qui promiſit dicio creditori omne intereſſe competens vel cōpetiturū ratione aliorū locorum Rai. In glo. i. in altero p̄dictorū ad fineꝫ dic hoc verū de rigore ſecus de eꝗtate. vt infra. e. l. ꝙ ſiepheſi.§. i. ⁊ ſi. Rai. ¶ In gl. an hoc caſu. Ibi arbitraria dic ſi agat̉ altero de his locis. Ibi ex parte rei.ſ. vi cōſideret̉ ītereſſe rei. Ibi loco deſtinato. ⁊ ideo nō ē arbittaria vt. jͣ. e. l. ꝙ ſi epheſi.§. i. Ia. bu. Ibi in tertio loco. hoc non placet Ray. īmo in aliero ex locis cōuentis. ⁊ ibi habet̉ rō rei vt ibi no. ⁊ sͣ. ꝓxi. reſponſo. In eadē gl. in fi. hoc intellige poſt lit̓ cōte. abactore nouane cū reus habeat elect̄. loci in ſoluēdo vt in ver. ⁊ generaliter. ⁊ ar. C. de adulte. l. gracus Rai. vt cuꝫ vtatur electione ſibi data non debet ad intereſſe teneri quia equitas hoc nō ſuadet quā iudex ante oculos habere debet. vt infra eo. l. ꝙ ſi epheſi.§. fi. Ia. bu. Et dicit Mar. ſili. ꝙ tota iſta glo. fuit aditio. x ¶ Copula ⁊ hꝫ diuiSiquis ita ſeſpuletur qcre in pancs hoc di

De eo quod certo loco. cit. ſꝫ copula aūt vterqꝫ hꝫ totum attribuere. Ia. bu. ¶ Non valet ſtipulatio inſulā Siquis inſulam. neri ſi locus n̄ adiciat̉. hoc dicit. ¶ Stipulatio q̄ haSi quis ita ſtipuletur: geiur locūbabꝫ ⁊ tem pus tacitū que poſſit peruenire ad locum. hoc dicit. Ibi poſſit de bitor. Ibi ante diem quo debitor poſſit peruenire ad locum deſtinatum. Ibi qui rome.ſ. exiſtens. ¶ Querit Guil. an dies tacita cōſtituat debitorem in mora ſicut expreſſa. quidam ꝙ ſic per iſtuꝫ tex. dicit ip̄e ꝙ pena cōmittit̉. ⁊ ſic agitur ad penam. Sed pōt ſe liberare ſoluendo ante litem cōteſta. vt. jͣ. de arbi. l. ſi cum dies. ⁊ ē tacita que intelligit̉ a. l. ⁊ miiius agit̉. e. ti. l. celſus. ⁊ de hoc plene dixi. C. de cōtrahē. ⁊ cō. ſtip̄. l. magnam. ⁊ de verbo. ob. l. ita. ſtipu latus. ¶ Et ſi querat̉ an artatio temporis vitiet obligationē. dic aut eſt bonefidei ⁊ non vitiatur ſed ſupplet̉ tempus infra qd̓ poſſit perficere. jͣ. locati. l. ſi inſulam.§. i. ⁊ hoc ꝑꝑ exuberantiā cōtractuum bone fidei. ¶ Si ſtricti iur̄. aut naſcitur ex vltima voluntate. ⁊ idem ꝙ in bone fidei quia ⁊ ibi ſit larga interpretatio. vt. jͣ. d̓ leg. i. l. ſi mihi ⁊ tibi.§. ſi quis ſeruos. vbi de hoc no. ⁊ dixi ſi oritur ex cōtractu inter viuos viciat̉ vt hic. ⁊ inſtitut̉. de verbo. oblig.§ loca. ⁊ vide. jͣ. de ver. ab. l. cōtinuus.§. cum ita. ¶ Iſte caſus pulcher ē ⁊ ſingulaItem iulſanus. na. ⁊ diuide in ires paries. Pamo ponit dictuꝫ iul. vſqꝫ ad ver. marcellus. Ibi ponit̉ duplex cor rectio marcelli ſed mihi. Ibi dictū iuriſcō. Ia. bu. Ibi dari oportere intereſſe cuꝫ effectu. vt ſequit̉ ibi plane. quaſi dicat eſto ꝙ iia ſit vt iul. dicebat ꝙ liberatio non cōtingat vbi ſit ſolutio adiecto tamen male dicit agi ad intereſſe. Immo integra ſumma petetur Sed hoc dictum Marcelli ſtatim reprobat̉ in fi. Ia. Ibi integre ſumme.ſ. ſortis ⁊ intereſſe. Ibi ſed mihi corigēti marcellū eo caſu quo facta eſt ſolutio. In loco non adiecto ſeu deſtinato. Ibi ſo lum petendū cōſiderato effectu vt ſtatim dicam. In glo. ſine mea volūtate. alij dicūt ⁊ habēt in glo. ſine mea volūtate. In glo. i. a fa bricatꝭ. ibi preiudicat dn̄o ſemel volenti. ar. jͣ. de ſolu. l. vero. Fran. ¶ Ibi querit̉ dominiū ⁊ reſtituit̉ poſtea ſtipulanti. vt. jͣ. de verb. oblig. l. iul.§. i. Ray. ⁊ no. ex fi. huius.§. bonū reſpondendi allega tionibus in cauſis vbi pōt ratio diuerſitatis reddi. Poteſt eniꝫ dici multum enim differt caſus noſter ab eo quem allegatis ſicut hic dicit̉ multum differre ſolutio pecunie de fabrica inſule poſſet etiam dici alia ratio pactum reformat vt dicit̉. C. de iranſact̉. l. in terpoſitas. Ia. ¶ In gl. hic loquit̉. Ibi ẜm Io. prīa vera Ray. in eadē glo. in fi. verius dic ꝙ hic petit̉ ſors. ⁊ intereſſe ſꝫ nō cōſe quitur niſi intereſſe. vt dixi in expoſitiōe littere ⁊ dicet̉. jͣ. e. l. centuꝫ capue. Ray. vel dic ẜm Ia. butrig. ꝙ cū equitas ſuadeat actionē dari. nec eſt dictum de qua ꝙ datur actio in factum. vt. jͣ. de p̄ſcri. ver. l. quotiens. vel dic ꝙ qui ſoluit alio loco qͣꝫ quo debeat non liberat̉. vt. jͣ. e l. penul. vbi de hoc. Si ergo mecū ꝯtraxit ⁊ adiecto ſoluit alibi me nō cōſentiente non liberat̉ de rigore ⁊ cōſiderato rigore agit̉ ad ſortem ⁊ intereſſe ſed ꝓpter equitatē fit abſolutio a ſorte ⁊ cōdemnatio ad intereſſe. ar. jͣ. de ver. ob. l. fi. ¶ In hac actione venit intereē Nunc de offitio. actous ⁊ rei ⁊ vēit itereē circa rē ⁊ extra rē. ⁊ ī lucro ⁊ dāno. h. d. Ibi huiꝰ actōis.i. ip̄i actōi coherē te ex accidēti ꝓpter locū inter eiꝰ materiā. vt. sͣ. e. l. ij. in prin. Ibi ſer uire ⁊ in eam ſolum cōdemnare. Ibi epheſi qui eſt locus cōueniens. ¶ Ibi ratio eius habet̉ in cōdemnatione minuēda. ⁊ reſpon deo ſic. vt. sͣ. e. l. ij. in prin. Ibi etiam actoris. quaſi dicat neduꝫ rei. Ibi vtilitas rei etiam extra rem. Ibi recepturus ⁊ ꝓpter moram rei experitur in alio loco. Ibi diſtracta certe hoc intereſſe venit ꝓ pter officium in hac actione. ¶ Et nota tria mirabilia in iſto.§. Primū ꝙ vltra legitimū modū vſurarum excedit̉ ⁊ de hoc die vt in glo. Secūdum venit intereſſe exira rem. ſed dic ꝙ hic ſpāle vel dic. iō quia aliud circa pecuniam veniret. vt. l. nūmis. sͣ. de in li tem iuran. Tertium quia venit intereſſe lit conte. ij.§. portio. j. ad l. ro. de iactū. Sed dic hic ſpeciale vel ꝙ fore hic erat ceriū. Iac. bu. ¶ Circa hoc dic ẜm Guil. ⁊ Andre. an ſit habenda ratio lu cri aūt eſt tale lucrum qd̓ pōt haberi ⁊ percipi ſine alterius iniuria ⁊ talis intereſſe habet̉ ratio. C. de ſen. que ꝓ eo ꝙ intereſt ꝓferun tur. l. vnica. vbi de hoc ſatis notaui ⁊ dixi. aut nō pōt percipi ſine niuria alteriꝰ. ⁊ tūc talis intereſſe nō habet̉ rō. jͣ. d̓ furtis. l. ſi is cui cōmodato. ⁊ no. in gl. e. ti. l. ſiquis vxori. in fi. hec in̄ diſtinctio non placet ipſi Guil. qꝛ ẜm hoc etiam in contractibus ſtricti iuris hoc locum haberet quod eſt incōueniens. vnde dicit aut petit̉ intereē ꝓpter factum alterius. ⁊ tunc aut illud factum fuit licitum ⁊ tale intereſſe peti nō pōt. vel qꝛ ſuo iure vtat̉. vt infra de iniurijs. l. iniu riarum. ⁊ de damno infec. l. fluminū.§. vbi. ⁊. l. ꝓculus. ¶ Aut illud factum eſt illicitum ⁊ tunc aut tale intereſſe poterat percipi ſi ne alterius iniuria ⁊ venit ex damno ⁊ lucro vt ſupra ad ſ. acquili. l. inde neratius.§. i. ⁊. ij. ⁊ ſupra de conditio. furti. l. ſi cōdicat̉. ⁊ ſic pōt intelligi infra de aqua plu. arcen. l. i.§. deniqꝫ. ⁊.§. idem ait. ⁊ ne quid in loco pub. l. ij.§. merito. aut nō poterat ꝯſequi ſine alterius iniuria. ⁊ tunc tale intereſſe lucri peti nō pōt. d. l. is cui.§. fi. in fra de furtis. ⁊ no. eo. ti. l. ſiquis nō.§. fi. ¶ Aut agit̉ ob nō factū qꝛ debebas aliquid facere quod nō feciſti. tūc aūt loquimur in cō tractibus bonefidei ⁊ venit intereſſe lucri intrinſeci nō extrinſeci. jͣ. de actio. emp. l. ſi ſterilis.§. ſi per venditorem. ⁊ ibi de hoc ⁊ infra locati. l. ſi in lege.§. colonus. ⁊. l. ſi fundus in fi. ⁊ rem ra. habe. l. cō miſſa. In ꝯͣctibus ſtricti iuris aut cadunt in ſpecie arbitrarie actō nis ꝓpier loci appoſitōem ⁊ venit intereſſe lucri vt hic. aut nō ⁊ nō habet̉ ratio lucri infra de preſcrip. verbis. l. titius. ⁊ de verboꝝ ob. l. ſi fundum. ¶ Glo. hic tꝫ ꝙ ſit ſpāle hodie regulariter per dictam. l. vnicam. C. de ſen. que ꝓ eo quod intereſt aut ꝓpier ver ba que ſunt dicta. l. vnica. Ibi in his caſibus ⁊c̄. Et glo. contraria eſt dicta. l. ſiquis vxo.§. penul. de furtis. ⁊ illam ſequit̉ vt ibi dixi. Sed illa glo. ẜm Andre. eſt minus generalis qꝛ in. d. l. ꝓculus d̓ damno infecto nō venit lucrum quod eſt ſine damno vt infra ad l. rodi. de iac. l. ij.§. portio cum ſimilibus. ⁊ vide quod ibi notaui. ¶ Unde ipſe dicit aut petit̉ lucrum ratōe equitatis nō ratiōe ob ligatōuis ⁊ tunc ad te lucrum nō venit. vt. d. l. ij. ad. l. ro. de iac. aut ratōe obligatōis ⁊ tunc aut tenebat̉ ratōe officij neceſſarij ⁊ vēit vt. C. arbi. tutel. l. quicquid. Aut nō deſcendit ratōe officij iūc aut ienet̉ ꝓpter factum quod eſt licitum ⁊ nō venit nec olim vt heredem. vt. d. l. ꝓculus. aut ꝓpter factum illicitū ⁊ hꝫ locuꝫ diſtinctio glo. que eſt in. d.§. penul. in. l. ſiquis vxo. de furiis. ⁊. l. ꝓinde.§. i. j. de furtis. In ꝯͣctibus bonefidei vbi eſt adiectio temporis venit lucrum intrinſecum. vt. d. l. ſi in lege.§. colonus. infra locati. ⁊ de periculo ⁊ cōmo. rei vendi. l. ſi nō extrinſeca. vi. l. rō.§. ſi ꝑ venditorem de actio. emp. ſi eſt adiectus locus tunc etiam venit lucrum qꝛ ſi venit in ſtricti iuris vt hic multo fortius in bonefidei vbi exu berantius venit vt. l. ſi fundum tradi. de verbo. obligatio. Andre. ¶ Petrus autem ſic diſtinguit aut querit̉ in caſu vbi agit̉ con tra terrorē iuris ꝯmunis ⁊ nō habet̉ ratō lucri infra d̓ dona. inter virum ⁊ vxo. l. ſi ſponſus.§. ſi maritus. aut agit̉ in actōe que com petit de iure cōi. tunc aut illa competit ad vindictā ⁊ nō habet̉ rō lucri infra de iniurijs. l. iniuriaꝝ.§ de honoribus. ¶ Aut agit̉ intereſſe ad rem familiarē tunc aut querit̉ de lucro certo aut incerto ſi incerto nō habet̉ ratio vi. l. ſi ſterilis.§. cum ꝑ venditorem ſupra ad. l. acquil. l. quēadmodū.§. ſi nauis. ⁊. l. inde neratius.§. ſi inſtitu tus. ¶ Si autem querit̉ de lucro certo ꝙ feciſſet aut lucrū erat iniquum ⁊ nō habet̉ ratio infra de furtis. l. is qui. alias fi is cui. sͣ. ex quibus cau. maio. l. deniqꝫ. ⁊. l. intra vtile. aut de intereſſe quod pōt peti ẜm ius cōmune ⁊ non contra equitatē ⁊ habet̉ eius ratio vt hic ⁊ dicta. l. de ſen. que ꝓ eo quod intereſt vbi de hoc ſatis dixi ver. eſt ⁊ tertia diuin̄o. ¶ Sed dices quomō fieri pōt ꝙ lucꝝ eſſem facturns dicit glo. ex qualitate ⁊ ꝯditōne ꝑſone vt ꝓmiſiſti mihi dare in nūdinis ⁊ ille cui ꝓmiſiſti ſolitus erat ire ad nundinas ⁊ reportare magnum lucꝝ. ¶ Uel pone ſeruns tuus eſt heres inſtitutus alius eum interfecit. habet̉ ratio lucri huius heredi tatis vt. d. l. inde neratius.§. ſi inſtitutus. ad. l. acquil. ¶ In gl. prima que incipit ſed nō videt̉. Ibi ⁊ poſt ſuam moram forte non eſt verum ꝙ ſine interpellatōe conſtituat̉ in mora vt in principio. l. di xi. Pono ſi ſit inmora crederem nō haberi ratōem ſine intereē quicquid dicat hic Ni. in fi. dic nam actorſentit lucrum ꝓpter mo ram rei eum poſſit eum alibi ꝯuenire ⁊ petere intereſſe ⁊ ecōuerſo reus ꝓpter moraꝫ actoris qꝛ tardius ad iudiciū ꝓuocat̉. In hac interfuit cōiter Rai. Gui. de ſuza. dicit ſpretis verbis glo. ſi reus eſt in mora taclia qꝛ ad locum ꝓmiſſum nō venii habet̉ ratio intereſſe ſui ſi alio loco ꝯueniat̉ ſi ē in vera ꝯtumacia. ſecus nec hoc dicit lex prima qꝛ ratio eius habebat̉ quādo eſt in vera ꝯtumacia cum ex ꝯtumacia debeat pati penam ⁊ non p̄mium ꝯſequi. ſupra

De eo quod certo loco. de nego. ge. l. ſine hereditaria. ⁊ eodem mō diſtingui dꝫ in actore ꝑ ratōem p̄dictam ⁊ leges hic allegatas. Gui. ¶ In glo. que in cipit hic diligenter attende hoc lucri ſoliti ⁊ deꝑditi. Ibi in incer tis.i. in lucro de fuiuro. Ibi nō certis vt damno p̄erito. ¶ Ibi lucri ratōem deperditi. nec ob. infra de lega. ij. l. imperator.§. i. rai. ¶ Ibi frumenti ⁊ venit intereſſe inirin M. iecum ⁊ exminſecum. Ibi vbiqueſſe rauō ne eſtimatōnis ⁊ ſic intereſſe intrinſe cum venire non pōi. Ibi grauioribus vſuris. ⁊ ſic veniet intereſſe ex trinſecum vt hic ⁊.§. nunc de officio. ⁊ ꝓbat̉ ſupra de in litem iuran. l. nūmis. ¶ In glo. nō ẜm in fi. So. ibi quoad iuris obſeruā tiam qꝛ leges debeni obſeruari generaliter in quolibet loco qꝛ in quolibet loco vniformes. hic quoad diſpoſitōem iuris que varia tur ex variatōe locorum. ⁊ facit infra de exercito. l. i. in principio. ⁊ dic plene vt no. in. l. ꝯͣria in glo. ⁊ ꝑ Ci. c ¶ Ubi agit̉ loco de Uod ſi ephelaaſinaio iſta acuo nō eſt arbitraria. hoc dicit. Iac. bu. Ibi niſi amplius quid nec minus etiam ex parte rei qꝛ nō generat̉ in aliquo nec plus ex parte actoris niſi quod ⁊cͣ. ⁊ ſequit̉ ibi ſtipulatꝭ. actor interuenii glo. hanc lecturā legit tribus modis. ſecūda lectura ve ra ꝑ ea que no. ſupra de in litem iuran. l. nūmis. Rai. In glo. pro etiam. hec glo. nō eſt arbitraria. qꝛ lꝫ nō ſit modo arbitraria. venit tamen in ea intereſſe quod eſt in damno ſicut in ceteris ſtricti iuris vt no. sͣ. ti. i. l. in hac. Ni. ¶ Ibi cum ſit arbitraria ꝓpter moraꝫ rei. Interdum. Idi abſoluere reum dꝫ de equi aīe vt in fi. l. Ibi cautōe. ex. l. iſta dicunt quidam ꝙ lꝫ die feriato ꝯueniri non poſſit. vt ſupra de ferijs. l. i. ⁊. l. ſi feriatis. nō tamen eſt relaxanduꝫ a iudice niſi caueat ꝙ apparebit in iudicio die iuridica. ⁊ iō ꝓdeſt. vocari ad iudicium tali tempore. Iaco. hoc non puto verum nec vidi ſeruari niſi forte eſſet vagabundus ⁊ ſuſpectus. ar. ſupra qui ſatiſda. cogan. l. ſi fideiuſſ.§. fi. Nō ob. hec littera qꝛ hic actor ha bebat ius agendi ⁊ cautio iſta p̄ſtabat̉ ⁊ offerebat̉ in fauorem rei. Ibi oblata pecunia ſortis. Ioi equitatis quaſi dicat. ſecus de rigo re iuris ⁊ obligatōis. vt dicam infra. e. l. centum capue. ⁊ dixi īfra de verboꝝ obli. l. ita ſtipulatus. Rai. Et no. hunc tex. qui ſepe alle gat̉ ꝙ iudex dꝫ in cauſis habere ante oculos eꝗtatem quod non tamen intelligas d̓ equitate cereberrima. ſꝫ que ex iure colligi poſſit vt dixi. C. de iudici. l. placuit. ⁊ sͣ. de officio p̄ſidis. l. illicitas.§. veritas vbi no. ⁊ dixi. ¶ Item dꝫ habere p̄oculis ſolum deum extra de re iudi. c. cum eterni. li. vi. ⁊ timorē dei. ij. q. v. c. cōſuluiſti. tunc enim eſt vera ſentētia p̄ſidentis cum eterni ſequit̉ arbitrium iudicis. xi. q. iij. c. tunc vera. ⁊ ad hoc ꝯcor. extra de offi. ordina. c. irrefragabili circa mediū de accuſa. c. qualiter ⁊ quādo ⁊ de electꝭ. c. ne ꝓ defectu. ⁊. C. de iudici. l. rem non nouam. vnde prelatus in corrigendo ſubditos debet eſſe beniuolus. xlv. diſtinctio. c. licet in animaduerſione miſericors. xv. diſtinctione. c. nera. circa incorrigidiles ſemper dꝫ eſſe ſeuerus extra de poſtulatio. p̄la. c. i.§. penul. ⁊ no. ꝑ Archidiaco. extra de conſuetudine. c. nō eſt li. vi. in glo. ab obſeruatōe iudicij hec tutior ẜui Rai. In glo. non cauendū in fi. vel dic vt ibi. In glo. ſed certe ſic in fi. argu. infra de verboꝝ ob. l. eum qui certarum in principio. In fi. alias non infra locati. l. i. ⁊. l. fi.§. colonus in pͥn. ⁊ fi. Andre. ¶ Ibi compeiit ſi agat̉ alio loI hereS. 48. ¶ Querit Rai quid differat iſta arbitraria ab alijs arbitrarijs de quibus habet̉ inſti. de actōibus.§. p̄terea. dicit ille ꝙ ſunt arbitrarie ex earum natura. iſte ex accidenti ꝓpter locum. ¶ Itē que rit an omnis actio ſtrictī iuris poſſit fieri arbitrari a ꝓpter locum. glo. in. l. ſe. tꝫ ꝙ nō. Et ꝙ iſte tractatus reſtringit̉ ad quattuor caſus tantum. Quidam tenent contra ꝑ. l. qui loco. ſupra de condi. indebi. vbi de hoc. ⁊ ꝓ hoc ſupra de iudi. l. eum qui inſulam. ⁊ dixi ſupra. e. l. i. ver. iiem. glo. videt̉ ſentire. ſed. l. qui inſulam in ſtipula tōe loquit̉ ⁊ ꝙ habeat locum in actōibus ſtricti iuris. ſi locus apponit̉ facit generalitas rubrice ſic. ⁊. C. e. N bone fidei. ¶ Ubi ex natura actio nis eſt iudici lata ptās ex adiectōe loci non ſit illa actio arbitraria. hoc dicit. vel clarius in bonefidei iudicijs non habet locum iſte titulus. ibi competit in qua venit intereſſe ex officio iudicis ẜm naturā iſtarum actionū. ⁊ in hoc differt ab actione arbitraria. Ibi cōducturū glo. exponit multis modis ⁊ bene. ⁊ facit hec. l. ar. ſi ſtatuto caueatur ꝙ datiarij habeant arbitriū ſuꝑ vēditionibꝰ fa ctis. Et quidā ꝓmiſit vendere nūquid hoc pertinet ad eorū arbi trium. hec. l. facit ꝙ non quia non eſt venditio ſed ꝓmiſſio de vē dendo que diuerſa funt. vt hic patet. ¶ Querit Guil. que eſt rō ꝙ in cōtractibus bone fidei omnia p̄ſtant ⁊ totum dꝫ preſtari. ſed in cōtractibus ſtricti iuris de ſola equitate venit intereſſe ꝑꝑ locū adiectum. vnde in cōtractibꝰ bone fidei non eſt neceſſe ꝙ actio ſit arbitraria qꝛ ex natura ipſius actionis ꝓmiſſum eſt vt dixi ī expo ſitione tex. ¶ Sed que eſt rō diuerſitatis quare ſi non venit intereſſe ⁊ eſt actio arbitraria quando ꝓmiſiſtite ſoluturū certa die ſicut quādo ꝓmiſiſti certo loco. dicit ꝙ rō eſt ex parte rei. qꝛ vbi ꝓmiſit certo loco grauat̉ reus. ſi alio loco cōueniatur. ⁊ iō habꝫ locum arbitraria. ſi aūt ꝓmiſit certa die nullum intereſſe pōt alle gare quia ſic allegaret moram ſuam. Sed ex parte actoris ē rō. quia non ſoluas die ſtatuta petaꝫ te compelli vt nunc ſoluas ſicut ꝓmiſiſti. quādo aūt ꝓmiſiſti certo loco non poſſum compellere te vt ibi inuenias quare habet locum arbitraria Guil. ¶ In glo. vltima. Ibi ideſt promiſit ſic. ſupra de conditio. inde. l. nō ſor tem.§. ſi decem. Ol. ¶ In arbitratijs acEntum capue. nonibus que ꝓponūtur de eo quod certo loco dari cōuenit ex mora rei augetur obligatio cōtra eum ex mora fideiuſſoris cōtra fideiuſſorē. ſecus in vſur̄. ꝑ ſtip. ꝓmiſſis. ⁊ eſt ratio quia vſu re a reo ſunt debite. ⁊ ideo videtur eas fideiuſſor ꝓmittere ac inter eſſe. In arbitrarijs non eſt a reo debitum ꝙ apparei quia principali ſorte ſoluta non ſupereſt petitio ad intereſſe vel in totum. ſi to ta ſors fuit ſoluta vel ad partem ſi pars ſit ſoluia. hoc dicit. ⁊ diuide. l. in quattuor partes. Primo ponit̉ vnum dictum vſqꝫ ad ver. nec oportebit. ibi ponitur aliud dictum vſqꝫ ibi nec enim. ibi opponitur ad ꝓximum dictum ⁊ remouet̉ oppoſitiō vſqꝫ ibi. eiuſ qꝫ differentie. ibi reddit rationē premiſſorū vſqꝫ in fi. ¶ Alij diuidunt principaliter in duas partes. Prima loquitur in mora fi deiuſſor. Scd̓a in mora rei. ſecūda ibi. nec oportebit. ¶ Iſta ſecū da ſubdiuiditur in tres. in prima dictum. in ſecūda reſponſio tacite obiectionis. in tertia reſponſiōis ꝓbatio ꝑ euidens argumētuꝫ ſcd̓a ibi. neqꝫ enim. tertia ibi. eiuſqꝫ differētie quelibet diuiſio bona eſt. ¶ Ad euidentiā premitte ꝙ prima pars legitur tribus modis Primo ꝙ fideiuſſor interſit ī quātitate. ſcd̓o quādo ſimpliciter. tertio quādo in omnem caſuꝫ. Scd̓a īmo pars multis modis va riatur vt paiebit in ſolutōe ꝯtrarij. vel legas totam. l. vniformiter s. duobus modis vltimis quādo fideiuſſor interceſſit ſimpliciter vel in omnē caſum modo declaremus eam per partes ẜm primā diuiſionem. primū dicium dicit ꝙ ſi reus principalis ꝓmiſit ſe ſo luturum centū capue. ⁊ dedit fideiuſſorem ꝙ fideiuſſor pōt cōueniri in loco vbi principalis ꝓmiſit.ſ. capue. ⁊ ſi alio loco cōueniat̉ actio erit arbitraria ⁊ habetur ratio intereſſe creditoris ⁊ fideiuſlo ris eo ꝙ alio loco cōuenit̉. ¶ Litteram expone centum capue ci uitas eſt in regno apulie in qua debebant ſolui centum. Ibi ſtip̄. ⁊ ſic eſt ratio ex ſtip. de eo quod certo loco. Ibi fideiuſſor̄. accepiſti altero d̓ iribus modis.ſ. vel in. C. tantum. vel ſimpliciter vt ī om nem cauſam vt dixi. in euidētialibus ⁊ infra declarabo inſolutione cōtrarij. ibi ſimiliter.i. ſicut ex mora rei teneret̉ reus. iia ex mora fideiuſſoris tenetur fideiuſſor. ibi peti debebit poſt moram ipſiꝰ fideiuſſoris. ibi alibi ꝙͣ capue petatur. quia ſi capue ageret̉. ⁊ ita loco ꝓmiſſo non eſſet actio arbitraria. vt ſuprae. l. ꝙ ſi epheſi. ⁊. jͣ. l. vltima. ſed quando agit̉ alio loco ꝙͣ ꝓmiſſio tunc iudex arbitrat̉ intereſſe actoris ⁊ rei quāti intereſt eorum potius ſolui loco ꝓmil ſo qͣꝫ in loco vbi cōuenitur. vt. sͣ. e. l. ii. alias. iij.§. nunc de officio. ⁊ ibi no. ⁊ dixi. ¶ Ibi arbitraria.i. in qua iudex ex officio arbitrabitur de intereſſe vtriuſqꝫ vt predixi. ibi eſt metur ex officio acceſſorio ⁊ accidentali ꝓpter locum ⁊ contrait̉ in fideiuſſorem. bi vel

De eo quod certo loco. actor̄ vel vtriuſqꝫ ſimul qd̓ dic. vt no. sͣ. e. l. ij. in prin. ibi inter fuerit ex mora fideiuſſoris non rei. ibi alibi vbi petitur. ¶ Ad hāc ꝑteꝫ opponitur ꝙ iudex non debeat arbitrari cum act̉. ex ſtip̄. ſit ſtricti iuris. So. dic ꝙ. hoc facit adiectio loci vt predixi. ¶ Modo ac cipe quartam glo. ⁊ ex ea oppo. ꝙ fideiuſſor nō teneat̉ ex ſua obligatione intereſſe quia non tenet̉ ad vſuras. vnde videt̉ obſtare jͣ. de fideiuſſor. l. fideiuſſores magiſtratuū.§. fi. ⁊. jͣ. e. l. fi. ſo. ibi loꝗ tur in vſuris que ex ſua ꝓpria mora non veniūt quia fideiuſſores ſemper tenent̉ act̉. ſtricti iuris cū verbis obliget̉. vt. jͣ. de act̉. ⁊ oblig. l. i.§. verbis. ⁊ ideo vſure non veniūt vt in cōtrarijs hic nō loꝗ tur in intereſſe qd̓ venit in arbitrarijs ꝓpter adiectionē loci quare fideiuſſor ex ſua mora tenet̉ ſicut ⁊ reus. Item oppo. ꝙ fideiuſſor non teneat̉ ex ſua mora. vt. jͣ. de ver. ob. l. cum filius.§. i. So. per ea que ibi no. c. j. de fideiuſſo. l. ſi quis pro eo. in prin. ¶ Cōtra illaꝫ ſolutionē inſta de. l. mora. in prin. de verbo. oblig. So. hic nō ceſſe rat dies obligatiōis ante morā rei. ibi ſic vel dic vt ibi no. ¶ Itē inſta cōtra litterā quia in plus tenet̉ fideiuſſor ꝙͣ principalis qd̓ eſt cōtra. l. grece.§. illud. de fideiuſſo. Sol. in debito principa i hic in acceſſorio vel hic ſuperuenit inequalitas ex poſt facto ibi ab initio. ar. jͣ. de duobus reis. l. eodem.§. ſed ⁊ ſi quis. ¶ Item oppo. ꝙ in pecunia non venit intereſſe. vt. sͣ. de in litē iuran. l. nūmis. So. intereſſe ſingulare ratione affectōis nō venit vt ibi ſed intereſſeʳ ex rōne extrinſeca bene venit vt hic. ⁊ ꝓbatur. sͣ. e. l. ⁊ iō. in fi. ¶ Iteꝫ oppo. ad litterā ꝙ reus ⁊ fideiuſſor non teneant̉ ſimiliter ſed diſſi militer. quia fideiuſſor ſemper obligat̉ verbis ex quocūqꝫ cōtractu fideiubeat reus non obligari pōt alio modo. vt dicta. l. i.§. ver bis. jͣ. de verbo. oblig. ⁊. C. de fideiuſſo. l. blanditus. So. hic cōſideratur modus obligatiōis ꝯtrahēde hic effectus. iam cōtracte de hoc infra tertia parte. ver. iiem oppo. hic dr̄. ¶ Contra hoc inſta. de. l. ſi pupillus. de ver. oblig. cū ſi. So. predicta ſolutio habꝫ locum quādo reus tenet̉ ciuiliter ⁊ naturaliter non. ſi naturaliter tantum. vt in ꝯtrario. vt ꝓbat̉ infra de fideiuſſo. l. fideiuſſor obli gari.§. fideiuſſor. ⁊ no. pet Dy. e. ti. l. marcellus. ¶ Item oppo. ꝙ iſte fideiuſſor hic non pōt cōueniri. infra de fideiuſſo. l. ſi teſtamento.§. fi. So. dicūt quidam ꝙ hic fideiuſſor fuit in mora cōi ꝑ interpellationē ſibi factam. hec reſponſio non placet Ray. quia aut illa interpellatio preceſſit diem tacitā qua fideiuſſor capue po tuit peruenire ⁊ nihil operat̉. ar. jͣ. de verbo. oblig. l. interdū.§. fi. ⁊ l. cum filius. in fi. aut fuit ſecuta ⁊ eſt ſuperf lua. ideo qꝛ per lapſuꝫ illius diei erat cōſtitutus in mora ipſo iure. de hoc tamen dic vt dixi ſupra. e. l. ij. alias. iij.§. ſi quis ita ſtipulet̉. Scd̓o ip̄e Rax. ſol uit ꝙ hoc debet intelligi ẜm illam.ſ. ꝙ vterqꝫ fuit in mora. ⁊ fideluſſortenet̉ ad intereſſe ex ſua mora nō ex mora rei quod pꝫ quia ille.§. facit mentionē de hac. l. lꝫ prima ſit cōior. nec ob. l. mora. in prin. de ver. ob. vt. sͣ. dixi. ¶ Mō tranſeo ad ſcd̓am ꝑtē que incipit in ver. nec oporiebīt. ⁊ breuiter hic querit̉ an ex mora augeat̉ obligatio ꝯtra fideiuſſorē. reſpondet̉ ꝙ non. ¶ Litterā expone. ibi ſubaudi. iō ibi per reū.i. ꝑ principalē debiiorem. ¶ Ibi augeri vt cōdemnet̉ ad intereſſe actoris ꝓpter moram rei. vnde ſi princi palis qui erat obligatus in centū ſortis. ⁊ qꝛ non ſoluit capue condemnatus ē in. x. nomine intereſſe. de hoc intereſſe non tenebit̉ fideiuſſor. ¶ Cōtra hoc inſtat̉ nōne ſi reus ē in mora creſcit obli gatio vſurarum ꝯtra fideiuſſorē. reſpōdet̉ ꝙ aliud in vſuris qͣꝫ ī hoc intereſſe. Et ē rō qꝛ vſure ꝑ ſtipulationē ꝓmiſſe intelligātur a reo debite. ⁊ ꝑ cōſeq̄ns a fideiuſſore ꝓmiſſe. Et iō tenet̉ ad eas Sꝫ intereſſe in arbitrarijs non ē a reo debitū. ſꝫ venit officio iudicis. ⁊ iō nec intelligat̉ a fideiuſſore ꝓmiſſum. ⁊ de hoc infra dice tur in ſolu. l. quere. jͣ. locati. ¶ Itē op. jͣ. de ver. ob. l. mora. vbi mora rei nocet fideiuſſori. So. vt queris an augeat obligatꝭ. fideiuſſ. e dico ꝙ nō vt hic. ſꝫ bn̄ ꝑpetuat vtibi. ⁊ dixi. sͣ. qd̓ quiſqꝫ iuris. l. ſi quis iniquū.§. ſi is ꝓ quo. Itē opp. ꝙ cū ex vſuris que veniūt ex mora officio iudicis teneat̉ fideiuſſor ex mora rei eadem ratione dꝫ teneri ad hoc intereſſe qd̓ venit ex officio. ⁊ ſic eſt ꝯtra. jͣ. locati. l. quero. ¶ Huius ꝯͣrij timore ſunt hic plures lecture. vt pꝫ in gl. ¶ Quidā enim dicūt ꝙ iſte fideiuſſor fuit ꝯceptꝰ in ſortē tm̄ hec nō ē vera qꝛ tūc nō teneret̉ ad vſuras ꝑ ſtip. ꝓmiſſas qd̓ ē ꝯͣ hanc. l. vi ſtatim ſubijcit̉ in ver. ſequēti. Iō alij dicūt ꝙ hic credi lor recepit ſolutionē ſortis. lꝫ ꝯpelli nō poſſꝫ reciꝑe. ⁊ ſic forte ſolu la ceſſat officiū hec non eſt bona. quia hic querit̉ an augeat̉ obli gatio ⁊ cōdemnatio fideiuſſoris. quod queri non deberet. ſi iam ſors eſſet ſoluta quia non pōt augeri quod non eſt. Item iſte ver. eſt ſuperfluus per fi. l. vbi ponitur ille caſus de ſorte ſoluia. ¶ Item quia iſte ver. expreſſe preſupponit ſortem non eē ſoluiā. ¶ Alij dicunt ꝙ fideiuſſor nūdum poterat ꝯuentri qꝛ nūdū potuerat capuam ꝑueniſſe. vnde ſponte ſoluii ſortem ad quam nun dum cogi poterat. ⁊ ideo nec intereſſe p̄ſtat. ſed iſtud eſt diuinare ẜm Iaco. butri. ¶ Alij dicunt ꝙ hic agit̉ in loco deſtinato. ⁊ iō nō ꝯſiderat̉ inter eſſe. vt ſupra. e. l. quod ſi epheſi. quod non placet Marti. ſilima. nec Rai. qꝛ lꝫ nō veniret intereſſe raiōe loci veniret tamen ratōe temporis. vt. d. l. quod ſi epheſi. Quod an ſit verum infra ſubijciā. Item qꝛ veniret intereſſe ratōe damni. vt. d. l. quod ſi epheſi in principio. Item iſta ſolutio eſt falſa ꝑ principiuꝫ huius. l. que dicit ꝙ alibi agebat̉ qͣꝫ loco deſtinato. quare dic ꝙ hic nō agebat̉ in loco deſtinato. vnde ad ſolutōem contrarij de l. quero. dic ẜm Io. aūt querit̉ de intereſſe in arbitrarijs ⁊ tunc ex mora rei nō auget̉ obligatio fideiuſſoris. aut querit̉ de vſuris que veniunt ex mora e officio. ⁊ in illis bene auget̉ vt in contrario ⁊ multo fortius in eis que ꝑ ſtipulatōem debent̉. Et ratio differentie inter hoc intereſſe ⁊ vſuras que veniunt ex mora ex officio iudicis eſt qꝛ vſure que veniunt ex officio ſed veniūt ex natura actio nis bonefidei. ⁊ ideo fideiuſſor ſimpliciter acceptus videt̉ ꝓmittere omne id quod eſt d̓ naiura actōis. ſed intereſſe in arbitrarijs nō venit ex natura actōis ergo nec fideiuſſor videt̉ ꝓmittere ⁊ ſic hec lex ẜm eum facit differentiā inter intereſſe quod venit in arbi trarijs ex vna parte ⁊ vſuras debitas ex ſtipulatꝭ. ex alia. hoc non placet Iaco. butri. duplici. ratōne. primo qꝛ ratio que eſt in vſuris debitis ex mora ſubeſt etiam in hoc intereſſe qꝛ vtrunqꝫ venit ex officio ⁊ nullum magis debet̉ a reo qͣꝫ illud aliud ⁊ ſorte ſoluta magis non petitur vnum qͣꝫ aliud. ¶ Preterea vbicunqꝫ aliquid apponit̉ in ꝯͣctu p̄ter naturam contractus. iſtud appoſitum adeo ꝯctum informat vt actio ex iſto ꝯͣctu ꝑinde ad aliud detur ac ſi eſſet de natura actōnis. Caſus eſt in. l. fundi partis infra de ꝯhen. emptio. cum ergo hec adiectio de eo quod cerio loco adiciat actōi. facit quod in ipſa actōe tanquam eſſe de ſui natura veniat intereſſe ergo teneri dꝫ fideiuſſor ſimpliciter acceptꝭ. quod ē fallum. ¶ Et ideo dic ẜm Azo. qui de hoc no. in ſumma locati in fi. ⁊. d. l. quero. aut accedit fideiuſẜ. incertam quantitatē vel rem ⁊ tunc non pōt vltra teneri. vt infra de pigno. actio. l. ſolutꝭ.§. ſi in ſortem de fideiuſſo. l. fi deiuſſor. Aut intereeſſit in omnem cauſam ⁊ tenet̉ de omnibus ⁊ de hoc intereſſe ⁊ vſuris iudicis officio de bitis aūt eſt acceptꝭ. ſimpliciter. tunc aut loquimur de vſuris ꝑ ſtipu. debitis. ⁊ tunc cum fuit a reo debite videt̉ etiam a fideiuſſore ꝓmiſſe. ¶ Aut loquimur de debitis ex officio ⁊ ẜm Io. tenet̉ qꝛ veniunt ex natura obligatōis. Sed dic melius ẜm Azo. aut ſunt a reo quoquo modo debita. vt qꝛ iam moram ꝯmiſſerat. ⁊ ſic erat paratus officium. Et tunc fideiuſſor accedens ꝓmittere videtur eas vt infra. l. ꝓxi. ẜm vnam lecturā. ⁊ idem eſſet in hoc intereſſe. ¶ Aut nūdum erat in mora reus quando fideiuſſor iuterceſſit. ⁊ tūc nō tenetur nec ad vſuras que ex officio veniunt que nullo mō debite erant nec ad hoc intereſſe. nec ob. d. l. quero. qꝛ ibi interceſſit in oēm caſuꝫ. ¶ Sed ſi queras an fideiuſſor teneatur ex ſua mo ra dic ꝙ ad vſuras nō tenetur ex mora ſua. vi. d. l. fideiuſſor magiſtratuum infra de fideiuſſo. ſed ad hoc intereſſe bene tenetur ex mora ſua vt hic. Et que ſit ratio differentie. sͣ. dixi. ¶ Uel dic ẜꝫ Odoffre. ⁊ Guil. ſi querat̉. an ex mora principalis augeat̉ obligatio fideiuſſoris. dic aut fideiuſſor intercedit ī certa ſumma ⁊ fo lum ꝓ illa tenet̉. vt. jͣ. de fideiuſſo. l. fideiufſor magiſtratuū.§. i. ⁊. l. ſi in pignore. ⁊. C. de fideiuſſo. l. fideiuſſor. ⁊. jͣ. e. l. fi. ẜm vnam lecturā ⁊ in illa quātitate tenent̉ ſiue a principio debita ſiue poſtea in cepit deberi. vt. jͣ. de fideiuſſo. l. ſiquis ꝓ eo.§. ſi nūmos. ⁊ qꝛ ſic eſt in tempore ꝙ ſi fideiuſſor taxat̉ certum tēpus ad quod vult teneri vltra nō tenet̉. C. locati. l. ſi cum hermes. ⁊. jͣ. locati. l. item queri tur.§. qui impleto. ergo ita dꝫ eſſe in quātitate vt non teneat̉ vltra qͣꝫ ꝯuenit. aut fideiuſſor inter ceſſit ſimpliciter. iūc aut augumētuꝫ eſt principale ⁊ veniunt naturaliter. Sed ex aliqua accidenti forte ꝓpter factum vel culpam principalis. tūc aut illud augumentum ſurrogat̉ loco primi ⁊ tenet̉ fideiuſſor ⁊ hoc eſt quod dicit̉ mora rei nocet fideiuſſo. infra de verbo. obli. l. mora. ⁊. l. ſi ſeruum.§. ſequit̉. aut illud augumentū nō ſurrogat̉ loco primi. ſed adiung. tur ⁊ nō tenet̉ fideiuſſor sͣ. de in litem iuran. l.i. ad municipales. li

De eo quod certo loco. libertus.§. fi. ⁊ de fideiuſſo l. vlti. ¶ Ad illud argumentū nō eſt principale ſed acceſſoriū. tunc aut venit extra naturā actōis aut ve nit ex conuentōe exp̄ſſa ⁊ tenet̉ fideiuſſor vt hac. l. ver. neqꝫ enim. ¶ Si auteꝫ veniat tacite a iure vt in iſta materia tunc nō tenetur fideiuſſor vt hac. l. ver. nec oportebit. Aut illud augumentū venit ẜm naturā actōis. ⁊ tunc ꝓ illo videt̉ interceſſiſſe ẜm veram opi. Io. que no. hic ⁊ infra locati. l. quero. ⁊ ꝓ hoc. jͣ. de admi. rerum ad ciui. ꝑti. l. ij.§. penul. C. de vſur̄ pupilla. l. ij. de admi. tu. l. tutorꝗ reꝑtoriū.§. fi. ⁊ rem pupil. ſal. fore. l. ſi poſtea Gnil. ¶ Alij tenent opi. Azo. nota. in ſumma loca.§. fi. ⁊. d. l. quero. jͣ. loca. ⁊ hic in gl. Et ꝙ ſolum teneat̉ ad illud quod erat debitū tempore quo fideiuſſit hic tꝫ Oldra. ⁊ allegat in ar. jͣ. de verbo. obii. l. ſi ſtipulaiꝰ fue rim illud aut illud in fi. ⁊. l. ſi a colono. ⁊. l. cum ſtipulamur. ⁊. sͣ. d̓ ar. l. de his. ⁊ in. ll. ꝑ Gui. allegatis. dicit ꝙ in eis nihil debebatur tempore quo fideiuſſit. ⁊ ideo oporiet ꝙ trabat̉ ad id quod poſtea incipit deberi ex mala adminiſtratōe tutoris vel adminiſtratoris rei publice. ⁊ hoc eſt verum ꝓ ſorte tantum nō pro vſuris. jͣ. ad municipa. l. libertus.§. fi. ⁊. l. lucius.§. i. ¶ Sed contra hoc vi det̉ infra de fideiuſſo. tuio. l. iij. ſed ibi fauor pupilli qui in hoc eſt magis priuilegiatus ꝙͣres publica vel ibi in omnē cām fideiuſſit quo caſu de omni tenet̉ tam p̄ſenti qͣꝫ futuro ꝓpter generalitatem ſupra de ſeruitu. vrba. pͣdio. l. ſi ſeruitus. ⁊ ita pōt intelligi. l. quero. infra locati. ⁊. d. l. de admini. re. ad ciui. ꝑtinen. l. ij.§. penul. vt lega. no. cauea. l. i.§. beliſſime cum ſimilibus. ⁊ vide etiam que no. ⁊ dicam. j. l. fi. ¶ Item oppo. ad fi. l. ſo. vt in glo. ⁊ dic argu. infla de actio. ⁊ obligatio. l. actꝭ. verbo. ⁊ no. sͣ. de eden. l. i. in principio. ¶ Item oppo. de. l. vlti. infra. e. ſolu. vt in glo. ⁊ ibi plene dicam. ¶ Tranſeo ad tertiā ꝑtem que eſt in ver. neqꝫ enim. ꝓ cuius de claratōe faciunt multum ex dictis ꝓxi. partis. Et in iſta parte re ſpondet̉ tacite obiectōi. dici enim poſſet ſi debitor ꝓmittit ſortem ⁊ vſuras fideiuſſor qui fideiuſſit ſimpliciter ex mora principalis ad ipſas vſuras tenet̉. vi. C. de fideiuſſo. l. fideiuſſor. ſic ergo ⁊ hic teneri dꝫ ad iſtud intereſſe. Ad hoc reſpondet iuriſcōſultus ꝙ iſta nō ſunt ſimilia qꝛ in vſuris ſunt due ſtipulatōnes vna ſortis ⁊ alia vſuraꝝ. ⁊ ſunt viure in obligatōe ⁊ ideo nideiuſſor tenet̉ ſꝫ intereſſe nō eſt in obligatōne. ⁊ ideo fideiuſſor nō tenet̉ niſi ex ſua mora. ¶ Ibi ex hac cā.i. intereſſe quod venit in actōe arbitraria ratōe loci. Ibi comꝑabit̉ ⁊ aſſimilabit̉. Ibi vſurarum a reo ex ſti pulatōne debitaꝝ ꝓpter moram. Ibi due ſtipulatōnes ſunt.ſ. vna ſortis ⁊ alia vſuraꝝ. vnde cū vſure iure actōis debent̉ a reo videā tur a fideiuſſo. ꝓmiſſe. Nā tot ſunt ſtipulatōnes quot ſunt res in ſtipulatōne deducte. jͣ. de v̓. obliga. l. ſcire. ⁊. l. qd̓ dicit̉. Ibi hic aūt vnā. ſi ē ſtipulatio.ſ. ſortis. Intereē aūt nō ē in obligatōne ſꝫ venit officio iudicis. Nec ob. jͣ. de ꝯpē. l. pecuniā. vt ibi dicit̉. Ibi execu. i. effectus quē iudex exequit̉ cognoſcēdo ⁊ ꝯdēnādo ex ſuo officio ex eꝗtate ꝯmittit̉ qꝛ cū intereē qō ſit a reo debitū nec a fideiuſ. vr̄ ꝓmiſſuꝫ. Nec ob. p̄miſſis. jͣ. de tuto. ⁊ ra. diſ. l. i.§. in tutela. ⁊.§. hūc tn̄. ⁊. l. ij. v̓. ſꝫ ⁊ ſi ꝯditio. ⁊ ibi colligi p̄t. Op. ad hāc ꝑtē hic.n. dr̄ ꝙ ītereē ſi ē ī obligatōe ſi n̄ ē ī obligatōe ergo nec ī petitōe. sͣ. d̓ ꝓcu. l. lꝫ.§. ea obligatio. dic ẜꝫ. G. ꝙ n̄ vēit iure actōis ſꝫ officio iu dicis qd̓ īplorat̉. nec ꝯcludit̉ recte ꝯͣ ꝑtē. ita pōt ītelligi. sͣ. e. l. iij.§. nūc de officio. ⁊. jͣ. de edi. edic. l. ediies.§. itē ſciēdū. tūc bn̄ oꝫ ꝙ ꝓ ponat̉. alias iudex nō poſſet ſe intromiitere niſi reꝗreret̉. vt no. sͣ. e. l. ij. ¶ Itē op. ꝙ ītereē ſit in obligatōe. jͣ. de re iudi. l. ſiꝗs ab alio §. fi. ¶ Itē ē in petitōe. jͣ. de ver. ob. l. ſtipulatōnes nō diuidūt̉.§. plane. ⁊.§. celſus. ⁊. l. ſi inſulā. ⁊. l. ſi penā. ¶ Dic ẜm Gui. ꝙ qn̄qꝫ intereē ſuccedit in locū obligatōis ſuꝑ facio ꝯcepte ⁊ iūc ē in obli gatōe ⁊ petitōe vt in ꝯͣrijs vbi de hoc no. ꝑ Bi. vt ibi dixi. aut nō ſuccedit ī locū p̓ncipal̓ ſꝫ accedit eidē ⁊ tūc n̄ ē ī petitōe ſꝫ offō iudicis vēit vt hic. It̄ op. ꝙ hic dr̄ ꝙ fideiuſſor tenet̉ ad vr̄as. ⁊ idē ē ẜꝫ Io. ēt ſi vſure veniāt officio iudicis ex mora vt in ꝯtractibus bone fidei. vt infra de vſur. l. mora.§. bone fidei. ¶ Sed conira videtur quia licet principalis ſit in obligatione ex cōtractu bone fidei fideiuſſor tamen eſt obligatus ex ſtipulatione quia verbis lobligat̉. C. de fideiuſſ. l. blandiius. de act̉. ⁊ obliga. l. i.§. verbis. ⁊ iſta eſt ſtricti iur̄. jͣ. de verbo. oblig. l. quicquid aſtringende. ⁊. l. triicum. ſed fideiuſſor qui tenet̉ ad intereſſe vel vſuras niſi expreſſe ſit dictum. vt. jͣ. de preſcrip. ver. l. titius. ⁊. C. de vſuris. l. quāuis. Guil. cōcedit cōtrarium ſed dicit ꝙ hic fideiuſſor ex ſua ſtip̄. ad vſuras tenet̉. quia illas videt̉ in ſtip̄. deduxiſſe. de hoc dixi. sͣ. ī pri ma parte ver. ¶ Item oppo. ad litteram. an aūt ſit vera opi. Io. ꝙ in vſuris que veniūt officio iudicis in cōtractibus bone fidei te neatur fideiuſſ. Plac̄. dicit ꝙ non a cōtratio ſenſu huius l.itere cum non ſint due obligatōes. jͣ. adtrebel. l. deducta. in prin. de act̉. emp. l. qui per colluſionē. jͣ. locati. l. quero. vbi de hoc Io. reſpōdet iuribus ꝯtrarijs que loquūtur de intereſſe qd̓ venit in arbitrijs. In ſtricti iuris cōtra naturā actiōis. vt. sͣ. e. l. ſi heres. ⁊. l. in bone fidei. Sed in caſu ꝓpoſito veniūt vſure ex natura actionis. ar. jͣ. de fide iuſſo. l. ſi quis pro eo.§. ſi nūmos. ⁊ eſt expreſſum. jͣ. de admi. te. ad ci. ꝑti. l. ij.§. penul. C. de vſur. pup. l. iij. jͣ. de admi. tu. l. qui reꝑto.§. penul. rem pu. ſal. fore. l. ſi poſtea. de ſeruo corrup. l. vt tamen. ⁊ de peti. here. l. item veniunt.§. cum prediximus. ⁊ ad hoc. jͣ. de excep. rei iudi. l. ſi in iudicio. ⁊. C. depoſiti. l. iiij. ¶ Tranſeo ad quariam ⁊ vltimam partem que eſt in ver. eiuſqꝫ differentie in qua iur̄cōſul tus ꝓbat per rōem euidēter ꝙ differētia poſita ſupra ꝓxi. ꝑte inter vſuras ⁊ intereſſe ſit vera. ⁊ ratio ſatis ex clara ex texiu. ¶ Ibi manifeſtiſſimū argumentū.ſ. ꝙ hoc intereſſe non ſit in obligatiōe. Ibi morā factam a principali debitore ſuperſorte. ¶ Ibi pars pe cunie puta portiōis. Ibi ſoluta ſit vbicūqꝫ non habita ratione hu ius intereſſe. Ibi petatur etiam alibi qͣꝫ ī loco deſtinato. Ibi officium iudicis cōdemnātis ad ſolutionem reſidue partis cū intereſſe eiuſdem ſi agat̉ alio loco qͣꝫ cōuento. Ibi que petet̉ alio loco qͣꝫ cōuento. Ibi lolutam eſſe. preſumat̉ aūt ſoluta non arbitrabit̉ aliquod intereſſe. nec ob sͣ. de dolo. l. ⁊ eleganter.§. i. vt ibi no. ¶ Oppo. gl. de. l. tutor.§. lutius. jͣ. de vſur. ꝙ non poſſit fieri par ticularis ſolutio. So. vt glo. ⁊ melius. sͣ. ſi cer. pe. l. quidā eſti maue runt. ¶ Item oppo. C. depo. l. iiij. Sol. vt glo. ⁊. C. de iudi. l. i. ⁊ dic vt ibi. ¶ Item oppo. ꝙ intereſſe ſit in obligatiōe. vt. sͣ. e. l. ij. alias. iij.§. item iul. in fi. gl. ſoluit pluribus modis in cōtrario. G. recipit vltimā ſolutionē. quia. l. illa loquit̉ quando ſoluit̉ adiecio hic quādo ſoluit̉ principali. Et ratio diuerſitatis ẜm quoſdam eſt quia quando ſoluit̉ adiecto non contingit libetatio ipſo iure ⁊ qꝛ remanent reliquie obligationis intereſſe pōt venire quando autē ſoluit̉ principali tollitur omnis obligatio ipſo iure. ergo intereſſe venire non pōt. hanc rationem reprobai qꝛ non ſoluit̉ adiecto tol litur omnis obligatio ipſo iure. jͣ. de ſolut̉. l. vero ꝓcuratori. in prin. ⁊.§. i. ⁊ eſt expreſſum. inſti. de inuti. ſtip̄.§. ſi quis alium. vnde dicit ꝙ ratio eſt quia cum ſoluit̉ adiecto bene cōtingit liberatio ſi ſolua tur in loco cōuento cū adiectione videt̉ dari quaſi mandatū recpiendi in illo loco. Si aūt alibi ſoluat̉ non cōtingit liberatio. jͣ. de ver ꝯb. l. qui rome.§. calimacus. ⁊ mandati. l. diligēter. quare perit̉ quātitas pro eo qd̓ deeſt. jͣ. de verbo. oblig. l. iul.§. qui fundum. ¶ Ubi aūt ſoluit̉ principali pōt ſibi preiudicare. jͣ. ti. ꝓxi. l. penul. vbi de hoc dixi. ſed illa loquit̉ quādo adiectꝭ adijciebat̉ ī act̉. adie cta. tunc enim non ꝯtingit liberatio ipſo iure ſi ſoluat̉ adlecto. Sꝫ habꝫ exceptionē vt ibi quādo aūt loquimur de adiecto obligatōe principali. tunc cōtingit liberatio ipſo iure. vt dicto.§. ſi quis aliū. inſti. de inuti. ſtip. ⁊ de ver. oblig. l. fi. ¶ Item oppo. ꝙ ſoluta ſor te non liberat̉ a pena. vt. sͣ. de cōdi. fur. l. ſi pro fure. So. alit̓ queritur de pena legali. ⁊ tunc locum habꝫ ꝯtrarium aut de pena que ſuccedit loco cōtentus. tunc aut primo eſt ſoluia pena ⁊ non liberatur. ar. sͣ. de ar. l. celſus. ⁊. l. ſi quis rem. ⁊ de peti. here. lnec vllam. aut ē ſoluta res. ⁊ tunc bene liberat̉ a pena. sͣ. ſi quis cautionibus. l. ij. in princi. ⁊. l. ſi duo.§. i. ¶ Si querit̉ de pena cōuentionali que ſuccedit loco rei ⁊ non eſt dictum rato manente pacto. tunc ſoluta ſorte tollit̉ pena ⁊ ecōtra. niſi in eo ꝙ vna excedit aliam. jͣ. ꝓ ſo cio. l. ſi quis a ſocio. ⁊ de act̉. emp. l. predia. ſi aūt dicium eſſet rato manente pacto. vt. sͣ. de tranſact̉. l. qui fidem. ¶ Aut querit̉ de ac tionibus acceſſionibꝰ. ⁊ tunc aut de vſuris debitis ꝑ ſtip̄. tunc ſoluta ſorte amplius non petunt̉. Idem in hoc intereſſe vt hic curſus tamen futurarū impedit̉ ſi debebant̉ ſolo officio. tunc ſoluta ſorte āpliꝰ nō petunt̉. Idē ī hoc intereſſe vt hic. nec ob. sͣ. l. iij.§. liē iul. vt. sͣ. dixi. ⁊ de hoc vide. jͣ. l. fi. ¶ Item inducit ipſe Guil. hāc vltimam partē ad talem queſtionē. Emphiteota ceſſauit in ſolutione penſionis querit̉ an videat̉ ſibi preiudicaſſe in aperiura in totum vel ſolum pro parte recepta. ⁊ videt̉ ꝙ pro parte ar. huius littere. ⁊ quia idem eſt de toto ⁊ parte. sͣ. de rei ven. l. que de iota. ¶ Cōtrariū tenet ⁊ iſta regula nihil facit qꝛ in caſu ꝓpoſito dominus non poteſt habere rem ⁊ penſionē. C. de iure emphi. l. ij. ſꝫ altero debet eē cōtentus. sͣ. de pactis. l. reſcriptum.§. ſi pacto. de

De eo quod certo loco excep. doli. l. apud celſum.§. labeo. ⁊ ar. de le. i. l. ſi ex toto.§. i. ⁊ de cōdi. iude. l. ſi non ſortem.§. fi. de lege co. l. poſt dicm man. l. ſi pre cedente.§. lutius. ⁊. C. de iure dominij. in pe. l. ij. quare tenet ꝙ in totum ſibi cōmiſſerit ⁊ in toto ab apertura videatur receſſum. ꝓ hoc bene. jͣ. ad macedon̄. ꝙ ſi pater. in prī. ⁊. C. de nō nu. pecu. l. cū fidem. hic aūt pōt vtrūqꝫ ꝯſequi ⁊ principalē ⁊ intereſſe. ¶ Mo do antequam de alia tranſeat̉ hic pono nouam lecturam. Ia. de ra. quam dicit eē pleniſſimā ⁊ non habere aliqua cōtraria ꝓmiſiſti dare centum capue dediſti fideiuſſor̄. nūquid ꝓpter moram prin cipalis augetur obligatio fideiuſſor̄. dicitur ꝙ non. ſed iſta lectura in nullo videt̉ differre a lectura glo. Sed certe īmo diſſert qꝛ glo. querit an obligatio fideiuſſoris augeat ita ꝙ veniat in ꝯdem natione illud intereſſe. ⁊ ipſe Iaco. preſupponit ꝙ veniat intereſſe in fideiuſſor̄. cōdemnat̉. quod negatur in prima lectura. Sed ip̄e Ia. dicit hic queri an veniat intereſſe. ⁊ dicit ꝙ non. vnde ip̄e hꝫ ꝓ cōſtanti. ꝙ eo caſu quo venit intereſſe officio iudicis ꝯtra debitorem venit etiam cōtra ſideiuſlorem. Sed in primo an intereſſe ſit in obligatiōe. dicit. l. iſta ꝙ non. vnde dicit ꝙ venit officio iudi cis non iur̄ obligationis vt hic. ⁊ vera iſta lectura ſatis videt̉ ꝯue niens liutere huius. l. ¶ Sed pro glo. cōtra iſtam lecturam videt̉ jͣ. de fideiuſſo. l. vlti. ſed dic ꝙ lex iſta loquit̉ ꝙ vbi fideiuſſor ꝓmiſit ante moram debitoris. dicta. l. vlti. vbi ꝓmiſit poſt morā de bitoris qꝛ iam erat debitor in mora. Ia. de ra. ¶ His expeditis quero aliquas queſtiones. Primo ſi reus ꝓmiſit ſi ſoluturū capue ⁊ non ſoluit. an fideiuſſor poſſit cōueniri in loco domicilij rei principalis. Et vr̄ ꝙ ſic. ar. huius. l. ⁊ sͣ. e. l. i. in fi. ⁊ de iudi. l. heres abſens. nam cum reus principalis ibi poſſit cōueneri. ergo ip̄e fideiuſſor. ar. huius. l. in prin. ⁊. jͣ. de fideiuſſo. l. ſi vt ꝓponit̉. ¶ Cō trarium tꝫ Guil. ⁊ dicit eū ꝯueniēdū in loco ſui domicilij ꝓprij vel alio idoneo. qꝛ alias ſe obligaret in tribꝰ locis ⁊ principalis ī duo bus tantū. ⁊ ſic in duriorē cam quod eſt cōtra. l. j. de fideiuſſ. l. grece.§. illud. ⁊ hoc ꝓbat̉ hic euidēter in ver. nec oportebit. ⁊ ita ītel telligitur. jͣ. de duobꝰ reis. l. eandem. in fi. ⁊ de fideiuſſo. l. teſtō.§. fi. non ob. cōiraria qꝛ fideiuſſor obligaret̉ in cām duriorē vt dixi. ¶ Et p̄dicta faciūt ẜm ip̄m. G. ſi clericꝰ ī cōtractu dedit fideiuſſorem laicū ⁊ creditor vult cōuenire fideiuſſorē corā iudice eccleſiaſtico an poſſit. ⁊ vr̄ ꝙ ſic. qꝛ ſequi dꝫ forū ⁊ regulā principalis jͣ. de reg. iur. l. cū principalis. ⁊. d. l. ſi vt ꝓponit̉. jͣ. de fideiuſſ. Cōtrarium qꝛ vbi in aliquo actu ē diuerſitas ꝑſonarum ſequit̉ diuerſitas effectus. ⁊ tunc fideiuſſor nō ſequit̉ regulā principalis. vt pꝫ ꝑ iſtū tex. ⁊. d. l. ſi teſtō.§. fi. jͣ. de fideiuſſ. Itē creditor nō cogeret̉ inuitus in foro eccleſiaſtico litigare. ergo vt equalitas ſeruet̉. nec fideiuſſor cogat̉ reſpōdere in foro ſeculari. ꝓ hoc. jͣ. de fideiuſſ. l. ex ꝑſona. ⁊ de re iudi. l. ſi fideiuſſor. ¶ Item querit ip̄e Guil. ſi principalis ſoluere cōuenit cū pacto ꝙ ſi nō ſolueret termino ⁊. lo co cōuēto ꝙ nō deberet ſibi ius fieri etiā in alijs cauſis ſꝫ repelleretur ab agēdo ſeu a tribunali ſi prīcipalis nō ſoluit an fideiuſſor erit obligatus. ad hanc penā vr̄ ꝙ ſic. ar. huius. l. in prin. ¶ Con trariū tꝫ qꝛ ꝙ quis repellat̉ ab agēdo ⁊ a tribunali cōcernit ꝑſonā vnde cū ſit diuerſitas perſonaꝝ variat̉ effectꝰ. nec regulabit̉ fideiuſſor ẜm principalē ꝑ. l. iſtā ver. nec oportebit. ⁊ ar. jͣ. de interdic. ⁊ relega. l. fi. de ver. oblig. l. ij. de ꝯdi. ⁊ de. l. titio.§. titio. ad municip̄. l. libertus.§. fi. de periculo eorū qui pro magiſtratibꝰ fideiuſ. li. xi. t. jͣ. de fideiuſſ. magiſtratuū. in prin. ⁊.§. i. ¶ Itē querit ip̄e Guil. ſi principalis debitor poſt morā per ip̄m cōmiſſam dedit fideiuſſorem. an iſte fideiuſſor tunc teneat̉ ad intereſſe ſicut principalis ⁊ mō venit intellectus. l. vltime. jͣ. e. glo. qne eſt hic ſuꝑ verbo auge ri videt̉ tenere ꝙ ſic. ⁊ in glo. noua. jͣ. locati. l. quero in tertia caſus poſition.e ⁊ quia cū principalis iam eſſet in mora cogitare hoc de buit fideiuſſor poſt moram intercedēs. ar. jͣ. de iure fiſci. l. fiſcus. ⁊ in priuatis. ⁊. jͣ. de vſuris. l. cū quidā.§. debitores. ¶ Cōtrariū tꝫ qꝛ rō quare non tenet̉ fideiuſſor ante morā fideiubens ē. qꝛ alias actio non eēt arbitraria in ꝑſonā eius qd̓ venit. l. iſta. hec eadē rō locū hꝫ etiaꝫ quādo fideiuſſor intercedit poſt morā principalis. jͣ. de fideiuſſ. l. ſi teſtō.§. fideiuſſor. ⁊ hoc voluit dicere. l. fi. jͣ. e. vnde ſꝫ ip̄e Gui. ꝙ non teneat̉ ad intereſſe principalis. vnde cū. l. illa nō ſoluat qōem ꝓpoſitā in quo remanet vr̄ ſolutū. jͣ. de dāno infec. l. qui de creditore. ⁊ rem ra. ha. l. ſi indebitū. Cōclude materiā huiꝰ l. ⁊ totius tituli ſub tali diſtinctōe ẜm Ia. bu. cuius ſunt ꝓ magna ꝑte que dixi. ¶ Aliquādo vnus locus tantū adijcit̉ ſolutioni. ⁊ tunc ſi agit̉ loco deſtinato actio nō eſt arbitraria rōne loci. sͣ. c. l. qd̓ ſi epheſi. in prin. ¶ Sꝫ an veniat intereſſe tꝑis opi. eſt. quidaꝫ ꝙ non qꝛ quādoqꝫ venit intereſſe vt eſtimatio rei. ⁊ ꝓuuc nō ē du bium qd̓ venit ſed quādo veni: vt acceſſio. iūc non dꝫ venire quia cuactio non ſit arbitraria remanet ſtricti iur̄. ⁊ iō acceſſiōes non veniuūt niſi a tempore lutis cōteſtate. vt. sͣ. ſi cer. pe. l. cum fundus. §. i. lꝫ dominus Marti. ſili. dicat ꝙ vediat intereſſe temporis. vt d. l. ꝙ ſi epheſi. ẜm vnam expoſitionē quod non placet. ¶ Aut agit̉ alio loco qͣꝫ deſtinato. tunc aut querit̉ de loco cōuentionis ⁊ non debeo dicere conuenio te hic ⁊ ibi vel hic vel ibi qꝛ poſſum quo loco. vt ſupra eo. l. ij. Sed ſi queras de forma cōuentionis ſeu libelli debet dicere actor. conuenio te hic quia promiſiſſi talt lo co. vt ſic poſſit haberi ratio incerte rei. vt dicta. l. ſcd̓a. ſupra eo. ¶ Si queris de loco ſolutōis tunc aut reus vult eligere locum ſolu ioni deſtinatum ⁊ non poteſt illum e ligere poſt litem conteſtatam ante ſic niſi ex cauſa poſſit purgare moram vt ſupra. e. l. ꝙ ſi epheſi.§. interdum aut vult alium locum eligere ⁊ non pōt. vt. jͣ. e. l. penul. niſi eius gratia fnerit locus adiectus. vt infra de verbo. obligatio. l. qui rome. ¶ Si queris de effectu condemnationis. tunc dicunt quidam aut ſunt ambo in mora ⁊ conſiderat̉ intereſſe vtriuſqꝫ ⁊ non compenſat̉ mora cum mora quia reus nō pōt obi cere moram actori que ſibi vtilis eſt vt infra de iure dotium. l. cuꝫ in fundo.§. ſi mulier. vnde actorideo ad intereſſe tenet̉ quia elegit alium locum ꝯͣ formam ꝯuentōnis ⁊ rens quia eſt in mora. vnde ex diuerſis canſis tenent̉. ⁊ ideo non ſit compenſatio more ad mo ram ſed quantitatis ad quantitatē. ¶ Aliquādo duo loca cōpulatiue ſunt oppoſita ⁊ tunc videt quolibet ipſoꝝ ꝓmiſiſſe vt ſupra e. l. iij.§. ſiquis ita. ⁊ ideo dic in qualibet vt ſupra dixi in toto quando vnus locus tantum eſt adiecius. ¶ Aliquādo plura loca po nunt̉ alternatiue. tunc aut agit̉ in tertio ⁊ dic idem quod dixi quā do vnus tantū locus eſſet adiectus ⁊ agit̉ in alio. ¶ Si autem agitur in altero ipſorum locoꝝ appoſitorum an ſit arbitraria vide tur ꝙ non cum agat̉ loco deſtinato. vt ſupra. e. l. quod ſi epheſi. ¶ Sed dic contra ꝙ cum de natura alternatiue ſit ꝙ reus eligat. vt infra de iure dotium. l. plerunqꝫ cum nō reſultet in poteſta te eius an datur electio actori eatenus cum vt reus habet intereſſe ſuum ⁊ ſic habebit̉ ratio intereſſe rei. immo ⁊ ſi velit reus lꝫ electio det̉ actori poterit reus eligere alterum locum deſtinatorum vt ibi ſoluat. ⁊ ſi eligat ſoluere altero ipſorum locoꝝ an habebit̉ ratio in tereſſe actoris. glo. dicit ꝙ ſic. Mar. ſilima. ꝙ nō vt dixi ſupra. e. l. iij. ⁊ eos ꝯcorda vt ibi dixi. Iaco. butri. ¶ Ultimo ſubicio ad declaratōem totius tituli aliquas bonas ꝯcluſiones. primo quod actio bonefidei nō efficit̉ arbitraria ꝓpter adiectiōem loci ſꝫ ſtricti iuris ſic. ¶ Secūda ꝙ in hac arbitraria vēit intereſſe acioris ⁊ rei ⁊ ſeꝑatim ⁊ vtriuſqꝫ ſimul. Tertia qꝛ intereſſe nō eſt in obligatōe ſed per officium iudicis deſeruientis huic actioni ꝯͣ naturaꝫ eius ex accidenti ꝓpter locum ⁊ executōem deducit̉ ex equitate. ¶ Quarta ꝙ arbitraria ẜm opi. glo. nō hꝫ locū niſi in quattuor actionibus ſtricti iuris de quo dic vt ſupra. e. l. ſi heres. ⁊. l. ſequēti. ¶ Quinta ꝙ arbitraria nō eſt ꝓprium nomen actiōis ſed accidentis ſeu adiectio vt dixi ſupra. e. l. ij. ¶ Sexta ꝙ ineſta arbitraria venit intereſſe intrinſecum ⁊ extrinſecum vt in lucro ⁊ damno vt ſupra. e. l. ij. alias. iij.§. nūc de officio. ¶ Septima ꝙ venit ſiue reus tantuꝫ ſit in mora ſiue vterqꝫ. vt ſupra ꝓxime dixi. ¶ Octa ua ꝙ in pecunia nō venit intereſſe vt ſupra de in litem iuran. l. nūmis. ¶ Nona ꝙ ſi agat̉ loco deſtinato non eſt actio arbitraria. vt ſupra. e. l. quod ſi epheſi. ¶ Decima ꝙ ſi arbitraria eſt locorū ſimplex vel mixta locorum ⁊ rerum ⁊ agat̉ altero eorum quod in libello dꝫ fieri mentio alterius loci ſupra. e. l. ij. alias. iij.§. qui ſticuꝫ. ¶ Undecima ꝙ in alio loco ꝙͣ ꝯuento nō pōt agi niſi poſt moram rei vt ibidem. ¶ Duodecima ꝙ reus cōueniri pōt alio loco dūtamen idoneo ẜm veram opinionē ſupra. e. l. i. ⁊. ij. ¶ De cimatertia ꝙ in alternatiua rerum ſimplici eſt electio rei vtraqꝫ re exiſtente. ſecus altera ꝑempta. in alternatiua vero ſimplicilocorū ⁊ rerumē electio in quo loco petere velit. ¶ Decimaquarta ꝙ ſorte ſoluta adiecto in alio loco qͣꝫ ꝯuento pōt peti intereſſe cum effectu a reo. ſecus ſi ſit ſoluta ipſi principali vt ſupra. e. l. iij.§. item iulia. ¶ Decimaquinta ꝙ fideiuſſor ꝓpter moram ſuam tenetur ad hoc intereſſe ꝓpter moram rei nō. ſi fideiuſſit ante moram ip ſius ⁊ in hoc nō eſt opinio. ¶ Si vero poſt moram eius. idē ẜm

De cōſtituta pecunia. Io. Azo contra vt ſupra dixi. ¶ In glo. pene fideiuſſo. Ibi de bebitis ꝑ ſtipulatio. Ibi quod facit. Ibi ſolutio.ſ. ſortis. Ibi obligatio. ergo vſuraꝝ in ſtipulatōe deductarum. Ibi ſed quare.ſ. dif ſerunt in glo. vt argu. ⁊ quod dicit eſtimet̉.ſ. in primo loco huius l. Ibi ſi vero eo tempore quo quis fideiuſſit. Ibi facere differentiam inter vſuram ⁊ hoc intereſſe. vel dic intereſſe quod venit in arbitraria ⁊ ex ſtipulatōe debet̉. Ibi etiam ex ſua mora vt infra d̓ fideiuſſo. l. fideiuſſor̄.§. i. ⁊ argu. ſupra qui ſatiſda. cogan. l. ij. in fi. Ibi oportet ꝙ veniat vſura. Albericus de roſate. ¶ Licet creditor poſſit S qui certo. bi peiere ꝙͣloco cōuenio debitor tamen creditore inuito alio loco ſoluere nō pōt. hoc dicit. ⁊ hoc niſi vellet ſoluere intereſſe loci deſtinati ẜm Rai. ¶ Fideiuſſor acceI poſt moram. pius peſt moram rei actōnis iure dꝫ. hoc dicit. ⁊ dic ꝙ hꝫ tres lecturas. vnam Azo. aliam Io. tertiam glo. que in effectu cū Azo. ꝯcor. Ibi faciam a reo. Ibi capue qui erat locus deſtinatus Ibi agit̉ creditor. ⁊ ſic alio loco. Ibi acceptus ſit in certa quantitate ẜm Azo. vel ſimpliciter ẜm Io. vt in glo. Ibi accedere.i. in tā tum nō eſt obligatio ſed alias ſic. ⁊ ita exponit Iaco. de are. Ibi nunc quoqꝫ.i. poſt moram. Ibi petat̉ nō ſoluta. Ibi quod nō pu to admittendū hꝫ duas lecturas. glo. tꝫ primā. Nec ob. infra d̓ ſo luuio. l. titia vt colligit̉ ex his que ibi dixi. Ibi recipiendo pecuniā ſimpliciter. Ibi videt̉ quaſi ſorte ſoluta amodo videat̉ nihil īter eſſe. Nec ob. infra de verboruꝫ obligatio. l. in executiōibus.§. pro parte. qꝛ hic ſors fuit integre ſoluta. Ibi ꝓ parte. ⁊ dic vt in ꝯirario ꝑ Di. ⁊ ibi dixi. sͣ. e. l. centum capue. ¶ Opponit glo. ꝙ non ſoluit primo de. l. ſiquis ꝓ eo.§. ij. infra de fideiuſſo. ſo. ẜm Ia. d̓ bel. ꝙ ibi ab initio eſt obligatus ſaltem ꝯditōaliter hic nō ẜꝫ Io. vel dic ꝙ ꝯcordat ẜm Azo. vel dic ꝙ ibi accedit ex ipſa re hic ex tra vt no. ⁊ dixi. sͣ. e. l. centum. vel dic ꝙ hic fideiuſſor accipiēdo videt̉ remiſiſſe intereſſe. ¶ Secūdo oppo. ⁊ nō ſoluit de. l. tutor qui reꝑtorium.§. penul. infra de admini. tuto. Solu. ẜm Iaco. d̓ bel. vt ſolutum eſt p̄cedens ꝯͣrium. vel dic ibi in actōne fidei. hic ſtricti iuris. vel dic ꝙ ibi nō loquit̉ in fideiuſſore ſed in cōtutore. vel dic ꝙ ibi in vſura que debet̉ ex ꝯͣetu bonefidei. hic in intereſſe quod venit in arbitraria. ⁊ hec ſolutio ꝓbat̉ in glo. sͣ. e. l. ceniū capue. in glo. pone fideiuſſor in fi. ¶ Item oppo. contra opinionē Azo. qꝛ ẜm eam fideiuſſor erit obligatus ⁊ plus qͣꝫ principalis. Solu. vt glo. qꝛ nō tenet̉ in plus aliquo de quattuor modis ꝗ ha bent̉. inſtitu. de actōibus.§. plus. ¶ Item oppo. ex vltima gl. de l. qui ea mente. infra de furtis. ſo. vt in glo. ¶ Item oppo. de. l. i. C. de ſolutio. ſo. ibi in vſura. hic in intereſſe. ¶ Item oppo. de. l. ꝗ fidem. sͣ. de tranſac. ſo. vt glo. ⁊ vt dixi. sͣ. e. l. centum. in quarta pacte ver. item̄ oppo. ꝙ ſoluia ſorte. ⁊ facit quod no. ꝑ Di. in. l. qui rome.§. fi. de ver. ob. ⁊ ꝑ Ci. C. de diſtrac. pigno. l. ij. ¶ Et ad ꝯͣ riorum ſo. diſtingue ẜm Ia. de bel. aut pena eſt arbitraria aut iudi cialis. aut arbitraria aūt ꝯuentōalis aut legalis. Si quidem eſt ar bitraria aut pena ſine intereſſe ē in obligatōe tūc regulariter ſorte ſoluta nō tollit̉ petitio pene ſiue intereſſe. vt. sͣ. e. l. centum capue in fi. ⁊ eſt rō qꝛ intereſſe excedit ſortē. ar. jͣ. ꝓ ſocio. l. ſiquis a ſocio. ⁊ de actio. emp. l. p̄dia. aut intereſſe venit ex officio iudicis tantum. tūc regulariter ſorte ſoluta tollit̉ pene ſeu intereſſe petitio vt hic. ⁊ d. l. centum capue. fallli in caſu. sͣ. e. l. ij. alias. iij.§. item iulia. vel dic vt. jͣ. ſequit̉. ¶ Si aūt pena ē iudicialis. aut debitorſoluit ſortem ſponte creditori ſponte recipienti. tunc iollit̉ pene petitio niſi ꝯͣriuꝫ ſpāliter placuerit ꝑtibus. vt. sͣ. ſiquis cautio. l. ij. in prin. vbi de hoc no. ⁊ ſatīs dixi. ⁊. l. ſuduo.§. i. ¶ Aut ſoluit creditori decepto quia debitor ſibi dixit accipe ſortem ⁊ ſtatim ſoluam penam. tūc nō vi det̉ remitti pena. vt. d. l. ij. Ibi niſi in ꝯͣrium ⁊c̄. ¶ Aut debitor ſol uit ſortem inuitus. qꝛ ꝯdemnatus fuit in ſorte ⁊ pena tunc ſorte ſoluta nō videt̉ remiſſa pena. arg. infra de vſuris. l. fideicōmiſſa in principio. ⁊ ſupra. e. l. centum. ¶ Uel dic aui primo ſoluit̉ pena ⁊ nō tollit̉ pctitio in ſorte. vt no. d. l. ſi duo.§. i ⁊ arg. sͣ. de arbi. l. celſus in prin. ⁊. l. ſiquis rem. aut eꝯͣ prius ſors. ⁊ dic vi. sͣ. dixi. Si ve ro pena ē arbitratia aūt ꝯmittit̉ pena principaliter ratōe mere ſor tis nō ſolute. ⁊ ſecūdario ratōe ꝯtemptus. tunc ſoluta ſorte tollit̉ pene petiuo. vi. d. l. ſiquis rem. e. ti. de arbi. ¶ Uel dic aut pena ſoluit̉ ſponte ⁊ ſpontaneo aut decepto aut ſoluit coactus ꝑ ſnīam ⁊ dic vt. sͣ. dixi. vel dic aut primo ſortem aut ecōtra. primo penam ⁊ hoc placet ⁊ approbarī videt̉ ex diuerſitate dictoꝝ caſuum. Si autem pena eſt ꝯuentōalis aut pena apponit̉ reſpectu ſortis ⁊ intereſſe aut ratōe more ⁊ ꝯtumacie aut in fraudē vſuraꝝ. primo ca ſu ſi quidē ē actū rato manēte pacto ⁊c̄. tūc ſorte ſoluta durat petitio pene. vt. sͣ. de tranſac. l. ꝗ fidem. Si nō eſt aciū dic vt no. sͣ. de pac. l. reſcriptū.§. ſi pacio. jͣ. ꝓ ſocio. l. ſiꝗs a ſocio. de ac. emp. l. pre dia. ⁊ de ver. ob. l. iia ſtipulatus.§. fi. Et idem in caſibꝰ p̄cedētibꝰ poſſet dici vt no. sͣ. ſiꝗs in ius vo. n̄ ierit. l. fi. ⁊ exͣ de arbi. c. dilecti. ¶ Scd̓o caſu ſoluta ſorte pōt nihilominus peti pena. vt dicta. l. qui rome.§. fi. de verbo. oblig. vbi de hoc. ⁊. l. ſtipulatio iſta.§. alteri. de tabu. exhi. l. locum.§. cōdemnatio. ⁊ de arbi. l. ſi quis rem. ⁊ hoc membrū ⁊ precedēs ꝓbat̉. jͣ. pro ſocio. l. due ſociet̉. ¶ Ter tio caſu ſorte ſoluta non pōt peti pena. jͣ. de actionibus emp. l. iul. §. ibidem. ⁊. C. de vſur̄. l. cum allegas. Si aūt pena eſt legalis tūc regulariter re ſoluta non tollitur pene petitio. sͣ. de ꝯdi. fur. l. ſi pro fure.§. i. ⁊. jͣ. vi bo. rap. l. penulti. fallit regula. sͣ. ꝙ meius cauſa. l. metum.§. licet. ⁊. l. ſi cum excep.§. fi. ⁊ eſt ratio vt ibi no. Item fal lit. sͣ. nau. ca. ſta. l. iij.§. fi. vbi de hoc. ⁊ adde qd̓ no. C. de pac. l. ſi pacto. quo penam in ſecūda ⁊ tertia queſtione. Ia. de bel. ¶ Iux ta hoc querit Andre. ſi creditor dixit recipio ſoriem cū ꝓteſtatiōe ꝙ mihi non preiudicet̉ in intereſſe vel pena. an valeat iſta proteſtatio quādo illud ſuper quo ſit pēdet ex ſola animi volūtate. vt infra de cōcubinis. l. in cōcubinatu. da relig. l. ac ſi quis.§. pleriqꝫ alias non. ar. C. de fructibus ⁊ lit̓ꝭ expen. l. terminato. cū ſua glo. ⁊ de hoc dixi dicta. l. ij. ſi quis cautꝭ. ⁊ de arbi. l. celſus. ⁊ nau. cau. l. fi.§. item ſi predixerit. ¶ Item quero an fideiuſſor hac. l. teneat̉ ad intereſſe. Io. ꝙ non. Azo ꝙ ſic. opi. Azonis tenēt Iaco. butri. ⁊ Mar. ſili. ⁊ reſpōdent ad. l. centū capue. sͣ. e. ꝙ ibi fideiuſſor interceſſit ante moram rei hic poſt. ⁊ ſic ibi tempore interceſſionis ī tereſſe nullo mō debebat̉ hic vero debebat̉ vel dicunt ꝙ hic fideiuſſor interceſſit in cettam quantitatem taniuꝫ. vel licet hic queratur an fideiuſſor ad intereſſe teneat̉ queſtio tamen non ſoluit̉ vel ẜm Mar. ſili. hic nihil querit̉ de fideiuſſore. ſed de reo tantū. hoc modo reus fuit in mora veniendi ad locum deſtinatum. ⁊ fideiuſſor dedit. modo queritur an intereſſe ſit in obligatione ipſi rei non dico fideiuſſoris. reſpōdetur ꝙ non eſt in obligatiōe rei. Immo venit ſolutio officio iudicis. ⁊ ſic nullo mō eſt ꝯtra Azo. ¶ Io. intelligit lr̄am ꝙ loquatur de principali ⁊ fideiuſſore. G. ⁊ Ray. ienent opi. Io. quia cum intereſſe ante moram rei non ſit in obligatione ſi mora cōmittatur. vt dicta. l. centum capue. ergo nec poſt moram rei eſt in obligatiōe pn̄re per locum a cōtrarijs ar. jͣ. de pericu. ⁊ cōmo. rei ven. l. ꝙ ſi pendente. in princi. cum ergo nullo caſu debeat̉ a reo ergo nec a fideiuſſore. vt arguit affricanꝰ dicta. l. centum capue. ver. neqꝫ eniꝫ. ⁊ de hoc ibi ſatis dixi. ¶ In glo. vltima. Ibi niſi in hoc ſpecialiter fideiuſſit. īmo non. qꝛ ſpecia liter recipiēdo ſortem a re o parat exceptionē taciti pacti ſuper intereſſe que exceptio. porrigit̉ ad perſonā fideiuſſoris. ⁊ qꝛ intereſſe debetur ex officio qd̓ eſt ſublatum per ſortis ſolutione vnde preiudicatur. eſt etīam cōtra fideiuſſorem. ⁊ hec eſt mens huius. l. ẜm Martinum ſilimani. Sequitur rubrica de cōſtituta pecunia. ¶ Super rubrica vide Aꝫ. o in ſumma. e. ii. ⁊ Rofre. in libello. ⁊ in ſpeculo deſolutiōibus.§. prenotandū. igit̉ eſt etiaꝫ actio ⁊ ver. ſe. ⁊ per Dy. inſti. de act̉.§. de cōſtituta. verba edicti pretoris. jͣ. e. l. i. Et qd̓ graue eſt fideꝫ fallere homini graui. ſecus eſt in leuibus hominibus. ⁊ pulcherrima de fide ſeruanda an maſculinum cōci piat femininum. eadem. l.§. ait pretor. an filius familias ⁊ pupillus hac act̉. ieneant̉. e. l.§. de pupillo. ¶ Si nō valet qd̓ ago vt ago nec valet vt valere pōt. plene. e. l.§. eū qui. Et ꝙ cōſtituens poſſit obligari in plus qͣꝫ fideiuſſor. quia fideiuſſor eſt magis acceſſoriꝰ ⁊ in quo differant. jͣ. e. l.§. an pōt. qūo cōſtituens ſe nomine filijfa. teneatur. jͣ. e. l. ꝙ ſi filij. ¶ An ſint paria ꝓmittere ⁊ ſolucre. jͣ. e. l. ꝙ ſi maritu.s an debitū qd̓ patitur ex cōceptione poſſit cōſtitui. e. l.§. ſiquis inter. ¶ Cōſtitutum valet lꝫ ſit in eo plus loco vel tempo

De cōſtituta pecunia. re. e. l.§. ſi is qui. Et quare aliud in fideiuſſore ⁊ ſi fideiuſſor obligetur in duriorem cām. an in totum viciet̉ obligatio. Qd̓ debitū venit vno loco poſſit alio cōſtitui. jͣ. e. l. eum qui. Quādo legatꝰ cōſtituens vtat̉ priuilegio legationis. e. l.§. iul. ¶ Et an clericus in actionibus queſitis ante clericatum vtatur priuilegio. Et an pri uatus in vno foro ſi ꝓceſſus declaret̉ nullus poſſit iterato cōueniri. ibi. ¶ Et an cōuentus coram non ſuo iudice ſcienter omittens except̉. fori ſi ꝓceſſus declaret̉ nullus poſſit ſi iterum ibi cō ueniatur eam opponere. ¶ Sufficit debitum eē. lꝫ non reſpectu cōſtituentis. e. l.§. qd̓ exigimus. ⁊ per que verba debeat fieri cōſti tutio ⁊ per quas perſonas querat̉ actio de cōſtituta in.§. ſequentibus. an adiecto poſſit cōſtitui. jͣ. e. l. ſed ⁊ ſi filio.§. ſi mihi. ⁊. l. ſequenti. ⁊ quid de duobus reis debitū hereditarium iacēte heredi tate pōt cōſtitui. jͣ. e. l. actenus. Et quid de debito capti ab hoſtibꝰ. Et an vacante dignitate eccleſia incidat in penam. ¶ Utile per inutile non viciatur. e. l.§. ſi quis centum. ⁊ an cōſtit̉. valeat donationis iure ſi non valei iur̄ cōſtituti. ¶ Conſtituens pōt pignus obligare. lꝫ principalis non obligauerit. quia eſt ſolumad ſecurita tem obligationis. jͣ. e. l. qui autem.§. i. ⁊ de vtilitate pignorum. ⁊ an agatur hipotecharia vel de cōſtituta. ¶ Qd̓ difficultas a prin. non viciat obligationē. ex poſt facto ſic. e. l.§. ſed ⁊ ſiquis. Et qui ꝓmiſit dare aſiquem fideiuſſorem ſi ille nollit pōt dare eque idoneum. ¶ Conſtitui pōt inter abſentes. e. l.§. cōſtituere. ⁊ de quibuſcūqꝫ verbis idoneis. tamen ⁊ ſic verbū quibuſcūqꝫ reſtringit̉ ad idonea. ⁊ de hoc ibi ſatis dixi. ¶ Differentia inter ꝓcuratorem ⁊ nūcium. jͣ. e. l. ⁊ lꝫ. In cōſtituto poſſunt eſſe duo rei. jͣ. eo. l. ſi duo. Et an valeat pactum ꝓ quolibet loco quis poſſit cōueniti. Qd̓ vltima mora nocet. e. l.§. ai pretor. Et an caſus interitꝰ poſſit purgari. ⁊ an facium ꝓ dato poſſit cōſtitui de purgatiōe more. jͣ. e. l. ſed ⁊ ſi alia. ¶ Antedebitor ꝓ ſoluendo qd̓ tenet̉ debeat ire ad domū creditoris. vel ecōira plene. jͣ. e. l. item illa verba. ⁊ facit ad ſolutionē fictorū penſionū cenſuum ⁊ decimarū. Et ſi debi tor obligatus ſoluere certa die ⁊ in certo loco venit ad locuꝫ. non tamen habēs vnde ſoluere poſſꝫ ⁊ creditor nō venit an ſit excuſatus debitor. Quod ſufficiat debitum eſſe tempore cōſtituti. licet poſtea deſinat e. l.§. qd̓ dr̄. Et ꝙ actio de cōſtitutatnon nouat ſed adijcit priori. Et an preſcribēs ſit ſimilis ſoluēti. Et an ſufficiat ſemel intereſſe lꝫ deſinat. An hec actio ſit perſecutoria vel penalis. e. l.§. penul. ⁊ fi. An debitū in diē vel cōditiōale poſſit conſtitui. jͣ. e. l. id qd̓ ſub cōditiōe. In cōſtituio qd̓ facit pr̄ vel dominꝰ attendit̉ dominꝰ cōſtituti. lꝫ poſtea augeat̉ vel minuat̉ peculiū ⁊ facit pro eſtimatiōibꝰ cōium ꝙ ſi eſtimatus perdat vel augeat ꝙ per hoc eſtimatio nō mutet̉. e. l.§. ſi pater. Et facit ad alias pulchras queſtiones ibi notatas. Mortuo homine ꝓmiſſo conſtit̉. tenet in eo vel eſtimatione. jͣ. e. l. ꝓmiſſor ſtici. Si debitor eſt obligatꝰ ſine die quātum tempus ſibi detur ad ſoluendum. e. l.§. i Et an qui tenebatur ad diē ſoluere eo cōdēnato det̉ ſibi quadrimeſtre tempus. ¶ De eo qui ꝓmiſit ſolucre vel ſatiſ facere. plene. e. l.§. plane. Et que ſit differentia inter ſoluere ⁊ ſati facere. poſt ꝯſtit̉. facta hereditatis reſtitutōe quid tranſeat in fideicōmiſſum. jͣ. e. l. ſi poſt cōſti lutam. ¶ Mortuo homine ꝓmiſſo quid remaneat in obligōne ⁊ cōdēnat̉. jͣ. e l. ꝓmiſſor hominis. ¶ Si tutor finita iutela obligarem pupilli in ſe ſuſcipiat. an teneatur. jͣ. e. l. titius. Et an epiſto la ꝓbet ⁊ fidē faciat. vide ibi in alternatiuis quodlibet ē in obliga tione. ⁊ pōt cōſtitui. jͣ. e. l. illud. In act̉. de cōſtituta delato ſacramē to oritur actio. eadem. l.i. Abſente ⁊ inuito debitore pōt debitum cōſtitui. jͣ. eo. l. vtrū. debitū ex cā iniuriarū pōt cōſtitui. jͣ. e. l. qui iniu riarum. Et quo eſtimet̉ ⁊ ꝓbetur iniuria. ¶ An adiecio poſſit cō ſtitui ⁊ ſolui. jͣ. e. l. ſi quis duobus. cōſtiluens alienū debitū iāquā ꝓprium non tenet̉. jͣ. e. l. vltima. Et quare in cōſtituta ex nudo pacto orit̉ actio. ⁊ ſiquis cōduxit bailiuā vel aliud officium a rege. ⁊ ex hoc alicui ſe obligauit p̄iexiū officij. an adēpto ſibi officio teneat̉. ¶ Cōmendat edictum vſqꝫ b Oc edicio. ga.§. aii p̄tor. Ibi ponit verba edicti vſqꝫ ad ver. ꝙ ſit accipiēdū. Ibi exponūtur verba edicti viqꝫ ad fi. Ia. bu. Ibi pretor qui induxit banc act. vt. jͣ. e. l. fi. ⁊ ibi no. Ibi naturali equitati ideſt de iurgen. vl. jͣ. de re. iur. l. cū āpliꝰ.§. i. Ibi qui cōſtituta nudo pacto. vt inſtit̉. de act.§. de ꝯſtituta. ⁊ vide q̄ ibi no. ꝑ Dy. in lec. ſua. ⁊ qd̓ dixi. jͣ. e. l. fi. In glo.ſ. homini graui. ꝓ hoc. jͣ. e. l illud. quaſi dicat homini leui in moribus ⁊ fama eſt leue fidem fallere. Et qui dicantur homines graues. vide in glo. extra de teſſibus. c. lꝫ. ⁊ in alphabeto. ⁊ viles homines reputant̉ viliſſimū deierare in aūt. qui. modis natu. effi. ſui.§. diſcretis. col. vij. lꝫ ꝑiurium ſit grauiſſimū ſcellus extra de re iudica. c. ad apoſtolice. li. vi. ⁊ ibi tene ꝑ Archidia. Et ꝙ fides debeat feruari ⁊ adimpleri bene facit infra mandati. l. fideiuſſores.§. fi. ⁊ de manumiſ. l. iiij.§. fi. Et nihil ꝙ magis bonuꝫ debeat̉ ꝙͣ fidem ꝓmiſſam ſeruari infra de actio. emp. l. ex empto in principio ⁊ agit̉ de fide rupta. C. de dolo. l. i. Item de plenitudine gratie eſt ſeruare fidem hoſtibus ⁊ his qui nobis nō ſerual n̄ decretis. xi. q. iiij. c. inter hec verba. ⁊ ibi in glo. ⁊. xxiij. q. i. noli. icum ibi notatis. quod facit ad qōnem de bānito affidato an debeat ei fides ſeruari de qua qōne plene dixi. C. de his qui ad eccle. confu. l. fi. Et ꝙ ſit graue grauibus hominibus fidem ſallere. bene facit. C. ne fiſcus rem quam vendidit emittat. l. i. li. x. ⁊ ibi de hoc ꝑ Odoffre. ⁊ Tulius qui fidem ſuam frangit nihil boni ſibi ꝯſeruat de hoc pulcherrime habet̉ in libro Ariſtotilis de ſecretis ſecretoꝝ in hec verba. caue nō infringas fidem ⁊ federa ꝯfirmata quonia hoc ꝯnenit infideli ⁊ meretricibus. ſerua fideliter fidem ꝓ miſſam quoniā omnē infidelitatē conſequit̉ finis. ⁊ ſi in federe in tringenda aliquid boni eueniat cum ipſa ſpēs eſt mali exemplum reprobū ⁊ de genere malorum. Scias itaqꝫ ꝙ ꝑ fidem ſit hominum ꝯgregatio ⁊ ciuitatum habitatio. viroꝝ cōio. regum dominatio. ꝑ fidem caſtra tenent̉. ciuitates ſeruant̉. reges dominantur. Si quidem tollas fidem cuncti homines ad ſtatum priſtinū reuertent̉. vꝫ ad inſtar brutorum ⁊ ſimilitudinē beſtiaꝝ. Caue ergo fideliſſime rex infringere datam. ſerua firmiter iuramenta ⁊ fede ra etiam ſi ſint grauia. Et poſt pauca ſubicit. ſiquidem que res. q̄ cauſa fuit deteſtatōis regum embaicoꝝ ⁊ ſitioꝝ. Reſpōdeo quia reges eorum vtebant̉ iuramentis ad fraudē ad deceptōnem hominū ⁊ ꝓximiaꝝ ciuitatū frangentes federa que fuerūt ſtabilita ad ſalutem ⁊ humani generis vtilitatem ⁊ illi iniqui ⁊ infelices abute bant̉ iuramentis ad ſubuerſionē ꝓximoꝝ. Et ideo equitas iuſtiſſi mi iudicis nō potuit āplius ſuſtinere. hic ille vt ſupra ⁊ ibi videas ⁊ in alphabeto dictōe fides. dicit̉ enim ciuitas nobilis ex eo qd̓ ē federis ienatiſſima infra de cenſibus. l. i. ⁊ an nō ſeruanti fideꝫ ſit fides ſeruanda. vide quod notaui ⁊ dixi. C. de pactis. l. cum proponas ſecundo. x ¶ Ponit verba edicti p̄toris. Et dicit Ait pretor. ꝙlꝫ verba p̄ioris ſunt ꝓlata in maſculino. tamen complectit̉ etiam feminas de quo hic tangit̉ in glo. ⁊ ple ne ꝑ Di. infra de verbo. ſigni. l. i. ⁊ ꝑ Ci. ⁊ me. C. de ſeruis fugiti. l. quicunqꝫ. ⁊ ꝑ Archi. xvij. q. iiij. c. ſiquis ſuadente. Et quantuꝫ ad pſens dic ẜm Gui. ⁊ Pe. ꝙ ꝗdaꝫ dicunt. aut loꝗmur in caſu fa uorabili. ⁊ tunc ꝯtīnet femeninū vi hic. ⁊ infra de lega. ij. l. ſi ita ſtipula. ⁊ de lega. iij. l. qui duos mullos aut in odioſo. ⁊ tunc nō cō tinet̉ infra de ventre in poſſeſ. mitten. l. ij.§. i. hoc ꝯͣ reprobat̉ quia etiam in penis ⁊ odioſis maſculinū ꝯtinet femininū vi ſupra de iu riſditio. om. iudi. l. ſiquis id quod. vbi de hoc dixi. C. vnde vi. l. ſi quis in tantam. ⁊ ibi no. ⁊. d. c. ſiquis ſuadente. xviiij. q. iiij. ⁊ de iu re fiſei. l. ait diuus traianus. dic ergo ꝙ aut loquimur in materia indifferenti que pōt adaptari ad maſculinū ⁊ femininum. ⁊ tunc ſi ꝓferat̉ a lege eadem ratio eſt maſculini ⁊ feminini. ⁊ ſic loquūtur iura ad hoc allegata. ⁊ ꝓ hoc. Si vero eſt diuerſa ratio vt in ma teria tutele ⁊ ꝓcuratōis ad quē regir nō admittūt̉ mulieres. vt. C. de ꝓcu. l. alienā. ⁊ sͣ. d̓ ꝓcu. l. fratris. ⁊. C. qn̄ mulier tu. offi. fingi p̄i tūc nō comp̄hendit femininū cum nō ſit idēptitas ratiōis. vel dic ꝙ tunc aut ꝓfert̉ a lege ⁊ tunc nō comprehēdū femininū. vt patet ex p̄dictis. aut ꝓfert̉ ab homine ⁊ tunc aut loquimur in caſu fauo rabili ⁊ ꝯtiuet̉ femininum. vt infra de lega. ij. l. ſi ita ſcriptum.§. i. aut in caſu odioſo ⁊ nō ꝯtinet̉. vt infra de ventre in poſ.mit. l. i.§. i. hoc verum quādo ꝓfert̉ ab homine priuato. ſecus ſi a iudice vel p̄tore. qꝛ tunc idem quod quādo ꝓfert̉ a lege. vt. sͣ. de iuſti. ⁊ iure. l. nam ⁊ ipſum. ¶ Iaco. de are. nō agit̉ de cāu odioſo diſtingue ꝙ aut odium eſt ratiōabile ⁊ maſculinū ꝯcipit femininum. vt. d. l. ſiquis id quod. ſi in ratōabile nō. vi. d. l. quiſꝗs. C. ad. l. iuli. maie. ⁊ in hoc ſatis ꝯſentit Guil. vnde dicit ꝙ ſi rex timens ꝓditōnem ꝙ omnes lombardi exeant regnū ſuum ꝙ tale ſtatutum nō exten dit̉ ad mulieres lombardas que nō ſunt ſuſpecte ꝓditōis. vi. d. l.

De cōſtituta pecunia. quiſꝗs. ⁊ idem dicit ſi ſtatuto cauet̉ ꝙ filij bānitoꝝ nō poſſunt ſta re in ciuitate quod nō extendit̉ ad filias cum nō ſit eadem ratio. vt qꝛ hoc eſſet odiū irratōnabile. ¶ Declarat quando filiuſ fami. ⁊ pupilDe pupillo. ius hac aciōe teueant̉. ⁊ ꝙ dicū filiu mnfami. teneri. dic.ſ. inſolidum. ſ ¶ Si non valet quod ago vt ago. nec valet Eum qui. nac valere pōi. hoc dicit iex. ⁊ glo. ⁊ ad hoc ſe pe allegat̉ de iſto brocardo vide quod no. ẜm Di. infra de verbo rū obligatio. l. i.§. ſiquis iſa. ⁊ ꝑ Ci. ⁊ me. C. de ieſta. l. nō codicillum. ⁊ pleniſſime dixi ẜm Iaco. de bel. ⁊ alios infla de iure codi cillo. l. i. Ibi inutiliter forte inter abſentes. Ibi cum ſtipulari.ſ. tan tum. Ibi ſed ꝓmittentis. ⁊ hoc ꝯſtat. vi. C. de paciis. l. legem. Ibi factum ſit. nō ob. infra de conditio. ⁊ demon. l. in teſtamenio in fi. ⁊ de duobus reis. l. ſi id quod in principio. vt ibi colligi pōt. ¶ Oppo. glo. ⁊ nō ſoluū de. l. lucius. infra depoſiti. So. ibi va let vt ago. Item opponit glo. ⁊ non ſoluit infra de tranſactio. l. i. poſt.§. ſi fideiuſſor. So. vt ſtatim dicam. ¶ Item opponit ⁊ nō ſoluit. inſti. de adop.§. fi. ſo. ibi eſt ſpāle fauore liberiatis. ¶ Item oppo. de. l. ſi vnus.§. penul. sͣ. de pactis. dic vt ibi dixi. Et quantū ad p̄ſens dic de iſto brocardo aut tractamus de fauore ⁊ habent locum ꝯͣria aut de odio ⁊ loquit̉ hic. Sed hec ſolu. videt̉ reprobari ꝑ. l. an inutilis. jͣ. de acceptila. ẜm vnam lecturam. Et ideo dicunt vliramontani aūt peccat̉ in materia ⁊ tunc ſi nō valet vt agi tur valet ⁊ valere pōt. aut peccat̉ in forma ⁊ nullo modo valet. vt d. l. an inutilis. ¶ Uel diſtingue per tres caſus qꝛ quādoqꝫ ago vnum licet verba videant̉ aliter ſonare ⁊ ꝙ ſic agat̉ demonſtrat ſubſtātia rei geſte ⁊ tunc valet vt ago. lꝫ verba alindſonent. vl infra locati. l. ſi vno.§. i. de p̄ſcrip. ver. l. inſulam. sͣ. de ſeruitu. l. ſi taꝫ auguſti. de iureiuran. l. ſed ⁊ ſi poſſeſſori.§. ſed ſi rerum depoſiti. l. lucius. de ſeruitu. ruſti. p̄dio. l. vna. ⁊. C. de vſuris. l. placuit. aliqn̄ tractat̉ nō de tranſferendo ꝯͣctum de vna ſpecie ad aliam. Sed de ipſa ad eandem ſed plus ⁊ minus. tunc ꝓcedit illud brocardū vtile ꝑ inutile ⁊c̄. de quo dixi. ſupra ſi certum pe. l. certi cōditio.§. quoniā. ⁊ no. de reg. iur. c. vtile. li. vi. Aliquādo tractamus de trāſferendo ꝯͣctum de vna. ſpecie ad aliam iunc locum hꝫ noſtꝝ bro cardum in quo dic aut tractamus de fauore aut de odio. ſi de fauore valet vt valere pōt. ſi de odio ſuccedit diſtinctio vltramontanoꝝ an peccet̉ in materia vel in forma. Et eſt ratio qꝛ maius eſt peccatum forme ꝙͣ materie. sͣ. ad exhiben. l. iulia.§. ſed ſiquis. Cō tra hoc videt̉ infra de acquiren. re. domi. l. adeo.§. cum quis. vn de dic aliam ratōem qꝛ quādo peccat̉ in forma que dat eſſe rei vi det̉ peccari in ſeipſo quod eſt maius. ſed in materia peccat non in ſe ſed in alio quod eſt minus. Andre. de hoc dixi. d. l. an inutilis. Ibi enim deficiebat ꝯſenſus. ⁊ ideo etiam iure pacti valere nō po terat. ¶ Alij dicūt ꝙ hic dicit̉ eſt generale ꝯͣria ſunt ſpecialia qn̄ apparet ꝙ aliter valere noluerit. In dubio interp̄tari dꝫ vt potiꝰ res valeat qͣꝫ pereat. jͣ. de rebus dubi. l. quotiens. vel dic aliud eſt querere an illud quod ago ẜm ꝙ ago plus vel minus. ⁊ de hoc loquit̉. d. l. lucius. jͣ. depoſiti. ⁊ hec nō eſt materia noſtra ſed docto res traciant ſupra de vſu ⁊ habi. l. ꝑ ſeruum. aliud ē querere an va leat quod agit̉. lꝫ valere nō poſſit vt verba ſonant. tunc aut verba nullo modo poſſunt adaptati ad id quod agit̉ ⁊ non velet infra de ſuppel. lega. l. labeo. ſi poſſunt adaptari ſaliem improprie valet vt. d. l. ſi tam auguſti de ſeruitū. ⁊ de iureiuran. l. ſed ⁊ ſi poſſeſſori §. ſed ſi rerum. ſi nec ꝓprie nec improprie tunc actus nō operatur vltra intentōem agentis ſupra ſi certum peia. l. non omnis quoad alia membra. dic vt ſupra dixi. ⁊ ad hoc facit extra de ſponſalibus c. ſi infantes. libro. vi. de verbo. ſigni. c. abbate. ⁊ de ſpon. impube. c. tue. ⁊ vide quod no. ꝑ Hoſti. in ſumma de appellatꝭ.§. qualiter ſit appellatio facienda. verſi. illud tamen eſt circa hanc materiam ⁊. c. dilectis primo reſpōſo. ⁊. c. intimaſti. ⁊ de officio delega. c. lꝫ. ⁊. c. cum ſuꝑ abbatia. in glo. no. ꝙ poſſe vbi de hoc ſatis no. ⁊ de ſponſa. impubeꝝ. c. a nobis. ⁊ in brocardis Azo. de diuerſis reſcri ptis iuris ⁊ bene ⁊ ſubtiliter ꝑ Inno. de p̄ſcriptꝭ. c. ex officij. ⁊ per Azo. in ſumma huius ti.§. fit autem conſtitutio. ¶ Et an minores qui contrahere nō poterant matrimoniū ſi ꝯͣxerunt de facto valeat ſaltem de hoc dic vt in queſtionibus Bartolomei brixiē. in qōnibus ſuis. cliiij. q. que incipit aliqui minores ⁊ exira de ſpon. impubeꝝ. c. vnico. lib. vi. ¶ Non refert an illud ꝙ cōſtituit̉ ſit debiAn poteſt tum dūmō fiat noīe debui. h. d. Ibi poſſe cre ditori volenti. nec ob. j. de nouat̉. l. ſi quis aliam vt ibi colligi pōt in glo. que incipit. vi ⁊ sͣ. Ibi inier faciū ⁊ daiū imo non mulium refert quia obligatio facū reſoluit̉ in dationē ꝓpter moram. jͣ. de ver. ob. l. ſtipulatiōes nō diuidunt̉. ⁊. l. in execut.§. oꝑarum. Item ſicut poſſit ſolui faciū pro datione nolenie creditore. vi. jͣ. de pig. act̉. l. ſoluiū.§. ſolutā. Ita ⁊ cōſtitui. ⁊ ꝓ hoc facit generalitas hu ius.§. ⁊. jͣ.§. ꝓxi. ⁊ ad.§. iul. qui ſtatim allegat̉ in glo. Reſponde ꝙ hic creditor erat volens ibi inuitus. ¶ In glo. aliter in fi. de re quia ſemper dꝫ idē ꝓmittere. qꝛ reus alias nō ienet̉. ⁊ ſic vr̄ ſpecia le in ꝯſtiluto. ⁊ eſt rō qꝛ fideiuſſor eſt magis acceſſorius ꝙͣ cōſtituens. vt paiet. jͣ. e. l. iiem illa.§. qd̓ adijcit̉ coniuncia. l. ſi quis poſt quā de fideiuſ. ⁊ facit qd̓ no. j. man. l. ſi vero.§. ſi poſt credilaꝫ. ¶ Ex quocūqꝫ cōtraciū debitū poteſt cōſti Mebitum. u. hoc dicit ⁊ facit quod no. ⁊ dixis.§. ꝓxi. ¶ Naturale debitū ē de iure preiorio vel ci Debitum. uli pōt ꝯſtiui. hoc dici. Ibi vel ꝓ ſaliē. Ibi honoraria.i. pretoria. Ibi debet̉ hanc lr̄am declara ꝑ.§. actiones. inſti. de act̉. Ibi non tenebit̉. filius vero inſolidū ienet̉. nec ob. jͣ. d̓ iure dotium. l. ſi patre.§. que debitore. vt ibi no. ¶ In glo. quia ex cep. Ia. bu. reprehendit hanc glo. quia videtur inuere ꝙ pater ex ꝑſona filij teneat̉ inſolidū de peculio quod non eſt verū. quia ip̄o iure non tenetur niſi de peculio. vt. C. ne filius pro patre. per toiū Ia. bu. Sed ſalua glo. ⁊ dic ꝙ ipſe videatur remittere exceptionē ex ſua perſona non ex perſona filij competētē. vnde dic ꝙ aut cōuenitur de cōſtituta aut de peculio. Si de cōſtituta aut conſtituit nomine filij qui ienebatur inſolidū tenetur. vt infra e. l. eum qui.§. quod exigimus. ⁊ sͣ. de cōdi. inde. l. ſi is a quo. Si conſtiiuit pro ſeipſo tunc tenetur eatenus quatenus erat in peculio niſi ex certa ſcientia ſe obligaſſet in plus. vt infra de reg. iur. l. cuius per errorem. Si aūt cōuenit̉ actione de peculio non ienetur inſolidum. ſed quatenus patitur peculium. Ia. bu. ¶ Hic nō ſunt Uod ſi maritus. paris ꝓmiiuere ⁊ ſoluere cōtra. C. ad. l. fal. l. fi. Sed dic ꝙ ibi ſecunda ꝓmiſtio remouet exceptionem que primo obſtabat hic non ⁊ de hoc dic vtibi no. Et ꝙ hic eſt caius ꝙ maritus tenetur inſolidū. lꝫ habeat priuilegiū ꝙ cōdemnet̉ inquāium facere poteſt. licet quidam cōiradicani. Andre. ¶ Et vide qd̓ no. per Guilij. ꝙ cum eo. l. pater filio. ⁊ dic ꝙ glo. male cōtingit pairem ⁊ mariium. qꝛ non eſt idem in vno quod in alio. ⁊ ideo dic vt in. l. ſi is de condi. inde. que in gl. allegatur. ¶ Debitum qd̓ petitur exceptionē Siquis autem. cōſtitui non pōt. hoc dicit ⁊ gl. intelligit de exceptione fauorabili. ſecus dicit in odioſa vt macedo. Sed glo. in hoc non bene aduerſat̉ quia excep. macedo. non venit ex iure pretorio. ſꝫ ex ſenaiuſcōſulto quod eſt iure ciuilis. ⁊ ideo dic ꝙ aut exceptio cōpetens remouet vinculuꝫ ciuile tantū ⁊ ienet cōſtitutum. vt. sͣ. e. l. i.§. debitū. Scd̓o ſi remouet vtrūqꝫ vinculum multominus tenet cōſtitutum ſi nullum vinculū remouet ſꝫ excep. inducit. tunc habet locum diſtinctio. aut erat exceptio fauorabilis ⁊ non tenet cōſtitutū. aut odioſa ⁊ tunc aut etrore facti ⁊ non ienet aut iur̄ ⁊ tenet. vi. sͣ. de condi. inde. l. qui exceptionē. vbi de hoc. ad aliud quod dicit glo. in fi. ꝙ ſciens ſe non teneri ſi cōſtituat tenet quia donare videt̉ pro opi. glo. facit infra de oꝑe. lib. l. cāpanus. ſꝫ ibi erat ſtipulatio. Ray. Et licei duo actus videantur ſimul indu ci tamen preſumit̉ alter alterū p̄ceſſiſſe. jͣ. de acqui. here. l. illud. ⁊ d̓ leg. i. l. ſi poſt mortem. iſta eſt materia que no. jͣ. de doli excep. l. ij. §. circa. vbi de hoc ſaus dixi. ⁊ per Cy. C. de non nume. pecu. l. ge neraliter. ſed de queſtiōe glo. dic vt. jͣ. l. actenus.§. fi. Riꝫ. ¶ Uel dic ẜm Iaco. butrig. ꝙ ſi cōſtituitur ignorāter non tenet̉ ſi ſciēter non tenet̉ iur̄ cōſtituti. cum cōſtitutum requitat debitum ꝓcedere Sed ſi queras an valeat iur̄ donatiōis. olim non quia donatio non fiebat nudo pacto hodie ſic. vi. l. ſi quis argentum. C. de donatio. ¶ Si opponas ſi non valet vt ago ⁊cͣ. vt. sͣ. e. l. i.§. eū qui. dic ꝙ valet vi ago quia poſtquā ſcio me noū debere videor velle donare. licet verba ſonent aliud.ſ. cōſtitutum. vt dixi dicio.§. cū qui. sͣ. l. i. Ia. bu. ⁊ vide qd̓ dixi. sͣ. de paciis. l. iur̄ gen.§. quinimmo.

De cōmtituta pecunia. ver. Ray. dicit. ¶ Conſtitutū tenet licet in eo ſit plus loco Si is qui. vel tempore vi hic. ⁊ ad hoc. jͣ. eo. l. acienus. in fi. ⁊ legibus ſequentibus. ¶ Oppo. ꝙ fideiuſſor non poſſit obligare in duriorem cām. jͣ. de fideiuſſo. l. grece.§. illud. ⁊ inſtitu. de fideiuſſo.§. ⁊ ſi ille. ergo idem videt̉ in cōſtit̉. Sol. dic vt no. per Dy. dicto.§. illud. ¶ Uel dic ꝙ ratio diuerſitatis inter fideiuſſorem ⁊ cōſtītutorē eſt quia fideiuſſor tenet vicem acceſſorij magis ꝙͣ cōſtitutor. vnde fideiuſſor non pōt eſſe ſine principali. vt. jͣ. ad trebel. l. ſi heres pecuniam. ergo acceſſoriū debet regulari ẜm principalem ⁊ ſublata principali nō tollitur cōſtitutio acceſſoria. jͣ. de fideiuſſor̄. l. fideiuſſor obligari. ⁊ tamen ſublato principali non tollitur cōſtitutum. vt infra eo. l. item illa.§. quod adijcit̉. ⁊ ꝓ hoc ſupra de iureiuran. l. ſi actor. vbi ſi iuratur in cōſtituta non preiudi cat principali quod in fideiuſſor̄ ſecus eſt vt eo. ti. l. duobus.§. fideiuſſor. ex quo pꝫ ꝙ cōſtitutor non eſt ſic acceſſorius ſicut fideiuſſor. ⁊ ad hoc facit infra mandati. l. ſi vero non remunerādi.§. ſi poſt creditam. Guil. ⁊ Andre. Et an cōſtituens dicatur principa lis vel fideiuſſor. no. in ſumma. auct̄. de fideiuſſo.§. ſcd̓o querit̉. ¶ Querit ip̄e Guil. qūo debet intelligi ꝙ fideiuſſor nō poteſt obligari in duriorem cauſam nūquid ꝙ in nullo teneatur vel ꝙ te neatur ſaltem in eo in quo non eſt durior cauſa. ⁊ videt̉ ꝙ teneat̉ ſaltem in eo in quo cauſa non eſt durior. jͣ. e. l. actenus. n fi. infra d̓ vſuris. l placuit. ⁊. C. de donat̉. l. ſancimus.§. i. Ioā. tenet ꝙ in nihilum obliget̉ dicta. l. grece.§. illud. ¶ Sed videtur diſtinguendum aūt iſta grauior cauſa eſt in quātitate. ⁊ tunc tenet̉ ad cōcurrentem quātitatem ad quam obligatus eſt principalis. aut conſiſtit inquātitate ⁊ qualitate. vt quia principalis eſt obligatus ī diem ⁊ fideiuſſor ſe obligat pure. vel ſi eſt obligatus in pecunia ⁊ fideiuſſor ſe obligat in alia re. tunc in nullo teneatur. Iſta vident̉ ꝓba ri. jͣ. de verbo. oblig. l. i.§. ſiquis ita. ⁊.§. ſtipulanti. que videtur hoc expedire. ¶ Ipſe Guil. tenet ꝙ fideiuſſor in nullo teneatur ſequendo opī. Io. nam in illa. l. grece.§. illud dicitur ꝙ omnino nō obligat̉ ⁊ magna differentia eſt vtrum negatio ſequatur ſignum vniuerſale vel precedat. vt no. glo. jͣ. de legi. tuto. l. legitimus. circa medium. Non ob. leges allegate in cōtrarium qꝛ loquūtur de ob ligationibus principalibꝰ non acceſſorijs. non ob. jͣ. man. l. rogatus. quia ibi ſe obligat in plus qͣꝫ eſſet mādatum nō aūt in plus qͣꝫ eēt debitū. ⁊ ita ibi no. in glo. Guil. ¶ Debitum vno Um qui epheſi. loco poieſt alio loco conſtitui. hoc dicit. ¶ Quando legatus obligatus de cōſtituIulianūS. ta. viatur priuilegio legationis. hic declarat̉ ⁊ duo requirunt̉.ſ. ꝙ rome fuerit debitū cōtraciū ⁊ eo loco ⁊ tꝑe fuerit. ſo. de ꝯſtituta ẜm veram lecturā. Ia. bu. Ibi acceperat mutuo tꝑe legationis ẜm quoſdā. Ibi cōueniri debere rome. Ibi ad huc cōſtituit ante legatiōeꝫ vel tꝑe legatōis ẜm quodā. Ibi dene gatur rome. ¶ Op. gl. de. l. ſiquis in legatōe. sͣ. de iudi. cōiunge primā ſolutionē cū vltima ẜm Ia. ¶ Itē opp. de..ſ. cōtraxiſſe. de actiōibꝰ ⁊ obligatiōibꝰ. ſol. vt in gl. ⁊ iene ſcd̓aꝫ ſo. Et dicit Gui. ꝙ hic eſt ar. ꝙ clericꝰ ēt in actiōibꝰ queſitis. ante clericatū vtatur priuilegio. ī cō rariū vr̄. jͣ. de vſur. l. cūquidā.§. fiſcus. de iure fiſci. l. fiſcus. cū in priuati. ⁊ vr̄ expreſſum. C. de iuriſdi. om. iudi. l. iur̄ or dinem. in fi. jͣ. de penis. l. i. ⁊. C. de fal. l. ſiquis decurio. tenet ꝙ habeat priuilegiū. ar. huiꝰ.§. ⁊. jͣ. de fideiuſſ. l. ſi reus. ⁊ pōt colligi. sͣ. de arbi. l. non diſtinguemus.§. ſacerdotio. nō ob. leges cōtrarie. quia aliud in fiſcoqꝫ clerico. ¶ Pone quidā erat laicus ꝯuen tus corā iudice ſeculari. lite pēdente factꝰ eſt clericꝰ ⁊ ſic tenet̉. cō tinuare litem. sͣ. de iudi. l. ſiquis poſtea. ⁊ de iuriſdi. om. iudi. l. cum quedam apꝑet ꝓceſſus. nullus eē ⁊ declarat̉ nullus ꝑ iudicē iterato agit̉ ex eadem corā eo iudice. iſte excipit ſe clericū. querit̉ ꝗd iuris. ⁊ vr̄ ꝙ ibi poſſit cōuenire qꝛ p̄uētus. vt dictis. ll. ſiquis poſtea. ⁊. l. cum quedā puela. ⁊ ar. jͣ. de iure do. l. dinus. ⁊. l. dotē. ⁊. C. de rei vx. act̉. auct̉. quāuis. nec debemus atiēdere renouat̉. jͣ. d̓ pu blicanis. l. ceſar. Cōtrarium tꝫ ipſe Giuil. qꝛ lite mortua oīa ſunt extincta. vn̄ nō vr̄ p̄uentꝰ. jͣ. iudi. ſol. l. cū lite mortua. ⁊. l. ſi apud. ⁊ dicta. l. ceſar. ⁊ ꝓ hoc vr̄. l. expreſſa. in rōe ſua. jͣ. de accu. l. hos accuſare.§. l. ⁊ eſt caſus valde notabilis. nō ob. ꝯtraria qꝛ verum eſt ꝙ actus ſcd̓us dꝫ hēre eādem naturā cū primoniſi ſuꝑueniat noua cā. sͣ. de interrogat̉. actionibꝰ. l. de etate.§. ex cā. ¶ Iiciquerit quidā cōueniebat̉ corā non ſuo iudice ſciēter omīſit opponere ex ceptionem fori declinatoriā ⁊ litem conteſtatam eſt. ⁊ ita videlūt iuriſditōem ꝓrogaſſe. tandem ꝓceſſus iudicis declarat̉ nullius. iſte iterato vult ipſum ibi ꝯuenire ⁊ ille opponit declinatoria. querit̉ vtrum poſſit ⁊ videt̉ ꝙ ſic. vt in. d. l. hos accuſare.§. i. Cōira tꝫ qꝛ ſciebat a principio ſe habere declinatoriam fori quam ſcienter omiſit exquo videt̉ ꝯſenſiſſe ⁊ ſibi p̄iudicaſſe infra de acqui. her̄. l. clodius. de inoffi. teſta. l. mater. ⁊ ꝓ hoc infra ad turpil. l. ſiquis re petere in principio. In glo. immo videt̉ faſum in fi. Iaco. but̄. vt p̄dixi lꝫ ꝙ ad hoc vt legatus de ꝯſtituta teneat̉ opꝫ ꝙ poſt ꝯtractus ⁊ ꝯſtitutum fuerunt facta Rome ⁊ ibi ſoluat̉ quod videt̉ du rum ⁊ ꝯͣ tex. hic. vnde dic aut vterqꝫ ꝯͣcius eſt rome celebratus ⁊ loquit̉ prima ſolutio niſi dirigeret̉ ſolutio ad alium locum. vt. l. cō traxiſſe. de actio. ⁊ obligatio. ſi vtrunqꝫ extra vrbem romanā. tūc ſi ꝯſtitutum ſimpliciter dirigeret̉ extra vrbem planuꝫ eſt ꝙ in vrbe ꝯueniri nō poſſit. Idem ſi dirigit̉ ad vrbem nō tempore legatōis. ſi vero ad vrbem ⁊ tempore legatōnis tunc nō videt̉ poſſe ꝯueniri. In ꝯͣrium facit infra. l. cum querit̉ infra de legatis. lꝫ glo. illam aliter intelligat. Si vis ienere primam reſponde ad. l. ꝯtraxiſſe vt hic in glo. ſi vero primus ꝯͣctus celebratus fuit extra vrbē ſi ꝯſtituit ſe ſoluturum in vrbe. Iaco. but. quod no. ¶ Sed mihi videt̉ hic caſus in ꝯͣrium ſi ſimpliciter tunc videt̉ fieri relatio ad locum ꝯctus. vt. l. cum querit̉ de legatōibus. ⁊ ar. d. l. contraxiſſe. in glo. immo vident̉. ibi ſi due.§. i. hoc falſum vt. sͣ. de iudi. l. heres abſens.§. i. ⁊ aota. in fl. ſuꝑioris glo. in fi. ⁊ ſupra de iudici. l. ij. omnes. Oldra. ¶ Satis eſt debitum eſſe lꝫ non quod exigimus. ne pectu ꝯſtituēuis vel eius cui cōſtituit̉. Item verba ꝯſtituti debent referri ad ꝑſonam ꝯſtituentis. vel eius cui ꝯſtituit̉ vel qui ſit idem cum eoratōne officij vel alia ratione. hoc dicit vſqꝫ ad. l. ſed ⁊ ſi filio.§. fi mihi. Ibi creditor ſit. Item nec ꝯſtituens. ſic debitor. ⁊ hoc ſequit̉. ¶ No. concipi ꝯſtitutum ꝑ verba de futuIulianus. cs. quod videt̉ mirabile. ſed dic ꝙ mens aitendit̉ lꝫ verba fuerint de futuro qꝛ hoc faciebat animo ꝯſtituendi. Gui. Ibi tibi debitum verum nō putatiuū. ⁊ ſic nō ob. infra. e. l. fi. ⁊ infra. e. l. titius. ⁊ quod dicit ẜm mandatū dic idem ſi ſine ma dato. vt infra. e. l. verum. ¶ Querit Oldra. an ꝯſtitutū fieri poſſit ꝑ aliud verbum qͣꝫ ꝑ verbum ꝯſtituo. ⁊ dicit ꝙ ſic per iſtum.§. nam in hac epiſtola nō fuit verbum ꝯſtituo. ⁊ ꝓ hoc infra. e. l. titius ſeio. de verbo. obli. l. ſi ſub vna. ⁊ infra. ea. l. ꝗdam ad creditꝭ. Oldra. ⁊. l. qui autem.§. fi. ¶ In glo. debent ergo. Nota hanc glo. Sed ſiquis. que vulis eſt in hac naateria. Ibi vi cū de appella. cogno.§. fi. que eſt ſignata. C. e. aūt. ſi quāndo. ⁊ vide ibi notata. Ibi iuxta poteſtatis. hoc nō videt̉ verum. vt. C. ne filius ꝓ patre in rubro ⁊ nigro niſi ꝓ peculio. ſed nec tunc eſt ꝓprie ob ligatio. vt. jͣ. de acceptilatꝭ. l. an inutilis.§. fi. ¶ Ibi ꝓcuratori creditoris. Ibi item tutoIulſanuS.r̄ ꝙ dicit dari vullem actōem ⁊ que differen tia ſit ꝯſtituat̉ pupillo vel tutori. dic vt no. jͣ. de admini. tuto. l. quo tiens. Item nō ob. jͣ. de pigno. actio. l. ſolutum.§. fi. vt ibi noīa. Ibi ſeruo quoqꝫ. Ibi ꝯſtat.ſ. ꝙ domino debet̉. Albericus. ¶ In.§. ſi mihi adiecto Ed et ſi filio. pot ſolui non ꝯſtitui niſi ſit ei precluſa via. qꝛ tunc nec ſolui nec ꝯſtitui. hoc dicit vſqꝫ ad. l. actenus. Ibi petitōem. hec nō eſt ſufficiēs ratio vt ſupra. e. l. i.§. vltimo. vnde dic nō hꝫ petitiōeꝫ ſubaudi nec aliquam obligatōem. vt infra de pignori. l. iis qui ꝓmiſit. Oldra. In glo. nūquid ergo. ibi deſcendēs. quod dic vt no. infra de verboꝝ obliga. l. iulianus.§. i. ⁊ ad hoc infra de nouatio. l. ſi ſticuꝫ.§. vltimo. ⁊ ſupra. e. l. eum qui epheſi.§. quod exigimus in vltimo verſiculo. Albericus. ¶ In fi.ſ. mihi ſoli. nec I verō michl. ꝯeſtar iuſta e. liſiqs duo bus. vt ibi no. idem eſt ſcilicet vt liberatō nō ꝯtingat

De cōſtiiuta dert ⁊ ſoluens repetere poſſit vt dictum eſt ſupra Oldra. ¶ In glo. ibi liberatus ꝑ exceptōem immo dic ꝙ nō liberat̉ qꝛ nō eſt ſublata primitiua actio donec alteri ſoluat̉ vt infra. e. l. item illa.§. fi. ſed alteri via agendi p̄cludit̉ vt. l. ex duobus infra de duobus reis. Iacobus huitiga. ¶ Ad ꝯſtitutū ſufficit debituꝫ eē Ctenus lꝫ nō ſit ꝑſona a parēs que debeat hoc dicit. Ibi ſi quod ſubaudi illud. Ibi debitoris deſuncti. Ibi ꝯſtituta ē. nec ob. jͣ. e. l. vltima vt ibi no tat̉ in glo. ar. ad ea. Ibi dignitate pendente.i. vacante ꝑ mortem p̄lati pena ēt ꝯmittit̉ hereditate iacente vt. jͣ. de ver. ob. l. ad diem. facit extra ne ſede vacante ꝑ totum ⁊ li. vi. cum ibi no. ⁊ ꝑ Odoſ. ⁊ Hoſti. in ſumma. e. ti. ⁊ ꝑ Spe. ¶ Querit Guili. ꝗd ſi nullus haberet hereditatē an tale debitum pōt ꝯſtitui dicit ꝙ fic. ⁊ lꝫ nul lus ſit heres dabit̉ curator bonus ⁊ erit ꝑinde. ac ſi eſſet heredis ꝑſona. jͣ. de cura. bo. dan. l. ij. de here. inſti. l. ſi inſtiluat̉. ⁊ ꝓ hoc no. jͣ. de admi. tu. l. ſine herede in prin. ⁊ vt in poſ.le. l. ij. G. ¶ In gl. nō ita ibi ſi debitori.i. reſpōſo. ⁊ eſt rō qꝛ ſemꝑ fictōe iuris debitor eſt captus ab hoſtibus ipſe vel heres eius. nam aut morit̉ apud hoſtes ⁊ p̄ſumit̉ mortuus p̄ambula hora captiuitatis ⁊ ſic hered̓ eius ſemꝑ debuiſſe. Si aūt ab hoſtibus reuertit̉ p̄ſumit̉ ſemꝑ ī ci uitate fuiſſe ⁊ ſic ſemꝑ debuiſſe ⁊ ſic valet ꝯſtitutū. Sed in depor taio obligatio eſt tranſlata in fiſcū. vi. d. l. ſi debitori. ⁊ non dꝫ ipſe ſed fiſcus. ⁊ ideo ꝯſtitutū nō valet. ⁊ facit ad id quod no. Gi. infra vi le. no. ca. l. poſtquā. ⁊ ſi dicas nōne ſufficit debitū ab aliquo vt teneat ꝯſtitutū. vt. sͣ. e. l. eum qui.§. quod exigimus. Reſpōdeo ſic dūmō habeat̉ reſpectus ad debentē. ⁊ ideo aūt ꝯſtituit ſe ſolu turū tanquā debitum deportati ⁊ nō tꝫ ꝯſtitutum cum deportatus nihil debeat ante tanquā a fiſco debitū ⁊ bene tenet̉ vt hic. Ia. bu. ⁊.jͣ. e. l. fi. ⁊ ibi no. ¶ Utile ꝑ inutile nō viciat̉. hoc Siquis centum. dcit cum duabus. l. ſequentibus. In glo.ſ. de ꝯſtituta in fi. ⁊ tūc nō vꝫ iure ꝯſtituti ſed donatꝭ. ⁊ nō ob. generale ſi nō valet quod ago vi ago. qꝛ ⁊ hic agere.i. donare fingit̉. vt. jͣ. de regu. iur. l. cuius ꝑ errorē. ⁊ qꝛ peccat̉ in materia nō in forma. vt. jͣ. de ac ceptila. l. an inutilis. Ia. bu. ſed ẜm hoc intel lige quod no. in glo. sͣ. e. l. ſi maritus. ⁊ quod ibi dixi. Nec ob sͣ. ſi cer. pe. l. rogaſti.§. ſi tibi. vt ibi colligit̉. ⁊ sͣ. de penis. l. iuriſgē.§. ſed cum nulla. ⁊ dixi in.§. ꝗnimmno. ver. Rai. dicit. c ¶ In fi. rō colliEd et ſiquis Xx gitur ſupra de in litem iuran. l. cum furii. qꝛ ꝙ plus eſt ⁊c̄. ¶ Ibi ſiue nō dn̄m iamen Ui autem facie relaiōem ad ceriū alias nō valei. vt infra depo. l. quintus. Ia. but. ⁊. jͣ. de iure do. l. cum poſt.§. gener. Nec ob. sͣ. e. l. i.§. debitū. primo qꝛ ibi debitū erat ceriū. ¶ Pōt eē plus in cō Siquis conſtituerit. quuio ꝙͣ in debito pinci pali. ſi illud plus ē ad cau elā obligatōis nō ad augumentū. ⁊ facit ad id quod dixi. sͣ. ſiquis cau. l. ſꝫ ſiꝗs.§. fi. ⁊ ſi cer. pe. l. rogaſti §. ſi tibi. Ia. bu. In glo. dicūt quidam. ibi acceſſorijs. dic ꝙ nō cō ferunt niſi ad principale debitū ⁊ cautelam prioris obligatōis. nec ob. quod dicit̉ de vſuris. jͣ. e. ſ. tit us. ¶ Querit. G. quid ſi dico ꝯſtituo vt tale ꝗd ſit pignus. nūquid poterit agi ipothecaria vido tur ꝙ nō. ſed de ꝯſtituta ꝑ hunc.§. Cōtrariū tꝫ vt dicet̉. jͣ. de pig. actio. l. i. G. ⁊ dic aut ē debitū naturale iātum ⁊ tꝫ ꝯſtituiū pignor̄ vt hic in glo. ſi eſt debitū naturale ⁊ ciuile idē ꝙ vtilitas pignoꝝ ⁊ tꝫ ꝯſtitutū vt hic. ⁊. jͣ. de regu. iur. l. plus cautōis. ſi ē debitū ciuile tantū nō poſſunt pignora retinere vt. C. de nō nu. pec. l. i. ¶ Difficultas a pͥn. nō viciat obliSed et ſiqius. guōem. ſupurniēs ex poſtfacio ſic. E in ꝯͣctibus vt hic pꝫ. ⁊ ſic nō ē ſpāle in iudice. vt dixi. sͣ. ſiꝗs cau. l. ij. Ia. bn. Ibi ꝯſtituerit.ſ. ſe curatuꝝ qd̓ ꝓ ſe fideiubebit ⁊ hoc ſol lit ꝯͣriū. Ibi ꝙ interē.ſ. creditoris ⁊ no. ꝙ ſequit̉ de ſimili ⁊ eq̨̄idoneo p̄ſtando. ꝯcor. ſunt in glo. ¶ Oīs obligatio q̄ ꝯſenſu ꝯͣhit̉ p̄i fie Conſtituer. n inter abſenes. ⁊ ꝑ ꝯn̄s mediaio nūiō vel epl̓a. h. d. cū. l. ſe. ⁊ no. verba hic poſita ꝗbuſcūqꝫ verbis q̄ reſtringit gl. ⁊ bn̄ idoneis in̄ ⁊ ſic ēt ꝑ alia v̓ba qͣꝫ ꝑ verbū conſtituo vt dixi. sͣ. e. l. cūqui. ⁊ vide Azo. in ſum. e.§. itē ſii cōſtiutio. Iſtud ergo vniuerſale quibuſcūqꝫ verbis reſtringit̉ vi dixi. ſic dr̄ omnes leges ⁊ omnia iura concedunt vim vi repellere. qd̓ reſtringitur ad. l. de hoc loquētes. ad. l. acquil. l. ſcētiam.§. qui cum aliter. ⁊ ad hoc. sͣ. qui ſatiſda. co. l. inter oēs. Item quādocūqꝫ pōi fieri ſtipu latio idoneis tamen infra de verbo. oblig. l. i. ⁊.§. fi. ⁊. l. que extrinſecus. ad hoc facit extra de auctoritate ⁊ vſu pallei. c. vltimo de p̄ ben. c. cum illis. li. vi quod no. infla man. l. i.§. ij. inſti. de ver. ob. §. ſed hoc. iuſti. dele.§. i. ⁊ ibi in glo. ⁊ infra de fide inſtru. l. prima. ¶ Item dicitur quolibet loco quis poteſt cōueniri intelligitur idoneo. sͣ. de cōditio. inde. l. qui cerio loco. ⁊ ibi in glo. ⁊ de iudic̄. l. eum qui inſulam. ⁊ sͣ. de adop. l. emancipatio. ⁊ legatum mulieri ſi nupſerit intelligitur ſi nupſerit de iure. de cōdi. ⁊ demō. l. hec cō di.§. vl. ⁊ qn̄ di. le. ce. l. ꝙ pupille. ⁊ vide in alphabeto. c ¶ Hec lex notat differentiam inT licet. er ſimplicem nūcium ⁊ ꝓcuratoreꝫ. ad qd̓ facit extra de electione. c. bone memorie ma guntino.§. ad ipſum. vbi de hoc ⁊ extra de dolo e contu. c. cum dilecti. Et quomodo debeant concipere verba nūcius ⁊ ꝓcuratorem in perſona domini vel ſua vide. C. ſiquis alteri vel ſibi. l. multum cum ibi notatis. ⁊ in ſumma Azo. e. ti. ſupra d̓ ꝓcur. l. i.§. i. ⁊ infra de edil. edic. l. cum mancipium. in fi. glo. magne. ⁊ deprecario. l. certe.§. i. Sed videtur ꝙ nulla differentia ſit inter nūcium ⁊ ꝓcuratorem. vt inſti. per quas perſonas agere poſ ſimus.§. vlumo. ⁊ ibi de hoc in glo. C. per quas perſo. no. ac. l. i. in ſumma Azo. ſi cer. pe.§. idem̄ datur. in fi. ipſius.§. ⁊ de acquir. poſſ.l. poſſeſſio quoqꝫ.§. ⁊ ſi poſſeſſio. ⁊ d̓ ver. ob. l. ſtipulano iſta §. alieri. ¶ Item no. differentiam inter ꝓcuratorem ⁊ nūcium ēt quo ad cauſas. vt no. dicta. l. multum. ⁊ vide etiam extra de ꝓcu. c. auditis. ⁊ de offi. dele. c. prudentiā. primo reſponſo. vnde videt̉ inſtrumentū ꝓcuratꝭ. quo continet̉ ꝙ talis conſtituit ꝓcur̄. ⁊ nun cium non ꝓcedit quia ꝓcurator ⁊ nuncius ſunt quaſi cōtrarij d̓ cōſuetudine tamen tale ꝓcurator adminit̉ vt in libello egidijqua liter ꝓcur̄. rei cōſtituat̉. ⁊ vide ſpeculatorē d̓ ꝓcura. ⁊ per Goſre. ⁊ Hoſtien̄. in ſumma. ¶ In hac actione poſſunt cō I duo rei. qnui duo rei. Et vbi cōſtiuit ſe quis cerro loco ſoluturū erit hec actio vtilis arbi traria. hoc dicit. Ibi cōſtituerimus inſolidū pro nobis vel ꝓ alio. Ibi arbitrarie actionis alterius. vt no. sͣ. ti. ꝓxi. l. ſi heres. ⁊. l. ſe. ¶ Querit Guil. ſi aliquis ꝓmiſit quocūqꝫ loco ſe ſoluturum an quocūqꝫ loco poſſit cōueniri. Si teneas glo que ē hic que dicit idoneo tm̄ dices ꝙ non niſi in loco domicilij. Ad hoc facit qd̓ dixi. sͣ. e. l. qui aūt.§. fi. Ia. de ra. dicit ꝙ vbiqꝫ pōt cō ueniri. ⁊ dicit ꝙ eſt expreſſum. jͣ. de admi. tu. l. titium ⁊ meuiū§. tutores. vbi de hoc dixi plene. ⁊ pro hoc. jͣ. de act̉. ⁊ obliga. l. cōiraxiſſe. de bo. auc. iudi. poſſ. l. iij. ⁊ bene facit. jͣ. depo. l. lutius. de ver. ob. l. qui rome.§. calimacus. in fi. ¶ Contra vr̄ quia generala verba debent reſtringi ad ꝯueniēs ꝙ non eſſet ſi vbiqꝫ poſſit cōueniri. jͣ. de pigno. l. obligatiōe cum ſi. ¶ Item ſi diceremus ꝙ per hec verba omnia loca cōtinerent̉ in agēdo ſit electio rei iamē reus non pōt ꝯueniri donec peruenire potuerit ad omnia loca. sͣ. ti. ꝓxi. l. iij.§. i. ⁊ ibi in glo. ⁊ per hoc. jͣ. de fideiuſſo. l. ſi teſtō. ⁊ ar. l. ſeruo alieno ⁊.§. ſi ab impubere. de leg. i C. de cōdi. inſer. l. cum patrem. ⁊ pro hoc de verbo. oblig. l. ſi. x. cum peteres. ⁊ cōdi. ⁊ de mon. l. tina. Et quādo dicit̉ ꝙ quis dr̄ cōtraxiſſe in loco cōtractꝰ vel vbi ſolutio fieri dꝫ. Cōcedo ſilocus. ſit ceriꝰ hic autē ē incertus. quare cōueniri non pōt niſi in loco per fexti miſſū. cum glo. ⁊ de mune. ⁊ hono. l. vt gradaum.§. ⁊ ſi lege. nec ob. d. l. titiū ⁊ meuium.§. tutores. Immo ſi reſpiciat̉ recte ē magis pro ꝙͣ contra. vbi colligi pōt ⁊ exponit̉ in princ. ⁊ quia ibi cerus locus apponit ⁊ quādo poſtea tranſcūt ad alia verba vbicūqꝫ petitum eēi faciūt ꝙ ꝯtractus non ſit italicus ſꝫ ꝓuincialis. argu. jͣ. de verbo.ſ. g. l. ſi quis fundum. ⁊ de tritico vino. ⁊ oleo le. l. fi. in fi. Item quia con

De cōſtituta pecunia. tractus non eſt in illo loco celebrato. ſi ꝯueniat in alio loco qͣꝫ do micilij pōt penitere vſqꝫ ad litē conte. vt ſupra de iuriſdi. om. iudi. l. ſi ꝯuenexit. vbi de hoc ⁊ ex hoc ſoluo omnia ꝯtraria. G. quicꝗd ſit de iure de facto in iudi. pactum ſeruatur. ¶ Ultima mora nocet niſi moram nulAit pretor. is obligatio ſequitur ⁊ quo ad periculum interitus pōt quādocūqꝫ purgari. hoc dicit cum. l. ſe. Iac. bu. ¶ Uel dic mora nocet moroſo ſiue ſit actor ſiue reus niſi purga uerit. Ibi niſi per aciorē nec per reum. Ibi debere re perempta niſi fuerit in mora ⁊ hoc ſequit̉ in.§. ſe. ⁊ facit iſte.§. pro opi. Ioā. ꝙ facium pro dato poſſit cōſtitui. vt no. sͣ. e. l. i.§. an pōt. Sed que ē ratio ꝙ obligatio non penalis pōi purgari ⁊ penalis non. qꝛ īmo videtur cōtrarium. jͣ. de penis. l. interpretatōe. ⁊ de act̉. ⁊ obligōne l.arianꝰ. dic ꝙ vbi ꝑ lapſuꝫ diei ſuccedit noua obligō tūc illa pōt purgari. jͣ. de verbo. obliga. l. inſulam. alias freno. quia mitiꝰ agit̉ cum. l. sͣ. de arbi. l. celſus. de hoc no. ⁊ plene dixi dicta. l. inſulam. ⁊ sͣ. ſiquis cau. l. ⁊ ſi poſttres. ¶ Poſita ſupra.§. ꝓxi. Ibi hec autem verba. rahimus vt reus non teneatur de interitu niſi lite cōte. contra eum. Ol. In fi. vt ſi tunc nō efferat creditori. ex tunc ꝯſtituat̉ in mora. ¶ Supra de mora dicium eſt Ed ſi alia. pic de eius purgaiōe. Ibi auē excep. quādo quātitas erat in obligatiōe que oblata perijt. quo caſu liberat̉ oꝑe exceptiōis. Ibi iuſta interpretatione.i. ipſo iure quādo ſpes erat in obligatiōe que oblata perijt. Ibi ad tempus iudicij.i. litis cōteſtationis. vi. sͣ. de iudi. l. iu dicium ſoluit quaſi dicat vſqꝫ ad litꝭ cōte. pōt purgari poſtea non niſi infra paucos dies. ¶ Oppo. ꝙ iſta mora qn̄qꝫ poſſu purgari. inſti. de ꝑpe. ⁊ tēp. act̉.§. fi. dicunt quidā ꝙ hic res extai. Ibi deſierat extare. Alij ꝙ hic ſola oblatio. Ibi etiā cōſignatio ⁊ depoſitio. Et collige vt in glo. ꝙ non recipere eſt facere. pro hoc. jͣ. de reg. iur. l. qui non facit. In glo. Item ⁊ poſt. Ibi nocere debet ſ. ſi ante diē offerat ⁊ creditor reciꝑe nollit ⁊ poſtea res ꝑeat. ¶ Ibi referenduꝫ Tem illa verba. vt iunc crediior veniat ad forum ſeu domiciliū creditoris in fi. nō ob. de leg. i. l. ſi mihi ⁊ tibi.§. i. vt ibi no. Et nota ꝙ dif ſicultas nō impedit morā cōmitti. Cōtra quod op. Ia. ve are. d̓ l. qd̓ te. sͣ. ſi cer. pe. So. ibi in debitore hic in creditore. ⁊ eſt rō quia creditor certat de lucro captando quo ad interitū. ⁊ debitor d̓ dā nō vitando. de hoc latius ī dicta. l. qd̓ te. ¶ Et dic aut reus offert die debita ⁊ actor non recipiēdo eſt in mora aūt offert an̄ mo ram diei. iunc aut dies erat appoſita fauore creditoris ⁊ nō tenet̉ recipere. aut fauore debitoris ꝙ in dubio preſumit̉. ⁊ tunc pōt āte diem offerre ⁊ actor non recipiēdo eſt in mora. jͣ. de leg. ij. l. ſi ita re licium.§. ꝑegaſus. aut offert poſt diem ⁊ pōt quādocūqꝫ moram purgare dūtamen ſi interſit creditoris offerat cum intereſſe. vt. sͣ. l. ꝓxi. ⁊ plene dixi in. l. inſulā. jͣ. de verbo. oblig. ¶ Ultimo no. gl. que eſt hic ⁊ ſepe allegat̉ ꝙ ſi debitor ⁊ creditor ſunt eiuſdeꝫ fori. debitor ire dꝫ ad offeren. ⁊ ſoluendū ad domū creditoris. Si aūt ſunt diuerſi fori. tuuc ecōtra quia actor ſequi debet forum rei. C. de iuriſdi. om. iudi. l. iuris ordinem. ⁊ ꝓ iſta diſtinctiōe facit. jͣ. de euſ ctio. l. ſi rō.§. i. ⁊ de dāno infec. l. iiij.§. ſi ita vicinū. ꝓ hoc etiā quia ꝑtes debent ire ad iudicem. ⁊ nō ecōtra. C. de ep̄i. ⁊ cle. l. iubemus. vbi de hoc dixi. Et vide Inn. extra de pigno. c. ſignificāte. ¶ De hoc aūt an debitor debeat ire ⁊ offerre ⁊ ſoluere ad domū creditoris vel ecōtra dic ẜm Ia. de bel. aut debet̉ ex vltima voluntate aut ex delicto vel quaſi. aut ex cōtractu vel quaſi. Primo cal dic vt no. sͣ. de tranſac. l. cū hi.§. cauſe. ⁊ dixi eadē. l.§. vult oratio. ⁊ de iudi. l. qd̓ legat̉. ⁊. C. de cōdi. inſer. l. cum quidā. Scd̓o caſu debitor adire dꝫ creditorem ⁊ ei offerre. ⁊ eſt rōquia delinquens ſemꝑ eſt in mora. sͣ. d̓ cōdi. fur. l. in re furtiua. ⁊. l. parui. ⁊. l. fi. ⁊. C. qd̓ me. cā. l. i. Tertio caſu aūt ſunt eiuſdeꝫ fori aūt diuerſoꝝ. Pri mo caſu debitor debet adire creditorem ⁊ ad eius domū ꝓprijs expēſis deferre qd̓ dꝫ. ar. jͣ. de oꝑ. lib. l. qd̓ niſi. in prin. vbi de hoc. ⁊ C. de ānonis ⁊ tributis. l. nemo. ⁊. l. ꝓ locis. li. x. jͣ. de vſuc. l. ij. ⁊ de acqui. poſ. l. qd̓ meo.§. ſi vēditorē. C. de vſur. l. ij. ⁊. xvi. q. i. c. reuer timini. ⁊ hic in glo. fallit in debitore ex cā depoſiti ⁊ ſimilibꝰ ī ꝗbꝰ dꝫ reſtilui vbi res exiſtit. jͣ. depoſiti. l. ſi in aſia.§. i. Si aūt ſint diuer ſorum ſiquidem eſt actum qd̓ in certo loco fiat ſolutio. tūc debiioribi ſoluere debet vt hic. ⁊ sͣ. ti. ꝓxi. l. qd̓ ſi epheſi.§. l. ⁊. l. penulti. niſi debitor ſit in mora quia tunc debet ſolui vbi petitum eſt ⁊ eiꝰ expenſis. vi. sͣ. e. l. ſi duo. in prin. ⁊ sͣ. ii. ꝓxi. l. i. ⁊. l. ij.§. ⁊ generaliter. ⁊ dicia. l. ꝙ niſi. in prin. vel niſi ex iuſta cā ibi creditor venire non poſſit. vt. C. de ſolutio. l. ſi vſuras vbi de hoc. Si vero non eſt a tum quo loco debeat fieri ſolutio. tunc aut in obligatione eſt di es expreſſe vel tacite ⁊ pena. tunc debitor adire debet creditoˢ rem ⁊ eidem offerre quod debet quia hoc tacite videtur actuC. de iure emphiteo. l. ij.§. fi. vbi de hoc. ⁊. C. deꝯͣhen. ⁊ ꝯmitten. 3 ſtipula. l. magnam. ⁊ infra de actio. ⁊ obligatio. l. obligationum. Si vero eſt in obligatōe dies ⁊ nō pena dic idem vt ſupra ſoluto matrimo. l. ſi mora. ⁊ dic vt ibi ⁊ ſupra. e. l. ſi duo.§. fi. ⁊. l. ſequēti. ¶ Si vero nō eſt dies nec peua nō tenet̉ tunc debitor adire creditorem. Sed dꝫ ſoluere vbi hꝫ domiciliū vel vbi ꝯͣxit vel vbi pe titum eſt niſi ſit liberius vt hic. ⁊. d. l. quod niſi de oper. liber. ⁊. d. l. ꝙ legat̉. sͣ. de iudici. ⁊. dictis. li. de annona ⁊ tributis. ⁊ arg. infra de annu. lega. l. i. ⁊. l. meuia.§. fi. ⁊ quorum leg. l. fi.§. i. niſi ſit in mo ra vt ſupra. l. ꝓxi. ⁊ infra de pericu. ⁊ commoda. rei ven. l. illud cum ſimilibus. ¶ Item niſi vel ei ſe liberare a pena vt ſupra de arbi. l. celſus. ⁊ ante moram nō tenet̉ ꝯſignare poſtea ſic vt ibi nota. ⁊ in fra de. l. co. l. iiij.§. marcellus. ⁊ dic vt ibi. idem. ſi velit ſoluere ab vſura. C. de vſuris. l. ij. ⁊. l. ꝑte. ⁊. l. acceptam. vbi de hoc plene no. e dixi. Cum enim teneat̉. Ibi ꝯſignare ⁊ deponere multomagis tenet̉ deferre ad domū creditoris. idem̄ ſi velit ſe liberare ab interitu infra de ſolu. l. qui. x. in principio. Idem ſi vellet ſe liberare ab obligatōe. C. de ſolutio. l. obſignatōi. ⁊ in aūt. vt ex actꝭ. infirmita te dotꝭ.§. penul. colū. vij. ⁊ idem in omnibus caſibus in ꝗbus dicit ꝙ debitor debeat. ⁊ ſi eſt debitor ſpeciei que ꝯſignari non pōt dic vt no. in. d. l. acceptā. ¶ Fallit ẜm quoſdam ſi aliquis emit. acer uum lignoꝝ vel vniuerſas amphoras vini. qꝛ tunc ſufficit vendiior iuſſerit emptori tollere vt infra de acqui. poſ. l. penul. de pericu. ⁊ como. rei ven. l. i.§. licet. ⁊. l. ſi ꝑ emptorem. Sed dic ꝙ in his caſibus tacite videt̉ actū ꝙ creditor recipere debeat in loco vbi ſunt res ꝓ earum rerum pondus vel menſurā vel ibi nō erat dies nec pena nec de loco ſolutōis aliquid dictum p̄dicta in actiōe ꝑſona li in reali dic vt ſupra de rei ven. l. ſi res. ⁊ ad exhiben. l. ſed ſi hereditas.§. i. ⁊ de hoc no. d. l. acceptam in prima glo. ¶ Item predi cta vera quādo quis ꝑ pactum eſt obligatus ad ſoluendū. ſi autē ſine pacto efficiat̉ quis debitor non cogit̉ offerre ſed deponere. jͣ. de pigno. actio. l. quāuis.§. fi. vbi de hoc. Iaco. de belui. ¶ Uel dic ẜm Guil. ⁊ Andre. quādo nō eſt locus appoſitus in p̄ſtationibus vbi ſi fienda ſolutio in loco creditoris vel debitoris. aut iſta p̄ſtatio ꝯcernit principaliter rem. ⁊ cum ex re p̄ſtat̉. penſio. iūc ſi creditor ⁊ debitor ſunt eiuſdem loci tenet̉ debitoroſſerre ⁊ portare ad domum creditoris vt hic in gl. ⁊. d. l. ij.§. fi. C. de iure emphi. ⁊ ꝓ hoc bene facit infra de cenſibus. l. forma.§. ſi vero agrū ⁊ in aūt. quibus modis natura. effi. ſui.§. igit̉. colla. vi. Si autem dominus alibi moret̉ nō tenet̉ debitor ad eius domū portare ſed ſufficit ꝙ ſit paratus ſoluere. ar. in ꝯͣrium p̄dictorum. ⁊. C. de iuriſdi. om. iudi. l. iuris ordinem. ⁊ hoc vbi locus vbi morat̉ creditor eſt longinquus. ſecus ſi eēt ꝓpinquus. vt. d. l. locis. alias ꝓ locis. C. de anno. ⁊ tributis. Si vero p̄ſtatio erit ꝑſonalis ⁊ reſpicit ⁊ cō cernit ſtatum ꝑſone. vt in operis quas p̄ſtat libertus patrono iūc dꝫ p̄ſtari in loco vbi morat̉ is cui facienda eſt p̄ſtatio. vt infra de operis liberto. l. vi iuriſiurandi ⁊. l. quod niſi. vbi de hoc. ⁊. l. quotiens. ⁊ idem in vaſallo vt debeat venire ad dominū vt in feudis hic finit̉ lex.§. i. ⁊. ij. aut p̄ſtatio nō ꝯcernit principaliter ꝑſonam ſꝫ magis cōmodū pecuniarium. tunc ex ſolutōe volo aliquid conſe qui vel alium obligare. tunc loco tuto. debeo offerre. vt infra de actio. emp. l. iulia.§. offerri. ſic pōt intelligi iex. C. de conditio. inſer. l. cum ꝗdam. ⁊ de ꝯditōibus ⁊ demon. l. tales.§. fi. vbi de hoc aut nō vult aliquid ꝯſequi ſed ſolum liberari tunc nō tenet̉ offerre ad domū creditoris quādo morat̉ in diuerſis territorijs ſꝫ ſufficit ꝙ paratus ſit ſoluere in loco vbi pōt ꝯueniti ar. huius. l. ⁊ sͣ. ſi certum pe. l. vinum. ⁊ de triti. l. penul. ſi moret̉ in eodem loco rūc debitor dꝫ offerre ad domum creditoris vt hac glo. ⁊. C. de con trahen. ſtipula. l. magnam. ⁊ vbi actor ſit p̄ſens in loco in quo dꝫ

De cōſtituta pecunia. ſolui ſufficit ꝙ debitor offerat ⁊ deponat. vt. d. l. ij. in finc. de iure emphi. ⁊. C. de vſuris. l. debitori. ⁊ ſic deponendo ⁊ ꝯſignando li berat̉. ⁊ ꝓ hoc infra de ſtatu liber. l. cum heres in princip.o. ⁊ de fi deicōmiſ. liberta. l. ſi pater.§. ſtico. vel dic ꝙ vbi p̄ſtatio nō cōcernit principaliter rem vel ꝑſonam ſed ſolum pecuniaꝝ cōmodum nūquā debitor tenet̉ ire ad domū creditoris ſed econira vbi tractat̉ de exactiōe eius quod debet̉ vt hic. ſi autem tractat̉ de purgatōe more ſemꝑ debitor dꝫ ire ad creditorem ſiue de longinquo ſiue de ꝓpinquo. ⁊ eſt rō qꝛ ſemꝑ pōt mora purgari vbi intereſſe p̄ſtet̉. vi ſupra ſiquis cau. l. ⁊ ſi poſt tres. ſed ſemꝑ intereſt creditoris nō ire ad domū debitoris. ſed ꝙ ad eum veniat. ergo debitor ire tenet̉. Guiliclmus ⁊ Andre. ¶ Ex p̄dictis colligi pōt ꝙ de cima ſſī portanda ad eccleſiā ſeu ad domūſacerdotis. hoc dicio c. reuertimini. xvi. q. i. ¶ Item ꝙ emphiteota tenet̉ defendere pē ſionem ad domum domini ſi eodem domicilio morant̉ vt ex ſu perior. pꝫ. ¶ Item facit ad qōnem quam hic tangit Guido de ſuza. Rex carolus ꝓ regno eccleſie tenebat̉ ſoluere cenſum eccle ſie romane mortuo papa petebant cardinales cenſum. rex ſe ex cu ſabat ꝓpter moriem pape. dictum fuit ꝙ rex excuſatus a pena qꝛ nō erat papa cui ſolui debebat vt hic in ver. ꝓinde. ⁊ ꝓ hoc infra de vſuris. l. pecunie fenebris.§. fi. ſecus autem eſſet in penſione de bita ſub die ⁊ pena. qꝛ tunc pena ꝯmitteret̉. vi infra de verbo. obli. l. ad diem. ⁊ idi de hoc. ⁊. l. cum filius.§. penul. ⁊ infra de nautico feno. l. fi. Guil. ⁊ de hoc etiam dixi. C. de iure emphi. l. ij. ¶ Ul timo querit ipſe Guili. ſi ꝓmiſi ſoluere ſeruum certa die ⁊ certo loco ſub pena. creditor illa die nō fuit in loco ꝯuento. ſi tamen fuiſſet ego debitor ſoluere ſeruum nō potuiſſem qꝛ ibi nō habebam nūquid qꝛ creditor nō venit ero excuſatus a pena videtur ꝙ non infra de conditio. ⁊ demonſtra. l. cum ita. ⁊ de ſtatu libe. l. ſi peculium.§. i. ⁊ hoc dicit̉ tenuiſſe Iaco. de ra. ipſe Guili. ſꝫ oppoſituꝫ ꝑ hanc. l. ver. ꝓinde. ⁊ leges conirarie loquunt̉ de dando hic de excuſando a pena. vnde dicit ꝙ debitor eſt excuſatus a pena quia creditor nō venit ⁊ dicit eſſe exp̄ſſum ſupra de arbi. l. arbiter. intra pall̓. ⁊. l. ſi cum dies.§. fi. ⁊. l. penul. ꝓ hoc bene licet nō alleget extra de dolo ⁊ con. c. i. li. vi. cū ibi notatis. ¶ Sufficit eſſe debitum tempore cōſtiquod adicit. uiulꝫ poſtea deſinat eſſe debitum ⁊ acuo de ꝯſtituta adicit prime obligatōi nō nouat. hoc dicit. Ibi querit̉ ⁊ ſi poſt tempus iſta verba determinat verbum ſoluturū nō verba ꝯſtituerit ⁊ quod dicit ꝯſtituerit dic.ſ. prima obligatiōe durante. Oldra. ¶ Oppo. de. l. fi. infra rem ra. habe. ſolu. vt ibi dixi ẜm Di. ⁊ aduerte ꝙ glo. que iucipit no. duo colligit quedam notabilia in ꝗbus arguit ꝓ ⁊ contra ⁊ nō ſoluit. ¶ Primum ē quod p̄ſcribens nō eſt fimilis ſoluenti contra quod arguit de. l. ſi pupillus de admituto. Solu. in effectu obligatōis extinguende paria ſunt tempore liberari ⁊ ſolui vt in contrario. non tamen ſunt paria in modo liberandi. Nam p̄ſcriptio liberat ope exceptōis ſo. ipſo iure. vel dic ꝙ ꝯͣrium loquit̉ vbi antea eſt actio cui p̄ſcribit̉. tunc enim p̄ſcribens equiparat̉ ſoluenti vt ibi. hic vero ſunt due actiones ⁊ vni p̄ſcriptum eſt alteri nō. vnde quoad actiōem cui nō eſt p̄ſcriptum nō eſt ſimilis ſoluenti. vel dic ꝙ eſt ſimilis ẜm quid. ſꝫ nō ſimpliciter. ẜm quid dico vt ex eius p̄ſcribentis ꝑſona aliꝰ cui de iure ꝯͣ preſcribentē cedenda actio eſſet ꝯueniri nō poſſit eo ꝙ preſcriptōe ſublata eſt actio que cedat̉. vt infra deſolutio. l. ſticu§. ſi creditor. Oldra. ¶ Secundo quod notat glo. ꝙ nō viciat̉ aliquid lꝫ deueniat ad eum caſum a quo incipere nō pōt. Contra quod opponit ⁊ nō ſoluit infra de his que ꝓ nō ſcriptis. l. iij. ſolu. hic aſſumpſit ſtatum ꝯſumatū nō dependentē a primo ⁊ ideo nō viciat̉ vt hic. ſi autem dependentiā habent a primo tunc ſecus. ⁊ de hoc no. ⁊ dixi ſupra de his qui ſunt. ſui vel alie. iuris. l. patre furioſo. ⁊ per Di. de verboꝝ obligatio. l. nō exiſtimo. ⁊ plene de regu. iur. c. actum legitime li. vi. ¶ Aliud quod no. glo. eſt ꝙ ſufficiat ſemel intereſſe de hoc dic vt dixi ſupra de conditio. furti. l. ſi ſeruus. ¶ Ad declaratiōem ſequentis glo. vide quod no. ꝑ Di. in. l. quod debitori in glo. allegata ⁊ ad fi. glo. ſcilicet ad.§. qui iniu riarum dic vt ibi notaui ⁊ plene dixi Item hic non eſt ſurrogata ſed adiuncta vt infra. e. l. vbi. Item hic obligatio principalis extin guit̉ tempore ibi morte. ¶ In fine ſi prima cauſa erat ꝑſecutoria ſecus ſi peDene. nalis vt infra. e. l. qui iniuriarum. Ibi egit ēt ſi ſuccubuit vt ſupra de iur eiur. l. ſi actor Oldra. ¶ Ibi ſortis obligatōem ideſt principalē actio. M S Ipind luis quſſaiōem Nid ohiſumua de peura. ſi is qui ſticum vt ibi colligi pōt ⁊ vide infra de fideiuſſo. l. ſi reus in glo. ſic ⁊ ſupra in fi. So. hic aciōes competūt ex diuerſis cauſis Ibi ex eadem. vel ibi actiones ſunt contrarie in effeciū hic non vt ibi dixi. Albericus. Cō D quod ſub conditionē. qitutum poteſt pendere a cōditione tacita vel expreſſa. hoc dicit. vel dic debitum in diem cōſtitui poteſt ex nūc debitum no. ſub cōditione ẜm euentum cōditionis. Ibi teneatur iſta acuone ⁊ principali. Ibi vtilem.i. efficacem. In glo. ergo parit in fi. hoc non eſt verum quia non debet. vi dicta. l. cedere diem ⁊ debitum quod non eſt non poteſt cōſtuui. Unde dic ꝙ interim non agitur. ſed exiſtente conditiōe prima obligato cōfirmatur ⁊ de cōſtituta agetur. vt infra de nouat. l. ſi ſtichum.§. lega ta. Ia. bu. Vel dic̄ ꝙ non debetur re. vi in cōirario ſed bene debe tur ſpe. vt inſti. de ver. ob.§. ex cōditionali. ¶ Conſiderat̉ in cōſtituto tempus cōſtituti. Ui patet. hoc dicit cum. l. ſc. ⁊ die ſi paier vel dominus obligatus de peculio nomine filij vel ẜm. Ibi eſſe cepit.ſ. pat̓ vel dominus in glo..ſ ad incōmodum in fi. Immo lꝫ ad incōmoduꝫ aliorum creditorū peculiariū. q. d. cōſtituium non facit nouū debitum nec nouā obligationē ſed ẜm gl. dic non minuet̉.i. minui nō poterit ad incōmodum creditoris quia dico ꝙ re ipſa minuatur nihilominus tenebit̉ de cōſtiluta in taniū in quaniū erat in peculio tempore cōſtiluti. vt ſupra e. l. i.§. fi. Ol. ⁊ inducit Guil huuc.§. cum. l. ſe. ad talem queſtionē. ¶ Indicia fuit talca per cōe ꝙ quicūqꝫ habens libras centum in reditibus teneret equem peratū ꝓ exercitū. cuidam ẜm patrimoniū ſuum indicius fuit equus. amequam nec in exercitū diminuiū eſt eius patrimoniū. quent̉ an ſibi ſubueniat̉. videt̉ ꝙ ſic ar. huius lr̄e in auct̄. de collator.§. i. ⁊ infra ad municip. l. incola. iam publicis cum ibi notatis. In cōtrarium facit. sͣ. qui lauſda. cogan. l. ſi ab arbitro. ⁊ faciunt circa prcdicia ꝙ dato ꝙ diminuant̉ faculiaīes ciuium vel ruſticorū pendeme eſtimatione cōis ꝙ non releuent̉ ab onere. Item querit ipſe Guil. ſta tutum eſt in quadam baronia ꝙ ꝓ quolbet capite ſori teneantur dare domino vnum ſexiatiū frumenti ānuatim. ſi ſit cōſolatus teneatur dare niſi quinqꝫ ſextar̄. vel ſi ſit vniuerſitas. decem vicini ꝑ non erant ꝯſolatus nec vniuerſitas impetrauerunt priuilegiū a ba rōne ꝙ eſſent cōſolatus vel vniuerſitas dominus perit ſextaria de cem frumenti.ſ. vnum pro quolibet viciuo ſicut ante cōſueuerat ꝑ cipere iſti dicunt ꝙ non debent niſi quinqꝫ ex eo ꝙ per priuilegiū facti ſunt cōſolatus vel vniuerſitas queritur quid iuris. iſte.§. cum l. ſe. ſunt arg. ꝙ habere debeai decem ſextaria ſicut ante priuilegiū recipere cōſueuerat. ⁊ pro. sͣ. de nox. l. quod ait.§. illud. de capi. di. l. tutelas. in princi. In cōtrarium videtur ꝙ ſola quinqꝫ ſicut ⁊ de quolibet alio cōſolatu ſeu vniuerſitate. argu. jͣ. de oper. liber. l. eius artificij. ⁊ sͣ. de cōſtitutio. principiū. l. ni. ¶ Item faciunt predicta ſi pater tenebatur ex forma ſtatuti aſſignare parteꝫ filio delinquēti cōfiſcandam ⁊ ex tempore maleficij vſqꝫ ad tempus ſententie quod tempus debeat ſpectari de quo plene dixi in meis qōnibus ſtatutorum. tertia parte. xxxv. qōe. ¶ In glo. prima in fi. vel forte Ec enim. hoc refert conſtituat anfideiubeat. Ny. ¶ Mortuo ſtico de Romiſſor ſticl. qo poſimom. homo ⁊ precium poſſuut in cōſtitutum deduci ⁊ homo re manei in obligatione non precium hoc dicit texius ⁊ gl. ⁊ facit ſupra de conditiōe furtiua. l. in re furtiua.§. primo ⁊ qd̓ ibi notatur ⁊ dixi. g ¶ Hoc eſt pure. Ibi dici allegando ⁊ bre Si ſine dic. uuer dici rbiquis corſtiuit ſe ſoluturi in ſine die datur ſibi ſpacium. x. dierum ⁊ ad hoc ſepe allegatur. de hoc vide quod per Dy. no. ⁊ dixi. jͣ. de ſolu. l. quod dicimus. Sꝫ

De cōſtituta pecunia. nūquid habebit locum hec. l. in alijs obligatiōibus puris vt debitor habeat dilationem. x. dierum ad ſoluendū. Iaco. buirig. dicit ꝙ dari vidit per hanc. l. ⁊ ego vidi cōmuniter ſeruari in iudic̄. dicit tamen ꝙ hoc cōmittitur arbitrio iudicis. ⁊ dicit ꝙ in alijs actionibus poteſt agi ſtatim ⁊ nulla ob. exceptio ⁊ ſtatim fit. licet iudex det dilationem ad ſoluendū vt dicta l. qd̓ dicimus. ſed in cō ſtituto tempus eſt. x. dierum. ⁊ ante agens videt̉ male agere ⁊ obexceptio vel dic ꝙ in cōſtituto ⁊ in alio debito puro ſtatim erit ob ligatio ⁊ actio. ⁊ fieri pōt cōdemnatio ſiue obſtaculo excep. Sed ex act̉. differt̉ in alio debito ad arbitriū iudicātis ⁊ i ꝯſtituto ad ar bitriū. l. ſ. decē dieꝝ vt hic. ⁊ ita vr̄ ſentire glo. inſti. d̓ inuti. ſtip.§. fi. ⁊ de ver. ob.§. oīs. ⁊ vide. jͣ. de reg. iur. l. in oībus. ¶ Querit hic Guil. vtilē qōeꝫ an debitori obligato ad diē tertiā ⁊ ꝯdēnato det̉ tp̄s quadrimeſtre. de quo habet̉. jͣ. de re iudi. l. ij. ⁊. l. debitoribus ⁊ C. de vſu. rei iudica. l. ij. ⁊ fi. ⁊ videtur quod nota. per iſtum.§. e quia vbi habꝫ locū ꝓuiſio homīs ceſſat ꝓuiſio. l. C. d̓ pactis cōuen. l. fi. ⁊ de ꝓcu. l. maritꝰ. ſꝫ ita ē hic ꝙ creditor ꝓuidit ſibi appo nendo diē. ergo ⁊cͣ. vt. d. l. debitoribus. ⁊ qꝛ dies cōſtituit in mora. vt. C. de ꝯtrahē. ſtip. l. magnā. ¶ Cōtrariū tꝫ ꝙ habeat quadrimeſtre ip̄s niſi alia cā intercederet qꝛ in obligatiōibꝰ dies vr̄ oppo ſita in dubio fauore debitoris. jͣ. de ver. ob. l. inter ſtip.§. inter certam de nox. l. quotiēs.§. fi. de capi. di. l. tutelas. in princip. ⁊ no. jͣ. d̓ re. iur. l. cū ip̄s. ergo nō dꝫ rector queri in eius odiū. C. de legi. l. ꝙ fauore. Item qꝛ reſpectū diuerſaꝝ dantur iſta tꝑa. jͣ. de ꝯpenſa. l. ſi cū mulier.§. i. ⁊ ar. jͣ. de an. le. l. qui marco. ⁊ ꝙ talia tꝑa ſe ꝯpatiant̉ ꝓbat̉ hic. C. de repu. here. l. fi. de re iudi. l. iiij.§. ſiquis cōdēnatꝭ. ⁊ de vſur. l. in fideicō. in prin. ⁊.§. i. nō ob qd̓ dr̄ ꝙ ceſſat ꝓuiſio. l. ⁊c̄. qꝛ verū ē quādo dat̉ eodē reſpectu ſed hic dat̉ diuerſis reſpectibꝰ vt. d. l. ſi cū militi. ergo ⁊cͣ. ¶ Item querit ſi aliquis ex ꝓprio delicto ſit cōdēnatꝭ ad penam an dari debeat ſibi ip̄s quadrimeſtre vr̄ ꝙ nō. jͣ. de re iudi. l. ij. vbi de hoc tꝑe quadrimeſtre ſatis no. ⁊ dixi. e. ti. l. debitoribꝰ. ⁊ ꝓ hoc eo. ti. l. ſi reꝝ. ⁊ inſti. de offi. iudi.§. i. ⁊ ad hoc allegat̉. jͣ. de lib. ho. exhi. l. i.§. i. ⁊ de admi. tuto. l. iuior. qui repertor̄.§. vſure. Ipſe tꝫ ꝯtrariū ⁊ dicit non inſpici primaꝫ cām ſꝫ potius ſentētiam. ⁊ iō habebit ip̄s quadrimeſtre. ar. jͣ. de peculio. l. lꝫ.§. idē ſcribit. ⁊ eſt tex. exp̄ſſus. sͣ. qd̓ me. cā. l. ſi cū excep.§. quod ſi homo. ⁊ qd̓ dr̄ ꝙ apparet de cōiumacia que cōcernit executionem. vt qꝛ hꝫ pecuniā in promptu. hic aūt illa cōtumatio nō cōcer nit executionē. ſed aliā cām quare non impedit cōcedī quadrimeſtre ip̄s. ar. jͣ. de ſtatu lib. l. nō omne. ad aliud dicit ꝙ hic totū debi tum videt̉ extinciū in ſnīa ad. l. tuior.§. vſure. dicit qd̓ nō loquitur de dilatiōe ad ſoluēdū ſed ad collocādū. Guil. In glo. ſ. ex equitate ibi ſtatim ac ſi dicat nō datur tp̄s decē dieꝝ vt hic. lꝫ aliquod modicū ip̄s det̉. vt. d. l. qd̓ dicimus. jͣ. de ſolut. ¶ Pulcher.§. qui ponit differentiam Conſt̓ ituto. imer cum qui promiſit ſoluete ⁊ ſaiiſface re vel ſatiſdare. ¶ Op. glo. de. l. ptorie ſatiſdationes. jͣ. de preto. ſtip. vbi dando nō liberat̉ uiſi det fideiuſſores. ⁊ tamen plus vr̄ facere dando. pignora vel aurū vel argentum. ⁊ iō vr̄ liberari per hūc iex. ⁊ ar. jͣ. de adi. le. l. eum qui. ⁊ de ſeruitu. vr. predi. l. ſi arborē. §. i. tutius eſt enim pignori incumbere ꝙͣ in perſonam agere. inſti. de ob. que ex delicio.§. furtꝭ. ⁊ pro hoc. jͣ. quorū le. l. i.§. i. de colla. bo. l. i.§. iubet. ⁊.§. de pignoribus. ⁊ tamē hoc negatur in dicta. l. p̄tore. Sed dic ꝙ refert an̄ verbū ſatiſdatiōis ꝓferat̉ a lege. ⁊ tūc exigit fideiuſſores ⁊ non pignora. vt dicta. l. pretorie. Si aūt profe ratur ab homine. iūc habet locum iſte.§. pretorie enim ſatiſdationes preſtant̉ rōne futuri periculi. quādo ergo lex voluit prouidere alicui ſuper futuro dāno. voluit ſibi proudere ſine aliquo eius dā no. ſed ſi cōgeretur accipere pignora poſſet ſibi eſſe damnū quia poſſei ea amittere ſua cui pa vel leui. ⁊ ideo non cōpellit̉ recipere. Si aūt recipiat fideiuſſores non ſubeſt illud ꝑiculum. Ad illd̓ qd̓ dictum eſt ꝙ plus facit dic ꝙ plus pōt cōſiderari quātum ad cō requendum. ⁊ tunc bn̄ liberat̉ qui plus facit. Item pōi cōſiderari trus quātum ad futuri dāni euitationē. ⁊ tunc potius expedit habe re fideiuſſores qͣꝫ pignora. ⁊ ita intelligat̉. l. preiorie Gui. Sed cō tra id quod dictum eſt ꝙ quando profert̉ a lege intelligit̉ de fideiuſſoribus tantum. ⁊ nō de pignoribꝰ videt̉ expreſſe. jͣ. de mu. ⁊ ho. l. reſcripio.§. debitores. vbi de hoc no. ⁊ dixi. glo. jͣ. quib. mo. pig. vel hipo. ſol. l. item liberat̉.§. qui paratus. dicit ibi eſſe ſpeciale vel dic ꝙ ibi. l. vlira proceſſit concedendo pignora dari. ¶ Uel dici pōt aūt quis tenet̉ ex lege vel ꝯuentōe dare pignora tantum ⁊ nō liberat̉ dando fideiuſſores nec econtra. ſed ſi iubetur dare fideiuſſores vel pignora tunc liberat̉ alterum dando quod vult quia hoc de natura alternatiue infra de collatio. bono. l. i.§. ſꝫ an pigno. ⁊ hoc verum inuito creditore. nam volenti creditori pōt ſatiſfieri ſicut placet ſibi vt infra d̓ pigno. actio. l. ſi rem.§. omnis. Conclude ergo qꝛ aliquādo quis tenet̉ ſoluere ⁊ nō liberat̉ dan do fideiuſlores vel pignora vt hic in primo reſponſo quia tenet̉ facere quod ꝓmiſit. idem puto ſi ienet̉ dare fideiuſſores tantum vel pignora tanrum qꝛ inuito creditore aliud ꝓ alio dare non pōt ſi vero ꝓmiſit ſatiſdare tuuc intelligit̉ cum fideiuſſoribus. vt. C. de verborum ſignifi. l. ſancimus. vbi de hoc dixi ſatis. ⁊ ſupra ꝗ ſatiſda. cogan. l. i. vbi de hoc no. ⁊ ſatis dixi. ¶ Aliquando tenet̉ cauere ⁊ iūc regulariter ſine fideiuſſore. vi. d. l. ſancimus. plene di xi. ⁊ hoc niſi adiciant̉ verba idonee vel recte cauere vt ibi dixi. ¶ Aliquādo tenet̉ ſatiſfacere ⁊ ſunc hꝫ locum iſte.§. ſecundo re ſponſo. ⁊. d. l. ſi rem.§. omnis. Aliquādo ꝓmittit facere ſecurū ad voluntatem creditoris vel bene ſecurum. ⁊ tunc an teneat̉ dare fi deiuſſores dic vt dixi. d. l. i. qui ſatiſda. cogan. ¶ Quando promittit cauere vel ſecurū facere arbitrio ſapientis ⁊ tunc dic vt no. ⁊ dixi infra mūdati. l. ſi mandato titij. ⁊ de verboꝝ obliga. l. ex ea parte. ⁊ dixi etiam. d. l. i. ſupra qui ſatiſda. cogan. ¶ Aliquādo ꝓmiuit quis ſe curaturuꝫ quod creditori ſatiſfiet ⁊ iunc dic vt ſupra ſi certum peta. l. fi. ⁊. C. e. aūt. ſi quādo. ⁊ vide quod dixi infra ad macedo. l. ſed ⁊ ſi pater in pͥn. ¶ Facta he I poſt conſtitutam. eduatis reſii tutōe actōes queſite heredi ex ꝓpria ꝑſona de equi tate vtiles tranſeunt in fideicōmiſſariū. ⁊ ſimile ē in euincente hereditatē a poſſeſſore. hoc dicit. Ibi poſt ꝯſtitutā a de bitore hereditario. Ibi poſt euictam hereditatem a ſubſtituto direcio vel herede legittimo teſtatoris in fi.ſ. ꝑ ceſſionem. ⁊ hoc tol lit ꝯͣrium Rai. vel dic ꝙ vtiles dantur vt dixi in ſummario ẜm Iacobum dbutriga. ¶ Homo Romiſſor hominis. monuꝰ poſt moram remanet in obligatōe ⁊ ideo pōt ꝯſtiiui tan quaꝫ debitus. hoc dicit. ⁊ ꝙ dicit hominis dic.ſ. cer ti. Ibi homine mortuo.ſ. p̄dicto ꝓmiſſo. ¶ Oppo. quattuor mo dis. primo aūt dices hominem eſſe in obligatōe ⁊ nō p̄ciuꝫ ⁊ iūc nō ꝓcedit bene hec lex. ſed ob. ſupra. e. l. ꝓmiſſor. que dicit p̄cium poſſe conſtitui. Si dicas p̄cium eſſe in obligatiōe vt ibi. tunc ob. hec. l. So. vere homo eſt in obligatōe vt hic. nō ob. l. ꝓmiſſor. ꝗa ibi nō ꝯſtituit̉ p̄cium vt ipſum debitum ſed ꝓ homine qui debet̉. Nam aliud ꝓ alio pōt ꝯſtitui vt ſupra. e. l. i.§. an pōt. vel dic ꝙ ēt vt debitum ibi ꝯſtituit̉ habito reſpectu ad executōem que ſit in pre cio. Nō ob. l. in re furtiua.§. i. ſupra de condi. furti. vbi enim no. ⁊ dixi. ¶ Item nō ob. l. cum fundus.§. i. ver. ꝙ ad peculiares. sͣ. ſi certum pe. qꝛ illud ꝯͣrium ꝓcedit ẜm falſam ⁊ ibi reprobatam opi. eorum qui dicunt ibi actōem tolli ꝯpelſatōne vt ibi dixi. non ob. l. principaliter de libe. cā. qꝛ licet homo mortuus non ſit ad aliquem vſum verum eſt reſpectu ſui ſed reſpectu p̄cij ſeu eſtimatōnis que venit in executione eſt ad aliquem vſum vt hic. Ia. bu. ¶ Si tutor finita tutela obligatiōem Itius. pupili in ſe ſuſcipiat ſuo nomine tenet̉. hoc dicit. Et dicit titius ꝯͣ tutoreꝫ pupilloꝝ. Ibi ſeio a quo acceperat mutuo. ccc. nomine pupillorum. vt in gl. Ibi ex credito tuo mihi iutori facto. Ibi reddere debeo iſta verba ſunt diſpoſitiua ⁊ ſic iſta ep̄. ſtola inducit obligatiōem ⁊ ſic nō ob infra depoſiti. l. publia.§. fi. qꝛ ibi eran enūciatiua vt ſtatim infra ſubiciam. Ibi idus. quomō compuient̉ iſti idus dixi ſupra de petitōne hereditatis. l. item veniunt.§. pridie. ⁊ no. ꝑ Io. an. ſuꝑ data li. vi. Ibi ꝓbos ideſt eiuſdem bonitatis vt no. ⁊ dixi ſupra ſi certum pe. l. lecta. Ibi vſuras tot ⁊ ſic certas. vnde non obſ infra de vſuris. l. tutor.§. vltimo. ⁊. l. quod in ſtipulattōe. Ibi ſucceſſiſſe in ſorte ⁊ vſuras. Ibi ſi nō ſucceſſiſſet ꝑ ſtipulatꝭ. Ibi in ſoriē tene.ri. Nō ob. infra de inſtitor. l. fi. vt no. infra de admi. re. ad ci. ꝑtinē.

De cōſtituta pecunia. .iij.§. ineum. ⁊ vt no. infra qui ⁊ a ꝗbus. l. ſi priuatus. ⁊ infra. e. l. quidam.§. primo. ¶ Ad. l. iſtam oppo. de. l. pupilla.§. fi. infra de po. vbi dieit̉ ꝙ ex epiſtola nō orit̉ actio ſed facit ꝓbatōnem. dic ẜm Gui. ꝙ quandoqꝫ epiſtola continet obligatōem ⁊ verba diſpoſitiua. ⁊ tunc bene orit̉ actio dūtamen ſit caſus in quo ex ꝯſenſū oriat̉ actio ⁊ obligatio vt hic. ⁊ ſupra. e. l. qui autem.§. fi. ⁊ infra e. l. quidam. Quandoqꝫ epiſtola ꝯtinet ſolam facti narrationem ⁊ nō diſponit ſed facit ſolam ꝓbatōem. Ita iutelligat̉. l. publia.§. fi. ⁊ de fide ⁊ de ꝓbatōne iſtarum epiſtolaꝝ. vide quod dixi. C. de ꝓbatio. l. nō epiſtolis. ⁊. l. inſtrumēta. ⁊. l. ratōes. ſed cum obligatō nes que ꝯſenſu ꝯͣhunt̉ poſſunt fieri ꝑ nuncium ⁊ epiſtolam. vt ſupra. e. l. qui autem.§. fi. Si vendo vel loco per epiſtolam nunquid eſt neceſſe ꝙ empior vel ꝯductor ſtatim ꝯſentiat dic ꝙ ſic. vt īfra de contrahen. emptio. l. i. ſupra de pactis. l. i. ¶ Sed quid ſi nihil dicit ſed retinet epiſtolam nūquid poſtea agere poterit videtur ꝙ nō niſi ſtatim ꝯſentiat. C. de ſacro ſanc. eecleſi. l. illud. ⁊. d. l. i. ſupra de pactis. ⁊ de pollicitatꝭ. l. pactum. dic ꝙ eoipſo ꝙ repetit epiſtolam ⁊ nō ꝯͣdicit videt̉ ꝯſentire ⁊ orit̉ actio quia ſolo ꝯſenſu perficitur quia nō eſt opus exprimi verba ſupra de legibus. l. de ꝗbus iufra rem ra. habe. l. paulus. reſpondit. nō tantum re. ⁊ ꝓ hoc ſupra nau. caupo. ſtabu. l. fi.§. primo. ⁊ ꝓ hoc es res notabilis infra ad macedonia. l. filiuſfamilias abſente patre. vnde recipiendo epiſto lam videt̉ ꝯſentire niſi ꝯͣdicat ꝓ hoc bene in clementiuis de ꝓcu. c. i. cum ibi notatis. ¶ In aliernatiuis Llud aut illud. verunqꝫ eſt in obligatione. ⁊ ideo quodlibet vt debituꝫ pōt conſtitui. hoc dicit. de hoc vide Gi. extra de regu. iur. c. in alterna tiuis li. vi. ⁊ quod plene dixi ſupra de eo quod certo loco. l. ij. alias iij.§. qui ſticuꝫ. ⁊ dic aūt queris an in alternatiuis vtrunqꝫ ſit in ob ligatōe ⁊ dic ꝙ ſic vt hic. an vtrunqꝫ in ſolutōe ⁊ dic ꝙ nō. vt. l. cū is.§. fi. ſupra de conditio indebi. an faciant vnum legatum ⁊ vnā ſtipulatōem. ⁊ dic aūt ꝓferunt̉ ſub vno verbo aut ſub diuerſis. ⁊ in diuerſa tempora. ⁊ dic vt de legat. ij. l. ſiquis ſeruum.§. ſi ita. ⁊ l. ſi illud aut illud. Ia. bu. ¶ Iuramentū interI iureiurando. gonium ⁊ preſtiūſper ꝯͣctu formiter ꝓducit vtilem actōem ex ea cauſa preſumpta. hoc dicii. Ibi agis qꝛ iuraſti formiter. vt ſupra de tureiurando. l. ſi duo.§. ſiquis ⁊.§. marcelus. Ibi detulero tibi plus mihi ſpōte deferenti. Ibi neceſſitate iuris. ⁊ ſic nō obſtat. C. de inutili ſtipula. l. dolo. vt ibi no. Ibi adhibet̉. ⁊ ſic etiā iſto caſu agere poteris de ꝯſtituta. ¶ Epiſtola obligat hanc actio. Aldam. Foe dici ⁊ vide. sͣ. e.lilius ſeio. ⁊ quod ibi dixi. Ibi vſuraꝝ que debebant̉ ex primo ꝯ ctu ẜm Odo. Ibi teneri ē ad vſuras. In gl. immo videt̉ ibi de vſuris. l. iij. hec ſecūda ſolū. vera ẜm Rai. ¶ Abſente mutuo debitore poſſum Trum ꝯſituere ꝙ ipſe dꝫ multominus obligatōem ꝯſtitutam pōt impedire. hoc dicit. diuide in duas ꝑtes. primo loquit̉ ī obligatōe ꝯſtituēda vſqꝫ ibi vnde falſam. Ibi loquit̉ in re facta vſqꝫ in fi. ¶ Et no. ꝙ non impediūt fienda multominus dirimūt iā facta de hoc. sͣ. de his ꝑ ſunt ſui vel alie. iu. l. patre furioſo. ¶ In glo. i. ibi nego. ge. q̄ dat̉ ꝯͣ ab entē. ⁊ ad fi. l. op. de. l. ſi ex duobus. sͣ. de nego. ge. ⁊ dic vt ibi no. ¶ Et dicit. G. ꝙ ꝑ hāc. l. fuit terminata qō talis. Quidā fe cit ꝓcū. ad libros ſuos vendēdos ille vēdidit dn̄s empiori māda uit ꝙ nō ſolueret p̄ciū illi ꝓcuratori qꝛ in dreui veniret ad accipiēdū ēptor. hoc nō obſtāte ſoluit p̄ciū ꝓcuratori. querit̉ an ſit libera tus. dicit ꝙ Ia. dicit fuiſſe terminatū ꝙ ſic ꝑ. l. iſtā ⁊ male qꝛ totꝰ ꝯͣcius vēditōis fiebat cā dn̄i ⁊ potuiſſet ēptori facere pactū d̓ nō peiēdo. sͣ de pac. l. ſi cū ēptor. Sꝫ ꝓ prima opi. vr̄ exp̄ſſum. jͣ. d̓ ſo lu. l. vero ꝓcuratori.§. i. Sꝫ dic ꝙ ibi fuerat facta adiectio q̄ ē fauore debitoris vt ſoluere poſſu pͥncipali vel adiecto in eodē ſtatu manēte. vt. jͣ. de ſo. l. cū ꝗs in p̓n. ⁊. l. ſticū. nos aūt loꝗmur ī māda to ꝙ ē ītegꝝ ⁊ p̄t reuocari. vt. d. l. v̓o ꝓcurato. ſꝫ adhuc vr̄ ꝯͣ. sͣ. de publici. l. ſiquis ꝓhibuerit. alias incipit pap̄. Sed ibi illud quod erat faciendum non erat in fauorem reuocātis ſeu mādantis. imo in eius odium hic aūt cōcernebat fauorem mandantis quare poteſt reuocare quia poſſet ſolutionem remittere. vt dicta. l. ſi cum emptore. in fi. ⁊ pro hoc infra que in frau. cre. l. aii pretor.§. ſi ꝗs par ticeps. de le. preſtan. l. virilis.§. ſed ſi adierit. ⁊ de. l. co. l. fina. quare glo. dicit male fuiſſe terminatum. ⁊ Ia. bu. dixiſſe. ⁊ de iſta materia de nūciament. quando valcāt vel non plene dīxi. C. de rei vē. l. ſi fund̓. A ¶ Conſtitutum non tollit primā actionē .ſed aliam adijcit. hoc dicit. ¶ Debilū ex deliUi iniuriarum. ad pōt ꝯſtiiu. h.d. ⁊ glo. ſentit ꝙ videatur cōſtitutum quā iniuriatus iurauerit. vt infra de iniur. l. iniuriarū eſtimatio. vbi de hoc. Sed quid ſi in vita. ille non iurauit nec fuit declarata ꝑ ſententiam nunquid heres agere pōt vt taxetur ſicut taxari debebat in vita illius. videtur ꝙ ſic. quia licei ſublata ſit actio iniuriarum. tamen actio de cōſtituia remanet. vt ſupra. e. l. iteꝫ illa.§. quod adij citur. Item quia non reſtat niſi declaratio. jͣ. de lega. ij. l. cum pater §. vicēs. ¶ In cōtrarium facit quia inconueniens eſſei ꝙ ſacramentū deferretur heredi. C. de rebus creditis. l. generaliter. ⁊ ꝓ hoc. sͣ. ſiquis cautꝭ. l. ſi eum.§. qui iniuriarum. ⁊ quia cōſtituens in act. iniuriarum videtur promitiere ſub tacita cōditiōe ſi iaxata fue rit. sͣ. eo. l. id quod ſub conditione. ergo ⁊cͣ. Item quia hic tollitur actio ipſo iure in.§. quod adijcitur nō immo remanent reliquie. ⁊ ⁊ per cōſequens actio de cōſtituta. ⁊ pro hac parte bene facit infra de verbo. oblig. l. qui rome.§. augerius. ¶ Item quero actio iniuriarum tollitur auo. C. de iniurijs. l. ſi non conuicij. nurꝗd vltra ipſum tempus per pactum poſſit prorogari. videtur qd̓ fic. sͣ. de arbi. l. labeo. infra de precario. l. ſed ſi manente. ⁊ videtur exp̄ſſum. jͣ. de edil. edic. l. qd̓ ſi nollit.§. pe. de damno infec. l. ſi finita. in prin. ⁊ de preſcrip. xxx. ānorum. l. cum netiſſimi.§. ſed ⁊ ſiquis. Cō trarium tꝫ Guil. qꝛ actio iniuriarum oritur ex facto ꝙ ergo tēpꝰ non reſpiciat facere tranſitum in acium ſibi cōtrarium cum volē ti non fiat iniuria. jͣ. de iniurijs. l. i.§. vſqꝫ adeo. ſi ergo de aciū qui ſit in volente tranſiret ex ꝯuentione pariſum in volentē. ⁊ ſic in cō irarium quod eſt incōueniens. C. de iura. calun. l. ij.§. fi. ⁊ pro hoc ſupra de pactis. l. ſi vnus.§. ſed ſi pacium de furtis. l. ſiquis vxori. §. neqꝫ verbo. ⁊ quia in iudicio non perpetuatur niſi per luis cōte ſtarionem. jͣ. de iniurijs. l. iniuriarum acuio. Guil. ¶ Hec. l. hꝫ ires Iquis duobus nacllectus quiſuibui liter colligunt̉ ex glo. ⁊ leciū. Hugo. ⁊ breuiter dicit ẜm glo. ſi in actione de ꝯſtituta ſit aliquis adiecius ⁊ non in primitiua per ſolutionē faciam adiecto per primitiuam contingit liberatio oꝑe exceptiōis a ſecūda ipſo iure. Et dic ſiꝗs obligatus tibi principali creditori ſimpliciter. lꝫ glo. que fuit aditio dicat alternatiue ⁊ male. Ibi pecunie cōſtitute.i. in quam venit pecunia in cōſtitutum deducta. Sed non vt cōſtituta ſꝫ antiquitꝰ debita. nec eniꝫ cōſtitut̉. priſtinam actionē extinxit. vt ſupra eo. l. itē illa.§. fi. Ol. ¶ Ibi ſoluerit te volente tacite quia adiectus erat ī cōtractu cōſtitui. ¶ Oppo. ꝙ cū titius ſit adiectus poſſit ei ſol ui ⁊ cōtingat liberatio ip̄o iuremon ope exceptionis. vi infra de ver. ob. l. fi. ⁊ sͣ. e. l. ſi vero mihi.§. i. ⁊ inſti. d̓ inuti. ſtip.§. ſiquis alij huius timore ſunt hic tres lec. vna ꝙ fuit adiectus tm̄ in cōſtituto ⁊ quare de liberatiōe prime obligationis a qua liberat̉ oꝑe exceptionis in cōtrarijs fuit adiectus in vtraqꝫ. vel querit̉ de liberat̉. ab act̉. de cōſtituta a qua liberat̉ ipſo iure. ¶ Scd̓a lec. eſt ꝙ hic fuii adiectus in ſcd̓a ⁊ in hoc ꝯcor. cum prima ſi querit̉ de liberatione a cōſtituto. ⁊ in hoc diſcrepat a prima ⁊ dicit̉ ꝙ liberat̉ cpe exceptiōis a cōſtituio. nō ob. l. ſi vero.§. i. sͣ. e. qꝛ ibi fuit adiectꝰ in vtraqꝫ obligatiōe hic in ꝯſtituta taniū. ⁊ iō actio adeo informat̉ a prima vt ſicut in prīa nō ꝯtingit liberatio niſi oꝑe except̉. ita nec in ſcd̓a. ¶ Tertia lec. ē ꝙ fuit adiectꝰ in vnēqꝫ ſicut ibi. ſꝫ hic cre ditor ꝓhibuit ſolui adiecto. ⁊ iō non liberat̉ ſoluens ipſo iure. ſed

Comodati vel contra. qꝛ ab initio habuit volūtatem creditoris liberat̉ oꝑe exceptionis. ⁊ hāc lec. innuit gl. vlti. dū dicit. alij indiuinā circa expōem huius l. dicēdo ꝙ creditor ꝓhibuit ſolui adiecto. hoc eīm non ē in littera ⁊ iō ē diuinare. nec ē bn̄ tuta ꝑ. l. vero.§. interdū. jͣ. de ſolu. ⁊ sͣ. e. l. vtrū. ſcd̓aꝫ lecturā ponit Hug. in apparatū ſuo ẜm Ia. bu. de ſolutione fienda iſti adiecto vide qd̓ dixi. sͣ. de eo qd̓ cer. lo. l. centuꝫ capue in vltima ꝑte in ſolutione tertij ꝯtrarij. ¶ In glo..ſ. ꝙ tibi alternatiue hec fuit aditio ⁊ falſa vt dixi in expoſitiōe lr̄e. ⁊ gl. dꝫ incipere. Ibi ꝙ tibi ſolui ꝓmiſſerat. Riz. ¶ In glo..ſ. certi cōdi tione. Ibi hec lectura quia diciū ē ꝯſtitutum alternatiue ꝙ tibi ſoli ꝓmiſſerat. Ni. in fi. quia ibi debitor vni ſe ſoluturum cōſtituit ꝙ duobus ſoluere alternatiue ꝓmiſſerat hic ecōtra ꝙ vni debebat eius volūtate duobus alternatiue ꝯſtituit. Old. ¶ Licet in cōſtituto ſatis ſit eē de Ucius. ꝑtum iamen oponet ꝙ cōſtiuaiur vt debitū ab eo qui dꝫ. hoc dicit vel ſic ꝑ errorē ꝯſti tutum alienū debitum tāquā ꝓpriū nō tenet̉. Ibi he reditas lutij titij. Ibi ꝑtinet que nō ꝑtinebat. Ibi patrui ſui lutij titij. Ibi in rōnes ſuas.i. inutilutates in fi. per cōditionē indebiti. sͣ. d̓ cōditione indebiti. l. ſi non ſortē. in prin. ¶ Querit hic Guil. que eſt rō ꝙ in cōſtituta ex nudo pacto datur actio. dicunt quidam qꝛ creditor grauat̉ in vno qui cōſtituenti dātur. x. dies ad ſolutionē vt. sͣ. e. l. ꝓmiſſorſtici.§. ſi ſine. ergo in hoc releuetur vt ex nudo pa cto detur actio. hoc non ē veꝝ qꝛ ſupplectio. x. dierū ſit ibi ꝑ iuris ꝯſultꝭ. ⁊ tamē ꝯſtat ꝙ ante eum erat de cōſtituta actio inducta per pretorem. ⁊ iō dic ꝙ rō eſt qꝛ nullus cōſenſus producit actionē niſi habeat adminiculū iur̄ ciuilis. ⁊ in hoc pretoriū equiparat̉ ciuili cum ſit viua vox iuris ciuilis. sͣ. de iuſti. ⁊ iure. l. nā ⁊ ip̄m. ⁊ ideo obligatio naturalis a pretore cōfirmata act̉. ꝓducit. sͣ. de penis. l. legitima. ¶ Sed que fuit rō mouēs p̄toreꝫ reſpōdeo equitas q̨̄ cauſat̉ ex eo qꝛ hic ſunt duo obligōes ⁊ iō due actiōes. argu. C. ad velle. l. ſi mulier. ¶ Iteꝫ querit ſi aliquis cōduxit a rege vnā bailimā ad quinquēniuꝫ ⁊ preiextū baillime obligauit ſe quibuſdā Rex abſtulit ſibi bailimā ex aliqua cāquerit̉ an teneat̉ illis quibus ſe obligauit. videt̉ ꝙ nō ar. huius. l. ⁊. jͣ. de inſtitor̄. l. fi. ſed hec l. nihil facit qꝛ hic ab initio erat ſalſa cā in queſtiōe ꝓpoſita cā fuit ab initio iuſta. quare vr̄ ꝙ teneat̉. ꝓ hoc facit. sͣ. de eden. l. p̄ior.§. ēt de ꝓcur̄. l. ꝓcur̄. qui pro euict̉. cum ibi notatis. Soluēdo dicit ſe credere ꝙ ſi nihil vtilitatis ex bailima ꝑceꝑit non teneat̉ illis ꝗbus ſe obligauit. ar. jͣ. ſolu. ma. l. ſi filio. j.§. fi. de cōdi. ⁊ demon. l. plautius. ad trebel. l. ſi legatus.§. primo. ⁊ ad. l. fal. l. in rōne.§. qui dam. Guil. In glo. vltima in fi. tu dic ipſo iure eum de cōſtituta teneri. ſed non cum effectu quia exceptione iuuatur. nec enim pla cet diſtinctio glo. quia non probatur per. ll. allegatas in ea ſi bene iuſpiciatur. Ny. Sequitur rubrica cōmodati vel contra. ¶ Super rubrica.i. directa ⁊ coatraria. Et de iſta materia vide A3o. Gofre. ⁊ Hoſti. in ſumma. e. ti. ⁊ in ſpeculo ⁊ libello Rofredi. e. ti. ¶ In glo. rubrice. Ibi beatius dare qͣꝫ accipere eccleſiaſtici. iiij. capitulo in fi. actuū apoſtolorū. xx. c. In decretis. xvi. q. i. predicator. ⁊ extra de celebratiōe miſſarū. c. cum marce. ver. ſane. vel dic qꝛ ſupra tractauit de cōtractibus re. ⁊ iſte ē de illis iō d̓ eo ſubijcit. Qd̓ oēs res mobiles ⁊ īmobiles poſſunt cōmodari infra ē. l. i. ¶ Et an differant cōmodatum ⁊ viendū datum. Et an habitatio cōmodari poſſit ⁊ quid de vſu ⁊ alijs ſeruitutibus ⁊ quādo dr̄ vnū tantū notandū ⁊ intelligēdum eſt precipue. an pu pillus ⁊ furioſus obligētur cōiodati. e. l.§. impubes. Et an liberetur reddens rem deteriorem. jͣ. e. l. iij.§. reddita. ⁊ an teneat̉ reci pere dominꝰ ⁊ ſi recipiat an ſibi preiudicet in deterioratōe. Qd̓ in iſta actione iuret̉ in litē ⁊ cuius temporis eſtimatio ſpectari debet e. l.§. in hac. licet hereditas teneantur ꝓportione hereditaria tamē ſi vnus totam rem teneatur conuenitur inſolidum. e. l.§. heres. Quomodo ꝯueniat̉ pater vel dominus ꝓ re cōmodata filio vel ſeruo. e. l.§. ſi filio. que vſu ꝯſumunt̉ ꝓprie nō cōmodant̉ niſi comodent̉ ad hoſtentatꝭ. vt qnis diues appareat. e. l.§. fi. ſed pro tali cōmodato ad hoſtentatꝭ recipi poſſunt vſure de iure canonico. ¶ Siquis ꝓmiſit reſtituere comodatū certo loco vel tꝑe hētur tatio loci vel temporis infra. e. l. ſi vt certo. Recipiens eſtimatiōꝫ rei comodate trāſfert dominiū in ſoluentē. e. l.§. i. In comodato regulariter venit dolus lata culpa leuis ⁊ leuiſſima. an dicuo plerunqꝫ faciat regulam. e. l.§. cōmodatū. Et an̄ ⁊ quādo comodatarius teneat̉ de caſu fortuito e.§. ſc. Et an cōmodatarius poſſit ſaluare res ſuas omiſſis cōmmodatis. Et an mortuo equo condu cio ad vecturam ieneat̉ ꝯductor de vectura. Quam cuſtodiā de debat p̄ſtare cōmodatarius. e. l.§. cuſtodiaꝫ plene. Et ſi culpa pre cedat caſum an teneat̉ de caſu. Et ꝙ faber male ligans machinā vel pontem ienet̉. Et an cōmmodans equum ad bellum ſi interficiat poſſit petere p̄cium. Si cōmodaui tibi codicem rationum ⁊ tu feciſti ſcribi in eo cirographum debitoris an poſſit illud delere vel abradere. e. l.§. deniqꝫ. Si comodaui tibi equam quaꝫ ſeque bat̉ pulus teneris etiam de pullo. e. l.§. vſqꝫ adeo. Et an vendita equa videat̉ venditus pulus ⁊ vendito equo videat̉ vendita ſela. Quod comodatarius quādo tenet̉ de dolo ⁊ lata culpa tantum eadem. l.§. interdum. Et an ſoluto matrimonio teneat̉ vxor reddere veſtes heredibus mariti. Non eſt comodatum niſi vſus rei ꝑueniat ad cōmodatariū. e. l.§. nunc videndū. Comodato ſeruo cum luce ſi pereat lux cuiꝰ ſit periculum. e. l. ſi me rogaueris. ¶ An ſi comodans apponat cuſtodem vel nunciū excuſet̉ comodatarius. e. l.§. ſi de me petijſſes. ¶ Si duobus eſt comoda ta res an teneat̉ ꝗlibet inſolidum vel ꝓ parte ad reſtitutōnem vel ex dolo vel culpa. Et an duo poſſunt eſſe inſolidum domini vel poſſeſſores plene eadem. l.§. ſi duobus. ¶ Et an vſus rei poſſit eſſe apud duos inſulidum. ⁊ ſi habens poſſeſſionē naturalem alij dei. an aliqua remaneat penes eum ⁊ alia pulcra de poſſeſſione. ¶ De ſignificato dictōis vnde infra. e. l. vnde querit̉. ¶ Et an ceſſio debeat fieri vni cōmodatario ꝯͣ alium. Et ꝙ comodans teneat̉ exercere actōes contra cōmodatarium qꝛ fuit in dolo vel culpa ſumptibus ⁊ periculo alterius cōmodatarij. ¶ Et ſi debi tor miſit pecuniaꝫ vni ex fideiuſſoribus vt ſolueret creditori ⁊ nō ſoluit an ſit primo ꝯueniendus. Et an iura ſint cedēda vni como datario ꝯͣ alium an inſolidū vel ꝓ parte. Rei cōmodate nō tran ſit dominiū vel poſſeſſio infra. e. l. rei. ¶ Utēs re cōmodata ad vſum deſtinatum ſi deterioret̉ ſine culpa nō tenet̉ infra. e. l. cuꝫ ꝙ. Et an mandans rem ꝑ nūcium ſi pereat teneat̉. e. l.§. i. ⁊. ll. ſequen libus ⁊ pulcra de iſtis nūcijs. Si cōmodatarius ꝯdemnet̉ ad eſti matōem rei que tunc nō apparebat tenet̉ cōmodatarius cauere d̓ ea ſibi reſtituenda ſi ad eum ꝑuenerit infra. c. l. is qui. Comodata rius tenet̉ lucrum reſtituere ſi res nō eſt eius periculo eadeꝫ. l.§. i. ¶ Quandoqꝫ ex iuris poteſtate orit̉ obligatio ex his qd̓ agunt ꝯͣhentes. e. l.§. ſi libero aciōes ꝯͣrie ſe nō tollunt adinuicem origine ſed exercitio infra. e. l. ſi ſeruus. ¶ Etiam nō dominus ⁊ predo poſſunt rem comodare infra. e. l. comodare. ⁊. l. ſe. an comodatarius poſſit referre queſtionē dominij ⁊ ſi rem nō reſtituat ad quid ꝯdemnet̉ in comodato nō valet pactio ne dolus p̄ſtet̉ con traria pōt intendi ſine directa. ¶ Heres ex ſuo facto tenet̉ inſolidum ⁊ ab initio comodare eſt voluntas. ex poſtfacto neceſſitas ne quis ex beneficio decipiatur e. l. in comodato vſqꝫ ad.§ duabus. ⁊ pulcra de actōibus directis ⁊ contrarijs quādo poſſit comodatū ⁊ p̄carium reuocari ⁊ in quo differant. ⁊ an hec actio ſit ciuitis vel p̄toria duabus rebus ſeꝑatim commodatis. vna petitur ſine alia. e. l.§. duabus. Et an ſi debes decem poſſum petere ꝗnqꝫ ſi cōmodatarius re ꝑdita ſoluit p̄cium ſi poſtea res perueniat ad dominum tenet̉ reſtituere rem vel p̄cium. e. l.§. fi. Et cuius ſit ob ligatio de ꝗbus teneat̉ comodatarius infra. e. l. in rebus. ¶ Et an cuſtos dimittens beſtias in paſculo teneat̉ ſi ꝑdat̉. ¶ Sicut cōmodanti dat̉ directa. ita cōmmodatario ꝯͣria ꝓ expēſis magnis e. l.§. poſſunt. Et quis teneat̉ facere expenſas circa rem cōmoda tam. ¶ Et an vaſallus teneat̉ ſeruire domino ſuis expēſis. ⁊ an de modicis ſit curandum. ¶ An comodans vaſa vitioſa tenea tur de damno ſecuto. e. l.§. item qui ſciens. ¶ Et an idem in ſeruo vicioſo an locus ſit retentōi rei cōmodate. c. l.§. fi. ¶ Ei ſi de beo tibi decem ⁊ oppono compenſatꝭ. de viginti poſſis ꝯdemna ri in alijs decem in eodem iudicio de damno quod ꝓuideri non potuit nō tenet̉ cōmodatatius īfra. e. l. ad eas. Sufficit eligere nū cium ꝯmuni opinione idoncum infra. e. l. argeniū. Soluta eſtimatione ꝑ cōmodatariūignorantem rem eſſe furatam ꝑ comodantem agit̉ ꝯͣ eum ꝯͣria cōmodati infra. e. l. rem mihi ſi cum ſocijs

Comodali vel tontta. unt in exer citu vaſa comodata ꝯmuni ꝑiculo. ⁊ ſeruus cōmodā tis ſurripiat qualiter teneat̉ eadem. l.§. in exercitu. Si ſeruꝰ como datus furtum faciat cōmodatario quomō teneat̉ comodans infra. e. l. ſi ſeruus. ¶ Si comodaui tibi equum ad iter longūqueꝫ tollerare nō poterat ⁊ deterioratus ſit ſine culpa tua nō teneris in fra. eadem. l. fi. ¶ Omnes res mobiles ⁊ im a It pretor. mobiles e eniam ſeruiiuies co modari poſſuut ⁊ earum nomine hec actio naſcit̉. hoc dicit vſqꝫ ad.§. impuberes. ⁊ collige hic differentiam inter cōmmodatū ⁊ vtendum datum. Ibi dicet̉ ⁊ ꝓdabitur ſupra de dolo. l. i. ⁊ ſi qua. pau. feci. di. in rubrica ibi iudiciuꝫ dabo directum ⁊ ꝯͣrium vt ex littera pꝫ. Ibi cuius edicti. hic loquit̉ volens exponere verba edicti. ibi nō eſt difficilis nō tamen negligen da vt infra de ven. inſpi. l. i.§. quāuis. ibi inter genus. hoc refert̉ ad viendum datum. ibi ⁊ ſpeciem. hoc reſert̉ ad cōmmodatuꝫ. ibi etiaꝫ ſoli quaſi dicat nedū mobiles. ibi caſus corrigens. l. labeonem. ibi eſtimat ⁊ ſic nō eſt differentia inter commodatum ⁊ viendū datuꝫ. Ibi comodari poſſe ad nō domus qui hꝫ habitatiōem que ē ſeruitus. vt ſupra de vſu ⁊ habi. l. ſi habitatio ẜm Gui. ⁊ ad comoda tarium nō tranſibit ius habitatiōis. ar. infra. e. l. rei cōmodate. Sꝫ cōmodum habitandi ẜm Gui. ⁊ Iaco. butri. poſſunt enim preca rio ſeruitutes ꝯcedi. vt infra de precatio. l. iij. ⁊. l. ⁊ habei.§. precario. ¶ Glo. querit an iſta actio cōmodati ſit p̄toria vel ciuilis ⁊ tꝫ ꝙ ciuilis ⁊ bene vt no. etiam in glo. ⁊ ꝑ Di. inſtitu. de actio.§. ſꝫ iſte. deinde no. ex ſequenti glo. ꝙ lꝫ littera dicat vnum tantum no tandū. Intelligendū eſt p̄cipue. nam plura ſunt notanda. quod facit ad intellectū ſtatutoꝝ vbi eſſent talia verba. Et caue qꝛ glo. di cit ꝙ ſi comodo habitatōem ꝙ hꝫ locum actio preſcrip. verbis. vt infra de p̄ſcrip. ver. l. ſi gratuitam. quod nō placet G. nec An dre. qꝛ preſcrip. ver. dat̉ cum alia deficit infra de preſcriptꝭ verbis l. i. ⁊. ij. Sed hic hꝫ locum actio commodati vt hic pꝫ. ergo illa ceſſat. vnde ipſi dicunt aut vſus eſt verbo commodati. vt cōmodo tibi domum aūt dixit do tibi habilatōem domus. ⁊ tunc preſcriptꝭ verbis vt in contrario. hoc nō placet Rai. ꝑ ea que no. in. l. ꝯtractus infra de regu. iur. vnde dicit ꝙ hic ꝯceſſit ad vſum certum. Ibi ad incertum vel aliter vt in ꝯͣrio no. ¶ Item glo. videt̉ hic ſentire ꝙ ille cui cōmmodat̉ habitatio habeat ius ſeruitutis qd̓ improbant Gui. ⁊ Andre. quia nō dꝫ plus operari quid datum in re bus incorporalibus qͣꝫ corporalibus. ſed rei corporalis cōmodare retinemus dominiū ⁊ poſſeſſionem. vt infra. e. l. rei cōmmodate. ergo multo fortius in īcorporalibus pōt tamen vt ſeruitus como dari vt dixi in expoſitōne littere ⁊ p̄cario ꝯcedi. vt ſupra ꝯmunia predio. l. ſi precario. ⁊ eſt in hoc vtilitas qꝛ ſi haberet iure ſeruitut expulſus haberet ꝯfeſſoriam ſupra vſufruc. peta. l. vti frui. ⁊ interdictum ſibi competeret infra de dona. l. acquilius. ſi vero hꝫ ſerui tutem haberet expulſus ſolum iudicis officiū vt no. ⁊ dixi ſupra d̓ ꝯdi. furti. l. ⁊ ideo.§. fi. ¶ Sed nūquid pōt intelligi iſte tex. ꝙ ha bens habitatōem gratis peſſu cōmodare. dic ꝙ nō quia nō pōt donare. vt. l. ſi habitatꝭ. ſupra de vſu ⁊ habi. ergo nec cōmodare vt dixi in expoſitōe littere ſꝫ locare pōt. vt ſupra de vſufruc l. cū antiquitas. ¶ Sed nūquid habens vſum pōt comodare dic ꝙ ſic. qꝛ ⁊ donare pōt. vt ſupra de vſufruc. l. arboribus.§. vlufructuariꝰ. ¶ Sed quid de ſeruitutibus realibus an poſſint cōmodari per illos qui eas habent dic ꝙ vrbane nō ruſtice ſic. qꝛ ⁊ pignori dari poſſuut quod eſt plus. vt infra de pigno. l. is qui.§. fi. ⁊. l. ſequenti. pōt tamē ſeruitus vrbana locari. vt infra loca. l. locatori. Et intellige ꝙ ſeruitus ruſtica poſſit comodari quoad vtlitatem como dantis. In alijs autem ſeruitutibus nō poſſunt dici comodari vt in aque ductu niſi in predio meo induxiſſem quia tunc illa poſſit comodare vt ſupra de ſeruitu. ruſtico. predio. l. ex meo aque duciū. ⁊. l. cū eſſent ⁊ de aqua con. ⁊ eſti. l. i.§. illud. Guili. ¶ Obligatio q̄ ab initio nulla fuit poſtea Impube̓S. n̄ validai. ſi fuit aliqua ſꝫ iualida pt̄ valida ri. h. d. vſqꝫ ad. l. iij.§. ſi reddita. ⁊ diuide ī duas ꝑtes qꝛ prīo nulla obligatio ad initio nō fuit vſqꝫ ad. l. ſꝫ mihi. ibi fuit aliqͣ ſꝫ īualida vſqꝫ ad.§. ſi reddita. Ibi nec cōſtitii. ⁊ iō nō pōt poſtea cōfit mari ¶ Oppo. hec ſunt paria pupillū locuplctiorē eſſe ⁊ dolū cōmutere. jͣ. depoſi. l. i.§. an in pupillum. Sꝫ hic tenet̉ ſi eſſet locupletior vt. l. iij. ergo debet teneri ſi dolum cōmittit quis cuius cōtrarium dicit̉ hic in fi. huius timore ſunt hic due lecture vna ꝙ in prima lo quatur in infante vel qui ſine tutore cōtraxit quia cū ab initio nulla fuerit obligatio nec cōfirmatur ex poſt facto. nec tenet̉ etiaꝫ ſi ſit locupletior vel dolum cōmiſit. ⁊ ita loquit̉ hec. l. in fi. ſecus ſi tenuit ab initio ſalteꝫ naturaliter vt quia erat maior infante vel au ctoritate tutoris cōtraxit. quia tunc dolum cōmittit vel ſi ſit locupletior tenetur. ⁊ ila loquitur. l. iij. ⁊ ibi in glo. in fi. ⁊ ẜm hoc non corigitur iſte.§. ¶ Alij dicūt ꝙ corrigitur per. l. iij. quod nō pla cet Ia. bu. nec alijs cōiter. ⁊ vide Cy. C. de in integruꝫ reſti. minor̄. l. fi. ¶ Item op. glo. de. l. i. ⁊. ij. C. ſi aduerſus delic. ⁊ sͣ. d̓ mi nori. l. ſi ex cauſa.§. nunc videndum. Ubi minor̄. tenentur ex delictis ⁊ dolo. glo. hic male ſoluit iſtud cōitarium ⁊ dicit cōtra tex. ⁊ ideo dic vt ſupra dixi. an ſit infans vel contrahēs ſine auctorita te tutoris an maior infante vel contrahat cum iutore primo caſu ex dolo non tenetur ſecūdo ſic. ¶ Ibi danda eſt ēt Ec in furſoſum. nen locupleuior. vi no. de reg. iur. l. in negōe. ⁊ ideo infra. l. proxīma. ni hil de furioſo dicit. ¶ Ibi locupletior veritate cōſiEd mihi. deraia nec ſufficit fictio ẜm glo. ibi reſcriptum. nec ob. jͣ. de precario. l. fi.§. fina. v. ibi no. ⁊ vide quod dixi. sͣ. l. prima.§. fi. ⁊ quod no. in. l. quinta.§. fi. de aucio. iu. 1 ¶ In actionibus bone fidei ſi reus redSi reddita. ꝗatur deierior durat acuo primitiua. hoc di cit. Et quod dicit deterior facta dic culpa cōmodatarij. alias ſecus vt infra eo. l. eum qui. ¶ Oppo. ꝙ primitiua actio non durat ſi agatur actione de dolo de ſolut̉. qui ſibi. Item videt̉ ꝙ libe rari debeat a parte partem ſoluendo. vt. jͣ. de ſolu. l. ſiquis ſtip.§. j. So. aut res integra redditur. ſꝫ deficit ius in re qd̓ afficit totā reꝫ in qua alteri eſt obligata. tunc agitur primitiua ac ſi reddita non eſſet ⁊ in ꝯtractibus bone fidei ⁊ ſtricti iuris. vt infra de leg. i. l. nō quocūqꝫ. vbi de hoc no. ⁊ dixi. ⁊ plenius e. ti. l. huiuſmodi.§. edes ⁊ de ſolut̉. l. etiam. ⁊ vide de leg. ij. l. meuius.§. fundo. ¶ Aliquā do redditur integra res deterior tamen facta. tunc aut eſt mutata forma ⁊ agitur primitiua ⁊ in actione bone fidei remanet prima actio ad totam rem vt hic. Inſtricti iuris tollitur prima ⁊ agitur de dolo. vt ſupra de dolo. l. eleganter.§. non ſolum. vbi de hoc ſa tis no. ⁊ dixi de triticaria. l. in hac. in fi. ⁊ dicta. l. qui ſibi. de ſolut̉. aut ſoluitur pars ipſius rei. ⁊ tunc pro parte ſoluta cōtigit liberatio tam in cōtractibus bone fidei qͣꝫ ſtricti iuris. vt dicta. l. qui ſti pu.§. i. de ſolu. ⁊ de condi inde. l. ſi non ſortem.§. fi. ⁊ de hac materia vide per Cy. ⁊ alios. C. ad exhi. l. exhibitionis. ⁊ in brocardis de certis ⁊ dubijs. vij parie rubricella ſequēti. vbi de hoc ſatis bene. Et eſt bene notandū ꝙ ſi res forma mulata reddat̉ etiaꝫ meliorata non vr̄ reddita. sͣ. de vſufru. l. vſufruc.§. fi. ⁊. l. quāuis. ⁊ l. ſi cuius.§. fruciuarius. ⁊. l. fructuarius nouū ⁊ de vſu ⁊ ha. l. fi. vbi de hoc dixi. ⁊ ad hanc materiā bene facit. clij. qd py. que incipit albertus cōmodauit equū titio vſqꝫ ad muiuam culpā cōmo datarij deterioratus eſt equus. cōmodatarius ſic deterioraium vult reſtituere cōmodāti. ille recuſat recipere niſi deterioratio ſoluatur equus. deinde perijt ſine culpa cōmodatarij. querit̉ an eiꝰ periculo perijt tenet ꝙ nō ſi teneat̉ ſolū ad deteriorationē. vel dic ẜm Dy. ꝙ regulariter ſolutōe rei que debet̉ omnis tollit̉ obligatio. fallit in quattuoricaſibꝰ. ¶ Primus ſi aliqd̓ ius deeſt rei vt quia eſt alij obligata. vt. sͣ. dixi. qꝛ adhuc res peti pōt. ⁊ ꝓ hoc. jd̓ ſolu. l. ſi rem. ¶ Secūdus eſt ſi pōt euinci ⁊ nō ē cauiū de euictione adhuc petit̉ res tota vr̄ cautio p̄ſtet̉. jͣ. de ver. ob. l. iul.§. i. ⁊. l. ci de ſolu. ¶ Ternꝰ ſi abeſt cautioni p̄ciū quātū eſt res. de le. i. l. plane.§. ſi duobꝰ. ⁊ inſti. dele.§. ſi res. ¶ Quarius ē ſi res de terior reddat̉. tunc hꝫ locum p̄dicta diſtincuo reddat̉ res mutata forma vel non mulata ⁊ ſi nō mutata aut ex contractū bone fidei vel ſtricti iuris. ⁊ in cōtractibus qui ſapiūi naturā bone fidei lꝫ ſini ſtricti iuris ꝙ nō recipiat ſine ꝓteſtatiōe deterioratōis. alias vide retur remittere. ar. sͣ. ſi quis caut̓. l. ij. de eo qd̓ certo loco. l. fi. ⁊ no. jͣ. de ſolut̉. l. qui ſibi. Dy. ꝙ verū puto niſi deierioratio veniret offi

Cōmodati vel contra. cio inris non iure actōis. tūc omniū ꝓteſtatio nō eſt de neceſſitate de hoc dic vt dixi. d. l. ij. ſiquis caut̓. de eo quod certo loco. l. fi. C. depo. l. iiij. ¶ Diuide ẜm glo. in tres ꝑtes. ſcd̓a ībi ⁊ rei iudi In Hal. cande. iertia ibi. quāuis in ſtricti. In prima loquit̉ qn̄ agit̉ ꝯtra debitorē ꝑꝑ dolū. In ſcd̓a qn̄ ꝑꝑ culpā. In tertia qꝛ in prima ſit ꝓbatio ꝑ iuramētū in litē. in ſcd̓a ꝑ teſtes. Itē ſecūda differt a terſia qꝛ ſcd̓a loꝗt̉ in bonefidei indit̉. ⁊ qn̄ debitor fuit in culpa ex qua nō iurat̉ in litē. vt. l. actōibus de in litē iurādo. In ter tia loqui pōt de dolo ⁊ culpa qꝛ loquit̉ de actione ſtricti iuris in quibus nō iurat̉ iulitē nec ex dolo nec ex culpa. vt. d. l. in actōibꝰ. ¶ Et iſte.§. ē de materia. l. in hac. sͣ. de triticaria niſi bene decla raui. ⁊. l. vinū. sͣ. ſi cer. pe. hic faciliꝰ trāſeā. ⁊ hic.§. hꝫ principaliter tres lecturas quidā intelligūt ꝙ loquat̉ de vera eſtimarōe ip̄ius rei. ⁊ iō diuerſimode exponūt lr̄am. vt. jͣ. dicā. ¶ Alij ꝙ loquat̉ in actiōibus naturalibꝰ ⁊ hoc vr̄ placere Ia. bu. ꝙ prima pars lo quit̉ de eſtimatōe rei. ſcd̓a de fructibꝰ ⁊ ẜm Ia. bu. vera lec. eſt ꝙ naturales acceſſiōes veniūt a tꝑe more in bone fidei iudi. in ſtricii iur. lit̓. cōte. ¶ Scd̓m aliam ſec. ꝙ loquat̉ in eſtimatōe rei exponit̉ lr̄a rei iudicāde.i. ſentētie. ⁊ ſubaudit̉ ⁊ ēt anteriꝰ. Si aūt ſint in mora qꝛ hoc eſt in ꝯtractibꝰ ſtricti iuris vt ſequit̉ de quibꝰ minus vr̄. ⁊ hec ſec. ſatis eſt tollerabilis ⁊ in ſe vera. ¶ Op. ꝙ ſi inſpiciatur ip̄s obligōis ⁊ cōtractꝰ. vt. jͣ. mā. l. homīnē. So. ibi venit eſtimatio act̉. iur̄. ¶ Op. ꝙ tp̄s more vel litꝭ ꝯte. inſpiciat̉. vt. jͣ. d̓ triticaria. l. in hac ſo. Ibi ēt cōſiderat̉ tp̄s anteriꝰ. ſi āte fuit in mo ra vt ſubaudi. Et caue qꝛ Io. intellexithunc.§. in fructibꝰ non in eſtimatōe. Et ſi dicas immo Io. nō diſtinguit inter ſpēm ⁊ quāti tatem quin in vtroqꝫ veniat intereſſe a iꝑe more in quātitate ſicut in ſpē. Sꝫ iō vt diſtinguat an res extet vel non qd̓ nō pōt cadere ī quātitate que nō ꝑit. vt. l. incēdiū. C. ſi cer pe. vn̄ dic aut eſtimatio venit iur̄. ⁊ cōſiderat̉ ip̄s obligōis tā in bone fidei. vt. d. l. hominē. jͣ. man. qͣꝫ in ſtricti iur̄. vt. jͣ. de nouat̉. l. funduꝫ cornelianū. ¶ Si venit officio iudicis diſtingue. aut debet̉ quātitas ⁊ inſpicit̉ ip̄s more aūt ſpēs. ⁊ tūc ſi extat ꝯſiderat̉ ip̄s ſentētie niſi prius fuerit ī mora. ¶ Si petit̉ quātitas tunc conſiderat̉ ip̄s more. ⁊ ſic pꝫ ꝗ nō diſtinguit̉ inter ſpēm ⁊ quātitatē niſi in hoc vt in ſpē diſtingua tur extet vel nō qd̓ nō cadet in quātitate. qꝛ perire nō pōt vt dixi ī viroqꝫ tn̄ cōſiderat̉ ip̄s more ſi p̄ceſſit. ¶ Itē opꝑ. ad idē ꝙ in ſtricti iuris ſicut in ſtip. non ſpeciet̉ ip̄s litꝭ ꝯte. ſed p̄s quo iudicio ſiſti debuit. sͣ. ſiquis caut̓. l. vni aūt.§. i. Glo. ibi dicit eſſe in iudic̄. ſpāle. ⁊ de hoc ibi dixi vel dic ꝙ ibi erat certum ip̄s deſignatum quo ſiſti debuit. ⁊ iō illud attendit̉. vt. d. l. vinū. ſi cer. pe. ⁊. l. in hac de triticaria. Item op. de. l. vbi.§. fi. sͣ. de eden. vbi in actiōe ſtricti iuris ſpectat̉ ip̄s rei iudicate ſo. vt ibi no. ¶ Scd̓a lec. ꝙ nō loquatur de eſtimatione rei ⁊ exponit̉ rei iudicāde vt prius. ſꝫ loꝗt̉ de iꝑe vſquequo. ⁊ ſic creſcat eſtimatio in bone fidei vſqꝫ ad ſen tentiam ⁊ ſtricti iuris vſqꝫ ad litē cōieſtatē. ſed hoc nō eſt verum qꝛ ēt in ſtricti iuris creſcit vſqꝫ ad ſentētiā. caſus ē. sͣ. de edē. l. vbi ⁊ qꝛ nō dꝫ eē deterior litem cōteſtātiū. jͣ. de reg. iur. l. non ſolet. ¶ Tertia lec. ē ꝙ ſimiliter loquat̉ in eſtimatiōe rei ⁊ exponunt rei iudicāde.i. more. ⁊ dicūt ꝙ in bone fidei creſcit a tꝑe more vſqꝫ ad ſentētiā in ſtricti iuris a tꝑe lit̓ꝭ cōte. Sꝫ certe ⁊ in ſtrīcti iur̄ creſcit a tꝑe more. vt. sͣ. ſi cer. pe. l. vinū. vn̄ etiam a ſtricti iutis a tē pore litꝭ ꝯte. niſi prius fuerit in mora qꝛ tunc ēt expectat̉ ip̄s more. Sꝫ tunc nō eſſet dr̄ia inter bone fidei ⁊ ſtricti iuris quā vr̄ voluiſſe facere tex. iſte. Et hec tres lecture loquūtur de rei eſtimatione. Alia eſt ꝙ loquat̉ de acceſſiōibus naturalibus ⁊ hec vera ẜꝫ Ia. bu. huic tamē repugnat dictio quāti que vr̄ reſpicere eſtimationē rei. vi. l. inter hec verba. jͣ. de ver. ſig. ¶ Sꝫ dic ꝙ loquat̉ de quā titate fructuū. ¶ Alia eſt lec. vltramō. ꝙ prima ꝑs loquat̉ in eſti matione rei in qua cōſiderat̉ tp̄s ſentētie tantū. qꝛ cū in vno graue tur reus qꝛ cōtra eū iurat̉ in litem. releuat̉ in hoc vt cōſiderat̉ tēpus ſentētie. tamē vt. sͣ. de iureiur. l. eū qui. ſcd̓a pars loquatur in fructibus qui veniunt in ſtricti iuris a tempore litis conte. Iaco. bu. ¶ Gui tn̄ videt̉ intelligere in eſtimatiōe rei ⁊ ꝙ ponat dr̄iaꝫ inter cōtraetus bone fidei in quibus ꝓpter iurameniū in luē ſpectetur tempus ſentētie. quia tūc ip̄m preſtat̉ tūc iud c̄. taxatione. vt ſupra de in litem iuran. l videamus. in ſtricti iuris in quibus nō iu rat̉ in litem. vt. l. in actio. de in litem iuran. ſpectet̉ tempus litis cō leſla. qꝛ cum in eis nō iuret̉ in litem opus eſt ꝙ eſt matio ꝓbetur ꝑ teſtes ⁊ hec lectura plana eſt ⁊ ſatis amicalittere. In gl. magna Andre. dicit ꝙ iſta glo. ſe inuoluit ⁊ offuſcai iſtum ⁊ male recitat opi. Io. ſed melius recitat̉ in. l. in hac de triticaria. Item male reci tat opi. Azo. ſed melius recitat̉ in. l. vinum. vnde dicit ꝙ tota iſta glo. vacare dꝫ niſi in fi. ibi vel dic. Andre. ¶ In ea. glo. ibi agat̉ vt quādo eſtimatio eſt in obligatōe. ibi. l. hominem. ⁊ infra de no uatio. l. fundum cornelianū in fi. Ibi ſi quātitas.ſ. petat̉. Ibi vt hic. iſte.§. nō pōt intelligi in quātitate qꝛ nō cōmodat̉ vt infra. e. l.§. fi. ⁊ ideo reprobat̉ in. l. in hac in glo. magna. Ibi qualis eſſe deſijt. l. qualis erat cum cepit ad intereſſe teneri. vt. l. in hac ſecūdo reſpō ſo. Ibi ⁊ hec mora.ſ. ꝙ vbi nō erat qualis eſſe deſijt p̄ſtet̉. Nico. Ibi in ſpeciali cāu loquit̉ ⁊ ſupple hic quanti res ſit ratōne acceſſionum vt nō ꝯͣdicat diffinitōi poſite in. l. in hac de iriticaria. Ni. Ibi ⁊ forte. hic incipit opi. Azo. qui intellexit de termino vſqꝫ ad quem. Io. vero intellexit de termino exquo. Ibi hic tertio reſpon ſo. Ibi quādo in ſpecie immo dꝫ dicere quādo in quantitate non in ſpecie. Tho. Ibi incipit eſſimatio creſcere. ¶ Pro parte heres hac actōe ꝯuenit̉ inſolidum Here̓ S. ſi totam rem poſſideat. hoc dicit. ibi hanc facultateꝫ ante litis ꝯteſtatōem cum defuncto. ibi ꝯueniat̉ dic vt dicetur in fra. e. l. ſi vt certo.§. ſi duobus vehiculum. ¶ Querit Gui. ſi ali quibus tenebat̉ mihi ad decem ꝓpenſione alicuius rei ⁊ vni ex heredibus p̄legauit rem ex qua pēſio preſtabat̉. nūquid ille ſolus teneat̉ adpenſionem pteteritam ⁊ futuram videt̉ ꝙ ſic. argu. huius.§. ⁊ in vſibus feudoꝝ. ſi de feudo ꝯtrouerſia fuerit. c. omnes filij ipſe tꝫ ꝙ omnes heredes teneant̉ ꝓ portōnibus hereditarijs ⁊ dicit eſſe expreſſuꝫ infra de lega. iij. l. penul.§. fi. in futurum tamē dicit teneri ad preſtationem penſionis ⁊ alij nō tenent̉. Guili. ¶ Conuenit̉ dominus ⁊ pater de peculio ꝓ re Si filio. comodata filio vel ſeruo ⁊ eniaꝫ filius poierit cō ueniri ⁊ ſi pater vel dominus dolum ꝯmiſſerit tenet̉ inſolidum. hoc dicit. Ibi poterit inſolidum cum ſeruo nō. Ibi agendū cōtra patrem vel dominum ratione doli vel culpe. Ibi venit. non ob. ſupra de nego. ge. l. mandaſti vt ibi no. In glo. ſed hodie. Ibi auctoritate tamen patris. ⁊ hoc qꝛ pater ex re comodata filio. nihil ꝯſequit̉ nec in ea hꝫ vſufructum. Ia. bu. z ¶ Nō dicit̉ comodari quod vſu con Non potert. ſumit̉ niſi accipiat vt nō ꝯſumat̉ ſed ad hoſtentatiōem vt ditior appareat. hoc dicit cum. l. ſequenti. ⁊ hoc ſepe faciunt mercatores ⁊ campſores qui recipiunt pecunias alie nas ⁊ ponuūt eas in menſa ſua vt videantur ditiores. Et no. pro caſu quādo pecunia ſic datur ad hoſtentatōem licitum ē de iure canonico de lali pecunia vſuras recipere vt no. extra de vſuris c. ꝯqueſtus. ¶ Item dicit glo. ꝙ in pane nō conſiſtit ꝓprie comodatum ſed nec mutuū vt no. ⁊ dixi. sͣ. ſi cer. peta. l. ij. ¶ Officiuꝫ iudicis deſeruit I vt certo. gs gibus bone fidei earum ne tura. hoc dicit. ⁊ no. ſupra de eo quod certo loco. l. centuꝫ capue in fine magne gl. ⁊ ibi dixi in hac poſt moram etiam ſi agat in loco ꝯuento. nō ob. ſupra de eo quod cer to loco. l. quod ſi epheſi qꝛ hic in bonefidei. ibi inſtricti iuris. vt. e. ti. l. in bonefidei. ¶ Rccipiens eſtimatio Siquis hac actione. nem rei comoda e videt̉ tranſferre eius dominiū in comodatarium. hoc dicit. ⁊ quod dicit oblatam dic a comodatario detinente ⁊ hoc tol it ꝯͣrium. ¶ In re comodata vēit do Nunc videndum lus ſaia culpa ⁊ lcuiſſima regulariter. ſed ſi fiat gratia viriuſqꝫ leuis tantum ſi gratia comodantis tantum ſolum lata caſus vero niſi mora vel culpa caſum preceſſerit vel hoc expreſſe ꝯuenerit. hoc dicit vſqꝫ ad.§. comodatum. ⁊ qꝛ hic de dolo lata culpa leui ⁊ leuiſſima ſit mentio declara ſingula ẜm Odoffre. hic vt dixi infra mandati. l. ſi ꝓcui ato ri.§. dolo. ⁊. l. dolus. ibi omne ꝑiculū caſus fortuiti. ibi dolus preſtat̉ ſolus ⁊ lata culpa. vt infra de peculio. l. quod nerua. ibi etiam culpa.ſ. leuis. ibi preſtat̉ ⁊ culpa.ſ. leuis. ⁊ dic vt nota. infra de regu. iuris. l. contractus. Nec obſtatanfra locati. l. ſi merces.§. qui calumniam.

Comodati. ¶ Ibi plerunqꝫ ideſt regulariter. ⁊ Comodatum.ne bic denoiat regularutauem quodē notandum vt ⁊ alias de tutel. l. tutela plerunqꝫ ⁊ infra de iure dol. plerūqꝫ ſepe no. caſualitatem hec dictio ſepe. vt infra de condit. ⁊ demon. l. ſi in diem.§. ſeruo. in fi. ⁊ vide in alphabeto dictōe ple runqꝫ. Ibi ⁊ culpam leuiſſimam. ibi ⁊ diligentiam. nō ob. infra de pigno. actio. l. ſi cum venderet.§. fi. vt ibi no. ⁊ dic vt infra de pre cario. l. queſitum.§. eum quoqꝫ. Ibi data ſit eo caſu quo venit ſolus dolus ⁊ lata culpa ẜm vnā lecturā aut leuiſſima ẜm aliaꝫ hic tangit glo. an cōmmodatarius teneat̉ de caſu de quo plene no. per Ci. ⁊ dixi. C. eo. l. i. ⁊ sͣ. ſiquis cau. l. ſed ⁊ ſiquis.§. queſiiū. G. hic dicit Iaco. tenuiſſe ꝙ aut eſtimatio fit eo animo vt fiat emptio ⁊ tunc de caſu tenet̉. jͣ. ſo. ma. l. eſtimate ⁊ de iure dotꝭ. l. plerunqꝫ. aut nō animo emendi ⁊ tunc nō tenet̉ ſupra vſufruc. quemadmo. ca. l. ij.§. i. ſo. ma. l. eſtimate vbi de hoc. ⁊. C. de iure do. l. quotꝭ. vbi de hoc ⁊. l. inter virum. hanc diſtinctōnem nō approbat ſed dicit aut loquimūr in tali ꝯͣctu in quo ex ꝯuentōe expreſſa nō poſſet ſe obligare de caſu fortuito. tunc aut ille qui hꝫ rem hꝫ vtilitatē ⁊ vſum eiuſdem ⁊ eſt res que de facili ꝯſumit̉ ⁊ tunc de periculo deterioratōis et interitus ſenet̉ etiam ſi ꝯtingat caſu fortuito. vt. d. l. plerunqꝫ. jͣ. de iure do. ſo. ma. l. eſtimate. ⁊. l. eſtimatis. ⁊. jͣ. locati. l. fun dus ⁊. l. quero.§. fi. aut res nō eſt de facili ꝯſumabilis. tunc aut loqueris in caſu fortuito in deterioratōe ⁊ tunc pōt reddere rem de terioratā ꝑ caſum fortuitū. ſed ſi eſt ꝑempia tenet̉ ad p̄cium. vt. d. l. plerunqꝫ ad fi. ⁊. l. ſe. ⁊ hoc ꝓbat̉ ex ratōne. l. i. de pericu. ⁊ como. rei ven. l. neceſſario. ⁊. l. quod ſi pendēte. ⁊ ſic intelligat̉ iſte tex. ⁊. jͣ. de eſtima. actio. l. i.§. i. vbi de hoc in fi. ¶ Aut loquimur in caſu in quo habens rem nō hꝫ vſum vel vtlitatem eiuſdem tunc aut ipſe rogauit vt ſibi traderet̉ res eſtimata ⁊ tenet̉ de periculo. aut fuit rogatus ⁊ nō tenet̉. vt. sͣ. ſi cer. pe. l. rogaſti. thabet̉ iſta diſtinctio in tex. infra de preſcrip. ver. l. gratuitam.§. i. et vide inſra.§. ꝓ xi. ¶ Sed an accipiens equū ad vecturam eſtimato eo mortuo teneat̉ amplius ſoluere victuram vide in ſpeculo de locato.§. re ſtat. ver. ſed ecce locaui. ¶ Si intelligas p̄cedentē.§. in caſu in quo quot ver O. veniebat leuis culpa ⁊ qꝛ graua viriuſqꝫ fiebat contractus ⁊ eſtimatio faciebat eum teneri de leuiſſima tūc be ne aduerſat̉ iſte ver. precedentibus nec erit.§. q. d. ſꝫ de leuiſſima teneat̉. nō tamen tenet̉ de caſu fortuito. Sed ſi intelligas ꝙ sͣ. ex natura ꝯͣctus ueniebat leuiſſima vt quia ꝯͣctus fiebat gratia recipientis tantum ⁊ eſt matio facta faciebat eum teneri de caſu fortui to tunc male aduerſat̉ iſte ver. ⁊ ideo opꝫ facere hic.§. prīmus in tellectus magis mihi placet ⁊ magis cōuenit littere. nec credo pre cedentem.§. loqui de caſu foriuito qꝛ ſic ex generali pacto induce retur caſus fortuitus ꝯͣ dictam. l. ſed ⁊ ſiquis.§. queſitum ſupra ſiquis cautio. ¶ Non ob. argu. glo. ꝙ nihil adderet pactum eſtimatōis quod eſſe nō dꝫ per. l. ſi quando de lega. i. Nam illud arſepe fallere inuenit̉. Ni. ¶ Item pōt operari nō vt inducat caſuꝫ fortuitum ſed vi facilius ꝓbet̉ deierioratio vel eſtimatio ſi res pe reat. vnde eſtimatio operat̉ illud quod eſt veriſimilis ẜm naturaꝫ contractus cui adicit̉ eſtimatio. Ultimo no. ꝙ cōmmodatarius nō dꝫ plus cuſtodite res ſuas qͣꝫ cōmodatas. Nam bonafides ab eſſe preſumit̉ ſi rebus ſuis ſaluis res commodatas vel depoſitas ꝑ dat. vt extra depoſiti. c. bonafides. ⁊ ibi de hoc. Et in hoc dic aut potuit omnes ſaluas facere ⁊ tunc aut res comodate erant melio res ſuis ⁊ debuit eas ſuis preferre. aut deteriores ⁊ debuit ſuas pre ferre. aut erant equales vel erant cōmmodate ꝑ duos ⁊ vnam vniꝰ domini preſtulit alij. Glo. videt̉ hic ſentire ꝙ ſit locus gratificationi quod colligit̉ ex. l. quam allegat infra ad ſili. l. iij.§. ij. Iaco. de ra. tꝫ ꝙ ſic amborum periculo ⁊ allegat infra ad. l. rodi. de lac. l. ij.§. i. ⁊. ij. ⁊. l. nauis homiſte.§. i. ⁊ de pre. ver. l. qui ſeruandarum. ¶ Moderni tenent glo. ꝙ ſit locus gratificatōi in ꝓprijs quia ordinata caritas nō incipit a ſeipſo. C. de ſeruitu. l. preſes. ⁊. d. l. qui ſeruandaꝝ. de pre. ver. nō ob. leges alle. ꝑ Ia. ad. l. ro. de iac. qꝛ ibi eſt maior equitas cōicandi ꝙͣ hic. qꝛ ibi omnia peribant niſi ille ia ctaſſet merces ſuas. ⁊ iō cōicat̉ ꝑiculum hic autem nō euitabatur periculū vna pereunte ⁊ ideo doc. cōiter tenēt gl. ꝙ locus ſit gratificatōi. ⁊ vide qd̓ no. C. loca. l. i. ⁊. jͣ. depo. l. quod nerua. ¶ Declarat quam cuſtodiā teneat̉ preCuſtodiam. ſare cōmodatariꝰ. ⁊ vbi culpa caſum p̄cedit tenet̉ cōmodatarius de caſu. ⁊ de hoc tractat vſqꝫ ad.§. vſqꝫ adeo. ⁊ que ſit diligēs cuſtodia. dic vi. sͣ. de ſeruis fugi. l. prima §. diligēti. Et no. ꝙ ſi incertus cōmodat ſeruus ꝙ ſignum eſt ꝙ indiget maiori cuſtodia. vt hic dicit̉ in littera. ⁊ iuuenes etiaꝫ maiori cuſtodia indigent ꝙͣ ſenes. vt hic colligit̉ ex textu ⁊ glo. ⁊ ad predicta cōcor. j. depo. l. ſi hominē. ⁊ sͣ. de rei ven. l. qui petitorio. §. primo. ¶ Item ex ver ad interdū qui cōiter allegat̉ pro.§. no. ꝙ ſi culpa precedit caſum ꝙ tunc cōmodatariꝰ ienet̉ de caiu de quo vide bene per Inno. extra de iureiur. c. ſicut. ⁊ hic no. in glo. ⁊ idem ſi paciū vel mora interceſſerit. vt eo. ti. c. vnico. qd̓ intellige quādo culpa fuit proxima caſui ⁊ cauſa ipſius caſus vt hic ponit̉ exemplum quādo cōmodaui equū ad villam ⁊ tu duxiſti ad bellum. ſecus ſi culpa non fuiſſet ꝓxima caſui. vt quia reduxiſti equū a bello ſanum ⁊ non deterioratum poſtea alio caſu fortuito puta incendio ſiue culpa mea perijt quia tunc cōmodati non teneret̉ cū culpa aliqua hunc caſum non preceſſit. Sed quia vſus fuiſtiſe cō modata ad alium vſum qͣꝫ fuerat cōmodata ducendo eū ad bellum furtum cōmiſiſti. ⁊ ideo cōditione furtiua ieneres. ⁊ ita loquit̉ ſupra de cōdi. fur. l. quoniā furtum vbi de hoc ⁊ ideo de caſu tene tur quia fur ſemper eſt in mora. vt eo. ti. l. fi. ¶ Conclude breuiter hanc materiam aut cōmodatum ſit gratia dantis tantū ⁊ cō modatarius tenetur de dolo ⁊ lata culpa. vt infra.§. interdū. Qn̄ qꝫ gratia viriuſqꝫ ⁊ tunc tenet̉ etiam de leui culpa. vt.§. nunc videndum. ⁊ de reg. iur. l. cōtractus. vbi de hoc. ⁊ sͣ.§. ꝓxi. ⁊ infra e. l. in rebus. in prin. ¶ Quādoqꝫ tenet̉ de caſu vt ſi eſt actū exp̄ſ ſe vel iacite. vi ſupra.§. cōmodat̉. ver. ⁊ ſi forte. infra man. ⁊. l. ariſtoni. ⁊. depoſiti. l. i.§. ſepe. vel ſi culpa precedat caſum vt hic.§. ſi interdum. ⁊ sͣ. ver. ꝙ vero ſenectute. ⁊ tunc aut culpa non eſt ordinata ad caſum ⁊ tunc caſus excuſat a culpa. vt infra ꝙ vi aut cla l. ſi alius.§. eſt ⁊ alia. de ſtatu. lib. l. non omne. aut poteſt eſſe ordinata ⁊ non ordinata ad caſum ⁊ tunc aut caſus non veniſſet niſi preceſſiſſet culpa. ⁊ tunc tenetur de caſu vt.§. ſi interdū. ⁊ in exemplis ibi poſitis. aut caſus interueniſſet etiam ſi culpa non preceſſiſ ſet ac aūt eſt culpa in non faciendo ⁊ tunc caſus ſubſequens tollit precedentē culpam infra de impenſis in rebus dot̉. fac. l. ⁊ in to tum. vbi de hoc latiſſime dixi. aut culpa eſt in faciendo. tunc aut dabat operam rei licite ⁊ caſus excuſat a culpa. infra de act̉. ⁊ obl. ſi is qui. ⁊ ad. l. rodiam de iac. l. vltima.§. primo. vbi de hoc aut dabat operam rei illicite. ⁊ tunc culpa facit eum ieneri. sͣ. ad. l. acquil. l. ita vulneratus. ⁊ vide Azo. ⁊ alios in ſumma huius tituli. Suil. Si autem culpa cadu in ſpeciem more ſemper ienetur de caſu. sͣ. ſi cer. pe. l. quod te. vbi de hoc. ¶ Et aduerte quia Ia. de ra. intelligit verbum plane quando cōmodaui vt duceres ad bel lum hoc expreſſo ꝙ non teneris ad eſtimationē ſi periret in bello Indubio autem dicit ipſe peti eſtimationē. ar. infra de leg. i. l. fundum. ⁊ de leg. ij. l. codicil.§. i. ⁊ quia nemo preſumitur iactare. jͣ. de ꝓba. l. cum de indebito. huic tamen lecture multum repugnat lit tera que dicit meum erit periculū. ¶ Conclude ergo aut ꝯmittit furium vendendo vel alij tradendo ⁊ tenet̉ vt infra depoſiti. l. prima.§. ſi rem. aut vtendo ad alium vſum. tunc aut queris an teneatur cōditione furtiua ⁊ de periculo. ⁊ dic ꝙ ſic vt dicta. l. quo niam. sͣ. de condi. fur. vbi de hoc aut an veniat in act̉. cōmodati vel depoſiti. tunc aut culpa fuit cauſa proxima illius caſus ⁊ tenet̉ de caſu vt hoc.§. aut non. ſed caſus venit prcter culpam ⁊ nō tene tur infra ad. l. ro. de iac. l. fi. ¶ Ultimo no. ꝙ faber male relegās machīnam vel pontes operis in quo laborat tenetur ⁊ hoc ſepe contingit in glo. ⁊ machine in fi. Sed improprie. sͣ. ſi qua. pau. fe. di. receperit. Ibi abutit̉ ſciens dominū inuitum. In glo. ⁊ vi. sͣ. in fi. qd̓ dic̄ vi. jͣ. de fur. l. inter oēs.§. fi. ¶ Iſte eſt pulcher caſus ⁊ ſingularis in Beniqꝫ aſt. quo cōmodararius tenet̉ furii. ſi viat̉ codice ad alium vſum qͣꝫ ſibi cōceſſum. Ibi hoc.ſ. cautionē. Ibi ſcri ptam. Ibi contrario iudicio nec in furtum cōmittis. Ibi tenetur nec ob. jͣ. e. l. ſi is qui.§. i. vt ibi no. ⁊ vide ꝙ in codice rationū poteſt ſcribi cirographum. ¶ Acceſſorium ſequitur principale. hoc Uſoi aoEo. dicū cōina boc oppo gloa ſolui deleqe i.§. que depoſitis. jͣ. depoſiti. ſed ſo. vt ibi. ⁊ vide de reg. iur. c. cum principale. ⁊. c. acceſſoriū. li. vi. cum ibi notatis. ⁊ qd̓ ibi dixi dicto §. que depoſitis. ⁊. jͣ. de furtis. l. eum qui.§. non ſolum. ¶ Que

Cōmodati. rit Guil. ſi habens equam cum pullo vendat eam. an pullus videatur venditus. ⁊ videt̉ ꝙ ſic ar. huius.§. cū cōcor. ⁊. jͣ. de cōtrahen. emp. l. ſi aque ductꝰ. ⁊ vr̄ expreſſuꝫ. jͣ. de edi. edic. l. ediles. ij.§. videndi defrui inſtruc. l. queſitū.§. ſaluiarū. C. cōia vtriuſqꝫ iudi. l. poſſeſſionū. de auro ⁊ ar. le. l. cū aurū. in fi. ⁊. l. ſi nō fuerii. in prin. ¶ In ꝯtrarium vr̄. d. l. i.§. que depoſitis. de act̉. emp. l. fundi. in in prin. ⁊ vr̄ expreſſum. jͣ. de leg. iij. l. legatis.§. omnibꝰ. ¶ Itē diſtinguit aut pulus nō poterat eſſe ſine equa ⁊ tunc videat vēditꝰ qꝛ non dꝫ ab ea ſeꝑari. ar. sͣ. de rei ven. l. in rē actio.§. itē ſi quecūqꝫ. de acqui. re. do. l. lactꝰ.§. ſi exhere. de leg. iij. l. p̄dijs.§. titie. d̓ fun do inſtruc. l. ſeie.§. tirāne. ⁊ pro hoc de leg. iij. l. argēto. ⁊. l. auibꝰ. d̓ penu. le. l. iij. in fi. ⁊. l. ſe. C. de pa. po. l. nec filiū. ⁊ locati. l. ſed eddes. §. ſiquis mulierē. ⁊ ex iſta diſtinctiōe cōcor. poſſunt iura ſupra hīc inde allegata. ¶ Et faciūt ēt predicta an̄ vēdito equo videat̉ vē dita ſella. ⁊ vr̄ ꝙ ſic. ꝑ iura. sͣ. ad hoc adducta maxime ꝑ. d. l. edi les. in prin. ⁊.§. vēdēdi. In ꝯtrariū vr̄ qꝛ ſella pōt cōmode ab equo ſeꝑari. ar. l. sͣ. ꝓxi. qōne ad hoc allegatarū. Ipſe dicit ꝙ aut ſella erat ſignata ſigno vel arma venditiōis ⁊ tunc nō videat̉ vendiia quaſi videat̉ reſpicere ꝑſonam domini mag. qͣꝫ equi. ⁊ iō nō vi deat̉ vēdidiſſe. ar. C. de aque ductu. l. iij. li. xi. ⁊. l. decernimꝰ.§. vni uerſis de fabricēſibꝰ. l. ſignata alias ſtigmata. ⁊ ar. de act̉. emp. i. iul.§. ſiꝗs ſeruo. jͣ. de peri. ⁊ cōmo. rei ven. l. i.§. ſi doliū. de auro ⁊ ar. le. l. cum aurū. ⁊. l. quintus.§. i. ⁊.§. fi. ¶ Itē qꝛ vituperiū eēt ei qui venderet ſignū ſuū. jͣ. de penis. l. quidā. ⁊ de cap. ⁊ poſtli. reuer. l. ij. in fi. ⁊ qꝛ paterfa. nō vr̄ ſic. vti vt cōuertat nomen ſuuꝫ vel ila que cōcernūt ꝑſonā ſuam. ar. sͣ. de vſufru. l. ſed ⁊ ſiquis.§. ⁊ ſi veſtimentoꝝ. vbi aūt in ſella nō eſt ſignū tūc vendita videat̉ ꝑ iu ra p̄alle. ⁊ ita interp̄tat̉ ꝯſuetudo que ē optima legū interpres. sͣ. d̓ legibꝰ. l. ſi de interp̄tatiōe Guil. Crederē attendi cōſuetudinē regionis. nam alicubi ē cōſuetudo ꝙ ſella cedat venditiōi alibi no. ꝓ hoc. jͣ. de euic. l. ſi fund̓. ⁊ de fundo inſtructo. l. cum d̓laniōis.§. aſiuam. ¶ Ubi ꝯmodatū ſit gr̄a ꝯmodātis cōInterdum. modatariꝰ tenet̉ ſolū de dolo ⁊ lata culpa tidē ſi ꝑ pactū ꝯuenit. h. d. ¶ Ibi vxori ſi veſtes vel iocalia cō nodauit delegatōis cā ip̄ius cōmodātis. ⁊ hoc ſequit̉ ⁊ facit iſta lia ꝙ mortuo marito teneat̉ vxor hr̄dibus veſtes ⁊ iocalia reſtinere. qꝛ ꝯmodata vident̉ ⁊ qꝛ ex quadā neceſſitate vr̄ maritꝰ hoc facere ⁊ in neceſſitatibꝰ nemo liberalis ē. jͣ. de adimen. le. l. rē legaiā. Andre. de hoc plene dixi infra ſolu. ma. l. in his.§. primo. ⁊ infra de peculio. l. id veſtimentum. ¶ Nō eſt ꝯmodatū niſi ad Nunc vldendum. ꝯnodatariū ꝑueniat vius rei ⁊ in re ꝯmodata ſufficit culpa abeſſe. h. d. vſqꝫ ad.§. ſi me rogaue tis. Ei diuide in duas ꝑtes. qꝛ primo querit que actio ꝯpetat vſqꝫ ibi. Idē labeo. Idi querit quid ī hac actōe veniatia. bu. Ibi nō re pignoras.i. nō leuis culpa vel mora tua. ibi locūhēre ad ioīum intereſſe meū. ibi īterueniat. īmo gratis ꝯceſſi. ibi vel in faciū.i. pre ſcriptis verbis. quādo ē merces incerta vel nō in pecunia numefata. ibi ⁊ ꝯducto quādo merces ē certa ⁊ in pecunia numerata. bi viubi actionē pignoraticiā directā. bi aduerſus eū ſ. creditor bi li lis mouēde ꝯtra p̄m creditorē. ibi accepit nō ꝯmodantē. ꝗ agit iu ſe ceſſo. In gl.ſ. pſenre in fi. dic ꝙ hic fuit ceſſa actio. ibi nō ē no la ꝙ cū ꝗs intētat actionē ceſſaꝫ intentat ſump ibꝰ cedētis. Item lacit iſte.§. ad qōnem ſi principalis q̄ dederat duos fideiuſſores. dedit vel miſit pecuniā vni vt ſolueret creditori ⁊ nō ſoluit ⁊ crediior agat ꝯͣ aliū fideiuſſorē. ⁊ ille dicit ꝙ agat ꝯͣ aliū fideiuſſoreꝫ n dabrit pecuniā ꝙ nō pōt hoc exciꝑe ſꝫ ſufficit ꝙ creditor cedat nidi actionē quā hꝫ ꝯͣ fideiuſſorē qui recepi pecuniā ꝑ hūc.§. ver. ſide labeo. ⁊ ad hoc. jͣ. ad v. llci. l. ſi mulier. iaco. bal. ⁊ de hoc dicā la. l. ſi duobus. n. l. vnde queritur. Si me rogaueris. ¶ Quādo vnū reſpicit duas res vr̄ eas reſpicere equaliet. ⁊ iō ꝯmodās ſeruū cū lance vtrūqꝫ ē ꝑiculo ꝯmodatarij.ſ. ſctuꝰ fugit cū ip̄a iūc nō niſi fuge culpā p̄ſtucrii. h. d. ibi ꝑdiderit la ꝙ culpa tibi poſſit īputari ⁊ hoc ſequit̉. ¶ Sꝫ ꝗd ſi p̄dicta tet cuipa ſerui nūꝗd reuebit̉ ꝯmodatariꝰ. ar. ꝙ nō. sͣ.§. ſi interdū id nō ab ip̄o ligate ⁊c̄. ar. a ꝯͣno ſenſu. Oldr̄s. Ibi nō teneri nō duleqnes.§. vi ibi no. ⁊ legit̉ iſte.§. duobus modis. vno ꝙ ſeruꝰ uedit adhibitus vt cuſtos. ⁊ iō de fuga nō tenet̉ niſi p̄ſtiterit cu pam fuge. Alio mō ꝙ cōmodatus fuerit ſernus cū ſance ⁊ cōmodatarius de culpatenet̉ ⁊ facit ſi ꝯmodo tibi equū cū famulo ꝙ de cuſtodia nō teneris de quo dicia. jͣ.§. prox. Ia. ¶ De materia eſt precedē Si de me petiſſesus pxi.§. virum cuſtodem adhibuerit vel non. ⁊ dic ſi de me ideſt a me. ſic exponit̉ infra d̓ le ga.i. l. huiuſmodi.§. ſticum. ſic etiam exponit̉ de nobis ideſt a no bis. C. ſi imꝑ. ex reſcripto petat̉. l. i. Ibi triduum. expone vt in gl. ⁊ vide in alphabeto. Ibi ſcribit male ẜm Azo. ⁊ bene ẜm Ioā. ibi appoſui ex poſtfacto. Ibi relicie ſunt non penes cuſtodem qꝛ nullus hic erat ẜm Mar. ſilima. lꝫ glo. ꝯͣrium dicat. ¶ Oppo. d̓.§. precedenti. ſolu. vt in glo. ⁊ opi. Io. tꝫ hic Mar. ſilima. ⁊ Ia. but. ꝑ. l. eum qui.§. primo infra. e. ⁊. l. ſi mei cā.§. primo. ⁊ ad.§. precedē tem reſpondent ꝙ ibi ſeruus non erat datus vt cuſtos ſed principaliter commodatus cum lāce. vt infra de vſufruc. lega. l. illi cum illo. ⁊ ad hunc ver. ego puto. dicunt ꝙ argentum remanſit penes cōmodatarium non penes cuſtodem qꝛ nullus erat. Rai. tꝫ opi. Azo. ꝑ hunc ver. ego puto qui loquit̉ vtroqꝫ caſu ⁊ quādo appoſuit cuſtodem ⁊ quādo nō appoſuit. Nec obſtant leges in glo. in Orium allegate qꝛ nō loquunt̉ de cuſtode ſed de nuncio miſſo ad reportandū rem cōmodatam. Vel dic ẜm Hugo. ꝙ in.§. prece denti bene fuit principaliter ſeruus comodatus. ⁊ ideo demuꝫ tenet ſi fuit in culpa nō alias. Si autem fuit adhibitus ad cuſtodiā tunc dic ꝙ aliquādo renunciat̉ cuſtodie vt ſeruus appoſitus fuit ad cuſtodiam ⁊ res cōmodate fuerunt ſibi tradite nō cōmodata rio. tunc comodatarius nō tenet̉ vt infra locati. l. dominus orreo rum. vbi de hoc ⁊ plenius no. ⁊ dixi. C. locati. l. i. aut nō fuit renū ciatum cuſtodie. ⁊ quia ex poſtfacto appoſuit cuſtodem ⁊ res fue rant tradite cōmodatario. ⁊ tunc commodatarius tenet̉ preſtare cu ſtodiam vt hic. ¶ Sed Guili. de cu. dicit ꝙ potius videret̉ dicendum ecōtra. vt ſi cuſtos fuit appoſitus a principio tūc como datarius ieneat̉ ſi ex poſtfacio nō teneat̉. argu. infra man. l. ꝗ mu iuam in principio. ⁊ ita videt̉ intelligi tex. cum glo. ſupra vſufruc. quemadmo. ca. l. penul. ⁊ de hoc loquit̉. sͣ.§. ꝓxi. nam apponendo ex poſtfacto cuſtodem videtur releuare commodatariū a cuſto dia. ⁊ hoc videtur velle.§. iſte ẜm opinionē labeonis. ⁊ ꝓ hoc ſu pra de ꝓcurato. l. omnia.§. penul. ⁊ fi. ⁊ hanc opinionē labeonis hic ſequitur ipſe Guil. ⁊ faciunt predicta an mittens familiū cum equo cōmodato liberet cōmodatariū a cuſtodia. de quo habetur in glo. d. l. penul. ſupra vſufruc. quemadmo. ca. Et aduerte qꝛ glo. videt̉ habuiſſe in ver. ego puto in tex. in vtroqꝫ quod cōiter non habetur. ⁊ ſi haberetur opi. Io. nō ꝓcederet ⁊ labeo dixit de periculo ⁊ nihil dixit de actore. ⁊ ideo iuriſcōſultus de actore ſupplet in glo. reprobata. Ibi alioquin.i. ſi ex poſtfacto cuſtodiam cōmiſiſſet. Ibi de alio periculoqꝫ de periculo fuge ſerui in fi. Ego pu to cuſtodis fugam domino nocere debere alia ipſi cōmodatario ⁊ hoc ſiue ab initio dominus cuſtodeꝫ apponit ſiue ex poſtfacto vt pꝫ hoc.§. ⁊ ſuperiori vbi dominus ab initio dedit cuſtodem. ⁊ tamenſi res pereat fuga cuſtodis cōmmodatarius non tenet̉. Ni. ¶ Iſte.§. hꝫ venuſtum modum ⁊ alleSi duobus. gando ⁊ diſputādo. Et breuiter. hoc di cit. lꝫ dominium ⁊ poſſeſſio penes duos inſoſidum eſſe nō poſſit. vſus tamen rei ſit in re ampla nō arta. ⁊ ex hoc ſequit̉ ꝙ como dati actione duo poſſunt inſolidum teneri ⁊ inſolidum furti agere eⁱ ſi vnus dedit damnuꝫ in re cōmodata ante ꝯuenit̉ qui dedit dā num ⁊ petit̉ ei actio. nec cedit̉ aut qui nō dedit damnum ⁊ cedit̉ elactio extra damnum dantem. hoc dicit cum legibus ſequentibus. ¶ Et diuide ẜm glo. ⁊ iaco. de arc. quia primo ponitur ihema ⁊ queſtio vſqꝫ ibi. ſi verius. ibi ſolutio qōnis vſqꝫ ibi ⁊ ambodus. Ibi infert̉ ſolutio duarum queſtionū vſqꝫ ad. l. vnde querit̉. Ibi format̉ noua queſtio vſqꝫ ibi ſed ſi legis. Ibi formatur alia noua queſtio ⁊ eius ſolutio viqꝫ in fi. ¶ Uel diuide ẜm Iac. de ra. qꝛ primo ponit̉ thema. ſecūdo ex ihemate elicit queſtioneꝫ. tertio arguit ꝓ ⁊ contra. quarto an equam reſpōdeat interimit vnā ratiōem. quinto reſpondet ad queſtionē. ſexto ex reſpōſione infert vnam ꝯcluſionē. ſeptimo mouet aliam qōneꝫ ⁊ ſoluit. octauo mo uet aliam ⁊ ſoluit. lꝫ glo. dicat ꝙ nō ſoluat. partes ſatis patent ⁊ qͣ libet diuīſio bona. Sed Mar. ſilima. quā videtur ſequi Rai. ali ter intelligit hunc.§. dicit enim ꝙ ponit principaliter duas q̨̄ſtiones ⁊ earum deciſiones. prima loquitur quādo agitur actione pri

Comodati. mitiua ad rei reſtitutōem. ſecūda quādo agitur actōe ſecundaria ad intereſſe occaſione doli vel culpe. in prima quilibet tenetur pro ꝑte. in ſecūda tenetur ꝗlibet inſolidum. ſecūda ibi ſed verius. ¶ Prima ſubdiuiditur in tres. in prima ihema ⁊ queſtio. in ſecunda eius deciſio ꝑ ſimile. in tertia cuiuſdam obiectōis remotio ſecūda ibi ⁊ ait. tertia ibi vſum autem. Iterum ſecūda principalis in duabus. in prima ſolutio illius queſtionis dependētis ex prima in ſecūda eius illatio ⁊ illatōis effectus. ſecūda ibi quare duo vſqꝫ ad. l. vnde queritur. Et ẜm hāc lecturā hoc dicit in obligatōe primitiua ad rei reſtitutōem ꝯͣcta plures ſimul obligati ꝓ ꝑte tenent̉ in ſecundaria vero actione contracta ratione doli vel culpe ad in tereſſe obligant̉ inſolidum ⁊ agunt inſolidum contra furem. ⁊ pri mo agens de equitate a creditore aut alium eius periculo conuenitur. ꝯuento autem ex damno dato a ſocio aduerſus ſociū actio legis acqui. cedi dꝫ ſibi vero dꝫ remitti niſi quatenus plus in ipſa ꝯtinet̉. hoc dicit vſqꝫ ad. l. rei. ¶ Et premitte ad euidentiam ꝙ iſte.§. loquit̉ de ꝓprietate poſſeſſione ⁊ vſu vehiculi. prima duo nihil habent ꝯmune vt infra de acquiren. poſſeſſione. l. naluralit̓. §. nihil. vſus etiam differt a predictis duobus. nam. comodatarius hꝫ vſum ⁊ nō dominiū nec poſſeſſionē. vi. d. l. jͣ. e. Item iſte vſus quādoqꝫ nō impedit̉ ꝑ vſum alterius. nam plures vtuntur lumine vno ⁊ lux vnius nō incōmodat̉ per alium ⁊ idem in auditu doctoris in ſcolis ⁊ de ſimilibus ⁊ de tali vſu loquunt̉ exēpla huius.§. de balneo ⁊ ſimilibus. Quandoqꝫ vſus vnius inco modat̉ ꝑ vſum alterius ⁊ in vſu vehiculiquia vbi ego ſedeo tu ſedere non potes. ⁊ de hoc etiam loquit̉ iſte.§. ¶ Secūdū glo. ⁊ Iaco. de are. pone caſum ſic querit̉ ſi comodaui rem duobus. an quilibet teneat̉ inſolidum arguit̉ primo ꝙ nō qꝛ iſti tenent̉ ꝗa res cōmodata ꝑuenit ad eos ſed dominiū vel poſſeſſio rei non poſſet ad plures inſolidum ꝑuenire. vt pꝫ in balneo ⁊ ſimilibus. ergo videt̉ ꝙ inſolidum teneant̉ ⁊ hoc ꝓcedit in re ampla nō ar ta qꝛ in arta vſus vnius alterum impediret. quid ergo reſpondet̉ ꝙ duo tenent̉ inſolidum ⁊ p̄ſtant dolum ⁊ culpam ⁊ ſunt quaſi duo rei. ⁊ ꝯuēto vno liberat̉ alter. ⁊ ex hoc infert̉ ꝙ omnes teueā tur inſolidum ſi hoc actum fuit ẜm glo. ⁊ Iaco. de are. ſi patiant̉ furtum rei cōmmodate ꝗlibet pōt agere furti cum cuiuſlibet interſit inſolidum ⁊ vno agente liberat̉ fur ab alio. ¶ Sed ꝗd ſi vnꝰ egit contra furem ⁊ exegit an poterit comodans agere ꝯtra aliū qui nō exegit reſpondet̉ quod ſic liberat̉ tamen ſi paratus eſt ꝙ comodans ſuo periculo agat ꝯͣ ſocium qui exigit a fure ẜm vna expoſitionem. vel ſi paratus eſt ipſemet ſocium conuenire pericu lo ſuo ceſſis ſibi actōibus a cōmodante ẜm aliaꝫ. ¶ Deinde in ſtatur ꝙ ſi alter ſociorum dedit damnuꝫ in re commodaia ⁊ ſic do ſum ꝯmiſit an poterit alter ꝯueniri qui fuit in culpa hoc faciendo fieri. Reſpondet̉ ꝙ ſic. ⁊ ſi agat contra eum qui damnum nō de dit cedit ei actōem contra dantem damnum. ⁊ ſi agit contra dātem damnum actōe cōmodati remittit ei actōem legis acqui. niſi quantū eſſet plus in ea qͣꝫ in aciōe comodati. hoc dicit ẜm glo. ⁊ Iaco. de are. Sed lec. Mar. filima. in hoc diſcrepat qꝛ ẜm eū pri mo ponit queſtionē vſqꝫ ibi. ⁊ ait ibi ſoluit in obligatōe que ꝯtrahitur ratōe rei vſqꝫ ibi ſed verius. Ibi ſoluit in obligatōe que cō trahit̉ ratōe doli vel culpe vſqꝫ ibi ⁊ ambobus. alia nō mutantur ¶ Littera exponit̉ diuerſimode ẜm diuerſas lecturas. Ibi vehiculum exponit glo. ideſt parnum plauſtiū ⁊ hoc dicit ꝑ ea q̨̄ no tant Io. ⁊ Azo infra in ver. vſum autem in prima glo. ⁊ in glo. i. tenere vbi faciunt differentiā inter rem amplam ⁊ artam. Ibi co modatum ſit ad ꝯmunem vſum. ⁊ eodem tempore ibi vel locatū hoc dicit ratione ſimilitudinis ẜm Mar. ſilima. ibi ſimul.i. cuilibet inſolidum ẜm glo. vel dic ſimpliciter ẜm alios ꝯmuniter. Ibi celſus filius. iſte fuit ille qui correxit celſum patrem infra de cōdi. cauſa da. l. iij.§. ſiquis quaſi. Ibi teneat̉ in actōe cōmodati q̨̄ p̄po nitur ad rei reſtitutōem ẜm leciuram Mar. ſilima. q̄ eſt vera. Ibi ⁊ ait.ſ. celſus nō deter minando qō̓nem ẜm glo. ſed arguendo ꝓ ⁊ contra ⁊ hic arguit ꝙ nō teneat̉ inſolidum ⁊ in ver. vſum auteꝫ arguitª in ꝯͣrium. ſed Mar. ſilima. hic determinat qōnem quoad primitiuā actōem que ꝓponit̉ ad rei reſtitutiōem vi plenius dicaꝫ in ſuppletōe glo. ¶ Andre. dicit ꝙ hic ponit̉ quedaꝫ diuiſio inu tilis ⁊ nihil allegans. Ibi vel poſſeſſionē eandem ciuilem ſeu naturalem ẜm veram lecturā. Ibi eſſe nō poſſe. ⁊ ideo videt̉ quemlibet nō teneri inſolidum. ſed ꝓ parte. vt infra ver. verum. Ibi nec quēquam de duobus habētibus ſimul fundum cōcmpro iudiuiſo. Ibi partis corporis cuiuſdam integre vel dic ꝑtis diuiſe ⁊ viſibilis que poſſit ad oculum demōſtrari qꝛ nullus ē dominꝰ certe parus. nec pōt deſignare certam ꝑtem in qua ſocius ius nō ba beat. pars tamen ſua non eſt ſocij ſui nec ecōira. vt. jͣ. de leg. ij. l. me uius.§. duobus. ⁊ hoc voluit dicere iſta littera que eſt ſatis obſcu ra. Ibi alius vteret̉ inſpecta iur̄ ꝓmiſſione non facti ptāte. Ir. q. d. iur̄ conſultus inſpecta iuris promiſſione ⁊ cōmodantis cōceſſiōe quilibet habet ptātem vtēdi pro parte non pro dato quia cuilibet ē cōmodatus pro parte. Sꝫ quo ad facultatem viendi quilibet pōt habere vſum inſolidū. Ibi omnia loca vehiculi teneam nec tenere poſſum inſpecio commodato facio pro parte ⁊ iur̄ licentia. ¶ Ibi teneat̉ nec tenere poſſum inſpecta iur̄ licentia. Ibi in toiū me vnū ex cōmodatarijs. Ibi rei habebūtur vehiculo amiſſo ꝑꝑ culpam cōem ambarū. ¶ Ibi ꝓ parte.ſ. indiuiſa intellectuali ⁊ indiuiſibili vt dixi. Ibi cāpi ſpacioſi ⁊ publici vt cāpus marcius. Ibi minus vti cōmode. Ibi in vehiculo non ſpacioſo ſꝫ paruo ⁊ priuato. Ibi locato ſimul duobꝰ. Ibi me vſum habere cōſiderato facto tiur̄. Ibi ſed verius eē ſupra locutus eſt in actione primiti ua cōtracta rōne vehiculi cōmodati hic de actiōe ſecūdaria con tracta ratione doli vel culpe cōmiſſorum circa rem cōmodatam ⁊ dic ſed verius qͣꝫ cōtrariū. Ibi ait reſpondens ad primā principalem qōnem ẜm glo. vel dic vt ſupra ꝓxi. dixi. Ibi culpam leuē. Ibi diligentiam ⁊ culpam leuiſſimā. Ibi quare in obligatiōe ſecūdaria que cōirahitur rōne doli vel culpe quibus ienet̉ inſolidum. Ibi duo quodāmodo improprietatis notat. nec enim vere ſunt duo rei vt infra dicam. ibi preſtiterit inſolidum. ibi liberabit al terum quia bona fides non patitur ꝙ bis idem exigatur vt in regula iur̄. bona fides. ibi futuri actio inſolidum quia cum vterqꝫ teneatur inſolidum vtriuſqꝫ intereſt inſolidum. ¶ Expoſita lr̄a collige vnum ad quod ſepe allegat̉ iſte.§. ꝙ dominiū ⁊ poſſeſſio eiuſdem rei non pōt eſſe apud plures inſolidū. cōcor. extra de ꝓbatione. c. licet. ⁊ vide que ibi no. ⁊ vide Inno. extra de p̄ſcript̉. c. auditis. circa fi. ⁊ cōcor. ēt. jͣ. de ca. pec. l. hereditatis.§. pater. de ꝯceſ. prebeū. c. poſt electionē. ⁊ vide Rofre. in libello. de viili. rer vē. que datur ſuperficiario. nam ex diuerſis dominijs puta dire cto ⁊ vtili poſſunt plures eē domini eiuſdem rei vt ibi no. ⁊ Ho ſtiē. in ſūma. eo. ti.§. quibus detur ⁊ alios ſūmiſtas ⁊ ſpeculatorē. ¶ Oppo. ꝙ plures poſſunt habere dominiuꝫ eiuſdem rei. sͣ. ſi pars here. pe. l. i.§. i. So. dicunt̉ quidā ꝙ dominiū partis viſibilis plures non poſſunt in ſolidū habere. ſed inuiſibilis ſic vt ibi ꝙ eſt falſuꝫ. qꝛ ſicut duo non poſſūt hēre dominiū in ſolidū eiuſdeꝫ partis viſibilis ita nec indiuiſibilis ſeu intellectualis. ⁊ ideo dic ꝙ diuerſaruꝫ partiū bene poſſunt eſſe plures domini vt in ꝯtrario eiuſdem nō nec viſibilis nec intellectualis vt hic nec alicuius totius inſolidum. ¶ So. oppo. ꝙ littera huius.§. ſibi cōtradicat dicit enim in ver. vſum autē ꝙ vſus rei tranſit inſolidum poſtea in verſi. verum in vehiculo dicit contrariū ⁊ maxime ſi cōſideras rationē tex. que eadem ē in vebiculo que in alijs. nam dicitur ꝙ ideo in vehiculo non pōt haberi vſus inſolidum qꝛ vbi vnus ſedet alter ſedere non pōt. nam eadē rō ē in balneo porticū ⁊ qua libei alia re. So. dic aūt conſiderat̉ iur̄ licentia. ⁊ iunc data ē licē tia cuilibet vt vtat̉ inſolidum aut conſiderat̉ rei potētia. ⁊ īdeꝫqꝛ quilibet poteſt vti inſolidum. ¶ Aut ꝯſideratur ꝯmoditas vten di. ⁊ tunc differt res ampla ab arta. nam iure ampla vſus vnius alterius vſum non impedit in aria. ſic vt. sͣ. de vlu. ⁊ habi. l. ſed ſi domus. ¶ Unde dic ꝙ aliquādo datur licētia viēdi re publica vel cōmuni omniuꝫ. ⁊ in tali meliorē conditio vtentis ꝙ ꝓhibentis. sͣ. de re. di. l. nemo. ¶ Aut queritur de licētia vtendi in cō muni re priuata iure dominij tunc dic aut volo vti ea ad euꝫ vſu ad quem ē deſtinata aut ad alium de quo dic vi. sͣ. cōi di. l. ſabinꝰ. ¶ Aut queritur de vſu in re aliena ad vſum cōceſſa vt in re cōmodata. ⁊ tunc de iure licitum ē ꝙ plures vti poſſunt inſoliduꝫ. ⁊ hoc ēt ē de potētia rei ſed quam ad cōmodum in re āpla vlus vnius non impedit vſum alterius in arta ſic. ¶ Andre. tamē ⁊ Pe. non ac probant differentiā inter rem amplam ⁊ artam quo ad caſum huius.§. ſed dicunt ꝙ in hoc differunt vſus porticꝰ pla tee ⁊ balnei ex vna parte ⁊ vehiculi. qꝛ vſus porticus platee ⁊ bal nei ex pluralitate perſonarū ſit cōmodior qꝛ vnus ſociat vel lauat alium quod non ſit in vehiculo. Sed hoc non placet Odofr. qꝛ

Cōmodati. idem ē in vehiculo qꝛ cōmodius ſtat quis ſociatus qͣꝫ ſolus. Un̄ dicit ꝙ differētia ē in hoc qꝛ in porticū balneo ⁊ campo publicis nullus poteſt ꝓhiberi vti in ſolidum. ſecus in vehiculo priuato. vbi ſocius vti pōt vnus ſicut alius. Sed certe idem eēt in vehicu lo publico. vnde docto. cōmuniter tenēt opi. glo. ¶ Item opp. ꝙ vſus non trāſeat pro parte cum ſit indiuiduus. sͣ. de vſu. ⁊ ha. l. vſus pars cum ibi no. ¶ So. dicit glo. aut refers te ad ius. ⁊ tunc ſeruitutes ſunt indiuidue vt ibi. aut ad factuꝫ. ⁊ ſunt diuidue. vt hic hoc eſt failſum. qꝛ ſeruitutes dicūtur indiuidue ꝓpter factū quod eſt indiuiduum vt infra de verborum obligatio. l. ſtipula. non diuidūtur. ergo multo fortius ip̄m factum ē indiuiduum. jͣ. d̓ verbo. obliga. l. eadem.§. cacho. vbi de hoc plene ⁊ ad. l. l. fal. l. ſi is qui quadraginta. ⁊ de cura. furio. l. conſilio. ¶ Dic ergo aut verbum partis refert̉ ad ius: ⁊ tunc male diceret littera idem ſi re fers ad factum qꝛ illud ē indiuiduū vt predixi. ¶ Referas ergo glo. ad vtilitatem que reſultat ex vſu facti qꝛ talis vtilitas bene ha beri poteſt ꝓ parte rei ⁊ plenius dicam. jͣ. in ſupplectione glo. Itē oppo. ꝙ non poſſit obligari iuſolidum ſed tantum ꝓ parte rei q̄ ad vnumquēqꝫ peruenit. vt. C. de non nume. pecu. l. cū vltra. So. ẜm glo. ⁊ Ia. de are. non poteſt peruenire ad dominos inſoliduꝫ re vera ſed fictione iur̄. ſic vi ē in mutuo. vi. C. ſi cer. peta. l. ſi ex p̄ cio. ⁊. l. ſi non ſinguli. ¶ Sed hoc reprobat Mar. ſili. ⁊ dicit aut queris de obligatōe que contrahit̉ te. ⁊ iſta non tenet̉ quilibet ni ſi quatenus ad enm peruenit ex re vt in ꝯtrario. ⁊ hic in prin. i ver. ⁊ ait. aut de obligatione que contrahit̉ ratōe doli vel culpe. ⁊ hoc bene contrahit̉ inſolidum cū dolus ⁊ culpa non poſſit niſi ꝓ ſoIido cōmitti vt hic in ver. ſed verius. ¶ Item oppo. ꝙ nō cōſtituant̉ duo rei vt. jͣ. depo. l. ſi duo. So. dicit glo. ꝙ hic ⁊ ibi tenent̉ inſolidum. ſed ſi agatur ad intereſſe condēnatio ſit in partes. vt ibi dicit̉. ¶ Hec ſolutio non ē vera qꝛ hic in fi.§. dicit̉ ꝙ actio furti datur eis inſolidum qꝛ eorum ē iuſolidum quod non eēt ve rum ſi debent coadēnari pro parte. ⁊ ideo dic ꝙ hic loquit̉ ī prin cipalibus perſonis. ibi in heredibus ẜm Mar. ſili. ⁊ Rai. ⁊ rōnē diuerſitatis infra dicam. ¶ Ilem oppo. de. l. i. c. rem mihi.§. in exercitu. ⁊ ibi in partes ipſo iure tenentur. So. dicit glo. ꝙ ibi fuit actum ꝙ tenerētur in partes. ⁊ ideo pro ꝑtibus tenent̉. hic nihil fu it actum ⁊ ideo tenent̉ inſolidum. ⁊ ita tenet glo. jͣ. depoſiti. l. i.§. ſi apud duos. ſed hoc ē falſum qꝛ ſi eſſet actum ꝙ tenerētur inſoli dum eſſent vere ⁊ propric duo rei cuius ꝯtrarium dicit hic littera ꝙ quodāmodo.i. ꝓprie ſunt duo rei. dicit ergo ꝙ hic loquit̉ ī ob ligatōe ſecundaria contracta rōne doli vel culpe qua tenētut inſolidum ſimpliciter obligati niſi ſit actum ꝙ pro parte. ⁊ ita in cō trario. ⁊ ad hoc bene facit. jͣ. de ſolu. l. ſi ſtipu.§. i. ¶ Item oppode. l. i.§. ſi apud duos. jͣ. depo. ſo. Ibi glo. ſoluit ſic precedēs contrarium ⁊ male vt. sͣ. dixi. quare dic ꝙ hic loquit̉ de obligatione ſecūdaria ꝯtracta rōne doli vel culpe. Ibi aūt de primitiua cōtra cta de reſti. rei. ¶ Et ē ratio qꝛ res non pōt ad vtrunqꝫ inſolidū peruenire ſed pro parte ergo ⁊c. vt. sͣ. ſi cer. pe. l. rogaſti.§. i. ⁊. d. l. cū non vltra. de non nume. pe. ¶ Item oppo. glo. de aūt. ⁊ ad hoc. de duo. reis. quidam dicunt ꝙ hic corrigit. Sed hoc eſt falſuꝫ qꝛ illa aut̓. non corrigit iura vetera in modo obligandi. vnde ⁊ olim ⁊ hodie tenent̉ ꝓ parte niſi agatur ꝙ teneant̉ inſolidum. ſꝫ in mo do conueniēdi hodie hoc eſt plus qꝛ dato ꝙ agatur habēt tamē beneficium diuiſionis niſi eidem renūciauerūt vt dicta autͣ. ⁊ ad hoc. jͣ. de duobus reis. l. reos.§. cum in tabulis. dic verius ꝙ ibi cōtrahitur obligatio verbis hic re. Item in aut̄. loquit̉ de obliga tōe primitiua ꝯtracia rōne rei hic de ſecūdaria cōtracta rōne doli ⁊ culpe. qꝛ dolus ⁊ culpa nō pōt pro parte cōmītti vt hic in verſi. ſi verius. ¶ Item oppo. de le. i. l. ſi pluribus. So. vt ibi notatur. ¶ Item oppo. glo. inſti. de obli. que ex delic naſcit̉.§. que de fu lone. So. vt glo. ¶ Et pro ſolutōe omniū cōtrar orū diſtīguit aut loquimur de ꝑſonis princ palibus aut de heredibus prīo cāu aut obligatio ꝯtrahitur verbis ad reſtitutōem ⁊ iunc tenent̉ inſo lidum vt. d. l. ſtipulatōes non diuidūtur. in prin. licet glo. hic aliter intelligat. l. illa. ¶ Aut ꝯtrahitur re vel ꝯſenſu re interueniente. ⁊ tunc aut actū ē ꝙ inſolidū teneat̉ ⁊ tenent̉ inſolidū. ⁊ hoc ẜꝫ vnā lecturā. ⁊ opi. glo. ⁊. jͣ. de duobus reis. l. eandem in prin. depoſiti. l. i.§. ſi apud duos. ⁊ locati. l. iiem queritur.§. duo. ⁊. l. cum apparebit. ⁊. C. eo. l. diuiſa. ¶ Si non eſt actū ꝙ inſolidum teneantur tunc aut obligatio contrahitur in quantitate. ⁊ tunc videtur ad quemlibet venire pro parte. niſi aliud appareat. Et ideo ꝗͥlibet pro parte tenetur. vt C. ſi cer. petatur. l. ſi non ſinguli. quia in plus non debet teneri quiſquam ad eum peruenit. vt dicia. l. fogaſti.§. i. ſi cer. pe. ⁊ dicta. l. cum vltra. de non nume. pecu. ¶ Si vero obligatio cōſiſtat in ſpē tunc aut agit̉ primitiua que agit̉ ra tione oritur rōne rei. ⁊ idem qd̓ ſupra dixi ꝙ teneant̉ pro parte que ꝑuenit ad eos dictis iuribus. ¶ Aut agit̉ ratione ſecūdaria ad intereſſe rōne doli vel culpe cōtracta ⁊ tunc inſolidum vt hoc.§. ver. ſi verius. niſi eſſet actum ꝙ pro parte. vt dicta. l. rem mihi.§. in exercitu jͣ. e. Atiento tamen ꝙ vnus ſolus dolum cōmiſit. ⁊ tūc aut ex natura cōtractus veniebat dolus tantū ⁊ non tenet qui dolum non cōmiſit. ¶ Aut veniebat dolus ⁊ culpa. ⁊ tunc tenet̉ do loſus ex dolo. ⁊ culpabilis ex culpa. quia non ꝓhibuit dolū ꝯmittentē. cedi tamen debꝫ actio culpabili cōtra doloſum vt hic dr̄ ſic. ¶ Secūdo caſu principali quando querit̉ de heredibus aut agi tur actione primitiua ad rem ⁊ tenent̉ ꝓ hereditarijs portionibꝰ. vt sͣ. e. l. iij.§. heres. aut de ſecūdaria cōtracta ratione doli vel culpe. ⁊ tunc in ſpē inſolidum obligant̉ ſed pro parte cōdemnat̉ in quātitate vtrūqꝫ ꝓcedit pro parte. vt. jͣ. depo. l. ſi duo. ⁊ ibi no. rō differentie inter princ pales ⁊ heredes eſt quia principales ẜm hec iura non habebant beneficiū diuiſionis hr̄des ſic. per. l. xij. tabu. ⁊ hoc tenet Ray. lꝫ dicat Ci. hanc materiaꝫ obſcure tradere. C. d̓ duo bus reis. auct̉. hoc ita ſi debitor que non eſt ꝓprie materīa huiꝰ.§. quia hic non erant duo rei. vt. sͣ. dixi. Ex predictis ꝯtrarijs decla ro glo. magnā que multas vtilitates cōtinet. ⁊ prīmo querit gl. an plures poſſunt dominiū eiuſdem rei inſolidum habere. ⁊ dicit ꝙ non vt hic ⁊ pro hoc bene facit. licet non alleget. jͣ. de leg. ij. l. meuius.§. duorum. qd̓ intellige in eodē dominio. nam diuerſis ſic vt vnus direcio alius viiliter. sͣ. ſi ager vec. ꝑ totum. Item hoc in rebus corporalibus in incorporalibus. puta feruitutibꝰ vel iuribus plures poſſunt habere dominiū inſolidum. sͣ. de ſeruit̉. l. pro parte ⁊ de vſu ⁊ hal. vſus pars. ¶ Deinde querit an idem ſit in poſſeſ ſione. dicunt quidam ꝙ idem eſt in poſſeſſione naturali in ciuili. ſecus ꝙ ꝓbatur primo per deſtruct. rōnis. l. iij.§. ex cōtrario. jͣ. de acquir. poſ. Item quia ciuilis retinet̉ animo ſi animus vnius alterius animum non impedit. ergo duo poſſunt inſolidum ciuiliter poſſidere. ¶ Tu dic cōtra vt glo. quia quod operat̉ impedimētum facti operat̉ ⁊ impedimentū iur̄. vt. jͣ. de condi. inſti. l. cōditio nes. ⁊. C. de inſti. ⁊ ſubſti. l. reprehēdenda. ſicut ergo impedimētū facti impedit plures inſoliduꝫ poſſidere naturaliter ita impedime tum iur̄ ꝓhibet poſſidere ciuiliter. ¶ Preterea ſequit̉ etiam vt dicit glo. ꝙ plures poſſent inſolidum effici domini eiuſdem rei. nam poſſeſſio ciuilis eſt cauſa vſucapionis ⁊ per ꝯſequens acqui rendi dominiū eandem rem. ergo plures non poſſunt inſolidum poſſidere ciuiliter nec naturaliter. ꝙ autem ciuilis poſſeſſio ſit cā vſucapionis. vide bene per Di. extra de reg. iur. c. ſine poſſeſſione ⁊ qd̓ no. C. de ſeruis fugi. l. i. ¶ Item querit̉ an ſit vna poſſeſſio an due. de quo dic vt no. per Di. in dicto. c. ſine poſſeſſione. ⁊ in glo. C. de acqui. poſſ. l. lꝫ. ¶ Item quere quis habeat poſſeſſionem ciuilem ⁊ quis naturalem. ⁊ dic vt hic in glo. ⁊. jͣ. de acquirer. poſſ. l. i. in prin inſecūda glo. magna ⁊ vltima. ¶ Item querit ꝗd de colono. ⁊ dic vt in gl. ⁊ plenius. C. cōia de vſucap. l. i. ¶ Itē querit ſi habens poſſeſſionē naturaleꝫ cōcedat alij in feudum vel emphitheoſim. nūquid retineat illam naturalē. dic vt in glo. ⁊ no. in. l. iij.§. ex cōtrario. ⁊. C. vti poſſi l. i. alie etiā queſtiones poſſunt fieri ꝑtinentes ad maieriā poſſeſſionis. de qua loquit̉ iſte.§. vꝫ qūo peſſio querat̉ qūo amiitat̉ ⁊ qūo retineat̉ ꝓ quibus recurrat̉ ad notata in. l. i. de acquir. poſſ. ⁊. l. clam poſſidere.§. qui ad nūdinas. ⁊. C. de acquir. poſſ. l. lꝫ. in ſumma. e. ti. ¶ Sed extra gl. que ro queſtionem ſatis pertinētem ad iſtum.§.ſ. quādo actio cōmodati oriatur vtrum ſtatim cum cōmodat̉ an no. ex dolo vel culpa cōmiſſa in cōmodato. ⁊ videtur ꝙ oriaturſtatim re cōmodata. inſti. quibus mo. re cōtrahit̉ obligatio. in prin. ⁊ quia eſt cōtractus nominatus qui ſtatim producit obligationem. sͣ. de pactis. l. iur̄gen. ¶ In cōtrarium videt̉ quia dolus vel culpa interuenit. jͣ. d̓ verbo. ob. l. ſi ſtip.§. ſinaūt. ⁊. jͣ. man. l. ſi ꝓcura.§. mandati. dic ꝙ due naſcuntur obligōnes. vna ex re. vt inſti. quibus mo. re. ꝯirahitur ob. in prin. Alia que venit ex dolo ⁊ culpa. ⁊ tunc.§. ſinauteꝫ. effectum iur̄ hꝫ qd̓ pꝫ quia datur contra heredem. jͣ. de poſſ. l. ſi duo. alias non daretur ex dolo. C. ex delictis defunc. in rubro ⁊ ni

Cōmodati. gro. ¶ De qua ergo hic loquit̉ ẜm celſum de primitiua. ⁊ iō ar. celſi eſt veriſſimū ſed dererminatio vulp. loquit̉ de ea que venit ex dolo vel culpa. ⁊ ita loquit̉ ver. ſed verius. ⁊ ita intelligatur ꝙ vterqꝫ bene dixit. quia ſi agatur ex obligatōe cōtracta ad rem qui libet ienet̉ pro parte ſi ex obligatōe que orit̉ ex dolo vel culpa ꝗlibet tenet̉ inſolidū. Et non inepte dici poſſet ꝙ ſit vnica obligatio quia ſecūda ꝓcedit ex prima. ſicut dicit̉ in obligatione faciēdi in qua ſuccedit intereſſe ⁊ cum vna obligatio dr̄. jͣ. de dona. inter virum ⁊ vxo. l. ſi donator ⁊ de re iudi. l. ſiquis ab alio. ¶ In glo. ſi celſus in fi. iū dic ẜm Mar. ſili. ꝙ hic loquitur ſoluit̉ queſtio quo ad primitiuam obligationē que re cōtrahit̉. Nam illa tenet̉ quilibet pro parte. quia pro ꝑte tantū ad eum peruenit vehiculum. ⁊ hoc innuit infra in ver. ſed verius. dum dicit duo quodāmodo rei quod notat improprietatē. ſi enim quilibet tenent̉ inſolidum eſſent vere duo rei. ⁊ ꝓ hac opi. bene facit. jͣ. depoſiti. l. ſi plures. ⁊ ibi in glo. ⁊. l. i.§. ſi apud duos. ⁊. jͣ. in ver. ſed verius. lo quitur de ſecūdaria obligōne que orit̉ ex dolo vel culpa qua quilibet tenetur inſolidū. vt. sͣ. dixi. Mar. ſilima. ⁊ iſte eſt verus intellectus huius.§. iuditio meo quicquid dicat glo. In glo. hoc eſt planū. Ibi ſi de poſſeſſione querit̉.ſ. an plures poſſunt inſolidum poſſidere. Ibi negoſiana.i. ſequaces mei. Ibi ꝙ paiet.ſ. ꝙ poſſeſ ſio ciuilis ſit cā vſucapiendi ⁊ acquirendi dominiū. ⁊ no. bn̄ hāc glo. ⁊ qd̓ no. per Dy. in. c. ſine poſſeſſiōe. d̓ regu. iur. li. vi. Ibi inta poſſeſſiōis.ſ. naturalis ⁊ ciuilis. Ibi ſibi euꝫ poſſidet.ſ. vlufruciua rius ⁊ emphiteota. Ibi aliam non hꝫ niſi naturalē. Ibi alias negant. sͣ. hac eadem glo. vltra prin. Ibi ꝙ tunc deſinat.ſ. habere na turalem cū abſentat ſe ciuilem cū ingredit̉ ⁊ in hac opi. fuit Al. ⁊ no jͣ. de acquir. poſſ. l. i. circa prin. Ibi Al. dixit in fi. ⁊. l. ſi plurimū. in prin. ¶ Dic aūt ſunt poſſeſſiones penes diuerſos. ⁊ iunc ſunt due aut penes vnum. ⁊ tunc eſt vna duas habens qualitates. ⁊ d̓ hoc dic vt no. de acquir. poſſ. l. i. ⁊. l. iij.§. ex cōtrario. ⁊. C. de acꝗ. poſ. l. lꝫ. ⁊ per Dy. in dicto. c. ſinc poſſeſſiōe. li. vi. ¶ In glo. ꝗ nec eſt.ſ. vſus. In glo. ſic nec balnei magni. ibi ad fun̄ i. cōmoditateꝫ vtendi vel dic plenius cum querit̉. an quis pro parte vti poſſit. aut queritur de vſu ꝓut eſt factum. aut ꝓut eſt cōmoditas vtendi aut modus cōſumendi aūt abuſus aut prout eſt ſeruitus aūt ꝓut ē cōſuetudo. ſi ꝓui eſt factum aut res eſt parua. adeo ꝙ tota occu patur ex vſu vnius vt catedra. tunc vnus pōt habere vſum inſoli dum. Si vero conſideras ptātem vtendi. quia mō pōt hac parte vti mō illa. tunc bene pōt quis habere vſum inſolidū. ſed ſi accipi as vſum ꝓut eſt vtendi cōmoditas non diſtinguo ſit res parua vel magna. lꝫ hic ioā. teneat cōtrariū ſed diſtinguo an ex numero perſonarū vtentium vſus nimis incōmodet̉ per vſum alteriꝰ. tūc quilibet vtitur non inſolidū ſed pro parte. ⁊ ſic loquit̉ iſte.§. Si vero ex numero perſonarū vſus vni non incōmodat̉ per vſuꝫ al terius. tunc vnuſquiſqꝫ vtitur inſolidū. ⁊ ſic loquit̉ hic qd̓ dicit̉ de balneo ⁊ ſimilibus. ⁊ ad denoīandū ꝙ in vehiculo vſus vulus incōmodatur per vſum alterius poſuit in vehiculo paruo cōmoda to duobus. ¶ Si vero cōſideratur ꝓut eſt modus cōſumendi tunc pōt eſſe pro ſolido ⁊ ꝓ parte ſiue inperſonam vnius ſiue plu rium. ſi vero ponat̉ ꝓ vſu ⁊ quādo aliquis vtitur aliter ꝙ debeat tunc dr̄ abuti. sͣ. de vſu ⁊ ha. l. plenū. nec pōt quis niſi pro ꝑte abuti Si vero cōſideratur ꝓut eſt ſeruitus. tūc ſi inſolidū cōſtituit̉ pōt eē inſolidum ⁊ ꝓ parte ẜm cōmoditatem vtentis. ¶ Si vero cō ſtituatur in ꝑte ſi diuiſa valet qꝛ in toto fundo cōſtituta videt̉. vt sͣ. fi. regū. l. hos fines. in fi. Si vero cōſtituat̉ ad partem indiuiſaꝫ tunc ſiue vni perſone ſiue pluribus non valet qꝛ de natuia ſeruitu tis impoſſibile ē vti ꝓ parte indiuiſa. vt dicia. l. vſus pars. vbi de hoc ſatis dixi. Et ratio eſt quia fundus non pōt eſſe liber ꝓ parie indiuiſa ⁊ pro ꝑte ſeruus. vi. jͣ. de libe. cā. l. duobus. rō aūt quā glo. redit in dicta. l. vſus pars. quia in futurū poſſꝫ plus indigere ⁊ ſic nō valeret ī ꝑte indiuiſa nō approbat̉ cōiter. qꝛ ēt poſſet eē ꝙ minꝰ indigeret. ⁊ hoc magis debemus conſiderare vt valeat legatum vſus. ſed hoc non ē cōſiderandū quia de futuris ſumus incerti. sͣ. ſi pars here. pe. l. antiqui. ⁊ incōtinēti debemus eſſe certi. an valeat vel non valeat legatum vſus. ⁊ hoc verum etiam ſi fundus ſit magnus adeo ꝙ pars indiuiſa diuiſione fructuum facta ad vſuꝫ ſufficeret quia poſſet eſſe ꝙ nō ſufficeret. ⁊ quia teſtator habuit po teſtatem conſtituēdi in toto fundo vel parte certa. ſi autem accipiant vſus prout eſt conſuetudo. tunc poteſt eſſe inſolidum ⁊ pro parte. Iaco. butri. in glo. qꝛ vterqꝫ ibi. l. ſi duo ẜm Azo. hoc nō po teſt ſuſtineri. qꝛ ſi obligatio eſt inſolidum. ergo ⁊ petitio ⁊ ſenten tia. vt. sͣ. cōmuni diui. l. vt fundus. ad. l. ſi duo. Reſponde ſcd̓m Pe. ꝙ ibi agebatur contra heredes ex ꝯtraciū defuncti ⁊ ideo actio ſcinditur inter eos. vt. eo. ti. l. in depoſiti. ⁊. C. ſi ceriū pe. l. i. vnde ibi loquitur in heredibus depoſitarij. hic in ip̄is principa libus cōmodatarijs. Et eſt rō differentie qꝛ heredes ex facto vel cōtractu defuncti tenent̉ pro partibus hereditarijs vt dixi. ergo ſi tunc dolum cōmittant teneri debent pro parte habito reſpectu ꝙ cōtractus fui radicatus in perſona defuncti. ſed quādo ſūt pͥn cipales cōmodatarij tunc rōne doli tenet̉ quilibet inſolidum qꝛ ex proprio cōtractu et dolo tenent̉. Andre. Et pro hac diſtinc. fa cit. sͣ. de minori. l. emilius ibi de duobus reis in prin. Sed ⁊ olim erat neceſſe agi ſaltem tacite. vt. jͣ. de duobus reis. l. reos.§. cum in tabulis. vnde.§. iſte ſi intelligas ꝙ teneant̉ inſolidum non pōt procedere iure. ff. niſi dicas actum ſaltem tacite ꝙ eſſet duo rei. Franciſ. In fi. iſte finis non cōuenit cum prin. glo. quia ſi actum eſſet cōdemnaret̉ inſolidum ſed cōuenit cum glo. que eſt. jͣ. depo ſiti. vel dic ꝙ finis huius glo. refertur ad iura de quibus loquit̉ hic glo. a verſi. hodie vero vſqꝫ ad fi. Iac. bu. ¶ Alij dicūt aut extat res cōmodata ⁊ tūc quilibet tenetur inſolidum qꝛ reſtitutio nō pōt fieri ꝓ parte ⁊ ſic intelligant̉ vna ad hoc allegata. ⁊ sͣ. e. l. iij.§. heres aut res non exiai. ⁊ tunc quilibet teneat̉ ꝓ parte. ⁊ ſic intelligant̉ alia iura que dicunt pro parte teneri. Continua leges ſequentes. De ſignificato huius Nde queriture diciōis vnde. vide ꝑ Archi. prima di. humanū. ⁊ in alphabeto. ⁊ hec. l. cō tinuat̉ precedentibus. ⁊ eſt de eadem materia ⁊ hꝫ tres partes. ſcd̓a ibi. ſed ⁊ ſi legis. tertia ibi. nam ⁊ ſi aduerſus. Ibi furem egeri ⁊ exegerit. nam ⁊ ſi cōmodās eligat agere cōtra ſurem ⁊ nihilominus ꝯmodatarius agere poterit rōne vſus deꝑditi vi. C. de furtis. l. manifeſtiſſimi. ibi periculo ſuo ⁊ ſuis expen ſis. Ibi audiret de equitate nō de rigore cum ſint quafi domino rei. vt in.§. ſi duobus. Ibi cōmodator actionem propter damnuꝫ ab eo datum in re cōmodata. Ibi cedere debeat illam actionem legis aquilie. Ibi dederit alter culpa vel negligentia alterius. Ibi cōmodati act. ꝓ re ⁊ damno ab alio dato. Ibi ſartire compellit̉ ⁊ dic ꝙ ſic vt in vltima glo. ⁊ ẜm Ia. de are. hic debes accipere quod eſt in fi.§. qd̓ videtur habere rationem ⁊ dicēs. jͣ. niſi forte quis dixerit ⁊ male. ⁊ tunc non ob. l. ꝗ ſeruum. de ac. ⁊ obl. de qua opponitur in glo. vltima ſimilis relatio ⁊ expoſitio. sͣ. de eo qd̓ cerio loco. l. fi. Ol. Naꝫ ſi aduerſus ip̄m dic ꝙ arguit ꝙ cedi d̓beat actio legis aquilie ꝯuento ſocio. nam eidem ꝯuento remittit̉ actio legis aquilie. ergo ⁊ in ſuperiori caſu debet eam cedere ſocio cum dare ⁊ remittere ſint paria. vt. sͣ. de condi. cā data. l. ſi mu lier. ⁊. l. ſiquis accepto. Ibi niſi forte quis dixerit ⁊ male ẜm Ia. de are. vt patet in fine legis. ⁊ hoc tollit ꝯtrarium de. l. qui ſeruuꝫ. ẜm eum licet glo. aliter ſoluat ẜm Mar. ſili. illa verba que ſūt hic in fi. l. ꝙ videt̉ habere rōnem referas ad omnia ſupradicta a ver. ſed ſi legis citra. arg. jͣ. de leg. i. l. talis ſcriptura in fi. ¶ Et ꝑ hūc fi. ſoluitur vltima queſtio ꝙ debeat fieri ceſſio lꝫ glo. dicat eā nō ſolui. ſed male dicit quia in fi. ſoluit̉. ¶ Oppo. ꝙ ex damno da to ab vno nō poſſit alter cōueniri vt. jͣ. e. l. ad eos. ¶ So. duobus modis vi glo. Sed verior eſt ſolulutio aut potuit prouidere ne ſocius damnum daret ⁊ tenet̉ vt hic. alias nō vt ibi. ¶ Item opp. de. l. mora. in fi. jͣ. de vſuris vbi ex dolo alterius nō cōuenit̉. Solu. hic ex culpa ſua cōuenit̉ licei ex alterius dolo. ¶ Cōtra hoc inſta qꝛ ſi ambo fuerunt in culpa dꝫ culpa compenſari culpe jͣ. de compenſa. l. ſi ambo. So. hic iſte qui dedit damnum deliquit in omittēdo. ⁊ ideo culpa primi preponderant. jͣ. ſo. ma. l. ſi mora. ⁊ no. per Di. de regu. iur. c. impari cā. libro. vi. Item opp. ꝙ actio l. aquilie non ſuperſit poſtquam actum ē cōmodati vi. jͣ. de act. ⁊ obliga. l. qui ſeruum.§. fi. ¶ Solu. dicunt quidam ꝙ illa deter minatur per iſtam qꝛ non durat vt ibi niſi in eo ꝙ plus eſt vt hic. Et eſt rō qꝛ vnum ſimplum non accedit alteri ſimplo. ſed illud plus bene accedit ſimplo iam exacto vt ibi patet in littera. Alij dicunt ꝙ hic de rigore ibi de equitate ꝙ nihil eſt. ⁊ eſt cōtra tex. huius. l. ¶ Oppo. glo. de. l. ſi dubitetur de fideiuſſo. glo. dicit

Cd̓modati. aliud in fideiuſſo. ⁊ aliud in reis. ⁊ eſt ratio diuerſitatis qꝛ fideiuſſores ẜm hec iura habebāt beneficium diuiſionis hodie vero nō ¶ Item opp. ꝙ per act̉. cōmodati nō tollatur actio. sͣ. de rei vē di. l. non ſolum. So. hic in actione prima fuit habita rō dāni dati ibi non. ¶ Quero que littera ſit melior an cōuenire an conue niri ẜm litteram cōueniri erit mirum cū iure iſto nō haberent beneficium diuiſionis. Unde Ia. bu. dicit ꝙ melior eſt littera conue nire ⁊ eſt ſpāle hic ꝓpter odium doloſi vt fiat ceſſio ſocio eiꝰ etiā antequam ſoluat ⁊ ſocium ꝯueniat cum alias nō deberet ſibi cedi actio nec debet alium conuenire niſi poſtquam ſoluiſſet. Et facit iſta littera ad qōnem ſi principalis qui dederat duos fideiuſ ſores miſit pecuniam vni ex fideiuſſo. vt ſolueret creditori ⁊ nō fe cit ⁊ creditor agat contra alium fideluſſorem ꝙ excipere poſſit ꝙ agat contra alium qui recepit ſuo periculo ⁊ expenſis. ⁊ ꝓ hoc jͣ. pro ſocio. l. actione.§. ſi cōmunis. In ꝯtrarium facit. sͣ. e. l. ſi vt certo.§. nūc videndum. ſecūdo vbi de hoc dixi ¶ Item quero ꝓut eſt littera ꝯueniri ad quid agit cōmodans cōtra cōmodata rium qui egit contra furem ⁊ exegit dic ꝙ aget ad eſſimationem rei cōmodate non autem ad penam furti. qꝛ illam non tenetur cō modatarius reſtituere. vt. C. de furtis. l. manifeſtiſſimi. Sed an ip̄am penam furti quam exegit a fure tenet̉ cōmunicare ſocio dic ꝙ ſic. jͣ. de duobus reis. l. i. ⁊ fortior ratio eſt in duobus ꝯmodatarijs quam in duobus reis. quia cōmodatarij certant de dānō vitādo ⁊ duo rei de lucro captādo. Item dicit glo. ꝙ abſolui debet ab obſeruatione iudicij. q. d. non diffinitiue ne pereat ius cō modantis cui nōdum eſt ſatiſfactum. ¶ Uel dic ẜm Mar. ſili. ꝙ nec abſoluit̉ nec ſibi ceditur actio niſi ſoluat ſed ſoluere tenet̉. ⁊ tunc ſibi ceditur actio coatra ſocium. ⁊ quia ſoluit abſoluit̉ ab obſeruatione iudicij. inſti. de perpe. ⁊ tempo. ac.§. fi. ¶ Et aduer iequia quidam reprobant gio. que eſt hic que videtur dicere ꝙ ceſſio detur etiam cuilibet doloſo ſi non eſt renunciatum beneficio diuiſionis. dicit enim ꝙ beneficium diuiſionis bene dat̉ doloſo quia competit per modum exceptōis. ſed ceſſio ſit que com petit per modum agēdi. De hoc vide quod plene dixi. C. d̓ duo bus reis ſuper rubrica vbi pleniſſime tractaui materiam duorum reorum ⁊ quomō fuat ceſſio inter eos ẜm Ia. de bel. ¶ Sed qͣꝫ tum ad preſens dic ẜm eum ꝙ glo. hic tenet ꝙ reo cōtra reuꝫ cedatur actio quādo cōuenitur ex facto ſocij. Item quādo habent beneficium diuiſionis ad ſimilitudinem fideiuſſo. ⁊ mandatorū. ſed glo. jͣ. de admini. tuto. l. ſi plures dicit cōtrarium ꝙ ſiue habeat beneficium diuiſiōis ſiue nō debeat cedi actio quia licet ſit re nūciatum beneficio diuiſionis non ſequitur ꝙ ſit renūciatuv. deneficio ceſſionis. ar. sͣ. de ſerui. vrba. predi. l. ſi domus. ⁊ videt̉ ex preſſum. jͣ. locati. l. cum apparebit. in fi. de hoc dixi. C. de trāſact̉. l. i. ⁊ ſuper rubrica de duobus reis. ⁊. d. l. ſi plures. ¶ Si querat̉ an deceat fieri ceſſio in totum vel pro parte dic vt no. d. l. ſi plures ⁊. jͣ. de ſolu. l. modeſtinus. ⁊. C. de duobus reis. l. i. ¶ Uel dic vt hic colligitur in glo. quia ſi cōuenitur ex facto cōrei tunc inſolidū vt hac. l. ſi ex facio cōmuni tunc pro parte. vt. d. l. modeſtinus. ⁊ de fideiuſſori. l. fideiuſſoribus. ¶ Uel dic aūt cōuenit̉ ex facto cōrei ⁊ tunc inſolidum vt hac. l. aut ex facto ſuo tantum ⁊ non ce ditur ſibi. vt. jͣ. de tute. ⁊ ra. diſtra. l. i.§. nunc tractemus. ⁊. jͣ. de po. l. i.§. ſi apud duos aut cōuenitur ex facto cōmuni ⁊ tunc aut con uentus habetur loco principalis ⁊ alter loco fideiuſſoris ⁊ in nihilum ſit ceſſio. argu. huius. l. ¶ Aut in totutum habet̉ loco fideiuſſoris ⁊ tunc inſolidum dꝫ ei cedi. vi. C. de fideiuſ. l. ij. ⁊ aut̓. preſente aūt ꝓ parte habetur loco principalis. ⁊ ꝓ parte loco fide iuſſoris tunc pro parte dꝫ ei cediquādo autem habeat̉ loco prin cipalis vel fideiuſſo. dic vt no. jͣ. ad velle. l. vir vxori. ſi de hoc nō ꝯſtat dic aut cōuenitur rōne re debite aut rōne culpe aut rōne do li. Primo caſu ⁊ ſecūdo debet fieri ceſſio in dubio pro parie. vt no. C. de duobus reis l. i. remota illa falia diſtinctione glo. que ē in dicta. l. ſi plures. de admi. tu. naꝫ ꝓ parte debet preſumi ad quē libet rem perueniſſe. ⁊ ideo ꝓ parte que non peruenit debet cedi actio vt hac. l. ⁊. d. l. i.§. nunc tractemus. ⁊ ar. C. de duobus reis. l. ij. ⁊. iij. ⁊ ſi cer. peta. l. ſi nō ſinguli. ⁊ hoc eſt valde notandū. Item ſi in ſcriptura continet̉ ꝙ confeſſiſunt quilibet inſolidum recepiſ ſe. ergo debet preſumi in dubio ꝙ pro parte res ad quemlibet per uenit ar. sͣ. e. l. ſi ut certo.§. ſi duobus. ⁊ in aut̄. de duobus reis.§. ſi autem ijſdem. ¶ In tertio caſu quādo rōne doli cōuenit̉ nō dꝫ fieri ceſſio vt hic. ⁊. d.§. nunc tractemus. ⁊. d. l. prima.§. ſi apud duos. ſi autem non eſt facta ceſſio dic vt notatur in dicta. l. prima. C. de duobus reis. Iacobus de belui. ¶ In glo. commodati actione. Ibi ſi pignore ⁊ ratio diuerſitatis ibi nota. In fi. ⁊ hoc iur̄ iſto ⁊ in caſu ibi poſito. quia non poſſet alter cōueniri in ſolidum alijs exiſtentibus ſoluendo. ⁊ de hoc dubitabat̉ an eſſent alij ſoluendo. ergo ſatis eſt in dubio interim eum cōueniri ad par tem p̄ſtita cautione vt interim creditor alios cōueniat. at hic quē libet habet obligatum inſolidum ⁊ quēlibet inſolidum cōuenire pōt. nec eſt ratio quare ius agendi pro ſolido ſit impediendum e quare rogat̉ ad alium ire ſed audit̉ petens ſibi act̉. cedi vt agat ⁊ duo ex equitate cōſequit̉. primū vt cedatur inſolidū actio ſcd̓ꝫ vt cedatur antequam ſoluat ex equitate huius. l. Sed Mar. ſili. cō ira vt. sͣ. dixi. In glo. immo videt̉ ꝙ cogi non debeat.ſ. reſtiiuere dānum a ſocio datum. In fi. dicunt ibi. In glo. vltima quicquid dicat glo. iſta dic ꝙ finis refertur ad omnia precedentia ꝙ hic ſol uitur queſtio. an debeat actio quam dedit glo. non ſolui vt ⁊ ſuperioribus dixi. ¶ Ad cōmodatarium Ei comodate. qcanſuiſola de entatio rei hoc dicit. ⁊ hoc. sͣ. de rei ven. l. officium. ¶ Non abutens re cō Um qui rem. modata ceſſame culpa de interitu non enetur. hoc dicit. ¶ Qui dolū tm̄ ⁊ latam culpam. vt. jͣ. depoſiSi rem. j.i. qd̓ nerua. Ibi ſi fur vi quia dabam ei mercedem pro labore ſuo vel cōcedebam librūmeū ad couigendū ſuū. Ibi actionem cōtra furem qui eam ſurripuit ⁊ dic aut trado gr̄a mei tm̄ vt videat quātum valeat vt vendam alteri. ⁊ tunc de dolo ⁊ lata culpa tenet̉. aut gratia recipientis tantū ⁊ tenet̉ de leuiſſima culpa aut gratia vtriuſqꝫ. vt quia eram ei venditurus. ⁊ tunc de leui ſi pereat dum remittit̉ cuius ſit periculum. dic aut miſſi ei nuncium per quem remitteret ⁊ meū eſt periculum aut non miſſi tunc aut erat talis qui ꝯſueuerat per ſe portare vel veriſſimile erat actum ꝙ per ſe portaret ſi per alium miſtat ſuum eſt periculū. Si vero erat talis qui deberet per ſe portare. tunc ſi elegit nūcium cōi opinioni idoneum liberat̉ alias non. ¶ Alij diſtinguūt an dede rit ſeruo vel famulo ꝓprio ⁊ non teneat̉. vt infra. e. l. argentū. aut alteri. ⁊ tunc aut cōiter idoneo aut non prima verior. Iac. bu. ¶ Sed cui incumbit onus ꝓbandi dic ꝙ cōmodius ꝓbabit ſe cōmodaſſe. ⁊ cōmodatarius ꝓbabit amiſſionem. ⁊ cōmodās re plicando ꝓbabit in amiſſione interueniſſe dolum vel culpā ꝯmo datarij. ⁊ vide qd̓ no. in gl. i. ꝓ ſocio. l. non habeā rem. ⁊. l. ſe. ⁊ dic vt no. ⁊ dixi. C. de pigno. act̉. l. ſi creditor. ⁊ de hoc ſatis no. ⁊ dixi sͣ. de eden. l. ſi quis ex argentarijs.§. fi. Et no. l. ſequentem ꝙ nul la electio eſt in culpa. ⁊ videt̉ male elegiſſe ex quo poſtea cum re fugit ⁊ dicit glo. que notabilis eſt. ⁊ vide qd̓ no. ⁊ dicam. jͣ. eo. l. ſi mei cauſa.§. i. Albericus de roſate. §. i. ¶ Iſta eſt pulchra. l.q̨̄ I mei cauſa. ditinguit aut fuit miſſus nuncius ad recipiendam rem cōmodatā vel ſolum ad monēdum cōmodatariū ꝙ mitteret. ⁊ vide qd̓ dixi. sͣ.§. ꝓxi. ⁊ per Azo. in ſumma. e.§. Item culpa pōt imputari ⁊ no. pulchram glo. que ē hic que querit quid ſi nūcius mentitus fuerit cum eēt miſſus ad monēdū dixit ſe miſſum ad recipiēdum ⁊ dicit ꝙ cōmodatarius non erit excuſatus quia non debuit ſibi credere. ⁊ pro hoc etiam facit precedens reſponſum vbi excuſatur cōmodatarius qꝛ dominus iuſſerat dari nuncio. alias non eēt cre dendum nuncio. Sed in cōtrarium ꝙ cōmodatarius credens nū cio ſit exeuſatus bene facit. jͣ. de exercito. l. i.§. vnde querit offilius. ⁊ de inſtitor̄. l. cuiuſcūqꝫ.§. ſed ⁊ cū fullo. ⁊ ꝓpter bonā fidem quā habuit. C. de ſeruis fugi. l. quicūqꝫ.§. qd̓ ſi ſeruus. Ibi nūcius eſt ⁊cͣ. ¶ Et faciūt etiam predicta ad ſimilem qōeꝫ quā querit Bar tho. brix. in queſtionibꝰ ſuis. l. ij. queſtiōe que incipit cū quidā ſcho lares eſſent in ſcholis ⁊ famuli eorum non veniſſent acceptum libros dixit vnus ita ⁊ mittatis famulos ⁊ ego iterum cuſtodiam

Comodati. li dros venerunt famuli inter quos vnus aſſeruit ſe famulū vnius cum nō eēt ⁊ accepit librum eius. ⁊ cum eo aufugit querit̉ an ſcolaris qui ſteterat ad cuſtodiam librorum teneat̉. de hoc dic vt ibi no. per cum. ¶ Itē querit Guil. ſi ſcholaris obligauit librū cuidā feneratori ſoluit ſibi ⁊ fenerator per famulū ſuū remiſit ſibi librum qui cum ipſo fugit querit̉ an fenerator teneat̉ ⁊ videt̉ ꝙ liberatus non ſit per. l. i. de rebus eorum. l. magis puto.§. ne tamen. sͣ. de ꝓcura. l. ſi reus. ⁊ de ſolu. l. hoc iure. ¶ Item querit ſi cōmodaui ti bi equum cum famulo meo vſqꝫ ad diem iouis. ille de licentia fa muli tenuit equa vltra terminū ⁊ eo vſus eſt nunquid erit excuſatus a furto. dicit ꝙ non per hunc.§. ⁊. jͣ. e. l. ſi ſeruus. nam famulus datus erat ad cuſtodiendum non ad ꝓrogandū terminum. ⁊ ꝓ hoc bene facit. jͣ. de ver. ob. l. qui rome.§. calimacus. Sꝫ ꝙ ſit excuſatus. facit. sͣ. e. l. ſi vt certo.§. ſi me rogaueris. ⁊.§. ſe. ⁊ vide qd̓ dixi. jͣ. de fur. l. ſiquis vx.§. apud labeonem. ¶ Ibi non apparentis rei cul I his qui. ga eius. Ibi cōdemneuur ⁊ eſtt mationem preſtet. ¶ Nō dꝫ quis de re lucra Si quem queſtum. mante quam periculū ad ip ſum ſpectet. Ex ſicut ab eo qui experimenda accepit. ¶ Op. glo ꝙ ꝑiculum ad cum ſpectet. qꝛ vſus fuit re cōmodata ad aliū vſuꝫ ꝙ eſſet ſibi cōceſſa. So. vt glo. vel dic ẜm Riꝫ. ꝙ hic non fuerat res cōmodata ſed experiūda data. Si enim eēt cōmodati ⁊ vſus eſſet ad alium vſum indiſtincte periculum ⁊ lucrum ad eum ſpe ctaret. vt in.§. ſi vnus hic in glo. allegato Riꝫ. 1 ¶ Extra id qd̓ agit̉ quādoUi libero homini. qͣꝫ iacita naſcitur obligatio. h. dicit. ¶ Uel ſic quādoqꝫ iur̄ ptātem agit̉ ꝙ cōtrahentes omit tunt ad hoc extra de deſponſat̉. impuberū. c. cum nobis. sͣ. de relig. l. ſed ⁊ ſi quis.§. ſiquis dum ſe ſimile. jͣ. de leg. ij. l. vnum ex familia.§. fi. de here. inſti. l. fi. ⁊ facit. jͣ. mandati. l. ſi mandauero tibi. §. ſi curator bonis. Et aduerte qꝛ iſte.§. in fi. vr̄ deſtruere illud qd̓ cōtinue allegat̉ ꝙ actus non operat̉ vltra inientionē agentium. sͣ. ſi cer. pe. l. non omnis. ⁊ de act̉. ⁊ ob. l. obligationū ſubſtantia. ſꝫ dic ꝙ in his que habent perfici ſine cōſenſu pōi operari vltra intētionem agētium. vt in toto tractatu de cōdi. inde. ⁊ hic. In his vero que habēt perfici ꝯſenſum. tūc ſi volūtas omnino abeſt nō oꝑat̉ vbi vero ſolo modo non adeſt. non quia noluit. ſed qꝛ ſubeſt impedimentū. tūc procedit hic quia lex preſumit ꝙ voluiſſꝫ ſi ſciuiſſꝫ impedimentū vel dic ꝙ regula eſt in cōtrario que fallit hic ꝓpter errorem ꝑſone cōtrahētis qꝛ diſpō de qua agit̉ hic ſui natura eſt habilis ad obligationē inducēdam ibi non. ar. jͣ. de act̉. ⁊ oblig. l. ex maleficijs.§. is quoqꝫ. ¶ Oppo. glo. de. l. at qui natura.§. ſi libero. sͣ. de nego. geſt. So. vt in ea ⁊ in cōtrario dixi. vel dic ẜm Andre. ꝙ ibi mandauit non habēs animum cōtrahēdi. ſꝫ iubēdi ⁊ obligandi eum iāquamiſeruū naturaliter. vt l. id qd̓ dominꝰ sͣ. de cōdi. indebiti. ⁊. jͣ. de inſtitor̄. l. ſed ⁊ ſi pupillus.§. i. hic vero ani mo cōtrahēdi ⁊ obligandi eum p̄ſumptiōe iur̄. etiam ſi ſciuiſſꝫ liderum ⁊ fuit hec opi. Ia. de are. que non placet Ray. quia diuinare eſt. ⁊ quia lr̄a dicit hic iuſſiſſe. Ibi vero dicit mandarem ⁊ ſic magis deberet dici ecōtra ꝙ hic iuſſit. ibi mandauit. ar. jͣ. ꝙ iuſſu §. i. ⁊ qd̓ ibi no. ⁊ caue a glo. que dicit ꝙ in cōtrario iuſſit vt libero hic vt ſeruo quia glo. debet dicere ecōtra ꝙ hic iuſſit vt libero preſumptōe iur̄. ⁊ iō orit̉ mādati ibi ⁊ ſeruo. ⁊ iō orit̉ neg. ge. ⁊ dic ꝙ hic actio mādati locū habet quando mandatū fuit gratuitū ⁊ preſcrip. ver. quādo merces fuit incerta non in pecunia numeraia. ¶ Actiones cōtrarie in exerciI ſeruus. nonon in origine ꝓducunt̉ in eſſe ⁊ ſenati vitant nō tollūt ſed exercitio hoc dicit ⁊ ꝑ hoc patet Dy. male dicere extra de reg. iur. c. nullus pluribꝰ qui intelligit hanc. l. ⁊. C. de fur. l. i. ꝙ loquit̉ in act̉. cō trarijs origine ⁊ effectu quia hic non ſunt cōtrarie in origine īmo diuerſe ⁊ ex diuerſis cauſis veniunt ſed in exercitio ſunt cōtrarie. de hoc ſatis dixi in. d. l. i. C. de furtis. de inoffi. te. l. ꝯtra maiores. glo. que incipi. ſi cū. Ibi ꝙ intereſſe ē cōſequutꝰ hoc ē falſum qꝛ cū furti actio debet̉ ad penā nō tollit̉ ꝑſecutoria nec ecōtra. vt. sͣ. de cōdi. fur. l. ſi pro fure.§. furti actio. ⁊. C. de furtis. l. ancille. ⁊ iō ſequens rō veriorē. Ia. bu. ⁊ vide. jͣ. d̓ furtis. l. iij. furti. ⁊ qd̓ ibi no. ¶ Etiam non dominus rei Ommodare. ip̄am cōmodat. hoc dieit cum. l. ſequēti. ⁊ ideo etiam fur cōmodat rem fur tiuam ⁊ habet actōem cōmodati ad eſtimationem rei etiam vltra ſuum intereſſe. vt. sͣ. de iudi. l. non a iud. ce. nec ob. jͣ. de ſtipu. ſer. l. ſeruus meus cum apud furem. ⁊ de furtis. l. itaqꝫ. §. i. ⁊ in eis colligitur. Glo. querit an iſti cōmodanies rem alienam poſſunt agere rei ven. quaſi ille cōmodatarius nō poſſet re ferre queſtionē dn̄ij. ¶ Dic plenius qͣꝫ glo. aui ꝯmodās agit rei vendi. habet̉ probare ſe dominū cū rei vendicatio det̉ dūo. sͣ. de rei ven. l. in rem actio. ⁊ quilibet probat ꝙ eſt cā ſue actionis. C. de ꝓba. l. i. ⁊ de eden l. qui accuſare. Item ꝓbabit aduerſarium ſe poſſidere. C. de alie. iudi. muta. cā. fa. hoc autē probat ex ip̄o ꝙ ꝓ bat ex contractū ad eum perueniſſe. quia hodie preſumit̉ habere vt. C. de pig. actio. l. nec creditores. vbi de hoc no. ⁊ dixi. ⁊ de non nume pecu. l. i. Si autem agat ex cōtractū act̓. cōmodati non hꝫ neceſſe probare de dominio ſed ſolum ſe cōmodaſſe non poteſt ſibi referri queſtio dominij cum ēt non dominus poſſet cōmoda re vt hic ſic. alias diſtinguit̉ habeat quis cām a me vel non. sͣ. de cōdi. ſine cauſa. l. ij. in vltima glo. ⁊ facit. jͣ. de dona. inter virum ⁊ vxo. l. ſi donate. ¶ Querit Guiel. ſi cōmodaui tibi rem alienaꝫ ⁊ nō vis eam reddere. ad quid debeas ꝯdemnari vtrum ad intereſſe meum an ad veram rei eſtimationem. ⁊ videtur ꝙ ad veram rei eſtimationem vt hic. C. vnde vi. l. non ab re. ⁊ argu. jͣ. de tabu.exhi. l. locum.§. cōdemnatio. ⁊ hanc veram credit vbi agit̉ ex cōtractū quia non pōt referre qōnem dominij vt dictum ē. ſi autem ageretur exira cōtractum forte ex delicto vel quaſi tūc fieri debet cōdemnatio ad intereſſe meum rōne iuris mei. vt. jͣ. vti poſſidetis. l. iij.§. fi. ⁊. jͣ. de vi ⁊ vi ar. l. iij.§. interdicto. tunc enim po teſt referre queſtionem dominij quo ad diminuendam eſtimatio nem vt. sͣ. quod metus cauſa. l. ſi mulier.§. qui poſſeſſionem. Hec lex quattuor diN cōmodato. q. prmo ꝙ pacium ex quo datur occaſio delinquendi non tꝫ. ſcd̓o ꝙ con traria cōmodati poteſt agi etiam ſine directa. iertio ꝙ heres ex ſuo facto conuenit̉ inſolidum. quarto ꝙ ſicut ab initio liberum ē cōtrahere. ita ex poſtfacto neceſſitatis ē conſumare hoc dicit vſqꝫ ad.§. duabus. Ibi ne dolus futurus. Ibi ſine prin cipsᵐ directa. Ibi moniri poteſt ꝓ expenſis magnis factis in re cōmodata vt. jͣ. e. l. in rebus.§. penul. ⁊ fi. Ibi ſi ex facto heredis.ſ. cōmodatarij. Ibi agatur vt quia fecit rem deteriorem. Ibi heres eſt. nec ob. jͣ. de verb oblig. l. eadem.§. catho. vt ibi dixi. Et Guil. hic tractat materiam directarum ⁊ ꝯtrariaꝝ actionum. de quibus ſatis no. ⁊ dixi. C. de neg. geſt. l. curatꝭ. sͣ. de rei vendi. ſuꝑ rubrica. ⁊. jͣ. de ac. ⁊ ob l. conſenſu ¶ Unde querit ipſe Guil. que dicant̉ directe ⁊ contrarie. ⁊ dicit ꝙ nō ſunt propria nomina accio nis. ſed quedam adiectōes ſeu qualiiates ſicut de poculio ⁊ ſimiles. jͣ. de peculio. l. in bonefidei. ⁊ directa dicitur inſpecta ꝓprieiate. qꝛ ẜm naturam cōtractus eoipſo ꝙ cōtrahitur agitur ꝙ ille teneatur. ¶ Contraria autem dicit̉ ꝓpter aliqua accidētia que ve niūt nō ex natura ꝓpria actionis. vt inſti. de act.§. in bonefidei. vt ſi ꝯmodo tibi rē directā dat̉ mihi vt rē reſtituat̉ ꝯͣcia dat̉ ꝑꝑ ma gnas expenſas in ea factas vt. jͣ. ꝯmo. l. in rebus.§. poſſunt. ⁊ ſic eſt in mādato ⁊ tute. vt. jͣ. d̓ ꝯͣrijs. iudi. tu. ⁊ indepoſito. jͣ. depo. l. eū apud quem. ⁊ in neg. geſt. vt. sͣ. de nego. geſt. l. ſed an vltro.§. fi. ¶ Sed quare non ſit in locato ⁊ vēdito dic quia vbicūqꝫ ē aciꝰ viriuſqꝫ obligationis ⁊ actio que datur ſub vno nomine comp̄henditur ita ꝙ ex varietate perſonaꝝ non variatur ꝯtractus tunc eſt dare directam ⁊ ꝯtrariam vbi vero ſub vno nomine non cō prehenditur vt in locatione ⁊ ꝯductione ⁊ emptione ⁊ venditione qꝛ dicuntur duo ꝯtractus non habet locum directa ⁊ ꝯtraria. ſed due actioues directe. ¶ Sed cōtra primū videtur inſti. ꝓ ſocio.§. i. ⁊. ij. ſed ibi poteſt eſſe rō ꝓpter coequalitatem. quia hic eſt equalitas in alijs cōtractibus. ſecus qꝛ celebrāt̉ magis ſauore vni us ꝙͣ alterius. quia tunc oritur directa ⁊ cōtraria. nam in directa iuratur in litem. sͣ. e. l. iij.§. in hac. ⁊. jͣ. depo. l. ei apud. Et eſt rō qꝛ cum agitur contraria nō agit̉ niſi de pecunia expenſata in qua ſi

Comodati. cadit affectio. vt. sͣ. de in litem iuran. l. uūmis. ſed in directa agit̉ ꝓ reſtitutōe rei ad quam poteſt haberi affectio. ⁊ ideo iuratur in litem. Item eſt alia differentia qꝛ ex directa damnatus poteſt eē in ſamis ex contraria non. ⁊ eſt rō qꝛ vbi agitur directa agitur de fide rupta. sͣ. de his qui uo. infa. l. furti.§. fi. ſed in cōiraria no. ⁊ iō non efficitur infamis. vt. e. l.§. illud. vnde damnatus directa omni caſu ſit infamis. sͣ. de his qui no. infa. l. i. ⁊ dic ꝙ ſicut directa poteſt intentari ſine contraria ita ⁊ econtra vt hic. ⁊. jͣ. e. l. in rebus. §. fi. Item quantum ad cōmoditatem actionum dicunt̉ bone. fidei. vt. jͣ. de vſuris. l. ⁊ in contraria. ¶ Sed nunquid in realibus ē eſt dare directam ⁊ eontrariam. ⁊ videt̉ impoſſibile in rei vendi. quia nullo iure eſt ꝯbligatus. inſti. de aci.§. i. ſed vbi in realibus ē reperire actionem que hincinde daret̉ tunc pōt dici directa ⁊ con traria vt in ſeruitutibus vt patet ſupra ſi ſeruitus vendi. l. ſicuti in principio. ¶ Summatus fuit in prin. l. ⁊ diuide quia primo ponit Vicut. ꝯicium in genere vſqꝫ ibi non officium. Ibi pōit du as rationes dicti vſqꝫ ibi accedit ibi probat dictum per ſimile vſqꝫ ibi igitur ſi pugillares. Ibi infert exemplum in ſpecie ex dicto generali precedenti vſqꝫ ad.§. duabus. Ibi gerere inchoauit ſine mandato vt differat a caſu ſequenti ibi non cepiſſet. nec ob. sͣ. de nego. geſt. l. iij. in prin. vt ibi no. ibi conſumare. nec ob. C. de ꝓcur. l.nnuitus. vt ibi no. Ibi ſciens quid ſi ignorans. dic vt no. jͣ. l. ꝓxi. §. penul. Ibi opꝫ vt exͣ. e. c. i. ⁊ in vſibus feudorum. qui. mo. feud. amit. ⁊ no. jͣ. de regu. iur. l. iuuito. ¶ Oppo. iiij. modis vt gl. pri mo ꝙ cōmodatum poſſit reuocari quādocūqꝫ ſicut depoſitum vt. jͣ. depoſiti. l. i.§. antequā. Solu. vt glo. quia loquitur in depoſi to vbi nullum vel cōmodum tranſit in depoſitarium. ⁊ ideo quā docūqꝫ reuocatur hic ſecus. ¶ Scd̓o. opp. de. l. i. ⁊. l. cum preca rio. ⁊. jͣ. de regu. iur. l. ꝯtractus. ⁊ per Ci. C. e l. cum eum. Et cōclu de quo ad iſta duo ꝯtraria aut tranſit vſus. ⁊ tunc aut prefigitur certus vſus vt precario. ⁊ quādocūqꝫ reuocat̉ vt in ꝯtrarijs. Ter tio oppo. ꝙ hec actio non ſit ciuilis. vt. sͣ. e. l. i. Solu. vt ibi no. Quarto oppo. ꝙ geſtor non teneatur de gerendis. vt. C. de nego. ge. l. tutori. So. pluribus modis vt in glo. vel iunge omnes ſimul. ⁊ dic aūt acceſſit tanquam aliqua geſturus ⁊ tunc aut alius omnia geſſit ⁊ de non geſtis tenet̉. ⁊ sͣ. de nego. geſt. l. ſi pupilli. §. fi. aut alius non erat geſturus ⁊ tunc de ceptis tenetur. jͣ. de fideiſſo. tuto. l. i. de incipiēdis non tenetur vt. d. l. tutori. jͣ. de admi. tuto. l. qui poſt fi.§. qui ſe. aut acceſſit tanquam omnia geſturus. ⁊ tunc videtur vnum negocium. ⁊ tenetur de non geſtis vi. sͣ. de nego. geſt. l. pompo. in negocijs. ⁊. l. ſeq. Iaco. bu. ⁊ Guil. Pe. dicit in. d. l. tutori ꝙ dura videtur opi. glo. hic. ⁊ alibi ꝙ alterius voluntas qui fuiſſet omnia geſturus ampliet obligationem illius qui acceſſit vt aliqua geſturus niſi forte ſciuiſſet alium omnia geſturum qui deſeruit ex eo ꝙ ille gerens ſe implicabat. Si v̓o igno rabat dicit eum non teneri arg. eorum que no. ⁊ dici ſolent. C. de nego. geſt. l. ij. ¶ Querit Iaco. de ra. ſi ꝯmodaui tibi equuꝫ ad enndum pariſius ⁊ tenuiſti tantū in domo ꝙ potuiſſes ire ⁊ redire nūquid potero reuocare. ⁊ dicit ꝙ ſic. arg. jͣ. de verbo. oblig. l. ī ferdū. ¶ Quid ſi impeditus fuit caſu fortuito adhuc dicit ideꝫ arg. j. locati. l. ſi vno.§. item cum quidam. In ꝯtrarium facit. jͣ. de verbo. ob. l. continuus.§. cum tia. sͣ. ſiquis cautꝭ. l. ij.§. ſiquis. ⁊ ex ꝗ bus ca. ma. l. ſi cui.§. fi. Sed illa loquunt̉ in damno vitaudo. hic aūt iractat̉ de lucro cum lcōmodo cōmodantis ⁊ ideo reuocabit vt dixi. ⁊ ꝓ hoc. sͣ. de conſti. pecu. l. item illa. Guil. ¶ Sed ꝗd ſi cōmodatarius vti non poteſt re ſibi cōmodata ad vſuꝫ ad quē eſt ſibi cōmodata dicit ꝙ ſtatm pōt reuocari. arg. jͣ. de verb. ob. l. cum ſtipulatus eſſem a proculo. ⁊ sͣ. ſiquis cautꝭ. l. eum qui. Item nota ꝙ officium hic ſumitur ꝓ pietate quam homo homini dꝫ. C. de nego. geſt. l. officio. ⁊ ibi no. ¶ Item no. ex ver. igitur ſi pu gillares ꝙ in tabulis cereis poteſt ſcribi obligatio. vnde ſi aliquis tabellio fecit inſtrumentū in tabulis cereis ⁊ moriatur ꝙ ſucceſſor poſſit reducere in formā publicā ſicut ⁊ alia que inuenit in mēbra nis. arg. huius ver. ⁊. jͣ. de le. iij. l. librorum in prin. ¶ Sed qꝛ glo. hic notat differentiam inter cōmodatum ⁊ precarium. ¶ Que rit Guil. ſi aliquis dixit concedo tibi re precario ad certum vſuꝫ vel dixit cōmodo vt vtaris ad quemcūqꝫ vſum volueris. vtrum dicat̉ cōmodatum vel precarium. Et in ſecūdo caſu videt̉ ꝙ ſit cōmodatū qꝛ hoc videt̉ intelligi ex mente. vt. sͣ. e. l. ſi vt certo.§. interdum ip̄e tꝫ ꝙ ſit precariū inherendo glo. Si enim eſſet commodatum eſſet quaſi donatio ex toto qꝛ nō poſſet reuocari niſi expleto vſu vt hic. Unde ſi intelligeretur de omni vſu videretur quaſi donatio. Item licꝫ nomen cōtractus improprie apponatur tamē debet intelligi ẜm ſubſtātialia cōiractus. jͣ. de cōtrahen. emp. l. ſiquis donatiōis pro donato. l. uii. de pre. ver. l. ſi inſulam. de dona. cā mortis. l. vbi. ⁊ videt̉ expreſſum. jͣ. de dona. l. lutius. idem videt̉ dicēdum in primo caſu. vt ex quo deterioratꝰ ē vſus. lꝫ dicam precario cōcedere cum ſit cōmodatū ⁊ nō p̄cariū nec poſſit reuocari niſi vſu finito ar. predictoꝝ iurium. ¶ Sꝫ q̄ eſt ratio ꝙ precarium reuocari pōt quādocūqꝫ cōmodatū nō di cit ꝙ eſt ratio qꝛ precario non eſt deterioratus vſus in cōmodato ſic. ⁊ ideo reuocari non pōt niſi finito vſu. ¶ Ei differētie inter precariū ⁊ cōmodaiū hic no. in glo. item differūt in reuocatione vt dixi vt hic. ⁊. jͣ. de precario. l. ⁊ hꝫ. ¶ Item incōmodato venit dolus ⁊ lata culpa ⁊ leuis. jͣ. e. l. in rebus. In precario ante litē cōteſtatam venit ſolum dolus ⁊ lata culpa. jͣ. de precario. l. queſituꝫ. ⁊ eſt rō qꝛ precariū ſit gr̄a recipientis ⁊ pōt quādocūqꝫ reuocari cōmodatum non vt predixi. in multis tamen cōueniūt. vt. jͣ. de p̄cario. l. i. ⁊ vide Azo. in ſumma hoc. e. ti. vlira prin. ¶ Si res due ſeꝑate ꝯmodant̉ ſeparate pe Duobus. n poſſunt. hoc dicit ⁊ facit iſte.§. ꝙ ſi es mihi obligatus in. x. ⁊ volo petere quinqꝫ. ⁊ poſtea alia quinqꝫ ꝙ non poſſum. ſꝫ vna petitione totū petere debeā. ⁊ ꝓ hoc. sͣ. de ꝓcur. l. non eū. ⁊ dixi. sͣ. ſi cer. pe. l. quidam eſtimauerunt. Derdidi culpa mea. Rem commodatam. In gl. vt. jͣ. e. in fi. hoc nō videt̉ bene dictū quia cum electio ſit actoris iuriū agendi ergo ⁊ rerū. sͣ. de pactis. l. reſcriptū.§. ſi pacto. ⁊ de eo qd̓ cer. lo. l. iij.§. i. dic ergo ꝙ cōmodatarius hꝫ tres actiones. primo vtilem in rem ⁊ hoc datur ad rem. vt. l. ſi culpa. de rei ven. Item hꝫ cōditionem ſine cā. ⁊ hoc dat̉ ad eſtimationē ſolutā. sͣ. de cōdi. ſine cauſa. l. ij. Item act̉. cōmodati cōtraria ⁊ hec dat̉ ad rem vel eſtimationem alternatiue. cū ergo actor habeat electionē ꝑ cōſequens ⁊ in reb vt dixi ſaluo ꝙ ſi eligat actionē cōmodati. cum petat alternatiue rem vel eſtimationē electio erat debitoris. jͣ. de iure dotium. l. plerūqꝫ. Item lꝫ dixerim actorem habere electionē in actionibus. ⁊ per cōſequens in rebꝰ. cum reus hꝫ electionē offerendi rem vel eſtimationē ante litem cōteſtatā poſt non. vt. sͣ. de eo qd̓ certo loco. l. ij.§. precium. Ia. bu. Item vide Azo. in ſumma huius ti.§. ſin autē. cōmodator. ⁊. C. de re iudi. l. i. ⁊ qd̓ no. ꝑ Dy. deᶠ reg. iur. c. ꝓ poſſeſſore. li. vi. qōe. v. ⁊ vide. jͣ. e. l. rem mihi. ¶ Hic eſt pūctus lectionum N rebus. ẜm morem bonon̄. ⁊ breuiter dicit in rebus cōmodatis venit dolus lata culpa le uis ⁊ leuiſſima. ſaluo ꝙ ſi fiat gratia vtriuſqꝫ venit leuis tantū. Sed ſi culpa precedatᶠ caſu tenet̉ etiam de caſu ⁊ lata culpa ē omittere qd̓ omnes facerent leuis omitiere ꝙ diligēs faceret leuiſſima omittere ꝙ diligētiſſimus faceret. jͣ. locati. l. ſi mer ces.§. penul. Ibi diligētiſſimus pater familias. ⁊ ſic eſt culpa leuiſſima. Ibi adhibet nō aūt taniū eā quā quis in rebus ſuis adhibet ſi eſt minor. Ibi caſus fortuitos. ¶ Et no. hunc tex. ad quod vide qd̓ dixi. C. de pig. l. que fortuitis. Ibi preſtare dꝫ nec obſtat sͣ. de neg. ge. l. ſi pupilli.§. vlti. vt ibi no. Ibi ne ⁊ culpa.ſ. leuis. no. ex ſcd̓o reſponſo. Ibi fugam ſeruorum qui cuſtodiri non ſolent. ar. ad qōnem quidā tradidit alicui boues vel alia animalia cuſto dienda. cuſtos dimiſit eos in paſculo vel litore latrones ſurrupue runt nūquid tenebit̉ cuſtos. videt̉ ꝙ non pro hoc. jͣ de edil. edic. l. ediles.§. ſciēdū. C. de pig. actione. l. pignus. vbi de hoc. C. locati. l. certa locationes. sͣ. de neg. ge. l. ſi negocia abeūtis. In glo. hoc iō in fi. ⁊ vide qd̓ dixi. e. l.§. cuſtodia. In glo. hanc eandem diſtin ctionē in fi. de hoc dic vt ibi no. ⁊ dixi. Et ratio quare ibi ſemꝑ d̓ leuiſſima teneatur eſt quia procurator ſuſcipiendo mandatum vi detur ſe aſſerere ſufficientem. ⁊ ideo de leuiſſima tenetur vt ibi. ⁊ ꝓ hoc. sͣ. qd̓ quiſqꝫ iuris. l. ij. ¶ Sicut cōmodati datur directa ita cōmo Hoſſunt. qatario cōitaria ſi iuſta cauſa ſuadet. hoc di cit ⁊ no. ꝙ naturali rōe impenſa cibariorū hominis ⁊ equi ſpectāt ad eum ad quē vſus illius pertinet vt hic dr̄. quia cum opera cō

Comodati. penſatur in liberto. videt̉ ſpeciale ꝙ preſtet oꝑas ſuo victu. ⁊ ꝙ quis ieneat̉ alere cum cuius opera vtit̉. bene facit. C. de ap. l. eos de hoc bene. jͣ. de exercit̉. l. i.§. non aūt.§. ſiquis aūt. ⁊. jͣ. de dona. in ter vi. ⁊ vxo. l. ſi id quod.§. i. ¶ Quid de vaſallo an debeat ſeruire dn̄o expenſis domini vel ſuis. dic vt no. in ſumma feu. quibꝰ modis feu. amittat̉ ſcd̓o folio.§. ſi vero fidelis. ⁊.§. ſe. ⁊.§. ſi vbi vaſallus. ¶ An pro expenſis factis in re depoſita poſſit depoſitarius retinere. dic vt no. ⁊ dixi. C. depoſiti. l. penul. ¶ Oppo. ad hunc.§. de. l. ſi neceſſitas. in princi. jͣ. ti. i. So. vt ibi no. ¶ Ultimo no. ꝙ de modicis non curat̉. ⁊ ad hoc ſepe allegat̉.§. iſte. in contrarium facit. jͣ. de dāno infec. l. ſi ꝓprietarius. in princi. vbi de hoc dixi ẜm Dy. Item facit contra. inſtitutꝭ. de rerum diuiſione.§. gallinarum. dic ẜm Iacobuꝫ butrig. ꝙ regula eſt ꝙ de modicis non curatur. fallit in actione de dolo ꝑꝑ eius odium. vt. sͣ. d̓ dolo. l. ideſt. Item in beneficio reſtōnis in integrum qd̓ ſimiliter eſt odioſum. sͣ. de in inte. reſti. l. ſcio. vbi de hoc plene dixi. Iteꝫ fallit in iſto.§. vbi expenſe cōpenſant̉ cuꝫ vſu. vel dic ẜm Guil. aut agit̉ ꝓ rebus principalibꝰ. ⁊ tunc etiam pro modico curat̉. vt dicto.§. gallinarum. ⁊ in auct̄. vt omnes obe. iu. ꝓnū.§. i. in fi. ⁊ no. sͣ. d̓ offi. preſi. l. illicitas.§. ne tenuis. ⁊ pro hoc. jͣ. vt in poſ.le. l. ⁊ ſi minima Si cui plus qͣꝫ per. l. fal. l. i.§. cum dr̄. ⁊ de bo. lib. l. ⁊ ſi ex modica. Aut agit̉ pro reſcindendo cōtractu celebrato. ⁊ tunc de modico non curatur. sͣ. de dolo. l. recte. ⁊. d. l. ſcio. aut agit̉ ꝓ acceſſorijs. ⁊ tunc aut acceſſorium concernit periculum totius rei in ſuo ſtatu manētis. vt cum petit̉ cautio damni infecti. ⁊ tunc de modico curatur. vt dicta. l. ſi ꝓprietarius. Aut nō ꝯcernit totius rei periculū. ⁊ tunc de modico non curat̉ vt hic. ⁊. jͣ. de impenſis. l. omnino. vbi de hoc. ⁊ de edil. l. Item ſi ẜm qd̓ autem dicatur modicuꝫ dic vt dicta. l. oīo. ⁊. l. ſcio. ⁊. l. ideſt. sͣ. de dolo dixi. ¶ Facit etiaꝫ iſte.§. expreſſe cōtra glo. que eſt. sͣ. de vſufru. l. arboribus.§. de illo. que dicit ꝙ famulus infirmus dr̄ ſeruire ⁊ dꝫ recipere expenſas. cuiꝰ ꝯtrarium hic dr̄.ſ. ꝙ expenſe valitudinis repetunt̉ niſi ſint modice de hoc dixi dicto.§. de illo. Andre. et ad hunc.§. reſponderi poſſet ꝙ non loquitur de domino ſed de cōmodatario. ⁊ ad hoe sͣ. de vſufru. l. ſicut. ¶ Ibi oleum cōmodari. Ibi Item qui ſciens. eo nomine eſt ad inereſſe ⁊ dic plenius qͣꝫ glo. aut dat̉ dānum a re cōmodata aut a re depoſita aut a re vendita aut a re locata. ſi a re cōmodata aut accōmodās ſciebat rem vicioſam. ⁊ tenet̉ vt hic. aut ignorabat ⁊ non tenet̉. vt jͣ. e. l. penul. ⁊ hoc iō qꝛ ſit cōmodatum regulariter gratia recipien tis. ⁊ iō cōmodans excuſat̉. Si dat̉ dānum a re depoſita depoſi tario indiſtincte tenet̉ deponēs ad omne intereſſe depoſitarij cuꝫ gratia deponētis fiat depoſitū ⁊ officiū depoſitarij nō dꝫ eſſe ſibi dānoſum. jͣ. de furtis. l. ſi ſeruus cōis.§. qd̓ vero. ſi dat̉ dānū a re vendita tunc caſu indiſtincte tenet̉ venduor qꝛ p̄cium recepit ⁊ offert tantū quia aut fuit ſciēs ⁊ tenet̉ ad omne intereſſe aut igno rans. ⁊ tenet̉ quāto minoris emptorempturus fuiſſet. vt. jͣ. d̓ act̉. emp. l. ienere.§. vaſ. ⁊. l. iul. in prin. ⁊.§. i. vbi de hoc. In locato diſtinguit qꝛ aūt hō locatus aut alia res. ſi hō aūt locator fuit ſciēs ⁊ tenet̉ ad oē intereſſe aut ignorās ⁊ tenet̉ noxaliter. jͣ. locati l. ſi tibi domū.§. i. ⁊. l. cū in plures.§. ſeruum. ſi aūt alia res fuit locata in diſtincte tenet̉ locator ad oē intereſſe. vt infra locati. l. ſꝫ addes.§. i. Et ē rō diuerſitatis qꝛ ſi loco vas vitioſum ignorās teneor pro ſeruo nō teneor qꝛ ꝙ leruus ſit fur. hoc cōſtat in animo ſuo. vnde dominꝰ excuſat̉ qꝛ pōt veriſimilius ignorare qͣꝫ in vaſe vitioſo. ⁊ ita videt̉ ſentire glo. in dicta. l. iul.§. i. de ac. emp. ⁊ tene opi. Azo. alias Mar. que ſupra in fi. glo. ⁊ pro hoc ſupra ad. l. acquil. l. ⁊ ſi quecūqꝫ.§. iniuriā ⁊ qꝛ cōmodans nō dat oꝑam rei illicite ⁊ iō de dolo tantū tenet̉ vt infra de dona. l. ariſto. ¶ Ibi ꝯſequi quis pōt vt expenſas ma quod autem. gnras vt in.§. precedenti. Ibi iure cōpen ſationis opponende ab homine. nec ob. jͣ. de ꝯpenſa. l. ſi ambo. vt ibi dicam. Ibi aliquē ſcilicꝫ cōmodatariū. Ibi conſequi oporteat nomine expenſarū. ⁊ iō cōmodator non intentat actionē directaꝫ. Ibi cōtrariā act̉. quia agit pōt etiam non intētata directa. vt. sͣ. eo. l. in cōmodato.§. i. ¶ Op. glo. ꝙ nō poſſit res retineri nec cōpēſatio obijci. vt. C. e. l. fi. Sed de hoc dic vt ibi no. ⁊ dixi. ⁊ plene. sͣ. de ꝯdi. īde. l. ſi nō ſortē.§. ſi cētū. Si eniꝫ eēt debitū ex alia cā ꝙͣ rōe īpēſaꝝ factaꝝ in re locū hēret. l. ꝯͣria. Et ex iſto.§. i. ij. rn̄ſo. dicunt Gui. ⁊ Andre. defendi poſſe glo. ſcd̓aꝫ q̄ ē. C. d̓ ſen. ⁊ interlo. om. iudi. l. cum pap̄. quam aliqui redarguunt ibi enim licet obſcure. ¶ Queritur ſi petebam a te. x. in quibus mihi tenebaris ⁊ in op poſuiſti compenſationem de. xx. in quibus tibi tenebar nūquid iudex in iſta inſtātia poſſit me tibi ꝯdemnare in alijs decem q̄ ſuꝑ abundant vltra ꝯpenſationem. Ibi tenet glo. ꝙ non qꝛ nō eſt pe titum. quidam dicunt contra per.§. in bonefidei. inſti. de act. ſed hic calus pro illa glo. ij. cum non ſit petitum non poteſt in ꝯdem nationem deduci. sͣ. cōmuni diui. l. vt fundus. ⁊.§. in bonefidei. loquitur in caſu ecōuerſo.ſ. ſi peto a te. xx. ⁊ iu obicis compenſationem de. xx. ꝙ in alijs. x. debeat condemnari qꝛ. xx. petita ſunt. ⁊ ita ceſſat ratio predicta. Sed contra predictam glo. adhuc videt̉ facere quia ille qui cōpenſat petere dicit̉. jͣ. rem ra. ha. l. amplius. §. i. ¶ Sed dici poſſet ꝙ ibi quātitas que compēſabat̉ erat eque lis ⁊ non excedebat quantitatem que petebat̉ vel forte ibi petere di citur quo ad ꝯcurrentem quantitatem nō vltra. Item videt̉ etiā obſtare. jͣ. de probatio. l. circa. ſed ibi ſuper eadem re erat lis ꝯteſta ta hic aūt nō. ⁊ iō nō pōt ferri ſnīa. Guil. ⁊ Andre. Non tenetur cōmodatarius vel cō M EOS ducior de damno quod ꝓuideri nō poiuit cum ceſſet eius culpa. hoc dicit. Ibi accipiūt gratis ex cauſa cōmodati. Ibi ab alio extraneo in ſocto dic vt. sͣ. e. l. vnde queritur que videtur contra ⁊ ad. l. nautas sͣ. nau. ca. ſta. dic ꝙ ibi potuit ꝓuidere ⁊ ideo tenetur ex ſua negli gentia non ex delicto alterius. Iaco. bu. vel ibi de damno dato a nauta ſecus ab extraneo. Sufficit ſi eligatur nuncius Kgentum. doneus cōmuni opinione ad hoc vt excuſetur cōmodatarius ſi pereat ꝯmodatum. de hoc dixi. sͣ. e. l. eam qui.§. i. ⁊. l. ſi mei cauſa. §. i. Ibi eſtimare conſiderata eius conditōe ⁊ induſtria. ⁊ facit. jͣ. de admi. tu. l. ſine herede.§. item rn̄. ſi minus. Ibi tuum.i. tui com modātis. Si penes cōmodantem reperia Em̄ mihi. rut res cōmodata ⁊ eſtianio habita a cōmodatario tenet̉ ꝯtraria cōmodati ad alterum. hoc dicit. ¶ Primo quero quare non ha beat locum furti actio. reſpondēt glo. qꝛ nō intereſt cum ſit libera tus ab actione cōmodati ſecus ſi intereſſe vt ꝓbant leges in glo. allegate. ⁊ qꝛ nemo facit furtum rei ſue. ſed hec rō nō videt̉ bona quia dominus tenetur creditori ſi rem ſurripit. vt. jͣ. ti. ꝓxi. l. iij. qꝛ̄ approba primam rōnem ꝙ non intereſt qꝛ liberatus eſt ab actiōe cōmodati ne cōmodans ex improbitate ſua habeat actionem. jͣ. de furtis. l. itaqꝫ fullo. ⁊ hic fuit ꝯdemnatus ꝯmodatarius ad eſti mationem. qꝛ ignorabant cōmodantem ſurripuiſſe. Old. ⁊ And. ¶ Secūdo quero ad quid detur ꝯtraria cōmodati ⁊ quare de tur. Reſpondeo quia eſt bonefidei in quibus veniūt ea de quibus non eſt cogitatum vt sͣ. e. l. ſi is.§. fi. ⁊ datur ad rem vel ad p̄ciuꝫ alternatiue vt. sͣ. e. l. in cōmodato§. fi. ⁊ vide quod ibi no. ⁊ dixi. ¶ Sed cuius erit electio de re vel eſtimatōe glo. sͣ. de condi. ſine cā. l. ij. videtur tenere ꝙ ſit electio cōmodatarij qui ſoluit eſtſmationeꝫ de hoc dic vt dixi in dicta. l. in cōmodato.§. fi. vel dic ẜm Rizar. aut eſtimatio venit ad cōmodantem ex dolo ſuo vt hic fuit quia ſurripuit ⁊ tunc ſit electio cōmodatarij. arg. sͣ. de iu di. l. ſi pretor.§. marcellus. ⁊ ila poteſt intelligi glo. que eſt in dicta l. ij. aut ſine dolo ⁊ tunc aut voluntarie recepit cōmodans eſtima tionem vt quia re extante eſtimationem oblatam ſponte recepit. tunc teueatur ad rei reſtitutionem ſi ad eum perueniat quaſi recipiendo eſtimationē videatur vendidiſſe vt ſupra de rei vendi. l. ſi culpa. ⁊ sͣ. e. l. in cōmodato.§. i. ⁊ fi. aut ex neceſſitate quia res pre ſens non erat ⁊ tunc ſit eius electio vt dicta. l. in cōmodato.§. fi. ¶ Item oppo. quia hic fuit lata ſenientia ſuper eſtimatione ſoluenda facit hanc actionem ceſſare vt. j. mandati. l. ſi fideiuſſor.§. in omnibus. So. ibi loquitur de cōditione indebitihic in actꝭ. cō modati. Et eſt rō qꝛ hic non ſoluit indebitum. ¶ Item ibi cauſa ſententie redijt ad non cām hic non. vnde ẜm Iaco. de are. hic ha bet locum ſolum ꝯtraria cōmodati. Poſſet etiam dici ꝙ det̉

De pignoratitia actione. conditio indebiti petita reſtitutōe contra ſnīam quaꝫ cōmodans dolo ſuo obtinuit vt iunuit hic glo. Sed do. Mar. ſili. dicit ꝙ ſi cōmodatarius cōuentus actōe cōmodati vt hic fuit tunc ſi ſoluit eſtimationem videtur ſoluere eſtimationem culpe ⁊ non rei. ⁊ ideo non habet vtilem in rem. ſed illas de quibꝰ ſupra dixi. aut conuenitur tei vendi. vt quilibet poſſeſſor ⁊ tunc habet vtilem in rem vt. d. l. ij. de condi. ſine cauſa. ⁊. d. l. ſi culpa de rei ven. Ceſſante culpa ceſſat intereſſe cōmoda In exercitu. arij. e per couſequēs actio ⁊ vbi dolus ⁊ culpa concurrunt ⁊ culpe rō non habetur. hoc dicit. Ibi in cōmuni periculo ⁊ ſic ꝓ parte ⁊ hoc tollit contrariū. ¶ Oppo. ꝙ iſti ꝯcubinales non erant ergo non tenētur vi. sͣ. e. l. ad eos. ⁊. l. ſi vt certo.§. nunc videndum. So. īmo in culpa fuerunt ⁊ ita tenet̉. ¶ Secūdo oppo. a diuiſione aut non fuerunt in culpa ⁊ non tenentur ergo nō agunt furti quia eorum non intereſt aut fuerunt ⁊ tunc ꝓpter culpam non debent habere actionem. Reſpondeo. fuerunt in culpa ⁊ per conſequens eorum intereſt. ⁊ ideo agūt fui ti. nec excluditur rōne culpe qꝛ agunt rōne doli a ſeruo commiſſi qui preponderat culpe. ¶ Tertio opponit̉ quia cōmodans fuit in culpa ſicut alij. ergo culpa cum culpa debet compēſari. Solu. quilibet ꝓ parte ſua tenetur compēſando vt sͣ. de condi. indebi. l. frater a fratre. ver. porro. ſed portionem aliorum debet ꝯmodans ab alijs exigere quia ſatis eſt qꝛ cōmodans puniat̉ rōne ſue par tis. ⁊ pro hoc nō ob. l. vero. jͣ ſolu. matri. ⁊ qꝛ obligatio culpe ibi ē par hic diſpar qꝛ cōmodans tenet̉ ſocijs noxaliter illi vero ſibi ī ſolidum. ¶ Item opponitur ꝙ quilibet teneat̉ inſolidum. vt. sͣ. e. ſine certo.§. ſi duobus. ¶ So. vt ibi in glo. vel verius dic vt ibi dixi ẜm Mar. ſili. ꝙ hic ꝯuenitur ex obligatōe contracta rōe rei quam nō tenetur niſi ꝓ parte que ad eos peruenit. Ibi conueniunt̉ ex obligatōe ꝯͣcta rōne doli ⁊ culpe que nō pōt cōmitti niſi pro ſolido ⁊ illa tenētur inſolidum vt ibi plene dixi. ¶ Et attēde quia ver. ⁊ ſi tibi differt a precedētibus qꝛ in precedētibus fuit res cōmodata ad certum vſum etiam cōmodātis hic ad vſum tantum cōmodatarij. Et multo magis ſi in precedētibus fuiſſet cō modata gratia cōmodatarioꝝ tantum haberet locum ꝙ ibi dici tur quia tunc tenerētur de leuiſſima. ſi vero gratia cōmodantꝭ tm̄ teneretur ſolum de dolo ⁊ lata culpa. ⁊ ſi fuiſſet in dolo non age ret furti ſi in culpa ſic vt. jͣ. de furtis. l. eum qui.§. idem pomp. In glo.ſ. cōmuni culpa qua ceſſante non tenerētur cōmodati. ⁊ ſic ſua noū iniereſſet ⁊ ideo furti non ageret̉. ¶ Ibi contra iſtū agāt quia culpa cum dolo ẜui non compēſatur ſed dolus prepōderat ſupra ad. l. aquil. l. item ſi obſtetrix. ibi punitur eo ꝙ ꝓ ſua ꝑte ab agendo excludit̉ vt arg. jͣ. de le. i. l. ab omnibus.§. ſi a ticio. Old. in fi. qꝛ ex improbitate ſua non debet conſequi actionem vt. jͣ. de furtis. l. itaqꝫ fullo. ⁊ quia doli ad dolum fieret compēſatio ſꝫ do li ad culpā non vt predixi. ¶ In gl. ſ. culpa tua ibi non incertent ⁊ ſic non daretur actio furti que datur ei cuius intereſt. ¶ Ibi de cōmodato viriuſqꝫ gratia dicit in quo leuis culpa venit qua aſſi ſtente agit ⁊ ea deficiente non qꝛ eius non intereſt ſꝫ leuiſſima ve niret de natura cōtractus tunc pactum de periculo faceret teneri de caſu fortuito ⁊ ſic non eſſet neceſſaria ſubauditio glo. Ia. bu. Contra cōmodantē ſcienter ſer Iſeruus. uum vicioſum ꝯcurrit aciio ſur ti ⁊ ꝯtraria cōmodati hoc dicīt. ⁊ ꝙ dicit cōmodati dic que datur inſolidum nō noxaliter. Ibi ſiquid magnum vt sͣ. e. l. in rebus.§. poſſunt. Ibi ꝓculdubio ē qꝛ illa tene tur etiam ignorās. sͣ. de noxa. l. i. ij. ⁊. iij. Ibi cōtraria aūt ꝯmodati ad intereſſe. Ibi eum cōmodantem ⁊ dic vt plene dixi. sͣ. eo. l. in rebus.§. item qui ſciens. Non videt̉ cōI commodauero. modatarius in culpa qui vtitur re cōmodata ad vſum ſibi ꝯceſſuꝫ ⁊ facit ꝓ ſcolaribus acccipiētibus equos ad aſtiludendū. Ia. bu. ⁊ ꝓ hoc. sͣ. e. l. ſi vt certo.§. ſed interdum. ¶ Sequitur rubrica de pignoraticia actione. ¶ Super rubrica vide Azo. in ſūma ⁊ Roffre. in libello. eo. ti. ⁊ Goffre. Hoſt. ⁊ ſpecu. de pigno. ¶ Et ꝯtinua ſic de obligatio nibus que re ꝯtrahūtur actū ē ſupra ī mutuo ti. ſi certum petatur. de indebito in titulo de conditꝭ. indebiti de cōmodato. sͣ. ti. ꝓxi. modo hic tractat de pignoratitia lactōe que ſimiliter re cōirahit̉ que datur debitori directa ſoluto debito. jͣ. e. l. ſi rem.§. omnis Et aduerte qꝛ in pignore plures oriunt̉ actiones.ſ. īpothecaria ⁊. illa dat̉ creditori ⁊ ſolo cōſenſu ꝑficit vt. jͣ. l. i. ⁊. jͣ. de pig. ꝑ totum. ⁊ eſt realis. vt. C. de pig. l. pignoris. ⁊ de iſta ipothecaria vide. jͣ. d̓ ꝯtrahē. emp. ⁊ venditione. l. ſi cū vēditor. ⁊ de reg. iur. l. neqꝫ pignꝰ pignoratitia eſt ꝑſonalis. C. de diſtrac. pig. l. fi. ⁊ directa cōpetit de bitori. vt dicta. l. ſi rem.§. omnis cōtraria creditori. jͣ. e. l. ſi pignore. ⁊. l. ſi ſeruos. vt ſi ſit deceptus. jͣ. e. l. i. ⁊. l. tutor. ⁊ qꝛ īpothecaria ē rea lis cōpetit ad declarandū ius quod habet in re. sͣ. ſi ſerui. ven. l. ſicuti.§. ſi querat̉. ⁊ de rei ven. l. ex diuerſo. ⁊ ad hoc vt pignoratitia competat non ē neceſſe ꝙ res credat̉ immo cōſenſu perficitur vt dixi in pignoratitia opus eſt rem tradi inſti. qui. mo. re. ꝯtra. ob liga.§. fi. nam directa datur vt reddat̉ res que non pōt reddi niſi tradita eēt vt dicio.§. Cōtraria aūt locum habere non pōt re nō tradita. vt quia creditor fuit deceptus. vt. jͣ. e. l. i. ⁊. l. ſi quis in pigno re. Item no. ꝙ in iure tractat̉ de pluribus modis pignorū. videlꝫ de cōuentionali vt hoc ti. ⁊ ti. de pignore. Item de legali quando a lege inducit̉ tacita īpotheca. ⁊. C. de rei vx. act̉. l. i. ⁊ qui. po. i pig. ha. l. aſſiduis. ⁊. jͣ. in quibus cāis pig. tacite cōtrahit̉ per iotum. ¶ Item habemus pignus p̄toriū ⁊ iudiciale pretoriū dr̄ ꝙ iudex ex officio ſuo cōſtituit ⁊ requirit̉ traditio iudiciale dicit̉ quādo iu dex ordine iur̄ ſeruato cōſtituit pignus primū probat̉. jͣ. e. l. nō eſt mirum vt in poſ. lega. l. is cui ⁊ ex qui. cau. in poſ. ea. l. i. ⁊. l. cum legati. ſcd̓m ꝓbat̉. jͣ. de re iudi. l. a diuo pio.§. i. ⁊. C. ſi in cām iudicati pignus raptum ſit. ¶ Sed quare ſic appellent̉ pōt dici. sͣ. qꝛ cum iudex facit in cōtumacia partis volentes tradere tūc dicitur p̄torium quia a pretore denominationē recipit. iudiciale vero ideo dr̄quia iudex aditus alia de cā extra iudicialem ordinem facit. vt habet̉. jͣ. de ver. obliga. l. ſtipulationū.§. i. ⁊. ij. ⁊ de preto. ſtip. l. i. glo. dat differentiā inter pignus pretoriū ⁊ cōuentiōale. jͣ. e. l. i. poteſtis addere ⁊ alias. quia pignus pretoriū non recuperat̉. lꝫ nō ſit ſatiſ factum. dūtamen idonee caueat. jͣ. ex qui. ca. in poſ. ea. l. hec autē§. penul. eōuentionale nō. vt infra quibus mo. pig. vel ip̄o. ſol. l. itē liberat̉.§. qui paratus. Item pignus cōuentionale pōt vendi elapſo legitimo tempore. C. de iure do. impe. l. fi. pretoriū non. jͣ. vt in poſ. le. l. is cui.§. queri pōt. Guil. ¶ In quibus differant pignus ⁊ īpotheca vide inſti. de act̉.§. item ſeruiana. An pignus ꝯtrahat̉ nudo cōſenſi vel exigatur traditio. jͣ. e. l. i. ⁊ de dictione p̄ter an includat vel excipiat ⁊ ꝙ deceptionē faciens in pignore tenet̉ crimi ne ſtelionatus. ¶ Et an ars alchimie ſit licita iure que non ē debi toris tempore pignoratiōis vel poſtea non cōtrahit̉ pignꝰ. jͣ. e. l. ſi quaſi cōuentio affirmatiua de pignore vendendo valet de nō vē dendo nō. Et d̓ tertia denūciatōe fiēda anteqͣꝫ pignꝰ vendat̉. jͣ. e. l. quāuis. ¶ Et ſi ꝓmiſiſti mihi ſoluere centū aūt abſtinere ab auditorio palatij an dato ꝙ abſtinere velis poſſim te cogere ad ſoluendum. Et an creditor teneat̉ oſtendere domū pignoraiā emere volēti. Qd̓ creditor teneat̉ ad vſuras precij rei pignorate qd̓ redi tum excedit eadem. l.§. ſi creditor. ⁊. l. ſe. ꝑꝑ expenſas neceſſarias factas circa rempignoratā datur cōtraria pignoraticia. jͣ. e. l. ſi neceſſarias. Et an creditor teneat̉ paſcere equūpignoratū ſi creditor vendit pignꝰ tenet̉ debitor ꝓ euictione quā ꝓmiſit eadem. l.§. ſi pignori liberatio eſt indiuidua. nec pōt fieri ꝓ parte. e. l.§. ſi vnus ⁊ facit ad queſtionē emphiteote qui deceſſit relictis pluribꝰ heredibus quorum aliqui ſoluūt ⁊ aliqui non. aut tota aperiat̉ in orōe ſumpta ex vniuerſo. ſi quid ex falſum totum falſificat. e. l.§. ſi annua. ſecus in ꝑticulari ⁊ an indefinita eꝗpollet vniuerſali vide plene. An pactū de vēdendo pignore tranſit ad heredes. e. l.§. d̓ vēdendo. Et ſi ſoror fecit finem fratri cum certo pacto an tranſeat ad heredes fratris. Nonſolum ꝑꝑ ſortem venditur pignus ſed ēt ꝑꝑ acceſſiones. e. l.§. fi. Si debitor decipiat creditorem in pignore teneat̉ cōtraria. jͣ. e. l. rem. non ſolum ꝓ pecunia ſed ēt pro facio pōt pignus obligari. e. l.§. nō tantū ſoluto debito vel aliter fatiſfacto ad voluntatē creditoris cōpetit pignoratitia e. l.§. omnis. ⁊ qn̄ incipiat preſcribi ꝯͣpignoratitiā ⁊ an̄ iuri offerendi poſſit preſcribi qui pignoranit rem alienā agit pignoratitia e. l.§. is quoqꝫ ſi ſuperueniat ius lite pendente ex cā de p̄terito ꝓdeſt ⁊ ſufficit. e. l.

De pignoratitia actione. §. fi. Et ſi egi ex debito cōditionali ⁊ pendente iudicio exiet cōdi tio. an ſequat̉ cōdēnatio ſi debitor iur̄ fine litis offerat debitum. an cōdēnari debeat in expenſis. Et ſi teſtis non erat idoneus tꝑe iuramenti ⁊ tꝑe depolitionis erat idoneus an ſufficiat ſi debitum eſt liquidū nō ſufficit ſatiſfactionē offerre. jͣ. e. l. ꝙ ſi non ſoluere non vr̄ ſoluiū per cōteſtationē ſuper debiio faciam. jͣ. e. l. ſolutum. ¶ Et ſi ſtudiū bonon̄. ex neceſſitate tranſfetat̉ ad alium locum. an habeat eadē priuilegia. Aliqui caſus in quibus etiaꝫ debito nō ſoluto cōpetit ipothecaria. e. l.§. ſi quis quaſi. Et ciuili obligatiōi non accedit pignus ⁊ pignoratitia quādoqꝫ dat̉ vbi datio pigno ris ē inualida vbi pignꝰ obligat̉ ꝑ ſortem tantū non tenet̉ ꝓ vſuris. qꝛ dictio tantū eſt reſtrictiua. e. l.§. ſi in ſortꝭ. Liberatio pignoris eſt indiuidua tam ex parte heredis debitoris qͣꝫ creditoris eſt indiuidua. e. l.§. ſi creditori. Si ſoluit̉ creditori ſine alij eius volū tate liberatio cōtingit. e. l.§. ſolutam. Et de inductis ⁊ illatis per primum ⁊ ſecūdum ꝯduciorē an ſint obligata domino predij ruſtici vel vrbani. ¶ Et an ſit verum generaliter ꝙ ſoluendo creditori creditoris debitorliberet̉. Et an ſoluens decimā pauperibus ſit liberatus a ſacerdote. Et an procurator dato ad exigēduꝫ poſſit ſolui extra iudicium. Et an fundus emphitheoticus ſit obligatus pro pēſione. Qn̄ per liberam perſonam querat̉ obligatio. e. l.§ per liberam. Et an agens īpothecaria vna cauſa exp̄ſſa ſi ſuccūbat poſſit agere ex alia. Quod inſpiciatur cōſuetudo patris familias. jͣ. e. l. vel vniuerſorū tria ſunt mirabilia. vide. jͣ. e. l. ſi cum vēderet. in hac act̉. venit dolus ⁊ lata culpa non caſus fortuitus. e. l.§. venit. Creditor quādo reſtituit pignus tenet̉ cauere ꝙ non fecit illud deterius. jͣ. e. l. creditor. tuior in caſibus nō ꝓhibuus a iure pōt rem pupilli obligare. jͣ. e. l. tutor. Si debitor decipit creditorem in pignore tenet̉ cōtraria ⁊ crimine ſtelionatus. e. l.§. cōtraria. ¶ Habens vtile dominiū pōt pignori obligare ſal uo iure directi. e. l.§. etiam vectigalem. Et quid de re feudali. Et an dominus poſſit pignorare ꝓprietatem feudi. ⁊ ſi dominꝰ conceſſit ꝙ vaſallus venderet titio ⁊ vendidit ſeio an valeat venditio ⁊ ſi alienauit ſine cōſenſu domini ⁊ recuperat an ſit excuſatus. Quod nomen pōt pignori obligari ⁊ quid fiet de eo qd̓ exigetur ⁊ quid de fructibus pignoris ⁊ ſi creditor dimittat incultū p̄dium pignori datum an teneat̉ de fructibus qui percipi potuerūt. Et ſi aliquid acreuit predio pignori obligato an ſit pignoratum. Et an ſtatuta regui ligent ciuitates vel loca poſtea accreſcentia regno. Si debitor vendat pignus tranſit cum ſua cauſa. e. l.§. ſi fundus. An nauis facta ex ſilua pignori obligata cedat pignori. e. l.§. ſi ꝗs cauerint. Et de mutatione forme rei. an extinguat pignus vel lega tum. ⁊ quid operet̉ ſatis plene. Et an creditor habens ſiluam obligatam poſſit ꝓhibere debitori ne cauſa incidat. quod ſeruus po teſt obligare peculiarem. e. l.§. ſeruus. An poſſit aliena res pigno ri obligari nolente domino vel ratum habente. jͣ. e. l. aliena. ¶ Et an ⁊ quomō ratihabitio retro trahat̉. ſi res ſimul pignori detur pluribus equales. e. l.§. ⁊ ſi plures. ſunt domini rei emphiteoie ꝓ diuerſis partibus ⁊ vendat̉. an debeant habere laudimiū equalit̓ ⁊ de obligatione facta in iudicio ⁊ eius effectu. e. l.§. ſi per creditorem. caſus in quo ſoluto debito non datur pignoratitia. e. l.§. fi. Si domus pignori detur an area videatur pignorata. jͣ. e. l. domo. ¶ Quicquid cōſequitur creditor ex pignore compēſat in debito ⁊ ſuperfluum reſtituit. jͣ. e. l. ſi pignore. Et an cōdemnatus in expenſis ratione cōtumatie ſi poſtea aduerſarius cōdemnet̉ ſibi in expenſis reſtituet expenſas cōtumatie. an predoni competat pro fructibus pignor̄ pignoratia. e. l.§. ſi predo. precarium ⁊ cōdu ctio tenet in re propria ratione poſſeſſionis que eſt apud alium. e. l. ſi poſt diſtractum. Et an cōtraria pignoratitia infamet ſi creditor vendit pignus ⁊ de dupla promiſit an habeam regreſſum cō tra debitorem. e. l.§. ſi creditor. ¶ Si creditor impetrauit ius do minij in pignore ⁊ ſibi euincatur quid iuris. jͣ. e. l.§. elegāter. ¶ Et an imperator poſſit auferre res ſubditorum. Et an duret ipotheca tranſlato dominio in creditore ſoluendo nūmos reprobos nō liberatur. e. l. qui reprobos. Et ſi pecunia reproba fuit approbata a campſore. ⁊ quid ſi creditor approbauit ⁊ quid ſi expendit reprobā ꝓ bona. Et ſi āputata ſit alicui manus ſiniſtra cū deberet am puiari dextra an dextra āputabit̉. ¶ An creditor vēdēs pignus vel alius alieno noīe poſſit adhibere fidē de p̄cio. e. l.§. ſi vēdide rit. Et an ꝓſtituens ācillam pignoratam amittat creditū. Et ꝙ ex obligatione in diem ſtatim oritur obligatio an creditor repetat ex penſas factas circa eo. l. ſi ſeruos. Et ſi pater miſit filium ad ſtu dium vel aliam artem eo mortuo heredes teneant̉ ei miniſtrare expenſas de pignore pretorio pulchra. jͣ. e. l. non eſt mirum. Si vo lens pecuniam mutuare dedit pignus alij pignorandum quid iur̄ jͣ. e. l. petenti. Quādo ſunt ouo quaſi rei ⁊ vni ſoluitur indicit̉ exceptio contra alium. jͣ. e. i. ſi creditor poſſidens reſpectu alicuius qualitatis illa mutata mutatur poſſeſſio. jͣ. e. l. ſi rem alienam. Et ſi miſſio iudicis nō tenet an miſſus acquirat poſſeſſionē deliciuꝫ creditoris facit eum de caſu ieneri. jͣ. e. l. qui ratiario. In ſeruo fure pignori dato an teneat̉ debitor. jͣ. e. l. ſi ſeruus creditor deceptus in pignore agit contraria lꝫ debitor ſit ſoluendo. jͣ. e. l. cum debito re. ſoluto debito competit pignoratitia. jͣ. e. l. ſi pecuniam venditio pignor̄. non poteſt reuocari offerēdo ſortem ⁊ vſuras. jͣ. e. l. titius. Et an valeat pactum ꝙ res ſit creditoris ꝓ debito pecunia ex pi gnore redacta computat̉ primo in vluras deinde inſott. jͣ. e. l. cuꝫ ⁊ forte. Si tradito pignore ſubijciat̉ es pro auro cōmittitur furtū ſi in traditōe crimen ſtellionatus. jͣ. e. l. ſiquis in pignore. Et an de bitor pupilli in modica quātitate repellat̉ a iutella. ¶ Et an ſi cre diior vendit rem emphiteoſicā ſibi obligatā debeatur laudimiuꝫ domino. ꝙ per locatōem retineatur poſſeſſio. jͣ. eo. l. ſi pignus. ¶ Pupillus nō poteſt rem pignori accipere ſine auctoritate tutoris. jͣ. e. l. pupillo. an preſens tacens vel ſubſcribens videat̉ cō ſentire plene. jͣ. e. l. legatus. Illud quod eſt nullum nō pōt ad alid̓ tollere. jͣ. eo. l. debitor. Rem ſuam pignori obligatam nec per ſe nec per alium quis emere pōt. e. l.§. debitoris reſoluto iure dato tis reſoluit̉ ius acceptoris. e. l.§. fi. an pignus quod ab initio non valuit ex poſtfacio cōualeſcat ſi obligatus efficiatur dominus. jͣ. e. l. rem alienam vbi poteſt imputari culpa ꝙ non venditur pn̄ti precio non auditur nolens credere iura vbi dolus ⁊ culpa ceſſat in debitore non tenet̉ hac actōe. jͣ. e. l. pignori. An teneatur creditor cui acceptum eſt pignus per prefectum ānone. jͣ. e. l. fi. Et an officiales ꝓpter neceſſitatem rei publice poſſint accipere res ſubditorum ad vſum rei publice. Et an rōcinum ſubditi ad trahenduꝫ malefactorem ad caudam equi. Et an quis poſſit cogi ſuſpende re vel decapitare malefactorem. Et an debitores banniiorum ſol uentes cōmuni ſint liberati. Quantum ad creditorem pignus IgnuS. cōtrabitur ſolo cōſenſu. ⁊ ideo merito dubitatur an traditio an cōſenſus inſpici debeat. ¶ Et diuide in ires partes. Primo ponitur dictum vſqꝫ ibi ſi igitur. Secūdo ponit aliud in quo poterat rationabiliter dubitari an ibi eſſet ꝯſenſus ⁊ per ꝯſequens pignus vſ qꝫ ibi ſiquis tam̄ ibi ponitur tertium dictum in quo erar maior du bitatio vſqꝫ in fi. Ibi nuda ꝯuentione quo ad hipothecariam ad pignoratitiā contrariaꝫ que datur creditori. ſecus in pignoratitia directa que dat̉ debitori. Illa enim exigit traditionem vt inſtitꝭ. quibus modis re. contra. obli.§. fi. ibi dederit.i. tradiderit credito ri. ¶ Ibi ꝯtraria actione ciuiliter ad intereſſe criminaliter vt ſeꝗ iur. ¶ Opponit̉ ꝙ etiā quantum ad creditorem ſolo ꝯſenſu nō ꝑficiatur pignus vt. jͣ. e. l. non eſt mirum. So. vt glo. ⁊ dic differē tias inter pignus ꝯuentionale ⁊ pretorium vt in glo. ⁊ dixi ſuꝑ rubrica. ¶ Item oppo. ꝙ non ſit pignus cōiractum in habere in vltimo caſu huius. l. cum erret̉ in materia vt. l. qui tamē in fi. jͣ. de ꝯtrahē. emp. glo. dat duas ſolutōes que ſunt ſatis bone ⁊ decla ra primaꝫ vt glo. declarat. Ex qua colliges ꝙ illud inſpicitur ꝙ ē vtilius fraudato ⁊ ſatis ꝯſonat cuꝫ ſecūda ſolut̉. Et caue. quia hic ꝯcurrit ꝯtraria pignoratitia cum crimine ſtellionatus qꝛ debitor fuit in dolo alias ſolum ꝯtraria pignoratitia ⁊ non crimē ſtel lionatus tenetur vt. jͣ. e. l. tutor.§. ꝯtraria. ¶ Item oppo. ꝙ dictio preter nō includat ſed excipiat vt. jͣ. de repudijs. l. nullum. Solu. aut illud quod eſt ſub dictōe preter erat ſub orōne primo prolata. ⁊ tunc excipit vt ibi aut non ⁊ tunc cōtra ſuam naturam ponit vt hic. vel dic clarius ẜm Rizar. ⁊ tamē idem eſt effectus qꝛ aut ora tio que precedit dictionē preter eſt eiuſdem generis cum ea ꝙ po nitur ſub diciōe preter ⁊ tunc excipit. ⁊ hec eſt ꝓpria ſignificatio di ctionis preter vt dicta. l. nullum cum ſi. vbi de hoc exemplum po ne. lego libi omnes libros meos legales preter codicem. nam co dex excipit̉ a legato. Si vero nō ſunt eiuſdem generis. vt qꝛ dico

De pignoratitia actione. lego tibi omnes libros meos preter equum meū. tunc qꝛ excipere nō p̄t pōit vt hic cuꝫ ꝯcor. ⁊ de iſta dictione preter ſatis notatur per Arch. xiij. q. ij. c. ebrō. ⁊. xxiij. q. v. c. non ē noſtrum. ⁊ plene dixi in alphabeto dictione preter. ⁊ ꝙ ſi lego tibi omnes libros meos preter equum ꝙ equus cedat legato ꝓbatur. jͣ. de lega. i. l. ſi ita le gatum ſit primo reſponſo. ⁊ de annuis lega. l. ſeio.§. vxori. vbi de hoc per Di. ⁊ pro hoc de condi. ⁊ demō. l. cum tale.§. fi. de ꝯdi. in ſti. l. ex facto. ⁊ dele. ij. l. ticia.§. cum in teſtamento. ⁊ de hac dictio ne preter no. etiam per Azo. in ſūma de falſa cauſa adiecta legato.§. licet aūt. ⁊ ſicut dixi de ꝓprio ſignificato habet excludere ut no. per. Inno. extra de elec. c. dudum in fi. ⁊ per Compoſt. tertia colūna. ⁊ per Archi. extra de re iudi. c. ad apoſtolice. lib. vi. ij. col. multas leges ⁊ decretales in quibus quādoqꝫ ponit̉ incluſiue in uenies in alphabeto quas determina ẜm ꝙ ſupra dixi. ¶ Item querit hic Guil. cum hic dicatur pignus ꝯtrahi nudo ꝯſenſu an ex tali pignore acquiratur ius in re ⁊ actio realis. ⁊ videtur ꝙ nō C. de pactis. l. traditionibus. ⁊ de rei ven. l. ſeruum. ⁊ ꝓ hoc vide tur expreſſum. sͣ. de conſti. pecu. l. qui autem.§. i. nam actio de cō ſtituta eſt perſonalis. C. de conſti. pecu. l. i. ⁊ videtur expreſſum ſu pra quēadmo. ſer. amit. l. ſi partem. in prin. ⁊ de vſuca. l. non ſoluꝫ §. ſi rem ipſe. Guil. tenet contrarium vt dicit glo. hic. ⁊ sͣ. de paciis. l. ſi tibi. x.§. de pignore. ¶ Item qꝛ ſi res mihi obligatur ſine aliqua traditōe habeo actionem furti. ⁊ ita ius reale ex eo ꝙ hēo hipothecam. jͣ. de furtis. l. eum qui in priū. cōiuncta. l. i. de pigno. l. grege.§. in ſuperficiarijs. Item hoc eſt expreſſum. jͣ. qui po. in pigno. ha. l. ſi prior. ⁊ ita poteſt intelligi. jͣ. de ſaluiauo interdicto. l. fi. ¶ Ad iura cōtraria reſpondet ꝙ verum eſt ꝙ ex pacto non queritur ius reale niſi in pignore ⁊ eſt rō ꝓpter modicū preiudici um quod creatur in pignore qꝛ ſoluendo debitum liberat̉. Sed in ſeruitutibus ⁊ in alijs iuribus realibus eſſet magnum preiudiciū. Item qꝛ difficile eēt ſi obligas omnia bona tua mihi ꝙ irem ad quālibet rem pro poſſeſſione apprehendēda. argu. sͣ. de vſufru. l. arboribus.§. fi. Item leges allegate loquuntur quādo dicebaꝫ ꝗ darem tibi pignus illud aut illud non determinato pignore. ⁊ iō non poteſt dici ꝙ competat ius reale. ſecus ſi dicerem de re cer ta quia tunc competit hipothecaria nec hoc negant leges p̄dicte. ¶ Ultimo qꝛ hic agit̉ de auro ⁊ ere que videbantur ſimilia. ¶ Quero vnam queſtionē moralem delectatōis licet non perti neat ad legiſtas vꝫ an ars alchimie ſit reprobata vel cōceſſa. et an ſit peccatum eam exercere. ⁊ videt̉ ꝙ ſic quiſquis enim credit poſſe fieri aliquam creaturam aut in melius mutari aut tranſferri in aliam ſpēm niſi a creatore per quem omnia facta ſunt infi delis eſt ⁊ pagano deterior. xxvij. q. iij. c. ep̄i. Sed alchemiſta ſuꝑ ponit ſe mutare per eius ſcientiam vnā ſpēm in aliam. puta es in aurum vel plumbum in argentum ergo ⁊c. Item alchim ſte ſunt multa dicentes ⁊ ad effectum ſcientie nūquam ꝑueniētes eadem cā. v. q. c. nec mirum. ⁊ ſic dant occaſionem multis deceptōibus ⁊ non dꝫ dici ſciētia que ad pietatem inducit. xxxvij. ſiquis. ⁊ no. per Inno. extra de ſortilegijs. c. ij. Item talis ars alchimie non ſit ſine auri decoctione quod eſt a iure prohibitum. C. de auri pu blici perſcru. li. x. ¶ In cōtrarium videtur qꝛ ꝓducere es in aurū vel ſtagnum vel plumbum nō ſunt reprehēdendi dūmodo nō ꝑ artem magicā vel legibus odioſam. C. de theſau. l. i. lib. x. ⁊ pro hoc. C. de metallar̄. l. i. lib. xi. ⁊ tales poſſunt inuito domino ingredi agrum ad metalla inquirēda vt dicto titu. de metallar̄. l. ij. ⁊. l. quoſdam. ⁊ ibi no. quod alias non liceret. C. de theſaur̄. l. i. li. x. nec ip̄i dicunt vnam ſpēm mutari vt eis imponit̉ qꝛ hoc eſſet impoſſibile. ſed bene dicunt ꝙ ex ſtagno poteſt argentum produci ⁊ ex ere aurū. nec hoc videt incōueniēs qꝛ quādo ex re viua ꝓducitur mortua vt ex vermibus ſiricum ⁊ ex herba quadam vitrum. Et multo magis in metallis in quibus eſt maior ꝯueniētia ⁊ ſimilitudo. nam vt ipſi dicunt ⁊ habet̉ in libro de ꝓprietatibus rerum. c. d̓ alchimia omnia metalla ꝓcedunt ex eodem principio.ſ. ex ſulfure ⁊ argento viuo. ſed ex virtute elemētorum quedam habēt maiorem influentiam in vno loco ꝙͣ in alio. vnde in vua minera ſit ſta gnum in alia argentum in alia aurum ⁊ ſic de alijs. cum ergo ars imitet̉ naturam sͣ. de adop. l. adoptio. nō videntur alchimiſte pec care ſi per virtutem herbarum vel alijs modis velint de ſtagno facere argentū. nam cū ſint ſimilia ⁊ ab eodem principio vt dictuꝫ ē facilior ē tranſitus in eis. inſti. qui. mo. tol. ob.§. i. nam in herbis ⁊ lapidibus multe ſunt virtutes. xxvi. q. vltīa. c. fi. ¶ Et pro hoc eadem cauſa queſtione. iii. c. nec mirum. circa fiuem. Unde dūmodo in virtute dei et dicte ſcientie hoc faciant non videntur peccare nec tamen conſulo quod tali arte vtatur qꝛ multos vidi ad extremā paupertatē deductos ⁊ nullum ditari ⁊ ē etiam infirma corpori vi a medicis audiui. ¶ In glo. i. in fi. ibi nō improprie ergo pignꝰ tradituꝫ a non tradito quātum ad ꝓpriam ſignifi cationem. vt. jͣ. de verbo. ſigni. l. plebs.§. pignꝰ. Item quātum ad pignoraticiā direciā inducendā ſed quātum ad ipothecariā nō vt hic ⁊ dicto.§. item ſeruiana. In glo. vt ⁊ sͣ. de pactis. Ibi ꝙ ſine poſſeſſione ⁊ traditione vel inductione. Ibi. l. qui pignori. ⁊. l. i.§. ꝑ ſeruū qd̓ dic vt no. sͣ. qui ſatiſda. co. l. ſciēdum.§. creditor. Ibi. l. iij. §. creditores. hoc ē ideo quia miſſus nullo modo poſſidet pignꝰ pretorium vt dictū eſt ⁊ interdictꝭ. vti poſſidei tenet̉ tantū poſſeſſorem. vt. jͣ. vti poſſi. l. i.§. interdictū autem. Ibi ſecus. aūt in preiorio nec mīrum quia ſi non habet directa debitori vt. sͣ. dixit. ergo nec cōtraria creditori ſed. de alijs tedijs ⁊ actionibus que ſunt in dicta. l. ſeruū forte. ſecus qꝛ puto cōpetere cōtra debiſorē. quidā ta men dānant hanc gl. per. l. nō vtiqꝫ. de dāno infec. ⁊ qd̓ ibi no. ⁊ vt in poſ. le. l. is cui.§. queri pōt. Sed dic ꝙ glo. eſt vera qꝛ iſtud pignus pretorium dat creditori ſolum ꝓpter tedium debitoris. vt dicta. l. is cui. in prin. nō ob. leges ꝯtrarie. qꝛ loquūtur in pignoratitia directa que datur debitori. Ray. Immo pro ioto debito ēt ſi minus valeat niſi dictum eēt a iudice ꝙ pro tanto quātū valet vi deatur datum. In fi. item in ꝯuentionali qui prior ē tꝑe potior eſt iure. C. qui po. in pig. ha. l. funduꝫ. in pretorio diſtinguit ſicut. e. ti. vel vniuerſorū. vt eo. ti. l. ij. ⁊ de bo. aut. iudi. poſſi. l. fi. ⁊. jͣ. de dāno infec. l. niſi finita.§. ſi plures. de quo dic vt ibi. In glo. ecce cōſenſus hoc eſt verbū daturus quod eſt futuri temporis non ſuſpēdit cōſenſum nec pignoris obligationē. nec ob. jͣ. de pig. l. grege.§. ſi ſub cōditione. ⁊. C. de ꝯtrahē. emp. l. in venditis. ſed ſolumi iam obligati pignoris ſuſpendit traditionē. ¶ In glo. vltima ibi ſed vt oīa. vt. jͣ. de an. le. l. ſcio aūt.§. vxori. vbi de hoc de dote prele. l. iiij. Sed ibi non eſt dictio preter ſed amplius de ven. inſpi. l. i.§. mulier. Ibi preter obſtetrices. Ibi niſi cōiunctos.i. vt donata nō videantur cōiunctione. ¶ Di I rem pignori datam. at gio. ſcilꝫ bombello iſte bombellus erat bidellus domini Azo. cutus fuit glo. Et hec lex breuiter hoc dicit. nō pōt cōtrahi ius pignoris in re que tꝑe obligōnis non erat in bonis debitoris nec poſtea. ⁊ pro hoc. C. que res pig. ob. poſ. l. qui filios. Ibi vendiderat ⁊ tradiderat. In glo. vltima in fi. preterea. Ibi pignus erat in bonis debitoris hic non. dn̄s Ol. aliter ponit caſum in. l. iſta emi rem a debitore qͣꝫ ipſe alij obligauerat ⁊ ſibi tra didit. poſtea videns ꝙ non liberabat eā mutuaui ego emptor ſibi pecuniam vnde eam liberaret pacto appoſito ꝙ mihi eēt obliga ta talis obligatio pignoris non valet quia res mea non poteſt ſibi obligari. ⁊ ſic intelligit hanc glo. que eſt. jͣ. de excep. rei iudicate j. extante.§. latinus. Ol. ¶ Non vr̄ habere fidem de debiI quaſi..s qui decepiꝰ ſperabai ſibi de preſenti pecuniā manualiter numerari. nec pignꝰ libera tur. hoc dicit. Ibi quo minꝰ.i. preſentialiter ſic exponitur. C. de legibus. l. fi. in prin. et ē vna dictio ⁊ vide in alphabeto. Ibi id poſuerit nec poſtea creditori ſoluit. ⁊ fuit falſa ⁊ ſubdola deceptio. Ibi cōtraria pignoratitia de intereſſe. Ibi replicabit̉ a te. nō ob sͣ. de cōdi. cā da. l. iij.§. i. ver. quinimmo vt ibi colligi po teſt. In glo. i. ad manus in fi. ⁊ facit ad id qd̓ ibi no. ¶ Conuentio de pignore I conuenit. vendendo cōcepta affirma tiue valet negatiue non valet. ſi tamen precedat trina denūciatio. hoc dicit cum. l. ſe. ⁊ dic cōuenit inter creditorem ⁊ debitorē. Ibi diſtrahere. non ob. jͣ. de ver. obli. l. qui rome.§. coheredes. vt ibi colligi pōt. Ibi ceſſauerit nō ob. jͣ. d̓ di ſtrac. pig. l. ſi creditor.§. fi. vt ibi dicam. ¶ Op ꝙ ſeruet̉ pactum de non vēdendo. vi. C. de pactis. l. ſi quis in cōſcribendo. Solu.

De pignoratitia actione. hic ſpeciale alias debitor nūquā ſolueret debitū ⁊ ꝓpter publicaꝫ vtilitatē vt gl. dicit. Sꝫ hoc nō vr̄ bene tuiū. ar. jͣ. ad municipa. l. ij. §. geſtū. vnde dic ꝙ iſtud pactū vr̄ habere tacitā cōditionē ſi debitor foluat. jͣ. tuam denūciationē. ar. j. locati. l. quero.§. inter locatorem. ¶ Qn̄ vero fiſcꝰ vel res publica vēdere poſſunt pignora eis obligata. dic vt no. ꝑ Azo. in ſumma ſi ꝓpter publicas penſitationes.§. penul. Et aduerte ꝙ Ia. de are. tenet ꝙ non ſufficit de nūciare debitori vt ſoluat niſi addat ꝙ niſi ſoluat vendet pignus per. l. C. de diſtrac. pig. l. creditor. ⁊ ar. sͣ. de iudi. l. imꝑēptorio. ¶ Itē op. ad idē ꝙ cōuentio valeat. C. d̓ iure do. impe. l. fi. So. ibi fuit cōuentio affirmatiua ⁊ valet que pōt eſſe dupliciter cōcepta vel ꝙ liceat vēdere vel ꝙ certa forma vendat̉ ⁊ hoc valet. ſi vero cōuentio eſt negatiua ꝙ non vendat nō valet vt hic. aut agtur ꝙ vendi poſſit. ⁊ tunc pōt vendi ſine aliqua denūciatione de qua hic dr̄. ⁊ ita no. de diſtrac. pig. l. creditores. ⁊ per hoc dicta. l. fi. de iure do. impe. ¶ Item querit glo. an debeat expectari biēnium. poſt denūciationē antequā vendat̉. glo. vr̄ ſenure ꝙ ſic ⁊ qn̄ incipiat currere biēnium dic vt in ea. Sed iſtud vr̄ muliū durum ꝙ creditor debeat expectare biēnium antequam vendat pignus. Et iō vtilius vr̄ creditori ꝙ faciat cōdemnari debitorē ⁊ capi pignꝰ in cām iudicati. vt. C. ſi in cām iudicati. pignus captum ſit. l. i. ⁊. ij. ⁊ poterit vēdere infra duos mēſes. vt. jͣ. de re iudi. l. debitoribꝰ vel ſi non inueniat̉ emptor poterit ſibi facere adiudicari inſoluium. vt dicta. l. i. ⁊. ij. ſi cā iudi. pignus cap. ſit. ⁊ de excep. rei iudi. l. a diuo pio. Iſtud tamē tempus moderare ⁊ abreuiare pōt iudex ẜm quātitatem debiti ⁊ ꝑſonarū. ar. jͣ. de re iudi. l. ij. sͣ. de iudi. l. nōnūquam. ⁊. jͣ. de iure delib. l. i. in fi. Et ita tenet Rofre. in libello. de offi. iudi. quo creditor bona debitoris ſui poſſidere.§. ſed infra qd̓ tempus ⁊ ita ſeruatur in practica. ⁊ de hoc vide in ſpeculo de ꝯtumacīa.§ ſequit̉ poſt qd̓ tempus. ⁊.§. nunc dicamus. ver. vltimo. ē per Odoſ. C. de bo. aut. iudi. poſ. l. cū ꝓponas. ⁊ per Azo. ī ſum ma. de re iudi.§. pe. ⁊ fi. ⁊ de diſtrac. pig.§. iij. ⁊ no. etiam. C. d̓ execu. rei iudi. l. vltima in glo. ¶ Querit glo. an iſte tres denūciationes poſſunt fieri vna vice ⁊ vno cōtextu. an vero debeāt fieri per interualla. ar. jͣ. de publi. iudi. l. inter accuſatorem. ⁊ pro hoc. sͣ. de iudi. l. ad ꝑemptoriū. cū. ll. ſequētibus. Et qꝛ antequā ꝓcedatur ad excōicationē dantur tres dilationes ꝑ cōpetentia interualla. ex tra de ſen. excō. c. cōſtitutionē.§. fi. li. vi. ⁊ qꝛ vno cōtextū ter denūciando non ſunt tres denūciatiōes. ſed ter loqui. ar. jͣ. de le. ij. l. me uius.§. eum qui. ¶ In cōtrarium facit. jͣ. de ver. ſi. l. ter enixa. ⁊ ꝙ dicitur de apoſtolis ꝙ peti debent inſtanter. jͣ. de libel. di. l. i. extra de appel. c. cordi. li. vi. ⁊ tamen ſufficit ſi petant̉ vno contextu ſine interuallo epe ⁊ ſepius. vt no. in ſpecu de appella.§. ſequitur vidē tur de apoſtolis. ver. in ſuam vero. ⁊ ver. ſe. ⁊ no. plene per Archi. ⁊ Io. an. extra de appel. c. cū ab eo. li. vi. ⁊. ij. q. iij. c. poſt appellatio nem. ⁊. xxij. q. i. in ſuam per eūdem Archi. ⁊ eſt hodie caſus in clementꝭ. c. ij. Ia. bu. tenet ꝙ interualla eſſe debēt. ſed non dicit ꝙ dilatio debent eſſe triū dierum. ſed dicit eē arbitrio iudicis. vt. l. i. de iur. delib. ⁊. l. inter accuſatorē loquit̉ in ſuo caſu. ¶ Et faciūt predicta ꝙ indulgētia papalis poſſit haberi plures in die. ſi plures eatur ad locum indulgētie. de quo dic vt in ſpeculo de penitētijs. ver. ꝗd ſi eadē ꝑſona. ⁊ ꝑ Hoſti. ⁊ Goſ. in ſumma ti. ¶ Itē gl. in fi. dicit ꝙ ꝗdā dicūt ꝙ denūciatio excuſat a furio. nō aūt cōfirmat vēditionē qd̓ nō placet Ia. bu. ⁊ Rai. ⁊ dicūt primā verioreꝫ que etiam venditionem ꝯfirmet. Albe. de ro. 6 ¶ In glo. ibi vel dic hec Demqꝫ iure. vera ẜm Ia. de are. sͣ. de legibus. l. ſed ⁊ poſteriores. Non cogit̉ creditor vendere pi Mamulis. gnus ſed cōmode debitori vēdere volenti cōcedere. Et diuide in tres partes. qꝛ primo ponit dictum vſqꝫ ibi. ſed attilitinus. Ibi determinatio dīcti ẜm attilitinū vſqꝫ ibi. melius aūt. Ibi determinatio iuris cōſulti ꝯditoris huius. l. Ibi tibi creditori. Ibi dicit ⁊ nō bene. vt. jͣ. in ver. melius aūt ⁊c̄. Ibi ꝙ debeat̉ ꝙͣ valeat pignꝰ. ibi oſtendere cum effectu ⁊ poteſtati examinandi ⁊ experiūdi. ar. jͣ. de ta. exhi. l. locū.§. quid ſit exhibere alias cautio. de qua ſequitur eēt ſuperuactia ⁊ notabilis ⁊ pulcher caſus eſt iſte in iſta materia. Ibi ſi mobilis ſit ſic. ſubaudi ẜm Guil. argumen. infra. eo. l. fina. ⁊ locati. l. ſi ades.§. ſi quis. licet glo. hic ſentiat contrarium. Ibi inhumanum eſt ea inhumanitate qua dicitur neqꝫ equum eſt alierius vt ſic dixerim ꝓcur. conſtitui. jͣ. ad trebel. l. poſtulanie in fine. Oldra. ⁊ allegat̉ prin. huius. l. obligaſti te mihi ſoluere centuꝫ cer ta die vel abſtinere te ab auditorio iudicis non vis ſoluere ſed di cis te abſtinere velle ab auditorio ego autem volo ꝙ compellaris ad ſoluendum videt̉ ꝙ compelli non poſſis ad ſoluendum. ſed ſufficiat ſi abſtineas ab auditorio qꝛ in alternatiuis eſt electio debitoris. jͣ. de iure do. l. plerūqꝫ. ⁊ ꝓ hoc facit. jͣ. de re iudi. l. miles.§. x. ⁊ inſti. de noxa.§.. In contrarium videt̉ qꝛ iſtud pactum appoſitum videtur fauore mei creditoris. ⁊ ideo non dꝫ in meum odium ꝯuerti vt hic dicitur. ⁊. C. de legibus. l. quod fauore. ⁊ pro hoc. jͣ. ꝓ ſocio. l. cum duobus.§. idem̄ reſpondit. ⁊. C. de edi. pri. l. ſi vt ꝓponis ſimile habetur. jͣ. de le. co. l. ij. jͣ. de iure do. l. fi. ⁊ qd̓ dicitur ꝙ electio debitoris bene verum vbi vtrunqꝫ eſt in obliga tione ⁊ ſolutione. ſed vbi illa duo non ſunt in electione ſed in com pulſione tunc non eſt electio debentis qꝛ ſic eſſet in eius electione au debeat quod eſſe nō dꝫ vi. sͣ. de eo quod certo loco. l. non vti qꝫ in prin. ⁊.§. i. ⁊ pro hoc. j. de ma. vin. l. cām.§. puellam. ⁊ pro hoc non ob. l. plerunqꝫ quia verum ē ꝙ in electōe debitoris eſt ꝗd ſol uatur non autem an debeat. nam ſi eſſet obligatus ad magnam ſummā eligeret potiꝰ abſtinere ab auditorio qͣꝫ ſoluere. Itē tꝫ. G. vt dixi in expōne littere ꝙ non ſolum res mobilis eſt oſtēdenda. ſed etiam īmobilis puta quia erat domus pignorata ⁊ emptor vo lebat eam videre ⁊ cameras ⁊ aulam alias emere volebat. ⁊ pro hoc ad exhi. l. theſaurus. de alleato. l. i.§. i. ⁊. ij. ⁊ de glande legen̄. l. i. ⁊ qꝛ in talibus rebus poſſumus retinere cuſtodes. jͣ. de ven. in poſ. mii. l. i.§. penul. ⁊ sͣ. de vſu. ⁊ ha. l. ſi ita.§. dominus. ⁊ ideo di cit ꝙ ſi dominus vult vendere ius quod habet in re emphiteoti ca quod emphiteota tenetur eam oſtendere empiori per iura p̄dicta. Iaco. bu. Creditor tenctur ad vſuras precij rei piSi creditor: gnorate ex mora ⁊ quaſi mora non alias. ¶ Uel clarius vbi creditor vendit pignus pluſquam erat in debito tenetur ad vſuras ſuperflui ex mora vel quaſi mora hoc di cit cum. l. ſequēti. ibi plus ꝙͣ ſit debitum. Ibi eius pecunie ſuꝑfiue. Ibi depoſitam habuit nomine debitoris. Ibi non dꝫ niſi ex mora vt infra. l. ꝓxi. In fi. Nam hec actio eſt bonefi I autem. ge. jͣ. de vſu li mora.§. i. in glo. p̄cedente obligatione. Hec ſolutio tutior eſt vt patet per notata. jͣ. in. l. ꝯtraria. vel dic ꝙ ibi volebat facere ceſſare vſuras que iam ceperant currere. vnde non ſufficit depoſi tio. hic impediebat curſum earum que nōdum ceperant. vnd̓ ſuficit ꝙ non ſit in mora etiā ſine obligatōe. Pignoraticia contra Ienceſſarias. na ſuit neceſſaria ꝓpier quoſdam cāus qui hic ponūtur. ⁊ dic neceſſarias vel vtiles ẜm Odo. Ibi fecerim ego creditor. Ibi habebo contra debitorem. Ibi fuge enim bene dixi cōtrariam pi gnoraticiam loc. quia non ſemper ſufficeret retentio. ⁊ hoc ſequit̉ ibi. Item inſulam pignori obligatam ibi poſſem retinere agaꝫ er go contraria pignoratitia qꝛ ſufficit negocium vtiliter geſtum eē sͣ. de nego. geſt. l. ſi an vltro.§. i. nec ob. jͣ. de bo. auc. iudi. poſ. l. pre tor.§. i. ¶ Oppo. ꝙ non habeat act̉. nec retentionem ꝓ expenſis vt. sͣ. ti. ꝓxi. l. in rebus.§. poſſunt. So. hec ẜm illam qꝛ loquitur de magnis expenſis. ſecus in modicis vt ibi. vel dic verius vt in glo. quia creditor indiſtincte repetat cum non habeat vſum rei. ¶ Querit glo. quid de expenſis cibariorum. puta qꝛ creditor equum pignoratum pauit nūquid repetit glo. ſub dubio forte dicit ꝙ ſic. Sed Ia. bu. dicit ſiue ſorte vi. sͣ. ſi cer. pe. l. cum fundus. §. ſeruum iuum. ⁊ eſt regulare qꝛ vbicūqꝫ quis non habet vſuꝫ rei impeditus de iure vel de facio repetit expenſam ēt modicam vt cibariorum vt dixiin dicto.§. poſſunt. Ia. bu. Datur reientio rei pignorate nedum ꝓ im Si pignorꝭ. genſis in cauſa factis vt sͣ. ꝓxi. ſed eliam ob futurum imminēs periculum euictionis hoc dicit. ⁊ dic cauea

De pignoratitia actione. tur a debitore. ¶ Oppo. ꝙ cum creditor fuerit in culpa cauēdo cum non teueret̉ vt. C. creditor̄. euic. pig. non debere per totum ſi bi imputet ſi cauii. So. vt glo. ⁊ in fi. glo. dic prima vera vt notat̉ in dicta. l. pignore. Si unus. Pignoris liberatio eſt indiuidua. hoc dicit. bi portionem ſuam debiti hereditarij ꝓ quo obligatum erat pignus. Ibi venire poterit.i. vendi per creditorē ſi queras quid operatur ſolutio partis. dic ꝙ aut habetur reſpectus ad debitum. ⁊ pro ea parte liberatur a debito. ⁊ per ꝯſequens pignus ꝓ ea parte liberatur. Si habes reſpectum ad pignus ip̄ꝫ totum tenet̉ ſed ꝓ reſiduo debiti tantum ⁊ facit. jͣ. de verbo. obl. l. quinta.§. fi. cum ibi notatis. ⁊. l. eadem.§. calho. ¶ Et inducit Guil hunc.§. ad queſtionem ſabbatinaꝫ emphiteote qui deceſſit pluribus heredibus relictis. quorum vnus ſoluit partem alij non vtrum res in totum aperiatur in dominuꝫ. que queſtio no. in glo. sͣ. cōmuni di. l. cōi di. in prin. ⁊ ibi plene dixi. ¶ Sed videt̉ ꝙ ſo ſum pro parte qꝛ iſtud videtur recipere diuiſionem. ar. sͣ. de eo ꝙ cer. lo. l. centum. in fi. vt ſic peccatum vnius alieri non noceat. ar. jͣ. ſiquis ali. teſta. ꝓhi. l. ij.§. i. Pro hoc videt̉ tex. jͣ. de publicanis l. fraudati.§. i. Alij dicunt diſtinguendū ex qua cauſa non ſoluen tes ceſſauerint in ſolutione qꝛ ſi ꝓpter paupertatem aperiat̉ ſolū ꝓ partibus non ſolutis. ſed ꝓpter ꝯtumaciā tunc tota. ar. jͣ. de col la. bo. l. i.§. ſed cum duobus. Ipſe Guil. dicit aitendendū ꝙ dn̄s recipiendo penſioneꝫ ab vno ſibi preiudicare videtur quaſi agno uerat alios vt emphiteotas ar. de lege co.§. ſi poſt diem. ⁊. C. de non nume. pecu. l. cum fidem. Hoc tamē intelligit ſi illa ꝑs que ſoluta eſt ſimul collecta per triēium facit penſionem vnius anni quia tunc nō videtur taſſatū per trienniū tantū qꝛ ꝯiungēde ſunt il le tres ſolutiones. ⁊ in grauiorem ⁊ antiquiorem cāum vident̉ ſo lute. jͣ. de ſolu. l. in his. in prin. ⁊. l. cum ex pluribus. ⁊. C. de ſolu. l. i. Si autem illa ꝑs ſoluta ⁊ ſimul collecia non faceret penſioneꝫ vnius anni tunc in totum res aperiatur verbi gratia. quinqꝫ erant heredes ⁊ penſio erat quinqꝫ librarum. vnus ſoluit quolibet anno ſolidos. xx. ⁊ ſic in tribus annis faciunt tres libras ⁊ penſio tota ē quinqꝫ. certe tunc ceſſatum ē per triennium ⁊ ideo tota res aꝑiat̉ Eſt enim magna differētia vtrum pena apponat̉ iuxta modum faciendi quia tunc bene cadit diſtinctio ſit diuiduum vel indiuidu um. Si autē obligatio eſt concepta in dando tunc nō hꝫ locū di ſtinctio diuidui ⁊ indiuidui vt. d. l. eadem.§. catho. ⁊. d. l. v.§. fi. e. ti. ⁊ ꝓ hoc patet ſolutio ad iura cōtraria qꝛ loquitur in obligatōi bus faciendi vbi cadit ipſa diſtinctio diuidui ⁊ īdiuidui. Buil. In oratōe ſumpta ex vniuerſo ſiquid ē falſuꝫ Si annua. oīa orato falſa eſt. in oratōe ex aliquo ſecus eſt. hoc dicit vſqꝫ ad.§. de vendendo. ⁊ ad hoc ꝯcor. jͣ. de rebus dubijs. l. ſi is qui ducenta.§. vtrum vbi de hoc plene ⁊ diuide in duas partes. quia primo loquit̉ in oratōe vniuerſali vel indefinita que ei equipollet vſqꝫ ad ver. ſed ſi ita. Ibi loquit̉ in orōne ſumpta ex aliquo ſeu ex particulari vſqꝫ ad.§. de vendēdo. ¶ Et dic caſum. mutuaui titio. xxx. ſub pignore ⁊ promiſſit ipſam pecuniaꝫ annua bina trina. dic hoc acto indefinite ꝙ ſi pecunia p̄dicta ſua die ſoluta non fuerit liceat mihi pignus vendere ceſſatum ē prīo ⁊ ſecūdo anno. nunquid potero pignus vendere reſpondet̉ qd̓ non niſi toto triennio elapſo. qꝛ non eſt verificata oratio indefinita. Aliud ſi concepi orōnem particulariier dicēdo ſi quā pecunia ſoluta non fuerit ſua die qꝛ tunc ſtatim cum ceſſatum fuerit primo anno pignus vendi poteſt hoc dicit. Ibi niſi ꝓ ſi. nō. sͣ. de ſena. l. femine ibi penſionum.i. preſtationum. ibi dies ſcilꝫ triennium. ibi pignus vendere nec ſit ceſſatum in ſolutione precedentium anno rum. Ibi his verbis indefinite ꝓlatis ſi pecunia ſua quaqꝫ die ⁊c. ibi demonſtrantur non ob sͣ. de neg. geſt. l. iij.§. i. ⁊. jͣ. de vſur. leg. ſeia. vt ibi dicam. ibi dies venient quia oratio vniuerſalis tota reditur falſa ex falſitate ꝑtis ſtatim cum nō eſt ceſſatum in ſolutiōe partis alicuius anni. ibi ſi omnibus penſionibus p̄teritis.i. omnibus diebus ⁊ terminis penſionū ſoluendarum. Ibi ſoluta nō erit ſubaudi licet pignus diſtrahere. ⁊ hoc ſequitur. ¶ Oppo. ad pͥn. §. ad fi. So. in prin. fuit cōuentio vniuerſalis ſeu indefinita ī fi. ꝑti cularis vt dixi in diuiſiōe ⁊ cāus pōne. ¶ Ad hanc ſo. op. qꝛ in prin. negatiua p̄ceſſit ſignū vniuerſale ergo dꝫ reſolui in particulare. vt. jͣ. de legi. tuto. l. legitimos.§. illegitimis. ⁊ ibi no. hic.n. preceſſit dictio niſi que importat.i. ſi nō vt dixi in expōne littere ergo videtur ꝙ idem debeat dici in prin. huius.§. Solutio. dicunt quidam quod illud verum ẜm ꝓpriū ſignificatum vocabuli iſtd̓ ẜꝫ mentem cōtrahentiū ẜm quā hec verba alter ſumuntur. vt. sͣ. ſi ꝗs caut̓. l. ſi ſeruus plur̓. vbi de hoc no. hoc non placet Ray. nec Ia. bu. ſed dicunt ꝙ negatiua niſi cōiungit̉ cū dictione quoqꝫ die. nō cum dictione pecunia quia tunc ꝓcederet oppoſitio. ſequit̉ ergo negatiua hoc modo niſi quacūqꝫ die ſolueris ⁊cͣ. ⁊ perinde eſt ac ſi dicerem ſi nulla die ſolueris ⁊c̄. Si ergo aliqua die ſtatuta ſoluatur non licebit vendere pignus. quia non eſt veruꝫ nullo die ſta tuto pecuniam ſolutam non eſſe quia ad verificationē vniuerſalis negatiue requirit̉ omnia particularia non fuiſſe vera. ⁊ ita loquitur hic prin. ſed elapſo termino omniū dierum ſeu ānorum verificata eſt. quia nulla die ſoluta fuit pecuniā iotā. ⁊ ideo pignus vendi poteſt. Ia. bu. ¶ Item oppo. ad prin.§. ꝙ per moram par ticularem vniuerſalis oratio reddatur in totum falſa. vt. jͣ. de rebus dubijs. l. ſi is qui ducenta.§. vtrum. So. dicunt quidam ꝙ ibi loquitur in cōditionibus hic in diſpōuibus ⁊ cōuentionibus per.§. cum ita. e. l. qd̓ eſt ſalſuꝫ per ibi notata. vnde dic ꝙ hic falſitas vel veritas vniuerſalis non eſt poſſibile apparere ante lapſum omni um terminorū ibi ſic. ⁊ ideo elapſis omnibus terminis idem eſſet hic ⁊ ibi. ⁊ hoc probat iſte.§. ibi nec verum eſt ⁊ ibi. Sed omnibꝰ penſionibus ⁊c̄. Male ergo colligit hic glo. ꝙ indefinita equipol let vniuerſali. hoc enim non dicit hic textus. Immo in primo dicto ponitur vniuerſalis. Ibi niſi ſua quaqꝫ die ⁊ perinde eſt ac ſi diceret. Si non omnis pecunia ſua quaqꝫ die ⁊cͣ. vt infra de here. iuſti. l. hoc articulo quiſquis. ⁊ de leg. ij. l. ſi ita relictum. in princi. vnde ſi poneremus indefinitā equipollere vniuerſali ſequeret̉ cōtrarium eius quod hic dicitur per dictum.§. vtrum. in. l. ſi is ꝗ du ccnta. de rebus dubijs cum ibi notatis. In ſecūdo auteꝫ dicto hu ius.§. poſitum fuit ſignum particulare ſeu diſtributiuū. Guil. ¶ Conclude ergo ẜm Mar. ſili. qd̓ quo ad intellectum huius §. non eſt dr̄ia niſi in tempore. nam in ſecūdo caſu ſtatim cuꝫ in vna preſtatione fuerit ceſſatum pignus vendi pōt ſed in primo non. ni ſi preſtitis omnium preſtationū temporibus. ⁊ tunc poteſt ⁊ dic ꝙ bee dictiones ſua quaqꝫ die cum illo ſubaudito preterita determi nent illa vendere liceret ⁊ poſtea aſſumere ibi pecuniam. ſcꝫ omnis ſoluta eſſet ⁊ planus eſt iſte.§. ¶ Ultimo conclude hanc ma teriam ⁊ dictum.§. virum ẜm Ia. bel. aut in oratione cōtinetur ſignum vniuerſale colectiuū vt omnis. ⁊ tunc aut oratio ꝓfert̉ affir matiue. ⁊ regulariter in dubio equipollet vniuerſali. C. man. l. ſi a ꝓcur. de leg. iij. l. textoribus. quia verbum generaliter prolatū ⁊cͣ. jͣ. de le. preſtan. l. i.§. ⁊ geueraliter. fallit ſi ex diuerſalitate reſultet intellectus iuri ꝯtrarius. C. ſine cenſu vel reli. l. omnis. Item fallit ſi eſſet cōtra mentem loquentis que apparere pōt ex precedētibus vel ſequentibus. jͣ. de le. iij. l. queſitum.§. i. ⁊. l. heres.§. i. ⁊ de auro ⁊ ar. le. l. nam quod.§. fi. aut proſert̉ negatiue. ⁊ tunc aut negatiua precedit ſignum vniuerſale. aut ſequit̉ vt dicta. l. legitimos.§. i. d̓ legip. tuto. ⁊ facit. jͣ. de fideiuſſoribꝰ. l. grece.§. illud. ⁊ de auro ⁊ ar. legato. l. ſi quis ita leg. vbi de hoc aut in oratione cōuinet̉ ſignuꝫ vniuerſale diſtributiuum vt quiſqꝫ vel quilibet. tunc in dubio regu lariter equipollet vniuerſali. jͣ. dē here. inſtitu. l. hoc articulo. ⁊ hic in princi.§. ⁊. C. de pactis. l. ſi creditores. ⁊ dic differentiam inter ſignum vniuerſale collectiuū ⁊ diſtributiuum. vt no. jͣ. de le. ij. l. ſi ex pluribus. vbi de hac materia ſatis no. ẜm Pe. Fallit hec regu la ex mente ꝓferentis. vt dicta. l. hoc articulo in fi. legis. ¶ Iteꝫ quādo nominatim aliud eſt expreſſum. jͣ. de leg. i. l. ſi fundū ſub cō ditione.§. ſi libertus. ⁊. l. ab omnibus. in prin. ⁊ de leg. iij. l. ſi plures gradus. ¶ Secūdo caſu principali aūt in oratione cōtinet̉ ſignū ꝑticulare tantuꝫ ⁊ non equipollet vniuerſali vt hic in fi.§. ¶ Ter tio caſu principali quando in oratione cōtinet̉ indefinita cū ſigno vniuerſali etiam non reſpiciente nec determināte ſpecialiter ip̄am indefinitā alias non eſſet indefinita. tunc equipollet vniuerſali ⁊ ī dubio vt hic in prin. ⁊. jͣ. de auro ⁊ ar. le. l. pediculis.§. labeo. vbi d̓ hoc fallit ex verbis vel mente ꝓferentis. jͣ. de vſuris. l. ſeia. ſi vero cum ſigno augmentatiuo. tunc etiam equipollet vniuerſali. jͣ. d̓ leg. iij. l. ea tamen. de auro ⁊ ar. leg. l. ſi quis legauerit ita. Si auteꝫ cum ſigno particulari. tunc non equipollet vniuerſali. vt hic in fl. §. ¶ Quarto caſu principali quādo in oratione cōtinet indefinita ſiue ſigno aut profert̉ in materia neceſſaria ē equipollet vniuer ſali. vt homo eſt animal. ergo omnis homo eſt animal. ⁊. l. dicit

De pignoratitia actione. ꝙ in emptorē actionis tranſfert̉ vtilis actio ſine ceſſione quod in tellige ſiue emerit actionem ꝑſonalem ſiue realē. C. de here. vel act̉. ven. l. fi. Aut in materia cōtingēti. ⁊ tunc regulariter non equi pollet vniuerſali vt homo currit non ſeqnitur ergo omnis homo currit ⁊ ſtatua eſt marmor. ergo non ſequit̉ omnis ſtatua ē mar mor de leg. iij. l. ſi cui. ⁊. l. quefitum.§. illud. ⁊. l. heres.§. i. fallit ī his que ſuperant ſua ſpecificata potētia. vt dicio.§. illud. ⁊ de auro ⁊ ar. le. l. cum aurū. circa princ. ⁊ eſt ratio qꝛ ſignificatio nō ſumit̉ ex vniuerſo ſed ex aliquo vt dicto.§. vtruꝫ. Aut cōtinet̉ indefinita in materia remota. ⁊ tunc etiā non equipollet vniuerſali ⁊ eſt exēplū. lego ſuppellectilē ergo veſtem nō ſequit̉. vel lego aurum nō ſeꝗt̉ ergo auricaſcū. ⁊ idem in ſimilibus deleg. i. l. ſi quis in fundi vo cabulo. ⁊ de leg. iij. l. librorum. ⁊ de ſuppe. le. l. labeo. Fallit regula predicta in materia cōtingēti in priuilegijs. sͣ. de offi. prefec. vibis. l. i.§. cum vrbem. C. de bo. vacan. l. ſi quādo. de diuer. reſcri. l. i. ⁊ de cōſti. prin. l. beneficiū. ¶ Item fallit in vltima voluntate de leg. ij. l. ſi ita relictum. in prin. ⁊. l. ſi pluribus. ¶ Item fallit in cōtractibꝰ. C. que res pi. ob. poſſ. l. fi. ⁊ de ſer. vr. pre. l. ſi ſeruitus. Item fallit quando ꝓfect̉ a lege. C. de here. vel act̉. ven. l. fi. de offi. p̄ſi. l. iij. ⁊ de publi. l. de precio. ⁊ hoc cōtingit in his caſibus exceptatis vel ex mente ꝓferentis vel qꝛ ē eadē rō omniū particu larium ſub vniuerſo cōprehenſorū vt manifeſte apparet in dictis legibus. de hoc vide per Dy. in ꝓhemio de regul. iur. li. vi. Sed dictum Dy. non videt̉ ꝓcedere bene quādo indefinita eſt cū ſigno vniuerſali vel quādo in ea actione eſt ſignum vniuerſale tan tum. quia tunc non poſſumus dicere omniū particulatiū cum in oratione ſint ſolum vniuerſalia ⁊ non ꝑticularia. ¶ Item nō eſt verum ſemꝑ ꝙ quādo eſt eadē ratio omniū ꝑticulariū ſub vniuer ſo cōprehenſorū ꝙ equipolleat vniuerſali vel dictum ad adiuuā dum Dy. ꝙ quādo eſt eadē ratio ⁊ conditio omnium ꝑticulariū ad vniuerſitatē iendentium ex mente ꝓferentis vel ex verbis vni uerſalibus. tunc equipollet vniuerſali vt dicta. l. i.§. cum vrbem. ⁊ de offi. pre. vr. ⁊. C. de here. ven. l. fi. que res pi. ob. poſ. l. fi. ⁊ in prī. huius.§. Sed quādo eſt eadē rō ⁊ cōditio omniū particulariū ⁊ ad ꝑticularitatē tendentiū. tunc non equipollet vniuerſali vt in fi. huius.§. Ia. de bel. Et vere hanc credo fuiſſe mentem Dy. lꝫ aliqualiter declarata per dominū. Iac. ⁊ Pe. dicta. l. ſi pluribꝰ. de leg. ij. ¶ In glo. i. vna die in fi. pro hoc. jͣ. de an. leg. l. iij. ⁊ vide in alphabeto. in glo. i. verbo pecunie. Ibi quiſquis hoc non placet Ray. per. l. qui liberis.§. hec verba. de vul. ⁊ pu. ſub. Sed glo. ẜm eum debuit dicere quiſquis de hoc vide de here. inſti. l. hoc articulo ⁊ in alphabeto. ¶ Pactū quod de ſe poſſet eſſe De vendendo. glas perſonale ſi accedit iranſitono ad heredes ſit tranſitoriū. hoc dicti. ⁊ vide quod dixi. sͣ. d̓ pactis l. iur̄gen.§. pactorum. ¶ Ibi vt oēs creditoris heredes. Ibi vēderet non ob. de le. i. l. apud iul.§. ſi quis alicui. vt ibi intelligi pōt ⁊ dic vt dicto.§. pactorū. ⁊ tangit̉ per Cy. ⁊ vltramōtanos. C. d̓ ꝯtrahē. ſtip. l. veteris. ⁊. jͣ. de ver. ob. l. ſi ſic. ¶ Et adducit Guil. hūc.§. ad qōem teſtōr mortuus eſt relictis filio ⁊ filia. ſoror quieta uii fr̄i oīa bona pr̄na ſi ſibi aſſignaret cētū in reditibꝰ. frater an̄quā ip̄a cētū aſſignaret mortuꝰ eſt hr̄s fratris vult ipſa centū aſſignare. querit̉ an poſſit. vr̄ ꝙ ſic. ꝑ iſtā. l. ⁊. jͣ. qui. mo. pi. vel ip̄o. ſol. l. ſicut corꝑali.§. ſi debitori. inſti. de ver. ob. l. ex ꝯditōali. de ꝑi. ⁊ ꝯmo. rei ven. l. qd̓ ſi pendēte de in diem adie. l. ſi p̄dio. in prin. C. de cōirahē. ⁊ cō. ſtip. l. veteris. ⁊. l. fi. ⁊ ꝙ iſta aſſignatio nō cōcernit niſi quādā declarationē. C. de dona. l. ſi quis argētū. ergo pōt fieri ꝑ hr̄dē. C. de inſti. ⁊ ſuoſti. l. ſi ꝗs ita. ⁊ de le. ij. l. cū pr̄.§. vitis. ¶ Cō trarium dicūt doctores ꝑ. l. a teſtatore. jͣ. de ꝯdi. ⁊ de. ſꝫ illa. l. nihil facit qꝛ loꝗt̉ quādo moriebat̉ ante impletam cōditionē ⁊ in actu moriētiū qui non trāſmittit̉ ad heredes. dicit tamē ꝙ heres non pōi facere ꝯſignationē. qꝛ vbi cōditio in cōtractu inter viuos apponitur in facio ꝯtrahētiū nō pōt impleri ꝑ heredē ita eſt hic. ergo ⁊c̄. In alijs aūt. jͣ. de ver. ob. l. cēteſimis.§. ij. de ꝯtrahē. emp. l. cū ab eo. de col. bo. l. p̄tor. in prin. ⁊. l. i.§. iul. de ver. ob. l. qui rome. §. augeriꝰ. ⁊ vr̄ colligi ex texiū. jͣ. de iure do. l. ſi ego.§. ſi res. non ob. iura ꝯtraria que loquūtur quādo factū ē in pactiōe qꝛ tunc trāſ mittitur ad heredes qꝛ factū eſt in obligōne. Sed quādo facium eſt in cōditione vt in qōne ꝓpoſita. tunc non tranſmitiit̉ ad heredes quia cōditio cōcernit perſonā nec eſt in obligauone. jͣ. ſi quis omiſſa cauſa teſta. l. ſi quis ſub conditione. Quil. Non ſolum ꝓpter ſortem principaCum pignus lem pōt vendi pignus ſed ēi propier acceſſiones hoc dicit. Ibi ceream quoqꝫ debita acceſſoria vt ſubicit. Ibi in id.ſ. pignus. Ibi impenſa ſunt neceſſario vel vtiliter vt in prin. huius. l. Dolus ⁊ malicia debitoris circa piI rem. gnus purgatur per ꝯtrariam pignora ticiam hoc dicit. Ibi debitor etiam ignorans vt. jͣ. e. l. tutor.§. i. Etiam ꝓ aliquo fiendo pōt pignꝰ ob Non tantum. igari. hoc dici. Ibi cām obligatorūā ibi dederit pro ſua īdemnitate. Proprie pignus. Pont differentiam imer vignus ⁊ hipothecam. ⁊ vi de. sͣ. e. l. i. Soluto debito vel aliter ſatiſfa Omnis pecunia. qd naſciur pignoraticia ⁊ non prius etiam ſi nō dominus pignorauit. hoc dicū. Ibi eſſe dꝫ creditori. Ibi actio directa debitori. ſecus in cōtraria vt in prin. huius. l. nec ob. jͣ. de li. leg. l. i. in fi. ⁊. jͣ. e. l. petenti vt ibi nō. Ibi nuda ꝯuentione de pignore non petendo. Ibi ſauſfactum nō ob. de re iudi. l. iiij.§. ai pretor vt ibi no. ¶ Opp. ꝙ pignoraticia naſcatur antequam ſoluatur vi. jͣ. e. l. ſolutum.§. ſi quaſi cum ſi. So. ibi fallit hec regula. vel dic ꝙ illud quod ibi dicitur in proceſſu nō dico in prin. cadit ſub regula quia ſatiſfacium eſt creditori poſtqua ſic voluit. nec ob. dicius.§. ſiquis quaſi in prin. qꝛ ibi nūquam fuit ob ligatio efficax. ¶ Item oppo. ꝙ etiam ſoluto debito nō naſcat̉. vt. jͣ. e. l. aliena.§. fi. So. ibi ſpeciale. ¶ Item oppo. ꝙ nō naſcatur ex ſolutione īmo ex cōtractu vt inſti. qui. mo. re ꝯtra. ob.§. creditor. Solu. aūt queris ex quo naſcatur. ⁊ dic ꝙ ex cōtractu vt ibi. aut quādo naſcatur. ⁊ dic ꝙ ſolutione facta vt hic ⁊ da ſimilia vt in glo. ¶ Quero quādo p̄ſcribatur pignoraticie actioni. dicunt quidam ꝙ antequā naſcatur non pōt p̄ſcribi nec iuri offerēdi qd̓ eſt factum. Sed glo. tꝫ ⁊ bene ẜm Ia. bu. ꝙ iuri offerendi poſſit preſcribi qꝛ eſt ius ⁊ non facium. Sed ſi queris an p̄ſcribat̉ pigno ratitie nō nate dico ꝙ nō. Si queris an natiuitati obligatōis pignoraticie dic ꝙ ſic p̄ſcribendo iuri offendi probat̉ per ſimile. sͣ. ex quibus ca. ma. l. ſi ab hoſtibus.§. ſed ꝙ ſimpliciter. ⁊ de iureiurādo.i. nam poſtea.§. ſi minor. Sed quādo eſt nata non ē dubū ꝙ ei pōt p̄ſcribi Ia. bu. pro hoc qꝛ ius offerendi tendit ad acquiſitionē actiōis. vnde ſicut actio tolli pōt tēpore ſic ⁊ ip̄m ius offerendi per qd̓ ꝑuenitur ad actionem ar. jͣ. de vſuff. le. l. ſempronius atalus. ¶ Guil. hic tenet ꝙ ius offerendi quod habet debitor n̄ poteſt preſcribi quia ſemꝑ dominiū pignoris remaneat penes de bitorem. C. e. l. pignus. ⁊ creditor eius nomen tenet ar. C. de pre. xxx. anno. l. male agitur. ⁊. l. cum notiſſimi.§. fi. ¶ Ad iura in cō trarium allegata per glo. reſpondet. nam in.§. poſtea aūt de dānō infecio deſinebat eſſe dominus qꝛ̄ non ē mirum ſi poſſit preſcribi ar. sͣ. de rei ven. l. officium. ⁊ non in dicto ti. de dam. infect. l. ſi finita.§. dominus ad. l. cū notiſſimi.§. eodem iure vbi de hoc reſpondei ꝙ ibi ſecūdus creditor habebat iur̄ actiones ius offerē di de preſenti. hic autem ius offerēdi fundatur ſuper actione d̓ fu iuro ⁊ ideo nō poteſt tolli antequam naſcatur. vnde ipſe diſtinguit aut ius offerendi cōcernit actionem p̄ſentem vel ius agendi de preſenti tunc poteſt p̄ſcribi. ⁊ ita intelligatur dictus.§. eodem iure ⁊ ex quibus cau. in poſ. ea. l. hec autem.§. fi. ⁊. d.§. poſtea aūt. in. l. ſi finita de damno infec. ⁊ de captꝭ in bello.§. ſiquis autem. aut concernit actionem futuram vel modū agendi de fuiuro tūc nō tollitur tempore vt hoc.§. aut cōcernit exceptionem vel ꝓpo ſitōem per modum exceptōis ⁊ tunc nō tollitur tempore vt infra quibus mo. pi. vel hipo. ſol. l. paulus. ⁊ eſt rō quia adheret ēptioni ⁊ exceptio eſt perpetua ergo ⁊ ius offerendi perpetuum. jͣ. d̓ do li excep. l. pure.§. fi. ⁊. C. de excep. l. lꝫ Guil. ⁊ hanc opinioneꝫ hic ſequūtur And. ⁊ Rai. ⁊ Guido de ſuza. hic. Ia. de ra. qui dicit ꝙ nulla. l. cauetur ꝙ creditor preſcribat iuri offerendi contra debito reꝫ ſed primo creditori ꝯtra ſecūdum ſic vi dicto.§. eodem iure. ¶ Alij diſtinguūt aut debitor potuit cōmode ſoluere ⁊ non ſoluit tunc preſcribit̉ iuri offerendi. aut non potuit ꝯmode ſoluere ⁊

De pignoratitia actione. noū preſcribitur argu. sͣ. de noxa. l. ſi ſeruus depoſitus.§. qui pignori. Iaco. ⁊ vide quod no. C. de an. excep. l. i.§. fi. in glo. sͣ. debi tori. Ibi hoc tamen fallit.ſ. vbi a prin. ob. pig. fuit īutilis vel ex poſt facto. Ibi in cāibus vbi etiam ſi non ſoluatur tamē ꝯpetit pigno raticia. Ibi ſi tuior in fi. ⁊. l. ſeq. ⁊ inſti. qui. mo. re contra. obli.§ fi. Ibi ſolu. ma. l. hec actio dic vt no. Di. inſti. de act.§. fuerat. ⁊ d̓ do te prele. l. pater dotem lꝫ quidam cōtra. vi. sͣ. de pac. l. iuriſgentiū. §. quinimo. ver. vt puta ſi poſt diuortium. vbi de hoc. ⁊. C. de iu re do. l. in rebus.§. omnis. Ibi ẜm ⁊ filij. in prin. hec eſt opi Roff. quam tenet in ti. de act. tutela. ⁊ in ti. de pigno. act. ⁊ eam tꝫ Inno. extra de re iudi. c. abbate. lib. vi. Et ꝯtrarium tenent hic Archi. ⁊ Cardi. ¶ Alij dicunt̉ ꝙ ab initio naſcit̉ obligatio ſed nō actio per. l. i. de admi. tu. l. tutorem in prin. vbi in ſingulares res per tempora velut ex pluribus cauſis obligari. Et vide quod dixi in dcā l. niſi finita de tutelis ⁊ ra. diſtra. ¶ Ultimo nota vnum ad ꝙ ſe pe allegatur. l. iſta ꝙ ſatiſfactuꝫ intelligatur creditori quemadmo dum voluit. nam ſatiſfactio ꝓ ſolutione habetur. jͣ. de ſoluiōibus l. ſatiſfactio. ⁊ pro hoc. jͣ. e. l. ſolutum.§. ſolutam de publicanis. l. vl tima.§. ſiquis ꝓfeſſus. ⁊ pro hoc etiam. jͣ. de verbo. ſig. l. ſatiſdationis. ¶ In contrarium videt̉ qꝛ aliud eſt ſoluere ⁊ aliud ſatiſfa cere vt. jͣ. qui. mo. pi. vel hipo. ſol. l. item liberatur.§. qui paratus. ⁊ dixi ſupra. de conſti. pecu. l. ꝓmiſſorſtici.§. conſtituto. Fallit tamē ꝙ hic dicitur in notario qui recepit īmoderatum ſalarium qui nō liberatur dato ꝙ ille a quo recepit ſibi remittat extra de reſcripc. ſtatutum lib. vi. ⁊ idem in aduocato recipiente ſalarium vltra qꝫ debeat vt in extrrauag. de poſtu. c. ꝓperandum. que hodie nō vi get cum non ſit in compilatōe lib. vi. ¶ Item prelatus qui rece pit ꝓcurationem immoderatam non liberatur per remiſſioneꝫ ſi bi factam ab eo a quo exegit vt extra de cenſibus. c. exigit lib. vi. in fi. ¶ De vſurario an liberetur ſi ſibi remittat̉ vide extra de re gu. iur. c. non remittatur peccatum. li. vi. Ibi experiri pōt ⁊ alijs ꝯditōibus vi sͣ. l. ſiꝗſ IS quodꝫ. nec cām.§. i. lꝫ ꝯtracius pignoris de iure nō valuerit. ⁊ vide quod no. C. locati. l. ſiquis ꝯductionis. Ubi ex cauſa de pt̄o ſuꝑqui ante ſolutionem. nenit ius agendi ex eadeꝫ inſtātia ſit cōdemnatio. hoc dicit. ⁊ ad hoc allegat cōtinue. Ibi ſi offerat debitum creditori in fi. ex eadem inſtantia vt dixi in ſummario cum ius ſuperuenit ex cā de pt̄o ⁊ cām ecōuerſo. ad hunc §. habes. sͣ. de condi. furtiua. l. ſi ſeruus. ¶ Opponitur ꝙ ſi ſuꝑueniat ius pendente iudicio nō fiat ꝯdemnatio in eadem inſtātia vi. sͣ. de iudi. l. non poteſt. ⁊. jͣ. de aqua plu. ar. l. atenis.§. de eo ope re. de hoc ſatis no. ⁊ dixi in dicta. l. non poteſt ⁊ ibi recurras. Sed quātum ad preſens dic ẜm Guil. aut ius ſuperueniens lite pendē te trahitur retro ⁊ tunc videtur in iudicium deductum lꝫ nō com peteret tempore litis ꝯtoſta. dum tamē competat ante ſententiam ⁊ ita intelligatur iſte.§. ar. C. de re. permu. l. ex placito. ⁊ ꝓ hoc ꝙ actio pignoraticia hic trahatur retro ad tempus cōtracti pignoris facit quod no. ⁊ dixi. sͣ. e. l.§. omnis pecunia ſimile habet̉. sͣ. de inoffi. teſta. l. ſi non mortis. vnde videt̉ retro habuiſſe ius vt. sͣ. ad l. aquiliam. l. titio ⁊. l. ſeq. aut iſtud ius ſuperueniens nō trahitur re tro tunc aut tempore litis ꝯteſt. compebat ex eadem cā lꝫ nō ꝑ eun dem modum ⁊ tūc etiā videt̉ in iudicium deductum ita intelliga tur. jͣ. mandati. l. ſi mandauero tibi. nam ibi tempore litis ꝯteſta. lꝫ per alium moduꝫ ſemper enim agebatur mandati actione ad iniereſſe. ⁊ ideo ius ſuperuenies. Ibi ꝓdeſt agēti. ⁊ ꝓ hoc. jͣ. de edi. edi. l. bouem.§. aliquādo. aut nō ꝯpetebat tempore litis ꝯteſta. eadem actio ⁊ tunc ius ſuperueniēs lite pendēte non videt̉ in iudici um deductum. ⁊ ita loquūtur cōtraria.ſ. l. non pōt. ⁊. l. atienis.§. d̓ eo opere. ¶ Ex his veniamus ad qōnem glo. ſi lite ꝯteſta. non eram dominus ſꝫ poſtea factus ſum dominus an debeat ſequi cō demnatio glo. tꝫ ꝙ ſic ⁊ videtur tex. ꝓ glo. sͣ. ad exhi. l. de eo.§. l. ⁊. ij. glo. cōiter per doctores reprobat̉ ꝙ debeat habere ius tem pore litis. ꝓ hoc. sͣ. ſi pars here. pe. l. i. ⁊ videtur expreſſum. sͣ. ad exhi. l. tigni.§. fi. Guil. dicit ꝙ ſi actor habet ius tempore litis cō teſt. Sed parte rei ē defectus qꝛ non poſſidebat ſi incipiat poſtea poſſidere tunc obtinet. sͣ. de rei vē. l. ſinaūt.§. poſſidere. Sed ſi do minij acquiſitio traheret̉ retro iūc poſſet ſaluari glo. iſta. vt in he red. mortis fingit̉ fuiſſe heres ⁊ dominus. infra de ſtipula. ſeruo. l. proinde.§. fi. de regulis iuris. l. omnis hereditas. ⁊. l. omnia fere. quia tunc ſubeſt eadem ratio que eſt in.§. iſto. ⁊ ꝓ hoc. d. l. ſi ꝓ ponas. ⁊. l. ſi non mortis.§. finali de inoffi. teſtamēto. ⁊ ad hoc vide remiſſiones quas poſui dicta. l. non pōt. in fi. ¶ Canoniſte tamen vident̉ indiſtincte tenere ꝙ ius ſuꝑueniens proſit de quo vide qd̓ no. ꝑ oēs. extra de re iudi. c. abbate. li. vi. ¶ Ex p̄dictis querunt Guil. ⁊ Andre. ſi incipio agere cōtra obligatuꝫ mihi ſub ꝯditione pēdente ꝯditiōe. ⁊ poſt litꝭ ꝯte. extitit conditio an debeat ſequi cōdēnatio ex eadē inſtantia. Si cōditio trahit̉ retro. vt in cō tractibus tunc ſequi debet cōdemnatio. vi. jͣ. qui. mo. in pig. ha. l. potior. ⁊ de ver. ob. l. ſi filius. ſi vero loquimur in legatis tunc non debet ſequi cōdemnatio immo erit opus noua petitione quia in legatis cōditio retro non trahit̉. C. de cōdi. inſertis. l. ſi vxor. quā do di. le. ce. l. fi. ⁊. jͣ. de regu. iur. l. que legata. ⁊ ad hoc faciūt no. ꝑ Dy. jͣ. de ſolu. l. ſub cōditione. ⁊ extra de excep. c. vltimo. ¶ Iteꝫ querit Guil. ſi in caſu huius.§. debitor iuxta finem litis obtulit de bitum an debeat creditor cōdemnari in expenſis. videt̉ ꝙ ſic. ex illa regula victus victori. C. de iudi. l. ꝓperandū.§. ſinaūt alterūt̉. ⁊ pro hoc. jͣ. de peculio. l. queſitum. in prin. Cōtrarium tꝫ qꝛ lꝫ creditor cōdemnet̉ in principali ad redendū pignus. non tamē debꝫ cōdemnari quia habuit iuſtam cām litigandi. ⁊ pro hoc. e. l. ꝓperandum.§. ⁊ ſi quidem. ⁊. l. ſancimus. ⁊ videt̉ expreſſum in auctē. de iudi.§. oportet. cum ibi notatis. ⁊ hoc ſequit̉ hic Ray. Imola Ia. de ra. tꝫ ꝙ debitor debeat cōdemuari in expenſis factis vſqꝫ ad diem quo ſoluit pecuniam quia vſqꝫ tunc temere litigauit inſti. de peua temere litigātium. ⁊ sͣ. de iudi. l. eum quē temere. ¶ Ul timo inducit Guil. de ſuꝫ. hunc.§. ⁊ ea que ſupra dicta ſunt ad q̄ſtionem ſi teſtis tꝑe iuramenti erat inhabilis puta quia erat excōi catus ⁊ tempore quo depoſuit dicium ſuum erat abſolutus ꝙ va leat dictum ſuum de qua qōne dixi plene. C. de teſtibus. l. iur̄iurandi. ¶ Aduerte etiam ad vnum quod glo. dicit ꝙ ſi oblatio fiat extra iudicium ꝙ inducit ſolam exceptionē de quo plene dic vi no. ⁊ dixi. C. de vſuris. l. acceptam. ⁊ cōtinua. l. ſequentē. In fi. hoc Uod ſi non ſoluere. n depitum eſt liquidum alias ſecus. vt. jͣ. de ſtatulib. l. ſtatuliber. rationes cū ibi notatis. nec ob. jͣ. de mune. ⁊ honer. l. reſcripto.§. debitor. vt ibi notaui ⁊ dixi. ⁊ plene. sͣ. de conſti. pecu. l. promiſſor ſtici.§. conſtituto. ¶ Non videt̉ ſoluiū per cōte Olutum. nauionem factam ſuper debuo hoc dicit. vel ſi neceſſaria nouatio pignus non liberat voluntaria ſic. Ibi euentus fuerit ⁊ ſic videbatur facia nouatio per cōteſtationē. ⁊ per cōſequēs pignus liberatum. ſed non eſt verum vt ſequit̉ quia alia eſt nouatio voluntaria de qua ſequitur ⁊ alia neceſſaria de qua dictum eſt. sͣ. ⁊ facit de reg. iur. l. non ſolet. Et inducit Guil. predieta ad talem qōnem ſtudio bononienſi data ſunt multa priuilegia per papam ⁊ per imꝑatorē mandato pape vel imꝑatoris ſtudium ⁊ vniuerſitas ſcolariū trāſ lata ſunt mutinā. an gaudeāt eiſdem priuilegijs. videt̉ ꝙ non. jͣ. de cenſibus. l. errantē.§. i. ⁊ de aqua quoti. ⁊ eſti. l. hoc iure.§. ſi aquā. Ex iſto.§. dicit ꝙ pōt dici cōtrarium quia iſta mutatio ſeu noua tio eſt neceſſaria. quare vident̉ priuilegia repetita ⁊ quaſi non ſit nouum ſtudium. ⁊ ad hoc faciunt iura hic in glo. allegata. ⁊. jͣ. de excu. tu. l. idē vulpianus in fi. ⁊ de admi. re. ad ci. ꝑti. l. legatꝰ. G. 1 ¶ Hic enumerat aliquos caſus in Siquis quaſi. quibus etiam non ſoluto debiio pignoratitia naſcitur. Ia. bu. Ibi nulla ſolutione facta qꝛ ciuili obligationi non accedit pignus cum effectu. C. de non nume. pecu. l. i. cum ſi. Ibi ſit pecunia principaliter debita. Ibi factum eſt debitori a creditore. Et eſt mirabile ꝙ agant̉ pignoratitia pro pignore redendo ⁊ pignoris obligatio nulla. ⁊ dicit ꝙ vbi pignus nul lum eſt non pōt agi ipothecaria que eſt in rem ⁊ oportet ꝙ habe at ius in re vit. jͣ. de pig. l. ⁊ que nōdum ſunt.§. qd̓ dicit̉. ſed pignoraticia bene pōt intentari etiam ſi pignus non teneat vt hic quia ē ꝑſonalis. vt. C. de diſtrac. pig. l. fi. ⁊ ideo ſi rem alienam tibi pigno ri tradidi. lꝫ non teneat pignus. tamen ago pignoratitia. sͣ. cōmo. l. ita. vt ſi fur. jͣ. depo. l. i.§. ſi predo. ⁊ eſt caſus. sͣ. e. l. ſi rem.§. idem quoqꝫ. ⁊ idem dico de cōtraria. vt. sͣ. e. l. i. vbi de hoc. ⁊. l. ſi rem. in

De pignoratitia actione. prin. ⁊. l. tutor.§. i. jͣ. e. ipotheca tamen ex iuſtis rationibus pōt com petere etiam liberato pignore. vt infra de exceptio ei iudica. l. ſi extante.§. latinus. Guil. Si obligatio pignoris limitato mō ꝓSi in ſortem. qucitur ſuos ierminos nō excedit ⁊ ꝓ debito naturali tantum pignus obligatur. hoc dicit. ¶ Oppo. d̓ l. i. C. ob cirographariā pecuniam glo. ſoluit plurimis modis que non valet ⁊ prima ſo. ⁊ cōtra caſum huius.§. qui vtroqꝫ caſu loquitur. vnde dic ꝙ illa non cōtradicit qꝛ verū ē ꝙ ſoluia pecunia ꝓ qua obligatū fuit pignꝰ liberat̉ vt hic dat̉ tamē retētio ꝓ alio debito. ⁊ tūc ſuccedit ſcd̓a ſo. glo. ⁊ in fi. glo. addere aditionē tan tum ꝙ eſt ſignum reſtrictiuum. vt no. C. de patribus qui filios di ſtrax. l. ij. ⁊ vide in alphabeto. ⁊ hec vltima ſolu. pōt iollerare quo ad hūc.§. alias dic vt no. in. l. cōtraria. Ia. ⁊ Ray¶ Ex parte debitoris ⁊ creditoris liSi creditor i. geranio pignor eſt indiuidus hoc dicit. ⁊ vide qd̓ dixi. sͣ. e. l. neceſſarias.§. ſi vnus. ſed mirabile videt̉ cū pignus omnibꝰ heredibꝰ ſit obligatū inſolidū ꝙ liberato ab vno non ſit liberatū inſolidū cuilibet. nō tamē pōt quilibet liberare nec vendere inſolidum vt hic. ⁊. C. ſi vnus ex pluribus heredibꝰ debi toris vel creditoris. l. i. ⁊. ij. Iaco. de ra. ¶ Siue ſoluat̉ creditori ſiue alij eius volun Solutam. ate iacua vel expreſſa cōiigit liberatio debuio ri. hoc dicit vſqꝫ ad.§. per liberā. ¶ Uel clarius vbi debitor ſoluit alij de volūtate creditoris tacita vel expreſſa contingit liberatio etiam pignor. ⁊ res ſecūdi cōductoris ſunt obligate primo cō ductori pro ſua mercede tanium ⁊ per cōſequens primo locatori ⁊ vterqꝫ ſoluendo vel alteri ipſa liberat ⁊ ſibi competit pignoratitia. ¶ Et diuide ẜm Odoſ. in duas partes. in prima loquit̉ in genere. in ſecūda in ſpecie. ſcd̓a ibi. vnde ſi domū ẜm Iac. bu. diuide in quattuor partes. primo ponit̉ dictuꝫ vſqꝫ ibi. vnde ſi do mum idi ponit illationē ex dicto vſqꝫ ibi plane. Ibi format vnaꝫ queſtionem vſqꝫ ibi videt̉ autem. Ibi remouet quandā opinionē vſqꝫ in fi. Ibi accipiendū eſt quo ad hoc vt pignoratitia naſcatur sͣ. e. l. ſi rem.§. omnis. Ibi voluntate eius non ob. C. de excep. l. i. vt ibi no. Ibi vel ꝓcuratori etiam generali ſine libera. vt. jͣ. de ſo. l. vero procuraori. Ibi vide.i. quia ex voluntate tacite vel expreſſa creditoris poteſt alij ſolui ⁊ contingit liberatio debitori. ¶ Ibi conduxeris primo loco pro. x. ẜm Odofr. Ibi locaueris ſecundo loco pone pro tribus quod facere potuiſti. vt. C. locati. l. nō prohibetur ⁊ dic vt hic ibi ergo. Secundus conductor ibi experiri inductionem in domum illam que fingit̉ ſibi tradita ⁊ ſic poſſeſ ſio tibi queſita ẜm Azo. Ibi cenaculum conduxi non autem in vniuerſam mercedeꝫ quam tu a domino cōduxiſti. ⁊ expone ver bum cenaculum. vt. sͣ. de his qui deie. vel effude. l. ſi vero.§. i. ¶ Ibi cenacularij.i. illius qui totum hoſpicium primo cōduxit. Ibi domino qui primo locauit. ¶ In recitatione glo. omiſſo or dine glo. primo oppo. duobus modis. ſcd̓o formabo quinqꝫ que ſtiones. tertia op. duobus alijs modis. vltimo quero de vno poſtea extra glo. tangam aliqua. ¶ Primo ergo op. ſic pignoratitia ꝯtrahit̉ re. inſti. qui. mo. re. cō. ob.§. creditor. Sꝫ res ſecūdi ꝯductoris ꝑtis domus nō fuerūt iradite primo ꝯductori. nec do mino domus ergo nō poſſunt teneri pignoratitia. So. per indu ctionē in domū vident̉ quaſi tradita primo ꝯducto vnde ꝓpria auctoritate potuit eludere res illas ⁊ ēt dn̄s ſi ſibi pēſio nō ſoluat̉ ⁊ iō poſtꝙͣ ſoluit̉ pōt agere pignoratitia ꝯͣ primū ꝯductorē ⁊ habeat libera ptātē extrahēdi ⁊ exporiādi res ſuas qn̄ ergo loco tibi domū ſi tibi īducas res ſunt mihi tacite obligate. ⁊ ſi locas alij ipſe etiam inducat res ſunt obligate mihi dn̄o mediāte ꝯͣctu quē feci cū primo ꝯductore ita ꝙ eſt pignꝰ pignoris. nō aūt ſunt res ſe cūdi ꝯductoris dn̄o domus directe obligate. qꝛ tūc ſi ſolueret pri mo ꝯductori nō liberaret̉. vt. jͣ. e. l. pctēti. ⁊ tamē liberat̉ vi hic dicit̉ Et facit hoc ꝓ opiniōe vltramōtanoꝝ qui dicūt ꝙ in p̄dijs vrbanis in directa obligata ſunt dn̄o ēt ignorāti qꝛ vr̄ eas habere in cluſas. vn̄ ſciētia nō exigit̉ ſecꝰ in ruſticis. ¶ Itē op. nō ē ipothe caria. ar.§. itē ſeruiana. inſti. d̓ actio. ⁊ ibi no. ⁊ de pig. ac. l. nec credi toris. ſꝫ ſcd̓s ꝯductor nō ē obligatꝰ ꝑſonaliter dn̄o domus. qꝛ cū ip̄o nō ꝯͣxit. ergo nec res eiꝰ ſunt ſibi obligate. hoc fatet̉ Pi. dicens ꝙ dn̄o domꝰ nō tenent̉ res ſcd̓i ꝯductoris. ſꝫ prīo ꝯductori creditori ſic. cui ē ſcd̓s ꝯductor ꝑſonalit̓ obligatꝰ. qꝛ cū ip̄o cōtra xit. tu dic ꝙ tenet̉ domino domꝰ. ⁊ reſponde ad cōtraria vt glo. vel dic ẜm Mar. ſili. ſoluendo dictum ꝯtrarium ꝙ ibi eſt vna ꝑſonalis quā tenetur poſt ꝯductor domino domus locatori ⁊ buic perſonali bene poteſt plures hipothecatie accedere īmo huic perſonali bene poteſt cedi emptori hipothecariam ſiue ꝑſonali. vt no. C. de here. vel ac. ven. l. certi iuris. Uel potes dicere ꝙ hic ſunt due perſonales ⁊ due hipothecarie non eniꝫ poteſt negari ꝗn̄ ſcholaris ſcd̓s conductor teneatūr perſonali primo cōduciori ⁊ res eius ſunt. ſibi obligate. Item primus ꝯductor eſt perſonaliter obligatus domino domus ⁊ tacite videtur obligare eidem domino res ſecūdi ꝯductoris que ſibi obligate ſunt ſicut ſuas proprias domino obligat. ⁊ ꝙ poſſit res ſibi obligatas alteri obliga re ꝓbat̉. C. ſi pignus piguori datum ſu. l. i. ergo ſic ſunt due ꝑſo nales ⁊ due hipothecarie. ⁊ ſi dicas ſi primus cōductor videt̉ ob ligare bona ſecūdi ꝯductoris in primūlocatorem ergo obligare videtur ꝓ tota penſione quod eſt cōtra tex. iſtum. Reſpondeo nō ſequitur hoc qꝛ non habet poteſtateꝫ obligandi niſi quatenus ſūt ſibi obligate res ſecūdi conductoris nō direcie vt quidam dicūt. ſedimediante primo ꝯductore qui ſuas res obligauit ⁊ in ꝯſequētia res ſecūdi ꝯductoris ſibi obligatas. ¶ Quidam volētes de fendere opi. Pi. ꝙ non fingatur tacita traditio nec obligatio ī bonis ſecūdi ꝯductoris allegant inſti. de interdi. vbi dicitur ꝙ lo catori primo datur interdictuꝫ ſaluianū ꝓ inuectis ⁊ illatis quod eſt adipiſcende poſſeſſionis. ſed dic ꝙ ibi loquitur in predio ruſti co hic in vrbano ſit plene no. per Ci. C. locati. l. certi. quam reſpō ſionem impugnāt quidam dicentes ꝙ ſaluianum interdictuꝫ vti le locum habet in predio vrbano ⁊ dicunt hoc notari. jͣ. de ſaluianō indicto. l. i. Sed hoc eſt falſum nec illud ibi no. ſi recte inſpicia tur. Secūdo impugnat opi. glo. per. l. iij.§. nerua. jͣ. de acquir. poſ. ſed certe ille caſus eſt contra eos quia ibi loquitur in re que non apparet nec eſt in cuſtodia noſtra vt ibi patet in littera hic ſecus vt ꝓbatur in prin. ⁊ fi. dicti.§. ¶ Item adducūt aliam rōneꝫ ꝙ iſte non habuit ex natura ꝯtractus ⁊ pignoris. ar. jͣ. de iure do. l. ſi ego §. dotis. vbi eſt caſus inducendo ipſum.§. ꝓut inducūt eū Pe. ⁊ Ci. in dicta. l. certi.§. locati. ¶ Item dicunt ꝙ hic ficta traditio non iranſfert poſſeſſionem ſicut patet in cōmodato ⁊ depoſi to. sͣ. ꝯmo. l. rei cōmodate ⁊ depoſiti. l. lꝫ.§. rei. Sed ibi ideo quia repugnat natura ꝯtractus hic nō. ſed ꝯſonat de hoc. jͣ. in qōnibus ver. item querit an inuecia. ¶ Quero an ſit obligatus ꝑſonaliter ſecūdus conductor dic ꝙ obligatus eſt creditori nō domino ſed primus ꝯductor obligatus eſt domino. ¶ Secūdo quero d̓ hipolhecaria ⁊ dico ꝙ ſunt due. vna quas res ſecūdi ꝯductoris tenetur primo ꝯductori alia qua res primi ꝯductoris tenetur domino. Et per ꝯſequens videtur obligare res ſecūdi conductoris ipſi domino cum ſint ſibi obligate. vi. C. ſi pignus pignori datuꝫ ſit. l. i. ⁊ sͣ. dixi. ⁊ pro hoc infra. e. l. aliena in prin. Pe. ⁊ Iaco. de are. dicunt ꝙ dominus domus habet obligatū tacite nomē primi ꝯductoris ⁊ illi obligatōi accedit iſtud tacitum pignus per. l. nomen quod nō videtur bene iutum Rai. qꝛ ẜm hoc conuentio primi ꝯductoris ꝓdeſſet domino domus quod eſt cōtra hūc.§. in fi. Sed reſpōderi poſſet ꝙ hoc ꝓficit domino domus ex ſua ꝯuentōe vt dixi. ⁊ vide qd̓ notaui ⁊ dixi dicta. l. nomen. ⁊ quando fiſcus vel priuatus per toium ⁊. jͣ. e. l. ſi ꝯuenerit. ¶ Item quero an intelligat̉ pignus iraditum per ſecūdum ꝯductorem dic ꝙ ſo li primo cōductori nō domino domus. ¶ Item quero cui poſſit ſecūdus ꝯductor ſoluere ⁊ dic cui velit domino domus vel ꝑͥ mo ꝯductori. ¶ Item opponitur de. l. ſi gratuitam. jͣ. in quibus cau. pig. ta. cō. So. vt in glo. ⁊ declara quia cum primus ꝯductor ꝯcedit gratis ſecūdo ꝯductori ſecūdus ꝯductor non eſt ſibi ꝑſonaliter nec realiter obligatus. nec per ꝯſequens nec domino domus. quod ſecus eſt quādo locat non gratis. Item oppo. de. l. ſi in lege.§. colonus. jͣ. locati. ſo. vt glo. ¶ Ultimo quero an ſit ve rum regulariter ꝙ ſoluendo creditori creditoris debitor liberet̉. dicunt quidam ꝙ eſt hic ſpāle. ¶ Sed contra hoc oppo. qꝛ imo videtur eſſe regula vi. sͣ. de nego. geſt. l. ſi liber homo. Diſtingue quia aliquādo debeo creditori meo id quod ip̄e ſuo. ⁊ tunc ſoluē do creditori creditoris liberor quia ſublata eſt cauſa qua tenetur vt. d. l. ſi liber homo. vbi de hoc ⁊ aliquādo non teneor creditori meo. Ideo quia teneatur alij ſed ex cōtractu ſecum inito ⁊ res ta men mee ſuntt obligae creditori creditoris meis. ⁊ cūc etiaꝫ eidē

De pignoratitia actione. ſoluendo liberor vt hic. ⁊ his duobus caſibus ꝯtingit liberatio ip ſo iure. aliquādo nō liberor ipſo iure ſed oꝑe exceptōis. vt ē quādo ſoluo creditori creditoris mei. ⁊ creditoris mei intererat ſolui creditori ſuo. Vnde obligatur mihi meus creditor act. neg. geſ. vnde ſi ipſe creditor meus me ꝯueniat excipiam de pecunia quaꝫ ei ſolui ꝓ eo. ⁊ ſic ope excepiōis liberor nō ipſo iure vt. jͣ. de do. excep. l. ſi opera. vbi de hoc no. ⁊ dixi alias nō intereſſet creditoris me ſolui creditori ſuo ꝙ pōt eſſe ꝓpter plura. vt qꝛ erat debitū in diem vel ꝓpter aliam cām tunc ſoluendo nullo mō liberor. Ia. bu. ¶ Pe. dicit ꝙ in omni caſu tollitur oꝑe exceptōis nō ipſo iure nō ob. iſte.§. quia pignoraticia cōpetit vbi. ip̄o iure ē ob ligatio ſublaia vt hac. e. l.§. ſiquis quaſi nō ob. l. ſi liber hō de ne go. geſt. qꝛ ſublata eſt actio ſubſidiaria in factum ſed nūquid pote rit iſte in caſu huius.§. retinere iſta pignora ſecūdi ꝯductoris pro alio debitor videt̉ quaſi caſus. jͣ. qui po. in pigno. l. fi. ⁊ in quibus cauſis piia. ꝯtrah. l. fi. ¶ Extra glo. inducit hunc.§. penul. in ar. ſi parochianus ſoluit decimam pauperibus videns ꝙ p̄ſbiter ꝗ erat diues nihil dabat pauperibus quod facere tenetur vltra victum ⁊ veſtitum. nūquid ſoluendo liberatur iſte.§. eſt ar. ꝙ ſic qua ſi ſoluerit creditori creditoris ipſe tenet ꝯtrarium qꝛ pauperes nō ſunt parochiam nec ab eo exigere poſſunt. sͣ. de nego. geſt. l. cūpe cuniam. ¶ Item allegatur iſtud prin. Ibi exigēdis pecunijs ꝓpoſito ꝙ ꝓcuratori dato ad exigendū poteſt ſolui extra iudiciuꝫ hic enim eſt cex. expreſſus. ⁊ ꝓ hoc. jͣ. de verb. ſig. l. verbum exacte. C. de folu. l. inductum. ⁊ de noua. l. non abſtulit. vbi de hoc. ⁊ C. de furtis. l. falſus. arg. cōtra. quia exigere eſt ab inuito extorque re. jͣ. de lega. iij. l. fideicōmiſſa.§. ſi rem. ⁊ de lega. iij. l. non aliter. vbi dicitur a verbis non recedendum. Item eſſet ꝓcurator datus ad agendum nō pōt ei ſolui. sͣ. de pac. l. ſed ſi ratum. ⁊ de ſo lu. l. hoc iure ⁊ ibi dixi. ¶ Item querit ipſe Pe. ſi ꝯduxiſti do mum pro centum ⁊ mihi locaſti ꝓ centum nūquid inuecta ⁊ illata erunt obligata primo locatori ꝓ centum vel ꝓ ducentū dicit ꝙ nō. ſed ꝓ centum tantū vt hic. ⁊. jͣ. locati. l. qui inſulam. ¶ Itē querit an inuecta ⁊ illata poſſideat locator. ⁊ videtur ꝙ ſic. jͣ. in ꝗ bus cāis pignus tacite ꝯtrahitur per totum. ¶ Item actio ſeruiana ꝯpetit ꝓ inuectis ⁊ illatis quafi iur̄ pignoris ⁊ creditor habet poſſeſſionē pignoris. inſti. de act.§. item ſeruiana. ¶ Preterea pignoraticia nō cōpetit niſi quādo pignus eſt re ꝯtraciū. inſti. qui. mo. re. ꝯtra. ob.§. fi. ſed ſi ſatiſfecit cōpetit ſibi pignoratitia vt hoc.§. ergo ⁊c. Sed ꝙ non poſſideat ſed adipiſci poſſit inuectorium ⁊ illatorum poſſeſſionem facit. C. de pig. l. quanuis. hec eſt ꝯtentio glo. inter Azo. ⁊ Pi. Azo enim tenet ꝙ poſſideat in uecta ⁊ illata ante apprehenſioneꝫ quaſi ſibi videantur iradita in terpretatōe huius.§. hic enim dicit ꝙ datur pignoratitia. ergo p̄ſupponit pignus ſi pignus nō erit ſine traditōe. vt. jͣ. e. l. cuꝫ ⁊ ſor ns.§. fi. ⁊ ſic intelligit.§. interdictum. inſti. de interdictꝭ. vt anteꝙͣ apprehendat nō habeat veram poſſeſſiōem ſed ei apprehendere liceat ꝓpria auctoritate ⁊ includere. jͣ. de dam. infec. l. vtiqꝫ. vbi d̓ hoc. ⁊ ꝓ hoc bene infra in quibus cauſis pig. ta. ꝯtraha. l. ē differentia vbi ſeruus inuectus pōt manumitti antequā includat̉. ſed poſtquam incluſi ſunt manumitti nō poſſunt. ⁊ ſic videt̉ domin habere poſſeſſiōem licei poſt incluſiōem habeat fortiorem ꝙ ſta uim clarius declarabo. ¶ Cōmuniter doc. approbant opiniōeꝫ Aꝫ. per.§. iſtum qꝛ pignoraticia nō cōperit niſi re tradita vt. sͣ. e. l. ſi rem. ⁊. d.§. fi. inſti. qui. mo. re. ꝯtra. ob.§. fi. Sed ſecūdus cōdu ctor ſoluta penſiōe habet pignoraticiam actiōem vt hic dicit̉. er go patet ꝙ dominus poſſidet etiam ante apprehenſiōem vel incluſiōem. Et ita intelligi debet iſte.§. in ver. vnde ſi domum. Itē pro hoc quia acquiſitio poſſeſſiōis duo requirit ſcilicet animum ⁊ apprehenſiōem vel aliud loco apprehenſiōis. ſed ſi loco tibi do mum ⁊ tu infers in ea voluntate mea res iſta inuectio ⁊ illatio ha betur loco traditōis ⁊ apprehenſiōis. vt. jͣ. de acqui. poſſeſſiōe. l. i. §. ſi iuſſerim. ⁊ de iure do. l. ſi ego.§. dotis. ergo ⁊c. ſecus eſt ī predio ruſtico. quia niſi apprehendam non acquiro mihi poſſeſſionem. ratio diuerſitatis eſt quia predium vrbanum eſt clauſulū ⁊ habile ad cuſtodiendum quod non eſt in predio ruſtico. ¶ Sꝫ cōtra predicta videt̉ dicta. l. ē differentia que allegat̉ ꝓ iſta opi. qꝛ ſi infers ſeruos in domū ante incluſionē pōt manumittere poſt incluſionē nō. ex quo ſic arguit̉ aut ꝑ incluſionē acquirit̉ ius nouū ⁊ tunc aut ius īpothece. ⁊ hoc nō eſt verum quia iſtud habui ante incluſionem. ergo per incluſionē ius poſſeſſiōis acquiro. Sꝫ reſpōdeo cū arguis nō querit̉ ius nouū pignoris. ergo querit̉ ſola poſſeſſio ꝑ incluſionē qd̓ patet quia tunc demum impedit̉ manumiſſio. ¶ Dico ꝙ ius poſſeſſionis etiam ante incluſionē queſitum erat ſed ꝑ incluſionē eſt fortificalū ita ꝙ impedit̉ manumiſ ſio nihilominus tamen ante habebat poſſeſſionē ꝑ inuectionem ⁊ illationem ꝑ quam videbat̉ tradita poſſeſſio vt dicia. l. i.§. ſi iuſ ſerim. per incluſionē tamē acquirit verā ⁊ fortiorem qd̓ ꝓbatur a ſimili nemo cōdicit rem ſuam preterquam a fure. sͣ. vſufr. quēad. ca. l. fi. ⁊ inſti. de act̉.§. ſic itaqꝫ. ſed rem in qua habeo fictum dominium poſſum cōdicere quod non poſſum ſi habeo verum ſic in ꝓpoſito ficta poſſeſſio ꝯuerſa in vera ⁊ fortificata impedit ma numiſſionē que aute incluſionem non impediebat̉. vt dicta. l. ē dif ferentia. jͣ. in quibus cā. pig. ta. cōtrahit̉. ⁊. l. lꝫ. ⁊ pro hoc. jͣ. de dona. cā mor. l. qui mortis. ⁊. C. de dona. que ſub modo. l. i. Pe. ⁊ Ia. de ra. ⁊ vide qd̓ dixi. sͣ. in ſecūda oppoſitiōe. ¶ Ulterius querit Guil. ſi dedi tibi fundum incenſum ꝓ penſione. xij. denariorum. an ille fundus erit tacite obligatus ꝓ penſione in fiſco nō eſt dubium ꝙ ſic. C. ſi ꝓptet publicam penſionē. l. ij. ⁊ in quibus cauſis pi. ta. cōtrahi. l. i. ſed in priuato eſt dubiū qꝛ dominiū eſt tranſlatuꝫ in totum. in auctē. de nō alie.§. itaqꝫ. col. ij. Et idem pōt queri in emphiteota in quem tranſit vule dominiū. vt. C. de iure emphi. l. i. ⁊. ij. Et quidā dicūt ꝙ non qꝛ in fiſco eſt ſpeciale ergo in alijs ꝯtrariū eſt ius cōmune ad municipa. l. i. ⁊. l. ſimile. ⁊. l. lutius.§. fi. ⁊. C. de iur̄ rei publice. l. ij. li. xi. ⁊ ꝓ hoc. jͣ. de cōtrahen. emp. l. fi.§. fi. vbi de hoc videas de vſuf. le. l. fundi trebatiani. ⁊ de an. le. l. liberto. ipſe tamen tenet cōtrarium ꝙ fundus ſit obligatus ad pen ſionem etiam ſi nihil dictum ſit. nam res mea pōt eſſe mihi tacite obligata. ergo multo fortius ſi fuit mea. ar. huius.§. ⁊ dicta. l. eſt differentia. jͣ. in quibus cā. oig. ta. cōtra. ⁊. jͣ. qui pot̄. in pig. ha. l. hu iuſ. enim circa medium nō ob. dicta. l. vlti.§. fi. de cōtrahen. emp. quia ibi nō queritur an fundus ſit obligatus. lꝫ hoc tangat̉ in glo. dic ergo ꝙ obligatus eſt. ar. sͣ. de vſufru. l. actenus. ⁊. l. ſi penden te.§. ſi quid cloacarij. Guil. ¶ In gl. eſt enim ſoluta. Ibi ſi oꝑa in fi. vbi de hoc no. ⁊ dixi. Rai. breuitet dicit ꝙ in. l. ſi liber homo ideo teneor creditori meo quia ipſe ē obligatus alij nomine meo ⁊ ideo illi ſoluēdo liberor. ¶ Ad. l. ſi opera dic vt ibi no. ⁊ ſic pꝫ ꝙ gl. bene intellexit hunc.§. lꝫ Py. cōtra ⁊ male vt in fi. gl. Rai. Tho. hic addit hoc placet que erit ergo differentia inter iſtum ⁊ ceteras cauſus. Reſpōdeo hic ſcd̓s cōductor primo locatori po teſt ſoluere inuito ſcd̓o locatore vt infra in gl. que incipit vt friuo la mea alias inuito meo creditore ſoluendo ſuo creditori nō libe ror vt dicta. l. ſi opera vero. Cōtrarium tamen ad hoc vltimuꝫ īnuit. l. ſoluēdo. sͣ. de neg. ge. ⁊ qd̓ ibi noͣ. Ni. Ia. de are. hic videt̉ ſentire ꝙ ſi actio ⁊ obligatō eius cui ſolutum eſt extendebat̉ ad ſoluentem vt hic erat quia inuecta ⁊ illata erant illi cui ſoluit vi. sͣ. de neg. ge. l. ſi liber hō. vbi lenebat̉ ſoluens illi cui ſoluit act̉. de in rem verſo. tunc liberetur ſoluens ipſo iure. Si vero nō tendebat̉ obligo ad ipſum ſoluentem. tunc liberet̉ oꝑe exceptiōis vt dicta l. ſi opera. in fi. nam cum ſoluens geſſerit vtiliter negocium credi toris ſui ꝓ quo ſoluit neceſſe habꝫ ratum habere ⁊ ratum haberi debei per iudicem. vt. sͣ. de neg. geſt. l. pōp. ſcribit. Ia. de are. ⁊ d̓ hoc etiam vide qd̓ no. jͣ. de cōpenſat̉. l. ſi cum militi. Mar. ſili. dicit ꝙ ſi creditor meus habet verum creditorem cui tenetur efficaciter liberor ei ſoluendo. ſed ſi habet credit̉. cui tenetur naturaliter tantū vel habet multos creditores. ⁊ ſic pōt cui vult gratificari ⁊ ego vnum cui ſolui forte qui erat poſterior. vel ex leuiori cauſa nō liberor illi gratificando. quia non geſſi negocium credit̉. mei vtiliter. Mar. ſili. Ibi. C. de donat̉.ſ. quiſquis. quidam cōtra per §. interdict̉. inſti. de interdictꝭ. Sed reſpōde vt dixi. sͣ. in ſolutione ſecūdi cōtrarij. Ibi prior enim. locator habet tacitam īpothecam. Cōtra hoc videtur. jͣ. de pignor̄. l. is qui. Sed dici pōt ꝙ ibi loquitur in pignore expreſſo hic autem in tacito loquimur. Ibi ergo nec tacita traditio facta videt̉. immo certe idem in domino di cendum eſt ꝙ in ſcd̓o locatore vt agi poſſit cōtra eum pignoratitia. ſi ipſe res ſecūdi ꝯductoris includat ſic enim retinēdo res ob ligatas ſoluto debito tenebit̉ pignoratitia qd̓ enim hic dicitur de tacita traditiōe hic in gl. tam in domino ꝙͣ in ſcd̓o locatore truffa ⁊ ẜm Ny. ꝙ tamē alij doctores cōiter improbāt vt ex ſuꝑioribus pꝫ. ⁊ hoc ēt ſequi vr̄ Ray. ⁊ dicit ꝙ gl. reſpexit ip̄s ante incluſionē

ione. De pignorati ⁊ ficia traditio ꝓducit iſtā pignoratitiā que videt̉ facto primo cō ductori nō domino domus ꝑꝑ rōes gi. qꝛ lex nō fingū dupliceꝫ fictionē circa traditionē. ar. j. man. l. ſi vero.§. ſi filio. ⁊ nō. Guil. C. de acqui. poſſ. l. lꝫ. ¶ In gl. ſupra locatori ſcd̓o ẜm Py. hāc py. lecturā videt̉ approbare Mar. ſili. ⁊ ẜm hanc lecturam inuecia per ſcd̓m cōductorem nō erāt obligata domino domꝰ qꝛ nul lam hꝫ ꝑſonalē actionē ꝯtra ẜm cōduciorē ⁊ ẜm hanc lec. plane ꝓcedit iſte.§. ⁊ nullum habꝫ cōtrarium ⁊ quod infra dicit videtur cum domino edium hoc conueniſſe dic cum domino edium ⁊ primum cōductorē.i. hec forma pacti interceſſiſſe que ſequit̉. vt nō pactio. cenacularij.i. primi cōductoris. Mar. ſil. In ea. gl. in fi. tene primā ⁊ vlti. ſolutōeꝫ ipſas ꝯiungēdo ẜꝫ Dy. Pe. ⁊ Ia ⁊ Ray. ¶ Quādoqꝫ ꝑ liberā ꝑſonaꝫ mihi Per liberam. quenit pignous obligauo quandeqꝫ nō ſi libera ꝑſona pōt rem meā me volente alteri obligare. hoc di cit. Et diuide in duas ꝑtes qꝛ primo loquit̉ in accipiēte pignꝰ pro domino vſqꝫ ibi. ſꝫ ſi ꝓcuraior. Ibi loquit̉ in pignorāte ꝓ domi no. ¶ Op. duobus modis vt in gl. ſol. vi in ea. Ia. bu. Ibi plerūqꝫ hoc dicit ꝑꝑ caſus ſpāles in quibus actio ꝑ ꝓcur. querit̉ ẜꝫ Odo. Ibi acquirat̉ actio īpothecaria. ¶ Ibi vel tutor. de iſto dic vt infra. e. l. iutor. in prin. ⁊ ibi no. Ibi mandatū fuerit vel dominus ratum habuerit. vi. jͣ. e. l. aliena. in prin. ⁊ ꝓ declaratiōe huiꝰ §. dic ẜm Guil. ꝙ quidā dicūt per ꝓtur. nō queri dominiuꝫ per iſtum.§. qui loquit̉ de poſſeſſiōe taniū. Cōtrariū tꝫ gl. C. ꝑ quas ꝑſo. nobis acqui. l. i. ⁊ ibi plene dixi. ⁊ ꝓ gl. eſt. jͣ. de dona. l. qui mi bi donatū. de acqui. poſ. l. ꝑ ꝓcur. ¶ Sed que eſt ratio ꝙ per ꝓcura. queritur dominiū ⁊ obligō. non quia illud poteſt queri per alium quod tranſferri poteſt de perſona in perſonam. ſed dominium eſt huiuſmōi quia tranſferrens dominiū nihil retinet penes ſe vi. sͣ. de publicanis. l. quecūqꝫ. ⁊. jͣ. de cōtrahen. emp. l. clauibus. Sed nō ſic eſt in obligōne. quia nō ſic poteſt tranſferri obligatio de vna perſona in aliam. vt infra ꝓ ſocio. l. quis ergo caſus. ⁊ ꝓ ſocio. l. iij. ⁊ iō nō querit̉ per ꝓcuratorē. nā obligatio alij queſita nō tranſit niſi ad filium heredem vniuerſalem vel patrem arroga toris. sͣ. de vſufru. l. ſed ⁊ ſi quis ſtipuletur.§. ſi operas. quādo āt ꝓcut̓. ſtipulatur oportet ꝙ ſibi ſtipulet̉. sͣ. de cōſti pecu. l. eū qui.§. ſi actiōi. quare nō querit̉ domino. jͣ. de acqui. poſ. l. poſſeſſio quo qꝫ.§. ⁊ ſi poſſeſſio ⁊ quoꝝ le. l. i.§. pe. Sed iſta rō bene cōcludit in per onali ſꝫ in ipothecaria que eſt realis vt. jͣ. de pig. l. pignoris ꝑſecutio nō videt̉ cōcludere. Sed dic ꝙ ⁊ in ipothecaria cōcludit qꝛ eſt acceſſoria ⁊ depēdet a principali. C. d̓ luitione pig. l. intellige re ⁊ de p̄dijs minor. l. ſi is. qꝛ̄ ſicut principalis nō poteſt queri per liberā ꝑſonā. ita nec ipothecaria que eſt acceſſoria vt. jͣ. de regu. iur. l. cum principalis. ⁊ no. C. de here. vel act̉. ven. l. i. ¶ Gl que rit. infra de exceptio. reī iudica. l. ⁊ an eadem.§. actiones. Si egi bipothecaria generaliter dicens rem mihi obligatam poſtea expreſſi cauſam mutui litis conte. ⁊ ſuccubui ſi volo poſtea agere hipothecaria ex alia cauſa. an ob mihi exceptio rei iudicate. ⁊ videtur ꝙ ſic. quia eſt in rem vt predixi. ¶ Guilelmus tenet contrarium ⁊ dicit.§. illum debere intelligi in actone in rem que com petit pro dominio non autem de hipothecatia ⁊ dicit ꝙ videtur tex. C. per quas perſonas nobis acqui. l. per liberam. ⁊ ideo eſt in actionibus competētibus pro dominio. quia dominiū non poteſt daberi niſi ex vna cauſa. vt. sͣ. cōmo. l. ſi vi cerio.§. ſi duobus. Sꝫ dipothecaria poteſt eſſe ex pluribus cauſis. ⁊ ideo facta ſolutione ex vna poſſum petere ex alia. vi. jͣ. de libe. ⁊ poſthu. l. ij. ⁊ in per ſonalibus poteſt res mihi deberi ex pluribꝰ cauſis. vnde ex vna peiendo. non ob. exceptio rei iudicate in alijs. ⁊ idem in hipothecaria ⁊ videtur tex. infra de excep. rei iudicate. l. ſi extante.§. latinus. Guil. ¶ In glo. prima. Ibi diuiſa adminiſtratio. vt inter duos tutores in fi. ⁊ ſic puncta poſt dictionem procuratorem ⁊ quod dicit plerunqꝫ iunge ſequentibus. Ny. ¶ In glo. vltima. Ibi vtiliter acquiritur prima placet. Ibi ſecus econtra quando procuratori pignus obligatur. Sed huic ſolutioni ob. quod hic dicitur in ver. ſed ſi ꝓcurator. dic ergo ꝙ in. l. tractatur an teneat obligatio. hic an acquiratur. Ibi adminiſtraEl vniuerſorum. o gcucialis. Opp. ꝙ licet dominus nō eſſet ꝯſuelus ſic facere. iamen hoc facere poſſit procurator. vt infra eo. l. ſi conuercri §. fi. So. vt glo. qꝛ hic nō habebat liberam. Ia. bu. ⁊ no. ꝙ hec lex ſepiſſime allegatur ꝙ inſpicitur cōſuetudo pariſfa. ꝓ hoc. C. de ep̄i. audi. l. iij. vbi de hoc. ⁊ ille ꝯcor. hic ſunt in glo. ⁊ vide. sͣ. de le gibus. l. de quibus in materia ꝯſuetudinis vbi agitur de ꝯſuetudine perſone. ⁊ ad hoc etiam quia ex vſu teſtatoris colligitur eius voluntas. jͣ. de ſuppel. le. l. legata.§. fi. de vino legato. l. ex vſu. ⁊ d̓ ali. ega. l. cum alimenta. ⁊ ex ꝯſuetudine etiam brutoruꝫ animaliū colligitur eorum ꝯditio. inſti. de re. di.§. pauonum. ⁊.§. ſequenti. §. is autem. ⁊ vſui ⁊ ꝯſuetudini alicuius ſtatur ꝯtra naiuraꝫ notis de. l. iij. l. vxori. in prin. ⁊. l. nō aliter. ⁊ ad predicta bene facit. jͣ. de ie ſtibus. l. iij.§. fi. ⁊ de edi. edic. l. tamē. sͣ. de his qui no. infa. l. ij. circa medium de legibus. l. de quibus de nego. geſt. l. ſi negocia abſen tis. ⁊. jͣ. locati. l. cum in pures.§. locator. Inieriora enim ꝓbant̉ ꝑ exteriora extra de ſacra vnctione. c. i. circa prin. de cōdi. inſti. l. ꝗ. dam. xxvij. q. iii. c. ſciendum. xxxvi. q. v. qui viderit. ⁊. l. di. diaconꝰ et exteriorum reuerentia eſt ſignum intrinſece deuotionis. de his que fiunt a maiore parte ca. c. ex ore. ⁊ ad predicta ēt facit. sͣ. de ſer uitu. vi. pred. l. olimpido. de lega. i. l. ſi fundum.§. qui fundum. et l. ſeruum.§. fi. ⁊ de vſufruc. le. l. damnas eſto.§. i. Et ex ꝯſuetudine viuentis colligitur deſiderium morientis. C. de naturalibus li beris. l. quoniam. nec ob. sͣ. de ſer. ruſti. predi. l. ſi partem. ⁊ de vſu fruc. l. item ſi fundi.§. fi. ⁊. l. vſufructuarius nemini.§. fi. ⁊ de ꝓcu. l. ꝓcura. totorum. jͣ. man. l. ſi quis alicui.§. penul. ⁊. l. inter cās.§. im pedia. vt ex qualibet earum colligi poteſt ⁊ faciunt predicta ad ꝓ bandum ꝯtracius pignoraticios ⁊ feneratitios ex eo ꝙ emptor cōſueuerit fenerare vt extra de pigno. c. illo vos. ⁊. c. ad noſtram cū vtrobiqꝫ notatis. ⁊ vide quod dixi. jͣ. ꝙ cū eo. l. fi. Ex pacto credito I cum venderet. qs vendenuis e pa ciſcentis de pignore reddendo debitori querit̉ debi iori actio. ⁊ lꝫ actio mihi ꝯceſſa ſit inutilis cedenti mihi. tamen eſt vilis ⁊ ex nudo pacio tranſfertur dominium hic mirabilia ponit hec lex ibi conuenerit in continenti. Ibi ex vendito informatam a pacto. Ibi rem petit quod non eſt verum. Ibi in facium actione.i. preſcripus verbis. l. ſubſidiaria ẜm Guidonē de ſuꝫ. Ibi agere ſine ceſſione. ⁊ hoc eſt verū ⁊ no. ꝯtra vltramōtanos qui dicunt ꝙ exactio incōtinēti appoſito non ſimul informari veterem ⁊ dari pre. ver. nam hic dat̉ ẜm vnā expoſitōem glo. de quo notaui ⁊ dixi sͣ. de pac. l. iuriſſgen.§. quinīmo. ¶ Oppo. ꝙ ex alierius pacio alteri non detur actio ſol. vt glo. qꝛ hic ſpeciale. ⁊ eſt ratio quia vbi trado rem in quo ius hēo ⁊ pactum appono ꝙ alij tradatur acquiro ea lꝫ ſit abſens vt dixi sͣ. ſi cer. pe. l. certi conditio.§. ſi nūmos. ⁊ idem habetur. C ad exhiben. l. penul. ⁊ de dona. qui ſub modo. l. quotiens. ⁊ eſt rō qꝛ dominium poteſt queri per liberam perſonam vi dixi. sͣ.§. ꝓxi. ꝑſonalis actio non. vnde cum iſtud pactum adhereat dominio rei pōt per alterum queri pōt eſſe ⁊ alia ratio. quia quādo ti i trado rem vt alij reſtituas nomine illius videris recipere. vnde per ratihabilionem ſibi queritur ius vt. C. per quas perſonas no. acꝗ. l. per liberam. Guil. ¶ So. oppo. ꝙ nudo pacto dominiuꝫ non tranſferam. vt. C. de pac. l. traditōibus glo. ſoluit tribus modis Uno ꝙ ſit ſpāle ſicut in pacto. l. cōmiſſorie. alio ꝙ detur vtilis in re nō directa. ⁊ hoc placet Ia. bu. tertio ꝙ texius ſe ip̄m corrigat Ia. bu. Item non ob. jͣ. de diſtra. pig. l. ſi creditor. vt ibi colligi po teſt ⁊ dicam. ¶ In glo. ibi de pre. ver. l. ſi ubi arce penul. reſpon ſo. ⁊. l. ſi tibi polienda.§. fi. dicit etiam Fran. ꝙ datur actio ex ven dito informata a pacto. vi. C. de pactis inter emptorem ⁊ vendiiorem. l. cum ie. In hac actione venit dolus ⁊ culpa non caſus for Men lt. iuiius hoc dicit cum. l. ſequēti. ⁊ dic in hac actione ſ. directa non ob. jͣ. e. l. penul. in prin. vt ibi no. ⁊ ꝙ dicit vis maior. ſ. cum reſiſti non poteſt. vt ſupra quod metus cauſa. l. ij. ⁊ nota de dictione ſicut quod nō denotat omninodam ſimilitudinem. vt ⁊ in auctoritate euangelij que eſt in glo eſtoie perfecti ⁊c. que ē ma thei quinto capitulo. Ei vide in alphabeto dictione ſicut. in glo. ſi viriuſqꝫ gratia. Ibi plus in eo venit quia leuiſſima culpa. Frā ciſ. Ibi tunc minus quia dolus ⁊ culpa tanium Fran.

De pignoratitia actione. De piQuādo debitori redditur piRedit̉ or: gnus a creditore dꝫ ei cauere ꝙ nō fecerit deterius faciendo vel omīttendo. hoc di cii. ¶ Ibi ſeruituies debile ipſi predio. In glo. i. in fi. ⁊ dic vt ibi no. ¶ Ubi lex non repugnat tutori vel cura MM. ion alienantuenet ⁊ piguoris conſſui tio. hoc dicit. Ubi debitor in re pignorata decipit credi Contr arſa. orem tenet̉ eidem ꝯiraria pignoraticia et crimen ſtellionatus ſi fuit in dolo non alias ⁊ ſcienti dolus nō in fertur. hoc dicit tex. ⁊ glo. Ia. bu. ⁊ optimum ſimile ad id quod de ſcientia dicitur.ſ. in prima ꝯſtitutōe. ff.§. illud autem neſcienti dederit. Ibi competere ad intereſſe in caſibus qui ſequūtur in littera ⁊ ſimilibus. Ibi tenebitur in pignore ꝯuentionali non in pretorio vt no. sͣ. e. l. i. Ibi vt cōmittat non ob. C. ne tutor vel curator vecti galia ꝯducat. l. i. vt ibi no. Ibi non excuſat non ob sͣ. de his ꝗ no. infa. l. genero vt ibi colligi poteſt. Et diuide quod no. jͣ. e. l. cū debtiore. ¶ Habens vule dominiū pōt pi Etiam vectigalo. gnori obligare ſaluo iure directi dominij. hoc dicit cum. l. ſeq. Et quod dicit eliam. q. d. non ſo lum illud in quo habemus directum dominiū. ⁊ vide quod no. ⁊ dixi. C. de iure emphi. l. fi. ⁊ daclara. l. ſequentē per. l. lex vectigali jͣ. de pigno. ¶ Sed nunquid poterit obligari in requiſito domi nō dic ꝙ ſic vt no. in dicta. l. vltima. C. de iure emphi. ⁊ ꝑ Azo. in ſūma illius ti.§. habet neceſte in fi. ipſius.§. qꝛ ⁊ donare pōt domino in requiſito ꝙ eſt fortius ꝙͣ pignorare. C. de fundis patri. l i. lib. xi. ⁊ ibi notatur per Odo. ⁊ de predijs curialium. l. penul. ⁊ dixi dicia. l. vltima. C. de iure emphi. ⁊ inſti. locati.§. adeo. Et qꝛ hic nihil de conſenſu domini dicit̉. ¶ Sꝫ quid dicēs de predio dato in feudum nūquid vaſallus poteſt obligare ſine ꝯſenſu domini dic ꝙ nō. ⁊ ſi faciat cadit afeudo qꝛ nō poteſt rem feudalē alienare ſine conſenſu domini in vſibus feu. quibus mo. feu ami. c. i. ⁊ clarius de ꝓhibita alienatione feu. per Fede. c. imperialem. ⁊ appellatōe alienatōis ꝯtinetur etiam pignor̄ obligatio. C. de rebus alie. non ali. l. fi. ¶ Sed nūquid ecōtra dominus poſſꝫ alie nare ꝓprietatem ſine ꝯſenſu vaſalli de vtroqꝫ dic vt no. d. l. impe rialem. ¶ Sed quid de queſtione que fuit de facto p̄adue domi nus conceſſit vaſallo ꝙ vendere poſſet feudum titio qꝛ erat amicus ſuus vendidit alij non illi ticio nūquid valeat venditio. ⁊ videtur ꝙ ſic qꝛ exquo habuit conſenſum domini ſatiſfactum ē. d. l. imperialem. In cōtrarium videtur quia nō vendidit illi ticio pro quo dominus ꝯſenſit. jͣ. quibus mo. pi. vel hipo. ſol. l. ſicut re corporali.§. illud. ⁊ quia ꝯſentiendo ꝙ titio vendatur videtur de cete ris ꝓhibere. C. de ꝓcura. l. mariius. ⁊ ꝓ hoc bene. jͣ. man. l. diligē ter. ⁊ videtur expreſſum. jͣ. de ꝯdi. ⁊ demō. l. cum ita legatum. e. l. ſeꝗ ⁊ hec queſtio no. in glo. d. l. imperialem. ⁊ ibi alia vtilia no. ad hanc materiam. ¶ Si vaſallus alienauit ꝯtra dictam ꝯſtitutōeꝫ poſtea recuperauit an ſit excuſatus. dixi. sͣ. de alie. iudi. mu. cā fac. l. ex hoc edicto.§. fi. ¶ Sed nunquid in generali obligatōe omnium bonorum veniant res feudales videtur ꝙ non. jͣ. de pigno. l. obligatōe generali. ⁊ facit quod no. ⁊ dixl. sͣ. de peti. here. l. item videndum.§. fi. Alias ſi ꝯuenerit nomē poI conuenit. eſi pignoni obligari ⁊ eius effectus eſt ꝙ exactum in debito compenſet̉ vel lo co pignoris retinetur. hoc dicit. Et cōcor. C. q̄ res pig. ob. poſ.l. nomen. ⁊ vide ibi Ci. et quod plene ibi dixi. Ibi tibi creditori meo. Ibi in exigenda pecunia etiā ante debitoreꝫ principalem excuſſum vt no. C. de here. act. l. iij. ⁊ quādo fiſcus vel priuatus. l. ij. ⁊ vide que eo. ti. dixi. Ibi tueatur in caſibus qui ſūt C. de noua. l. iij. ⁊ exponitur dicta. l. nomen. Ibi pignor̄ loco ſi ꝓ prictas erit debtoris vt no. jͣ. de pigno. l. grege.§. ij. nec ob. jͣ. de co latꝭ. bonorum. l. i.§. quānis. ſo. ma. l. diuortio.§. ob donatōes. l. ſi cum dotem.§. fi. ⁊. l. ſe. vt ibi colligi pōt. ⁊ vide quod no. ⁊ dixi. sͣ. de ꝯdi. inde. l. ſi nō ſortem.§. ſi centū ¶ Sꝫ de fructibus dubitat̉ aa creditor teneat̉ eos ī creditū ꝯpēſare vel eos retīere loco pignor̄. hec. l. facit ꝙ loco pignor retinere teneat̉. ſꝫ ꝙ creditū ꝯpēſe tur. facit. C. e. l. i. ⁊. ij. Innoc. videtur ſentire quod ſi fructus extant teneat̉ loco pignor̄. ſi conſumpti ſunt tunc cōpenſent̉ in creditum vt no. per eum extra de iureiur. c. ad noſtrā. ⁊ pro hoc. C. de cōpē ſat̉. l. ſi ꝓpter. ⁊. l. fi. vel ꝙ indiſtincte cōpenſent̉ in credito. facit ex tra de pig. c. cū cōtra. de vſuris. c. i. ⁊. c. cōqueſtus. jͣ. de ſolu. l. titia. vt in poſſile. l.iis cui.§. queri pōt. ⁊ sͣ. de rei ven. l. emptor. ⁊. l. ſumptus. ⁊. jͣ. de diſtrac. pig. l. i. Sed ſi creditor dimiſit predium pigno ri datum incultum an tenebit̉ de fructibus qui percipi potuerunt. dic vt plene no. per Hoſti. in ſumma de pigno.§. ad quid. verſi. ſedlnūquid creditor. ⁊ ver. ſe. ⁊ videtur expreſſuꝫ. C. e. ti. l. ij. in tex. ⁊ glo. ⁊ pro hoc. jͣ. de here. vel act̉. ven. l. ij.§. nō tm̄. ⁊ ibi in glo. de tribuio. l. illud.§. ſi mortem. dolus enim eſt non acquirere. qd̓ acquirere potuit. jͣ. man. l. dolus. ⁊ ꝓ hoc bene ꝙ creditor teneat̉ col lere vel locari. jͣ. de do. aut̄. iu. poſ. l. pretor.§. in eum. ⁊ vide etiā qd̓ notaui ⁊ dixi. C. de rei ven. l. certum. ſed creditor miſſus exprimo decreto non videt̉ teneri de percipiēdis vt notat̉ ꝑ Rofre. de pri mo ⁊ ſecundo decreto. ⁊ dixi in materia primi ⁊ ſecūdi decreti de damno in ſec. l. ſi finita.§. ſi plures. 4 ¶ Sicut incrementa ac creſcunt domino quo Ui nūds. gd ius dominij ita ⁊ creditori quo adius pigno ris. hoc dicit ⁊ inducit Guil. iſtum.§. ſi rex. fecit ſtatuium in regno ⁊ poſtea augmentatū eſt regnūquia acquiſiuit alias ciuitates vel caſtra. an illud ſtatutum teneant̉ ſeruare illi qui ſunt de augmento hic eſt argu. ꝙ ſic. ⁊ pro hoc. sͣ. de public̄. l. ſi ego.§. idem. aut d̓ iur do. l. ſi ꝓprietarius. de le. i. l. ſi ex toto. ⁊. l. quod in rerum.§. ſi quis poſt. ⁊ melius de admi. tu. l. quotiēs.§. fi. ⁊ bene extra de reg. iur. c. acceſſoriū. li. vi. cum ibi notatis. ⁊. C. de iure do. l. etiam. ¶ In cōtrarium vr̄ ꝙ ſtatutum non vendicet ſibi locuꝫ in augumento etiam ſi rex ea mente cōiunxit cū regno vt eſſet idem regnum niſi expreſſe appareat ꝙ res voluerit ſtatuta regni in ipſo augmento ſeruari. Nam acquiſitio regis debet intelligi ſine preiudicio eorū jͣ. ne qd̓ in loco pub. l. ij.§. ſi quis a principe. ⁊.§. inuito. de fundis patrimo. l. fundus. ⁊ de col. fundoꝝ patrimo. l. fi. lib. xi. ⁊ pro hoc C. de offi. p̄fec. preto. l. in nomine domini. vnde iſti augumentati regent̉ ſuo iure. ar. jͣ. de leg. iij. l. predijs.§. titio. de fundo inſtruc. l. ſeie.§. ex parte.§. tirāne. vnde terra debet venire ad regem cum honere ſuo ⁊ cum iuribus ſuis. ar. jͣ.§. proxi. ⁊ sͣ. de ſerui. ruſti. pre diorum. l. via.§. ſi fundus. Guil. Cōtrarium idem Guil. videtur tenuiſſe. sͣ. de legibꝰ. l. de quibꝰ in materia ꝯſuetudīs quaſi circa fi. ver. vlteriꝰ. querit Guil. ⁊ ꝓ prima ꝑte bene facit. jͣ. de ꝯtrahē. cmp. l. in lege. ⁊. l. ruptilia. ¶ Poſſeſſio tranſit cum ſuo honere. Si fundus. hoc dicit. Ibi tranſeat in empiorem ibi an cille pregnantis pignori date. Ibi poſt vēditionē illius ancille nō ob. ſequens.§. vt ibi notatur. c ¶ Mutata forma rei ⁊ nomine Siquis cauer li. non ſupereſt ius in pignore. hoc di cit. Ibi ſi ex materia accepia ex ſilua predicta. Ibi caſſius ait niſi in ſubſidium ꝓpter inopiā debitorē ẜm Guil. vt ſtatim ſubijciā Ibi facta uenata ſunt. ſubaudi ſunt pignori ex fi. gl. primo forma vnam queſtionē que facit ad declarationē tex. ex medio vnā oppoſitioaē que ēt facit ad tex. declarationē ex principio forma vnū aliud cōtrarium ⁊ diſtinguit. Quero ergo quid operent̉ verba textus adijciendū eſſe ⁊ reſponde vt glo. ⁊ intellige glo. quando idem debitor fecit nauem ex ſilua. ſecus ſi extraneus quia fieret extranei nec ex pacio debitoris obligaret̉ creditori. ¶ Oppo. ꝙ mala ſit ratio quam facit textus. quia aliud eſt nauis ⁊ aliud ē ſilua. nam ⁊ in caſu ꝓxi. p̄cedenti. aliud eſt ancilla ⁊ aliud partus ⁊ tamē partus obligat̉. So. clarius ꝙͣ gl. ꝙ hic extinguit̉ res prin cipaliter obligata. ⁊ ideo nec ipſa remanet in obligatiōe. ⁊ iō nec nauis pōt venire vt eius acceſſo. ſed in precedēti caſu ancilla que erat obligata non deſijt extare. ⁊ ideo venit parius non vt principaliter obligatus ſed vt acceſſio rei pignorate.i. ancille. ¶ Item oppo. de. l. ſeruum filij. iuncta.ʳ. ſi pocula. de leg. j. vbi licet materia tranſeat in materiatum materiatū debet̉ legatario. glo. dicit ꝙ ibi ceſſerat dies legati. ⁊ ideo rei mutatio legatario non nocet. hoc non videiur verum quia ⁊ hic ceſſerat dies pignoris. vnde ſicut facium non nocei legatario. ita nec hic creditori. ſed intellige gl. quia ibi ex eo ꝙ dies ceſſerat dominiū erat legatario queſitum. o 2

Depignoratitia actione. vnde quicquid ex re ſua ſupereſt ſuum eſt. sͣ. de cōdi. fur. l. ſi ſe ruꝰ §. boue. ⁊ de rei ven. l. ſolum.§. meum. preterea hic debitor cedendo ſiluam ea vtitur ad vſum ad quem ordinata eſt. vnde non eſt ꝙ ſibi imputet̉ ſed ibi heres vtitur argēto non ad vſum ad queꝫ eſt inuentum vel dic ẜm Ray. ꝙ ibi loquit̉ in legato de quo dic vt ibi. ⁊. l. queſitum.§. illud. de leg. iij. hic autem in pignore ⁊ diſtin gue ẜm Ia. bu. aut querit̉ de iure vſufru. ⁊ tunc quelibet mutatio habei perimere vſuſ. fauore ꝓprietꝭ. vi. sͣ. de vſui. l. qui vſuſ. ⁊ quibus mo. vſul̓. amit. l. repeli.§. rei mutatione. aut queritur de iur̄ pi gnor̄. ⁊ tunc aut mutatur materia vt hic eſt ita ꝙ non eſt reducibi lis ad primum ſtatum vt eſt in naui ⁊ ſilua ⁊ lana ⁊ veſtimēto tūc materia ſic mutata non remanei pignori vt hic quod induciiur in ar. ſi ſtatutum. dicat ꝙ granum non exportaret̉ ſub certa pena ꝙ exportando farinam non cadat in penam quia farina non eſt reducibilis ad granum. ſecus forte ſi ſtatutum diceret de frumen to quia frumenti larga eſt ſignificatio. ⁊ dicitur a fruendo. ⁊ ſic for te cōprehenderei farinam. ar. jͣ. de verbo. figni. l. frumenti. primū tamen cōiter ſeruatur etiam in frumento. ⁊ ad hoc dixi in meis queſtionibus ſtatulorum. Si autem non eſt mutata materia nec ſuum nomen perdit vt quando de argento ſit peculium. nam nō deſinit eſſe argentum. ⁊ ideo ſi ſtatutum ꝓhiberet exportari argē tum bene puniret exportare poculum argenteum. quia etiam redu cibile eſt ad primam materiam. vnde nec nomen materie perdidit. ⁊ iūc cadit ſub pignore ⁊ legato. vt dicto.§. pocula. aut loqui mur de iure dominij iam queſiti. ⁊ tunc permutationē materie nō amitto. quia illud eſt meum quod ex re mea ſupereſt. vt dicia. l. ſi ſeruus.§. bene. sͣ. de cōdi. fur. cum ſi. aut loquimur de iure domi nij querendi. ⁊ tunc aut ſit mutatio per eum qui poterat ⁊ animo reuocandi quod dederat ꝙ in dubio preſumitur ſi mutauit materiam. non reducibilem ad primum ⁊ tunc impeditur acquiſitio. vt sͣ. de vſufru. l. queſitum. Si autem mutauit non animo reuocandi quod in dubio preſumitur. ſi mutauit materiam reducibilem ad primum tunc non impeditur acquiſitio ⁊ multominus ſi mutatio fiat per eum qui non habebat ius mutandi. ⁊ ſic poteſt intelligi di ctus.§. ſi pocula. ⁊ ſic erit duplex ratio.ſ. ꝙ mutatur in materiā reducibilem. ⁊ per eum qui mutare non poterat vel ẜm ꝙ glo. hic innuit ibi iam demū erat legatario queſitum Ia. bu. in domo deſtructa. vt. jͣ. e. l. domum Item non intelligas predicta de mutatione que faceret tranſire dominiū in mutantem vt per ſpecificationem. vt. jͣ. de acqui. re. do. l. adeo.§. cum quis. ⁊ sͣ. de rei ven. l. item ſi quecūqꝫ. Item licet ſit dictum ſic de naue iam facta. ſi deſtruatur ex ſilua facta non ſiceſt in naue iam facta ſi deſtruatur ⁊ reficiatur. vt. jͣ. de ſolutio. l. qui res arcam. ⁊ de verbo. obliga. l. inter ſtip.§. ſacrā. ⁊ no. sͣ. de vſufru. l. qui vſuſ. in glo. Ibi dies lega ti mortis teſtatoris. Ibi reſpondetur idem.ſ. partum eſſe pignori. Ibi generali vel ſpeciali per verba huius. l. in fi. glo. hec glo. nō reſpondet queſſioni quare aliud in pariū ⁊ aliud in naue. ſed aſſignat differentiam quare ſilua ex qua nauis facta eſt non remanet obligata ſed ancilla que peperit ſic. dic ergo quia partus cōceptus apud debitorem in cā obligatiōis venit ſecus ſi conceptꝰ fuiſſet apud alium. vt. sͣ.§. proxi. no. ſic ergo partus vt rei obligate in obligatione perſeuerat. ſed nauis nunquam fuit portio ſilue obligate quare ſecus in ea. Ny. ¶ Ultimo querit Guil. ſi iſte debitor qui obligauit ſiluam ſit facius non ſoluendo. vel ſi credi tor amiſi preſcriptionē ꝑſonalem act̉. an in ſubſidium nauis ſit. ſibi obligata. ⁊ dicit ꝙ ſic per. l. qui occidit.§. i. ad. l. aquil. de eo per quem fac. eſt. l. fi.§. primo. ⁊ de dotꝭ prele. l. pater. ¶ Item querit an creditor qui habet ſiluam obligatam poſſi prohibere debiiori ne incidat ſiluam. ⁊ ſi. incidat an teneatur cōtraria pignoratitia. ē videtur ꝙ ſic. sͣ. e. l. tutor.§. primo. ⁊. jͣ. e. l. ſiquīs in pignore. ⁊ de pig. l. ſi fundus.§. in venditione. in fi. dic aut debitor vult incidere ſiluam more ſolito ⁊ poteſt aut ante tempus ſolitum ⁊ non poteſt vi. sͣ. de vſufru. l. item. ſi fundi. in fi. ⁊. l. ſe. ⁊ argu. jͣ. de pignor̄. l. cum iabernam. Guil. Rem peculiarem ſeruus obligat in cām pecuSer uū S. lij non donandi animo etiam ſi babeat liberam peculij adminiſtrationem. hoc dicit. ⁊ ꝓ hoc. jͣ. de peculio. l. libera. ⁊ sͣ. de pac. l. contra iur̄.§. fi. Ibi ī pignore dederit creditori pe culiari. ⁊ hoc tollit ꝯtrarium. Ibi tuendus eſt creditor ẜm quoſdā vel dic ſeruus.i. obligatio ab eo ꝯtracia ẜm Odoſ. ꝙ tamen in ioneffeciu idem eſt. nec obſtat. C. de ſeruis fugi. l. i. vt ibi colligit̉ ex notatis in glo. Precedente voluntate doLiena re S. minū vel ſequente poſſum reꝫ alterius obligare. hoc dicit. nō tamē intelligas ꝙ ratihabitio trahatūr retro vt iſte creditor preferatur alijs qui ante ratihabitionem habuerunt rem obligatam lꝫ poſt pignorationem iſtius. ſecus ſi euentū cōditōis cōfirmaretur quia iunc traheretur ad tempus ꝯtractus. vt. jͣ. qui. po. in pigno. ha. l. ꝗ balneum.§. eo amplius. ⁊. l. potior. Ia. bu. Glo. tamen hic tꝫ contrarium ꝙ ratihabitio trahatur ad tempus ꝯuentōis. ſed Guil. ⁊ Rai. glo. intelligunt ſicut dixi ẜm Ia. ꝙ quo ad preiudicium obligantis ſeu ratihabentis bene trahitur retro ad tempus ꝯuētiōis ſed nō ad preiudicium alterius ſimile habetur. sͣ. quēadmo. ſerui. amu. l. ſi partem.§. ſi fundum. ⁊ iura in glo. allegata loquitur quo ad preiudicium ratihabētis pro hoc. jͣ. de ſolu. l. qui. x.§. i. rem ra. ha. l. ſi indebitum.§. i. ⁊ vide Di. exira de regu. iur. c. non ficmat̉. libro ſexio. ⁊ Ci. ⁊ que dixi. C. de accu. l. nō ideo minus. 2 ¶ Pares in tempote parēs ſunt in iure Si pluribus Et vide. j. de pigno. l. debiio. ⁊. l. ſi fun dus.§. ſi duo. ⁊ facit iſte.§. ad queſtionem ꝙ ſi rex preſtet cenſum pluribus dominis vni maiorem partem alij minorem ⁊ cenſuari us vel emphiteota velit eam vendere an debeatur plus de laudi mio illi qui maiorem partem habet incenſuꝫ vel canone. Et ē hic ar. ꝙ equaliter habeat. ⁊ ad hoc. jͣ. de regu. iur. l. ſi duobus. ⁊ d̓ ſo lutꝭ. l. in his.§. imperator. ⁊ hoc multi tenent ⁊ termināt per. l. i. de here. inſti. l. quotiēs.§. heredes. ⁊. l. ſeq. ⁊ ad hoc de opere liber. l. vt iureiur.§. fi. ⁊ quod ibi no. C. de fideiuſ. l. iij. in fi. glo. ar. contra inſtitꝭ. de here. inſtitꝭ.§. ſeruus plurium. ⁊ de lega. ij. l. ⁊ proculo. in fi. Alb. Obligatio facta in iudicio Si per creditorem. per debuorē crediton tolit pignus ipſo iure ⁊ parat debitori pignoratitiam act̉. hoc dicit ibi agit̉ pignoratitia ꝯtra ip̄m creditorē. ¶ Oppo. ꝙ requirat̉ conſignatio ⁊ depoſitio. vt. C. de vſur. l. acceptam. Sol. ibi fuit oblatio extra iudiciū. ⁊ ideo non ſufficit niſi ſequatur cōſignatio ⁊ depoſitio hic in iudicio quod ſufficit. ¶ Uel dic ꝙ ſi fiat oblatio conſignatio ⁊ depoſitio tollitur pignus ipio iure ſaluo ꝙ dicitur dicta.l. acceptam ſi offertur tantum tunc aut offert debitor rem aut ofſert ſe paratum ſoluere primo caſu aut offert in iu dicem ⁊ liberatur ipſo iure vt hic. aut extra iudicium ⁊ non libera tur. vt. l. accepiam. ſi offerat ſe paratum ſoluere non liberatur. vt jͣ. de diſtrac. pig. l. item liberatur.§. qui paratus. Rofre. non vide tur diſtinguere fiat oblatio in iudicio vel exira. ⁊ dicit ꝙ in legibꝰ allegatis in glo. ſic contingit de facto. Sed precedens opi. ſerua tur ⁊ dic vi plene no. ⁊ dixi. d. l. acceptam. Speciale eſt hic vt ſoluto debito nō cōpeInterdum. at pignoralicia in fi. vnde creditor poierit il lud retinere ar. jͣ. de acqui. re. do. l. qua rōne.§. interdum. nec ob. sͣ. e. l. ſi rem.§. omnis. vt ibi notatur. Appellatione domus contineiur ſolū ſ appeilade ſoli bedificum biti. Ibi ſolum pignori obligatum ibi hedificium dic vt in fra de actōe ⁊ obligatōe. l. obligationum fere.§. pla cet. in glo. i. in fi. ſo. Ibi loquitur in vſufru. qui finitur non ideo qꝛ non ſit area pars domus ſed quia vſufru. de facili perit rei muta tione. vt. sͣ. qui. mo. vſufru. amit. l. repeti.§. rei mutatione. ⁊ no. de vſufru. l. qui vſufru.§. fi. Ubi occaſione rei pignorate I pignore. ꝯequitur creditor ab exuraneo eſtimationem rei vel penam totum ꝯpenſat in debito ⁊ ſuperfluum reſtituit debitori. ſecus ſi a debitore cōſequitur hoc. d. ¶ Et diuide quia primo ſubtraxit extraneus vſqꝫ ibi ſiquid ipſe debitor. Ibi ſurribuit debitor vſqꝫ ibi. ⁊ ſi metus dam. Ibi abſtulit debitor per metum. Ibi egerit creditor ad penam. C. de furtis. l. de his vbi ꝯfitetur. nec ob. jͣ. de acquir. re. do. l. ſi his. vt ibi no. Ibi ⁊ ſi metus cā illati a debitore credito

De pignoratitia actione. e j ri. Ibi naͣm ſi egerit.ſ. creditor ⁊ ſubaudi actore. ¶ Ad euidētiam premitte ꝙ creditor agit furti cōtra extraneum ꝑꝑ intereſſe rei qn̄ ſua culpa rem perdidit vt hic in prin. aliquādo agit cōtra extrane um ꝓpter intereſſe debiti tantum ⁊ non rei. vt quādo non fuit cul pa. quo caſu non tenetur de re ipſi debitori. ⁊ ideo ſua non intereſt rōne rei ſed rōne debiti tantum ⁊ tunc loquitur. l. creditoris. jͣ. de furtis ⁊. l. eum qui.§. papi. alias.§. idē ſcribit. vbi de hoc plene no taui. ¶ Aliquādo agit cōtra debitorem ⁊ tunc reſpectu rei non pōt agere qꝛ de ea nō tr̄ debitori ſurripienti etiam ſi ipſe creditor fuerit in culpa quia debitor ſurripiendo fuit in dolo qui p̄ponderat. ⁊ ideo creditores intererit rōne debiti ⁊ eſtimatōis ficte ⁊ illa duplatur vel quadruplatur. ¶ Item eſt ſciendum ꝙ aut creditor agit contra debitorem vel extraneum ꝑꝑ intereſſe debiti. ⁊ tūc id quod conſequitur nō ꝯſequitur reſpectu. ⁊ ideo nec in debito compenſatur vt reſtituit debitor idem eſt quādo agit ꝯtra debito rem actionē quod metus cauſa. quia eſtimatur ſolum intereſſe crediti non rei. ſed quādo agit contra extraneum ꝑꝑ intereſſe rei quod eſt quādo perdidit rem culpa ſua tunc eſtimatur res ⁊ eſti matio rei ſuccedit loco rei. ⁊ ſicut de ipſa re tenebatur debitorita ⁊ de eſtimatione eius vt hic in prin. ¶ Oppo. ꝙ non deiur actio creditori ob delictum cōmiſſum in re pignorata vt. sͣ. ad. l. acꝗl. l. qui occidit.§. i. Solu. non datur aquil. vt ibi quia datur ſolū do miuo vt. e. ti. l. item mella.§. legis aquil. ſed actio furti ⁊ ꝯditio ſi bi datur vt hic. ⁊. d. l. ⁊ ideo. ¶ Contra hoc inſtatur quia etiam conditio furtiua datur ſolum domino vt. sͣ. de condi. furti. l. prīa. So. verum ē de ꝯditione furtiua. ſed conditio incerti bene datur etiam non domino vt hic. ⁊. d. l. non ideo. ¶ Item oppo. ꝙ cre ditor totum lucretur quod a fure ꝯſequitur. vt. C. d̓ furtis. l. fi.§. ſed tamen in ſecundam. vt inſti. de obli. que ex delic.§. item fullo. So. ibi loquitur in ꝯmodatario qui hꝫ vſum rei ⁊ ad quem pertinet periculum quod dic vt in glo. hic ⁊ in ꝯtrario. ¶ Item opponitur ꝙ creditor non agat act̉. ꝙ metus cā ꝓpter metum ſibi a debitore illatum vt. sͣ. quod me. cā. l. ſed ⁊ partus.§. i. Solu. vbi fuerat obligatio per metum ⁊ poſſea per metum ablata. vnde nō patitur damnum creditor qꝛ tenebatur eam reſcidere per act̓. qd̓ metus cauſa. ⁊ ideo non agit hic non fuit obligatio ꝑ meiū. Item ꝙ quādo ſequitur eſtimationem poſſeſſionis dꝫ reſtituere debito ri ſicut ip̄am poſſeſſionē eidem reſtitueret. Solu. hic non ſit eſtimatio rei ſed ſit eſtimatio reſpectu damni ⁊ intereſſe creditoris ⁊ ideo non reſtituit quia talis eſtimatio nūquam fuit debitoris. qd̓ dic vt in glo. ¶ Quero quid in eo quod ꝯſequitur per ꝯditionem incerti dic vt in glo. opi. Azo. ⁊ Mar. eſt aut ꝯſequitur rem ⁊ eam retinet aut eſtimationem ⁊ non retinet rem. Sed Ia. n. diſtinguit ꝙ aut agitur actione ꝙ metus cā ad quadruplū cōtra de bitorem dicit glo. ꝙ ſola eſtimatio poſſeſſionis per.§. qui poſſeſſionem. ſecus in actione furti ſed dic ꝙ.§. qui poſſeſſionē loqui tur in habente nudam poſſeſſionem quo caſu eſſet ideꝫ in act̉. fur ti. l. furtiuam ancillam. vnde idem videtur in vna ſicut in alia. Itē cum in actione ꝙ metus cā eſtimatio poſſeſſionis ſit loco pigno ris quare nō reſtituitur ⁊ conclude ꝙ melius eſt ꝯuentio rem reſti tuere ꝙͣ eſtimationem per.§. ſi ſtatuliberum. ¶ Ultimo Guil. in ducit hanc.ſ. ad queſtionem talem litigabam tecum in iudicio fui ꝯtumax in cā. ⁊ ꝓpter contumaciam fui ꝯdemnatus in dictōe ꝓcedente iudicio ſi tu ꝯdemneris in cā principali ⁊ in expenſis nun quid debebis reſtituere expenſas quas tu ꝯſequutus fuiſti occaſione ꝯtumacie. ⁊ dicit ꝙ ſi. l. qui occidit.§. pe. ⁊ eſt iex. bene faciēs ad hoc. jͣ. de edi. edic. l. cum autem.§. cū redibet̉. Contrarium tenꝫ ipſe Guil. ꝑ hanc. l. ⁊ ꝓ hoc. sͣ. qui. mo. vſufr. amit. l. iij.§. pe. de re gu. iur. l. ꝙ a quoqꝫ. de ſolu. l. id quod plene. de dam. infec. l. dāni infecti ſtipulatio. ⁊. l. iij.§. fi. ⁊ de leg. ij. l. cū pater.§. libertis. nō ob ſtante. l. cū aūt. de edi. edic. qꝛ quādo fit redibitio res reducitur ad priſtinum ſtatum. ⁊ ſi non eſſet facta vēditio vi. sͣ. de ali. iudi. mu. cā fac. l. qꝛ redibitio. Guil. in glo. quo caſu in fi Sꝫ nō eſt verū. ⁊ ideo no. jͣ. de fur. l. creditore in fi. quā hic vide in glo. i. a debitore. ibi ad intereſſe quod dic vt. jͣ. de furiis. l. in furti act. in princi. In glo. v ti. ibi ꝓ pignore habeat̉ ar. sͣ. de peti. here. l. ſi rem ⁊ preciuꝫ de hoc dic vi. sͣ. dixi. Conſequit̉ predo ꝑ creditorem bonefidei ꝙ Si predo. g ſe nō ꝯſequeret̉ vt frucius ⁊ rem principalē b. d. ibi de fructibus. q. d. nedū d̓ re ibi qͣꝫuis ip̄e.ſ. p̄do ꝑ ſe ꝑcipiē do. ſecus ſi a creditore bonefi. vt ī fi.§. ꝙ dic vt ibi. Op. ꝙ nil ꝓfi ciat p̄doni. qꝛ tenet̉ d̓ ꝑceptꝭ ⁊ ꝑcipiēdis vt. sͣ. d̓ rei vē. l. ſi uauis. ſo. prodeſt in hoc ꝙ creditor bona fide percipiēs facit ſuos ⁊ traden do debitori facit eum dominū vel ſi cōſumat extenuat debitū qd̓ dicit vt in glo. In hoc tamē male dicit glo. ꝙ creditor ꝑcipiens fructus efficiat̉ eoꝝ dominus. imo ſunt ſibi obligati vt. jͣ. de pig. l. i.§. cum prediū ⁊. C. in qui. cau. pi. ta. ꝯͣhi. l. quāuis per ꝙ excluditur ꝙ eorum nō eſt dominus ut. jͣ. de regu. iur. l. neqꝫ pignus. ⁊ ꝙ dicit̉ ꝙ bone fidei poſſeſſor facit fructus ſuos verum eſt in eo qui poſſidet pro ſuo ui. C. de furtꝭ. l. apud antiquos.§. nos autem Old. ⁊ vide ad hunc.§. sͣ. d̓ peti. heredi. l. ſed ⁊ ſi lege. e.§. ſcire ⁊ quod ibi nota. Si poſt diſtractum enet in re ꝓpiia raiōe poſ¶ Precarium ⁊ cōditio ſeſſionis que ſit aliena. hoc dicit. ¶ Querit glo. que veniat ī hac pignoratitia cōtraria ⁊ dicit ꝙ venit intereſſe ⁊ iurabit̉ in liteꝫ. Sꝫ hoc non vr̄ verū quia intereſſe eſt quātitas quo non recipit affectionem. vt. sͣ. de in litem iurando. l. nūmis. ⁊ ideo ſuper eo nō iuratur niſi intelligas de iuramento ſuper vero intereſſeⁱ non ratione affectionis. Item dicit glo. ꝙ cōpetit interdictum vnde vi qꝛ vide tur eum repellere pro hoc. jͣ. de vi ⁊ vi ar. l. colonus. ⁊. l. cū fundū. de acqui. re. do. l. pomp. in fi. ⁊ de acqui. poſ. l. ſi id quod. alijs tamē videt̉ ꝙ interdictū vnde vi non competat cum poſſeſſiōe eiꝰ voluntate habuerit. ⁊ lꝫ gl. dicat ꝙ agit ad intereſſe nihilominꝰ poſſe agi puto ad rei reſtitutionē ſi dānuꝫ ſuſtineret ſi res n̄ reſtitueret̉ ⁊ hoc dicit lr̄a hic. Et qd̓ dicit gl. de interdicto vn̄ vi ꝓcede̓ poſſe qͣſi actū eſſet ꝙ nulla poſſeſſio in precario rogāte. vt no. jͣ. de p̄cario. l. ⁊ habet.§. penul. tunc enim ſi non admittat eum veniēteꝫ ad poſſeſſionē vr̄ expellere. vt. jͣ. de acquir. poſſ. l. clam poſſidere.§. ꝗ ad nūdinas. ⁊. l. ſi id quod.§. fi. alias eum precario cōcedens vo luntate ꝓpria perdiderit naturalem pro illa nō hꝫ interdictum vn de vi. ⁊ hoc ꝓbat ſimilitudo cōductoris de qua in littera fit mentio. Item qd̓ dicit littera ꝙ iſta cōtraria infamat nō eſt verū. ⁊ cō trarium no. in materia quem glo. allegat. ⁊ ille.§. loquit̉ de alijs contrarijs non de iſta quia hec de directa pignoratitia. reꝑit̉ infamare ergo nec eius cōtraria. vt. e. ti. l. i. de his qui. no. infa. de illis ergo ꝯtrarijs de quibus ibi loquitur intelligat̉ non de iſta qꝛ pene ſunt moliende. ¶ Ultimo no. clare ex iſto.§. ꝙ pignus vendi pōt ēi ſi poſſeſſio ſit penes debitorem. Ia. bu. Old. ⁊ Riꝫ. ¶ Primo loquit̉ in creditore qui venSi creditor. qidit e de dupla ꝓmiſit vſqꝫ ad l nec eiꝫ ver. ſed ſi ſimplū. Ibi vendidit ⁊ nō ſoluit de ſimplo ꝓmiſit ⁊ bre uiter dicit. vbi creditor vendidit ⁊ de dupla ꝓmiſit ſi pōt ei imputari culpa cōſequit̉ ſimplum tantū ⁊ vſuras medij temporis alias duplam cōſequit̉. hoc dicit cum. l. ſe. Ibi cōtrarie actionis ad dictam duplam cōtra debitorē. Ibi id geſſit vt quia erat cōſuetudo regionis vt. sͣ. dixi. vel ꝓpter illam ꝓmiſſionē plus vendidit vel aliter vēdere nō poterat. vt no. sͣ. e. l. ſi neceſſariaſ.§. i. qui videt̉ cō tra. Ibi attulit ſubaudi. nec cōſuetudo erat ꝙ de dupla ꝓmitteret̉ Ia. vnde dicit Ro. vſus ⁊ non vſus datur ⁊ tollunt actionem. ¶ Qualiter autem conſulatur emptoriſi res euincat̉ dic ꝙ pōt agere etiam contra debitorem. vt. jͣ. de euictio. l. ſi plus. alias ſi minus.§. i. ⁊ ꝯtinua. l. ſeq. z ¶ Ibiſꝫ ſi ſtiEc enim amplius. gulato vutraꝝ a debitore creditori ꝓmiſſarū. Ibi victus creditor. Ibi emptori cui ꝓmiſſerat duplam nomine euictionis. Ibi petere poterit ex ſtipulatione predicta. Ibi vſum pecunie cum quo cōpenſat dictas vſuras. Ibi acceperat. nec ob. jͣ. de euic. l. in creditore. vt ibi dixi. ¶ Opp. ꝙ in caſu ſcd̓o licei vſuras ha bere ſicut in primo qꝛ eadem eſt ratio habere vſum pecunie virobiqꝫ. ſo. vt glo. ¶ Quero quid ſi vſure duplam excedant. dic vt glo. quidam tamē ꝯtra. qꝛ cum ipſe dānum patiat̉ ſi dupla eſt maioriꝙͣ vſura. ita ſentiat lucrum ſi vſura ſit maior qͣꝫ dupla. arg. jͣ. de reg. iur. l. ẜm naturā. ⁊ quia debitor non debet audiri quia nō erat ꝯtrarium poſtulaturus. C. de ſolu. l. penul. ſed dic ꝙ glo. eſt vera. vt pꝫ per fi.§. ⁊ cōtraria loquūtur in caſu ſeparato ⁊ abſtracto. ⁊ fa cit qd̓ notat Dy. de re. iur. c. rōni nō cōgruit. ⁊. c. quiſentit. li. vi.

Depignoraliula actione. ¶ Quādo res dat̉ inſolutuꝫ Leganter. ꝓpecunia ſuccedū ex empio. ⁊ in ea venit quātitas ⁊ intereſſe agēdo ⁊ excipiendo hoc dicunt tria dicta huius. l. primum vſqꝫ ibi vt in quātitatem. ſcd̓m vſqꝫ ibi ⁊ cōpenſationē. iertiū vſqꝫ ad.§. qui reprobos. Ibi poſſideret iure dominij pro credito ſuo. Ibi euictum eſſet de iure vt quia alienū vel alteri obligatuꝫ prius. Ibi cōtrariā pignoratitiā cōira debitorem. Ibi receſſum ⁊ iō pignoratitia ceſſa re videt̉. Ibi data fuerit ꝓ pecunia ẜm veritateꝫ. Ibi pignoratitia directa ⁊ ad euidentiā eſt ſciēdum ꝙ imperator loquit̉ multis mo dis quādoqꝫ legem cōdendo. ⁊ tunc pōt rem meā ꝓpter debituꝫ in aliū tranſferre. Quādoqꝫ per reſcriptū ⁊ tūc multo fortius pōt in aliū tranſferre qꝛ fortius ē ſpeciale qͣꝫ generale vt colligit̉. C. de quadri. p̄ſcri. l. oēs vel ſaltem ab ipſo ob eandē potentiam ꝓcedunt. sͣ. de legibus. l. de quibus. ſaluo ꝙ non intelligit̉ velle ius ali cui auferre ꝑ reſcripiū niſi hoc expreſſe dicat ē non obſtante aliqua. l. C. de preci. impera. offe. l. quot̄. quādoqꝫ iur̄dictionē exercē do vt quilibet iudex vt hic. ⁊ tunc trāſfert dominiū ſi nō erret nō. Quādoqꝫ cōtrahendo vt vendēdo rem meā pro ſua. ⁊ iunc ſta tim dominiū mihi aufert̉. vt. C. de quadri. preſcrip. l. bene a zenone. ¶ Oppo. ad primū dictum ꝙ nō videt̉ a priore cōtractu receſſum per. l. debitor. jͣ. ad trebel. So. hic nūquam fuit dominium creditori queſitum. ſed ꝓut patit̉ natura cōtractus deuenit ad me. lꝫ glo. teneat ⁊ male ꝙ hic dominiū fuit queſitum creditori. d̓ quo ſtatim ſubijciā in. l. cōtraria queſiui dominiū ſicut agebat̉ ſꝫ reuocabiliter. ⁊ iō non vr̄ receſſum a primo cōtractu. vnde ibi extingui debebat obligatio qꝛ res facta mea non pōt eſſe mihi obligata. at ibi non ē facta mea irreuo cabiliter qꝛ non ē remanſura penes me nec ibi ſuccedit noua obligatio loco prime. hic vero ſuccedit noua obligatio loco prime. ⁊ iō a prima vr̄ receſſum. Itē hic nūquā ha bui ius pignoris in re que erat aliena. ¶ Uel dic ẜm Mar. ſili. ꝙ hic non fuit receſſum a primo cōtractu. nec eſt finita cōtraria pignoratitia. nā aut res eſt euicta de iure. ⁊ tunc conſtat ꝙ debitor me decepit in pignore. ⁊ ideo tenet̉ ⁊ pignoratitia ⁊ crimine ſtellio natus. vt. sͣ. e. l. i. non diſtinguēdo fuerit ſciens vel ignorans quo ad pignoratitiam. vt. sͣ. e. l. tutor.§. i. nec hic dicit littera ꝙ ſit finita ſꝫ dicit finita vr̄ ¶ Ad idem op. de. l. ex ſextante.§. latinus. de excep. rei iudi. So. vt glo. vel dic ꝙ lꝫ acquirat̉ dominiū pōt ius pignor̄ durare quo ad excludendū alios creditores vt ſtaum dicam. ⁊ ſo. glo. non eſt vera que dicit ꝙ ꝓpter erroreꝫ non fuit trāſ latum dominiū per.§. ſubtiliꝰ. qꝛ idem̄ ⁊ ſi dominiū eēt tranſlatum quo ad excluſionē aliorum creditorū. ¶ Item oppo. ꝙ ſi creditora ceſſare impetrauit dominiū non potuit res euinci. vi. l. bene a zenone. ſed dic vt dixi in euidentialibus. quia hic ceſar non vendidit ſed exercēdo iuriſditionē ſicut quilibet iudex creditori aſſigna uit nec preiudicare voluit alijs habētibꝰ ius in re. ⁊ ꝓ hoc facit qd̓ no. sͣ. in ꝓhemio circa prin. ¶ Ex quo colligit arg. Mar. ſili ꝙ ep̄i ⁊ abbates ⁊ alij prelati in renouatiōibꝰ inueſtiturarum quas ſa ciunt nō preiudicent alijs ius habētibꝰ. ¶ Item oppo. ad ſecūdū dictum ꝙ non detur vtilis actio ſed prima. vt. C. de ſententijs. l. libera. Solu. bi debatur res pro re inſolutum. vnde eſt contractus permutationis qui videtur fieri breui manu. ⁊ de cuius natura eſt ꝙ dominiuꝫ tranſferatur ſed in prima fufficit traditio cum obligatione euictionis. vt. jͣ. de actio. emp. l. exempto. vnde licet res nō flet accipientis receſſum videtur a prima obligatione vel ſi teneas ꝙ non ſit receſſum ẜm Marti. ſili. non ob. cōtrarium. ¶ Ad ſolutionem igitur cōtrariorum dic aut creditor querit dominium rei pignorate cōmutabiliter. ⁊ tunc reſpectu ſui ipſius creditoris non durat ius pignoris quia pignus ⁊ dominiuꝫ non concurrunt. vt. l. neqꝫ pignus. de regu. iur. ⁊ infra eo. l. ſi rem alienam. ſed per reſpectum ad alios poſteriores bene remanet ius pignoris. vt cre ditor illos poſteriores poſſit repellere ⁊ eſt potius hipotheca ſiue ius pignoris qͣꝫ verum pignus quia creditor factus eſt dominus. ⁊ ſic loquitur. l. ſi extante. l. latinus. de exceptio. rei iudi. ſic di cimus in venditore qui retinet rem loco pignoris donec ſibi precium ſoluatur. ⁊ tamen conſtat rem adhuc ſuam eſſe. ⁊ ila hic quia videtur creditor ſibiipſi ſuccedere. vt. C. de his qui in priorum creditorum loco ſuccedunt. l. ſi creditores. ⁊ ibi in glo. ¶ Aut queritur an ſuper exceptione res inſolutum cadat creditor a iure pignoris. ⁊ ſi res euincatur qua actione agaqne. tur tunc dic aut ex naturarei quam accipiebam ⁊ contractus eiat dominium in me tranſfereretur vt quia erat homo in genere mihi legatꝭ. infra de legatis. iij. l. qui concubinas.§. ſi heres. vel quātitas ſoluenda. vt. jͣ. de iure fiſci. l. in fraudem. vel qꝛ ex ꝯuētio ne expreſſa actum fuit ꝙ fieret accipiētis. vel ex natura ꝯuactus vt in permutatione vt. sͣ. de condi. ob cām. ⁊ tunc dominiū non tranſfert̉ īcōmutabiliter non videtur receſſum a prima obligatōe perſonali nec hipothecaria vt. jͣ. de ſolu. l. ſi aliam. vbi de hoc. ⁊. jͣ. de pigno. l. ſi ab eo. ¶ Aut nullum predictorum intercedit ⁊ ſic non dꝫ tranſferri dominiū vt in venditōe dictum ē tunc per ſolaꝫ traditionem receſſum videt̉ a perſonali vi hic lꝫ ẜm Mart. ſili. non. ¶ Sed an videtur receſſum a iure pigno. dic ꝙ non ſi ex preſſe dictum fuit in adiudicatōe ꝙ ita demum videat̉ receſſuꝫ a prima ſi res irreuocabiliter efficiatur accipiētis vt quottidie appo nunt iudices in adiudicatōibus quas faciunt. Etiam ſi nō fuit ex preſſum qꝛ tacite intelligitur vt notaui ⁊ dixi. d. l. ſi creditores. C. d̓ his qui in prio. credi. loco ſuccedunt. durat ergo ius pignoris nō in re que euicta eſt. quia eſt aliena ſed in alijs bonis debitoris. Si vero res detur inſolutum ꝓ alia re tunc nō extinguit̉ prima obli gatio ſi dominium nō trāſeat īcōmutabiliter ſic poteſt intelligi. l. libera. C. de ſen. vbi de hoc. ⁊. d. l. ſi aliena. de ſolu. ¶ Et redunt quidam rōnem quia res cum re non recipit functionem ſicut pecunia cum pecunia. vt. jͣ. de fideiuſſo. l. cum res.§. ſi debitor̄. de cō trahē. emp. l. i. ⁊ de conſti. pecu. l. ij. Sed iſta rō non placet. Guil. per. l. i. C. de rerum permu. vnde videtur ẜm eum dicendū ꝙ eodem modo de euict. agatur quādo res datur in ſolutum ꝓ re ſicut quādo ꝓ pecunia. ar. C. de rerum permu. l. quotiens. vel dic ꝙ rō eſt quam ſupra dixi qꝛ de natura p̄mutatōis eſt ꝙ trāſeat do miniū alias nō receditur a prima ⁊ agitur de euictōe ſi euincatur Iaco. bu. ⁊ Guil. ¶ Sed Andr. hic tenet ꝙ dominiū fuit tranſlatum in creditorem per aſſignatōem principis. ⁊ ꝙ hic non fuit res euicta rei venditōe ſed hipothecaria ab alio creditore priore. ⁊ ideo agitur vtili exempto. Nam nō refert quo ad agenduꝫ de euictōe quo genere actionis res euincatur vt. jͣ. de euic. l. ſi mancipium.§. poſſeſſor. ⁊ ſic etiam intelligit dominus Oldra. hanc. l. ¶ Ultimo oppo. de. l. ſi plures. jͣ. de euic. ⁊ ſolu. vi glo. ⁊ primaꝫ ſolu. tꝫ Di. ẜm Iac. de are. ¶ An hipothecaria ſine ꝑſonali poſſit eſſe dic vt no. per Di. jͣ. de fideiuſſo. l. fideiuſſor obligari. ⁊ vide. C. de luitōe pigno. l. intelligere. ¶ In glo. magna ibi ſi ex no xa. cā agatur. l. iij. in fi. nec fuit ibi iſtius vt perpetuo ab obligatiōe remaneret obligatus vel apud ſe hr̄ditas remaneat hic fuit ꝯtra rius ꝓpoſiti vt a ꝯtractu pignoris recederei. Nico. de hoc latius ſupra dixi. Ibi.§. ſubtilius. vel dic ꝙ nec hic fuit dominus qꝛ nec res erat debitoris quod apparet quia fuit euicta. vnde nec pignus ſoluium quod nunquā fuit cum in re aliena non ꝯſiſtar. vt. C. que res pi. ob. poſ. l. quod filio. ⁊ ꝙ hic dicit̉ pignoris obligatio expo ne.i. pignoraticia actio que ꝯpetebat creditori a qua ipſe creditor receſſit in cōtrario vero a pignore nō videtur receſſiſſe qd̓ ignorabat hic ſic quia bene ſciebat ꝯuentionem pignoris interceſſiſſe. Nico. de hoc tamen latius ſupra dixi. Ibi non alias decederet a prima obligatōe. Ni Non videtur ſoluere qui reprobos qui reproboS. nūmos ſoluit. h. d. Ibi epiſcopus iunilis non videtur ep̄s. vt extra de tranſlatꝭ. c. inter corꝑalia. nam ma lus epiſcopus reputatur mortuus. de pe. di. i. c. ſane. xvi. q. v. c. nō omnes. ⁊ ad hoc. jͣ. de verbo. ſig. l. paulus. ⁊ falſa iuſticia nō eſt iu ſticia. xlv. di. c. vera. Ibi actōem directam. Ibi agere quia pignus non eſt penes eum. Ibi eum poſſe ab actōe principali nec ob. jͣ. d̓ fideiuſſo. l. quid vi ibi colligi poteſt. glo. format duas queſtiōes Prima ē ſi in creditore puta campſore fuerit approbata pecunia an debitor liberetur dic ẜm Gui. de ſuꝫ. latius ꝙͣ gl. quia aut creditor hunc approbatorem elegit ⁊ ſibi preiudicat. ⁊ ita loquūt̉ leges allegate in glo. Si vero debitor elegit non liberatur ar. jͣ. de opt̓. leg. l. ij Si vterqꝫ elegit liberatur debitor. ſed creditor habet regreſſum contra approbantem. arg. sͣ. ſi menſor fal. mo. dixe. l. i. ¶ Sed quid ſi creditor pecuniam approbauit dic ꝙ aut ſciebat eam reprobam ⁊ ſibi preiudicat nec vſdetur damnum pati. jͣ. de re gu. iuris. l. damnum quod quis. Si autem ignorabat iunc quelibet ignorantia eum excuſet cum certet de damno vitando lꝫ quidam dicant ꝙ ſi apparenter ignorauit quia quilibet cognouiſſet

De pignoratitia actione. ꝙ non excuſatur quod nō placet Iaco. bu. ⁊ ꝓ hoc. sͣ. e. l. tutor§. i. in fi. ¶ Secūda queſtio glo. eſt quid ſi ipſos nūmos expedit ꝓ bonis an liberatus ſit debitor. glo. videt̉ ſentire ꝙ nō qꝛ etiā ipſe tenet̉ quibus dedit vt hoc.§. ⁊ poterit reddere eſtimatōem reprobe. C. de colla. l. dotem. ⁊ hanc ſequitur Guil. Sed Gui. de ſuꝫ. videtur tenere ꝙ debitor ſit liberatus qꝛ creditori nihil abeſt. ⁊ qꝛ factus eſt dominus per conſumptōem. ar. jͣ. de ſolu. l. ſi alieni. Et quia non refert qualiter fiat ſua jͣ. deſolutio. l. cum ſeruus. ⁊. l. cū quis. ⁊. l. ſi hominem. ¶ Iaco. bu. dicit aut ſciebat eos reproboſ antequam expenderet ⁊ tunc liberatus ſit debitor quia ī culpa fuit eos expendendo quos reddere tenebatur vt in fi. huius.§. Si āt ſciuit eos reprobos ſolum poſtquam expendit tunc non liberat̉ debitor ⁊ habeat locum glo. Eadem queſtio poteſt fieri in mutuo ſi mutuaui tibi pecuniam falſam quam expendidiſti vt bonā an tenearis reddere bonā. de quo die vt dixi ſupra ſi cer. pe. l. lecta. ver. item querit. Ia. de are. ⁊ vide in qōibus Pi. qui hāc. q ponit. cxxxviij. queſtione que incipit. queritur ſi creditor mutuauit nūmos ſtagneos. ¶ Item quere quintam queſtionem Pi. ſi ſoluta ſit pecunia reproba creditori eam eligenti an liberatus ſit videtur ꝙ ſic. vi. sͣ. e. l. ſi rem.§. omnis. ⁊. l. ſolutum.§. ſolutam ip̄e diſtinguit aut debitor credebat pecuniam bonam ⁊ liberatur cuꝫ debitor dolo careat ⁊ creditor fuerit in culpa male eligēdo. Si vero ſciebat debitor tunc cum ſit in dolo nō liberatur niſi ⁊ credi tor ſciuerit. jͣ. de aci. emp. l. tenetur.§. vltit. ⁊ ar. jͣ. de ac. emp. l. i. cū ſi. ⁊ vide ēt in qōnibus Rofre. xv. q. ⁊ in libello hoc. e. ti. Et ad pre dictas queſtiones vide Azo. in ſūma huius ti.§. i. ⁊ in libello.§. qn̄ tum ꝙ pecunia que foluitur. ¶ Ultimo allegatur hec. l. ꝙ ſi cōdemuatus erat in amputatōe manus dextra ⁊ amputata ſibi fuit ſiniſtra ꝙ liberatus ſit nec amplius ſibi debeat dextra amputari cum nō poſſit ſibi reddi ſiniſtra nec eius eſtimatio. Aut omnino abeſt culpa a creditore Si uendider ſta ⁊ auditur volens delegare ēt ſi non ſuo periculo. vt. jͣ. de diſtra. pigno. l. queſitum aut fuit in culpa. qꝛ non vendidit preſenti precio ⁊ tunc non audit̉ volens delegare. vt jͣ. e. l. penul. aut fuit in culpa qꝛ non exegit a debitore. ⁊ tunc cedit periculo ſuo. ⁊ hoc dicit tex. ⁊ glo. Ia. bu. ¶ Ibi expectare debeat debitor. Ibi vel ſuſcipere per ceſſionem actione ex vendito. Ibi creditor quia de iure potuit adhibere fidem de precio vt ſequitur ẜm Guil. nec ob. jͣ. de re iudi. l. a diuo pio.§. ſi poſt vt ibi colligi p̄t. Ibi venit debitori reddendū illud ſuperfluuꝫ. Ibi debi litauit ſine iuſta cauſa ⁊ eſt exemplum culpe. Ibi obtulit prefecture vel preſidi qꝛ eos ſupplitio tradidit vi. sͣ. de condi. cā data. l. pe. vbi de hoc. Ibi ancillam pignori obligatam. Ibi illico.i. incō tinēti etiam non ioluta pecunia creditori ⁊ de ſignificato huiꝰ dictionis illico vide in alphabeto. Ibi ſoluitur non autem debitum perditur ẜm Guil. ⁊ Rai. ꝓpter quod forte dabitur creditori retentio dicte ancille. ar. sͣ. de condi. inde. l. ſi non ſortꝭ.§. ſi centū. nec ob. jͣ. e. l. petenti. vt ibi dicam. Et dic ẜm Guil. ꝙ quis vendi nomine alieno ius ſuum pōt habere fidem de precio ⁊ trāſferre ius ſuum vi hic. ⁊. jͣ. e. l. vlti. ⁊ de diuer. ⁊ tempo. preſcrip. l. de acceſſionibus.§. fi. ¶ Ubi autem quis vendit nomine alieno ⁊ ꝑꝑ ius alienum vt ꝓcurator ⁊ executor non poteſt adhibere fidem de p̄ cio. vt. jͣ. de re iudi. l. a diuo pio.§. ſi poſt aditum. ⁊ de iure fiſci. l. ſi ꝓcurator. Sed de ꝓcurato. pōt intelligi in ꝓcuratore ſpeciali cui ſpāliter eſt mandatum. jͣ. mandati. l. diligenter. Si enim eſſet generalis habens poteſtatem vēdendi poſſet habere fidem de precio. uam cum poſſit mutuo ſumere pecuniā multo fortius differre niſi eſſet dicium ꝙ preſenti pecunia venderetur vt. jͣ. de inſtito. li. cuiuſcūqꝫ.§. ſi ei vbi eſt tex. ¶ Sed nunquid perſtituēs ācillaꝫ amittit debitum videtur ꝙ ſic. C. de capti. l. fediſſime. ⁊ arg. ad. l. iul. de vi pub. l. fi. ⁊ sͣ. ꝙ metus cā. l. extat. Guiſ. tꝫ cōtrariū ꝙ ſolū amittat ius pignoris non ius crediti vt hic patet in fi. ⁊ dixi in ex poſitōe littere vt puniatur in eo in quo delinquit de his quibus vt indig. l. reſcriptum. ⁊ de vulg. ſubſti. l. ex facio.§. Iul. longinus. nō ob. l. fediſſime. qꝛ ibi magis deliquit quia ibi erat mulier libera hic ancilla. Item ibi eſt debitum valde odioſum ⁊ extraordinarium ⁊ ideo facilius remittitur. vt. eo. ti. l. fi. Guil. ¶ Ultīo hic collige euidenter ꝯtra vltramōtanos qui tenēt ꝙ ex obligōne in diem ante diē nō orit̉ actio. hic enim dicit̉ ꝙ actio cedit̉ ſꝫ ipſi dicūt ꝙ iā dies venerat quod ē falſum vt hic in littera pꝫ. vnde dic ꝙ ēt ante diē naſcit̉ vt dixi.sͣ. de pac. l. iuriſgen.§. quinīmo. ver. viputa. ⁊ de ꝯdi. inde. l. in diem. ¶ Impenſam factā voluntate I ſeruo S. oebitonis tiacita vel expreſſarepe tit creditor aliam cum moderatōe. hoc dicit. Ia. bu. Ibi actio ꝯtraria pro omnibus expenſis iudiſtincie quātecūqꝫ ſint. Ibi ſaltum expōe. vt. jͣ. de acquir. poſſ. l. iij.§. ſaltus Ibi me debitorem. ¶ Sed quid ſi debitorerat diues nūquid cre ditor poterit repetere omnes expenſas quedam glo. in ſimili vide tur dicere ꝙ ſic. sͣ. de rei ven. l. ſinantē.§. i. ⁊ ar. sͣ. e. l. ſi neceſſitas. in prin. Andre. ⁊ Ray. ¶ Item nota fi. huius. l. qui ſepe allegat̉ ꝙ nec honoroſus creditor nec dilatatus debitor audiat̉ ad qd̓ ꝯcor. jͣ. de vſur. l. ſi bene collocate. ⁊. C. de cōmer. ⁊ mercat̉. l. i. ⁊ ſi credi tor petit incurialiter ſibi debitū dicit̉ audaciam cōmittere. C. d̓ nau tico fenore. l. penul. ¶ Oppo. glo. ⁊ non ſoluit de. l. sͣ. de vſufru. l. vſufructuariū.§. edificiū. Solu. ibi in vſufructū qui extinguit̉ mu tatione rerum. sͣ. quibus mo. vſufruc. amit. l. repeti.§. rei mutatiōe. ſecus in pignore. vi. sͣ. e. l. domo. ⁊ ibi dixi. ¶ Item oppo. de. l. i. §. ſi defunctus. de rebus eorū. Solu. hic cōſiderat̉ cōſuetudo uiuentis. Ibi vero cōſiderat̉ cōſuetudo defuncti. ⁊ eſt ratio qꝛ domi nium erat mutatū ⁊ in herede tranſlatum. ¶ Uel dic ꝙ ibi non eſt cōſueiudo ſed quedā voluntas. Ia. de bel. Item illud ibi facit difformitas cōditionis ꝑſonarum teſtatoris ⁊ heredis. ar. C. de iureiur. l. generaliter. circa prin. de acquir. here. l. paulus. ⁊ de col. bo. l. i.§. ſi is. ad quem. ⁊ vide ad prin. l. i. de leg. iij. l. ſacris. ¶ Itē allegat̉ hec. l. ꝙ ſi pater miſit filium ad ſtudiū vel ad aliam arteꝫ ꝙ heredes mortuo patre eidem teneant̉ p̄bere neceſſaria ad adiſcendum illam artem. ⁊ pro hoc. sͣ. famil. herciſ. l. ſi filia.§. idē pap. ¶ Sieut per ieſtato On eſt mirum. rem pōt pignus cōſſi tui ita per iudicem poſſeſſiōe apprehenſa. hoc dicit. Ibi aliquē miſſerit ex primo decreto. Ibi pignꝰ pretorium de quo in. l. de p̄to. pig. Ibi cū teſtamēto quoqꝫ pignꝰ expreſſum ⁊ tacitum ẜm quoſdā. Ibi cōſtitui poſſem. ⁊ ſic no. ꝙ po ieſtas teſtatoris ⁊ iudicis parificat̉ in paritate potētie. ⁊ ad hoc ſe pe allegat̉. ⁊ vide. jͣ. de reſcin. ven. l. ſi fundus. in fi. l. nec nihil ob. jͣ. de bo. auct̄. iudi. poſſ. l. quāuis. ⁊ quod ibi no. vt ibi dixi. ⁊. e. ti. l. cū vnus. in prin. ¶ Op. ꝙ ẜm iſta iura pignus non cōſtitueret̉ a teſtatore. immo hoc inductū eſt per iura. C. cōia dele. l. i. vbi de hoc ſatis dixi. Reſpondeo olim cōſtituebat̉ ſed expreſſe dicebat̉ per teſtatorem vt hic. hodie etiam ſi nihil dicat̉ obligant̉ bona teſtatoris legatarijs. vt in legibus ꝯtrarijs. ¶ Sed videt̉ contra. jͣ. vt lo. no. ca. l. fi. Sed reſponderi pōt ꝙ ibi loquit̉ in p̄toria cautione. ſicut ⁊. jͣ. ex quibus cau. in poſ. ea. l. ſi filio. Sed vr̄ tex. ꝙ etiā iur̄. ff. bona teſtatoris eēnt obligata pro legato. jͣ. de ſeꝑatione. l. credito ribus. in fi. ⁊. jͣ. de euict̄. l. heres. ſeruū. ſed pōt dici ẜm Iac. de ra. ⁊ ⁊ Guil. ꝙ ibi fuit aditum a ꝯpoſitoribus noui iur̄ ſicut alias dicit̉ jͣ. de auro ⁊ ar. le. l. titia.§. fi. ⁊ sͣ. de inoffi. teſta. l. ſi non mortis. G. And. ⁊ Ia. Sed cū pignus p̄toriū ꝯſtituat̉ per miſſionē in poſſ. vt hac. l. qūo conſtituet̉ in nominibus. dic vt. C. de preto. pig. l. i. ⁊ quādo fiſcus vel priua. l. fi. ⁊ vide Azo. in ſumma ipſorum titulorum. ¶ Quādoqꝫ tamē eſt dare hipothecam pretoriā. vi. jͣ. d̓ bo. auct̉. iudi. poſſ. l. quāuis. Item ꝑꝑ inundationē aquarū impeditur miſſio. e. ti. l. cū vnus.§. fi. ¶ Oppo. ad. l. iſtā ꝙ pignus pretoriū cōſtituit̉ etiam ſi non ſit veniū in poſſ. ⁊ ꝙ ſufficiat ſi iudex ꝓnun ciat creditorē mitiēdū. vt extra de dolo ⁊ cōtu. c. cōtingit. ſed dic vt ibi no. in glo. ⁊ per Inno. ⁊ ꝙ non ſufficiat ſentētia iudicis niſi corꝑaliter apprehēdat̉ poſſeſſio. facit. jͣ. quis ordo in bo. poſ. ſerue tur. l. ij.§. vlti. de iure patro. l. diui frēs. ⁊ de ſen. ⁊ re iudi. l. cū aliꝗbus. Quādoqꝫ tamen quis habet̉ pro poſſeſſore etiaꝫ antequam ingrediat̉ poſſeſſionē. vt no. in gl. que incipit in alijs prelatis. xxiij. di. c. i. ¶ Et vide ad declarationē materie huius. l. extra de eo ꝗ mittit̉ in poſ. cā rei ſeruāde ꝑ totum. ⁊ li. vi. cum ibi notatis ꝑ oēs. ⁊ per Gofre. ⁊ Hoſti. in ſumma. ⁊ ſpecu. e. ti. ⁊ ꝑ Azo. in ſumma de bo. auct̄. iudi. poſſ. ⁊ per Rofre. in libello d̓ officio iudicis quo petit creditor bona debitoris ſui poſſidere. ⁊ quod dixi in materia primi ⁊ ſecūdi de creti. jͣ. de dam. infec. l. ſi finita.§. ſi plures. ¶ Sꝫ pone ꝙ iudex ꝓnūciauit creditorē eſſe mittendū in poſſeſſiōe om

De plgnoratiula actione. nium bonorum īmobiliū debitoris e dedit exequutorē qui ip̄m in poſſeſſionē induceret iſte execuior cō induxit in poſſeſſionē vniꝰ ⁊ vel duorū fundorū nomine oīuꝫ aliaꝝ rerū nūquid hoc ſufficiat quo ad alia. de hoc vide qd̓ dixi. de acqui. poſſ.l. poſſideri. in prin. ꝑ Inno. ⁊ Hoſti. de reſti. ſpo. c. in litteris. ⁊ per Dy. de reg. iur. c. i. li. vi. ⁊ ꝑ Rofre. in libello quo petit creditor bona debitoris.§. in primis querit̉. ⁊ vide exira de cōſti. c. ij. cum ibi noīatis in glo. ⁊ ꝑ cōpoſt. ¶ Sed nūquid creditor qui poſſidet pignus ꝯuentiona le vel p̄torium intelligat̉ iuſte. ⁊ cum tiiulo poſſidere videt̉ ꝙ ſic. ar. sͣ. de nox. l. ſi ſeruus depoſitus. ⁊. jͣ. d̓ vſuca. l. ſerui nomine. ⁊ vr̄ expreſſum in ꝯuentiōali. C. de pignor̄. l. ſi tibi notū. in quibus cau. pi. ta. ꝯͣ. l. i. que res pi. ob. poſ. l. qui filios. ⁊ ꝑtꝭ. pig. l. ij. in cōtrarium vr̄. C. eo. l. pignus. ¶ Sed nūquid lataſentētia pro aliquo ſuper aliqua prebēda pōt eā intrare ꝓpria auctoritate dic ꝙ non vt dixi sͣ. de rei ven. l. qui reſtituere. ⁊ ad hoc. C. vnde vi. l. ſi quis in tātaꝫ. niſi forte haberet collationē a papa. de quo dic vt no. per Archi. extra d̓ prebē. c. ſi poſtquā. li. vi. ¶ Qui accipit ex cōtractu innomiEtenti nao reddere dꝫ per act. pre. ver. ⁊ qui accepit pignori rem a tertio volūtate domini redde re nō ienet niſi debito ſoluto. hoc dicit. Iac. bu. Ibi pecuniam ſibi debitā. Ibi dedit nō pignorādo ſꝫ pignorari alij cō cedendo. ⁊ ita factum fuit vt ſequit̉. Ibi creditoris rei qui erat cre ditor ſei. Ibi domino ſeio in gl. ⁊ adhuc ibi creditori primo raiō quia primo caſu non fundat̉ pignus ſuper iure primi creditoris ꝙ nullū ē in ſcd̓o ſic. In glo. tibi titiū. Ibi ⁊ incōmodati hec vera. ar. sͣ. ti. i. l. ſi vt certo.§. nūc videndū. Guido d̓ ſuꝫ. hic tenet ꝙ nō aga tur cōmodati duabus rōnibus. Prima qꝛ hoc tacite intelligit̉ inter vos. ergo ꝓ expreſſo habēdū eſt. sͣ. ſi cer. pe. l. cum quid. Itē quia non debet reuocari niſi completo vſu ad quem cōmodata eſt. sͣ. cōmodati. l. incōmodato.§. ſicut. Guil. in fi. dic ar. C. cōmo dati. l. vltii. ⁊ ſic non ob. sͣ. eo. l. eleganter.§. fi. vt ibi dixi. Ray. ¶ Sed Andre. dicit ꝙ credii primū verius quia cum peruenerit res iſta facio ſei ⁊ ſine vitio titij eam poterit loco pignoris retinere. argu. sͣ. de cōdi. inde. l. ſi non ſortem.§. ſi centuꝫ. ⁊ quod no. in dicta. l. eleganter.§. fi. ⁊ ibi dixi. Ia. bu. videtur ſequi opi. Ray. quia pignorata non fuit ei. ⁊ ideo non habet retentionem qꝛ tunc demum retentio locum habet cū volui cōſtituere ius in re ꝓ expenſis vel alio modo. ⁊ ſic ceſſant allegata ꝑ Andr. x ¶ Quādo ſunt duo quaSi creditor. n̄ rei ⁊ vni ſoluit̉ inducuur exceptio cōtra alium. hoc dicit Iac. bu. Ibi debitor eandem rē petens rei vendicatiōe qd̓ poteſt qꝛ dominium pignoris ſibi remanſit. vt. C. e. l. pignus. ibi ſoluiū eſt pri mo creditori. ¶ In glo. vt. sͣ. de rei ven. in fi. hoc eſt falſum ẜm ia. de are. quia ibi ſoluit nomine debitoris hic ſuo ar. eius qd̓ nota tur. sͣ. de nego. ge. l. ſi pupilli.§. fi. ¶ Ad hanc. l. op. ꝙ debitor age re non poſſit rei ven. vnde ob. sͣ. de rei ven. l. eius rei. Sol. ibi actor erat dominꝰ hic vero ſolū creditor. Cōira hanc ſo. inſta de. l. non eſt nouū. jͣ. de acqui. re. do. ſo. ibi venditio fuit verā hic ficta ꝑ ſolutionem litis eſt. mationis. Ray. ¶ Ibi nomine a ſuo debitore. ibi compeSi ſeruus. tat ſoluto debito vel aliter ſatiſfacto. vt. sͣ. e. l. ſi rem.§. omnis. ¶ Quandonatura I rem alienam. coniracius erat ialis vi per illum ego intelligerer poſſidere. ſi cōtractus eſt natus mihi intelligor poſſidere. hoc dicit vel cla rius vbi reſpectu alicuius qualitatis vel tituli actori poſſidet̉ illis extinctis incipit poſſidere ille ſibi ⁊ nō alij. ⁊ eſt rō qꝛ amota qualitate poſſidēdi ille qui alieno nomine poſſidebat ex cā ſuꝑuenienti ſbi incipit poſſidere cū igit̉ creditor incipit eē dn̄s deſinit pignus ⁊ ſibi incipit poſſidere ⁊ vſucapio interrūpit̉. Et facit qn̄ quis cō ducit rē ꝓpriam an ꝯducendo ſibi p̄iudicet. de quo vide. C. locau. l. qui rē ꝓpria. ⁊. l. ſiquis cōductois. ibi pignori dederis qd̓ eſſe potuit d̓ iur̄. vi. jͣ. de pig. l. ſi ab eo. ⁊ no. jͣ. e. l. rē alienā. in prin ibi p̄a rio rogaueris quod eſſe potuit. vt infra. eo. l. cum ⁊ ſoruis.§. fi. Ibi inſtituerit ⁊ per conditionem hereditatis factus ſum dominꝰ pignoris. ¶ Ibi idcirco qꝛ debuit creditor ⁊ debitor poſſidere ⁊ ſibi poſſidet ibi interpellabitur ⁊ interrūpetur. ¶ Oppo. ꝙ pignus non poſſit extingui cum a principio non tenuerit quia res erat aliena ⁊ quod nō tenet non pōt amitti. sͣ. qui. mo. vſuiſ. amit l. i.§. fi. ⁊ de ꝯͣdi. ⁊ demon. l. ticio vſuſ. Sed dic ꝙ tenuit pignus. quia bona fide emerat ⁊ ſic habebat publicianam ⁊ per ꝯſequens creditor. sͣ. de publiciana. l. penul. ⁊. jͣ. de pigno. l. ſi ab eo. ⁊ dixi in expōne littere. Item inducit Iaco. bu. hanc. l. in ar. ꝙ ſi iudex mit tat me in poſſeſſionē ⁊ teneat poſſeſſio ꝙ acquiro ſolam detenta tōem qꝛ miſſus nō poſſidet de acquir. poſ. l. iij.§. genera. ſi miſio nō teneat. tūc poſſeſſiōem acquirat quod tamē dicit ſe dicere ar gumentādo. ſed nō credo verum quia ſi miſſio nō teneat nedum poſſeſſio ſed nec aliquod ius acquirit̉ miſſo. vt. C. cōminatio. ⁊ epiſtolas. l. iudex. ⁊ quia miſſus nō habuit animū acquirēdi poſſed ſolum miſſionem. vnde ſine animo non potuit querere poſſIn glo. q. d. in fi. dic vt ibi dixi. ¶ Delictum creditoris fa Ui ratiario. gt eum de caſu ieneri. boc dicit. Ibi ⁊ preſtandam. quia forte male ligauit rathem. vt. sͣ. ꝯmo. l. ſint certo.§. ſi interdum. ibi viꝫ ma iorem fluminis. In glo. ſine pacto. in fi. iſta glo. innuit ꝙ ſi credi tor ex pacto ꝓpria auctorliate accipiat pignus quod non ienetur de culpa ꝙ eſt falſum qꝛ adhuc remanet vt. d. l. creditor. ⁊ iō de culpa tenet̉ vt sͣ. e. l. ſi cū venderet.§. fi. Rai. In ſeruo fure pignori dato diI ſeruus. Anguiiur an debuor ſciuerit vel ignorauerit idem in ꝯmodato. h. d. Ibi pignoratitiā actionem cōtrariam qui ex ſua culpa non ex delicio ſerui tenetur. ¶ Ibi ꝯmodatus a ſciente. vide. sͣ. cōmodau. l. in re bus.§ item ſiquis. ⁊ quod ibi dixi. Ibi faciat ꝯmodatatio vel de poſitario in glo. vt ſciens. in fi. que eſt ꝯtra. ſꝫ ſolue vt ibi. Rai. Crediior deceptus in Um debitore. gignore agit pignoraucia lꝫ debitor ſit ſoluendo. hoc dicit. Ibi pignori de dit etiam ignorans. vi. sͣ. e. l. tutor.§. i. Ibi agere ad ī tereſſe ſuum ẜm glo. ⁊ bene. vnde dic aut cōuenit de certi pignore dando quod reperitur alienum ⁊ tunc competit pignoraticia ad intereſſe aut conuenit in genere de pignore mihi dādo ⁊ dedit mi hi abenum ⁊ tunc ago vt eque bonum pignus detur. vi. l. qui aūt. §. i. sͣ. de cōſti. pecu. ⁊. l. locati. l. ſi qui domum.§. i. ⁊ ita dꝫ ſuppleri glo. ẜm Guil. Andre. ⁊ Rai. ⁊ Ia. bu. Oppo. ad tex. de. l. ſiꝗs ſtipulatus. jͣ. de verbo. ob. ſed ibi pretendebat intereſſe ex alia ꝑſo nali obligatōe que nō interceſſerat vt debuerat hic rōne pignoris. ⁊ iō diuerſitatis pꝫ ex his que hic no. in glo. Regulariter ſoluto debi I pecuniam is compeut pignorauiia debitori. h. d. Et glo. legit duobus modis. Prīa tutior ꝙ verbum antiphonā ſumatur ꝓ pignore pre torio vel ꝯuentionali. vt. jͣ. de pigno. l. ſi is qui.§. i. ¶ Sed ad iſtam lecturam op. jͣ. de le. i. l. ſiquis in fuudi vocabulo. ſed ſo. per ea que ibi no. ⁊ dixi. Secūda lecture non eſt bene tuta qꝛ alie actio nes dantur. C. ad exhiben. l. vlti. ⁊ de cōdi. ex lege. l. diſſolute. vbi de hoc. vel pone ẜm Rai. in ſacerdote qui obligauit librum eccle ſie qui vocatur antiphona ſeu antiphonarius quia creditor reddere tenetur ſoluto debito. Debitor venditionem pignoris a cre Itius. quone faciam eius creditori oſſerendo ſortem ⁊ vſuras reuocare nō poteſt ẜm primā lecturam. idem̄ ſi fiat venditio ab ipſo debitore. hoc dicit ẜm aliam. ibi petijt poſt cōtractum ex interuallo. ⁊ ſic nō obti. C. de pac. pigno. ẜm Guil. vt. jͣ. dicam in fi. nec ob. C. ſi antiquior creditor. l. i. in fi. vt ibi no. Et dic aut tempore pignoris cō uenio vt pecunia non ſoluta ad diem res ſit creditori empta pro debito. ⁊ hoc eſt pactum. l. cōmiſſorie quod improbatum eſt ī pi

De pignoratitia actione. gnoribus. vt. C. de pac. pigno. per totum aut ꝯnenias ꝙ habeas emptum iuſto precio debito ad diem nō ſoluto. ⁊ bene tꝫ ꝯuentio vt. jͣ. de piguo. l. fundus. aut ꝯuentio nō fuit facta tempore datōis pignoris. ſed poſtea ex interuallo vt creditor habeat in ſolutum vel emptum ꝓ debito ⁊ valet vt hic. ⁊ rō diuerſitatis quare non valet a princi. ſed ex interuallo ſic eſt ſecundum Guil. quia debitor a prin. cum indiget pecunia omnia pacta quātūcūqꝫ grauia faceret creditori vt ſibi mutuaret pecuniam. ⁊ ideo ꝓpter aſperita tem creditorum tale pactum tuac improbatur ſꝫ ex interuallo ceſ ſat ratio predicta quia debitor non eſt ſic artatus. nec eſt veriſimiſe ꝙ tunc faceret pactum ſibi damnoſum. ⁊ ideo pactum valet. ⁊ ꝓ hoc. jͣ. quarum rerum ac. non datur. l. i.§. que honorande. Aut iſta ꝯuentio ſit inter debitorem ⁊ fideiuſſorem vel alium qui pro eo ſe obligat. vt ſi debitor ad diem non ſoluat debitum ſi pignus empium fideiuſſori ⁊ valet pactum. vt. jͣ. de contrahē. emp. l. fi. ⁊ ẜm primum membruꝫ diſtinctōis intelligas leges hic allegatas in glo. ⁊. l. calipodius. jͣ. de ſolu. alias incipit. l. quāuis. Pecunia ex pignore Um et ſortis. edacia primo in viuras. ſecūdo in ſortꝭ conuertitur hoc dicit. Ibi ex vē ditore a creditore facta aut ergo ſoluit debitor cre ditori aut pecunia redigit̉ ex vēditione pignoris. primo cāu aut ſunt plura debita aut vnum vſurarium ſi plura ſunt debita debet creditor in duriorem cām cōuertere niſi creditor expreſſe ꝑ pacium ſibi electionem ſeruauerit. vt. jͣ. de ſolu. l. paulus. Si eſt vnū debitum vſurarium tunc primo in vſuras. ſecūdo in ſortem com putatur vt hic niſi aliud cōuenit. dūtamē vſure ſini debite ꝑ ſtip. vel pignus ꝓ eis obligatum. Idem ſi pecunia ex pignore redigi tur vt hic. Iaco. bu. ¶ Uel dic latius ẜm Guil. aut vſure ſunt naturaliter debite ⁊ pignus erat ꝓ eis obligatum ⁊ pōt creditor in vſuras computare vt. jͣ. de ſolu. l. in his.§. imperator. C. de vſu ris. l. ꝓ retentione aut nō erat pignus obligatum ⁊ tunc non debet in vſuras computare. vt. d.§. imꝑator. in ſecūdo dicto aut erāt vſure debite per ſtipu ⁊ tunc naturaliter ⁊ ciuiliter. ⁊ tunc pōt imputare vſuras vt infra de ſolu. l. paulus.§. i. ⁊. d. l. in his.§. imꝑaior. ⁊. C. de vſu. l. ſi vſuras. Sed iſtud videtur cōtra rōnem. l. i. cū ſequētibus. jͣ. de ſolu. ⁊. l. ſi quid ex famoſa. ⁊. l. ſiquis ex pluribus. qꝛ videt̉ debere in ſortē imputari cū ſors ſit grauior qͣꝫ vſura. vſu ra aūt non. vt. C. de vſuris. l. fi. ¶ Quidam dicūt ꝙ iura attendunt grauiorem caſum reſpectu ſolutōis nō reſpeciū obligatōis. vnde grauior eſt ſolutio vſurarum qͣꝫ ſortis. jͣ. de ſolu. l. i. ſed iſta ratio nō eſt efficax. quare dicit ꝙ in grauiorem cām dꝫ imputari verū eſſe quādo ſunt plures cāe principales. fecus ſi vna ē acceſſoria. vi. C. depo. l. iiij. ⁊ dictum ē ſupra de eo ꝙ certo loco. l. cētū capue. qꝛ ac ceſſoriū nō pōt eſſe ſine principali. ⁊ iō primo cōputat̉ in acceſſorio.i. in vſuris ꝙͣ in ſorte. Guil. ¶ Cōuentionale ibi re ſua alij pignorari ob Hignus. ligata. In glo. hoc non excludit in fi. rō ē qꝛ ibi nō ſufficit poſſeſſio nuda. niſi habeat aliquid iuris ꝓprietatis ānexum vel quaſi vt pꝫ dicta. l. ſciēdū. ⁊ plene no. C. de p̄ſcri. xxx. an. l. cū notiſſimus.§. i. Ray. ¶ Si poſt tra Iquis in pignore. quionē pignoris ſubit̉ es pro auro cōtrahit̉ furtum ſed in traditio ne pignoris crimen ſtellionatꝰ. hoc dicit ⁊ rō ſecūdi dicti huius ſummarij ē ꝙ aūt diceres teneri furti debitorē rōe rei ⁊ hoc eē non pōt cum ſit dominꝰ aut rōne poſſeſſiōis. ⁊ hoc etiā eſſe non pōt cum uūdum fuerit tradita poſſeſſio. ⁊ iō crimē ſtellionatus cōmittit̉. Ibi ⁊ furti teneri. q. d. nedum pignoratitia con traria. non aūt hoc caſu crimē ſtellionatus cōmittit̉ cum furiū ſit crimen ordinariū quod excludit crimen ſtellionatus. vt. jͣ. de crimi ne ſtellionatus. l. iij. Ibi non furem eſſe ⁊ ſic ceſſai actio furti. vt. sͣ. dixi. Ibi plectet̉ ciuiliter. ⁊ vide. C. ſi vēdito pig. agat̉. l. i. ¶ Op po. ꝙ crimen ſtellionatus locum non habeat vt dicta. l. iij. de crimine ſtellionatus ſed accuſatio falſi locum habet. vt. jͣ. de falſis. l. qui duobus. ergo ⁊cͣ. So. hic in pignore illa in venditiōe ⁊ eſt rō diuerſitatis quia in pignore nō cōmiſſi falſum qꝛ obligaui ſcd̓o. illud plus qd̓ ſuꝑerat debito primi vnde nō ē omnino falſum. ſed iuuat̉ primordio veritatis. de le. ij. l. cū filius.§. heres. Sꝫ cū vēdo duobꝰ ꝯmitto falſum qꝛ inſolidū prīo vēdidi. ⁊ iō ſcd̓o nihil iuris dare potui. ¶ Itē facit iſte.§. ꝙ ſiꝗs ſit debitor pupilli ī modica quātitate qui pro hoc non repellit̉ a iutela. de quo vide.§. qd̓ vero. C. qui dari tuto. poſſunt. auct̄. minoris. Iteꝫ quia aliud eſt in pi gnore dato duobus ⁊ aliud in venditiōe vt dixi. facit ꝙ ſi res em̄ phiteotica vēdat̉. ⁊ dominus ex cōſuetudine de duodecim dena rijs debeat habere vnum ꝓ qua cōſuetudine facit. jͣ. de pig. l. lex vectigali. pone petebam mutuū a creditore ⁊ obligaui domū quā tenebam in emphitheoſim me non ſoluente pecuniā creditor vendidit rem. an dominus debeat habere de tali venditiōe denar̄. vn de de duodecim ẜm cōſuetudinē. videt̉ ꝙ non. quia cum pignoris obligatio ſit permiſſa per cōſequens videtur permiſſa venditio que ſequitur ex obligatōe pignor̄. ar. sͣ. de ſerui. ruſti. p̄dio. l. iij. §. qui habꝫ vſufru. quā ad ca. l. i. argu. jͣ. de leg. iij. l. pater filium. in prin. ⁊ de leg. ij. l. codicil.§. ij. In cōtrarium eſt arg. sͣ. e. l. tuior.§. fi. cum. l. ſe. ¶ Sed hic videt̉ media via eligēda.ſ. ꝙ ſi quid recepit dominus ꝓ pignoratione ſibi imputet in eo qd̓ habere debet̉ ꝓ venditōe. ar. sͣ. de cōditione furtiua. l. ſi ſeruus.§. fi. de act̉. ēpti l. ex empto.§. idem ver. ij. ⁊ ꝓ hoc optime. sͣ. ad. l. acquil. l. vulnera to. ⁊. l. ſeq. Guil. ¶ In glo. vltima in fi. vel expone de dolo. vt non ſit nomen actionis ⁊ expone de dolo ideſt pignoratitiam pro dolo commiſſo. quia iſto caſu non committitur cum res eſſet ampla ſed ſi non eſſet ampla daretur pignoratitia contraria ob dolum commiſſum vel potes dicere non habet locum de dolo que habet locū niſi res nō tradit̉ nec habet locum pignoratitia que locū habet vbi res tradit̉ verū dic verius ꝙ pignoratia cōtra ria locū habꝫ creditore decepto. ſiue res ſit tradita ſiue nō vt. sͣ. e. l. tutor.§. cōtraria ⁊ de hoc dixi. sͣ. e. l. i. ¶ Ceſſante cā ceſſat effectus I pignus.⁊ qͣ hic deficit animꝰ poſſiden di qui eſt cā poſſeſſiōis deficit poſſeſſio. Ibi domi nō eidēqꝫ debitori. Ibi eius poſſeſſio. qꝛ meo nomi ne cū animus ⁊cͣ. ⁊ ſubaudi maxime qd̓ dic. vt no. C. cōia de vſur. l. i. ⁊ ſic no. ꝙ lꝫ per locationē ſeu inueſtituram ad plenū non ꝓbet̉ poſſeſſio. vt extra de fide inſtrumētorū. c. inter dilectos. tamē bene retinet̉ poſſeſſio vi hic. de quo dic vt dixi. jͣ. de acquir. poſ. l. quāuis.§. ſi cōductor. Item querit Ia. de ra. nūquid creditor mercedem quam recipit a debitore ex locatione pignoris cōputet ſibi in debitum. ⁊ tenet ꝙ ſic ⁊ dicit eſſe notabile. Sꝫ nihil allegat ſꝫ allegari pōt. sͣ. e. l. ſi pignore. ⁊ qd̓ dixi. C. e. l. i. ⁊ de ꝑiu. pig. ⁊ omī cā. Propter metū pignoratitie actio Mpillo. nis noniꝫ pignoris acceptio facia per pupillum ſine auctoritate tutoris. hoc dicit. Ibi pignus a debitore ſuo. Ibi pignoratitie actionis a debitore cōtra eū exercēde. ¶ Que poſſunt fieri me inuito conAlū S. ſenſum per meam preſentiā non inducunt. hoc dicit ⁊ ad hoc cōtinue allegat̉ vel magis ad litteram ſubſcribens ſe in ieſtō tāquam teſtis nō videt̉ in eius preiudiciū his que ſcripta ſunt in teſtamēto tacite cō ſentire. Ibi verum pro ſed. Ibi cum non emiſſet nec vllum p̄ciuꝫ interceſſiſſꝫ. Ibi ſignam vt teſtis. Ibi cōtractui pignoris inito in ter gaium creditorem ⁊ lucrū debitorē. ibi expreſſit ⁊ falſo qꝛ non emerat. ibi ꝓponit̉ tāquam teſtis vt predixi. ¶ Oppo. de. l. ſi fideiuſſor.§. ſi pater. jͣ. de pig. plures ſo. dant̉ vna ꝙ hic vt teſtis ſub ſcripſit. vt patet in glo. vel dic aut preſens ſimpliciter cōſenſit ⁊ ex preſſe ⁊ ſibi preiudicat. Si aūt cōſenſit ſaluo iure ſuo preiudicat in re non in eſtimatione. vt. jͣ. de leg. ij. l. titia cū teſtamēto.§. lutia. de leg. ij. ⁊. l. fundū per fideicōmiſ. ⁊ tunc precium rei totum vel ꝑtem accepi. ⁊ mihi preiudico nō alias vt. jͣ. de euic. l. quidā ex parte. ¶ Quero ergo an preſens ⁊ tacēs videat̉ cōſentire de hoc vide per Dy. extra de reg. iur. c. qui tacet. li. vi. ⁊ videt̉ ſatis in effectu cōcordare cum glo. que eſt hic. ¶ Alij dicunt̉ ꝙ ſi potui impedire ꝯtradicendo tunc idē ꝙ Dy. ſi non potuit cōtradicēdo impedire. tunc aut illud qd̓ ſit eſt ad vtilitatem meā ⁊ videor ꝯſentire vt. jͣ. man. l. qui patit̉. ⁊. l. ſi remunerādi.§. ſi paſſus. Si non fit ad

De pignoratiuia aetione. vtilitatē meam regulariter non videor ꝯſentire vt hic. Fallit in caſu in quo videor cōſentire fauore affectionis. vt. jͣ. de do. inter vi. ⁊ vxo. l. ſi ſeruus cōis. ⁊ no. ⁊ dixi. C. de pactis. l. cum ꝓponas. j. ⁊ qd̓ no. Azo. in ſūma ſi res aliena pignori data ſit.§. i. ¶ Pe. ⁊ Andre. non approbant differētiam quam hic facit glo. inter vēditionem ⁊ pignus in ver. tu aūt dicas ꝙ idem eſt in pignore qd̓ in venditione qꝛ nullo caſu p̄iudicat̉ domino. ſed vendenti ⁊ pignoranti ſic. vt. sͣ. e. l. ſi quis in pignore. in hoc tamen differunt qꝛ in venditōe cōtrahit̉ ius. vi. l. rem alienā. jͣ. de cōtrahē. emp. ſed in pignore non. vi. sͣ. e. l. aliena. ⁊. C. que res pi. ob. poſſl. qui filios. Sed de hoc nihil ad. l. iſtam quia hic tractat de preiudicio domi ni generando. vnde ipſi tenēt ſolutionē ꝓximā p̄cedentē vel dic ꝙ in venditōe non p̄iudicat quia in ea eſt neceſſariū preciū qd̓ hic non inuenit̉ ſed in pignore ſolis cōſenſus. Andre. Primā etiaꝫ ſo. huius glo. approbat Mar. ſili. Aliā approbare vr̄ Dynus dictis. c. ⁊ de leg. ij. l. lutia ⁊ titia. l. quidā ex ꝑie. jͣ. de euict̉. parum facit qꝛ ibi non fuit ſola preſentia ſed partis precij receptio. vt ibi no. dominus Ol. in hoc an preſens ⁊ tacens ſibi preiudicet ſic diſtinguit auūt loquimur de preſentia ⁊ patientia furioſi ⁊ non operatur cōſenſum. qꝛ nec cōtradicere poſſet. vt. jͣ. locati. l. qui ad certū. ⁊ de opt̓. le. l. ſi ubi electio.§. vnus. fallit in caſu. jͣ. ſo. ma. l. ij.§. volūiatꝭ. ⁊ eff rō quia ēt ſane mētis cōtradicere non poſſet cū non eēt iuſta cā cōtradicēdi vt ibi no. aut loquimur de patientia hominis ſane mentis. ⁊ tunc aut ignorās ⁊ non oꝑat̉ cōſenſum vt. d. l. ij. in fi. ſo. ma. ⁊ hoc caſu improprie dr̄ patiētia aut de patiētia ſcientis. ⁊ tunc aut patitur eum actum cui cōſentire tenet̉. ⁊ tunc ſubdiſtingue aut tenet̉ cōſentire de neceſſitate. ⁊ tunc operat̉ conſenſum. vt. sͣ. ſi ſeruit̉. ven. l. ſi a te. ⁊. C. de acquirē. poſ. l. minus inſtructus. aut ex debito honeſtatis. ⁊ tunc etiam cōſentit vt. jͣ. de ſponſalibus. ⁊. C. de nup. l. in cōiunctiōe. aut illi actui non tenebatur aliquatenus cō ſentire. ⁊ tunc aut eſt patientia nuda ⁊ pura ⁊ non operat̉ cōſenſuꝫ. immo magis cōtradictionē. vt. sͣ. de ſeruitu. vr. pre. l. inuitū. ⁊ de ꝓ cura. l. filiuſfamilias.§. inuitus. vbi de hoc ſatis notaui ⁊ dixi. ⁊ de furtis. l. qui vas.§. vetare. fallit in caſibus.ſ. in primo libertatis. vt C. de remiſſio pig. l. i. Item fauore publico vt. jͣ. ad municip. l. ij. ⁊. C. de remiſ. pig. l. ſi ipothecas. Item ſi fraudulenti odio. ⁊ ad vellei. l. ſi ſine. Item nimio ſilentio. vt infra de re iudica. l. ſepe.§. cur autem. Item in pignore vendito vt infra qui. mo. pig. vel hypo. ſol. l. ſicut re corporali.§. non videtur. ⁊ pōt eſſe ratio quia minus preiudieat̉ creditori cum habeat ſaluam perſonalem actionē ad debitum. Item fallit cauſa affinitatis ⁊ affectionis. vt dicia. l. ſi ſeruus cōmunis. jͣ. de dona. inter virum ⁊ vxo. ¶ Aut non eſt patientia pura ⁊ nuda ſed inuita cum actu iudicante cōſenſum vt recipiendo partem precij vel ſubſcribendo vel aliter tunc operatur conſenſum. jͣ. de euict̉. l. quidam ex parte locati. l. item querit̉.§. fi. C. de condi. inde. l. indebitam. ⁊ dicta. l. ſicut re. cor.§. non videtur. ſcd̓o reſponſo. nec ob. hec. l. quia hic ignorabat rem ſuam eſſe cui ſubſcribebat. Ol. Vel dic aut ille de cuius preiudicio agit̉ per pa tientiam fuit de cōcellebrātibus actum cui dicitur preiudiciū gene ratum aut non. Primo caſu ſibi preiudicat. vt infra qui. mo. pi. vel hypo. ſol. l. titius ⁊. l. lutius. in principio. ⁊ hoc etiam quia ex poſtfacto preiudicaretur per ratificationem. vt dicta. l. quidam. jͣ. de euictio. Secundo caſu aut fuit adhibitus ad conſenſum ⁊ auctoritatem prebendam. aut ad probationē complendā. Primo caſu aut fuit conſenſus ⁊ auctoritas neceſſitatis. aut libere voluntatis. primo caſu non preiudicat. C. de adminiſtra. tuto. l. eūquendam. ⁊ infra de his qui. vt indig. l. tutorem. Secundo caſu aut fuit purus ⁊ ſimplex conſenſus aut coactus ⁊ alicuius iur̄ preſeruatiuus. primo caſn ſimpliciter preiudicat. jͣ. de leg. primo. l. nihil ꝓponitur.§. omnibus. de lega. ſcd̓o. l. cum pater.§. libertus. ⁊. C. de fideiuſſo. l. quotiens. ¶ Secundo caſu non preiudicat in iure reſeruato. ſiue illud ius ſit in re. vt infra quibus mo. pig. vel hipothe. ſol. l. ſi debitor.§. primo. ſiue in precio rei. vt infra de lega. primo. l. ſi fundum. ⁊ de lega. ij. l. codicil.§. inſulam. Ultimo caſu quando ad probationem implendam vt teſtis vel tabellio habet locum diſtinctio huius glo. quia aut erat talis actus qui poterat ſola ꝯtradictione impediri ⁊ preiudicat vt. jͣ. de pigno. l. fideiuſſor. §. pater. aut qui ex cōtradictiōe impediri non poterat quinimmno etiam me ignorante ⁊ inuito iuris ſortiebatur effectum. ⁊ hoc caſu non preiudicat preſentia. vt hac. l. ⁊. jͣ. de legatꝭ. ij. l. ticia.§. lucia. Et de iſta materia vide quod no. extra de rebus ec. nō alie. c. ſi quis preſbiteroꝝ. ⁊ in qōnibus Pi. xlvi. qōe que incipit titius ali quo preſente ⁊ in qōnibus Bartho. brixi. lxxxviij. q. que incipit epi ſcopus quidam. ⁊. cxiij. que incipit aliquis fuit electus. ⁊ de elec. c. in geneſi. ⁊ quod no. C. de rebus ali. non alie. l. ij. ⁊ quod no. extra de teſti. c. veniens ẜo. In glo. que incipſi ſed quare. de preſumpti. c. nōne. in glo. ⁊ per Archi. xxvij. di. c. i. de re iudi. c. quāuis. In glo. ⁊ per Inno. jͣ. de reſcin. vendi. l. titius ⁊ bene ⁊ in brocardis d̓ p̄ſentia ⁊ abſentia prima rubrica ⁊ melius de ſcientia patiētia ⁊ cō ſenſu. prima ⁊ ſecūda rubrica vbi multa no. ad hanc materiā ſpectātia ⁊ vide etiam. lx. di. ſit rector. l. di. c. de eo. ⁊ per Cardi. extra de elec. c. vt circa. lib. vi. in glo. ſinguli vt predixi. ¶ Si vaſallus vendat rem feudalē preſente domino ⁊ nō ꝯtradicēte an̄ valeat vē ditio vide quod no. in vſibus feu. de ꝓhibita feu. alie. per Federi cum. c. imperiaſ. vltra prin. Item fideiuſſor videtur conſentire vē ditioni ꝓ qua fideiubet. vi. C. de euic. l. exceptione. ⁊. d. c. ex litteris. de tranſac. ¶ In glo. remanei ergo ibi titia.§. lucia. vbi de hoc. ⁊ hec prima ſolutio placet Rai. ¶ Ibi vel hic ignorās idē ſi ſciens qꝛ ꝯtractus emptionis erat ſine precio. vnde hec ſolu. ha beret locum in ꝯtractu perfecto. ar. C. de rebus alie. nō alie. l. ij. vbi de hoc. ⁊ facit ꝙ in ſo. ſequenti. ⁊ quod dicetur. jͣ. in penul. ꝯtrario. Ibi.§. cur aūt. hec ſolutio reprobatur per ea que no. Ci. C. ad velleia. l. ſi ſine. ⁊ ſi res alias pig. data ſit. l. ij. ⁊ sͣ. dixi. Sed poſito ꝙ eſſet vera dꝫ opponi. l. ſi intres. ⁊. l. ſicuti sͣ. de arbi. Sed hic agit de preiudicio tacentis. Ibi de p̄iudicio tertij. Item ob. ſolu. ma. l. dolem. Sed ibi ꝯtradicendo nō poterat impedire ꝓpter ius pa tris hic ſecus. Ibi. l. rōnes. ꝙ dic vt. C. de fal. cā adiec. l. i. d̓ ieſta. l. verba. Ibi debebat hanc ſolutōem declara per ea que dixi ſupra in ſoluiōe ſecūda primi contrarij. ⁊ vide etiam. jͣ. ti. proxi. l. i.§. magiſtrum autem accipimus. ⁊ ꝙ ibi no. Illud quod eſt ipſo iure nullum ali d Ebitor. na iollere non poteſt hoc dicit. Et dic debitor in ſolidum dominus. alias ſecus sͣ. eo. di. l. qui here. ⁊ ibi no. In glo. quid ſi creditor in fine hoc eſt falſum quia ſue rei emptio non tenet rōne poſſeſſionis. vt dicia. l. ſue rei de cōirahen. emp. ⁊. l. ſi in emptōe.§. rei ſue. ⁊ sͣ. e. l. ⁊ cōtraria loquiiur quādo rōne ꝓprieiatis vendit̉. And. Sꝫ Ia bu. dicit glo. poſſe ſuſtineri quia in his que domini ſunt etiā credi toris poſſeſſio fingitur domini. vt. C. de preſcrip. xxx. anno. l. cum notiſſimus.§. illud. ⁊ ſupra qui ſatiſda. cog. l. ſciendum.§. creditor. Iaco. ¶ Nec per ſe vi. sͣ. ꝓxi. nec Debitoris filius. ger alium poteſi debiora cii ditore pignus emere etiam quod dicit debitoris. dic alterius qͣꝫ patroni. Iaco. bu. Ibi filius ex re dic in poteſtate patris eius hereditꝭ. nunc excluſus. ⁊ hoc tollit ꝯtrarium. ibi pignus liberat̉ ⁊ ſic liberatum remanet in bonis patris non ſilij. Sed non videt̉ diſtin guendum ex qua pecunia empta fuerit qꝛ res ex pecunia mea em̄pta mea non eſt. C. de rei ven. l. ſi vt ꝓponis. Sed dic ꝙ ſpeciale eſt in filio ⁊ ſeruo ementibus de pecunia patris vel domini. vnde conſiderandum eſt cuius nomine emerit filius quia etiam ſi d̓ pe cunia patris emeret ⁊ tanquam rem peculij caſtrenſis ip̄i filio acquireret̉. ⁊ ſi ſit dubium videtur emptum nomine ipſius peculij. cū ius pecunia ſoluitur. ⁊ ſic poteſt intelligi. sͣ. de vſufru. l. ſed ⁊ ſiquis de acquir. re. do. l. cōmunis ſeruus. Iaco. de ra. Et ex hoc dicit Iaco. de are. colligi vnum notabile quod eſt dicendum in plateis videlꝫ ꝙ lꝫ filius de pecunia ꝓfecticia rem patris emere non poſ ſit vt hic de caſtrenſi tamē ⁊ aduenticio bene poteſt. eſt enim in ca ſtrenſibus pater familias. vt. jͣ. ad macedo. l. ij. ⁊ in aduenticijs dominium ſpectat ad eum ⁊ vſufru. ad patrem. C. de bo. qꝫ lib. l. cuꝫ oportet. ⁊. l. fi. vnde dicit ꝙ ſi pater habeat multos creditores ⁊ fi lius habeat peculium adnenticium vel caſtrenſe ꝙ poteſt emere bona patris ex dicio peculio. ⁊ talis emptio tenet ⁊ poterit acquirere iura ab anterioribus creditoribꝰ. vi. C. de his qui in priorum cre. lo. ſuc. l. ſi potiores. ⁊. jͣ. de diſtrac. pig. l. iij. Soluta pecunia tenetur creditor Volūta pecunta. gignus reddere. ⁊ reſoluio iure dator̄ ex iure de preterito reſoluit̉ ius acceptoris. h. d.

De exercitoria actione. Ad hoc ꝙͣ pignus quod Em alienam. aginuo nō ienuit ex poſt facio confirmet̉ oportet tria ꝯcurrete.ſ. ꝙ idem ſit debitor. idem qui de pignore conuenit. ⁊ idem hoc dicit vel magis ad litteram vbi ſuccedit debitor in dominio recō ualeſcit pignus in re aliena. ſed vbi dominus ſuccedit debitori nō recōualeſcit niſi de mendacio poſſit quis argui hoc dicit. ⁊ diuide in duas partes principales. In prima debitor qui pignorauit ſuccedet debitori qui pignorauit. ſecūda ibi. non eſt idem. ſecunda ſubdiuiditur in duas. In prima ponitur dictum in ſecūda exceptō ſecunda ibi. Sed ſi ꝯueniſſet aut ergo debitor ſuccedit debitori ⁊ nō confirmatur vt in ſecūdo dicto niſi debitor tempore pignora tōis affuit rem eſſe ſuam quia tunc ꝯfirmatur ne de mēdacio arguatur. ¶ Qpp. de. l. i. jͣ. de pigno. ¶ Scd̓o. oppo. de. l. ſi ſeruo. jͣ. qui. ⁊ acqui. liberi non fiant ſol. vt hic ⁊ in ꝯtrario no. vel dic aut quis tenetur de euic. ⁊ tunc ſi factus ſit dominus bene ꝯfirmatur pignus vt hic. aut nō tenet̉ de euic. ⁊ tunc nō ꝯfirmatur id quod fecit vt in contrario. ¶ Tertio oppo. de. l. ⁊ quod nūdum ſunt.§. quod dicitur. jͣ. de pigno. ſo. vt in glo. ⁊ vt dixi ẜm Di. jͣ. de acquir. re. do. l. rem in bonis. vel dic aūt loquimur de hipothe caria que ab ipſo principio acquiritur creditori ⁊ directa. ⁊ in ea opꝫ ꝓbari rem fuiſſe in bonis tempore obligatōis vt in ꝯtrario. Aut querimus de vtili hipothecaria ꝯfirmāda ex poſt facto tunc refert aut creditor ab initio ſciuit rem eſſe alienam ⁊ non ꝯfirmatur per ſuperueniens dominiū. vt. d. l. i. primo reſponſo. jͣ. de pig. aut fuit ignorans ⁊ ꝯfirmat̉ vt hic. ¶ Item oppo. de. l. i. ſecūdo reſponſo. de excep. rei vēdi. ⁊ tradite. So. aut tractatur de iure agē di ⁊ tūc eſt differentia an ſuccedat dominus rei debitori vel ecōtra quo ad vtilem pignoraticiam vt hic. aut de iure excipiēdi vel replicandi ⁊ tunc non eſt differētia vt in ꝯtrario. ¶ Item op. de l. ſi ticio. jͣ. de pigno. ſo. vt glo. ⁊ ꝯclude ꝙ conualeſcit pignus tri bus cōcurrentibus vt dixi in ſūmario. alias non niſi de ſuo vel de functi mendacio poſſit argui vt in fi. huius. l. quo caſu ſufficit ꝙ ſit idem debitor ⁊ dominus lꝫ non ſit ille qui de pignore ꝯuenit. Iaco. bu. In glo. i. ibi vt. C. ſi aliena res pignori data ſit. l. cū res. Ubi de hoc no. ⁊ dixi. In glo. ſ. de iure fiſci. Sed ibi quo ad ex cipiendum iſti caſus ſunt pares. tho. ar. jͣ. de regu. iur. exqua perſo na. ⁊ sͣ. e. l. ſolutum.§. ſolutam. In glo. imo vide in fi. vbi approba tur opinio ꝙ nō ꝯualeſcat pignus quantum ad datam hipotheca riam vt hic. Iaco. de ra. dicit ꝙ vtrobiqꝫ locū hꝫ pignoraticia vt sͣ. eo. l. ſi rem.§. is quoqꝫ. ⁊. l. ſi pignore.§. ſi creditor quid dicemuſ poſſet dici ꝙ iſtud ẜm dicium corrigat corrigatur per tertiū. vel pōt dici ꝙ nō couigatur ſed determinetur vt ibi poſſet argui mē dacium creditor habet hipothecariā ⁊ ſemper pōt argui niſi creditor fuerit ſciens rem alienam vt sͣ. e. l. tutor.§. i. in fi. Et ẜꝫ hoc eſt diuerſitas inter primum caſum ⁊ ſecundū. vel poſſemus dicere ꝙ dicitur in fi. quominus vtilis actio moueatur.ſ. cōtra heredem nō contra extraneum antequā heres ſucceſſiſſet defuncto. vi. jͣ. de pig. l. labeo. vnde cōclude ꝙ finis huius. l. hꝫ quatuor lecturas. prima ⁊ vltima in modico differunt. prima.n. loquit̉ quā do iſte heres factus domini aſſeuerebat rē eſſe obligātis tempore obligatōis. ſecūda que ē vltima in ordine glo loquitur quando hoc aſſeuerauit iam heres factus. ¶ Alie loquūtur quādo agit̉ de mendacio defuncti qui alleuerauit rem eſſe ſuam quod mēda ciū heres nō pōi arguere ꝙ ē bene notādū. ⁊ de hoc vide quod di xi. C. de rebus alie. nō alie. l. vēditrici. ⁊. jͣ. de euic. l. vendicantem. Reditor. ¶ Ubi pōt imputari culpa cre ditori quare preſenti precio nō vē didit nō audit̉ volens cedere actionē ſꝫ ſuꝑfluū de bitori reſtituit. h. d. ẜm veram lec. ⁊ dic vt dixi. sͣ. e. l. eleganter.§. ſi cū venderet. Ia. bu. In glo. ibi ex littera ꝯtrarie. l. quia ibi mandat act. ſuo periculo quod non ſubiret niſi fuiſſet in culpa. vt ibi no. Ubi dolus ⁊ culpa ceſſat in debito Ignori. qa no ienetur bac acide h dibi ꝙ l. qꝛ. ⁊ no. ꝙ ꝑ inſtrumēta ꝓbant̉ fines ⁊ latitudo predioꝝ vt hic. ⁊. jͣ. de ac. ēp. l. titius. ⁊ ibi no. Titius. Pulcher iſte.§. ⁊ pōt adducꝭ ad plura. primo g ſi res publica īdigeat rebꝰ alicuiꝰ ꝙ iudex p̄t illam acciꝑe. ⁊ hoc ſepe vidi fieri d̓ leci ꝓ forēſibꝰ ⁊ dn̄is. ⁊ d̓ alijs etiā rebꝰ. ſꝫ hic nō dic̄ ꝙ faciū fuerit de iure imo īnuit̉ ꝙ centurio fecerit de facto. ⁊ ad hoc facit. l. lectos que hic allegat̉ in glo. Sed in cōtrariū facit qꝛ iudices a ꝓuincialibus nihil reciꝑe debent in auct̄. de man. prin.§. fi. col. iij. ad quod. C. vt ruſticani ad nullū ob ſequium deuocent̉. l. ij. li. xi. ⁊ de erogatione militis ānone. l. iij. lib. xii. ¶ Guil. hic tenet ꝙ ꝓ neceſſitate rei publice poſſint accipi. ſed damnū debet emendari. sͣ. ad. l. aquil. l. quēadmodū.§. ſi magiſtratus ⁊ ex toto eis aufereret̉ vel perderent̉ ſoluet̉ eis p̄cium. ar. C. ex quibus cauſis ſerui. ꝓ premio. li. xi. ⁊ sͣ. qui. mo. ſerui. ami. l ſi locus. ⁊. C. de lucris ad uota. l. ij. vnde ex predictis videt̉ ꝙ iu dex poſſit acciꝑe rōcinū ciuis ad trahēdū malefactorē cōdēnatū ad caudam equi ⁊ ne maleficia remaneant impunita. sͣ. ad. l. aquil. l. ua vulneratus. dabit̉ tamen domino roncini merces cōpetens ꝑ iura predicia. ar. jͣ. de adulte. l. ſi poſtulauerit.§. iubet. ⁊.§. idem. sͣ. d̓ religi. l. ſi quis ſepulchrū. de rei ven. l. item ſi verberatum.§. i. jͣ. de mune. ⁊ ho. l. fi. ⁊. C. de ſacroſan. eccle. l. iubemus nullam. ⁊ eodeꝫ mō ſiquis cōdemnatus eſſet ad ſuſpendiū ⁊ non inuenit̉ quis euꝫ ſuſpendat ꝙ iudex poſſit cogere vnum. ⁊ quia ſubdititenent̉ obedire iudicibus in executiōibus. C. de epiſ. ⁊ cle. l. ſiquis in hoc ge nus. ⁊. C. de his qui latro. l. ij. de hoc tamē dicit Guil. non haberi l. expreſſam. Sed ꝙ cogi non poſſit bene facit. C. ne quis liber inuitus actum rei publice exercere cogatur. l. i. ⁊. ij. li. xi. Guil. videt̉ ſentire ꝙ fieri poſſꝫ ſi homo qui cogitur eſſet vilis forte cogi poſ ſet ⁊ allegat no. in auct̄. de ſanctiſ. epiſ.§. ſi monachus. ij. e de mo nachis.§. ſi vero relinquens. G. quicquid ſit de iure vidi ſepe ꝑ iudices homines parue cōditionis cogi inuitos ſuſpendere ⁊ decapitare dānatos. ¶ Ultimo facit iſte.§. in fi. ꝓ debitoribus bāuitorū ⁊ expolſorū de ciuitatibus qui cogunt̉ ſoluere id qd̓ eis de bent cōitatibus ciuitatum ꝙ ſic ſoluendo ſint liberati. de quo ple nius habetur in queſtionibus bonon̄. diſputatis. ⁊ eſt. M.xlvij. ⁊ incipit queſtio talis eſt in ciuiiaie Florentie. Et alia incipit in qō̓ne lambertatiorum. ⁊ de hoc plene notaui ⁊ dixi. jͣ. de ſolutio. l. creditor oblata. Explicit liber. xiij. Incipit. xiiij. de exercitoria actiōe. ¶ Super rubrica vide Azo. in ſumma huius ti. ⁊ rofredum in li bello ⁊ in ſpeculo de ſolut̉. ⁊ obliga.§. frequēter dicendū. ⁊ ver. ſequentibus ⁊ bene ꝑ Inno. extra de fideiuſſo. c. in quibuſdā. Item vide. xxxiiij. queſtionē in queſtionibus diſputatis bononie que incipit quidam mercator nauem ſuam certe menſure locauit duobꝰ famulis duorum dominoꝝ ad cōducendū nauem mādatū habētibus pro paſſagio vltramarino quibuſdā pactis appoſitis ⁊ inter cetera ꝙ ipſe exercitor dꝫ ire cum naui vel alium ſufficiētē ponere ⁊ ceteros nautas qui naueꝫ ducerēt ⁊ multa alia pacta in qōe p̄dicta preſupponūtur appoſita que longa ſunt ⁊ que breuitatis cā omitto. Et qd̓ eſt an ex eo ꝙ nauis ſtetit in portū ꝓ iemando tene atur cōducior de penſione dicti tꝑis. de quo ad dictam qōneꝫ recurras quia ſatis eſt ꝑtinēs ad hanc materiam. ¶ Itē nota ꝙ in iſto titulo ſunt multa ſpecialia. Primum ꝙ ex cōtractu alieno puta naute tenet̉ dominꝰ nauis actione in factum ex edicto nau. cau. ſta. quia vtitur opere malorū hominū. vt dicto ti. per totum. Item ex cōtractu eius quē magiſter prepoſuit tenet̉ dominus. vt jͣ. e. l. i.§. magiſtrū. cū tamē ꝓcur. alias non poſſit alium facere ꝓcuratorem. ¶ Itē ſi duo vel plures ſunt magiſtri ſimpliciter cōſtituti. quilibet videt̉ cōſtitutus inſolidū ad inſtar plurium tutorū ⁊ curatorū. vi. C. ſi vnus ex pluribus tutoribus per totum. ⁊ tamē ſecus eſt in pluribꝰ ꝓcur̄. vt. sͣ. de ꝓcura. l. pluribus. hoc ꝓbat̉. jͣ. e. l. i.§. ſi plures. Item ex tacita volūtate patris vel domini filio vel ſeruo naueꝫ exercende pater vel dominus tenet̉ inſolidū etiaꝫ poſt ānū. vt. jͣ. e. l. ſi tamē plures.§. penul. ⁊ fi. ¶ Itē lꝫ creditor alias nō teneat̉ ꝓbare pecuniā verſam in vtilitateꝫ. tamē ſi credit ad nauis refectionē curioſus ⁊ diligens eē debet. ⁊ quedā ꝓbare tenet̉. jͣ. e. l. lutius. ¶ Et caue qꝛ in hoc titulo magiſter cōtrahit ſuo ꝓprio nomine ⁊ tamē dominus tenet̉ quod eſt ſpāle. nam ſi ꝓcuratorio vel magiſtrario nomine ꝯtraheret non eſt ſpeciale qꝛ ex cōtractu ꝓcur̄. bene tenet̉ dominus vtili vt. jͣ. de act̉. emp. l. iul.§. ſi ꝓcur̄.

Ot erercitora actione. ¶ Item eſt mirabile ꝙͣ dominꝰ nauis tenet̉ ex perſona magiſtri magiſter cum quo cōtraciū eſt non tenet̉ vt. jͣ. e. l. ſi eum qui. ⁊ ex hoc inſurgit aliud ſpeciale quod eſt. e. l. ver. ex locato. Marti. ſili. ¶ Item iſte adiectōes exercitoria inſtitoria diſtributoria ⁊ de pe culio non ſunt nomina actionū ſed adiectiōes aliaruꝫ actionū vt no. in ſumma. e. in ſecūda col. ⁊ no. jͣ. e. l. ſi cum plures.§. hec actō. Et lꝫ iſte titulus ⁊ ſequētes vſqꝫ ad velleia ꝑ doctores allegatur extra ordinē. ⁊ curſiue tamen in eis ſunt tex. valde notabiles vt ex ſubiectis apparebit. Illud quod eſt notoriū non indiget ꝓbatiōe jͣ. e. l. i. ⁊ ꝙ tempus ⁊ locus quādoqꝫ non patitur deliberandi cōſi lium ⁊ ex varietate loci aliquid varietur. ¶ Quis dicat̉ magiſter nauis. e. l.§. magiſtrū. ⁊ an̄ teneat̉ ex delictis nautarū ⁊ ꝙ non ꝓcedat ar. de cōtractibus ad delicta. Non refert cuius cōditionis vel etatis ſit magiſter. ⁊ quod ſit eius officiū. e. l.§. magiſtri. au magiſter poſſit cōſtituere. e. l.§. magiſtrū. ⁊ ꝓcur̄. conſtitui poſſit alium facere litis cōte. Et ſi aliquis exerceuit iuriſditionē ordinariam vel delegatam in aliquo caſtro vel loco ſciente domino va leani geſta per eum. ¶ Quod ex contractu magiſtri tenet̉ exercitor ſi cōtrahat in cām in quam eſt prepoſitus vel eius cōſequentiam. e. l.§. non aūt. ¶ Et ſi ab initio habuit magiſter bonum ꝓ poſitum poſtea mutauit in malum an ieneat̉ exercitor. Ei ſi ſtatuto cauetur ꝙ quis poſſit cōducere bladum extra ciuitatem ꝓ vſu ſuo ⁊ aliquis pro vſu ſuo vere extraxit ⁊ poſtea mutauit ꝓpoſitū ⁊ vendidit an incidat in penam. Et quod de facili pōt ſcd̓us creditor ſuccedere in locum primi. qd̓ lex data magiſtro ſeruanda. e. l.§. igitur cōditio. ⁊ facit pro pactis que faciumt ſocij mercatores ꝙ in certis locis vel ꝑſonis non fiant credētie. ¶ An plures ma giſtri videant̉ dari inſolidū. e. l.§. ſi plures. ⁊ quid de pluribꝰ executoribus teſtamēti ⁊ pluribus curatoribus datis bonis ⁊ pluribꝰ ꝓcurator̄. ⁊ de pluribus delegatis a principe ⁊ pleniſſime de materia ſi eſt cōmiſſum aliquid alicui fiendū cuꝫ alterius an teneatur petere ⁊ ſequi cōſilium. Et an valeat cōpromiſſum vt arbiter ꝓnunciet de cōſilio iuris prudentis. ⁊ ſi iudex cōmiſſit cām ⁊ ille re nunciauit an teneat̉ alij cōmittere. ¶ Quis ſit exercitor. e. l.§. exer citorem. ⁊ que dicant̉ obuentiones ꝙ ꝯtrahētes habent electionē magiſtrū vel exercitorem. e. l.§. nobis. Et quomō pōt dici nō ſol uendo ille qui tenetur ſolum cedere actiones ⁊ ꝙ extraordinariuꝫ ⁊ ordinarium ſimul cōcurrunt quādo competūi contra diuerſos quādo habet locum exercitoria quādo tributoria quādo de pecu lio. jͣ. e. l.§. ſi is qui naueꝫ. ⁊ ꝙ in dubiū non eſt recedēdū a verbis. Solutio facta per magiſtrū liberat exercitor ⁊ ecōtra. e. l.§. hec ac tio. Si ſunt plures exercitores an teneant̉ inſoliduꝫ vel pro parte e. l.§. fi. ⁊ legibus ſequentibus. Et ꝙ non dꝫ in plures aduerſarios diſtingui qui cum vno cōtraxit. Et an cōſtitui poſſunt plur̄ ꝓcur̄ inſolidum ita ꝙ occupantis melior cōditio non exiſtat. ⁊ ſi erant plures domini vnius caſtri. ⁊ duo cōmiſſerunt vices ſuas tertio ⁊ ille tuli t ſentētiā. an appellet̉ ad alios duos an ad ſuperiorem. ¶ Alienato vel mortuo ſeruo exercitore nihilominꝰ durat hec actio. jͣ. e. l. ſi cum plures.§. ſi ſeruus. ¶ Exercitoria ⁊ ſimiles non ſunt ꝓpria nomina actionū ſed aditiōes. e. l.§. hec actio. ⁊ quid re fert an ſint aditiōes vel ꝓpria nomina actionum. Si ſeruus cōmunis vel ꝓprius vnius p̄poſitus ſit qūo teneant̉ domini. jͣ. e. l. ſꝫ eum. Refert vtrū cum volūtate domini vel ſine ſeruus nauē exer ceat. jͣ. e. l. ſi ſeruus. An credens magiſtio habeat ꝓbare pecuniaꝫ verſam in vtilitatem nauis. jͣ. e. l. fi. ⁊ an idem in mutuātibus eccle ſijs ciuitatibus vel pupillis. Et ſi ſtatuto cauet̉ ꝙ ſpurio poſſit re linqui ad allimenta ⁊ vltra relinquat̉ an valeat. Et ſi in inſtrumēto donationis excedentis quingētos aureos cōtineat̉ ꝙ ſit facta qꝛ donatarius reddiderit donatꝭ ab hoſtibus vel alia iuſta cā. an ſit opus ꝓbari illam vel ſufficit narratum eſſe in inſtrumento. ¶ Ibi cōdiniōis liberi an ſtrTilitatem. I. Ibi vel quales ſ. fideles an infideles boni an mali. Ibi eum exercitorē. Ibi qui ſubaudi domino. Ibi teneri ex omni ꝯtractū cū ma giſtro celebrato obtentū magiſtri. Ibi quippe pro. ibi eos patitur l. locus ⁊ tēpus ſubijcit ⁊ ſepe allegat̉ iſtud principiū ꝙ quando aliquid per ſe patet non indiget ꝓbatione vel demōſtratōe quod facit ad materiā notorij vt dixi plene. sͣ. de in inte. reſti. l. i. vbi ſunt ſimilia verba. Item ſepe allegat̉ ꝙ locus ⁊ tempus non patitur plenius deliberādi cōſilium ⁊ in penis inferendis cōſiderat̉ ꝑſona cā locus ⁊ tempus. vt. jͣ. de penis. l. aut ſacta. ⁊ extra de trāſac. c. vltimo. ⁊ ibi de hoc. ⁊ de ſenien̄. excōmuni. c. ſuper eo. ⁊ pro varietate temporum varia datur diſpenſatio. xxxij. q. iij.§. his. iia ⁊ alias dicitur tempore indigemus vt aliquid maturius agamus l. di. c. ponderet. ⁊ in quolibet negocio ꝯſiderandum eſt quid cōueniat locis ⁊ perſonis. xli. di. c. i. ⁊ lex debei ꝯueniens loco ⁊ tempore. iiij. di. erit autem lex. ⁊ ideo nō rep̄henſibile iudicari. Si ẜm varietatem tempoꝝ ſtatuta varientur humana de ꝯſang. ⁊ affi. c. non dꝫ. ⁊ non pōt iudex ad veritatem ꝑuenire niſi inſpiciat locum ⁊ iempus ⁊ qualitatem perſone. xxiij. q. vlti. c. occidii. ⁊ ad p̄dicia facit ſalo mon qui de tempore multa loquitur tempus tacendi ⁊c. ꝓut habetur in. c. nōne de p̄ſump. ⁊ extra de ſen. ex. c. ſuper eo. ſꝫ contra hoc obijcitur per glo. ⁊ nō ſoluit ꝙ ex varietate locorum non debeat variare iuris diſpoſitio. vi. C. de tempo. in inieg. reſt. l. ſuperuacuam. ſed ſol. vt in cōtrario plene notaui ⁊ dixi. ⁊ no. ēt per Ci. ⁊ dixi etiam ſupra de eo quod certo loco. l. ideo. ⁊ quo ad preſens dic aut queritur de virtute ⁊ poteſtate. l. ⁊ in illa ꝯdenda debet conſiderari locus ⁊ tempas ⁊ alia de quibus loquit̉ dictū c. erit aūt lex. iiij. diſt. ſed ea ꝯdita nō eſt de ea diſputandum. ſꝫ ẜm eam iudicandum. vi. d. c. ⁊ ipſa lex nō variatur ex varietate locorum ſed vbi ſuum extendit vigorem vt. d. l. ſuꝑuacuam. Aui queritur circa ꝯttactus an locus alteret. ⁊ dic vt. d. l. ideo. sͣ. de eo. qd̓ cerio loco. ¶ Aut queritur circa iudicia ⁊ tunc in his que ſūt voſuntarie iuriſditōis locus non variat. vt. sͣ. de offi. ꝓconſulis ⁊ le gati. l. ij. In ꝯtentioſa ſic. vt. e. ii. l. i. ⁊ de iuſti. ⁊ iure. l. penul. Aut queritur circa delicta ⁊ locus aitenditur. vt. d. l. aut facta. ⁊ in adul tero occidēdo qui poteſt occidi in de mō ⁊ nō alibi. C. de adulte. l. grachus cum ſimilibus. ⁊ idem in fure. sͣ. ad. l. aquil. l. furem de tempore videtur ꝙ īſpicitur quo ad ſubſtātiam ꝯtractus. C. d̓ trā ſac. l. non minoreꝫ. ſed quo ad morā ⁊ culpam ſic vt sͣ. ſiquis cautionibus. l. ⁊ ſi poſt tres. ⁊ etiā quo ad ferias vi. sͣ. de ferijs. l. i. itē adducit Guil. hunc tex. ꝙ ille qui vult corrigere errorem facti in iudicio qui corrigi poteſt vſqꝫ ad ſnīam vi. C. de iur. ⁊ fac. igno. l. error facilius poteſt ſe excuſare ex loco ⁊ tempore vt quia nō ha buit aduocatum illo loco vel tempore. ⁊ ꝓ hoc. sͣ. de interro. aci. l. ⁊ quia. ⁊. l. de etate.§. celſus. hoc tamē ad notatum ſolum nō ſuffi ceret vt. C. de poſtulādo. l. velamēto. ¶ Ibi maudata ē qui vulgariter appellat̉ Magiſtrum. dominus nauis. Ibi cum quolibei i. ali quo. Ibi ex delicto in naui cōmiſſo. Ibi eorum.ſ. aautarum. Ibi ſiquidem aſſignat rōnem quare ex ꝯtractu magiſtri ienet̉ exercitor ſed non nautarum. Ibi permittit ideſt permittere videtur. Ibi cum his permittii ideſt permittere non videtur. Et ideo ex eorum contractibus non tenetur. Et nota verba iſta. alia eſt cauſa ꝯtrahendi ⁊c. ex quibus colligere potes ꝙ arg. de cōtractibus ad delicta non eſt neceſſarium. ⁊ ꝓ hoc. sͣ. de calumnia. l. fi. jͣ. quod cū eo. l. ſed ⁊ ſi ex parte.§. nequaquā. ⁊. C. de dona. inter virum ⁊ vx. l. ſi maritus. vbi de hoc Riz. ¶ Sed contra hoc videtur. sͣ. de iudi. l. omnem obligatōem. Sed dic ꝙ ibi loquitur quo ad ſorū non quo ad alia vt ibi dixi. ¶Declarat magiſtri officiū. Ibi Magiſtri auten. meudis cā nauis. Ibi ſed nec cuius etatis ad hoc facit. C. de ꝓcura. l. exigendi. Magiſtrum autem accepimus. que magiſter.ſ. principalis ab exercitore p̄poſitus. ibi impoſuiſſe videtur. concordat bene. jͣ. de doli excep. l. apud celſum.§. mandaui. ibi quem inſtitor prepoſito mercibus ⁊ alium preponit. Ibi ꝓpter vti litatem publicam vt in prin. l. ⁊ priuatam contrahentium vt in precedenti verſi. ibi prepoſuit exercitor. ibi vtilitatem nauigantium ꝙ ex ꝯtractu eius teneatur exercitor. nec ob. jͣ. e. l.§. ſi plures. ⁊. C. de nego. geſt. l. fi. quia hic ſpeciale vt hic patei in littera. Sed magis videtur contra. vi. jͣ. e. i.§. igitur prepoſitio qꝛ prepoſitio circa legem dat ꝯtrahentibus vt ibi patet dic vt ibi dixi. ⁊ vide Azo. in ſūma eo. ti.§. iij. ¶ Et inducit Guil. hunc fi. huius.§. ꝙ ſi conſti tuo ꝓcura. ⁊ ꝓhibeo ꝙ nō poſſit conſtituere alium ꝓcuratorem poſt litem a ſe ꝯteſtatam. ꝙ ſi cōſtituat teneat ꝯſtitutio. Ipſe tam̄ tenet contrarium ⁊ dicit hic ſpeciale quia ꝯtrahētes nō habent tē pus ad deliberandum vt. sͣ. in prin. l. ſed in caſu predicto bene po

De erercitoria actione. terat deliberare vt ſupra de ꝓcurato. l. ſi ꝓcurator. abſentem. ergo non valeat an. jͣ. de inſtito. l. ſed ⁊ ſiquis.§. ꝯditio. de diuer. ⁊ tempo. preſcrip. l. ſed ⁊ hi. ſolu. ma. l. ſi conſtante.§. penul. ⁊. jͣ. depo. l. ſi is. apud quem. ¶ Item inducit ad aliam queſtionē ſi aliquis ſedeat ſicut ordinarius iudex ſciente domino loci ⁊ patiente ꝙ valeant geſta per eum. vt in ver. ceterum ſi ſcit. de hoc recurre ad. l. barbarius. sͣ. de offi. preto. ⁊ idem ſi aliquis geſſit ſe ꝓ dele gato ſciente ordinario. ⁊ idem̄ ſi delegatus ſubdelegauit ſciente ordinario ꝙ valeant geſta per ſubdelegatum quaſi ip̄e ordinariꝰ videtur ſubdelegaſſe. ⁊ qꝛ poſſet ſibi dare mandatum ſubdelegā di ar. sͣ. cōmunia pre. l. niſi eſſent in fi. ⁊ de arbi. l. non diſtinguit.§. queſitum. ⁊ ꝓ hoc de mortꝭ. infec. l. ſi prius.§. i. ⁊ de aqua plu. ar. l. labeo. de hoc vide in dicta. l. more. ⁊. C. de iudi. l. a iudice. Guil. In glo. ergo hic ibi.§. ſcientiam. de hoc dic vi plene dixi. sͣ. titulo primo. l. gaius. Ibi.§. ſi decuriones dic vt no. per Di. de reg. iur. c. ꝙ alicui ⁊. c. rati lib. vi. In glo. ſ. vt teneatur in fi. immo idem in inſtilore. vi. d. l. ſed ⁊ ſi pupillus.§. ꝓſcribere. ⁊ in preallegato.§. i. eadem fuit denūciatum mercatoribus ne ꝯtraherent hic autem ſoli magiſtro. RizEx ꝯtraciū magiſtri tenet̉ exercitor ſi Non autēm. ꝯrabat in cām in quam p̄poſiius ē. vel in his que tendunt ad eius conſequentiā mediate vel immediate hoc dicit. ⁊ ꝙ dicit ex omni cauſa dic cum magiſtro nauis ꝯtracta. Rai. Idi locatum ſit a magiſtro nauis. Ibi peterent glo. exponit duobus modis. ſecūda vera. Ibi fuerit muluatus dūtaxat Ibi ad inſtruendam quod dic vt. jͣ. de priuileg. credi. l. qui in nauē ¶ In ver. vnde querit. Ibi ad reficiendam nauem ⁊ nauis refectione indigebat. alias ſecus. vi. jͣ. e. l. fi. mutuatus magiſter nauis ē ſic bona fide accepit ab initio. Ibi ſed in precijs. In hoc ver. po nit caſum ẜm Azo. ⁊ glo. legit duobus modis. ſecūda magis cōgrua. No. ex ver. vnde querit vnum ad quod ſepe allegatur vide licet ꝙ ſi magiſter ab initio habuit bonum ꝓpoſitum poſtea mu tauit in malum ꝙ nihilominus tenetur exercito. ⁊ ad hoc. jͣ. e. l. fi. quod facit ꝓ mutuantibꝰ eccleſie. quod ſi ꝓbent tempore mutui eccleſia indigere ꝙ ſufficiat. ⁊ ad hoc bene facit glo. que eſt in di cia. l. fi. que incipit. nota mirabiles ꝯiecturas. ⁊ de hoc ibi dicetur ⁊ vide Azo. in ſūma huius ti.§. tacite. Sed cōtra hoc op. ⁊ nō ſol uit ꝙ ſi mutuauit ꝓpoſitum ꝙ attendi debent mutatio ꝓpoſiti vt j. ad macedo. l. ſed iul.§. ſed ſi ab initio. So. hic primum ꝓpoſitū bonum mutauit in malum. ibi ecōuerſo. ⁊ ꝓ hoc bene in aut̓. d̓ he re. e fal.§. non autem dabimus. ⁊ ideo dicit̉. ſapientis eſt mutare ꝓpoſitum in melius. ⁊ ad hoc de regu. iur. c. mutare. li. vi. cuꝫ. ibi uo. ⁊. xij. q. i. c. certe. ⁊ in alphabeto diciōe mutare. nec ob. jͣ. de dā. infec. l. qui bona.§. ſiquis arbitraturus qꝛ ibi in actu iterabili ⁊ ſic in ẜo hic in eodē. ⁊ rō ē in aut̄. qui. mo. na. effi. ſui.§. i. Rai. Itē op. glo. ad idem. de le. iij.§. qui eū. jͣ. de in tem verſo. So. ẜm Ia. de bel. hic in actōe exercitoria. Ibi in mutuo ⁊ in actōe de in rē verſo. Et eſt rō quia tenetur exercitor ex ꝯiractu magiſtri in quo ſpectari dꝫ initium ꝯtractus vt. jͣ. man. l. ſi ꝓcur. in prin. lꝫ pōt poſtea ma giſter mutare ꝯſiltū in p̄iudiciū creditoris. vi. jͣ. de regu. iur. l. nemo pōt mutare. ibi vero tenet̉ pater vel dominus. deinde quaſi verſum ē in eorū vilitatem ⁊ ideo expectat̉ exitus. Ia. de bel. ¶ Item inducit Guil. ad talem qōnem ſtatuio cauet̉ ꝙ nullus extrahat bladū extra cinitatē niſi gratia ſui vſus aliquis extraſit ad vſum ſuū poſtea mutauit ꝓpoſitū ⁊ vēdidit an̄ incidat in peuam ſtatuti. Si inſpiciamus primū ꝓpoſitum nō ar. huius.§. v̓ſi. vnde querit. ¶ In ꝯtrariū faciunt predcā duo ꝯiraria. ipſe tꝫ ⁊ di cit Iaco. tenere ꝙ exquo ab init̓io extraxit pro ſuo vſu ꝙ euaſerit penā ſtatuti. ar. jͣ. de aqua quot. ⁊ eſti. l. i.§. illud. ⁊ dicit Iaco. hoc tenuiſſe per. l. ceſar. jͣ. de publicanis ⁊ vecti. ipſe dicit ꝙ melius facit. jͣ. de ꝯͣhen. emp..ſ. ſenatus ꝯiūcta. l. que ad hoc ſpāliter allegat̉. jͣ. de le. i. l. cetera.§. fi. dicit tamē ꝙ exigēdū ē iuramētū purgatōis ab eo tꝑe quo extraxit hēbat animum ꝯuertēdi in vſus ſuos. ar. jͣ. rerū amo. l. marcellus. C. de his qui ad ec. ꝯfu. l. preſenti lege.§. ſi tibi. de iure doli. l. fi.§. licētia. ⁊ de fide inſtrū. l. fi. Guil. ¶ Et ad predcā vide Azo. in ſūma de in rē verſo.§. item ſi in rem domini. ⁊. C. qui aduerſus quos. l. i. ⁊ in ſum. Azo. e. ii. ¶ Ultimo no. ex ver. ſed ſi ab alio quod de facili poteſt ſcd̓s crediior ſuccedere in locum primi.ſ. ſi eius pecunia data primo creditori liberet debito rem vt hic. ⁊ ar. jͣ. ad macedo. l. ſed iul.§. fi. de ceſſione bonorū. l. i. ⁊ de priuile. credi. l. ſi neuter.§. i. ⁊. l. ſe. ⁊ ad hoc. C. de his qui ī prio rum credi loco ſuccedūt ꝑ totum. Ia. de are. Lex daia ꝑ exercitorē magiIgitur prepoſito. nr̄o ſeruāda eſt alias non obli gatur exercitor. h. d. ⁊ reſpicit precedentē.§. ⁊ declarat. Cōtra hoc videt̉. sͣ. e. l. i.§. magiſtꝝ aūt. ver. quid tamē. ſed ibi ſpāle vt ibi pa tei. vel dic vi no. in glo. i.§. ꝓxi. Ibi idem erit dicendū vi ſolutio ei facta nō liberet. jͣ. de ſolu. l. qui hominē.§. ſi nullo. Et bene facit ꝓ pactis que faciunt mercatores ſocij intereſſe ꝙ in ialibus locis vel perſonis nō fiat credentia ⁊ ſimilia ꝙ ſeruari debeant. Itē fa cit ꝙ talis ſit omnis eius qualem expreſſit. infra de ſup. le. l. labeo de acqui. re. do. l. ꝑ ſeruus.§. fructuariꝰ. ⁊ sͣ. de reli. l. ac ſi quis.§. plerumqꝫ. ¶ Tres habet partes. in prima officiū fuit Si plures. ndiuſum. in ſcd̓a diuium. in ieria limiai primā partem. ſcd̓a ibi ſi diuiſis. tertia ibi. ſed ⁊ ſi ſic. Ibi magiſtri nauis. Ibi obligat exercitorē inſolidū. Ibi officio.ſ. demū ⁊ quod dicit̉ hic de pluribus magiſtris. dicit. G.idem in pluribus execu toribus vltime volūtatis ⁊ eſt caſus iur̄ canonici extra de teſta. c. fi. li. vi. quod incipitſi plures ⁊ dixi. C. de epiſ. ⁊ cle. l. nulli in ma teria executorū vltimarū volūtatum. dicit tamen ipſe Guil. ꝙ ſi vnus executorū eſſet vilis ⁊ ſuſpectus ꝙ non poſſit ſolus exequi ar. j. de ali. le. l. cum vnus. in prin. ⁊ sͣ. de eden. l. ſi quis ex argētariis.§. i. idem in pluribus curatoribus bonorū. jͣ. de cura. bo. dā. l. iij. §. ſi plures ⁊ pluribus arbitris sͣ. de arbi. l. item ſi vnus.§. fi. G. ¶ Ad primā partē huius.§. oppo. ꝙ nō videant̉ inſolidū dati ex quo poteſtas eis cōcedit ab homine. vt. sͣ. de ꝓcura. l. pluribus. ⁊ qd̓ ibi no. ⁊ arg. j. de nego. ge. l. cum alicui. Ia. de are. ⁊ de bel. reprobant glo. que eſt in. l. pluribus dicentes ꝙ ꝓcuratores ſimpliciter dati vident̉ dati inſolidum. jͣ. man. l. ſi man. titij.§. paulus. ⁊ l. creditor.§. duobus. ⁊ reſpondet ad. l. cum alicui ꝙ illa loquit̉ in geſtoribus ſine mandato. ſecus in ꝓcuratoribꝰ cū mandato quia dominus in mādato videt̉ ſequi fidem cuiuſ libet inſolidū. ⁊ ẜm hoc illa cōcor. cum iſta. iſta opinio cōiter reprobatur ⁊ eſt. iex. exira de ꝓcur. c. ſi duo. li. vi. Ia. de ra. ienet cum hac rōne quia dominus nōipoſſet eos expreſſe cōſtituere pro parte. sͣ. de ꝓcur. l. nō tamen. ergo nec iacite ꝓpier prauū intelleciū euitandū. jͣ. de lega i. l. ſeruo alieno.§. ſi ab impubere. ⁊ de cōdi. inſerus. l. cū patrē. G. dicta.f. pluribus. diſtinguit inter ꝓcuratores generales ad omnia negocia. ⁊ tunc vident̉ inſolidum cōſtituti ⁊ ſpeciales. ⁊ tunc non ꝙ quilibet poterat pariē. Sed ꝙ vnus non poſſit ſine alio. ar gu. in auct̄. de queſtore.§. ſi vero forſam. ⁊. C. de re militari. l. tam collatores.§. pe. dictum Guil. non placet Rey. quia dicti ꝓcur̄. habēt mandatū ab homine copulatiue. ⁊ ſic diuiſum. vt. jͣ. dicctur. nō ob. d. l. non cum. sͣ. de ꝓcur. qꝛ loquit̉ in expreſſo mandato ex parte rei. ⁊ ideo repellunt̉ ⁊ ſic ⁊ hic ſi cōſtituant̉ ſimpliciter ex ꝑte rei vident̉ pro parie cōſtituii. ⁊ ſic poſſent repelli. ar. jͣ. e. l. ne in plu res. ex parte actoris ſecus ar. jͣ. iudi. ſol. l. iam iamē.§. ſi tamē. ⁊ hec differētia in hoc mandato inter actorem ⁊ renm quod eſt noīādū de hoc tamen vide ẜm Andre. jͣ. e. l. ne in plures. tene ergo opi. gl. nec ob. dictus.§. paulus in. l. ſi mādato titij. quia hic loquit̉ ī mā datarijs ibi in mandatoribus interueniētibus ꝓ aliquo inſoliduꝫ obligato ⁊ ſic ienent̉ inſolidum. ar. inſti. de fideiuſſo. l. ſi plures. ⁊ quod ibi no. nec ob.§. duobus. qꝛ ibi fuit expreſſum ꝙ inſolidum vt notatur dicta. l. pluribus. ¶ Cōtrariuꝫ tamen huius.§. rema net inſolutum quare dic ꝙ hic loquitur in pluribus ꝓpoſitis negociatiōi. ⁊ ſic actui vniuerſali. vnde adminiſtratio vniuerſalis ⁊ ordinaria videt̉ cuilibet inſolidum cōmiſſa quia quilibet pōt con trahere rōne officij ⁊ obligat̉ dominus directa. vt in prin. l. ⁊. jͣ. ti. ij. l. i. Sed ꝓcur̄. non ꝓponunt actui vniuerſali. nec habēt ita plenum ius cum p̄ſumat̉ cōtrahere nomine domini ⁊ ſic obligant dominū vtili non directa. jͣ. de act̉. emp. l. iul.§. ſi ꝓcurator ¶ Sꝫ cōira iſtam reſponſionē inſta. jͣ. quis ⁊ a quo ap. l. i. in fi. Sol. quidam reſpondent ꝙ ibi delegati equiparant̉ ordinar̄. vt no. jͣ. de re iudi. l. pompo. ſi vni. Et ſic hn̄t admīſtratōꝫ īſolidū ſicut iſti. hec reſponſio nō placet quia illi habent mandatū ab hominē copula tiue ⁊ ſic diuiſim. jͣ. de duobus rr̄is. l. res.§. cum in tabulis. Quid autem ſi diſiunctiue. reſpondeo iō quia illa diſiunctiua reſoluitur in cōiunctā. C. de ver. ſigni. l. cum quidam. ⁊ pro hoc patet ꝙ aliud in ordinar̄ qui habent mandatum a lege. ⁊ facit quod infra di

De exercitoria actione. cam. Eſt ergo bona dicia ſoluere. ⁊ reſpondeo ad dictā. l. i. in fi. quis ⁊ a quo ap. ꝙ aliud eſt in iuriſditione delegata vt ibi qꝛ prin cipaliter non agit̉. Ibi de p̄iudicio mandātis. Sed ſubditoꝝ quo rum cauſe delegant̉ hic adminiſtratiōibus vniuerſalibus. vbi ſecus. ¶ Cōtra predicta op. de ꝓcur̄. generalibus. sͣ. de ꝓcura. l. ꝓcurator tutorum. ⁊. l. ꝓcurator. cui libera potes reſpōdere ẜꝫ opi nionem Ia. de ra. qui habent mandatū inſolidū vt. sͣ. dixi. ⁊ ſic cō cor. cum iſto.§. que tamen opi. non placet Ray. vt predixi. quare dic ẜm eum ꝙ in illis erat mandaiū generale hic vuiuerſale ꝑ ea que notant̉ ꝑ pe. C. man. l. mandatū. ⁊ dicūt quidam ꝙ iſti magi ſtro rōne vniuerſalis adminiſtratiōis eis cōmiſſe ſimiles ſunt iudicibus ordinarijs qui habent adminiſtrationē inſolidū. sͣ. d̓ offi. cōſulis. l. i. ſed nō eſt bonū ſimile qꝛ iudices ordinarij habēt admi niſtrationē a lege animata.i. a principe vel ab inanimata vi. sͣ. de iuriſditōe om. iudi. l. ⁊ qꝛ. Iſti aut magiſtri habēt adminiſtratiōes ab homine ſimplici ⁊ plenior dꝫ eſſe prouiſio. l. animate ⁊ inanima te qͣꝫ hominis ſimplicis. vt. C. de pactis ꝯuen. tā ſuper dot. l. fi. nec ob. huic ſolu. jͣ. de fideiui. l. ſi filius.§. erit. ⁊ qd̓ ibi no. qꝛ ibi in iure queſito ꝓpria opera ⁊ diſpōne hominis hic ſecus. ar. jͣ. de ca ptiuis. l. ſi quis in bello. ⁊ quod no. Bul. C. ſi aduerſus venditionem. l. i. ꝓcurat̉. vero debēt eſſe ſimiles delegatis qui habēt adminiſtrationē ꝓ parte non inſolidū. jͣ. de re iudi. l. duo ex tribus. ⁊ ē rō vt dixi qꝛ ordinarij habēt a lege delegati ab homine ⁊ copula tiue ergo diuiſiꝫ vt. d. l. reos.§. i. ¶ Quero ergo quid in pluribꝰ delegatis a principe mihi vr̄ ꝙ habeant iuriſditionē inſolidū quia equiparant̉ ordinarijs. C. de iudi. l. a iudice in fi. qꝛ eſt. l. animata. in auct̄. de cōſulibꝰ in fi. ⁊ ar. C. de nouo. C. cōfir. in prin. ⁊ ad ſilli. l. pe. hoc tamē opi. Ray. non videt̉ mihi bene tuta vt colligi pōt ex notatis extra de offi. dele. c. prudentiā. in prin. ⁊. c. vno delegatorum. ⁊. e. ti. c. cum plures. li. vi. ⁊ ꝓbant ſimilitudinē predictā quia adminiſtratio iſtorum magiſtrorū coheret vniuerſitati ſicut iuriſditio ordinaria. sͣ. de offi. prefec. vrbis. l. i.§. cum vrbem. ⁊. C. vbi ⁊ apud quos ima. hec ratio nō videt̉ bona qꝛ idem in delegatis quādoqꝫ. vi. l. i. in fi. quis ⁊ a quo ap. ſed tunc equiparāt eos ordinar̄. vt dicta. l. pomp. ſi vni de re iudi. ſed male vt. sͣ. dixi. ⁊ ꝑ hanc etiam ſimilitudinē predictam tali ratione qꝛ iuriſditio ordina ria non finitur morte cōcedentis delegata ſic. vt dicta. l. ⁊ quia. sͣ. de iuriſdi. om. iudi. ſic ⁊ mandatū iſtius magiſtri ⁊ inſtitor eꝗperantur vt. jͣ. de inſtitorijs. l. ſi quis mancipijs.§. ſi impuberes. ſed non eſt bona ſimilitudo quia ibi non erat res integra quia iſte ma giſter ⁊ inſtitor reparāt aliquid agere alias eēt ſecus vt. C. man. l. mandatū. ⁊ ibi no ¶ Itē op. de. l. ꝑui.§. fi. sͣ. de arbi. reſpōdeo ꝙ ibi in arbitris qui equiperant̉ iudicibꝰ delegatis. vt. l. ſi intres. ⁊. l. ſi cut. e. ti. ¶ Ex p̄dictis ſic cōclude ꝙ aut plures habēt officiū pu blicum auctoritate ⁊ vtilitate. ⁊ iūc aut ſunt ordinarij ⁊ habēt adminiſtcationē inſolidū. aut delegati ⁊ pro ꝑte vt ꝓbant iura predicta ⁊ rōem ſupra aſſignaui. Aut ē publicū auctoritate ⁊ vtilitate prī natum. ⁊ tunc aut habēt ptātem a lege vt plures tutores ⁊ curaiores ⁊ habent adminiſtratione inſolidum vt. C. ſi vnus ex pluribus tatoribus ꝑ totum. ⁊ de aucto. iu. l. fi. aut ab homine vt plures actores tutores vel curatores. ⁊ tunc ꝓ parte rō quia habent mandatum ab homine ⁊ ſic diuiſim per ea que ſupra dixi. nec ob. jͣ. de admini. tuto. l. decreto.§. fi. quia ibi loquit̉ in tutoribus qui cōmiſ ſerunt adminiſtrationē vni. ⁊ eſt ratio quia licet habeant pro partidus aliorum ab homine tamen habent poteſtatem a lege. vi. jͣ. de tutelis. l. i. ⁊. C. de iur̄ ca. l. ſcd̓a.§. quod obſeruari. aut habent officium publicum vtilitatis ed auctoritate priuatum vt hic. ⁊ sͣ. e. l. in princi. ⁊.§. magiſttū. ⁊. jͣ.§. ſi is qui nauem. de ꝓcura. l. ſeruum quoqꝫ.§. publice. tunc aut ſunt conſtiluti ad vniuerſale negocium vt iſti magiſtri ⁊ inſtitores. ⁊ habēt adminiſtrationē inſolidum vt hic. aut habe̓t mandatum generale vel ſpeciale vt plures procura tores vel ſimiles. ⁊ tunc pro parte vt notatur dicta. l. pluribus fallit in caſibus ſpiritualibus vt dicto. c. ſi duo. extra de procura. li. vi. ⁊ in executoribus vltimarum voluntatum. vt dicio. c. vltimo. trra de teſta. ⁊ vide Archi. ⁊ ad hoc. jͣ. de fideiuſ. liber. l. ſi legatario. ⁊ de ſolu. l. ꝙ ſi forte.§. primo. ¶ Ultimo aduerte quia gl. iangit illam ſub ilem ⁊ proſuadam materiā. ſi aliquid eſt ꝯmiſſuꝫ alicui faciendum cum alterius conſilio an ſequi teneatur conſilium ⁊ glo. hic dat vnam ſolū. que non videt̉ bene tuia Ray. ꝑ. l. tiuū ⁊ meuiū. de admi. tu. ⁊ qd̓ ibi no. Ibi enim loquitur de maſcu lo non collegie tutoris. ⁊ qui poterat eſſe ꝑticeps eiuſdem officij. ⁊ tamen eius conſiliū dꝫ requiri non ſequi vt ibi pꝫ vt hac materia pleniſſime no. ⁊ dixi. e. ti. de admi. tuto. l. quidam decedēs.§. pap̄. e. jͣ. man. l. idem̄qꝫ.§. ſiquis ea. ⁊ extra de elec. c. cum in veteri. So. dicit Iaco. de are in dicto.§. ſiquis ca. ꝙ illa. l. ticium ⁊ meuiū loquitur in iutore qui habet poteſtateꝫ a lege. vt. d. l. i. jͣ. de tute. hic in eo qui habei poteſtatem ab homine. ¶ Item opponitur ad iolu tōem predictā de. d.§. ſiquis ea. ⁊ d̓ inſti. l. ſed ⁊ ſi pupillus.§. con ditio. So. dicunt quidam ꝙ ibi non dicit̉ ꝙ non teneat̉ ſequi con ſilium ſed requiri quod eſt falſum vt ibi patet in tex. ⁊ glo. vn̄ dic ẜm Iaco. de are. ⁊ Riꝫ. malūbre ꝙ ibi ille cuius cōſilium ſequen dum erat ex ipſo actu erat futurus obligatus iu. l. ticium ⁊ meuiū. nō. ¶ Item inſtatur de. l. ſiquis mihi bona.§. coram. jͣ. de acquir. here. So. eodem modo. ¶ Item oppo. ꝙ ille qui habet manda tum a lege teneatur ſequi conſilium in auct̄. de nō alie.§. qd̓ aūt. ⁊. C. de ſacroſan. eccle. auct̄. hoc ius porrectum. So. dicunt ꝗdam ꝙ ibi mādatuꝫ conſilium ſequi a lege in. l. iicium ab homine. veri tas eſt ꝙ ibi loquitur in ꝯſenſu in. l. ticium. in ꝯſilio vi ꝓbatur hic. Solū. extra de arbi. c. cum olim. Item inſta de. l. impuberibus in prin. de ſuſpec. iuto. ⁊ inſtito. e.§. impubes. Solū. eodem modo ꝙ ibi conſilium ſequi mādatur a lege in. l. ticium ab homine. alij dicunt ꝙ ibi mandatur ſequi conſilium per illuꝫ qui nō habet plenū intellectum. alias ſecus quod nō placet per dicium.§. quod aūt. in auct̄. de non alie. ¶ Ex predictis ſic cōclude ꝙ vbi mandatur ſequi cōſilium aut illius qui non eſt nec eſſe pōt pariiceps officij de quo agitur ⁊ tunc conſilium debet requiri de vrbanitate non de neceſſitate vt dicia.ſ. quidam decedens.§. pap̄. aut eius qui p̄t eſſe particeps officij. tunc aut ei qui habet mandatum abhomine ⁊ ienet̉ conſilium requirere. vt. d.§. c. ſiqͥs ca. jͣ. man. aut habet poteſtatem vel mandatū a lege. tunc aut ꝯſiiium requiri mandatur a lege ⁊ requiri dꝫ. vt. d.§. ꝙ autem. ⁊.§. impuberes. aut conſiliū requiri mandatur ab homine. ⁊ tunc ẜm quoſdam nō tenetur de neceſſitate requirere. vt dicta. l. ticium ⁊ meuium. hoc membrum eſt falſum per ea que ibi notaui ⁊ ſupradictum eſt. ¶ Quero iuxta hoc an tencat̉ quis ſequi ꝯſilium conſulioris quidam canoniſte di cunt. aut dicit̉ de conſilio ⁊ tunc ſic aut cum ꝯſilio. ⁊ tunc non ꝗ nō placet Ci. in. l. id quod pauperibus. C. de ep̄i. ⁊ cle. in materia executorum vltime voluntatis. ⁊ dicit hoc. l. non caueri ſed moue ri poſſunt quia prepoſitio de auget vt. jͣ. depo. l. i. in prin. ſed illud operatur natura ꝯtractus vt ibi patet in littera. ſed vbi dicitur cuꝫ conſilio ꝯſiliarius videtur ſicut acceſſorius ar. jͣ. de fun. inſtruc. l. ſi cui. ⁊ facit. qd̓ ibi no. per Di. ⁊ per Ci. ⁊ Pe. C. de verbo. ſig. l. ij. Alij dicunt. aut dicitur de conſilio vel cum ꝯſilio ſimpliciter. aut adijcitur ⁊ ꝯſenſu primo caſu aūt ꝯſilium non dꝫ requiri nec ſe qui. aut debet requiri vt in diſtinctione premiſſa ⁊ tunc aut mandatur ei qui nō habet plenum intellectum ⁊ ſequi tenet̉. vi. d.§. im puberes. alias non. ſed hoc non eſt bene tutum vt ſupra dixi. ⁊ ī eo qui hꝫ plenum intellectum dicunt aut ꝯſultor eſt particeps officij ⁊ ſequi dꝫ vt. d. l. ticiuꝫ ⁊ meuiū. ⁊ hic aut non eſt particeps officij ⁊ ſequi nō tenet̉ vt in ra man. l. ij. in fi. ⁊. d. c. cum olim de arbi. ſed bene dꝫ requiri vi. d.§. ſiquis ea. ⁊.§. conditio. ſed cerie ibi euā te netur ſequi vt ſupra dixi ⁊ infra dicitur. ⁊ ideo hoc membrum nō eſt bene tuium. ¶ Secūdo caſu quādo adiectum eſt ⁊ conſenſu dicunt aut conſultor non poteſt eſſe particeps officij vt mulier q̄ nō poteſt eſſe tuirix. ⁊ iſto caſu non tenet̉ ſequi vt dicta. l. quidam decedens.§. pōt. aut poteſt eſſe particeps officij tunc aut manda tur ſequi cōſilium per eum qui habet poteſtatem e igere ⁊ ſequen dum eſt vt dicto.§. quod autem de nō alie. ⁊.§. impuberes. inſti. de ſuſpec. tuto. aut ab homine ⁊ tunc non vt dicta. l. ticium ⁊ meuium in prin. ⁊ quod ibi no. hec diſtinctio non eſt vera quia in legi bus vltimo allegatis ⁊ in ſecūdo membro principali non dicitur de ꝯenſu ſed principaliter de conſilio. ¶ Quare dic aut conſul tor adijctur a lege ⁊ conſilium eſt ſequendum ab eo cui mandat̉. ſiue habeat plenum intellectum ſiue non vt dicio.§. quod autem. ⁊.§. impuberes. aut adijcitur conſultor ab homine ⁊ tunc ē ſequen dum ſi ꝯſultor eſt particeps officij vt dicto. c. ſiquis ea. ⁊.§. condi tio aut ei qui habet poteſtatem a lege. tunc aut ꝯſultor nō poteſt eē particeps officij ⁊ conſilium nō eſt ſequendū qꝛ nec requirendum de neceſſitate vt. d. l. quidam decedens.§. pap̄. aut eſſet particeps officij. ⁊ eſt re ipſa. ⁊ conſilium eſt ſequendum aut non ⁊ nō eſt ſe

De exercitoria actione. quendum ſed requirendum vt dicta. l. ticium in princi. ⁊ quod ibi no. vel dic ẜm Iaco. de are. ⁊ Rij. aut conſilium mandatur a le ge ⁊ eſt ſequendum vt. d.§. quod autem ⁊.§. impuberes aut ab ho mine ⁊ tunc aut ambo ſunt ſimul officiales ⁊ eſt ſequenduꝫ vt di cta. l. ticium ⁊ meuium primo reſponſo. ⁊ hoc.§. ⁊ eſt rō qꝛ tantam poteſtatem hꝫ vnus ad reſiſtendum quantū alter ad ꝑficiendum. sͣ. cōi. di. l. ſabinus. ⁊ ar. jͣ. de cura. furio. l. ꝯſilio.§. fi. ⁊ nequid in lo co pub. l. ij.§. i. Idem ſi non ſu officialis ſed eidem officio deſtiua tus vt. l. parui.§. fi. sͣ. de arbi. Et rō eſt qꝛ deſtinatio tantum facit hic quantū ⁊ veritas. vt. jͣ. de rebus eorum. l. vlti. ſi vero nō eſt in eodem officio re vel deſtinatōe tūc aut ille cuius cōſilium māda iur vel ille qui mandat nō eſt futurus obligatus ⁊ tunc ꝯſilium ē ſequendum vt. d.§. ſiquis ea.§. conditio ⁊.§. coram vel ſi coraꝫ. ⁊ eſt rō quia ſicut eſt paritas periculi ita debet eſſe paritas anciorilatis. ar. C. de autꝭ. preſtan. l. fi. ⁊ quia non dꝫ alieri per alterum iniqua conditio fieri vt in reg. iur. ¶ Item quero ſi ꝯpromittat̉ in aliquem vt ꝓnūciet de conſilio iuris prudentis an teneat com promiſſum videtur ꝙ non. sͣ. de arbi. l. iiem ſi vnus.§. papi. vbi d̓ hoc dixi. Econtra videt̉ ꝙ ſic. e. l.§. ſed ⁊ ſi ita non ob.§. pompo. qꝛ ibi fuit dictum ꝙ arbiter ꝓnūciaret ẜm placitum ticij ⁊ iō non valet vt ibi. ⁊ ratio ibi aſſignatur in littera aut fuit dictum arbitra tū ē conſilio ticij ⁊ bene valet. vt. d.§. ſed ⁊ ſi ita quis non videtur collatum in arbitrio boni viri de le. iij. l. fideicōmiſſa.§. quamqꝫ. ⁊ hec eſt opi. Hoſti. in dicto. c. cum olim extra de arbi. ⁊ de electꝭ. c. cum in veteri. ¶ Quidā tamen hoc impugnāt qꝛ tantum valet dicere ad arbitrium quātū ad placitū. jͣ. de fideicōmiſ. liber. l. luciꝰ ticius teſtō. ⁊ melius. l. thais.§. ſorore. ſed ſecūdum non valet vt dicto.§. pōp. ergo nec primū quare dic aūt dictū eſt de ꝯſilio ⁊ cō ſenſu vel placito ſeu arbitrio titij ⁊ nō valet vt dicto.§. pōp. ⁊ ratō ibi patet in littera. ſꝫ hoc ē ꝯtra cāum dicti.§. ſꝫ ſi ita qui loquit̉ in arbitrio ⁊ dicit cōpromiſſum valere vnde dic aut dicium eſt cū ꝯſilio titij ſimpliciter ⁊ valet qꝛ iūc nō tenet̉ ſequi ꝯſiliuꝫ ⁊ reliuꝗt arbitrio libera volūtas ferende ſentētie ꝑ ea que ſupra dixi. ⁊ per hoc damnat̉ glo. que eſt. jͣ. de here. inſti. l. illa inſtitutio que dicit ꝙ valet compromiſſuꝫ ꝙ arbiter ꝓnūciet ꝓut de iure videbit̉ alicui ſapiēti. qꝛ idē videt̉ iu verbo placet ſcū arbitratus fuerit. vt. l. fi deicōmiſ. in prin. jͣ. de fideicō. li. Certe imo dcā glo. ē vera qꝛ dicit ꝓut de iure videbit̉ ſapiēti. que verba intelligunt̉ de iure et de facto ⁊ ſic ꝑ hoc aufert̉ arbitrio libera poteſtas ferēde ſnīe quod eſſe nō dꝫ vi ibi ⁊ eodē ti. l. qualem. ⁊. l. diem ꝓferre.§. ſtare. ⁊ eſt rō qꝛ lꝫ arbitro a lege ſit ꝯceſſa libera facultas ſnīe ferende iamen dꝫ ꝓnūciare ẜm iura ⁊ leges. ar. ſupra de ar. l. i. ⁊. C. de iudi. l. rem nō nouā ſicut iudex. Sed in iudice valeret vt infra de re iudi. l. ſi conuenerit ergo ⁊ in arbitro nō ob. dicta. l. parui in prin. vt ibi no. Refert ergo an dicatur in ꝯpromiſſo cōſilio ⁊ ꝯſenſu ſeu placito vel ſimilibus verbis ⁊ tunc aut ſimpliciter non valet vt dicio.§. poteſt. aut ſicut de iure videbitur ⁊ tunc valet vt dicia gl. l. illa inſtitutio in prin. ⁊ hoc tꝫ ibi Dy. ⁊ Ci. ⁊ Ia. de are C. de arbitris. l. i. ⁊ Hug. in īdiſſolubilibus ſuis ⁊ Speculator de arbitro.§. ſe quitur. ver. ſed quid ſi dicatur. nec obſtāt leges de fideicō. li. p̄alle. quia loquūtur in actu qui nō dependet ex libera volūtate illius cui adijcit̉ illa clauſula vt pꝫ dcā. l. fideicō. primo reſpōſo hic ſecꝰ ve ro ex libera volūtate arbitri dependet poteſtas ferende ſententie vt ſupra dixi. ⁊ ad hoc facit. jͣ. mandati. l. ſi mandato titij in fi. ⁊ de verbo. obliga. l. ex ea parte in prin. Et faciuni predicia ſi ſtatuto ca ueatur ꝙ poteſtas teneat̉ ferre ſententiā de ꝯſilio alicuius ſapien tis ⁊ ipſe ferat ſine ꝯſilio an teneat. dicunt quidam ⁊ bene ꝙ non. ar. sͣ. de tranſac. l. cum hi.§. ſi preior rōnem aſſignant. qꝛ hic artat̉ aſſumere conſiliū a ſtatuto quod eſt lex. ergo ⁊c. vt ſupra dixi. Et ad hoc facit quod notaui infra de iure fiſci. l. iij.§. diuus. ¶ Iteꝫ quero ſi iudex cōmiſſit cauſam alicui conſulendam ⁊ ille renūcia uit an ille teneatur alij cōmittere dicitur ꝙ debeat alij cōmittere. ar. C. de nup. l. in ꝯiunctōe. ⁊ qꝛ prima cōmiſſio non valuit. ⁊ ſic haberi debet ꝓ infecta in. l. ſiquis arbitratu. de verbo. ob. Rai. de iſta materia vide Specu. de requiſitione conſilij. ⁊ quod dixi. C. de legibus. l. humanum. ⁊ in alphabeto dictione cum conſilio cre do quod ex honeſtate teneatur non ex neceſſitate vt ex predictis colligi poteſt. ⁊ ſupra de iudi. l. iudicium ſoluit̉. ⁊ vide in ſpeculo de requiſitione conſilij. ¶ Declarat quis ſit exercitor ⁊ vide Exercitorem. go que dicit ꝙ obueniōes ſunt pui ⁊ magni redditus ⁊ differunt a fructibus vt dixi ſupra de condi. indebiti. l. ſi vrbana. ⁊ dixi in alphabeto ⁊ ſepe ponūt̉ iſta verba in ꝯctibus ⁊ maxime ī ꝓmiſiōibus ⁊ collatōibus ꝑ̄bendaꝝ. ¶ Ibi vel ſeruus ex quorum cōtractibus cōueHarui. nur pater vel dominꝰ ſnau. cauſta. l. ⁊ iia.§. ſi fi lius. ⁊ de furtis. l. ſi ſeruus naue. ⁊.§. ſi is. Ibi tutoris auctoritatis. idem dicit gl. in adulto habēte curatorem nec ob sͣ. de in litē iur̄. l. videamus.§. i. ver. adoleſcens. vt ibi no. ſ. cōirahentibus cū magiſtro Eſt nobis electi o. auis. Ibi cōuenire acuōe ex cōtractu directa. Ibi actionem ordinariā. Ibi ex locato.ſ. quādo nauem regendā locauit vt. jͣ. ad. l. rodiaꝫ de iac. l. ij. vel dic.i. ex cō ducto in glo.ſ. contractu. Ibi generalis immo vniuerſalis vt dixi. sͣ.§. ſi plures. Ray. in glo.ſ. magiſter non fuerit ſoluendo ſed cum magiſter teneat̉ vi cedatactiones exercitori qūo poteſt eſſe non ſoluēdo. Item ſi magiſtro ſolutū eſt nonne liberati ſunt contrahentes cum eo ad quid ergo aget̉ cōtra eos. dic ꝙ forte magi ſter erat abſens ⁊ non poterat cogi ad cedendū ⁊ qui cum eo cōtraxerunt nōdum ſoluerant. ⁊ ideo tunc datur extra ordinem vtilis actio contra eos vt hic dicit̉ Ny. ⁊ dixi. jͣ. de inſti. l. i. in fi. hoc eſt falſum vt ibi no. vnde dic ꝙ in cōtrario ordinariū ⁊ extraordinarium ꝯpetunt cōtra eundem hic cōtra diuerſos vt. C. ſi tutor. vel cur. interue. l. etiam. ⁊. l. euam. ⁊ plene dixi ẜm Dy. ⁊ alios. jͣ. de ope. no. nū. l. in ꝓuinciali. ⁊ in cōtrario etiam notaui ⁊ dixi. Ultimo nota ꝙ ex ordine dicitur fieri ⁊ ſit officio iudicis vt ⁊ ſupra ſi cer. pe. l. cum filius. vbi de hoc infra man. l. ſalarium vi. C. de libe. ⁊ eoruꝫ liberis. l. i. ¶ Ubi nauem exercet ille qui Si is qui nauem. eſt in alterius poteſſate volunta te eius tacita vel expreſſa in cuius poteſtate eſt tenet̉ inſoliduꝫ. ille in cuius eſt poteſtate vocat̉ in tributum. Si eo ignorāte de peculio tenet̉. hoc dicit. ¶ Et diuide in quatiuor paries. in prima po nit mentem ⁊ ediciū p̄toris. in ſcd̓a eius declaratio. in tertia cōclu ſio ẜm pomp. in quarta declaratio quorūdam verborū edicti pretoris. ſcd̓a ibi lꝫ autem. tertia ibi ⁊ ita videtur. quarta ibi in poteſtate enim. ¶ Ia. de are. aliter diuidit ſed magis obſcure ſed quia recte intelligēti melius aperit textum. ideo eam ſubijcio. Et diuidi tur principaliter in duas partes. prima loquit̉ quādo exercitor nauis eſt in poteſtate alicuius liberi ⁊ durat vſqꝫ ibi vſqꝫ ad verſi. ſi tamen ſeruus. ibi ſcd̓a in qua loquit̉ quādo exercitor ē ſubditus dominio alterius ſubditi poteſtati alterius. PPrima ſubdiuidit̉ in tres. in prima loquit̉ quādo pater vel dominus exercitoris ſciuit filium vel ſeruūnauem exereere ⁊ hoc voluit tacite vel exp̄ſſe ⁊ durat vſqꝫ ad ver. ſed ſi ſciente. ⁊ in hac prima particula primo ponit dictum ⁊ duas reſpōſiones ⁊ duas tacitas queſtiōes. ſcd̓a ibi lꝫ. tertia ibi non autem. Scd̓a pars loquit̉ quādo pater vel do minus exercitoris ſolum ſciuit filium vel ſeruū exercere nō autem volūtate accōmodauit tacite vel expreſſe ⁊ incipit ibi ſed ſi ſciēte ⁊ durat vſqꝫ ad ver. in ptāte. ⁊ in hac ſcd̓a particula ponitur ihema quādo ⁊ queſtio. ⁊ ſubaudit̉ reſponſio ⁊ dicte ſubaudite reſpō ſionis illatio ponit̉ ⁊ pomp. d̓claratio ⁊ approbatio. In tertia par ticula ponit̉ declaratio verbis poſitis poſiti in prima ꝑticula ⁊ in cipit ibi in ver. in ptāte. ⁊ durat vſqꝫ ad ver. ſi tamen. vbi eſt ſcd̓a pars principalis que ſubdiuit̉ in duas particulas. Prima loqui tur quādo ſeruus peculiaris nauem exercet de volūtate filijfamilias tantū vel ſcruus vicariū de voluntate ordinarij ſerui tantum in cuius ſerui ordinarij peculio eſt ſeruus exercitor non aūt de voluntate patris vel filij familias vel domini huius ẜui ordinarij ha bentium hunc ſeruū in ſuo peculio exercitorē. Scd̓a loquit̉ quaudo omnis ſuam volūtatem accōmodauerunt. ¶ Premnte ad euidētiam ꝙ quādoqꝫ filius vel ſeruus exercet mercē dominicaꝫ ⁊ naualē voluntate domini vel patris ⁊ habet locum iſte ti. ſi mer cem nō naualem hꝫ locum ti. quod iuſſu. ſi eo ſciente ianiū tunc ſi mers eſt dominica habꝫ locum vtilis tributoria ſi peculiaris tunc direcia. ¶ Ibi exercuit per magiſtrū naui prepoſitū vt iudicāt in feriora idem taniū ⁊ ſi cum ipſo exercitore vt. jͣ.§. quāquā. Ibi in eum patrem vel dominū. Ibi indiciū datur ex mente edicti preto ris quod fecit circa actionē exercitoriam. de quo ſit mentio. jͣ. in

De exercitoria actione. verdo in re dubia. ⁊ dic datur.ſ. inſolidū ibi ſi volūtate eius exp̄ſſa verbis vel tacite ex cōiecturis intellecta vt quia redibitus ⁊ ꝓuen tus ex mente ⁊ exercitio ſponte ſuſcipiebat. Ibi ideo aūt ex volū tate expreſſa vel tacita vt predixi. Ibi ac inſtitorum. iſte ver. ẜꝫ gl. ponit differētiam inter inſtitoriā ⁊ tributoriā ẜm alios iner mei cē peculiarē ⁊ dominicā nō curando ſit naualis vel non ẜm alios vt fiat differentia inter mercē naualem ſu peculiaris vel non ex vna ꝑte ⁊ mercem non naualem peculiarem ex alia ẜm Mar. ſili. Ibi vocant̉ cū alijs creditoribꝰ. Ibi ſciēte ſubaudi vel volēte tacite vel expreſſe vt in glo. magna huius.§. ponit̉. ⁊. jͣ. in ver. neqꝫ. in peculiaribus. Ol. Ibi ſed ſi ſciēte reddit ad ſuperius.ſ. ad exercitoriaꝫ nō ad ꝓximū.ſ. ad tributoriā. Ibi non etiā volenie nec etiā nolente in re igitur dubia. Nota hūc ver. qꝛ ſepe allegat̉ vt infra dicam in ver. ſi cum ſeruus. breuiter dicit ꝙ ibi vicarius de voluntate filij vel ſerui ordinarij. nauem exercet ⁊ adeſt patris vel domini vo luntas inſolidum obligat̉ ſi abſit tunc ſolus filius. ¶ Nota ꝙ iſte.§. allegatur in dubio ſtandū eſt verbis edicti. ⁊ per cōſequens ſtatuti teſtamenti reſcripti cōiractus ⁊ aliorum ſimiliū. ad qd̓ bene cōcordat extra de ſponſalibus. c. iuuenis. ⁊ alie cōcor. ſicut ī gl. ⁊ in decretis. vj. q. iij. c. ſcriptum. xviiij. di. c. in memoriam. ⁊ vide quod no. xxxviij. di. c. ſedulo inglo. ⁊ per Archi. ⁊ xxvij. di. relatum. ⁊ extra de ver. ſig. c. tranſmiſſe. ⁊ bene ꝑ Inno. de reſcriptis. c. ſedes apoſtolica. pietatis tamē intuitū qn̄qꝫ a verbis qn̄qꝫ receditur. vt. jͣ. de leg. iij. l. vx.§. codici. in fi. ⁊ ibi in glo. Sꝫ ad hoc oppo. glo. ⁊ non ſoluit ꝙ magis attendi debeat mens ꝙ verba vt. jͣ. de iure patro. l. adigere.§. quāuis. ⁊ sͣ. de in ius vo. l. quāuis. ¶ Sed ſo. vi no. ⁊ dixi. C. de legi. ⁊ cōſti. l. nō dubiū. ⁊ pet Dy. ⁊ a ios extra de regu. iur. c. vltimo. li. vj. ⁊ ꝑ Ia. de bel. jͣ. de publicanis. l. i.§. familie. ⁊ no. ⁊ etiā dixi. d. l. adigere. jͣ. de tribuio. ſo. vt glo. ⁊ ſupplectōe eiuſdē. ¶ Itē oppo. de. l. i.§. ſed ſi mandaueris t.§. ſi ratum. jͣ. ꝙ iuſſu. ⁊ ſo. in glo. que tamen ſo. nō placet Mar. ſili. nec Ray. quia tributoria nūquā datur inſolidū vi. jͣ. de tributo. l. i. ⁊ ideo prima ſol. vera ⁊ faluus eē ſi ageret tributoria cū poſſet agere ꝙ inſſu inſolidū. ¶ Item oppo. ꝙ male dicat littera ac in ſtitorium. ſo. vt in glo. quia improprie ponit̉. ¶ Ex predictis cōclude ꝙ ſi queritur an pater vel dominus teneant̉ ex geſtis ꝑ filiū vel ſeruum. dic aut gerunt vel cōtrahunt ignorante paire vel domino ⁊ non teneret̉ niſi de peculio ⁊ deducunt ſibi debitum ante alios creditores. jͣ. de peculio. l. ſed ſi dānum.§. peculium. ⁊ quaſi per totum titulum aut eis ſcientibus. ⁊ tunc aut negociantur alias ꝙͣ in naui. aut exercent nauem ſi dominus cōſentii expreſſe vel ta cite vel pater tenetur inſolidum actione exercitoria ſi eis ſcientibꝰ ſoluit non conſentiētibus eis expreſſe vel tacite ꝙ appareat tenen tur ad modum tributorie. vt infra. e. l. ſi ſeruus. Si eis ignorantibus tenentur de peculio vt preduxi. Si vero extra nauem gerant vel contrahant tunc aut in merce peculiari vel dominica eorum voluntate expreſſe vel tacite ꝙ appareat tenentur ad modum tributorie. vt infra. e. l. ſi ſeruus. Si eis ignorātibus tenentur de pecu lio vt predixi ſi vero extra nauem gerant vel cōtrahant iūc aut in merce peculiari vel dominica eorum voluntate ex preſſe verbo de clarata tunc tenentur ꝙ iuſſit inſolidum vt dicia. l. i.§. ſed ſi mandaueris. ⁊.§. ſi ratum. jͣ. ꝙ iuſſu. licer Marti. ſillima. videatur ſenſiſſe ꝙ ad hoc non detur ꝙ iuſſu. Sed cōmunis opinio eſt cōtra rium poteſt etiam creditor agere tributoria ſi vult. vt. jͣ. de tributoria. l. i.§. ij. ſed fatuus eſſet vt. sͣ. dixi. ¶ Aut ex voluntate non expreſſa verbo ſed actu declarata. ⁊ iunc non ꝙ iuſſu ſed tributoria vt hic. ⁊. jͣ. de tributor̄. l. prima.§. ſcientiaꝫ. ⁊ argu. ī. ꝙ iuſſu. l. prima §. ſed ſi ſubſcripſerit. ⁊ plus operat̉ ſubſcriptio ꝙͣ alius actus. vt j. qui. mo. pig. vel hipo. ſol. l. ſicut.§. non videtur. ¶ Alij tamen vtroqꝫ caſu dicunt agi poſſe ꝙ iuſſu tributoria aut ſciunt tantum ſed non conſentiunt tacite vel expreſſe. tunc in merce peculiari tenentur vera tributoria quatenus patiuntur merces peculiares in quibꝰ negociant̉ vt. jͣ. de tributo. l. i.§. ſciētiam in merce nauali qn̄ tributoria quatenꝰ patiunt̉ merees nauales in quibꝰ negociāt̉. Si vero ignorant ceſſant actiones predicte ⁊ datur d̓ peculio vt dixi. ¶ In glo. etiam expreſſa in fi. vel dic voluntate demū vel tātuꝫ ⁊ ꝙ dicit ad ſolidi obligatōem expone in qua nō deducet dominus ꝙ ſibi debetur. q. d. tributoria vel ſolidi peculij attribuendi. Iaco. de are. Ibi eius filij vel ſerui exercentis na quodqꝫ autem. uem nolenie paire vel domino expreſſe vel tacite. Ibi actionem contra patrem vel dominum. Ibi cōtractum ſit occaſione uauigij. Ibi dominus de cuius volūtate exercebatur nauis. Ex perſona magiſtri tenet̉ exercitor ⁊ vno ſolhec act ſo. uanie alius liberatur. ⁊ facii. C. de ſolu. l. manifeſti. Ibi ē ideo quia tenentur ex eodem facio. Ibi minuetur obligauo vtriuſqꝫ. Ibi honorariam obligationem ideſt pretoriam. qua tenetur ipſe exercitor exercitoria. Ibi minuetur obligatio ipſo iure. nec ob. jͣ. man. l. pap̄. vt ibi no. ſed vbi ſuo nomine ſoluit exer citor tollitur obligatio magiſtri per exceptōem doli. ſed vbi nomine magiſtri tollitur obligatio magiſtri ipſo iure vi. d. l. papi. jͣ. man. de peculio le. l. dominus. de admi. iuto. l. ſi minoris. ⁊ de ſolu. l. modeſtinus vbi de hoc. ¶ Opponitur ꝙ primo magiſter ſicut principalis ſit ꝯueniēdus. vi. C. de fideiuſſo. aūt. hoc ſi debi tor. Sed dic ꝙ hic non ſunt ſicut principalis ⁊ fideiuſſor imo exer citor poteſt dici acceſſorius. ſed in rem ſuam qꝛ exercitiū magiſtri ē ad ipſius exercitoris vtilitatem. Ubi plures ex ꝯtractu vnius ꝯueniūt quili Si plureS. det ꝯuenitur inſolidum. ſecus ſi plures ex ſuo ꝯtractu ꝓprio hoc dicit cum legibus ſequentibus vſqꝫ ad.§. ſi ſeruus. in. l. ſi tamē. ¶ Diuide quia in prima parte plures erāt exercitores nauem per cōmunē magiſtrum exercētes. in ſecunda pacte plures exercebant per ſeipſos. in tertia parte plures exercebant per vnum eorum. in quarta plures erant domini ⁊ per vnuꝫ exercitoreꝫ cōmunem exercebant. in vltima parte ſeruus exei citor erat cōmunis plurium dominoruꝫ ſed volūtate vnius tantū exer cebat. ſecūda ibi. ſi tamē. tertia ibi ſi plures. quarta ibi ſi ẜuns. ꝗnta ibi plene. Ibi nec quicquā. ibi p̄ſtiterit inſolidum. ibi cōſecutuꝝ. pro partibus ſingulorum. ⁊ facit ad materiā. l. i. de duobus reis. in. l. ſi cum ibi ꝯueniunt̉ ex contractu eorum qꝛ cum pluribus ē cō iracium. ſed quare hoc tamē quādo exercent per alium quilibet tenetur inſolidum vi ſupra. l. i.§. fi. ergo videtur ꝙ plus obligen tur per alium ꝙͣ per ſe ip̄os. Sed reſpondeo ꝙ hic eſt ideo quia ceſſat illa rō que eſt ibi.ſ. ne in plures aduerſarios ⁊c. Old. ¶ In ver. plane ibi ⁊ ideo. ſed vnde ſequitur iſtud. ⁊ ideo dic qꝛ idem iuris eſt in toto ⁊ parte. sͣ. de rei vendi. l. que de tota cum ergo dictum ſit ſupra ꝓxime ꝙ ſi voluntate vnius tantum exercuit ꝙ ille ſolus tenetur inſolidum. vnde ſequitur ꝙ in ſuperiori caſu quādo omniuꝫ volūtate geſſit ꝙ omnes iuſolidum teneant̉ per diciā re gulam ꝙ iuris eſt in patte ⁊ in toto ⁊ ecōtra. Old. Ibi poterunt ꝯueniri ſicut ſi eſſei magiſter extraneus. Ibi in pluribus exercitoribus legitur duobus modis. ſed prima vera. Item tenebitur ille ⁊ alij de peculio vel quaſi tributoria vt ſupra. l. i.§. ſi is qui nauem. Ibi in ſuperiore caſu.ſ. in ver. ſed ſi plures. ⁊ in ver. ſed ſi ſeruus. quādo plures domini prepoſuerunt exercitorem cōmunem. Op. ad.§. ſi plures. de prin. l. ſi tamē. ſo. vt in glo. prima ⁊ tene primam ſolutionem. ¶ Item oppo. de. l. fi.§. ſi plures. sͣ. nau. ca. ſta. ſo. vt ſecūda glo. vel dic ꝙ ea loquitur eo caſu quo loquitur. l. ſi tamē. in principio. ¶ Item oppo. glo. ad. l. ſi tamen ⁊ non ſoluit de. l. eius qui in prouinciam. sͣ. ſi cer. pe. So. ẜm Iaco. de bel. ꝙ ibi con ſiderat fictionem hic veritatem. vel ibi agitur de acquirēdo hic de obligando vel hic ſimul negociant̉ in eadē merce nauali. Ibi in diuerſis mercibus naualibus. vel hic in ingenuis ibi in libertinis. Iaco. de bel. Conclude ergo aut exercent per cōem magiſtrum ⁊ obtinet.§. ſi plures. cum duabus legibus ſequentibus. aut exercent per ſeipſos ē tunc aut ſimul ⁊ quilibet ꝓ parte ienetur vt l. ſi cum in prin. ⁊. l. fi.§. ſi plures. sͣ. nau. cau. ſta. aut vnus eorum ſo lus ad cōmune ꝯmodum ⁊ aliorum voluntatem. ⁊ obtinet ver. ſed ſi plures. ⁊ ver. ſed ſi ſeruus. quia quilibet tenet̉ inſoliduꝫ pro hoc. C. de fabricēſibus. l. iur̄ ꝓuiſum. lib. xi. de duobus reis ꝑ totum. ⁊. jͣ. ꝓ ſocio. l. fi. aut ſeruus cōmunis plurium voluntate vnius dominorum exercet ⁊ ille ſolus tenetur inſolidum vt in verſi. plane. ¶ Aduerte modo quia lex ne in plures ꝯtinue allegatur. ⁊ primo ad qōnem ſi ꝯſtitui plures ꝓcuratores ita ꝙ occupantis non eſſet melior ꝯditio. ⁊ ꝙ vnus incepit alter ꝓſequi valeat ⁊ finire an hec verba aliquid operent̉ Albertus Papienſis ꝙ non per. l. pluribus. sͣ. de ꝓcura. vbi de hoc ⁊ per hanc. l. Di. diſtinguit aut ꝯſtitutio fit ex parte rei ⁊ non valet vt hac. l. ⁊. jͣ. iudica. ſol. l. iaꝫ

De exercitoria actione. tamē.§. ſi plures. vbi de hoc ſecus eſt ex parte actoris vt eodē.§. fi. de verbo. ob. quia ibi defenſio rei eſt indiuidus ſed actor̄ actio diuidua. ¶ Item in queſtione iſta hic ⁊ ibi eſt vt damnum non ſit aciori ne actio per plures ſtici ⁊c. Sed hic nullum eſt acioris vel rei incōmodum quia facilius habebat copiam. ceſſat ergo ra tio huius. l. ⁊ diciorum.§. quia in queſtione noſtra non ꝓptetea ſcinditur actio non credo tamē ꝙ omnes poſſuat venire ſimul. preterea ſi hoc ꝯcederet̉ actori multo fortius reo quia fauorabilio res ⁊c. vt in regula iuris. preterea ſicut quis poteſt ꝓcur̄. conſtituere ne cum vno ſine altero liceat cōtrahi. vi. sͣ. e. l. i§. ſi plures. vbi de hoc ſatis dixi ſic erit ⁊ in queſtione predicta dic aūt loqui mur in opligatione ꝯtrahenda. ⁊ non eſt dubium ꝙ poſſum quēcunqꝫ velim conſtituere vt. d.§. ſi plures. aut de obligatōe iaꝫ con iracta tunc ſi volo cōſtituere vt omnes veniant ſimul ⁊ ſemel nō poſſum. vt hic. ſi vero vt vnus alio impedito veniat credo quod poſſit per ea que predixi. ¶ Preterea illud ꝙ operatur lex ⁊ pa ctio ꝯͣhentium. sͣ. de pactis. l. non impoſſibile. ſed lex tranſfert de vno in alium vi. sͣ. de ꝓcura. l. in cauſe.§. fi. ergo idē in ꝯtractibus ⁊ hoc cōmuniter ſeruat practica. de hoc vide in ſpeculo de ꝓcu. § ratione autem forme. ver. quid ſi dictum. Audre. ¶ Et vide extra de ꝓcuratoribus. c. ſi duo libro. vi. cum ibi notatis per oēs ⁊. ij. q. vi. c. appellatore.§. vlti. in glo. ⁊ per Archi. de ꝓcuratoribus c. non iniuſte. ¶ Item inducitur hec lex ꝙ ſi dominus feudi de cedat pluribus relictis heredibus ꝙ valallus non cogatur iurare fidelitaiem omnibus heredibus ſed ſufficiat ꝙ vni iuretur licꝫ contrarium innuat glo. sͣ. de vſufruc. l. ſi cuius rei.§. i. vbi de hoc dixi ⁊ plenius de no. ope. nun. l. de pupillo.§. ſi plurium. ⁊ de ver. ob. l. ij.§. ex his. ¶ Item inducūt Guil. ⁊ And. l. ſi cum. ver. ſed ſi plures ad pulchram queſtionem ſi ires ſunt comites vel domi ni cuiuſdam caſtri ⁊ duo delegauerunt cām tertio vel ꝯmiſſerūt eidem vices ſuas ipſe tullit ſententiam queritur ad quem appellet̉ ab iſta ſententia vtrum ad iſtos duos tāquam ad delegantes. an vero ad ſuperiorem iſtorum irium. iſte ver. videtur caſus ꝙ ad iſtos duos appelletur tanquam ad delegantes. nam illud ius ꝙ ſtatuitur quādo cōmittitur vni extraneo illud idem ſtatuitur qua do cōmittat̉ vni ex eis vt hic patet. ſed ſi extraueo foret facia talis cōmiſſio appellaretur ad ipſos tanquam ad delegantes. ergo idem quando vni eorum per alios eſt facta cōmiſſio. vt. jͣ. quis ⁊ a quo ap. l. fi. ⁊ ar. quādo appel. ſit. l. i.§. ſolent ⁊. C. de appel. l. pre cipimus.§. i. ¶ In ꝯtrarium videtur ⁊ eſt magis ſecura opinio quia non eſt dubium ꝙ quādo iſti duo cōmiſſerunt tertio fecerunt tāquam maior pars ⁊ ſic tāquam vniuerſi. vt. jͣ. de reg. iuris. l. aliud.§. refertur. ſed ſi vniuerſi delegaſſent ad vniuerſos appel laretur. ſed hoc eſſe non poteſt quia ab eius. ſentent a appelletur ad ipſum ergo appellabitur ad ſuperiorem. ¶ Item iſte videtur potius cognoſcere quaſi ſit dignior ipſorum trium ⁊ exiraordina. iuriſdi. ꝙ ex delegata ⁊ ꝙ ſit magis dignum patet quia ſemper a delegato appellatur ad ordina. ſed illud quod ſeruatur in perſo nis duorum ſeruatur in vna ſed ꝯiungant̉ vt. jͣ. de his quibus vt indig. l. iutorem. ſed ſi duo eſſent nos ꝯſideraremus digniorē. vt l. precipimus.§. fi. C. de appel. ſed hic eſt ordina. ⁊ delegata. ergo debemus potius conſiderare ordinariam ⁊ ꝙ ordinaria ꝓnūcia uerit ⁊ ſic appellabitur ad ſuperiorem dic ꝙ iſta queſtio videt̉ caſus. sͣ. de officio eius cui man. eſt iuriſdi. l. ⁊ ſi pretor in textu ⁊ glo. Guil. ⁊ Andre. ¶ In glo. vt alier pro aliero ꝯueniatur ⁊ ſic con uenitur exercitor pro magiſtro in eadem glo. in fi. Sed quid ſi cū vno ex his ſit contractum. Reſpondeo eum inſolidum teneri ci uili. vt. e. l. prima.§. eſt autem electio alias non ſic vt. hic niſi forte in dolo fuerit. vt. jͣ. ꝙ cūeo. l. eum qui. Iac. de are. Alienato ſeruo exercitore nihilominus du Si ſeruus. ca. bec acuo. ⁊ idem eo monuo. boc dici. Ibi tenebitur inſolidum ex contractu eius ⁊ magiſtri. Ibi magiſtro libero. Ibi tenebitur inſolidum hec actio alias eſt in littera. hec actiones ⁊ dic ideſt actionum additiones vt in glo. ⁊ bene ꝑ Azo. in ſum ma. e. ti. ⁊ breuiter dicit ꝙ iſte actōes ſunt ꝑpetue ⁊ dā tur in heredes et mortuo eo qui nauē exercuit ⁊ dic ꝙ dantur ẜm naturam principalis actionis vt in glo. ⁊ dic hec actiones ſcꝫ que dantur in exercitore ex cōtractu habito cum magiſtro ⁊ que lꝫ ẜꝫ glo. ⁊ Azonem. iſte actiones de quibus habetur hic ⁊ in titulis ſe quentidus non ſunt ꝓpria nomina actionū ſed qualutates ⁊ aditio nes aliarum principaliū actionū puta ſi mutui agitur ex mutuo qͣ vocatur exercitoria. ⁊ ſic de alijs que ꝓbant potiſſime ex. l. iij.§. ꝗ cōgruit. jͣ. de peculio. vbi de hoc. ibi cum dicit̉ mandati de peculio. Sed duo ſubſtātiua etiam ẜm grāmaticos non cōiunguntur ſine copula. vnde mala eſt grāmatica homo aſinus currit īmo di ci. homo ⁊ aſinus ſatis apparet cum ibi dicatur mandati de pecu lio ſine aliqua copula que non ſunt due actiones ſed de peculio ē aditio ⁊ qualitas actionis mandati que eſt principalis. Ia. tamen de ra. tenet ꝙ exercitoria ⁊ ſimiles ſint ꝓpria nomina actionum ⁊ non qualitates vel adiectiōes ⁊ ita poſite ſunt per Ioānem in arbore actionum. vnde dic ꝙ actio mandati per ſe eſt ciuilis ⁊ quādo datur de peculio eſt pretoria ⁊ quādo eſt ciuilis eſt bone fidei ⁊ quando eſt pretoria vi de peculio eſt ſtricti iuria ⁊ ſic d̓ alijs vt exercitoria ⁊ ſimilibus. ⁊ per hoc patet re ponſio ad cōtraria quia ſunt due actiones per ſe vnam mandati alia de peculio ⁊ ibi debꝫ eſſe punctus per copula. Guil. vero in dicta. l. iij. de peculio.§. ſi filius allegat ꝙ ſint ꝓpria nomina actionū. jͣ. de reſcin. ven. l. ſi tiliꝰ ⁊ inſti. ꝙ cum eo.§. is quoqꝫ. ſed opi. glo. allegat. jͣ. de iuſti. l. ⁊ iō. l. ſi quis mancipijs. ⁊ videt̉ expreſſum. sͣ. de pig. ac. l. ſi ſeruus. in fi. ⁊ de cōpenſat̉. l. ſi cum filio. que in frau. cre. l. ſi pater. ⁊ videtur expreſſum inſti. ꝙ cū eo.§. iiaqꝫ. jͣ. d̓ peculio. l. in bonefidei ⁊ videtur exp̄ſſuꝫ. jͣ. de in rem verſo filiuſfa. cogat̉ ī fi. vbi expreſſe dicit lr̄a ꝙ ſunt aditiones ⁊ qꝛ ſequeret̉ incōueniens qꝛ ex eodem cōtractu plures orirent̉ actiones ⁊ obligōnes. Sed huic reſpondet ꝙ eſt actio in ſubſtātia ⁊ in vi nominis actionis cū aditione de peculio. ſed qualitas mutat̉ ꝙ non ſit cōdemnatio inſolidū cōtra patrem ſicut contra filiū ſicut habet̉. sͣ. de noxal. l. in delictis.§. ſi detracta ⁊ ꝙ mutet̉ qualitas actiōis ꝓbatur optime in dicta. l. titius. ⁊ ope ratur mutatio quia licet filius teneat̉ actiōe bone fidei illa que da tur cōtra patiem eſt ſtricti iuris vt. jͣ. de vſur. l. mora.§. in bone fidei. ⁊ ita apparei ꝙ qualitas mutatur. Et ad. l. titius. de reſcin. vē. dic ẜm Ia. de bel. vt ibi in glo. no. nam qd̓ ibi dicit̉ in littera in fi. teneri pretoria actione exponit̉.i. exemplo de peculio vel de in reꝫ ver ſo que p̄toria eſt. ⁊ ſic cōcor. ⁊ ſic ẜm hoc punctabis hic poſt dictionē illam ſed de peculio. ⁊ per hoc pꝫ ꝙ ſequit̉ actione ꝯmo dati. denotat ius de peculio factum notat. ¶ Ibi quid referi an ſint ꝓpria nomina actionū vel aditiones ſeu qualitates. Reſpon det ꝙ multum qꝛ ſi eēnt ſoluꝫ aditiones ſeu qualitates ſequeretur naturam eius actionis cuius eſſet adiectio ſeu qualitas. vnde ſi ageret̉ mandati exercitoria ſeu inſtiloria eſſet bone fidei ⁊ in ea ve nirent fructus ⁊ vſure ⁊ alia que veniunt in bone fidei. jͣ. de vſuris l. metu.§. in bone fidei. ſed ſi dicamus ꝙ ſint ꝓpria nomina actio num. tunc eſſent ſtricti iuris quia non ſunt numerate inſti. de act̉.§. actio tantum. Sed lꝫ iſta opi. ſit ſubiilis ⁊ forte vera. tunc opi. gl. ⁊ Azo. cōiter approbat̉. Ray. tamen ſequi videt̉ opi. Ia. de hoc et no. in gl. inſti. ꝙ cum co.§. fi. ¶ Siſeruus cōis vel meus I eum qui. goprus ꝓpoſiius ſit ex contractū celebrato cum eo ago ⁊ cōuenior. hoc dicit. ⁊ dic ſi cū ſeruum vt inferiora declarant. Ibi cōtraxe ro non ob. C. de furtis. l. apud antiquos vt ibi dixi. Ibi ex locato hoc referas ad principium.ſ. non ad ꝓximum caſum. Ibi ages ſi quid ex cōtractu meo ꝓ me cum ſeruo magiſtro tuo habito me preſtare oportet. vi ſi forte res vitioſas vendidi eī pro naui vel vt ſoluam naulūnauis. Ia. de are. Ibi quod in qꝛ ibi cōduxeras mecede in pecunia cōſtituta. Ibi cum libero magiſtro ibi experieris cōtra me vt actiones mihi queſitas tibi cōcedam ¶ In ver. iteꝫ ſi ſeruus. ibi actione cōpetente ex cōtractu cum eo celebrato. ibi ta men cōdicit̉ ⁊ ea que fiunt ad augumentū non debēt diminutionem inducere vt. jͣ. de cōdi. ⁊ demon. l. cum tale.§. fi. cum lex. ⁊ ſi ipſe mihi teneat̉ vietur exceptiōe quia cui datur actio multofortius daiur exceptio. ¶ In glo. non ſolum ibi teneor de peculio his qui cōtraxerunt quia ſic hic ſeruus liber eſſet poſſet cōueniri vt ſupra eo. l. prima.§. eſt auteꝫ nobis. ergo ⁊ dominus pro eo de peculio ienetur. Iaco. In glo. quia hic ſeruus ex conducto que naſcitur ex conductione operarum ſerui per me locati. Iaco. In glo. vi redibitoria vel dic ciuili cum magiſter eſt liber virobiqꝫ agetur Iaco.

Ad. l. rodiam de iactu. ¶ Ibi cum magiſtro cōiter per IVNuS. cōs ꝓpoino. ibi poienit ꝓ teum partibus quas habent in merce nauali. vt. sͣ. eo. l. nec quicquam. ⁊ quod ibi no. ¶ Ibi non voluntate expreſſa I ſeruus. adi tacus Ibi quādo tibuiona 01l.ij Mmi1 quatenus patit̉ mers naualis. Ibi dabit̉ quatenus in minpeculio reperit̉. ⁊ vide. sͣ. e. l. i.§. ſi is qui nauem. in fi. ex cōiractu dicuẜui vel magiſtri. ſui Ray. ¶ Utilis ē hec lex. ⁊ ſicut dicū gl. jUtius. quanuor ſunt cōſideranda ꝑ creditorem primū ꝙ magiſter ſit prepoſitus ad hoc. ſecūdum ꝙ nauis indigeat refectione. iertium ꝙ non multo maior pecunia qͣꝫ ſit refectioni neceſſaria. quarium ꝙ illud qd̓ expedit refectiōi poſſit inueniri in loco in quo muluat̉. Primum ꝓbatur in ver. ita illud. ⁊ sͣ. e. ti. l. i.§. non autem. Secundum ꝓbatur in vet. reſpōdi creditorem. Tertiū ꝓbatur in ver. querit̉. ⁊ ſi in ea. Quariū ꝓbatur in ver. interdum. ¶ Circa teruū iamen aduerte ꝙ ſi maior pecunia mutuetur ꝙͣ ſit neceſſaria ſi lamen ſit veriſimile taniā expendi debere. creditor totum repetet vt sͣ. e. l. i.§. vnde querit. in prin. ⁊ in ver. ſed ſi in precijs reruꝫ. ¶ Itē aduerte ꝙ iſte quatiuor cōiecture de quibus loquitur hec. l. locuꝫ habēt quando pecunia mutuata eſt non eſt cōſumpta in refectione nauis ſed in aliā cām. Si enim eſſet conſumpta in refectione nauis fruſtra quereret̉ de iſtis cōiecturis quia tunc ageret̉ inſolidum. vt dicta. l. i.§. vnde querit filius. ⁊. jͣ. de in rem verſo. l. ij. ¶ Item cōiecture locum habent ſolum in cōiractu mutui. nam in alijs cōtractibus. Nam ſi eſſet prepoſuus ad locandū vel vēdendum ſufficit ꝙ cōtrahentes cum eo hoc credant nec aliud exi gitur niſi ꝙ ad hoc ſit prepoſitus. vi. sͣ. e. l. i.§. non autē. ⁊.§. vnde querit̉. ⁊.§. igit̉ prepoſito. ¶ His premiſſis litterā expone. Ibi cauit.ſ. in inſtrumēto mutui qd̓ eſt bene notandū ad vnū ꝙ. jͣ. ian gam ibi vt reffici dꝫ iſtud eſt vnum de quattuor que p̄dixi ꝙ creditor mutuās probare dꝫ. ibi neceſſe hꝫ ꝓbare per veras ꝓbationes non per cōiecturas. ibi in refectum nauis. ibi ita illud. ecce ẜm ꝙ ꝓdare dꝫ creditor. ibi quare ⁊ ſi in ea. ecce tertium quod probare debei. ibi interdum. ecce quartum qd̓ probare debet. ibi compa rari non poſſet pōt. quare dicat ceſſare debet exercitoria. ibi eadeꝫ ferre. glo. exponit quattuor modis tene quāuis preter ſecūdam. ¶ Oppo. glo. pluribus modis ⁊ non ſoluit. primo de auct̄. hoc ius porectum. C. de ſacroſan. eccle. Sed ibi fauore eccleſie vel aliter vi ibi no. ⁊ plene dixi ⁊ infra ſubijciam. ¶ Item appo. de. l. ij. C. ſi aduerſus credi. ſed ibi in odium creditoris ſeu feneratoris ⁊ fauore minoris vel aliter vt ibi notaui ⁊ dixi. ¶ Item oppo. de l. magis.§. ne tamē. jͣ. de rebus eorūqui ſub tute. l. cura. ſunt. Sed ibi fauore minori vel aliter vt ibi no. ¶ Item op. de. l. ciuitas. sͣ. ſi ter. pe. Sed ibi fauore ciuitatis vel aliter vt ibi notaui ⁊ dixi vel in omnibus predictis eſt ſpeciale ꝓpter priuilegiū perſonaruꝫ ẜm Guil. vt infra dicam in. l. ꝙ ſi minor.§. penulti. ¶ Iiē op. de l. ꝙ ſi ſeruus.§. e iō labeo. verſi. ſed ſi ſit. infra de in rem verſo. e ad hoc facit quod nō in aucten. de ali. ⁊ emphi.§ hoc etiam ſuper verſi. ſi vero. ⁊ ſupra de minori. Sed ⁊ ibi ſpeciale vt ibi nota. vel ibi de actio. in rem verſo. vbi exigitur maior diligentia in glo. que incipit fere. ⁊ eſt ratio quia ibi ſeruus non habebat mandatuꝫ a domino hic ſic. ⁊ vide quod ibi notaui. Item oppo. de. l. prima. §. non autem. sͣ. eo. l. prima.§. ſed ſi in precijs. Solu. vt glo. vel dic ꝙ ibi non multomaior pecuniam mutuo accepit qͣꝫ eſſet neceſſa ria. ¶ Et ad omnia predicta ſic diſtinguitur ſi uis ſcire quando accipiens pecuniam mutuam nomine alieno ipſum obligat licet creditor non probet pecuniam conuerſam vt vtlitatem debitoris am ille qui accepit mutuo hēbat mādatū a tali qui potuit ſibi ꝓui dere de adminiſtratore aut non. ſi poterat ſibi prouidere de admi niſtrare tunc hꝫ neceſſe ꝓbare pecuniam ꝯuerſam vt hic ꝑ cōiecturas que hīc dicit. ⁊. sͣ. e. l. i.§. vnde querit offiliꝰ. ⁊. jͣ. d̓noua. l. do li. ī fi. Si aūt erat ꝑſona q̨̄ nō poterat ſibi de admiſtratore ꝓuidere vt pupillus ciuitas vel eccleſia tunc non ſufficit licet mutuei in cā neceſſaria vel que apparet neceſſaria niſi ꝓbet̉ niſi appareat in vtilitatem eorum eſſe ꝯuerſum vi. d.§. etiam. ver. ſi vero. ⁊. d. l. cluitas. ſi cer. pe. hec vera quādo agitur de obligatōne. ſi vero aga tur de liberatione debitoris ſoluentis ſufficii ꝙ credat ſoluere et in eam cām in quam erat prepoſitus. nec habet neceſſe ꝓbare qd̓ ſit verſum in vtiliatem domini. vt. jͣ. de ſolu. l. in pupillo. ⁊ sͣ. de nego. geſt. l. ſed an vltro. ⁊. l. nam ⁊ ſeruus. ¶ Secūdo caſu principali quādo nō habebat mandatum iūc nō ſufficit tradi in cām ne ceſſariam niſi ibi realiter ꝯſumatur vi probat̉ dicta. l. iij.§. ſꝫ ſi ſic. jͣ. de in rē verſo. Et facium p̄dicta ad mutuantes eccleſijs ciuitali bus ⁊ pupillis ꝙ teneatur ꝓbare verſum rem ipſam in vtilitatem eccleſie ⁊ ita tenent hic Guil. Pe. Et ad. l. iſtam reſpondēt. qꝛ loquitur in eo qui habebat mandatum a perſona non priuilegiata ⁊ que ſibi poterat ꝑ ſeipſam ꝓuidere de adminiſtraiore vi sͣ. e. l. i.§. magiſtri. nam imputare debent ſibi cur talem ꝓpoſitum vt ibi ⁊.§. vnde querit ofilius. Sed in queſtione predicta loquimur in perſonis priuilegiatis ⁊ que non poſſunt ꝓ ſe ſic ſibi de adminiſtratore ꝓuidere. ⁊ ideo non imputatur eis vi ſupra dixi. ⁊ ꝓ hoc dicta. l. ij. C. ſi aduer. credi. ⁊ plene no. ⁊ dixi dicta auctꝭ. hoc ius poriectum ⁊ no. etiam per omnes. ⁊ maxime per Inno. exira de fideiuſſo. c. penul. e per Hoſti. in ſumma. eo. ti.§. ⁊ quis. nec ſufficit ſi dicatur in inſtrumēto ꝙ in cām neceſſariam ſit mutuatum. vi patet hic in prin. l. vbi caui ſe in refec. ⁊c. Cōmuniter tamē ſeruatur ꝙ dixi dicta auct̉. hoc ius ponectum. ⁊ vide etiam Archid. extra de elec. c. quia ſepe. lib. vi. ¶ Iiem allegant Guil. ⁊ Pei. hanc. l. ad queſtionem talem ſtatuio cauetur ꝙ filio ſpurio poſſent relinqui alimenta per patrem. pater relinquit ſibi vnū magnuꝫ podere ꝙ dixit ſe relinquere ad alimēta vt hac. l. quare ⁊ ſi mea. ⁊ ar. jͣ. de dona. inter virum ⁊ vxorem. l. quod adipiſeende. ⁊. C. di dona. l. ſiquis ꝓ redemptione.§. fi. ¶ Item inducunt ad aliud donatio nō valeat vltra quiagentas aureos ſine inſiuuatꝭ. vi. C. d̓ dona. l. ſiquis pro redemptione.§. fi. vel niſi ſit iuſta cauſa donā. di. vt. jͣ. de dona. l. ſi pater. ⁊. l. aquilius. aliquis in inſtrumato donationis adiecit ſe donare octingētos florenos adijciens in inſtru menio ꝙ donabit ex eo ꝙ eum redimerat ab hoſtibus. ⁊ adijciēs etiam alias iuſtas cās nunquid valeat talis donatio ſine inſinua tione niſi facit expreſſe in inſtrumēto probentur per hanc. l. ⁊. jͣ. de caſtrenſi peculio. l. ſi forte. ⁊ ꝓ hoc. jͣ. de lega. iij. l. cum quis decedens.§. ticia. ⁊ de ꝓba. l. qui teſtamentum. ⁊ facit glo. que eſt. C. de colla. l. ſi donatione. G. Et hanc materiam inſinuatōis ſatis dixi. C. de ſacroſan. eccle. l. illud. ¶ In glo. ferr. ibi prepoſitus huic ē contra. sͣ. e. l. i.§. igit̉. ver. ſed ſi incertis. Iaco. de are. ¶ Sequitur Rubrica ad legem rodiam de iactu. ¶ Super rubrica de iſta l. rodia vide Azo. in ſumma pandetaꝝ. ⁊ dicitur. l. rodia a quodam inſula rodo vbi erat vſus mercatorū vi in decretis. ij. di. c. rodie leges. ⁊ ibi in glo. per Archi. ⁊ vide ēt C. de. furtis aucten. nauigia. ⁊ iſte titulus ad multa eſt argumenta bilis vt ex ſubiectis appatebit. quod facto iactu mercium vnus mercator pro euitando periculo nauis. alij quorum merces ſatis ſalue ꝯtribuere ieneantur. jͣ. e. l. i. ⁊. ij. ⁊ facit ꝙ vicini teneant̉ contri buere ad puteum cōmune ⁊ ad domum deſtructam ne incendiū euageretur ⁊ ad alias ſimiles queſtiones. Et ille qui recepit emē dam teneatur ꝯtribuere pro ſua parte ⁊ an ceſſio debeat fieri fide iuſſori pro parte ⁊ quādoqꝫ agit ꝯͣrium vt agat ꝯͣriū. Et ſi cōitas emendauit damnum ⁊ poſtea apparet qui damnū dedit ꝗd erit. Et ſi habeo debitorem ſuſpectum poſſum denūciare illi qui babet res ſuas ꝙ ſibi nō teſtituat. ¶ Et cum vnus cuius eſt captꝰ occaſione repreſaliarum ⁊ ſoluit an ciuitas ſua teneatur emendare. Et ꝙ dominus teneat̉ ſoluere partem ſalturā ſeu cāparij qui cuſtodiunt fructus terrarum. eadem. l. ij.§. equiſſimum. ¶ Qd̓ mercatores non tencātur reſarcire damnum nauis datum culpa magiſtri. e. l.§. ſi ꝯſeruatio ꝙ ꝓ rata rerum que ſalue ſunt fleri de beat ꝯtributio. e. l.§. cum in eadem. ¶ Et ꝙ collecte imponi dedeant ẜm facultates. Et an de veſtibus ⁊ anulis ſit ſoluendū pedagium. Et ꝙ tempore neceſſitatis omnia ſunt cōmunicanda. Et an veſtes ⁊ anuli ⁊ alia iocalia diuidi debeant inter fratres. Quo modo debeant eſtimari res ſalue ſuper quibus debeat fieri ꝯtributio. e. l.§. portio. Et an intereſſe conſiderari debeat ex lucro ꝙ debitor quātitatꝭ reſpectu ſpeciei liberetur ſpe perempia. jͣ. e. l. nauis §. ſed ſi nauis. ¶ Quomō fieri debeat ꝯtributio rerum que ſal

Ad lxodlam de lacm ue ſunt ad res amiſſas. e. l.§. cum autem. Et ꝙ quie non dꝫ dupla ci damno affici. Et ꝙ ſi res augumentatonus conſuetum ꝙ in ipſo augumēto debeat computari onus antiquum. ⁊ ſi cōductor ſoluat penſionem in bona moneta que mutata eſt ⁊ ſuꝑueniai ſterilitas ẜm quam monetaꝫ debeat fieri remiſſio penſionis. ¶ Et ſi ortum incendium eſt in vna domo ⁊ tranſiui ad ſecundā an ſecunda debeat emendari. Et an ꝯtributio ſtatim debeat fieri pro mercibus iactatis. An vero cum nauis uenerit ad locum deſtina tum. ¶ Si aliquis vendidit arbores fundi ſui an arbores extirpate cedant venditori. jͣ. e. l. amiſſe.§. arbore. quod īperator ſit do minus mundi. jͣ. e. l. deprecatio. Et in quoi partes mūdus diuida tur. quod ponderanda ſint veība legum ⁊ ſtaiutorum. jͣ. e. l. ſi hehenda. ⁊ an preſentās lupam pregnātem que ſtauim edidit lupos debeat habere premium ſtatim pro lupinis. Si culpa precedit cām an quis ieneatur de caſuſi res eodem modo fuiſſet ꝑitura. e. l.§. ſi ea conditione. Et an incidat in penam qui ꝓpter difficultatem nō potuit implere quod ienebat̉ ꝙ quis reprehendat̉ de indiſtincia loquutōe. e. l.§. fi. Ibi leuande.i. alienāde. ibi fa j Ege rodita. ſacium eſt de mercibus vnius mercatoris vel plurium hec. l. ⁊. jͣ. l. ꝓxi. ⁊ glo. vlti. allegantur per doctores. Primo qꝛ ſi ignis oriat̉ in ciuitate iuxta domum meam ⁊ iturus erat veriſimiliter ad alias domos. vnde deſtruxi domum meā ne ignis tranſiret ad domuꝫ vicinorum ꝙ illi quorum domus ſunt ſalue teneant̉ ad ꝯtributōeꝫ refectionis domus mee. ꝓ hoc. sͣ. ad. l. aqui. l. ſiqͥs fumo.§. i. ⁊ hoc ſic habuit ꝓbabilem. ⁊ iſtum timorem deſtruendi domū ſuam. ali as ſecus. vt. jͣ. quod vi aut clam. l. ſi alius.§ eſſet alia. ⁊ vide. jͣ. l. ꝓ xi. ver. equiſſimum. ¶ Et eodem modo faciunt ꝙ vicini ciuitatis vel loci teneant̉ ꝯtribuere ad puiheum vel furnum cōmunem ⁊ alia oꝑa publica. ⁊ pro hoc. C. de aqueductus. l. ad reparationē lib. xi. de operibus publicis. l. portus ẜm Ubertum de bobio. Et ad hoc. C. de ſacroſan. eccle. l. ad inſtruc. vbi de hoc. ¶ Iem facit ꝙ ſi hoſtes venirent ad ciuitatem ⁊ ciuis fuit ad portam ⁊ eis reſiſtit ⁊ equus eſt ſibi mortuus ꝙ emendari debeat ſibi per ꝯmune quod verum in ciuibus. nam in ſtipendiarijs qui habent ſtipē dium quia illi emendā habere non debēt vt. jͣ. l. ꝓxi.§. ſi ꝯſeruatis niſi ſtatum vel pactum eſſet in cōtrarium. Guil. ⁊ And. Iteꝫ Ia. de are. inducit glo. que eſt hic que dicit ꝙ ille qui fecit iactuꝫ rei ſue cauſa auenāde nauis videtur cōtribuere ꝓ parte ſua quod po teſt intelligi duobus modis. Uno modo quādo res iactate fuerunt recuperate ꝓ quibus ipſe dꝫ conferre alijs iactātibus vt īfra l. ꝓxi.§. penul. ⁊. l. nauis.§. i. Alio modo ꝙ non fuerunt recuperate ⁊ tunc confert quo ad hoc vt nō totum a ſocijs recipiat. Sed ſuam partem domini ꝯtribuat vi. jͣ. l. ꝓxi.§. porno. l. nauis.§. cum autem. ⁊ tunc facii ad queſtionē dicū Iacobi. ¶ Quod ſi cōitas alicuius loci ex forma ſtatuti teneatur vicinis ſuis dānū emēdare ꝙ ille qui ſuſtinuit damnum pro ſua parte teneatur ꝯiribuere ⁊ eodē modo ſi collecta imponatur occaſione predicta. ⁊ ꝓ hoc dene facit. jͣ. de le. i. l. ab hoſtibus.§. ſi a ticio. vbi de iſta ẜm Di. ⁊ ꝑ hoc de condi. ⁊ demō. l. qui he. ed.§. plaucius. sͣ. de cōdi. inde. l. trater a fratre. ⁊. jͣ. ꝓ ſocio. l. cum duobus.§. quidam. arg. ꝯͣ. jͣ. de tuto. ⁊ cura. oīſtra. l. imperator. ⁊. C. de teſti. l. minus graue. Quid ſi ille vicinus litigat cū cōmune occaſione dicti damni ⁊ expediē collectam imponi occaſione expenſarū fiendarū in cā nūquid illi collecte ꝯtribuere tenet̉. Ia. credit ꝙ nō ꝑ. d. l. imꝑator̄. ⁊. l. nimis graue. ¶ Ultimo dicit glo. ꝙ ē ar. ceſſionē fieri debere ꝓ ꝑte fldeiuſſori ꝯtra ꝯfideiuſſorem de quo dic vt plene notaui. jͣ. de ad. tu. l. ſi plures. de ſol. l. modeſtinus. ⁊. C. de duo. reis. l. f. Iactuſcō agit̉ cū magr̄o. I laborante. vt ad ꝯtribuiōem ceieros ꝯpellat. h. d. Ibi ex ꝯducto noīe merciū vel ex locato rōne nauis ẜm glo. qd̓ tamē reprobāt Uliramō. vt. jͣ. dicā. Ibi agere poteſt. nec ob. jͣ. de p̄. ver. l. i. vt ibi no. Et iſid̓ prin. huius. l. allegat̉ ad multa. Primo eim alegatur ꝙ quādo qꝫ ago ꝯͣ te vt agas ꝯͣ aliū. nā hic agit̉ cū magiſtro vt agat cum mercatoribus ꝓ ꝯtributōe dāni ꝙ facit ad. q. ſi ſtatuto caueat̉ ꝙ ſi ſit dānū datuꝫ alicui ⁊ neſcit̉ ꝑ quē ꝙ ciuitas teneat̉ emēdare de nū cōitas emēdauit dānū paſſo poſtea apparet quis damnū dedit querit cōuas a dānum paſſo ꝙ agat cōtia danū dantē vi reſtituat ip̄i cōitati ꝙ ſoluit. querit̉ an cogat̉ agere cōira illū. videt̉ ꝙ no. qꝛ nemo inuitus agere ⁊c̄. vt. C. vi nemo inuiius in rubro e nigro. ¶ Cōirariū teneni doctores per prin. huius. l. ⁊ ꝑ hoc be ne.sͣ. cōmodati. l. in cōmodato.§. fi. ⁊. l. rem mihi. in prin. ⁊ optime facit. jͣ. de actione emptionis. l. iul.§. penul. ⁊. jͣ. locati. l. cum in plures.§. menſem inſpiciēte. de leg. i. l. ſi ſic.§. fi. vbi de hoc. ⁊. C. de ex act. tribuiorū. l. miſſi oppinator̄. ⁊ de iudeis. l. iudeoruꝫ primates. vbi de hoc tetigi ⁊ vide. jͣ. e. l.§. ſi res. Eodem modo facit qͥ ſi ſint plures ſcholares ſocij in hoſpicio ⁊ vnus eſt rixoſus ⁊ tui bei alios ꝙ alij agere poſſunt cōtra hoſpitem ex cōducro vt agat cōtra illum ex locato vt eos non turbet vel ſi recedere velet ꝙ retineat res ſuas pro penſione hoſpicij per iura predicta. ¶ Dicūt etiam doctores ꝙ ſocij poſſunt agere cōua ſociū vtili actione ꝓ ſocio. In predictis iamen caſibus liberat̉ magiſter vt hoſpes act̉. in ce dendo ⁊ dictis legibus patet. ⁊. jͣ. de peculio. l. quod debit̉. Sꝫ iſti non agunt recia via vt euitetur circuitus. vt. sͣ. de cōdi. inde. l. do minus ieſtamento. dic vt in glo. vel dic ꝙ in obligōnibus que cō ſenſum cōirahuntur locum habꝫ circuitus nec cōuenit̉ eis ad quē venit lucrum nec in ſubſidiū. vt. jͣ. de acquir. poſ. l. poſſeſſio quoqꝫ §. ⁊ ſi poſſeſſio. agit̉. ergo hic cōtra magiſtrum. nec agi pōt ꝯtra eos quorū merces facte ſunt ſalue niſi in ſubſidium. in obligōnib autem que cōirahunt̉ non ꝓprio ex cōſenſu euitatur circuitus. vt dicta. l. dominus teſtamento. in defeciū tamen ſeu ſubſidiū quan do non poſſum agere cōira eum cūquo cōtraxi. ago cōtra eum ad quem cōmode peruenit vt. jͣ. de inſtitor̄. l. i. in fi. ⁊. l. ij. ⁊ idē ſi cō traxi vel quaſi cum ipſo vt hac glo. ⁊ sͣ. de nego. ge. l. ſi pupilli. ⁊ vide qd̓ no. jͣ. e. l. nauis.§. i. Item allegani ver. ſi ſeruus. ꝙ ſi habeo debitorem meū ſuſpectum qui habet res decoſitas penes ali um ꝙ poſſum illi denūciare vel precipi facere officio iudicis ꝙ res penes cum depoſitas retineat ⁊ ſibi non reſtituat donec mihi ſoluerit. ⁊ pro hoc. sͣ. de edendo. l. quedam.§. is aūt. vbi de hoc dixi. alias incipit.§. nihil intereſt. Sed hoc videt̉ contra caſum. l. C. de po. l. penul. ⁊ auct̄. ibi ſignata niſi dicas ꝙ ibi d̓bitor nō erat ſuſpectus. ¶ Ultimo aduerte ꝙ glo. dicit ꝙ vierqꝫ pōt agere act̉. ex locato ⁊ actione ex cōducto diuerſis reſpectibus. Ideꝫ di cit glo. C. locati. l. ij. ⁊. l. ſi hi qui quas glo. Ultramontani reprobāt ⁊ dicūt ꝙ hoc non pōt ꝓcedere quia ſicut diſtinguit̉ empior a vē ditore qꝛ emptor tenet̉ ad precium ⁊ venditor ad rem. ſic diſtingui tur locator a cōductore qꝛ cōductor tenetur ad mercedem et locator ad rem vt. jͣ. depo. l. i.§. ſi quis ſeruum. vnde cum vno reſpectu tamen inierueniat merces.ſ. reſpectunauis. non aūt reſpeciū merciuꝫ pōt cōductor dici locator. ⁊ hec videt̉ fuiſſe opi. H. hic in littera ſua ad hoc. jͣ. de rerum permu. l. i. ¶ Item facit finis glo. que incipū.ſ. magiſter ꝙ ſi vna ciuitas habebat iuſte repreſalias cōtra aliam ex delicto. vnus ciuis ⁊ alius capius fuit e ſoluit ꝙ agere debei cōtra ciuitatem ⁊ nō contra illum qui delīꝗt niſi in ſubſidiū. nam vr̄ negociū ciuiatis vtiliter geſſiſſe. ⁊ pro hoc sͣ. de nego. geſt. l. ſoluende.§. i. ⁊. l. ſed an̄ vltro.§. ij. ⁊. l. que vtiliter nec ob. ꝙ iniuria videat̉ iſta facta. ⁊ ideo ſibi imputei vt. jͣ. de euic. l. ſi per imprudentiam qꝛ in qōne ꝓpoſui repreſalias fuiſſe iuſtas. ⁊ ſic non eſt ſibi facta iniuria īmo pe. C. locati. l. ſi fundo. videtur ſentire idem ſi repreſalie eſſent iniuſte ⁊ ciuitas habebit recurſum cōtra illum qui deliquit. argu. sͣ. ad. l. aquil. qui occidit.§. in hac. d̓ hoc d. xi. sͣ. de his qui deiece. vel effude. l. ſi vero plures.§. cum autem. ¶ Iſte ver. cōiter per glo. ⁊ doc. alle Equiſſimum. gaiur pro.§. ⁊ faciued qd̓nes quas no taui. sͣ. e. l. i. t cōcor. hic in glo. allegate. ⁊ pro hoc. sͣ. quēadmoduꝫ ſeruitus amittit̉. l. ſi locus. ⁊ quod ibi notaui. C. de omni agro deſerto. l. quicūqꝫ. in fi. li. vi. nequid in loco publico. l. ij.§. viarum. facii etiam ꝙ dominꝰ teneat̉ ſoluere pariem ſal tuarij ſue camparij quoniā elegit colon̄. partiarius ad cuſtodiā fructuū poſſeſſionis quā collit. ⁊ ꝑ hoc. sͣ. de vſu ⁊ ha. l. ſi ita.§. dominꝰ ꝓprictatis. ⁊ d̓ dāno infec. l. pro prietarius. ¶ Gercibus dānum cōtingēs Si conſernatis. raui propier cuibem rō itiar ci tur mercaioribus ſi ſine eius culpa ſit. hoc dicit ⁊ dic vi. jͣ. eo. l. cuꝫ arbor. vbi nō videt̉ attendi culpa magiſtri. ſꝫ an cā cōis periculi vi

Ad. l. todiam de iaciu. tandi ⁊ ad hoc. jͣ. de euict̄. l. ſi dictum.§. i. Omne dānum ob cōmune ꝑicu Cum in eadem. lum vuandū cōlingens reſarciendum ē pro rata eſtimationis rerum que ſalue facte ſunt. ſed ꝓ libe ris hominibus nulla ſit collatio ⁊ tꝑe neceſſitatis omnia ſunt cōi canda. hoc dicit ⁊ ad hoc ſepe allegat̉ ⁊ alia plura vt. jͣ. patebit. ⁊ dic ẜm glo. ꝙ ponit quinqꝫ qō̓nes ẜm Riz. ſunt tantum quatiuor que eliciuntur ex themate poſtea adit̉ quinta in tex. ⁊ oluit ꝑ ordi nem. lꝫ gl. dicat ꝙ non. Prima qō̓ eſt an de gēmis ⁊ margaritis ſit faciēda ꝯiributio ⁊ ponit̉ ibi ⁊ ſi quid tales. Scd̓a eſt ꝙ por tio p̄ſtanda ē. ibi ⁊ que portio. Tertia ē an in liberis corporibꝰ. ibi ⁊ an pro lideris. Quaria qua actione hoc fiat. ibi ⁊ qua actione. prima ſoluit̉ ibi placuit. ſcd̓a ibi iacture ſummā. tertia ibi corporum liberorū. quarta ibi ex cōducto. Quinta qō̓ ⁊ eius ſolutio que non eiicitur ex ihemaie ponitur. ibi idem agitant eſt. Riꝫ. Ibi ce egūſent.i. ſimul impoſuiſſent. ibi iactura quarūdam mercium ꝓ naue alienan̄. ibi ⁊ ſi quidem expone pro euā. ibi pro liberis capilibus in naue nullas merces habētibus. ibi he res debēt. Nota ꝙ res dicuntur deberi ſic. C. de predijs nauiculariorū. l. in his. li. xi. l. impe rator. de iure fiſci. l. deniqꝫ. ⁊ ar. sͣ. de nego. ge. l. qui aliena.§. vno deſendēte. Ia. de are. Ibi viſum ē. sͣ. extermationē ſieri debere. ibi cōferrei.i. cōferre deberet. ¶ Mō ex iſto.§. colligamus plura vtlia. primū eſt ex ver. iacture ſummā ꝙ cōtributio dꝫ fieri ꝓ rata rerum quas quis hꝫ in naui. ad quod bene facit. extra de cenſibus c. ſopite. ⁊. c. cū inſtantia. ⁊. c. quāto. ⁊. c. nuper. ⁊. C. de operibꝰ pub. l. omes. vbi de hoc dixi. exira de teſta. c. relatū.§. fi. sͣ. de pactis. l. ⁊ ſuum heredē.§. fi. ⁊. ll. ſequentibus. ſic etiaꝫ ꝓrata temporis ſit diuiſio fructuum. sͣ. de rei ven. l. fructus. ⁊ ſo. ma. l. de diuiſione. ⁊ ad hauc diuiſionē fiendā ꝓ rata bene facit. sͣ. de ſerui. ruſti. p̄dio. l. imꝑator. ⁊ quod ibi notaui ⁊ dixi. jͣ. de here. inſti. l. quodā cōſiliuꝫ. ⁊. l. interdū.§. ſed ſi aliter. extra locati. c. ꝑꝑ.§. verū. C. locati. l. iij. t. l. in iudicio. jͣ. locati. l. quero.§. inter. ⁊. l. item querit̉.§. qui impleto. extra de p̄cario. c. vlti. in fi. etiam bene. jͣ. de peculio. l. ſi peculiū. ij. reſpōſo. inſti. de fideiuſſo. here.§. vnde. extra de preſcrip. c. acce dens. ⁊ de debitor̄ ciuitatis. l. ij. circa medium. li. xi. dixi in alphabe to dictione ꝓ rata. Et faciūt predicta ꝙ collecte ⁊ alia honera im poni debeant ꝓ rata facultatum de quo vide qd̓ bene notat per cardina. extra de elec. c. cupiētes. folio nono. ⁊ ꝓ hoc bene. jͣ. de tri buto. l. ꝓcur̄.§. ſed ſi duo. ¶ Item ad ꝯtribut̉. ꝓuiſion̄. legati ſedis apoſtolice cōtribuere debēt eius eccleſie ꝓuincie ſibi decrete ẜm facultates ſuas vt dicto. c. cū inſtantia.§. penulti. ⁊ fi. extra de cenſibus. ⁊ pro hoc infra de cenſibus cum poſſeſſor ⁊ quod ibi no taui ⁊ dixi. ⁊ ſi bona vſurarij non ſufficiāt ad reſtitutionē cedit cuiqꝫ ꝓ rata crediti ꝓ ſumma p̄dicta. ⁊ ad hoc. jͣ. depoſiti. l. ſi homi nem.§. quādo. ⁊ habet̉ hec dictio pro rata. extra de ver. ſig. c. cum inter nos circa mediū. ⁊ inſti. ꝙ cum eo qui in aliena poteſtate.§. introducit. ¶ Si vero ꝙ ex hoc id agirat̉ ꝙ veſtimētorū ꝓ quibus non debet̉ vectura. vt. sͣ. nau. cau. ſta. l. ſed ⁊ ipſi.§. fi. tenet̉ tamen dominus ꝓ his cōtribuere facit ꝙ cedens bonis teneat̉ ſe expoliare veſtē ⁊ dare creditoribꝰ. ſꝫ nō bene hoc ꝓbat̉ hic. qꝛ hic non cedū veſtibus. ſed ſolum cōtribuit ꝓ eis. ⁊ cōiter tenet̉ ꝙ nō debeat veſtes dimittere. ar. jͣ. de bonis dā. l. diuus. lꝫ glo. videatur ſentire ꝯͣriū. jͣ. de ceſſiōe bonoꝝ. l. penul. ¶ Itē facit ꝙ ſi frēs diuidāt bona cōia ⁊ anuli cinguli veſtes ⁊ alia ornamēta que habēt ex vxoreoꝝ ꝓ eoꝝ vſu veniant in diuiſione. ⁊ ad hoc. jͣ. de peculio l. veſtimentum. in princ. jͣ. de tributo. l. ꝓcurator̄.§. ſi p̄ter mercem. ¶ In cōtrariū facit dicta. l. id veſtimentū in fi. ⁊ de peculio le. l. aliter atqꝫ. ⁊ quia eſſet quodam opprobriū. talia diuidere. arg. jͣ. de capti. ⁊ poſtli. reuer. l. ij. in fi. ⁊. l. ie. ⁊. C. de re mili. l. cum ſupra. li. xij. ibi nudatus inceſcet. ¶ Io. faſolus dicit poſſe diſtingui an pater qui ad hoc tenebat̉ eis emerit ⁊ habeant precipua. C. fa. her. l. filie. quia bairi ex hoc nulla actio nata fuit nec eo mortuo naſci potuit jͣ. de furtis. l. nec cum filio. aut filius poſt mortem patris de cōmu ni ſibi emit tunc teneatur cōmuuicare qꝛ tunc onus ad eum ſpecta bat fa. her. l. ex parte.§. cum filius. ⁊. C. e. l. certi. Io. fa. ¶ Itē facit ꝙ gabella debeat ſolui de gēmis margaritis ⁊ anulis. Ray. dicit ꝙ ſoluere non tenetur de his que porrat ad vſum ſuum. ar. jͣ. de verbo. ſignifica. l. in lege cenſoria. vbi de hoc de alijs ſic. vt eo. li. l. merces. ¶ In cōtrarium facit glo. que eſt hic que dicit.ſ. ī di gito delatorum. Sed poteſt dici hoc ſpeciale ſicut ⁊ alia multa. ¶ Ultimo ſepe alllegatur finis huius.§. ꝙ omnia ſunt cōmuni canda tempore neceſſitatis ad quod etiam facit. l. diuina. vt dicit̉ in glo. de hoc vide pulcherrime. xlvij. di. c. ſicui in iextu ⁊ glo. ⁊ ꝑ Archi. quod facit ad id quod dixi. sͣ. de offi. prefec. vrbis. l. i.§. cu ra carnis. ¶ Quod tempore chariſtie poſſunt cogi ſubditi ꝑ re ctor. ad vendendum res comeſtibiles iuſto precio euā iaxari poſ ſe precium de quo dic vi ibi dixi. ¶ Item facit ꝙ dicto tempore neceſſitatis ⁊ chariſtie licitum ſit cuilibet furari ⁊ violenter accipere panem ⁊ alia comeſtibilia vſqꝫ ad excludendam famis neceſſitatem. ⁊ hoc hic tenet And. ⁊ eſt expreſſum extra de furujs. c. ſi qui ꝓpter neceſſitatem. ⁊ dicio. c. ſicut. xlvij. di. ⁊ dixi etiam. C. de patribus qui filios diſtra. ¶ Damnum contingens ob cōmune pericu Si nauis. uum conſeniur. alias non. hoc. d. Ibi redēpua ſit ab aliquo ex mercatoribus. ¶ Declarat quomō fieri debeat Portio autem. ſtimauo rerum que ſalue ſunt ⁊ que amiſſe ſunt ibi per eſtimationem veram ⁊ cōmunem ⁊ preſentem non preteritam nec ſingularem vt ſequitur. vnde eſtimatio fiet vl̓ ẜm ꝙ empie ſunt vel ẜm ꝙ in illa inſula vbi iactus factus eſt vēdi poterant non autem quati vendi potuiſſent in loco ad quem de ferebant̉. Ia. de are. ibi amiſſe ſunt cauſa euitandi cōis periculi vi. sͣ. hac. e. l. in prin. Ibi fit preſtatio ſecus in illis que ſalue ſunt. ⁊ hoc ſequitur Kai. ibi emptꝭ. ſint ⁊ ſic habeiur rō lucri. ibi perierūt forte dum ſuffragabantur naui vel domino ſuo. ¶ Opponit glad primum reſponſum ꝙ habeatur rō lucri de lega. ij. alias eſt in fi. sͣ. de eo quod certo loco ⁊ non ſoluit. So. vt ibi no. ⁊ dixi. Uel dic verius ẜm Iaco. de bel. ꝙ ibi petitur intereſſe ex cōtraciū ⁊ ꝓ pter moram. hic vero ex quaſi cōiraciū ⁊ ſine mora. ⁊ de equitate huius edicti dic vi. sͣ. e. l.§. equiſſimum. ⁊ ideo iſte.§. nō corr. gitur per. l. vnicam. C. de ſen. que ꝓ eo quod intereſt ꝓferūiur quia ibi loquitur quādo intereſſe petitur ex cōtractu vel ex delicio vl̓ mo ra quorum nullus caſus eſt hic. ⁊ facit. jͣ. de lega. ij. l. imperator.§. .i. ver. nec mutanda. Item contra. jͣ. ad. l. fal. l. in lege falcidia.§. fi. Sed ibi res extabat hic non quod eſt noīandum. Iaco. de belui. Conclude ergo ꝙ vbi agitur ex contraciū vel delicio vel ex mo ra vel culpa venit intereſſe ex lucro ꝙ percipi poterat ſine alieriuſ iniuria. ⁊ ita intelligantur omnes leges de intereſſe tractantes. Et no. jͣ. de furtis. l. ſiquis vxor.§. penul. Sed hic non eſt obligatio. nec mora nec culpa. ⁊ ideo non venit ex lucro ſed ẜm veram eſtimationem ex equitate huius edicti vt predixi. vel dic aut lucrū eſt penitus incertum vt hic erat quia poſſibile erat ꝙ nauis nō veniſſet ad portum ⁊ tunc intereſſe non venit ex lucro. ſi vero lucrum ē certum vel veriſimile. tunc habet locum diſtinctio potuerit capi cū alterius iniuria vel non. Sed que eſt rō ꝙ in rebus amiſſis nō ha betur ratio lucri ⁊ in ſaluis ſic Reſpondeo ꝙ illi quorum merceſ ſunt ſalue tenētur alios ſeruare indēnes ꝓ omni lucro quod hn̄t ex iactū vt hic. ⁊ sͣ.§. in eadem. ⁊ in prin. l. tōne domni qd̓ ille poſſet eſſe ex iactu. ergo nō venit lucrū. jͣ. de dam. in fec. l. iij. Rai. Ibi fortunas.i. facul Siquis ex vectori bus. aies cuiuſqꝫ vecioris. erit ergo damnum illius cuius res iacte ſum ẜm glo. in fi. glo. ſed nec iſto caſu tenet̉. ⁊ eſt rō quia ibi obligatio voluntaria hic caſualis ⁊ neceſſaria ar. sͣ. qui ſauſda. cog. l. ſi fideiuſſor. sͣ. ſi neceſſaria. Rai. Que ibi apparuerūt ante collationē ibi experiat̉ L S. comra ilum qui ſeci iacium. ai ſic quandoqu ago vt agas de quo dixi. sͣ. e. l. in prin. ⁊ facit iſte.§. ꝓ terminatōe queſtionis ſi ex forma ſtatuti teneatur villa emendare damna occulta ꝙ ſi appareat malefactor liberata ſit villa. ⁊ ſi iam erat ſolutum ꝙ repetatur. ⁊ ꝓ hoc ſupra de his qui deie. vel cflu. l. ſi vero plures.§. cum aūt. And. ⁊ Guil. Ibi iuramentū fore antea. Um arbor. dicit Ral.ſe b. buiſſe d̓ ſa cto. ⁊ vide quod no. sͣ. l. ꝓxi.§. ſi conceruatur. Honuſte.i. honerate ⁊ leuande.i. alleM S. uandt e duenuei dici damnum cōnu

Ad. l. rodiam de lactu. gene rōne cōmunis periculi reſarcitur alias ſecus. Ibi in ſcaphaꝫ ideſt parua naui. Ibi ſalua venit in primo caſu in ſecūdo nō. Ibi in tributo.i. ꝯtributio locum habere debeat neceſſe eſt ꝙ ꝓpter ia ctum nauis ſalua remaneat alioquin non habet locum ꝯtributio. vt. jͣ. e. l. amiſſe nauis. in prin. Sed ſi nauis Iᵇi lenota..i. allcuiata. Ibi ſubmerſa ē ſecus ſi in eodem loco vt. jͣ. l. ꝓxima ī prin. Ibi extracte ſunt alias non fieret collatio vt in glo. no. Ibi ſeruauerunt tempore primi iactus lꝫ poſtea perierint facia. Opp. glo. de. l. incendium. C. ſi cer. pe. ⁊ non clare ſoluit. Sed dic ꝙ ibi erat debitor in quantitate ⁊ in genere quod perire non poteſt vt ibi hic vero erat debitor in quantitate. ſed rōe ⁊ reſpectu certe ſpēi. vn̄ lꝫ obligatio ſit perſonalis tamē videtur onus rei. ⁊ ideo ea perempta debitor liberatur vt hic ⁊ infra ſi cui pluſquam per. l. fal. l. i.§. fi. sͣ. de noxa. l. ſi ad liberationem.§. ſiquis ⁊. jͣ. locati. l. in naue ſampheli. ⁊ dixi dicta. l. incēdium ⁊ eſt notandum. Ia. de are. In glo. ſcilicet qui res amiſſerunt ⁊ poſtea recuperauerunt deterioratas. ¶ Iſte.§. legitur vno modo per glo. ⁊ ẜꝫ Cum autēm. gus ſeciuram oponer liueraiu tranſpo n ⁊ violentiam pati. ⁊ ideo primo ponam lecturam Iaco. de ra. que planior eſt ⁊ littera nō recipit trāſpoſitōem nec violentiam. de inde glo. declarabo lecturam lꝫ hic ſunt magis delectabilia ꝙͣ vti lia dic ergo ꝙ hic tātum duo querūtur ⁊ ſic ꝓcedit iurcōſulius. Primo mouet vnam queſtionem ⁊ eam ſoluit. Ibi ſed defendendam. Secūdo ſubijcit diſtinctōem per quam videiur queſtio terminari. Ibi poteſt tamen dici ⁊ poſt illā diſtinctōꝫ ſubijcit vnū membrum pro ſe. Tertio iſtud membruꝫ reſumit euidētius querēdo. Ibi an ex priore cauſa quarto reſpōdei ad qōnem ſubijciendo vnam diſtinctōem. Ibi ſed diſtinctio ſubtilior ⁊ ꝓſequitur memdia diſtinctōis. Quinto ponit ſecūdam queſtionē ⁊ ſoluit ibi. Sed hic videamus ⁊ dic ꝙ prin.§. loquit̉ in tribus mercatoribus qd̓ colligitur ibi itaqꝫ ⁊c. finis vero loquitur in duobus ⁊ glo. nō bene computat. ſed dic ꝙ ille qui paſſus eſt nauis damnū nihil con fert. Sed ille qui paſſus eſt minus damnum cōfert ſibi ꝓ quantitate in eo in quo damnumaſꝑgiuis excedit damnum iacius. ⁊ licet glo. non audeat ponere in tribus mercatoribus dicens ꝙ eſt difficilior computatio. Pone tres erant mercatores in naui qui libei habebat merces valentes viginti pro quolibet vnus ꝓ ſalute nauis ꝓijecit merces valentes quatiuor merces alterius deteriorate ſunt aſꝑgiue propter iactum in decem. tertius habet merces ſuas ſaluas. quomodo confertur ad dānum iactus ⁊ aſpergi uis queritur. ergo aggrego primo damna iactus ⁊ aſpergiuis q̄ ſunt quatuorde eim oportet ꝙ tantum habeat ſaluum vnus quan tum alius quia merces omnium erant equales oportet ergo quod quamuordecim que ſunt damno ſubtrahatur de cuiuſlibei viginti ꝓ rata. vnde diuidas quattuordecim in tres partes deirahent̉ cui libet quatuor ⁊ ſoluit. xiij. ⁊ denar̄. quatuor. ⁊ ſic remanebūt cuilibꝫ quindecim ſolidi. vi. den̄. viij. modo ſolue cuilibet damnū aſpergiuis eſt decem quilibet debet ſentire illud damnum ꝓ iertia par te que eſt tertia pars de decem eſt lib̓. tres. ſol. vi. denar̄. viij. ⁊ ille cuius merce ſalue ſunt ei qui paſſus eſt damnum aſpergiuis ſoluit libr̄. iij. ſolid̓. vi. ⁊ dena. octo. ¶ Item ſimiliter confert illi qui paſſus eſt damnum iactus tertiam damni iactus quod fuit libr̄. iiij. ⁊ ſic habetis computatiōeꝫ ī duobus mercatoribus ⁊ ī tribus. Cōclude ergo ẜm Ia. de are. aut minus ē in dāno ⁊ plus ī collatōe ⁊ tūc obtinet ꝙ pn̄ti p̄cio cōferat̉. vt ⁊ in prin. dixerat aut plus ē in dāno ⁊ tunc ceſſat collatio. ⁊ hoc vſqꝫ ad ver. ſed hic videamus vbi queritur an ⁊ ſibi cōferatur quādo plus ē in dāno ꝙͣ in collatione ⁊ determinatur ꝙ ſic. vnde aut ex alia cā qͣꝫ iactꝰ merces remanētes in naui deteriorate ſunt ⁊ tunc dominus earū ꝯfert preſenti precio. ſed ſibi nō cōfert̉ aut ſunt deteriorate ex cā iactus. ⁊ tunc aut minus eſt in dāno ⁊ plus in collatōe. ⁊ tunc idē aut plus in dāno ⁊ minus in collatōe. ⁊ tunc nō ꝯfert ſꝫ ſibiip̄i ꝯfert̉ quaſi quadā ſcā ꝯpeuſatōe vſqꝫ ad quātitatē ꝯcurrentē reſiduū aūt recipiet aliorum colllatōe glo. tamē tꝫ ꝙ ⁊ ipſe cōferat pn̄ti precio. ſꝫ littera īnuit ideꝫ quod dixi. vel dic ꝙ magis ꝯſonat equitati vt cō latio ferri debeat ẜm precium valoris tꝑe ꝯtractus lꝫ poſtea deteriorat̉. ſint vbi iactus fuit cā deterioratōis qꝛ a pūti p̄cio faciēda eſt collatio. Ia. de are. vel dic ẜm Rai. ꝙ hꝫ duas lec. vnamẜm glo. ꝙ ponat tres caſus. ⁊ tertius comprehendit̉ ſub primo. Qꝛ ideo dici poſſunt ſolum duo caſus. Primus ē ille cuius merces facte ſunt deteriores in naui. teneat̉ illi qui fecit iacium ⁊ argu lt primo ꝙ non. Scd̓o determinat ſimpliciter ꝙ ſic ⁊ in quantum. tertio reuocat in dubiū determinationē predictam. quarto redit ad primū. Scd̓o ponit alium caſum videlꝫ an debeat cōſetri illi cuius res ſunt deteriorate in naui ⁊ reſpondet diſtinguendo. Se cūda ꝑs prime partis principalis eſt ibi quia non debet. tertia ibi. ſed defendend̓. quarta ibi. ſed diſtinctio ſubtilior. Prima pars ſecūdi caſus incipit ibi pōt tamen dici. Scd̓a in fi.§. ibi ſed hic vi deat̉. ⁊ hanc lecturam tꝫ glo. ẜm quam ſummarie. hoc dicit. Ia ctum facienti ab eo cuius merces remāet ī naui ꝑꝑ aſpergineꝫ vtl loci qualitatē facie ſunt dederiores dāno deducto eſt faciēda col latio ſibi nō ꝓpter aſperginem dāno paſſo cōfert̉. ſecus ſi ꝓpter loci qualitatem dānum patiatur. ⁊ ẜm hanc leeturam oportet lr̄aꝫ tranſponi hoc modo ꝙ ante ver. pōt legat̉ ver. Sed hic videamus ⁊ legat̉ vſqꝫ in fi. poſtea legatur ille ver. poteſt tamen ꝗ ver. ẜm glo. loquitur alio caſu ⁊ legit̉ vſqꝫ ibi. ſed diſtinctio. Ibi incipit iertium dictum ⁊ ſubaudi. ibi. ſed ſi querat̉ an vtrūqꝫ damnuꝫ pati debeat deterioratiōis ⁊ collatiōis diſtinctio ſubtilior eſt ⁊cͣ. ¶ Expone lr̄am ẜm hanc lecturā. ibi deteriores facte ſunt ratōe dicti Ia. ibi cogēdum ſit. Et videt̉ ꝙ non ꝓpter rationem que ſe quitur qꝛ non debet ⁊cͣ. ibi factꝭ ſunt. non ob. jͣ. de euict̉. l. ſi ſeruus. §. fi. vt ibi no. ibi precio preſentium reruꝫ nō pro p̄terito ꝙ ante de teriorationē valebant. ibi merces dominoꝝ qui debent ꝯferre tertio qui fecit iactum ibi aſpergine.i. inundatōe. bi eſſe ceperunt.ſ. tātum. ⁊ ſic ſunt deterioratiōe in decem hic per decem. hic legas ver. ſed hic videamus vſqꝫ in fine legis. ⁊ dic minus. jͣ. an quando merces eius ſunt facte deteriores ꝓpter aſperginē. ibi oporteat ad eſtimationē damni. vltra preſens p̄cium merciū qd̓ videtur rōne que ſequit̉. ibi ꝑdiderit ꝓ pter iactum ab eo faciū ibi habere reperit ꝓpter aſperginē cōtingentem ꝓpter iactum alterius. arg. tamen cōtra de peti. here. l. deperditum. ¶ Mō redeamus ad ver. pōt. tamen vbi determinant̉ ſcd̓s caſus. ibi undatis rebus alias iundatis. ibi in angulo aliquo non iuto. ita ꝙ vnda peneirauit ibi debebit ille cuius merces deteriores facte ſunt in naui ꝓ preſenti tempore ſeu precio. indiſtincte vt ſupra dictuꝫ eſt. ibi an ex prio re cā.ſ. aſperginis. ibi res deteriores ſite in loco tuio. ibi ꝓpter iactum. ⁊ ſic videt̉ ꝙ debeat ſibi cōferri ⁊ ipſe nō cōferre ſed diſtin ctio ſubtilior ⁊c̄. ¶ Alia lectura eſt ꝙ ponat ſolum vnum. caſuꝫ an debeat cōferri illi cui merces ſunt deteriores facte in naui. ⁊ ẜꝫ hanc tex. ꝓcedit hoc ordine. primo arguit ꝙ non. ſcd̓o determiat ꝙ ſic pro p̄ſenti precio rerū. tertio determinationē diſtinguit. quar to illam diſtinctionē ſubdiſtinguit. quinio ẜm membrū illius ſubdiſtinctionis diſtinguit. ſexto ẜm membrū illius diſtinctōis determinat ⁊ declarat. ſcd̓a ibi. quia non dꝫ. tertia ibi ſꝫ defenden̄. quar ta ibi. pōt tamen. quinta ibi. ſed diſtinctio. ſexta ibi. ſed hic videamꝰ ⁊ hec leciura planior eſt. ⁊ legit̉ lr̄a ſine tranſportatiōe. ¶ Mō ex iſto.§. aliqua vt ilia colligamus. ⁊ primo ꝙ quis non dꝫ dupli ci dāno honerari. cōcordātie ſunt in glo. ⁊ maxime. l. diuu. sͣ. d̓ offi. preſi. vbi de hoc. ⁊ ꝓ hoc extra de iudi. c. at ſi clerici. sͣ. nau. cau. l. lꝫ. jͣ. de muneribꝰ ⁊ hone. l. honorē ſuſtinēti. ⁊ ibi in glo. e in vſibus feu c. i. ⁊ ibi in glo. ſunt cōcor. lxxxi. di. c. preſbiter. aut diaco nus. C. de fil. fa. l. iij. li. x. Quādoqꝫ tamē quis pluribus penis pu nitur extra de re iudi. c. cū eterni. ⁊. C. d̓ furtis. l. ſi quis ſeruo. ⁊ ad hoc. vide. jͣ. de accu. l. ſenatus. ſic ecōtra non dꝫ quis duplex lucrū habere. C. de lati. liber. tol. l. i.§. illud. sͣ. cōmo. l. ſi is qui. ⁊ de cōdi. ſine cā. l. ſi fulo. ¶ Item inducit Guil. hunc.§. ad duas queſtio nes. Prima eſt homines cuiuſdā vile tenebant̉ dare ānuatim re gi ꝓ veſtibus militum flore. viginti. Rex facit vnum magnū feſtum ⁊ ordinauit ꝙ ſubditi deberent dare decimā partem redituū ſuorum ꝓ veſtibus militum in illo feſto donatarū. querit̉ an homines illius ville cōprehendat̉ ſub hoc mandato generali de decima ſoluenda. an vero ſoluere debeant. xx. flor. tamen more ſolito ipſe tꝫ ꝙ teneantur ad decimam cōputatis in illis flor̄. xx. ne duplici oneri grauent̉ vi hoc.§. ⁊ ad hoc allegat de ver. ob. l. doli clauſula. ⁊ de penis. l. ſanctio legum. ⁊ maxime quia ex eandē cā tenebantur vt. jͣ. de alimētꝭ lib. l. alimenta.§. baſilice. ⁊ dicit eē exp̄ſ ſum. C. de excu. munerū. l. priuate. li. x. Secūda queſtio eſt quidaꝫ ꝯduxit fundum ab aliquo pro ānua penſione poſtea moneta fuit

Ad. l. todiam de iactu diminata. ſed antequā diminueret̉ ille ſoluerat mercedem ẜm bo nam monetam prius currentē poſtea fuit ſterilitas ita ꝙ petit ex onerationē mercedis vt. jͣ. locati. l. videamus. ⁊. l. ſed ades.§. ſi an num. dicit locator ego ſum dānificatus ꝓpter diminutionē monete. querit̉ an ieneat̉ ad remiſſionē mercedis. videt̉ ꝙ non quia ſicut ꝯſiderat̉ hic p̄ſens ip̄s in p̄tio. ita cōſideret̉ deterioratio mo nete ſi eſt tanta quāta eſt remiſſio mercedis non fiat remiſſio. ⁊ qꝛ bone fidei poſſeſſor non tenet̉ niſi quatenꝰ eſt factus locupletior. vi. sͣ. de cōdi. inde. l. ſi non ſortem.§. liberiꝰ. G ¶ Ia. de are. indu cit finem huius.§. ſi ſtatuto caueat̉ ꝙ ſi in domo alicuius imponatur ignis ⁊ neſciatur quis poſuerit ꝙ ſibi debeat emēdari ꝑ cōe Ignis de domo in qua impoſitus ē intrauit domum vicinā nūquid ⁊ iſta ſcd̓a emendabit̉. hic eſt ar. ꝙ ſic. vltimo querit Iac. de ra. ſi ſun plures mercatores in naui ⁊ vnus facit iactum pro cōmuni periculo euitando. ⁊ petit ꝙ ſtalim ſibi fiat cōtributio. ⁊ alij dicūt non debere cōtribui niſi demū cum venerint ad porium deſtinatum. quid iuris dicunt quidā ꝙ ſtatim fiet cōtribuuo quaſi ſit quedam tacita cōuentio incidētis ſocietaus. vt. jͣ. pro ſocio. l. muti us. ipſe tenet ꝯͣrium quia poſſibile ē ꝙ antequam veniat ad locum deſtinatum oportebit adhuc fieri iactum vel forte merces deterio rabūt̉ vel nauis ſubiūget̉ vt hoc.§. ⁊ maxīe ſi adhuc ſint ī loco pe riculoſo. ar. jͣ. de ſolu. l. ſi ſoluturus. Ad ar. cōitariuꝫ reſpondet qꝛ iō habet̉ rō futuri periculi. qꝛ adhuc omnes ſunt in naui. ſed ſi ille vellet de naui recedere tunc ceſſaret ratio predicta. ¶ Sꝫ quid ſi merces deteriorent̉ poſtquam ꝑuenerunt ad locum deſtinatuꝫ. nūquid hoc nocebit illi qui fecit iactum dicit ꝙ non ⁊ ita intelliga tur. d. l. mutius. ⁊ sͣ. e. l.§. i. ¶ Sed pone ꝙ vnus mercatorū proiecit omnes merces quas habebat in naui deinde oportet ꝙ adhuc ꝓpter tempeſtatē. vnus ex alijs facit iactum nunquid primus teneatur contribuere ad ſecūdum iacium. dicunt quidam ꝙ non. quia non habet merces in naui. ⁊ pro hoc. sͣ. e. l.§. primo. ⁊ de leg. ij. l. cum pater.§. liberiis. ſꝫ non eſt veꝝ qꝛ vr̄ habere merces in na ui ꝑꝑ ꝯtributionē que ſibi fienda ē. arg. j. ad. l. fal. l. in quātitate.§. magis. ⁊ de iure patronatus. l. ſi liberius. Iaco. ¶ In eodem loco ſecꝰ Miſſe nauis. q in alio viā l. ꝓxi.§. i. t ibi dixi ibi ſalua naui cum mercibus aliorum. ibi cō ſultum eſt ꝓpter iacium alioꝝ vel quaſi vt. sͣ. l. ꝓxī. in fi. Ray. ⁊ ſacit. jͣ. qui po. in pig. ha. l. ſe prior.§. primo. ⁊ ad trebell̓. l. deducta.§. primo. Iaco. Arbor in fi. ſcilicꝫ nauis eſt ſalua cum mercibus alias ſecus vt in prin. l. Et no. ꝙ arbor etiam dicit̉ quando eſt euulſa vel extirpata ꝙ facit ſi aliquis vendit arbores fundi ꝙ etiam euulſe debentur emptori. In cōtrarium. jͣ. de contrahen. emp. l. cum manuſata.§. penulti. ⁊ arborum furtim ceſſa. l. iij.§. i. poteſt dici ꝙ attendi debeant cōiecture vt ſi omnes erant euulſe intelligatur de illis vt aliquid operatur vt. jͣ. deleg. i. l. ſi quā do. ſi autem alique erant euulſe ⁊ alique non intelligatur de non euulſis. ar. d. l. iij. arboꝝ fur. ce. ⁊ de act̉. emp. l. quinius. niſi ex quā titate precij vel alijs cōiecturis aliud appareret. jͣ. de re. du. l. i. ⁊ de iure do. l. cum in fundo.§. vxor. G. ⁊ facit. sͣ. de vſuf. l. arboribus. ¶ Ibi fulminis ⁊ ſic propter caſum ⁊ UuiS. ſic non obl. precedēs. in fi. ⁊ no. ꝙ vbi quis expēdit ꝓpter faciū ſuū lꝫ alius ſentiat cōmodum nō tenet̉. vt ⁊. jͣ. qui po. in pi. ha. l. ſi pig.§. i. nec ob. C. de duobꝰ reis. l. i. qꝛ ibi loquit̉ in pariter obligatis ab initio. kꝫ aliter dicat Simon vicētinus ẜm Ray. Ibi ſeruaſſet de ſuis mer Uꝫ de preſſa. q dus. ⁊ ſic nō obi. ſcquēs in fi. ⁊ ſic nō cōfert domino nauis niſi alij non mer catoribus. .i. alienāde. Ibi ꝓ derelicio Ui leuande. pacēi. ⁊ ſic nō ꝯcedunt̉ oc cupāti. Ibi requiſituros p̄ſumptōe iuris. jͣ. de ꝓba. l. cum de indebito.§. i. Duas hꝫ lecturas. ſcd̓a vera. Eprecatio. vide. C. de furuis. auct̉. nauigia. ibi mūdi dominꝰ. no. ⁊ ad hoc ſepe allegatur ꝙ imꝑaior ē mūdi dn̄s. ⁊ diuidit̉ mūdus in tres ꝑtes.ſ. in aſſaꝫ li brā ⁊ europā. C. de veieri iur̄ e. l. ij.§. fi. Sileat ergo rex frācie qui dicit ſe nō cognoſcere imꝑatorē iāquā ſuꝑiorē. lxiij. di. adrianus. de quo pleniſſime dixi. C. de ſumma trinita. l. prima. ⁊ de quadriē. preſcrip. l. bene a zenone. ⁊ bene facit. xij. q. i. futuram. ⁊ no. ēt d̓ priuileg. c. ſuꝑ ſpecula. ibi direpti.i. de predation̄. poſ. .ſ. in naue ibi impoſiti qꝛ tunc I vehenda merces debent̉. Ibi de pora ti ⁊ tunc non debet̉ ⁊ dic deportati.i. conducti ad lo cum deſtinatum. Et no. ꝙ ponderanda ſunt ſemꝑ verba ꝯͣcius ⁊ ſtatutorum ſicut hic patet. quod facit ad queſtionē quā no. sͣ. de ſtatu ho. l. qui in vtero. ¶ Si ſtatuto cauet̉ ꝙ preſentans lupum habeat iibr̄. xx. ⁊ aliquis putauit ſuꝑam p̄gnantem que in actu p̄ſentatōis peperit quinque lupatinos. vtrum pro omnibus debeat premium habere ꝙ iuſpici debeāt verba ſtatuti vt ſi quidem dicant. ſiquis ceperit inſpiciat̉ tempus capiōis. Si dicat̉ ſiquis preſentauerit inſpiciat̉ tempus preſentatōis in dubio videt̉ inſpiciendum tempus captōis. arg. jͣ. locati. l. ſed ades.§. ſi quis mulierem ⁊ habui. Si ea conditōe de culpa tenet̉ quis ſi cauiſſent interitum alias non. hoc dicit. Ibi nauta.i. magiſter nauis. Ibi pe rierunt.i. ante moram eius ẜm Di. Ibi viraque nauis perijt. ⁊ ſic merces erant alias periture. Ibi factum eſſei alias ſecus. qd̓ dic vt. jͣ. locati. l. ſi vno.§. cum quedam. in glo. magna. in ver. idem iur̄ publici magiſtratus impedimentū malicia temporis ⁊ morbus ⁊ viciatio nauis nauta excuſatur a pena. hoc dicit. Ibi ꝓhbitꝰ fue rit ſine culpa ſua alias ſecus. vt qꝛ merces illicitas deferebat fuit deientus tunc quia eſt in culpa ſibi imputaretur. vt. C. de nautico fe. l. cum ꝓponas ibi nauigare non potuiſſe ad diem ꝯuentum. ⁊ vide Di. j. de impēſis in rebus do. fac. l. ⁊ in totum. ⁊ no. ꝙ ſepe allegatur iſte.§. ꝙ vbi culpa debitoris precedit caſum indiſtincte non debet teneri de caſu. Sed diſtingue an res erat eodem modo parituram. ⁊ tunc teneat̉. ⁊ ita intelligitur. sͣ. cōmodaii. l. ſi vt certo.§. ſed interdum. ver. cuſtodiaꝫ plene dixi. vbi de hoc ⁊ ſatis di xi in dicta. l. ⁊ in totum. quod facit ad queſtionem ꝓcura. qui miſit pecuniam domino per nūcium per quem dominus mitti ꝓhi buerat ⁊ pecunia perijt caſu fortuito ꝙ nō teneatur ꝓcurator ſi eo dem modo fuiſſet ꝑitura ſi eam mandaſſet per alium nūcium. ſꝫ in contrarium videtur infra locati. l. videamus§. ſi in locatōe. ſed illud intellige ẜm Ia. de ra. qꝛ ibi fuit culpa cauſa caſus foriuiti ⁊ ſic nō erat alias ꝑitura. Ibi enim ꝓhibuerat dominus ꝯductori ignem non habere ⁊ ipſe ꝯductor ꝯira ꝓhibitionem habuit igneꝫ ex quo domus ꝯbuſta fuit. ⁊ ideo illi tenētur vbi de hoc vide. ¶ Item oppo. de. l. qui furtum. sͣ. de cōdi. furti. ⁊ ita tenet Pi. in queſtionibus ſuis. vij. q. que incipit. querit̉ vtrum ꝓcurator dic ꝙ interdum quis eſt in mora ⁊ indiſtincte teueiur de interitu. jͣ. de lega.i. l. cum res.§. i. interdum. in culpa tātum. ⁊ iunc diſtinguitur vt hic. Et poteſt eſſe rō quia mora vbiqꝫ ꝯmitut̉. vbi ſit interpella tio legis vel hominis vel diei vel nature. ⁊ vbi eſt in mora ſcit vel ſcire dꝫ ſe dare vel facere debere. vt. sͣ. ſi cer. pe. l. quod te. ⁊ īdeo ſi non enim facit eſt in dolo preſumpto. jͣ. mandati. l. ſi ꝓcurator.§. dolus. ⁊. l. dolo. ⁊ ad. l. fal. l. dolo. ⁊ ideo magis punitur in iſto do lo preſumpto ꝙ in culpa ſimplici. ⁊ hoc voluit dicere glo. And. ¶ Item allegatur iſte.§. ſi aliquis tenebatur ad aliquid danduꝫ vel faciendum ⁊ ꝓpter difficultatē vel impedimētū non dedit vel fecit an incidat in penam ꝓmiſſam. de hoc tangit̉ per Di. extra d̓ regu. iur. c. peccatum non remittit̉. lib. vi. ⁊ ſatis dixi. jͣ. de verbo. ob. l. ꝯtinus.§. illud sͣ. ſi certum pe. l. quod ie. ⁊ ſiquis cau. l. j. Sed quantum ad preſens dic ẜm And. ⁊ Guil. aut difficulias concer nit factum quod debet fieri vel rem que debet dari. ⁊ talis diſſicultas non excuſat ꝓmiſſorem. vi. d. l. ꝯtinuus.§. illud. ⁊.§. cūꝗs. aūt iſta difficultas ꝯcernit perſonam ꝓmittētis. ⁊ ſunc aut illa dif ſicultas venit ꝓpter caſum infirmitatis vel ſimilem ⁊ excuſat̉ vt hic. ⁊. d. l. ꝯtinuus.§. cum ita. aut ꝓpter aliam cauſam vel perſonā tunc aut fuit retentus per perſonam publicam puta ꝑ magiſtratū ⁊ ſine culpa ſua ⁊ excuſatur vt hoc.§. ver. idem̄ iur. ⁊ ſiquis caut̄. l. ij. aut cl̓pā ſuā. ⁊ tūc aūt culpa ſeꝗt̉ obligatꝭ. ⁊ n̄ excuſat̉. vt. sͣ. ſiꝗs cau. l. ſꝫ ⁊ ſiꝗs.§. illud aut precedit obligatōem ⁊ excuſat̉. jͣ. de cuſto. reorum. l. ij.§. fi. aut fui retentus a perſona priuata. ⁊ tunc ſi ille eſt ſoluendo contra quem poteſt habere recurſum ⁊ non excuſat̉

De inſtitoria. vi. d. l. ij. ⁊. l. fi. ſiquis caut̄. Aut non eſt ſoluendo ⁊ iunc inſolidum excuſatur. ar. sͣ. de eo per quem fac. crii. l. fi. ⁊ vide extra de dolo ⁊ ꝯtu. c. cū dilecti. Ibi amphoras portaſti.ſ. pautiores. Si conduxiſti. Etnoiīs ꝙ glo. dicit ꝙ quis repuben ditur de generali ⁊ indiſtincta locutione ad hoc ſatis sͣ. ſiꝗs cau. l. ſed ⁊ ſiquis.§. queſitum. ¶ Querit glo. quid ſi ſimpliciter nanem ꝯduxit dic clarius qͣꝫ glo. ꝙ ſunc teneor ſoluere iotam nauis penſionem etiam ſi non imponerem niſi vnam amphoram. ſi aūt ſic ꝯduxit vt ꝓ qualibet amphora daret decem. tunc ienet̉ ꝓ impoſitis tātum vt. jͣ. locati. l. inſulam.§. quidem. ⁊ de conira. emp. l. ſi debitor.§. i. Guil. Et quādo ꝯduxi nauem ſimpliciter nō ſpeci ficata mercede intelligitur de mercede cōſueta qua ꝯſueuit locari C. locati. l. excepto. d̓ agrico. ⁊ cen. l. dominus predioruꝫ. alias do mini. ⁊.sͣ. cōia p. l. vēditor. Ia. de are. ¶ Sequitur Rubrica de inſtitoria actione. ¶ Super rubrica vide Azo. in ſūma. e. ti. ⁊ Roffre. in libello ⁊ Speculatorem de ſolutionibus ⁊ obligatōibus.§. ꝯſequenter. et per Inno. extra de fide inſtrumētorum. c. quod quibuſdam. Ex ꝯ ctu inſtitor̄. tenetur preponēs ſed non agit niſi ſit eius ſeruus vel in ſubſidium. jͣ. e. l. prima. ⁊. ij. Et quomodo poteſt eſſe non ſoluendo qui tenetur actiones edere. differentia inter inſtiiorem ⁊ procuratorem. jͣ. e. l. inſtitori. ¶ Siqnis legat ſtationem vel iabernem an videatur legare merces taniū que in ea ſunt an etiam ipſam domum. vt. jͣ. e. l. cum interdum. Multa ad que preponit̉ inſtuor. jͣ. e. l. cuicūque. Et quis dicatur pollicitator. e. l.§. labeo. Ex quibꝰ cau ſis teneatur preponens inſtitor̄. e. l.§. idem labeo. ⁊.§. ſe. ⁊.§. nō tātum. ¶ Et an ille cui conceſſum eſt vendere poſſit ꝑmutare de principali ⁊ ſequella. e. l.§. ſi ea que. Ei ꝙ obligatio fideiuſſoris di citur acceſſoria. ¶ Et an ꝓcurator generalis poſſu habere fidē de precio. Et an venditor videatur adhibuiſſe fideꝫ de precio eo ipſo ꝙ res eſt penes emptorem an heres teneatur ex coniractu in ſtitoris. e. l.§. fi. Et an creditor teneatur ꝓbare pecuniam verſam in vtilitatem domini ⁊ quis poſſit inſtitor̄. p̄ponere. jͣ. e. l. ſed et ſi quis.§. parui. ¶ An contrahens cum inſtilore reuocato agere poſſit. jͣ. e. l. ſed ⁊ ſi pupillus.§. de quo ⁊ quod palam debeat reuo cari ⁊ quō intelligatur fieri palam. ea. l.§. ꝓſcribere. Et quod factum palam non licet ignorari quod facit ad publicationem ſtatutorum ꝓclamationum ⁊ citationum que fiunt in romana curia. Et as effodiens oculum obſcuratum puniat̉ pena ſtatuti ꝙ cōditio ⁊ forma prepoſitionis ſit attendenda. e. l.§. conditio. Et ꝙ non licet variare. Et ſi iudex commiſſit vices ſuas quādo ab eſſet. ⁊ aliquādo erat preſens aliquādo abſens. an valeant geſta tempore preſentie. Et an teneat̉ quis petere ⁊ ſequi ꝯſiliuꝫ. Et an deputatus ad cuſtodiam vinee poſſit vendere fructus qui ſerua ri non poterant proponens act̉. aptam non poteſt redire ad ineptam. e. l.§. inſtitore. ⁊. l. ſequenti vbi duo modi agendi ex eadem cauſa ꝓcedunt. vno electo preiudicatur altero de rigore. Sed de equitate ꝓpter errorem nō. infra. e. l. ſi habebat. Et quādo libellus eſt generalis perſequutio generalis ⁊ ſententia generalis ⁊ d̓ aciō nibus contrarijs que electione tollunt̉. An ſiquis accuſat de vulnere cum ſanguinis effuſione ⁊ probat vulnus ſed non cum ſanguinis effuſione ſequi debeat cōdemnatio. Si habenies ſeruum cōeꝫ ex diſꝑibꝰ ꝑtibus p̄pōat̉ cū taberne ꝓ ꝗbꝰ ꝑtibꝰ teneat̉. e. l.§. ſi duo. ⁊ ſi ēphiteota vēdat rē dn̄i ⁊ euincat̉ quō domino teneatur ⁊. l. ſequēti quis dicatur libertus. jͣ. e. l. ſi cum labeo. ⁊ an bailini que preponūtur caſtris poſſint dare in emphiteoſim an ꝓcurator te neatur ex ꝯtractibus quos facit vt ꝓcurator. jͣ. e. l. ſiquis mancipiis an mandatum generale reuocetur per mortem. e. l.§. ſi impubes ⁊ an iuriſditio delegati ad vniuerſitatem cauſarum ꝑpeiuet̉. quo ad omnes per citationem vnius. Et an ꝓcurator conſtitutꝰ a minore cum auctoritate futoris reuocetur per mortem tutoris ex geſto cum inſtitore reuocato tenet̉ preponens ꝙ eſt locupletior. e. l. j. an cuius varietate ſtatus inſtitoris non mutatur obligatio. e. l. §. ſi dominus patri fideiubens ꝓ filio inſtitore teneatur inſtitoria ⁊ etiam ſicni fideiuſſor. e. l.§. taberne. ſi ſeruus inſtitor pecuniā quā muiuauit numerauit alij voluntate debitoris nihilominus tenet̉ dominus inſtitoria. e. l.§. fi. an officialis finito officio teneat̉ pro contractibꝰs factis infra. e. l. finali. ⁊ quod vnus habet quattuopropria nomina. quum pretori viſum eſt. ¶ Illud quod ſequit̉ ⁊ breuiter dicit ex contractu inſtitoris cōtra inſtitueniē competit actio ſi ſibi nō datur niſi ſit eius ſcruus vel in ſubſidiū. Ibi ex actu inſtitorſꝫ alij ſibi obligant̉. Ibi ⁊ cōueniri quādoqꝫ vtiliquādoqꝫ directa. vt. jͣ. e. l. ſi in enm. in prin. ⁊ ibi no. ibiqui inſtitorem libeꝝ. ibi experiri poſ ſit. l. ipſe preponēs. ibi actiōibus iur̄ de minij. ibi vel hominē liberum p̄poſuit aliquis. ⁊ ille alium ſibi obligauit. ibi ip̄m tamen inſti torem.s. cum ē homo liber vel dominū eius.ſ. cum eſt ſeruus alie nus prepoſitus. ibi vel negociorū geſtorum hoc verū cum gratis fecit. ſecus ſi mercede interueniēie. quia tunc ex locato agit̉ vi. sͣ. d̓ exercitoria. l. i.§. eſt nobis electio. ver. ſed ex ꝯtrario. ⁊. l. ſi cū. ij. reſponſo. ibi debere dari actionem ſine ceſſiōe. In fi. ſed qūo eſſe pōt ꝙ ip̄e O nomine non poſſit ſcruare remiuam cum nō teneat̉ niſi cedere actiones. glo. dicit ꝙ inſtitor noū etat ſoluendo. Sed hoc eſt falſum qꝛ hoc non impedit ceſſionē actionū. ⁊ ideo dic ꝙ latuabat ⁊ volebat ce dere actiones vi. C. ad trebel. l. penul.§. fi. vel erat abſens ita ꝙ nō poterat cogi ad actiones cedēdas. ⁊ ita no. jͣ. de dā. infec. l. damninfecti ſtipulatio iſta.§. fi. vel forte moriuus eſt ſine herede ⁊ ſic nō eſt qui act̉. ceda vt dicia. l. penul.§. fi. ⁊ de act̉. ⁊ ob. l. i. vel poſſes ſaluare glo. quādo inſtitor fuiſſei in culpa in cōtrahendo iia ꝙ te nebatur nomine ꝓprio. tunc enim in ſubſidium eo non exiſtēte ſol uendo dabitur domino actio. vi no. etiam ⁊ dixi. sͣ. de exercit̉. l. i. §. eſt nobis elect. ⁊ per hanc. l. ⁊ ea que dixi terminani doc. ꝙ actio nes queſite ꝑ procuratorem mihi deniur in ſubſidiuum quando non eſt preſens vel ex alia cauſa nō poſſuꝫ habere ceſſioneꝫ ab eo ⁊ ita no. in. d. l. dāni.§. fi. ¶ Gifferētia inter inſtitorē ⁊ ꝓNſtitor. curatoiē. vide j. de act̄ empl. iul. §. ſi ꝓcurator. ⁊. jͣ. e. l. cuicūqꝫ.§. ſed ⁊ cum fullo. In gl. ibi negociori mercis dominice. ⁊ ſic eſt factor ge neralis vt no. ꝑ Pe. C. mādati. l. mandatū. Ray. continua. du as leges ſequentes. In fi. ⁊ per cōſequēs Um interdum. gponeniē teneii ⁊ in ducit Guil. hanc. l. in ar. ſi teſtator legat alicui apo thecam ſeu ſtationē ſuam an videat̉ legare ſolū mer ces que ſunt in ea an etiā ipſam domū. ⁊ dicit ꝙ quidam dicūt ꝙ ſi ē perſona cōiuncta vident̉ merces legate. ⁊ dicūi cōe caſum. jͣ. d̓ fundo inſtruc. l. queſitum.§. ſed ac ipſe pap̄. ipſe dicit auēdendam mentē teſtatoris. vi. ff. deleg. iij. l. librorum.§. ſed ſi biblio thecam. in dubio dicit poſſe dici ꝙ iole merces videant̉ legate qd̓ nō pla cet Ray. ꝑ. l. vlti. de ſuppelle. le. nec ob. jͣ. de pig. l. cum tabernaꝫ. qꝛ aliud in obligatione vi ibi. ad qd̓ facit. C. que res pig. ob poſſ. l. fi. Item non ob. dicta. l queſitum.§. ſed ⁊ ipſe. quia ibi fuit legatuꝫ vniuerſale qꝛ legata fuit apotheca inſtructa. hic ſimplicit̓ ipſa apo theca. ⁊ hoc putat verum quādo ipſa apotheca erat teſtatoris alias tenet cum Guil. ne legatū ꝑeat. Sed aliquid operet̉. arg. j. de fundo inſtructo. l. cū fundus. niſi ſciens legaſſet aliena vi. C. de le gatꝭ. l. cum aliena. Ray. ¶ Ibi in ſalario in villa. ibi edi Aicunqꝫ. ncio in ciuniate ibi inſolidūeum qui prepoſuit. ibi teneri ex cōtractū illius qui prepoſuit actione inſtitoria. Laheoᵐoqꝫ declarat multa ad que p̄ponitur inſtitor. ibi prepoſuerit in genere vt predictum ē. ibi in menſa nū mularia ad cābiendum pecunſas. ibi labeo ſcripſit quo ad vtiſem inſtitoriam nō directam. ibi pollicitatorē.i. prepoſitum ad ordinādum corpora defunctoꝝ ad ſepulturaꝫ. ibi quaſi inſtitorē exp̄ſſiuū veritatis. vel dic..i. vtlem. ibi iniuriarum actio.ſ. ꝯiūctis defuncti.

De inſtitoria aciōe. ¶ Ibi pecunia tota. ibi eis ēptori Idem labeo aſt. cus ibi ienenebeat vuli iilione. Ibi relictis vt haberet taberSed et cum fullo. nam regere ⁊ neceſſania admi niſtrare. nō autem dominū obligare. ⁊ no. dr̄iam inter inſtitorē ⁊ ꝓcuratorē aliter obligare per vnū ꝙͣ per aliū. de quo no. jͣ. de act̉. emp. l. ſul.§. ſi ꝓcurator. vel dic in nomine nō eſſe dr̄iam ſed in ne gocio cōmiſſo. ⁊ facit. jͣ. e. l. in eū.§. i. Ibi quaſi inſtitor ad negociā dum in negocio fullonico ⁊ queſtā ⁊ vtilitatē affert domino ⁊ fa cit qd̓ no. per Inno. extra de fideiuſſ. c. penul. ibi operarijs ſuis no ua veſtimēta eis tradendo. ibi ex locato tenebit̉ ⁊ tamen de ꝯuentione mercedis expreſſa nil dicit Ia. ¶ Ex cōiractu inſtitoris Non tamen omiſe̓. gouigat̉ preponēs ſi in eaꝫ cām cōtrahat in quā prepoſitus eſt principaliter vel ſcd̓ario. hoc dicit ⁊ vide Inno. de fideiuſſo. c. pe. Ibi p̄poſitus fuerit principaliter vel ſecūdario. vi. jͣ. ſubijcit̉ ibi ex empto actione.ſ. ad reꝫ tradendam emptori qui ab eo emit. et ex hoc collige ꝙ inſtitoria nō eſt ꝓpriū nomen actionis ſed agit̉ ex empto que appellat̉ inſtitoria. de quo dic vt no. ⁊ dixi. sͣ. de exercitor. l. ſi tamen.§. hec actio. Ibi ex vendito illi a quo emit. ibi idēqꝫ ⁊ ſi ad penſionē.ſ. mutuam pecuniā accepit. ibi ꝓ taberna cui p̄poſitus erat. Et no. ex ver. ſed neqꝫ. ſi ad emendā ꝙ Guil. inducit ſi dominꝰ cōceſſit ꝙ ipſe ven deret ⁊ ipſe permutauit ꝙ non valeat permutatio. ¶ In cōtrarium vr̄. jͣ. quibus mo. pi. vel hypo. ſol. l. ſicut re corporali.§. venditionis. ⁊ vr̄ expreſſum. jͣ. de rebus eorū. l. ſi pupillorū.§. ſi pretor. ⁊ dicta. l. ſicut re corporali.§. ſi debitor. ver. ſed ſi ꝑmiſſerit. C. de fundis patri. l. fi. li. xij. ⁊ no. ⁊ dixi. C. de iure emphi. l. fi. in gl. que incipit vendere. Guil. ⁊ And. z ¶ Ibi arre nomine que eſt. argumentū ven Si e que: quonis cōiracie. vi j. de cōirabe empl. quod ſepe. in prin. Ibi cum reddat ſoluto precio. ibi inſtitoriā retineri. vt jͣ. de act̉. emp. l. ex empto.§. is qui vna. Ibi cōtractum eſt per dationem arrarum. ibi preſenti pecunio.i. principaliter ⁊ ſtatim nume rata. nā tunc tenet̉ ſeruare formā ſibi debitā. ibi ob preciū acceꝑit habens emptori fidem de precio. ibi locus erit vt reddat̉ pignus ſoluio precio. ibi ſequella eſt. No. hec verba que faciūt ad materiam. l. cum principalis de reg. iur. ⁊. e. ti. c. acceſſoriū. li. vi. Iteꝫ no. ꝙ obligatio fideiuſſoria dicit̉ ſequella ⁊ acceſſoria ꝓ hoc. jͣ. d̓ ſolutio. l. ſi duo.§. nunc videamus. aliquādo dicit̉ a penditia principalis obligōnis. jͣ. de acquir. here. l. ſi quis heres. Item ex iſto.§. in ver. niſi forte colligūt Ia. de are. ⁊ And. ꝙ ſi feci ꝓcuratorē generalem ad vendendū ꝙ ipſe pōt habero fidem de precio ēpiori niſi ſit ei ſpecialiter ꝓhibitum vt hic. ⁊ ar. sͣ. de penis. l. ꝯtra ius.§. fi. ⁊. l. ſe. ⁊ de doli excep. l. apud celſum.§. in hac. ⁊ hoc niſi doloſe in hoc verſetur. ar. jͣ. man. l. creditor.§. fi. ⁊. jͣ. ꝓ empto. l. qui fundū. §. ꝓcur̄. In cōtrarium facit. jͣ. de iure fiſci. l. ſi ꝓcur̄. de rebus eoꝝ. l. magis.§ illud. ⁊. C. de diuerſis predijs vrbanis. l. eos. in fi. li. xi. ⁊. jͣ. de re iudi. l. a diuo pio.§. ſi poſt aditum. ⁊ dixi. sͣ. de pig. act̉. l. eleganter.§. ſi vendiderit. dic aut ē ꝓcur. fiſci. vel iudex qui vendit exequendo ⁊ non poteſt habere fidem de precio vt in contrarijs. aut eſt procur̄. priuati. ⁊ poteſt vt hic ratio eſt quia procurator fiſci vel iudicibus lex non potuit prouidere. poteſt enim vnus eſſe bo nus ⁊ alius malus cui non debet hoc concedi. ⁊ ideo lex vniformiter voluit eis concedere poteſtatem adhibendi fidem de p̄cio Sed vbi eſt ꝓcur̄. priuati pōt ſibi limitare mandatum ꝙ ſi non fe cit ſibi imputet. ar. tamē ꝯͣ. jͣ. de ver. obli. l. qui rome.§. calimacus. Sed ibi erat cōſtitutus ad ſolutionē recipiēdā. ⁊ iō nō pōt terminum ꝓrogare. Sed nūquid intelligit̉ vēditor adhibuiſſe fidē de p̄cio eo ip̄o ꝙ rememptori tradit. glo. tꝫ ꝙ. ſic niſi decepiſſet vē ditorem vt. sͣ. de pig. act̉. l. ſi querit̉. ⁊ ita no. jͣ. de tributor̄. l. ꝓcur̄.§. penul. ⁊ ibi dixi. de ꝯtrahē. emp. l. ꝙ vēdidi. ⁊ inſti. de reꝝ di.§. vē ditꝭ. ⁊ ibi de hoc ſatis dixi. ſꝫ ille.§. vēdite. videt̉ exigere ꝓmiſſionē emptor̄ quā ſequit̉ ſit venditor. vt. jͣ. de ver. ſig. l. ſatiſdatiōis quorum lege. l. diuerſum.§. ſi legatarius. ⁊ ar. sͣ. ſi cer. pe. l. i. ⁊ ad hoc vide ꝑ Cy. ⁊ alios. C. de rei ven. l. in ciuile. ¶ Ibi deceſſerit poſt ceptam adminiſtraSi ab alio uonem ab inſtiiore ẜm Pe. C. mandari. l. mandatum. Ibi vtat̉ ⁊ nō ſit mutata eius ꝯditio vt no. sͣ. ſi cer. pe tatur. l. eius qui in prouinciam. ¶ Et nota ꝙ ſi ꝓcurator vel tutor prepoſuit inſtitor dominus tenetur ac ſi eum prepoſuiſſet ⁊ ob ligatur ſi accipiat mutuo in cauſam neceſſariam negociatiōnis cui prepoſitus eſt licet creditor non probet plene ſed per ꝯiecturas pecuniam verſam in vtilitatem domini vt ſupra de exercit̉. l. fi. et ibi dixi. Et vide Inno. extra de ꝓcura. c. quibuſdam. ⁊ ex. l. ſequē ti que ꝯtinuat̉. ¶ Nota ꝙ ꝓcurator habens generale mādatum obligat ſe ⁊ dominū tantū. sͣ. quod cuiuſqꝫ vniuerſitatis. l. iij.§. i. ſecus in nūcio vi. sͣ. de conſti. pecu. l. qui aūt.§. fi. ⁊. l. ſeq. de hoc vide no. ⁊ dixi ſupra de ꝓcuratoribus. l. qui ꝓ euie. Andre. Et vi de. jͣ. e. l. fi. Ed ⁊ ſiquis. Inꝰ. ᵈªrui qualis dꝫ eſſe preponens inſtitoreꝫ ⁊ qua lis inſtitor declarat hic cum. l. ſe. vſque ad.§. de quo palam. in. l. ſed ⁊ ſi pupillus. ⁊ facit ꝙ minor poſſit conſtituere ꝓcuratorem ⁊ conſtitui. de quo plene dixi. sͣ. de ꝓcul. minor. ¶ Ibi cauſe co Ed ⁊ ſi pupillus. guuone vt ſupaa de mino. l. in cauſe.§. cauſa cognita. Sed quid ſi pu pillus ſit leſus quia inſtitor nō fuit remotus uūquid reſtituetur in integrum videtur ꝙ non quia ſucceſſit maiori. Et ideo eius iure vti debeat. sͣ. de mino. l. emilius. vbi de hoc ⁊ ex ꝗ. cau. ma. l. apud iul. ar. contra. jͣ. de verbo. ob. l. cum filius.§. in his ⁊ facit ad hoc. jͣ. de admi. tuto. l. tutorem qui tutelam hoc ſatis eſt dubium ⁊ in littera debuiſſet exprimi ꝙ reſtituitur ſicut ſtatim dicit de minore. xxv. annis. Ia. Sed de hoc recurre ad no. ⁊ que di xi dicia. l. emilius. Contrahens cum inſtitore reuo De quo pallam caīo ſimplicuer vel quo ad quid nō obligat preponentē ſi reuocatio peruenit vel peruenire debuit in eius noticiam uiſi variatio imputari poſſit p̄ponēti. hoc dicit. ⁊ dic de quo.ſ. prepoſito negociatori. Ibi non hēbatur quo ad obligandum dominuꝫ inſtitoria. ⁊ nota ꝙ dicit p̄poſiti loco. nam per hanc preſcriptionem non deſinit eſſe inſtitor. imo inſtitor ⁊ per eum dominus obligatur niſi culpa poſſit imputari ei qui cū ip̄o cōiraxit vt ſequitur. ⁊ ideo dixit non haberi p̄poſiti loco. nō aūt dixit deſijſſe eſſe inſtitorem. Ia. de are. ¶ Declarat formam ⁊ qualitatem p̄ſcri Proſcriber? piōis quam inſtuorreuocare dꝫibii lo co remoto.i. occulto ⁊ nō ꝓfunctorie vel obſcure. jͣ. quod vi aut clam. l. at qui aliter.§. i. ⁊ facit. e. ti. l. i.§. i. ⁊ i. ſemper.§. hoc interdicium. ⁊ extra de homicidio. c. vltimo. ibi necanti.i. excuſati. Ibi cum multi legereat alibi dicit littera omnes. jͣ. de iur. ⁊ fac. igno. l. regula.§. ij. ⁊ dic vt ibi. ⁊. jͣ. de verbo. ſig. l. late culpe. ⁊ vide Di. de regu. iur. c. ignoratur libro. vi. Ibi nō audietur. vide ꝙ notaui ⁊ dixi. jͣ. de decretis ab ordine fac. l. fi. ibi ꝓſcriptum aūt perpetue ideſt cōtinue vt perſeueret tempore in quo cōtrahitur. ¶ Et no ta ꝙ ex iſto.§. plura vtilia colligunt̉ primo ꝙ quando aliquid fit vel preſcribitur publice non eſt licitum ignorare ꝓ hoc extra qui matrimonium accuſare poſſunt. c. cum in tua. xvi. diſt. ꝙ dicitis. Ibi in glo. ⁊ extra de elec. e. nulli. libro. vi. ⁊ ibi per Garſiam et Cardi. ⁊ no. etiam extra de conſti. c. ij. ⁊ per Inn. e. ti. c. cognoſcē tes. in fi. ⁊ que facit epiſcopus publice in ſinodo habent vim monitionis ⁊ citatōis nec poteſt quis ſe per ignorantiam excuſare ex tra de locato. c. i. de appel. c. preterea. ⁊ de ſen. excō. c. a nobis. ⁊ no ta. per Hoſti. in ſumma ne clerici vel monaci.§. que ſunt permiſſa ver. ego intelligo. ⁊ ad hoc. liiij. di. c. nulli. ⁊ ibi in glo. ⁊ quod publice factum eſt non dꝫ ſingulorum auribus inculcari extra de poſtula. prelatorum. c. i. ⁊ faciunt predicta ad ſtatuia ⁊ ꝓclamatōnes que fiunt in ciuitatibus an quis poſſit ſe per ignorantiam excuſare de quo plene dixim dicta l. vltima. jͣ. de decretis ab ordine fa. ⁊. C. quomō ⁊ quādo iudex. autꝭ. qui ſemel ſatis plene ⁊ late ī que ſtionibus ſtatutorum. ⁊ ex hoc.§. ſumpta eſt forma citationum ec cleſie romane que continue fiunt vel in palacio apoſtolico vel in eccleſia maiori ſi ſunt ꝓceſſus magni ⁊ difficiles qꝛ figunt̉ foribꝰ eccleſie vel palacij. de quo vide plene in clementinis de iudi. c. i. ⁊ extra de elec. c. cām. ¶ Item facit ꝙ ſiquis denūcietur publice ex cōmunicatus ꝙ omnes debeant eum habere pro excōmunicato

De inſtitora aciōne. de quo vide quod no. extra de excep. c. pia. li. vi. ⁊ maxime ꝑ Archi. ¶ Item facit ꝙ exquo publice notum eſt in eccleſia clericuꝫ aliquem mortiuum ꝙ ſuſſiciat nec expediat aliter mortem ꝓbari quod eſt bene notanduꝫ. de hoc habetur in clemētinis de ꝯceſſio ne prebende ⁊ eccleſie non vacantis. c. i.§. fi. ⁊ de hoc dixi. C. d̓ ꝓ curaio. aut. hodie quātūcūqꝫ annis. ¶ Itē facit littera que dicit ꝙ poteſt ꝓſcribi litteris latinis ⁊ grecis ꝙ libellus debeat dari ī latino ⁊ vulgari ẜm conſuetudinē regionis ita ꝙ reus inſtrui poſ ſit. de hoc ſupra de edendo. l. i. C. de poſtulan. l. quiſquis. ⁊ intelligi dꝫ litteris grecis inter grecos ⁊ latinis inter latinos vt quilibet intelligere poſſit ⁊ ita factum fuit in paſſione chriſti qui titulus fu it ſcriptus in cruce litteris grecis ebraicis ⁊ latiuis quia is hietuſa lem ꝯuerſabant̉ gentes dictarum linguarū. Et facit an quis poſſit baptizari litteris grecis ſiue verbis. de quo nota. per Archi. de ꝯſecra. di. iiij. c. multi. ⁊ vide quod no. jͣ. de fideiuſſo. l. grece. Audi ui etiam allegare ꝙ papa non debet ꝯferre beneficia curata Alamanis in lombardia vel econtra ꝓpter diuerſitatem linguarum qꝛ neſciret populo predicare nec audire ꝯfeſſiones ꝑochianorum tempore indulgentie generalis deputantur penitentiarij cuiuſlibet lingue. Item allegatur ver. ille ꝓſcriptum autē. Ibi obſcurata ꝓſcriptōe ꝙ ſi ſtatuto caueat̉ ꝙ effodiens alicui oculum certa pe na puniatur ꝙ nō puniatur pena ſtatuti qui effodit alicui oculum obſcuratū. Rai. ꝯtra. ⁊ Guil. hic. ⁊ allegat̉..j. arborum furti ceſaꝝ l. iij.§. i. ver. eā quoqꝫ arborē. ⁊ quod no. C. de fur. aut̄. ſed hodie. alias ſed nouo iure. vbi dicit amputari manū in qua minus pōt. ꝓ prima parte facit. sͣ. de interro. ac. l. de etate.§. nihil. ⁊ de his que in teſtō delen. l. i.§. fi. Item ex fi. no. ꝙ dolus preponētis alij noce re dꝫ de quo dic vt. C. de inoffi. te. l. ſiquis in ſuo.§. fi. ⁊ ꝑ Di. ⁊ ali os extra de regu. iur. c. nō dꝫ aliquis. lib. vi. Sed mirū quare in v̓. ꝓinde teneāt̉ ꝓponēs deſtructa vel amota ꝓſcriptōe. Sꝫ dic ꝙ hoc ē qꝛ ab initio p̄poſuerāt inſtitorem ⁊ nō videt̉ falſum ꝙ īnua tur primordio veritatis vt. jͣ. de lega. ij. l. cū filijs.§. ſi heres. ⁊ hoc verum quādo ꝯtrahē fuit ignorās alias nō qꝛ in incertis ⁊ non certis locus eſt ꝯiecturis. de ver. ob. l. ꝯtinuus.§. cū ita. in glo. cuꝫ omnes in fi. So. vt ibi. vel dic ibi in bonefidei poſſeſſore hereditatis hic in ꝯtrahente cū inſtitore. vt. jͣ. de regu. iur. l. qui cum alio. vel dic ꝙ excuſat in retinēdo vt ibi non in obligando vt hic. Ia. de bel. Sūmatus fuit. sͣ.§. ꝓx. Ibi vel Conditio autem. meruentu. cōſilio. ibi cum vno ſolo ſubaudi equiſſimū erit id ſeruari ꝙ ſi nō appareat tene quod ē sͣ. de exerci. l. i.§. ſi plures. Ibi cui.i. alicui. ibi teneri illi ꝓhibito. ⁊ uota de virtute denūciatōis de quo plene dixi. C. de rei vendi. l. ſi fundum. ⁊ facit. sͣ. de edendo. l. quedam.§. primo. Ibi promittere ſcilꝫ poſſumus. ⁊ ideo tenet contractus quem cum ſeruo inſtitore meo feciſti. vt ſupra de exerci. l. ſi eum in prin. Ibi ꝯtrahēte cuꝫ tali inſtitore. ¶ Oppo. glo. ⁊ non ſoluit ad principium.§. ꝙ non teneatur ſequi conſilium vt infra de admini. tuto. l. quidam decedens.§. primo. Sed ſolue vt ibi plene dixi ⁊ sͣ. de exerci. l. i.§. ſi plu res. ¶ Item oppo. glo. ad idem. de. l. ſi filie alias filie. jͣ. de conditio. ⁊ demon. dic ꝙ illud ſpeciale fauore matrimonij ne impediatur vt. jͣ. e. ti. l. cum tale.§. ſi arbitratu. alias incipit reſcriptum. Iaco. de bel. vnde dicit Andre. aut actus de quo queritur ē talis ꝙ expectatio conſiltj eſt odioſa ⁊ ꝑiculoſa. ⁊ non expectatur con ſilium vt in contrarijs ⁊ dele. i. l. turpia.§. i. aui eſt actus cuius ex pectatio conſilij eſt vtilis ⁊ fructuoſa. ⁊ tunc expectat conſiliuꝫ vt hic. Nam que conſilio gerūtur bene procedunt. C. de repudijs. l. dubium. ⁊ de legibus. l. humanum. ⁊ cōcor. ad hunc.§. jͣ. man. l. diligenter. ¶ Item oppo. glo. ad ver. ſed ſi alias quod liceat va riare vi. l. non nūquam. de col. bono. ⁊ ſupra de procuratoribus. in cauſe. Solu. vi in qualibet earum no. ⁊ dixi ⁊ plene per Di. jͣ. reruꝫ amotarum. l. de quibus. ⁊ de regu. iuris. c. mutare. libro. vi. Guil. adducit hunc.§. verſi. ſed ſi alias. ꝙ ſi iudex cōmiſſerit alicui vi ces ſuas donec eum abeſſe contingerit ⁊ quādoqꝫ ſit preſens et quādoqꝫ abſens ꝙ valeat proceſſus factus coram ipſo delegato etiam tempore preſente eo qui delegauit ſi hoc facit litigantes ignorabāt. ⁊ ꝓ hoc. sͣ. de offi. p̄to. l. barbarius. ⁊. C. de cura. furi. l. cuꝫ alijs. Guil. ⁊ de forma talis cōmiſſiōis vide.n. exͣ d̓ of. deie. c. ſi delegatꝰ. li. vi. Itē adducit finē huiꝰ.§. ꝙ ſi dn̄s appoſuit cuſtodē ad cuſtodiēdū fructus vinee ſue ꝙ ille cuſtos nihil vendere poſſit de ipſis fructibus ēt ſi eſſent tꝑe perituri quia hic dicit̉ nec modicū quid ex iaberna. Cōtrarium tenet ꝙ ſi vendit res perituras melius videt̉ cuſtodire ꝙͣſi pateret̉ perire ꝓ hoc. C. d̓ admi. iu. l. fi. de iure delib. l. ariſto.§. i. ⁊ videt̉ expreſſum. jͣ. vt in poſſ. lega. l. is cui. in princi. ⁊.§. qui legatorum. ⁊ de cura. bo. dā. l. ij. lꝫ ille curator maiorem habet auctoritatem. Guil. ¶ Prepouēs actionem aptam non Si inſtitoria. pgt redire adiuepiam hoc dicit ſed ecō tra. ſic. vt. sͣ. ſi menſor fal. mo. dix. l. i.§. i. ⁊ ibi de hoc no. ⁊ dixi. Et no. ꝙ actiones ꝯtrarie non cōpatiunt̉ ſe in natiuitate. de quo dic vt dixi. C. de furtis. l. i. ibi recte quia cōtraxerunt in merce domini ca ꝙ dic vt no. ⁊ dixi. sͣ. de exerciioria. l. i.§. ſi is qui nauem. ibi do minice mercis ſed peculiaris. Si a ſeruo. ¶ Ex cōtractu celebrato inter dominum ⁊ ſeruum inſtitorem erit vtilis ad preſcribēdum ⁊ dominꝰ ſerui ab alio prepoſiti p̄ponenteꝫ cōtrahendo cū ipſo inſtitore ⁊ ex cōtractu ſerui tenet̉ dominus de peculio vel de in rem verſo. hoc dicit cum. l. ſe. ⁊ diuide. primo ponit̉ thema. ſecundo vnius queſtionis deciſio. tertio aliam decidit. quarto aliā ſcd̓a ibi. emptio eſt. tertia ibi. vſqꝫ adeo. quarta in. l. ſe. ibi mihi vero. ibi a ſeruo emerit rem alienam ⁊ ſic non ob. jͣ. de in diem adie. l. ſi venditor. in fi. ¶ Nota ꝙ ex cōiraciū qui non valet de iure ci uili ꝓcedit vſucapio vnde dic quādoqꝫ titulus eſt validus omni reſpectu ⁊ omni iure. ⁊ iſte caſus eſt indubitabilis quādoqꝫ eſt ha bilis ad dominiū tranſferēdum non quo ad obligationē ciuilem ⁊ idem vt hic quādoqꝫ eſt inualidus quo ad omnia. ⁊ tunc non preſcribitur ex eo niſi iuſtus error intercedat vt. jͣ. de vſuca. l. celſus vbi de hoc. ¶ Oppo. ẜm Ia. de ra. ꝙ nullo modo poſſit vſucapere quia aut ſciebat rem eſſe ẜui vel in eius peculio. ⁊ pro hoc ſe dominū. aut ſciebat eſſe cuiuſdamalterius. Primo caſu cum res eſſet mea non vſucapio eam. vt. l. ſequitur.§. lana. jͣ. de vſucap. ſi ſciui alienam habui malam fidem dic ꝙ ſeruus vendidit tanqͣꝫ alienam vt dixi in expoſitione littere. ⁊ ſic potui habere bonam fidem. Si enim fuiſſet alius cuius nomine vendidit tranſferret do minium ⁊ non eſt locus vſucapioni. Ideo vtilis. l. efficax ẜm. h. ar. sͣ. de exercitor̄. l. ſi eum. Ibi competit vt metcem tradam. ibi aduerſus te vt precium ſoluas. ibi vel de peculio.ſ. ex conducto qꝛ mihi erant opere locate. Ibi mandauerim. ⁊ tunc agam mandati. ibi emiſti naturali er non ciuiliter vt. sͣ. l. proxi. in fi. ibi vſum ꝙ declarat hic quia dominus contraxit cum ſcruo. vnde obligatus eſt ei naturaliter ⁊ ſic tantum eſt plus in peculio ſerui. vnde ꝑ act̉. de peculio peti poterit a domino id quod debet. ibi factꝭ oēs. ⁊ iō hoc in peculio ꝯputet̉ vt. jͣ. de peculio. l. nec ſeruus. ¶ Ubi diuerſi modi agēdi ex ea Abe bat. gem cā ꝓcedere poſſunt vno electo paratur preiudicium in altero mero iure. ſed ex equitate ſubuenitur ꝓpter iuſtum errorem. hoc dicit ẜm Io. vel ẜm Azo. ⁊ glo. ſi petiuo eſt generalis proſecutio ſpecialis ⁊ ſententia generalis in ſpē non ꝓſequuta de rigore ob exce ptio rei iudicate ſed de equitate datur replicatio. hoc dicit ẜm vltramontanos hic admittit̉ ad aliam ope reſtitutionis in integruꝫ ꝓpter iuſtam ignorantiam vt dixi. jͣ. de tribuno. l. qui in heredem. §. eligere in diſtinctione vltramontanoꝝ. ⁊ vide eodem.§. Andr. ver. deinde querit. quod approbat opi. Io. ¶ Ibi merce olearee. Iſta eſt vna cauſa in quam erat prepoſitus. ibi mutuis pecunijs ac cipiendis repete ꝓpoſitum habebat. nam ſta eſt ſecunda cauſa in qua erat ſeruus prepoſitus. ibi acceperat.ſ. ille ſeruus ibi ad merces olearias. ibi p̄poſita actione.i. certi cōditione ex mutuo que cognominatur inſtitoria ẜm Io. vel ẜm Azo. ⁊ glo. ⁊ dic propoſi ta actione generaliter cōtra dominū non expreſſa aliqua cā in libel lo. ſed ſolum in proſecutione iudicij. ibi non potuit. ⁊ ideo fuit do minus abſolutus. ibi mercis gratia.ſ. olearie. ibi accepiſſe qd̓ probare debuit quia nitebatur ⁊ agebat eo quod dicebat eum prepo ſitum merci olearie ẜm. Ioā. vi. sͣ. e. l. cuicūqꝫ.§. ſi ei. ⁊ de exercit̉. l. fi. vel ẜm Azo. quia iſtam ſpeciem in iudicio fuerat ꝓſequutus. ibi agere pōt de rigore ꝓpter exceptionem rei iudicate. ibi quāti alias quāuis. ⁊ beue cōſonat Azo. vel queri. ⁊ iunc dic ꝙ ꝓbare nō potuit dolo aduerſarij ſubirahentis ꝓbationes. quia tunc me latuit. ⁊ tunc cōuenit tertio caſui quem glo. ponit. ibi eſſet prepoſitus

De inſtitoria aciōe. que fuit alia ſpēs. ibi vtilē..i. efficacē ẜm Io. vel dic ꝓprie de equitate ope replicationis ẜm Azo. Nota ꝙ ꝓceſſus iudicij ſeu ꝓſe cutio declarat libelluꝫ generalē ⁊ ſentētiā generalem reſtringit ad ſpeciē ꝓſecuiā de equitate ẜm Azo. de hoc no. ⁊ dixi. C. de iudi. l. ii. ⁊ ibi etiā per Cy. Et no. in tranſactōe generali ⁊ ꝓſequutione ſpeciali. C. de tranſact̉. l. age. vel ẜm Io. ¶ Noīa ꝙ aſtringens le ad certā ſpeciem in iudicio. ⁊ illam non ꝓbat ſuccūbit ⁊ reus ab ſoluitur. ꝓ hoc facit. sͣ. vi bo. rap. l. pretor.§ docere de adulter̄. l. denūciaſſe.§ quod tamen. ⁊ ex hoc inualuit cōſuetudo iudiciorū quia in fine capituloꝝ ꝓbationis addit̉ non aſtringēs ad omnia p̄dicta ꝓbanda ſed ea ſolum que ſibi ſufficiant ad vicioriā ad hoc extra de fide inſtru. c. inter dilectos. in fi. ¶ Oppo. ad lecturam Azo. que cōiter approbat̉ ꝙ ſi petitio fuerit generalis lꝫ fuerit ꝓſequutlo ſpālis ꝙ obſtat exceptio rei iudicate. vi. jͣ. de excep. rei iu dicate. l. ſi mater.§. ſi quis. ⁊.§. eandē. de excep. rei iudicate. So. ibi actum fuit reali in qua videt̉ oē ius ſuum in iudiciū deduxiſſe hic ꝑſonali vt ibi no. ⁊ dixi. Et quātum ad preſens dic quādoqꝫ ē petitio ꝓſequutio e ſentētia generalis. ⁊ tunc tam in reali ꝙ in ꝑſonali ſentētia parat p̄iudicium in omnibus p̄iudicat ⁊ in hoc oēs cōcordant. ⁊ ꝓ hoc. C. de an. ex. l. fi. ¶ Aliquando petitio ⁊ pro ſecutio eſt ſpecialis ⁊ iunc lꝫ ſit ſentētia generalis non preiudicat niſi in petitꝭ. ꝓſequūt̉ꝭ quia ſentētia reſtringit̉ ad petita ⁊ ꝓſequuta vt dicta. l. ſi mater.§. eandē. de excep. rei iudic. ⁊ in hoc etiam oēs ꝯcordant. Quādoqꝫ eſt petitio generalis ꝓſequutio ſpecialis ⁊ ſentētia generalis. ⁊ in hoc diſſerunt reales a perſonalibus. naꝫ in realibus ob. exceptio vt dicta. l. ſi mater.§. ſi quis. ⁊.§. eandē. de ex ceptio. rei iudicate. in ꝑſonalibus lꝫ obſtat exceptio d̓ rigore tamē datur replicatio de equitate vt hic. ⁊ dicta. l. ij. C. de iudi. vbi plene notaui ⁊ dixi ẜm Od. ⁊ alios. ⁊ per Cy. ⁊ hoc quando vna iā tum actio competit. ſi vero competunt plures actiones. ⁊ ſūc aut ex vna cauſa ⁊ ad idem aūt ad diuerſa. an ex diuerſis cauſis. ⁊ ad idem tunc ſiue ſint diuerſe actiones ſiue vna que diuerſificet̉ per qualitates vna electa in alia paratur preiudicium. ⁊ obſtat exceptō rei iudi. l. ſiquis cum totum.§. cum ancillam. ⁊ de iureiuran. l. cum duobus.§. exceptio. vbi de hoc. ſi vero competunt ad diuerſa ele ctio non parat preiudicium vi. sͣ. nau. cau. ſta. l. iij.§. id erii. Si vero ex diuerſis cauſis ꝓcedunt tunc aut ſunt incōpaſſibiles qꝛ cōtrarie vel in origine vt. sͣ. eo. l. ſed ⁊ ſi pupillus.§. ſi inſtitoria. vel in effectu. vt. C. de furtis. l. i. tunc vna electa preiudicatur in altera vt dictis legibus ⁊ plene dixi dicta. l. prima. C. d̓ furris. Si vero ſunt diuerſe ſed non cōtrarie ſi ad diuerſa competuni nec electio preiu dicat. nec ob. exceptio rei iudicate. vt. sͣ. de vſufruc. l. titius. Si vero competit ad idem tūc aut vterqꝫ ex cā lucratiua. aut non primo caſu facta exactione. Sol. vna preiudicat̉ in altera vt. jͣ. de actio. ⁊ ob. l. omnes. ⁊ de leg. ij. l. meuius.§. duorum. alias duobus ſi non ſunt lucratiue fed honeroſe vel vltra lucratina alia non tunc per vnam non preiudicatur in altera vt dictis. ll. colligit̉. ¶ Si vero vna competebat alia credebatur competere. tunc ſi eligo cōpetētem non redeo ad incōpetentē vt. d.§. ſi inſtitoria. ecōtra ſic ſꝫ per errorē. vt. l. i.§. i. ſi menſor fal. mo. dix. vbi de hoc ſiue ſint diuerſe actione ſiue eadē. ſi diuerſe qualitates nō ob exceptio rei iudica. vt hic. ſi vero ex certa ſciētia tūc ſi querat̉ an electiōe ſibi p̄iudicet cō muniter tenet̉ ꝙ nō ſꝫ ex virtute cuiuſdā repudiatōis tacite vt. C. de codicil. l. fi. alij tamē ꝙ non ex tacita repudiatōe mihi preiudico quādo nō p̄cedūt ex eadē ſcriptura. ¶ Tertio mō legit̉ hec lex vt in fine glo. magne. ¶ Ultimo hec lex allegat̉ ad multas qōes que ſepe de facto cōtingunt. ¶ Aliquis accuſauit aiſquē de vulnere cū ſanguinis effuſione ꝓbauit de vulnere ⁊ nō de ſangui nis effuſione vel accuſauit de vulnere facto cū armis vetitis ꝓbauit de vulnere ſed non de armis. vel accuſauit de homicidio tractate ⁊ apenſate facto ꝓbauit de homicidio ſed nō de penſatꝭ. vel tractatꝭ. an predictis caſibus accuſatus debeat abſolui. hic videiur expreſſum ꝙ ſic ⁊ ar. ad hoc. jͣ. de acꝗ. here. l. ſi is ad quē. de aqua quoti. ⁊ eſti. l. i.§. idē queſitū. vltimo reſpōſo. de libe. cā. l. illud ⁊ qd̓ ibi no. de leg. iij. l. lutius.§. ſempronio. de lib. le. l. aureliꝰ.§. pe. extra de dona. c. inter dilectos. ⁊ qd̓ ibi no. ꝑ Inn. lꝫ ꝯͣriūno. extra d̓ iudi. c. examinata. Sꝫ ꝯͣriū ibi tꝫ Hoſti. ⁊ vr̄ exp̄ſſuꝫ. jͣ. de adul. l. denūciaſſe.§. qd̓ tn̄. vbi de hoc ſatis dixi. ⁊ sͣ. d̓ noxa. l. in dilectis §. ſi detracta. ⁊ in meis qōnibus ſtatutorū in glo. magna. vbi de ri gore queri de eodem ꝯtractu ſepius querendum non ſit. Ibi. l. q̄ſi tum alias eſt.§. vlti. ſub. l. i. ibi in agendo dicendo ago certi conditione de mutuo ad. x. que mutuaui inſtiiori tuo ad oleum emēduꝫ Fran. ⁊ iunc prius reſtitui contra exonera electionem ne p̄iudicet ⁊ agere poſſit ac ſi non elegiſſet. ¶ Ibi iunc erit.i. ſi cā fuiſſet expreſſa in.§. actiones. ⁊. l. ex ſexiāte. in prin. Ib̓i ex alia cauſa agit. tu dic ꝙ ex eadē cauſa agit. quia prius quod egit cā expreſſa.ſ. ex mu tuo facto inſtitori ad oleum emendū. ⁊ nunc ex eadem cā ⁊ ex eodem mutuo. Sed hoc enim de nouo addicit qꝛ muiuauit inſtitori prepoſito ad mutuas pecunias recipiendas. ⁊ ita non mutatur actio in ſubſtātia ſed in qualitate vt quia per ſentētiam ſublata erat actio tamen ꝓpter errorem inſtitoris ei reſtituitur nō tamen dico ſicui Io. ꝙ per electionem ſit ſublata. ⁊ dic ſablatam nō ipſo iure ſed oꝑe excep. Ni. ⁊ Ia. de ra. ⁊ de arena. hoc non placet Ra. qꝛ iſta lectura eſt diuinare. ⁊ qꝛ actor poſſei agere ex eadem cā. ⁊ facit quod no. sͣ. de eden. l. i. in prin. in glo. magna. Ubi prima actio nouatur non competit Meminiſſe. aſiuonia ꝯͣ dominūb.d. ¶ Pulchra eſt queſtio huius.§. ⁊ ſatis clara Ul duo.&x texiu ibi ꝯirahani. s. cōmunem. Ibi ꝓ dominicis partibus quas habebat in ſeruo. Ibi teneantur ex eius cōtra ctu. Ibi ante ꝓportionem mercis.i. pro parte quā habebat in merce cui prepoſitus erat. Ibi conueniri poſſe non ob. jͣ. ti. i. l. iij. in prī. vt ibi dicam. ¶ Et inducit hunc.§. Guil. de cū. ſi eſt emphitheo ta vendidit rem de conſenſu dominorū ⁊ euincatur empiori an ꝗ libet dominorū teneat̉ de euictione inſolidum vel ꝓ ratam ⁊ tꝫ ꝙ inſolidum per hunc.§. in ꝯtrarium ꝙ ſolum ꝓ parie facit. jͣ. de v. ob. l. eadem.§. fi. ⁊. l. in exequutionibus.§. ꝓ parte. ⁊ tenebunt̉ ad ī tereſſe ꝓ parte. ar. jͣ. de duobus reis. l. reos.§. cum in tabulis. ſed quia cum vno contraxerunt.ſ. cum emphiteota tenētur inſolidum ne in plures res vi sͣ. de exercito. l. ne in plures. ⁊. l. de peculio. ⁊. l. ancillaꝝ.§. ſi plures. Guil. nec ob. jͣ. de reg. iur. l. aliud in pria. qꝛ hic loquimur in dominis qui tenetur de euictōe vt in v̓ſi. feu. de inueſtitura rei aliene facta. Ibi ſocietatis iudicio quādo ſocietas fuit ꝯuentionalis vel cōi di. quādo fuit incidens vt. l. non ſit ꝓ ſocio. jͣ. ꝓ ſocio. Rai. Ibi inſoſidum actio ex ꝯtractu Dem erit. ym predicia. Ibi ꝯſequimur ex pone vt dixi ſupra. l. ꝓxi. Ibi cōſtat. non ob. jͣ. ti. ꝓxi. l. ſed ⁊ ſi ſeruus. in principio vt ibi dicam. Ibi credi tum eſt p̄poſito ab ipſo taberne ſue. Ibi liberiatem dederit ꝓpter quam deſinit eſſe cōmunis hered̓. Ibi ꝓ ſua parte.ſ heredutatia ī fratre. Ratio aſſignatur in glo. ⁊ dic ꝓ preſtatōibus que amodo fient ab aliquo eorum. ⁊ ſic intellige quod dixi in principio precedentes.§. ⁊ in glo. ibi poſita. ſecus ꝙ primo factus quia tunc vtilis daretur lꝫ ſit finita cōis. vi. sͣ. eo. di. l. ſiquis putans primo reſpon ſo. ⁊. l. in ſuam facta. ⁊ vide quod no. e. ti. l. i. que eſt ergo rō huius l. dic ẜm Iaco. de ra. ꝙ ꝓpter geſta ante cōmunionem nō agitur cōmuni di. ſeruus erat prepoſitus taberne teſtatore viuo cōtraxit ⁊ illo tempore non erat cōmunis hercd̓. imo erat teſtator. ⁊ ẜuus ⁊ taberna. ⁊ ideo ex illo coniractu non poteſt agi inter heredes cō muni di. ⁊ licet littera dicat ſeruo libertatem reliciam. idem credit ſi ẜuus manſiſſei qꝛ nō eſt rō diuerſitatis. Ia. de ra. ¶ Nota ꝙ vilicus dici I cum vilico. urille qui ppoſius ē ad fructus percipiēdos. vt hic in liutera dicit. Ex quo colligit. G. ꝙ bailini ⁊ gardiatores qui preponūtur ꝑ dominos ad ꝑcipiēdū fructus alicuius caſtri vel loci non poſſunt dare in emphiteoſim predia illius loci ſine expreſſe conſeuſu domini ar. huius.ſ. qꝛ nō ſūt ad hoc p̄poſiti. ⁊ ꝓ hoc. C. quod cū l. fi. ⁊ de agri. ⁊ cen. l. ꝑ colonos. li. xi. Guil. ibi exemplo inſtitorie. i. ad exemplū antiq̄ que dabant̉ cū ſolemnitate. Fran. Ibi cōpetit ad Iquis mancipiis. p ercem iraden dam emptori vel precium ſoluen̄. venditori. Ibi ſi plene. sͣ. de euictione. Ibi redibitoria ſi vendidit ani malia morboſa. ¶ Oppo. glo. ⁊ male ſoluit de. l. ſi ꝓcurator me us in fi. sͣ. de ꝓcuratoribus vbi non tenet̉ dominus ex ſtipu. iudi.

De itibuloria acide. ſolui interpoſita ꝑ ꝓcuratorem quicquid dicat glo. dic ẜm. G. ꝙ iō ibi dominus n̄ ienetur ex ſtipu. iudi. ſolui interpoſita a ꝓcura. quia ſi dominꝰ per ſe litigaret non teneretur talem ſatiſdationem preſtare. vt inſti. de ſatiſda.§. ſed hodie. ſed ſi dominus hic vende ret teneretur ꝓmittere de euictione. ergo ſi inſtitor ꝓmiſit ex iſta ꝓnūciatōe tenetur ⁊ idem in reddibitoria. ⁊ de hoc quādo domi nus teneat̉. ⁊ quādo ꝓcurator. vide quod dixi. sͣ. de ꝓcura. l. pro curato. qui pro euictione. In glo. prima in fi. hoc non placet Ia. de are. nec alijs quia iſte actōes nō dantur directo ſed cum additōe inſtitoria alias ſuperuacua eſſet hec adiectio vt dixi etiam. jͣ. e. l.§. fi. Ia. de are. ¶ Ibi potero quem cum ipſo feci in mer Si ſeruum. ⁊ ⁊ dominica. Ibi iuſtipalam visͣ. e. lſcd ē ſi pupillus.§. ꝓſcribere. Ibi agi poterit ex inferioribus editis. vt sͣ. nō aūt ꝯtra te inſtitoria. Kai. Si impubes Iᵇtilluſtres generales ẜm Pei. ibi contentū fuerit poſt mortem ⁊ addita hereditate vt differat a caſu ſequenti qui eſt in ver. eius cōtractus ¶ Ibi prepoſitus eſt in mercibus pupilli. ¶ Oppo. glo. quod mandatum morte finiatur vt inſti. mādati.§. recte dicit eſſe ſpāle in hoc mādato tū dic aut mādatū eſt ſpāle. ⁊ tūc morte finitur vt in cōtrario aut generale. ⁊ tunc aut res eſt integra ⁊ finitur vt dcō §. recte. aut non eſt integra ⁊ non finitur vt hic. hic eīm inſtitores iam inchoauerant gerere quod inducat littera ibi ꝓpter vtilitatem ꝓmiſcui vſus. ⁊ ꝓ hoc. sͣ. de iudi. l. venditor.§. iudices. ⁊ de hoc vide quod plene dixi. C. mandati. l. mandatū. ¶ Ex predictis di cit Pe. ꝙ ſi aliquis eſt delegatus ad cās alicuius vniuerſitatis ꝙ ꝓpter citationem vnius ſolius de vniuerſitate perpetuat̉ iuriſ ditio vt morte mandātis non finiatur. And. Et dixi. sͣ. de iuriſdi. om. iudi. l. more. ver. ſed pone aliquis erat delegatus. ¶ Itē op. gl. de. l. eius qui in ꝓuinciam. sͣ. ſi cer. pe. So. plenius qͣꝫ glo. quia erat mutata conditio inſtito. hic aūt non. non ob. jͣ. e. l. in eum.§. i. vt ibi dicam. ⁊ de hoc vide quod no. ⁊ plene dixi dicta. l. eius qui in declaratōe tertie partis non ob. jͣ. de ſolu. l. cum quis. per. l. ſiꝗs ſeruo. eo. ti. ¶ Ultimo Guil. inducit hunc.§. ad talem qōnē iutor in cauſa pupilli nō poteſt conſtituere ꝓcuratorem ſine pupillo ante lit. conteſta. vi. C. de ꝓcura. l. ueqꝫ pone ꝙ pupillus cū aucio ritate tutoris ꝓcura. conſtituit. moritur tutor re integra nūquid fi nitum erit maudatum talis ꝓcura. videtur ꝙ non vt hic in ver. quēadmo. tu dic ꝯͣ ꝑ. l. i. de acqui. here. l. ſi ꝑ epiſtolā. ⁊. l. antiſtius. §. i. ⁊. l. qui fundo. ⁊. l. ſiquis alicui ⁊ cōia p̄di. l. fi. nō ob. iſte.§. qꝛ o quitur in tali inſtitore ia quo mortꝭ veri domini nō finiret̉ mandatū vt in prin. mulio magis morte tutoris. Sed in qōne ꝓpoſita re integra finitur vt dixi quia tutor eſt quaſi dominus vt. jͣ. ꝓ empto. l. qui funduꝫ.§. ſi tutor. ergo ⁊c. vi. d.§. recte. Proculus Iᵐeredens ⁊ iu ꝯira feciſti. Ibi excepiio nem dandam. Si vis me ꝯuenire inſtitoria inſolidum ⁊ ſequūtur verba excep. recte agēs ſi ille ⁊c. Ibi peculiū hēat. l. in peculium ꝯuertat ⁊ ſubaudi maxime in glo. i. in fine īmo forte in hoc caſu teneretur inquantū eſſet locupletior. nec ob. pal. l. vlti. C. de nego. geſt. qꝛ ibi nullus hēbat voluntatem īmo ex preſſa ꝓhibitōe. hic aūt licet habeat domini ꝓhibit̉. hꝫ cū voluntate ⁊ ꝯſenſu prepoſiti ſeu inſtitoris. Ia. de ra. In fi. cū hac additōe inſtitoria nō diEx hac cauſa recto qꝛ hoc nō dicit iſte.§. lꝫ glo. dicat ꝯͣriū. sͣ. hac eadē. l. in prin. alias hec actio ſeu adiectio inſtiloria eēt ſuꝑuacua ẜm Ia. de are. Ibi ſi ꝓcurator predictus. Ibi ſtipulāti qui deIn eun ait muiuum. ⁊ vide ꝙ no. ⁊ dixi.s. e. l. ſiquis mā cipijs. in prin. Et no. glo. que eſt hic que incipit. qꝛ non vere exqua audiui terminari. q. ꝙ ſi ex ꝯͣctu dacij vel ſtatnto caueant̉ negocia tores ſoluē gabellā de negociatōibus ſuis ꝙ mutuo ſumēs pecuniā ſolnere non teneatur. ſed fenerator mutuans ſic qꝛ fenerator dicit̉ negociari mutuo ſumēs nō vt ex glo. patet. Rai. Et vide ī alphabeto dictōe uegociatio. Si dominusᵍᵇ accipiēdis muiuo. ibi perſculo cā nec ob. l. eins qui in ꝓuincia. sͣ. ſi ceriū pe. qꝛ ibi dominus mortuus crat hic viuus ⁊ eodē inſtitore vieba tur. ⁊ iō tā de geſto ante libertatem ꝙͣ poſt ip̄e dominus tenet̉. ¶ Oppo. glo. ⁊ nō ſol. de. l. qui res.§. arcam. jͣ. de ſolu. Sꝫ dic ꝙ ibi fuit ext̓incta obligatio rei mutatōe hic nō qꝛ volūtate domi ni manet officiū inſtitoris. Ia. de bel. ¶ Ibi cū pro quāuis. Ibi vtilis.i. diccre obCabern̄e ligauo fideiuſſoua non tollit acuonē in ſtuonā ⁊ hoc implicat dictio coram. q. d. nedum a fideiuſſore pet pōt ab ipſo patre ſꝫ ēt inſtitoria ⁊ expone cum ꝓ quāuis. ⁊ dic cōuenitur vt fideiuſſor quāuis ſpē accepte pecunie fideiubēdo miſcuerit ob ligationem fideiuſſor negō taberne ex quo inſtitoria poterat conueniri. ⁊ ſic videbat̉ īutilis fideiuſſio quaſi fideiuſſerit. pro ſeipſo vi. jͣ. de fideiuſſo. l. heres a debitore.§. ſeruo tuo. Sed certe ipſo ꝓ filio qui hoc caſu de mutuo obligat̉ vt. jͣ. ad macedon̄. l. ſed iul.§. interdum. ¶ Uel dic ecōtra cōuenit̉ inſtitoria quāuis ⁊cͣ. vt qꝛ fideiuſſor filij poterat cōueniri per hoc videbat̉ ꝙ non poſſet inſtitoria quaſi hec ꝓmiſſio fideiuſſoris tolleret inſtitoriā ꝙ hic negat qꝛ abūdans cautella non nocet. C. de teſtamentis. l. teſtamētū. Ia. de are. ¶ Et aduerte qꝛ gl. intelligit quādo recipit mutuo in cauſam ad quam erat p̄poſitus ſed tunc nullū eſſet dubium. vnde dic ꝙ recepit in cauſam in quam non erat principaliter prepoſitus ſed ꝑꝑ fideiuſſorem patris videt̉ tacite prepoſitus ētiam in hoc ⁊ ſic indicat littera. ⁊ ad. l. i.§. quid ergo. jͣ. qd̓ iuſſu. dic ꝙ ibi ſeruus nulli negociatiōi erat p̄poſitus. ⁊ ideo ibi dominꝰ tenet̉ ex fideiuſ ſione ſicut extraneus non autem ꝙ tuſſu. Sed qꝛ hic erat prepoſitus vni negociationi ſumit̉ tacita cōiecta ꝙ fideiubere pro eo vi deatur tacite p̄ponere etiam illi negocio pro quo fideiubet ar. sͣ. d̓ pig. act̉. l. vel vniuerſorū. Ia. de vnde hic fuerunt duo cōtractus.ſ. mādatū ⁊ fideiuſſio ibi vltimus tantū. Ray. ¶ Pone caſum melius qͣꝫ glo. ſeruus p̄po Ser uū S. ſitus eſt pecunijs fenerandis. venit quidam ad eum indigens pecunia dicit ſeruus facias cautionem in qua cōfitearis te recepiſſe ⁊ ita factum eſt. dicit poſtea iſte debitor ſeruo ꝓ mittas pecuniam ꝙ mihi numerare teneris titio cui debeo ⁊ ita fa ctum eſt nūquid opligabitur dominus ẜm iuſtitoria illi cui ſeruus ꝓmiſit nomine debitori. dicit ꝙ ſic. ⁊ ẜm iſtam lecturam omnia plana ſunt. ⁊ exponas ſenerauit.i. feriori recepit. Ia. de ra. alijs mo dis exponit glo. qui etiam tollerari poſſunt. Ibi queſita eſt nō objͣ. ꝙ cum eo. l. fit. vt ibi no. ¶ Ex hac. l. noīāt dociores ꝙ vbi Ut lu S. quis eſt prepoſitus officio ⁊ cōtrahit etiam ſuo ꝓprio nomine ꝙ finito officio nō tene tur. Sed hoc non dicit hec lex. hic enim non obliga uit ſe ſuo nomine ſed nomine officij.i. nomine cōtra ſe quē voluit obligare. non aūt ſeipſum ſuo nomine. ⁊ ita intelligit glo. l. iſtā. sͣ. de conſti. pecu. l. quidam. ſecus vbi ꝓmiſiſſet ſicut ꝓcur̄. proprio nomine ſe obligando vt. jͣ. man. l. ſeruū titij. ⁊ de hoc vide qd̓ plene dixi. sͣ. de ꝓcurato. l. ꝓcurator qui ꝓ euict̉. ⁊ de hoc etiam no. ⁊ dixi. C. qd̓ cum eo. l. ei qui. ¶ Et nota hic duos habētes quat tuor nomina ꝓpria quod raro inueuit̉. Sed romani vt plucimū duo nomina ꝓpria habebant vt pꝫ in legibus noſtris qd̓ ꝓceſſit ex quadam cōcordia facta cum quadam natione quam iniuriauerant. vnde inuicem ſumpſerunt duplicia nomina vnū vnius na tionis ⁊ aliud alterius ad oſtendendum firmitatem concordie. vt plenius habetur in cronicis romanorum. Sequit̉ rubrica de tributoria actione. ¶ Super rubrica vide Azo. in ſumma. e. il. ⁊ Rofre. in libello ⁊ ſpeculator de ſolutōe ⁊ obligatione.§. cōſequenter. ¶ Quid cō tineatur appellatione mercis. jͣ. e. l. i.§. i. ⁊ quid appellatōes mercis peculiaris. e. l.§. pecularem. quid ſit ſciētia. ⁊ quod eſt dare mediū inter velle ⁊ nolle. e. l.§. ſciētiam. ⁊ inter bonum ⁊ mallum ⁊ eſſe ⁊ non eſſe. ⁊ ſi teſtis dicat rem meam non eſſe non ſequit̉ ꝙ ſit tua. ⁊ in dubijs bonum eſt p̄ponere negatiuam poteſtatis verbuꝫ qūo imelligat̉. e. l.§. fi pro feruo cōi qualiter intelligant̉ domini. jͣ. e. l. ſꝫ ⁊ ſi ſeruus. Scientia tutor̄ ⁊ adminiſtrator inducit iributꝭ. e. l.§. vt iul. ⁊ an dolus tutoris noceat pupillo. an dolus ꝓcut. noceat domi no. jͣ. e.ſ. ꝓcur̄. Si dominus ⁊ ordinarius ſciant ſeruū negociart qūo fiat tributio. e. l.§. ſi vitan̄. Qūo dominus deducat debituꝫ in tributoria pluribus.§§. ſequētibus vſqꝫ ad.§. ſi plures. qd̓ ma gis dicatur credi merci ꝙͣ perſone eodem.§. ſi plures. ¶ Et ſi

De tributoria actione. ſuni pubſicata bona alicuius an intelligant̉ publicata. que habebat in alieno diſtrictu. Et an res empta pecunia creditoris in ea ſit po tior. Et an venditor videat̉ adhibuiſſe fidem de precio eo ipſo ꝙ res inuenit̉ penes emptorē differentia inter hāc actionē ⁊ de pecu lio. e. l.§. fi. Si dominus vellit cedere mercibus non tenet̉. jͣ. e. l. illud. ¶ Et an debitor locuplex poſſit cedere bonis. Et an emphi theota liberet̉ ſi vellit rem dimittere. Minus tribuit qui nihil tribuit. e. l.§. minus. ⁊ facit ꝙ ſi duo cōuenirentur ꝙ qui minus ſolueret. x. ⁊ vnus currit ⁊ alier non ꝙ incidat in penam. ¶ Et ſi ꝗͥs ꝓmiſit mihi vendere equū ſuū pro minori. xx. lib. qͣꝫ valeret ⁊ dete rioratus eſt. an teneatur pactum ſeruare. Et qꝛ cōiunx pauper admittitur ad ſucceſſionē diuitis extantibus filijs pro virili. Si nulli extant qūo ſuccederet hec actio ꝑpetua eſt. ⁊ datur heredi ⁊ in he redem. e. l.§. fi. ¶ Si plure. actiones competāt an ei quando teneatur eligere. jͣ. e. l. qd̓ in hr̄de.§. eligere pleniſſime. Et an idem in except̉. ⁊ an̄ vna electa ſit regreſſus ad aliā. Et an ſaltem in eo qd̓ excedit. Et ſi petens ceniū ꝓbauit de. l. ⁊ de alijs defert ſacramētū an teneat̉ de toto deferre. Et ſi quis elegit offic̄. cuius electio non tenei poſſit iterum eligere. ⁊ an ꝓcedat libellus peto ꝑ cōditioneꝫ ſine cauſa ⁊ ex iniuſta cā. Si dominus dolū cōmittit in tribuēdo quid iuris. jͣ. e. l. fi. ¶ Ibi alioquin alias aliqd̓. Ibi priUlus. legum bꝫ. ſ.qd ſequi quippe ecibi vocatur nō deducto ſibi debito. Licet mercis. ¶ Ibi anguſtior ſit.i. anguſta non de vi verborū ſed de interp̄tatōe iuris alibi data. jͣ. de ver. ſi. l. mercis. ⁊. l. mercem. ⁊ hec verba notabilia ſunt ad ſtatuta loquētia de mercibꝰ ⁊ mercantꝭ. de quo ēt vide. C. de cōmercijs ⁊ mercatoribꝰ ꝑ totū. ⁊ in alphabeto littera. M. Ibi venalitiarios quos ſeruus in peculio emit ⁊ vēdit. Ibi edictum ex interp̄iatōe vt dixi. ⁊ ſic datur vtilis nō directa. Ray. ¶ Ibi ēt ſi nihil ſit vult illud qd̓ doHeculiarem. nino debet̉ vel pari. Ibi obligai qua ienus patit̉ mers peculiaris vt qꝛ ẜuus negociat̉. ¶ Ibi voluntatē interrogatiue lege ⁊ alScientiam legatur ſepe iſte.§. cuꝫ glo. ꝙ inter velle ⁊ nolle eſt dare mediū.ſ. nō velle. de quo vide ꝑ Dy. exira de re. iur. c. is qui tacet. li. vi. ⁊ dixi. sͣ. de pig. act̉. l. gaius. ⁊ no. ēi de electōe. c. cupiētes.§. deniqꝫ. li. vi. in glo. no. mediū. Item eſt dare mediū inter bonū ⁊ malū. vt. jͣ. de acqui. poſ. l. iij.§. genera. itē intereſſe ⁊ non eē obligatū.ſ. ceſſare obligationē ad tp̄s. jͣ. d̓ ſolu. l. qui res.§. arcā. ⁊ sͣ. de cōdi. inde. l. ſi nō ſortē.§. fi. ⁊ faciūt predicta ad ſaluandos teſtes ꝗ dicāt aliquē ſciuiſſe ꝙ nō ꝓpterea includat̉ euꝫ voluiſſe. Itē ſi teſtis dicat rem meā nō eē nō ſequit̉ ꝙ ſit tua. sͣ. de iureiur. l. ſꝫ ⁊ ſi poſſeſſori. ⁊ de doliexcep. l. ſi inter me. Secꝰ aūt ſi teſtis di ceret rē tuā eſſe qꝛ bene ſequit̉ ꝙ nō ſit alteriꝰ. sͣ. de ꝓcur. l. pōp.§. ſi is. duo enim nō poſſunt eē inſolidū domini. sͣ. ꝯmo. l. ſi vi certo. §. ſi duobꝰ. facit ēt iſte.§. ad ea que no. extra de teſtibꝰ. c. p̄ſentiū. li. vi. maxime ꝑ Inn. ꝙ ſi aliꝗs interroget̉ de aliquo qd̓ neſcit ꝙ bo num ē ꝙ p̄ponat negatiuā vt ſi interrogat̉. an rex frācie ſit moriū us reſpōdeat nō credo euꝫ mortuū nec ꝑ hoc implicat̉ ꝙ credat eū viuere. vt ibi no. ⁊. C. de iur. calū. l. ij.§. qd̓ obſeruari. in glo. ⁊ in ſpeculo de poſitōibꝰ.§. ſexto tradēdū. ver. ſꝫ nūquid ibi iuratū eſt. ¶ Ultimo inducit hūc.§. Guil. ꝙ ſi domino vēdat rē domino ſciēte ⁊ nō ꝯtradicēte ꝙ nō aꝑiat̉ res in dominū de hoc. C. d̓ iur̄. emphi. l. fi. ⁊ ꝓ hoc. jͣ. qui. mo. pi. vel ip̄o. ſol. l. lutiꝰ. ⁊. C. de nup. l. ſi vt ꝓponis. ⁊ ſic no. ꝙ magna ē virtꝰ ꝯdictiōis ⁊ denūciatōis ad boc. sͣ. ti. i. l. ſꝫ ⁊ ſi pupillus.§. de quo. ⁊.§. ꝓſcribere. ⁊ nau. cau. l. fi. §. itē ſi p̄dixerat. vbi de hoc dixi. ⁊ ad id qd̓ dicit glo. ⁊cͣ. dic vt. C. de ep̄i. ⁊ cleri. l. ſi quicūqꝫ. ¶ Poteſtatis ibi non ſolum ad ſeruos noſtros proprios. ¶ Ibi debet̉ non Ed et ſi ſerulus aqtqs debet̉ ſcicii. Ibi ābo ſciāt ſeruū negociari in merce peculiari facta. Ibi ꝯuenit̉ nō tributoria ⁊ caue a gl. que incipit sͣ. ꝓ ꝓriōe q̄ vr̄ velle ꝙ ꝗlibꝫ teneat̉ ꝓ ꝑte. nā Ia. d̓ ra. ⁊ ēt Ia. de are. And. ⁊ Ray. tenēt ꝙ ꝗlibꝫ teneat̉ iſolidū ꝑ. l. quā gl. allegat. sͣ. titu. ꝓximo. l. habebat. in f. ita ꝙ iſta intelligatur ſcd̓m illam. ⁊ hoc etiam ſatis inuit hic littera. ⁊ ꝓ hoc. jͣ. de peculio. l. ⁊ ancillaruꝫ.§. fi. Sed Iaco. de bel. diſtinguit aut actio ꝓ ſocio vel cōmnni di. datur alteri contra alterum. ⁊ tunc tenet̉ quilibet inſolidum vt ibi alias ꝓ parte ⁊ ꝓbatur hec diſtinctio in dicta. l. habebat in fi. ⁊. l. ſe. nec hec littera ꝓhibet ꝙ teneant̉ inſolidum ⁊ ſic ꝯcor. Iaco. de bel. ¶ Ultimo inducit Guil. hanc. l. ad id quod no. C. de inceſ. nup. l. qui contra vꝫ ꝙ quādo ꝯiuges ignorant matrimoniū eē in ceſtuoſum ꝙ filij ſunt legitimi. ⁊ idem ſi vnus ſit ⁊ alter ignorat. d̓ quo dic vt ibi no. ⁊ dixi. ¶ In aliquibus libris iſta verba ꝯtinuātur cū ſuUl̓ lui. perioribus ⁊ incipit.§. ſi ſeruus ⁊ alias incipit ⁊ aii. Et breuiter dicit ſcientia iutoris vel adminiſtratoris inducit tribu tor̄ ſcientia pupilli nō. Ex dolo tutoris non tenetur pupillus niſi ſit locupletior vel vt act̉. cedat. Sed ꝓprius dolus ſit. h. d. ⁊ vide quod no. in. l. ſūma.§. ſi dolo. j. de peculio addiio eo quo no. ⁊ dixi. j. de admi. iu. l. fi. ⁊ plene. jͣ. de regu. iur. l. neqꝫ interdicto ibi ī mer ce peculiari pupilli vel furioſi Old. ¶ Ibi dolum ꝙ circa malā adminiſtraiōem mercis peculiaris ad habitum. Ibi ſi ſoluendo maxime vt no. d. l. fi. jͣ. de admi. tuto. Ol. Ibi ex dolo adhibito in male diſtribuendo vel adminiſtrādo id quod ſeruus geſſerat. ⁊ hoc faciebat doloſe vt nō fieret locupletior. ⁊ per ꝯſequens nō tenetur. Old. Ibi quid ergo.i. dicere ſi ſcientia pupilli nō inducit tri buioriam. quādo ergo locum habet tributoria alias habebit. ⁊ re ſpondeo ſciētia eius ꝙ tutor ⁊c̄. Ol. Ibi ⁊ in furioſo puto ſecus ei go ſi non perirent quāuis ⁊c. ⁊ non ob. sͣ. de noxa. l. electio.§. fi. vt ibi no. Ibi hactenus tenebit etiam ſi nō ſit locupletior. Ibi act̉. pu ta furti vel alia. Ibi ſciuerit ſeruum negocia I pupillus. qc ia merce peculiari. vi sͣ. l. ꝓxi.§. fi. Ibi dolum qui ꝑꝑ iniRocuratoris. quam diſtribuiōem cōmittitur. Ibi neceſſe debere vt perdat priuilegiuꝫ ꝙ habebat in act̉. de peculio ⁊ nō dolum ꝓcuratoris nocere domino vt hic. de quo vide quod no. ⁊ plene dixi. sͣ. qd̓ quiſque iur. l. iij.§. ſi ꝓcurator. ⁊ extra vt lit. non ꝯte. c. i. ⁊. jͣ. de doli excep. l. ſi ꝓcura. ⁊. l. apud celſum.§. queſitum. Alias ſi vicarij ⁊ hꝫ duas lecturas. vnaꝫ Si vicarius. gn gi. ꝙ ponat ires caſus aliam ẜm alios ꝙ ponat quatiuor vt in littera. jͣ. ſubijciam. ⁊ ẜm glo. breuit̓. h. dicit. vbi dominus ⁊ ordinarius ignorat ſeruum vicarium negociari in merce peculiari deducit̉ ꝙ vtriqꝫ debet̉ ſi vterqꝫ ſit neuter debitum deducitur vbi alter ſcit alter ignorat ſcientis debitum non deducitur hoc dicit. Ibi ſerui mei ordinarij negociet̉ in merce peculiari. Ibi tenebar nec deducam ꝙ vicarius dꝫ mihi ſcienti ſed quod dꝫ ordinario ignoranti ſic vt in fi.§. ibi actionem dādā nomine ordinarij non act̉. tributoria quia ego dominus qui hēo in poteſtate vicarium fui ignorans. ⁊ hoc intendit prima glo. Ibi ꝙ ordinario ſcienti. Ibi deducatur de peculio ordinarij. ibi ſed ſi vterqꝫ.ſ. dominus ⁊ ordinarius. ibi tribuat̉ quacūqꝫ actōe dominus ꝯueniatur.ſ. tributoria vel de peculio nō aūt totum deducet̉ Ibi ignoraſſet. ⁊ ego ſimilia. vnde hic ponit quartum cāum ẜm quoſdam. ibi a vicario debetur. nec ob. jͣ. e. l.§. ſiue autem vt ibi dicam. ibi ancilla negociabit̉ in merce peculiari domino ſciente. ibi dicimus cōtra dominum. In glo. ſiue ambo. ibi de peculio vicarij imo de peculio.i. ꝓ peculio ordinarij. Riꝫ. ibi tenet̉ ipſe de pecu lio īmo tributoria. ¶ In glo. ſ. vicarij. ibi ⁊ bene īmo male. ibi et male īmo bene in glo. ⁊ iunc ibi ſi ſeruus.§. i ſi habes ordinarijs ī prin. glo. principium bene dicit medium male dicit. Si non habes in prin. glo. vicarius principium male dicit. medium bene dicit vt no. d. l. ſi ſeruus. in prima glo. Riꝫ. ⁊ Rai. in eadem glo. ad fi. non ob.§. ſiue autem. qꝛ ibi loquitur in extraneo hic in ordinario qui ē quaſi dominus vicarij vt no. in prin.§. Ibi ex ea merce directo. ibi receptum eſt et Per Haſſc ſic per obliquum. vi. j.§. ſiue aūt. ⁊.§. nō aūt Ibi notatur nō deducto ſibi debito. ibi ex merce peculiari. ibi deductōis perdidit in tribuioria. ⁊ ſic no. ꝙ ſatis eſt in vno ledi pro hoc. sͣ. ad. l. rod. de iac. l. nauis onuſte.§. cum autem. vbi de hoc

De vbuioria acide. no. ⁊ dixi. ſic ⁊ ecōtra ſufficit ſi cui vel vt paucis ⁊c. vi. C. d̓ nego. geſt. l. tutori. Ibi tribuendum non ob. quod no. sͣ. in Siue autem ſ̄ vicarius in fi.§. vt ibi dixi. ibi debiſui ⁊ aliorum creditorum. Ibi ex ea merce. l. peculiari. ⁊ quidam Non autem. pabeni ſignatam glo. ſuper piimo rece ptam ſed ſignata eſſe dꝫ ſuper vltimo receptum. In gl. laienter in fi. nā inſtan̄. ē apparat̉. retū Si preto. diuiius manſurarum ſinci quibus exercen aeget. vt. d. l. queſitum. in prin. Si ſeruus cuius nomine dominus tributo Si plureS na cōuenitur. ibi mercibus certis ⁊ quoſdā in alijs. ibi confundēdi.i. cōmiſcendi vt omnes merces ſimul cōtribuantur. ibi in tribut̉. notandi quod eſt verum ſi exercetur in ea dē taberna. ibi credidit ſecꝰ ſi ml̓ii eiſdē mercibꝰ vl̓ ſecꝰ vt ſeꝗt̉. Ibi exercebat ēt ī eadē taberna. Ibi credidit ſecꝰ ſi ī eiſdē mercibꝰ vi in fi.§. ibimerces deferebāt̉ eiuſdē negociatōis. In v̓. ſed ſi dedi. ibi res vendite ⁊ tradite. ibi niſi ere.i. precio. ibi vendicare me poſſe. aut alias creditor̄. nec ob sͣ. ſi cer. pe. l. cum fundum.§. i. vt ibi no. ¶ Ex iſto.§. colligamus aliqua ſingularia ⁊ notabilia. Primum eſt ꝙ quādoqꝫ magis autenditur res qͣꝫ perſona. quod verū eſt in concernētibus rem. ⁊ ideo magis creditur merci ꝙ perſone vt hic dicitur. ⁊ ſententia dicitur dari predio magis qͣꝫ perſone. cō cor. ſunt in glo. ⁊ maxime de nego. geſtis. l. qui aliena.§. vno. de fendent̉. vbi de hoc dixi. Et hoc inducit Guil ſubtiliter ad queſtionem ſepe occurrentem. Si aliquis cōmiſſit delictum ex quo debebant ex ſtatuto bona publicari ⁊ habebat bona in diuerſis ter ritorijs quis debeat habere bona confiſcata vtrum ciuitas in qua deliquit ⁊ ꝯdemnatus eſt an in cuius territorio ſita ſunt bona. ſed attendimus perſonam ſuam videretur ꝙ ciuitas in qua cōdemna tus eſt debeat habere bona. Si conſideremus bona tunc quelibet ciuitas in cuiua territorio ſunt. ar. huius tamē videtur ꝙ debeamua auendere perſonam in libero homine. arg. in auct̄. de man. prin.§. oportet col. ij. aut loquimur in ſeruo apro hoc. jͣ. de mune ribus ⁊ ho. l. reſcripto.§. fi. ¶ Item alias ſequeretur quod nō re ꝑiret̉ ꝗs eēt hr̄s ⁊ ſic n̄ reꝑirēt creditorē quē ꝯuēirēt. ꝙ eē n̄ dꝫ. C. ad. l. iul. de vi pub. l. iij. ⁊ infra de here. inſti. l. prima.§. ſi ex fundo. ¶ Item quia ciuitas in qua laborat ⁊ expendit in eo condemnā do ergo ⁊ emolumentum debet habere. jͣ. de regu. iur. l. ẜm naturā ⁊ ꝓ hoc. jͣ. de rebus eorum. l. puto§. illud. ipſe teuet ꝙ quelibet ci uitas habere debeat bona que ſunt in ſuo territorio. ⁊ ſicut quelidet habet iuriſditionem limitatā ita ⁊ confiſcationem. quia ex iu riſditione ſequitur confiſcatio. ⁊ ꝓ hoc facit iſte texius. jͣ. de teſta. mili. l. ſi certarum.§. primo de compen. l. ſi cum militi in principio ⁊ de peculio. l. hinc queritur.§. poteſt. ⁊ pro hoc de tuio. ⁊ curat̉. datis ab his. l. pupillo. ⁊ quia ita ſeruatur quando agitur de rebus in cenſum deducendis. jͣ. de cenſibus. l. forma.§. ſi vero quis in auct̄. quibus na. effi. ſui.§. cum quis igitur. col. vij. Et pro hoc ē l. ſpecialis. C. de exercito. iribu. l. ſeducta domus. libro. x. ⁊ de bo. vacan. l. iij. eodem libro ad iura in contrarium allegata reſpōdet ꝙ ciuitas illa in qua condemnatus eſt non debet habere perſonā niſi prout ſunt ſue iuriditionis. argu. jͣ. de acquirē. rerum do. l. inter eos. nec obſtat ꝙ habuerit laborem ⁊ expenſas in cōdemnan do ⁊ lucrum. quia lucrum non debet aitendi. ſed vt delicta puniā tur. C. de bo. dam. auct̄. bona. vbi de iſta materia dixi. ⁊ de queſtione predicta dixi ſupra de capi. dimi. l. ij. ¶ Item colligit glo. ex verſi. ſi duas ꝙ ſeparata non coniungūtur quod facit ꝙ due ſemiplene probationes non faciunt vnam plenam. de hoc dixi. C. qui numero tute. l. prima. ¶ Item allegatur verſi. plane contra opinionem Io. notatam. C. qui po. in pigno. habe. l. licet ꝙ ſi do mus ſit empta de pecunia creditoris muiuantis ad eam emendam ꝙ preferatur alijs creditoribus non habentibus hipothecam. cuius contrarium videtur dicere textus iſte. Guil. tenet opinionem Io. ⁊ ad hunc textum reſpondet quod nō loquitur in ca ſu in quo creditor mutuabat ſpecialiter vt emeret merces. Sed ſimpliciter mutuabat. ⁊ poſtea fuerunt empte merces. vnde non debet eſſe potior. C. de pignoribus. l. quamuis. vbi autem ſpecia liter mutuaret vt emeret merces tunc preferendus eſſet alijs. vt. jͣ. de priuileg. credi. l. qui in nauem. ⁊. l. qd̓ quis in nauem. quia tacua cōtrahatur hipotheca. vt. sͣ. ſi cer. pe. l. creditor qui ob. reſtitut̉. ⁊. jͣ. qui po. in pig. ha. l. interdum queritur. Si queris nūquid vbi reſpe ctu certe rei debetur mihi pecunia nūquid in illa ſim potior ceteris creditoribus. dic vt hic in ver. ſed ſi duas. niſi eſſei ſpecialiter mihi obligata vt. sͣ. e. l. ver. parui. ⁊ dicta. l. licet. aut non eſt mihi ſpecialiter obligata ⁊ tūc aut mutuaui ſimpliciter nō exprimēdo cāꝫ. ⁊ tunc non ob p̄ferri alijs creditoribus. vi. l. quāuis. C. de pig. aut mutuo ſpecialiter in iſtam cām tunc non habeo hipothecā. ſed pri uilegium ꝑſonale qd̓ prefert̉ alijs nō habētibus īpoihecā. ⁊ ita intelligatur opi. Io. que eſt in dicia. l. lꝫ. vbi etiā de hoc dixi. ⁊ ꝓ hoc jͣ. de priuile. credi. l. ſi neuter. ⁊. l. qd̓ in nauem. Guil. ¶ Ultimo in ver. ſi dedi colligit glo. ꝙ venditor videat̉ adhibuiſſe fidem de p̄cio empiori eo ipſo ꝙ reperit̉ res tradita ip̄i emptori. ⁊ qd̓ in eū ſit tranſlatū dominiū. de hoc dic vt dixi. sͣ. de inſtitor̄. l. cuicūqꝫ.§. ſi ei quem. ⁊ inſti. de re. di.§. vendite. ⁊. C. de rei vē. l. in ciuile. ⁊ qd̓ no. jͣ. de ꝯtrahen. emp. l. qd̓ vendidi. ⁊ dixi. C. de ſacroſan. eccle. l. fi. Et poſſes dicere ad cōcordantiā oppoſitōnū aūt cōſtat ꝙ res fuit tradita emptori per venditorē. aut conſtat ꝙ non fuit tradita aut dubitat̉. Primo eaſu poſſet diſtingui dit̉ magna vel modi ca dilatio. ⁊ lꝫ Iac. de are. teneat ꝙ olim emptor habebat neceſſe ꝓbare fideiuſſores datos vel aliter ſatiſfactu venditori vt.§. vendite. Ita hodie habet neceſſe ꝓbare ſibi adhibitam fidem de pre cio. Sed Ia. de ra. tenet ꝙ ſtatim quādo venditor patitur ēptoreꝫ alibi portare videt̉ indiſtincte adhibere fidem de precio poſſes di cere aūt cōſtat fidem adhibitam. ⁊ iſte caſus indubitalis. aut non adhibitam ⁊ iſte ſimiliter. aut dubitat̉ ⁊ tunc aut cōſtat dilationeꝫ datam nec curo magnā vel paruam. ⁊ tunc videat̉ fides adhibita ex quo patit̉ venditorrem exportari ⁊ ſic intelligat opi. Iac. de are. Si vero certum eſt eū exportaſſe cōtra voluntatē meam. tunc non tranſfert̉. vi. l. ſi quis quaſi. de pig. act̉. Si vero appareret exporiatam de voluntate mea vel non. tunc emptor haberet ꝓbare fidem adhibitam ẜm Ia. de are. ¶ Secūdo caſu principali qn̄ cōſtat rem non fuiſſe traditam emptori. aut cōſtat ꝙ emptor eam accepit voluntate venditoris aūt cōtra voluntatē aut dubitat̉ prīmo caſutranſfert̉ dominiū vt. l. ſi ex ſtip. jͣ. de acquir. poſſil. fi. a cō trario ſenſu. Scd̓o caſu quādo cōtra volūtatem non tranſfert̉ vt dicta. l. ſi ex ſtip. ¶ Tertio caſu quādo dubitat̉ aut eam acceꝑit ſcienter venditor aut eo ignorante eſt tranſlatū vt. C. de acꝗ. poſ. l. nec ex vera. Si eo ſciente tunc ſi preciū eſt ſibi ſolutum preſumit̉ volens ⁊ quia ad traditionē tenebat̉. vi. l. ij. C. de acquir. poſſ. licꝫ gl. ibi indiſtincte videat̉ tenere ꝙ dominiū ſemꝑ tranſferat̉. Sed attenta rōne glo. que caſſat quādo precium non eſt ſolutū forte nō tranſferre dominiū qꝛ tradere adhuc non tenebat̉. ⁊ pro hoc. jͣ. de furtis. l. eum qui.§. i. iuncta. l. qui vas.§. vetare. ⁊ de hoc dixi dicta l. ij. ¶ Tertio caſu principali vbi dubitat̉ ſit iradita vel non. tunc ſi precium eſt ſoluiū preſumā tradiiā arg. jͣ. pro ſocio. l. merito. Si non ē ſoluium non. argu. jͣ. de ꝓba. l. cum de indebito. ⁊ vide qd̓ dixi. jͣ. depo. l. qd̓ igit̉ priuilegiū. ¶ Mercis peculiaris. Ibi ſit a domīo. Ibi Trſputio. ꝙ cuiqꝫ crediori ⁊ ipſo domino. ibi cōſequi tur nō deducto ꝙ alijs debet̉. ibi emerſerat apparuerint. querit gl. que eſt rō diuerſitatis inter hanc actionē ⁊ de peculio. rō eſt qꝛ hoc eſt in omni creditore ꝙ ſi vigilat ad ſibi debitum cōſequenduꝫ ſi ꝓdeſt. jͣ. de bo. auct. iudi. poſſ. l. ſi nō expedierit. ⁊ que in frau. cre. l. pupillus. ſed in tributoria hoc non ſeruat̉ quia vnum eſt indluctū ꝓ creditoribus qꝛ dominꝰ perdit priuilegiū deducēdi. vi. sͣ. e. l.§. in tributum. ergo aliud cōtra eos vt non ſit melior cōditio occupantis. ar. sͣ. de iureiur. l. euꝫ qui. vel eſt ratio quia iributoria ē par rō omniū quia quilibei credit merci. vi. sͣ.§. ſi plures. ergo primꝰ dꝫ alijs cōtribuere. vt. jͣ. que in frau. cre. l. qui aūt.§. ſciendū. ⁊ no. ex fi. cautionē. de qua ibi dicit̉. cōcor. ſunt in glo. Ad qd̓ bene ſacit jͣ. pro ſocio. l. omne es alienum. ⁊ iſta cautio ſeruabat̉ pergami. qꝛ ſi vnus creditor ſequeſtrari faciebat de bonis debitoris antequā aſſignaret̉ ſibi ſequeſtrum ſatiſdabat de eo ſoluēdo ⁊ reſtituēdo. ẜm formā iuramēti ē cōtinua. duas. ll. ſequētes. ¶ Ibi equitatꝭ nec obj. de peculio. l. in lud. amma.§. fi. vi ibi no. Ibi op. glo. ⁊ non ſoluit de. l. iij.§. tam ⁊ ſi. sͣ. de arbi. So. ibi arbiter ab initio ſuſceperat arbitriū. hic dominꝰ ab initio recu

De lributoria actione. ſauit iudicium vel dic ibi arbiter tenetur ex ſuo facto. hic ex facto alieno grauaret̉ dominus. Ia. de bel. ¶ Item colligūt Guil. ⁊ Andre. ex ver. qd̓ tamē. ꝙ debitor idoneus ſoluendo poſſit ſi vult cedere bonis. ⁊ ꝓ hoc etiam facit glo. jͣ. de aqua plu. arc. l. is cum quo. ⁊ sͣ. cōi di. l. ſi poſtquam. ip̄i tenent ꝯtrarium per. l. ꝓpter ho norem. C. qui. bo. ce. poſſ. ⁊ quia illud auxiliū datur cōtra ius cōe. vt. jͣ. cum ⁊ filij. ⁊ ad iſtum ver. pōt reſponderi ꝙ hic nō cedebat omnibus bonis ⁊ quia hic eſt quedam obligatio realis peculij. ⁊ ideo cedendo ei liberat̉. ar. sͣ. ſi ſeruit̓. ven. l. ⁊ ſi forte.§. etiā. ⁊ de vſuſ. l. cum vſufructuarius. ⁊ in. l. is cum quo. ſimiliter tenebat̉ ratione rei. ſecus ſi perſonali Pe. arg. cōtra. C. qui bo. ce. poſſ. l. i. Sed Ray. iꝫ primā opi. faciunt etiam predicta ꝙ emphitheota ⁊ vaſalus ſi velint rem relinquere liberentur de quo dixi in dicta l. cum fructuarius. ſ. domini. ⁊ dic vt nota. jͣ. e. l. fi. Ibi Si cuius dolo. ignorās eiam lupine. vi. j. de libe. cā. l. igit̉. Ibi tribuiſſe bene ſit requiſitus tribuere ẜm Iaco. de are. Ibi ſolui fecit. vltra quā ſibi debetur pro rata. ⁊ ſic no. doloſuꝫ di ci qui ſibi p̄alijs ſatiſfecit. ſed hic ſpeciale ibi preciū non exigitur etiam iuſtum. in glo. dolo malo prima vera. ⁊ no. ꝙ glo. dicit ꝙ ver. minus autem. facit ad multa. ⁊ Gnil. ip̄m inducit ad qōnem. tu ⁊ ego fecimus ſponſionē ꝙ qui minus curreret ſolueret. x. noluiſti currere. ego cucurri ꝙ ſoluere tenearis..x. qꝛ minus currit ꝗ nihil curit. ꝓ hoc. sͣ. de dolo. l. ſi oleum. ⁊. jͣ. de preſcrip. ver. l. ſi rē. §. fi. Sed contra hoc videt̉ qꝛ verbum minus aliquid ponere vr̄ ⁊ non accipi ꝓ nihilo. C. de do. ante nup. l. fi.§. fi. dic ꝙ verbum minus interdum dicitur ad poſitōem maioris. ⁊ tunc accipitur ꝓ nihilo vt in. l. contreria plerunqꝫ ponitur ꝓ abnegatōe maior̄. et tunc poteſt recipi pro nihilo vt hic cum ſi. ⁊ vide Rofre. de actio ne quanto minor̄ ciuili vltra principium. ¶ Itē inducit ipſe. G. ad aliam queſtionem volebas vendere equum tuum valentē cen tum. ego volui emere ꝓ. lx. noluiſti dare ſed ꝓmiſiſti mihi dare ꝓ xx. minus ꝙͣ alicui alteri. deinde equus deterioratus ita ꝙ non va let niſi. xx. ⁊ ſic videtur ꝓ mihi dare debes pro nihilo. argu. huiꝰ verſi. cum concor. ¶ Contrarium quia illa ꝓmiſio habebat taci tam conditionē ſi equus in eodem ſtatu maneat ⁊ nō deteriorare tur. ar. jͣ. de ſolu. l. cū quis ⁊. l. quero.§. inter locatorē. alias tranſire tur de venditōe ad donatōem quod eē nō dꝫ de dona. l. aquiliꝰ bene tamē fatet̉ ꝙ ſicut mihi remittere tenebat̉ quintā partē precij de centū in tantū dꝫ mihi remittere ꝓ rata de. xx. ar. jͣ. de le. i. l. ſi he res. ⁊. l. ſiquis teſte.§. apud marcellū. alias apud iul. ⁊ de lib. ⁊ po ſtu. l. ſi ita ſcriptum. ⁊ ad legem falci. l. pena es. in fine. Guil. ¶ Dominus. G. iuducit predcā ad pulchrā. q. que notat̉. C. vnde vit ⁊ vx. aut̄. p̄terea. ſi maritus ſit diues ⁊ vxorpauꝑ. vel econ uerſo mortuo ꝯiugo diuite ſuꝗſtitibus tribus filijs vel paucioribꝰ admittitur in quantā cōnexitat̉. per ſuꝑſtes qui laborat inopia Si ſunt pluſquam tres admittitur in virilem. ¶ Queritur ibi quid ſi decedat nullis filijs relictis dicit̉. Ibi reſpondeo male admittii in totum excluſis tranſuerſalibus ẜm Bul. Sed Placen. contra iſte verſus bene facere videtur ꝙ admittitur ſolum in quariā dicitur enim ꝙ ſuꝑſtitibus tribus vel paucioribus admittit̉ ī quar tam ⁊ ꝙ nihil eſt minus ē vt hic dicitur. ergo nullo ſuperſtite pau ciores ſuꝑeſſe videntur qͣꝫꝙͣ poſſit dici ꝙ in nihilum admineret̉ ſed per ius nouum iſto caſu nihil videtur ꝓuiſum. ergo relinquit̉ veteri iuri terminandum. C. de teſtamentis. l. ſcimus. ⁊ de appel. l. precipimus. Riꝫ. Et ad hoc ꝙ nihil eſt minus eſt bene facit. jͣ. d̓ edicto. l. bouem.§. quādo. ⁊ de excep. rei iudi. l. ſiquis heres.§. primo. alias ſi is qui heres. de verbo. ſigni. l. ſi ita a te. ⁊ ibi in glo. et l. verbum amplius. ⁊. l. ſi cui.§. minus. ⁊. jͣ. de peculio. l. queſitum. ⁊ qui nihil habet dicitur cedere bonis. C. qui bo. ce. poſ. l. cum filij. ⁊ ſic verbum amplius totum admittitur. jͣ. ſi pluſquam per. l. falci. l. i.§. hec verba. ⁊ ibi in glo. ⁊ verbum reſidui. C. de heredi. inſti. l. ij. ⁊ in auct̄. de executo. ⁊ is ꝙ ꝯue.§. primo. ⁊ ibi in glo. de fideiuſſo. l. amiſſa ruina. ⁊ de verbo. obli. l. detur. ¶ Sed actio d̓ do nat̉. ratione doli contra dominum. ⁊ continua. l. ſeq. ⁊ de dolo iter ueniente vel ēt ſola ſcientia vt no.jͣ. e. l. fi. 6 In.§. eligere vtilis ē Uod in heredeae. g. ⁊ cius maiena 9n 5 ⁊ breuiter dicit vbi plures actiones competunt ex ea dem cauſa ad idem electione tollūtur. ſecus ſi ex di uerſis n̄ cōtrarijs hoc dicit. ¶ Diuide in duas partes. In prima ponit vnam regulam quando actiones ꝓueniūt ex eadem cauſa In ſecūda aliam per modum rōnis ad primam quādo ex diuer ſis cauſis. ſecūda ibi. cum ſit. Iterum ſecūda in duas. In prīa regula. In ſecunda eius limitatio ⁊ declaratio. ſecūda ibi. plane. ¶ Et ad euidentiam prime partis premitte ꝙ tres ſunt regule īpedientes cumulationem.ſ. quādo ſunt tales ꝙ lata ſententia in vna parit exceptionem rei iudicate in alia vt. jͣ. de excep. l. fundi. ⁊ l. fundum. Item quādo electione tolluntur vt hic. Iiem quando ſunt contrarie. vt. C. de furtis. l. i. de quo plene no. per Di. extra d̓ regu. iur. c. nullus pluribus lib. vi. ⁊ no. ⁊ dixi. C. de eden. l. edita. Item premitte ꝙ tributoria datur ꝓpter pacientiam domini. vt sͣ. e. l. i.§. ſcientiam. licet ⁊ tunc poſſit habere locum de peculio vt hic. ⁊ sͣ. e. l. ſi ſeruus. ſed de peculio locum habet etiam ſi dominus fuerit ignorans vel contradicēs niſi adimat ſibi peculium vt jͣ. de peculio. l. ſiquis ſeruum.§. etiam. Item dic ꝙ iſte.§. loquitur de actionibus ꝯueniētibus in origine. ſed contrarijs in eſſectu. et pone caſum vi. jͣ. e. l. aliquando. ⁊ inſti. ꝙ cum eo.§. is quoqꝫ. Et pone in terminis ſic quidam habebat ſeruum cui conceſſerat peculium ⁊ qui in peculio negociabatur ſciēte domino ꝯtradixi cuꝫ illo. ⁊ ſic habeo dominum obligatum actione de peculio vel tri butoria nūquid potero vtranqꝫ intentare. dicit iuriſcōſultus ꝙ nō īmo debeo vnam eligere qua electa ſcienter non habeo regreſſuꝫ ad aliam. ⁊ hoc verum vbi dominus ex vna cauſa tenetur. ſi auteꝫ ex pluribus cauſis contractum eſt cum ſeruo. ex vna poteſt agi de peculio ⁊ ex alia tributoria ſi placet aciori. hoc dicit. ¶ Sꝫ ꝓ declaratione texrus. quero que eſt cauſa ꝙ in primo caſu eligere habet dicit ꝙ rō eſt cōtrarietas que ſequitur in effectu in iſtis duabas actionibus. Nam tributoria locum habet vt dixi quādo ſeruus negociatur in merce peculiari ſciente domino. vt. sͣ. e. l. i.§. ſciētiam. actio vero de peculio etiam ſi eo ignorāte vel ꝯtradicen te ſeruus negocietur in peculio. Item in actōe de peculio p̄dedu cit dominus quod ſibi ⁊ ſuis debetur vt. jͣ. de peculio. l. ſed ſi dam num.§. peculium. ⁊ ſic poſſibile eſt ꝙ tanium debetur domino ꝙ nihil ſupereſt in peculo vt ſatiſfiat alijs creditoribus. ſed hoc non poteſt eſſe in actōe tributoria qꝛ dominus nō p̄deducit ſibi debitum. ſed in iributum cōmuniter vocatur cum alijs creditoribus ⁊ in hoc eſt melior conditio creditor̄ in actione tributoria qͣꝫ ī aciōe de peculio. Sed in alio eſt deterior quia in tributoria venit ſola mers pecciliaris in qua ſeruus negociabit̉ ſed in actione de pecu lio venit vniuerſum peculium. ⁊ iſte ꝯtrarietates ſunt cauſa quare actor habet eligere vt ſciatur an dominus habeat priuilegium de ductōis vel non. ⁊ vt ſciatur quid debeat venire in cōtributōe vtꝝ ſola mers peculiaris an totum peculium. ⁊ quia iſta ſunt contraria in effectu licet ꝯuenientia in origine ideo neceſſario habꝫ actor eligere. ¶ Litteram expone eligere quis.ſ. cōtrahens cum ſeruo in merce peculiari ſciente domino. Ibi debet neceſſitatem impor tat ẜm veram expoſitionē qꝛ ſimul cas intendere non poteſt vt di ctum eſt. quādoqꝫ tamē nō imporiat neceſſitatem ſed voluntateꝫ vt. sͣ. de officio ꝓconſulis. l. obſeruare in fi. vbi de hoc. ibi cū ſcit ideſt ſcire debet. ibi futurum ēt in id quod plus eſt pendente primo iudicio vel finito cum in lucem ipſo iure electione ſola tollantur. t hoc ſi agit ex eadem cauſa ſecus ſi ex alia. ⁊ hoc ſequitur. G. ¶ Ibi ex alia cauſa.i. ex alio contractū. ⁊ de iſta materia vide in ſpeculo de actione ſeu petitione.§. ſequitur. verſi. notandum eſt ex tra de elec. c. vt quis duas. lib. vi. per omnes. ⁊ de re iudi. c. abbate. in prin. ⁊ plene per Hoſti. in ſūma de libel. obla.§. quid debeat continere. ver. ſed legiſte. ⁊ ver. ſeq. vbi tradit quid de iſta materia obtineat de iure canonico ⁊ ciuili. ⁊ de hoc etiam notatur ꝑ Innocen. extra de in integrum reſti. c. ꝯſtitutus. ⁊ plene per Cardi. d̓ elec. c. cupientes. vltimo folio. ⁊ de hoc. C. de codici. l. fi. de priua. delic. l. ij. C. de fur. l. i. ⁊ de inoffi. teſta. l. cum qui. ¶ Notabilia collige primo ꝙ vna actione non plur. bus eſt agendum ad hoc sͣ. de eden. l. i. ibi qua quiſqꝫ actione non dicit actionibus. jͣ. de exceptio. rei iud. l. ſingulis. ⁊ hoc vernm in actione ſecus in exceptio ne. Nam quis porteſt plures exceptiones ꝓponere ⁊ diuerſas ⁊ contrarias dūmodo nō ſit directe ꝯtrarie vi. jͣ. de reg. iur. l. nemo ⁊ dicto.§. quotiēs vbi de hoc noͣ. ⁊ dixi ⁊ etiā directo ꝯtrarie poſſunt preponi ſub cōditiōe vt dico me nō debere. ⁊ ſi opponat̉ me debere dico me ſoluiſſe vt no. C. de excep. l. ſi quidē ⁊ pleniſſime

De tributoria aciōe. per Di. d. c. nullus pluribus de reg. iur. lib. vi. ⁊ ibi ēt per alios. itē nota ꝙ vna electa non eſt regreſſus ad aliam vt hic. ⁊ sͣ. nau. ca. ſta. l. lic.§. fi. ⁊. d. l. vltima de codicilis. ⁊ hec vera quādo actōnes competunt ex eadem cauſa. ſecus ſi ex diuerſis vt in ſecunda ꝑte huius. l. ¶ Oppo. ꝙ iſte.§. ſit inutilis de iure canonico extra de iudi. c. dilecti. vbi dicitur ꝙ de iure canonico actio non eſt inſeren da in libello. Item nec de iure ciuili de ꝯſuetudine vt no. sͣ. d̓ edē. l. i. ⁊ ita non eſt locus electioni de qua loquitur iſte.§. ſed dic ꝙ lꝫ actio non inſeratur. inſerūtur tamē cauſe ex quibus cognoſci pōt q̄ actio reſultet ideo locus eſt electioni vt hic dicitur. Aduertatis ēt ꝙ ſiquis eligat vnum iu ſibi competens ex priuilegio non preiu dicat ſibi incōpetenti de iure cōi. jͣ. de adulte. l. miles.§. ſi ſexaginta ⁊ de vulg. ⁊ pup. ſubſti. l. centurio. ¶ Oppo. per ordinem ad iſtū §. primo. ꝙ plures actiones poſſunt ſimul preponi. vi. sͣ. de iuriſdi. om. iudi. l. ſi idem. ⁊ ſucceſſiue vt. jͣ. de excep. rei iudi. l. cum querit̉. ⁊. l. cum de hoc. So. ibi veniūt ex diuerſis cauſis hic ex eadem. ¶ Item oppo. ꝙ etiam ex eadem poſſunt ſimul ꝓponi vt infra quorum le. l. i.§. qui autem. ⁊ iſtud contrarium multum declarat hanc materiam glo. dat plures ſoluiōnes. vna eſt alias due. Io. quarta quorūdam aliorum. quinta Azonis quas omnes ꝓſequaris vt glo. Marti. de fanno approbat ẜam. ſed Io. an. ꝓbabiliter dicit ſic dici poſſe. quod dubitet actor. ⁊ tunc poſſet plures ꝓponere alias non. Nam rōne ignorantie lꝫ in petitionibus ſeu libellis ꝙ alias non liceret. jͣ. de aci. emp. l. iul.§. ſiquis colludenti. sͣ. de rei vendi. l. que de tota.§. incerie. ſi ius heredi. peta. l. i. in fi. depoſi. l. i. §. ſiquis argentum. de furtis. l. in actione.§. de veſte cum multis. ſimi. ⁊ ꝓ iſta opinione Io. facit glo. que eſt. jͣ. de libe. agno. l. iij.§. quid ſe hoc alias in. l. iiij. nec placet ſibi ſolutio Azo. que cōmuniter per doctores ⁊ practicos approbatur videlꝫ ꝙ in. l. ꝯtraria. sͣ. dicto.§. quod autem quorum le. l. i. ſit ſpāle ꝙ reus nō certificabat actor̄ qualiter poſſiderunt vtrum ꝓ herede an̄ ꝓ legato. ⁊ iō nec actoreum certificare tenetur qua actōe agat. ⁊ hanc etiam ſequitur glo. hic ⁊ in contrario. ⁊ ratio que mouet ipſum contra glo. ⁊ dictam opinionem eſt qꝛ ſi reus non certificat actor̄. nec reſponde tur quo iure poſſideat fictione iur̄ intelligitur poſſidere ꝓ poſſeſſore. ⁊ conueniēdus eſt peti. here. vt. sͣ. de peti. here. l. qui interrog. ⁊. l. ſeq. ⁊ in hoc punitur. non ergo punitur alia pena.ſ. ꝙ actor non teneatur eligere ar. nau. ca. ſta. l. licei.§. fi. de noxa. l. in delictis.§. ſi detracta. ⁊ sͣ. ad. l. ro. de iac. l. nauis.§. cum aūt. ¶ Item paut̉ penam vt ꝓ confeſſo habeatur ſi non reſpondeat. sͣ. de in integ. reſti. l. de etate.§. qui tacuerit. ergo non illam ꝙ actor non tenear eligere. de hoc infra dicam in diſtinctione poſt alia ꝯtraria ſigna ta. ¶ Item oppo. ꝙ plures aciōes ſimul ꝯcurrant. vt. sͣ. de actio nibus emp. l. non eſt nouum. So. hic loquitur quādo ex ſua perſo na habet plures actiones ad idem. qꝛ tunc cogitur eligere ꝯtrariū vero loquitur quando vnam habet ex ſua perſona ⁊ aliaꝫ ex ꝑſo na alterius cui ſucceſſit. que tamē ſunt diuerſi generis concurrūt jͣ. de act. ⁊ obli. l. ſi is cuius. Sed quādo ſunt eiuſdeꝫ generis ſufficit vna cauſa litium muniendarū vt ibi no. ⁊ ar. sͣ. ſi cer. pe. l. quidā eſtimauerūt ⁊ fa. her. l. heredes.§. de pluribus. ¶ Item opp. in autͣ. de fideiuſ.§. ſed neqꝫ. vbi ſimul agitur perſonali ⁊ hipothe caria. So. ille dantur ad diuerſa qꝛ perſonalis ad debitū ⁊ hipothecaria ad poſſeſſionē pig. ¶ Itē ꝙ quādoqꝫ quis nō cogatur eligere. vt. sͣ. de inoffi. teſta. l. pap.§. ſiquis impubes. So. ibi lexeli git ꝓ eo. ⁊ ideo non eſt neceſſaria eius electio. ¶ Item opp. ꝙ a prin. non cogatur quis eligere īmo eligere poſſit vſqꝫ ad lit. con teſta. qꝛ hic dicitur lis initiari in autꝭ. de litig.§. ſi vero initium. ⁊ ꝓ hoc. C. de eden. l. edita de fideiuſ. l. fi. ⁊ hoc videtur ſentire glo. in dicta. l. nemo.§. quotiens. jͣ. de reg. iur. ⁊ ꝓ hoc. C. quō ⁊ quando iudex. auct̄. qui ſemel. ſed certe illa auct̄. dicit ꝙ debet perſiſtere. in agendo non autem dicit in actione. vnde videtur ꝙ electio fieri debeat tempore oblatōis libelli. de hoc tamē dic vt dicta. l. aūt. no ta. ⁊ dixi. ¶ Item oppo. ad idem ꝙ plures actōes non tollantur electione. vt. sͣ. de condi. fur. l. ſi ꝓ fure.§. furtꝭ actio. So. ille com petunt ad diuerſa.ſ. vna ad rem alia ad penam. hic vtraqꝫ ad deditum. ⁊ ꝓ hoc. jͣ. de priua. delic. l. ij. ¶ Itē op. ad ẜam partē ꝙ ſi prīo egit vna poſſit hr̄e regreſſū ad alia vt. sͣ. d̓. nox. l. ī delictꝭ.§. ſi detracta ſo. ibi n̄ mutabat̉ actio. ſꝫ d̓ quodā bn̄ficio.ſ. dādi ꝓ noxa. vt ibi no. ⁊ dixi. Itē ad idē op. sͣ. d̓. inſti. l. hēbat. So. ibi errauit vel d̓ceptꝰ fuit vel ſol. vt ibi plene no. Item op. ad idem quod in iudic̄. ſit locus varlatiōi vt patei in cōfeſſ. sͣ. de interrogat̉. act. l. de etate.§. fi. So. vt ibi plene no. ⁊ circa hoc poſſet adduci materia variatiōis de qua no. ⁊ dixi. sͣ. de mino. l. in cāe. ⁊ per Dy. rerum amo. l. de rebus. ⁊ de reg. iur. c. mutare. li. vi. ¶ Itē oppo. ꝗ ēt ſi ex diuerſis cauſis compeiant non poſſunt ſimul proponi nec etiam ſucceſſiue vt dicia. l. i. C. de furiis ⁊ de codicilſis. l. fi. So. ibi ſunt cōtrarie. ¶ Sed cōtra hoc inſta ꝙ eliā cōtrarie poſſint ſucceſſiue ꝓponi. vi. C. de inoffi. teſta. l. eum qui. So. vt plene no. per Dy. dicto. c. nullus pluribus. de reg. iur. li. vi. ⁊ dixi plene dicia. l. i. C. de furiis. So. tamen Dy. ex toto non placet Ia. butrig. imo dicit eum male ⁊ imꝑfectiſſime dixiſſe max me qꝛ in dicta. l. i. C. de furtis. non eſt contrarietas in origine vt ipſe dicit qꝛ tunc origo vnius impediret natiuitatē alterius vt. jͣ. de inſtitor. l. ſed ⁊ ſi pnpillus.§. ſi inſtitoria. ⁊ ſic non habet locum electio vt dicta. l. vl ti. de codicillis. ⁊ ad hoc. sͣ. cōmo. l. penul. Item dixit ipſe Dy. imperfecte quedam ſunt cōtraria in effectu ⁊ non in origine ⁊ dicia. l. de furtis. ⁊ dicta. l. penul. cōmo. ¶ Ultramōtani dicūt aut elegit vnum de cōtrarijs ſcienter ⁊ ſibi preiudicat alias ſecus vt dicta. l. eum qui. sͣ. de peti. here. l. legitimā. ⁊ de inoffi. teſt. l. mater. ¶ Itē op. ad idem. C. de here. act. l. vt debitū. ſo. ibi vna pendebat ex al tera. ¶ Item cōtra. C. de rei ven. l. ordinarij. ſo. in vna ē alterius pambula. item cōtra de leg. ij. l. cum filius. So. ⁊ ille tollunt ex ele ctione vt in prin. huius.§. ⁊ ibi d̓ hoc no. ⁊ dixi. Ad ſolutionē omnium cōirariorum dic aūt loquimur in exceptione. ⁊ dic vt. sͣ. dixi ⁊ no. dicta. l. nemo ex his.§. quotiēs. ⁊ per Cy. dicto. c. nullus plu ribus. aut in actionibus. ⁊ tunc aut ſunt plures ineſſe ꝓducte. quod eſt ſiue nulla ſit contrarietas ſiue ſit in effectu. ſed non in origine. Aut vnica tantū eſt in eſſe ꝓducta quod eſt quādo eſt cōtrarietas in origine ⁊ effectu primo caſu. aut actiones veniunt ex eadeꝫ aūt. aut ex pluribus ſi ex eadem aut competunt ad idem aut ad di uerſa. Si ad idem regulariter tollunt̉ electione vt hic ⁊ ſic. nec fimul nec poſtea poſſunt intentari. fallit vbi ꝓpter faciū aduerſarij ſum incertus quia tunc poſſum cumulare. lꝫ vna tantum. cōdemnatio ſequatur vt dicta. l. i.§. qui aūt.j. quorum le. ⁊ rationem aſſignai glo. ẜm Azo. Mar. tamen de fano ſequitur ſcd̓aꝫ ſo. Io. vt dixi. ¶ Item fallit quādo ignoranter elegi. vt dicta. l. habebat. sͣ. de inſtitor. ẜm vnam lecturaꝫ. ⁊. jͣ. ti. ꝓxi. l. ſed ſi ex parte.§. fi. Si autem cōpetunt ad diuerſa non tolluntur electione. vt dicta. l. ſi ꝓ fure.§. furti actio. sͣ. de ꝯditione furtiua. ſimul tamen cumulari nō poſſunt vt. l. vnica. C. quādo ciuilis ac preiudi. cri. vbi de hoc ꝑꝑ illam regulam. qꝛ ſunt tales ꝙ ſententia lata in vna ob. exceptio rei iudi. in alia vt. l. fundi. ⁊. l. fundum. de excep. Si vero deſcendunt ex pluribus cauſis aut diuerſis. ⁊ non iolluntur electiōe ⁊ poſſunt ſimul ꝓponi vt. l. ſi idem. de iuriſdi. om. iudi. ⁊ etiam ſucceſſiue. vi. l. cum querit̉. ⁊. l. cum de hoc. de excep. reiiudi. aut ex cōtrarijs ⁊ tunc electione tolluntur vt dicta. l. i. C. de furtis. de codicil. l. fi. ¶ Secūdo caſu principali.ſ. cum eſt vna tantum actio in eſſe ꝓducta non habet locum electio aut electio ſit de pluribus vt. jͣ. de adop. le. l. ſi optio. ſed dic aūt ꝓpter ius competens ⁊ non poteſt rediri ad incōpetens vt dicta. l. vlti. C. de codicil. ⁊ dicta. l. ſed ⁊ ſi pupillus.§. ſi inſtitoria. vbi de hoc. ⁊ hoc ꝯtingit non rōne electio nis. Sed quia incōpetens nūquam competit. Si aūt ꝓponit̉ primo incōpetens. tunc aut ignorant̉ ⁊ non p̄iudicat incōpetēti vt di cta. l. eum qui. ⁊. l. contra maiores. C. de inoffi. teſta. ⁊. l. maier. e. ti. aut ſcienter ⁊ tunc p̄iudicat incōpetenti vt in eis no. Ia. bu. ¶ Sꝫ Ia. de are. aliter diſtinguit. ⁊ eſt quaſi eiuſdem effectus. dicit aut ē vnum factum ⁊ obligatio vna que duas peperit actiones. ⁊ tunc locus eſt electioni vt obtinet hec regula exemplū eſt pulchrum in tutela ex qua ea finita due poſſunt oriri actiōes.ſ. tutele. ⁊ de ratio nibus diſtrahendis vt. jͣ. de cōtraria actione tute. l. ij. nam ſi actum eſt vna altera tollit̉. etiam ſi plus ſit in vna qͣꝫ in alia quia vna eſt obligatio. jͣ. de tu. ⁊ ra. diſtra. l. i.§. de rōnibus. ⁊ idem pōt dici in teſtamento in quo res mihi legata eſt vt. jͣ. de leg. ij. l. cum filius. §. varijs. cum ſi. aut eſt vnum. factum vna obligatio ⁊ vnica actio que plura cognomina habēt vt hac. l. nam creditū erat in mer ce peculiari. ⁊ ex hoc credito oritur certi cōditio generalis ex mutuo que pōt cognominari tributoria vel de peculio vel qd̓ iuſſu ſi iuſſus interuenit vel de in rem verſo ſi in rem domini verſum eſt tunc obtinet hec regula qꝛ debent vnam eligere. ⁊ vna electa non poteſt redire ad alias vt hic ⁊ dicta. l. fi. C. de codicil. niſi in ipſa

De tributoria actione. eiectione errore lapſus vel deceptus eſſet. tunc enim ad alterā redire poſſet. vt. jͣ. de peculio. l. quādo cum. ⁊ dicta. l. ſed ſi ex parte. §. fi. jͣ. ti. ꝓxi. ⁊ sͣ. de inſti. l. habebat. in prin. ⁊. C. de in integrum reſti. minorum. l. i. Si vero eſt vnum factum ex quo plures naſcunt̉ actiones ⁊ plures obligōnes quarum quelibet generat ſuā actionem. aut aliqua illarum eſt mere penalis alia ꝑſequutoria. aut aliqua illarum eſt mixta. alia exiſtente ꝑſequutoria vel penali. vbi vna eſt mere penalis ⁊ alia ꝑſequutoria. vna per aliam non tollitur vt dicta. l. ſi pro fure.§. furti acuo. sͣ. de cōdi. furtiua de furtis. l. ſi pignore.§. furti cōmo. l. ſi ſeruus. ⁊ pro ſocio. l. rei cōis. niſi eſſent cō trarie vi. l. i. C. de futtis. ſi vero vna eſſet mixta ⁊ alia mere penalis vel ꝑſequutoria ſi ſunt eiuſdē generis ⁊ ex ꝯtractu obtinet. jͣ. vi bo. rap. l. i. Si vero ſunt diuerſorum generū ⁊ ex cōtraciū obtinent. l. sͣ. cōmo. l. vnde querit̉. de act̉. ⁊ ob. l. ſi ſeruū. ⁊ locati. l. ſi colonus. ſi vero funt plura facta plures obligōnes ⁊ plures actiones nume ro. tunc aut vnius actionis nomine nominant̉ obtinet regula ꝙ vna prepoſita ad aliam nō eſt recurſus. vt. jͣ. de act̉. emp. l. non eſt nouum. Si vero ſunt plures numero ⁊ diuerſis nominibus nominantur. tunc ſi actum fuerit vna alterius p̄poſitio. ⁊ exercitium impedit vt. jͣ. de excep. rei iudi. l. cum querit̉. cum ſi. Ia. hec in ciuilibus vendicant ſibi locum. Quidam repetentes hunc.§. ⁊ apparere volentes hic cōmiſcent materias cauſarū ciuilium que nō ē ꝓprie materia huius.§. ⁊ quādoqꝫ quedam ciuiles quedā criminales. ideo hic non ꝓſequor ſed remitto ad Azo. in ſumma de or dine iudiciorum ⁊ que ibi dicto ti. dixi. ⁊ ad notata. C. qui accuſa. non poſſl.i. de accuſa. l. qui de crimine quādo ciuilis ac. cri. preiudicet. l. vnica. nau. cau. ſta. l. lꝫ.§. fi. jͣ. de accuſat̉. l. ſenaius. ⁊ d̓ pri natꝭ. delictis. l. i. ¶ Et qꝛ etiam vltramōtani maxime practicant hanc materiā ſcripſerunt que in aliquibus diſcrepāt a predictis vt eos cōdemnere videar eorum vtilia in membro quādo plures cō petunt except̉. cōcordant cū alijs ⁊ in pluribꝰ actionibꝰ cōtrarijs in pluribus actiōibus diuerſis ⁊ non ꝯirarijs dicūt aut apetūt cōtra eundem ꝑſonam. ſed ad diuerſa tunc non eſt neceſſe eligere ſed vna intētata pōt alia intētari vt dicta. l. ſi ꝓ fure.§. furti actio. ⁊ ꝓ ſocio. l. rei cōis. ſi compeiuni cōtra diuerſas perſonas. tunc aut competit ex facto quod intereſt alterius cōtra quem alia actio competit non fieri ꝓpter aliam actionē que pōt cōtra ip̄m intentati. ⁊ hoc caſu tenet̉ eligere. C. de furtis. l. fi.§. i. quidā tamē di cunt ibi ſpeciale in cōmodatario vt ſibi dentur actio furti contra furem. ſed regula eſt in cōtrarium ſecus eſſet in fulone ē ſarcinatore cui locata eſt veſtis ad ſarciendum ſi eſſet ſibi ſurrepta. quia tunc vtraqꝫ actio cōpeteret dn̄o veſtis ⁊ ſulloni ⁊ ſarcinatori nō cōpetit habita tamen diſtinctiōe ſit ſoluēdo vel non ſit. ⁊ au ſit ſol uendo in totum vel in partem vt inſti. de ob. ex quaſi delicto.§. fullo. ⁊ de furtis. l. itaqꝫ fullo. aut plures actiones ad idem cōpetunt diuerſis. verbigratia ꝓmiſiſti mihi rem aliquam vendidiſti alij cui ego ſucceſſi ⁊ ſic habeo duplicem actionē. vnā iure meo. aliam iure hereditario. vel ſalteꝫ vnam que hꝫ effectum duarum adita hereditate vt. jͣ. de act̉. emp. l. non eſt nouū. hoc caſu diſtinguitur vtrum vna ex cā lucratiua an vtraqꝫ cōpeteret ⁊ virum ille cui cōpetunt primo eēt cōſequutus rem quo caſu non ageret ad eſtimationē per aliam nec ad ipſam rem ex quo ex cā lucratiua eā eſſet cōſequutus. aut eſſet cōſequutus primo eſtimationē ex vna quo caſu ageret ad rem ex alia inſti. de leg.§. fi res. ⁊ ibi de hoc. ⁊. jͣ. de ꝓba. l. quinquaginta. ⁊ adhuc eſſet diſtinguēdū vtrum ille actiones cōpetant ad ſpeciem vel ad quātitatem vt ex dictis legibus colligi pōt ⁊ de le. ij. l. meuius.§. duobus. aut cōpetunt plu res actiones eidem ⁊ ex eodem facto vt in caſu huius.§. prīo reſponſo. tunc aut ſcit ſibi competere ⁊ eligere tenet̉ vt hic. ⁊ rō eſt qꝛ bona fides non patit̉ ⁊cͣ. vt in regula iuris aut ignorabat virūqꝫ ſibi competere et vna electa habet regreſſum ad aliam per re ſtitutionē in integrum. ⁊ ſic intelligunt. sͣ. de inſtitor̄. l. habebat. jͣ. titu. droximo. l. ſed ſi ex parte.§. fi. ⁊ quando actio de pecu. eſt an. l. queſitum. ⁊ ſi queris quid prodeſt ſibi ꝙ poſſit aliam intētare dic qꝛ poſſibile ē ꝙ ſuccūbet ī prīa ītētata ⁊ oduīebit ī ſcd̓a. qꝛ euētꝰ litis ē dubiꝰ. jͣ. de peculio. l. qd̓ debet̉. ⁊ quia poſſibile eſt ꝙ plus in vna ꝙͣ in alia ⁊ ſic expedire ad omiſſam ꝓpter id quod excedit fi ſciuit vtranqꝫ ſibi competere per electionem ſibi preiudicat in eo in quo cōcurrunt ſed in eo ꝙ excedit videtur habere regreſſum. sͣ. cōmo. l. vnde queritur.§. fi. de act. ⁊ obliga. l. qui ſeruum primo reſponſo. ⁊.§. fi. ⁊ de calum. l. in herede.§. fi. ¶ Quando ꝓbabiliter ignorauit reddit ad aliam per ī integruꝫ reſtitutio. vt dictum eſt. ⁊ quādoqꝫ ipſo iure ẜm quoſdam in caſu dicte. l. manifeſtiſſimi.§i. C. de furtis. īmo quidam dicunt ꝙ quādo ignorat ꝓbabi liter admittitur ſemper ipſo iure non indiget reſtitutione quia non preiudicat ſibi in iure ꝙ ignorabat ſibi competere. vt. sͣ. de inoffi. teſta. l. mater. ſed illa loquitur quādo vnum ſolum ius ſibi compe tit ⁊ per ignorantiam ꝓbabilem aliud elegit. ſed ſi duo iura ſibi cō petant que non poteſt ſimul intendere alterum eligendo etiā igno ranter ſibi preiudicat ipſo iure ſed ſubuenitur ſibi ꝓ reſtitꝭ. vt dicta l. habebat de inſtito. ¶ Modo queramus aliquas qōnes ⁊ pri mo quero queſtionem quam glo. querit an de in rem verſo tollat̉ electa actio de peculio ⁊ dic vt glo. ⁊ ſtatim dicam. jͣ. ver. deinde querit. ¶ Item querit And. ſi egi tributoria ⁊ dominus fuit abſo lutus volo agere de peculio nūquid poſſum videtur caſus hic ꝙ non. in contrarium videtur. jͣ. de exceptione rei iudi. l. ſi mater.§. fi. ⁊. l. ſe. ſꝫ eſt hic ita qꝛ ſi egi tributoria ꝓpter ſcientiam domini ⁊ non potui probare ſcientiā vel agebam de peculio ꝓpter mercem peculiarem. poſtea volo agere ꝓpter dominicam. quidam dicunt aut laia eſt ſentētia que tangit vtranqꝫ cām vt quia iudex dixit ab ſoluo dominum quia non fuit cōtractum cum ſeruo quo cāu ob exceptio. aut quia in eam cām non fuit cōtracium ⁊ tunc non. vt sͣ. de iureiuran. l. duobus.§. penul. ⁊ fi. cum ſi Sed hoc eſſet verū quādo ageret̉ actionibus que tollūtur ꝓſequutione. ſed in.§. iſto loquitur cum tolluntur electione. nam in illis ſi ago ex vna tollit̉ alia niſi in eo quod plus eſt. ſed hic omnino tollitur nec inſpicitur ſit plus in alia. ⁊ eſt ſingularis ⁊ ſpālis caſus ⁊ fortis eſt rō qꝛ agit̉ ex alieno facto. ꝓ hoc. C. de natu. libe. l. legem circa medium. Sꝫ quando eſt hoc ītelligo quādo ꝯtraxi cum ſeruo in merce peculis ri domino ſciente. Ita competit mihi de peculio ⁊ tributoria propter ſcientiam domini. ſecus vbi ſola competeret quia tunc nō eēt electio que ē de pluribus. ¶ Item querit ſi egi tributoria tanquā domino ſciēte pendente iudicio volo detrahere ſcientiā poſſum. dicēs tu caſus eſt. sͣ. de noxa. l. in delictꝭ.§. ſi detracta. ſed nō ē verū quia permutatōem illius formule non mutabatur ſentētia actōis quia ibi eſt vna actio ſecus in. l. iſta quia mutatōe illa facta mutat̉ actio ⁊ qualitas actionis. ⁊ ideo eſt ſecus quaſi eſt ſolutio qōnis. lꝫ aduocati ſimplices dicant contra. ꝙ ſi accuſaui aliquem de vi facta cum armis ſi volo mutare detrahere cum armis ⁊ agere. l. iul. de vi priuata dic ꝙ non poſſum per predicta. de hoc plene dixi. d.§. ſi detracta. ¶ Deinde querit an ſint eadem nūero tribu toria ⁊ de peculio dic aut inſpicimus originem tributorie ⁊ peculij ⁊ dic ꝙ non ſi ꝯtractum celebratum cum ſeruo qui fuit vnꝰ cō tractus tunc ſic. ⁊ ex hoc ſolui poteſt queſtio que eſt in fi. glo. magne. quia aūt eſt vnus ꝯtractus ⁊ tollitur electione quando ē ſuffi ciens ad vtranqꝫ actionem inſolidem. ſi non eēt ſufficiens cōtractus ad vtranqꝫ actionem pariēdam inſolidum ⁊ non tolleretur ita intelligatur inſti. ꝙ cum eo.§. preterea. ⁊§. his quoqꝫ. ⁊ ex hoc approbatur opi. Io. natata. sͣ. de inſtitoria. l. habebat. And. Iiem querit Pe. an per electionem ſibi preiudicet in eo ꝙ vna excedit aliam ⁊ videtur ꝙ non per. l. j. locati. l. ſi merces.§. culpe. sͣ. de iureiuran. l. duobus.§. ex ceptio. ⁊.§. colon̄. ⁊. jͣ. vi bo. rap. l. i. ¶ In contrarium videtur expreſſum infra quando actio de peculio eſt annalis. l. queſitum. quidam dicunt ibi ſpeciale ipſe Pe. tenet ꝙ ſibi totaliter preiudicet vna electa in aliam ēt ſi excedat ſi ſcienter elegit. ⁊ ita intelligit iſtum.§. ⁊ de hoc dicetur. jͣ. verſi. item querit que eſt ratio. ¶ Item querit quando intelligatur elegiſſe. ⁊ vi detur ꝙ lite conteſta. infra rem ra. ha. l. amplius. ⁊ in auctꝭ. de liti gijs.§. ſi vero. ¶ In cōtrarium videtur ꝙ ſtatim oblato libello per auct̄. qui ſemel ⁊ no. in glo. dicti.§. varijs. de lega. ij. l. cum fili us. ſed illi aūt. reſpondet Iaco. de ra. ꝙ non corrigit iura antiqua ſꝫ ratio introductionis dicie aut̉. fuit quia ſepe actorfaciebat citare reum calūnioſe vt eum fatigaret expēſis ⁊ nō comparebat. Et iterum citari faciebat. hoc ꝓhibet dicia aucͣt̉. ẜm eum non autem prohibet quin mutari poſſet actio ⁊ emendari vſqꝫ ad litē cōteſvt. C. de edē. l. edita. ¶ Sed contra hoc videtur qꝛ illa aut̓. dicit ꝙ debꝫ in eadem actione ꝑſiſtere ſed ipſe exponit idem in eadem cauſa debendi diuerſis actōibus cōmuniter doctores tenent qd̓ ipſe Pe. tꝫ ꝙ electio fieri debeat in ipſa petitione libelli vt in ea habeat perſiſtere per dictam aut. ¶ Alij dicunt aut actōes non

De irſonioria aciōe. ſunt contrarie ſed diuerſe. ⁊ tunc eligere poſſit vſqꝫ ad lii. ꝯte. per iura allegata. ⁊. jͣ. ſol. ma. l. ſi cum dotem.§. eo tempore. ſi vero ſūt cōirarie ſtaum una electa in libello excludit̉ alia vt. C. de furtis. l. i. de hoc ſaus no. ⁊ dixi dicta. l. edita ⁊ dicia auct̄. qui ſemel. ¶ Item querit ipſe Pe. ſi egi ad vnam partem debiti vna actione an fiuito iudicio potero aliam partem petere alia actione videtur ꝙ non ex generalitate huius.§. ⁊ quia qui agnoſcit ꝑtem debiti videiur iotum agnoſcere vi. jͣ. ad macedo. l. ſed iul.§. fi. er go ⁊ eligendo pro parte videtur pro toto eligere. In contrarium videtur expreſſe inſti. ꝙ cum eo.§. preterea. ver. itaqꝫ ſi decem. Et hoc tꝫ non ob. iſte.§. quia non petitur illud quod petitum erat pͥma actione quod requirit iſte.§. ⁊ ceſſat rō huius.§. que ē quia bo na fides non patiiur ⁊c. vt in regula iuris. ¶ Item ſi mutuani ſeruo decem ex quibus quinqꝫ vertit in rem domini alia quinqꝫ luſit volo in libello diuidere actiones ⁊ petere quinqꝫ actōe de in rem verſo. ⁊ alia quinqꝫ actione de peculio. nūquid poſſum vide tur ꝙ non ex generalitate huius.§. quia ab initio debet eligere. ⁊ ꝓ hoc. jͣ. de lega. i. l. ſi ex toto.§. fi. ⁊ inſti. quod cum eo.§. in rem. ¶ In contrarium videtur expreſſe. e. ti. ⁊.§. dicto ver. itaqꝫ ſi de cem. ¶ Ipſe diſtinguit aut illud quod poteſt peti pluribus actō nibus ſacit vnum debitum. ⁊ tunc volens debitum diuidere ⁊ pōt petere vna actione partem aliam non poteſt. vt. sͣ. de rei vendi. l. i. §. fi. ꝯmo. l. in ꝯmodato.§. dn̄abus. aui ſunt plura debita licet ſub vna appellatōe. tunc ioī ſunt ꝯtractus quot ſunt ſumme. vt. jͣ. de v̓ bo. ob. l. ſcire debemus. ⁊ tunc licet petitionem diuidere ⁊ petere vnum vna actione ⁊ aliud alia vt hoc.§. ſecūdo reſponſo. ⁊ arg. dicti.§. duabus. ⁊ ſic deberent intelligi iura predicia. ¶ Ideo q̄rit que eſt ratio huius.§. dicunt quidam ꝙ ratio eſt. quia quando due actiones competunt vna iutentata ⁊ lata ſententia ob. exceptio rei iudicate. in alia per. l. fundi ⁊. l. fundum. jͣ. de excep. ¶ Alij dicunt̉ ꝙ hoc nihil eſt. nam lata ſententia in tributoria n̄ parit exceptionem rei iudicate in actione de peculio. nam agēs tri butoria ſi nō probet ſciētiam domini ſuccūbit. vi. sͣ. e. l. i.§. ſcientiā. ſed hoc non obſtat quādo dominus teneatur actione de peculio ⁊ hoc eſt verum. nam ratio huius.§. eſt quia bona fides non patitur ⁊c. vt in regula iuris bona fides. ſed nec iſta videt̉ ſufficiēs quia poſſibile eſt ꝙ agens primo tributoria non obtineat ſed ſuccanbat. ⁊ per conſequēs ſi agat alia non ob. dicta regula pōt defendi ratio predicta. nam planum eſt ꝙ ſi obtinet in prima nō poteſt agere obſtante dicia regula eadem rōne. ⁊ ſi ſuccūbat argu. jͣ. de excep. rei iudicate. l. ſiquis cum totum.§. plane. ſed videt̉ ẜm hoc ꝙ in eo quod excedit ſecūda primam agere poſſit quia non offenditur regola. Cuius contrarium dicium eſt ſupra. ipſe dicit ꝙ dominus ſuus Ia. de ra. dicit ꝙ eſt ſpeciale hic ꝙ non poſſit agi ſecūda in eo quod excedii. quia hic cōuenit̉ dominus qui nec cōtraxit nec quaſi ꝯtraxit. ſed ex facto alierius argu. sͣ. nau. cau. ſta. l. licet.§. poſſumus. ¶ Sed contra hoc inſtatur quia contra cauponem dantur due actiones. vna de recepto alia ex facto ſeu delicto familie ⁊ actio vna agitur alia in eo quod excedit vt. e. ti. l. ⁊ ita de facto.§. nouiſſime. Sed ipſe reſpondet quia ibi dominꝰ tenetur ex quaſi maleficio quia vtitur opera malorū hominum vt ibi dicitur. ac hic dominus nec delinquit nec quaſi nec ꝯtraxit nec quaſi. ⁊ ideo non fuit viſum equum ꝙ exquo ſemel eſt conuentus ex vno contractu ꝙ ſecūdo cōueniatur etiam in eo quod excedit ſed exquo granatur in vno ꝙ cōuenitur ex alieno facto releuetur in alio ꝙ nō conueniat̉ niſi ſemel etiam ſi alia excedat. argu. sͣ. de iureiurādo. l. eum qui. Pe. ¶ Item querit Guil. petebam a te centum ꝓbaui de quinquaginta de alijs non. ⁊ ideo defero tibi ſa cramentum. tu dicis deferas mihi de toto queritur an bene dicas videtur ꝙ ſic arg. sͣ. de procurato. l. in cauſe. ⁊ de admi. iuto. l. cum queritur. Contrarium tenet arg. huius.§. ⁊ videtur expeditum. jͣ. rerum amo. l. de rebꝰ. quare dicit ꝙ tenetur iurare vel refer re. ¶ Item conſueuit hec. l. adduci in argu. ſi aliquis in conſilio eſt electus eodem die ad plura officia cōmunis an poſſit omnia obtinere vel exercere. an vero teneatur vnum eligere hic eſt arg. ꝙ vnum eligere teneatur vt extra de elec. c. vt quis dn̄as libro. vi. Sed reſponderi poſſet ꝙ hic ⁊ ibi loquitur quādo plures actiones competunt ad idem ⁊ ad eandem prebendam. ¶ Sed que ſtio predicta querit quando ius ſibi competit ad diuerſa officia ¶ De hac queſtione dic vt dixi infra de muneribus ⁊ honeridus. l. ſi quis magiſtratus. ⁊ per Galeotum in margarita de mu neribus ⁊ honeri. verſi. ſed pone ꝙ quis eſt electus. ¶ Uluimo cōſueuit iſte.§. ad illam rotatā qōnem allegari. Si quis de cōſilio habuit ſortem eligēdi officialem elegit vnum an poſſit variare ⁊ eligere alium principiū huius.§. e ar. ꝙ non. ⁊ pro hoc. jͣ. de leg. i. l. ſerui electione. vbi de hoc tetigi ⁊ pleniſſime de verbo. oblig. l. eū qui certarum.§. cum pure ad finem. ⁊ sͣ. de iureiur. l. qui per ſalutem. Sed quātum ad preſens dic ꝙ iſta queſtio reputata eſt dubia ⁊ varij varia ſcripſerum. Rofre. enim in queſtionibꝰ ſuis prima qō̓ne tenuit an electus ingeret ſe ſcd̓e electiōi ⁊ repellit̉ quaſi ſuſpectus. sͣ. de ꝓcura. l. que omnia. ſi ſe non offerrei electione. tūc poſſit alium eligere ſed non cogat̉ niſi forte in cōſilio vel ſtatuto caueat̉ ꝙ non poſſit niſi ſemel eligere. vt. jͣ. de condi. ⁊ de. l. huiucōditio. alij in hoc ſcd̓o membro quando electus ſe nō offert nec ingerit vidētur dicere aut prima electio tenuit mere. ⁊ tunc nō poſſit amplius eligere ſed cōſumptum ſit ius ſuum eligēdi per. l. ij. ⁊ per. l. apud aufidium. de optꝭ. le. vbi de hoc ⁊ pro hoc de ſolui. l. ſi ſeruus. x. de leg. iij. l. fideicōmiſſa.§. ſi ſit. de lega. i. l. huiuſmodi.§. ſtichum. ⁊ de ver. ſig. l. boues.§. hoc ſermone. ⁊ iſta eſt muliū cōis dociorum opinio. Dy. Ol. Guil. de cu. ⁊ aliorum. ipſe tamen. G aliquādo dixit ꝙ ſi elegit ineligibilem. ⁊ ſciens poſtea variate nō poſſit.i. deſiſtere potuit vel debuit alias ſecus. ſi vicium ⁊ defectꝰ erat laiens. ar. eorum que dicta ſunt. sͣ. ẜm opi. Io. ar. jͣ. quod vi aut clam. l. ſempronius.§. hoc interdcm̄. nam vbi ſciuit vicium mala electio fuit in culpā de minor̄. l. cum mandato. cūſi. hec queſtio fu it bonon̄. diſputata ⁊ ſoluta ſimpliciter ꝙ ſi prima electiotenuit ſe cunda non valeat per diciam. l. apud aufidium cum ſi. ⁊ ſic cōiter tenet̉ ⁊ terminatur. ¶ An aūt admittatur talis libellus peto ꝑ cōditionē ſine cā vel ex iniuſta cā vel teneatur vnam eligere dixi sͣ. de exercitor̄. ſine cauſa. l. i. ¶ In glo. nota regulam. ibi ⁊ ſic nō habet locum actio de peculio vt. jͣ. de peculio. l. ⁊ ideo ſecus ſi ma la fide vt. e. ti. l. ſummā. ¶ Ibi cum filius.§. varijs. Sed de vna eſt certus de actione ex ieſtō quam pōt ꝓponere ſiue res fuerit te ſtatoris ſiue non. Ia. Ibi preciſe compelli remedijs pretorijs vt. jͣ. de venire inſpi. l. i.§. ex hoc reſcripto. In eadem glo. in fi. Nico. dicit eam exactione non electōe tolli vt. jͣ. de in rem verſo. l. i. in fi. Sed Ray. dicit ꝙ prima opi. vera eſt quādo agitur ad diuerſa. ſcd̓a v̓o. quādo agitur ad idem ⁊ ex eadē cā. ſecus ſi ex alia. Rai. de hoc etiam dixi. sͣ. in queſtionibus in glo. niſi in caſu. iſta gl. approbat opi. Io. que ibi reprobat̉. ⁊ de hoc dic vt ibino. ⁊ dixi ⁊ ẜꝫ Azo. ibi loquitur in ſpē non ꝓſequuta hic in ꝓſequuta. ¶ Si ſer uo ibi labeo ait ⁊ male. Ibi niſi cauerit.i. caueri fecerit. In glo. do lo commiſſo in fi. hoc ideo quia heres hic poterat deducere debitum ibi non. Serui. Ibi cum empiore ſerE peculio. quierat in peculio ⁊ ſic uon ob. jͣ. de cōtrahen. emp. l. quotiēs. Ibi agi pōt vi sͣ. de cōdi. inde. l. frater a fratre. vbi de hoc in glo. Ibi in ſcientiam domini. argu. jͣ. de diuerſia ⁊ temp. preſcrip. l. in viciū. i. agere Liquando agentibus. volenu bus qui cōtraxerunt cum ſeruo in merce peculiari ſciente domino. Ibi ꝙ in mercibus.ſ. peculiaribus. Ibi niſi debeatur. ⁊ ſic plus conſequitur agendo actione de pecu lio qͣꝫ tributoria. ¶ Ibi de peculio ⁊ ſic primo fuit de ū S. peculio cōuenius vi paret ex veibo p̄ſtatiuus qd̓ eſt. jͣ. Ibi cū in merce.i. peculiari. ē vide Azo. in ſumma. e. ti. ver. an aūt dominꝰ. Et gl. dicit ꝙ ponit duas qd̓es ⁊ vnam tantū ſoluit. dominꝰ Riꝫ. dicit ꝙ po nit tantū vnam quā ſoluit ⁊ qd̓ dicit lr̄a ꝙ fuſi cōuentus tributoria ⁊ male ⁊ doloſe diſtribuit retinendo ſibi. xv. que habere debebat t alijs creditoribus qui habere debebāt. xxx. dando alia. xv. iſtud fuit extra iudiciū. Riꝫ. vel dic ẜm Rai. ꝙ reſponſio glo. in qōne prima eſſet vera quādo dominus teneret̉ tribuioria ſolum ꝓpter ſcientiam ſuam quia tunc ſuccedit rō glo. dūtamen faciat ſibi ca ueri ab agente de peculio. ar. sͣ. de rei ven. l. a quo. t. l. is a quo. re

Qd̓ cū eo qui iu ali piāte eſt. ſpondet glo in ſcb̓a qōne ꝓcedit quādo dominꝰ tenet̉ tributoria ꝓpter dolū quia tunc ceſſat rō glo. sͣ. e. l. illud. per totam. l. ⁊.§. ſi a ſeruo quē glo. allegat non facit quia ibi deducit ſeruo nō creditoribus peculiaribus. Ray. I3 I Sequit̉ rubrica qd̓ cū eo ꝗ ī aliena ptāte ē negociū geſtū eē dicet̉. ¶ Suꝑ rubrica vide Azo. in ſumma. e. Et aduerte quia glo. ru brice dieit ⁊ male ꝙ iſte titulus reſtringit̉ ſolum ad filium fratri. Sed tu dic ꝙ iſte titulus generalis eſt ⁊ locum habet in omnibꝰ cōtractibus celebratis cum eo qui eſt in aliena piāte ſiue ſit filius ſiue ſeruus vt ꝓbat. jͣ. e. l. i. ⁊. l. ſi ex parte.§. fi. ⁊. l. vlti. licꝫ alie leges huius ti. tantum de filiofa. loquūtur qui per emancipationē videt̉ factus alius ⁊ ſeruus per manumiſſ. vi. jͣ. de ſolu. l. qui res.§. areā. Ei qd̓ dicit rubrica geſtum expone.i. cōtractum vt no. jͣ. de pub. l. ij. Et cōtinue huic beneficio renunciatur iniuſte per filioſfa. quando obligant ſe cum patribus hoc modo ⁊ renunciauit ipſe filius beneficio ꝙ factus ſui iuris non teneat̉ inquantum facere poſſit ſed iniolidum iudic̄. debent laborare ꝙ creditores ſibi debituꝫ cō ſequantur. jͣ. e. l. i. verba edicti. jͣ. e. l. i. Et quis dicatur inſtitutus ex minuta parte. jͣ. e. l. ij. an ſi vnus contraxit cum aliquo monacho ⁊ alijs cum eodem poſtea facto abbate preferat̉ ſeruus. jͣ. e. l. iertia. Quis dicatur inſtitutus ex parie non modica. jͣ. e. l. ſed ſi ex parie. ⁊ quid de filio. exheredaio. e. l.§. interdum. Et quid ſi mentitus eſt ſe patremſa. ꝙ priuilegium conceſſum debitoribus contra cre ditorem non extendatur ad credit. ex delicto. e. l.§. quāquam. ¶ Quod ſoli filio conſulitur non heredi eius. sͣ. e. l.§. ſoli. ¶ An habeat locum priuilegium huius tituli quando filius cō uenitur poſt multos annos. e. l.§. ſed an etiam. An qui egit vna ac tione poſſit reuerti ad aliam. e. l.§. fi. ¶ An iſta exceptio poſſit opponi in executione ſententie. infra. e. l. ſi filius. Quod ille cui reſtituta eſt hereditas effectu ſit heres. e. l.§. primo. de prelatis ⁊ alijs qui in locum alierius ſuccedunt. an contra eum qui cōdemnari inquantum facere poteſt formari debeat libellus inſolidum. jͣ. e. l. ſi pater. Iudex appellationis ſententiam latam ex falſa cauſa poteſt reformare ex cauſa iuſta. jͣ. e. l. fina. Et ſi famulus accepit carnes ad credētiā ⁊ receſſit teneat̉ dominꝰ ⁊ ꝙ vendet̉ domini ꝯſuetudo ⁊ ſerui ⁊ famuli. ¶ Expone.i. multis modis licꝫ glo. Mnid. quer etpona. Ibi cimeo filio vel ſeruo. Ibi.i. exercitoria vt quia non fuit contractum in merce nauali inſtitoria eſt non erat prepoſitus iri butoria quia non erat contra ctum in merce peculiari. Ibi iuſſus eius.ſ. patris vel domini. Ibi iudicium.i. actionum ex quaſi contractu qui appellat̉ ꝙ iuſſu. ibi act̉. de in rem verſo. ibi de peculio act̉. quatenus patit̉ quātitas peculij. ¶ Op. de le. ij. jͣ. de ſen. paſſiſ. It pretor. ſoi. vuibino. Ibi contarit ⁊ tunc datur electio creditori. jͣ. e. l. pater. Ibi in peculio ſ. filij. ibi patrimonium eius.ſ. patris. Ibi cā cognita expone hec verba. jͣ. e. l. ſed ⁊ ſi ex parte.§. peculio. ibi facere poteſt deducto ne egeat vt. jͣ. de reg. iur. l. in cōdemnat̉. in princi. ⁊. C. e. l. ij. ⁊ ſic non ob. jͣ. e. l. pater. ẜm Guil. Ibi ex minuta parte que dicatur minima pars. dic vt in glo. tene primam opi. ⁊ ſecundaꝫ reproba. nam legitima non eſt modica. vt no. sͣ. de peti. here. l. etiam. §. ſi retracta. Riꝫ. ⁊ de hoc. jͣ. e. l. ſed ⁊ ſi ex parte. in prin. Et quod dicit de dato in adoptionem hodie correcta eſt quia non tranſit in poteſtate patris adoptiui extranei. vi. C. de adop. l. vlti. in glo. prima in ſi. Prima opi. glo. eſt vera inſpecto ordine iuris. Alia ve ra eſt inſpecta frequenti accidentia facti quia caſus qui ſunt in. l. iſta ſrequētius cōtingūt. ar. sͣ. de legi. l. nā ad ea ẜꝫ vltramōtanos. ¶ Ibi creditores omnes paris cōc Ed an. qiuonis ⁊ debiū aliis nō deducaiur. Ibi abūdaui e deiuneis habet̉ eis debitū. Et inducit Gui. hūc fi. huiꝰ. l. ad qōem. Si quis exiſtēs frat̓ alicuius monaſterij contraxit cum titio deinde factus prior vel abbas ipſius monaſterij contraxit cum ſeio ꝙ iſte ſeius ſit potior ⁊ preſeratur tilio. pro hoc videtur expreſſum. jͣ. de ſeparatiōe bonorum. l. i.§. ſi filius. ¶ In glo. vt deirahatur in. l. eum ꝗ. hāc approbat Riꝫ. ⁊ dicit fuiſſe opi. Azo. Ibi innuit glo. sͣ. in prin. hu ius glo. in eadem glo. in fi. vel dic ẜm Ia. de are. ꝙ donator ienet̉ eis quorum non eſt mutatus ſtatus debiioris. iunc obunct hec lit tera. Iacobus. Non modica reſpeEd ſi ex parte. quſubnāue bonoum patris. Ibi ſcriptus a patre. Ibi ꝓportione heredus ria tāquam herede patris de peculio vel aliter obli gatum ꝯueniat ſuo nomine in glo inſpecta parie in fi. frequenter enim ſolet contingere vt non modica portio concurrat ⁊ ſufficiat ad ſoluiōem heris alieni. ⁊ facit. jͣ. e. l. pater. Ibi dabitur ex cōtractibus precedentibus Inter dum. mendacium non obs. de interro. aci. l.i. in fi. vt ibi no. nō od. aliud ꝯͣrium de quo opponit glo. ⁊ nō ſol. quia ſolue. vt in ꝯtrario no. ⁊ dic vt no. C. de bo. mater. l. i. ¶ Guil. ⁊ And. inducunt hunc.§. in ar. quamquam. ꝙ n̄ imperaior conceſſit alicui pueuegiū ꝙ non poſſit a creditoribus ſuis ꝯueniri vſqꝫ ad quinquēnium ꝙ concedi poteſt. vi. C. de precibus impera. offe. l. quouens. ꝙ nō in telligatur de creditore qui ē creditor ex delicto. nā rubrica ⁊ benefi ciū huius edicti generale eſt de omnibus creditoribus. ⁊ iamē hic excipit̉ quādo eſt debitor ex delicio. Opponitur ꝙ ēt heredi ſuccur Soli autem filio. cauur. vi. ā de in inies. ſeſtiu. l. ea que. ſol. vi in qualibet earum dixi. ⁊ in. l. mariium. ⁊ in. l. ſe. j. ſo lu.ma. ⁊ per Di. de regu. iur. c. priuilegiū ꝑſonale lib. vi. Iteꝫ hoc verū niſi filius eſſet heres qꝛ tunc ſecus. vt. C. de priuile. do. l. i. ⁊ jͣ. ſo. ma. l. ēt. Ibi omnino cognitio de qua in edi Sed an omnia. qd picions fii menuio.. c. lij. in gi. vt ſi aliquādo ibi.§. placei. hoc veruꝫ quia natura obligatōis cur ſu temporis non mutatur ſed exactio ſic. nam ⁊ alias curſu tempo ris quis obligatur ad que alias obligari nō poſſet. vt. sͣ. de ioffi. teſta. l. pap̄.§. vnde ſiquis. ⁊ de ꝯdi. inde. l. is cui. Riꝫ. in eadē gl. in fi. prima vera ẜm Rai. ⁊ Azo. inſti. e. circa princip. ⁊ de condi. iude.§. quoqꝫ. ⁊ inſti. de excep.§. ꝑpetue. in glo. magna. ¶ Ex eadem cā qꝛ habent effecius ꝯͣrios d̓ quo IS qui. glene no. ⁊ dixi. sͣ. li. ꝓxil. quod in berede.§. eligere. Ibi deceptus a patre vel domino qui dicebat nihil ſibi deberi a filio vel ſeruo. vel quia putabat iuſſum interceſſiſſe qui non interceſſat. ⁊ non ob. sͣ. de iureiur. l. duobus.§. exceptio vt ibiuo. in glo. Ibi āctio ſit diuerſa īmo cadem ē actio. lꝫ cognomen ſit diuerſum qꝛ vna appellat̉ de peculio alia ꝙ iuſſu. Ibi condemnatus ſit ex ꝓprio cō I filius. ractū. Ibi danda eſt per liueram iſtam dici poſſet ꝙ ſicut dilatoria incipit competere poſt litem conteſt. poteſt oppo. vi. C. de conſortibus eiuſdem litis. l. ij. ita ꝙ peremptoria que incipit cō petere poſt ſententiam poſſit opponi in executione. Sed cōtra ē quia iſta exceptio non peremptoria imo anomala. vt no. jͣ. de re iudi. l. inter eos ⁊ ſo. ma. l. ex diuerſo.§. fi. Riꝫ. ⁊ adhuc facit quod no. ⁊ dixi. C. d̓ iur. ⁊ fac. igno. l. i. ¶ Ibi hereditatē patris de qua reſtimuenda erat Si filio. ogaius. Et noīa ꝙ ſie.§. cōinue allegaiur ꝙ il le cui reſtituta eſt hereditas effectū eſt heres quod eſt verum niſi in caſibus qui no. jͣ. ad irebel. l. quia perinde.§. ſ. quod poteſt vale re ad multa. nam multi ſunt qui non ſunt veri heredes ſed effectu vt patet in fiſco cui bona ſunt applicata ſeu publicata vt. jͣ. ſolu. ma tri. l. ſi marito publico iudicio. ⁊. C. ad. l. iul. de vi publica. l. ij. Iteꝫ quādo fiſcus contra volūiatem defuncti ſuccedat vt. jͣ. ad ſillima. l. cum fiſco. ⁊ ad trebel. l. marcellus.§. fi. ⁊ de lega.i. l. quidam teſtamento.§. i. ¶ Item ē in prelato in prelatura ſuccedēte. qd̓ conuenit̉ ex ꝯtractibus predeceſſoris extra de ſolu. c. i. ⁊ ſentētia lata contra predeceſſorem ſibi ob. extra de ſen. ⁊ re iudi. c. cum inter. ⁊ de preſcrip. c. cum olim. Equiparatur enim p̄latus ſucceſſor heredi non tamē eſt vere heres. vt. d. c. i. de ſolū. quāuis a prelaio p̄de

Ad tenatuſi iliū macedonianū. ceſſore cām non habeat vt no. per Inno. de arbi. c. ex parte. ⁊ per Cardi. vt lite pen. c. ij. libro. vi. Idem in canonico ſuccedēte cano nico qꝛ nō eſt eius heres. ⁊ cōmiſſio facta p̄deceſſori nō tranſit ad eum no. per Inno. exira de elec. c. ꝙ ſicut in glo. ⁊ ſi contempti. ⁊ per Compoſt. circa fi. ⁊ in qōnibus Bartho. brix. cvi. q. que inci pit. eſto ꝙ dominus pap̄. Patet etiā in eo cui libertatis cābona adijciant̉. inſti. de eo cui libertatis cauſa ⁊ in corpore ſeu collegio ſuccedent. alicui de collegio. C. de here. decurio. l. fi. ⁊ ratio quia lꝫ predicti non ſini ꝓprie nec vere heredes. ⁊ aliqui ex predictis ẜm voluntatem defuncti aliqui contra preter effectum tamē ſunt heredes ⁊ heredum loco habentur ⁊ heredibus comparant̉ vt dictis iuribus patei. ⁊ ꝓ hoc bene facit. jͣ. de here. vel act. ven. l. ij.§. cū debitor. vbi de hoc dicam. Sed contra predcā multum facere videtur. e. ti. l. ſi quādo heres. ſed alio caſu ſpeciali loquitur vi ibi patet. Dic cum.ſ. filiumſa. ibi mandati. Um qui. gnerinſolidum omnitempoꝝe ⁊ omni caſu. Ater filio. Iᵇi inſolidum ſuo nomine ⁊ ex ꝓprio contractu. nec ob. sͣ. de iu di. l. ſi filius ⁊. l. tam ex cōtractibus vt ibi no. Ibi ſed filius conuētus inſolidum. jͣ. de re iudi. l. cum ex cau ſa. Nec ob. jͣ. ſoluto ma. l. ex diuerſo in fi. vt ibi colligitur. ⁊ facit iſte tex. ꝙ ſi agatur contra aliquem qui condemnari debebat inquantum facere poteſt ⁊ libellus contineat ꝙ cōdemnet̉ inſolidū ꝙ ſit bene formatus ⁊ illa poſtea debeat excipere damnādum inquaniū facere poteſt. Guil. Alias licianus iudex appellatiōis Itianūs. enientiam latam ex ſa ſa cauſa ex alia vera coram ipſo allegata ⁊ ꝓbata poteſt cōfirmare de iure. hoc dicit ⁊ facit. C. de appel. l. ꝑ hāc. Ibi ⁊ is.ſ. venditor ordei. Ibi inſtitoris coram p̄fecto ānone. Ibi dicebamus nos aduocati domini coram imperatore ad queꝫ fue rat appellatum. Ibi actionem etiam de peculio. Ibi ſubſtituiſſe ⁊ dominus ſolitus erat talia facere. Ibi conſeruauit.ſ. imperator ex hac vera ⁊ iuſta cauſa coram ipſo allegata ⁊ ꝓbata. ⁊ facit ꝙ no. per Ia. de are. jͣ. de ſolu l. creditor. in prin. Ei facit hec. l. ad ea que no. ⁊ dixi ſupra cōmo. l. eum qui.§. fi. ⁊. l. ſe. Item facit ꝙ ſi famulus recipit carnes ad credentiam ⁊ poſtea aufugit. ⁊ dominus ſo litus erat accipere ad credentiam ꝙ ipſe dominus teneat̉. And. ⁊ ad hoc. l. vel vniuerſorū min glo. allegata cum is que ibi nota. ¶ In glo. vero vt ementi in fi. vel dic etiam vt ementi crederet. nec iūc daret̉ inſtitoria. qꝛ pignus nō accepit ſicut erat p̄poſitꝰ. nā forma p̄poſitōis ſeruāda ē vt. sͣ. de inſtito. l. ſꝫ ⁊ ſi pupillus.§. ꝯdi tio. Mar. ſilli. vel dic ẜm Hug. hoc ꝯtingere ꝑꝑ p̄cedēs mādatuꝫ vt qꝛ ſciēte domino ſic ſolitus ecat facere ẜuus. ⁊ ſic habet locum vtlis inſtitoria. Sequitur rubrica ad ſenaiuſconſultum macedonianum. ¶ Super rubrica vide Azo. in ſūma ⁊ Rofre. in libello. e. ti. ī gl. rubrice. Ibi in voto.ſ. rerum temporalium. nā in voto rerū ſpūaliū dene obligat̉ filiuſfa. vt extra de voto ⁊ von redēpiōe ꝑ totū. Et an hec exceptio impediat litis ꝯte. dixi. sͣ de iudi. l. tā ex ꝯctibꝰ v̓ba ſena. cō. j. ii. l. i. Et ꝙ ꝯſuetudo ē altera natura ⁊ mala exēpla ſunt vitāda ꝙ aliꝗd pēdeat. e. l.§. ſi pēdeat. dignitas filij nō tollit hāc excep. eidē.§. fi. ⁊ ꝙ in caſtrēſi hr̄ filius ꝓ pr̄efa. ⁊. l. ſe. Si creditor ꝓbabiliter credidit eū eē patrēfami. ceſſat macedo. jͣ. c. l. iij. ideꝫ ſi ſcire nō potuit vbi nō tꝫ mutuū nō ē locus ſena. ꝯſul e. l.§. ſi filiꝰ Et ꝯcedēs liberā adminiſtratōeꝫ nō ꝯcedit ꝑdere. ſi fraus ſit locus ſena. ꝯſul. e. l.§. is aūt. ſi facior ſui iur̄ꝑ deportatōeꝫ patris cre dat̉ an hēat locū macedo. e. l.§. fi. Et ſi filiuſfa. ieſtet̉ de caſtrenſi tefficiat̉ ſui iuris an rūpat̉ teſtm̄ filius pōt fideiubere ꝓ patre. l. e. l. itē ſi filius. ⁊ an bona pupilli cuius tutor cūfiſco ꝯͣhit ſūt tacite obligata. jͣ. e. l. ſꝫ iul. ⁊ quādo aliꝗd ſit colore queſito. ⁊ de renū. ꝙ fideiuſſor primo loco ꝯueniri poſſit ꝙ ſena. cō. locū habeat in om nibus qui poſſunt muiuare. e. l.§. mutui daiōeꝫ mutatio ptātis nō impedit hāc excep. e. l.§. ſi filius nō ſolū ꝯͣ mutuātē ſꝫ ⁊ eius ſueceſſorē dat̉ hec exceptio. e. l.§. nō ſolū. ¶ Si mutualū ē duobus quorū vnus credebat̉ pr̄fami. refert ad quē pecunia ꝑuciat. e. l.§. item ſi duos non ſolum filius ſed eius heredes hac exceptione vtuntur. e. l.§. quamquam. ¶ Si filius exiſtens in ſtudio accipiaſ mutuum ceſſat hec exceptio. e l.§. interdum. ⁊ idem in monacho hoc verum vſqꝫ ad probabile mutuum. e. l.§. ꝙ dicit̉. ⁊ an̄ paier teneat̉ miniſtrare filio expenſas in ſtudio vel alia arte. Si filiꝰ mu tuo accepit vt ſoluat vero creditori ceſſat macedon̄. e. l.§. ſi filius. Si factus ſui iuris partem ſoluat ceſſat macedon̄ e. l.§. fi. ⁊ ſi dedit piguus tenet̉ vſqꝫ ad pignor̄ quātitate. jͣ. e. l. ſed ⁊ ſi pr̄. Et an debitor pig. videat̉ ſoluiſſe ſi filius ſoluat pecuniā ſibi donatā an pater poſſit repetere. e. l.§. ſi ab alio. ⁊ a quo remouet̉ genus ⁊ que libet eins ſpēs. hoc ſenatuſcō. in filiabus locū hꝫ. e. l.§. hoc ſenatꝰ. non ſolum filio ſuccurat̉. ſed ēt obligatus ꝓ eo. e. l.§. nō ſolum. Et ſi ſtatuto caueatur ꝙ filiuſfamilias non obliget̉ ſi dedit fideiuſſ. an teneat̉ ſi iſta exeeptio non fuit appoſita ante ſentētiam pōt opponi in exequutōe. jͣ. e. l. tā ⁊ ſi. Et an huic exceptiōi poſſet renunciari. ⁊ quid ſi dicit ſe emancipatum. Si ſciēte patre ⁊ nō cōtradicente mutuatum ſit ceſſat macedon̄. jͣ. e. l. ſi tamē. hic ſenaiuſcōſultum locum hꝫ etiam in nepotibus. jͣ. e. l. filium. ⁊ qui nō pōt per ſe facere nec alteri ꝯſentire vt faciat. Et ſi ex forma ſtatuti minor nō pōt eſſe de cōſilio. an poſſit eſſe elector cōſiliariorū. In ciuitatꝭ mu tuante locūhꝫ macedon̄. niſi eius nihil intereſt. Et an ciuitas in integrum reſtituat̉ ſi filius accepit mutuo pro ſorore dotāda ceſſat macedon̄. jͣ. e. l. filiuſfa. ⁊ ꝙ onus patris ⁊ nō matris ē dotare filiam. An mortuo filio poſſit accipi fideiuſſor. jͣ. e. l. creditor. Exceptio iſta nō ob. niſi creditori ſcienti vel ſcire volēti. jͣ. e. l. ſi filiuſfa. pr̄fa. factis cōpromiſſit per errorem locum habet exceptio in factum. jͣ. e. l. fi. An filiuſfa. hereticus vel excōicatus ꝑdat deneficium macedon̄. Archi. videtur ſentire ꝙ non. tiij. q. i. in ſum. circa finem in glo. regulariter. Er ba ¶ Ponit verba ſenatuſcōſult ibi es alienū filiofamilias mutuans. Ibi peccandi occcidendo patres. Ibi ēt poſt moriē. q. d. nedum viuo patre daret̉ etiam in quātum eſſet fi lius locupletior vt. jͣ. e. l. ſꝫ ⁊ ſi.§. hoc ſenatus. ⁊ adde quod no. jͣ. e. l. pen. Ibi penſio exēplo macedonis. Ibi fenerarent filiuſfa. No ta duo ad que allegat̉ hec. l. primū ꝙ cōſuetudo eſt altera natura. cōcor. ſunt in glo. Sed ad hoc oppo. glo. ⁊ nō ſoluit de. l. ij.§. itē varijs de aqua plu. ar. Sol. ẜm Ia. de bel. ꝙ natura ſeu cōſueiudo hominis ſpectat̉ vt hic. Sed natura loci ſiue rei īnanimate ⁊ inſenſibilis non ſpectat̉ vt in cōtrario ar. ſi quis teſtō liber eē iuſſus fuerit. l. i.§. ſceuola. Itē non ob sͣ. de exercit̓. l. i.§. non autē. vt ibi notat̉. Secūdū ad quod allegatur eſt ꝙ mala exempla ſunt vi tanda. cōcor. ſunt in glo. ⁊ ad hoc etiam. C. de adulte. l. miles.§. i. ⁊. C. de re iudi. l. ſub ſpē. ⁊ ideo dicit̉ ꝙ ſi ep̄s malefacit ſubditi trahunt exemplum extra de iureiur. c. cum quidā. ⁊. c. ſicut ex litteris. Ea enim que fium a prelatis facile trahūtur a ſubditis in exēplum extra de volo. c. magne.§. e quidem ⁊ res que eſt ꝑnitioſa extra reprobat̉. extra de elec. c. cū dilecius. cūr ca medium de purgatione canonica. c. ij. ⁊ de p̄ben. c. niſi eſſent. Sed econtra bona exempla approbant̉ ⁊ eis viendū eſt de quo d. xi. C. de ſentē. l. nemo in glo. quaſi dicat in ver. quidam. ⁊ extra de celebrat̉. miſſaꝝ. c. debentes in glo.ſ. cum efſectū in fi. ⁊ dic vt ibi dicam. ¶ Ibi filius qui mutuū accepit ibi redie Si pendeat ru. in poteſtatem patris redeūtis ab hoſſi bus. ibi ſi minus.i. ſi non reuertat̉ in poteſtatē. quia pater in capti uitate mortuus eſt. Ibi deneganda eſt actio nō ob. sͣ. de tute. l. mu tuo.§. fi. vt ibi dixi. Ibi vt emancipet̉ a patre adoptiuo. ibi filiuſſamilias tempore mutui. ¶ Opponit glo. ⁊ non ſoluit de. l. ordinata de libe. cā. So. ẜm Ia. de bel. ꝙ hic eſt ſpeciale in odiū credi toris. nam interim ẜm veritatē eſt ſui iuris. vt no. inſti. quibus mo. ius pa. po. ſoluitur.§. ſi ab hoſtibus. ⁊ ſic no. ꝙ odium ampli. tur. qꝛ ob hoc pōt ſumi malum exemplū ⁊ occaſioſi. magni mali vt dictum eſt. sͣ. in prin. l. alias odiū reſtringit̉. jͣ. de lib. ⁊ poſthu. l. cuꝫ quidā. ⁊ extra de reg. iur. c. odia. li. vi. ¶ Item oppo. de.§. cōmo dum inſti. de interdictis. dic ꝙ nō cōtradicit ſed ꝯcordat. ¶ Itē no. aliquid eē inpendēti. ad qd̓ facit. sͣ. cōia predi. l. fi. ⁊ ibi de hoc.

Ad ſenatuſcōſuliū macedonianū. ⁊ qd̓ no. ꝑ Dy. de donat̉. cā mortis. l. ij. in fi. ⁊ sͣ. de vſuf. l. ſi fur. in fi. ⁊ in alphabeto dictiōe pendant̉. Item no. differētiā inter fictionem ⁊ reſtitutionē in integrū. nam fictio trahit̉ ad mediū tp̄s quo pater fuit captus vt. jͣ. de ieſta. l. lex cornel. ſed reſtitutio vndiqꝫ ex parte reſtitutionis vt hic in verſi. certis. ⁊. l. tam allegas. C. de re mili. li. xij. And. ¶ Ibi vel cuius vis.i. alicuius alterius diIn filiofa. guauis ⁊ cōtinua lſcquenem. ¶ Uide Sqꝫ ad quantitate m. qs no. C. de bo.qꝫ lib. l. fi. in gl. magna. ⁊. jͣ. de fideiuſſ. l. qui cōtra. nec ob sͣ. ſi cer. pe. l. ſi filius. vt ibi no. ⁊ ꝯcor. jͣ. de iuſto teſta. l. nā ⁊ ſi ſub ꝯditōe.§. fi. in fi. Idem in rebus eccleſia ſticis vt extra de iudi. c. ſi ānum quiniūdecimū. li. vi. ⁊ de reſti. ſpo. c. ex parte ⁊ ibi in glo. C. de ep̄i. ⁊ cle. l. ſacroſancte. ¶ Ibi crediderit eū Iquis patrem qui pecunūā muiuabat Ibi plureſqꝫ iia ꝙ faciant maiorem ꝑtem populi ꝑ ea que uo. jͣ. de teſti. l. iij.§. eadem. ⁊. C. de teſta. l. i. ⁊ s. de offi. p̄to. l. barbariꝰ. Ibi fungebat̉ tāquā paterfamilias. Ibi ceſſabit. non ob. jͣ. de reg. iur. l. qui cum alio. vt ibi no. ⁊ dic ꝙ ceſſa bit in eius p̄iudicium ⁊ partis ar. jͣ. e. l. penul. ⁊. C. e. l. i. ibi conducta habebat tāquā paterfa. ibi minore. xxv. ānis adulto. Ibi ſuccu rendum ē per replicationē aduerſus exceptionē macedon̄. ꝑ reſtitutionem in integrū. vt no. sͣ. de mino. l. verū.§. fi. Sed hoc nō vr̄ verum per. l. lex que tutoris. C. de admi. iu. Sol. illa conigit iſtā in mutuo adulti. ad hoc. sͣ. de condi. inde. l. interduꝫ. ibī pupillus dic ⁊ ideo pōt ip̄m vendicare. ibi dicit ⁊ qꝛ nō cōtrahit̉ mutuū ip̄o iu re ceſſat macedo n̄. ar. sͣ. ſi cer. pe. l. non omnis.§. i. Ray. Alias ē lex ⁊ qd̓ dicit crediderit dic alij filio Si filiuſſa qaibibabuerit nec ob ā. de cōdiinde l.ffalei a fratre vt ibi colligit̉ in glo. vi. jͣ. e. ibi cōdi. ſine cā habet facit qd̓ no. sͣ. ſi cer. pe. l. ſi a furioſo. in prin. In ea. glo. in fi. facit. jͣ. de fideiuſſo. l. ſeruus. ſꝫ tamē obſtabit. sͣ. excep. macedo. ꝑ iſtum ii. ⁊ dic repelli.ſ. ipſo iure his autem. ibi ſtipulatus ſim ex cā mutui in fi. facit ſupra de legibus. l. contra legem. ⁊. l. fraus. ¶ Ibi credidi qd̓ eſt verbū generale vt ſupra Si a filioſꝫ cer. pc. l. ſed que eſt rauo diuerſitatis ꝙ vbi fi lius emancipat̉ vel pater eius deportat̉ capue minuit̉ vel eſt factus ſui iuris per mortem vel dignitatis adeptionē non minuitur capite dic ꝙ quādo emancipabat̉ olim vendebat̉ liberipende qui poſtea cum liberabant ⁊ ſic videbat̉ vendi quaſi ſeruus ⁊ capite minuebatur qui modus hodie ſublatus ē vt inſti. qui. mo. ius pa. ī po. ſol.§. penul. in fi. Sed cum pater moritur hoc ē naiurale vel ſi in dignitate adipiſcit̉ hoc eſt ſine facto patris. ⁊ ideo capite nō minuit̉. Et prodeſt hoc ſcire ſi filiuſfamilias miles faciāt teſtamē tum de caſtrenſi deinde efficiat̉ ſui iuris nūquid rumpat̉ eius teſtamentum nam ſi per emancipationē vel patris deportationē irritatur teſtamentū qꝛ capite minuit̉ vt no. j. de iniuſto teſt. l. ſi quis exheredato.§. irritum ⁊ inſti. qui. mo. teſta infir.§. non tamen ⁊ eſt tex. infra de teſta. mili. l. miles filiuſfa. ⁊. l. ſe. Si aūt efficiatur ſui iu ris morte patris vel adeptione dignitatis tunc non eſt capite minultus ⁊ ideo teſtamentum non irritatur vt dicta. l. ſi quis exhere dato.§. fi. ⁊ arg. jͣ. de leg. iij. l. i.§. primo ⁊ argu. huius.§. Guil. ¶ In fi. cum f̄liofa. in glo. in. l. cuꝫ Ontra. aum illa eſt cōtra ſed dic ꝙ hic erat mutata conditio perſone ibi non vt. sͣ. e. l. quia miles vel hic operatur diſpoſitio ſpecialis vt dicta. l. quia. Tem ſi filius ᶜieNmlasin quolibet contractū poteſt fide lubere infra de fideiuſ. l. ſi dubitetur.§. fi. C. de fide iuſſo. l. filius quod cum eo. l. ſi ex alio. ⁊ infra de pecullo. l. licei.§. filius. ⁊ facit quod no. de act̄. ⁊ ob. l. ſi filius. ⁊. jͣ. de nr̄em verſo. l. ſi pro patre. Ibi alio reo principali ibi filioſa. ad cEd ſut. quem peruenit pecunia. Ibi duos reos in ſoliduꝫ obligatos. Ibi eſſet pecunia a me mu tuata. ſecus ergo ſi ad ticium quid in dubio. vide quod dixi. sͣ. cōmodati. l. vnde queritur. Ibi dandam vterqꝫ qꝛ fi liuſfamilias qui erat principalis in fraudem factus fuit fideiuſſor In ver. ſed ⁊ ſi filius. Ibi non tenedatur ipſo iure et allegatur iſta littera ꝙ tutor nomine pupilli contrahit cum fiſco cui bona tacite obligant̉ cōtrahentium cum eo. vt. C. in quibus cauſis pig. ta. cō tra. l. ij. ꝙ res pupilli tacite fiſco non obligentur. Contrariū hic tenet Guil. ⁊ allegat. C. de admi. tuto. l. fi.§. defenſionem. jͣ. de pi gno. l. ſi is qui. ⁊ videtur expreſſum de rebus eorum. l. ij. in fi. vbi de hoc. ⁊. l. ſe. non ob. iſta littera quia hic filius non habebat poteſtatem obligandi rem patris ſed tutor ſic. ⁊ ad hoc facit quod no. C. de legi. tuto. l. fi. Guil. ¶ Nota ex prin. huius. l. ꝙ quid non debet fieri colore queſito ad quod concor. extra de elec. c. auaricie lib. vi. vbi dicitur ꝙ electus non dꝫ fieriiconumus vt queſiio colore poſſit ante confirmationem adminiſtrare ad idem. e. i. c. cupientes.§. ceterum. C. de contrahe̓. emp. l. dudum ibi colore vela to. ⁊ ad hoc. sͣ. de minori. l. minor. auctꝭ. magiſtratus. ibi ī colleratꝭ. reſtitui ⁊ in vſibus feu. de ꝓhibita feudi alienatōe ꝑ Federicuꝫ. l. imperialem.§. calidis ⁊ in alphabeto dictione color. Item facit hec lex in preſenti a ver. idem ait pro glo. que eſt in aucͣt. de fideiuſ ſo. in prin. ꝙ ſi duo ſe obligant principaliter ⁊ vnus recipiat totam pecuniam ꝙ ille primo debeat conueniri ⁊ alius reputet̉ vt fide iuſſor. ⁊ pro hoc ſupra de penis. l. ſi fideiuſſori in fi. ⁊. l. ſeq. illa tam̄ glo. cōmuniter reprobatur. Item ibi priuilegio continue renūciat̉ in inſtrumentis ſcꝫ ꝙ poſſit fideiuſſor primo loco ꝯueniri ⁊ bene poteſt renūciari vt ibi no. ¶ Item creditor non valet hoc inqui rere nec eſſe circa hoc curioſus quis habeat pecuniam. jͣ. de noua. l. doli. C. ſi certum pe. l. ſi non ſinguli. vnde quo ad hoc nō eſt curandum ad quem pecunia peruenerit quia quilibet primo loco po ierit ꝯueniri non ob. iſte.§. qui loquitur de contractū ꝓhibito ibi de permiſſo. Guil. Et vide quod no. jͣ. ad velleia. l. ſi vir vxori. in glo. vi. sͣ. de pigno. act. in.§. ſi filius. ratio eſt quia heres venit cōtra factum ſuum. vt ſupra de condi. inde. l. ſi non ſortem.§. ſi filius ¶ In eadem glo. in fi. So. ibi exceptio doli eſt generalis hic ſpe cialis per ea que no. sͣ. de condi. inde. l. qui ſe debere. Iac. de bel. vel verius dic hic ex parte opponētis hic ex parte eius cui oppo nitur vt no. jͣ. de ſecūdis tabu. l. penul.§. fi. in fi. ¶ Mutui datōeꝫ in fi. non ex ver bis ſed ex mente vt ſupra de legibus. l. contra legem ⁊. l. fraus. ⁊ ibi nota. ⁊. C. de legibus. l. non dubium. Si flius Ibⁱ nunc in alierius puta per adoptionem in gio. non dicas in fi. iſta gl. eſt ꝯͣ teſtm̄ qꝛ̄ dicas ꝙ hic erat ī ptāte pr̄is tꝑe mutui poſtea factus ē ſui iur̄. ⁊. h. d. copula ē dū dicit. ſꝫ ⁊ ſi pr̄. ⁊ ꝓ hoc. sͣ. e. l. prima in principio. ¶ Ibi deueganda eſt actio per exceNon ſolum. quonem macedo. Ibi nō dederit ſi vier qꝫ eum ſciuit filium familias idem ſi alter. ⁊ hoc ſequitur ibi vterqꝫ nocere facit. jͣ. de acquir. re. do. l. adeo.§. cum quis. Ibi ſtipulādi inſolidum mutuātibus filiofamilias in glo. no. vnus ibi.§. iniquiſſimum. So. vt ibi vel hic ambo ꝓ vno reputant̉ vel eſt ſpeciale odio creditorum. ⁊ ad. l. fi. ⁊.§. ſi duo. ſo. vt ibi dixi vel vt di xi ſpeciale hic odio creditorum. In glo. fortis diſtinctio in fi. Ci. C. e. l. i. non diſtinguit conſiderata ratione ſenatuſconſulti argu. jͣ. de verborum ob. l. ij.§. fi. ⁊. l. eadem.§. catho. ¶ Item ſi duos ibi reos inſolidum in contractu mutui. ibi patrēfamilias iuſto errore vt ſupra. l. iij. in prin. ibi ſubmoueat aduerſus vtrumqꝫ in gl. immo nō vr̄ ibi vir vxori in fi. vꝫ vbi ꝓ ꝑte que ꝑuenit ad eum queꝫ ſciui filiumſa. cōpetat exceptio vtrāqꝫ ꝓ alia que ꝑuēit ad aliū nulli. ¶ Ibi filiuſfamilias deceſſerit ⁊ ſic paquamquam ex recuperauit bona eius in re peculij vi no tatur ſupra. eo. l. ij. Interdum ibi in alium ꝙͣ in filium qui accepit mutuum. ibi ſenatuſconſulū ſibi ⁊ patri in ver. perinde. ibi pecuniā bono propoſito verſi. verteret in rem patris. ibi ſed ſi ab initio nō ob sͣ. de exercito. l. i.§. vnde querit offilius vt ibi dixi. ibi acceptaꝫ etiam bono ꝓpoſito niſi verieret in rem patris. ibi indebitum pro prium naturale quod peti non poterat vt in glo. ibi ignorauit eum mutuum accepiſſe. ibi locus erii ſibi ⁊ patri ⁊ no. quod Guil. allegat ver. quāquam. ꝙ ſi monachus eſt in ſtudio de voluntate ab

Ad ſenatuſcōſuliū macedonianū. batis vel filiuſfamilias de voluntate patris ꝙ poſſunt eſſe in iudi cio ſine eorum conſenſu. Et idem ſi monacho de voluntate abba tis conferatur prioratus poterit eſſe in iudicio ꝓ cauſis prioratus Et pro hoc infra.§. ꝓxi. ⁊ sͣ. de iudi. l. ſi longius.§. fi. vbi de hoc no. ⁊ dixi. ¶ Quod dicitur ſi filiofamilias cauſa ſtudioruꝫ fuerit mutuata pecunia ceſſat macedo. vſque ad eam quantitatē quā pater erat ſolitus miniſtrare vltra non hoc dicit ⁊ facii. sͣ. famil̓. her. l. que pater. ij. ibi in eo filiofamilias maiore vel minore de quo dic vi. C. de filiofami. minore. l. ij. ¶ Ibi abſens a patre ſubaudi maxime. nam idem in preſente ẜm Pe. vt. C. e. l. macedoniani. ibi ceſſare in totum ⁊ in perſonam eius ⁊ patris. ibi ſolebat.i. ſolere debebat. Et no. filium ſequi conſuetudinem patris pro expenſis. ¶ Oppo. abſentia ſtudiorum ꝓbabilis eſt vt. sͣ. ex quibus cauſis ma. l. nec non. ergo non debꝫ eſſe nociua. ſed preſens haberet exce ptionem macedoniani a contrario ſenſn huius.§. ergo multo fortius abſens. ſed dic ꝙ illud quod hic dicit̉ ceſſare macedon̄. non eſt in odium filij ſtudentis ſed eſt in eius ſauorem ne fame pereat quia nō inueniret qui ſibi mutuaret. ar. sͣ. de mino. l. quod ſi minor.§. i. ⁊. C. de reſcin. vendi. l. ratas. ¶ Querit Guil. an pater teneatur miniſtrare filio in ſtudio neceſſaria ſi velit ſtudere inuilo patre glo. hic videtur ſentire ꝙ ſic. ⁊ ꝓ hoc qꝛ nūdum neceſſaria ſed etiam vtilia teneatur ſibi miniſtrare. jͣ. de ritu nup. l. qui liberos .⁊. C. de dotis ꝓmiſ. l. fi. ⁊ ꝙ quis ſtudet ⁊ adiſcat eſt vtile ſupra de rei vendi. l. ſinautem. ⁊. l. ſeq ⁊. jͣ. de verbo. ſig. l. impēſe. ⁊ tenctur ad neceſſaria filio vt. jͣ. de in rem verſo. l. iij.§. i. ver. idem erit ⁊ in filio ⁊ inter neceſſaria computat̉ vt quis adiſcat. jͣ. ad carbonian̄. l. de bonis.§. non ſolum. vbi pu. edu. de. l. ii. ⁊. l. qui filiū. ⁊ sͣ. de pi gno. act. l. ſi ſeruos ergo ⁊c. ⁊ ꝓ hoc in autꝭ neqꝫ virum ꝙ ex do te.§. illud. coll. vij. ⁊ quia ſcientia filij leuficat patrem ⁊ ſtultitia eſt ſibi meſtitia ꝓuerbiorum. xvij. ⁊ in auctꝭ. conſtitutio que de digni taile.§. generaliter. ⁊ hoc credit ipſe. Guil. verū ſi filius erat aplus ad ſtudium. alias ſecus. vt. jͣ. de le. iij. l. ſtichus. dicit ēt cōſiderari debere fac̄ultates patris ⁊ aliam familiā eius. ⁊ vide. C. e. l. mace do. ⁊ quod ibi no. ⁊ dixi. ⁊ vide Rofre. hoc. e. ti. ver. item ſi dum eſſet in ſcolis ⁊ ver. ſequētibus. ¶ Alij dicunt ꝙ ſi erat in ſtudio ꝯtra volūiatem patris ꝙ pater teneat̉ vſqꝫ eam quantitatem quā expenderet domi qꝛ nō dꝫ vento viuere. C. de ali. pupil. p̄ſtandis l. fi. ⁊. jͣ. de in rē verſo. l. iij.§. ꝓinde. niſi forte eſſet talis ꝙ ſibi que ſiuiſſet victum in domo tunc enim pater in nihilo tenet̉ arg. sͣ. ad exhi. l. ſed ſi heredit̉. ⁊. C. de neg. ge. l. fi. ⁊ hoc ſi creditorſciuit ar. jͣ. de capt̓. l. iij.§. in bello. ⁊. jͣ. man. l. ſi ꝓ te. ¶ Si aūt fuit in ſtudio preter voluntatē patris nō tamē ꝯtra dic aut tantū foret expenſurus ⁊ filius bene ſtudebat ⁊ teuet̉ pater qꝛ vtiliter eſt geſtum eius negocium. ⁊ ideo pro rato habendum eſt aut non bene ſtudebat ⁊ tunc aut creditor ꝓbabiliter credebat eum bene ſtadere ⁊ habet actionem contra patrem vt sͣ. e. l. iij. ¶ Aut notorium erat eū ma le ſtudere ⁊ imputet ſibi creditor vt. jͣ. e. l. penul. ¶ Si cum volūtate patris erat in ſtudio tunc indiſtincte teneatur ſiue bene ſtudeat ſiue non niſi pater crederet eum bene ſtudere ⁊ creditor ſciebat ꝙ non quia tunc daretur patri exceptio argu. jͣ. de ſolu. l. ſi cū cornelius. ⁊. l. cum quis.§. i. Item ꝙ dicit littera ꝓbabilem modū in telligere inſpecta conditōe ⁊ nobilitate patris ⁊ facultatibus. nam ſi pater eſſet auarus ⁊ male adminiſtraret poſſei plus mutuo ſumere. argu. sͣ. de iudi. l. ſi longius.§. fi. ⁊. l. ſed ⁊ ſi iuſceperit.§. i. jͣ. de dona. inter virum ⁊ vxo. l. vtrum. ⁊ de impēſis. l. omnino. ¶ Itē dicit glo. ꝙ ſi filius eſt minor ꝙ reſtituitur. ⁊ ꝓ hoc. sͣ. de minori. l. cum mandato. ⁊. l. iij.§. ſed vtrum. Pe. tꝫ contrarium quia qd̓ operatur iuſſus patris ⁊ ad hoc vt ſit rect̉. contractum. Idē ope ratur cauſa probabilis ſtudiorum vt hic ſed iuſſus patris tolleret reſtitutꝭ. vt dicto.§. ſed vtruꝫ ergo ⁊c. Et pro hoc. e. ti. l. verum.§. item non reſtituitur. ¶ Poſſes etiam querere vt no. dicta. l. ſi longius.§. fi. Sed quid ſi creditor dicat filium vtilter expendiſſe ⁊ pater dicat contrarium cui incūbit probatio dic vt no. Pe. C. e. l. fi. ⁊ vide Rofre. e. ti. ⁊ sͣ. ſi certum pe. l. cum filius. Si filius ibi ceſſabit ſenatuſcōſultum. omnia in reſiduo. ¶ Factus maior. Ibi ſoluerit ex certa ſci Ui pater ſa. gmiia. ⁊ ſic non ob. jͣ. e. l. vlii. vt ibi no. ⁊ dic ꝙ Plac. ⁊ Rofre. tenent opi. Bul. per. l. ſed ⁊ ſi pater. in priu. q̄ loquitur copulatiue. ⁊ ſic non aduerſat̉ ar. sͣ. ſi quis eum qui ī ius vo. l. ij. in fi. ⁊ quod ibi no. opi. Io. videtur vera per rationes glo. ⁊ per. l. cum fidem. C. de non nume. pecu. ¶ In glo. in reſiduo. ibi.§. nō aūt. ⁊. jͣ. de pollici. l. i.§. non ſemper. cum ibi notatis. ¶ Glo. legit duobus mo Um tamen. qs. ſecidaꝫ iene. ⁊ hoc ope ratur ẜm eius ignorantiam argu. sͣ. de condi. inde. in prin. ⁊ quod ibi no. ¶ Ibi denegandum. Ed et ſi paten. non obi. de fideicō i. placet. vt ibi colligit̉. ⁊. l. cum lex. ⁊ regula iuris cum principalis per notata. sͣ. e. l. ſi iulianus.§. interdum. Ibi pignor quātitatem non vltra hec ratio non eſt neceſſaria ẜm opi. Io. poſitam. sͣ.§. ſi pater. ſed opi. Bul. non vt ibi dixi ⁊ facit hec littera cum glo. ad queſtionē quam ſepe vidi debitores cōis erant ping. deinde facta fuit generalis remiſſio ⁊ abolitio omniū debitorum cōis an pignorati debeant gaudere beneficio ⁊ eis pi gnora reſtitui. hic eſt arg. ꝙ non. ¶ Eodem modo ſi debitores cōis ꝓhibent̉ recipi ad officia. an debitores pignorum admittan tur. vr̄ ꝙ ſic. ⁊ pro hoc bene. jͣ. de mino. ⁊ ho. l. reſcripto.§. debitores. ⁊ sͣ. de pigno. ac. l. ſi rem.§. omnis glo. tamen hic innuit ꝯtrarium.ſ. ꝙ pignora loco ſolutiōis non cedant. ⁊ vide Rofre. hoc e. ti. circa mediū. ⁊ qd̓ dixi. sͣ. de cōſti. pec. l. ꝓmiſſor.§. cōſtitutio ī glo. ſed que eſt rō in fine. Item de actione pignoris non vult ma gis eſſe debitum. ſed ꝓ pignore aſecurare vult qd̓ debet̉. ar. jͣ ad trebel. l. titius in fi. ſed qui ſoluit vult ſe liberare ⁊ hoc eſſe nō pōt niſi ſit obligatus. ergo ip̄e vult eſſe obligatus. ar. jͣ. de acqui. her. l. is qui portat. Ia. de are. ¶ Ibi creditore mutuanti cōtra macēdo. Si ab alio. Iꝑ accipienuis e ideo paier nonrepeit. Ibi habuiſſe qꝛ dominiū erat patri queſitum. ⁊ vide qd̓ no. ⁊ dixi. sͣ. ſi cer. pe. l. ſi filius. ⁊ de cōdi. inde. l. dominꝰ teſtamento in fi. Item no. ꝙ dicit glo. ꝙ a quo remouet̉ genus ⁊ quelibet eius ſpecies vt inſti. de ſucceſſ. agna.§. vulgo. ⁊ no. jͣ. de ſuis ⁊ legit. here. l. i.§. fi. ⁊ ibi dixi. ¶ Ratio dubitādi pōt eſſe qꝛ hoc ſena hoc ſenatus. uſcoſulium fuit inducium ne filius occidat patrem vt sͣ. e. l. qui timor ceſſat in filia. ar. C. ad. l. iul. ma. l. ꝗſquis. ſed tamē cōtra eſt vt hic pꝫ quia maſculinum cōcipit femininum. vt. jͣ. de ver. ſi. l. i. ⁊. l. filij. ⁊ qꝛ ſaltem veneno poſſꝫ patrē occidere. Ibi in peculio nec ob. sͣ. e. Sꝫ iul.§. interdū. ꝙ ibi initiū contractus fuit licitū. hic aūt illicitū arg. jͣ. e. l. ſi tn̄ in fi. ¶ In glo. nec eo. Ibi deſierit eē ſua.ſ. mutuātis vt. d. l. depoſui. ⁊. l. in bone fidei. jͣ. de peculio in eadē glo. in fi. nec ob. li. ꝯͣrie qꝛ loquūtur in alio cō tractu qͣꝫ mutui. ¶ Nō ſolū ibi ſuccurit̉ ꝑ exceptionē macedoniani. Ibi habent regreſſum.i. haberent ſi tenerent̉. Ibi nō habebat nec ob. jͣ. de fideiuſ. l. ſideiuſſor in princ. ꝑ ea que no. sͣ. e. l. ſꝫ iul. §. ibi cōprobat̉ ⁊ ſic exceptio macedoniani ceſſabit in ꝑſonis om nium nec ob jͣ. de nouat̉. l. doli. ij. reſpōſo vt ibi no. Ibi nō repeteret nec ob. jͣ. e. l. vlti. vt ibi no. ibi iuie ſunt. ⁊ ſic vr̄ ꝙ repetere pn̄t. Ibi qꝛ rō quare non repetunt. Ibi lex voluerit in rerū fauorē. ⁊ hūc §. determinabit Ia. de are. ad qōem talem. ſtatuto ciuitatis padue cauebat̉ ꝙ filiuſfa. non obliget̉ in cōtractu nec diſtractu. filiuſfa. ꝯtraxit cum aliquo ⁊ dedit fideiuſſores nūquid tenent̉. vr̄ ꝙ non ꝑ iſtū.§. qꝛ haberet regreſſum ꝑ actionē mandati. Sed ipſe tenebat ꝯtrarium per iſtū eundē.§. qꝛ ꝑ ſtatutū obligatio quelibet fi. fa. ānullat̉ ⁊ infirmat̉. ⁊ ꝑ ꝯſequens ānullat̉ obligatio mandati quia teneret̉ fideiuſſoribus ⁊ ita fideiuſſores cōtra eū nō poterūt habe re regreſſum ſtatuto obuiante ergo teneri debent quaſi animo do nandi videant̉ interceſſiſſe vt hic dicit̉ Ia. ⁊ Riꝫ. ⁊ pro hoc bene ad velleia. l. ſi mulier.§. ſi ab ea. in glo. immo vr̄ in fi. de hoc vide qd̓ no. per Cy. ⁊ dixi. C. de nō nume. pecu. l. tam mādatori. ⁊. sͣ. de pactis. l. quod dictum.§. fi. autē. Proprie ē vere de materia p̄cedēti quamquam ſicꝫ ꝓ.§. alleget̉. ⁊ qd dicit repetun.ſ. piedicti. de quibus dictum eſt. sͣ.§. ꝓxi. ¶ Non oppoſita except̉. ſecus ſi Ametli. jſſer oppoſiu ane ſencuā ⁊ fepiobata per ea que no. jͣ. de re iudi. l. a diuo pio.§. vlti. ⁊ ꝓ hoc. jͣ. de excep. rei iudi. l. ſi duobus. ⁊ de ꝯpen. l.

Ad ſenatuſcōiuliū macedonianū. qd̓ in diem.§. ſi rōem. vbi vtet̉ in exequutōe ſentētie ⁊ eſt notādū vt dicit glo. ꝙ eſt hic ſpeciale ꝙ ꝑemptoria opponat̉ poſt ſnīam. ¶ Alij caſus notant in glo. ⁊ plenius. C. de iur. ⁊ fac. igno. l. i. ⁊ ibi de hoc dixi. ¶ Querit glo. an huic exceptioni poſſit renūcia ri. ⁊ dicit ꝙ non quia ē odioſa. ⁊ ad hoc facit quod no. C. e. l. vlti. ſecus eſt in excep. velleia. que eſt fauorabilis vt. jͣ. ad velleia. l. fi.§. penul. ⁊ ibi de hoc. ¶ Item querit glo. quid ſi dixit ſe emancipatum. an vti poterit hac except̉. glo. non ſoluit. dominꝰ Riꝫ. tenebat ꝙ ſic ⁊ imputet ſibi creditor qui debuit petere exhiberi ſibi inſtrumentū emācipatōis. vt. C. de teſtibꝰ. auct̄. ſi vero dicat̉ Riꝫ. ⁊ alij doctores cōiter tenent cōtrarium per. l. i. C. e. vbi de hoc ꝑ Ci. ⁊ alios. ⁊ ꝓ hoc. sͣ. ꝙ cū eo. l. ſed ſi ex parte.§. interdū. ⁊. l. penul. ⁊ hanc opi. tꝫ ſpeculator de emp. ⁊ ven.§. reſtat. prima colūna. verfi. hoc etiam ſcias. ⁊ ver. ſequēti. qd̓ tamen intelligas ẜm. l. penulti. ⁊ qd̓ ibi no. jͣ e. ¶ Sed que eſt rō huius. l. dicit Guil. ꝙ cōſideran de ſunt exceptōes. nam ē exceptio nullitatis ⁊ illa pōt opponi poſt ſentētiam. jͣ. de appel. l. ſi expreſſim de ferijs. l. i.§. i. ⁊. C. de ꝓcura. l. lꝫ. vbi de hoc quedam ſunt exceptiones que mete dant̉ ꝓpter ꝑſonas ⁊ iſte etiam poſſunt opponi poſt ſententiaꝫ vt hic ſunt ⁊ alie exceptiones que cōcernunt equitatem actionis de qua agit̉. ⁊ ille debent ꝓponi ante ſentētiam. jͣ. de doli exceptione. l. quia equitate. ¶ Sed que eſt ratio ꝙ ille que cōcernunt rem non poſſunt poſt ſententiam ꝓponi. dicit ꝙ ratio eſt quia perſona ſemper remanet nec per ſentētiam mutat̉ ſtatus perſone ſed vt cōcernit tem vide tur res mulata per ſentētiam vi. C. de vſur. rei iudi. l. fi. ⁊ iō opor tet ꝙ ꝓponat̉ ante ſentētiam ꝓ hoc. jͣ. de verbo. ob. l. eū qui ita§. fi. Guil. ¶ Sed hec ratio non videtur bona quia ſic per ſententiam ſit mutatio rei ꝑ accidentem noue aciōis in factum vt no. d. l. fi. de vſur. rei iudi. Ita ⁊ primo que incipit tener. illa actio noua in factum vi infra ti. ꝓxi. l. iij.§. idem ſcribit dic ergo ꝙ eſt ſpeciale ẜm glo. in hac exceptione odio macedo. in vellei. fauore mu lierum. ⁊ facit qd̓ no. Rofre. ti. de ſenatuſcō. vellei. Ray. ¶ Ibi nō erit in pecunia poſtea I tamen. muiuaia ⁊ dic vi dixis d̓ pigno. ac. l. gracus. ⁊ de ꝓcur. l. filiuſfa.§. inuitus in glo. pa ratur in fi. Sol. hic verſat̉ dānum illi cui reuocatur mandatum ibi non ẜm Dy. vel dic hic in eo qui cōtraxit proprio nomine. Ibi in eo qui cōtrahit nomine domini ⁊ repn̄tat eius ꝑſonam ẜm Pe. C. man. l. mandatū. ⁊ per Ia. de bel. jͣ. qd̓ iuſſu. l. i.§. i. vel dic ẜm eundē Ia. ꝙ hic ⁊ ibi non ſit preiudicium ignoranti qui mandatum ſuſcepilꝫ ibi non valeat manumiſſio quo ad ſeruum ⁊ ſic non eſt contra. vel dic ꝙ in totum dependebat a mandatis ⁊ eius effectus vnde nimirū ſi per penitꝭ impedit̉ ſecus ſi totum non dependet ab eo vt plene dixi. sͣ. ſi cer. pe. l. eius qui in prouincia. Ibi nepoteꝫ in poteſt ate mea. Ibi ſer Illum. uare debere nec ob j. de ieſta. iu. l.qd̓ ſi nepotes vt ibi plene dixi. ¶ Glo. opponit duobꝰ modis ⁊ non ſoluit primo de. l. apud filium de man. vindic. Sol. hic auctorat̉ tāquam priuatus ibi tāquam publicus magiſtratus ar. ſupra de his qui ſunt ſui vel alij iuris. l. filius. ¶ Scd̓o oppo. de. l. qd̓ noſtruꝫ ſupra de vſufruc. Sol. hic filius hunc cōtractum ſuo nomine non poterat exercere Ibi poterat lꝫ det vſufrucium alio modo ꝙͣ habeat Vel dic vbi impedimentū inſurgit ꝓpter defectum conſenſus qui non poteſt facere nec facienti conſentire vbi ꝓpter defectum perſone tunc aut cōtingit propter aliud impedimentum iuris. ⁊ qui non poteſt facere poteſt facienti conſeatire. Si vero propter impedimentum cōſiſtens in per ſona ex quo pariter impedit vtrunqꝫ. quia non poteſt facere nec facienti conſentire vt hic. ⁊ dic vt infra de regu. iur. l. aliud. ⁊ dixi ſupra de adop. l. poſt mortem.§. fi. ⁊ de ma. vin. l. pater.§. fi. ¶ Et adducuntur predicta ad queſtionem ſi ſtatuto caueatur ꝙ minor̄. xxv. annis non poſſunt eſſe de conſilio. an aliquis minor poſſit eſſe elector conſiliariorum conſilij. ⁊ hic argumen. eſt ꝙ non. ⁊ ad hoc. C. de hereti. l. ſecunda. ⁊ exira de hereti. c. ex cōmunicamus.§. credentes. Oldra. ¶ Ultimo inducit Guil. hanc.l. ad queſtionem an ſecūdus emphiteota ſi vult vendere te neatur requirere conſenſum primi domini vel emphiteotā a quo cauſam habet ⁊ teuet ꝙ primi domini. ⁊ ꝓ hoc de acquir. here. l. filiuſfamilias. ⁊ de hoc no. ⁊ dixi. C. de iure emphi. l. fi. ⁊ inſti. loca ti.§. adeo. ¶ Ibi priuatus maior ibi ſe Ihil int̓ereſt. naiuſcon. macedon̄. e ad n. glo. adde. de hoc dicto vt plene no. ⁊ dixi. C. ex qui. ca. ma. l. reſpublica. in glo. patua. Ad fi. glo. adde quod facit. sͣ. I filius ſa: qͦe conſtiū pecul. ticius. ⁊ qd̓ no. jͣ. rem ra. ha. l. enim.§. i per docio. C. ſi certuꝫ petatur. l. abſentis. ⁊ facit in clementinis de procurato. e.i. cum ibi notatis. Ibi tenebitur nec vlla exceptio ſibi da IlluS. ur ⁊ no. ꝙ onus patris ē dolare filiaꝫ vt. C. de dotis ꝓmiſ. l. fi. ⁊ ibi de hoc no. ⁊ dixi mater autem non tenetur. vi. C. de iure do. l. mater. nili in caſu quādo eſt heretica ⁊ filia catholica vt. C. de hereti. l. cognouimus. ⁊ no. per Archi. xxxij. q. ij. c. vlti. Qui mutuauit filioſa. con Redit orem. na macedo. ⁊ ẜm hoc v̓ſi. plane alio caſu loquitur ſcꝫ quando contractus cum filio celebratus licitus fuit. nam ſi contra macedo. celebratus non tenetur pater de peculio vt. C. e. l. penul. vel dic ꝙ toīa lex loquitur in contractu licito. ſed in primo caſu non pōt accedere fideiuſſor nomine obligationis ꝯtracte in ꝑſonam filij. nul la enim ſupereſt mortuo filio in perſona eius qꝛ non ſupereſt in he redutate non vt. l. qui contra. jͣ. de fideiuſſo. quia filiuſ familias ẜꝫ hec iura non haberet hecedem vi. jͣ. de ca. pec. l. i. ⁊. ij. ⁊ ſic nulla ē obligatio ad perſonam filij reſpectu is cui poſſit accedere fideiuſ ſor qꝛ adhuc illa ſuꝑeſt ⁊ ſic loꝗt̉ v̓. plane. ⁊. jͣ. d̓ fideiuſ. l. plane. ibi n̄ poſſe noīe filij. ibi accedat nec ob sͣ. e. l. ſed ⁊ ſi p.§. non ſoluꝫ qꝛ ibi filius viuebat hic mortuus eſt. ⁊ rō no. jͣ. de ca. pe. l. pater qui ca ſtrenſe in prin. in glo. magna ⁊ dic vt ibi notatur. Ibi competit. sͣ. alias celebrato licito contractū cum filio non iſto caſu vt dicta. l. penul. C. e. vel dic in hoc caſu queri per dationem fideiuſſi videa tur contractus approbatus vt. e. l. ſed iul.§. penul. ⁊. l. ſed ⁊ ſi pater ꝙ poſſet habere locum viuente filio. Sꝫ eo mortuo nullo mo do quia nulla ſupereſt obligatio cui fideiuſſor accedit vt dicta. l. qui contra. jͣ. de fideiuſſoribus. ⁊ ſupra dixi. Old. in glo. alterius contractus in fine prima tuio. Rai. Alias incipit exceptꝭ paria ſunt Alianus. ſare ⁊ ſcue debere boc dicit nō ob sͣ. e. l. ſed iul.§. ſi duos vt ibi no. ⁊ vide noīaīa ꝑ doc. C. e. l. i. Et potes dicere aliquando certum eſt ꝙ credit eum patrem familias ex iuſta canſa aliquādo aūt eſt ꝙ ſcit eum filiumfami. ⁊ hoc caſu ſemper obſtat exceptio vt hac. l. ⁊ iſte caſus eſt planus ⁊ primum caſum ꝙ iuſte credidit eum patrē familias potes declarare quia oſtendit ſibi inſtrumentū emancipationis quod tamē erat falſum. vel quia ſic publice credebatur vi. C. e. l. iij. ⁊. l. zenodorus. Aliquando credit eum patremfami. ſꝫ non iuſta cauſa vt quia credit ſoli aſſertioni filij de quo dic vt dixi. sͣ. e. l. tam ⁊ ſi. quidam tamen diſtinguunt aut filius fuit in dolo ⁊ ceſſat macedo. quia dolus culpe preponderat vi. l. item ſi obſte trix. sͣ. ad. l. aquil. alias non ceſſat. Iaco. de are. ⁊ Riz. tenent quod ſemper obſtet exceptio macedo. quia non debuit credere filio aſſe renti ſe emancipatum niſi oſtenderetur inſtrumentum emācipatio nis ſed vbi oſtendit dic ſed falſum quia tunc ꝓcedere poſſet propter dolum ꝙ exceptio ceſſaret. ſi vero dubitatur vtrum iuſta cā ductus credebat eum patremfami. tunc ſi potuit ſcire inquirendo obſtat exceptio vt hae. l. ſi non iunc ceſſat exceptio. ⁊ ſic intelligi pōt ꝙ hic no. ⁊. C. e. l. i. ⁊ dicta. l. tā ⁊ ſi. sͣ. e. ¶ Explicit liber. xiiij. Et incipit. xv. de peculio.

De pecullo. ¶ Super rubrica vide Azo. in ſumma ⁊ Rofre. eo. ti. ⁊ extra de peculio clericorum. ⁊ per Goffre. Hoſti. in ſumma. e. ii. ⁊ ꝑ ſpec. ¶ Quot modis ſumatur peculium habes hic in glo. rubrice. et plene in alphabeto dictione peculium. ⁊ vide. C. de inoffi. teſta. l. fi. ⁊. jͣ. de verbo. ſigni. l. pater fami. an iſta de peculio exercitoria ⁊ ſimiles ſint ꝓpria nomina actionum vel adiectōes aliarum actio num no. ⁊ dixi. sͣ. de exercitora. l. ſi tamē.§. vltimo. ⁊. jͣ. e. l. iij.§. ſi ſer nus.§. fi. Continuatio ad ſuperiora. jͣ. e. l. i. ⁊ verba edicti. ⁊ ꝙ ma ſculinum ꝯcip̄. femininum impubes tenetur quādo factus eſt locupletior. e. l.§. ſi cum impubere. poteſtatis verbum quomō intel ligatur. e. l.§. poteſtatis. an fruciuarius teneatur. ex contractū ẜui jͣ. e. l. ij. In ſeruo hereditario habet locum de peculio. jͣ. e. l. licet. ¶ An pupillus ex contractū ſerui teneatur. e. l.§. ſi filius. ¶ An ex mandato ſerui dominus obligetur. e. l.§. ſi ſeruus. ⁊ vbi nō va let compromiſſum nec arbitriū ex eo ſequutum ſi filius fideiubeat vel compromittat an pater teneatur. e. l.§. ſed ſi filius. Et an filius coram arbitro litigare poſſit fine ꝯſenſu patris an filio ꝯdemnaiō teneatur pater. e. l.§. idem ſcribit. Et ꝙ in iudicio quaſi cōtrahi tur ⁊ an inſpiciatur origo vel ſententia ex furto facio per filiuꝫ pat̓ teneatur. e. l.§. ex ſurtiua an pater teneatur de geſtis ꝑ filium ī ma giſtratū. e. l.§. fi. Quid ſit peculium. jͣ. e. l. peculium. ⁊ ꝙ re nō ver bis augetur ⁊ an exigatur ſcientia domini. Quomō per es alienum minuatur peculium. e. l.§. ſi here alieno. ⁊ an feudum aꝑtum in dominum per feloniam vaſalli ſi ſibi non auferat̉ a domino ſit nouum vel antiquum de peculio vicarij. e. l.§. fi. an pater vel dominus teneatur ex depoſito facto penes filium vel ſeruuꝫ. jͣ. e. l. de poſiti. An ex iuramento delato per filium patri teneatur. e. l.§. i. dif finitio peculij. e. l.§. fi. ⁊. l. ſe. an pupillus vel furioſus poſſit peculium concedere. jͣ. e. l. qͣꝫtuberonis. an peculium debeat neceſſario cōcedi a dn̄o vel ſufficiat ſi nō adimat.§. ſunt quidā ⁊ an idem in ꝯceſſione libre adminiſtratiōis an pupillus vel furioſus poſſit hr̄e peculium. e. l.§. pupillum. Quod omnes res poſſunt eſſe in pecu lio. e. l.§. fi. Et an̄ appellatōe mobilium contineant̉ nomina debitorum. peculium non conſtituit̉ verbis ſed traditione. jͣ. e. l. non ſta tim ⁊ an preſumatur traditio facta ⁊ ꝙ non ſic de facili ſit datio ſi cut ablatio. Et an bannitus ad inſtantiam creditorum eis volenti bus eximipoſſit de banno. damnum datum per ſeruum domino deducitur de peculio. jͣ. e. l. ſed ſi damnum de peculio deducit̉ debitum domino ⁊ eius ſubiectio vel ad eius curam ſpectantibus. e. l. vſqꝫ ad.§. ſi ip̄e ſeruus. ſi ſeruus ſe precipitat vel occidit domi nus non deducit. e. l.§. ſuper. Et an licitum ſit alicui in ſe ſcū re. Et ſi clericus ſeipſum vulnerat an ſit excōmunicatus ꝙ melior ē conditio prius ad ſnīam venientis. jͣ. e. l. ſi non. Quomō dominꝰ ꝯuentus actione noxali ſibi debitū deducat. jͣ. e. l. ſi noxali. ¶ An quod dominus ſemel deduxit poſſit amplius deducere. e. l.§. eſt aūt qōnis. Et an debitor quantitatis reſpectu ſpeciei liberetur per interitū ſpēi. Et an dominus poſſit ſibi debitū deducere in vna re qꝫ velit ꝙ facit an in vna re quarta deducatur. ⁊ an mulier que pe tijt dotem per. l. vbi ſi res ſibi aſſignatꝭ pereant iterum peti poſſit ⁊ de ſignificato huius dictionis aſſignare. Si ꝯuentus de peculio poteſt alia via ſibi conſulere ad ſibi debitum illud non deducit. e. l.§. quod aūt. Quādo ē cōmunio ẜui ⁊ peculij vel alterius tantum. quomodo debitum deducatur. e. l.§. fi. ⁊ legibus ſequentibus. Si dominus rei date in emphiteoſim decedat pluribus re lictis heredibus ⁊ emphiteota velit vendere ⁊ vnus heredum ve lit emere ⁊ alij vēditōi ꝯſentire an ille qui vult emere debeat habere totam vel partem ſuam tantum. jͣ. e. l. iiem cūieſtō. ¶ Qd̓ directe actiones per ceſſionem non tranſeant. jͣ. e. l. quis ergo caſus. ⁊ de ſignificato huius dictionis concedo an imporiat domi niū Et an̄ vendens locum vel caſtrum videat̉ vendere penſionē ⁊ ficta que ibi habet. Quomō deducat̉ domino debitū de pecu lio ordinariorū ⁊ vicariorū. jͣ. e. l. ſi ſeruus. ⁊ quis dicitur dominus ſolum rōne preheminētie. quod facit ad qōnē vxoris que relicta ē domina maſſaria ⁊ vſufruciuaria ex ꝑſona ſerui dotalis pōt eſſe penes maritū duplicis generis peculiū enim vnuꝫ ſpectans ad eū ⁊ aliud ad vxorem. jͣ. e. l. huic queritur.§. poteſt aūt. Et qual̓r tunc d̓ peculio teneat̉ ⁊ ꝗd de ꝓ prietario vel fructuario vel duobꝰ ſo cijs ī peculio ꝯputat̉ qꝛ dn̄s ex dolo tenet̉. jͣ. e. l. ſumma. de tu. vel cura. vel ꝓcur. an teneat̉ minor vel dn̄s. e. l.§. ſi dolo. Qd̓ dn̄s cogat̉ p̄ciſe ⁊ pr̄ ſuſcipere act̉. de peculid. e. l.§. fi. Et an quis cogatur preciſe lite ꝯte. ꝙͣ in cā noxali fiat miſſio ex ẜo decicto īfra e. l. edium. Et an curator furioſi poſſit cōcedere adminiſtrationeꝫ peculij. jͣ. e. l. curator. an veſtimenta ſint in peculio. ⁊ an de famulo recedenti poſſint auferri veſtes. Et an vxor mortuo viro lucret̉ veſtes. Qūo dominꝰ tenet̉ ex dololo cōmiſſo circa peculiū. jͣ. e. l. ſi ſemel ſeruo alienato cōtra quem detur actio. jͣ. e. l. ⁊ ancillarū.§. ſi ſeruus cōtrahens cum ſeruo plurium qualiter cōtra eos agat. e. l.§. ſi quis cum ſeruo. Et ſi emphitheota decedat qui tenebat rem a duobus ⁊ inſtituit eos heredes. an vnus ſit emphitheota alteriꝰ Seruus obligat dn̄um inuitum de peculio. jͣ. e. l. ſi quis ſeruuꝫ.§. etiam. ſufficit habere ius temꝑe ſentētie lꝫ non haberet tꝑe litꝭ ꝯte. jͣ. e. l. queſitum. ¶ Quomō ꝯueniant̉ heredes domini vel pr̄is d̓ peculio. e. l.§. ſi cum ex parte. Et an quis poſſit cōueniri ex ꝓpria obligōne ⁊ hereditaria ex eodem debito. Is qui ſuccubuit poſtea aucto peculio agere poteſt. e. l.§. is qui. ¶ An electio vnius actionis preiudicet in alia. e. l.§. ſi ānua. Quod replicatio habeat na turam actionis. e. l.§. in dolo. Et an venditor ſerui teneat̉ de pecu lio. an vno cōuento ceteri liberentur. jͣ. e. l. ſi ex duobus. cuius tꝑis cōſideretur peculium. e. l.§. in hoc aūt. An vendito ſeruo videatur venditum peculiū ſicut acceſſor̄. e. l.§. fi. Quod talis libellus admittatur. peto rem ⁊ ſi non reſtituas peto eſtimationē. jͣ. e. l. in bone fidei. Quod emptor ſerui cōueniatur de peculio ꝙ eſt penes vē ditorem. jͣ. e. l. ſi creditor.§. ſeruum cōem. An actio ad exhiben. ⁊ rei ven. poſſunt ſimul ꝓponi. jͣ. e. depoſui. de ordinario ⁊ vicario e. l.§. ſi ſtichus. vnde dicatur peculium. jͣ. e. l. peculium ex eo. ⁊ fa cit ſi pater dedit filio de alimenta ⁊ ip̄e partulizauit an habeat pre cipuum a fratribus ꝙ peculium naſcitur creſcit decreſcit ⁊ morit̉ jͣ. e. l. peculium naſcitur. Quod ſeruus ſolum naturaliter obligat̉ ⁊ abuſiue dicit̉ debere vel ſibi deberi. jͣ. e. l. nec ſeruꝰ. In arrogator̄ datur actio de peculio. jͣ. e. l. in arrogator. Et an monaſterium teneatur ex cōtractibus monaci. contra hens cum filio habet eum obligatum ⁊ patrem. jͣ. e. l. ſi quis cum filio de libera adminiſtratione peculij. au veniat in generali cōmiſſione. jͣ. e. l. qui peculium. Et quid veniat in generali cōmiſſione vicarij ep̄i. vtrum lite cōte. cum vno alter liberet̉. e. l. quotiens.§. ſi creditor. Quomō perdatur libera peculij adminiſtratio. jͣ. e. l. libera. Et an dicatur quis ſcire ꝙ vehemēter oppinatur. an teneatur ſententia vel decretū ex iniuſta cā. jͣ. e. l. eo tempore. Et an ꝓ debito cōditionali fiat miſſio in poſſ. de ſignificato dictōis. extra. e. l.§. ſeruus. Et de modo relinquendi ſpurio filio per patrem ꝙ dubius eſt litis euentus ⁊ bel li. jͣ. e ſ. qd̓ debetur. ⁊ qui tenet̉ eo ꝙ habet act̉. cedendo liberat̉ de priuilegio domini ꝙ ceteris preferat̉ in reuocatione dominus an ꝓximior agnatus qui ex cōſuetudine admittit̉ ad recuperandum. ¶ De priuilegio cruce ſignatorū debi. ex mente cum qui volebat agere de peculio. jͣ. e. l. is cuꝫ quo ꝙ filius pōt fideiubere apud dominum infra. e. l. ꝙ ſeruus. ¶ Ibi eorum filioruꝫ vel Rdinarium. gruorū. Ibi quis cōtraciin glo. ſed nōne in fi. immo dic verius ꝙ ibi ex con tractu obligantur inſolidum hic vero ex iuſſu. ⁊ hoc notabiliter dicit littera qui tribuunt actionē. Riꝫ. ¶ Eſt autē triplex hoc edicium.i. ex hoc edicto poteſt agi tripliciter ſcilꝫ de peculio quatenus eſt in peculio de in rem verſo quatenus eſt verſuꝫ ⁊ ꝙ iuſſu quaten̄ eſt iuſſum. ¶ In glo. hoc ideo in fi. dic vi no. inſti. ꝙ cum eo.§. in rem. auct̄. circa fi. verba ibi talia ſunt ſubaudi de eo negocio ⁊cͣ. ſimile. sͣ. ti. ij. in rubrica de eo. Ibi ob eam filiā familias vel ancillam puberem. Ibi actio non ex vi interpretatio nis ſed virtutis eiuſdem rationis que eſt indifferens ad virunqꝫ ſexum. vi. sͣ. de cōſti. pecu.§. i. vbi de hoc dixi ſatis. nec ob qd̓ no. jͣ. de ver. ſi. l. i. cum ibi notatis. ¶ Si cum impubere. Ibi ſi locuple tius ſubaudi ⁊ inquātum ẜm veram lecturam. Ray. ¶ In glo. nota caſum in fi. prima vera vt no. C. qd̓ cum eo. l. ancillaꝫ. Rey. Sed Riꝫ. tenebat finem huius glo. arg. cōtra. infra. e. l. ex facio. ⁊ ſo. ma. l. ſi cum dotem.§. fi. ¶ Poteſtatis ibi queri ſeruo infra de ver. ſig. l. poteſtatis. Ibi cōuenire vos domini. Ibi alieni ſunt non ob. sͣ. de nego. ge. l. ſi liber. vt ibi no. in glo. immo nō magis in fi. ⁊ ſic cum vtroqꝫ agit̉ vt ſequit̉ in tex. l. ex ea cauſa ꝑtita vt re e opera.

De pecullo. ¶ Ibi ante additā hereditatē ⁊ tunc dat̉ Ice l. n heredem poſtea adcūtem. Ibi ſubſtiiu tutus ſeruū cum libertate. Ibi ⁊ de in rem verſo ex ꝑſona hereditaria non ſua vt in glo. vt. jͣ. Ibi cū ſucceſſit ⁊ dic obligauit hereditatē que repreſentat ꝑſonam defuncti vt inſti. de here. inſti.§. ſeruus. ⁊ de acquir. re. do. l. hereditas ꝑui. Ibi cōuenit̉ ex cōtractu huius ſerui. Ibi de peculio actionem hoc verū in acquirendis non in acquiſi is. ar. C. de acquir. poſ. l. fi. Ibi cōceſſum expreſſo curatore furioſi. Ibi ne habeat per qd̓ tacite vr̄ cōceſſum vt habeat in querendis non in queſitis vt dixi in glo. vt hic in fi. qꝛ ibi non ꝯcedit̉ peculium ſed peculij adminiſtratio ſic ⁊ prefectus cōcedit adminiſtrationē defenſorem ciuitatis non tamen eum eligit in aucten. de defen. ci.§. decetero. ⁊.§. non habere. ¶ Si filius. Ibi interueniant ꝓ extraneo. Ibi non obligat̉ domi nus. ſecus in re peculiari vt ꝓ creditore peculiari ⁊ hoc ſequitur ⁊ facit quod no. jͣ. de duobus reis. l. ex duobus reis in prin. ¶ Iul. Ibi functus ſit ꝓ extraneo. Ibi non obligat de peculio. non ob. jͣ. e. l. ſi noxale. in prin. vt ibi no. in ver. cui congruit. Ibi ſi a filio mi hi naturaliter obligato. Ibi non de in rem verſo inſolidū vt. jͣ. e. l. in bone fidei. ⁊ de in rem verſo filiuſfa. togam. ⁊ vide Pe. C. ꝙ cum eo. l. vltima. Ibi preſtatura quatenus eſt in peculio. Ibi ꝯditurum per cōditionem indebiti non per actioneꝫ mandati. nec ob. sͣ. de cōditione indebiti. l. indebitam. quia ibi loquitur in eo qui po teſt habere cōditionē indebiti. ſed hic filius non poteſt eam habere contra patrem. Ia. de are. ¶ In glo. no. quia per hoc de hoc vide quod plene no. ⁊ dixi. sͣ. de exercito. l. ſi tamen.§. fi. ⁊ inſti. ꝙ cum eo.§. fi. ¶ In glo. qd̓ dicit ibi ſuꝑiori caſu precedētis.§. nō ſcd̓o qꝛ ibi dominus de peculio non tenetur. Ray. ¶ In glo. ſed cum nomine alieno in fi. Immo nō ſumit̉ cum ſit indebitū. vt. sͣ. de cōdi. inde. l. ſi ꝓcur. ⁊. jͣ. rem ra. ha. l. ſi indebitum. vnde magis deberet dici econtra. ſed dic rationem quia magis videt̉ ſuo nomine ſoluiſſe.i. pro ea obligatiōe qua ſe credebat ieneri qͣꝫ nomine filij vt. jͣ. man. l. pap̄. ⁊ de fideiuſ. l. cum his. Ol. ¶ Si ſcruus. ibi neum ſeruum vel dominū. ⁊ no. ꝙ vbi cōpromiſſum non valet. nec arbitrium qd̓ ex eo ſequit̉ nec pena cōmittitur. ¶ Sed ſi filiꝰ Ibi acceptꝭ ſit ꝓ extraneo. Ibi ex compromiſſo filij. Item allega tur iſte.§. ꝙ filius poſſit litigare coram arbitro ſine conſenſu patris. quia non habetur ex toto ꝓ iudice. nec eius ſentētia eſt vera ſententia. C. de arbitris. l. i. sͣ. de his qui no. infa. l. quid ergo.§. ex compromiſſo. jͣ. de euict̄. l. ſi dictum.§. ſi cōpromiſſero. licet arbitria ſint redacta ad inſtar iudicioruꝫ. sͣ. de arbi. l. prima. de hoc no. C. de bo. que libe. l. fi.§. primo in glo. magna. ⁊ ita tenet Guil. de cuneo. Ibi ſcribit teneri filio ꝯdemnato. ibi act̉. pati. vt quia ex ma leficio. ſecus ſi filius fuerit cōtumax vt notat̉ inſtitu. de noxal. in fi ⁊ idem in bannito eadem ratione. nec ob. de bo. dam. l. ſi filius. vt ibi colligitur. Ibi iudicio.i. ſententia. Ibi cōtrahi. i. quaſi contra bi. nec ob. jͣ. ſolu. matri l. ſi marito.§. ſi voluntate vt ibi per Dy. ¶ Ibi defenſor ſine mandato ⁊ ſic debei fieri exequutio contra eum. sͣ. de ꝓcu. l. plautius. Et allegat̉ ꝯtinue iſte.§. ad duo. primo ꝙ iudicio quaſi contrahit̉ ⁊ habet̉ expreſſe. lꝫ glo. non alleget. jͣ. d̓ tute. ⁊ ra. diſtra. l. defenſor. in fi. ⁊ ibi in glo. ⁊ intellige vt dixi. sͣ. de mino. l. verum.§. ex facio. ⁊ ideo ex ſentētia orit̉ obligatio de quo dic vt dixi. sͣ. de cōdi. inde. l. iul. ita ⁊ heres dicit̉ quaſi ꝯtrahere cū creditoribus hereditarijs adeundo hereditatē vt inſti. de obligationibus que ex quaſi ꝯtractu naſcunt̉.§. heres. ⁊.j. ex quibus cau ſis in poſ. ea. l. iij. in fi. ⁊. l. ſe. ⁊ ibi in glo. ⁊ cum legatarijs vt. jͣ. de re. iur. l. qui cum alio cōtrahit.§. ſed ⁊ ad hoc. de acquir. here. l. more. ⁊ ex cōfeſſione facta in iudicio dicit̉ quis quaſi cōtrahere. sͣ d̓ interrogat̉. l. de etate.§. qui interrogatus. ¶ Ad hoc opponit gl. ⁊ nō ſoluit de. l. fi. C. de vſur. rei iudi. ſed dic ꝙ ibi ſpāle odio vſurarum. ⁊ qꝛ debet̉ vſura centeſima. ⁊ quādo penes eūdem manent ſemper ſunt vſure vl. C. de vſur. l. fi. penes aliū aūt quādo ꝯueniun tur in ſortem vt. jͣ. de admi. tu. l. qui negociationē.§. ſi. Scd̓o allegat̉ ꝙ nō inſpiciat̉ origo obligōnis ſiue iudicij. ſed ipſa ſenientia ad quod eſt. jͣ. de penis. l. qd̓ ad ſtatutum. C. ſi cer. pe. l. non bene originem. quod facit ad queſtionem ſi ex ſtatuto imponatur pena pecuniaria pro crimine capitali ꝙ poſſit interurnire procu. de quo plene dixi infra de pub. iudic. l. penulti.§. ad crimen. ſupra de procura. l. ſeruum.§. publice. ⁊. C. de accuſationibus. l. reos. ⁊ quod tunc poſſint tranſigi vel non dixi. C. de iranſactio. l. tranſigere. ſed quod origo attendi debeat allegat glo. infra de dona. l. quid id ꝙ vbi de hoc. ⁊ dic vt in glo. vel dic ẜm Iaco. de bel. aut res de qua agitur poteſt valere inſpecta origine ⁊ non inſpecio exitu. ⁊ tunc origo inſpicitur vt in cōtrario. Aut ecōtra poteſt valere tā ium inſpecto exitu ⁊ non origine ⁊ tunc inſpicimus exitum vihic. ⁊. jͣ. de rebus dubijs. l. quotiēs. Uel dic ẜm Guil. aut loquimur reſpectu eiuſdem perſone. ⁊ iunc aut iſta perſona eſt in dolo vel culpa ⁊ non attēdimus naturam actōis principaliter in ſui fauorem ſed act̉. ſubrogatam in ſui odium vt ſupra de nego. geſtis l. diuortio aut non eſt in dolo ⁊ tunc attēdimus originem actiōis nō ſubrogatam. jͣ. de compēſatꝭ. l. quod ſi marcellus. ⁊ dicta. l. qui id quod de dona. de priuilegijs credi. l. ij. ⁊. C. de macedo. l. ſifi lius. aut loquimur reſpectu tertie perſone ⁊ tunc non atiendimus originem ſed actōem ſurrogatam vt hic. tar. jͣ. de iure do. l. cū in fundo.§. ſi fundus. Guil. ⁊ ad iſtud facit Biocat. an actio ſurrogata ſapiat naturam illius in cuius locum ſurrogat̉. de quo no. ⁊ dixi. sͣ. ſiquis cauiōibus. l. ſi eum.§. iniuriarum. ¶ Ex furtiua cauſa ibi condici poſſe inſolidum ibi rerum amotarum mariti ꝓ vxore. ¶ Si filius ibi dum vir.i. magiſtratus municipalis. C. de man. li. l. i. ⁊ in alphabeto. ibi pupillo cui dedit tuiorem. Ibi ſaluaꝫ ſore ab illo tutore. ⁊ dic quādo filiuſfami. eſt in aliquo officio an pater teneatur. aut eſt publicus auctoritate ⁊ vtilitate vt decurio. tunc aūt pater expreſſe cōtradicit ⁊ non tenetur niſi de peculio vt hic. ſi vero ꝯtradixit expreſſe iunc inſolidum. jͣ. ad municipales. l. quotiens. vbi de hoc. ⁊. C. quod cum eo. l. i. aut officium eſt publicum auctoritate ⁊ vtlitate priuatum vt iutela vt inſti. de excu. tuto. §. i. tunc attendēdum eſt ꝙ vtrum detur a iudi. tunc qualitercūqꝫ pater approbet tenet̉ alias non quāuis ſciat. jͣ. de tn̄telis. l. ſi filius. Si autem fuit datus a teſtatore licet pater ſciat ⁊ ꝯſentiat ꝙ admi niſtret non tenet̉ niſi ſe obligauerit. jͣ. de admi. tuto. l. lucius. Aut eſt officium mere priuatum auctoritate ⁊ vtilitate vt ꝓcurator vel de fenſor tunc non tenetur niſi expreſſe ſe obliget vt dicium eſt in tutore teſtamētario. vt dicta. l. lucius. vnde ſolum de peculio tenetur ⁊ ita intelligatur. sͣ.§. idē ſcribit. G. Ibi gratia fecit eam peculiū ſerEcullum. Ibi ſi debuo naiurali vis de condi. inde. l. ſiquid dominus. Ibi nuda voluntate a vera ſolutione debiti. Ibi debitor eſſe ⁊ illud auge bit peculium. Ibi re enim nō verbis. No. verba ſimile eſt ꝙ dicit̉ ego non verbis quero ꝓſperari ſed moribus nec honorem eē pu tō in quo fratres meos honorem ſuum perdere cognoſco. xcix. di. c. certe. ⁊ alibi non in folijs libertatis. ſed in radice rōnis conſiſtit lex angelica.i. q. i. c. marchion ⁊ baſilides. Ibi habuerit extra res peculiares. Ibi quod non eſt verum ad hoc. jͣ. de ſta. lib. l. ſi he redi. decem. alias ſi decē heredi. ⁊ de furtis. l. inficiando.§. ꝙ furi ¶ Collige ergo ꝙ peculium nō auget̉ domino ignorame ſed nūquid reꝗratur ꝙ ſi ſeruus aliqua acquirat ꝙ dominus ſciat ad hoc vt ſint in peculio dic ꝙ nō. nam eo ipſo ꝙ ꝓmiſit ſibi peculium concedere videtur ꝙ poſſit ꝯtrahere ⁊ acquirere vt. jͣ. e. l. diffi nitio. Sed ibi non habet peculium ⁊ aliqua acquirit non ſunt īpe culio niſi dominus ſciat vt hic ⁊. jͣ. e. l. qͣꝫtuberonis.§. cum quidaꝫ in ver. ſi ope. Ibi ob rem furti eſtimationem. ⁊ idem dicunt ſi habeat peculium ⁊ aliqua acquirat extra res peculiares. G. ¶ Si here alieno. ibi in peculium ſerui quo ad vniuerſitatem peculijque eſt iur̄. Ibi maneret vt. jͣ. de ſta. libe. l. ſi heredi. x. alias ſi..x. heredi. idem in hereditate vt in glo. ibi donaſſe remitēdo. Ibi peculiū ſuppletur. Item verum non aūt per hoc nouū ꝯſtituitur ad intellectum queſtionis glo. ſcias ꝙ feudum eſt duplex ſcilꝫ antiquum ſen paternum ⁊ nouum. ⁊ differunt quia nouum reuertitur ad do minum ⁊ non ad agnatos vt in vſibus feudorum qui feu. da. poſ. c. ꝯradus. ⁊.c. ſi cōmuniter de duobus fratribus de nouo benefi cio inueſtitis. c. i. Si vero ſit feudum antiquum reuertit̉ ad agnatos. ¶ Querit ergo glo. ſi apertum ē feudum in dominū ꝓpter feloniam per vaſallum cōmiſſaꝫ ⁊ domin̄. remittat vaſallo feloniam ⁊ non auferat ſibi feudum an dicatur feudum nouuꝫ vel an iiquum. glo. hic per hunc.§. dicit ꝙ videtur antiquum eſt quaſi ex antiqua conceſſione non ex noua. ¶ Sed videtur ꝙ ex noua ar gu. jͣ. de iure do. l. adoptiuum.§. i. opi. glo. ſequitur hic Guil. poiſſime quia feudum ꝓpter feloniam nō amittit̉ ipſo iure ſed per

De peculio. ſententiam in vſibus feu. de beneficio ſine culpa nō admitēdo. c. vno. ⁊ ita no. glo. de ꝓhi. feu. alie. per Federicū. l. imperialeꝫ.§. ca lidis ſuper verbo reueriat̉ ⁊.§. inſuper. ⁊ de vaſallo decrepite etatis qui benen̄cio reuūciauit. c. i. vnde hoc caſu nō videtur de nouo datam tamē non perditum vel adempiū. vt. jͣ. de coll. bonorum. l. i. §. ſiquis filium. ⁊. C. de itanſac. l. ſi ꝓ fundo in fi. ⁊ per leges ī glo. allegatas ad. l. adoptiuum.§. i. dic̄ ꝙ ibi erat res integra ⁊ tractat̉ de do. noua. conſtuuēda qꝛ non pōt eſſe noua dos ſine matimonio. C. de dona. aate nup. l. fi. circa prin. hic autem nō iractatur de ſeudo nouo conſtituendo. Sed de veleri non auferēdo quare ex veteri conceſſione videt̉ habere. item hic non erat res integra. ibi ſic vi ſupra dixi. G. ⁊ de hoc ſimiliter dixi in dicia. l. quod dicit̉ de impenſis in re. do. fac. que hic allegatur in glo. ¶ Non ſoluꝫ ibi ſeorſum a peculio ordinarij. Ibi conueniunt̉ ex depoſito fcō pe Epoſiti. as filium velſeruum qui depoſiiū non feſtiluerit. ibi captus ſim.i. deceptus ego depo nēs. ibi obligatur rōne rei ⁊ delicti vi sͣ. in glo. ſi di cas in fi. ⁊ in actione de peculio habetur rō dolidomini vl̓ patris quaſi pater vel dominus in hoc filij. vel ſcrui ſit debitor ⁊ ideo in peculio computatur vt. jͣ. e. l. ꝙͣtuderonis.§. fi. ⁊ innuit̉ iufra depoſiti. l. iij.§. filium. vel peret ſatiſficri de peculio ⁊ ſolui quaſi dolo pa tris vel domini actor ſit leſus vt infra. e. l. in bone fidei. Iaco. de are. ¶ Si fil̓. ibi iuratum ſit eum debere. Ibi danda eſt contra patrem. Facit hec. l. ſi ꝓcurator litis cōte. Iffinitio. acu aliū ꝓcur. ⁊ ſic ꝯdēnatus ꝙ executio fieret ꝯͣ dominū ſicut fieret ſi primus eſſet ꝯdēnatus vt infra de re iudi. l. iiij. ⁊ sͣ. de ꝓcu. l. plau tius. qꝛ ꝯſtituēdo eū ꝓcū. videor ꝓmittere ſibi ꝙ alium faciat. Uautuberonig.)taſuis ꝓpatali as ſibi repugnaret. l. labeo. infra de ſup. le. Ibi nō poſſe non ob. īfra de de acqui. poſ. l. i.§. item acquirimus vt ibi no. ibi ſer nus cōis nō noua ꝯſtōne. Ibi vel pupillus ⁊ alier maior vel ſane mētis. ¶ Sunt quidam. ibi putant ⁊ male. ibi ꝯcedi expreſſeⁱ ⁊ fa cit. sͣ. e. l. peculiū. ¶ Alia ibi concedēda vide quod no. ⁊ dixi. sͣ. d̓ offi. ꝓcur. ceſar̄. l. i. in prin. Ibi ſcire res dꝫ quaſi dicat ſcire. dꝫ ⁊ tꝫ res in peculio. nō tamē eſt neceſſe ſcire ſingulas res. nā ⁊ ſi ſin gulas res neſciat nihilominus erūt de peculio dūtamē dominus ꝓmiſſurus eēt ſi ſciret. jͣ. e. l. nō ſolū de acqui. poſ. l. peregre.§. que ſitum. Et facit iſte.§. ꝙ ſi cōſtitui ꝓcur. generalem qui facere poſ ſet omnia que ego poſſem ſi preſens eſſem ꝙ nō poſſet vendete. nec videatur ſibi ꝯceſſa libera que ē ſpāliter ꝯcedenda vt hic dicit̉ ⁊ ꝓ hoc. dicta. l. de offi. ꝓcu. ceſa. l. i.§. i. infra man. l. crediior.§. lu cius. infra. e. l. qui peculij. ⁊ sͣ. de ꝓcu. l. ꝓcurator cui libera. ⁊ ibi ī glo. ⁊. l. ꝓcur. totorū. G. ⁊ And. ¶ Pupillū. ibi ex domini vel pr̄is. ibi peculiuꝫ ante ſibi ꝯceſſum. ¶ In peculio. ibi ſeruo debe tur ab extraneo. ibi ſibi dꝫ extra deliciū in peculio cōmiſſum. tunc enim in peculio hoc nō ꝯpuiat̉. infra. e. l. ſꝫ ſi damnū in prin. que eſt ꝯtra. Ibi dominus cōuenit ⁊ exegit. ibi dominus exegit aut dicis eius fideiuſſore qui vēdidit rem euictā ex peculio. ibi hēbit ille ſer uus debitor. Et no. ꝙ iſte.§. mulium expreſſe facit ꝙ appellatiōe mobilium non ꝯtineantur noīa debitorū cū hic ponantur ꝓ ſpē di ſtincta a mobilibus ⁊ īmobilibus. ⁊ ad hoc ꝯcor. C. de preto. pig. l..i. infra de re iudi. l. a diuo pio. de hoc dic vt pleniſſime dixi īfra de ver. ſig. l. mouentiū. ⁊. C. de ſacroſan. ec. autꝭ. hoc ius porectū. circa fi. ver. adhuc quero nūquid iſta ſolēnitas. ⁊ faciū predcā ad ſtatuta loquētia de publicatōe bonorū de quo dixi in meis qōnibus ſtatutoꝝ tertia ꝑte. ⁊. C. de ſen. paſſiſ. l. ſi ademptis infrad̓ do na. l. fi. ⁊ de viufru. le. l. vxori. In glo. ſi ſeruus in fi. prīa vera. ⁊ vt sͣ. allegat̉ de peculio le. l. ſticus dꝫ dicere ſi peculiū. Ibi ſi tradidit vere vel ficte. ⁊ On ſtatim. poc ſequit. Iiē facit līa iſta ꝙ videor tradere rē meā que ē apud te volūtate mea. Contrariū videtur ſentire glo. ſupra de pacus. l. ab emptōe. in fine in glo. magna. ⁊ inſti. de rerum diui.§. interdum. e hic. hec operātur illa verba ac ꝓ tradito habuit quaſi hec ꝯuciūt de hoc dixi. sͣ. de tributoria. l. procuraior.§. ſi plures. ¶ Sicm̄ ē ar. ꝙ ſi quis dixit ſe donare filio ꝙ non cōfitmet̉ niſi itadiuo inſerueniat. ⁊ pro hoc. C. de dona. l. ſiue emancipanti. Item collige illud quod glo. dicit ꝙ non ſic de facili ſit datio ſicut ablatio. In ꝯtrarium arguit glo. ⁊ non ſoluit de. l. nil tam naturale de regulis iuris. So. illud regulare hic cauſale ⁊ eſt ratio quia in cōſtitutōe peculij exigit̉ naluralis datio in ablatione ſufficiunt verba ⁊ merito quia ſeruus non dicit̉ ſibi acquirere vel poſſidere peculiū. ar. jͣ. de acquir. re. do. l. homo liber.§. quicquid. de reg. iur. l. in ſcruit̉. ⁊. l. velle non credit̉ vel dic. aūt datio ⁊ ablatio conſiſtit in volun tate vnius ⁊ tunc re nō integra facilius fit ablatio qͣꝫ datio vt hic. ⁊ ar. jͣ. de acquir. poſſ. l. iij.§. in amittēda. ⁊. l. quēadmodū. ⁊ extra d̓ tranſlat̉: epiſco. c. inter corporalia. vbi de hoc. Sed re integra fit eodem modo vt dicto.§. fi. inſti. d̓ here. qualiter ⁊ diffe. aut in vo luniate dudrum vel plurium. ⁊ tunc obtinet dicta regula cum cōcor. ⁊ dicta. l. ab emptore. sͣ. de penis. ⁊ iſte ſoluiōes ſufficiunt etiaꝫ ad alia cōtraria vt hic in glo. ſignata. ¶ Et predicta faciūt ſi ali quis eſt bannitus ad inſtantiaꝫ creditorū ꝙ creditores poſſunt tol lere bānum quod non eſt verum quatenus reſpiceret vtilitatē publicam vt. sͣ. de pactis. l. iuriſgētiū§. ꝓficiſcar. Guil. facit etiaꝫ ꝙ filiuſfamilias pōt donare cā mortis voluntate patris vt. jͣ. de dona. cā mortis. l. filiuſfa. in fi. ſi pater peniteat ꝙ reuocet̉ donatio. ꝓ hoc. C. de dona. cauſa mor. l. penulti. vbi habes notatum de ſimi li dubio. Guil. ¶ Ibi non cōputa Ed ſi damnum. gitur declara hoc. vi no. sͣ. de cōdi. inde. l. frater a fratre. circa medium glo. magne. Ibi ſurripuerit rem peculiarē glo. op. ⁊ non ſoluit de. l. ſi noxali.§. ſed ſi a debitore. jͣ. e. ſol. ẜꝫ Ia. de bel. hic ſeruus factus eſt debitor cōſerui. ibi vero domini. ⁊ iō ibi requirit̉ ratihabitio domini quo ignorante non auget̉ peculium ſerui vel cōſtituitur in rebus dominicis visͣ. l. ſi peculium. vel hic augetur peculium ſerui creditoris non debitoris vt ibi vel iſtud non eſt in peculio vt hic ſed bene deducit̉ a domino ratihabitio vt ibi. ¶ Peculium ſerui. Ibi debet̉ ad cōmodum domini ⁊ heredū ipſius non ad damnū vt. jͣ. de fideicōmiſſa. liber. l. ihais.§. titius. q eſt cōtra. ibi cōputandū ꝯſiderato effectū vt no. jͣ. eo. l. ſi noxali.§. quod autem. Ibi egiſſe credit̉ nobis. sͣ. de nego. ge. l. ſi pupilli.§. ſed ſi ego. vt ibi notatur. In glo. hec additio in fi. dic vt ibi. ¶ Ibi debet̉ ſeruo vel filio. dominus vel Preterea. pater tenebit̉ nomīe ſerui vel filij. nec obj. ad trebel. l. a filia. in prin. ⁊. jͣ. e. l. in bone fidei. vt no. per Dy. inſti. d̓ act̉. §. ſunt preterea. Ibi dominū vel patrem filio. Ibi exigi debuit no mine filij vel ſerui. ibi ſoluere.i. deducere in ver. ſed creditor. Ibi ſi cōueniatur ab alijs creditoribus peculiaribus tāquam heres domini. Ibi in manumiſſo.i. libero eſſe iuſſo. In gl. ſed recta via. ibi a titio vbi de hoc plene notaui ⁊ dixi de leg. ij. l. legatum. Ibi de ſeruit. l. pap̄. So. vt ibi notat̉ quia ibi fuit ſub cōditione legatum. ꝓut loquitur ibi in re teſtatoris ẜm primum caſum. ⁊ ita pendente ꝯditione heres remanet dominꝰ. jͣ. ad ſili. l. i.§. ſerui. vel ſi loquat̉ in re heredis tunc dominiū non tranſit in legatarium. vt. C. de teſta. ma. l. ſeruo tuo. Ibi ſi quis ita heredit̉. alias eſqui ita ⁊ dic vt ibi plene notaui. Ibi.§. decretalis ſed ibi in bonorum poſſ.que etiā hodie aliqualem ſolēnitatem requirit vt. C. qui admitti bo. poſſ. poſſumt. l. fi. ⁊ ꝓ hoc. jͣ. de bo. poſſ. l. iij.§. acquirere. jͣ. man. l. heredi. ⁊ vide quod no. quādo di. le. ce. l. fi. ¶ Item facit pro opi. predictorum. jͣ. de lega. i. l. ſi tibi homo.§. cum ſeruus. ſed illud inſpecta veritate vt. e. ti. l. ſeruum filij.§. i. Item pro eis. e. ti. de lega i. l. lega tum eſt delibetatio.§. fi. Sed ⁊ ibi ſub conditione fuit legatum vt ibiⁱ notatur. ¶ Ibi debeatur a ſeruo ibi Siue ex contractu. eliquis ⁊ ſic ex quaſi cōira ctu vi. jͣ. de admi. tu. l. qui nominibus. Ibi deducet dominꝰ de peculio ſerui. Ibi furtum qd̓ fecit ſeruus domino Ibi ſolum dedu catur. nec ob. sͣ. e. l. peculiū.§. i. vt ibi notat̉. In glo.ſ. in ſimpluꝫ in fi. glo. So lꝫ actio de peculio nō detur ex delicio ꝑmittit̉ tamen deducere dominū quia factus eſt ſeruus debitor domini ⁊ mul

De peculio. ta cōſequimur excipiendo que non cōſequimur agendo vi. jͣ. d̓ cō penſat̉. l. ſi cū filio. ⁊ sͣ. de cōdi. inde. l. ſi in area. Iac. de bel. Sꝫ ẜm hoc deduceret etiā penā qd̓ eſt cōtra tex. hic dic̄ ergo ẜm Ia. butriga. ꝙ cōditio furtiua eatenus competit vt deducat quatenꝰ cōpetit ad agendum. modo ergo extraneus poſſit agere cōditione furtiua de peculio ergo ⁊ dominus deducit. Sꝫ ad penā ꝑ extraneum non agitur ergo non deducit dominus niſi quatenus eſt lo cupletatum peculiū ꝙ in plus non ageret extraneus vi. sͣ. e. l. iij.§. ex furtiua cauſa. ergo ad penam furti planum eſt ꝙ nec extraneus agit nec dominus deducit quātum ad cōditionem furtiuam in eo in quo locupletatum eſt peculium pōt dominus deducere qꝛ extraneus quo ad hoc ageret. ¶ Allegat̉ iſte.§. ꝙ clericus ſeip Si ipſe ſeruus. ſum ꝑcuuens excōmunicalus non ſit. in cōtrarium faciūt leges hic allegate in glo. de edil. edic. l. cū autem.§. excipitur. de re mili. l. omne delictum.§. qui ſe. ⁊ de his qui mor. ſibi cōſti. l. fi.§. ſi is. pro pr. ma parte facit infra de peculio le. l. id quod.§. i. vbi de hoc dixi. Sed verius eſt ꝙ ſit excōicatus xxiij. q. v. de occidendo in fi. ⁊. c. ſe. vbi hoc no. Archi. ibi licet ideſt licitum eſt de facto non de iure vt no. per Archi. in dicto. c. quem videas. ibi domino effectu. ⁊ ideo dominus tales expenſas d̓ peculio deducit. ibi potius egiſſet. ⁊ ideo dominus expenſas tales non deducit. Item deducet alias deducetur. ibi obligatus non nouandi ex ſuo contractu. Ita ꝙ ſeruum liberauit ⁊ ẜm glo. ⁊ bene. Ray. ibi ſi quid ei filio vel ſeruo. ibi debebit compenſare. quia illud debet per actionem de in rem verſo. ibi ſcribit ⁊ male vt ſequitur. vel dic bene de rigore ſed male de equitate. ibi marcellus aūt de equitate. ibi creditori peculiari totum ſuum debitum. ibi refuſurum ſe pro rata. ibi hoc nomine.i. ex obligōne cōtracta nomine ſerui alij creditori. ibi ab initio. nec ob. jͣ. e. l. ſi noxali. in pri. vt ibi no. ibi magis qͣꝫ contrarium. ibi creditor peculiaris cui totum ſibi debitum eſt ſolutum de peculio. ibi cōdemnatus eſt creditori peculiari actione ab eo intentata. In glo. cur ergo. ibi vel dic hec ve ra. ar. jͣ. eo. l. quod debetur. ¶ Ibi prius indicium ⁊ ſic erat lis I vero. conieſta. vt ſupra de iudiliudicium ſoluitur. ⁊ quod ibi no. ibi ex poſteriori iudicio poſtea conteſtato. ibi melior conditio non ob. ſupra de iudic̄. l. iuribus. ⁊ de tributo. l. procura.§. fi. ⁊. l. ſeq. vt ibi no. ⁊ rationem ibi dixi. ibi iudic̄. peruenit lite conte. per eum poſterius. In glo. immo quandoqꝫ ibi qui prior. ſo. vt ib. ibi ſi titius dic cum agi tur de prelatione plurium iurium aut compatiūtur ſe ad inuicem tunc qui primo peruenit ad ſententiam prefert̉ vt hic. ⁊ sͣ. de noxal. l. ſi quis a multis. ſi ſe nō cōpatiunt̉ tunc qui primo litē cōteſtatus ē prefet̉ vt sͣ. de ꝓcura. l. pluribus. vbi de hoc ſatis dixi. ⁊ penius de le. i. l. ſi pluribus. vel dic aut agit̉ de iure queſito preferēdo ⁊ ha bent locū primo allegata interdū querendo ⁊ tunc ſcd̓o allegata. ¶ Ibi dominꝰ ꝯuēius ex deliI noxalli. qo ſerui ordinarij ibi repromiſit animo nouādi ſic ꝙ ſeruūliberauit vt. sͣ. e. l. ſꝫ ſi dānum.§. item deducit. ibi ꝓ libertate.ſ. ſibi a domino p̄ſtila. ibi manumiſſo eo inter viuos. ⁊ ſic non ob. jͣ. de peculio le. l. deniqꝫ.§. is ꝯſequēter ibi liberari pro ratihabitiōe domini ⁊ cōdi tione indebiti quā tenebat̉ ſoluendo nec ob sͣ. e. l. ſed ſi dānū. in prī. vt ibi no. ibi egiſſe ⁊ cepit dominus teneri naturaliter act̉. negocio rum geſtorū vt. jͣ. de furtis. l. ſi vendidero.§. ſi titius in glo. ſed in vicario delinquētis deducit̉ de peculio ordinarij ꝙ dominus ex facio vicarij p̄ſtitit. Iac. In glo. l. dominice. ibi negociū peculiare quia ille domincꝰ debitor erat creditor peculiaris in glo. quaſi di cat naturalia in fi. non ob.§. itē querit̉. qꝛ nōi loquit̉ in naturali debito. Item qꝛ etiam requirit̉ ratihabitio vt ibi pꝫ ad. l. ſed ſi dānuꝫ. ver. primo qui vr̄ eē cōtra de ver. ſed ſi a debitore. hic. e. l. reſponde vt ibi no. Ia. de bel. ¶ Ibi deduxit deſtinatōe. ibi eximere deEſt autem. peat re ipſa reuocādo ad ſuā manū. ibi poſitionē alias poſſeſſiōeꝫ. ibi debitore. nec ob sͣ. e. l. peculiū.§. ſi hac alieno vt ibi dixi in ver. deniqꝫ. ibi ſeruus ordinarius. ibi ademiſſet re ipſa de peculio. In glo. tribus modis in fi. primam tꝫ Iac. d̓ are. ſecūdam. Ia. de ra. vtraqꝫ bona eſt in eadē gl in fi. Contra hoc facit infra locati. l. in naue ſampheli. vbi debitor in quantitate reſpectu ſpeciei liberatur per interſtum ſpeciei. ſo. hic nō erat ob ligatio reſpeciū ſpeciei ſed reſpectu vniuerſitatis.ſ. peculij. ſed iūc oppo. ſi ſolus ſeruus eſt in peculio ergo reſpectu ſerui qui ē ſpēs eſt obligatus. Sed dic ꝙ hic eſt fallacia accidentis vt ⁊ sͣ. de rei ven. l. vendicatio. ⁊ ibi in glo. Nam non eſt obligatus reſpectu ſer ui vi ẜui ⁊ ſic ſpēi ſed vt rei peculiaris ⁊ ſic nō ſimpliciter ſꝫ ẜꝫ ꝗd dic ergo aliquādo quis eſt debitor in ſpecie ſimpliciter ⁊ tunc habet locum lex quod ie. sͣ. ſi certum pe. vt per interitum debitor liberetur niſi fuerit in mora ꝙ dic vt ibi. aliquādo in quantitate ſimpliciter ⁊ tunc interitu non liberat̉ vt. C. ſi certum pe. l. incendium. niſi eſſet facta depoſitio ẜm formam. l. acceptam. C. de vſuris. ¶ Aliquādo eſt debitor quātitatis reſpectu ſpeciei ⁊ tunc liberat̉ vt dicia. l. in naue ſampheli. aliquādo nō reſpectu ſpeciei ſimplicit̓ ſed ẜm quid ⁊ tuac nō lideratur interitu vt hic in glo. tunc.n. duo in fi. rōnem aſſignat Mug. quia cum legatur peculium dominiū eſt ſic in legatarium quatenus eſt in peculio ⁊ reſiduum remanet penes heredem ⁊ ſic in re iam queſita legatario nō poteſt detrahere ſed creditor habet ius ad rem non in re. vnde dominus quā rem vuli poteſt deducere ꝓ debito. ⁊ ex hoc dicit ſatuum eſſe de bitorem an heres poſſit in vnare detrahere quartam de quo no. ⁊ dixi. C. fami. her. l. filius qui habentem. In contrario igitur loquitur ia herede detrahente de peculio quod iam factum erit alienum. ⁊ ideo non habet electionem quam detrahit ꝓ rata. hic aut quelibet res que eſt in peculio eſt domini. ⁊ ideo eligit detrahere ī qua vult iaco. ⁊ and. ⁊ Guil. item ipſe Guil. idem recte ad determinationem qōnis ſi bona mariti vergentis ad inopiam ſunt alſi gnata mulieri ꝓ dote ẜm. l. vbi adhuc. C. de iure do. ſi ipſe res vl aliqua earum ꝑeani ſit culpa mulieris an ꝑeant periculo ſuo vel n̄. Nam per hunc ver. diſtinguit Di. an fuerint ei aſſignata iure dominij ⁊ tunc non ſed habeat regreſſum ab alia bona. Sed quid ī dubio videtur ꝙ aſſignata ſint iure dominij in ſolutum dotis. vt dicia. l. vbi adhuc. ⁊ in aut. de equalitate dotꝭ.§. illud. coll. vij. nam verbum aſſignare ad dominiū adaptat̉ infra de aſſignādis liber tis here. l. aſſignare ⁊ imperator per aſſignatōem attribuit. sͣ. d̓ rei ven. l. item ſi verberatum.§. i. ⁊ de euic. l. lucius. ⁊ ꝓ hoc videtur in auctꝭ. de non alie. circa medium. col. v. ⁊ hoc cum auctoritas iudicantis interueniat ar. jͣ. de rebus eorum. l. ij.§. idem querit. ¶ In contrarium videtur dicta. l. vbi abhuc que non videtur permittere dotem ſolui ſed ſoluꝫ aſſignari res ꝓ ſecuritate dotis. ⁊ vt ꝯiu ges ⁊ liberi alantur ex fructibus ipſius dotis. ⁊ hoc tenet hic iac. de are. ⁊ ꝓ hoc. sͣ. de rei vendi. l. officium.§. i. jͣ. de impenſis. l. ꝙ di citur. de ſolu. l. ticia. vnde verbum aſſiguare hic non refert̉ ad dominium ſed ad vſum tantū. ⁊ vt ſit ſecura de dote ꝓ hoc. jͣ. de le. iij. l. hoc legatum. ⁊ de lega. ij. l. cum pater.§. pater pluribus. ⁊ arg. jͣ. de ventre in poſ.mittēdo. l. i.§. penul. vnde verbum aſſignare di uerſimode accipitur ẜm materiam de qua agitur ſicut dicitur de verbo donationis infra locati. l. ſi vno.§. ſed ſi verbo donatiōis. ⁊ hāc vltimā approbat hic Guil. de cu. Ibi debetur a ſeruo cuius nomine de pe quot aūt en. culio agitur. Et breuiter dicit ꝙ ſi conuē tus actōe de peculio poteſt alia via ſibi conſulere non deducit ſibi debitū. ⁊ idem ſi culpa eius ſibi alia via nō cōſulit. ibi detrahere tē pore venditōis. ibi ⁊ non ꝯiradicere ab emptore. ibi ex vēdito age re que eſt bonefidei ⁊ in ea veniunt etiam ea de quibus non ē actū nec cogitatum. ibi ꝙ ita erit probandum vt in facienda ⁊ imponē da rōne peculij venditor nō deducat quod ſeruus dꝫ. ſed quatenus eſt peculium ſatiſfacere creditoribus teneatur ſecum agentibus. ibi acceſſit peculio licei precium habuerit ꝓ rata peculij vēditor an ꝯuenietur. ibi conditōibus debiti peculiaris. ibi exiſtentibus poſt venditionem. ibi quod.ſ. debitum. ibi diſtraxerat.i. non vendi derat quia in venditōe exceperat debita ꝯditionalia alias ē in litte ra detraxerat. ⁊ tunc dic.ſ. contra venditorem in ver. idem ſcribit̉. ibi conuenire omiſſo emptore. In glo. ⁊ tunc deducam. Ibi penes ſe vt. e. l. ſed ſi damnum.§. preterea. ibi purificatas. tu dic habet precium quod ꝓ peculio nominatim accepit vt. sͣ. no. eſt. Ni. In fi. glo. ⁊ tunc nihil deducet quare in eſtimatione peculij eſtime tur hoc debitum vt. jͣ. e. l. quod debetur computatur tamē minus eſſe in peculio quatenus domino debetur. ⁊ ꝓ tanto minus tene

De peculio. bens creditoribus. Iaco. de are. In glo. non eſt per omnia. ibi in actione de peculio vt ſupra de his qui deie. vel effude. l. i.§. cū ſeruus in fi. ⁊ eſt rō qꝛ ibi dominus conuenitur hic deducit vel agit. preterea ibi in diuerſis perſonis hic in eadem. ¶ In glo. imo vi deo ibi vt dictum eſt. sͣ. e. l. ſi vero. ibi melior eſt conditio quare ſi tardauerunt ꝯuenire venditorem ſeu emptorem poſt deductōem emptor̄ dꝫ ſibi imputare ar. p̄cedentis.§. ⁊ in regula iuris damnū quod quis. ibi precij. hec ſo. ꝓbatur in fi. huius.§. collige ergo ex gloſis aut non hꝫ precium ꝓ peculio ⁊ non cōuenitur. ⁊ ideo fruſtra de deductione queritur ſi vero habuit precium tunc ſi eſt annus elapſus. idem̄ ſi non aūt querit̉ an poſſit conueniri. ⁊ dic qd̓ ſic ꝓ ꝯtractibus antecedentibus vendunt ꝓ ſequētibus non. Si queritur an poſſit deducere ſibi debitum. tunc ſi cepit deberi poſt venditōem non deducit ſed ante ſic niſi poſſit ſibi imputari culpa Sed vnde deducet vēditor dic ex peculio ꝙ remāſit penes eum. item de precio peculij cōuenit̉ de quo deducit. ¶ Ubi eſt dare cōionem ſerui ⁊ peculij cō Non ſolum. ent̉ quis ci de peculio quod eſt penes alium ⁊ vtrunqꝫ debitum deducit̉. vbi vero peculij tantū vel ẜui tantū vel neutrius non. hoc dicit vſqꝫ ad. l. ſi ẜnus. ¶ Et diuide quia in prima parte erat cōmunio ſerui ⁊ peculij ⁊ durat vſqꝫ ad l. ſed in emptore. in ſecūda neutrius erat cōio cōmiſſa. l. item cum teſtō. vſqꝫ ad ver. idem̄ dicet̉. in. l. ſꝫ ſi duo. in tertia erat cōio peculij ſed non ſerui. in quarta ſerui ſed non pecul j. in quinta ponit ca ſus mixtos vbi vtriuſqꝫ ⁊ alterius tantum ē cōmunio ibi quod ei debetur a ſeruo cōi. ibi alterūt̉ cōuenitur quādo ſeruus ⁊ peculiū ſunt cōia alias ſecus vt in ll. ſequētibus. In glo. īmo videtur Ed in emptore. di poſiquam ceꝑat conueniri ⁊ ſic fuit in dolo. Ibi item alia rō ſcꝫ prima. ibi locum habeat in emptore ⁊ venditore que ex rōne procedit. Ibi prima rōne ſunt tamen due. vna ibi. nam qua rōne. alia in. l. quia hoc caſu. ibi vel dic non eſt vera vt deducatur Ia. de are. tꝫ hanc ẜam. alij tenent quartā ſed dic vt. jͣ. in fi. glo. ſcꝫ ꝙ ibi in obligatione poſt venditionē ꝯtractam hic plus. ⁊ facit ꝙ no. sͣ. e. l. ſi noxali.§ quod aūt in fi. ibi in vtroqꝫ ſcilicet emptore ⁊ venditore. Ibi vi Tem cum teſtamento. qus eſt a domino de peculio obligato. ibi omnibus heredi bus domini. Ibi agēdum ē ꝓ parie hereditaria. ibi item cum ꝓ quādo. ibi ſcindat̉ qꝛ ẜuus deſijt eē cōis vt. jͣ. e. l. ſi ꝗſquis ſeruum in prin. ⁊ ibi dicam. ¶ Et inducit Guil. ad qōnem ſi aliquis dedit rem in emphiteoſim ⁊ morit̉ relictis pluribus heredibus. ⁊ emphiteota vult vēdere ⁊ vnus heredū velit eā emere. ⁊ alij volūt dare licētiā ēphiteote ꝙ vēdat. virum ille qui vult eme re poſſit eā hēre ꝓ ſuā ꝑte tantū vel in totū. ⁊ videt̉ ꝓ parte ſua tā tum ſicut hic dicit̉ ꝙ ius deductōis ſcindit̉. ⁊ ꝓ hoc ar. jͣ. de excu. tu. l. bello amiſſi.§. ſi plures. ⁊ hoc credit verū dūtamē empior ve lit emere partem. alias nō ar. jͣ. de admi. iu. l. tutor.§. i. ⁊ de cōtrahē. ēpi. l. fundus ille. vnde ſi emptor dicat vel retineas totū vel dimittas mihi totum dꝫ audiri Guil. de cu. ¶ Ibi nō ꝯueniat̉ ſꝫ ſolū Ed et ſi duo. nomīe ſui peculij. ⁊ ſic nō deducit quod alteri debetur. ibi inſolidum ꝯuenient̉ ēt de peculio quod eſt penes alium. ¶ In glo. vlt. ibi in veris ſocijs.ſ. ſerui ⁊ peculij. ibi ſed in predcīs caſibus ſerui. iu dic peculij tantū ⁊ nō ſerui peculij. dico exloperis cōiter acquiſi ti. cū ergo in duobus bonefidei poſſeſſoribus ⁊ fructuarijs non ſit cōmunio ſerui ⁊ peculij non deducet vnus ꝙ alteri debet̉. Ni. Continua ad ſu Uis ergo caſus. geniora hoc mō ſupra enim dictum eſt quod poteſt eſſe cōmunio ſer ui ⁊ peculij ⁊ ſubaudi. ⁊ ẜui ⁊ n̄ peculij. ⁊ ad hūc cāuꝫ ſabauditū ꝯtīuat̉ hec. l. vel ꝯtinna ad. l. precedētē. ibi ī primis. hic reſpondet. ibi ſiquis ſerui ꝓprij. ibi ei cōceſſit. vnde peculiū remanet ſolius venditoris non aūt cōicatur emptori. Et de ſignifi cato huius verbi cōceſſit. vide qd̓ dixi de lega. iij. l. vxori.§. fi. Et in alphabeto dictione ꝯcedo. Et inducit Guil. hanc. l. ꝙ ſi in aliquo territorio habebam multas penſiones ⁊ dedi alicui territoriuꝫ an videar dediſſe penſiones. Nam videtur ꝙ non per hanc. l. ip̄e di cit ꝙ ſi penſiones debent̉ ꝓpter territorium. tunc cōceſſo territorio vident̉ cōceſſe penſiones. vt. jͣ. de act̉. emp. l. creditor.§. inter venditores. ⁊. l. iul.§. ſed ſi locatus. ſi autem penſiones debebant̉ ex alijs rebus vel cauſis ꝙͣ ex territorio. tunc non debent̉ penſiones. jͣ. de cōtrahen. emp. l. fi.§. lutius. ⁊ de le. i. l. nihil ꝓponitur. Sꝫ pone ꝙ aliquis dixit concedo tibi caſtrum meum. nunquid videa tur cōcedere quātum ad dominiū vel quantum ad adminiſtratio nem videtur ꝙ quātum ad adminiſtrationē per hanc. l. t qꝛ vſufructus non poteſt cedi. jͣ. de iure do. l. ſi vſuſ. ſed concedi ſic. sͣ. de vſuſ. l. arboribus.§. vſufluctuarius. ⁊ hoc videtur ſentire glo. licet variet. jͣ. de doua. l. fi. in prin. Ipſe dicit ꝙ per verbum concedo in rebus que non ſunt aꝑte ad tranſferendum dominiū. vt in nominibus que non poſſunt tranſferri nō videtur facta donatio vt dicta. l. vlti. in prin. In alijs autem rebus aptis ad dominiū tranſferendū vt concedo tibi fundum meum vel princeps dicat cōcedo caſtrum tunc inſpectis perſonis videatur tranſlatum dominium. ar. iuſti. de iure naturali.§. ſed quod principi. sͣ. de conſti. prin. l. fi. d̓ leg. iij. l. vxore.§. vxori. ⁊. l. vxor.§. teſtamento. ⁊ alibi verbum con cedo ꝓlatum a principe ad ꝓprietatē ⁊ donationem refert̉. jͣ. de bo. dā. l. fi.§. penul. ⁊ fi. Guil. Ibi ſeruo concederet alius vero nō Ibi ademerit ſeruo cōmuni peculium pro ſua ꝑte alius vero dominus ſimpliciter ⁊ abſolute. ibi omni quidem modo volens a ſe abdicare ⁊ ſeruo dare in fi. ꝓpter hunc finem cōtinue allegat̉ hec l. cum ꝯcor. ꝙ actiones directe ſint affixe oſſibus ita ꝙ non tranſeunt in alium per ceſſionem. ſed ſolum vtiles ⁊ in glo. ſunt ꝯcor. in glo. i. in debitoribus. ibi ſoluat̉ ab illis debitoribus. ibi donatur quia tunc ei ſoli. queritur cuius ꝯtemplatione donat vt. jͣ. de vulg. ſubſti. l. ſed ⁊ ſi plures.§. in arrogato. ⁊. jͣ. e. l. huic queritur.§. pōt. ⁊ sͣ. de vſufru. l. ſed ⁊ ſi quid donetur. in prin. in fi. dic. C. ne iudeus chriſtianū mācipiū. l. i. ⁊ tūc ei tātum queritur inſolidum cui queri pōt vt. jͣ. de ſtip. ſeruorū. l. i.§. cōis ſeruus. I ſeruus ordinarius. Premutte ad euidentiam ꝙ dominus de peculio deducit ſibi de bitum ſummariū vt in prima glo. ⁊ diuide in quinqꝫ partes. ſcd̓a ibi. ⁊ prima illa. tertia ibi. id quidem. quarta ibi. ſed peculium. quinta in. l. ſequenti. cui cōſequens que cōtinuatur. ibi ⁊ pe culia eorum vt ſupra. e. l. quātuberonis.§. in peculio. ibi ⁊ quidem reſpondet prime queſtioni ꝙ dominus deducit de peculio vicarij ꝙ ordinarius debet. ibi deiraheret̉ quia illud eſt in peculio ordi narij. quia illud non eſt in peculio vicarij. nec ob. jͣ. depoſiti.§. penulti. vt ibi no. ⁊ vide quod dixi. sͣ. de tributor̄. l. ꝓcura.§. i ibi ordi narij ẜm a me domino quod peculio ordinarij cōuenior ibi auge bitur.ſ. de peculio vicarij cōuenior. ¶ In glo. i. ibi quod mihi dꝫ ⁊ hic eſt caſus in ver. ⁊ id quidem. ibi vero ꝙ vicario debet ⁊ hic eſt caſus in ver. id vero ꝙ ipſi. ibi vicarius mihi dꝫ deducto de peculio vtriuſqꝫ. Et hic eſt caſus in verſi. ſed ⁊ ſi quid. ibi deducio mihi debitum ſcilꝫ de peculio vicarij. ⁊ hic eſt caſus in ver. id vero ꝓ ipſis. ibi ꝯputatur ⁊ hic eſt caſus in ver. ſi peculium eorum. Ultimo allegatur hec lex in ver. ⁊ id quidē. qd̓ mihi dominus ꝙ quis dicitur dominus ſolum ratione pheminentie ſicut hic ē dominus ordinarius vicarij ſolum rōne preheminētie quod facit ad queſtionem quando maritus cōſtituit vxorem in teſtamēto domi nam maſſariā ⁊ vſufructuariā ꝙ valeat relictum. pro hoc. jͣ. de pu blicanis. l. ſi cum exibuiſſent rerum amo. l. i. in aucten. de non eligē do ſcd̓o nubentes.§. illud vero quidā. ibi vſu exiſtentibus dominis ⁊ de bo. auct̄. iudi. poſſ.l. in venditione. in prin. ⁊ de ſolu. l. titia. de qua queſtione ſatis dixi. C. ſi ſcd̓o nupſerit mulier. l. i. N.ſ. dicto ꝙ de peculio ordinarij non deducit̉ ꝙ vicarius debet ſed ſolum de peculio vicarij. ibi relinquere heredi domini.

De peculio. ¶ Ibi aciū ſit per credi Mic querſtunq orē ordinarij ibi de pecu lio toto. ibi vicariorū ſubaudi peculio ⁊ ſic de parte. ibi ordinarij qꝛ iſtud peculiū non eſt in peculio vicarij ſed econuerſo ſic. ¶ Ubi peculiū duplicis generis reſpicit eūdē. ſeHoteſt. cundū idem ip̄s ſꝫ ſpe reſpicit diuerſos ⁊ actio de peculio eodē modo reſpicit eoidē vt ẜm p̄ſens ip̄s reſpiciat il lum tm̄ in effectu reſpiciat vtrūqꝫ. Sꝫ vbi ẜm idem ip̄s diuerſos reſpicit de p̄ſenti vterqꝫ tenet̉. Primo tamē ꝯuenit̉ ille ad quem ſpectat cōtractus ⁊ in ſubſidiū alter. hoc dicit vſqꝫ ad.§. interdū. ¶ Et diuide qꝛ primo ponit p̄ambulū qōnis vſqꝫ ad ver. igitur. ibi ponit qō̓nem vſqꝫ ad ver. que queſtio. ibi tractat qōem in alio ſimili vſqꝫ ad ver. qd̓ ⁊ in duobꝰ. ibi reſumit primā qōnem ⁊ eam terminat vſqꝫ ad.§. interdū. ibi ponit caſum nouū vſqꝫ ad. l. ſummam. ibi ꝙ me maritū. ibi mulierē vx. mea. ibi pp̄ ſcribit. nec ob. jͣ. de iure do. l. ſi legato. vt ibi no. ibi ad vx. reſpicit ⁊ dic ꝙ ſic vt no. in ſequēti.§. in fi. ſeu verſiculo. ibi intuit̉ alius intuet̉ nec ob. l. frater a fratre vt ibi colligit̉. ibi ꝯueniat̉ ꝑꝑ alterius inopiaꝫ. ¶ In ver. ſinaūt. ibi huiuſmodi ẜui dotalis. ibi p̄ſtiterit de ſuo creditori peculiari. ibi deducere id de peculio ſibi queſito. ibi peculiū ꝑtinebit vt qꝛ accepit pecuniā mutuo in rem cōem ip̄ius ⁊ vxoris. ibi mō nō detrahi quando accepit pecuniā mutuā ſolum in rem eius. ibi reſedit qꝛ accepit pecuniā mutuam ſolum in rē ſuam. ¶ Opp. ꝙ ſeruus dotalis querat ſolū viro. vt. jͣ. de iure do. l. cū poſt.§. fi. qꝛ maritus ē dominus dotis vt. C. de rei ven. l. dote ancillā. So. aut reſpicit̉ ſtatus de preſenti ⁊ vir ē dominꝰ ⁊ eo reſpectu querit̉ ſibi vt in cōtrnrio. aut reſpicit̉ tp̄s de futuro.ſ. ſoluti matrimonij per mortē viri. ⁊ tūc vxor eſt domina vt. C. de iure do. l. in rebus. ⁊ iō peculiū reſtituit̉ ſibi vt hic. ⁊ ar. jͣ. ſo. ma. l. fi. ¶ Itē op. ꝙ ſeruus dotalis nō querit marito hereditatē vel legatū vt. jͣ. de acquir. re. do. l. liber homo. So. aut ſeruus noluit adire qd̓ pōt vt. C. d̓ here. inſti. l. iij. ⁊ tūc ei nō querit. aut eius iuſſu addit ⁊ tūc ſic. vel dic aut fuit inſtitutus ꝯtemplatōe mariti. ⁊ iūc ei querit vt hic aut ſerui vel mulieris ⁊ tūc mulieri. ¶ Uel die aūt in ſimplici poſſeſſore ⁊ iūc loquit̉ ꝯtrariū aūt in marito qui ē dominꝰ ⁊ tūc hic. ¶ Itē oppo. de. l. iulianꝰ.§. ſi quid ſeruo. jͣ. de act̉. emp. ſo. vi gl. ¶ Item op. ad ver. que qd̓ ꝙ nō ſit eadē qō ſꝫ diuerſa. ſo. vt glo. ⁊ declara glo. ꝑ ea que no. sͣ. qui ſatiſda. cog. l. ſciēdū.§. ſi fundus. ⁊ qd̓ no. sͣ. ī prī. §. in glo.ſ. reſpiciat. ¶ Itē op. ꝙ hec qō non dilicidius tractat̉ ⁊ ſo. vt glo. ¶ Itē op. ꝙ qō male ſoluat̉ ⁊ ſibiip̄i cōtradicat lr̄a qꝛ primo dicit vtrūqꝫ obligari inſolidū poſtea dicit ꝙ primo ꝯuenit̉ ad quem ſpectat ꝯͣcius. ſo. vt glo. Item op. de. l. ij. sͣ. e. ⁊ ſo. vtglo. ¶ Item op. ad ver. ſꝫ in merito. ⁊ ſol. vt glo. ¶ Itē op. de. l. eo tꝑe. jͣ. e. vbi nō ꝯueniūtur ex ordine. ſo. vt in ꝯͣrio no. ¶ Querit. h. ſi ꝯtractus ſpectabat ad mulierē ſꝫ peculiū eius nō reſpiciebat po ſtea maritus reſtituit peculiū mulieri. an deducet ꝙ ꝓ ea ſoluit dic ꝙ ſic qꝛ ſolutio facta ad eo reſpicit in ſubſidiū peculiū mulieris. ¶ In glo. ⁊ poſſidentem in fi. dic ⁊ hec vltima vera vt no. in p̄cedenti glo. ¶ Ultimo cōducit Guil. hūc.§. ad qōnem ꝙ ꝓximiores ex parte patris debeant habere bona immobilia ⁊ proximiores ex parte matris mobilia qualiter teneant̉ ſatiſfacere creditoribus. videtur ꝙ ſi ſint credita que reſpiciant immobilia ꝙ ſatiſ fieri debeat de īmobilibus ſi mobilia de mobilibus per hunc.§. ⁊ jͣ. de militari teſtō. l. ſi certarū.§. i. Sed hec iura loquūtur quando tempore cōtractus erant duo patrimonia. in qōne aūt eſt p̄ uppo ſitum idem eſſe patrimoniū. jͣ. de excu. tu. l. iuris ꝑitos§. cū oriundus. Et ideo videt̉ ꝙ bona debeant eſtimari ⁊ ẜm eſtimationem ſolui creditoribus. sͣ. d̓ relig. l. celſus. ⁊ ad. l. fal. l. ſi vir vxori. Gui. 1 ¶ Et ipſi fructuario qui contraxit cū ſerInterdum. nō circa peculium ꝓprietarij. ibi apud ipſum fructuarium. ibi fructuario debetur alias ſecus quia peculiuꝫ ſuum compuſat indebitum ẜui glo. ibi in duobus dominis ſerui cōmunis qui eſt debitor vnius eorum. ibi ſufficit glo. legit duobꝰ modis. ſcd̓a vera. ibi actio ꝯͣ ſociū penes quē ſolum eſt peculium. ¶ Op. clariꝰ qͣꝫ gl. ſꝫ. h. admiſſiōe. nā aūt iſte ꝯͣctus ex quo vult agere fructuarius ſpectat ad peculium fructuarij ⁊ fruſtra agit cō tra ꝓprietarium ⁊ tunc tenetur primo ipſe proprietarius ⁊ in reſiduo fructuarius. So. Hug. quādo ꝯtractus ſpeciat ad ꝓprieta rium factus a fructuario verum ē ꝙ hic dicitur. Sed aliud in eo qui hꝫ peculium penes ſe quia cum ſocio imputabit ſibi antequaꝫ agat contra alium quia iſta onera reſpiciunt quantitatem peculij. vi. l. frater a fratre. de condi. indebi. Modo ergo quātūcūqꝫ reſpectu fructuarij in reſiduum poſſet agi contra ꝓprietarium. vt. jͣ. e. l. ⁊ ancillarum.§. fi. In cōtractu ſpectante ad fructuariū primo ſoluit ſibi poſtea in reſiduo aget cōtra ꝓprietariuꝫ. nec mirum qꝛ cōtractus reſpicit totum peculium. ⁊ per conſequēs vtrunqꝫ.i. pro prietarium ⁊ fructuarium. Conira hoc inſta quia idem videt̉ in ꝓprietario ⁊ fructuario ꝙ eſt in duobus ſocijs quod negat littera. So. non eſt eadem rō qꝛ duo ſocij non agūt contra ſe noxaliter ita nec de peculio qꝛ ſi dꝫ conueniri nō cōuenit vel aliter vt in glo. Item opp. de. l. ſiquis feruum. jͣ. e. ſo. vt in contrario. ¶ Cōclude ergo vbicūqꝫ ꝙ quis participai peculium ⁊ dominiuꝫ ẜui. tunc vterqꝫ conuenit̉ ⁊ deducit debitum ſibi ⁊ ſocio. Item reſpectu quo peculij conuenit̉ eo nō agit ⁊ ꝯuenietur vterqꝫ inſolidum non aūt alter contra alterum agit de peculio aut participat diuer ſimode tunc querit̉ agant inter ſe. ⁊ dic ꝙ ſic qꝛ reſpeciū non ꝯuenitur eo reſpectu agit aut inſolidum. ⁊ tunc aut habet totum peculium penes ſe tunc de vtroqꝫ deducit ſi totum habet. aut eodem tempore diuerſimode tunc reſpectu eius quod eſt penes ſe nō qd̓ ſecus eſt in alio aut ergo ꝯtractus ſpectat ad vnum tantum. tunc ille tenetur aut ad virunqꝫ ⁊ tunc vterqꝫ aut ꝓ parte ⁊ idem quod in toto quo ad partem. aut eſt dubium tunc primo ille penes quē eſt peculiū in ſubſidium ad alium. 1 ¶ In fi. quādo babēt peAm intereſt. culum cōe. ſecus ſi peculia ſunt ſeparata vt. sͣ. e. l. ſꝫ ⁊ ſi duo. Ibi pretor imputauit vt dominus Amma deillo tencatur creditonbus peculiaribus. ibi intrincare peculium nota verbum de cu ius ſigni. vide in alphabeto dictione intrincare. ibi ad ſuum conſequendum.i. ſibi debitum vt ſupra ꝙ cum eo. l. i. ⁊ ſi cerium pe. l. ſi ⁊ me ⁊ ticium. In glo. donando in fi. ſo. hic fuit in dolo. ibi in culpa vt hic ⁊ ibi apparet in glo. vt ar. in fi. prima vera vt. jͣ. que in frau. credi. l. pupillus. vbi de hoc no. ⁊ dixi. nec ob dicta regula qꝛ reſponde vt ibi ⁊ per Di. de regulis iur. c. qui prior. libro ſexto. ¶ Ibi erit dicendum liberant̉ tamē actiones Si dolo. cedendo niſi ſint locupletiores facti de ꝓcurat̉. dic vi. sͣ. de tributo. l. ꝓcurator. in prin. de tutore ⁊ curatore dic vt no. jͣ. de admit. tu. l. fi. ⁊ de regu. iuris. l. neqꝫ interdicto. ibi ad ſe ꝑ uenit dic vt no. jͣ. de regulis iur. l. quod pſis. ⁊ per Di. de regu. iu ris. c. qui in ius ſuccedit. ibi poſt iudicium acceptum ꝑ litem ꝯteſvt. sͣ. de iudi. l. iudicium ſoluit̉. ¶ Ibi ſuſcipe facit quod notat Ci. Si dominus. E. quod cum eo. l.fi. Iem facit ꝙ dd cogatur preciſe reſpondere libello ⁊ litem conteſtari. nā iudicium reddit̉ in inuitum. jͣ. de verbo. ob. l. ſtipulatio iſta.§. i. de aqua plu. ar. l. is cū quo. ⁊ sͣ. de ꝓcu. l. ſed ⁊ hec.§. preter. ⁊ eſt expreſſum. jͣ. d̓ ven. inſpi. l. i.§. ex hoc reſcripto. vbi de hoc dixi ⁊ hoc actore inſtā te vt hic. ſed ſi velit eſſe contentus miſſione in poſſeſſionem poteſt quaſi preſens habeatur pro abſente. Ex quo non facit ꝙ ſibi incūbit. ar. jͣ. de fideicō. li. l. ⁊ non tantum§. ſiue. ⁊ de reg. iur. l. non defendi videtur. ⁊ Ia. t3 Ia. de are. lꝫ aliud notet̉ in autꝭ. ꝗ ſemel. C. quomō ⁊ quādo iudex. Ia. ⁊ dixi de lit. ꝯte. l. i. ¶ Continua legē I damni infecti. ſcquenem. ¶ Ibi ꝓmitti debet a domino poſOlum. Idene. In fi. ex primo decreio. Ei ꝑ hanc legē dicebat Ia. de are. ꝙ in cauſa noxali fit miſſio ex ſecūdo decreto hic enim mixtim loquitur de miſſione ex cauſa damni infecti ⁊ ex cauſa noxali. ⁊ dicit qd̓ domum poſſidet ⁊ ſeruum abdic̄. ⁊ ꝓ hoc. sͣ. ſi ex noxali cā agat̉ l. ij. ad n. Et ꝓ hoc reprobatur glo. que eſt ſupra de publiciana. l. item ſi ſeruum. que dicit ꝙ in cauſa noxali non ſit miſſio ex ſcd̓o decreto vnde ipſe dicebat ꝙ in omni cauſa ſit miſſio ex ſecundo

De pecullo. decreto vt patet ī cauſa legati. vt. jͣ. in poſle. l. qui legati. ⁊ pro hoc reprobabat glo. que eſt. sͣ. de iuridi. om. iudi. l. iubere cauere. que dicit ſolum in cauſa damm infecti habꝫ locum ſcd̓m decretum. d̓ quo dic vt plene dixi infra de damno infec. l. ſi finita.§. ſi plures. Urator Ibi aq miniſtrationē liberam. Ibi peculij antiqui non nouui conce dere vt in gloIbi ſeruum haben D ueſtimentum iem aliud peculiuꝫ. Et hoc tollit contrarium. ibi vſus ꝑpetui. ⁊ colligit glo. ar. contra famulos ⁊ podiſſe quas ꝙ cum licē tiant̉ a dominis poſſunt eiſdem auferre veſtes. Sed diſtingui dꝫ an ad vſum perpetuum haberent ⁊ tunc non poſſunt eis auferre ſi ad temporalem ⁊ tunc ſic per. l. iſtam. ¶ Item querit Gul ꝗd erit de vxore ſoluto matrimonio debeat habere veſtes an debeat reſtituere heredibus mariti. Et quidam per hunc iextum diſtinguunt an eſſent veſtes perpetue ⁊ quas vxor deferebat continue. ⁊ tunc debeat eas habere quaſi videatur maritus ſibi donaſſe. ſi vero erant temporales ⁊ preciſe quibus vtebatur ſolum in diebꝰ feſtiuis tunc teneatur eas reſtituere. ⁊ pro hoc bene facit. s. ꝯmo. l. ſi vt certo.§. interdum plane. vbi de hoc tetigi. ⁊ ar. jͣ. ſolu. ma. l. ſi cum dotem.§. ſi maritus. de dona. inter virum ⁊ vxo. l. ſi mulier ex pecunia in fi. ⁊. C. de iure do. l. ꝓ oneribus. Item quia vir talia legat vxori. vt. jͣ. de lega. iij. l. quī concubinam in prin. ⁊ ſi ſue eſſent n̄ pn̄t ei legari. ⁊ indiſtincte iꝫ ꝙ ſunt vxoris. ⁊ all. jͣ. de auro ⁊ argen. le. l. fi.§. i. ⁊ ad. l. fal. l. ſi vſufructus.§. dos. ⁊ hoc ēt videtur ſe qui Rai. de hoc plenius dixi. jͣ. ſo. ma. l. in his.§. i. ¶ Ibi fecerit dominus diminuendo I ſemei peculium. ⁊ hic eſt caſus vbi compenſatio ſit ipſo iure. Ibi actio datur ꝯtra paT ancillaruꝫ uer vel dominū ex earuꝫ contractu in glo. ar. in fi. de hoc dixi ſupra. e. l. iij.§. cui congruit. ¶ Ibi id quoqꝫ.i. eius eſtimationem. Ibi age Conſtdi retur poſt aditam hereditalem. ¶ Ibi an ꝙ peculium veius. ibi eadem cō Si ſeruus. ceſſerit nouus dominus idemqꝫ empilo. ibi creditoribus extraneis. ibi inſolidum ex contractu nouo vel veteri. Ibi dari actionem venditori in glo. vt. sͣ. e. l. ſi noxali in fi. dic breuiter hic dimiſſio. ibi electio. ¶ Ibi experiri nō autem Si quis cum ſeruo. compellitur pro parie ſingulos conuenire. Ibi eſt enim iniquum vi. sͣ. de exercito. l. ne i plu res. ⁊ vide quod ibi dixi. ibi liberare videtur quia debitum erat cō mune. Ibi intelligitur quia debitum erat pſius ꝓprium non cōe. ⁊ inducit Guil. hūc.ſ. cum legibus ſequentibus ad qōnem ſi em̄ phiteota tenebat rem a duobus dominis ⁊ deceſſit ipſis relictis heredibus an vnus erit emphiteota alterius ⁊ ecōuerſo. ⁊ videtur ꝙ ſic per hunc.§. ⁊. l. ſiquis ſeruum. ⁊ ar. sͣ. ſi cerium pe. l. eius qui in ꝓuinciam in fi. ⁊ ar. eius quod no. sͣ. de in ius vo. l. ſed ſi hac. l. §. ſi liberii. ⁊ ꝓdeſt hoc ſcire qꝛ ſi vnus non ſolueret ⁊ alter ſic ꝑs non ſoluentis aperiretur in ſoluentem. argu. jͣ. de dam. infec. l. dam ni infecti.§. ſi vicinas. ipſe dicit aut erant equaliter heredes inſtituil ⁊ tunc non ſunt inuicem emphiteote. imo ex toto ius emphiteo ticum ſoluitur. ac ſi nūquam fuiſſet emphiteoticus qꝛ parem partem habent in eo quod nihil eſſet niſi quedam ꝑplexitas qꝛ quantum vnus preſtaret cōſequeret̉ ab altero quod eſſet ridiculoſum. vt. jͣ. de leg. ij. l. cum pater qui filio. sͣ. ſi pars here. pe. l. i.§. ſi ego. ⁊ §. item ſi cum me. ſi autem nō eſſent equaliter inſtiluti iunc inqͣꝫtū excedit pars vnius. alter erit emphiteota alierius. argu. infra de here. inſti. l. qui non militabat. in principio. jͣ. ad treb. l. deducta.§. nūmis. ⁊ ita poteſt intelligi iſte.§. Guil. Et eodem modo poſſūt eſſe duo mutui vaſalli ſicut ſunt comes ſabaudie ⁊ Delphinus vt vidi in eorum litteris. ¶ Ibi apud eū.ſ. qui cōuentus eſt. ibi q Uare. x bonis ſocijde peculio. ¶ Ibi agere qd̓ eſt I quis ſeruum. penes alium. ibi quiſ qꝫ coheres. ibi teneat̉ ergo idē ī coherede. ¶ Etiā ibi in eum.i. cōtra eum ex cōtractibus dicti ſerui. ibi actio non ob. C. de bo. qꝫ. li. l. fi. in prin. ⁊ sͣ. de pactis. l. cōtra iur̄. §. fi. ⁊ ibi no. ¶ Quero de rōne huius.§. ⁊ reſponde per. l. ſeruus vetante. jͣ. de acquir. re. do. vel dic rōnem qꝛ peculium eſt quaſi pa trimonium ſerui vt ſupra eo. l. peculium. l. huic queritur.§. que qō. ¶ Sufficii ſi quis habeat ius tēMeſituꝫ pore ſenentis. licei non habeat tem pore litis cōteſtale. hoc dicit ⁊ ad hoc ſepe allegat̉ ꝙ verum eſt in actionibus realibus vt in corpore in glo. notatis. ſecus in mere ꝑſonalibus vt dixi. sͣ. de pig. act̉. l. ſi rē. §. fi. ⁊ plenius. sͣ. de iudi. l. non poteſt. ¶ Sed cōtra ſi quis habet ius tempore litis cōte. ⁊ tempore ſentētie facio ſuo deſinit habere abſoluit̉ reus vt. jͣ. ſo. ma. l. ſi cōſtante.§. fi. ⁊ de cōdi. fur. l. ſi ſeruꝰ. ſecus ſi facto aduerſarij deſinat ius habere qꝛ tunc non abſoluit̉ reus. sͣ. de rei ven. l. ſi poſt acceptum. ⁊ colligit̉ in dicta. l. ſi ſeruus. Ia. de are. ⁊ Riꝫ. ibi ageret̉ per litis cōte. ibi aut non ob sͣ. de iudi. l. ſi filius. vt ibi no. ibi nihil ſit in peculio hoc declara per ea que no. sͣ. ſi pars here. l. i.§. i. in glo. magna. ibi placuit vt cōuentꝰ his actionibus qui non poſſidebat tempore litis cōte. ſed ſiue cōdem netur. ¶ In glo. magna. ibi. l. non pōt que eſt cōtra verius. ibi ſuperuenit ius actori poſtlitem cōteſtatam hic nō ſed eius qualitas ⁊ adiectio. sͣ. e. l. iij.§. cui ꝯgruit. ⁊ ꝓbatur. sͣ. de noxal. l. in delictis. §. ſi deiracta. facit quod dixi de inſtitor̄. l. habebat. in prin. ibi.§. in hoc. ſo. hic vnum iudiciū ibi duo. Ibi ⁊. l. ſi filius. ſꝫ ibi peculiū po ſtea fuit auctū. vt ⁊. jͣ. hac. e. l.§. is qui ſemel. ¶ Ibi agatur de peculio. ibi qui Ui cuꝫ ex parte. cguenit̉. vide qd̓ no. ⁊ dixi. sͣ. d̓ cō di. inde. l. frater a fratre. verſi. idēqꝫ maxime. ibi ſꝫ ſi ipſe ſeruus ex cuius perſona dominus tenebat̉ inſtitutus a domino cū liberatꝭ. ibi ex parte inſtitutus a patre. ibi inſolidum patietur nomine ſuo. ſed cōdemnat̉ quatenus facere pōt. vi. sͣ. qd̓ cum eo. l. ſed ⁊ ſi ex ꝑie. ¶ Op. ẜm Hug. quia vbi eſt cōio ſerui ⁊ peculij. vnus cōueniatur de eo quod eſt apud alterum vt sͣ. e. l. ſi noxali.§. fi. So. hic non erat cōio ſerui qꝛ erat mortuus vel manumiſſus vel alienatus. ¶ Item oppo. ad act̉. de in rem verſo. qꝛ oportet ꝙ ſic in dominio tempore verſionis vt. jͣ. qd̓ iuſſu. l. ij.§. fi. So. hic cōuenit̉ tāquam heres non tāquam ipſe. ⁊ quia ad eum ſolum ꝑuenit res in qua eſt verſum. vel dic ꝙ iam erat dominꝰ ſerui iſte heres aut ergo vertit̉ tempore quo defunctus viuebat vel hereditate iacente. tunc contra dominiū nouum tāquam contra heredem dat̉ actio de in rem verſo. ꝓ ea parte qua res inqua verſum eſt ꝑuenit ad eum. ¶ Item oppo. ad ver. ſed ſi ipſe. ꝙ ſeruus non tenetur de ante geſtis. vi. C. anſeruus ex ſuo facio per totum ſed dic ꝙ cōuenit̉ tāquam heres nō iāquam ſeruus. ¶ Ultimo glo. colligit ar. ꝙ reo cōtra cōreum ſit cedenda actio ꝓ parte. ſed ar. non bene ꝓcedit quia hic loquitur de coheredibus quorum quilibꝫ tenetur ꝓ parte. cōrei aūt ⁊ cōtutores tenentur inſolidum. ⁊ iō dic vt no. ⁊ dixi. sͣ. cōmo. l. vnde querit̉. ⁊. C. de duobus reis. l. i. ⁊ ſuꝑ rubrica ⁊ de ſolut̉. l. modeſtinus. ¶ Ultimo querit Guil. in ver. ſui vero filius. ecce ꝙ filius cōtraxit ⁊ ſic tenetur inſolidū ⁊ pater de peculio moriuus eſt pater cui filius ſucceſſit pro parte creditor vult agere cōtra eum pro ꝑte ex obligōne qua tenebat̉ ſuo uomine inſolidum. ⁊ pro alia parte iāquam cōtra heredē patris ⁊ hāc qōnem ponit etiam in alijs terminis. duo erant cōrei ſocij. vnꝰ ſuc ceſſit alteri ⁊ ila vtraqꝫ remanet vt. jͣ. de fideiuſſo. l. generaliter cre ditor vult illum cōuenire ꝓ parte ex ſua propria obligatione cui ſucceſſit ꝙ poſſit prodeſſe propter ſeparationeꝫ bonorum. ſi vnꝰ eſſet non ſoluendo alter ſic. vi infra de ſeparat̉. per totum dicit ꝙ ſatis poteſt hoc fieri vt ſupra eo. l. ⁊ ancillarum.§. ij. eo viuente er go ⁊ eo mortuo de lega.i. l. ſi mihi ⁊ tibi. in prin. de ſolut̉. l. ſi duo rei. ⁊. C. de pactis. l. creditori. ¶ Sed quid ſi fideioſſor ſuccedit reo principali iollitur fideiuſſoria tāquam acceſſoria vi dicta. l. ge neraliter de fideiuſſor. moritur principalis inſtituto fideiuſſore he

De peculio. rede pro parte nūquid tollitur in aliqua fideiuſſoria quidaꝫ ꝙ nō argū. jͣ. de fideiuſſo. l. heres a debitore.§. qd̓ ſi is ſeruus. ⁊ ꝓ hoc facit iſte.§. ver. ſi vero filius. dic ꝯtra ꝙ fideiuſſoria tollitur ꝓ ꝑte ꝓ qua ſuccedit qꝛ ꝓ ea non poteſt teneri vt fideiuſſor quia ſic eſſet fideiuſſor ſut ipſius qd̓ eſt impoſſibile. jͣ. ad velleia. l. tutor.§. i. de fi deiuſſo. l. vrānius. ꝓ parte autem alia bene remanet. ar. jͣ. de duo bus reis. l. reos. in prin. sͣ. de pactis. l. iuriſgen.§. adeo. ⁊ ẜm hoc in tellige tex. ⁊ gl. jͣ. de fideiuſſor̄. l. ſi debitor. in fi. Gui. de cu. ¶ Ibi egit ſed ſolidum non exegit Is qui ſemel. vel in toium ſuccubunt quia nibil erat in peculio. ibi aucto de nouo. ⁊ hoc ꝓbatur non alias. vt no. sͣ. de iureiur. l. qui iuraſſe.§. ſi pater. ⁊ vide qd̓ no. infra eo. l. quotiens.§. ſi ſemel. ¶ Ibi creditor peculiaris. ibi cōſequat̉ ratio Si annua. quia s. defeci. peiſona venduoris que erai cā ⁊ ratio concedente illius exceptionis hic ſecus. ⁊ ſic non ob de ex ceptio. rei iudicate. l. ſi a te.§. fi. que videtur contra. dic ergo aut elegit eum quem iam conuenire non poterat ⁊ ſibi non preiudicat aut eo tempore quo poterat eum conuenire. ⁊ tunc de rigore ſibi preiudicat de equitate ſecus. ⁊ vide. sͣ. de inſtitor̄. l. habebat. ¶ In dolo obijciendo per modum replicationis. Ibi dolūma lum patris vel domini in diminutione peculij. ⁊ nota ꝙ replicatio ſapit naturam actionis. ⁊ ad hoc ſepe allegatur ⁊ no. de ver. fortaſſis. de quo vide in alphabeto. ⁊ cōclude ꝙ eſt quedā exceptio que ꝯcernit ſolum vēditorem ⁊ non peculiū vt cum poſt ānū conuenitur vi. jͣ. ti. ꝓxi. per totū. ⁊ tūc ēptor ꝯuenit̉ reſpectu peculij qd̓ eſt penes eū nulla deductione facta eius qd̓ eſt penes venditoreꝫ vt in primo reſpōſo huius.§. alia eſt exceptio que reſpicit venditorem ⁊ partem peculij que eſt penes eum vt pacti de non petendo ⁊ tunc cōuenit̉ emptor facta deductione peculij qd̓ eſt penes ven ditorem vt. jͣ. e. l. quotiēs.§. ſi creditor. ¶ Alia eſt exceptio que reſpicit totum peculiū ⁊ eſt generalis vt quia dicit̉ cōiractus non ce lebratus ⁊ talis ꝓdeſt emptori ⁊ venditori vt dicta. l. ſi a te. de exce ptione rei iudi. ¶ Sed op. ẜm Hug. ſi nominatim ſit receptum a venduore preciū peculij pone quinqꝫ ſi cōueniatur venditor preſtabit quinqꝫ creditori ⁊ emptor totum. ⁊ ſic ex venditione peculij ſit melior cōditio creditoris ſed ip̄e reſpondet ꝙ cōuenio ēptore non ꝯuenit̉ venditor quia de euictione tenetur ⁊ ecōuerſo ꝯuēto venditore non cōuenitur emptor quia habet regreſſum cōtra venditorem de euictione. ⁊ ſic venditor bis ſolueret quod eſſet ab ſurdum. ¶ In herede patris vel domini. ibi fieri debet ex dolo patris vel domini. ¶ Ibi preſtat non ob. jͣ. de iure Ed ſi ipſe do. i ſi paier. in fi. vtibi no. ¶ Ibi manumiſſio inter Iex duobus vuos ⁊ libero eſſe iuſſo in vltima volūtate. lꝫ glo. aliter exponat. ibi ꝯueniri poterat dominus ⁊ pro parte ſua ex actione. ibi in eos dari in reſiduum. ibi occaſione iuris ſtricti. ¶ Ibi recedens ab aliero herede In hoc autem per alienus cōuentionem ⁊ dic reſti iuetur alias reſtauret̉ contra eum a quo receſſit. non tamen ſtatus preteritus peculij qui erat tempore prime litis. ſed pn̄s qui eſt tempore ſecunde ex inſtauratione ſpectatur. hoc idem in emptore ⁊ venditore ſeruatur vt ſequitur ar. sͣ. de inſtitor̄. l. idem erit in fi. Ia. de are. ⁊ aliqui habent in littera precedens ⁊ dic reſtituent̉ contra alium de poſterioribus cōuentis de peculio de equitate ibi p̄ſens ſtatus tēpore diffinitiue ſentētie. ibi ſpectandus eſt in vna perſona idem in pluribus vt ſequitur. nec ob. l. queſitum. in prin. vt ibi di xi. ibi cōuentus ſit vt ſit in reſiduo augumento non poſſit emptor cōueniri nam cōueniri poteſt. ¶ Ibi cū peculio alias in venditione pecu Uenditor j non cederei. j. de cōtraben. empt. l. quoliens. ibi cōueniet̉ ſi emptor. ibi neratius ſcribit. ⁊ ideo intra annum de peculio non ꝯuenietur. ¶ Querit Gui. que ē ratio ꝙ quādo vnde ſeruum cum peculio ꝙ peculium cenſetur tanquā acceſſoriū ⁊ videiur venditio ꝯtracta ſuper ſeruo non ſuper peculio argu. jͣ. d̓ pe. le. l. i. ij. ⁊. iij. ⁊ sͣ. ꝯmo. l. ſi vt certo.§. vſqꝫ adco. dicit ꝙ vis faciē da in verbis. vt ſi dicat vendo tibi ſeruum cum peculio ꝓ. x. iunc habeat locum iſte.§. ꝙ non teneatur de peculio. ſi aūt diceret̉. vēdo tibi ſeruum ⁊ peculiū tūc teneatur de peculio. quia cum ꝯiūga tur per copulam ⁊ videtur vt principale vt. jͣ. de fun. inſtruc. l. ij. in fi. ⁊. l. cui fundus. in contrarium facit. jͣ. de edil. edic. l. cum eiuſdeꝫ. Rai. Et id quod dixi ꝙ dictio cum faciat acceſſorium intellige ī re acceſſoria. ſecus ſi eſſet ſeparata. vt. sͣ. ꝯmo. l. ſi vt certo.§. ſi me rogaueris. ⁊.§. ſeq. ⁊ quādo equipoleant ⁊ copula. ⁊ eum vide. sͣ. d̓ vſufru. accreſ. l. ſiquis ticio. ¶ Item adducit hunc.§. ad queſtionem emphiteota tenebat a me fundum valentem centum ⁊ habebat ibi pecudes valentes quinquaginta vendidit fundum cuꝫ pe cudibus nūquid debeo habere laudimiuꝫ de centum iantum vel de ceniū quinquaginta. ⁊ videtur ꝙ ſolum de centum argu. huiꝰ §. ⁊ hoc verum niſi pecora eſſent ibi per modum acceſſionis ar. jͣ. de fun. inſtruc. l. grege. ⁊. l. fundi. C. de inceſt. nup. l. cum ācillas. §. fi. ⁊ ꝓ hoc. jͣ. que in frau. credi. l. fi.§. pe. ſecus ſi non eſſent. ibi ꝑ modum acceſſionis ar. jͣ. de pigno. l. debitor. de leg. iij. l. ſi ita. ⁊. i. ſi fundus.§. i. de lega. ij. l. quod ex pamphila. ⁊. l. qui ſolidum.§. i. Guil. ¶ In glo. ſeruo libeT cum hereS. geſſe iuſſo direcio. ⁊ hoc tollit contrarium. ¶ A filio vel ſeruo cele N bone fidei. gauis ibi conuenri prem nec ob. jͣ. e. l. depoſui. in prin. vt ibi no. ibi compeiere actionem inſolidum. Ibi habeat res dotales. ibi na ꝙ in ſeruo.ſ. de filio hic de ſeruo. ibi competit actio contra dominum. ibi adiect̉. inſolidum. Et dicit Guil. ꝙ hec liuera facit quod forma libelli de quo no. C. vnde vi. l. non ab re. ⁊ locati. l. ꝯductores videlꝫ peto rem reſtitui. ⁊ ſi non reſtituat peto eius eſtimatōeꝫ cum re teſtitui ſicut hic dicitur ꝙ agit de peculio cum adiectione ſiquid dolo fecerit ꝙ inſolidum teneatur. ⁊ ſi dicatur ꝙ libellus eſt alternatim ⁊ de futuro. ⁊ ideo non ꝓcedat. vi. sͣ. de iudi. l. quēadmodum. dicit ꝙ talis conditio tacite intelligitur vt. jͣ. de le. i. l. iij. ⁊ ibi no. in glo. vel quanti in lite iurauerit. vt. jͣ. ſo. ma. l. ſi filio.§. maritum. ⁊ intellige hanc. l. ẜm determinationem. l. ſi cum dotem §. tranſgrediamur. ⁊. l. ſi filio. e. ii. que videntur contra. ¶ Ibi teneberis emptori heI creditor. requaus. bi de peculio ꝓ debuo filij. ¶ Si ſeruo tuo ordinario. ⁊ quidam habent in texiū. ibi vendicabis tāquam ſpēm. ibi de pe culio per act. ex vendito ⁊ ceſſabit compenſatio quod dic vt dixi sͣ. ſi cer. pe. l. cū fundus.§. ſeruum tuum. In glo. nec eſt neceſſe in fi. Sed in perſonali non intelligi puto vt. jͣ. de le. i. l. ſed ſi cerios. in glo.ſ. agenti. ibi de le. i. l. plane. j. ibi vnum ex fa.§. ſed ſi duo. ¶ Querit Guil. que eſt ratio huius.§. ⁊ quid operatur ꝙ ego repetere poſſum illos duos aureos tamē tenear illi de peculio nō ne tantum valet ac ſi fieret compenſatio dic ꝙ ſi iātum eſt in peculio ꝙ compenſabitur heatenus quatenus eſt in peculio. ſi auteꝫ nihil ſit in peculio in nihilo teneor. ⁊ hoc voluit dicere Guil. 1 ¶ Ui littera ſit plana. Seruum cōmunem gic ꝙ vendi alieriucio ꝙͣ ei cum quo cōmunem habebam. ⁊ dic me precium peculij rece piſſe. vt. sͣ. e. l. ſi ex duobus.§. fi. vel melius vendidi ſine peculio. vt. jͣ. de contrahen. emp. l. quotiens. Nam ſi cum peculio vendidiſſem peculium emptoris reſpiceret. arg. jͣ. de regu. iur. l. qui actio nem. ⁊ ideo poſt annum tenet̉ cum de ſuo non venditoris agat̉ preiudicio. vt no. sͣ. e. l. ſed in emptore. Iaco. de are. ⁊ dicit Guil. ꝙ mirabile videtur ꝙ ſi vendidi tibi ſeruum ꝙ poſſit ꝯueniri de peculio quod ē penes me. ⁊ dicit ꝙ iſtud mirabile tollerat̉. ideo quia de facili potes liberari cedēdo actōes. ar. infra. e. l. quod dedetur in fi. Guil. Ibi vēdidi cum peculio ẜm Rai. vel ſine pecu lio ẜm Iaco. de are. vt ſupra dixi. ibi de peculio ex ꝯͣctu dcī ẜui. ibi cum ticio emptore. ibi conſequi poſſit ⁊ ſic ticius ꝯuenitur ſuo nomine ⁊ ex ſua perſona dūtaxat. ibi rationē ſed liberatus contra me act̉. cedēdo. vt infra. e. l. quod debetur in fi. ⁊ ſupra dixi. ¶ Ibi cum emptore agere intra annum ⁊ nomine venditoris ꝗ

De pecullo. tunc ſuo nomine tenet̉. In glo. quia cum eo cōmune fi. ⁊ ſic ceſſat cōmuni di. l. iij.§. ſicut. In glo. vt ſupra. e. l. ⁊ ancillarum.§. ven ditorem. ¶ Si actum ſit de peculio ex contractu ſui peculij. Ibi rem conſequetur.i. reſiduum. ⁊ hoc niſi appareat in cuius peculiū ẜuus pecuniam cōuertiſſet. quia tunc de illius peculio inſolidum deberet deduci. vi. sͣ. e. l. ij. ⁊. l. huic queritur.§. poteſt ẜm Guil. ¶ Nihil intereſt ibi ab eo accepit quia iſte opere ad fructuarium pertinent. ibi ei fruciuario. ibi deducto glo. exponit duobus modis. prima vera in glo.ſ. de peculio. ibi ſed ſiquis donaturus alias ſꝫ ſiquis ſtipuletur. alias eſt ſub. l. adhuc. In ea. glo. ibi obliget̉ ꝓprietario ad patiendum ſeruum ſibi operari. Iaco. Epoſui. ¶ Ibi ⁊ ago conrra paitem. ibi ſe neat pater. ibi mea maneat ⁊ ſic fuit depoſitum in ſpecie tantum non ob. infra locati. l. in naue ſampheli vt ibi dicam. ibi vendicare debere hic videtur caſus ꝙ actio ad exhibendum ⁊ rei vendi. non poſſunt ſimul ꝓponi in eodē ſꝫ ſucceſſiue. de hoc no. ⁊ ſatis dixi. sͣ. ad ex hibe. l. prima. non ob. ad hanc. l. prima de in re verſo. l. quidam. in fi. vt ibi notatur. ¶ Ibi ꝓmiſſerit patri vel filio. ibi diSi nuptura. qno ſacio ſine celpa ſua alias hodieꝑ deret dotē. vi. C. de repudijs. l. ꝯſenſu.§. hoc niſi vir. Ibi liberādā eē quaſi ex hoc nihil depereat patri cum certe ⁊c. ibi exceptionem e non ē debitor qui exceptione pōt ſe tueri. jͣ. de lib. cā. l. vel obliga tus in glo. vt ea tota. in fl. ⁊.§. tranigrediamur. in glo. nam ⁊ ſi nihil in fi. ⁊ facit. jͣ. ſo. ma. l. ſi filio. in prin. ¶ Seruus ordinarius ibi pamphilū vicariū Stichus. pa ſeruoiū ordinariorū ibi id quod iia.ſ. ꝙ de precio pāphili nō deducat ꝙ pāphilus dꝫ vt predictū ē. ibi ſi ſticho ordinario libero eē iuſſo. ibi legatū eē a domino cū libertate. ⁊ in quo peculio erat ſolus pāphilus. ibi agat ad peculiū ſibi lega tum. Ibi quā ex peculio alio quod hꝫ vicatius extra precium ſui ipſius. ibi ipſe ordinarius ſeruus. ſeruo ibi vendideram ſine pecu lio expreſſe vel tacite vt. jͣ. de cōtrahē. emp. l. quotiēs. ibi ex eo peculio. ibi verū eſt vi peculiū meū mihi debeam computare. ibi tūc poſt venditōem ⁊ traditionem. ibi poſterioris tꝑis poſt vēditōꝫ. ibi ꝯiractus a me vel alio celebratus. Albe. de roſa. Et ex eo ibi parſimonia.i. parce Eculium vuēdo vi. C. de ep̄i. ⁊ cle. l.ij. gbi quis.ſ. ſeruus. vt inducit Guii. hanc. l. ſi pater dedit filio pecuniā ad alimēta ⁊ ipſe parce viuendo ex ea lucratus eſt an mortuo patre teneat̉ cōicare fratribus ſicut ꝓfecticiū. ⁊ dicit̉ ꝙ ſit quaſi ex re patris queſiiuꝫ. vt. C. fa. her. l. cer tū. ⁊ de bo. qꝫ lib. l. cū opꝫ.§. i. ¶ Cōtrariū tꝫ ꝙ ſit aduēticiū nec teneat̉ ꝯferre. sͣ. fa. her. l. que pater. ⁊ qꝛ pater ex neceſſulate ienetur alimētare filiū vt. jͣ. de lib. agno. l. ſiquis a liberis.§. ſi vel parens. ⁊ sͣ. ad macedo. l. ſed iul.§. ꝙ dicit̉ ergo ex cā tali neceſſaria tꝫ do natio. sͣ. fami. her. l. pōp. filidelphus. ⁊. C. de inoffi. do. l. ij. ⁊ pro hoc bene facit hec. l. G. Rai. tamē de quo miror videt̉ tenuiſſe primā odlo auaricie que eſt radix omniū maloꝝ in aut̓. vt iudi. ſi ne quo. ſuffra.§. eos aūt. ſꝫ ibi de illicita auaricia loquit̉ ſed parte viuēdo nō ē a natura illicita ſꝫ ꝑmiſſa vt hic ēt clericis. vi. d. l. ij. C. de ep̄i. ⁊ cle. Naſcit̉ nouū ⁊ hoc tolit ꝯͣriumi Eculium. gid eē peculiū dūmo domino ꝑmittēte vel ꝯceſſuro ſi ſciret vt teneat in peculio. vi. sͣ. e. l. qͣꝫtuberouis.§. i. ⁊. ij ⁊. l. nō ſtatim. ⁊. jͣ. e. l. non ſolū. ibi res peculiares in glo. no. nō dici in fi. ⁊ ar. sͣ. e. l. depoſui. ī prin in ſolutione contrarij de. l. in bonefidei. Albericus. ¶ Ibi debere ciuilit̓. ibi deEc ſeruus. gen in pecio lure ciuiliatiabntimur cū dicimus ſeruo deberi vel ipſum deberi. ibi faciū.i. ꝯͣctū a ẜuo faciū vi. jͣ. de cu. furio. l. ꝯſilio lꝫ gl. alit̓ exponat litem expō eiuſdē ē effectus. ibi demōſtratiuꝰ ꝑ illa verba. ibi qͣꝫuis.i. nō reſtringimꝰ obligōnē ad īus ciuile.i. non dicimus ſeruum dedere ẜm ius ciuile. Itaqꝫ quia ciuilis ex qua actio naſcitur non eſt ſerui cum ſeruus querat domino ꝙͣ quereret ſibi ſi liber eſſet ꝙ ſeruo debet̉ vel extraneis ⁊c̄. ⁊ quia per ſeruum obligatio domino querit̉ ⁊ per ſeruum equitate pretoria obligat̉ ⁊ ſic ꝙ ſeruus nihil debet eo nomine ⁊c̄. ⁊ dic in peculiū.i. de peculio. ¶ Pro declaratiōe huius. l. vide quod dixi. C. de tranſactio. l. interpoſitas. ⁊ sͣ. de cōdi. inde. l. ſi quid ſeruus domino. In glo. i. ius naturale ꝙ ideo ſic dicit̉ quia in eo ſufficit ſolus cō ſenſus qui eſt facti abſqꝫ aliqua ſolemnitate legali. ⁊ facit. sͣ. de pa ctis. l. ſi vnus.§. pactus. ⁊ quod ibi no. ⁊ dic ꝙ in dominū dat̉ actio de equitate pretoria vt inſti. de act̉.§. actiones aūt. ¶ Ibi dandaꝫ Narrogatorem. ⁊x connactibus ſi lij arrogati in fi. ⁊ facit lr̄a iſta ꝙ monaſteriū non te neatur ex cōtractibus celebratis per monachū ante ingreſſum monaſterij. de hoc dic vt plene no. ⁊ dixi. C. de ſacroſan. eccle. auct̄. ingreſſi. ⁊ per Gy. jͣ. de dona. cā mor. l. ſi filio. ¶ Si poſtea in glo. ⁊ ſic erā lit̓ꝭ cōteſtatus in fi. ⁊ sͣ. e. l. ſi ex duo bus.§. penul. ⁊. l. ſi noxali.§. penulti. ⁊. l. ſed in ēptor̄. ¶ In fi. non ob ſo. ma. l. ſi Si quis cum filio. quo. ij. de libe. le. l. ſi quis. ⁊ d̓ do. cauſa mor. l. ſi filio. vt ibi no. Item non ob. l. frater a fratre. vt idi dixi. ⁊ vide quod notaui infra de caſtrenſi pecu. l. patri qui caſtren. in prin. glo. magne. ¶ Ibi cum filio non cum patre ſi LOES. adeqni bona fide aliaott p̄e ienet ſi mala fide adeāt vi sͣ. e. l. ſumma. ij. reſpōſo. ⁊. jͣ. qd̓ iuſſu. l. i.§. i. ⁊ ibi dicam. ¶ Adminiſtrationē genera Ui peculli. Iam a liberam ꝑmitiere ſubaudi demū ⁊ veriſimiliter. ⁊ ideo donare non cōce dit. ⁊ vide Dy. ⁊ alios extra de reg. iur. c. in genera li. li. vi. ⁊ extra de penitētijs ⁊ remiſſiōibus. c. ſi ep̄s. eodē li. ⁊ de officio vicarij. c. cum in generali. fallit in regibus quia regum eſt ꝓptium donare. vt no. ꝑ Inno. extra de ſupplenda negligentia prelatorū. c. grandi. li. vi. ⁊ ſatis dixi. C. de dona. inter vi. ⁊ vxo. l. donationes quas Dynus. Uotiens. ¶ Ibi ſerno meo tabemne prepoſito. ibi teneatur inſolidum ex eius cōtractibus. ¶ Sabinus ibi cū ſeruꝰ expone cum pro quādo. ibi in rem domini.i. in vtilitatem peculij. ¶ Si ſemel. ibi de peculio cōtra parrem vel dominū. ibi cautiōibus preſtādis a paire vel domino. ibi ꝓ ſocio actione. quia iunc cauet ſocius qui eſt non ſoluēdo ſi poſtea ꝑuene rit ad pinguiorem ſoriunā. In glo. non dominꝰ in fi. Et facit. sͣ. de pignora. act̉. l. ſi rem.§. omnis. ⁊ quod ibi no. ¶ Si creditor. ibi experiat̉ rōnem. no. Dy. in. c. nullis pluribus. de reg. iur. li. vi. in glo. i. nōdum lata in fi. ſolutio. ibi in cā appellationis que ſuſpendit ꝓnunciatum. vt. jͣ. ad turpilianū. l.i. in fi. hic in cā principa li vt ⁊ i n cōtrario no. vel hic ambo debitores ſunt pariter principales vt ⁊ ibi no. vnde ab initio poſſit quilibet conueniri vt. C. ſi plures vna ſentētia fuerunt cōdemp. l. i. ⁊. ij. vel hic electio vnius mero iure liberat alterum. vt. sͣ. e. l. ſi ex duobus. in prin. ⁊.§. i. non autem de equitate vt. jͣ. depoſiti. l. i.§. ſi apud duos. Ia. de are. vel dic ẜm Ia. de bel. aut eſt par vel quaſi pat obligano omniū aut eſt impar primo caſu lite cōteſta. cum vno non ꝯuenit̉ alier pendente iudicio vel principalis cauſe vel etiam ap. qꝛ eadem ē ratio vtrobiqꝫ vt hic. ⁊. jͣ. ad turpil l. i. in fi. ⁊. C. de fideiuſſo. l. liberum. e. l. reos. vbi de hoc. ¶ Scd̓o caſu aūt primo cōuenit̉ acceſ ſorius tunc poteſt cōueniri etiam principalis ep. pendente ⁊ etiam prius eadem rōne vt ibi aut econtra. primo principalis ⁊ tunc iudicio pendente non dꝫ ꝯueniri acceſſorius in auct̄. de fideiuſſor. §. i. Ia. de bel. ¶ Item no. dici rē integrā ante latam femētiam vt. jͣ. de ap. l. ſi expreſſim. ¶ Qui ius creditor ſerui ibi ex ante Non tamen gentio. i ante venduionē ip̄e empior ibi exigētem a ſe. ¶ Si ſeruus. ibi deduciōe debiti anterioris nō po

De peculio. ſterioris vt ſequit̉. ibi ſeruus debere.i. poſtquā dominꝰ eſſe deſijt per venditionē ſeruus debitoreſſe cepit. ¶ Que diximus. ibi mutatum ſit.ſ. vt poſſit de peculio cōueniri vetus dominꝰ ⁊ nouꝰ ibi dotis datiōe nota maritū eſſe dominū rei dotalis de quo dic vi. C. de iure do. l. in rebus. ⁊ de rei ven. l. dote anciliam. ¶ Ibi in fugitiuo facit quod no. sͣ. d̓ Iber a iudi.l. ſi longius.§. l. ibi ſurrepio ꝑ extraneum. ⁊ no. glo. ꝙ non dicit̉ quis ſcire qd̓ vehe menter oppinat̉ de quo vide in alphabeio dictione ſcire ⁊ qd̓ dixi. sͣ. de legibus. l. ſcire leges. ¶ Cui filio vel ſeruo. ibi adminiſtratio libera. ibi debitorem peculiarem. ⁊ vide qd̓ no. sͣ. de condi. inde. l. naturaliter. in prin. ¶ Ibi paſſurus erat veriſimion ſolum uuer vi vicarios veſtes ⁊ ſimilia ¶ Si ignorante. ibi intelligit̉ naturaliter. ibi ieneret̉ naturaliter ⁊ ciuiliter. ¶ An debitor. ibi in rōes ſuas.i. in libro rationū ſuaꝝ. ibi nuda rō. vt. jͣ. de dona. l. nuda. ⁊ ſupra e. l. iiij. ¶ Ibi mitti non poſſuꝫ quia o tempore decretum eſſe: ſurrepticiuꝫ vt jͣ. ne vis fiet ei qui in poſ. miſſus eſt. l. i.§. hec actio. poſſet tamen multari ꝓpter ꝯtumaciam vt. sͣ. ſi ꝗs ius dicēti. non ob. tempe. l. i. ibi cum eo ex ꝑſona filij. ibi ſequat̉ d̓ facto per iniuriā iudicis. ⁊ ſic no. ꝙ futurū cōtingens in rōabiliter non dꝫ atiēdi. ar. sͣ. qd̓ metus cā. l. recte. de hoc dixi de ver. oblig. l. inter ſtip.§. ſacrā. ¶ Ibi qm̄ fideiuſſor acceptus ſimpliciter ꝓ filio non ꝓ patre. ¶ Guil. inducit hanc. l. ꝙ ſi aliquis ſine actio ne experiat̉ ⁊ iudex de facto ferat ſentētiam pro eo ꝙ tꝫ ſententia ꝓ hoc. sͣ. fa. her. l. cum putarem. de hoc. jͣ. u. i. l. queſitū. alias eſt.§. ſub. l. i. alias incipit ſi cum filius. Item adducit ad aliud certū eſt ꝙ bona delinquētis ſi eſt ꝯtumax adnotantur niſi veniat infra annum non auditur. C. de requi. reis. l. i. ij. ⁊. iij. Quidam accuſatus fuit de delicto ex quo imponebat̉ leuis pena nec amittere debebat bona quia non ꝯparuit bona ſunt adnotata poſt ānum ꝯparei ⁊ perit ſibi bona reſtitui. querit̉ an audiatur ⁊ videt̉ ꝙ non per iuera p̄dicta. ⁊. ff. de requi. reis per totū ip̄e tꝫ ꝯtrarium per hanc l. cū cōcor. ⁊ bene facit. sͣ. de iudi. l. iii. ⁊ iura illa intelligi debēt vbi erat tale delictū. ex quo ſi p̄ſens fuiſſet debuiſſet ꝑdere bona. ⁊ qꝛ non dꝫ plus oꝑari fictum crimē qͣꝫ vere ꝓbatum. ſꝫ ſi eſſet vere ꝓ batum nō amitteret bona ergo ⁊c̄. ꝓ hoc de acqui. re. do. l. homo liber. de liberis ⁊ poſthu. l. filio. ⁊ bene facit. jͣ. de bo. eorū qui mor. ſibi cōſti. l. fi.§. i. Guil. ¶ In glo. immo videt̉ in fi. prima vera ẜm Dy. vel dic ꝙ acior hic ſciebat in peculio nihil eſſe. ibi nō. ar. sͣ. de cōdi. inde. l. in ſuā. ſimile no. in ꝓcur̄. C. de ſatiſda. tu. l. i.§. vl ti. vel dic aut creditor ꝓponit purum eſſe creditum vel peculiū eē ſufficiens. tunc etiam ſi nihil ſit in peculio vel creditum ſit cōditionale. ſi tamē illa quattuor interueniāt. de quibꝰ dr̄. jͣ. ex quibꝰ cāis in poſeat̉. l. fulcinus.§. ſcd̓o. in glo. que incipit no. duo tenet quidem vendi iō ſed reſtituit rreus ad pecuniam redactam ex rebus venditis vi. e. glo. aut creditor confitetur debitum conditionale vel nihil eſſe in peculio quo caſu in peculiari cauſa non fit miſſio nec venditio vt hic in cōditionali vero debito ſi ideo agat vt ſibi caueatur ꝙ poteſt aliquando vt ſupra de iudi. l. in omnibꝰ ſit miſſio ſed noa venditio vt. jͣ. ex quibus cauſis in poſſeatur. l. in poſ. in prin. alias nec miſſio vt. e. titu. l. penulti. ⁊ hic. In glo. pri ma ſe iutpiter in ſi. vel dic vt in contrario notatur. ¶ Si creditor. ibi conſtituerit ⁊ legata excedant dodrantem. ibi peculium ſibi in fal. computan. ibi conſiderabii. facit quod no. jͣ. de here. vel actio. ven.§. illud queſitum. ¶ In glo. vt hic in fi. vel dic ẜꝫ. G. ꝙ ibi peculium eſt auctum ex ipſis rebus peculiatibus melioratis hic aliunde arg. jͣ. e. l. penulti. ⁊ infra titu. proxi. l. fi. ſo. glo. videiur intior. Ray. ¶ Ibi actionem ditatam per lit̓ꝭ conteſta. contra Et lam. dominum in actione de peculio. ibi ex ſoluerit cre ditori peculiari. ¶ Seruus. Ibi conueniret an me poſſidentem vel verum dominum. Ibi manumiſſi de facto cum de iure non poſſem. Ibi alias haberet.ſ. quādo ſeruus eſſei in poteſtate paciſi ca bonefidei poſſeſſoris. ibi acquiſita rōne ꝓprietatis nō poſſeſſionis. ⁊ hoc tollit contrarium lꝫ glo. aliter dicat. ibi pecuniā eē. i. obtinere predicta. ibi queſitam mihi per ſcruum. ⁊ ſic nec dominū nec me teneri. Ibi ꝓpter rem meam.i. ꝓpter manumiſſionē meā rōne poſſeſſionis quam habebam. ⁊ no. ꝙ dictio ex. denotat cāꝫ ꝓximam. ⁊ dictio propter. remotam ⁊ vide in alphabeto ⁊ de loco pub. fru. l. i. vnde hic habebam ꝓpter rem meam nō ex re mea quia dominus poteſt eam a me auocare. ⁊ nota bene fi. huius legis per quaꝫ dicunt quidam inueniri poſſe modum ꝙ pater poſſit relinquere filio natutali de bonis ſuis ad libitum.ſ. inſtituendo aliquem ſibi heredem ⁊ rogare eum per fideicō. ꝙ ipſe heres de ſuis bonis ꝓprijs debeat dare taniū iſti filio. qꝛ tunc iſte filiꝰ nō dicitur habere de bonis patris ſed ꝓpter rem patris. ⁊ ꝓ hoc bene facit. jͣ. de vulga. ⁊ pup. ſubſti. l. ſi is qui. ⁊ quod no. jͣ. de acquir. poſ. l. qui abſenti.§. fi. de ꝯiungē. cum eman. libe. eius. l. i.§. nunc vi deamus in fi. de iure fiſci. l. iia fidei.§. patronus. ⁊ ibi de hoc per Di. ⁊ ꝓ hoc etiam. infra ꝓ ſocio. l. ſocium qui.§. ſocius. ⁊ quod ibi no. ¶ Sed contra videtur expreſſe. jͣ. de dona. cā mor. l. ꝙ cōditionis. ⁊ ad hoc vide quod no. in auct̄. qui. mo. na. effi. ſui.§. vlt. in glo. magna. ⁊ dixi. C. de na. libe. l. humanitatīs. ⁊ dixi ẜm Ia. de are. jͣ. de manu. teſta. l. libertas teſtamēto. In glo. īmo nec domīo in fi. dic vt no. d.§. ſed ⁊ per eum in fi. ¶ Dubius eſt euenUod debetur ius lius ⁊ belli. hoc di cit. ⁊ ad hoc ſepe allegatur. ⁊ concor. primo regum xvi. capitulo. ⁊ concor. ſupra de tranſac. l. i. C. de ap. l. eos.§. ſuper his. ij. q. vi. quotiens. sͣ. ſami. her. l. ꝓpter ſpē̄m. ⁊ no. per Io. an. extra de ſen. ⁊ re iudi. c. ad apoſtolice. libro. vi. ⁊ dicitur iudicium eſſe fortune. sͣ. de ſta. ho. l. ſeruus. ⁊ finis litis eſt in poteſtate iudicis. C. de accuſatōibus. l. ſi explicandi ⁊ ex liubus varius euentus ſequitur. C. de bo.qꝫ lib. l. fi. ibi agenti creditori ſeruiibi in petendo debitum ab illo extraneo debitore per dominum. Ibi incertus vnde dominus agendo contra illum poſſet ſuccūbere. ibi iudicatis dato ꝙ dominus in iudicio obtineret ⁊ eſt tempus olim duorum menſium hodie quatiuor. sͣ. de iudi. l. ſi debito ri. ⁊. C. de vſuris rei iudi. l. ij. ibi facien̄. erit.i. ſi magis expediat bo na vendere qͣꝫ debitum ſoluere. Old. Ibi vniuerſum peculium ēt quod eſt penes ſocium in fi. ſumptū ⁊ periculo recipientis. Nec ob. de libera. le. l. legaui. ⁊ de aqua plu. ar. l. ſupra iter.§. apud ferocem vt ibi dixi in glo. nam nōnullas in fi. ⁊ facii. jͣ. ſi cui pluſquam per. l. fal. l. i.§. i. in fi. In glo. vt ſupra. e. l. ⁊ ancillarum.§. fi. ⁊. l. ſi no xali.§. fi. ⁊ legibus ſequētibus in glo. no. bonam. ibi. l. iul.§. penul. dic aui quis tenetur ex contractu ſolūmodo quia actionem habꝫ tunc delegatio eſt ꝓ iuſta p̄ſtatione ſi dolus vel culpa non poteſt ei imputari vt infra ꝓ ſocio. l. de illo locati. l. videamus. ⁊. d.§. ſi vero tuo nomine. tamē concor. aut tenetur quis ex contractu aliquid dare vel facere tunc non liberatur act̉. cedendo vt dicta. l. n̄ aduerſus. aut tenet̉ quis ex quaſi cōtractu vel ꝓpter alierius con tractum ⁊ tunc aut tenetur ſolūmō qꝛ actōem hꝫ ⁊ liberat̉ eam ce dendo vt hic aut rōne doli vel culpe ⁊ non liberatur cedēdo. vt dicta. l. nam ⁊ ſeruus.§. fi. Ia. de bel. ⁊ dic ꝙ tenet̉ cedere talē qua lem haber. C. de coll. aūt. quod locū. ⁊ vide Azo. in ſūma de falſa cā adiecta.§. nūc de tercio. in fi. ⁊. jͣ. de ꝯͣdi. ⁊ de. l. ticio fundus. ¶ Diuide in ſex partes. primo ihe X fact̉ o ma ſecūdo tres queſtiones ex ibemate. tertio. ſo. prime queſtionis. quarto interpoſitio cuiuſdam quarte queſtionis ⁊ eius ſo. quinto ſo. ſecunde queſtiōis. ſcd̓o ſo. tertie. fecūda ibi an ſi ꝯueniatur. tertia ibi reſpondi. quarta ibi plane ſi ex re. quinta ibi nec tamen. fexta ibi ꝗd ergo. Secūda ſubdiuiditur in tres ẜm ꝙ ſunt tres queſtiones. ẜa ibi. ⁊ ſi putaueris. tertia ibi. ⁊ an de peculio. ibi cuiuſdam dominij. ibi an vel ꝓ ſaltem. ibi domino debetur ⁊ certe deducitur vt. jͣ.§. reſpondi. ibi an poſtea ⁊ certe nihil intereſt. vt. jͣ. ver. nec tamē. ibi competat reſpondeo non de rigore ſed de equitate vt infra ſubij cit. ibi de peculio ⁊ ideo ſibi debitum deducunt. ibi in ceteris creditoribus.i. inter ceteros creditores. ibi priuilegioruꝫ vt priui egia ti alijs preferant̉. ibi adminiſtrauit ſe baudi alijs creditoribus pri feret̉. vt. jͣ. in fi. l. ibi reſcriptum ē vt pupillus preferat̉ ceteris credi

Quādo actio de peculio tānalls. toribus. ibi qꝛ ceſſantibus priuilegijs. ibi conditio quādo ſunt pa riter priuilegiati vel mil̓.di dabitur actio pupillo. ibi datur ei pupillo. ibi vtlis actio etiam non deducto quod debet̉ patri. ibi qua ſi tutele.i. ꝓtutele. vt. jͣ. de eo qui ꝓ tutore negocia geſſit. l. i. ver. ꝓinde ſi ſeruus. ibi erit de equitate in reſiduo intelligitur deducto eo ꝙ domino debetur vt ſupra ibi vt ꝙ ille quiſe ꝓ libero gerebat ⁊ ꝓnūciatus eſt ſeruus. In glo. cum ⁊ ipſi in fi. vel ſolue vt idi Ibi an poſtea qͣꝫ ſeruus ꝓnūciatus eſt. ibi deducam ſed ꝓ pupillo debito non ago de peculio contra venditorem. vt. sͣ. e. l. ⁊ ancillarum.§. illud qui eſt contra. in glo. ſpāle. ibi.§. plane. vel hoc non facit priuilegium actionis ſꝫ perſone. Ni. ¶ In glo. ēt ſi ſuo nomine non ex contractu ꝓcuratoris dari act̉. vtilem pupillo ⁊ forte ex cōtractu ēt extranei vt. jͣ. de ſolu. l. filie in ſubſidium vt ibi dicit̉. Ia. de are. ¶ Ultimo inducit Guil. hauc. l. ad. q. ſi emphiteota vēdat rem ſine ꝯſenſu domini aperit̉ in dominū. C. de iur. emphi. l. fi. In ciuitate ē cōſuetudo ꝙ ꝓximior agnatus admittat̉ ad reuocandum infra annū rem alienatā quis preferet̉ in reuocatōe rei emphiteotiche alienate quis preferet̉ dominus an ꝓximior agna tus ipſe tꝫ ꝙ dominus qꝛ ꝯſuetudo non dꝫ extendi in preiudicium domini vt hic. ⁊. jͣ.§. ꝓxi. Itē adducit ſi conceſſuꝫ ē militibus cru ce ſignatis ꝙ nō teneant̉ reſpōdere creditoribus ſuis. jͣ. biēnium. quidā cū eſſet crucifer ꝯtraxit cū creditore poſtea factus eſt miles. querit̉ an priuilegiū exiendat̉ ad iſtum creditorem cū quo con traxit antequā eſſei miles. ⁊ videt̉ ꝙ ſic ar. huius. l. ver. nec tamē. ⁊ sͣ. e. l. ſed ſi damnū.§. preterea. ⁊.§. quod ſi creditor. Sꝫ. l. videtur contra. jͣ. de teſta. mi. l. lucius. ſꝫ nihil facit qꝛ loquit̉ in cāu in quo il lud quod erat ante factū poterat nunc de nouo fieri. vi ꝓbat̉ eo. ti. l. tribunus in prin. hic aūt ex noua volūtate nō poſſet facere qd̓ eſſet nouū creditū ⁊ iō extendam priuilegiū ad oēs creditores. ¶ Sed pone ꝙ ecōuerſo ꝙ cōceſſuꝫ ē priuilegiū cruce ſignatis ꝙ debitores eorum non poſſunt vti ꝯtra eos priuilegio nunquid extēdit̉ ad debitor̄. qui erant debitores antequā eſſent cruce ſigna ti ꝑ iura predicia videt̉ ꝙ nō ſit faciēda diſtinctio tꝑis. ⁊ ꝓ hoc sͣ. de tribu. l. ꝓcuratoris.§. ſꝫ ⁊ queſitū. ibi paruiqꝫ referre ⁊c. G. ¶ Si dos ibi priuilegiorum cōpetentium puberi agenti actione tutele vel mulieri actione de dote. ibi ceteroꝝ creditorū excepto pa tre quia ille prefertur vt ſupra dictū ē in domino. ibi in actōne de peculio cōtra patrē. ibi agant tacētibus pubere ⁊ muliere. ¶ Ibi mādatis a dn̄o in glo. inIſticho. a viuos in fi. alujꝯͣ ꝑlii. C. d aci. ⁊ ob. Sꝫ alio caſu loquit̉ eodē mō. reſpōdeo ad. l. ſi quid. e. ti. in glo. ij. ibi ex legato melius dic vt no. jͣ. de peculio legato. l. ſi ſeruo manumiſſo. Ibi p̄legauit teſtator qui plures hereIliora. qes inſtiuuit. Ibi aduerſus eum cuip̄legatum ē relictū. ibi ꝯpetit ꝓ partibus hereditarijs In glo. nec ex ꝑſona in fi. ⁊. e. l. quotiēs.§. fi. ⁊ conti nua hic. l. vlti. j. e. ⁊ quod ibi dicit chalendarij expone vt. jͣ. de leg. iij. l. qui filiū. ⁊ quod dicit aduerſus eū.ſ. coheredem cui erant predia legata. Odra. ¶ Expone. l. i. pater vl̓ do S cum quo minus ibi exempius cuꝫ ad iudiciū ex mera vocatōe veniret. ⁊ forie actio mera tempore perijt. ibi ſpectari vt in id ꝯdemnetur ī actō ne in factū edicto ne quis eum qui in ius vo. vieximat ar. sͣ. de cō ſti. pecu. l. id quod ſub ꝯditōe.§. fi. ⁊ hoc cū volo iurare in liteꝫ vel quātū ad taxationē iudicis qui hoc reſpicit. ¶ In glo. licet deſie rit ſed illud in actōe de peculio. ſꝫ hoc nō ē de peculio. Ia. d̓ are. Nod ſeruus ᵈᵇ deduci dꝫ alio ꝯira me de peculio ſerui agen te. ibi debet̉ ẜm labeonē vel alium quem reprehendit paulus vt ſequitur. ibi velit ⁊ deduxit in fi. vn̄ do minus creditori peculiari tenet̉ ꝯͣ eū actōꝫ cedere ⁊ cedēdo libera tur. vt. sͣ. e. l. ꝙ debet̉. ⁊ dic ꝙ ẜuus fideiubere pōt apud dn̄ꝫ ſꝫ pro domino non niſi peculiaris ſit creditor. vt. sͣ. e. l. iij.§. iul. niſi ipſe dominꝰ ꝯſenſerit expreſſe vel tacite qꝛ ad viilitatē domini hec fideiuſſio ſpectat vt. sͣ. e. l. quotiens.§. i. Ia. in glo. que eſt ſuper ver bo deducere velit in fi. hoc caſu ſi debitor eſt ſoluendo. nec credit Nyco. dominum deducere quia alia actione qͣꝫ de pecalio conſequi aliunde poteſt non deducit vt ſupra eo. l. ſi noxali.§. qd̓ auiem. Nico. ¶ Ibi inſpiciet̉ in cōdēnat̉. que f I filius nerabilibenias compeut quod eſt adita hereditate cum pure libertas relicta eſt vt. C. de cadu. tol. l. vnica.§. in nouiſſimo. ibi queſtionem eſſe in caſu dubij. ibi acquiſierit aliunde ꝙͣ ex rebus peculiaribus puta per donationē ſeruo factam. Sequit̉ rubrica quādo actio de peculio ānalis ſit. ¶ Super rubrica vide Azo. in ſumma pandetarum. h. e. titulo. ¶ Se cōtinuat. ibi ptāte patria ſeu Retor. dominica. ibi dolo malo eius.ſ. pr̄is vel domini. ibi in āno.i. intra ānum. ibi poteſtas erit. ⁊ ſic eſt ānus vtilis vt. jͣ. e. l.§. ānus. ⁊ hoc verum niſi actio ſui natura eſſet minori tempore duratura. vt no. C. quod cū eo. l. ei qui. ⁊. jͣ. e. l. penul. ⁊. jͣ.§. ꝓxi. Fran. ¶ In glo. nominatim in fi. Hug. iꝫ etiam ꝙ ſi alienaius non recipiat nominatim precium ꝙ teneatur infra ānum ⁊ ſpeciale ſit in venditore vt in contrario opi. tamen glo. cōmuniter tenetur. ¶ Ibi vel filius ex quorū cōiraciibus agitur. quandiū. idi ꝑpeius eſt cōtra patrem vel domiuū. In gl. pro ſcilꝫ in fi. glo. iō ſic exponit quia alias iſtud veībū.i. dꝫ facere neceſſariā expoſitionē ꝓprie ſignificatiōis verbi cui adiungit̉ qd̓ hic non faceret quia ditio tēperaria vel temporalis hic poſita nō ſignificat tantū ānum ſed omne ip̄s. vnde pari rōne dici potuiſſet decēnalis vel vicēnalis ẜm Ia. de are. ad quod. jͣ. de vulgari ſub. l. qui liberis. vltra prin. ⁊ de ānuis. le. l. penulti. ⁊ vide in alphabeto dictione ideſt. ¶ Ibi cōputabit̉ qd̓ dic vt. jͣ. de diuerſis ⁊ tēpo. AnnuS. p̄ſcrip. l.i. Ibi emancipaiꝰ eſt filius. ibi cōditione exiſtente. facit quod no. in. l. ſi filius. ⁊. l. ſeq. jͣ. de tute. ⁊ ra. diſtra. ibi alienatōe peculiari. ibi ꝑtinet.ſ. tantū. non ob. sͣ. de offi. ꝓcon. ⁊ le. l. lj. vt ibi no. ibi heres patris in primo caſu. ibi fiſcus in ſecundo caſu. ibi tenebit̉ ſed fiſcus iſtud peculium tenebit̉ redere filio. vi. sͣ. d̓ mino. l. iij.§. ſed vtrum. ver. nec eo. ⁊ ideo fiſco caueri debꝫ a filio arg. jͣ.§. item heres. In gl. puta dignitatem ⁊ dic vt dixi. sͣ. ad ma cedo. l. ſi quis patrem.§. vlti. alias eſt ſub. l. ſi filius ⁊ inducit. G. hunc.§. ꝙ ſi eſt ſtatutum vel cōſuetudo ꝙ ꝓximior agnatus admittatur ad recuperandū rem alienatā vſqꝫ ad ānum ⁊ alienatio ē facta ſub ꝯditione ꝙ ānus incipiat a tempore extantis alienatiōis ꝑ hoc. jͣ. de excu. tu. l. gaius. de iure dotium. l. tale. ⁊ de edil. edic. l. bouem.§. ſub ꝯditione. Guil. de cu. ¶ In alienatione ſerui. ibi donauit.ſ. dominus. ibi in dotem dedit fine peculio item heres. ibi ſeruū obligatū de peculio. ibi liberum tunc iuſſit ⁊ peculiuꝫ alij legauit vel dic.i. liberandū per fideicōmiſſum ⁊ peculium eidem legauit. ibi cui legatum ſit. ſed nōne dicitur ꝙ obligōnes peculiares inhereni peculio ⁊ cōmittatur illud adeo vt ad quēcūqꝫ ꝑueniat peculium de peculio teneatur. sͣ. de cōdi. inde. l. frater a fratre sͣ. ii. i. l. ſi quis ſeruū. in prin. ⁊. l. queſitum.§. i. ⁊. ij. Reſpondeo illud in ſucceſſoribus vniuerſalibus eius qui de peculio tenebat̉ qui re preſentant defunctum ar. j. de vſur. l. heres. ⁊ in auct̄. de iureiur. ⁊ mouēte p̄ſtito in prin. ⁊ certum eſt aliqua iura heredibus ⁊ cōtra heredes competere que non cōpetunt ſingularibus ſucceſſoribus nec cōtra eos. jͣ. ad trebel. l. i.§. ſi heres. ⁊ de cōtrahen. emp. l. fi. ¶ Sed nōne emptor qui eſt ſingularis ſucceſſor ſerui teneatur d̓ peculio visͣ. ti. ꝓxi. l. quotiens.§. fi. ⁊. l. ⁊ ancillarum.§. illud. ⁊. l. ſi ex duobus. Reſpondeo tenet̉ non qꝛ ſucceſſor ſed quia dominꝰ ⁊ quia peculiū penes ſe habꝫ ergo non tenet̉ illa que dabit̉ in venditorem cum illa ſit ānalis. ⁊ de hac hic dicit̉ ſed tenet̉ vt dominus illa que ꝑpetua eſt vt. sͣ. ti. i. l. ſi creditor.§. ſeruū cōem. ver. ⁊ ſi cum titio. Ia. de arc. Ibi teneri de defenſione aduerſus creditores peculiares. ibi legatum ſit quādo tradit̉ ſibi ab herede in gl. ſi nominatim. ibi ſi ex duobus multo magis ſi peculiū ſibi reſeruauit vi. sͣ. ti. i. l. quotiens.§. ſi ſeruus. ⁊ in dubio preſumit̉ reſeruaſſe vt. jͣ. de ꝯtrahen. emp. l. quotiens. in glo. directā in fi. vel ibi actiue hic paſſiue vel ibi inter viuos vt ibi no. ray. vel illud ſi ipſi eſſent le

De in rem verſo gatum peculium ſed hic alteri legatū erat quare nec directaꝫ nec viilem competere credo. Nico. ¶ Cōclude aūt aūt ille ad quē ꝑuenit peculium eſt talis qui poterat ꝯueniri ⁊ non tenet̉ heres vt sͣ. li. ꝓxi. l. ⁊ ancillarū.§. ij. ⁊. l. ſi ex duobus.§. fi. ⁊. l. ai cum heres. ſi non pōt ille ꝯueniri tunc ꝓpter culpam heredis ipſe heres tenet̉ vi hic in glo. ſi querit̉ de ſingulari ſucceſſore. dic aūt ſuccedit ī ſer uo ⁊ peculio ⁊ tenet̉. sͣ. ti. ꝓxi. l. quodens.§. fi. aut in ſeruo tantum ⁊ tunc nō vt. e. ti. l. ⁊ ancillarū.§. fi. Si in ſolo peculio tunc dic aut ni hil pōt imputari ei qui tradidit peculiū. ⁊ tunc ex quo ille non pōt ꝯueniri cōuenitur in ſubſidium habēs peculiū vt. jͣ. de do. prele. l. ij. §. ꝑ cōtrarium. aut pōt ſibi imputari. tunc directa non ꝯpetit ſed vtilis ſic. quidā tamen indiſtiucte ſic alij indiſtinete nō alij inter vi uos non in vltima volūtate ſic. fallit vbi ſeruo legat̉ libertas ⁊ peculium vt no. sͣ. ti. ꝓxi. l. ſi ſticho. ¶ In glo. immo non v. det̉ ibi libertas ⁊ peculiū. ⁊ vide qd̓ no. sͣ. de mino. l. iij.§. ſed vtrū. ſeruo.i. retento. Ibi ſit heres patris vel Paceppe domu oſiliqmi de peculio tucnenuamo poſt reſtitutam hereditatē. In gl. immo videt̉ ibi inſti. de fideicō. here.§. ſi quis vna. in fi. ar. sͣ. de rei ven. l. vendicatio peculij. ⁊ qd̓ ibi no. vſuſ. ſerui. ibi actionē de peculio. ibi ſcripſit ẜm diſtinctionē peculiorū vi. sͣ. ti. ꝓxi. l. huic querit̉.§. pōt. ¶ Alij habent.§. alij. l. ſi cū fiMeſitum. Iius cōuentus duplici actione ſi abſoluat̉ inſerta cā in ſentētia ꝑ errorem que pōi vni actioni ſolūmodo ꝯuenire effectus ſentētie porigit̉ ſolum ad illam actionē in qua erratum nō eſt. hoc dicit ⁊ ad hoc ſepe allegatur. ⁊ ad hoc cōcor. de frigidis ⁊ maleficiatis. c. fraternitatis. ⁊ de purgatione vulgari. c. ſignificātibus. cuꝫ ibi notatis. In ꝯtrarium videt̉. sͣ. ti. ꝓxi. l. eo tꝑe. ⁊ fa. her. l. cum putare. vbi d̓ hoc dixi. ¶ An aūt lata ſentētia ex falſa cā teneat plene dixi. jͣ. de excu. tu. l. qui teſtamento. Ibi credens ⁊ in hoc concurrebat cōis opi. ẜm glo. Guil. per hoc allegatur hec. l. ꝙ mors alicuius poſſit probari per famam de quo plene dixi. C. de repudijs. auct̄. ho die. quātiſcūqꝫ annis. ibi annali actione proponendo expreſſe in libello actionem annalem de peculio ⁊ de in rem verſo poſt ānū a morte putatiua filij computan̄. ⁊ hoc facere tenebatur acior ẜꝫ Iac. d̓ are. in fi. ⁊ ſic non fuit erratum in ſentētia circa actioneꝫ de in rem verſo. ſed circa actionem de peculio ſic. ¶ In glo. quomodo eſt. ibi. l. filius. hoc eſt falſum vt ibi notatur ⁊ tene tertiam ſolutionem huius glo. ẜm Ray. ibi cōueniri non poteſt ſed quia ratione admittitur ad actionem de peculio eadem ratione admit ntur ad computandū ꝙ in rem verſum eſt cum illud rem peculij cenſeatur vt. jͣ. titu. proxi. l. prima.§. certe. Iaco. de are. Ibidem fuit eum error facti probabilis circa exceptionem obeciā in quātum reſpiciebat actionē expreſſam.ſ. de peculio. In quantum vero reſpiciebat actionem incluſam.ſ. de in rem verſo fuit error iuris quorum errorum potiſſima circa indicia non eſt equa conditio vt. jͣ. de cōfeſſis. l. non fatetur. Old. ¶ Ibi alij dixerunt recte hec lectura poteſt ſaluari hoc modo. potuit enim agere de in rē verſo quia eadem cauſa compeiebat cum illa quam elegit ſꝫ ſubſtulerunt ſe electione. vnde ratio per quam reprobat glo. hanc lectu. vera eſt. ſed lectura poteſt ſaluari ẜm quoſdam vt dixi. Ibi morte putatiua vel naturali vt preallegatꝭ. l. filius. infra titu. proxi. ſed non recta inſpecta electione fienda de iure vi.§. eligere. ibi ex locato de in rem verſo ⁊ ẜm hoc in eodem libello diuerſa debita ſunt petita vt ⁊ infra pro ſocio. l. cum duobus.§. ſi plures. sͣ. fami. herciſ. l. heredes.§. de pluribus. C. de ānali except̉. l. fi. ⁊ no. extra de reſcriptis. c. vltimo. Old. dic ꝙ ẜm Nicolaum ꝙ actum fuit tantum de peculio ſed ſi actum fuiſſet de in rem verſo cum recte agi poterat non obſtante ānali exceptione ⁊ fuiſſꝫ reus abſolutus nō poſſit iterū actor experiri ⁊ hoc voluit hic dicere littera. ibi non etiam dr̄ in rem verſo. Ny. vel pōt dici ẜm Iaco. de are. ꝙ ſic petijt. Peto mihi rationem fieri de tanta pecunia ex tali contractu cuius tanta pars eſt verſa in rem domini ⁊ de reſiduo de peculio eius ⁊ filij ſui. vt inſti. ꝙ cum eo.§. preterea. ⁊ ar. infra quorum le. l. i.§. quia aūt. licet ſecus in itibutoria ⁊ de peculio. vt dicia. l. quod in herede.§. eligere. quo caſu iudex primo diſcutit an ſit in rem verſum. ⁊ ſi non eſt verſum tunc ꝓcedit ad eſtimatōem actionis de peculio. vt dicto.§. preterea dicitur. ⁊ ſic hic quaſi nihileſſet in rem verſum. Examinauit an actio de peculio competeret ⁊ ꝓnunciauit ſuper ea non poſſe ꝓcedi tranſcurſu temporalis annis obſtante ⁊ impediente. ⁊ ꝓ hoc tacite ꝓnūciauit ⁊ de in rem verſo act̉. locum non habere cum demū deficiente de in reꝫ verſo ad diſcuſſionem actionis de peculio veniatur. ergo ſuꝑ ea ꝓnūciando ⁊ diſcutiendo tacite ꝓnūciatur ſuper actione de in rē verſo. ar. C. de ordi. iudi. l. i. ⁊ de ordi. cog l. ij que ꝓnūciatio iacita de in rem verſo firma remanebit. Ia. de are. ibi vel veneris. iſta cōmuniter approbat̉ ẜm Rai. nec ob. l. barbarius per ea que ibi notant̉ per doctores. ⁊ que ibi dixi. ¶ Expone Um poſt mortem. cum ꝓ quando. Et noīa ex hac. l. ꝙ hoc edictum eſt ad abbreuiā dum tempore actionis de peculio non autem ad ꝓ ducendum ſi actio ſit breuioris temporis. quia quod introductuꝫ eſt ad vnum effectum non dꝫ operari contrarium. sͣ. de condi. in debi. l. eleganter.§. ſiquis. de condi. ⁊ demon. l. cum tale.§ ſi. extra d̓ renūcia. c. i. ⁊ de verb. ſigni. c. vlti. Et induci Guil. hanc. l. ſi aliquis habeat excep. non numerate pecunie que durat biennio. e antequam eum ꝓponerei non reſtabant de biennio niſi quindeciꝫ dies. ⁊ iudex ſtatuit terminum vnius menſis ad eam ꝓponēdaꝫ an poſſit poſt quindecim dies dic ꝙ nō ar. huius. l. ⁊ per hoc de excu. tuto. l. ꝓpter lꝫ.§. i. Guil. ¶ Ibi recipiēda ī actio a Iffinitionem. ne de peculio annalie cō dēnatōem in ea fienda. Ibi accedere naturalit̓. ibi animal peculiare. ſed ſi ē extinctum quomō recipit augumentū vel diminutionem cum non poſſit eſſe qualitas pereunte ſubſtantia. sͣ. ſi certum pe. l. eius qui in ꝓuincſa. Sed dic ꝙ exiinctum eſt quantum ad nomen ſed quaniū ad ſubſtantiā rema net ⁊ eo reſpectu creſcit ⁊ decreſcit. ¶ Sequitur rubrica de in rem verſo. ¶ Super rubrica vide Azo. in ſumma ⁊ Rofre. eo. ti. ⁊ Spec. de ſolutione ⁊ obliga.§. prenotandum circa medium.§. ¶ Qua re hec actio fuerit neceſſaria. jͣ. e. l. prima. ⁊ habet locum ſiue priucipaliter ſiue ſecundario ſit verſum. infra. e. l. iij.§. in rem autem. ⁊ attenditur an vertens habuerit animum vertendi. vel non ſufficit ceſſio actionum niſi fieret ꝓcurator in rem ſuam. e. l.§. ⁊ idem labeo. ⁊ an heres ſoluens executoribus vltime voluntatis vel ſuꝑſtitibus operis ordinati per teſtatorem ſit liberatus. ⁊ an creditor debeat eſſe curioſus ꝙ pecunia credita in vtilitatem vertatur aut ſit melior condiſio creditoris cuius pecuniares ſunt empte. ſi extant eadem. l.§. ſi mutuatus. Quod ſeruus ita demum obligat dominum hac actione ſi habet animum vertēdi. vide bene. jͣ. e. l. ſi res.§. placet. ¶ Si ſtatuio caueatur ꝙ ſorores cum fratribus nō ſuccedant an ſtatutum locum habeat ī nepote ex filio premortuo jͣ. e. l. ⁊ ſi nihil de eo qui ſuſcepit iudicium alieno noīe animo nouā di vel non nouādi quid iuris. jͣ. e. l. ſi ꝓ patre. ¶ An videat̉ factū ꝙ nō durat plene. e l.§. verſum de verſione facta in rem ẜui ordinarij vel vicarij. jͣ. e. l. ſeruus alias ſi ſeruus.§. cum ſticho. ¶ An qui poteſt agere de in rē verſo poſſit agere de peculio. jͣ. e. l. filius alias ſi filius. primo. ¶ Ibi tenent̉. l. teneri poſſunt ſi I hi qui. guidum intem eoium ſit verſum alias eatenus quatenus eſt verſuꝫ. jͣ. e. l. ſi ꝓ parte.§. ia rem aut. ibi potius ꝯtractum quam cum eorum fi lio vel ẜuo. ibi perpetua eſt.i. eſſe poteſt ſerui aciōe. ⁊ vide quod no. sͣ. de exercito. l. ſi cām.§. fi. non ob. sͣ ti. ij. l. ⁊ ideo qꝛ. ibi in filio hic in patre vel domino. ⁊ rō pꝫ eo. ti. l. ſiquis cum filio. In glo. aliud ſi dolo ⁊ eſt. ratio quia ibi ẜuus dꝫ tantum domino quātum ē verſum facta quadam compeſatione videt̉ ſeruo ſolutum ꝙ in rem verſum. ē. ⁊ ſic ceſſat d̓ in rē verſo. vi. jͣ. e. l. ſi ꝓ patre.§. verſum. ¶ Ibi ⁊ acium de peculio..i. actō Item ſi plureS ne de peculio. ibi ſit ab aliquo cur

De inrem verſo. pecunia in rem domini verſa erat. vel melius indiſtincte ab aliquo creditore peculiari ibi de peculio. ⁊ totum quod in peculo erat pre ſtitum eſt. ibi erat verſum quaſi dominus debitor ſcrui ſu e ꝓſer uo vt domino creditori ſolutum eſt.i. ſoluendum eſt nec melius ꝓprie dicitur quēadmodum perimitur actio de in rem verſo per actionem de peculio. quod declara per. l. filiuſfa.§. fi jͣ. e. ibi ſi non preſtiierit quaſi dominus debitor quia adhuc debitor manet in gl. i. in fi. vnde ibi loquitur in actione tributoria. Rai. ¶ In glo. ⁊ quia cum ſeruo Ui nūmis. q de huuſmodi cōnracuibꝰ quibas ſerui dominis aufferant̉. Tho. ¶ Ibi non compuUod ſi ſeruls. ar̄ quaſi debior ſit dominus ſerui in ea quantitate ibi precio facit ad no tata. sͣ. ſi certum pe. l. cum fundus.§. ſeruum tuum imprudens in glo. vt ſpēm ⁊c. Rai. ⁊ dic ꝙ in illo pluri cōpetit actio de in rem verſo ⁊ nō vltra. Od. ¶ In rem autem ſiue pͥn cipaliter ſiue ſecundatio ſit verſum in rem domini habet locuꝫ ac tio de in rem verſo. hoc dicit. Ibi in rem domini conuenit directe ⁊ īmediate vt ſequitur veluti ⁊c. ibi dominico creditori vero. vel putatiuo vt ſequilut ibi ⁊ putant expone ⁊ ꝓ. i. Ibi dominus haberei quam tamē cedendo liberatur vi. jͣ. e. l.§. idem labeo. ibi actio eſſe poſſit. hoc declara ẜm. l. ſi res.§. fi. jͣ. e. ibi ꝓcurator liber homo ibi geſſit ſine mandato ibi habent actionem ſubaudi ſcꝫ ibi aut meliorem vbi neceſſario impedit ibi non deteriorem quando vtiliter impedit illud preſtet vt ſupra de pigno. aci. l. ſi neceſſarias ⁊ de rei ven. l. in fundo. ibi id in filio facit quod uota. ⁊ dixi. sͣ. ad macedo. l. ſed iul.§. quod dicitur. nec ob. jͣ. ſolu. ma. l. penul.§. ſertus. vt ibi no. ibi ſed mutua. ibi habuit non ob. C. de rei vxo. aci. §. ſed nec impenſas vt ibi no. ibi pati. hic reſpōdet in glo. vt. jͣ. e. l. fi res. ibi.§. idem ſcribit alias.§. idem ait. Sol. hic ſeruus animū ver tendi in rem domini ⁊ vere vertit ⁊ tunc non refert habuerit animum vertēdi ab initio vel ex poſt facto vt hic. ⁊. jͣ. ea. l. ſi res.§. fi. aut non habuit animum vertendi in rem domini nec ab initio nec poſtea ⁊ tunc non datur actio de intem verſo lꝫ vere aliquid ſiverſum in rem domini ẜm quid vt ibi. ⁊ ẜm hoc quod hic dicit̉. niſi hic ⁊ ideo ⁊c. ſubaudi ibi ab initio vel poſtea. vel dic aut ſeruus ipſe vertit per ſeipſum ⁊ tunc non intereſt vt dixi. aut non ip̄e ſed alius cū quo ſeruus cōtraxit ⁊ tūc refert quo animo ꝯtraxerit ſeruus ad initio vt ibi. Iaco. de bel. in eadē glo. in fi. ſo. aliud in ac tione de in rem verſo in qua ꝯſideratur effectus vi hic aliud ī ſub ſtitutione in qua conſideratur mens ⁊ voluntas defuncti vt ibi. ⁊ ꝓ hoc. jͣ. de cōdi. ⁊ demō. l. in cōditionibusⁱ in prin. Ibi peculiare nomē fecit iūc Et idem labeo all̓. cum ſolum de peculio ienct. ibi ꝓcuratoremqꝫ in rem ſuā faciat non ergo videt̉ ſufficere ceſſioniſi faciat eū ꝓcuratorē in rem ſuā. ⁊ hoc ꝯtinue ponit̉ in īſtrumentis. ꝓ hoc. sͣ. de mino. l. ꝙ ſi minorin prin. sͣ. fa. her. l. plane vbi de hoc. jͣ. man. l. ſt ꝓcur.§. fi. ⁊. C. de noua. l. iij. in. ver. nec nō. ibi ſeruus domino maiori. xxv. annis. ⁊ hoc tollit ꝯirariū. ibi an bona domini nō ob. sͣ. de neg. ge. l. que vtiliter. qꝛ ibi ſine mandato. ibi nude recte.i. quia nō inſpicitur ad verſa ſu pecunia in domini vtilitatem ſed an in negociū. ibi nec tenet̉ dominꝰ de in rem verſo ſꝫ de peculio tenet̉. ibi quo vertat̉ ⁊ inducit Guil. hāc liuerā ꝙ ſi teſtator relinquit aliquid ad fabricā eccleſie vel aliud opus ⁊ dedit executores ⁊ ipſi ſoluerūt pecuniā ſuꝑſtitibus operis an ſint libera ti ⁊ videt̉ ꝙ ſic. sͣ. de exercito. l. fi. ⁊ quod ibi dixi. Contrarium tꝫ qꝛ curioſi eſſe debēt ꝙ pecunia in opere ꝯuertat̉ vt hic dicit̉. ⁊ pro hoc. jͣ. de admi. re. ad ci. ꝑti. l. legatū de vſufr. le. l. iiij. in auct̄. d̓ ali. ⁊ emphi.§. ſi vero quis col. ix. ⁊ videt̉ expreſſum. C. de dona. l. ſiquis ꝓ redēptōe.§. fi. ⁊ de erro. mili. āno. l. fi. li. xij. ⁊ facit quod no. jͣ. ſi cui pluſquā per. l. fal. l. diuus. In ꝯtrariū muliū facit. jͣ. de annuis le. l. liberio.§. largius. vbi de hoc ſanis dixi. In glo. ar. ꝯtra. ī fi. So. vt ibi ⁊ sͣ. ver. vnde recte. ia glo. hic ſpāle in fi. dic ⁊ eſt rō. vt ibi no. in glo. ⁊ ꝑ doc. ⁊ facit intra ſi infrau. patro. l. i.§..ſ. muiuā ⁊ vide ēt ꝙ dixi. sͣ. de exercito. l. fi. ⁊. C. de ſacroſan. eccle. aut̓. hoc ius porrectum. Et poſſes dicere aut volo obligare cum quo prin cipaliter contraho. ⁊ ē perſona que pōt regulariter obligari. Et tunc diſſimulare poſſum nec debeo eſſe curioſus vt dicta. l. doſt ſi vero non poteſt regulariter obligari ſed demū ad ſui cōmodū tunc debeo eſſe curioſus. C. ſi aduerſus credi. l. prima. j. ad vellei. l. quāuis.§. ſi mulier. Si autem volo mihi obligare alium qͣꝫ illū cum quo contraho. tunc aut non habet mandatum ille qui contrahit ab illo ⁊ debeo eſſe curioſus vt hic autem habꝫ mandatuꝫ. ⁊ tunc aut generale ⁊ eſt tale qui de adminiſtratōe ꝓuidere pote rat. ⁊ tunc non teneor eſſe multum curioſus vt dicta. l. fi. de exercitoria ſi non poteſt ſibi prouidere de adminiſtratiōe. tunc debeo eſſe curioſus. vt. l. ciuitas. ſupra ſi cer. peta. ⁊ dicta aucten. hoc ius porrectum ſi habet ſpeciale mandatum tunc non debeo eſſe curio ſus. vt C. qd̓ cum eo. l. ſi mutuam. Si mutuatus. ¶ Ibi ed veſtem comparandaꝫ ꝓ familia ⁊ que erat familie neceſſaria ⁊ eam cōꝑauit. Sed antequam precium ſolueret pecunia perit caſu fortuito vt ſequatur ibi creditor an venditor quia preciū ſuuꝫ recepit. ibi ⁊ ſi veſtis perierit per caſum fortuitum. ibi ex vna cauſa.i. ex cōuerſione vnius rei. ibi ſi taꝫ pecunia numerata ſeruo ver tere volenti. ibi quam veſtis tradita ſeruo vt inter familiam diuidatur. ibi vertere voluerunt ⁊ eis abeſt ꝙ vertere iniendebāt forte non alias abfuturum. ¶ Querit Guil. que eſt ratio diuerſi. tatis inter hunc.§. ⁊. l. ſed dicendum. iple dicit ꝙ iſte.§. debet intel ligi ꝙ melior ſit conditio illius qui muluauit pecuniam licei ſit ꝑ dita qꝫ illius qui vendidit veſtes ſeruo licet extent. nec eſt hoc incōueniens quia dominus in actione de in rem verſo obligatur ignorans. Item hic eſt vnus modus valde ſpecialis obligandi ⁊ liberandi. vnde ſi ſeruus recipit pecuniam muiuam ⁊ verūt in vti litatem meā ⁊ ego tātūdem dono vel ſoluo creditori ſuo liberor ab actione de in rem verſo nec teneor creditori decetero ⁊ que ſit ratio videditis. jͣ. eo. l. ſi ꝓ patre.§. verſum. ⁊.§. ſi domini. ⁊ iō quā do ſeruus recipit pecuniam mutuam obligatur naturaliter ⁊ dominus de in rem verſo. ⁊ quādo alter tiadit ſibi veſtes. Si portamus ꝙ vnum valet plus altero. nunquid. ſaltem in eo quod ſuꝑeſt habebit actionem ille qui ſcd̓o venit. dicit ꝙ ſic vt. jͣ. e. l. ſi ꝓ patre.§. ſi domini. vbi ſatis videtur colligi iſte caſus. Guil. ¶ In glo. vltima in fi. vel hic ꝑſeuerauit ſeruus in voluntate vertend in rem domini. ibi non. ¶ In gl. vltima in fi. Ed dicendum. a glo. cōuer ſeſt coirupta. nam non bene dicitur. jͣ. e. l.§. ſi duobus. ſꝫ dꝫ dicere in eadem. l.§. ſi duobus. ille enim.§. eſt in p̄al. l. iij. de adi. le. Sed ſo. ẜm Iaco. de bel. ꝙ hic vnica tantum interceſſit verſio ficta ⁊ non vera. ⁊ ideo vterqꝫ cōdemnari dominuꝫ iniquū eſt vt hic in littera dicitur. ſed ibi in primo caſu legauit duo bus ⁊ poſtea ademir vni. in ſecundo caſu legauit vni tanium ⁊ iō ſeruatur quod ibi dicitur in littera vel dic ꝙ aliud eſt in actione dein rem verſo. vt hic quia in ea ſpectauit effectus verus vel ficius vt. sͣ. l. ꝓxi. ⁊ aliud eſt in legatis vt ibi quia in eis ſpectatur voluntas teſtatoris vt ibi vt. jͣ. de condi. ⁊ demon. l. in ꝯditionibꝰ. in prin. vel hic de odio. ibi de fauore. Iaco. de bel. I res dn̄o nō neceſſarias: ſed vtiles. Ibi emerīt nec ſoluit preciū. ibi veluti ſeruos pluſquam valerent. ibi teneret̉. nec ob. jͣ. eo. l. ſi fundum. sͣ. de peti. here. l. item.§. i. vt ibi colligitur. In glo. in neceſſarijs. ibi diximus mō. nam tunc improbare non poteſt. vi. jͣ. man. l. ſi is qui negocia. ⁊ sͣ. de nego. ge. l. pomp. ſcribit. ¶ Qd̓ ſeruus domino emit ⁊ ſic negocium dominicū non pecullare geſ ſit. ibi voluntate precedente. ibi vel alioquin.i. ceſſante ratihabuio ne in glo. i. ibi iuſſu tantum quod intellige patre vel domino iubēte vel ratum habente vel de in rem verſo tantum agitur. vt ſupra e. l. iij. Secūdo. vbi ergo iubet vel ratum habet eſt differentia alias non. Nico. ¶Seruus ita demum obligat dominum de in rem Placei. verſo ſi ab initio habet animum gerendi negocium domini directo vel per obliquū. ſecus ſi alium animum ha bui. hoc dicit cum legibus ſequenlibus vſqꝫ ad. l. ſi pro pre. ibi que ſtatim.i. īmediate ⁊ directo. ⁊ hoc caſu indiſtincte datur actio

De inrem verſo de in rem verſo. ibi in peculio ⁊ conuerſa poſtea in rem domini. ibi numis peculiaribus. mutuo acceptis pro peculia: ibus negocijs explicandis. ibi in rem verſum vt actio de in rem verſo proponatur ſed in actione de peculio inquamum dominus debitor factus ſit ſetui in ſerui ratione computabitur ⁊ ad iollendam om nia contraria dic ẜm Guil. quando ſeruus recipit pecuniam mu tuo vel facit alium cōiractum non eo animo vi vertat in domini vulitatem. aut non eſt verſum in viilitatem domini. ⁊ non habet locum de in rem verſo vt hic. ibi hic autem ⁊c̄. ⁊ sͣ. e. l. iij.§. idē labeo. Si autem verſa eſt in vtilitatem non animo gerendi negocium domini. iunc etiam non habet locuꝫ aetio de in rem verſo. vt ſi dedit domino vel dominus dedit ſibi abſtulū vt in fi. huius.§. ⁊. l. ⁊ ideo in primo dicto. aut ſeruus recepit pecuniam mutuo ex propoſito vt veriat in tem domini tunc aut non vertat quia non potuit ⁊ habet locum de in rem verſo vt ſupra. e. l. iij.§. vnde recte. ⁊.§. ſi. aut vertit in domini viilitatē. tunc aut in cauſam voluptariā quaꝫ dn̄s facturus erat ⁊ habet locum de in rem verſo vt dicta. l. iij.§. nec non illud. sͣ. e. aut dominꝰ non erat facturus ⁊ nō habet locum vt. sͣ. e. l.§. ſed ſi mutua. aut vertit in rem domini in cauſam vtilem vel neceſſariam. tunc aut non animo gerendi negocium domini. ⁊ tūc ſi faciat animo donādi hꝫ locū iſta actio. vt. jͣ. e. l. ⁊ iō. ver. plane. aut non habebat voluniatem donādi. ⁊ iūc licet vertat in rem domini non hꝫ locum iſta actio vt dicta. l. ⁊ iō. ver. idem̄ ait in fi. Si autem faciebat animo gerēdi negociū domi ni tunc aut tunc tꝑis debebat iantū domino vel poſtea incipit debere ⁊ ceſſat iſta actio vi. jͣ. e. l. ſi pro patre.§. verſum. aut nihil debebat domino. ⁊ tunc aut dominꝰ dedit ſibi tantum animo remu nerandi. ⁊ ceſſat iſta actio vt. jͣ. l. ſi patre.§. ſi domini debitor. ver. ⁊ ideo. ⁊ ver. plus dicii. Si autem predicta non interueniant locum habet iſta actio. sͣ. e. l. i. ⁊ que dicta ſunt in ſeruo locum habent iu filio. Guil. In glo. ex propoſito in fi. Sed ibi nūquam in peculiū fuit conuerſum hic ſic. ⁊ ideo habere debet animum obligandi dominū. ſecus ſi habeat animum. ¶ In. S. llud vernꝫ. ibi ſi ſeruo nō L ideo. accipienūi nomine domini ſed pecu lij ibi dederis.i. dominium tranſtuleris. vt infra de verbo. oblig. l. vbi autem non apparet. in fi. ⁊ ſic nō ob sͣ. ad exhiben. l. de eo.§. ſi quis. ¶ Illud plane. ibi verſum. ⁊ ideo dominꝰ de in rem verſo tenet̉ ad preciū. vel ſi in vtilitatē do mini foret expenſum tenent̉ heredes. ¶ Itē ait ⁊ male. ibi cōpen ſatem cū pretio hereditatis. ibi ad dominū qui mihi hereditatem emit in glo. ſi ergo non habuit. ibi cōdicit ſine cā. hoc veruꝫ puto quo ad preciū ſed ꝓ eo ꝙ ſoluium eſt creditoribus credo ꝙ det̉ actio nego. geſtorum cum ſit negocium ſuum ipſo geſtu vt. sͣ. de nego. geſt. l. ſoluendo. Riꝫ. ¶ Si filiuſfa. ibi negocium gerens quaſi dicat non ſuo nomine. ¶ In fi. noīe dn̄i alias doiē daturi T n Hil. xallegat̉. liſta ad qōem ſi ſtaiuio ca ueatur ꝙ ſorores cū fratribꝰ nō ſuccedāt ⁊ aliꝗs de ceſſit relicta filla ex nepoie ex filio premortuo an ſta tutum vēdicet ſibi locū ⁊ vr̄ ꝙ non qꝛ ſtatutū oquit̉ de fratribus ⁊ ſororibꝰ. ſꝫ hic non ē frater ſꝫ fratis filius. In ꝯtrariū facit iſta lr̄a dū dicit an ſororis vel neptis. Riꝫ. Sꝫ reſpōderi poſſꝫ ꝙ hoc facit hic idētitas rationis que ceſſat in qōe ꝓpoſita. de hoc plene dixi in meis qōibꝰ ſtatutoꝝ ſcd̓a ꝑte cēieſima ſecūda queſtiōe. ¶ Ibi daturus nō fuerit ex aliqua I vero. iuſta cā vel nō fuiſſei daiurus ianiā dotem in qua cōſtituenda conſiderant̉ facultates ⁊ numerus liberorum. vi. jͣ. de leg. iij. l. ſi pater. ⁊ de iure do. l. quero. Ibi fideiuſſit ꝙ pōt vi. sͣ. I pro parte. aā macedo. l. uiemi ſi filiꝰ. vbi de hoc dixi. ⁊ sͣ. qui ſatiſ. iu. l. ij.§. ⁊ filius ſic. ⁊ ⁊ ecōtra vt. C. qd̓ cum eo. l. ſi ex alio cōtractu. ibi iu diciū ſuſceperit aīo nouādi. nō alias qꝛ iūc pr̄ nō eſſet liberatꝰ. ibi dare oporteret ſuo noīe mihi. ibi fore actionē inſolidū. ibi ſuſceꝑi mnimo nouādi ⁊ cōdemnatus ſit. Ibi finita ſit morte vel iꝑe ⁊ dic cum quis ſuſcipit fudicium actio cōpetentis aut ſuo nomine quaſi ipſe ſit debitor aut nomine debitoris primo calu. aut eſt acium vi nouatio fiat ⁊ iunc debitor ipſo iure perpetuo liberatur iufta d̓ ſolu. l. ſolutionem. ⁊ de noua. l. delegare.§. ſi autem. ⁊ hoc ẜm vnū modum. aut nō eſt actum de nouatione. ⁊ tunc aut crediior ſponie contra iſtum actionem ſuam ꝓpoſuit non decepius. ⁊ iunc libe ratur debitor exceptione pacti vi. C. de pactis. l. poſt venditioneꝫ aut deceptus. vt quia conuentus ſe reſpondit heredem cum nō eēt ⁊ tunc aūt habuit animum defendēdi verum heredem. ⁊ iunc libe rabitur defenſus hoc modo per exceptionem in factum. ſi tamen defenſor ſit ſoluendo. Si vero non ſit defenſor tunc exceptio in fa cium elidatur replicatōis remedio vt. sͣ. de interroga. aci. l. qui ex parie. ⁊. l. qui ſeruum. aut defendens non habuit animum defendendi tunc nullo modo verus debitor lideratur vi. l. qui ſeruum. ſi nomine debitoris ſuſcipit iudicium aut releuatur ab onere ſatiſda tionis per dominū. vi. sͣ. de ꝓcura. l. filiuſfa.§. fi. ⁊ inſti. de ſatiſda. §. penul. ⁊ dominus non liberatur aliter qͣꝫ ſi per ſemetipſum iudicium ſuſcepiſſet argu. sͣ. de ꝓcura. l. plautius. ⁊. jͣ. de re iudi. l. ſi ſe non obtulit in prin. Si autem ſatiſdatione aſe defenſore preſtita. iūc ſolus defendens aſtringit̉ ⁊ principalis in factum exceptione libe ratur quem expirat defenſore non exifteme ſoluendo. arg. dicte. l. plaucius. ⁊. l. ſi ꝓcurator. ⁊ de nego. geſt. l. liberto. ⁊ sͣ. de interrog. actionis. l. qui ex parie. ⁊ hoc ẜm vnum modum. ¶ Alij dicunt ipſo iure liberari debitorem principalem per hanc. l. ⁊ dicia. l. ſolutionem. jͣ. de ſolutio. ſed. humanior eſt precedēs opinio ⁊ iutior et ad hoc facit. jͣ. quando appel. ſit. l. i.§. tutores. ⁊ de hoc no. jͣ. de ad mi. rerum ad ciui. perti. l. ij. vel. iij.§. in eum. ⁊.§. iiem tractat. in fi. Iaco. de are. In glo. īmo ⁊ ſi donet in fi. ibi quo caſu. s. donatio nis. Ibi diſtinguitur vt no. sͣ. e. l. ſi res.§. placet. ibi non ſit certe nō poteſt dici ꝙ aliquid fuerit in peculio filij ꝙ poſtea pater donaret. ſed dic hic aliud eſſe ꝓpter creditoris animū qui primo habu it patrem obligatum ⁊ poſtea ab eo recedere voluit Azo in appa ratū ſuo. Nico. ¶ Uel dic aut filius ſe obligauit ꝓ patre animo donandi ⁊ obtinet hic.§. aut pecuniam quam mutuo accepit animo veriendi. ⁊ obtinei. l. ⁊ ideo in princi. sͣ. eo. aut ac cepit nō animo vertēdi ⁊ obtinet lex. et iō ver. plane. Ia. de are. ſcilꝫ domini. ¶ Ibi videiur ꝑ ſerIn rem autem. numibi ꝓui.i. qualenus. ibi acilo ſi toīa inſolidum. ibi nec debuit ꝓpter moram. ibi non ſunt quando cōtraxi cum ſeruo vt gerat negocium domini. ſecus ſi cōiraxi cū domino ⁊ hoc ſequitur. Ibi ſed ipſe gerens ſubaudi errogaui ſeu expendi in negocio domini. ibi de vſutis ēt non ꝓmiſſis. ibi expe riri ex mora verſum. ibi a domino vel pare. ibi ſoluium bona fide id quod eſt verſuꝫ. nec ob e. l. iij.§. nec non illud vt ibi no. ibi i ue cem creditoris cui dominus tenebatur de in rem verſo. ibi verſuꝫ ⁊ ſic de rigore ceſſat actio de in rem verſo de equitate ſecus vt ſe quitur ibi de dolo malo.i. ꝓpter dolum malum paitis vel domi ni. ibi competere actionem.i. replicationem ſi fiaudulēter ſoluit. ſciens eum perditurum. ꝓ hoc. jͣ. de verbo. ſigni. l. ve. bum oporte bit.§. actionis. ⁊ quod ibi no. ¶ Ibi ſoluit ſeruo pet dituro. ⁊ eſt ar. ꝙ debitor ſoluens creditori in ludo perdituro non liberatur. ſꝫ dic cōtra ⁊ hic ſoluit alteri non ipſi crediiori. ⁊ facit. jͣ. ꝓ emplore. l. ſiquis cum ſciret. ibi non liberabitur a domino. ¶ Glo. colligit hic illud brocardum non videtur verſum niſi durat verſum. ⁊ allagat pro ⁊ contra ⁊ non ſoluit p ene. ⁊ ꝓ hac parte vltra allega ta per glo. quia non videtur diuertſſe que in breui reuerſa. jͣ. de di nor. l. ſi diuortium. nam non qui inceperū ſed qui ꝑſeuerauerit vſqꝫ in finem ſaluus erit. Item non videtur veniſſe ad iudicium qui non ſtent. jͣ. de ex cu. iuto. l. ſcire oportet.§. obſeruabunt. extra de iu di. c. i. de ꝓcura. c. conſtilutis. xi. q iij. certum. j. ex qui. cau. in poſſ. eatur. l. i. circa fi. ⁊. C. decurion̄. l. ſiquis decurio. libro. xi. ⁊ non videtur alienatum quod breui tempore recuperatum eſt exira de rebus eccle. non alie. c. ſiquis preſbiterorum. ⁊ de regula. c. dubium nō eſt. alias non eſt dubium. ⁊ ꝓ hoc bene. e. ii. c. ad no ſtram. ⁊ qd̓ ibi no. quia ibi iſtud brocardum nota. ⁊ ſoluitur ⁊ non videtur res tradita que euicta eſt. infra de lega. iij. l. qui concubinam.§. ſi heres ⁊ de aci. ēpt. l. ratio primo reſponſo. nec videtur quis capere quod eſt alij reſtituturus. jͣ. de verbo. ſigni. l. aliud eſt capere. ⁊ nō videt̉ adeptus poſſeſſionem quia eam retinere non poieſt. jͣ. de acquir. poſ. l. nō videt̉. ⁊ non videt̉ durare mandatum quod reuocatur

De in rem verſo. sͣ. ꝙ cuiuſcūqꝫ vniuerſita. l. item eorum.§. ꝙ ſi actor. nec videt̉ ap pellaſſe qui non eſt ꝓſequutus. C. de appel. l. vlti. quādo ꝓuo. nō eſt neceſ. l. ij. ⁊ de admi. tuto. l. ſi bonam. ⁊ non videtur conſolida tus vſufructus qui nō durauit. sͣ. de vſufru. l. dominus. ⁊ non vi detur ſe liti obtuliſſe qui deſiſtit. sͣ. de rei vendi. l. qui deſtitit. ⁊ de iudi. l. deſtitiſſe. non videtur ad patriam redijſſe qui non habꝫ ani mum permanēdi..jͣ. de capti. l. nihil. ⁊ ꝓ hoc de ediſi. edic. l. quis ſi fugitiuus in prin. nec furor ſublatus qui ſtatim redijt de offi. preſi. l. dinus. nec turpitudo abolita quando intermiſſa eſt. jͣ. de ritu nu ptꝭ. l. palam. ⁊ ad hoc etiam. jͣ. de here. vel act. ven. l. ij.§. perueniſſe ⁊.§. illud. ¶ In cōtrarium videtur ꝙ aliquid dicatur facium licꝫ nō duret. nam actio datur ad intereſſe quod ſemel competijt etiā ſi deſinat intereſſe. sͣ. de eden. l. vbi.§. primo. vbi de hoc no. ⁊ dixi ⁊. C. man. l. ad comparandas. ⁊ ibi in glo. ⁊ ad hoc etiam. C. de ī ſti. ⁊ ſubſti. ſub condi. fac. l. ſiquis heredi. vbi etiam de hoc nota. dixi. per que patet ꝙ vltima ſoutio que eſt hic in glo. non eſt vera. vnde potes dicere aūt aliquid eſt ceptir ſꝫ nō cōfirmatum. ⁊ nō dicitur eſſe factum vt. C. ad ſilli. l. fi. ⁊.sͣ. ꝙ quiſqꝫ iuris. l. i. in fi. fal lit in delictis atrocioribus ꝙ dic vi plene no. ⁊ dixi. C. de epiſco. ⁊ cleri. l. ſiquis non dicam. aut eſt perfectum ſed non durat. tunc aūt effectus dependet a ſua cauſa que eſt in fieri. ⁊ iunc ſecus. ar gu. sͣ. de his qui ſunt ſui vel alie. iuris. l. patre furioſo. aui trahi dependentiam a ſua cauſa. ⁊ tunc aut a cauſa efficient. ⁊ iunc ſecuſ vt hic aut a cā fi. ⁊ tunc idem. vt. l. ſi teſtamento.§. ſed cum duo. jͣ. de fideiuſſoribus. aut a cauſa materiali ⁊ tunc idem vt. jͣ. de ver. obliga. l. inter ſtipula.§. ſacram cum ſimilibus. niſi delictum mora vel culpa faciat fugi durare vt dicta. l. videamus. ⁊. l. ſi ipſa. sͣ. ſi metus cauſa. ⁊ idem de ꝑicu. ⁊ cōmo. rei vendi. l. illud. ⁊ d̓ verbo. obliga. l. ſi ex legati cauſa. Iaco. bu. ⁊ Rai. Et fuit diſtinctio Ultramon. ⁊ ꝓ ſolutione huius brocardi vide Azo. in brocardis de qualitate factorum prima parte rubricella quod fuit ⁊ non eſt pro infecto habetur ⁊ rubricella ſequenti. ⁊ quod no. dicta. l. marci us. jͣ. locati in queſtione medici qui ꝓmiſit curare apodagra. ⁊ q̄ eſt. xij. in queſtionibus pilei ⁊ incipit quidam podagricus. ⁊ de cō ſecra. diſt. v. c. legibus ⁊. c. precedenti. ⁊ in ſpeculo de ſalari.§. po ſtremo. in principio. ⁊ quod etiam no. in queſtionibus Bartholo. brix. l. iij. q. que incipit. ep̄s bonon̄. ¶ Ibi nihil videtur verſum non ob. jͣ. e. l. Si domini ggruus vtibi no. Ibilucrum. alias eſt in litera luctum ⁊ expone.i. damnum. ⁊ dic ſubuenium.ſ. pſi domino vt non teneatur hac actione. Oldra. ¶ Ibi eſſe ceperit in iātūdē Ibi nō videri verſum. ⁊ ſic tollitur actio de in rem verſo. ibi et ſol uerit.ſ. ſeruo qui in rem eius verterat ſoluendo creditori domini. Nam deſinit eſſe verſum. Oldra. ibi ei donauit ianquam exira neo. vt no. jͣ. pro donato. l. prima. ibi ſoluit per ſe interrogatiue lege. ⁊ reſpondet diſtinguendo ſiquidem remunerandi ⁊c. vt ſequitur ⁊ dic remunerādi de eo quod ipſe ſeruus ſoluerat creditori do mini. ibi animo ſcilicet donauit dominus ſeruo. In verſi. idemqꝫ erit. ibi verſum in totum. ibi non tollimus actionem in aliquo. ibi deirahimus. ⁊ ſic actio de in rem verſo ſolum pro parie tollatur in glo. per hanc actionem. Ibi reſpondeo non īmo nec quod ſi bi debetur. vt infra. e. l. ſeruus.§. cum ſticho. in fine. ¶ In ea. glo. in fine ⁊ no. ſupra. e. l. prima. ¶ Item querit. ibi factus ſit in tantūdem. ¶ Item tractat. Ibi fuerunt inſolidum. ibi videri in rē ver ſum. Reſpondeo no. sͣ. nau. cau. l. fi.§. hac actione. Nec ob. infra l. ꝓxi. vt ibi nota. in fi. Quid aūt preſumā in dubio. dic vt no. ẜm Iaco. de bel.sͣ. ꝯmo. l. vnde queritur. ¶ In hoc mutuatꝰ ſuo Uod ſeruus. nomīe. Ibi creduouiſſuo peculiari. ibi in rem verſū.ſ. domini. in fi. ⁊ ſic ceſſabit actio de in rem verſo. ¶ Ibi non videt̉ in rem pa I fundum mis vel dominibi minons ſit ⁊ ſic preciū iuſtum ibi emptus eſt. ⁊ ſic preciunm cōuentum. ¶ Ibi verſum ſit a ſeruo cōmu I in rem nubi ꝯueniri poſſit actōe de ī reꝫ verſo ibi iuſſit actōe ꝙ iuſſu. o. Arcellus Iºi edi pōi ſi modo ille poſſit de peculio conueniri. alias ſecus vi ſequitur. ¶ In glo. ſi in cuius rem non eſt verſum idem. ⁊ſi ab alio in cuius rem eſt verſum quantum ad hoc vt alius non teneatur actione de peculio pro eo ꝙ eſt verſum in rem eius. Riꝫ. ¶ Ibi dari debeat ⁊ videt̉ ꝙ nō I filius. per fracuonem que ſequi. ibi ſoluiſſe in dubio vt no. jͣ. de ſo. l. modeſtinꝰ. ibi dicet̉ qꝛ ip̄m liberauit. Alb. de ro. ¶ Ibi vendiderat ⁊ tradiderat Aidam pabita fide de precio ibi coniurba uerat expone vt glo. ⁊ vide in alphabeto. ibi petebat pro eorum pre cio. ibi ſoluiſſe dānum. ibi cōdemuari non alias. ¶ In glo. facit. sͣ. e. ibi quia non poterat dominiū ꝙ iuſſu conuenire quia iuſſus fuerat limitatus vt de precio bonum vēditoꝝ emeret duos alios iſpe nō fecit id qd̓ dn̄s iuſſit. ⁊ iō dn̄s nō tenet̉ vt. sͣ. deipeculio.. ſi creditor.§. i. Riꝫ. ¶ Alias incipit ſeruus in rem I ſeruus domini propnam. ibi exiſtimaui. non ob. sͣ. eo. l. tertia.§. ſed ⁊ ſi ſit. vt ibi no. ibi naꝫ ſi procur̄. liber homo.i. procur̄. ⁊ ſic large ſimile. sͣ. d̓ neg. ge. l. ſi ego mādati. quādo cūmādaio vel neg. ge. quando ſi ne mandato. ¶ Verſio ſerui vicarij in Um ſticho. an dominiacionem dein rem verſo ſeu de peculio ẜm naturam actionis de in rem verſo obligat eum inſolidum in peculio vero ordinarij act̉. de peculio cum ẜm propriam naturam eius tanium ligat ex contractu ficto cum ſequitur naturam actionis de in rem verſo. hoc dicit. Et premitie ꝙ ſi aliquis mutuat pecuniaꝫ vicario quam conuertat in rem ordinarij. vere cōtrahit cum vica rio ficie cum ordinario. sͣ. e. l. prima in princi. ¶ Item premitte ꝙ vicarius ⁊ eius peculium ſunt in peculio ordinarij. ibi pamphili ordinarij. Ibi actio de pecullo que datur pro eo ꝙ eſt verſum in peculio ordinarij. ibi pamphili ordinarij. ibi ſticho vicario. ibi pā phili ordinarij. ibi experiri videbor ex contractu ficie cum ordina rio celebraio ibi iuſſu eius ordinarij. ibi maner in cuius peculio eſt vicarius ⁊ eius peculij. vt. sͣ. de peculio. l quātuberonis.§. in peculio. ver. vicarios. in fi. cum hic agatur actio. de in rem verſo ⁊ de peculio que habet naturam actionis de in rem verſo. In glo. i. ibi naͣm poſt mortem quidam babent in glo. vt poſt mortem. ⁊ tunc habeas. jͣ. detur in fi. ibi ab ordinario in glo. ſed hic non manet in fi. So. ibi dignitas ſenatoris queſita erat filie ⁊ cum effectu ⁊ ideo non extinguitur quia delictum patris filie nocere non debet. vi ibi pater in littera. ſed hic ſticho non fuit queſitum peculiuꝫ cum effectu. quia ⁊ ipſe in peculio pamphili ordinarij. ergo mortuo ordinario omne peculium perit. argu. sͣ. iitu. i. l. prima.§. merito. Iaco. de bel. ¶ Ibi vt huius.ſ. creditoris pri Manuls cipalis. Ibi qui id ipſum ſcilicet fiumentum. ¶ Alias incipii filius ⁊ habet du I filiuS. as lecturas vi colligitur in glo. ſ. iſto ⁊ tene ſecundam. ibi verſum videri tunc cuꝫ infimis fuit dedicata non prius quod eſt verum quādo toga non erat filio neceſſaria alias ſecus vt in ver. at quin. ibi non eſſet alias licet iſta ioga non ſit in peculio. nihilominus habꝫ locum actio de peculio in qua venit eius precium quod eſt verſuꝫ in rem patris vt in fi. l. ⁊ hoc intendunt glo. ibi togam ei neceſſariam. ibi debitor peculij. etiam eo caſu quo veſtis non fuit neceſſa ria filio in glo. ſi de peculio. ibi domini priuilegiuꝫ quod eſt vt de peculio cōuentus ſibi debitum p̄deducat. vt ſupra de peculio. l. ſꝫ ſi damnum.§. primo. Et ex hac. l. videtur colligi ꝙ illo qui poteſt agere de in rem verſo poſſit agere de peculio. nam ſemper in peculio cōputat̉ id quod in rem domini verſum eſt. sͣ. de peculio l. quātuberonis.§. ſi id quod. non aūt eſt ſic econtra ꝙ qui poteſt

Quod iuſſu. agere de peculio poſſit agere de in rem verſo. nam non hoc ipſo ꝙ eſt in peculio videtur in rem domini verſum vt sͣ. e. l. ⁊ ideo. ⁊. l. precedenti. nota iamen ſimul. Et aui filius voluit vertere ia reꝫ patris ⁊ vertit aciualiter. aut noluit vetere neqꝫ vertit. aut alterum tantum fecit. primo caſu refert aut filius vertendo habuit animuꝫ obligandi patrem aut non. ſi ſic ten.tur pater de in rem verſo ſiue immediate ſiue mediate in rem patris cōuertit vi. sͣ. e. l. ij.§. i. ⁊ l. ſi res.§. penul. aut non habuit animū obligandi patrem ⁊ tdc aut facto filij immediate verſum eſt in rem patris ⁊ tenet̉ patet de in rem verſo. sͣ. e. l. ⁊ ideo. ver. plane. aut animus cōtrahētis fuit non obligare patrem vt quia creditor patris ſtipulatur a filio animo nouandi ⁊ non tenetur pater vi sͣ. e. l. ſi ꝓ patre. aut verſa eſt in rem patris ꝑ mediū tūc nō tenet̉ pr̄ de in re verſo de peculio aūt ſic. sͣ. e. l. ⁊ ideo primo reſponſo. aut filius noluit vertere nec vertit ⁊ ceſſat de in rem verſo ⁊ habet locum de peculio vi. sͣ. e. l. ſi res.§. i. in fi. aut filius facit alterum tantum. tunc aut vult vertere non tamen verſum eſt aut ecōuerſo primo caſu aut verti non potuit propter impedimentum caſus foriuiti ⁊ pro ver o habetur ⁊ agitur in rem verſo. sͣ. e. l. quod ſi ſeruus.§. vnde recte. ⁊.§. fi. aut non vertit̉ quia filius voluntatem mutauit ⁊ non ienetur pater de in rem verſo. e. l. quod ſi ſeruus.§. ſed ſi ſic accepit. ¶ Aut econuerſo filius ver tit. non tamen vertere intendens tunc aut verſum eſt alterius aut ex facto filij primo caſu non videtur verſum. sͣ. e. l. ſi res.§. fi. ⁊. l. ⁊ ideo.§. illud. ⁊ ideo dicitur hic ſecundo caſu quando verſum ē facto filij tunc aut gerebat negocia patris. ⁊ tenetur pater. sͣ. e. l. ſi ꝓ patre primo reſponſo. aut filius principaliter gerebat negocium alterius ⁊ non tenetur pater vt ſupra eodem. l. ſi pro pare. in fi. ⁊. l. quod ſernus. dotem promiſit ⁊ non ſoluii. Idi in maAter trimonio. ſupple queritur an pater tenea tur genero de in rem verſo. ibi patre vxoris. ibi tueri.i. alere. ¶ Seruus. in glo. ſed non nouata. ibi de in rem verſo vt de inſtitor. l. habebat.§. primo. jͣ. de re iudi. l. iiij.§ ſi ex conuētione ⁊ dixi. sͣ. e. l. ſi pro patre. ¶ Ibi dotem promiittente ſed non Illam. ſoluente ibi ſe iueretur ideſt alerei. ibi res familiaris ſcilꝫ mariti. ibi credita eſſet.i. cōmiſſa a mariio. ibi actionem vilem contra patrem. Sequitur rubrica quod iuſſu. ¶ Super rubrica vide Azo. in ſumma ⁊ Roffe. e. ii. ⁊ in ſpeculo de ſolut̉.§. p̄notandū. circa finē. Et vide ad hūc ti. ⁊ preceden tem quod no. sͣ. de nego. ge. l. ſi pupilli.§. ſed. ſi ego. ⁊. C. ad macedo. l. ſi permittēte. ¶ An iſta verba moueas ⁊ inducas impotent iuſſum vel neceſſitatem. vide Archi. extra de prebē. c. ſi pauꝑ clericus. li. vi. Albe. de ro. Ibi iudiciū datur ꝓpter cōtraciū in re m Eſ lto. dominica vel peculiari ꝑ ſeruum cum alio celebrat̉. ibi ꝯͣhit̉.i. ꝯtrahi vr̄. vi. sͣ. ii. i. l. ſeruꝰ. alias ſi ſeruꝰ. ⁊ ibi no. in glo. ſic. sͣ. in fi. alter nō. C. qd̓ cū eo. l. ſi mādator. ⁊ dic̄ vi ibi. ¶ Iuſſus pōt fieri īter preſentes ⁊ abſentes ge Iuſſum neraliter ⁊ ſpāliter. ⁊ pōt re inegra reuocari cer tiorato eo cū quo cōtrahi debeat. hoc dicit ⁊ per hunc.§. pꝫ opi. M.ſili. falſam fore quā poſui. sͣ. de exercitor. l. i.§. ſi is qui nauē. ꝙ ad hoc vt hēat locū hec actio exigat̉ ſpāliter fieri iuſſum. nam hic pꝫ ꝙ ēt ſi generalit̓ fiat ꝙ ſufficit. ſ. ꝓ opi. M. facit. jͣ. d̓ acꝗ. he. l. ſi ꝗs mihi bona.§. iuſſum. ver. ſꝫ verū. ſed ibi ſpeciale vt ibi no. ⁊ facit qd̓ no. C. de bo. qꝫ lib. l. fi.§. neceſſitatem In glo magna. ibi lege nō ſcripta ẜm primā lecturam vel ſcripia ẜm aliam. ibi cercio raſſet maxime ẜm gl. hic poſitā vel nihil ſubaudias qꝛ glo. ſalſa ē ẜm Ia. de bel. de quo dic vt pleue dixi ẜm eū. jͣ. de ma. vindic. l. ſi pr̄s. ſi cer. pe. l. eius qui in ꝓuinciā. ⁊ ad preſens dic ẜm Mar. ſil. ſi poſt mandatū reuocatū ꝓcur. ꝯtrahit de non ſciētia ſua ⁊ ienet̉. ar. jͣ. de re iudi. l. ſepe. Item ſi poſt mandatū reuocatū aliqua geſſit ꝓcur. ⁊ aopareat dominū aliquid ex ip̄is geſtis ratū habuiſſe et oīa alia geſta valent in ip̄iꝰ dn̄i p̄iudiciū vt. jͣ. d̓ admi. tu. l. cum querit̉. ⁊. sͣ. de iudi. l. licei. Si vero neqꝫ ſciuit neqꝫ ratum habuit ſi iſte erat inſtitor ⁊ mandatum fuit reuocatum non palam. ita ꝙ cōirahētes ſcire nō potuerūt tenetur dominus. ⁊ ꝓ non reuocato habetur vi. sͣ. de inſtilo. l. ſed ⁊ ſi pupillus.§. de quo ⁊.§. ꝓſcribere. Item ſi fuit ꝓcurator deſtinatus ad certam perſonam debet eius reuocatio. in noticiam illius cui dirigitur peruenire. alias habetur ꝓ non reuocato. jͣ. man. l. ſi fideiuſſor.§ primo. idem ſi mādatum dirigitur ad ꝯtrahētem cum ꝓcurato. vt hic. ⁊. jͣ. de ſolut̉. l. cum quis.§. primo. ſed ſi erat ſimplex ꝓcurator non deſtinatus ad certam perſonam ſi dominus reuocat mandatum nec erat ali qua tertia perſona quam certiorare debuerit. tunc talis ꝓcurator reuocatus non obligat dominum. debuſt enim contrahens cūta li cōſiderare eum potuiſſe reuocari. infra. locati. l. ſi quid domum. Et ideo ſibi imputet ſi non inquiſiuit ⁊ incaute contraxit de rigo re iuris. l. qui cum alio. ⁊ ideo acquirit cum tali ꝓcuratore reuocato ⁊ falſo ad intereſſe ſuum argu. infra quod ſal. tuio. aut per totum ⁊ furti ⁊ conditione furtiua. sͣ. de cōdi. ob. l. ſi ꝓcurator. ⁊. C. de furtis. l. falſus. ⁊ ad hoc dicta. l. cum quis.§. i. de ſolutꝭ. in iudi. tene. C. de ſatiſdan. l. vna cum ibi notatis in matrimonio tene. extra de ſponſalibus. c. fi. libro. vi. ⁊ in legibus que hic allegantur in glo. quod nō erat perſona que poſſet vel deberet certiorari. ⁊ iō ſola reuocatio ſufficit. Marū. ſilli. ¶ In glo. ex hoc ibi ſimile ē infra depo. l. quod nerua. de hac differētia vide quod dixi. C. mā dati. l. mādatum. ⁊ in alphabeto. ⁊. jͣ. māda. l. prima. ⁊ quod no. jͣ. de appel. l. cum in vna.§. tutor. ibi preceptuꝫ eſt vnde verſus ē ro gare ducum ſpēs violenia iubēdi. Et quaſi nudato ſupplicat enſe polēs. Et vide in alphabeto dictione rogo. Et ꝙ mandatum iuſſus ⁊ volunias differant vide. C. ad macedo. l. fi. ¶ In ca. glo. in fi. dic̄ ꝙ iſta glo. cōmuniter reprobatur per hunc texium. ⁊ jͣ. manda. l. ſi madaſſe. ⁊. l. inter cauſas circa principium. ⁊ alia que cum iſta concor. que eſt. sͣ. de publi. l. ſiquis ꝓhibuerii. ratio eſt ꝙ dominus noluit obligari per ꝓcuratdrem ⁊ eius conſenſum qui durat reuocato mandato eo nō certiorato. ſecus ſi noluit obligari puta per nūcium licet contrarium notetur. jͣ. de ꝯtrahen. emp. l. prima in fi. ſed illa glo. ſimiliter reprobatur vi ibi dicam. Nec obpredictis dicta. l. iiij. in fi. quia ibi loquitur in nūcio hic in ꝓcuratore ẜm Pe. vel dic vt ibi per Di. Item non obſtat dicta. l. ſiꝗs § paier. de acquirē. here. quia hic nolo obligari per ꝓcuratorem. ibi per alium cōmodum mihi queri. e vide Ci. Camandati. l. mā daium. ⁊ quod ibi dixi. ¶ In verſi. quid ergo. Ibi quod Ed ſi mandauit. aſſu non obs. de inſtiio. l.ineum. §. taberne vt ibi no. Ibi verior eſt. facit. sͣ. de conſti. pecu. l. prima. §. eum qui. ⁊ quod ibi dixi. ¶ In glo. qui ergo ſubſcribit ibi ſub ſcripſit. Hec glo. non eſt vera. ⁊ ideo melius dic vt ibi dixi in fi. glo. reſpondeo non quia par eſt obligatio perſonarum ⁊ reruꝫ. C. ad velleia. l. ſi ſine. Sed dominus fideiubēs ⁊ ſuam perſonaꝫ ob ligās non tenetur ꝙ iuſſu vt hic. muliominus ſi ꝓmittit rem peculiatem dare pignori ẜm Iaco. de are. Iiem quia acceſſorium non regulat principale. sͣ. de pactis. l. poſtquam. ⁊. c. acceſſorium. de regu. iur̄. li. vi. ⁊ facit. jͣ. e. l. dominū in fi. 1 ¶ Quis pater vel dominus. ibi vel filius. Si ratum. nre peculiari ibi daiur non obs. de exercit̉. l. prima.§. ſi is qui nauem vt ibi notatur. ¶ In glo. ſcilicet iāquaꝫ ibi. C. ad macedo. l. fi. vbi de hoc plene dixi. ibi hic a ſeruo. hāc ſo lutionem tollit. l. prima de precario. l. ſi ſeruus. vbi ratum habuit factum ſerui. ⁊ ideo dic vt plene no. per Di. de regu. iuris. c. ratuꝫ. libro. vi. ibi ſe obligaret. tū dic ꝙ ibi in negocio nec paterno nec peculiari conſentii hic ſic. Nico. ¶ Si pupillus iuſſerit cōtrahi cum ſeruo ſuo. ibi non tenetur act. quod iuſſu. nec ob. infra de ver borum oblig. l. prima in prin. vt ibi notatur. ¶ Si iuſſu. ibi itē eius ſcilꝫ extranei. ibi eos fruciuarium ⁊ bonefidei poſſeſſorem. ¶ Si curatore. ibi ſeruus fuerit quatenus ſunt locupletiores vt. jͣ. l. ꝓxi. ¶ Ibi dandam actionem non dicit quam. vnde quidaꝫ dicunt dari in facium generale. C. de ſacroſan. eccle. l. ſcimus. alij ꝙ iuſſu vi faciat ad ti. glo. dicit aci. mandati. ⁊ dicit Fran. vtilem. ¶ In fi. nec ob sͣ. de ſeruitu. ru I tutoris. ſi. predio. l. ſundū. vt colbgỉ ex ibi notatis.

Ad velleianum. ¶ Ibi in his predijs domiOminſum. as. ibi domini ignoranuis. ibi obligauit etiam tempore contractus. In glo. ſed certe in fine hic determina ẜm. l. ſolutum.§. fi. ⁊. l. ſequenti ſupra de pigno. actio. ¶ Ibi namerari vt nunI dominus. co. ibi cōdici poſſit direcio ⁊ nomine ſuo. ibi nō cōpetit vide quod no. C. ſi quis alteri vel ſibi. l. multum. ¶ Si vnus. ibi ſerui cōmunis. ibi tenebitur actiōe quod iuſſu. In gl. ibi.§. ſi plures. vbi idem no. cōtrarium notatur infra mandati. l. ſi mādauero.§. paulus ⁊. l. ſi creditor.§. duobus ⁊ dic vt ibi dicam. ¶ Explicit liber. xv. incipit. xvj. ad ſenatuſcōſulium velleianum. ¶ Super rubrica vide Azo. in ſūma. ⁊ Rofre. in libello. eo. titu. Et an velleianum locum habeat de iure lombardo vide bene ꝑ eundem Rofre. ver. ſed quid dicēs. ⁊ de materia huius ti. vide ꝑ hoſti. in ſumma de fideiuſſo.§. ⁊ quis. ver. mulier etiam. Regulatiter mulier intercedens Elleſano ꝓalio non ieneiur. boc dicitioiꝰ titulus. ¶ Alij ponunt ſūmariū per verſus qui ſunt in glo. ⁊ eadem gl. eſt. C. e. l. generaliter. Et dic mulier non decipiens quomodocūqꝫ pro alio iniercedens iuuat̉ velleiano nō ſi donet hoc dicit hec. l. cū ſe. vſqꝫ ad. l. qͣꝫuis.§. ſi mulier ¶ Et diuide ti. in. vi. partes. Primo ponitur mens ſenatuſcon ſulti eſſe iuſtum argu. a minori vſqꝫ ad ver. equū aūt. tertio adijci tur quoddam dicium vſqꝫ ibi. Nam ſicut ſecūdo ꝓbatur ſenatuſ con. eſſe iuſtum. argu. minori vſqꝫ ad verſi. equum autem. iertio adijcitur quodam verbum ſenatuſcōſulto ⁊ ab equitate ꝓbat̉ vſqꝫ ad. l. ⁊ primo. quarto ꝓbatur ſenatuſcon. ab auctoritate vſqꝫ ad ver. cuius ſenatus. quinto ponūtur verba ſenaiuſcon. vſqꝫ ad.§. v̓ ba itaqꝫ. ſexto cōmendant̉ verba ſenatuſcon. ⁊ interpretantur ⁊ no ne queſtiones circa materiam formātur vſqꝫ ad finem tituli. Ibi pleniſſime quia ſine differentia perſonarum pro quibus intercedūt quod tamen edictum diuorum auguſti ⁊ claudi diſtinguebat infra. l. proxi. ⁊ ideo minus plenum erat ꝙͣ ſit ſenatuſconſul. Ibi ciuilia officia tam publica qͣꝫ priuata etiam eis lucroſa. Ibi id officium interceſſionis pro alio. Ibi rei familiaris earum. Ibi debitorem. in cuius perſona erat contracta obligatio quam mulier in ſe ſuſcepit animo nouandi. Ibi daretur creditori penes queꝫ mu lier interceſſit. Ibi caueatqꝫ ſecūdo. ſeptimus addatur ſi nouatur non releuatur. ¶ Eſt ⁊ alius infra eadem. l. ſi mulier. contra ſenatnſconſul. ¶ In glo. vi iudicia. Ibi de regulis iuris. l. ij. ⁊ dic vt ibi. ¶ Ibi factis omnibus interT primo. qedentibus pro maritis vel pro alijs. ibi quod ad fideiuſſores ideſt ad mulieres que fideiubeant. ibi mutui datores ideſt eos qui mutuant alijs pro quibus mulieres intercedant. ibi ius dictum licꝫ nō plene quia ſpecialiter pro maritis. Ibi facturos magiſtratus. ib voluntas ſeruetur abſoluendo mulieres pro alijs intercedentesī per exception̄. velleiani. vt infra eadem. l. ſi mulier in iure. ⁊ quod ſupra dicit petitio dic ſcilꝫ realis per hipothecariaꝫ ſi res ſuas ob ligaſſent. vt infra. e. l. quamuis. in principio. ⁊. C. e. l. ſenatus. e. l. ſi ſiue.§. primo. ¶ Et collige ex. l. iſta duo pulchra. Primo ex verbis illis de ea re. ita quod conſuluerunt poteſt exponi ideſt cō ſilium a ſenatoribus petierunt vel conſuluerunt ſcilicet ipſi marchus ⁊ velleianus. ⁊ legitur cum ſuperioribus. ⁊ eſt argu. quod propoſitionē faciens in conſilio poſſit conſulere ſuper ea. vel dic tertio conſuluerunt.i. in conſilio reformauerunt ⁊ ſtatuerunt. ⁊ tūc legitur cum inferioribus. Et iſta vltima placet Rizar. ⁊ ex iſtis colligitur modus faciendi reformationes in conſilijs. Et etiam ſtatuta. ⁊ pro hoc inſtitutꝭ. de iure naturali.§. lex eſt. ⁊.§. plebeſcitum. sͣ. de peti. here. latem veniūt.§. pridie. ⁊.§. ſeq. ¶ Setuabitur enim talis ordo in reformatiōibus ⁊ ſtatutis faciendis quia conuocabitur totus populus vel decuriones qui populum repreſen tant. vt no. C. que ſit longa. ꝯſue. ſuper rubrica. ⁊ de decur̄. ſuꝑ ru brica ⁊ cōuocabūtur auctoritate ſuperioris more ſolito.ſ. ſone cāpane tube vel voce preconia. vt no. C. de decur. l. ij. lib. x. ⁊ de reg. iur. l. aliud.§. referre. ⁊ in loco cōſueto. vt dicta. l. ij. C. de decur. li. f. ⁊ de delegatꝭ. l. ſi quid exordium. e. l. ita ꝙ due partes vel plus ſint preſentes. vt. e. ti. de decu. l. nominationū. ⁊ sͣ. ꝙ cuiuſqꝫ vniuer ſitatis. l. nulli. nec iufficit eſſe vocatos niſi due partes ſint preſentes ar. C. de predijs curialiū. l. fi. li. x. ẜm Odoſ. licet ibi glo. aliter expo nat. ⁊ no. dicta. l. aliud.§. reſerre. de regu. iur. licet quidam dicant ꝙ ex quo ſint vocati preſumūtur adeſſe quibus ſit vocatis fiet p̄ poſitio altero de duobus modis vel generaliter quid placet eis ſtatuere ē ordinare ſuper tali. negocio ⁊ ſuper ea cōſulatur ⁊ refor metur. ⁊ iſte modus colligitur hic. ⁊ sͣ. de peti. here. l. item veniūt. §. preter hic. ¶ Alius modus eſt ꝙ fiat prepoſitio ſpecialis ⁊ limitata.ſ. an eis placet facere tale ſtatutum vel ordinare ſic ſuꝑ tali negocio. ⁊ iſte etiam modus hic poteſt colligi ⁊ dictis.§. lex ē. ⁊.§. plebeſcitū. ⁊ ꝙ tunc maiori parte placuerit erit ſtatuium ⁊ validum. vt dicta. l. aliud.§. refert̉. ⁊ ad municip. l. quod maior. ⁊ dicta. l. nominationū. ⁊. l. nulli. licet quidam dicant̉ ꝙ ſi ſtatutum eſt preter legem ſufficit maior pars. ſi contra. l. tunc exigatur cōſenſus omnium. ar. in aucten. de defen. ci.§. fi. ibi nullo reluctante ⁊c̄. ⁊ facit quod no. per Pe. C. que ſit lon. cōſue. l. ij. ⁊. G.sͣ. de ſtatur ho. l. ingenuū. ¶ Alij tamen dicunt ꝙ iſte eſt caſus ſpecialis ⁊ ſic cōiter tenetur. Ray. tamen in ſua repetitione. l. omnes populi. ver. deinde queritur. qualiter ſtatuta faciant dicit ſibi placere ꝙ ſi ſtaiutum eſt contra. l. requiratur omnium conſenſus quia non attendi debet que eſt ꝙ ordinatio que ſit contra. l. debeat eſſe magis cōcors ꝙͣ ſi preter legem. ad hoc. jͣ. de iure patronatus. l. adige re.§. quāuis. de re militari. l. milites agrum. de condi. ⁊ demon. l. cum tale.§. falſam. ⁊ quod no. per By. de reg. iur. c. vltimo. lib. vi. ⁊ notaui etiam. jͣ. ſo. ma. l. i. ⁊ hec vera de iure cōmuni. Sed cōmu niter ciuitates ſibi ꝓuident per eorum ſtatuta formam ⁊ modum condendi ſtatuta ⁊ reformatiōes ⁊ cōmuniter eligunt ſtatuarios quibus dant poteſtatē ſuper ſtatutis ordinandis. ⁊ vide in meis ꝗͣſtionibus ſtatutorum. prima parie ẜm ꝙ colligitur ex iſta. l. Ibi ab his petitio ⁊c̄. ꝙ vbi lex denegat petitionem vel actionem nō pro pterea remouet obligationē ſed exceptionem inducit quod facit contra glo. que dicunt ꝙ pactum de non petendo tollit naturaleꝫ obligationē vt no. sͣ. de pactis. l. ſi vnus.§. pactus. ſed poſſes dicere ſuſtinendo glo. ꝙ licet pactum de non petendo principaliter ordinatur ad exceptionem inducendam ex quadam tamen conſequentia ordinatur ad naturalem obligationem inducendam vt di cto.§. pactus. ⁊ faciunt predicta ad ſtatuta bānitorum ꝙ eoruꝫ pe titiones non audiant̉. ⁊ ad hoc vide. sͣ. de alee vſu. ⁊ aleator̄. l. i.§. quod autem. ⁊ ideo dicunt quidam ꝙ iſta exceptio velleiani ⁊ ma cedoniani habet impedire ꝓceſſum ſicut exceptio tranſactōis iur̄ iurandi ⁊ ſimiles. sͣ. de iureiur. l. eleganter.§. ſi quis poſt. vbi d̓ hoc ⁊ de his qui ad eccle. cōfu. l. ſi ſeruus cōmunis. tamē opinio eſt in ꝯtrarium. ſed ſimpliciter ꝓponat̉ ſicut ⁊ alie exceptōes. ¶ Mulieri ſuccuritur ꝓpter ſexus imbecillitaUer Pa. tem niſi decipiat. hoc dicit ⁊ hic loquit̉ Uulp. in terpretando ⁊ cōmendando verba ſenatuſ cōſulti. vt ſequit̉ in glo. ſ. ſenatus. ibi in eo.§. fi. ⁊ dic vt ibi in eadem glo. in fi. ⁊ eſt ratio qꝛ beneficium velleiani non cauſatur a dolo creditoris ſed a fragilitate ſexus vt hic patet. ſi enim cauſaretur a dolo creditoris nō iuuaretur mulier quādo vterqꝫ ſciuiſſet quia non eſſet ei ſciēti illatus dolus vt. jͣ. de act̉. emp. l. i. Iac. bu. ¶ Ibi alicuius extiterit ſine mandaio ibi cōdēnaOINII S. nonem quia verba ꝯdemnationis in perſonā eius defendentis formātur. sͣ. de nego. ge. l. liberto. in fi. ⁊ cōtra eā execut̉. mandatur. sͣ. de ꝓcura. l. plautius. ⁊. jͣ. de re iudi. l. ſi ſe non ob tulit. Ibi mulieri quia ſemper velleiano iuuatur. ¶ Oppo. ꝙ nō iuuetur velleiano ſuſcipiens alienam defenſionem. Immo iō iuuetur quia eſt virile officium. C. de ꝓcur. l. alienam. So. regulariter mulier non poteſt ſuſcipere alienam defenſionē propter rationem predictam vt in cōtrario ſed in quibuſdam caſibus ſpecialibus admittatur in quibus iuuatur habita diſtinctione qꝛ ſi veniat ex ꝑte actoris non iuuat̉ etiam ſi de rato ꝓmittat qꝛ nō alienā ſed ꝓpriam obligatiōem ſubijt. ¶ Si aūt veniat ex ꝑte rei. tunc aut ſine mandato ⁊ iuuatur qꝛ exequutio fieret cōtra eam aut cū man

Ad velletanum. cato ⁊ non iunat̉ qꝛ non ſit executio ꝯtra eam ⁊ ſic non indiget in uamine. ¶ Caſus in quibus admittt̉ mulier ad deſenſionē alienam hic ponunt̉ in glo. ſed in. l. iij. de li. cā non dicit̉ ꝓprie alieno nomine defendere ſed ſuo vt ibi no. ⁊. jͣ. de ap. l. non tantum. Item admittit̉ ēt alio calu. jͣ. de ap. reci. l. i. ⁊ cōtinua. leges ſequētes. defendat animo nouandi. Ibi Ed ſi eum vendutorbereditat̉. qui eniam hereditate vēdita cōuenitur a creditoribus hereditꝭ. vt. C. de here. ven. l. ij. ⁊ iō eū defendēdo. videt̉ ſuā rem defendere quia ſi ſolueretur haberet regreſſum contra eam. vi dicta. l. j. ¶ Ibi cōtraxerim principalit̓ Et ſi ego. Ibi facium velle..i. ꝓ cuꝰ villitate cōtraheret̉. In glo. eſt enim in fi. Item fallit in alio caſu. jͣ. man. l. ſi vero non remuneradi.§. idē pap. vbi de hoc ſed cum idem ſit in maſculis ꝙ in mulieribus vt dicit hec glo. quare de mulieribus dicit dic quia mulier non preſumit̉ donare etiam in calibus ſpecialibus in quibus maſculis donare preſumer et̉ ẜm Mar. ſili. ꝙ eſt notandū ⁊ qui dicit idem in ſacer dotibus qui ſunt ſumme auari. Senes ēt cōiter ſunt auari ⁊ nō do nani. C. de dona. l. ſenectus. ⁊ rōnem redit frater gidius de regimine principum. c. de moribꝰ ſenium ⁊ iuuenum. ¶ Mulieres ēt p̄ſumuntur eſſe luxurioſe. C. de repudijs. l. vltima. circa medium ⁊ in aucten. de nō eligēdo. ſcd̓o nubentes.§. optimuꝫ ⁊ quelibꝫ mu lier mala preſumit̉ in auctē. ſo. ma. ſcd̓as ineat nupt̓. col. iiij. ¶ Itē ſunt īmoderate ⁊ intēperate. C. de admi. tu. l. lex que tutores in fi. habēt etiam infinita alia vitia. de quibus aliqua dixi. C. de inoffi. teſta. l. filia inorbitata ⁊ in alphabeto dictione mulier. ⁊ vide quia hic magis cōceditur donatio ꝙͣ interceſſio ſic ⁊ facilius ꝙ vendi tio. C. de predijs curialiuꝫ. l penul. ⁊ de predijs patrimo. l. i. ¶ Parcitur īuſte I fideiuſſores. gnoranuie non ſcienti vel ſcire debenti. ⁊ qui gerit negocium alienū ipſo geſtu habet act̉. neg. geſt. hoc dicit cuꝫ. l. ſequenti. ibi ꝓ defenſore abſentis ⁊ ſine mandato ignorauit ꝓbabiliter qꝛ in fa cio alieno vt. jͣ. ꝓ ſuo. l. fi. ¶ Aduerſus muliereꝫ cō Namquam. nenam acuone mādani ⁊ opponentem exceptionē velleiani. Ibi habebit ꝓ pe cunia creditori ſoluta. Ibi pretendere. non ob. s. de cōdi. indebiti. l. ſed ⁊ ſi me putem. in. princi. ⁊ ibi no. ibi ⁊ pecunia fi deiuſſoris. hec eſt eadem rō cum precedenti. quicquid dicat glo. quaſi dicat quia mandatuꝫ eſt irritum ſuꝑeſt ſola geſtio Adeiuſſo ris ſoluentis ⁊ ideo agit neg. ge. Ia. bu ¶ Rem pignorare eſt interMamuls. eſſio pigius reddere non hoc dicit. Ibi pignor̄. detio facta a muliere ꝓ alio. Ibi interceſſionē faciat. non ob. jͣ. e. l. vir vxo. in principio vt ibi no. Ibi non iunc interceſſionē. ⁊ ideo tenet remiſſio. ⁊ allegat hanc.l. qd̓ ſiquis iurauit non fideiubere pro aliquo ⁊ dat pignus alicui qui intercedat pro alio amico ſuo ꝙ ſnt ꝑiurius. ¶ Tollit cōtrarium. hoc dicit vel clarius. Si muller. vbi mulier fuit ⁊ alloquitur debiior̄ iniet cedere non videtur. Secus ſi cum futuro creditore. nam primo caſu non poteſt dici ꝙ fideiubeat ꝓ debitore apud eundem debito rem ꝙ nō ſic eſt vbi futuro creditori ſe obligat. ibi interuenerit ver dis. ibi diſtraherēt puta ob es alienū ⁊ mutuū accipiētibꝰ vt es alie nū pupilli ſoluat̉ ⁊ p̄dia nō diſtrahāt̉. Ia. d̓ are. Ibi repromiſſerit d̓ eo ꝙ hac de cā teneretur pupillo. ibi neqꝫ nouā quod eſſet quādo penes creditorem ſe pro alio obligaſſei ⁊ tunc velleianū locū haberet. ibi obligationē quia hic obligauit ſe debitori futuro cui nulla obligatio fuit queſita nec queri potuit. ⁊ ſic mulier non vide tur̄ pro alio interceſſiſſe. Ray. Si mulier alieSi muller apud primuꝫ am obugauioneꝫ ſuſcipiat non agens rem ſuam iuuatur velleiano hoc dicit. ⁊ hunc caſum alibi neſcio ⁊ habet duas leciuras. vnam ẜm quam nō iuſtinetur marcellus aliam ẜm quam ſuſtinetur ſed cum violentia lit tere. ¶ Et diuide in duas partes. In prima ihema queſtio ⁊ re ſponſio Iul. vſqꝫ ad ver. marcellus. ibi ponitur reſponſio ẜm macellum. ¶ Ad euidentiam no. ꝙ primus ⁊ ſecundus ſini ꝓpria nomina non autem denotāt ordinem. ¶ Item ꝙ illud verbum in prima fideiuſſione eſt nomen patronomicū non autem deuotāt. Item ꝙ delegatio ꝓprie eſt quādo eum qui mihi obligatus eſt alij delego ⁊ ſit nouatio. ſed quādo nō eſt obligatus non eſt ꝓprie delegatio ſit tamen nouatio. vi. C. de nouat̉ꝭ. l. nec quiſquā ¶ His premiſſis dic caſum vt glo. ⁊ lutteram expone. Ibi interuenit alias intercedit animo nouandi. ibi iul. ſcribit ⁊ bene ⁊ in vtraqꝫ ſibi datur exceptio velleiani. ibi reſtutui obligationē aduer ſus ſecūdum. ibi aduerſus euꝫ tertio creditori primi. ¶ Ibi mar cellus autem notat ⁊ male. ibi hocagatur.ſ. cum ſecūdo loco ſe obligat apud creditoreꝫ primi ad illum enim caſum retulit ſe mar cellus vt. jͣ. patet. ibi ab initio. i. tempore quo ſe obligauit ſecūdo ꝓ primo. ⁊ ideo conſideratur iāquam exiranea ⁊ amica non vt debitrix. ibi debitoris primi. ibi ſuſcipiat ꝓ vtroqꝫ intercedendo ipſa remanēte obligata primo. ⁊ tunc ſunt due interceſſiones ⁊ in vtra qꝫ datur ſibi exceptio velleiani. ¶ Ibi quaſi debitrix ſ. ex prima ī terceſſione licet inutili. ibi vna ſit interceſſio viſit aduerſus tertiū creditorem primi cui eſt delegata ſecūdo loco non detur ſibi exce ptio velleiani ſed aduerſus primum penes quem interceſſit ꝓ ſecundo ſic. ¶ Ibi in prima fideiuſſione.i. interceſſione ẜm quam fecit ꝓ primo apud creditorem eius. ⁊ hoc vult glo. in effectu. ibi delegata eſt a primo creditore eius. ibi marcellus non daret ⁊ ma lefaceret. ibi ſed ꝯdēnata creditori primi. ibi ei abeſt quia ſoluit. ¶ Oppo. ꝙ male dicat marcellus ꝙ nō interceſſerit in obligatione primi. So. vt dixi ꝙ v̓bū pria eſt patronomicū. ⁊ expone.i. pri mi ⁊ Io. habuit inlittera primi. ¶ Item oppo. quia quādo ſe ob ligauit ſecūdo ꝓ primo ſecūdus dꝫ eſſe diligens ⁊ querere an mu lier efficaciter obligaretur. Sed dic ꝙ nō dꝫ eſſe curioſus vi. jͣ. de noua. l. doli.§. diuerſum. vel dic ꝙ marcellus male dicit ⁊ ſerua opi. iul. ¶ Item oppo. ꝙ ſi etiam verum diceret marcellus non tamē dꝫ agere contra delegantē antequam ſoluat. vt. jͣ. de ſolutꝭ. l. ſolutionem. So. hic ſuſcepit obligationem animo nouandi. Et ideo ſtatim agit ne tamē marcellus male dicat ⁊ euitetur cōirariū de preallegata. l. doli. jͣ. de noua. ⁊. jͣ. e. l. vir vxori. ¶ Pont̉ hic alia lectura ⁊ termini non mutātur vſqꝫ ad dicium marcelli. ſed ibi ſic quia dicit marcellus ꝙ hic mulier vere erat deburix iſtius ſecūdi. ⁊ ideo refert an iſte ſecūdus delegauerit eam non vt debitricem ſuam ſꝫ vt amicam. ⁊ ipſo ꝓmiſit ſecundo ꝓ primo. ⁊ iunc ſunt due interceſſiones ẜm ꝙ dicebat iul. ⁊ iuuatur ab vtraqꝫ exceptōe velleiani. Si autem ſecūdus eam delegauit vt debitricem ſuam primo. ⁊ primuꝫ eam vt extraneam delegauit ſecūdo. Mo do hic non eſt niſi vna interceſſio.ſ. quam facit ꝓ primo ſecūdo. e ideo cōtra primum ei ſuccurrit̉. ¶ Et ſi opponas ſi erat debitrix ſecūdi ⁊ ab eo fuit delegata primo vt deb trix non eſt effecta debitrix primi certe ſic. ergo ſi eam delegat ſecūdo videtur nō intercedere. Reſpondeo verum eſſet ſi a primo delegaretur vt debitrix ſed tanquam extranca fuit delegata. ⁊ ita bene dicit marcellus ⁊ ceſſat cōirarium de. l. vir vxori. ⁊ dictio in prima denotat or dinem aut ergo mulier intercedat pro eo cui efficaciter tenebatur. ⁊ tunc aut per talem interceſſionē liberatur a prima obligatōe ꝙ ē ſi a creditore delegetur vt debittix tunc intercedit in rem ſuam ⁊ nō iudiatur velleiano. Si autem non liberatur a prima obligatione ꝙ eſt ſi a creditore ſuo vt exiranea ⁊ amica delegetur ⁊ ſic nouā ſu ſcipit obligationem ⁊ a prima nō liberatur. ⁊ tunc iuuatur vel eianō aūt ſe obligat ꝓ creditore cui inefficaciter tenebat̉ ⁊ iuuatur ⁊ ſibi imputet qui eum recepit ⁊ nō inquiſiuit an eſſet efficaciter ob ligata vt dicta. l. doli. de noua. vt. jͣ. e. l. vit vxori in prin. mulio for tius iuuatur ſi delegatur ab eo cui nullo mō fuerat obligata. In glo. ꝓpria nomina diuide hanc glo. in duas paries. ſecūda ibi vl̓ ſi velis ſecūdam ſubdiuide in tres. ſecūda ibi. ſed ego neſcio. tertia ibi niſi dixeris alias dixerit. ibi quaſi debitricem vt in verbo ꝓin de. ibi ⁊ cum effectu tenet̉. jͣ. e. l. debitrix in prin. ibi vnde mulier vo lens vti beneficio velleiani. ibi ſi per ea ſubaudi ait in fi. Iſtud di cium glo. ſatis poteſt tollerari. ſed quia non bene reſpōdet̉ ad.§.

Ad velletanum. diuerſum. in. l. doli de noua. tene primam lec.ſ. ꝙ iul. bene dicat ⁊ marcellus male. Rai. ¶ Ubi mulier obligata ꝓ alio ſoluit vel Interdum. debuorem ſuum vel non ſuum delegauit iu natur quia hec omnia fecit pretextu obligationis ante contra velleianum cōtracte. ſi vero ꝓ alio non erat obligata ⁊ ſoluit. vel de bitorem ſuum vel nō ſuum delegauit nō iuuatur quia donat. hoc dicit. ¶ Ibi obligata per interceſſionem iam factam. ⁊ in hoc differtur a ver. plane. ibi competit cōditio ad quid competat dic vi. jͣ. d̓ dona. cā mor. l. mortis cā capimꝰ.§..i. ⁊. l. mortꝭ cā capit̉.§. fi. ibi ꝯdiceret abeo cui ſoluit. nec ob. jͣ.§. ſi mulier. qꝛ ibi tenuit īter ceſſio. hic non vt ibi no. ibi ſenatuſcō. ceſſat. nec ob. jͣ. e. l. fi.§. ij. vt ibi no. ¶ In glo. ar. cōtra. in fi. So. ibi delegās erat obligatus efficaciter hic non. vnde hic exceptio que competat deleganti cō petit ⁊ delegato. Iaco. de bel ¶ In glo. vt. C. e. in fi. ꝙ intellige ſi ſciuit alias ſecus. vi. sͣ. e. l. ſi fideiuſſores. ¶ Ubi mulier alienam obligatiōem ſuſcepit quotienS. velleiano iuuatur. hoc dicit ibi puſtina actio q̄ reſtituitur a lege ipſo iure vi no. jͣ. e. l. debitrix.§. fi. ⁊ potuit eſſe rō dubitandi quia eo tempore quo mulier ſe obligauit erat iam debitor liberatus per acceptillationem. vnde nō videbatur creditori conſulendum. quia per interceſſionem mulieris nō erat ſibi actio contra debitorem ſublata. ſed per acceptilationem quam fece rat. ſed dic ꝙ acceptilatio facta fuit pretextu obligationis mulieris. ⁊ ideo reſtituit̉ actio in debitorem. c ¶ Hic non fuit liberatus debitor Si conuenerit. cōiemplatone obligaiōis fiende ꝑ mulierem ſed in genere. ⁊ ideo nō liberatur debitor dando mulie rem quia non videtur implere quod ꝓmiſit ⁊ in hoc differt a pre cedēti.§. ¶ In glo. ſi reſtitutoria ſic eſt in glo. antiqua Azo. non enim poteſt dici inſtitoria licet cōmuniter hanc litteram libri habe ant. Nico. ¶ In glo. ſine cauſa in fi. quia competit prīa. Marcellus inutile in expreſſo nihil operatur hoc dicit. Ibi ſi mulieri in efficaciter obligate alias ſecus vt in ſequenti.§. ibi dari aduerſus veterem debitorem. ibi dimiſſit per acceptilationem mulieris nec ob. de acceptila. l. ⁊ per iuſiur.§. ⁊ ſi fideiuſſori vt ibi no. ⁊ allegat glo. ꝓ ꝯcor. jͣ. de rebus eorum. l. ſi fundus. ſed magis eſt contra. ¶ Primus caſus poteſt large ītelligi qn̄ Si mulle ſoluit ſciener non exiſſtens obligata vel exiſtens etiam efficaciter obligata. ſecūdus quādo efficaciter teneba tur vt in caſibus ſpālibus in quibus ceſſat velleianum. ibi recuſat ſed mulier aget contra eum actione mandati vel neg. ge. niſrgeſſerit rem ſuam. argu. jͣ. man. l. ex mandato.§. primo. Et breuit̓ diſtinguit aut mulier pretextu obligatōis ꝯtracte contra velleianum repetit ⁊ non iuuatur debitor quominus in eo datur reſtitutoria. ſi autem ſciens ſoluit cum poſſet velleiano iuuari. tunc nec repetit ⁊ debitor eſt liberatus per acceptilationem tunc aut mulier erat efficaciter obligata tunc liberatur debito potius interceſſione mulie ris ꝙͣ acceptilatione. Si autem non erat efficaciter obligata tunc acceptilatio nulla eſt. ⁊ iō nec debitor liberat̉. Ia. bu. ¶ Omnes liberati patiutur reſtitutionem. quanquaꝫ ſed non omnibus ſit reſtitutio hoc dicit. Ibi liberati ſunt directo per interceſſionem mulieris factam animo no uandi. ibi omnibus quorum obligatio eſt extincta interceſſiōe mu lieris directo vel per obliquum ſed directo dūtaxat. ibi interceſſit animo nouandi in fi. quia ille ſolus interceſſione mulieris directo act. cum ſit alij per obliqum liberatione cōrei. arg. jͣ. de duobus reis. l. ex duobus. ¶ In glo. ſed quare. ibi exceptione mulie ris ſed facto cōrei vi dicta.l. ex duobus. in prin. ibi ꝓdeſt omnibꝰ tu dic ꝙ ratio eſt quia actio debet reſtitui eis quibus ablata fuit ꝑ interceſſionem mulieris ⁊ velleiani. Sed vni iſtorum non fuit ſub lata interceſſione mulieris. ſed quia ab altero fuit preuentus. ⁊ iō cum ſit leſus preuentione non per mulierem non mirum ſi ei non reſtituitur actio ſed ſolum illi qui leſus ē a muliere. ſcilꝫ. ei qui ab ea ſtipulatus ē. Ia. bu. 11 ¶ Ubi ſucceſſio leſionē mulieris tollit Si mullen ceſſat velleianū als nō. h. d. ⁊ diuide in du as ꝑtes qꝛ ī prima ꝑte ſucceſſio nō tollit leſionē ⁊ ſic nec velleianum ceſſat ad ver. plerūqꝫ. ibi ſucceſſio tollit leſionē. ⁊ ideo ceſſat veleianum ⁊ eſt mirabile ꝙ actio que videbat̉ eliſa redit̉ inefficax. ſi ſuperueniat cauſa noua leſionē tollens. jͣ. de ſolu. l. ſtichum. §. aliquādo. Ia. bu. Et dic ſi mulieri que alienam obligōnem ſuſceperat animo nouandi. ibi vti non poſſit contra veterem debito rem. ibi non obligate dicit glo. maxime que glo. vera eſt quando mulier non interceſſit animo nouandi. ſi aūt animo nouandi non eſt vera quia vtraqꝫ obligatio eſſet principalis vt in vltima glo. ibi non imputabit̉ ad cōmodum heredis ⁊ preiudicium legatariorum. ibi debitori ꝓ quo interceſſerat muller animo nouād. idi reſtitutoria.i. prima vtili hereditaria. ibi ſed ⁊ directa ex ſua ꝓmiſſione. ibi nihil enim intereſt ſimile. sͣ. de neg. ge. l. actio. ⁊ no. ꝙ ꝗs non admittitur ad exceptionē niſi eius interſit. ibi ꝯueniatur adeo ꝙ ex ꝓceſſu facio in directa cōdemnari poſſet inutili vt dicunt doctores. C. de act̉. ⁊ oblig. l. i. in glo. qd̓ vr̄ in fi. So. ibi erat effica citer obligatus hic non. ¶ Quēadmodū dicitur reſtitutoSi cum eſſemt palia ⁊ iuſtuouia ⁊ reſiuonia ⁊ inſtitoria tales quales erant inſtitute vel initiande. hoc dicit vſqꝫ ad v̓. aliquando ⁊ hic non fuit colorqueſitus a muliere nec a creditore quia ſic non eis ſuccurreret̉ ſed color̄ queſiuit ille ſolus qui erat futurus debitor. Iaco. bu. ¶ Ibi videtur interceſſiſſe. ⁊ ideo. ſibi datur exceptio velleiani. ¶ Ibi cōueneris et hoc eſt ꝓpier fo mentum ſenatuſcōſulti velleia. vt. sͣ. de pactis. l. legitima. ⁊ quod ibi notatur. ¶ Ibi interuenerit ab initio principaliter cōtrahenIllūd. qo ⁊ breuiter dicit non reſtituit̉ acuo aduerſus eum qui ab initio obligari non potuiſſet ibi teneri illepro quo mulier interceſſit. ibi. xxv. ānis ſit ⁊ adultus carens curatore. ibi implorare aduerſus actionem inſtitutoriā. ibi cōtra ſenatuſcōſultū macedon̄. in glo ſ. inſtitutoria. in fi. ſi mulier eorum oblig. validam luſcepiſſet. Franci. .i. adiectiones. nam non ſunt E actiones. ꝓpria nomina actionū ſed cognomina ſicut exercitoria de peculio ⁊ ſimiles vt no. sͣ. de peculio. l. iij.§. cui congruit. ⁊ eſt expreſſum sͣ. t. l. quāuis.§. ſi cum eſſem. ibi heredes de iure ciuili. ibi honora rijs.i. de iure pretorio. ¶ Excogitata in fraudeꝫ velle I mulier. ſani reſcinduntur ac ſi direcie ſa cia eſſent contra velleianum. hoc dicit cum. l. ſequen ti in fi. dic ideſt colore queſito fingitur vna obligatio pro alia. ¶ Mulier interueniēs in rē Liquando uuam non iuuaiur. hoc dicit. Ibi ſuam obligationē ſuſcipiat quia tenebatur ei ꝓ quo interceſſit. ibi ꝓmiſſore dato domino ſuo. Ibi in ſe tranſferrat ꝓmittendo creditori hereditario vt ⁊ sͣ. e. l. iij. Et dic de ſignificato huius dictionis aliquādo ꝙ quādoqꝫ accipit̉ ꝓ duabus vel tribus vicibus vt patet in eo quod legitur ⁊ no. in auct̄. de teſtibus.§. quia vero. in prin. quādoqꝫ arbitrio iudicis relinquitur. e. ti.§. ij. ⁊ ſic no. Inno. exͣ de accuſat̉. c. cum oporteat. ⁊ idem Rofre. in libello iur̄ canonici. rubrica qn̄ ē cōtra quos. ibi vi deatis ⁊ per Archi. ij. q. viij. in ſumma¶ Sicut ſubducit̉ mulier ab ob De pignoribus uigationeiia reſtituitur actio in debito rem antiquum ⁊ in pignora primi contractus. hoc dicit ⁊ dic de pignoribus prior debitoris ꝓ quo mulier interceſſit animo nouandi ⁊ iuuatur velleiano. 6. ¶ Non expectatur futuωι ſub conditionē. rus euentus ex quo nullus reſultet effectus. hoc dicit. ⁊ ad hoc ſepe allegatur. ¶ Ibi interceſſit animo nouandi. ibi reſtitutoria. non ob. jͣ. de vfuſ. leg. l. vxor. vſuſ. vide de bonis liber. l. ſi libertus.§. ſi liberius. ⁊ de libe. ⁊ poſt. l. ſi poſthumus.§. fi. vt in eis colligi poteſt. ¶ Ad cōtraria in gl. ſignata ⁊ non ſoluta dic primo ad. l. bouem.§. ſi ſub cōditione. vt ibi no. ad. l. ſi mandato. dic ꝙ illud eſt ideo ne priuet̉ ꝯmodo medij temporis alterius facio vel culpa ad. l. cum illud. ⁊ ad. l. huiuſmodi. dic ꝙ illud tranſmiſſionē ad heredeꝫ vel ad omnia dic ꝙ in illis euenius cōditionis vel dici poterat aliquid operari hic nō

Ad velleianum. vel potes dicere aut illud qd̓ expectat̉ venit principaliter ad differēdū ⁊ expectat̉ licet in eius euētu obligatio ſit futura inefficax. vt jͣ. man. l. ſi mandauero. ſi venit ad ſuſpendēdum. tūc ſi euentus po teſt ꝑimere ⁊ aliquid operari expectat̉ vt dicta. l. huiuſmodi quādo dies le. ce. Si non pōt tunc aut obligatio eſt cōmittenda ꝯtra diuerſos ⁊ expectat̉ vt. sͣ. de cōdi. inde. l. iul. circa fi. ſi contia eundem. tunc aut ex pluribus obligōnibus cōmittendis ⁊ expectatur vi. l. bouem.§. ſi ſub cōditione. de edi. edic. Si ex vna pura que ve nit nouanda ⁊ ſic expectatur ꝑimi. tunc aut queritur quo ad effecium agendi ⁊ expectat̉ vt. sͣ. ſi cer. pe. l. pecuniam. aut quo ad effectum repetendi ſolutum. ⁊ due ſunt opi. vt no. dicta. l. iulianus. de cōdi. inde. ¶ Et ad hanc materiā an expectari debeat cōditio vel dies bene facit. jͣ. de ver. ob. l. in illa. ⁊. l. inſulam. cū ibi nota us. ⁊. l. ſtipulationes nō diuidunt̉.§. i. de leg. iij. l. fideicōmiſſa.§. ſi quis illicite. de bo. poſſ. cōtra ta. l. qd̓ vulgo. de acquir. here. l. fiꝗs heres. ⁊ de here. inſti. l. ſi quis ita ſcripſerit. Contra tamē hoc mul tum facit. extra de elec. c. cōmiſſa. li. vi. ſed dic vt ibi no. Et predicta faciunt ſi tempore mortis pape erāt aliqui cardinales tam lon ge abſentes ꝙ certum erat ꝙ ad terminū a iure ꝑfixum venire nō poſſent ſint expectādi. cuius ꝯtraritno. ꝑ cardinales extra de ele ctio. c. vbi periculū. li. vi. ¶ Itē faciunt ſi papa cōmiſit alicui ꝙ abſolueret excōicatū in fi. ille qui eū excōicauerat eū abſolueret. ⁊ ille dicat ꝙ velit eum abſoluere ꝙ cōmiſſarius menſe non expectato ſtatim eū abſoluere poſſi de quo dic vt no. per Inn. ⁊ Cō poſt. extra de reſcrip. c. abexcōicato. ¶ Quod reſcindit̉ interuētio I mulier. nulieris reiniegrat velleianum ⁊ dic interceſſerit animo nouandi. ¶ Non dꝫ iuuari mulier vbi I mulleri. Sginterceſſionē non pariclulet̉ ⁊ nō videt̉ intercedere vbi ꝓpriam ſuſcipit obligaſionem. hoc dicit. Ibi inſtitutor ad intereſſe cōtra eā Ibi alienā.i. non videt̉ ſe defendere cōtra alienā ſed cōtra ꝓpriaꝫ. Ibi de lucro agatur ⁊ ego de damno ⁊ ideo preferri debeo. C. d̓ codicil. l. fi. ¶ Ubi mulier non ꝑiclitatur ēt I muller. ſi alienam obligationē ſuſcipiat hoc iuuat̉. hoc dicit ⁊ in hoc differt hec. l. a precedē ti. qꝛ hic ab initio fuit cōtracta obligatio cōtra velleianum ſi ex poſtfacto per ſolutionē mulieri faciā non ꝑiclitat̉. ſed. sͣ. l. ꝓxi. ab initio non ꝑiclitabat̉. Ibi titius ereditor apud queꝫ inierceſſerat. ibi ꝓfuit mulieri vt ꝑ hoc iuuet̉ velleiano. ibi id i. illud debitū ꝓ quo interceſſerat ꝓ me. ¶ Sicut ſubducit̉ mulier ab obligōne ſit ſub Ui ab ea. qncunt̉ fideiuſſores ci ſi nō ſint habituri regreſ ſum cōtra mulierē. hoc dicit. Ibi interceſſiſſet animo nouādi alienam obligōem in ſe ſuſcipiēdo vel ꝓ alio fideiubēdo. nā fideiuſſor pro fideiuſſore accipi pōt. jͣ. de fideiuſſor̄. l. grece.§. fi. Od. Ibi rogatus ⁊ ſic mulier tenebatur fideiuſſori. Ibi non daberet ꝙ cō tingit in caſibus. jͣ. mandati. l. ſi remunerandi.§. ſi paſſus. ⁊ sͣ. d̓ pa ciis.ſ. quod dictum. ⁊ ibi no. ¶ Ibi ⁊ a p̄tore moriuo vi. jͣ. l. debi trix.§. vltimo. ⁊ ibi no. ⁊ hec eſt rō rōnis precedentis. ¶ Regula eſt ꝙ qui vult ſibi Ir vxori. aliquē ex alieno cōtraciuobliga re dꝫ eſſe multum curioſus. sͣ. de inſtitor̄. l. lutius. ⁊ d̓ exercitor. l. fi. vbi de hoc ſatis dixi. Sed vbi vult aliquem ex ꝓprio contractū obligare non debet eſſe ſic curioſus. licet quo ad quedam ſit vt. l. qui cum alio. de reg. iur. ſpeciale eſt in muliere vt etiam ſi principaliter obliget ſe pro alio tamen debꝫ cre ditor curioſus eſſe vt hic. Et ad euidentiam dic ꝙ aliquando vir alias venditurus vendit vxori ſed minori precio animo donandi aliquādo nō erat alias venditurus. ſed volens donare vendidit ⁊ hic eſt caſus noſter. ⁊ hoc caſu non tenet venditio ſed ſuperiori ſic. Iaco. butriga. ⁊ ideo eſt falſa prima glo. que eſt hic que dicit vt cum valeret. xv. dedit pro decem. nam tunc bene valeret venditio ſi erat alias venditurus nec diceretur contra. l. vi infra de dona. inter virum ⁊ vxo. l. ſi ſponſus. ⁊.§. circa. ⁊. jͣ. d̓ contrahen. empi. l. ſi donatꝭ. Riꝫ. Ibi mariti fuiſſe que non erat quia venditio non valuerat. ¶ Ibi contrahit bona fide principaliter quo caſu non datur ſibi exceptio velleiani. ibi tunc enim.ſ. quādo alienam obligationē in ſe iranſfert. ibi eſſe debere vt ſi ſit primo ef ficaciter obligata ieneatur ſecūdo alias non ſed habeat beneficiū velleiani vi sͣ. e. l. quāuis.§. ſi mulier apud in glo. magna. Rai. ¶ Ubi mulier decipit non iuI mulier. uaiur in eo in quo decepii. h. dicit. ¶ Ibi dotis nomine ſolui ſcluto matrimonio non eo conſtāte ſolui non poſſet. vt. C. ſi dos conſtā te matrimonio ſoluta fucrit. l. vnica. ibi ſi poſſeſſor creditor ignorans pecuniam aliam mulieri debitam. ibi profuiui a ſubaudi nec alia niſi creditor ⁊c. ibi ei deberi. ⁊ ꝓ ea pignus obligatum fore. tunc enim mulier poſſet agere hipolhecaria cum effeciū ⁊ ꝑ hūc fi. tenebat Iaco. de are. ꝙ mulier non poſſet hodie renūciare iuri hipothecarum. ⁊ ſi renūciaret creditori ſcienti ꝙ haberet replicationem velleiani quod forte poſſet ꝓcedete ſi ſoluto matrimōio reuūciaret. ſecus ſi eo conſtāte in ꝯͣctibus iuri. vt. C. eo. l. ēt. ⁊. l. iu bemus. Sed ſi recte inſpiciatur iſte.§. iudicio meo facit in oppoſitum. hic enim mulier nō renūciabat ꝓ alia pecunia ſibi debita ex alia cauſa qͣꝫ dotis ſed ſolum dotis ſolutionem recipiebat. vnde ſi creditor ſciens de alio credito pro quo pignus erat obligatum ꝯueniatur hipothecaria non poteſt excipere de deceptione mulieris que dixit pignus eſſe obligatum ꝓ dote ⁊ iacuit de alio credito quia non poteſt dici deceptus ex quo ſciuit. jͣ. de act. emp. l. i. ⁊ extra de regu. iur. c. ſcienti. libro. vi. ⁊ iſte eſt verus ītellectus hu ius.§. iudicio meo de iſta renūciatione mulierum plene dixi in. d. l. iubemus. C. eo. ¶ Aut mulier in nihilum videtur intercedere ⁊ Mullen in nihilum iuuaiur aut in parum ⁊ iuuaiur i partem. aut in toto ⁊ iuuatur in toto hoc dicit cum. l. ſeq. ⁊ habet duas lecturas. vnam Mar. ⁊ Azo. aliam Io. Et diuide in tres par tes. In prima thema ⁊ queſtio implicita. In ſecūda queſtōis de terminatio. In tertia predictorum extenſio. ſecūda ibi. nō omni cā. tertia in. l. idem eſt. Item in ſecūda parte mulier non iuuatur velleiano quia non periclitatur vſqꝫ ad ver. at ſi ibi in aliqua ꝑte ledi tur. ⁊ ideo in ea parte iuuatur vſqꝫ ad. l. idem eſt. ibi in totum mu lier leditur ⁊ ideo in totum iuuatur vſqꝫ ad. l. iutor. ¶ Pone ca ſum ꝙ mulier ob rem cōmunem pecuniam mutuam accepit ⁊ ſe inſolidum obligauit ⁊ maiorem vtilitatem conſequitur ex pecunia qͣꝫ ſit tota pecunia vel ſaltem tantūdem modo queritur an videatur intercedere reſpondetur ꝙ vere ⁊ ſimpliciter intercedit n̄ tamē ſic vt iuuetur velleiano cum non reperiatur leſa. Sed pone ꝙ mulier accepit mutuam pecuniam vt emeret rem cum tiuo an videatur intercedere reſpondetur ꝙ ſic ꝓ parie ⁊ ideo pro parie iuuatur velleiano. ¶ Sed ꝙ ꝓ debitore meo mulier ⁊ titius in terceſſerunt an videatur mulier intercedere videtur ꝙ ſic ⁊ ideo velleiano iuuatur. hoc dicit. ¶ Ibi in rem cōmunem.ſ. conſeruā dam vel acquirendā. ibi non omni modo.i. non indiſtincte ſed cū diſtinctōe que ſequitur. nam ſi ⁊c. Si cōmitteretur ꝓpter tributa vi. sͣ. de mino. l. ſi ex cauſa.§. ſi in cōmiſſum. ⁊. jͣ. de publicanis. l. imperatores. ⁊. l. cōmiſſa. ⁊ ideo pecuniam muiuo accepit vt tributa ſolueret ne fundus caderet in cōmiſſum. ibi locus non ſit ēt pro parte titij quia non preſumitur color queſitus cum expenſa ſit neceſſaria. ibi tunc pro parte.ſ. titij. ibi ꝓ parte dūtaxat.ſ. ipſius mu lieris. ibi pro parte.ſ. ticij. ibi ſubmouebitur.ſ. creditor. Sed ſi mulierⁱ renūciet beneficio velleiani quod non poteſt ẜm glo. ceſſaret iſta exceptio niſi maritus eſſet moriens tunc cum mulier non teneatur ipſo iure talis renūciatio non teneret argu. sͣ. e. l. ij. in princi pio. ⁊ ex hoc dicimus ꝙ mulier non poteſt cum viro in eodem in ſtrumento inſolidum odligari. de quo dic vt dixi. C. e. autͣ. ſiue a me ſiue ab alio. ⁊ continua legem ſequentem vbi plene tradit̉ iſta materia. ſ. vt mulier iuuetur velleiano ī eo Dem eſt. quod interceſſit ſed ſupra interceſ ſit pro parte. ⁊ ideo ꝓ parie iuuatur hic intereeſſit inſolidum ⁊ ideo in totum iuuatur. ibi duo rei ſe inſolidum obligantes. ibi interceſſerit animo nouādi. nam citius tene

Ad velleianum. tur inſolidum muliere ſubducta vt no. C. e. l. ſi paternam ⁊ hie in ſolutione primi contrarij ad lecturam Mar. ⁊ Aꝫ. oppo. ſic vbi mulier intercedit debet iuuari. ſed cum ẜm op. eorum mulier vtro qꝫ caſu niſi intercedat vtroqꝫ caſu dꝫ iuuari. So. vere intercedit ī primo non tamē quantum ad hoc vt iuuetur quia non leditur. nā quādoqꝫ intercedit ⁊ tamē dicitur non intercedere quia non iuua tur cum nō ledatur aliquādo non intercedit ⁊ dicitur intercedere vt iuuetur qꝛ leditur vt. jͣ e. l. debitrix. Cum ergo hic in primo caſu §. non ꝑiclitetur in aliquo quia forte fuiſſet plus leſa ꝙͣ ſit tota pe cunia vel plus eſt lucrata non iuuatur. In ſecūdo caſu leditur in parte ⁊ ideo in parte iuuatur. ¶ Et ſi queris quid ſi in ſecundo caſu quando emit fundum lucrata eſt plus qͣꝫ eſt pecunia nūquid excluditur in totum a velleiano forte non eſſet male dictum ꝙ ſic Sed dic ꝙ iſte.§. tātum reſpexit quādo neceſſarium negocium gerit quia iunc videtur locupletari ex mutuo. Sed quando gerit negocium voluntarium ſi mulier locuplectatur hoc non cōtingit ex mutatione ſed potius ex induſtria ⁊ bona verſione mulieris emendo rem plus valentem qͣꝫ conſtet ⁊ ideo ſolum in parte cum effectu tenetur. ¶ Item opponitur ad eandem lecturā Aꝫ. ⁊ Mar. de argumentis Io. ⁊ Roſ. que ꝓbant ꝙ duo rei nō vi deantur fideiubere quantuꝫ ad hoc. vt mulier habeat beneficium velleiani. Item nec quantum ad hoc vt vnus habeat actionē mā dati contra alium ſed ſolum quo ad quedam alia vt ex argu. Io. colligitur in glo. hic notatis. cuius Io. leciura eſt ꝙ duo rei nō vi deantur inuicem fideiubere. ⁊ quia ſecūdus caſus huius.§. videt̉ facere contra eum ipſe enim intellexit altero de duobus modis. vno modo ꝙ in ip̄o ſecūdo caſu fuit color queſitus ⁊ mulier iuua tur. ⁊ ſi dicas ergo idem erit in primo caſu ꝙ in ſecūdo. Si ibi fu it color queſitus reſpondeo ꝙ ſi certum eſt ꝙ fuerit color queſitus vel certum ꝙ non fuit color queſitus. idem̄ eſt in primo ⁊ ſecundo caſu huius.§. Sed vbi eſt dubium in primo caſu non preſumitur color queſitus quia in rem neceſſariam accepit mutuo. in ſecūdo ſic quia accepit mutuo in rem volūtariam. Uel dic quod licet ceſſet color queſitus ī primo caſu tamē non iuuaretur quia nō leditur. Alio modo reſpondet Io. quod in hoc ſecūdo caſu nullus fuit color queſitus. nec ob. littera que dicit ꝙ videtur intercedere quia verum eſt quo ad hoc vt iuuetur. vere tamen non intercedit vt infra eadem. l. debitrix. ſecundm ergo Iohannem. nullo caſu fuit vera interceſſio licet aliquo caſu iuueiur. ¶ Sed ẜm Azoneꝫ. ⁊ Mar. aliquo caſu non fuit vera interceſſio licꝫ aliquo caſu iuuetur. vt quādo eſt leſa ⁊ aliquo non quādo non eſt leſa. ¶ Quero ergo an duo rei videantur inuicē fideiubere. vt ſi vnꝰ ſoluat agat contra alium actione mādai an vero nō videant̉ fideinbere. ⁊ ſi vnus ſoluat non agat actione mandati. Sed nego. geſt. Io. tenet ꝙ non. ⁊ quod agant act. nego. geſt. ⁊ non mandati. quod probat multis rōnibus. Martinus ienet oppoſitum ⁊ ꝓ bat multis rōnibus. Azo diſtinguit an peruenerit pecunia ad noſtrum tantum an ad vtrūqꝫ vt patet ex glo. ⁊ dicit glo. ꝙ ēt Mar ti. finaliter acceſſit opinioni Azonis ⁊ illam videtur ſequi glo. ⁊ cō muniter eam ſequūtur doctores. ¶ Ad argu. Io. reſpondet̉ ꝙ verum eſt ꝙ duo rei non ſunt ſimpliciter vt reus ⁊ fideiuſſor quia quililibet principaliter obligatur ⁊ habet beneficium diuiſionis d̓ iure nouo aūt. vt. C. de duobus reis. auct̄. hoc ia. ſecus eſt in reo ⁊ fideiuſſore. ſed bene intelliguntur duo rei eſſent reus ⁊ fideiuſſor quantum ad act. mapdati ⁊ beneficium velleiani. vel dic ꝙ in parte que ad quēlibet peruenit videntur fideiubere ⁊ ꝓcedit diſtin ctio Sꝫo. ¶ Sed contra iſtam lecturam Azo. ſic opponitur ꝙ nullo caſu rei videantur fideiubere. qꝛ fideiuſſio ſit ſolum verdis ⁊ ſtipulatione. jͣ. de verbo. ob. l. ſtipulationum alie.§. ſatis acceptio de act. ⁊ obliga. l. prima.§. verbis. C. de fideiuſſo. l. blanditꝭ. ⁊ inſtitu. de fideiuſſo.§. fi. Sed obligatio reorum ſit etiam alio modo ꝙͣ verbis vel ſtipulatione vi. jͣ. de duobus reis. l. eandem ī pͥn. ergo ⁊c. Simile argu. facit glo. in aucͣt̄. de duobus reis.§. primo. ¶ Item opponitur ad idem op. de. l. iij.§. primo. infra de duobꝰ reis coniuncia. l. vrānius. de fideiuſſoribus.§. ſed cum duo. quia videtur ſolum perſona ſubducta. ¶ Ieem fideiuſſor ſemper inſolidum habet beneficium vt. jͣ. de fideiuſſoribus. l. iij. ⁊. l. generaliter. ſed non duo rei vt patet per leges a Ioan. in glo. allegatis. Dinus tenet opinio em̄ Azonis. Et dicit q od ad argumentū Io. non eſt multum facile reſpondere ipſe tn̄ reſpōdei ꝙ Dini lex eſt fideiuſſio quedā expreſſa ſiue ꝯuentionalis ⁊ iſta ſit verbis tantū. ⁊ de iſta poſſunt intelligi. ar. Io. alia ē tacita ſiue legalis ſeu a lege inducta. ⁊ iſta pōt fieri ⁊ verbis ⁊ alio mō. ⁊ iſta pōi cadere in duobus reis. ⁊ de hoc loquit̉ hic. ⁊ iſta tacita loquit̉. l. ad municipa. l. ij. ⁊ de fideinſſ. tutorum. l. cum oſtendimꝰ. ¶ Ad illud qd̓ de cōpenſat̉. dr̄ ꝙ verum eſt ꝙ nō pōt obijcere cōpenſat̉. ſed hoc ideo eſt quia non ꝯuenit̉ ex perſona alterius ſed ex ſua. ⁊ hec ē regula ꝙ quotiens quis ē dupliciter obligatꝰ.ſ. ex perſona ſua ⁊ alterius ſi ꝯuenitur ex ꝑſona alterius non vtitur exceptōibus ꝯpetetibus ex perſona ſua vel ecōtra ſꝫ ſi cōuenitur ex perſona ſua non vtitur exceptiōibus cōpetentibꝰ ex perſona alterius. jͣ. de ſolu. l. ſi. duo. ergo cum vnus cōreus cōueniatur ex perſona ſua non ē mirum ſi non opponit ꝯpenſat̉. vel alias exceptiōes ex perſona alierius ꝯpetentis. Dy. qui de hoc late notat. jͣ. de duobus reis. l. reos. vt ibi dixi. hec. tamen opi. Dy. non vr̄ hic placere Ray. Primo quia repugnat intentōi corum qui ſe voluerunt principaliter obligare. ergo non dꝫ vltra intentionē ꝓducere. sͣ. ſi cer. pe. l. non oīs. ⁊ de act̉. ⁊ ob l. obligationū ſubſtantia. ¶ Item quia ſicut fideiuſſio expreſſa requirit ſtipulationē expreſſam. vt. C. de fideiuſſor̄. l. blanditus. cū cōcor. sͣ. notatis. ⁊ ita tacita tacitam a lege preſumptam. qd̓ non reperit̉ hic. licet hoc reperiat̉ in legibus per Dy. allegatis. j. ad municip. l. ij. ⁊ de fideiuſſor̄. tu. l. cum oſtendimus.§. fi. cum ſi. ⁊ non debemus legem. exiendere. jͣ. ſo. ma. l. ſi cum dotē. §. de viro. maxime quia hoc nulla. l. reperit̉ expreſſum ꝙ rei videantur fideiubere ⁊ erubeſſimus cū quid ſine lege dicimus in aucten. de triēte ⁊ ſe.§. cōſideremus. ⁊ ad hoc. C. de col. l. illud. ⁊ qꝛ tacita fideiuſſio de qua loquit̉ Dy. dꝫ equipollere. sͣ. ſi cer. pe. l. cū quid. ¶ Sed quid in tanta varietate tenebimus. glo. que eſt. C. d̓ duobus reis. l. i. vr̄ approbare opi. Io. ꝙ non vident̉ inuicē fideiubere. ⁊ ſi vnus ſoluat totum ⁊ non ſiut ſocij ꝙ agat act̉. neg. geſto. ⁊ ibi de hoc tetigi. ⁊ hanc opi. ſequit̉ Dy. jͣ. de admi. tuto. l. ſi plures. ij. Si ergo datur act̉. neg. ge. ⁊ non mandati per indirectū tollitur opi. Azo. ꝙ non videant̉ fideiubere. opi. Azo. videt̉ appro bari in glo. in auct. de duobus reis. circa principiū. col. vij. q̄ opi. Azo. habetur in ſumma ad velleianū.§. item ceſſat hoc ſenatuſcō. cum mulier interceſſit in rem ſuam ⁊ in ſumma mandati.§. itcm. ⁊ ẜm quoſdam iacitum mādatum. Credo ꝙ omniū poſſit ſalua ri opinio. ſi dicamus ꝙ non videantur ſimpliciter fideiubere. ſed ꝙ ſint ſimiles fideiuſſoribus ⁊ videantur fideiubere ẜꝫ quid.i. quo ad quedam. ⁊ pro hoc bene dicam. l. iij.§. i. jͣ. de duobꝰ reis. ⁊ hoc videtur īnuere hic glo. magna vltra mediū licet obſcure. Ibi vel dic non fuit color queſitus. ⁊ pro hoc enim ſaluat̉ opi. Io. ꝙ non videatur ſimpliciter fideiubere ꝑ rōnes ſuas. ⁊ ſaluat̉ opi. Mar. ⁊ Azo. ẜm quid videant̉ fideiubere ſeu eē ſimiles fideiuſſor bꝰ quo ad quedam vt pꝫ in glo. adhibita diſtinctione Azo. ad quem peruenerit pecunia. ⁊ hanc credo fuiſſe mentē Di. quatenus dixit de tacita fideiuſſione ⁊ expreſſa. lꝫ cauilet̉ per Ray. quidam etiā ſpecialiter reſpondent ad rōes Io. ꝙ loquūtur ⁊ debēt intelligi in cō reis ex cā lucratiua ita ꝙ ſit debitum ꝓprium ſingulorū non cōe vel cōicandum vbi beneficiū vnius ita demū prodeſt alteri ſic ſunt ſocij. ⁊ hoc rōe ꝓprij intereſſe non rōne alicuius fideiuſſionis. ſec ſi non ſunt ſocij. quia tunc ceſſat illud intereſſe vt ꝓbat̉. jͣ. ad. l. fal. l. in lege falci. hic ſeruan. de li. le. l. iiij.§. nunc de effectu. dicia l. viānius. de fideiuſſo.§. ſed cum duo. sͣ. de pactis. l. fideiuſſoris. ⁊. l. idem. in princi. Ia. de bel. qui hanc qōnem late diſputauit. ⁊ cuius effectūpoſui. C. de duobus reis ſuper rubrica. ver. itē querit. p̄dictus Ia. de bel. ⁊ Cy. poſt longā diſputationem ſoluit ſub tali diſtinctione quam hic repeto. vt cōplete hic habeat̉ iſta materia. dicit enim. aut duo rei cōſtituūt̉ re tantum aut verbis ⁊ re aut verbis tantū. Primo caſu ſubdiſtingue aut cōſtituunt̉ re tacite aut expieſſe. ſi tacite non videantur inuicem fideiubere reſpectu creditoris quo ad modū vel viā agendi. nec ēt quo ad beneficium diui ſionis ſed inter ſe ſic ẜm quid.i. vt alter ab aliero ſuo mō reperere poſſit. fallit in tutoribus ⁊ curatoribus qui exēplo fideiuſſorum ꝓ portionibus iuribꝰ tenent̉ vt. jͣ. de tute. ⁊ ra. diſtra. l. i.§. nunc traciemus. ¶ Item fallit ſi color eēt queſitus in fraudem. ſed iul. in pri. ⁊.§. i. sͣ. ad macedo. ⁊ hic. nam his duobus caſibus diuiſionis be neficiū obtinet inter eos ſic intelligit̉. sͣ. ꝯmo. l. ſi vi certo.§. ſi duo bus. ⁊. l. ſequētibꝰ. ⁊. jͣ. depo. l. i.§. ſi apud duos. vbi pꝫ ꝙ bn̄ficium diuiſionis locū non hꝫ ſiue ꝯueniatur in rē ſiue ex dolo vel culpa t l

Ad vellelanum. ſic. jͣ. man. l. creditor.§. duobus. Itē fallit ſi expreſſe actum eſſet ꝙ eſſent cū fideiuſſores. ⁊ hoc caſu poſſꝫ ꝓcedere opi. Marti. nec corrigunt̉ predicta per auct̄. de duobꝰ reis qui alio caſu loquitur. Si vero duo rei ꝯſtituunt̉ expreſſe re. non vident̉ inuicem ſideiu bere reſpectu creditoris quia fideiuſſio niſi verbis cōcipiatur nul la eſt. C. de fideiuſſ dicia. l. blanditus. cū cōcor. sͣ. notatis. ⁊. jͣ. mā. l. ſi hereditꝭ.§. neqꝫ enim. Sed quantū ad beneficium diuiſionis in ter ſe fideiudere videantur vt alier ab altero ſuo modo repetere poſſit. ⁊ hoc caſu correcta ſunt vetera iura que beneficiū diuiſiōis non ꝯcedebant. jͣ. locati. l. cum apparebit. C. locati. l. ſi diuiſa. cum ſi. ⁊ iſto caſu loquit̉ in auct̄. de duobus reis.§. i. ibi ꝙ ſub alterna ꝓmiſſione creditum eſt. ⁊.§. ſic ⁊ enim. ⁊ hoc intellige ſi debitum eſt cōe ex natura cōtractus ⁊ rei. tunc eniꝫ beneficiū diuiſionis obtinet inter eos. vt dicta auct̉. de duobus reis manifeſte apparet in prin.§. ⁊ ibi non cōe debitū ⁊c̄. Sed ſi debitū ex natura ꝯtractus ⁊ rei eſſet inſolidum ⁊ obligatio ⁊ acto eo caſu ſtandum eſt veteri iuri quia iuſtius eſt ⁊c̄. vt dicta. l. cū apꝑebit. que vtroqꝫ caſu loꝗt̉ cū cōcor. ¶ Scd̓o ⁊ tertio caſu principali quādo re ⁊ verbis vel verbis caniū cōſtituūt̉ ſubdiſtingue aut debitū eſt cōe aut cōſcan. aut alterius ꝓpriū aut vniuſcuiuſqꝫ ꝓprium ⁊ eſt certū aui ē dubium. Si debitū eſt cōe vel cōican. vident̉ inuicem fideiubere etiaꝫ ſi non ſit expreſſe actum ⁊ reſpectu creditoris ⁊ quo ad diuiſiōis beneficiū ⁊ inter ſe. ⁊ ſic pōt intelligi p̄alle. l. reos. jͣ. de duobꝰ reis. ⁊ in auct̄. e.§. i. que pōt intelligi in fideiuſſione iacita ⁊ dicto caſu in expreſſa. ⁊ hoc equitas ſatis ſuadere vr̄ ⁊ eſt rō qꝛ omnia preſumuntur ſolēniter acta. vt inſti. d̓ fideiuſ.§. fi. ⁊ qꝛ creditori hoc pōt p̄deſſe ⁊ non nocere cū ꝑ auten. ſemꝑ beneficiū diuiſionis locum habeat. ⁊ hoc mō pōt ꝓcedere opi. Mar. ⁊ Azo. Si vero debitū eſt alterius ꝓprium tunc fideiuſſio non p̄ſumit̉ quia non eſt veriſimile creditor̄ fideiuſſionē facere voluiſſe que ſibi nocere poſſet. ar. jͣ. de teſtō militis. l. iij. ⁊ iſto caſu autem locū habet cū debitum nō ſit cōe. fallit ſi color eſſet queſitus creditore ſciente. vt dicta. l. ſꝫ iul.§. i. sͣ. ad macedo. ⁊ de in rem verſo. l. ſi pro patre.§. i. ⁊ iſto ēt caſu ꝓcedere pōt opi. Mar. ⁊ Azo. ⁊ erit fideiuſſio ẜm quid i. vt per aūt. cōueniatur in ſubſidium ille qui loco fideiuſſoris habet̉ ⁊ etiam inter ſe quo ad repetitionē ſed reſpectu creditoris quo ad vi am ⁊ modum agendi per creditorem fideiuſſio nulla eſſe intelligi tur. ſi aūt debitum ē vniuſcuiuſqꝫ ꝓpriū inſolidū ⁊ acquirit ꝙ vno ſoluente alter liberet̉ ⁊ eſt certum ⁊ nulla fideiuſſio preſumit̉. nec inuicem fideiubere vident̉ aliquo reſpectu vt. ff. de nouat̉. l. ſi rem. §. ſi duo. ⁊. jͣ. ad. l. fal. l. in lege fal. hoc eſſe ſeruandū ſecūdo reſpōſo de dona. inter virum ⁊ vxo. l. ſi ſponſus.§. i. ⁊ de li. le. l. ſi is qui. in prin. ⁊ hoc locum habet opi. Io. ¶ Si vero dubium preſumē dum eſt id qd̓ verba ſonant. sͣ. de exercitor̄. l. i.§. ſi is qui nauem. ver. igitur in re dubia. vnde ſi obligatio eſt re cōtracta preſumendum eſt credituꝫ fore cōe ⁊ ꝓ parte fideiuſſiſſe vt ex ſupraſcriptis apparet. ⁊ ar. C. de duobus reis. l. i. ⁊ locati. l. ſi diuiſa. ⁊ dicta. l. in lege fal. primo reſponſo. Si vero ſolēnitate verborum eſt obliga tio contracta p̄ſumendum eſt ꝙ obligatio ⁊ res vniuſcuiuſqꝫ ſit ꝓpria cum quilibei promiſit inſolidum ⁊ ſibi inſolidum fuerit ſtipulaius ſibi vt dicta. l. ſi rem.§. ſi duo. ⁊ dicta. l. in lege fal. ij. reſpō ſo. ⁊ de fideiuſſione dic vt. sͣ. ex predictis patet ꝙ fideiuſſio tripli citer conſiderat̉ vno modo reſpectu creditoris quo ad modū eſt viam agendi. Secūdo reſpectu creditoris ⁊ cōreoꝝ quo ad beneficium diuiſionis. ¶ Tertio res cōreorum inter ſe vt alter ab altero repetere poſſit ſi ſolidum ſoluat. Ia. de bel. ¶ In glo. colo re queſito ibi peruenit ad titium ⁊ ꝙ infra ſequitur partem dic.i. ni hil. Idi ẜm Ioan. ⁊ tunc fuit etiam color queſitus. ⁊ dic pro parte proprie. Ibi in glo. magna circa medium ver. vel dic non fuit color. Ibi queſitus ⁊ hoc appareat ⁊ probetur. Ibi ſed hoc caſu preſumitur. ¶ In glo. magna ibi tunc ſic ⁊ haberet locum actio que oritur ex obligatione vt eſt actio pro ſocio. Ibi de duobꝰ reis l. ex duobis ſcd̓o. ibi rens obligatus vt. d. l. vrānius. Ibi vt iuuel vt. sͣ. e. l. quāuis. ibi itē ſi filius.§. i. immo. l. ſed iul. ¶ Diuide in tres paries. Primo po Utornit vnum caſum vſqꝫ ibi nec dimiſſibile ibi ꝓbat per ſimile vſqꝫ ibi in ꝓpoſita. Ibi ex pͥmo caſu inſurgunt due queſtiones vſqꝫ ad.§. cum heres Ibi male geſta per defunctum. Ibi preſtare ex eo ꝙ hac de cauſa deberet pupillo. ibi vix.i. nullo modo ſic etiam accipitur. jͣ. de acꝗ. re. do. l. adeo.§. inſulam. in fi. ver. ⁊ qui vicinum ẜm vnum intellectum. ⁊ de ſignificato huius vocabuli. vide in alphabeto. ⁊. jͣ. e. l. ſi. ibi intelligi poſſit ſed nouam obligationem conſtituit. sͣ. e. l. quā uis.§. i. ibi queſtionem que ſtatim ſequitur. ibi impubes eſſet emācipatus a patre cuius ipſe tutelam geſſit ⁊ male. bi ⁊ alter maior xxv. annis. alias tutelam aſſumere non poſſei. C. de legi. tuto. l. fi. ibi legitimus ꝙ dic vt inſti. de fiduciaria iutela. ⁊. C. de legit. tui. l. iiij. ibi in ꝓpoſita ſpecie in prin. l. poſita. ibi locum habeat quia nō poteſt eo nomine conueniri. ibi inter cederet ⁊ ſic ipſo iure non ieneri eorum nomine. ibi heredem.ſ. ticium. ibi emptionem heredita tis a ſe factam. ibi locus non ſit quia ſuam rem egit vi. sͣ. e. l. aliqn̄ in prin. ibi preſtitit de ſuo. ibi quid ergo redit ad primum caſum hu ius. l. Ibi interceſſio quia hic interceſſit pro debitore apud creditorem in principio. no. l. promiſit ipſi debitori. ⁊ ſic non obſtat. ¶ Ubi mulier ſe principaliter obligat Cum here S. nonieneiur creditor eſſe moroſus quo vertatur pecunia dūmodo colore queſiio alienam obligationem non ſuſcipiat. hoc dicit. vel magis ad litteram maſculus mulieris mandato ꝓ alio intercedens anequam ſoluat ſe tuetur bene ficio velleiani aduerſus creditorem ⁊ mulier contra eum poſt ſolutionē vero nec ſolutum cōdicit nec mulieri exceptio velleiani cō peni niſi crediior fraude fuerit machinatus. Et quia.§. eſt ſatis ꝓ lixus dic caſum in terminis. ticius erat debitor tuus. Mulier pro eo apud te volebat intercedere. tu voluiſti eam recipere ſed tecuꝫ pariicipato conſilio mulier petijt a me mutuam pecuniam vt tibi ꝓ ticio ſolueret quam pecuniam ego ignorās eam intercedere vel le ſtipulatus fui ab ipſa mihi reddi. ⁊ iuſſit mihi vt eam tibi ſolue rem pecuniam p̄manibus ꝓmiſſi eam tibi ſtipulanti. queritur an ex ceptio ſenatuſcon. ꝓſit mulieri affricanus antequam reſpondeat querit an ego in hoc caſu ſim ſimilis fideiuſſori mulieris intercedentis. ⁊ hoc approbat ⁊ poſtea diſtinguit an antequam iibi ſoluam reꝑiam interceſſiſſe mulierē quo caſu excipere potero cōtra te ⁊ mihi in mulierē denegabitur actio aut ſolui an̄quam ſcirē eā interceſſiſſe quo caſu agam cum effectu contra mulierem nec iuuabitur velleiano cum ꝑinde habēdum ſit ⁊c. ſꝫ Iul. addit primo mēbro diſtinctionis.ſ. ſi ego tibi ſolui poſtquam mulierē ſciui īter ceſſiſſe vt tunc mulier contra me adiuuetur nec habet locum ſimi litudo debitore a muliere delegato. ⁊ hoc facit iul. in v̓ſi. quē poſtea ⁊c. Ibi ad manum ⁊c.i. p̄manibus vel in ꝓmpiu. ibi ei proſit. ibi reſpondi viden̄. obligan̄. non diffiniēdo loquitur ſic. ⁊. jͣ. in v̓. ⁊ hic paulo loquitur allegando. ⁊ certe ẜm glo. an̄ ſolutionē prodeſt poſtea non niſi creditor ſciens fraude fuerit machinatus vt ī fi. l. ibi condicere poſſum tibi.i. a te ꝯdit̉andebiti vel ſine cauſa. ibi credidiſſem bona fide quam ipſa poſtea tibi dedit. ibi in credituꝫ iſſes.i. dictam pecuniam mihi credidiſſes. ibi locus non ſit niſi cre ditor ſciēs fraudē ſuerit machinatus. quia tunc ſecus ẜm ſnīam iul. in fi. ibi in ſe iranſtulit. ⁊ ſic ſe ꝓ alio obligauit. In glo. non exiſtens in fi. hic glo. corrupta eſt ⁊ dꝫ dicere. sͣ. e. l. quāuis. In glo. sͣ. iul. ibi vel d. ſtinguitur hec vera. Rai. Ibi.§. antepenul. ⁊. l. quidam in prin. ⁊. l. quāuis.§. ſi cum eſſem. sͣ. e. Ibi videiur. sͣ. no. principa liter bona fide in ſe obligationē ſuſcepit. vnde hic fraus fuit facta ſenatuſconſulto. ibi non vt patet. sͣ. e. l. ſed ſi ego. ⁊. l. quāuis.§. interdum. ⁊. l. imo in fi. glo. Sed hic nihil eſt quia machinatus non poteſt dici qꝛ ignorauit ꝙ tex. hoc caſu ponit Ni. Ex duobus reis ⁊ interceſſit I pro vno. animo nouandi vt dicit glo. Puta pro procuratoI pro aliquo. pe ſuo. Idi boneribus ſci fideiuſſionis. ¶ Mulier alieI mulier in iure. nam obiiganonem ſuſcipiēs ꝑ modū ꝯfeſſionis vel alio mō iuuat̉ velleiano dūmodo non decipiat. hoc dicit. ⁊ dic in iure ideſt coram iudice competenti. vt. sͣ. de interrogat̉. actio. l. noluit. §. i. ibi ſe heredem alicuius debitoris defuncti ⁊ falſo. ibi interceſſiſſe videri vt iuuatur velleiano ſi ꝓ hereditarijs honoribus con

Ad velleiamim. ueniatur vere tamē interceſſit vt in gl. ibi ꝙ ſi eſtimauerit iuſto er rore. ibi adiuuari quia reperitur interceſſiſſe pro vero herede. nec ob. C. de iur. ⁊ fac. iguo. l. error. vt ibi no. ⁊ vide quod dicam. jͣ. e. l. ſi mulier. intercedēdo animo. ¶ Ubi mulier inuenitur obligaEbitrix. ia e nō periclitata non iuuatur. ſed ſi ꝓmittat ⁊ periclitatur iuuatur hoc dicit. ibi a creditore cui non obſtabat exceptio velleiani. alias ſecꝰ sͣ. e. l. quāuis.§. ij. ibi non vtetur exceptione velleiani quia liberat̉ a ſuo creditore. vnde licet ſit obligata ꝓ alio non tamen leſa ſed inſequenti caſu obligata eſt ⁊ leſa licet nō vere interceſſerit ſi precium interceſſionis ꝓmiſſerit. ⁊ ſic tantum ei abeſt. ⁊ ideo iuuat̉. ſed in primo caſu non leditur. ⁊ ideo nō iuuatur. ⁊ ſic intellige glque male explicat. Ia. butri. ¶ Ibi ꝓmiſſerit creditori ne recipe r. t eius interceſſioneꝫ z ¶ Reſtitutiones legales fiunt ſine inter Si ſenatus. nalio iemporis qr facum bominis nō ex pectāt. hoc dicit. ibi interceſſerit animo nouandi. ibi ꝯdicat ꝙ poteſt vt. sͣ. de condi. indebi. l. qui excep. ⁊ ſubaudi vel excipiat. ibi ſo lutionem ſed ſtatim ipſo iure reſtituitur vt no. in.§. ſeq Si pro eo. Ibi acllo non obsͣ. e. l. hec actiones vt ibi notatur. Ibi continua.i. priori tempore continuata non integra. ſed que ſupererant tempore quo mulier interceſſit. In glo. ſi per iudicis officium in fi. dic. nec ob. l. contraria. quia hic nō ē a lege natiua. ⁊ ſubrogatus in locū alierius. ⁊ iō tꝑa lis eē dꝫ vi. sͣ. ſiquis cau. l. ſi eū.§. qui iniuriar ū. Itē nō ob. C. d̓ re puiatꝭ. que fiunt in iudi. in integrū reſti. l. i. vt ibi no. ¶ In glo hic diſtinguit in fine. I mullei. hoc non plꝫ cūbie dicat̉ interceidēdi animo ⁊ ſic ſciebat ſeruū ſuū nō eſſe ⁊ ſic decipiēdi animo reſpōdebat. ſꝫ dic ꝙ hic actorſciuit mu lierem falſum reſpōdere ⁊ ſic nō videt̉ deceptus qꝛ ſciuit vt. jͣ. de act. emp. l. i. que diſtīctio ſcientie del ignorantie actoris locum hꝫ vt puto dicta. 3 E Coloi queſius iner mulie Ona fide rem e debuorē creditori non no cet. h. d. ibi ſecutus puta ſibi mutuādo. ibi nō ſubmo uet̉ niſi colore queſito. vi. C. e. l. ſi fenebris. ¶ Culpa ſerui in ꝯtrahēdo cōmiſſa dn̄o Cum ſerut mpuuat̉. h. d. Ibi mulens ꝓ ipſo ſeruo in ter cedētis. ibi domino queſitū ꝯtra mulierē ſꝫ ꝯtra principalē ſic. vt. sͣ. e. l. quāuis.§. ſi cū eſſem in fi. ⁊ in his querendis bene preiudicat ſeruus domino. vt in. l. fi. C. de acquir. poſ. hic in glo. allega ta poſt obligationē ꝯtractam totū debitū eſſe ſuū ⁊ ſe teneri ſoluere ſicut ſepe ſit ꝙ nō preiudicat creditori. ¶ Nō videt̉ mulier intercedere que gerit negoci UxOF. um ꝓprium. ⁊ ideo non iuuatur velleiano. h. d. Ibi obligauerat forte in caſu quo illa nō eſſet ſoluendo. Albe. de ro. 1 ¶ Aſſeueratio mariti creditori non debꝫ d obeſſe. h. d. ibi fideiuſſore marito quod eſſe potuit nō econuerſo. vt. sͣ. e. l. ij. ⁊ ibi no. in fi. no. ꝙ ſi vnus cōreorū ꝯfitet̉. ¶ Funduꝫ vxoris ſue ſponte ꝯſentiētis ⁊ breuiter dicit excogitatā ꝯtra velleianū vel in eiꝰ fraudem reſcindet̉. h. d. vſqꝫ ad. l. ſi decipiēdi. ibi ob cōditōem.ſ. ſcāꝫ ab eo vel aliā ſimilē cām ẜm Odoſ. ibi annumerio ꝓpriū nomen creditoris. ibi ſua fide ⁊ in fraudē vel eiani in fi. ſi infraude velleia ni eā vt principalem accepit. ⁊ hoc tollit ꝯtrariū ẜm veritateꝫ. In glo. vltima in fi. hec vltima vera. vnde ſi queritur de obligatione rei mulieris ꝯſentiētis viro ꝙ eā obliget non ē dubiū ꝙ ē interceſ ſio. vi. sͣ. e. l. quāuis. ſi vero de pecunia ꝑ eā ſoluta ob eam cām. tūc ſi a pein. accepit in rem ſuā ⁊ muiata volūtate ꝯuertit in rē ma riti nō iuuat̉. Si vero ab initio in cām mariti. ſi color fuit queſitus ſciente creditore inuatur vt hic. ⁊. C. e. l. ſi fenebris. Ibi acciꝑe nō tamē eā ꝑ fraudem Uſdam aa ꝯͣbendūinduxit ⁊ hoc iollit cō trariū ibi dedit heredibus ex cā mutui. ibi obligatas nō eſſe principal̓r ex ꝯͣctu mulieris ſꝫ diſpōne iuris ſic. ⁊ hoc ſequit̉. ibi dederit act. qua mulier tenebat̉. In gl. i. nomīe eaꝝ rerū dic.i. in heredes lucij nicij qui ſunt debitores in ꝑſonali. ⁊ hipothecaria q̄ dat̉ ad dicias res nō aūt ītelligas ꝙ ſint d̓bitores mulieris. ⁊ tāquam nomina ipſius mulieris iencantur iſti creditori quia iſtud falſum eſſet vt sͣ. e. l. quāuis.§. ſi cum eſſem. ¶ In glo. ibi. ſed non dolum cōmittendi quedam tamen idem quia ſatis punitur eius dolus muliere de medio ſubducia. 1 ¶ In prima parte muliI decipiendi. q decipit credioiē deducendo eum in errorem facti. In ſecunda in errorem iur̄ ⁊ lꝫ ſcd̓o caſu creditor ſit in culpa errando in iure mulier eſt in dolo qui preponderat ⁊ ideo non iuuatur. de hoc vide. jͣ. e. l. fi.§. ſi mulier ne ipſa in fi. gl. ¶ Ubi fideiuſſor habet propriI mullen. am exceptionē non ſibi cum debi tore cōmunem poteſt eam omīttere ⁊ creditori ſoluere ⁊ a debitore repetere. hoc dicit. Ibi ſoluit etrore iuris ⁊ facti. ¶ Herediiatis alicuius forte I mullei. egeni vi ſit maior dubiatio ibi minoris qui talem hereditatem poſſit dimittere beneficio reſtitutionis vt. jͣ. de acqui. here. l. impuberibus. ⁊ ibi no. Mulier enim non iuuatur niſi quando per interceſ ſionem leditur ſed minor qualitercūqꝫ ledatur. ſupra de mino. l. ait pretor. ¶ Uiciato iure datoris viciatur ius acceSi mullei. grous. hoc dici. Ibi daiam ꝓalio exira rem ſuam. Ibi eo nomine dolo vel culpa creditoris. Ibi eſtimet̉ dānum a creditore ſibi ſarciendum. Ibi petitionē per act̉. in rem. j. d̓ actio. ⁊ obliga. l. actio. in perſonam. Ibi bone fidei emptor. non ob. infra de acquir. re. do. l. non eſt nouum. quia ibi pignus vtile hic autem inutile. ¶ Ubi mulier principalit̓ ſe obliItem ſi mullet̉. ga. vei donar nonituaiur niſi contra ſenaiuſcōſultū fuerit fraus excogitata. hoc dicit. Ibi vendicat ꝙ facere poteſt vi ſequitur. ⁊ sͣ.§. proxi. Ibi aūt ſi ea verba replicationis. ibi venerit per ſeipſum in glo. immo videtur. ibi emptor̄ inuenii ⁊ pecuniam donauit non autem interceſſit. ſed hic fuſt color queſitus a creditore vel marito vel muliere ſciente creditore tamen. in fi. hec non eſt ratio vt. jͣ.§. proxi. ⁊ quia in cōtrario dicit interceſſura. dic ergo ꝙ hic iam mulier interceſſerat ibi non licet ꝓpoſitum intercedendi habuerit. ¶ Item hic fuit color queſitus ibi non. ⁊ ratio diuerſitatis inter delegationē ⁊ interceſſio nem eſt quia qui delegat donat non qui intercedit. ¶ Si mulier ne ipſa ſiue per ſe ſiue per alium mulier alienam obligationē ſuſci piat iuuatur ⁊ is qui pro ea interceſſit ſi creditor fraudem adhibu it ſi ignoraus fuit ⁊ debitor ſciens tenetur ⁊ mulier non. hoc dicit. Ibi egiſſet quia ſciebat mulierem mandaſſe. ibi ergo ſciſſem qui interceſſi mandato mulieris. ibi teneri non ob sͣ. e. l. tutor. in fi. vt ibi no. ¶ Quid ſi fideiuſſor ⁊ creditor ſciuerunt nunquid fideiuſſor iuuetur. Hugo dicit ꝙ ſic quia in pari cauſa potior eſt cōditio cōuenti. potes etiam aliam rationem aſſignare quia credito ri nūquam ſuccuritur niſi fraude ſibia fideiuſſore cōmiſſaquam pati non videtur cum ſciuit vt. jͣ. de actioni. empti. l. prima. In glo. quid ſi ego. ibi ſi fideiuſſores. ſed quomō potuit ignorare factum ſuum. vt. sͣ. e. l. quāquam. Reſpondeo forte fuit aliqua iuſta cauſa vt quia mulier faciebat fideiuſſorem credere ꝙ erat vtile ipſi mu lieri ⁊ ꝙ intercedebatur in rem ſuaꝫ. vel dic ꝙ errauit in facto alie no quia neſciebat quid eſſet actum inter mulierem ⁊ creditorem penes quem debebat intercedere ſed in. l. quāquam errabat in facto proprio. ¶ In ea. glo. in fi. videtur ꝙ non debeat iuuari vt. jͣ. de fideiuſſor̄. l. ſi titius. vel dic ꝙ ſic. quia qui in iure errauit fuit in culpa vt ſupra de his qui no. infa. l. librorum.§. notatur. ⁊ ibi in gl. ⁊ iſta fuit in dolo qui preponderat vt ſupra eo. l. qui decipiendi. ⁊ ibi dixi. Sed in. l. ſi decipiendi ſciebat mulier ſe intercedere non poſſe. hic non. Iaco. bu. ¶ Dominus Rij. ienebat ꝙ error iuris non excuſaret. ¶ Mulier velleiano renunSi mulier pro eo. eeus nonituaiur. boc dicit.

De cdpenſallonihus. Di acciꝑe animo nouandi. ⁊ ſic non ob. C. de procur. l. alienem vel hic renūciat velleiano ibi non. ar. sͣ. e. l. ij.§. fi. ¶ Ibi ſe nō vſuraꝫ collige ꝙ qui ſuſcipit in iudicio defenſionē alterius non pōt oppo nere exceptionē ex ſua perſona cōpetens. ſed ſolum competens illi qui defendut. ¶ Op. ꝙ non ſit neceſſaria renūciatio ꝙ aut mulier ſciuit ſibi nullam ꝯpetere. ⁊ ex ſola ſcientia preiudicat ſibi. vi. sͣ. e. l. ſi decipiendi. aut ignorauit. ⁊ tunc etiam renuncians ſibi non preiudicat vt ibi no. So. pōt eſſe ꝙ ipſa ſcit ⁊ creditor etiam vnde non ſibi preiudicat niſi renūciet ⁊ intellige ꝙ pōt renunciare quādo ꝓ extraneo intercedit. ſecus ſi pro marito quia tūc ipſo iure nul la obligatio cōtrahit̉ ⁊ renūciatio nihil operat̉. vi. C. e. auct̄. ſi mu lier. vbi de hoc no. ⁊ dixi. ¶ Querunt vltramontani an ſit veruꝫ ꝙ mulier in cōtractu poſſit renunciare velleiano. ⁊ dicunt ꝙ non eſt lex in mondo que hoc dicat ⁊ tenent ꝙ renūciare nō poſſit velleianum ſuccurrit̉ fragilitati mulierū vt sͣ. e. l. ij.§. verba ne decipiantur. ſed ſi liceret eis indifferēter renunciare in cōtractibus ita deciperent̉ de facili in renūciatione ꝓpter ſexus fragilitateꝫ ſicut in cōtractibus ⁊ ſic nulla eſſet vtilitas ſenatuſcōſulti. non ob. iſte §. quia hic fiebat renūciatio ex interuallo ⁊ nou fiebat in cōtractu ſed in iudicio vbi non eſt veriſimile ſic eam decipi propter iudicis auctoritatē. ar. jͣ. de cura. bo. dan. l. is qui. ⁊ qd̓ ibi no. ¶ Iteꝫ quia in iudicio mulier videt ꝓmptum periculum. ⁊ ideo non ſic de faci li renunciabit ſicut in cōtractu vel ſi renunciat videt̉ in ea magna cōſtantia ⁊ ceſſare fragilitas ſexus. Sed cōtra vltramontanos fa cit quia iſta exceptio velleiani eſt inducta in fauorem mulierū ergo ei renunciare poſſunt. C. de pactis. l. ſi quis in cōſcribēdo. Sꝫ ipſi reſpondent ꝙ iſtud beneficium eſt inductū propter fexus fra gilitatem. ⁊ ideo non poſſunt renunciare ⁊ ſic de facili verbis renunciarēt ſicut etiam intercederent. ar. sͣ. e. l. ſed ſi ego. in fl. ⁊ ꝓ hoc etiam licet non allegent quia iſtud beneficium eſt inductum in fanorem generis muliebris non in fauorem ſingularem iſtius vel illius mulieris. ergo ei renūciare non poſſint ſicut. de priuilegio cle ricorum ꝙ non poteſt ei renunciare quia inductum eſt in fauorem totius cleri non ſingulariū clericorū vt no. exira de foro competenti. c. ſi diligenti. Item videtur etiam fauor publicus cui renunciare non poteſt. sͣ. de pactis. l. ius publicum. ¶ Sed fortiꝰ vide tur cōtra vltramotanos vr̄ tex. in auct̄. vt matres debitrices ⁊ cre ditrices.§. quia vero. que eſt poſita. C. quādo mulier tutele officio fungi poteſt. aucten. matri ⁊ auie. vbi habetur expreſſe velleiano re nunciari poſſe ⁊ debere. Sed ipſi reſpondent ꝙ ille eſt caſus ſpecialis quādo mater ⁊ auia ſuſcipiunt tutelam ꝙ beneficio eius a lege cōceſſo ne poſtea cōirahentes tāquam cum tutoribus decipi antur vi. C. de his qui veniam eta. impetr. l. i. vnde ibi renunciauit diſpoſitione ⁊ aucioritate. l. ſpecialiter. ¶ Et pro opi. vltramontanorum facit. l. antiqua. C. e. quo ad mentem ⁊ verba ſed vnum facit cōita vltramōtanos qui ꝯſentiant ꝙ ex interuallo poſſit mu lier renunciare per. l. ſi mulier. C. e. quaſi tunc poſſint eſſe delibera ta nec ſubſit preſumptio deceptiōis. Sed illa. l. requirit interuallū diēnij ꝙ multis durum vr̄ ſed ipſi cōcedunt ꝙ interuallū debeat eſſe biēnij fauore mulierum. forte opinio vltramontanoꝝ ſtricio iure vera eſt. tamen totus mondus hodie ſeruat opinionē huius glo. ⁊ aliarum que vbiqꝫ tenent velleiano poſſe renunciari vt no. etiam. sͣ. ad macedo. l. tam ⁊ ſi. sͣ. e. l.§. i. l. i. ⁊ ad macedo. l. fi. Iſta etiam opi. ꝙ renunciari poſſit ſequitur Hoſti. in ſumma de renuncia.§. qui renunciari. verſi. aut ꝓpter priuatam. ⁊ Azo. in ſumma ad velleianum. ⁊ ſpeculator in multis partibus vbi ponit cōtractus mulierum ⁊ tangitur per eum de renunciat̉. ⁊ concluſione §. primo. ver. item iuri publico. de hoc etiam ſatis tangitur ꝑ Cy. C. de epiſco. ⁊ cleri. ſi quis in cōſcribendo. Sed ſuppoſito ꝓ vero ꝙ mulier poſſet renunciare omnes tenent ꝙ debet eſſe certiorata de viribus velleiani quia iuri ꝙ ignorat ſibi competere renū ciare non poſſet vi. C. de inoffi. teſta. l. mater. an eſt hoc verum totus mundus ſeruat ꝙ ſic. dominus meꝰ Riꝫ. ienebat ꝙ non erat opus certioratione quia cerūi ſunt caſus ſpeciales quibus ſuccurritur mulieribus ius ignorātibus qui notant̉. C. de iur. ⁊ fac. igno. l. fi. inter quos non eſt caſus noſter. nec ēt reꝑit̉ aliqua. l. expreſſim ꝙ cectiorari debeat. licet glo. hoc teneant ⁊ doctores per dictam l. mater. ⁊. l. cum aquil. ff. de tranſac. Sed leges ille vere nō loquū tuc de ignorantia iuris ſed facti. ꝓ opi. tamen glo. ⁊ cōmuni facit qꝛ in damunis euitandis iur̄ error nō nocet vt. jͣ. de iur. ⁊ fac. igno. l. iuris ei. l. error. Cum ergo ex renūcia. velleiani mulicres damnum iacurrant videt̉ neceſſarium ꝙ certiorentur. ⁊ hoc obtinet cō ſuetudo ⁊ cōmunis opi. vt dixi. ¶ Et de iſta materia iſtius renū ciatōis tetigi de verbo. obliga. l. ſciendum. ver. demum quero. ⁊ ver. ſeq. sͣ. ſiquis cau. l. ſed ⁊ ſiquis.§. queſitum. quaſi circa finem. ¶ Concedunt etiam vltramontani ꝙ ſi mulier renūciet in ꝯtraciū cum ſacramento ꝙ teneat per auet. ſacramēta. ⁊ ꝓ hoc extra de iureiuran. c. ex reſcripto. ⁊ ibi per Inno. in vlii. glo. ¶ An mu lier heretica perdit iſtd̓ bn̄ficiū velleiani videt̉ ꝙ ſic in auct̄. d̓ pri uile. dot̉. hereti. mulieribus nō preſtando.§. poſtmodum. ver. ſed ſi vt. coll̓. viij. ⁊ an idem in excōmunicata contrariū videt̉ ſentire Archidia. in vtroque. iiij. q. prima in ſumma circa finem in glo. regulariter. ¶ Ibi mulier ꝓ alieno ſeruo ſe obligat Intercedere. uodicitur ab obligatione ⁊ naiuralis re integratur in ſeruum ⁊ in dominum de peculio hoc dicit. vel de in rem verſo ſi verſum eſt in rem domini. Albericus de roſate de pergamo ¶ Sequitur rubrica de compenſationibus. ¶ Super rubrica vide Azo. in ſumma. ⁊ quod dixi. sͣ. de cōdi. indebi. l. ſi non ſortem.§. ſi centum. ⁊. l. qui inuicem. inſti. de act.§. ī bonefidei in glo. ⁊ per Di. in lectura ſua ⁊ ꝯmoda. l. in rebus.§. fi. jͣ. qui po. in pi. ha. l. ſi debitor. de dona. inter virum ⁊ vxo. l. ꝙ autē. §. ij. ⁊. l. ſi id quod.§. illud recte de iure fiſci. l. aufert̉.§. qui compē ſat̉. ⁊ de verbo. ſigni. l. dediſſe. ¶ An compēſatio poſſit obici ex tra iudiciū dixi. sͣ. de nego. geſt. l. debitor. ⁊. jͣ. l. ſi quid a fideinſſore. ¶ An excōmunicatus poſſit compenſare vide Ber. Inno. ⁊ alios extra de exceptio. c. cum inter. K. priorem. ⁊ in qͣ eſtiōibus Bartbo. brix. C. xvij. q. que incipit queritur vtrum excōmunicatꝰ. ⁊ ꝑ Archi. exira de reſcrip. c. ipſo iure. li. vi. ⁊ idem pōt dici in ban uito vt dixi. C. e. ſuper rubrica. ¶ Diuide ii. in quatuor Ompenſatio. panes. Primo ponitur quid ſit compēſatio vſqꝫ ad. l. vnuſquiſqꝫ. ibi ponit eius effectum vſqꝫ ad. l. ideoqꝫ. Tertio ponit eā eſſe neceſſariam vſqꝫ ad. l. verum. exinde ponit queſſiones circa mate riam vſqꝫ in finem tituli. ¶ Oppo. de lega. ij. l. vnum ex familia §. ſed ſi vno. So. vl. ibi no. Ex qua glo. collige ꝙ aliud eſt compenſatio ⁊ aliud compulatio ſeu reputatio. compēſatio enim ē vt hic dicitur. computatio vel repulatio eſt ꝙ illud quod expēdi de tuo in rōnibus tuis tibi computo. ⁊ ita etiam no. Odoſ. sͣ. de nego. geſt. l. nēſenius. ⁊ ad hoc. jͣ. de leg. ij. l. titia.§. inuita. ⁊. C. de reputat̉. que fiunt in iudicio in inte. reſti. l. i. ¶ Debiior ⁊ credioi iige Nuſquiſqꝫ. nere vel quantniai. Ibi ſubmonet opponendo exceptionem compenſat̉. In fi debitum compenſabile ⁊ vſqꝫ ad concurentem qui tuatem. ¶ Alias ideoqꝫ. Ibi neceſſaria.i. vtilis Beo. quando debium erai efficax ad agen̄. ſi autem non erat puta naturale tantum ꝓ quo nō cō petit actio vi. jͣ. de fideiuſſoribus. l. fideiuſſor.§. fide iuſſor. tunc neceſſaria ſtat ꝓprie ⁊ dic vi. jͣ. eo. l. ſi ambo.§. ſiꝗs igi tur. Oldr. ibi repetere quod quando contingat dic vt. jͣ. e. l. ſi ambo. in principio. ⁊ facit hec. l. ꝙ fideiuſſor nō poſſit teſtificari in cā in qua eſt fideiuſſor etiam ſi principalis ſit ſoluendo. qꝛ magis intereſt ſua non ſoluere ꝙͣ ſolutum repetere. ⁊ ita videtur teſtificari pro ꝯmodo ſuo ⁊ in cauſa ꝓpria ſecūdario ꝓ hoc. jͣ. quando ap. ſit. l. i.§. impropria. ⁊. l. ſei.§. ſi alius. vbi de hoc. e. C. de teſti. l. om nibus. ⁊ ꝙ non ſit admittenda diſtinctio an principalis ſit ſoluendo vel non eſt expreſſum de leg. i. l. ſi cui.§. i. Riz. ¶ Item facit hec lex ꝙ ſi emi librum vel equum antequam ſoluerem preciū reperi eum vicioſum vel alienum ꝙ non tenear ſoluere precium. qꝛ intereſt noſtra ⁊c̄. vt hic dicitur ⁊ inſti. de ſuſpectis tu.§. nouiſſime. vbi hoc tenet glo. Sed doctores nō approbāt illā glo. indiſtincte

De cdpl̓iqudeens. ſed dicūt aut eſt notoriū viciū vel ꝙͣ res ſit alieua ē tūc ꝓcedit illa glo. qꝛ perinde eſt ac n̄ ſuper eo ꝓuūciaiū forei qꝛ notoriū ⁊ ſentē uia equiparant̉ ar. jͣ. de act. emp. l. emptor. in prin. ⁊ de vſucap. pro emp. l. ſiquis cum ſciret. Si vero nō eſſet notorium tūc teneretur emptor ſoluere preciū receptis fideiuſſoribus ſuper vicio vel eui ctione vel reddendo precio ſi vera ꝓbabūtur que dicūtur vi. C. de euic. l. ſi poſt. jͣ. de periculo ⁊ ꝯmo. rei ven. l. pe.§. fi. ⁊ ꝓ hoc. jͣ. d̓ enic. l. illud in prin. Ia. de are. ¶ Fideiuſſor interueniēs poſtquam 5 ErumN. puncipalis aliquod debitum potuit cōpenſare his verbis ꝓmitto ꝙ reus dꝫ videt̉ pro mittere ſolū debitū ꝙ nō potuit ꝯpenſari. h. d. Iaco. bu. Idē ſi ꝓmuttat ſimpliciter ꝙ dic vt in glo. Sed quid ſi dices ſi ego fideiuſſi ꝓ al qua poſtea crediior apud quem fideiuſſi factus eſt debitor principalis ita ꝙ cōpenſatio poterat opponi ipſe ſoluit illud debitū ⁊ agit ꝯͣ me fideiuſſorē excuſſo principali nun quid potero ſibi obijcere ꝯpenſationem illius debiti lꝫ ſoluerit qꝛ ius mihi queſitum non potuit iolli me inuito. sͣ. de pac. l. fi. videt̉ ꝙ ſic. In cōtrariū facit quia exceptio cōpenſationis non elidit actionē creditoris niſi demum cū eſt oppoſita vt no. jͣ. l. ꝓxi. cū ergo ſit ꝑempta per ſolutionē antequā opponeret̉ nō pōt opponi. ⁊ per hoc non ob. d. l. fi. sͣ. de pac. qꝛ ibi erat ius queſitum hic nō ꝓ prima parte eſt opinio eorum qui dicūt ꝙ ꝯpenſatio afficit creditum et antequā opponat̉ ſꝫ non ꝑimat. ar. sͣ. de ꝓcura. l. ſiquis in rem. ſed ſecūdū credo iutiorem. ¶ FideiuſI quid a fideiuſſore. ꝙꝫ cōuenus poteſt compēſare quod ſibi ⁊ reo debetur. b. d. Ibi videt̉ ab actore in genere vel quātitate. Queſtio glo. poteſt eſſe bifurcūta. prima eſt an ꝯpenſatio fiat ipſo iure non oppoſita ab homine. ¶ Secūda an perimat aciōnem ipſo iure. De prima dicit ꝙ compenſatio hꝫ vim ſoluiōis. vt. jͣ. de verb. ſig. l. dediſſe de ſta. li. l. peculiū. alias ſi peculiū.§. i. rem ra. ha. l. ampli us. vnde in delictis ſit ipſo iure. vt. jͣ. e. l. ſi ambo. ⁊ in ꝯͣctibus quo ad impediendū curſum vſurarū qꝛ tollit. morā ex qua vſure curruat. vt. l. lecia. ſi cer. pe. idem̄ dicit Ia. de are. ei ſi ſine mora deben tur vſure dūmodo poſtea vſurariꝰ debitor eſſe cepiſſet ſui debitoris. ar. sͣ. e. l. i. ⁊. jͣ. e. l. cum alter. Itē ſit ipſo iure. sͣ. de peculio. l. ſi ſe mel ad ſecūdam. q. an tollat actionē ⁊ debitum ipſo. iure ēt nō op poſita ab homine omnes ꝯcor. ꝙ nō. jͣ. e. l. ꝙ labeo. ſed ſi eſt oppo. ſita aut extra iudiciū. ⁊ dicūt quidā ꝙ ſic vt. C. e. l. pe. ⁊ dixi. sͣ. de neg. ge. l. deditor. ¶ Alij dicūt ꝙ in iudicio debꝫ opponi ſicut ⁊ alie exceptōes. Et ſi opponatur in iudicio dicūt ꝙ ſtatim extinguit debitū vt Pe. ⁊ ſequaces. Ia. bu. dicit ꝙ expectat̉ ſnīa iudi cis qꝛ ea que in iudicio fiūt expectāt iudicis ſentētiam. jͣ. de edili. edic. l. ediles.§. item ſciēdū. ⁊ ſi fuit approbata tūc extinguit. ſi im probata tūc nō. vt. jͣ. e. l. quod in diem.§. i. ſi nec approbata nec improbata tūc teneat opi. Pe. vnde dū ē in pēdēti ꝑimit ipſo iure ſꝫ reuocabilit̉ ſi reprobet. ſi approbet̉ vel nō reprobet̉ iūc irreuocabiliter vt dcā. l. ꝙ in diē.§. i. ⁊ ſic ēt pōt intelligi cum opponitur extra iudiciū. qꝛ cōit̉ tenet̉ ⁊ obẜuat̉ ꝙ extra iudiciū opponi poſſit. ¶ Naturale debitū cōpēſat̉. h. d. Et Llam. dic ita ꝙ nullo tꝑe fuit ciulit̓ debiū. vt in pupillo. vt. sͣ. de neg. ge. l. iij.§. pupillus. ſecus ſi debitū ꝑ ꝯpēſationē pōt elidi vt. jͣ. e. l. quecūqꝫ. ſꝫ ibi erat naturalis iūcta cū ciuili hic ſola naturalis. ſꝫ que ē rō reſpōdeo qꝛ quādo vtrūqꝫ vinculū affuit tuac ſemꝑ exceptio elidit vtrunqꝫ vinculum vt ex ceptio velleiani ⁊ macedoniani. vl̓ tollit ⁊ alterum elidit vt exceptio pact de non petendo. ⁊ ideo de tali debito non pōt obici ꝯpēſatio. ſꝫ vbi eſt ſola naturalis nūquā fuit exceptio que naturalē lederet. ⁊ iō opponit̉ cōpēſatio vt hic. ⁊ vide quod no. d. l. quecūqꝫ. ⁊ sͣ. de condi. inde. l. cū his qui pamphilū.§. i. in gl. que incipit bona rō. ⁊ in ſumma. e. ti. ver. itē ſit compēſatio. ¶ Sꝫ po ne ꝙ iſte erat debitor naturalit̓ tātū illud debitū naturale ex iuſta ignorātia ſoluit. ⁊ ſic pōt repetere ꝑ ꝯditōeꝫ indebi. vt. C. ad. l. fal. l. error. ſi p̄t repetere ergo remanet adhuc natural̓r obligatꝰ ſicut erat qꝛ eadē ſolutio nō pōt parere liberationem ⁊ repetionē. vt. jͣ. de ſolu. l. qui hominē.§. fi. ⁊. d. l. cū his qui pamphilum.§. i. nunquid is a quo petit̉ pōt opponere ꝯpēſat̉. talis debiti naturalis. Azo. dixit ꝙ non vt no. dicta.l. cum his qui pōthilrm.§. l. in ⁊ ſcta glo. que incipit bona rō. ſed iu dic cōtraẜm Uber. ꝙ poſſit obijci cōpenſatio. ⁊ rō que redditur ab Azone nulla eſt quia dicia. l. et ror. videret impoſita verbis ⁊ non rebus qꝛ video ꝙ ex ſententia datur acto in facium vt. C. de rebus credius. l. actioni. ⁊ dat̉ non vi ventilet̉ ſed vt exequuiōi mandet̉ vi. C. de execu. rei iudi. l. ſi ta men. ⁊ tamen patit̉ cōpenſatio vi. C. e. l. ij. in fi. Itcm edicia preio rum debent eſſe efficacia ⁊ non illuſoria. sͣ. de ludi. l. ſi pretor. ⁊ tamen cōtra ea obijcitur ꝯpenſatio. Et ſi quis dicat hec habent locū quando cōpenſatio ſit ex diuerſis cauſis non ſi ex eadem vt in qͣ ſtione ꝓpoſita. Reſpondeo immo quando ex vna petimut ex eadem poteſt obijci cōpenſatio. vt. sͣ. de nego. ge. l. iij.§. ſi pupillus. ⁊ ſi quid opponat quando lex dat act̉. vi facit. l. illa error videtur da re cum effectu vi. sͣ. de iureiur. l. ſed ⁊ ſi poſſeſſori.§. ſed ſi rerum. ergo dabitur hec cōditio cum effectū vi non opponatur exceptio compenſatōis pōt reſponderi falſum eſſe per ea que dicta ſuni. sͣ. ⁊ tamen bene pōt dici ꝙ hic datur cum effectu. cum non liberet̉ ad hoc naturali debito qui enim naturale debitum ſoluit ſiue com penſat non vr̄ donare vt. jͣ. de dona. l. hoc iure.§. ſi quis ſeruo. ⁊ patrimoniū alicuius deterius fit ex debito naturali. jͣ. ad. l. fal. l. i.§ id quod. Item quare hec cōditio indebti eſſei priuilegiata vt nō peteretur cōpenſatōeꝫ. immo probatur ꝙ paut̉. C. e. l. ij. in prin. qꝛ ⁊ oēs alie actiones patiuntur regulariter vi. C. e. l. fi. ⁊ inſti. de act. §. in bonefidei. Ol. ¶ Dies appoſita cau Uod in diem. ſa dilanonis cōpepſatꝭ. impedit vt hic. ſecus in data cā humanitatis hoc di cit cum. l. ſi cum militi.§. i. qui videt̉ huiccōtra ⁊ qd̓ dicit dari oporteat dic non de preſenti ſed adueniēte die. ceſſit eiꝫ dies ſed non venit vt. jͣ. de ver. ſig. l. cedere diem. ⁊ ibi de hoc. Et facii hec. l. ꝙ beneficium reſtōnis in integrum non poſſit opponi in modū exceptōis antequā poſtulet̉ ⁊ cōcedatur ad idem. l. vltima. in fi. sͣ. de cōdi. indebiti. ⁊ quia nullo iure vt̉ debuū id qd̓ iu integrum reſtitutio cōpetit vt. jͣ. ad. l. ſal. l. ſi pupillus. ⁊ pro hoc. jͣ. de excep. l. exceptiones que ꝑſone in fi. Dy. de hoc ſatis notat inſti. de act̉.§. rurſus. in lectura ſua. ⁊ dixi. sͣ. ex quibus ca. ma. l. ab hoſtibus.§. ſed quod ſimpliciter. ver. item quero pulchrā qō̓nem. ¶ Ubi iudex non curauit de cōpenſa Si rationem none obiecia ſalus manet peimio innouo iudicio. ſecus ſi reprobauit. hoc dicit. Ibi ſalua manet ergo ⁊ ꝑpetuata. arg. jͣ. de reg. iur. l. omnes actiones. vbi eſt ſpecialis expo ſitio. Fran. ¶ Op. ꝙ indiſtincte non poſſit peti innouo. iudicio. vi. C. depo. l. iiij. ⁊ sͣ. de eo quod certo loco. l. centum capue. Sol. illud in acceſſorijs hic in principali. ¶ Item oppo. l. fi.§. vltimo. de cōdi. indebiti. ſol. vt glo. vel dic ꝙ ibi ſoluie erant vſure debite ẜm ſtium ip̄s. nec poſtea per ſentētiam latam in principali efficiunt̉ indebiti niſi ⁊ cōtra eos reſtitutio poſtuletur. ¶ Item op. ꝙ ex quo ſit cōpenſatio ipſo iure quando eſt oppoſita ab homine ꝙ nō debeat curari factum iudicis. So. aut opponit̉ in iudicio ⁊ expectatur iudicis ſentētia vt hic quia ea que fiunt in iudicio capiunt robur a ſentētia iudicis vt. sͣ. de in liteꝫ iuran. l. videamus.§ deferre. ⁊. jͣ. de edi. edicto. l. ediles.§. uem ſciendū. ¶ Sed ſi extra iudicium opponeret̉ tunc ipſo iure fieret per oppoſitionē. lꝫ quidā dicant ꝙ exira iudicium opponi nō pōt vt dixi. sͣ. e. l. ſi quid a fideiuſſore. ¶ Item op. qūo potuii iudex omittere ꝙ ꝓnūciaret ſuꝑ ꝯpenſatione oppoſita vt. sͣ. de iudi. l. de qua re. ⁊. C. ſi aduerſus rē iudi. l. i. So. verum eſt in his que principalit̓ ſunt in iudiciū deducta in his aūt que incidenter pōt pertrāſire vt no. d. l. de qua re. ⁊ ⁊ plene. C. de ordine iudi. l.i. cetera dic vt dixi. sͣ. de neg. ge. l. ſinautem.§. ſi quocūqꝫ. ⁊ qd̓ no. per Inn. extra de ordine cogni. c. vl timo. ⁊ per Ber. ⁊ alios extra de re iudi. c. ſuborta. Nō ſit deteN compenſationē. nor condiuio litē cōteſtātis. hoc dicit. ⁊ hoc verum ſi breui tēpore poſſit liquidari qd̓ dic vt no. ⁊ dixi. C. e. l. fi. ibi quo nomine.i. cuius nomine. ibi cū actore in preſenti iudicio ⁊ qui fuerat reus in primo. Et dubium eſſe poterat qꝛ per ꝯteſtat. onem efficitur res dubia.

De cōpenſatlonitus. Dn̄s ⁊ pr̄nō ꝯueniūt̉ ex ꝯͣI cum filio. aa tin erlieru vlira quāſii in peculio. Si tn̄ ex ꝯͣctū agāt patiunt̉ ꝯpēſationē in ſolidū hͦ dicit. ibi ⁊ agat ex eo ꝯctu ibi ſolidū qd̓ filiꝰ dꝫ. ibi ageremꝰ cū pr̄e vel dn̄o qui nūquā egit ex eo ꝯͣciu. nec ip̄m raiū habuit ẜm Ia. de are. nec ob. sͣ. ſi cer. pe. l. ſi filiꝰ. vt ibi dixi. ibi ſerulamus nos ſocij ēt vlira quātitatē peculij. ibi patri debeant̉ ab actore ex eadē cā vel ex alia. ibi admittendū eſt.ſ. ꝙ cōpenſare poſ ſit. ibi vt caueat.ſ. ip̄e filius. ⁊ dic ꝙ in primo caſu dꝫ aliud qͣꝫ cui obijcit̉ ꝯpēſatio in ſcd̓o debet̉ ꝙ ꝯpēſat obijcienti uiliſe erat inuicem debitū ab vtroqꝫ ⁊ iō ſit ꝯpēſatio ipſo iure. In gl. ēt ſi ex ma leficio. ¶ Ibi bona rō quo adhuc articulū in glo. mala rō. immo boua filio ꝯpēſante. Nā. l. aliaa non cōpēſaret pr̄ debilū ſicut nec poſſer filius ſolutionem recipere. In delictis ſit ꝯpenſatio ipſo iur̄ I ambo. gnō oppoſuis ab homine. h. d̓ n̄ ob. C. e. l. fi. in fi. vt ibi no. Itē nō ob. C. de ſacroſan. ec. auct̉. qui res ꝑ ea que ibi no. ibi nos inuicē rō ē qꝛ actio hincinde ꝯpetēs ē directa. ſecꝰ ſi vna directa ⁊ alia ꝯͣria vi. sͣ. ꝯmo. l. in ꝯmodato.§. fi. ẜm Ia. de are. lꝫ in ꝯͣriū hic notet̉ vt. sͣ. d̓ ꝯdi. indebiti. l. ꝗ inuicē. Sꝫ dic vt ibi dixi. ⁊ qd̓ ꝯpēſatio fiat in delictis facit qd̓ plene no. ꝑ Dy. jͣ. ſo. ma. l. viro atqꝫ vxore. ⁊ d̓ re. iur̄. c. impari. ⁊ quātū ad p̄ſens dic aūt ꝯmutit̉ dolus vel negligētia circa idē aūt circa diuerſa. ſi circa idē ſit ꝯpenſatio ip̄o iure vt hic. ſi aūt vnꝰ cōmittit dolū aliꝰ negligētiā circa idē nō ꝯpenſat̉ quia dolus p̄pōderat. sͣ. ꝯmo. l. rē mihi.§. in exercitu. ⁊ ad. l. aquil. l. iteꝫ ſi obſtetrix. ſi aūt ꝯmittit̉ circa diuerſa dolus vel culpa nō ſit ꝯpēſatio doli ad dolū nec culpe ad culpā. ſꝫ quātitatū huicinde cōcur rentiū. ⁊ iō mirū vr̄ ꝙ tunc fiat ipſo iure niſi opponat̉ ab homine ſicut in alijs caſibꝰ. ⁊ iō gl. nō vr̄ bene dicere niſi dicas ꝙ ſit ſpeciale. Ia. bu. ⁊ vide qd̓ no. xiiij. di. c. i. ⁊ jͣ. de re. iur. l. cū parp̄dicta vera ſunt. quatenꝰ agit̉ de ꝯmodo priuatorū. ſi eniꝫ de ꝯmodo pu blico nō admittit̉ ꝯpenſatio criminū. īmo puniūt̉ vt. sͣ. de pactis. l. iurgen.§. ſi paciſcar. ¶ In gl.ſ. oppoſita ab hoīe. ibi in malefi eijs circa idem negociū vel ꝯͣctus adhibitis vt fuit in caſu huius l. alias ꝯͣ. sͣ. de nox.. ſi ſeruus meus. ¶Ibi cōpenſare petēs. l. ꝯpenſatōe ꝑ Si quis igitur. l facis. vti. vales. ibi ſoluerit eiranū̉ aut ꝯpēſatio erat inhibita. ⁊ tūc nō repetit ꝙ exſoluit vt. sͣ. de ꝯdi. inde. l. qui inuicem. aut ipſo iure facta vt. sͣ. hac. l. in prin. ⁊. jͣ. e. l. cum alier. ⁊ tūc repetit̉ ſolutū vi hic. aut poterat fieri ꝯpenſatio obiecta ꝑ homineꝫ ⁊ tūc pōi repeti qꝛ tutꝰ exceptiōe fauorabili vt hoc.§. ⁊ ar. dicte. l. ꝗ inuicem. ⁊ facit. sͣ. de ꝯdi. inde. l. ſi nō ſortem.§. idebiiū ⁊.§. adeo. Ia. de are. ¶ In glo. vt hic ibi.i. qd̓ dr̄.§. pe. ⁊ dic ꝙ iſte§. intelligendus eſt in his in quibꝰ locū hꝫ ꝯpenſatio ip̄o iure ſine hominis facio. ⁊ ita loquit̉. d. l. qd̓ dr̄. de impenſis in rebꝰ do talibus factis. loquit̉ enim de impenſis neceſſarijs que dotem mi nuunt ip̄o iure. ⁊ hoc etiā aperte demōſtrat iſta ꝯiunctio illatiua igit̉ que eſt hic alias enim ſecus eſſet vi. sͣ. de cōdi. inde. l. qui inui cem. ⁊ ibi no. Ol. Ibi ſi ꝯdicat̉ ex cā furtiua. hic dicimꝰ eſſe caquotens. ſum ꝙ ꝯditio furtius orit̉ ex maleficio nō ex varijs figuris cauſarū vi dicūt gl. et male. jͣ. de act̉. ⁊ ob. l. i. vbi de hoc ſatis dixi. ⁊ sͣ. de ꝯdi. furtiua. l. ſi ꝓ fure.§. fi. ¶ Alij defendūt gl. ⁊ dicūt ꝙ iſte tex. facit pro gl. nā hic dr̄ ꝙ ſi agat̉ ex maleficio pōt obijci ꝯpenſatio poſtea ſequit̉ idem eſt ſi ꝯdicat̉ ex cā furtiua quaſi dicat eā non naſci ex maleficio qꝛ de illis. sͣ. dixerat. ſed dic ꝙ in prin. loquit̉ de actione furti que eſt ex maleficio poſtea dicit idem de cōditione. quia ⁊ illa eſt ex maleficio. de hoc vide. d. l. ſi ꝓ fure.§. fi. ⁊ dic ꝙ hic ꝑierat res furtiua ita ꝙ ꝯdēnari ꝯportuit ī eſtīatōe. vi. sͣ. de ꝯdi. fur. l. in re furtiua. in pri. Si eīꝫ res extarct n̄ poſſet fieri cōpenfatio quia ſpeciei ad quātitatem non ſit ꝯpenſa tio. vi. sͣ. de ꝯdi. iude. l. ſi nō foriem.§. ſi centū. ⁊. l. qui inuicem. ⁊ ibi no. ⁊ de peculio. l. ſi creditor. ⁊ ibi no. vel ſi dicas quātitatem fuiſſe furatam plane ꝓcedit iſte.§. In ſtipulationibusᵍeᵐ ſtir actionum habēt in eo quod extorquetur ab inuitis vt. jͣ. de preto. ſtip. l. i.§. cautōales. ⁊ quod ibi notatur. Ibi in ipſa ſtipulatōe interponēda. Ibi in ex ſtipulatū actione ⁊ ſic ea nterpoſita ⁊ dic ꝙ exemplum glo. non eſt bonum quia ibi non eſt cōpēſatio ſꝫ quedā exceptio. ⁊ iō melius exēplifica. per. l. eo. ti. de dam. infe c. l.ainter quos paries. ij. reſponſo. Ibi alioquin ⁊c. Iaco. de are. ⁊ Riꝫ. Quātitatū bincinde ꝯcurrētiū Am alter fl ꝯpeiauo ipſo iure vt curſus vſurarū impediat̉. h. d. ⁊ ē hic ſpāle odio vſurarum vt no. sͣ. e. l. ſi quid a fideiuſſore. ⁊ intelligūt quidā in vſuris ex mora currētibus. alij et ſi nō ex mora ſꝫ aliter currāt. ⁊ ꝓ hoc. jͣ. l. ꝓxi. ⁊ ꝙ hic dicit̉ in vſuris idē dicebat do. Riꝫ. in penis. vt ſi ego ſim debitor tuus ſub pena ſi ad terminū nō ſoluā. ⁊ tu an̄ terminū incipias eē debitor meus ꝙ fiat cōpēſauo ipſo iure vſqꝫ ad ꝯcurrentē ꝙͣtitatē ſortis ꝑꝑ idēuitatē rōnis qꝛ ⁊ pene ſunt odio ſe ſicui vſure. ⁊ iō vſure aliqn̄ vocāt̉ pene. sͣ. ſi cer. pe. l. lecta. jͣ. de vſur. l. gaius. ⁊ sͣ. de ꝯdi. inde. l. pene ẜm vnā expōnem. ⁊ vr̄ caſus extra de penis. c. ꝯſtituiꝰ. ⁊ hoc pd̓t muliū valere ēphileoticis ſi d̓ bitor eorū ſit dn̄s ꝙ ipſo iure admutat̉ ꝯpēſatio ⁊ nō incidāt ī pe nā aꝑture rei in dn̄m ex eo ꝙ pēſionē nō ſoluerūt. qꝛ cū ſint tuti ex ceptōe ꝯpeſatōis penā eūitāt vt. d. l. lecta. ⁊ d̓ vſu. l. cū quidā.§. ſi pupillus. nā vſura ⁊ pena equiꝑant̉. sͣ. de neg. ge. l. ꝗ ſine. ⁊. jͣ. de pi gno. l. grege.§. fi. Sꝫ nūquid excōicotꝰ vel bānitꝰ pōt ꝯpēſare dic ꝙ nō vi extra de excep. c. cū inter. K. priorē cū ibi notatis. ꝑ Inn. ⁊ ē rō qꝛ ꝯpēſatio vicē obtinet actōis. vi. sͣ. e. l. ſi cū filio. ⁊. jͣ. rē ra. ha. l. āplius. vbi de hoc ⁊ excōicatus ⁊ bānitus ab agēdo repellūt̉ vt. d. c. cū inter reue. ⁊ d̓ iudi. c. ītelleximꝰ. ⁊ d̓ ſen. cx. c. d̓ termis. li. vi. cū ibi no. ⁊ ad hoc. jͣ. e. l. quecūqꝫ. ⁊ vide ꝙ dixi. jͣ. d̓ noua. l. doli. e ꝑ Di. d̓ re. iur. c. ſiꝗs in ius ſuccedit li. vi. Sꝫ nūꝗd in decimis hꝫ locū ꝯpēſatio dic ꝙ nō vt no. xij. q. i. c. reuertimini. .ſ. ꝙ dictū ē in priuatis negoci Dem luriS. auidē in fiſco vi vſuraria de bita cōpenſent̉ lꝫ in quātitate differāt vſqꝫ ad ꝯcurrē tē qͣꝫtitatē ſoriis. De eodē debito nō poſſūt Uod labeo puures fien ꝯpeſaiōes. b. d. ⁊ ꝙ dicit deſtinata dic.i. oppoſita. ⁊ ē rō qꝛ ꝯpēſatio ē quaſi ſolutio vi. Ge. l. ſi cōſtat. de lib. cā. l. vl̓ ꝑmu tauit qui po. in pig. ha. l. ſi d̓bitor. ſo. ma. l. ſi filio. ij. in pͥn. jͣ. de here. vel act.i. vēditor. ⁊ ſic quaſi nō ſubſiſtat ampliꝰ obligō nō pōt de ea obici ꝯpēſatio. Ia.§are. ⁊ ꝓ hoc facit qd̓ no. sͣ e. l. ſ: ꝗd a fide iuſſore ad ꝯͣrū ſignat gl. in fi. ⁊ nō ſoluit dic ꝙ hic loꝗt̉ in eodeꝫ iudicio ⁊ int̓ eaſdē ꝑſōas. ibi ī diuerſis iudicijs ⁊ ꝑſōis. Ia. d̓ bel. ¶Op. d̓. l. ēt. sͣ. e. ⁊ ſol. vt hic no. Necundꝰ.. ibi diti. ⁊ vide ꝙno. ꝑ Ei. ⁊ dixi. C. e. l. ex cā. ⁊ qd̓ no. sͣ. d̓ ꝯdi. inde. l. cū is.§. i. in gl. bona rō. ⁊. e. ti. l. naturalit̓.§. fi. ⁊. l. interdū. ibi per exceptōem tollenteꝫ naturalem ẜm Di. ẜm Rai. indiſtincte ꝑ ea que hic no. ⁊ dixi. C. e. l. ex cā. ibi ꝑimi in effectu nō ip̄o iure. ibi nō veniū.i. obſtat exceptio ne veniāt. vt. jͣ. ſo. ma. l. inſulā.§. pe. Itē ad q. quā tāgit gl. vt dixi sͣ. de ꝯdi. inde. l. iul. ver. item quero nūquid illud naturale debilū. ⁊ no. ꝑ Ci. ⁊ dixi. C. e. l. ex cā. Quid ſi debi tor ē tutus excep. p̄ſcriptōis nūquid ſibi obijciet̉ ꝯpenſatio vr̄ ꝙ ſic ꝑ. l. etiā. sͣ. e. qꝛ tuius p̄ſcripiōe liberatus eſt ciuilit̓ tamū nō naturalit̓. Item ſi pignus habereꝫ poſſeꝫ retinere vi. C. d̓p̄ſcri. xxx. an. l. cū notiſſimus. in prin. in ꝯͣriuꝫ facit hec. l. ⁊ qꝛ oīs actio tollit̉ ſpacio. xxx. an. vi. C. de p̄ſcrip. xxx. an. l. ſicut. ⁊. l. oēs. Iteꝫqꝛ ꝗ īꝑe liberatus eſt ſimilis eſt ſoluenti. jͣ. de admi. tu. l. ſi pupillus. dic ẜm Alber. papien̄. ꝙ ꝯpenſari pōt ꝑ dictā. l. etiā. sͣ. e. nō ob. hec. l. qꝛ loquit̉ de excep fauorabili. ſꝫ exceptio p̄ſcriptōis eſt odioſa. vt. C. d̓ anna excep. l. fi. quare ſecus. ſꝫ ꝯtrariū tꝫ glo. jͣ. rem ra. ha. l. fi. vbi de hoc dixi. ¶ In glo. quid ergo ibi hic cum ciuili. ⁊ ẜꝫ hoc hec l. loquit̉ in debito ciuiliter ⁊ naturalit̓ ⁊ oꝑe exceptōis in debito. ⁊ rōnem dixi sͣ. e. l. etiā ſiquis tamen velit hanc. l. intelligere de exceptio. ꝑ quā tollit̉ naturalis obligatio remauente ciuiſi vt pacti iur̄ iur. ⁊ ſi nullū nihil crit ꝯͣ. ibi hic de lucro qꝛ ibi illud debitum eſt ſo luiū. ⁊ ideꝫ repetit̉ ⁊ ꝯpenſatio opponit̉ ne repetat̉ vt ibi dr̄ in penul. reſpōſo. ⁊ ita certat de dāno vitādo hic. aut vult agere tūc a petitione ſibi debita ꝑ excep. ꝯpenſat̉. excludit̉ ⁊ ſic certat de lucro Item ibi n̄ hil de ꝯpenſatōe loquit̉ ſed d̓ doli excep ¶ Ultimo canoniſte hāc. l. allegant ꝙ excōicatus ⁊ bānitus compenſare non poſſunt. de quo dixi. sͣ. e. l. cum alter.

Gandati. ¶ Incipit Rubrica Mādati vel ꝯͣ. ¶ Super rubrica vide Azo. in ſumma ⁊ Rofre. e. ii. Et continua quia ſupradictum eſt de obligatione que re cōtrahitur hic de his qui conſenſu. ⁊ ſunt quattuor de iure ciuili.ſ. emptio. locatio. ſo cietas ⁊ mandatum. quintus de iure pretorio.ſ. pignus. sͣ. de pac. l. ſi tibi. x.§. de pignore. ⁊ dixi ſupra de pigno. aci. l. i. Iaco. bu. ¶ Super glo. rubrice defendendo Placen̄. dic ꝙ intellexit de mandaio effectuali ⁊ ꝙ cōmuniter ſit per amicum. jͣ. l. i. ⁊ dici poteſt quo ad hoc quilibet amicus qui ſuſcipit ⁊ implet mandatum. ⁊ vide Azo. in ſūma de nego. geſt.§. item rogatio. ⁊. jͣ. de p̄ſcript̉. ver. l. ſi tibi rem vendendam. ¶ Que ſolo conſenſu ꝯtrahun Oligatio. cur poſſunt fieni ier abienies me diāte nuncio vel epiſtola ſicut eſt mandatū pōt etiā fieri ſub conditione ⁊ dꝫ eſſe gratuitum. hoc dicit. Ibi amicitia facit pro diffinitione Placen. poſita ſuper rubrica in fi. ſi tale factum locari cōſueuit alias non. jͣ. de pre. ver. l. natura lis.§. ac cum do. ¶ Et nota glo. que ponit plures circūſtantias mandati. item quid differat mandatum ⁊ iuſſus no. sͣ. quod iuſſu l. i.§. ſi ego. ¶ Differentia inter preceptum ⁊ mandatum habetur. xiiij. q. i. c. quod precipitur. ⁊ ibi vide pulchram glo. ad iſtaꝫ ma teriam. ⁊ quod dixi. C. manda. l. mandatum. an per verbum hotamur fiat mandatum vide. sͣ. de his qui no. infa. l. ob hec verba ⁊ vide quod ibi dixi. ⁊. iiij. diſtin. c. vltimo.§. fi. ij. q. vij. c. ſicut inquit ⁊ ſupra de offi. preſi. l. ſepe. ¶ Item verbum rogo quādoqꝫ importat preceptum. xi. q. iij. c. rogo. ⁊ de predictis dictionibꝰ vide in alphabeto. ⁊ de verbo rogo vide. xxiij. queſtione tertia. Guiliſiarius. ¶ Quinqꝫ modis contrahitur manMandatum. qdlum e ſexius per glo. addicitur ibi e obid excō. colligit glo. ⁊ bene ꝙ ex contractu oritur obligatio. ¶ Expedio glo. primo querendo ſi mando tibi vt geras negocia mea vnde naſcatur actio. ⁊ die vt glo. item quid veniat in mādato dicit vt ipſa. ¶ Item quid ſi mando tibi vt pecuniam mihi mutuas dic ꝙ tenear. sͣ. ſi certum pe. l. ſi tibi. ¶ Oppo. ꝙ quā do mando geras negocia alterius ꝙ non teneat mandatum cuꝫ mea non interſit. ſo. duobus modis vt glo. ¶ Item oppo. de l. cum poſt.§. gener. jͣ. de iure do. ⁊. l. quintus. sͣ. ti. proxi. ſol. vt glo. quia mandatum fuit de certo fundo emendo vel etiam de incerto teneret mandatum vt infra. e. l. preterea. ¶ Item opponitur d̓ l. prima de vſuris. l. cum quidam.§. ſi pupillo ſol. vt glo. vel melius dic aut queritur de vſuris que veniunt ex ſtipulatione ⁊ ille nō veniunt ex contumacia īmo ex conuentionē vi ſupra ſi certuꝫ pe. l. lecta. in fi. ⁊ ideo ſunt vt hic. Sed ille que veniunt ex mora vel cō tumacia non ſoluentis cenſentur pena contumacie non lucrum. ⁊ ſie eſt argumentum quod hodie quod ſi heredes mariti ſunt in mora reſtituendi dotem quod vſure peti non poſſunt. de quo dic vt no. ⁊ dixi. C. de rei vxo. actio. l. vnica.§. exactio. quia non veniunt ex conuentione ſed ex contumacia. ¶ Item opponitur quod conſilium ſit obligatorium vi ſupra ad. l. aquil. l. liber homo. dicit glo. quod eſt ſpeciale tu dic aūt queritur an conſilium ſit obligato rium inter me ⁊ eum cui mandaui vel conſului. ⁊ dic ꝙ nō regu lariter vt hic ⁊. l. conſilij. de regulis iuris vbi de hoc ⁊ plenius ꝑ Di. ⁊ alios eodem titulo. c. nullus ex conſilio libro ſexto. Fallit infra proſonetis. l. ij. ¶ Item quando non erat alias facturus. vt infra. e. l. ſi remunerandi.§. plane. ¶ Item quando conſilium eſt fraudulentum ⁊ ſuſcipiens fuit ignorans ſupra de dolo.i. qd̓ ſi cum ſcires. aut queritur an conſiliarius obligetur illi in cuius damnum ⁊ preiudicium datum eſt conſilium vel mandatū tunc aut ex conſilio deuenitur in proprium nomen delicti mediate vel immediaie ⁊ poteſt agi contra conſiliarium vt ſupra de ẜuo corrupto. l. prima.§. perſuadere. ⁊ no. inſtitu. de obliga. ex delicio na ſcuntur.§. ac vbi oꝑe. vbi de hoc bene nota. aut non venit ex mādato immediate. ſed mediante alio delicto tūc aut d̓lictū nō ē ꝯſu matū ⁊ nō teneor vt. jͣ. de fur. l. ſiꝗs vxori.§. neqꝫ verbo. ⁊ de iniur. l. item apud labeonem.§. ſi curauerit. ¶ Idem ſi de facio et non de iure cōſumat̉ de furtis. l. is qui rē. ſecꝰ ſi ex mero facto dice retur cōſumatam. sͣ. de iuriſdi. om. iudi. l. ſi quis id qd̓. ſi aūt delictum fuit cōſumatū. tunc aut erat alias facturus. ⁊ non tenct̉ cōſu lens. alias ſic. sͣ. ad. l. aquil. l. liber homo. ⁊ de iniurijs. l. non ſoluꝫ. §. ꝓculus. ⁊.§. ſi mandato. ⁊ ad ſil. l. ⁊ ſi percuſſor. ⁊ hoc verum quādo orta eſt obligatio cōtra faciētem. ſi vero ꝯtīa facieniē nul la eſt oria obligatio etiam naturalis vt ſi cōſului ſeruo ꝙ fugeret ⁊ fugit. nec eſt aliquo apprehenſus ⁊ ſic ex fuga non tenet̉ ſeruus domino etiam naturaliter vt sͣ. de peculio. l. ſed ſi dānum.§. ſed ſi ipſe ſeruus. nec tunc daior cōſilij tenet̉. jͣ. de furts. l. qui ſeruo. ⁊. l. is qui.§. ſi tu titium. ſecus ſi fugiēs de quo premiſſi fuit ab aliquo apprehenſus. nam tunc dator cōſilij opem dediſſe vr̄ illi qui per apprehenſionē furtum fecit vt dicta. l. qui ſcruo. ij. reſponſo. Reſpondeo ⁊ de iſta materia no. ⁊ dixi. jͣ. de ver. ſig. l. ſepe. extra d̓ ho micidio. c. ſicut dignū. c. ſignificaſti. ⁊ bene ꝑ Inno. c. ti. c. ad audientiam. ⁊ vide etiam qd̓ dixi. C. de accuſatiōibꝰ. l. non ideo minꝰ. ⁊ de hoc etiam no. in glo. extra de ſen. excō. c. nuper in ſcd̓a glo. ⁊ d̓ penis. c. felicis. li. vi. ¶ Quādoqꝫ iamen plus punit̉ cōſiliarius ꝙͣ delinquens. lxxxvi. di. c. tanta. ⁊ ibi in glo. ⁊ per Archi. ⁊ vide. jͣ. ad. l. pompo. de paricidis. l. vtrum. ⁊ ſunt predicta in ar. ꝙ iudex non ieneat̉ ſequi ꝯſilium cōſultor̄. de quo dixi. C. de legi. l. huma num. sͣ. de exercitor. l. i.§. ſi plures. ⁊ in alphabeto dictione conſilij ꝙ videas. ⁊ de reg. iur. l. cōſilij. ⁊ de his que in teſta. delen. l. ꝓxi. circa fi. ver. remotus. niſi forte aſſumpius eſſet cōſiliar̄. partiuꝫ voluntate. ar. jͣ. de re iudi. l. ſi cōueniunt. ⁊ de offi. dele. c. ſuper que ſtionum. ¶ Sed an aduocatus teneat̉ de malo cōſilio dato cli entulo hic eſt ar. ꝙ non niſi ſit doloſum. ¶ In cōtrarium eſt. sͣ. ꝙ quiſqꝫ iur. l. ij. diſtingui poſſet an receperit mercedem ⁊ tunc te neatur de dolo lata culpa ⁊ leui. alias ſolum de lata culpa ⁊ hoc eſtimabit iudex. an fiunt in dolo vel culpa ex qualitate cauſe eſſet dubia vel non. Mar. ſili. ¶ Sed quero quomō dicat̉ quis alte ri dare cōſilium ex predictis remiſſiōibus ſatis pōt haberi. Sed quātuꝫ ad pn̄s dic ꝙ quādoqꝫ cōſilium datur ſolo facto vt ſi cō cedo ſcalas ad furtum faciendum vt colligitur inſti. de obligōne ex delicto.§. oꝑe ⁊ cōſilio. ¶ Quandoqꝫ verbo vt ſi dico alicui vade ſecure ad faciēdum tale furtum vt. jͣ. de furtis. l. ſi ꝗd fur. §.i. ⁊ dr̄ cōſilium ſiue bonum ſiue malū. jͣ. de furtis. l. in furti.§. vlti. ¶ Sed quid ſi quis dedit alicui cōſilium ꝙ alium vi deiceret d̓ poſſeſſione nūquid tenebit̉ interdicio vnde vi. dic vt optime no. per Inno. extra de elec. c. querelam. ⁊ vide ettam Cōpoſt. ¶ Ul timo quero. xxvij. qōem pilei. Si aliquis volebat mihi donare cē ſum ⁊ titius conſuluit ſibi ꝙ mihi non donaret. an tencatur poſt multa allegara ienet ꝙ ſi ſimpliciter cōſulendo non teneat̉. ſi autē in damnū meuꝫ tunc ſic. ar. ff. de le. ij. l. lutius.§. ſempronia. ⁊ ī aut̄. vt cū d̓ ap. cog.§. ſi ꝯueniat. ⁊ īcipit qō lutius titius. ¶ In glo. ex hoc in fi. videt̉ non obligari poſt cōſumatum mādatū vi. jͣ. e. l. ſi remunerādi.§. plane. ⁊. l. idēqꝫ.§. fi. an vr̄ obligari per hanc. l. ⁊. jͣ. e. l. ſi fundum. ⁊ de ver. obli. l. ſi penā. ⁊.§. ſi hi quorū allegat̉. ꝑ gl. nihil facit qꝛ ibi mandabat̉ tale quid qd̓ fieri non poterat.ſ. ēptio rei ſue. vi. jͣ. de cōtrahē. emp. l. ſue rei. vnde dic ẜm Andre. ꝙ incer ta oritur obligatio ex mandaro vt hic. ver. tua ⁊ mea. ſed ſecus in mutuo vbi ceſſat actio mandati. vt. jͣ. e. l. idēqꝫ.§. ſi quis titio. ¶ In glo. mirabiliter. ibi.§. ſi quis mādauerit. ſed dic ꝙ hic mā dator mandatum ſuſcepit de his faciendis vt. sͣ. e. l. ſi ꝓcuratori. §. i. ¶ In glo. no. regulam. ibi ſed dic immo dic vt ſupra dixi in fi. adde quod no. per Azo. in ſumma. inſtitu. de obligat̉. que ex de licto naſcuntur. ¶ Qui facit omnino aliud non Reterea. videiur mandatum implere eiiā ſi meliorem faciat cōditionem mandātꝭ. ſecus ſi nō omnino aliud. nam forma mandau ſeruanda ē. hoc dicit cum duabus. ll. ſeqnen. Ibi in cauſa mandati ideſt in lite que oritur ex mandaio. ibi etiam illud non ſoluꝫ illud qd̓ dictum eſt in precedenti. l. ibi vertitur conſiderandum. ibi fieri poſſu per mandatarium omnino aliud facientem ꝙͣ mandatum eſt. ⁊ de hoc po nit exemplum in. l. diligenter. circa principiū. Ibi interdum melior quando non facit omnino aliud ibi actio naſcitur mihi ad rem ⁊ tibi ad precium. ibi ꝙ ſi precium hic fecit aliud quo ad quid e quo ad quid non. ibi cum illo ideſt tecum. ibi ſi nolit ſcilicet remittere quod excedit. ibi ſi velit ſcilicet remittere. ¶ Et inducit Ia. butriga. hanc. l. ꝙ ſi ſtatuto caueatur ꝙ debitum aſcendens ſum

Pandati. mam xxv. libr̄ non poſſit peti niſi inde ſit factum inſtrumentum ⁊ quidam mutuauit vltra dictam ſummam ⁊ vuli petere ſolum. xx. ⁊ ſuperf luum remitiere vt ſtaum non obſtet ꝙ poſſu per hanc. l. cum ſe. ¶ In glo. mutat perſonas. ibi ad voluntatem meam eo qd̓ emere omiſit in fl. glo. ⁊ ẜm hoc dicitur ſi nolit.ſ. me agere cōtra ipſum ꝙ eſt eo ipſo ꝙ reſiduuꝫ non remiuit ⁊ ꝙ ſubijcit ill no. ſi velit mecum eſſe ſubaudi ⁊ mihi contra eum quaſi dicat hoc io tum vr̄ cōmitti ptāti aduerſarij mei quod eſt abſurduꝫ. vi. sͣ. d̓ iur. om. iudi. l. ſi idē cū eodē. In glo. Io. ſubaudit ibi plus expendere tum non poſſit pro tanto habere. ¶ Queſtio glo. eoEd proculus. qeg mōno. ⁊ ſoluit. C. de neg. ge. l. fi ¶ Forma mandati ſeruanda Iligenter̄. boe dicū e ad hoc ſepe alie gatur. ad hoc concor. infra ad municipa. l. conſtiiutionibus. C. de iure fiſci. l. ceria ſorma. li. x. de reſcriptis. c. cum dilecia. ⁊ ibi in glo. ⁊ de offi. deleg. c. venerabili. ⁊ infra e. l. ſi quis pro eo. ⁊ ibi dixi ⁊ forma cōmiſſionis extra de iudicijs c. exhibita. ⁊ pro hoc infra de rebus eorum. l. ſi pupillorum.§. ſi pre tor. ⁊ de preben. c. cui de non ſacerdotali. lib. vi. ⁊ ad hoc bene de loco publico fruendo. l. prima in fi. ⁊ pares ſunt iſte clauſule nih ſormam mandati excedat vel niſi excedat vel niſi formam reſcripti excedat no. per Inno. extra de offi. deleg. c. ſuper queſtionum. ⁊ concor. eiiam ad predicta ſupra de nego. ge. l. qui aliena.§. primo. Sed contra predicta opponit glo. ⁊ non ſoluit de hoc. sͣ. quē admo. feruitū. amit. l. iis cui. Sed ſol. ẜm Iaco. de bel. ꝙ hic loqui tur quando exceditur mandatum. ibi quando exceditur ſeruitus. ⁊ eſt ratio quia ibi agitur de iure queſito conſeruando. hic vero de preiudicio mandati generando. argu C. de acquiren. poſſeſ. l. a. ⁊ de preſcrip. xxx. annorum. l. ſicut. ⁊. l. cum notiſſimus. in princi. ⁊ de regu. iur̄. l. non debet alteri. vel dic aut quis excedit ⁊ facit plus ſuo nomine vel nomine alterius primo caſu videtur facere illud quod eſt faciendum vt ibi ſecundo caſu. aut ſacit plus man dato precedente. ⁊ tunc aliud ⁊ non idem facere videtur vt hic. aut non precedente mandato. ⁊ iunc dic vi ſupra de negocijs geſtis. l. ſed an vltro.§. i. ⁊. l. ſi negocia. vbi de hoc vel ſolue vt no. ſu pra ſi ex noxali cauſa agatur. l. penulti. in fi. ⁊ hec ſolu. ſatis bene ꝓ batur hic quia in eadem forma licitum eſt facere meliorem vt hac l.§. fi. ſed in alia forma non eſt licitum facere meliorem nec deteriorem. vt ſupra. l. proxi. ⁊. l. preterea in fi. ⁊ infra proxi.§. ⁊.§. ſequē. t facit quod no. infra. e. l. ſi quis alicui.§. penulii. Iaco. de bel. ¶ Conclude ergo ẜm Iaco. butriga. aut mandatum habꝫ cau ſam indeterminatam ⁊ tunc poſſum facere meliorem bona fide. vt ſupra. e. l. preterea. ver. ⁊ quidem. aut habet determinatam cauſam ⁊ formam. ⁊ iunc aut facio omnino aliud ⁊ non poſſum facere etiam meliorem cauſam vt hac. l. verſi. itaqꝫ. aut facit illud idem ſed deterius. ⁊ tunc eatenus ago quatenus bene feci ⁊ non vltra. ⁊. l. preterea. in fine. ⁊. l. ſequen. aut facio illud idem ⁊ bene. ⁊ tunc ago in totum. ¶ Circa quod dic ꝙ alquando facio aliud vt ſi emo vnam rem pro alia aliquando facio aliud ſed non omnino vt ſi emo rem maiori pretio qͣꝫ mandaueris. ⁊ tunc aut conſideratur illud quod eſt in ra mandatum ⁊ non videor feciſſe ali nd. aut conſideratur ipſum toīale factum. ⁊ tunc videatur aliter factum de hoc ſupra de procura. l. ad rem. ⁊. l ad legatum. vbi de hoc. ⁊ infra iudi. ſol. l. iertia.§. in hac. Ibi quaſi iuxta mandatum. vbi eiiam de hoc dixi. ¶ Et ad iſtam materiam vide duas pul chras. ⁊ vtiles glo. quarum vna eſt extra de offi. ⁊ pere. iudi. de le. c. cum olim. ab hac que incipit ex hoc videiur. ⁊ alia eſt viij queſtione prima. c. licet. que incipit argumen. eſt hic ⁊ de for ma mandati ſeruanda vide per Archidia. xxiij. diſtinctio. quorūdam. ⁊. lxxvi. diſt. ſiquid ex predictis. ¶ Poſſunt decidi plures queſtiones. Prima eſt ſi aliqua ſocietas miſit vnum ex ſociis ad emendum zinzibrem. ⁊ ipſe emit piper quod erat maius lucrum ſocietatis quod non poſſit agere contra ſocietatem quia fecit omnino aliud vt dictum eſt. ¶ Sed quid ſi mandatarius ex cedit fines mandati preſente vel ſciente domino ⁊ nō contradice te vade quid aget mandati. Guido de ſuza. tenet ꝙ ſic quia vide tur approbare eo quod non ꝯtradicit. jͣ. e. l. ꝗ patit̉. s. ad macedo. l. ſi filius ⁊. jͣ. de dona. inter vnrum ⁊ vxorem. l. ſi ſeruus. ⁊ hoc notat in lectura ſua. C. e. l. ſi ꝓcurator. de hoc vide per Ber. dicia glo. que eſt dicio. c. cum oum magiſter ꝓ ⁊ contra poſſunt ludu ci notata ſupra de pigno. ac. l. gaius. ¶ Sed quid ſi mandaui vt emeres rem ꝓ decem in emiſti pro. xx. ⁊ bene valet. xx. nunquid agens repellatur niſi dei. xx. dic aut emptor fuit in culpa quia eē in poterat habere ꝓ decem ⁊ dedit. xx. ⁊ iunc tenetur dare ꝓ decem nec damnum ſentire videtur quia culpa ſua infra de regu. iuris. l. damnum. aui non fuit in culpa ⁊ iunc non tenciur ſupra de cōdi. inde. l. nam hec natura. ¶ An procutator qui mſſit pecuniam ꝑ nūcium domino quem prohibuerat dominus teneat̉ mandati ſi pecunia ꝑeat dic vt dixi ſupra ad. l. rodiam de iactu. l. ſi vehenda. ⁊ eſt ſeptima queſtio Pilei. ¶ Item quere. lx. queſtionem eiuſdem Pilei que incipit lucius ticius cum eſſet abſens mandauit tribus amicis ſuis ꝙ quedem predia ſua venderent. duo vendiderunt abſente tertio. queritur an venditio valeat vel reuocari poſſit quaſi ſit facta contra mandatum determinat ꝙ valeat ⁊ re uocari non poſſit quaſi videatur cuilibet mandaſſe per. l. ſalſa.§. fi. de condi. ⁊ demon de lega. iij. l. qui concubinam.§. ſi ſticus de mili. teſta. l. ſi ita fuerit. de heredi. inſti. l. hoc articulo. C. de condi. inſertis. l. ſi plures. ⁊ vide ad hoc. C. xxviij. queſtione que incipit arnaldus. vbi diſtinguunt an mandatum fuerit omnibus ſimul vel cuilibet ſingulariter. hinc accedit quedem queſtio vicina diſpulata per Albertum Odofredi que incipit queſtio talis eſt titius paterfami. de parte lamberiatorum exiſtens padue in confinibus mandauit filio ſuo minori..xxv. annis ⁊ vxori ⁊ cuidā ami eoſuo nomine franciſco ꝙ pro ſoluendis collectis ſibi impoſitis vendereni de predija ſuis que habebat bazam. iſte filius requiſita vxore vendidit dicto franciſco. queritur an venditio valeat videi ꝙ non per hanc. l. quia non ſunt ſeruati fines mandati diſtinguen do ſoluit aut mandauit omnibus ꝯiunctim ita ꝙ vnus non face ret ſine alijs ⁊ tunc non valeret venditio vi hic. ⁊ quia fiendum amplius non valet ſi fiat ab vno de arbi. l. item ſi vnus.§. ſi plures. ⁊. l. ſi intres cum ſimilibus. Si mādauit ꝙ quilibet poſſet valet venditio in dubio dicit preſumi eſſe mandatum cuilibei vt res potius valeat ꝙͣ pereat. ⁊ ne locupletetur cum iactura emptoris. Ad hoc poſſunt adduci noīata ſupra de ꝓcurato. l. pluribus. ¶ Item quero aliam queſtionem diſputatam per do. Mai. ſil. Quidam mandauit ticio ꝙ venderet rem ſuam iſte vēdidit ⁊ adhibuit fidem de precio receptis pignoribus ab emptore ꝓ precio ſoluendo ad certum terminum ⁊ aufugit cum ipſis pignoribus. iſte mandans petit precium ab empiore ⁊ ille petit reſtitutionē pignorum. queritur quid iuris. ⁊ ꝙ poſſit agere ad precium videt̉ per hanc. l. quia ille mandatarius exceſſit fines mandati poſt aliqua allegata ſoluit diſtinguendo aut mandans ſciebat mandatarium eſſe talis conditionis aut non primo caſu imputet ſibi ꝙ talem elegit. item aut agit aut conuenitur. ſi agit patitur compenſat̉. pignorum ſi conneniatur non. argu. sͣ. de compenſat̉. l. ſi cum filio. ¶ Item an mandatarius eſt preſens ⁊ ſoluendo an nō primo caſu non patiatur compenſationē ſecūdo ſic. argu. in auct̄. de fideiuſſo.§. i. ¶ Item an ex dolo huius ꝓcuratoris peruenit ali quid ad dominum vt in eo teneatur alias non.jͣ. que in frau. credi. l. ait pretor.§. ait pretor. ⁊ ſupra quod metus cauſa. l. illud. ¶ Et an ꝓcurator poſſit adhibere fidem de precio vide quod notaui ⁊ dixi. C. de rei ven. l. in ciuile. ⁊ per Ci. ⁊ sͣ. de tributo. l. ꝓcuratoris §. ſi mercem ¶ Ultimo quero aliam queſtionem diſputataꝫdominum Guil. de cu. dum rex hen. filius imperatoris ſecūdi Fe derici dum veniret ad deſtruct̉. cluitatis Bononie quidam Bo nonienſis ſcripſit cuidam amico ſuo qui erat cum dicio rege ꝙ defenderei domum ſuam quam habebat in tali loco ⁊ dedit ei ſi gnum ꝙ ſuper hoſtio ipſius domus erat vnus clipeus cum cam po aꝫ nro ⁊ ſeone deaurato. nuncius qui portauit litteras accepit dictum ſcutum ⁊ poluit ſuper hoſtio domus ſue ira ꝙ domus ſua erat defenſata per illum nobilem ⁊ domus illius qui mandauit lit teras fuit combuſta. queritur an ille nūcius teneatur. poſt multa allegata ꝓ ⁊ contra ſoluit ꝙ nūcius teneatur actione mandati ad intereſſe quia infideliter exequutus fuit mandatum Nam ⁊ nun cius ꝓcurator dicitur. sͣ. de ꝓcurato. l. i.§. prmo. de hoc pleniꝰ ha det̉ in qōne predicta ad quam recurratur. ⁊ eſt. M. cccc.xliiij. in qͣ

Mandati. ſtionibus diſputatis bononie ⁊ incip. cū rex hencius. 1 ¶ Ea que dantur I remunerandi: remuneratōis cauſe non cadunt in mercedem nec faciunt deſinere eſſe mandatum hoc dicit texius ⁊ gl. ex hoc patet ꝙ ſi in inſtrumento ꝓcurationis ꝓmiſi certum ſalarium ꝓcuratori ꝙ per hoc non impeditur mandatum imo etiam ſi eſſem merces. ⁊ ideo dic ꝙ quidam habent voluntatem domini vt ꝓcur. ſub ſpe cie domini. quidam habent ſub ſpecie mercedis vterqꝫ tamen vo luntatem domini habet. ⁊ ideo agere poteſt quilibet ꝓ domino lꝫ vno caſu teneatur mādati alio locati. ⁊ in hoc non eſt ius. sͣ. de ue go. geſt. l. ſi pupilli.§. videamus. ⁊ de admit. tu. l. quotiēs.§. item ſr principali. Ia. b. ¶ Illa ꝓprie vicitur cauſa rei per cuius poſitionē Ui cui. ponitur res. ⁊ per cuiuſāmotionē āmouet̉ res ⁊ eiꝰ effectus hoc dicit. Et dic ſi cui qui poteſt obligari directa. ſecus inutili. sͣ. de neg. ge. l. ac qui natura.§. ſi libero. ibi cū eo aget̉. vn̄ ro fre. in fine. huius ti. Ibi nō geſſiſſet. quod dic vt. jͣ. e. l. ſi ꝓcura.§. mandaui. Si paſſus ¶ Licet regulariter pacientia teneat medium inter conſenſum ⁊ ꝯtraditionem hic habetur pro conſenſu. ratio eſt. quia ſit ad cōmodum patientis. De quo dixi ſupra de pigno. actio. l. gaius. ⁊ facit. jͣ. de fideiuſ. tuto. l. cum oſtēdimus.§. fi. ibi negocium ſuum gerens vt quia fideiuſſit in rem ſuam pro ſuo procuratore adde ⁊ alium caſum ſupra d̓ de vſufr. eatū rerū que vſu ꝯſu. l. tribus. ⁊ quod ibi no. ¶ Turpe mandatum nō eſt obligatoſhei turpis. nuum. hoc dicit ⁊ in mandato generalinō veniunt turpia nec inhoneſta. jͣ. ad municipa. l. lucius.§. idem reſpondit. sͣ. de conditio. indebi. l. ſi procurator. ⁊ infra que in frau. credito. l. ſi pater. vbi de hoc. ¶ Item nec ſocietas eſt rei turpis infra pro ſocio. l. nec pretermittendum. ⁊ ad hoc. jͣ. de fideiuſſori. l. penul.§. fi. in fi. Item nec pactum. sͣ. de pactis. l. iurgen.§. penul. ⁊ l. ſi vnus.§. pacta. nec ſacramen. C. de legibus. l. nō dubiuꝫ. extra de iureiur. c. quintauallis. ⁊. c. tua nos de regu. iur. c. nō ē obligato rium lib. vi. ⁊ ibi per Di. ⁊ alios ⁊ turpis conditio remittitur ⁊ ꝓ non appoſita habetur. C. de inſti. ⁊ ſubſti l. rep̄hendēda. ⁊ ad hoc facit. jͣ. de fideiuſſo. l. generaliter. ¶ Sed quid ſi aliquis rogauit ⁊ inuitauit amicos ſuos ad preliū ⁊ iſti perdiderūt arma ē equos nūquid tenebitur eis ad euidētiam. iſte.§. facit ꝙ nō. de hoc vide quod plene no. per Inno. de iureiur. c. fi. Etiaꝫ alias facturo ẜm gl. Si tibi mandauero. Iei ꝙ mea non ſiuerere nec tua ſed iertij. ibi credas gratis. ibi mandati actio que licet ſi mihi inutilis vt. jͣ. e. l. ſi ꝓcur.§. mandati. en. t tamen vtilis ei cui ceⁱ dam quia eias intereſt vt. C. de iure do. l. fi. in princi. ẜm Iaco. deare. licet glo. aliter ſentiat. ¶ Ibi ſum obligatus expleio manda to. ¶ In verbo plane. ibi tua intererat glo. ſubaudit tantuꝫ ⁊ male quia tunc nō bene ſequeretur exceptio que ſtatim ſequitur in ver ſi. niſi quoqꝫ. ⁊ ideo lege ſimpliciter ⁊ nil ſubaudias. Ia. butri. Ibi nulla erat mandati actio mihi contracte actio cōpett. ibi niſi ego mandaſſem quo caſu tibi competit actio contra me. ibi actio mā dati mihi contra te non expleto mandato tibi cōtra me eo expleto ẜm Iaco. de are. in glo..ſ. tātum vel nil ſubaudias vt dixi in ex poſitōe tex. vel ſubaudi. ⁊ alterius tertij. puta vt ticio feneres. vt inſti. e.§. tua in fi. Iaco. de are. ¶ Speciale mādatum non comprehendat Apud lul. ꝯebitum preteritum vel futurum generale nō comprehendit vtrunqꝫ. hoc dicit. Ibi procuratorem. ſuum ſpāleꝫ ad hoc negocium vel ſimile. Ibi ſi mere de ſua pecunia domini ibi accepiſſe. ⁊ ideo tenetur tāquā principalis ex mutuo non tanquā acceſſorius ex mandato. Ibi mādati quoque non ſolū ex mu tuo. Ibi eum teneri. ſi ei imputo id quod a ſe non exegit. Ibi debitor ante mandatum. ⁊ no. ex hoc.§. quod quādo mādatum p̄ cedens cōtinet alium cōtractum. tunc aut ille alius cōiractus ē cō ſumatus ⁊ habet oīa ſubſtātialia ⁊ naturalia expirat ꝯͣctꝰ p̄cedens mādati vt hic. ſꝫ quādo ille cōtractus nō habet cōſumata omnia ſua ſubſtantialia vel naturalia ⁊ tunc durat vterqꝫ contractus ⁊ facit. jͣ. e. l. idemqꝫ.§. ſi quis iſtio. ⁊ quod ibi dicet̉. ¶ Et aduerte ꝙ glo. dicit ꝙ periculum pecunie ſit ꝓcuratoris eſt ex vl pacti. Sꝫ tu dic ꝙ nec ex vi pacti nec ex natura cōmodati ſed ex vi ⁊ natura cōtractꝭ in quē tranſit.ſ. mutuū quod eſt periculo debitoris vt C. ſi cer. pe. l. incēdium. Ia. bu. ¶ Ad aliud quod dicit glo. vtrū accedens ad vnum negocium gerenduꝫ teneatur a ſe exigere dic vt no. sͣ. de neg. ge. l. ſi pupilli.§. vl. ¶ Pactum de quota lit̓ Maurus paulus. morobaium ē ⁊ obligationē non parit. hoc dicit. ¶ Et vide qd̓ no. ⁊ dixi. C. de poſtulan. l. ſi qui aduocatorū. ⁊. sͣ. de penis. l. ſumptus. Ibi fideiuſſerat. pro dānide. ꝓprium eſt. ⁊ iſte dānides cōuentus erat ab aliquo rei ven. coram ſaturnino pretore vt. jͣ. patet. ⁊ ideo ſatiſdederat iudicatum ſolui ẜm hec iura. hodie enim proprio nomine cōuentus non ſatiſ daret vt inſtitu. de ſatiſda.§. ſed hodie. ſed dic vt no. ⁊ dixis. qui ſatiſda. co. l. iul. ⁊ de procura. l. ſi ꝓcur.§. ff. Ny. ¶ Idi ſub nomi ne alterius.i. interpoſuit alium qui hoc fecit ſuo nomine. ibi certaꝫ quantitatem.i. certam partem litis. ⁊ ſic ponitur quātitas ꝓ quantitate. ibi dari pro aduocatione ⁊ quod dicit ex euentu litis dic.i. ſi obtineret in lite. ibi hic mautus qui fideiuſſerat pro dānide indicatur ſolui ⁊ qui erat eius procurator ſeu aduocatus. ibi pretore co gnoſcente de cauſa predicta tāquam pro cur̄. ⁊ exactus tāquā fide uſſor. ad quod vide quod no. ⁊ dixi. C. de vſur. rei iudi. l. fi.§. fi. ibi mercede illicita. ibi marcellus. glo. legit hunc ver. duobꝰ modis. ſcd̓a vera vt ſtatim ſequit̉. ibi accepta tantum ꝓ fideiuſſione nō aūt de quota litis pacius fuit ſicut fecerat in caſu p̄cedenti. ibi vtilis actio.ſ. mandati. Albe. ¶ Salarium ceriū non de quo Alarium. ia parie lis a procuratore peti pōt. hoc dicit. ⁊ dic caſum in genere vt ceſſent cōtraria cōſtitutio ꝓcur̄. ⁊ ei cōſtitui ſalariū erat tamē alias facturus alias eſſet locatio ⁊ fuit cōſtitutum ſalarium ex interuallo poſt mandatū alias ageret mandati informata ⁊ nudo pacto. alias ageret̉ ex pacto veſti. ⁊ vide qd̓ dixi. sͣ. e. l. ſi remune randi. in prin. ⁊. C. e. l. ſalarium. que videt̉ ꝯtra ſed ibi erat incertum omni interitu dicit hic certum. ⁊ vide etiam quod no. ⁊ dixi C. e. l. i. ⁊ de ſuffragio. l. vnica. ⁊ quod no. inſti. e.§. fi. per Rofre. d̓ offi. iudicis quo petit̉ ſalarium ⁊ in ſpeculo de ſalarijs. ⁊. jͣ. de var. cog. l. i. Ibi ꝯſiderandum erit per iudicem cuius officium implo ratur. ibi remunerare voluerit ꝓmittendo certum ſalarium ⁊ licitum in fi. quo caſu ꝓcur. agere ꝓhibetur. vt. sͣ.§. ꝓxi. ⁊ no. ꝙ dictio extra ponitur.i. officio iudicis ſic. sͣ. ſi cer. pe. li cum filius. ⁊ ibi dixi. In glo. que incipit.i. ꝑ officiū. ibi tunc officio iudicis quādoqꝫ vero vt in.§. in honorarijs in glo. allegato. quādoqꝫ met cēnario. vt. C. de iudicijs. l. properandū.§. honorarijs. ¶ Sed quare non diſtinguitur in aduocato ſicut in ꝓcur̄. erat alias facturus vel non vt ſic non eadat in locutione dic quia procur̄. dicitur ⁊ pōt locare operas ſuas ſed aduocatus non vt dicto.§. in honorarijs. ⁊ ⁊ dixi dicta. l. vnica. C. de ſuffragio. Ibi ⁊ cum do informata ex il lo mandato ꝙ reprobant vltramontani dicentes ꝙ facta relatōe pacti ad pactum non eſt dare cōtractum īnominatū quod nō reprobat Ia. bu. qꝛ eſt facio vt des vt ſuſcipio mādatū vt des mihi pecuniā. ⁊ de hoc no. sͣ. de pactis. l. iurgē.§. quinimmno ibi.§. aduocatos. ⁊ dic vt ibi. ¶ ProcutaI procuratorem. o litis iribꝰ caſibus cōuenitur. Primo ſi hꝫ inſtr̄a ⁊ non reddit. Scd̓o qn̄ colluſit. Tertio quādo litem ſuſceptā nō exequitur. ⁊ ſic hꝫ tres ꝑtes. prima vſqꝫ ad ver. ſed ſi ꝑ colluſionē ibi ſcd̓a vſqꝫ ad ver. ſed ⁊ de lite. ibi tertia vſqꝫ ad.§. ſi quis mādauerit. ibi ex hac cā.i. qꝛ non reddit inſtr̄a. ⁊ facit ꝙ aduocati ⁊ ꝓ cur. nō poſſunt retinere inſtrumēta pro ſuo ſalario de quo dixi. sͣ. de cōdi. inde. l. ſi non ſortem.§. ſi cenium. ibi initium ſpectā. e cōcor. C. ad macedo. l. iij. ⁊ quod ibi notaui ⁊ dixi. ⁊ vide in ſumma Azo. de do. inter virū ⁊ vxo. in medio tertie colūne. ibi ⁊ que regu le viciātur. ⁊ sͣ. depoſiti. l. i.§. ſi ſeruus depoſuit. ⁊ bene in ſpeculo de ſolu. ver. de huiuſmodi aūt matiōe euidentior eſt ⁊ quod di xi. sͣ. de origine iur̄. l. i. ⁊ ignoratis principijs neceſſe eſt ignorare ſe quentia ẜm philoſophū. ⁊ in aucten. de non alienā.§. ſi vnus. ⁊ ex u 2

Pandali. mnitio perpēdit̉ finis in auct̄. de cōſan. ⁊ vterſuis fratribus in prin. nec ob. C. de nup. l. ⁊ ſi ꝯtra. vt ibi no. ibi cōi teneri.ſ. ꝓcuratoreꝫ. ibi de dolo actionē ad expen. litis ⁊ ceiera dāua de quo dixi. C. d̓ ꝓcur. l. ſi ꝓcur. ad vnam ſpeciē. ibi ſed ⁊ de lite. hic eſt tertius caſus in quo procurator litem ſuſceptam non exequebat̉. ⁊ ideo mā dati tenetur. ¶ Ibi ad agēdum eim Siquis mandauerſt. vdl ad deſendendum in iudicio ſecus ſi ad negocia licet quidam contra ⁊ male vt extra d̓ ꝓcur. c. i. in fi. li. vi. ⁊ hic in glo. ⁊ vide quod no. sͣ. de officio procu ra. ceſaris l. i. in qō̓nibus. ver. iij. C. de ꝓcura. l. qd̓ quis. ⁊. l. ꝓcura toribus. ¶ Sed nūquid ꝓcur. ad negocia pōi agere ⁊ experiri in iudicio pro negocijs ſibi cōmiſſis. dic ꝙ ſic vt exira de ꝓcur. c. qui generaliter. li. vi. ¶ Sed nūquid ꝓcurator ad mairimoniū ꝯtrahendū pōt alium ꝓcuratorē cōſtituere. videt̉ ꝙ ſic. per hunc §. cum ſit cōſtitutus ad negocia non ad iudicia. Sed dic contra vt exira de ꝓcur. c. vltimo. lib. vi. ¶ Sed an ꝓcurator datus ad impetrandū lr̄as ⁊ reſcripia poterit ad hoc cōſtituere alium procuratorem ante litem cōteſtatam. ⁊ dic ꝙ ſic per hunc.§. ⁊ sͣ. de nego. ge. l. ſi quis mandato. ⁊ ita no. extra de reſcriptis. c. ex parte decani in glo. ver. que incipit. ⁊ ita idem eſt. ⁊ ad hanc materia vi de qd̓ no. in ſpeculo de ꝓcur.§. i. verſi. ſed nūquid procur̄. ⁊ ꝑ Archi. e. ti. c. non indiſcrete. li. vi. ¶ Cuius eiatis debeat eſſe ꝓcura tor ad iudicia ⁊ ad negocia. vide. sͣ. de ꝓcur. l. ſi minor. extra de ꝓcur. c. fi. ¶ Item mulier pōt eē ꝓcuratrix ad negocia ⁊ ad iudicia nō. sͣ. de neg. ge. l. ait pretor.§. i. ⁊ mutus ⁊ ſurdus. sͣ. de ꝓcura. l. mutus. ¶ Ibi tutele.ſ. pupillo. In glo. ſi cū tuto Si tut oreS. xipꝰ. Ibi pupili foret vi. C. arbi. tuie. l. ad quid. in. e. glo. in fi. ar. jͣ. l. idemqꝫ.§. ſi mādauero. ¶ Procurator actionē ſibi que Si liber homo qu occaſide mādati cedere ieneuur ⁊ vbi pecuniā ſoluta precij nomine nō ſit accipientis ⁊ res tradita euincit̉ ceſſant actiones hincinde. ⁊ hoc dicit. Ibi mandauerit titio extraneo. ibi redimeret̉ a bone fidei poſſeſſore ⁊ ab ip̄o ēptore manumitteret̉. ibi manumiſſerit de facto. ibi habere eū manumiſſum de facto. ibi a quo cōꝑauit dic vt no. jͣ. e. l. cum ſeruus.§. fi. ibi pertinēte puta queſito ex re ⁊ opera vi. sͣ. de peculio. l. huic q̄ritur.§. i. ibi nullas habet ⁊ ſine culpa ſua cedere non pōt ⁊ ē multū notabilis iſte tex. ad materiam exceptōis cedendarum actionū qꝛ hic vr̄ exp̄ſſuꝫ ꝙ creditori nō obſtat̉ exceptio cendarū actionū niſi dolo vel culpa ſua facium ſit quo minus cedere poſſit. ⁊ hoc ſatis innuere videt̉. jͣ. de ſolu. l. ſtichum.§. penul. qui incipit ſi creditor. vbi de hoc plene dixi. Ibi ſuos nūmos ſcilicet venditoris. idi preſtare ⁊ ſic hincinde facta compenſatiōe nulla ꝯdēnatio ſequit̉ ¶ Actio mādati dat̉ ad intereſſe Mandati actio. ceſſanit inu reſſe ceſſai hoc dicit Ibi mādaui tibi qui mandatum ſuſcepiſti. ibi emeres ⁊ nō emiſti. ibi neqꝫ intereſt ſubaudi nec interfuit aliquo tꝑe. ⁊ hoc tollū ꝯtrarium. ibi mandati actio. nec ob. sͣ. hac. e. l.§. ſi tuiores. ⁊. l. ij.§. aliena ⁊. jͣ. e. l. ſi tibi mandauero.§. ſi tibi. ⁊. C. e. l. in re mādata. vt in eis no. Et ad cōtrarium ꝙ glo. ſignat ⁊ non ſoluit. l. qui autem.§. i. sͣ. ſiꝗs cau. dic vt ibi no. ⁊ dixi. ⁊ sͣ. de ꝯdi. fur. l. ſi ſeruus. ¶ Mandaui tibi ibi gereres ⁊ non geſſiſti ⁊ eſt de materia precedētis.§. ¶ Fideiuſſori qui ignorāter ſoluit Si ignoranteS. indebetum agēdo ⁊ excipiendo cō ſulitur. ibi nō tenebūt̉ mādati ꝓ pecunia debitoris ſoluia ꝯſulit̉ er go ſibi excipiēdo vt hic ⁊ agēdo vt ſequit̉. ibi ꝙ ⁊ ad actōes.ſ. mā dati. ibi fideiuſſor̄ ꝗ ſolnit de ſuo ꝓprio. ibi dolo verſati ſunt preſumpiōe iur̄. vt. jͣ.§. ꝓxi. ibi nō ꝑmiſit puta facere ſumptꝰ ī appellatione quā in ſcriptꝭ facere tenebat̉ ẜm formā. l. i. ⁊ cū ſeq. jͣ. d̓ app. ⁊ dixi. C. de ꝓcur. l. inuitꝰ. ibi teſtato.i. corā teſtibꝰ ⁊ ꝙ ſeꝗt̉ ꝯuene rūt debitorē dic.i. denūciauerūt debitori vt appellaret ſi vellet ad hoc. jͣ. e. l. idēqꝫ.§. genecalit̓. ⁊ aduerte ad prin. huiꝰ.§. qui notabiliſ ſimus ē ⁊ expreſſe dicit ꝙ fideiuſſor pōt ponere manū ad pecuniā ⁊ bona principalis debitoris ⁊ ſatiſfacere creditori nec ꝑ hoc tenet̉ mandati. ꝓ quo ēt bene facit. C. vbi de crimine agi oportet. auct. qua in ꝓuincia. ver. eo aūt abſente. vbi de hoc teligi. Riꝫ. deinde notat ꝙ pauꝑtas excuſat fideiuſſorē ab appellādo ſed qūo cum viua voce poſſet appellare vt. C. de appel. l. litigatoribus. ſed poſ ſes dicere quod iſte nollebat conſulere ſapien̄. an eſſet appellandum vel non ⁊ non habebat vnde ſolueret ſapiēti pro conſilio habēdo. Riꝫ. vel forte abſens erat tꝑe ſententie late iia qd̓ habebat neceſſe in ſcriptis appellare vt dixi in expoſitione iextus. ⁊ nota. dicta. l. ſi litigatoribus. ⁊ de hoc etiam dixi. C. mandati. l. ſi pro ea.§. primo. ¶ Item colligit glo. quod procurator habet neceſſe appellare quod verum eſt ſed non per hūc.§. quia non loquitur in procuratore ſed in fideiuſſore. ſed hoc bene ꝓbāt leges in glo. allegate. ⁊. C. de procurato. l. ita demum. vbi de hoc. ¶ Sed contra hoc arguit glo. ⁊ non ſoluit de. l. ꝓpter veneni. jͣ. ad ſil. Sed ſol. vt ibi no. ¶ Item colligit glo. ꝙ paupertas prodeſt. ⁊ allegat. C. de epiſco. ⁊ cleri. l. ſiquis ad declinādam. vbi de hoc notaui ⁊ ſats dixi. contra hoc oppo glo. ⁊ non ſoluit de. l. pa lam.§. non eſt. jͣ. de ritu nup. ſed dic quod ibi delinquit vt ibi deliquit vt ibi patet. Et dic aut tractatur de onere aut de honore primo cālu aut onus cauſatur a paupertate ⁊ non exculat imo nocet ⁊ ſuſpitionem inducit. jͣ. de priuile. creditorū. l. creditores. ⁊ que in frau. credi. l. omnes.§. lucius. ⁊. sͣ. qui ſatiſda. cog. l. ſi fideiuſſor.§. vltimo. aut cauſatur a diuitijs. ⁊ tūc pauꝑtas ꝓdeſt. Sed quid vt C. de alluuionibus. l. ij. aui a neutro cauſatur ⁊ tunc aut agit̉ de fi de addibēda. ⁊ tunc paupertas nocet ⁊ minus fidei adhibet̉ pau peri qͣꝫ diuiti. jͣ. de ieſti. l. iij. ⁊ in auct̄. de teſti.§. ſi vero ignoti. aut agitur de his que reſpiciunt cōmodum vel incōmodum burſale ⁊ tunc ꝓdeſt infra de incendio rui. nau. l. pedius. ⁊ de mino. ⁊ ho. l. cura.§. inopes. ¶ Secūdo caſu principali quādo agitur de ho nore tunc cauſat̉ a paupertate ⁊ ꝓdeſt vt dicia. l. ſiquis ad declinā dam. aut a diuitijs ⁊ tunc paupertas nocet. vi. C. de epiſco. audi. l. decreationibus. ⁊ in aucͣt̄. de defen. ciui.§. interim. aut agit̉ de re miſſione pene pecuniarie. iunc aut eſt mulia ⁊ ꝓdeſt paupertas vt sͣ. de officio preſidis. l. illicitis.§. fi. aui eſt pena ordinaria ⁊ nocet paupertas qꝛ ꝙ npn poteſt pecunia luit corpore vi. sͣ. de iur. om. iudi. l. ſi ꝗs id qd̓ ſi de remiſſione ſatiſdatōis ꝓdeſt paupertas. jͣ. fi cui pluſquam per. l. fal. l. cum non facile. Pe. tamen intelligit. l. il lam etiam in diuite qui non poteſt ſatiſdare ſi de excuſatione tuie le prodeſt jͣ. de excu. tuto. l. paupertas. alia priuilegia ac incōmoda paupertatis no. dicta. l. ſi quis ad declinādam. de epiſco. ⁊ cle. ¶ Circa appellationem an quis cogat̉ appellare dic aut ē eius cauſa principaliter ⁊ ſecūdario vt qꝛ eſt debitor prīcipalis ⁊ n̄ cogi tur appellare nec proſequi. vi. C. de appella. l. ſiquis libellos. aut cauſa ad eum pertinet principaliter ⁊ ad alium ſecūdario vi in fi deiuſſore ꝯdemuato qui habet regreſſum contra principalem vel in emptore qui hꝫ regreſſum ꝯtra venditorem. tunc aut certum eſt ꝙ hꝫ bonam cām ⁊ debeo appellare ⁊ ꝓſequi ſi malam vero ī du dio ſi appello preſumor credidiſſe habere bonam cām ⁊ ieneor ꝓ ſequi ſi nō appello preſumor credidiſſe habere malam cām ⁊ ex cuſor ꝓpter ſentētiam vt. jͣ. de euictio. l. herēnius.§. ſeia. ¶ Aut nec principaliter nec ſecūdario cā ad me pertinet vt qꝛ ꝓcurator tunc teneor appellare ſed non ꝓſequi. C. de ꝓcurato. l. inuitus. ⁊ d̓ appel. l. ſi acior fallit ſi ē pauper ⁊ principali denūciet vt hic. ¶ Procurator de dolo tenet̉ ⁊ vi Polo procur. gdc eſſem doio rellata cui paſi emitit id quod eſt ex bona fide.i. vt reſtituat domino quicquid conſe quuius eſt occaſione mādati. hoc dicit vſqꝫ ad. l. idemqꝫ.§. ſi pro curator. ⁊ vide quod plene dixi. sͣ. depoſiti. l. ꝙ nerua. ver. item eſt ſciendum ⁊ per totum. ibi qui.ſ. ꝓcur. vel quilibꝫ mādatarius. ibi emeres meo nomine. ⁊. ſic nō ob. sͣ. e. l.§. ſi tutores. in ver. aut ſi la ta. ibi teneberis mihi ad eſtimationē ſerui in fi. ⁊ vide quod notaui. jͣ. de aci. emp. l. iul.§. ſi ꝓcur. ⁊ eſt bene notabilis iſte tex. qꝛ optime exemplificat dolum ⁊ laiā culpā. vt. jͣ. e. l. dolus. ¶ Odoſ. ſic diffinit dolū. C. de neg. ge. l. tutori dolus ē fraudulenia machinatio in gerēdo. sͣ. de dolo. l. i.§. i. ⁊ de pac. l. iurgē.§. ſed ſi ſi audandi lata culpa eſt ignorare id quod omnes intelligūt puta dimitte re equum in paſcuis vel ſimilia. jͣ. de verbo. ſigni. l. late. ⁊ de iur. ⁊ fac. igno. l. nec ſupina. leuis culpa eſt que ex negligentia peruenit. C. arbi. tute. l. quicquid.§. ꝯmo. l. ſi vt certo.§. nunc videndum. leuiſſima eſt que per diligentiſſimum hominem potuiſſet prouideti. vi colligitur dicto.§. nūc vidēdum. ⁊.§. ſeq. ⁊ de reg. iur. l. cōira ctus caſus fortuitus eſt ꝗ humano ꝯſilio ꝓuideri non poteſt. jͣ. d̓ admi. re. ad ciui. ꝑti. l. ij.§. eo tempore. ⁊. C. de pigno. aci. l. que for tuitis. ⁊ de hoc vide quod dixi. jͣ. de act. ⁊ ob. l. i.§. is quoqꝫ. ⁊ ple

Mandati. niſſime dicta. l. quod nerua. ſupra depo. Item colligit glo. hic do lum preſumi. quod intellige verum eſſe quotiens aliquis ſcit vel ſcire dꝫ ſe facere debere. vbi autem iſta ceſſaat ceſſai etiam preſūptio doli ⁊ ꝓbari dꝫ. vt. C. de dolo. l. dolum. vbi plene dixi. ⁊ taugitur per Di. de regu. iur. ſemper in dubijs. ¶ Ultimo ex fi. no. ꝙ ille qui cedit iura tenetur facere ceſſionarium ꝓcuratorem in rem ſuam. ꝓ hoc. sͣ. de mino. l. quod ſi minor. in prin. ⁊ fami. her. l. plane. ⁊ de iſta materia ceſſionis actionum vide in ſpeculo d̓ ceſ ſione actionum vt in margarita galeoti de ꝓcura. in rem ſuam. ⁊ quod dixi. C. de here. vel act. vendi. ſuper rubricam. ⁊. l. ēptor. ¶ Etiam facio no. verba que ſepe q E LuO. ꝓponūtur in cōiracubus ꝙ quis con nenit defenctere rem ſuo facto tantum ad quod cōcor. sͣ. de noxa. l. ſiquis a multis in fi. jͣ. de here. ven. l. ij. primio reſponſo. ⁊ de ver. ſig. l. ſi cū fundū. ¶ Ibi qͣꝫ bona fide quam deſide Memqꝫ racnaura cōiracius. vel quam ex bona fide ⁊ equitate. cōtractus cōuenit eum preſtare. Ibi procuratori qui emit. ibi condemnabitur qd̓ cedat actiones domino. ¶ Ibi officio iudicis deſeruiente actio Si ex fundo. mandatlibioponet etiam ame moram vt. jͣ. de vſu. l. videamus.§. actionem. ar. jͣ.§. ꝓxi. ¶ Debei ꝓcurator vſuras ex pecunia do Si procur min ex mora ⁊ quaſi mora. h. dibi eūp̄ſta re niſi illas reſtituerit illis quibus extorſit cū hodie ſint indebite vt dixi. C. de vſur. ſuꝑ rubrica. ⁊ aut̓. ad hoc. ibi nō exercuerit pecuniā.i. nō fenerauerit ꝓcur. pecuniā domini. ibi vſuras eū p̄ſtare iſta littera bene facit ꝙ ſi fideiuſſor ſoluat vſuras ꝙ eas recuꝑare poſ ſii in principali ſicut ⁊ ſortem. ¶ In cōtrariū facit. sͣ. de rei vend. l.emptor. de hoc plene dixi. C. de dolo. l. i. ⁊ de ſumma tri. l. i. ver. circa hāc materiā. ⁊ no. extra de fideiuſ. c. ꝑuenit. ¶ Quid ſi iſte ꝓcur. pecuniā domini ſuo ꝓprio nomine ⁊ ſuo ꝑiculo fenerauit. an reſtituet vſuras receptas domino videtur ꝙ ſic per hūc.§. ibi ſiue ei mādat ſiue nō ad idem. sͣ. de pigno. aci. l. quāuis.§. fi. de ne go. ge. l. at qui natura.§. pe. ⁊ de ꝓcu. l. qui ꝓprio.§. vt in ceteris. In cōtrariū facit. sͣ. de rei ven. l. ſi naues. ⁊ ibi in glo. que videtur decidere qō̓nem. ⁊ ad hoc. jͣ. ti. ꝓxi. l. ſi vnus.§. iteꝫ ſi vnus nō ob. iſte.§. qꝛ hic mutuauit ⁊ fenerauit nomine domini ex mādato pre cedēte lꝫ mādatū nō ꝯtineret de vſur. ⁊ hoc indicat glo. que eſt ſu per verbo ſiue nō. Nō ob. l. quāuis.§. fi. qꝛ ibi nō loquit̉ de vſuris ꝑceptis ſꝫ debitis ẜm morē regionis ex eo ꝙ vſus ē pecūiā. ⁊ hoc indicai ẜm reſponſuꝫ eiuſdē.§. nō ob. l. at qui natura.§. pe. qꝛ ⁊ ibi fenerauit nomine illius cuius negocia gerebat. ⁊ in.§. vt in ceteris ſimiliter fecit nomine domini. ad hoc vide quod notaui ⁊ dixi. C. de admi. tu. aut̄. nouiſſime fignata ſuꝑ rubrica. ¶ In glo. que eſt in bonefidei in fi. ⁊ quod ibi dicit̉ tutele negocia expone.i. tutelaria negocia vt ibi no. ¶ Quādo vnus ꝯͣctus deducit̉ in mādaiū ſi Si titio ille ꝯͣcius recipiat ſubſtātialia ⁊ naturalia agendū ē ex illo cōtractu non ex mādato. ſecus ſi nō recepiſſet ſubſtātialia. h. d. ⁊ ꝓ hoc. jͣ. de aci. emp. l. ſi heres. ibi acciperet ⁊ accepit. ibi nō acturū. vide. C. ſi ſeruus extero. l. i. in quarta qōne. ibi hꝫ obliga tum tanquam principalem. Nec obſtat. jͣ. e. l. qui patitur. vt ibi no. ¶ Qui fideiubet in cām inſtitor̄. agit mā Idem PaP. aati ꝯͣ dominū quaſi inſtitoria. h. d. ibi fide iuſſit ꝓ ꝓcuratore. ibi acciperet ⁊ accepit. ibi dandā ꝯͣ dominum. ibi prepoſuiſſe eū.ſ. ꝓcu. ibi videat̉.ſ. dominus. ſed que ē rō ꝙ nō hꝫ locū ꝓprie inſtitoria. reſpōdeo qꝛ tūc locū hꝫ cū plura negocia cōmittunt gerenda. vt. sͣ. de inſtitoria. l. cuicūqꝫ. ſꝫ hic erat p̄poſitꝰ vni negocio tamū.ſ. pecuniā mutuo ſumendā que nō eſt ꝓprie ne gociatio. ſꝫ dare mutuo ⁊ recipere ſic ẜm Mar. fili. ¶ Qui hꝫ actōem quefiSi cui mandauero am̄ ſicut ꝓcur. meus de ea dꝫ facere quod mihi placet. hoc dicit. ibi ſtipulet̉ ⁊ ip̄e fecit. ibi vel ſi cui alij voluero iſta littera bene facit ad id quod vidi dubitari. videlicet ſi fideiuſſor cui cedi debent iura per creditorem velit ea alij cedi. An creditor hoc facere teneatur ē videt̉ ꝙ ſic per hanc. lr̄am. ⁊ pro hoc ſiquis alteri vel ſibi. l. cū eos. ⁊ maxime quia creditori non nocet. jͣ. de euictōibus. l. in creditore. ¶ Ibi mandante filia ⁊ ſic eius nomine. ar. jͣ. ſo. ma. l. poſt dotem. cum ibi notatis ⁊ ſic non ob. C. de rei vx. ac. l. vnica.§. accedit. ibi ſtipulata ſit ſibi matri. nam ſi ipſi filie de equitate daretur ei vtilis actio ſine ceſſio ne. argu. jͣ. ſo. ma. l. gaius. ⁊ quod ibi no. ibi teneri filie ⁊ ſic facit ad id quod dictum eſt. sͣ. ꝓxi. ¶ Et diſtingue quia aliquando adhi beo aliquem ad ſtipulan. vt ꝓcur̄. ⁊ debet facere velle meū vt hic aliquando volens ei donare ⁊ tunc aut cā mortis ⁊ poſſum penitere. aut inter viuos ⁊ non poſſum. Et ſi dubitatur an inter viuos an cauſa mortis. aut in donatōe ſuit habita mentio mortis ⁊ prelumitur cā mortis aut non ⁊ preſumit̉ inier viuos. jͣ. de do. cā mor. l. ſeia. ⁊ de leg. ij. l. ſi quis decedens.§. nuptura. ⁊ ibi pcr Dy. Et ſi non appareat voluerit donare vel non p̄ſumitur ꝙ non. arg. jͣ. de ꝓba. l. cum de indebito. ſo. ma. l. que dotis. ⁊ de iure do. l. ij. ⁊ non facit iſte.§. ꝓ Ia. de are. in eo qd̓ dixi. sͣ. ſi cer. pe. l. certi cōditio.§. ſi nūmos. Ia. bu. Et vide in qōnibus Py. cxij. qōne que incipit lutius titius gaio ſe. ⁊. cxliiij. que incipit gallus preſſius. ⁊. clx. que ſtiōe que faciun ad hanc materiā. ¶ Admonitio vel ꝯſilium non inducūt man Si quis qaium hoc dicit. Ibi pecuniam domim credita ſit de ꝯſilio ſempronij. ibi interuenit nec ob sͣ. e. l. i. in princi. vt ibi no. ¶ Pro declaratōe quere an iſte cuius cōſilium peti debebat teneatur actionem mandati. dic ꝙ aut erat particeps officij ⁊ teneri dꝫ. sͣ. de exercito. l. i.§. ſi plures. vbi hanc materiam pleniſſime explicaui. Aut non erat particeps ſed ſimplex cōſiliarius ⁊ nō obligatur vt hic niſi doloſe ꝯſuluerit vt plene dixi. sͣ. e. l. ij. ¶ Se cundo quere an ille qui dꝫ ꝯſilium petere teneatur illud ſequi ⁊ dic aut erat particeps officij ⁊ colliga tenciur petere conſilium ⁊ ſequi alias non valeat quod agitur vt dicio.§. ſi plures. ¶ Si vero erat particeps officij vel eſſe non poterat. tunc de vrbāntiate peti dꝫ eius ꝯſilium ſed non ſequi. vt. jͣ. de admi. tu. l. quidam decedens.§. pap̄. vbi etiam de hoc ſatis dixi. ¶ Si vero non erat ꝑticeps officij eſſe tamen poterat. tunc ſi dictum erat ꝙ fieret de eius cōſilio peti debet ⁊ ſequi ſi cum cōſilio petere tenet̉ ſꝫ non ſequi de neceſſitate. jͣ. de admi. iu. l. titium ⁊ meuium vbi de hoc ratio prepoſitio de ⁊ ex denotant cām naturalem vt. jͣ. de incen. rui. nau. l. i.§. ex incendio. ⁊ auget̉ vi. sͣ. depo. l. i.§. i. Sed preſuppoſitio cum denotat quoddam accidens. ⁊ ideo petere tenet̉. ſed non ſequi ꝙ facit ſi ſtatuto caueatur ꝙ nullus poſſit de aliena iniuria accuſare ſine cōſenſu iniuriati qūo debeat dicere in accuſatōe. Nā aut delicium eſt publicum ⁊ non dꝫ dicere cōſenſu quia preſuppo neret cauſam agendi fore cōſenſuꝫ. ⁊ ſic vt ꝓcur. videret̉ qui non pōt interuenire in publicis criminibus. C. qui accu. non poſſunt l. ij. ⁊ de pub. iudi. l. penul.§. ad cximē. ⁊ ideo dꝫ dicere cū cōſenſu ſꝫ ſi crimen ſit priuatum pōt dicere qūo vult. Sed vt omnis iollat̉ dubitatio dꝫ dicere habēs ꝯſenſum talis. Nam poſſit dubitari d̓ crimine quādoqꝫ an ſit publicū vel priuatū. ¶ Quid enim ſi ſta tutum imponeret penam pecuniariā homicide non vr̄ publicum cum non ꝯtineat penā corꝑalem. In ꝯͣrium vr̄ quia delicium diiu dicatur maxime ex atrocitate ꝙͣ ex pene impoſitōe vi. l. ſi quis. ⁊ hic genus. C. de epiſ. ⁊ cle. Ia. bu. licet ꝯͣ faciat. jͣ. de penis. l. quod ad ſtatum vbi de hoc. ¶ Dꝫ hēre cōmodū vſurariuꝫ ꝗ Si mandauer O. periculū muiui ſuſtinci. hoc dicit. ⁊ vide qd̓ dixi. sͣ.§. ſi ꝓcur. In glo. hec actio in fi. qꝛ ibi ſocius credidit ꝯͣ volūtatem ſocij. vnde dic hunc ver. quāuis loqui quando dominus non mandauerat aliter pecuniam mutuari ſed ꝓhibue rai. ꝓcur̄. vero nihilominꝰ mutuauit. vnde ꝑiculo ſuo eſt hoc nomen. nec ob. prin. qꝛ ibi non mutuauit ꝯͣ domini voluūtatē ſed eius mādato vnde nō eſt ꝑiculo ſuo. lꝫ viuras ꝯͣ volūtatē domini fue rit ſtipulatus. Ia. de ra. Ia. bu. ⁊ Ray. ¶ Hic incipit tractare de ꝯͣria manda Idem labe̓o. Ibi reputaiōes. expenſarum quas fecit̉ ꝓcurator in re domini neceſſario vel vtiliter. ⁊ cōcor. jͣ. de an. le. l. ſeie.§. fi. ⁊ vide quod no. per Archi. xvi. q i. c. nos aūt. ibi admittere ꝑ actionē mandati ꝯͣriam vt. jͣ. e. l. ſi vero nō re.§. ſi mihi. ibi fructus ꝑceptos ex re domini. ibi ſumptus fecit in re domini. ibi niſi ſalarium no. hunc tex. ꝙ ſi ābaſſiatores cōis expendiant vltra ſalariū eis ſtatutum ꝙ nō recuꝑant actioni. Et no. qōnem

Quuduti. que ſit in fi. glo. que bene facit ad materiā ꝯdemnat̉. expenſarū. de quo dixi. sͣ. de iudi. l. ꝓperandū.§. ſinaūt alteruter. ſi iuii eques cū cōſueuerit ire pedes an expente equi debeant reſtitui. In glo. hos ſumptus ibi a tuto.§. fi. ⁊ melius de tute. ⁊ ra. diſtra. l. prima.§. ſi pupillus. ¶ Ibi ⁊ ſi ſine iudicio ⁊ ſic ſponte ⁊ Fideſuſſores. ſine controuerſia. ibi ſoluerint creditori de ſuo. ¶ Exceptōes ꝯpetentes ſoli fideiuſſo Dener aliter. n̄ pōt fideiuſſor ominere ⁊ agere mandati ⁊ competen̄. ſoli reo ſi eidem denunciet ꝙ opponat. h. d. Ibi vti non potuit ex ſua ꝑſona ſed fideiuſſor ſic puta qꝛ factū erat pa ctum ne ab eo peieret̉ ſi aliquid inhoneſtū vel indecens faceret. ibi quā reus ex ſua ꝑſona ibi vel ꝓcuratorie nomine ⁊ in eius defenſion̄. illā exceptionē opponat. nec ob. sͣ. de pactis. l. ⁊ hr̄di.§. nos aūt qꝛ hic defenſor in rem ſuam ibi non. ar. jͣ. rem ra. ha. l. ꝓcur̄. ad exhiben.§. i. Itē non ob. jͣ. de fideiuſſ. l. marcellus. vt ibi per Dy. dic ergo aut exceptio cōpetit ſibi fideiuſſori ⁊ loquit̉ prin. huiꝰ.§. ſi ſoli reo. tunc ſcd̓a pars vt no. jͣ. eo. l. ſi fideiuſſor. ſi vterqꝫ. tunc loquit̉ dicta. l. ſi fideiuſſor. Creditor volēs remunerare fideiuſ Si fideiuſiori. ſdem iberi cum ꝑ actepiſlatenē ꝑ ꝯſequens liberat̉ reus ⁊ agit fideiuſſor mandati. hoc dicit. Ibi a creditore ⁊ ꝑ cōſequens reus liberat̉ vt dicit gl. ⁊ nihil allegat. ſed allegat jͣ. de acceptil. l. ⁊ ꝑ iuſiur̄.§. qui ita. vt ibi no. in fi. idē ſi creditor. nideiuſſor heredē inſtituit. ⁊ hoc ſequit̉ in. l. que ſequit̉ ⁊ cōtinuatur v̓o. ex prima parte huius.§. ꝙ obligatto quia quis tenetur ad antidora nō facit deſinere donat̉. eē id quod dat̉ remunerandi. cā lꝫ. l. dicat talem remunerationē eſſe quoddā genus ꝑmutationis. sͣ. de peti. here. l. ſed ⁊ ſi lege co.§. cōſuluit. ⁊ ꝙ ſit donatio ꝓbat̉ etiam. jͣ. e. l. ſi vero nō remu.§. idem pap̄. ⁊ vt plene habeas huius.§. materiā. ⁊. l. ſequētium que cōtinuant̉ dico aliquando ꝗs non filius vel ſeruus ē fideiuſſor ⁊ liberat̉. ⁊ tunc dic aut creditor volens remunerare eum liberauit vel ei legauit. ⁊ tunc fideiuſſor agit mandati vt hic.§. aliquādo. creditor voluit principaliter donare fideiuſſori ⁊ euꝫ liberauit tūc n̄ agit fideiuſſor. vi. jͣ. e. l. ſi vero non remunerandi. in princi. ¶ Aliquādo quidam tertius volens donare fideiuſſori ſoluit ꝓ fideiuſſore creditori ⁊ tunc agit fideiuſ ſor mandati. vt. e. l. ſi vero. v̓. marcellus. ⁊. jͣ. e. l. inter cās.§. fi is ꝙ ⁊ aſſigna rōnem glo. ¶ Et ꝯͣ hoc op. duobus modis. primo qꝛ ſicut quādo voluit remunerare fideiuſſor tollitur naturalis qua creditor ei ad antidora tenebat̉. ⁊ ꝓ hoc vr̄ ei abeſſe ſic ⁊ quando creditor voluit ei principaliter donare obligat̉ fideiuſſor de antidora ⁊ ſic vr̄ ei abeſſe ergo vtroqꝫ caſu idem iur̄ eſt ⁊ dꝫ fideiuſſor agere mādati ꝯͣ reum quod negat̉ in prin. l. ſi vero. Reſpondeo quādo dominꝰ voluit remunerare fideiuſſorē. ⁊ ſic vr̄ ei abeſſe non vr̄ ꝓprie nec ꝑfecte donatio. vt. d. l. ſꝫ ⁊ ſi lege.§. ꝯſuluit. de peti. here. Sꝫ quādo voluit donare lꝫ fideiuſſor obliget̉ ad an tidora nō tamē tenet̉ ſibi aliꝗd cū ex illa obligōe ꝯueniri nō poſſit. ⁊ iō nō vr̄ ſibi abeſſe. ⁊ iō tunc non agit mādati. ¶ Itē op. fi ctio que hꝫ locū in pluribus ꝑſonis dꝫ hēre locū in vna. sͣ. ſi cer. pe. l. ſingularia. ſicut ergo quādo alius volens donare fideiuſſori ſoluit ꝓ ſideiuſſore fingit̉ pecuniā ad fideiuſſorē ꝑueniſſe ⁊ ipſum ſoluiſſe ⁊ iō agit ꝯͣ prīcipalē. ita ⁊ quādo creditor liberat eū animo donādi. vr̄ pecunia ꝑueniſſe ad ip̄m fideiuſſorē ⁊ poſtea ſoluiſſe. ⁊ ſic viroqꝫ caſu dꝫ agere ꝯͣ principalē. Sꝫ dic ꝙ creditor nō vr̄ ſoluiſſe pecuniā donare ſꝫ liberationē. ⁊ iō nō cadit in illa fictio. ſi vero filius vel ſeruus fideiuſſerūt. iūc dic ꝙ ſi ſoluat filiꝰ vel ſernus hꝫ locū. l. ſi vero. ver. plane. ij. qꝛ aūt intererat domini vel pr̄is qꝛ ſoluit de peculio ⁊ ſic intereſt ſua agi qꝛ ab eis exegit ⁊ agit pat̄ vel dominꝰ. ſi vero nō intereſt qui nō ſoluit ⁊ diſtingue ꝙ tūc ex ꝑſona ſua nō agit pr̄ ſꝫ ex ꝑſona filij agit mandati. ⁊ dominus ex ꝑſona ſerui mādati nō agit qꝛ nō tenuit fideiuſſor ſed repetit ſolutū ꝑ ꝯditionē indebiti. ⁊ in hoc ē dr̄ia inter ſeruū ⁊ filiū aut aliꝰ ſoluit ꝓ filio vel ſeruo ⁊ hꝫ locū ver. plane. prīo in. l. ſi vero. quia aut ſoluēs voluit donare pr̄i vel domino. tūc non agit pr̄ vel dominꝰ ſuo nomine ſi nō voluit donare pr̄i vel domino tūc nō agit pr̄ vel dominꝰ ex ꝑſona ꝓpria ſed ex ꝑſona filij agit pr̄ ⁊ ex ꝑſona ẜui agit dn̄s vt p̄dixi. Ia. bu. In gl. tātū eiꝫ in fi. vel dic vt in. l. ſi v̓o. in fi. gl. magne. ¶ Caue a fine glo. quia male dicit imo ē I Ei hoc verum indiſtincie. vl. jͣ. de euic. l. ſi ei.§. ſi is qui fundum. Riꝫ. I vero non remunerandi: ¶ Ibi donādo inter viuos. ibi non acturum. quia ſibi non abeſt ⁊ creditori nō adeſt. nec ob. jͣ. e. l. iul. vt ibi no. ibi ſiquis donaturus inter viuos. ibi mandati actionem. qꝛ per alium creditori ſoluiſſe videtur in verbo plane. ibi ſoluero creditori. ibi nō acturos ſuo nomine. ibi donatum voluit vere nec ficte. quia cum fingar donare filio non poſſum fingi donare patri. quia vna diſpoſitio non reſpicit duplicem fictionem. vt. jͣ. de iure do. l. cum poſt.§. gener. ⁊ ſic non ob. ſequens verſi. plane. ⁊.§. ſi fi lio. quia ibi eſt ſoluꝫ vna fictio qua pater vel dominus ſoluiſſe vi detur. ibi qui ſoluit quare nec per ſe nec per alium ſoluiſſe videtur in ver. plane. ibi ſoluit de pecunia ſibi data. ibi mandati acturū ad uerſus eū pro quo ſeruus fideiuſſit. ¶ In ver. ideꝫ marcellus. ibi fideiuſſerit ⁊ condemnatus ſit pater vel filius. alias nec ſi eſſet in peculio ageret niſi vt dicit ſequens glo.ſ. vt liberetur. item ceſſat mandati actio nomine proprio patri competens ⁊c. ſi ꝯdemnatꝰ ſit filius vel diu in obligatione ſtetit cum patris pecuniariter non interſit ſed ex perſona cuius intereſt etiam ceſſante iuſſu. ⁊ nihil in peculio exiſtente competere credo. Ia. de are. In glo. imo ⁊ tunc. ⁊ tunc diuide hanc glo. in duas partes. quarum prima exponit pͥn ci. l. ⁊ ver. marcellus. ⁊.§. ſi is qui. jͣ. e. l. inter cauſas. Scd̓a exponit ver. plane. ⁊ in fi. reddit ad. l. idemqꝫ in fi. ibi ſed bul. cōtra in hoc quia dicit filiuſfami. hanc actionem intendere poſſe ⁊ forte bene de equitate vt. sͣ. ſi cerium pe. l. ſi ⁊ me ⁊ ticium. Rai. ⁊ Nico. ¶ In glo. ipſemet. ibi alij dicunt iſte ver. deberet iungi ad gl. ma gnam ibi. ſed Bul. contra in hoc. ¶ Ultimo. Andr. inducit hāc l. ſi conduxi aduocatum vt mecum veniret ad aliquam ciuitatem ⁊ ꝓmiſi ſibi facere expenſas vltra ſalarium aduocationis ⁊ inuenit ibi amicum ſuum qui fecit ſibi expenſas ꝙ a me repetere non poſſit. Gui. de ſuꝫ. ⁊ Specu. ti. de expen. diſtinguūt ẜm hunc.§. quia aut ille amicas fecit animo remunerandi ⁊ petet aut animo ſimpliciter donandi ⁊ non petet. ſed ipſe dicit ꝙ hec lex nihil facit quia hic debitori priacipali adeſt. ſed in queſtione de clientulo nihil adeſt. vnde dicit ꝙ clientulus indiſtincte non tenet̉ ar. jͣ. locati. l. ꝙ ſi domus in fi. Sed ſi dicēs imo illa eſt contra. qꝛ ibi remittit̉ penſio. ſed iō. remittit̉ qꝛ domū nō habitauit. ¶ Ibi ueratius ait non ob. sͣ. ver. plane inquit vt Si filio bi dixi. ⁊ vide de ver. obl. cūſeruus. ¶ Filio dandam ⁊ non patri. Ibi habere non fi Si filio. lium. argu. eius quod dixi ſupia in ver. plane inquit in glo. in duobus. Ibi alia actione quia vbi preceſſit mandatum agit mandati vbi n̄ agit neg. ge. ibi ex equitate. prīa tuiior. ¶ Uide. sͣ. de his qui no. infa. l. furti.§. Contrario. mandati. e Rofre. de contraria aciōe mā dati. ¶ Idem pap. vna donatio inducit preſumptionē alterius. ⁊ remuneratio non tollit nomen donationis. hoc dicit. ibi beſſem..i. octo vncias. ⁊ ſic duas partes. vt inſtit̉. de here. inſti.§. hereditas Ibi tradi ex donatione. ibi reſiduum precij.i. tertiam partē. ibi trien tis precium.i. tertiam partem precij. ibi percepit forte a colonis dicti predij. ibi ꝙ ſi donationem dicti predij. ibi donaſſe. ⁊ ſic n̄ agit ad dictam tertiam partem precij per eum ſoluta. ¶ In glo. ſic eī go ibi.§. ſi oliuam. ⁊ de hoc no. sͣ. ad velleia. l. ſi ego. ⁊ ſoluto ma. l. que dotis. ¶ In ea. glo. in fi. ſolu. in precedētibus erat cāe preſumptionis donationis in iſtis non. vel dic quod regula eſt quod quis non preſumit̉ donare vt dicta. l. non ignorans. quia nemo p̄ſumitur iactare. vt. jͣ. de ꝓba. l. cum de indebito. ⁊ de donatio. l. filiuſfamilias. in contrarijs eſt ſpeciale. ⁊ ratio ſpecialitatis patet in omnibus. ¶ Qui impedit agit Si mihi mandaueris. de eo quod impedit. ⁊ vſuris eius. hoc dicit. Ibi mandati actionem contraria. Ibi quis ſuſceptor mandati. ibi ⁊ ſoluit ⁊ ab eis debitorem liberauit. ibi arbi trabitur an autem iſte vſure debeantur iure canonico. dicam īfra ti. ꝓxi. l. ſocium qui in principio. In glo. non ſolum in fine quia ibi eſt veritas. Albe. de roſate

Mandati. 1 ¶ Concor. jͣ. de donatio. l. ſi tibi rem. ⁊ non fuit do Medi. vt des qꝛ nō trāſtuli dominium. ¶ Adoleſcentes. ¶ Quis ſit adoleſceſcens ⁊ adoleſcētia. Ul vide per Arebi. xij. q. i. c. l. ⁊ dicitur adoleſcens tripliciter. vt no. per eum. xxvi. q. vlt. c. allegant. ⁊ vide in alphabeto dictione adoleſcentia. ⁊ dicit̉ adoleſcens etiā. ⁊ ſi ſit minor. xxv. annis. vt infra de lega. iij. l. non aliter.§. i. in fi. ⁊ ad hoc de cura. furio. l. ſi furioſo in prin. ¶ Ibi ꝓbatur luxurioſus conſecutiue ⁊ cōmuniter accidentibus. ſi iuuenis ergo luxurioſus. ibi actione per in integrū reſti. ẜm quoſdam in dic ipſo iure ẜm Iaco. de are. ⁊ Rai. ⁊ vide Azo. in ſumma huius ti.§. contrahitur mandatuꝫ. ⁊.§. ſeq. ⁊. l. pro emptore. l. ſiquis cum ſciret. ⁊ quod dixi. jͣ. de ver. ob. l. his cui bonis. ⁊ sͣ. de mino. quidam. ¶ Pulcher eſt iſte.§. ⁊ cōtinue occurrēs IIN ⁊ dicit ꝙ epiſtola recōmendatoria non obligat ſcribē tem. ⁊ ad hoc bene C. de fideiuſ. liber. l. ex verbo cōmēdo. ⁊ ibi in glo. ⁊ vide in alphabeto dictione ꝯmendamus. quis mādauerit. ¶ Ibi pr̄ tenet̉ vi ī caſibꝰ inſti. ꝙ eū eo in Ul fi. Ibi bene credis nota verba. creditam. ¶ Mandatum debet obligationem p̄ Ul Poſt cedere ⁊ non ſequi niſi in caſuqui ſequitur. hoc dicit nō ob. sͣ. qui ſatiſda. cog. l. iul. vt ibi colligitur. ibi expectares tu creditor. ibi pertinere. ⁊ ſic tenetur act. mandati. ¶ Sed querit Andre. heres debitorem cuius bona capi feceram. dicit amicus meus dimitte hec bona ⁊ ego ꝓmitto ꝙ ſoluam tibi debitum tali die lapſa die peto ab amico mihi debitum ⁊ lite ꝯieſtata ſumus ī prolatione ſentētie. dicit ille non ꝓmiſſi per ſtipulatōem. Item di cit quod conueniam primo principalem. queritur quid iuris. Hec queſtio diſputata fuit bononie ⁊ terminatum ꝙ eſſet hic caſus in ver. plane. ⁊ quod iſte teneretur mādati nec requireretur ſtipulatio cum ſolo conſenſu mādati cōtrahatur ⁊ quod nō requiretur primo cōueniri principalem quaſi videaiur exceptioni renūciaſſe dic promittendo Tho. formagͣ. ⁊ Andre. ⁊ vide quod no. in auct̄. d̓ ſideiuſſo.§. primo. ¶ Item glo. hic dicit ꝙ fideiuſſor poteſt ca pi a te ⁊ poſt contrarium no. jͣ. de fideiuſſo. ſuper rubrica. ſed dic vt ibi dixi. ¶ Item ait ibi quid fecerat de pecunia pupilli. ibi ī pu pilo nec adulto. mandauero. ¶ Mandatum ſoluitur ſi reuocetur re inte Ut gra. hoc dicit. Ibi mutauero re integra. ⁊ vide quod dixi C. e. l. mandatum. In glo. in fi. preterea. ibi iuſta ignorantia hic nō ⁊ ſic nō ex vi mādati liberatur vt hic dicitur. ſed ex iuſta ignorantia vt ibi. Ia. but. marcellus. ¶ Hic agit heres mandātis vi mādaIdemn agere vt explicei mandalum quātum iuſcepit. ibi il lum vero hic agit mādatarius. ibi mādati contraria. ibi ſua pecu nia mandatarij cui certum ſalarium pro hoc erat conſtituium ar. sͣ. e. l. idemqꝫ.§. labeo ẜm Ia. de are. licet glo. aliter exponat. ¶ In glo. contra hered̓. ibi fieri debuit quia poſt mortem nihil habet ſuum. Iaco. de are. in glo. ſed qualiter. ibi videtur ꝙ poſſit hoc impugnat Marti. fili. per. l. sͣ. de relig. l. ſiquis ſepulchrum.§. hoc edictum. ſed dic aut mando tibi quod mihi facias monumē tum ⁊ re integra me penitet ⁊ reuocare poſſum vt hac glo. qꝛ tūc non adeſt fauor ſepulchrorum. aut ego mandaui ⁊ heres meꝰ vult reuocare ⁊ non poteſt vt dicta. l. ſiquis ſepulchrum. ¶ Si queris an morte mandantis finiatur mandatum. aut mando aliquid fleri in vita ⁊ cuius effectus finitur in vita. ⁊ tunc mandatum morte finitur. vt. C. mandati. l. mandatum. aut mando aliquid fiendum poſt mortem ⁊ non finitur morte vt hic. ⁊ de ſo. l. fi. aut mando ali quid cuſus effectus incipit poſt morem. ⁊ tunc capitur media via ſ. ꝙ ſi mādatarius ignorat de morte nō videt̉ reuocalū alias ſic. de le. ij. l. cū pater.§. meuio. Ia. bu. Et p̄dcā allegabāt̉ qꝛ ſtatuto cauebat̉ ꝙ teſtamētū nō valeret niſi regiſtratuꝫ foret. in regiſtro cōis ⁊ aliꝗs fecerat teſtm̄ ⁊ ꝯſtituerati ꝓcur. ad faciēdū regiſtrari dubitabat̉ an poſt mortē teſtōris ꝓcur. poſſet facere regiſtrari determinatū fuit ꝙ ſic. qꝛ effectus teſti capit vires ꝑ morteꝫ ⁊c. ⁊ ita iſtud mādatū videt̉ collaiū etiā ꝑ mortem. ⁊ ꝓ hoc. jͣ. l. ꝓxi. Ꝙ ibi tenēt̉ ꝯͣria mādati. ⁊ agūt Dem eſt. ꝯirecta. nec obā. ſa. her. l. q erat ī prin. vt ibi no. In gl. ibi actū fuit tacite qꝛ collatū fuit poſt morteꝫ in fi. melius dic vt. d. l. fi. ⁊ plenius d̓ do dona. cā mortis. l. mortis cā.§. tītia. ſed videt̉ alicul. ſed ibi non eſt ꝯctus mādati ſꝫ. innominatus. ſꝫ do vi facias vt ibi no. ¶ Heres fideiuſſoris ſoluens Eredem. geuonē mandaui empior vero ſi ſoluit non agit mandati. ſꝫ agit ꝯͣ hr̄dem libera tamē vt ſibi cedat act̉. mandati. hoc dicit. Ibi iccirco heredem p̄dictū fideiuſſoris. ibi p̄ſtare ⁊ liberat̉ eam cedēdo. vt. sͣ. de peculio. l. qd̓ debet̉. In glo. sͣ. mandati in fi. ad hoc vide quod no. sͣ. de peti. here. l. nec vllā.§. penul. qui incipit. item ſi quis alias ē ſub. l. ab herede. ⁊ qd̓ plene dixi dicia. l. emptor. circa. C. d̓ hē. vel ac. vē. ¶ Si fideiuſſori. Ibi emerit hr̄ditatem pro ſua parte. In glo. i. ex ſtip. in fi. ⁊ infra de here. vel act̉. ven. l. venditor.§. ex hereditate. ¶ Iuſta ignorantia re I mandaſſem. uocauiōis mandatinon nocet ꝓcuratori exequenti mandatū. hoc dicit. Ibi emeres quid aūt ſi mandaui vi vēderes fundū meum. dic vt dicaꝫ. jͣ. de ꝯͣhen. ēp. l. i. in fi. ⁊ no. ꝑ Pe. C. mandati. l. mādatū. ibi eo qꝛ talis ꝯͣctus ſine mea volūtate poterat explicari ẜm Pe. ⁊ vide qd̓ no. sͣ. de offi. ꝓcur̄. ceſa. l. i. ver. quāto querit̉. ⁊ sͣ. ſi cer. pe. l. is qui in ꝓuincia. ⁊ sͣ. qd̓ iuſſu. l. i.§. ſi ego. ⁊ de ma. vin. l. ſi pater. ⁊. C. de ſatiſdando. l. i. mihi mandauerit. ¶ Etiam in re I quis mandantis e mandatarij conſiſtii. hoc dicit cum. l. ſi mandauero.§. interdum. ⁊.§. ſi hi quorū. jͣ. e. No. ꝙ rauēna eſt antiqua ciuitas qꝛ hic ſit mentio de ea. Item ꝙ eſt ſana qꝛ iſte aurelius infirmus illuc in erat vt ſanaret̉. ſed forte erat inde originarius ⁊ in ea fuit recuperatum ſtudium ⁊ libri iuris ciuilis qui erant perditi. no. jͣ. ſo. ma. in prima glo. ⁊ vide in alphabeto diciōe rauēna. ¶ Rome etiā eſt ſanum morari ẜm glo. vij. q. i. c. qualiter ꝙ non vr̄ mihi. nec ēt de rauēna audiui in glo. locus amenus in fi. ⁊ vide de lega. iij. l. ligni appellatōe.§. lignꝰ. vel ẜm Mar. ſili. ē domus vndiqꝫ clauſa ita ꝙ ventus intrare non poſſet ſed extra ſtat quaſi dicat ventus foras ſtans ⁊ hipocauſta eſt locus clauſus ita ꝙ beſtie intrare non poſſunt vt dr̄ hēre ab hugutōe in libro deriuationū. I mādauero tibi vt a uitio. ¶ Si ſuperueniat ius pendente iudicio ex cā de preterito ſit cōdemna tio. hoc dicit. De hoc plene dixi. sͣ. de iudi. l. non pōt ⁊ de pig. act̉. l. ſi rem.§. fi. patitur. ¶ Patientia hētur pro cōſenſuin t his que reſpiciūtur ꝯmodū patientis. hoc di cit in fi. ⁊ iō mandati tenet̉ regula ē ꝙ tacere ē mediū inter cōſenſum ⁊ ꝯͣditionē de re. iur. l. ꝗ tacet. ⁊ exͣ e. c. ꝗ tacet. ⁊ ibi ꝑ Dy. ⁊ alios fallit ſi reſpicit ꝯmodū patiētꝭ qꝛ tūc habet̉ ꝓ cōſenſu vt hic. ⁊ sͣ. e. l. ſi remunerādi.§. ſi paſſus. idem ſi potuit ꝯdicere ⁊ nō ꝯͣdixit. jͣ. de ꝓig. l. ſi fideiuſſor. Iteꝫ rōe affect̉. jͣ. de dona. inter vi. ⁊ vxo. l. ſi ſeruus. Sꝫ ibi poterat ꝓhibere ſicut ⁊ sͣ. de nox. l. i. ⁊. ij. ⁊ de hoc vide qd̓ plene no. ⁊ dixi. sͣ. de ꝓcur. l. fi. fa.§. inuitus. ⁊ de pig. ac. l. gaius. ¶ Mirabile ꝙ hic claudicat I ſeruus. ꝯcius ſed ſubeſtiuſtarō ⁊ ex cō tractu domini non tenet̉ ēt de peculio. ibi redimat̉ ⁊ mandatarius cum redemit. ibi venditorē mandati ꝯͣria. ibi recipiat ⁊ vr̄ ꝙ ſic ꝑ rōnem que ſequit̉. ibi vliro citroqꝫ. vt. jͣ. de ver. ſig. l. labeo. ſcd̓o. vbi ſint hec eadem verba. ⁊ dic. i. dire ota mandati ⁊ ꝯͣria. ergo hic idem vr̄ cū ex perſona ſerui directa domino queratur. ſed tamen ſecus eſt vt ſequitur ⁊ dic plene. vt. jͣ. e. l. cum ſeruus. ¶ Procurator lucrum X mandato. ſenire non dꝫ h. d. lex. e gl. ¶ Fideiuſſori in fine facitum vel expreſſum. ¶ Mandati actio cō Uꝫ mandato gnit iner mandaniem ⁊ mandatariū non cum eo qui exequit̉ mandatum ab alio ſuſceptum. hoc dicit. Ibi fideiaſſorē cōtempla

Oaudati tione mandantis tm̄. ibi intuitus ſ. tantū. ſed que eſt rō ꝙ ſi vtriuſqꝫ mandatum reſpexit agit mecum mandati. cum egonon māda uerim. Reſpondeo quia cum mando primo videor mandare ꝙ explicet per ſe vel per alium. ⁊ ꝑ cōſequens videor mādare illi cui explicandū mandat. sͣ. de exercitor̄. l. ij. Ia. bu. ¶ Qui exceI mandauero t ibl. que ſines mandati. de eo ꝙ excedit actioneꝫ non hꝫ. hoc dicit. ⁊ in primo exceſſit mandatum in duobus.ſ. in fideiuben do ⁊ ſoluendo vſqꝫ ibi item tractatum. ibi exceſſit ſolum in vno ſcilꝫ in ſoluendo. ibi mandati act̉. cum effectu. ⁊ ſic non ob. jͣ. e. l. ꝗ mandatū vt ibi dicam. Ibi quidam putant ⁊ male. ibi ſolutū fuiſie. ⁊ ſic deducto interuſurio medij temporis. ibi dic in hoc calū ⁊ ī primo. ibi agi poſſe cum effectu. ibi quādo ibi ſoluam. non ob. C. de cōdi. ex lege. l. i. quia ibi ſpeciale vt ibi patet in glo. qui nihil debeam.ſ. tunc in gl. que incipit vt hic. ibi interuſur iū. preterea ibi hꝫ a lege ⁊. l. pōi faciliter auferre dilationē ⁊ dare ei cōmodū interuſurij medij temporis vt. C. qui po. in pig. ba. l. aſſidius. hic erat dilatio cōuentōalis in qua non pōt. l. tantū. non ergo aufert dilationem lꝫ cōmodum medij temporis auferat̉ in fi. ſed ibi ab initio mulier fnit ſubtracta. vnde ibi euētꝰ ꝯditōis nihil oꝑabit̉ hic ſic ꝑꝑ cōmodū medij temporis. vt ibi dixi. ¶ Ibi gerā mandato alieno. ibi delegat Interdum. animo nouandi. ibi expeniar ⁊ ſic inerceſſit mandatū inter creditorem ⁊ ſideiuſſorē. ⁊ hoc tollit primū cōtrarium. ibi ſeruauero a cōuento principali. ibi actione a fideiuſſore in glo.ſ. mandātis. ibi ſed nonne hoc mandatū facium a fideiuſſore. ¶ Et caue qꝛ ẜm ꝙ ſoluitur ꝯͣrium prediciuꝫ de. l. lꝫ.§. ea obligatio. de ꝓcura. non vident̉ ꝓcedere iſte oppōnes. ſed nōne ſufficit prima obligatio ⁊ non eſt opus ſcd̓a. Reſpondeo ſcd̓a eſt vtilis vt ſequit̉ in glo. ⁊ eodem mō potes reſpondere ad. l. ꝗ bis. nam hic ſcd̓a actio eſt bone fidei in qua veniunt vſure ⁊ alia que non veniunt in prima que eſt ſtricti iuris ⁊ ad. l. qui bis. potes etiaꝫ aliter reſpondere vt ibi notatur. nec hic etiaꝫ dicitur ꝙ bis exigat̉. ¶ Hic tꝫ mandaium in re ꝓptiū. Si hi quorum: ent murableniſi intelligas ꝙ non tꝫ ad initio ſed ſi exequat̉ poſtea tꝫ vel hic vendit̉ per eum qui hꝫ ius vendēdi puta per creditorē. ibi intelligit̉ nō ob. C. ſi ſeruꝰ exiero. l. i. vt ibi no. ⁊ facit qd̓ no. sͣ. de pactis. l. epiſtola.§. i. ibi ad merā i. ſtrictā. ibi emas ꝙ hic ꝑ alium feciſſe videris. ¶ Hic eſt mādatum in re mandatarij. ⁊ primo ponit I ¶qōem ⁊ ſoluit vſqꝫ ibi. ⁊ ſane. ibi ponit vtilitatem actiōis mandati. ibi mandatī actione directa. ibi nec obligat mandati cō traria ꝙ dic vt infra. e. l. qui negocia.§. fina. ibi non addixerit.i. vendiderit. Is culus Pone caſum in nube. ibi publicata ſūt ſpecialiter ex titulo ne ſine iuſſu principis. l. i. nō aūt fuit deportatus ẜm Ray. ibi bonis ante queſitis. ibi fiſcū. non ob. jͣ. de iure fiſci. l. metallum. vt ibi no. ⁊ de iſta publicatōe bonorū dic vt pleniſſime dixi. C. de bonis ꝓſcriptorum. auctē. bona dānatorum. ¶ Op. ꝙ bona quādocūqꝫ queſita. vi. C. de bonis ꝓſcripiorum. l. deportati tres ſunt ſoluiōes. ⁊ quelibet vera ẜm Ia. bu. ⁊ dic aut bona iſtius erant publicata ex ꝯͣciū ⁊ tunc poſtea queſita retinet ⁊ hec eſt vna lectura aut per relegationē ⁊ pōt etiam poſtea acquirere ⁊ hec ē ſcd̓a. aut ē deportatus ⁊ tunc ex ꝯͣciū quod eſt iurgentium. pōt poſtea acquirere ⁊ eſt tertia lectura hec tamē poſt mortem eius fiſcus habebit vt. d. l. deportati ſed per teſtamētuꝫ vel iudiciuꝫ nō poſſꝫ acquirere cum hec acquiſitio ſit iuris ciuilis. C. de here. inſti. l. i. ⁊ ſi dicas quid ꝓdeſt ſibi talis aequiſitio iur̄gen. cū actio mādati ⁊ alie actiōes ſint iuris ciuilis vt. sͣ. de ori. iur. l. ij. §. omniū. ⁊.§. deinde. Reſpondeo lꝫ ꝑdat ea que ſunt iur̄ ciuilis vt jͣ. de leg. iij. l. ſi deporiati. tamen eo ipſo ꝙ retinet ea que ſunt iur̄gentiū. ⁊ ſic poſſit qu rere obligōnem ex neceſſaria cōſequentia. habet̉ etiam actiōem qꝛ cui ꝯcedit̉ antecedēs ⁊ cōſequēs neceſſa rio ꝯſequntiuū ad illud sͣ. de ꝓcur. l. ad rē. ⁊. l. ad legatū. ⁊ de iuriſ di. om. iu. l. ij. ⁊ hoc tꝫ Riꝫ. vel ẜm Ia. b lꝫ hēat actionē nō habebit exequatōeꝫ vi dixi. sͣ. de iuſti. ⁊ iur̄. l. ex hoc iure. Cōtrariū vr̄ ſentire. Iaco. de are. qui hic dicit no. confiſcatum agere. ⁊ in iudicio eſſe ſecus īa bānito cui eſſe in foro ⁊ agere denegatur. ad hoc. jͣ. de bonis dā. l. ſed ſi alia. Sed ibi forte ſpeciale ẜm Andre. ⁊ vide quod dixi. C. de here. inſti. l. i. ⁊ de his qui ad eccle. confu. l. ſi ſeruus vltra prin. Rai. tenet ꝙ hic non loquatur in deportato vt di xi in expōne littere. ⁊ hanc etiam ſequitur Odoſ. Sed ꝙ in deportato loqui poſſit facit. d. l. ſi deportati ſeruo. de lega. iij. ⁊ de te ſta. l. eius qui ſecūdo reſponſo. ¶ In glo. imo videtur ibi retinet ꝓpria queſita poſt confiſcationem. Iaco. de are. In glo. i. efficax imo dicit ꝓprie cū ex equitate dat̉ vt ibi. Ia. ¶ Rei turpis mandatum non eſt obligato qui edem. ruum. hoc dicit. ibi iudicio ꝯͣna. ⁊ facii qd̓ no. C. ad. l. iul. de vi. l. quoniā multa facinora. tibi centum. ¶ Duas habet partes. In prima non trāſtu Ut lit dominiū in accipientem. In ſecūda ſic. ſecunda ibi. ac ſi ita. ⁊ prima pars expeditur in glo. Ibi ſi vero. ſecūda expedit̉ in principio glo. ibi cōſumpſeris in tuos vſus vel aliter. ibi cui velles ſubaudit Rai. ⁊ glo. de agnatis vel cognatis meis de quibus tu eras. Uel plane legas ſub conditōe. In fi. non ob. sͣ. de condit̉. indebi. l. qui heredi.§. vlti Et ibi colligitur ⁊ dixi. ⁊ iſte.§. allegat̉ ad duo. primo ꝙ ſi electio eſt cōmiſſa alicui vel aliquibus ꝙ nō poſſunt eligere ſeipſos. hoc no. ⁊ dixi ſupra ꝙ cuiuſqꝫ vniuerſita tis. l. plane. ꝓ hoc. C. de ſacroſan. eccle. auct̉. quibuſcūqꝫ. jͣ. quādo appel. ſit. l. i. ⁊ sͣ. de offi. preio. l. fi. ⁊ vide quod ibi dixi. ⁊ de hoc extra de ele. c. cum iur̄peritus. Item facit ꝙ ſi guardianus minorum eſt datus executor in teſtamēto ⁊ data eſt ſibi poteſtas diſtri buendi eſſe de bonis teſtatoris cui voluerit ꝙ non poſſit ea ſibi re tinere nec diſtribuere inier fratres cōuentus ſui nec eius agnatos vel cognatos. de hoc tetigi. sͣ. de cōdi. cā data. l. ſi heres. ⁊ pleniꝰ C. de epiſco. ⁊ cleri. l. nulli. Sed ꝙ ibi retinere poſſit facit de pe. di. i. c. medicamentum. ⁊. C. de ſerui. l. preſes. in glo. quidam habent. biſi is cui te. ⁊ dic vt ibi. vel dic ꝙ aliud in ſtipu. vt in.§. alteri. aliud ſi trado rem meam ſub aliquo modo vt hic quia ſemper videiur intereſſe mea. ar. inſtitu. de act.§. preterea. Ia. de are. in fi. ⁊ ſic ambe dantur ad improbādum factum accipientis. nec factum ꝓprium potuit improbare vt hic. ibi poterat factum alterius approbare vel improbare. Ia. bu. ¶ Qui nō explet mā Si mandaneriꝫ ſeruo. qaium non agumāda ti. nec liberatur quis ſoluendo pecuniam creditoris hoc dicit. ibi ſeruo tuo creditoris mei. ibi vt nomine meo daret̉ ſed vt in peculio haberet. ibi non liberari me quia dominium nō fuit mihi queſi tum. ibi nec te mandati cōtraria. ibi mecum acturū. hic continua ver. nec referre. ⁊ omitte verſi. ꝙ ſi ſit. ibi muiuatus ſit ſeruus. Ibi meo nomine darei ⁊ dedit mutuans vel ſeruus tanquam ꝓcurator meus. argu. de acquir. poſ. l. ſi me in vacuam.§. fi. ibi cōtra eſſe quia a te liberatus ſum. quia pecuniā meā acceperis. arg. sͣ. ad ma cedo. l. ſed ſi pater.§. i. ⁊. jͣ. de dona. l. qui mihi donatum ⁊ ego teneor cōtraria mādati. quia mādato meo ſeruus ꝯtractum celebra uit ex quo es de peculio obligatus. ibi alius qui.ſ. ꝓcurator tuus. vel tu nomine meo. ibi ipſe ſeruus tuus exiſtēs ꝓcur. alias ſecus. vi. sͣ. de compenſa. l. debitor. ibi ⁊ hec verius quod in ſecūdo caſu dictum eſt. ⁊ in primo vbi dictum eſt nec non liberari quoniā quo tiens ⁊c. ibi creditor ignorās. ⁊ hoc tollū ꝯͣrium. x i. ſeruus. ¶ Et breuiter dicit ſolutio inde FugitiuūS. que facia iuducit reperitionē. ibi acquiſiuit ⁊ ſic mihi domino acquiſita eſt rōne ꝓprietatis non furi. ibi eos ꝙ ticius quidam tertiua vel furte fur ẜm Odo. ibi ticio quaſi do mino ſerui vel quaſi ꝓcur. vel nūcio vel miniſtro ⁊ ſic per euꝫ do mino queri voluit ẜm Odoſ̓. ibi hec fecerit. non ob. jͣ. de here. inſti. l. quidam cum filium vt ibi no. ibi ꝙ ſi ſiue de ſignificato huiꝰ di ciōis ſiue vide quod dixi. C. de ꝓcurato. auct̄. quod ius ſtabit. q̄ eſt ſignata ſuper. l. vlti. ⁊ in alphabeto dictione ſine. ibi titio tradiderit ꝓprio nomine ⁊ nō domino ſerul ſed ſibi queratur ẜꝫ Odo. ibi per condi. inde. ⁊ per hunc.§. ponit Odoſ. caſum. sͣ. ſi cer. pe. l. cum fundus.§. ſeruum tuū imprudens in glo. videt̉ hec illatio ꝓ cedat a cōtratio ſenſu littere ꝙ ſi ſine ⁊c. Nico. ergo ibi. īmo nec liberatur melius dic vt ibi ꝙ iuſta ignorātia eum excuſat vt sͣ. ſi cer. pe. l. cum fundus.§. i. Iaco. bu. vel dic ꝙ dicit glo. eſt verum in ſecūdo dicto huius.§. in primo liberat̉ ⁊ ſic eſt contra. ſed dic ꝙ hic accepit titius tāquam nūcius ſerui volens querere domino ẜui ibi non. ⁊ hic in ſecūdo caſu volens ſibi querere ẜm Odo.

Oandati. ⁊ Di. iu. l. contraria. Rai. vel forte hic. ⁊ ibi mandati habeo actio nem ſi ratū habeo ⁊ tunc liberat̉ venditor alias nec mandati ago nec liberam. Nico. ¶ Ibi nec liberatus cum voluntate ſerui tradit. ¶ Negocium poteſt ad me pectinere Si curat or. ratibabitione ſi meo aomine geſtum eſt alias non. hoc dicit. ibi donorum debitoris vendēdorū fi.n. eis adminiſtrādis nō diſtraheret niſi tempore ꝑitura. vt. jͣ. de admini. tuto. l. inter. ibi his creditoribus. ibi actionē eſſe ſi curator vēdidit contemplatōe abſentium ⁊ ipſi ratum habēt. ſecus ſi ꝯtemplatiōe preſentium tantū vt ſequit̉. ¶ Dominus Mar. ſili. dicit ꝙ hic nō erat ſimpliciter curator datus bonis qꝛ ille nihil expēdit niſi ex neceſſitate vt. jͣ. de admi. into. l. inter tuiores. aut ergo geſſit omnium cōtemplatōe ⁊ ꝯuenit̉ act̉. nego. geſto. ab abſentibus. ſi aūt contemplāt preſentium tātum aut mādauerūi etiam contemplatio ne abſentium ⁊ abſentes agunt act. neg. geſt. conira mandātes nō contra curatorem. aut curator non habuit reſpectum ad abſentes ⁊ tunc agūt abſentes act. in factum vt hic. ibi id egit nulla habita ꝯtemplatione ad abſentes. ibi non eſt cōtra curatorem. nec ob. C. mādati. l. ſi mandatum vt ibi no. ſꝫ ꝯtra creditores preſentes ſic. vt ſequit̉. ¶ Ibi eſtimarēt p̄ſētes. ibi dāda eſt ꝯtra curatorem. aut nulla vi. jͣ. de cura. bo. da. l. ſi. Ia. de are. In glo. imo neg. ge. ibi vt ibi ⁊ verius. nec ob. e. ti. l. liberto.§. inter vt ibi no. in fi. melius ſol. vt ibi. Rai. ¶ Mandatum ſuſceptum aūt dꝫ explicari aut tem Uicul peſtiue renūciari. h. d. cū. l. ſiquis alicui.§. qui māda tum. jͣ. e. ibi non ſuſcipe etiam ſi eſſet vaſallus cui dominus māda ret vt no. Rofre. hoc ti. ibi oportet non ob. C. de ꝓcur. l. inuitus. vt ibi colligitur. ¶ Ibi renūciatum ſit per mādatarium ⁊ exponit verbum renūciari non tamē puto ꝙ ſit in libero arbitrio mandatarij ex quo ſuſcepit renūciare niſi ex iuſta cā. ⁊ tunc tempeſtiue ⁊ ꝯgruo tempore renūciet. Ia. bu. ¶ Sꝫ an poſtquā renunciauit poſſit penitere ⁊ iterum reaſſumere no. extra de ꝓcur. c. lꝫ libro. vi. ⁊ vide in clementinis. e. ti. c. i. ibi aūt ſi non hic renūciat mādatori ibi ⁊ ꝙ hic exemplificat preſentem.§. ⁊ hic nō renūciauit nec ꝯſu mauit. ibi hoc amplius hic exemplificat ẜm reſponſum. renūciari autem ⁊c. ⁊ hic renūciauit mandatarius ſed in tempeſtiue. aut er go poſſum explicare mandatum ⁊ facere debeo aut non poſſum ⁊ debeo tempeſtiue renūciare alias teneor ad intereſſe niſi iuſta cā fuerim impeditus vt optime ꝓbat̉. d. l. ſiquis alicui.§. qui manda tum. jͣ. e. Ia. bu. ⁊ continua leges ſequentes. ⁊ vide in alphabeto di ctione renūciare. ¶ Ita habuit gl. Eu ob innanes. q̄ Iaco. d̓ are ⁊ ego habeo ob īnanes ⁊ exponit qꝛ actio ſuꝑ qua exequen da erat mandatum innanis erat. Ia. ¶ Mādatū morte mā Nter cauſas. qāus ⁊ mādatatij finit̉. durat tamē quādoqꝫ obligō. h. d. textus. ⁊ gl. adeo quod iure canonico ēt negocia cepta ⁊ ſuper quibꝰ ē litē ꝯteſtatus finire nō pōt vt in clemētinis de ꝓcu. c. vlt. Inno. ſentiret ꝯͣriū de fo. ꝯpe. c. dilecti de iure ciuili. ſecus ē vt. C. de ꝓcu ra. l. nulla. ⁊ vide ad hāc materiā ꝙ plene dixi. C. e. l. mādatū. ⁊ sͣ. e. l. ſi vero nō re.§. fi. nec ob. sͣ. de ꝓcu. l. ſi defunctus. ⁊. l. ſiquis cuꝫ ꝓcura. in prin. vt ibi no. ⁊ dixi. ibi cōpetere actōem ꝓcuratori exequenti. ibi durare non ob. jͣ. l. ꝓxi.§. morte. ⁊ sͣ. ſi cer. pe. l. eius qui in ꝓuinciam. ver. quas non vt ibi dixi. ¶ Siquis debitori. hūc.§. intellige ẜm determinationē. l. cū quis.§. i. j. de ſo. o ¶ Fideiuſſor agit mandati. ſi aliꝗd ſibi abeſt. h. Abe l C dibi qui admittit ſciēs ⁊ ſuo ꝑiculo alias ſecus. vi jͣ. e. l. ſi mādato meo.§. fi. que videt̉ ꝯͣ ⁊ no. verba illa qꝛ bonū nomē ⁊c. In gl. eo ipſo.§. ſi a debitore. Cōtrariū no. ⁊ male. jͣ. de fideiuſ. l. iij. vt ibi ꝑ Di. ibi ad macedo. l. fi. illud ꝯtingit ꝑꝑ impedimētū iuris ꝙ ē ꝑpeiuū hic ē impedimētum facti qd̓ nō ē ꝑpetuū. ⁊ iō nō impedit fieri nomē bonū qꝛ poterit fieri ſoluēdo. vel ibi fu it ignorās hic ſciens. vnde dic ꝙ cū quis recipit nomē minꝰ idoneū ſi ignorās ſibi nō p̄iudicat. ⁊ hoc ē verū lꝫ quidā dicāt ſpāle in dote vt ēt mulier ſciēs ſibi nō p̄iudicet ꝙ nō puto verū. Iaco. bu. ibi fult decepta vt ibi pꝫ in littera nō ob. C. ad velleſa. lantiquar vt ibi colligitur. ¶ Ubi ſola eſt fideiuſſoris vera vel ficta de Ui is qui proruiberat̉ agii fidauſſor mandani boc dicit. Ibi eūqꝫ. l. debitorem ſuum eundemqꝫ creditorem fidetuſſor in fi. quia eum propter fideiuſſorem liberauit ⁊ liberationis ꝯmodum ad eum peruenit. ¶ Fideiuſſor agit ꝓ eo quod ſoluit vere Preteres vel inerpreiatiue non in plus niſi acceſſionum nomīe. hoc dicit tex. ⁊ glo. ¶ Fideiuſſoragit mandati ſi reus per eius Mandato foluuionē liberat̉ non alias. hoc dicit in fi. non aūt agam actione mandati ꝯͣ te. nec ob. jͣ. e. l. ſi fideiuſſor.§. q̨̄ dam. vt ibi no. ⁊ quidam habet corruptam primā glo. paruam ſed dꝫ dicere.i. procuranti. ¶ Rigoroſus eſt iſle.§. e ꝯͣ equitatem Non omnſa ſed equitas non eſt ſcripia. ⁊ ſic nō ob. C. de iudi. l. placuit. ibi non fuit ſi non ſuſcepiſſet mandatū ⁊ caue a li. glo. que dicit ꝙ de curialitate non dꝫ ſeruari qd̓ hic dr̄ qꝛ doctores tenent ꝙ de iure debēt ſeruari cum talis equitas ſcripta nō ſit vt dixi in prin. ⁊ ita tenet Odo. C. de legibꝰ. l. i. circa mediū lecture ſue quod facit expreſſe ꝯͣ eum conſules villarū ⁊ alios ſimi les puta qui vadunt ad exercitum ꝓ cōi loci cum bobus ⁊ plauſtris ſi capiant̉ derobent̉ dum vadunt ꝓ cōi ꝙ non habēi regreſ ſum cōtra cōe. ¶ Sꝫ querit And. quid de ambaſiatoribꝰ ⁊ videl idem qd̓ hic dicit̉ in ꝓcuratore quia vterqꝫ recipit ſalariū de ꝓcur. pꝫ. sͣ. e. l. id qd̓.§. idem̄ labeo de ambaſſiator̄. pꝫ. jͣ. de mu. ⁊ ho. l. i.§. i. ⁊. l. fi.§. delegati. ⁊.§. defenſores. ergo ⁊ ꝑicula ſuſtinere debentis ad. l. ro. de iac. l. ij.§. ſi cōſeruatis. In ꝯrium eſt qꝛ officium eſt publicū ⁊ notorium vt. d. l. i.§. i. ⁊. l. fi.§. legati. ⁊.§. defenſores. ꝓ curator autem eſt volūtarium ⁊ potuit ſibi ꝓuidere renunciando non ſic in ambaſſiator quia cogunt̉ ambaſſiatā ſuſcipere vt no. in glo. C. de cur̄. l. ſi quis decurio. li. x. Ray. vr̄ hic tenere ꝙ aut ambaſſiatores ſponte iuerunt. ⁊ habeat locum iſte.§. aut coacti ⁊ iūc non. ar. sͣ. ex qui. cau. ma. l. ⁊ qui data. ⁊. l. vx. de hoc vide bene ꝑ Inn. extra de iureiurā. c. ſicut. ⁊ per Azo. in ſumma hoc. e. ti. vltra mediū. ver. qd̓ aūt. ꝓcur. amiſſerat ⁊ ꝓ ſocio.§. ꝓcur. ⁊ in ſpeculo de iudi. le. quarto.§. ſpecialia. ver. illud aūt queritur. ⁊ plene dixi. jͣ. de furtis. l. ſi ſeruus cōis.§. qd̓ no. forte non inepte dici poſſet cōſuli eis ꝑ actionem in factum ſubſidiariam vel iudicis officio. ¶ Sed querit Ubertus de bobio quidam fideiuſſit ꝓ me in. x. ꝯdemnatus fuit ⁊ iudex exequendo ſenientiam rem eius valētem xx. vendidit ꝓ. x. vult a me peiere. xx. ſicut res ſua diſtracta ꝑ iudi cem valebai. queritur an poſſit. hic eſt ar. ꝙ non lꝫ ei. jͣ. e. l. ſi manda to meo.§. ſi fideiuſſor. dicat̉ ꝙ ſi fideiuſſor multiplicauerit ſummam ex iuſta cā ꝙ recuperare pōt. tamen iſta non vr̄ iuſta cauſa ſupponit̉ enim ꝙ vendita fuit per iudicem meliori pretio. ſed tunc ſunt parata remedia ꝯtra iudicem vendētem. non ſeruata ſolēnita te debita de qua habet̉. C. ſi ꝓpter publicas penſitat̉. l. penulti. jͣ. de euic. l. ſi pignora per apparitor. ¶ Item habeo rei vendi. ad rem recuperandā. vt no. C. de rei ven. l. ſi quos. ⁊ facit quod no. sͣ. de neg. ge. l. ait pretor.§. ſi executor. ¶ In ꝯͣrium vr̄ ꝙ mora principalis non ſoluentis vendita eſt res. ⁊ ſic tenet̉ ad dānum fideiuſſori ſarciendum. determinai ꝙ fideiuſſor petere non poſſit niſi de cem quia iudex exequendo ſentētiam fecit ei iniuriā minoris vendende que nocere non dꝫ principali vt. jͣ. de ꝑiculo ⁊ cōmo. rei vē. l. lectos. vel dicit diſtinguendū vt ſi dolo vel culpa fideiuſſoris hoc contingit non agat alias ſic. infra de fideiuſſor. l. except̓. ⁊ ꝓ hoc infra loca. l. ſi merces.§. culpa. ⁊ ſolu. matri. l. in his. Ubertꝭ. vel dicit vt in ſimili qōne. dicia. l. ſi mandato meo.§. ſi fideiuſſor. ¶ In hoc.§. mandauit doSed cum ſeruus. ninus de incerio cmendo ⁊ hꝫ duas partes. in prima ceſſabat omniuꝫ culpa vſqꝫ ibi ꝙ ſi ego. ibi fuit culpa mandantis. ibi mandato meo facto in genere. ⁊ hoc tollit contrarium. ibi acciderit ⁊ ego furem ignoraui vel ſciui ⁊ te certiorare non potui. ibi ꝙ ſi ego mandans ceſſante culpa manda tarij in emendo. ibi predixiſſem cum potuerim. ibi oportet nec libe ror eum dādo ꝓ nox. In glo. ibi non teneat̉ dominꝰ vt hic a ꝯͣrio ſenſu. Ibi teneat̉ inſolidū in fi.ſ. inſolidum. ſed nox. aliter tenetur. vt ſubijcit. Ray.

Oandati ¶ Culpa ꝓcur. releuat dominū niſi eam approI aDe l. pei. hoc dicit. Ibi ſoluere mandatori. Ibi ceperit ſer uus. ſecus ſi talis erat tempore emptionis ⁊ ſic faber cōmiſſit cul pam in emendo. ⁊ ideo noa agit niſi eum docuit iuſſu domini. ⁊ hoc ſequitur. ¶ Ex mandato meo te I quis alicul. ncor reſtiuē ꝙ tibi obeſt hoc dicit. ¶ Ibi tradidero. l. dedero faciēdo te do Si ſeruum. minum. ⁊ hoc tollit contrarium. ibi velim nec ob. jͣ. de dona. l. ariſto. in prin. vt ibi no. in glo.ſ. vltro in fi. melius. jͣ. de ma. l. ſi cōſentiente. ⁊. l. nepos. in glo. que locum habet in fi. melius dic vt no. ⁊ dixi dicta. l. ſicut. ⁊ sͣ. de condi. cauſa da. l. ſi pecuniam in pecnniam. in prin. ¶ Qui mandatum in princi. potuit explicare mandatum in ver. ſi vero non. ſed tempeſtiue renuncīat in verſi. ꝙ ſi cum renunciauit intempeſtiue. Sed ex iuſta canſa que ſunt. sͣ. e. l. ſi uibi mandauero.§. fi. ⁊. l. ſequenti. ¶ In glo. fi. hec vltima vera vt in re. iur. qui in Morte. querius. Ray. vel poſſes dicere ꝙ ſuccurrat̉ ei officio iudicis. argu. jͣ. de ali. le. l. ſeruos. ⁊. C. de neceſſarijs ſeruis l. penul.§. illa vꝫ. Riꝫ ¶ Impenſas bona fide factas repetit ꝓImpendia. ęariꝫ domiuus miuoꝝ expenſa pomiſſꝫ ex plicare. hoc dicit. Ibi facta ſunt a ꝓcur. ibi reſtitui. ibi mandante. ibi debent etiam ſi cōtrarius exitus ſit ſequutus. jͣ. e. l. qui mutuam §. fi. in glo. non inſpicitur ibi in fundo hic geſſit mandato domini ibi non in fi. lo. hic cōſtat ꝙ procur. in principali ſeruauit formam mandati. ibi dubitatur vnde dic cum quis facit aliquid in re aliena aut cum mandato aut non. primo caſu ſi ſeruat formam mandati in principali ⁊ eſt certum non inſpicitur in acceſſorio quid eēt facturus dominus vt hic ſi non ſeruat formam. ⁊ eſt certum dic vi. sͣ. e. l. p̄terea. ⁊. l. diligēter. ſi eſt dubium ſpectari debet conſuetu do dominij. vi. l. in fundo. ⁊. l. vel vniuerſorum. ⁊ de nego. ge. l. fi negocia ¶ Si mandato. Ibi ero.i. remanebo quia glo. exponit male. nam vere in totum ſum obligatus cum mandato meo credis. ſecus ſi promitto quanto minus a debitore conſequi poteris. quia tunc pro eo ꝙ ab ipſo conſequeris dicor in obligationem nō incidere ⁊ ſic loquitur. l. decem. quam glo. allegat. ſupra ſi cer. pe ta. l. vlti. ¶ Ibi ip̄o iure ſꝫ ꝑ except̉. Apinīanus narāͣ. de iudil. de qua re. §. fi. ⁊. jͣ. qui. mo. pig. velhipo. ſol. l. ſicut.§. fi. Ia de are. ⁊ Ray. ibi non liberare ſe aucͣ. ſic. jͣ. d̓ ſolu. l. quot̄. que videtur contra. ibi ſuo nomine. ſoluit eīꝫ interdum ſuo nomine interdum nomine debitoris. jͣ. de fideiuſſoribus. l. inter eos.§. i. Ui ideoqꝫ. quia adhuc creditor ſalue ſunt actiones. ibi cedi debere etiam ex interuallo quaſi ſolum perſona ſua ſit exempia ab obligatione non autem obligatio extincta. vt. jͣ. de duobus reis. l. vl timo. ⁊ de fideiuſſor̄. l. vrannius. ⁊ fiet ceſſio per officium iudicis vt no. ⁊ dixi. jͣ. de ſolut̉.l. modeſtinus. ¶ Et no. ꝙ vbi quis poteſt aliquid facere ſuo nomine ⁊ alieno in dubio videtur facere ſuo vi hic. ⁊ no. jͣ. de acquir. here. l. pro herede. In glo. ſi hoc fecit. ibi ageret contra reum ⁊ ſibi non obſtabit exceptio. ⁊ ſic habebit actionem efficacem quam cedens habebat inefficacem. Iac. butrig. ⁊ facit ꝙ actio ceſſa per bānitum ſit efficax. licet penes euꝫ eſſet inefficax ⁊ quicquid dicat glo. que male dicit in eo qd̓ dicit ceſſionē fideiuſſori non poſſe fieri ex interuallo. dic aut ſoluēs ſol uit tāquam precium cedendarum actionū vel vt ſe ſolum eximat ad obligatione ⁊ hoc conſtai ⁊ tunc quādoqꝫ poteſt fieri ceſſio. aut conſtat ꝙ animo perimendi totam obligationem ⁊ tunc nūquam ſit ceſſio ⁊ diſtinctio glo. fiat ex interuallo vel non locum habet in conreis. In fideiuſſore dic ꝙ ſi ſoluat nomine debitoris non ſit ſibi ceſſio quia extincta eſt actio niſi pactum de ceſſione in terceſſiſſet quia tunc videtur ineſſe vt. l. lecta. ſupra ſi cer. peta. ſi vero nomine ſuo. ⁊ vt ſe eximat ab obligatione ꝙ in dubio preſumitur vt dixi. ſuuc etiam ex interuallo poteſt fieri ſibi ceſſio. vt nota. infra deſolutio. l. ſtichum.§. ſi mandato. nec obſtat. l. modeſtinus vt ibi plene dixi. nec. l. cum his de fideiuſſor. vbi etiam de hoc tetigi ⁊ ratō diuerſitatis inter reos ⁊ fideiuſſo. ē quia ꝑ ſolutionem factam per fideiuſſorem ſuo nomine nō liberat̉ princi palis vt hic. ſed per ſolutionem faciam ab vno ꝯreorum alij liberantur ipſo iure. ⁊ ideo actione ſublata nō poteſt fieri ceſſio niſi in ipſa ſolutione fiat ſed aget ſoluens contra alios act. nego. geſt. vt no. C. de duobus reis. l. i. ⁊ de iſta materia recurre ad diciam legē modeſtinus. ⁊ ea que ibi no. ⁊ dixi. ⁊ ad. l. cum aliter. C. de fideiuſ ſoribus. ¶ Fideiuſſor omittēs exI fideiuſſor. capuonem perempioram ſi bi ⁊ reo competentem ſcienter non repetit ſoluium. hoc dicit. Et diuide quia in prima ꝑte loquitur quan do fideiuſſor omiſit exceptionem ꝑempioriam ſibi ⁊ reo compo ientem vſqꝫ ad.§. quedam cauſam. ibi omīſit exceptionē declinatoriam vſqꝫ ad.§. in omnibus. ibi reaſſumit primū caſum vt aliꝗd addat vſqꝫ ad.§. fideiuſſor. ibi omīſit ſibi ſoli competenteꝫ vſque in fi. ibi cōuentus a creditore putatiuo penes quem interceſſerat. ibi vel doli. poteſt poni ꝓ eodem quia vbicūqꝫ habet locum exceptio non numerate pecunie habet locum exceptio doli. vel dic ꝙ nō numerata pecunia habet locum quādo ſpe future numerationis ꝓmiſit ſed doli quādo ex cauſa de preterito confeſſus fuit vel ſi ſtipulatio interuenit. vt. C. de non nume. pecu. l. cum vltra. Iaco. bu. ¶ Ibi dolo verſari non ob. jͣ. de fideiuſſori. l. vrānius. §. penul. vt ibi no. in glo. ⁊ per Iaco. de are. ¶ Item non ob. jͣ. de tute. ⁊ ra. diſtra. l. i.§. nunc tractemus. qꝛ ibi ꝯtutor tenebat̉ cū effectu. hic debitor non. Item non ob. sͣ. de nego. geſt. l. nam ⁊ ẜuus. in prin. vt ibi no. ibi ignorauit ignorantia facti non iuris vt. jͣ.§. nō male. ⁊ no. in.§. quedam. ¶ In glo. que eſt lata culpa alios caſus ēt notaui. d. l. ꝙ nerua. vbi de materia doli ⁊ culpe pleniſſime dixi in glo. facit. jͣ. ibi in venditione.§. fi. ⁊ melius. eo. ti. l. ⁊ ſi cōſenſum.§. primo. ¶ Quia ſupra de ignorantia fideiuſſoNon male. ris poſuit indiſtincie hic reaſſumit vt diſtinguat. Iaco. bu. Ibi inutiliter in vtilitate ꝓueniente ex inutili ob ligatione rei principalis ẜm Iaco. de are. ⁊ ita ſentit hic gl. que incipit. puta ignorauit. ⁊ pro hoc. jͣ. de fideiuſſo. l. ſiquis poſtquā. vel poſſes exemplificare per. l. jͣ. de verbo. obliga. l. prima.§. ſiquis igi tur. ⁊. e. ti. l. ſi is cui bonis alias incipit is cui. Ri. Nico. dicit quod exempla glo. que incipit puta ignorauit ꝓcedūt quādo obligatio fideiuſſoris facta eſt inutilis ex poſt facio. ⁊ ẜm hoc plane ꝓcedit liitera. Sed vltima glo. videtur intelligere vbi obligatio fideiuſſoris fuit inutilis a prin. Sed non videt̉ glo. exemplum bonum qꝛ etiā ꝓ obligato naturaliter tantū pōt interuenire fideiuſſor. nec ha bet exceptionem inſti. de fideiuſſo.§. primo. ⁊. jͣ. de fideiuſſo. l. i. ⁊ ſic nihil faceret ad hunc.§. Nico. Sed videtur ꝙ exempla glo. prime non procedunt. ⁊ quod ſte fideiuſſor agat etiā ſi ſciens omi ſerit ex cep. pacti ante fideiuſſionen nec principali facti quia ſi eam poſuiſſet nihil ſibi ꝓfuiſſet cum ciuili obligationi tantum poſſit fi deiuſſor accedere vt. jͣ. de fideiuſſoribus. l. fideiuſſor obligari.§. fi deiuſſor. ⁊ ſic videret̉ compelli de iure apicibus diſputare contra §. quedam. j. e. Reſpondeo non eſt verum ꝙ ſi eā oppoſuiſſet ſi bi non ꝓfuiſſet. Nam licet ciuili obligatōi poſſit accedere ⁊ obli getur tantum tutus eſt exceptione vt no. dicto.§. fideiuſſor. ⁊. C. de non nu. pecu. l. ſi cui. ⁊ idem poteſt dici in naturali obligōne tā tum. Oldr. In glo. da exemplum in fine dic vt infra in.§. in omnibus. ¶ Ultimo allegatur iſte.§. ꝙ quis non cogit̉ diuinare. ad hoc. sͣ. ad. l. aquil. l. ſi putator. de hoc vide ⁊ de iſtis diuinatoribus an ſit ars licita. C. de maleſi. ⁊ mathe. l. eorum. ⁊. l. nemo. ⁊ de iriplici diuinatione vide Archi. extra de hereti. c. accuſatus. li. vi. ⁊ in alphabeto. 1 ¶ Si reus ſoluit imputatur ei Si cum debitor. q̄ fideiuſſor̄ nō cerufice. h. d. Ib ſi vero diuinauit nota quod quis non cogitur diuinare ꝙ ſepe al legatur. allegatur iſte.§. ⁊ concor. ſunt in glo. ⁊ vide in alphabeto dictione diuinatio. Ibi ſed cum poſſet. Si vero non poſſet aget ad ſolidum intereſſe vt sͣ. e. l. ſi mandauero tibi. ⁊ legibus ſequen tibus. Ibi repelli a preſtatione intereſſe ſed non acceſſione ꝯditionis indebiti vt in fi.§.

Mandati. ¶ Declinatoriam exceptioneꝫ po quedam tamen. eſ fideiuſſor ſcienter omiuere. ⁊ n hilominus agit mandati. hoc dicit. ⁊ dic quedam vt ea que perti nent ad declinatoriam iudicij vt tu non potes eſſe ꝓcur. nō illā tu non habes mandatum. vi. sͣ. e. l. inier cās.§. mandaio. Iaco. bu. ibi caret fraude ⁊ culpa ⁊ ideo agit mandati. ibi ſiue ignarus. vide. C. vt lite pen. l. i. ibi apicibus.i. ſubtilitatibus a iure ciuili indu ctis deficiente rōne naturali vi infra de re iudi. l. ⁊ ſi fideiuſſor. ⁊ quid ſit apex vide per Archi. in ꝓhemio libro. vi. ſuper verbo api cem. ⁊ per Io. an. in clementinis de iureiurando. c. i. ⁊ in alphabeto dictione apex. ⁊ quid poſſit imputari ſideiuſſori ſi non oppoſuit ⁊ quid non vide in ſumma. e. ti.§. item. ⁊ nullo modo agit fide iuſſor ⁊ in add tōe Odoſ. ibi poſita. ⁊. C. e. l. ſi ꝓ ea.§. i. in glo. ⁊ ꝑ ipſum Odoff. Nec obſtat. C. de legibus. l. leges ſacratiſſime qꝛ ibi de legibus que delicta puniunt hic de his que ſolemnitateꝫ ſo lam inducunt nec conferunt ad effectum rei de qua agitur. alias ſe cus. vt. sͣ.§. non male. ⁊ arg. jͣ. de ventre inſpi. l. i.§. fi. Ia. de ra. ⁊ except. excōmunicationis ⁊ bāni ſi fideiuſſoream non oppoſuit an ſibi imputetur videt̉ ꝙ non per hunc.§. cum ſit dilatoria ⁊ de apicibus iuris. ¶ Item quero queſtionem diſputatam per dominum Albertuꝫ de Odo. creditor habebat obligatum ticium ⁊ me ad. x. ex cauſa mutui petit inſtrumentū executioni mandari ꝯͣ ticium. iicius oppoſuit exceptionem doli dicēs inſtrumētuꝫ fuiſſe ſimulatum lite peudete inter creditorem ⁊ ticium ſoluo creditori ⁊ ipſe cedit mihi iura contra ticium ⁊ feci capi ip̄m ticium aucto ritate cuiuſdam ſtatuti quo cauetut ꝙ quicūqꝫ ꝓ alio obligatus ſoluerit poſſit facere detineri illum ꝓ quo ſoluit donce ſibi ſatiſfaciat queritur an ticius debuerit detineri. ⁊ videtur ꝙ ſic ar. huius.§. in principio. finis tamē facit ꝯtra. ¶ Item ꝙ capi potuerit faciunt verba ſtatuti generalia quicūqꝫ ꝓ alio obligatus. nam ex inſtrumēto apparet me ꝓ eo obligatum cui inſtrumēto ſtatur. C. de ꝓbationibus. l. cum p̄cibus ⁊ a verbis ſtatuti non dꝫ recedi. sͣ. de exercito. l. i.§. ſi is qui nauem. ver. igitur in re dubia. ꝓ hoc ēt quia mihi nō denūciauit illas exceptōes ſibi competere. vt. sͣ. e. l. in princi. ⁊.§. primo. ¶ In contrarium videtur ꝙ ceſſio non tenuerit de actione litigioſa ſeū dubitata. C. de litig. l. ij. ⁊ fi. ⁊ ne. liceat poten. l. ij. ⁊ ibi de hoc notaui ⁊ dixi. ¶ Item quia ego omi ſi exceptionem ꝑemptoriam. sͣ. e. l. ſi ꝓcurator.§. ſi ignorantes. ⁊ l. idemqꝫ.§. generaliter. Item executio non ſit niſi debito liquidato. jͣ. de re iudi. l. a diuo pio.§. ſed vtrum. ſoluendo determinat ꝙ ſi certum erat excep. doli competere ꝙ potuerit detineri ſi dubium erat relaxari quia licuit ſibi bonam fidem agnoſcere ⁊ nō litigare. debet tamen cauere de ſe preſentādo ſi apparuerit exceptiones veras non eſſe. sͣ. de iudi. l. in omnibus. ⁊ qui ſatiſda. cog. l. in ter omnes. ⁊ incipit queſtio creditor quidam. In glo. qꝛ non diſputabat ibi.§. generaliter. vel dic vt ibi. ⁊ que ſubtiluas ſit admi tēda vel non. vide per Archi. xij. q. vi. ⁊ quod dixi. C. ſi ab her. ſet abſti. l. i. ¶ Soluium per ſentētiam nō repetiIn omnibū S. ur conditione indebi. hoc dicli. ⁊ ad hoc ſepe allegatur. Ibi competit ſoluenti ignorāter nō ſcienter. sͣ. de cōdi. indebi. l. i. ibi rei iudicate cui victus dꝫ acquieſcere exquo non appellauit. vt. C. de poſtu.l. i. ⁊. jͣ. de pig. l. ſi fundus.§. ſi plures. ⁊ quod ibi no. ibi ceſſat non ob. de appel. cum ex cā vt ibi no. nec de colluſione deiegēda. l. cum non iuſto vt ibi dixi. ibi ipſe vi ctor ſciens. ¶ Querit glo. an repeti poſſit per conditionem ſine cauſa tenet ꝙ ſic. idem̄ tener. jͣ. rem ra. ha. l. ſi ſine.§. ꝙ ſi ꝓcurator ꝑ iudicem. ⁊ Azo. in ſumma de condi. ſine cā. Iac. de are. ⁊ Riꝫ. tenēt contrarium. ⁊ dicunt ꝙ nullo modo repetitur quia multofor tius venir et in compenſationē. Sed lex dicit taliter ſolutum nō cō penſare. C. de compenſat̉. l. ex cauſa. ergo nullo modo repeti poteſt. Ia. de are. ⁊ Riꝫ. ⁊ ꝓ hoc bene. sͣ. de edē. l. argētarius.§. fi. idē tꝫ hic Rai. ⁊ dicit ꝙ non ob sͣ. de ꝯdi. ſine cā. l. ſi fullo. qꝛ hic repetens cōtradicit ſententie. ibi non de hoc ēt no. ⁊ dixi. C. de con di. iade. l. i. ⁊ bene per Inno. extra de depoſito. c. i. in vltima glo. ⁊ tetigi etiam. sͣ. fa. her. l. cum putarem. dic ẜm Ia. bu. Si ſoluo ꝑ ſententiam ⁊ volo repetere aut quia dico non fuiſſe debitum ⁊ nō poſſum. qꝛ venio directo cōtra ſnīam que ꝓ veritate habet̉ vt hic ⁊ dixi. sͣ. de ꝯdi. inde. l. iul. ⁊. d. l. cū putarem niſi dicam ſnīam nullā vel reſcindendam quia forte lata p̄texiū falſorū inſtr̄orum vi. sͣ. de iudi. l. ſi p̄tor.§. marcellus. vbi de hoc quo caſu repetit̉ quia nō remanet debitum ex ſentētia que eſt nulla vel reſciſa. Si aūt repeto non iaquam ſit debitū. Sed qꝛ dico cām redactam ad non cāꝫ. tunc aut ſoluit ex ꝯͣctu ⁊ repetit per actionem ex eo ꝯͣctu vel ꝯdi. ſine cā vt. sͣ. cōmo. l. in cōmodato.§. fi. ⁊. l. rem mihi. ⁊. C. de re iu di. l. i. Sed ſi preter ꝯͣctum ē ſoluium repetit̉ rei ven. sͣ. de rei ven. l. ſi culpa. ⁊. l. is qui dolo. Ia. bu. Item facit finis huius.§. ad qōeꝫ que fuit padue vbi eſt ſtatutum ꝙ ſi popularis iurat poſſeſſioneꝫ ſibi detineri per nobilem ꝙ ſtetur eius ſacramento. ⁊ ſibi reſtituat̉ poſſeſſio. aliquis iurauit ⁊ falſo ſibi poſſeſſionē retineri ꝑ nobileꝫ. ⁊ ſibi reſtituta fuit ꝙ lꝫ poſſeſſio non poſſit per nobilem recupera ri ꝓpter ſtatutum ⁊ iuramentū poſſit tamen accuſare iuranteꝫ de ꝑiurio vt hic. vt. jͣ. de crimine ſtelli. ⁊. jͣ. d̓ periurio. Azo. In gl. imo non in omnibus in fi. de hoc vide quod no. sͣ. de cōdi. cā da. l. ꝗ ſe debere. in prin. In glo. ꝑ cōdit̉. vbi dolus aduerſarij intellige ſi fuit dolus talis ꝙ facerei ſentētiam ipſo iure nullam vt quia venalis. iunc enim petitur ꝑ ꝯditionē ſine cā. ſed ſi eſſet aliqua vt qꝛ p̄cibus vel gratia tunc ꝑ reſtitutionē ininiegrū vt. l. ſi p̄tor.§. mar cellus. ⁊ ſic intellige hanc glo. And. ¶ Exceptionē ſoli fideiuſſori cōpetentem Fideiuſſoi. por omiuere ⁊ ſoluere ⁊ manden agere h. dicit in glo. i. in fi. Cōtrarium no. ⁊ mellus. jͣ. de ſo. l. cū quis.§. pe nul. nec ob. l. ꝯͣrie. qꝛ alijs caſibus loqut̉. Nā prima in ꝑſonali ⁊ hi pothecaria. ſcd̓a in duobus cōreis pariter obligatis. ¶ Generalis ꝓcurator I hominem non reuocat facium domini niſi ex iuſta cā ex qua ſi dominus preſens fuiſſet ip̄e reuocaſſet. hoc dicit. ⁊ ſic vides ꝙ ꝯͣctum innominatum factum a domino niſi ex iuſta cā. eſt enim hic ꝯͣctus īnominatus vt dixi. sͣ. e. l. ſi quis alicui.§. ſi ſeruum. dominꝰ autem pōt in ꝯctu innominato penitere quod notaui. ⁊ dixi. sͣ. de cōdit̉. ob cām. l. ſi pecuniam. ⁊ per hanc. l. fuit dicium ꝙ ſi ꝓcura. vellet facere pactū de nō petēdo debitori ꝯͣ quē dominꝰ iura ceſſerat ꝙ nō poterat qꝛ hoc reuocaret factū domini ꝯͣ. l. iſtā in gl. ar. denūclationem in fi. dic vt ibi ⁊ plene dixi. C. de rei ven. l. ſi fundum. ¶ Aliud debitum etiā ānale I negotia. deducat̉ in actione mandati. hoc dicit ⁊ dic negocia plura. ſecus ſi vnum vi. sͣ. e. l. ſi remunerandi.§. apud iul. ⁊ ibi no. Ibi in ſua perſona exigendo a ſe debitum ſicut ab alijs etiā ſi debitū principale eēt penale qꝛ ꝯuertit̉ in act̉. mandati vt hic. ¶ Ubi abeſt ꝯtemIhereditatem. glatuione mandati vel damnū ſeniit ꝓcur̄ agit act̉. mandati. hoc dicit. Et diuide in tres partes. Primo ponit vnum dictum vſqꝫ ibi. ſi quis autem. ibi ponit aliud vſqꝫ ibi. naꝫ legatum. ibi aſſignat rōnem differentie inter caſum ⁊ caſum. ibi hereditatem mihi delatam. ibi repleret alias eo ipſo vr̄ agnoſcere vi. jͣ. de ſolut̉. l. ratum. et ibi dixi. ibi mandauerit periculo ſuo. idi dānoſa eſſe. facit qd̓ no. C. de cura. furi. l. vlti.§. legatis. ibi quicūqꝫ ꝯtractus. no. ꝙ vbicūqꝫ pōt accedere fideiuſſor pōt interuenire mādator. Ibi obligari poſſet hoc autem caſu fideiuſſor accipi pōt pro eo quod debet̉ debitoribus hereditarijs ſed nō pro eo quod debet̉ credito ribus hereditarijs. sͣ. ad velle. l. tutor. in prin. mādator autē tenet̉ ꝓ eo qd̓ vltra uires debet̉ in fi. l. ibi preterea. quaſi dicat non ſolum vbi interuenit fideiuſſor ⁊ mādator ſed etiam in alio exēplo vt ſequitur. ¶ Ibi mādato creditoꝝ quorūdam hr̄ditarioꝝ. ibi adiri ab hr̄dibus. ibi quos creditores qui mādauerint. Ia. de are. No. ꝙ hr̄ditas pōt eē damnoſa legatum nō. ⁊ ad hoc ſepe allegatur. Cōtra hoc op ꝙ etiam legatum pōt eē damnoſum de leg. ij. l. īpera.§. i. glo. aſſentit oppoſitōi ⁊ dicit ꝙ forte ibi haberet locū tu dic ꝙ ibi legatum nō fuit dāuoſum ſed fatuitas legatarij fuit ſibi dānoſa vt ibi pꝫ. quia dedit rem ſuam plus valētem qͣꝫ ſibi legatuꝫ eēt. ¶ Item op. ꝙ hic nō ſit mādatum ſed potius cōſilium vi sͣ. e. l. ij. in fi. niſi dolo feciſſet vt. sͣ. de dolo. l. qd̓ ſi cum ſcires. ſꝫ dic ꝙ hic nō erat alias aditurus vel accepturus legatuꝫ vt. sͣ. e. l. ſi remunerandi.§. ſic mādatario. ⁊ idem pōt dici in legato qd̓ in here

Gandati. ditate quando legatum poieſt eſſe damnoſum. vt dicto.§. prīo iu. l. imperator. Riꝫ ¶ Maiori ſumme ineſt minor. Ogatus. qō ecōira. hoc dicit. ibi fideiubet in certā ſummā ibi ei eſt id vero qd̓ excedit aget actiōe neg. ge. sͣ. de neg. geſt. l. ſoluēdo. Alber. ¶ Ubi pecunia eſt para Ni negocia. a vel deſtinata ſoluiōi po teſt ex vna cā deduci in aliam alias nō erit vinculuꝫ ſtipulatiōis. hoc dicit. Ibi ꝓcurabat cum mādati. sͣ. de ꝓcur. l. i. ibi exegiſſet ⁊ cōſumpſiſſet. ⁊ hoc tollit contrariū. Sꝫ Ia. de bel. intelligit ꝙ ꝑtes erāt abſentes ꝙ indicat epiſtola miſſa. vnde daio ꝙ pecunia eſſet parata ſolutōi nō ſit tranfuſio quia ſicut vere nō poſſet tranſſendere abſeus in abſentem ſic nec ficte. Ia. de bel. Ibi ad eum miſit ⁊ dominꝰ cōſenſit alias nō eēt dudium pecuniā traditam eē. ibi queſitum eſt prima qō̓. ibi pen poſſit. ⁊ reſpondet ꝙ nō. ibi an ⁊ vſure. ſcd̓a qō. ibi peti poſſunt. ⁊ reſpōdet̉ ꝙ ſic in fi. l. ꝑ actionem mādati in mutuum. ⁊ hoc ideo qꝛ pecunia erat per ꝓcurat̉. cōſumpta. alias poſſet tranſire de vna cā in aliam vt ſequit̉. nec ob. j. de dona. inter vi. ⁊ vxo. l. ea que. vt ibi notatur vel ſi nō erat pecunia ꝑ ꝓcur̄. ꝯſumpta. dic ꝙ factum erat ꝓcur̄. nō domini. tamē nō eſſet actum domino dominiū q̄ri jͣ. de furtis. l. falſus. ar. ꝯͣ. jͣ. de dona. l. qui id qd̓. Ia. de are. Ibi cuꝫ fuerit hic ſecus quia cōſumpti erant vel nō erat domini vt. sͣ. dixi ibi accipere pecuniam volens tibi mutuare. ibi except̉. eſt quia hic erat pecunia tꝑe mului. ſed ſuꝑius erat cōſumpta vel non erat do mini. In his argu. hic ꝓbat primū caſum. ibi dediſſet non vt ſtatim mutuo haberet accipiens ⁊ hoc iolli ꝯͣrium. ¶ Ibi petiturū ex ꝑte mutui ẜm diſtinctionē. l. rogaſti. sͣ. ſi cer. pe. ibi fore.i. remanere non ex mutuo quia tunc vſure non debent̉ ꝯͣ vinculū ſtipula tionis vt. C. de vſuris. l. quāuis. ibi te nūmi fuerint quia ꝯſumpſit vel in quātitate eſt obligatus. ibi cōuenerit nudo pacto. ⁊ hec ē ſolutio ſecūde qōnis. ¶ Op. ad principium ꝙ pecunia ex vna cā debita. cōuertat̉ in aliam vt in ver. nec huic. ⁊ sͣ. ſi cer. pe. l. ſingularia. So. in prin. erat cōſumpta vt dixi in expōne lr̄e. ¶ In cōtrarijs extabat quia aūt dꝫ tranſire vera manu in alium. aut ficta que fictio adaptari non pōt niſi extet pecunia parata ſolutōi vel ni ſi interueniat ſtipulatio animo nouādi actionē vt dicta. l. ſiagularia. ⁊. C. ſi cer. pe. l. ſi ex pretio. ⁊. l. ſi non ſinguli. ¶ Iteꝫ op. de. l. ro gaſti. ſi cer. pe. ſo. vt in glo. ¶ Item op ꝙ vſure non veniūt cum ſit nudum pactum. ſo. vt glo. vel melius dic ẜm Ia. bu. ꝙ veniūt vſure que in regione frequentant̉ de quibus ꝯuenerat in genere d̓ vſuris preſtādis nō de certis. nā cōuente non cōueniunt ẜꝫ. h. Sꝫ ꝯͣ hoc eſt lr̄a que dicit cū vſuris ſemiſibus. ¶ Uel dic ꝙ veniūt citra vinculum ſtipulatiōis in actione mādati que eſt bone fidei ex mora. limulate tamē ex cōuentione qꝛ cōuertit in ſuos vſus. vt sͣ. e. l. vterqꝫ.§. ꝓcur̄. ⁊ hoc tꝫ hic Guido de ſuꝫ. ⁊ ꝓ hoc. sͣ. depo. l. lutius. ꝙ veniani vſure nō ex ꝯͣctu mutui ſed ex ꝯͣctu mandati ꝗ eſt bone fidei. inſti. de ac.§. actionū. ⁊ in ꝯͣctibus bone fidei etiam nudo pacto veniunt vſure vt. C. de pactis. inter empiorē ⁊ vedito rem. l. in initio. ⁊. jͣ. de vſur. l. cum quidā.§. ex locato. ¶ Sꝫ quare tranſit ꝑiculum pecunie in iſtū ꝓcur. tamen caſus fortuiti nō ve niunt in act̉. bone fidei. sͣ. cōmo. l. ſi vi certo.§. ꝙ nec ſenectute. ⁊ C. de pi. ac. ⁊. l. que fortuitis. Reſpondeo hoc iō quia voluit eam habere mutuā vi apꝑet ex prin. l. ⁊ in mutuo trāſit periculum in de bitorem. C. ſi cer. pe. l. incēdiū. lꝫ ergo non ſit vere mutuū nec certi ꝯditio ex mutuo teneat̉ ſꝫ actione mādati. tamē iſta actio mādati quo ad ꝑiculū ſortit̉ naturā actōis de mutuo ſicut ⁊. jͣ.§. ꝓximo aſſumit naturā actōis ex empio. Gui. ¶ Cōclude ẜm Iaco. de are. cū debitor rogat creditorē ſibi mutuo cōcedere id qd̓ dꝫ. aut pecunia ē domini eiuſdē creditoris. ⁊ tunc ex quo ꝯſentit ꝙ ſit mu tua efficit̉ mutua. sͣ. ſi cer. pe. l. certi cōditio.§. fi. ⁊ hac. l. ver. nec hu īc. aut eſt pecunia debitoris ⁊ tunc aut interuenit ſtipulatio animo nouadi ⁊ nouat̉ prima cā ⁊ trāſit in mutuū vt. C. ſi cer. pe. l. ſi ex pͦ cio. aut nō. ⁊ tūc aut pecunſa quam rogat mutuā eſſe parata ſolutioni ⁊ nt mutua vt dicta. l. ſingularia. sͣ. ſi cer. pe. aut nō. ⁊ tunc nō vt hic. ⁊. d. l. ſi ex p̄tio. In gl. quidā libri hn̄t in fi. prima verior vel male ſtarēt in lr̄a verba ⁊ tamē ⁊ verbum ⁊ in ꝓpoſito. Old. ¶ Primo ponitur thema ⁊ queſtio Cum hered. ꝓpane ⁊ ſoluitur vſque ibi ꝙ quidem. ibi ponit que ſit vtilitas queſtiōis vſqꝫ in fi. ⁊ breuitet dicit ſi mādo tibi vt rem cōmunem uibi ⁊ alijs mihi emas ꝓ partibus ſociorum tꝫ mādatum tꝫ ⁊ emptio ſub cōditiōe tamē ſi aliorum partes empie fuerunt ⁊ morte mea finitur mādatum empior nō pōt du rare ſi partes ſociorum empte fuerūt. ⁊ ſic eſt purificala ꝯditio tue partis. ibi preiudicium hereditarium totum. ibi inter nos ⁊ nō exē pio. ibi neqꝫ. ẜm Iaco. de are. ibi ꝓ parte.ſ. tua. ibi ſubcumbas que cum extiterū ex empto an poterit. ibi queri. pertinet vi ſciamus qn̄ ex empto precium cohered. valeat. ibi alij vēdideris partem iuam Ibi tenearis cum partes cohered̓. emeres. ibi poteſt agi ex empto ẜm glo. vel mādati ẜm Iaco. de are. ⁊ ra. ibi agendum ſit ꝓ hac tua parte vt coherede meo licet emeris illuꝫ fundum. ibi ſed ſi mā daū ꝓpter predicta expedit queri non autem ꝓpter preſtationes vel ẜm alios hic ſoluit̉ queſtio. an mandati an ex empio agatur. ⁊ ſi agatur mādati veniant ea que in actōe ex empto. quod veruꝫ eſt vbi non eſſet extinctum mādatum antequam expleatur. Iac. de are. ibi agendum ſit.i. agi poſſit non ponitur in queſtiōe p̄miſſa. ¶ In glo. fi partes tue in fi. ⁊ hoc caſu ex empto ageretur nō mādati. ⁊ hec verior. nam prima ſtare non poteſt ꝓpter illa verba quemadmodū alia conditione ⁊c. Old. In glo. queſtioni facte in fi. Sed illud allegādo dixit. nam principalis cōiracius eſt mā dati. vi. sͣ. depoſiti. l. i.§. ſi te rogauero. ⁊ hec vera vt agatur māda ti ẜm Iaco. de are. ⁊ Gui. de ſuꝫ. nam non poſſum agere actione ex mandato quia non emi. ar. jͣ. de act. ⁊ ob. l. quecūqꝫ. nec ob sͣ. e. l. idemqꝫ.§. ſiquis ticio. quia ibi celebrauit alium ꝯtracium perfectum ⁊ cōſumatum ẜm ſui eſſentialia vi ibi patet. hic nō. ⁊ hanc ēt ſequitur Iaco. de ra. ⁊ Rai. ⁊ lꝫ mādatum morte finiat̉. hic durat poſt moriem ꝓpter partes coheredis emptas. ⁊ vide quod no. jͣ. de aci. emptionis. l. iul.§. ſi ꝓcur. in queſtione ſabbatina. ⁊ ẜm illā glo. poſſes iſtam defendere. ⁊ dic vt ibi dicam. ¶ Et cōcluden do ẜm Iaco. bu. dic aut mando ubi vt rem meam emas ⁊ regu lariter nō valei ſpecſale eſt. sͣ. e. l. ſi mādauero.§. hi quorum. aliquā do mando vt rem iuam mihi emas ⁊ nō valet. aliquādo vt alienam emas ⁊ valet. aut mado vi rem tibi cum alijs cōmuneꝫ emas ⁊ loquitur iſte.§. qꝛ tenet mādatum ꝓ partibus aliorum pro parie tua tꝫ ſub conditione. ⁊ ē in hoc vtilitas qꝛ aut me viuo emas por tiones aliorum ⁊ ago contra te mandati. ꝓ partibus aliorum ⁊ ꝓ parte tua ago mādati ⁊ ex empto. ⁊ quod venit in vna venit ī alia t in hoc nulla vtilitas aut eius portiones aliorum poſt mortē me am. iunc morte mādatum expirauit. ⁊ ideo ceſſat mādati actio. ve rūtamē videt̉ purificata venditio tue partis. ⁊ ideo ꝓ tua parte teneris exempto ꝓ alijs nullo mō. ⁊ ſic ē vtile qꝛ hic ceſſat māda ti ⁊ hꝫ locum exceptio. ſi autem non emas partes alidrū poſt mor tem meam nec in vita de tua nullo mō ieneris. Iac. bu. ¶ Ultimo Nico. inducit in fi. huius.§. ⁊. l. ſe. ꝙ ſi iudex ad inſtātiam par tis citat partē abſentem ad aliquem actum ꝙ ad eundem actum videtur citata pars preſens. Nico. ⁊ eſt expreſſum extra de dolo ⁊ coniū. c. i. lib. vi. ¶ Hic reaſſumit qōnem preceI fundi. qenem vi ebdat alias. ibi preſtare debeas ſed ꝓ quāto precio ſic ſequitur. ibi totum mā daui iūge hic. l. ſequentem. ibi ſimili modo. ibi intereſt cōmuniter nō aūt cogipoteris vēdere p̄cio viliori nec vēdere poteris cariori. ibi mādato ꝯtinet̉. ⁊ ſi forte dānū tibi imputes cur ſic emiſti ꝑtes aliorū. ibi ſtipendiū.i. p̄cium. ibi āmotioreꝫ qui vult dare maius p̄ciūꝙͣ tibi ⁊c. ⁊ redeas ad ver. ſinaūt omiſſuꝫ in. l. p̄ cedēti. ibi eſſimato p̄cio eſtimatōe mediocri ⁊ cōi inter omēs vt no. jͣ. l. ꝓxi. in prin. ibi pleriqꝫ ꝓbāt facit qd̓ no. sͣ. de pac. l. cū in eo. in ver. ꝙ ſi fundum cōempluriū vel vnius tantū ibi nō potueris. ſꝫ ꝑtes ibi emat facit quod no. jͣ. e. l. ariſtoni. ibi vi fundū p̄dictum ꝗ vēdebat̉ ꝑ ꝑtes. ibi quedā ꝑtes. ſciebas tamē ꝙ ꝑ ꝑtes vēdeba tur. alias ſecus. vt. sͣ. ver. ꝙ ſi fundū. ⁊ ꝓ hoc nō ob. jͣ. de ꝯͣhenda ēpi. l. fundus ille qꝛ ibi integre videbat̉. Riꝫ. ¶ Ubi eſtīatio venit iure acOminem. onis ꝯſiderat̉ ip̄s obligaiōis ꝯͣcte. vbi officio iudicis ꝯſiderat̉ ip̄s more. h. d. ẜm

veram lec. ⁊ diuide qꝛ in prima ꝑte venit eſtimatio iur̄ aciōis. In ẜa officio iudicis. ẜa ibi aliter. Ia. bu. idi agat̉ ad eſtimationē que venit iur̄ actōis. ⁊ dic agat̉ ꝑ lit. ꝯte. qꝛ iur̄ actōis venit vt dixi. ibi vtilis.i. efficax. ibi quo agit̉ quādo ſpēs eſt in obligōe vt eſtimatio venit officio iudicis. ſic in rerū natura vel non hō ꝓmiſſus. vt ſi nō ſit nec recte agatur ⁊ quāuis moriat̉ in eſtimatōe cōdemnatio fieri debꝫ. ibi niſi forte excipit a primo dicto. ibi ſua die qua ꝓmiſit vt. sͣ. ſi cer. pe. l. vinum. vbi de hoc ⁊ de certi ꝯdi. l. vlti. ibi aut per creditorem excipit a ſecūdo dicto. ⁊ dic acciperet poſt ꝯteſtationē ⁊ mortuus ſit. ⁊ ſic refertur ad proxi. vbi homo ſoluitur qui mortuus erat vel dici ſpeciatur quanti tunc fuit vel poſtea pluris niſi per promiſſorem ⁊c. quia tunc ſpectat̉ anterius tempus. aut ꝑ cre dit̉. cum fuit poſt lit. ꝯteſt. oblatus. ſed non recepit quia tuuc ꝑ in teritum debitorum liberat̉. Iaco. de are. ⁊ hoc ſequit̉ enim ⁊c. ¶ Et quia circa materiam huius legis ꝙ tempus inſpiciatur ⁊ glo. variant licet de hoc ſatis no. ⁊ dixerim ſi certum pe. l. vinum. ⁊ de triticaria. l. in hac. ⁊ ad preſens diſtingue ẜm Di. ⁊ Old. ¶ Aut eſtimatio que petitur iure actionis quia eſt in obligatiiōe aut iudicis officio quia nō eſt in obligatōe ut quia peto rem. ⁊ qꝛ non preſtatur peto iudicis officio reum ꝯdemnari in eſtimatione. primo caſu inſpicitur tempus quo ipſa eſtimatio in obligatione deducitur. vt hac. l. e. jͣ. de nouat̉. l. fundum cornelianum. ⁊ illud ē tempus ꝯtractus. ⁊ ideo illud ſpectatur. ¶ Secūdo caſu ſubdiſtinguit aut in obligatōe fuit appoſita certa dies ſolutionis facien de. ⁊ ſpectatur illa dies. ⁊ ita loquitur dicta. l. vinum. Ibi reſpondi ⁊c. ⁊ de triticaria. l. fi. primo reſpōſo. ⁊ de verbo. obliga. l. quotiens. ⁊. l. ſeq. ⁊ de re iudi. l. ſꝫ chalendis. Si non fuit dies appoſita tunc indiſtincte tempus more ſpectat̉. ⁊ quāti plurimi fuit ab eo tempore citra. ſed quādo incipiat eſſe in mora diſtinguit. ¶ Aut habet iuſtam cām litigandi puta ſucceſſit alicui ex cuius ꝯtractu cōueniebatur. ⁊ ſic hꝫ iuſtam cām ignorandi ſe teneri. ⁊ tunc tēpore ſentētie demum incipit mora eſſe ⁊ illud tempus ſpectatur dicta. l. in hac. sͣ. de triticaria. ¶ Si vero nullam habuit iuſtam cau ſam. tunc aut denūciatio p̄ceſſit litis ꝯteſtationem congruo loco ⁊ tempore. ⁊ inſpicimus tempus denūciationis ⁊ quanti plurimi fuit ab eo tempore citra. quia tunc incipit eſſe in mora. ⁊ ita loquitur dicta. l. ſi vinum ẜm vnam lecturam. ſi vero nō preceſſit denū ciatio tunc inſpicitur tempus litis cōteſtate ⁊ quāti plurimi fuit ab ipſo tempore citra quātitatem incipit eſſe in mora vt dicta. l. vltima ſecūdo reſpōſo. sͣ. de triticaria ⁊ ꝯmo. l. iij.§. in hac. Di. Uel ibi neutri.i. promiſſori nec ſtipulatori. ¶ Ibi fruſtratio ideſt continentia. ⁊ non ſoluendo ꝓut refertur ad promiſſorem vel in nō re cipiendo oblatum ꝓut refertur ad creditorem quo caſu. ⁊ ſi mo 7 ra p̄ceſſiſſei ex parte ꝓmiſſoris ſi poſtea creditor ſine iuſta cauſa recuſet hominem oblatum recipere prima mora ꝓmiſſoris purga tur ⁊ tranſfert̉ rei periculum in creditorem. quia vltima mora nocet. Ol. In glo. hoc ideo. ibi a mandato. quia vtrobiqꝫ dies appoſita facit moram. ibi intereſſe. Reſpōdeo qꝛ in mandato venit eſtimatio iure actionis in ſtipu. officio iudicis vi plene dixi. sͣ. ⁊ di cta. l. vinum. Sed tunc ob. quia in mandato debꝫ ſpectare tempus contractus. vt dicta. l. fundum. de nouatꝭ. Sed reſpondeo ꝙ ideo ſpectatur. tempus ſolutionis quia illo tempore iſte ꝯtractus complet̉ ⁊ aſſumit effectum. In fi. non referas hoc ad prin. glo. ſed ad ver. vnde dic. Ia. bu. ¶ Regularit̓ fideiuſſor ante ſolu. Uclus. gagi falliti. v. caſibus. quoꝝires ſunt in lr̄a ⁊ duo in glo. ē. ⁊. vi. jͣ. de lib. le. l. ſi debitor. h. d. cū glo. ibi ⁊ ticius aduerſus iutores. ibi de muluis petitōibus corā eodē iudice. ⁊ fuit cōuētio ⁊ recōuentio. extra de mutuis peti. c. i. ⁊. ij. ⁊ habent̉ hec verba de mutuis peti. jͣ. d̓ var. co. l. i.§. fi. ibi actū eēt ⁊ tūc illud ſeruat̉. ibi eaꝝ ſpecierum.ſ. ꝑſone ꝯuētōis ⁊ tꝑis. ibi fideiuſſor cū mādato de alio dic viⁱ no. sͣ. de neg. ge. l. ſꝫ videamus. ibi ceſſauit ⁊ ſic obligatio erat cōmiſ ſa. nā ante nō pōt dici ceſſatū vt. jͣ. vt ī poſ.le. l. is ꝗ.§. ceſſatū. ⁊ ſo. ma. l. facere poſſe. Ibi diſſipauit.i. diſſipare cepit in quo ſpectatur vulgi opinio. vt no. C. de iure do. l. vbi adhuc. ⁊ ad hoc extra de fideiuſ. c. fi. cū ibi no. ⁊. C. mā. l. ſi ꝓ ea. vbi d̓ hoc plene no. ⁊ dixi. ⁊ ibi d̓hac materia vide pulchra q̄ hic nō repeto in gl. i. inꝗſitio in fi ar. i aut̓. d̓ tabel.§. ſcīmꝰ. ⁊ vide ꝙ no. jͣ. e. l. ſi mādato meo ī pͥn. ¶ Pactui pl̓ periculo xbi T ariſtonl. eenaiura ꝯcius venit lctiſſima valet de periculo cōtingēte circa rem. hoc dicit. ⁊ dic vt no. ⁊ dixi. sͣ. ſi quis caut̓. l. ſed ⁊ ſi quis.§. q̨̄ ſitum. ⁊. C. cōmo. l. prima. ¶ Ueia ꝓbibitlo tollit actionē I pro te. mnādati e negocioiū geſtoiū hoc dicit. Ibi fideiuſſorem ⁊ ſoluerim. ibi putant ⁊ male. ibi oportere de equitate in fi. nec ob. sͣ. ad velle. l. quā quam. vt ibi notatur. ¶Hic claudicat ꝯtractus qꝛ iuſta cā ſubeſt. Oſt Ibiludicium cōtrarium. ¶ Dolus incidēs in I mandauero. nādato purgat̉ pact̉. mandati. hoc dicit. ibi vires.i. facultates. ibi heredita tis mihi delate in glo. ⁊ hoc ibi ⁊ de dolo.ſ. alias nō in caſu iſto quātum mādatum p̄ceſſerit ꝯͣctus emptōis ⁊ inuitus agit̉ mandati ⁊ non de dolo. lꝫ dolus dederit cām ꝯͣctui qꝛ d̓ do lo ceſſat vbi alia ꝯpent ⁊ hoc īnuit ſequēs gl. Ia. bu. ¶ Ex mūdaio nihil Ui mandatuꝫ. gꝫ apud ꝓciraiorē remanere īmo actiones in rem queſitas. aut diem cedere dꝫ. hoc dicit. Ibi fecerit nomine ſuo non domi ni qꝛ tunc actio eēt queſita domino. vt. sͣ. ſi cer. pe. l. certi cōditio §. ſi nūmis. ibi actiōibus ſpēi actionū ẜm vltramōtanos. ſꝫ tu tene ꝓprie ⁊ eſt caſus ꝯͣ eos. qꝛ tunc dicūt ꝙ ex ꝯͣcta in diem non orit̉ aetio niſi adueniēte die cuius ꝯͣrium hic pꝫ. ⁊ sͣ. de cōpen. l. in diē. ſi enim non eēt actio cedi non poſſet. de hoc plene no. sͣ. ꝑ Cy. ⁊ dixi. C. vt ab herede ⁊ ꝯͣ heredes. l. vnica nec ob. huic. l. sͣ. e. l. ſi tibi mādauero. vt ibi dixi. alias incipit ſi mādauero tibi vt ꝑ me. ¶ Si ꝓcurator non ꝓſequitur quod Olus pōi ſi non exigit qd̓ pōt ſi non reddut qd̓ exigit in dolo p̄ſumpto eſt. hoc dicit. et vide qd̓ plene dixi. sͣ. depo. l. quod nerua. ¶ Ibi ſi quis ꝓcur. cū mandato in fi. nō ob. sͣ. de neg. geſt. l. pomp. ſcribit in fi. vt ibi no. Op. ꝙ iſte ꝓcur̄. non potuerit agere rei ven. cū non ſit dominus. ⁊ ſic non habebat actionē. glo. non format hauc oppoſit̉. ſed eā ſoluit dicens ꝙ dominiū erat ꝓcur̄. queſitum quia nō erat actum ꝙ domino querēt̉. ⁊ ideo ſibi imputat̉. vel dic ꝙ etiam ſi queſitum eēt dominiū domino. ex quo erat ꝓcur. poterat quālibet actionem intētare. ⁊ iō ſibi imputat̉. Item no. dolū preſumi ꝯͣ qd̓ videt̉ ꝙ non p̄ſumat̉ ſed ꝓbari debeat. jͣ. de ꝓba. l. quotiens.§. qui dolo. ⁊. C. de dolo. l. dolum. vbi de hoc plene dixi. ⁊ in brocardis Azo. de doli cōſideratiōe rubricella dolum preſumi. ¶ Ex quo ad preſens dic ꝙ in ꝯͣctibus regulariter p̄ſumit̉ dolus ſed ꝓbari dꝫ vt in cōtrarijs fallit hic. ⁊ sͣ. depo. l. i.§. non tamen. ⁊. l. ſi quis in ficiatus ⁊ in alijs caſibus notatis dicta. l. dolum. ⁊ in brocardis vbi sͣ. in delictis dic aut ſunt de genere ꝓhibitorū. ⁊ ex qualitate actus p̄ſumit̉ dolus vt ſi ſtrinxit gladium vt percuteret. C. d̓ ſiccar. l. i. ⁊. l. is qui cum cultello. ſecus ſi eum potuit percuiere ferro voluit aſtam vel manubriū cultelli. tunc nō p̄ſumit̉ dolus vt no. ⁊ dixi. jͣ. de ſiccar̄. l. dynus. ſi non ſunt de genere ꝑmiſſorū ſed in ſpē. ꝓhibita. iunc aut facit palam ⁊ non preſumit̉ dolus ſi clem iunc pͦ ſumitur. jͣ. de ri. nup. l. fi. vbi de hoc. ¶ Et ad hoc allegat̉ hec. l. ꝙ ſi ſtatuio caueat̉ ꝙ ſi quis patiatur iniuriam poſſit querelaꝫ de ferre an creditor an debitor nō ſoluit d̓bitū debitor poſſit q̄relā de ferre hic eſt ar. ꝙ ſic. quia eo ipſo ꝙ non reddit p̄ſumit̉ in dolo. er go iniuriā facit. ar. C. vbi de cri. agi oporiet. auct. qua in ꝓuincia. ⁊ de hoc hic loquit̉ in glo. ſed fuit aditio. ¶ Sed Ia. tꝫ cōtrariū ꝑ dictam. l. ſi ꝓcur.§. dolo. ⁊ ad hanc. l. reſpondei ꝙ ſpeciale ē in ꝓcur̄. eodem mō reſpondet in. l. furti. de his qui no. infa. in gl. alle gata. ¶ Ad. l. in actiōibus de in litē iur. reſpondet etiam ad. l. cuꝫ. res. de leg..i. ꝙ ibi debet̉ ſpes hic quātitas. ¶ Ad aūt. qua in prouincia ꝙ in illa loquitur in quodam alio caſu ſpeciali vt ibi pꝫ in lr̄a. ⁊ hanc opi. ſequitur Ray. hic ⁊ eam obtinui de facio. ⁊ facit

Pandati ¶ In eo cōſuma gImandato meo. omādato vel ſi ce perit abeſſe vel quaſi agitur mādati. hoc dicūi. Ibi eē actionē ēt ante ꝙ ſolus ibi ꝑfeciſti mandatū. ſed. sͣ. feciſti empt̓. ꝯplendoubi ꝓmiſſeris auimo nouādi. ⁊ ſic non liberaſti. nec ob. j. de ſolutꝭ. l. ſi is qui. vt ibi notat̉. ibi mutare ⁊ ex iſto tex. exp̄ſſe reprobat̉ glo. que ē. sͣ. de neg. ge. l. liberio.§. fi. que tꝫ ꝙ pōt fieri nouatio inuito actore in glo. vel cū mādato. ibi reſpondeo idē. sͣ. vt me ꝯuenias antequā ſoluas. Tho. ¶ Si iudicio. ibi repromiſſeris animo nouādi. ibī ꝯpetere ēt antequā ſoluas. ar. ꝯͣ sͣ. c. l. lutiꝰ. ¶ Quotiēs. ibi ex eadē cā ſubaudi equū ē nos ꝓcur̄. habere obligatos mādātes actōe mandati ꝯͣria. ¶ Si fideiuſſor facit ad ea que dixi. sͣ. e. l. mnier cās.§. nō oīa. ⁊ maxime ad qd̓nem padue diſputatā ꝑ dn̄m Bertolinū de coruazano. Statulo paduano cauet̉ ꝙ niſi ſoluat̉ creditori in termino bona principalis ⁊ fideiuſſoris poſſunt vēdi cū ſubaſtatōe vel dari inſoluiū creditori ita tamē ꝙ vſqꝫ ad ānum poſſint recuꝑari ſoluto precio accidūt ꝙ bona ſi deiuſſoris valentia cōi eſtimaiōe ducentū fuerunt vēdita ⁊ ſubaſtata. pro centū. elapio āno recuꝑatōis fideiuſſor agit ꝯͣ prin cipalem ⁊ petit ducentū quātū valebant res eius querebat̉ an bene peteret iſte.§. facit ꝙ ſic. ⁊ ꝓ hoc. jͣ. e. l. qui negocia.§. ſiue. ⁊ ꝓ hoc ēt. jͣ. locati. l. quero. ⁊ de fideiuſſ. l. ſi quis ꝓ eo.§. ſi nūmos. ⁊ C. e. l. ēt ſi ꝯͣria. ¶ In ꝯͣrium ꝙ ſola cētum petere poſſit facit dictus.§. non oīa. ⁊ qd̓ ibi dixi. ⁊ qꝛ iſte fideiuſſor fuit in culpa non ſoluēdo qꝛ ſoluere debuit vt. sͣ. de ꝯdi. inde. l. indebitū. vel ſaltē recuperare rē ſuā iufra ānū. Sꝫ reſpōderi pōt his duabus rōibꝰ ꝙ forte nō hēbat pecuniā ⁊ ita non erat ei facile ſoluere. jͣ. de fideiuſ. l. ſi dubitet. Itē ꝯͣ fideiuſſorē facit. C. e. l. ſi ꝓ ea. in fi. ⁊ de fideiuſl. ndeiuſſor.§. i. sͣ. de ne neg. ge. l. negocia. alias ſi quis negocia. ⁊ de ꝓcur. l. qui ꝓprio.§. ꝓcur̄. ¶ Soluēdo determinatū fuit ꝙ ſi fdeiuſſor denūciauit principali ꝙ infra ānū recuꝑaret reꝫ ſuam ⁊ tūc teneatur in ducētū alias non. ꝓ hoc. sͣ. e. l. ſi ꝓcur.§. ſi ignorātes. in fi. ⁊. l. idēqꝫ.§. generaliter. ⁊. l. ſi fideiuſſor. nota ēt glo. que di cit ꝙ ſi fideiuſſor accepit mutuo ſub pena ꝙ recuꝑat a principali. ¶ Quod mihi. ibi a debitore tuo egene. ibi ſtipulatus ſum ꝙ tibi ab eo dedet̉. ibi is qui debitorem inopem. ibi delegat ſcienti. Ibi ſtipulat̉ qꝛ tunc tenet̉ mādati. In glo. īmo priſtina ibi negari ꝯria qꝛ iſta vtilitas non facit. ibi valere legatum. dato ꝙ prima actio ſit ſtricti iuris hꝫ tamen ſimilia cū bone fidei. vt. C. in quibꝰ cauſis in inte. reſti. nō eſt ne. l. in minorū. ⁊ tamē ad tꝫ ibi legatū. lꝫ prima actō ſit ſtricti iuris in fi. ⁊ iō non dr̄ bis obligatꝰ. Ia. bu. in gl. alias nō vel ſi hēs meā dic ꝙ ex hoc nō videbat̉ me nō poſſe te cōuenire ſi nō exegi tuum debitorem quaſi mea non intereſſet. ſed hoc remouet qꝛ dānificet̉ qꝛ mihi debitū non heredi. Ia. de are. ¶ Mādatū habens I quis pro eo. qanā ſomā ſetuari dꝫ ſi hꝫ indeterminatā ſufficit fideiuſſori vtiliter facere. hoc dicit. Ibi ſpopōderit fideiubēdo. ibi agere ad intereſſe. ibi pluriū cauſaꝝ ⁊ ꝙ pluribꝰ modis diſſolui pōt. vno in obligōne. alio in ſolutione vt in prin. l. qꝛ obligatio inceꝑat a precedenti cōditione. vt. jͣ. de act̉. ⁊ ob. l. obligationū fere.§. fi. de penu. le. l. i. ⁊ ad. l. fal. l. i.§. item ſi ita. ⁊ hec lex ſoluit brocardum. an fures mandati ſint cuſtodiēdi. quia aut mandatum eſt certum ⁊ vnius cāe ⁊ ſeruari dꝫ. aut incertum ⁊ pluriū cārum. ⁊ tunc pōt excedi dū tamen vtiliter flat vt hic de hoc extra de reſcript. c. cum dilecta. ⁊ sͣ. e. l. diligēter. Ol. ¶ Ubi vere abeſt vel quaſi fiAlianus. qduſſoragi mandatiboc dicit ibi ſideiuſſori īnanito nunc fideiuſſerat apud eam alterius creditricem vxor ciedurix. ¶ Si is qui ſideiuſſor per ſuam ſolutionē principalē non liberat mandati non agit. hoc dicit. ibi dederit.i. tradiderit. jͣ. de acqui. re. l. iraditio. Ibi vſu ceperit ⁊ ſic dn̄ium acquiſiuit ⁊ ſolutio recōſiliata ē. jͣ. de iure dotium. l. proculus. idem ſi conſumpſerit infra de ſolutio. l. is qui. in principio. ¶ Fideiuſſor per omnes fame Uintus. ue audiūt nolēs paricere ſime ſue principalis eo inuito auditur. hoc dicit. ibi a reo peti turum quid hodie cum vſure ſint indebite dic vt ex tra de fideiuſſo. c. iij. de foro compe. c. fi. libro. vi. ⁊ dixi. C. de ſum ma iri. li. i. ibi noxie.i. damno ſeu delicto. ¶ Noīa ꝙ quis tenet̉ parcere fame ſue. vt hic dicitur. nam crudelis eſt qui eam negligit xij. q. i. noli. ⁊ vide in alphabeto dictione fama. ⁊ no. glo. vltimam que eſt notabilis ꝓ emptoribus ad materiam euictōis. Et ꝓ hoc. jͣ. de act. emp. l. ex empto.§. idem ait emptorem. ⁊ quod ibi no. alias eſt. l. emptorem. ⁊ inducitur hec lex. ⁊ per And. ꝙ ſi fide iuſſor predixit cteditori ꝙ eum non reciperet. ⁊ ꝙ ſi receperit eum nolebat teneri. ſi poſtea fideiuſſit nihilominus ieneat̉. quia per cō trarium actum recedit a ꝓteſtatione extra de conſtit̉. c. cum. M. ferrarienſis. sͣ. de condi. inde. l. quod quis ſciendum. In contrarium facit tex. ⁊ glo. jͣ. de ac. here. l. qui in aliena.§. celſus. vbi de hoc ⁊ dixi. C. de rei ven. l. ſi fundum. ¶ Qui mandat ad ꝓpriaꝫ Cum mandauero. ot. vuilitalem tenciur māda ti. ſi ad ſolam mādarij non qꝛ potius videt̉ conſulere qͣꝫ mādare. hoc dicit. ibi pecuniam tuam. Ibi conſiſtere obligatorium. hincinde. 1 ¶ Error in dominio im Eruum titil. gedtiranſlationem ⁊ ven dens ex officio volūtario de euictōe tenetur ⁊ error in cauſa domini non impedit dominij tranſlationē. hoc dicit. diuide in duas partes ẜm Rai. ſecūda ibi. vel contra. in prima dominus vendidit de mandato non domini. in ſecūda ecō tra. Uel diuide in quinqꝫ ẜm Iaco. bu. primo thema vbi erratum fuit in dominio vſqꝫ ibi vel contra. ibi ihema vbi fuit error in cā domini vſqꝫ ibi de iure. Ibi formātur due queſtiones ex premiſſis cōfuie tamen vſqꝫ ⁊ puto. ibi ponitur reſponſio prime qd̓nis vſqꝫ ibi contra mandator. ibi ponit̉ reſponſio ſecūde queſtionis vſque in fi. ibi mandato meo ſpeciali. ⁊ hoc tollit contrarium lꝫ glo. aliter dicat. ibi ego non domino. ibi de iure euictōis.i. an titius ip̄m ſeruum de iure euincere poſſit qui mandato meo vendidit. ibi ⁊ mandaio.i. actione mandati directa ⁊ contraria an competat. ibi iccirco mādati directa. ibi ſed contra mandati.ſ. cōtraria. ibi n̄ fue rit ⁊ emptor aget contra venditorem de euictione ne careat ſeruo ⁊ eius precio. ibi contra mandator reſpicit partem an poſſit euincere. vel ſi euincitur contra auctorem ſeruum de euictione agere. ⁊ no. ꝙ in ſecūdo ihemate de euictione mandati non queritur quia rem ſuam perdidit. ⁊ ideo mandati non tenet̉ ne duplex damnuꝫ habeat. ¶ Sed an qui mandauit ex empto contra ſuum venditorem agat. Reſpondeo ſic quaſi res euicta cum eam habere nō poſſit nec precium. ⁊ in ſequenti caſu dicitur cōtra. sͣ. mandatarius fuit dominus. hic autem mandator. ſed alio lure rem ſuam eſſe tradidit ꝙͣ eſſet. Ia. de are. ¶ Ad euidentiam dic ꝙ tribus mo dis contingit error in dominio. Primo ꝙ id quod eſt meuꝫ pu to eſſe eius cul trado. tunc non tranſfero dominium. sͣ. de condi. cā da. l. iij.§. ſubtilius. ¶ Aliquādo id quod eſt meum puto alterius a quo habeo poteſtatē alienādi. ⁊ talis error non impedit do minij tranſlationem. vt. jͣ. de contrahen. emp. l. ⁊ ſi conſenſum. ⁊ d̓ acquir. re. do. l. ſi ꝓcurator. aliquando eſt error in cauſa tranſlatio nis dominij. vt quia puto me ex aliqua cauſa tenere cum non tenear. ⁊ talis error non impedit dominij tranſlationem vt per totum ti. de condi. indebi. aut error eſt in cauſa dominij de nouo in ducendi. qꝛ volo ex vna cauſa tranſferre ⁊ in ex alia recipis. ⁊ tūc aut non eram ex alia tranſlaturus ⁊ non tranſfert̉ dominium. alias ſic vi. sͣ. ſi certum peia. l. ſi ego. quod dic vt ibi dixi. aliquando errat̉ in cā dominij iam queſiti. quia puto me dominum ex vna cauſa ſum ex alia. ⁊ talis error nō impedit dominij tranſlationem vt hic in ſecūdo caſu. ¶ Oppo. ꝙ ꝓcurator de euietione nō teneatur. vt. C. de admini. tuto. l. cum quedaꝫ. So. ibi loquitur in tu tore neceſſario hic in ꝓcuratore volūtario. ⁊ de hoc dixi. sͣ. de ꝓcuratoribus. l. ꝓcurator. qui ꝓ euictione. ¶ Item oppo. ꝙ ꝓcurator admittatur ad vendicandum cum errauerit in dominio vt infra de acquir. re. do. l. ꝓcurator. ⁊. d. l. ⁊ ſi conſenſum. jͣ. de ꝯtra. emp. So. fateor ꝙ in primo caſu huius. l. non tranſfert̉ dominiū.

Mandati. tamē quia ꝓcurator de eulctione tenetur cum gerat officium vo luntarium repellitur a vendicando vt hic. ¶ Item oppo. qud̓ er ror in dominio tranſlationē impediat. So. vt dixi in euidentialibus. ⁊ sͣ. n̄ certum pe. l. cum fundus.§. ſeruum. ⁊ vide quod dixi ſu pra. de offi. ꝓcura. ceſaris. l. prima. ver. quario queritur. ⁊ in diſtin ctione quam ibi poſui. ¶ In glo. imo videiur ibi verior eſt in dic ꝙ hic habuit mandatum ſpeciale de hoc ſeruo vendēdo. ibi generale in quo contra ꝙ vēdat rem ſuā vt ibi per Di. ¶ Non expecta Iis qui ne gocia. tur raihibabitio. vbi precedit mandatuꝫ nec in negocio quod eſt me um ipſo geſtu. quia cogor habere ratum hoc dicit. Ibi ſoluat de ſua ꝓpria pecunia. ibi actionem non ob. de ſolu. l. is qui in principio vt ibi colligitur. ¶ Siue ꝙ abeſt vel abeſſe poteſt fideiuſſori recuperat a peincipalibus. hoc dicit. ibi impedit mo ra rei non fideiuſſoris. vi. jͣ. de verbo. ob. l. mora. in prin. ibi flagitio.i. delicio vel pena. ¶ Per Ideiuſior quamuls. aroxem iuris vel facti minus ꝓbabilem. vt quia in facto proprio. ⁊ hoc tollit omnia cōtraria. Kai. Uel dic ẜm Ia. bu. aut tractamus de repetitōe ab eo cui eſt ſolutum. tunc quo cūqꝫ errore ſolutum nō repetit̉ cum ſit temporalis exceptio. sͣ. de cōdi. inde. l. quod in diem. quod intelligit Mar. ſili. niſi quo ad in ter vſurium medij temporis vt ibi dixi. ſed hoc nō eſt in vſu. Si autem querit̉ de repetitōe fienda ab eo ꝓ quo ſoluit. tunc aut errauit in facio quia neſciebat dilationem datam reo iunc ſtatim repetit. Si autem errauit in iure vel fuit ſciens non agit ante diem vt hic. sͣ. e. l. ſi tibi mandauero in prin. nō ob.§. nō male allegatus in fi. glo. qꝛ ibi inefficaciter erat obligatꝰ hic efficacit̓ lꝫ haberet ex ceptionē vt sͣ. e. l. qui mādatum. ⁊ hoc no. ⁊ dixi. C. de iur. ⁊ fac. gno. l. nā quis. ¶ In qͣꝫtitatibꝰ ⁊ eiſdeꝫ Ide iuſſo rem. copea tiligs imnus ꝙ ē mii nus hoc dicit ibi ſpopondit in genere adiecia quātitate ⁊ ſic nō ob. jͣ. de ver. ob. l. ita ſtipulatus in prin. Ibi exiſtimo nō ob. ſi cer. pe. l. cū ꝗd vt ibi dixi ⁊ vide. sͣ. de irāſa. l. cū hi.§. ſi qui. ⁊ qd̓ no. plene ꝑ Di. de reg. iu. c. in obſcuris. lib. vi. l. legato generalit̓. ⁊ sͣ. fa. her. l. heredes.§. ſi incerto. ⁊ extra de te ſta. c. iudicātē. ⁊ ꝑ Aꝫ. in ſū. de edi. edic.§. idē. ⁊ in ceteris. ⁊ cuiꝰ ſit) obligatio in legatis dic vt in ſūma de le.§. ad noticiā. ⁊ de le. i. l. vnū ex familia.§. rogo. ⁊ de le. i. l. qui duos. ⁊ circa fi. ita in glo. i. ibi ſi quid vēditor in fi. ẜm ꝙ ibi minimū ꝓprie acccipitur in fi. ſꝫ ꝙ ibi minimū improprie accipit̉.i. nō magnū. Tho. ¶ Patiētia hr̄ ꝓ ꝯſenſu vbi Ui fidem. de ꝯmodo pauēus iraciat̉. d. d. de hoc plene dixi. sͣ. de pig. ac. l. gaius. Ibi cōue nire pōt act̉. māda i. In gl. ꝙ ſi a iud ibi videt̉ ut mā dati tenearis. ibi in ꝯcordāt js ſuꝑiori gl. poſitis. ibi adu̓tū melius diceret pupillū. Ia. de are dic tu alia rōe qꝛ curaior ex neceſſi tate adminiſtrat Tho. in fi. dic vt no. sͣ. de neg. ge. l. i. In gl. act. mādan. ibi intuitu fecit. ſꝫ ⁊ ſuꝑiori cāu intuitū alterius fideiuſſit in fi. Cōirarium ibi no. ⁊ ideo dic vt ibi qꝛ verūē ſi negociū quo quo mō ꝑtinuit ad mādaniē ſaltem cura ⁊ ſolicitudine. vt qꝛ de hoc mādatū ſuſceperat. alias vera eſſet prima opinio. vi. sͣ. de ne go. ge.l. pupilii.§. ſed ſi ego. ⁊.§. quid ergo. Ia. bu. Si ſeruus mādat ſe emēUm ſeruus. qū̄ nulū ē mādaiū ſꝫ recō ua eſcit ē prōe ſecuta ⁊ claudicat ꝯͣcius qꝛ ſubeſt iuſta cā claudicādi. h. d. vſqꝫ ad.§. ſi liber hō. Et diui de in duas partes. primo querit̉ de iure mādati quādo ſtatum eſt in finibus eius nec ē ad emptionē ꝓceſſuꝫ vſqꝫ ibi ꝙ ſi in hoc. ibi fuit ad vēditōꝫ ꝓceſſuꝫ ⁊ diuidit̉ in tres ꝑtes. primo loquit̉ de act. mādati dādi dn̄o ꝯͣ emptorē vſqꝫ ibi ꝙ ſi de ſuis. ibi querit d̓ liberatōe emptoris ſuā pecuniā nō peculiarē vſqꝫ ibi queri ſoler. ibi de act. mādati de peculio dāda ēptori ꝯͣ dn̄m ſi alꝗd ex imādato ei abeſſet vſqꝫ ad.§. ſi liber hō. ibi emend̓. manumit. vel nō. ibi nul lū mandatum eſt re integra. ſꝫ emptōe ſecuta recōualeſcit vt ſeꝗt̉ ẜꝫ veritatem ibi ꝙ ſi in hoc ſubaudi etiā quaſi dicat nō cauiū mā dauit vt emeret̉. ſꝫ ēt vt manumitieret̉ ⁊ ſubſecuia emptione non manumiſſit emptor. ibi ſequat̉ dominꝰ de pecunia emptoris. ibi vt venditor actōe ex vēdito. ibi filium hūc ſeruum eſſe huius domini vēditor. ibi hn̄dam nō ſemper vt dixi. sͣ. ad exhiben. l. ſi liber. ⁊ vide qd̓ no. sͣ. de pactis. l. fideiuſ. in vltima glo. ibi ꝙ ſi de ſuis nū mis ⁊ non de ſubminiſtratis ꝑ ſeruū. ibi agere poſſit ꝯͣ dominum actōe mandati ꝯͣria vt sͣ. e. l. ſi ſeruus. vt reſtiuat preciū ꝑ emptorem ſoluium de ſuo. ibi p̄torem qui induxit actionem de peculio ex ꝯͣctibus ſeruoꝝ sͣ. de peculio. l. i. ibi a quibus alias quādo expo ne ꝓ qua. ¶ Op. ꝙ mandatū ſit obligatoriū vt. sͣ. e. l. i. Sol. hic ſpale qꝛ eſt ꝑſona in qua cōſiſtat in perſona ſerui non ſiue conſide res eum libetū quia tunc vr̄ mandare liberum emi qd̓ non valꝫ. vt jͣ. de ꝯͣhen. emp. l. ⁊ liberi. de li. cā. l. ordinata. ⁊ quibus ad libert̉. ꝓcla. non lꝫ. l. luuus. ¶ Item de ſeipſo emendo maadaret. Itē nec eo reſpectu quo eſt ſeruus tenet mandatū cum pro nullo reputet̉. jͣ. de reg. iur. l. qd̓ attinet. nec etiaꝫ ſi cōſideres eum de iur̄gen. quo ē aliquis ⁊ obligat̉ vi. l. ſi id qd̓. sͣ. de cōdi. inde. quia ſeipſum videt̉ emere quod non pōt. nec cōſiſtit etiam in perſona domini quia ſic videret mandaſſe vt res ſuas ſibi emeret̉ quod eſſe non pōt. jͣ. d̓ ꝯͣhen. emp. l. ſue rei. ⁊ quia idē eēt emptor ⁊ venditor ꝙ eē nō dꝫ. jͣ. de re ꝑmu. l. i. ¶ Iteꝫ ꝯͣ hoc op ꝙ cōſiſtat ex perſona domini ēt de emendo. rem ſuam vt. sͣ. e. l. ſi mandato.§. ſi is cuius. So. ſi mā daret vt emeret bene tꝫ mandatū. ſed ſi mandaret ꝙ ſuo nomine non teneret vt hic. ¶ Item in.§. ſi is cuius non erat ſua bona qꝛ erant publicata. ¶ Item op. ꝙ etiam ſi teneret mandatū ⁊ ſeque retur emptio non debeat agi mandati imo ex nouo ꝯciu emptionis vi. sͣ. e. l. idēqꝫ.§. ſi ꝗs titio. So. ibi erat cōſumaiū omne quod in mandato ꝯtineat̉ ſꝫ hic ſupereſt aliquid de mandato in quo ve uit vt p̄ſtent̉ omnia naturalia ꝯͣcius emptionis. ¶ Item op. ad ſcd̓am ꝑtem ꝙ vnus ꝯͣctus non faciat cōualeſcere alium. qꝛ de ſeꝑatis non infert̉ de vno ad alium vi. C. de do. inter vi. ⁊ vxo. l. ſi maritus. ⁊. jͣ. de acquir. poſſ. l. naturaliter.§. nihil. Cum igit̉ cōtractus mandati ſit ſeꝑatus ad emptiōe non dꝫ validari ab ipſa. So. vt glo. qꝛ hoc non eſt mirum ⁊ que ſit rō. jͣ. dicam. ¶ Item op. ꝙ dato ꝙ nou interueniſſet pactum de manumittēdo tamen ageret̉ vt manumitteret̉ vt. jͣ. de man. l. iij.§. ſinaūt. So. illa ẜꝫ iſtaꝫ qꝛ ⁊ ibi actum fuit. vt. e. l.§. ſi ab ignoto. ¶ Item op. ꝙ dominus non agat vt manumittat̉ ſed vt ſibi reddat̉ vt. C. ſi ſeruus exiero. l. i. ſed hꝫ electionē vel agenti ad ſeruum. ⁊ tunc non petit precium vt ibi. vel agēdi vt manumitat̉ ⁊ tunc precium cōſequat̉ vnde cō clude aut non ē ſequuta emptio eſt ſequuta primo caſu mandatuꝫ nullum eſt nec ex eo pōt agi vt hac. l. in prin. Scd̓o caſu ab initio ē in electione venditoris petat precium vel ſeruum actione māda ti. lꝫ Pla. in hoc cōtra vtrūqꝫ enim petere non pōt vi. d. l. iſta. C. ſi ſeruus extero. vbi etiam de hoc no. ⁊ plene dixi. Si aū precium eligat aut mādauit ſeruus de ſe emendo ⁊ manumiltēdo. ⁊ tunc agit dominꝰ ꝯͣ emptorē vt manumittat̉. Si rōe affectiōis eius intereſt vt hac. l. Preterea. ⁊ ſeruus agere pōt vt manumittat̉ vt dicta. l. iij.§. ſiue aūt de manumiſſiōibus. ſed ſi non mādauit de ſe manumittēdo. aut ſuis nūmis emptus eſt ꝓ cogniuentibꝰ oculis ſuos dicimus. hoc caſupōt ſeruus agere ꝯͣ emptorem vt manumittat̉ ex ꝯſtōne duorum fratrū. vt. sͣ. de iudi. l. qui ſe. ¶ Iteꝫ op. ꝙ tex. ſibi ꝯtradicat quia in prima parie dicit mādatum nullum in ſcd̓o dicit ex eo agi. So. antequā fiat venditio nullum eſt vt ī prīſed ſi ſequat̉ venditio ⁊ traditio recōualeſcit ⁊ ex eo agit̉ vt in ſecunda parte. ¶ Item op. ꝙ ꝓpter affectionē non det̉ actio vi. l. fal. l. precia. So. dicūt quidam ꝙ hic agitur d̓ fauore tu dic ꝙ aut queritur de affectione que habet̉ in ſe cōmodum pecuniarium ⁊ tunc agitur vi detur actio vt augeat̉ cōdemnatio vi. sͣ. de in litem iur̄. l. videamus. ⁊ de hoc dixi. e. ti. l. i. aut querit̉ de affectione que non hꝫ cōmodū pecuniariū. ⁊ tunc aut querit̉ an faciat dari actionem que alias non daret̉ dic ꝙ ſic vt hic. ⁊ sͣ. de mīo. l. ſi in ēptōe. Et. C. ſi ſeruus extero. l. vnica. aut querit̉ an augeat cōdemnatio ⁊ dic ꝙ non vt. d. l. precia. ⁊ sͣ. ad. l. acquil. l. ſi ſeruū. de hoc aliter dicit Ia. de bel. ſed eſt eluſdem effectus. ⁊ de hoc dixi. jͣ. qd̓ vi aut clam. l. cum petit.§. i. in fi. ⁊ eſt in frau patroni. l. i.§. ſi quis in fra. ⁊ vide. sͣ. de ſeruo corrupto. l. vt tantum.§. i. ⁊ de ſeruis expor. l. ſer uus. ca. l. vel ſo. ad. l. precia. vt no. jͣ. de re. iur. l. iur̄ ciuili. ¶ Ad. l. ſi ſeruus. ad. l. aquil. dic ꝙ ibi in tanto hic in toto. ¶ Ad. l. fi. de oꝑ. ſer. dic vt ibi no. ¶ Item op. ꝙ ſolutio minorū peculiariū lideret emptorem vt. sͣ. depoſiti. l. i.§. eleganter. So. ibi dominꝰ rece

Oandali. vit ſcienter hic ignoranter. ¶ Item oppo. ꝙ agat̉ ꝯͣ dominū de peculio ex ꝯͣctu ſerui vi. sͣ. de peculio. l. ſi quis ſeruū.§. etiam. So. hic ſpeciale. ¶ Item op. ꝙ ꝯtractus non debeat claudicare vt. sͣ. e. l. preterea. ſo. hic eſt iuſta cā claudicandi quia deficit perſona in qua mādatum cōſiſtat vt dixi in primo ꝯtrario. ¶ Expeditis cō trarijs quero quare recōualeſcit mandatum reſpondeo ex equitate quia ille qui emit mandato ſerui nihil dꝫ retinere penes ſe occaſione mandati vt. sͣ. e. l. ex mandato. ⁊. l. ſi ꝓcurator.§. ſi liber homo. ⁊ hoc ꝓcedit traditione ſerui ſecuta. ⁊ de hac qō̓ue vide plenius. C. ſi ſeruus extero. l. i. ¶ Sed quid ſi ſolum vēditio ē facta ſed non traditio ſerui. an recōualeſcat mandatum quidaꝫ ꝙ ſic qꝛ ſaltem hꝫ actionem ex empto cōtra dominū ⁊ nihil debet ex man dato penes eum remanere. ¶ Ultramōtani cōtradicentes ꝙ nū quam habet act̉. ex empto vel non diceret̉ claudicare cōtractus ⁊ ibi recōualeſcii ſolum facta traditōe ſerui. ⁊ ratio recōualeſcētie ē duplex ſcilꝫ ignorantia domini. ⁊ malicia ſerui facit recōualeſcere mandatū vt quia dominus habuit animū nūquam rehabendi ſer uum. ideo agit ex empto ad preciuꝫ ſed quia ſeruus ſui malitia nō debet ſe poſſe domino ſubtrahere. ideo domino recōualeſcit mā dati actio vt dominus per actionem mandati poſſit ſeruum recuperare. ¶ Item quero quare claudicat cōtractus. reſpondeo quar̄ rationes recōualeſcētie ſe habēt tm̄ ex parte domini ⁊ determinata ratio determinatū ꝓducit effectum vt sͣ. de iureiurā. l. admonendi. Sed ita eſt ꝙ nulla malitia ſit ementi quia ſciens fuit ⁊ nullum dolum patit̉. jͣ. de act̉. empti. l. i. ergo recōualeſcit ſoluꝫ ex parte domini non ex parte emptoris. Ia. b. ¶ Ultra predicta vi de qd̓ no. ⁊ dixi. dicta. l. vnica. C. ſi ſetuus extero. ¶ Item quere an valeat emptis ⁊ venditio. videtur ꝙ ſic. quia dat efficaciā man dati precedenti quia erat īutile ergo valet. ar. jͣ. de acquir. re. do. l. traditioni. ¶ In cōtrarium quia idem eſſet emptor ⁊ venditor. dic ꝙ valet ex ꝑte domini vendentis non ex parte ementis qꝛ do minus noluit ſibi obligare emptorem ad precium vi. sͣ. e. l. ſed ſi ſeruus. ergo ⁊c̄. ſed ex parie emptoris nō valet quia nec agere pōt ꝯtra dominū vi sͣ. tradat ſeruum quia ſi de facto tradidiſſꝫ hēret actionem mandati ꝯͣ emptorem vt ſibi traderet. ergo multomagis excep. jͣ. de ſuperfi. l. i.§. quod aii. ¶ Sꝫ quare nō cōualeſcat ex ꝑte emptoris. Re ſpōdeo qꝛ ꝓ hoc dominꝰ re ⁊ p̄cio careret. nam ſi ꝯualeſceret haberet emptor actionē de peculio ꝯͣ dominū qd̓ eſt verum vbi nūmis ſerui fuit emptoris. ſecus ſi nūmi emptoris qꝛ tunc cōualeſcit ex ꝑte vtriuſqꝫ ſi dominꝰ agat ex vendito qꝛ iūc ceſſat cā. ¶ Item forte fuit manumiſſus ſeruus ⁊ ſic careret empior re ⁊ precio ꝙ eſſe non debet. jͣ. de act̉. ēp. l. emptor. ¶ Sꝫ que actio competit domino. Reſpondeo diuerſa. l. ex vendito ad p̄cium vt dicta. l. vnica. C. ſi ſeruns exiero. Item mandati vt ma numutat vt dicta. l. ſed nūquid dominꝰ mandati ad feruum re tra dendum. Pla. ꝙ non ſed agit rei dic ꝙ eſt in emptōe ſua vi. d. l. vnica. ¶ Item nūquid mandati ꝯͣ emptoreꝫ vt manumittat gl. ꝙ non vbi ſua interſit rōne affectiōis ꝑ lr̄am iſtam. alij qd̓ hoc dicit ad maiorem euidētiam. ꝓ hoc. jͣ. de ſeruis expor. l. ſi titius. ⁊ sͣ. e. l. ideoqꝫ.§. ſi tibi mandauero. ¶ Sed an ſe compatiatur ex vendito ad precium ⁊ mandati ad retradendum. Reſpondeo nō quia ſunt cōtrarie vi dicta. l. vnica. ¶ Sed an ex vēdito ad p̄ciū ⁊ mandati ad manumittēdum ſe ꝯpatiuntur. glo. dicit ꝙ ſic dicta. l. vnica. quod non tenet Iac. de ra. quia duplici damno. affice retur emptorquia careret precio ⁊ re. ¶ Sed nūquid ſeruus po teſt agere cōtra empiorem vt manumittat̉. reſpondeo non. niſi ſol uiſſet emptori pecuniam ⁊ talem qua emptor ſoluendo poſſet ſe liberare ab act̉. ex vendito. vt. sͣ. de iudi. l. vix. ⁊. jͣ. de ma. l. iiij. dicit tamen Azo. ꝙ agit ex cōſtitutione miſſa ad vrbium. vr. sͣ. de iudi. l. qui ſe. ⁊ dicta. l. iiij. de ma. glo. videtur ſentire ꝙ hoc caſu ſeruus poſſit eſſe in iudicio pro libertate conſequenda. C. an ſeruus ex ſuo facto. l. promiſſe. Iaco. de ra. tenet ſententia Azo. quid ſi ſimpliciter emi ſe mandauit nunquid intelligitur pro ſuis nūmīs dic ꝙ ſic vi dicta. l. qui ſe. de iudi. ⁊ de ma. l. iiij. ¶ Sed quid ſi mandat ſe tantum emi ⁊ non dixit ꝙ manumittatur nunquid tūc agere potuit vt manumittatur. Io. ꝙ ſic vt dicta. l. iiij. alias. iij.§. finantē de manumiſſo. Azo. cōtra ꝑ eādem. l.§. ſi ab ignoto. ⁊ dicta. l. qui ſe. de iudi. ⁊ in.§. ſiue aūt. fuit coactuꝫ de manumittendo. ¶ Alij dicunt aut dominus mandauit ⁊ tunc agere nō poſſit aut ipſe ſeruus. ⁊ tunc ſic qꝛ iniquum eſſet ꝙ nūquam ad libertatem ꝑ ducatur ⁊ ẜm Azo. aget ex dicta conſtitutōe vt menumittat̉ vi. d. l. qui ſe de iudi. ⁊ ſi emptor latitaret ex ipſa conſtitutōe ꝑduceretur ad liberiatem. vt dicta. l. iiij. de ma. ſed pone ꝙ dominus perai ſer uum ſibi retradi. ⁊ ipſe ſeruus petat ſe manumitti quis p̄feret̉ videtur ꝙ ſeruus fauore libertatis infra de regu. iuris. l. liberias. Iaco. de ra. tꝫ ꝙ dominus qꝛ eius petitio iuſtior eſt. sͣ. depoſi. l. bo na fides. ¶ Quid ſi ſeruus mandat emi vnam aliam rem domi ni ſui. nūquid valeat mandatum dic ꝙ non. ⁊ idem eſt de alia re ſicui de ſeipſo quia nullum ē mandatum. eſt tamē differētia quia quando de ſe mandat nulla competat actio nec oritur aliqua obligatio ciuilis vel naturalis cum mandatum ſit nullum. ſed vbi mandat de alia re oritur obligatio naturalis non ciuilis. quia ſernus tantū naturaliter obligatur. jͣ. de libe. cā. l. ordinata. ⁊. l. lucius ¶ Quid ſi ſeipſum vendidit glo. ꝙ non valet ⁊ nō tenet̉ dominus aliquo. Sed nihil agat Ia. de are. Inducit rōnem quia dominus nō ienetur de peculio quādo ſe emi. ⁊ emptus eſt quia per hoc poſſei dominus carere re ⁊ precio. ſed hoc nō eſt quando ſe vendit qꝛ ſi re. careat habeat precium ⁊ ſic ceſſat iniquitas que im pediebat ꝯualeſcere mandatum. nec hoc caſu ſe aufert domino. qꝛ dominus nō tenetur tradere ſeruum ſed ienet̉ de peculio ad in tereſſe emptoris. ⁊ ſic ſeruuus in hoc diminuit peculium cōtrahendo quod poteſt vt ſupra de peculio. l. ſiquis ſeruum§. etiam. ſed hoc eſt cōtra. l. iſtā qꝛ eodē modo pōt dominus ſe liberare ab actione mādati preſtando intereſſe ⁊ iō ipſe Ia. illum.§. etiā in. l. ſi ſeruus intelligit in alijs rebus que in ſe ipſo. ¶ Cōclude ergo cū ſeruus mandat extero ſe emend̓. aut non eſt ſequuta emptio. aut ſequuta eſt primo caſu mandatum nullum eſt nec ex eo poteſt agi vt in principio huius. l. Secūdo caſu ab initio eſt in electōe vendi toris petai precium aut ſeruum retradi actione mādati lꝫ Pla. in hoc contra. ſed vtrūqꝫ petere non poſſit vt dicta. l. vnica. C. ſi ſeruus extero. Si autem precium eligat aut mādauit ſeruus de le emēdo ⁊ manumittēdo. ⁊ tunc agit venditor vt manumittat̉ ſi ra tione affectionis eius intereſt ẜm glo. vel ẜm alios ēt ſi non interſit. ¶ Item ſeruus agere poteſt vt manumittat̉. vt dicta. l. iiij.§. ſiue autē. de ma. Si non mandauit de ſe manumittēdo ſed ſoluꝫ de ſe emēdo iunc aut ſuis nūcius emplus eſt. quod dicimus cōuiuētibus oculis. ⁊ poteſt perſiſtere in iudicio aduerſus emptorē. vt manumittat ex ꝯſtitutione duorum fratrum ẜm Azo. alias non vt dicta. l. qui ſe. sͣ. de iudi. in glo. vt vel extraneus. ibi de peculio ad vendēdum. ibi ex hoc mandato ſecūdo de manumittēdo. vt emat ⁊ manumittat. ibi de manumittēdo ex primo mādato quaſi mūdatum de manumittēdo ſit ſuperuacuū. ibi item ꝙ dicit reddiad prin. glo. ibi validum efficitur vt ex eo agatur in fi. Sed nō vi detur ꝙ ſeruus agere poſſit niſi quādo ſuis nūmis mādaſſꝫ emī ⁊ manumitti vt dicta. l. iij. alias. iiij.§. ſi ab ignoīo. ſed vnde quid dominus agit vt manumittatur reddet precium emptori quod de ſuo ſoluit. Reſpondeo aut fuit pactum ꝙ manumitterei gratis. tunc nihil reddet. vt. sͣ. e. l. ſi vero.§. ſi vero fuit actum tunc nō ma numittit niſi reddito ſibi precio arg. dicti.§. ſi ab ignoto. ⁊ qꝛ eſſe iniquum duplici damno affici. Ia. de are. in glo. a ſeruo. ibi ⁊ hoc mandatum.ſ. de ſe manumittēdo. ibi ſicut ⁊ pactum dotis dāde. ibi p̄fatione.ſ. ante nuptias.ſ. conualeſcit nuptijs ſecutis vt tūc peti poſſit in fi. ſi precium nūdum habuerit vt ibi dicit̉. non tamē poteſt conueniri ne recipiat vt. sͣ. e. l. ſi ſeruus. in glo. vt manumittat̉ etiaui ſi de manumittendo nihil fuit dictum Tho. ¶ Si liber homo nihil dꝫ ex mandato remanere apud ꝓcura. hoc dicit. ibi agi poſſe per empior̄ ad reddendum preciū quod de ſuo ſoluit. ibi p̄ſtent̉ ad ipſo agente. ibi finge reſpōdet comparationi. ⁊ tamē ſi emptor manumiſſerit ſuo facto perdit ſeruum ⁊ ſic de euictione nō poteſt agere vt. jͣ. de euic. l. ſi ſeruum eius nomine. Iaco. d̓ are. Alij dicunt ꝙ etiā ſi manumiſſit de facio agit de euictione. quia manumiſſio de iure non valuit. tu dic ẜm Iaco. bu. aut querit̉ de vera euictione que eſt quādo ipſe ad libertatem ꝓclamat ⁊ liber ꝓ nūciatur. ⁊ iūc datur actio ex empto ⁊ ex ſtipulatōe quam cedit liber conuenius actione mandati. aut de ficta euictione que eſt quā do de facto manumittitur ⁊ tunc non habet locum actio ex ſtipu latione ſed ex empto. Ia. bu. ¶ Ii non reddu domiRocurator. aonon obſtj. de acquiten.

Mandati. re. do. l. pap. alias incipit. ſi paſtori. vt ibi notatur. ¶ Expreſſio eoruꝫ que Ui mutuam. gcue uſunt nibil operat̉ hoc dicit. ibi vti. ī vt ⁊ ſi.i. quāuis. ibi reddire poterit ad reſiduum debiti quod ſibi deeſt. ⁊ de iure cōmuni vt ſequit̉. ibi inſerunt̉ ab homine. ibi non ledūt nec eius pro miſſionem tollunt quaſi dica tuihil operatur iſtud pactum in ſcri ptis cum idem eſſet de iure cōmuni. ſed hoc ſit ad maiorem euidentiam. Gui. de ſuza. ¶ In glo. vnde dixi in fi. So. aut ꝯuentio eſt ẜm ius cōmune ⁊ nihil operat̉ vt. jͣ. locati. l. quero.§. inter locatorem ⁊ hic. ⁊. C. de fideiuſſo. l. non recte. aut conuentio non eſt ẜm ius cōmune ⁊ tunc poteſt iuri cōmuni detrahere. ⁊ ſic loquitur. l. ſi cum dotem. vbi de hoc. ⁊ ad. l. inter. de pac. do. dic ꝙ ibi pactum apponebat̉ gratia tollende dubitationis ſed cauſa limitande ſtipulatōis in perſonam filie contrahēde. ⁊ ita no. Di. j. de regulis iur. l. que dubitationis. vel dic prouiſio repetit de iure cōmuni. ibi de iure ſpeciali vi notaui ⁊ dixi. C. de pactis conuen. l. fi. ⁊ de iure emphi. l. ij. ⁊ vide quod dixi etiam. sͣ. ſi cerium peta. l. cum quid. vel dic a vtrunqꝫ contrarium ẜm Iaco. de bel. aut ꝓ uiſio legis eſt cōmunis ⁊ ordinaria aut ſpālis ⁊ extraordinaria pri mo caſu. aut. l. ꝓuidet tantum contrahēti. ⁊ tunc ſiue paciſcar eo ꝯtracio quo ⁊ legis ꝓuiſio ſe hꝫ. ſiue ſimpliciter in caſu vno non tollitur ꝓuiſio. l. vt hic ꝯcor. ⁊ sͣ. de pactis. l. non poſſibile. ⁊ de re iudi l. iiij.§. ſi ex conuentōe. aut lex ꝓuidet alteri ⁊ non cōtrahenti ſicut eſt cum extraneus dat dotem. tunc ſi ꝓuidet contrahēs in caſu vno videt̉ renūciare iuri ſuo in caſu omiſſo. vt dicta. l. ſi cum dotem. ⁊ dicto.§. cum inter. ⁊. C. de rei vxo. act.§. cedit. Secūdo caſu principali tollitur ꝓuiſio legis ꝑ ꝓuiſionem ſpecialem vt dicta. l. fi. C. de paclis ꝯuen. ⁊ de precario. ⁊ habet.§. cum quis. Et hec vera quādo diſpoſitio non conſiſtit in mera voluntate diſpo nentis. Nam tunc qui ꝓuidet ſibi in vno caſu videtur etiam ꝓuidere in alio caſu omiſſo tendente ad eundem effectum cum agit̉ de fauore vt. C. de poſthu. here. inſti. l. fi. vbi de hoc. ⁊ de hoc dixi. etiam. jͣ. ad nūcian̄. l. i. in fi. ¶ Hec ſunt. paria fideiuſſor̄ ſoluiſſe vel Fideiuſſor. ꝯptuliſſe ⁊ depoſuiſſe vt agat mandati. h. dicit. Ibi ꝓpter eius.ſ. creditor. ibi etatem.i. minoreꝫ. ⁊ ſubaudi ma xime. nam idem ſi eſſet maior ⁊ oblatam non reciperet. vt. C. de vſuris. l. acceptam. vbi de hoc plene notaui ⁊ dixi. Ibi poteſt con tra principalem. nō ideo inſtauratio mandati non tollit primaꝫ ob ligationem ex mādato acta ſed eam in ſecūdam deducit. hoc di cit. Ibi explorari oporiet a ꝓcuratore. ⁊ concor. jͣ. de ſuſpec. tuio. l. iij.§. queri poteſt. ibi tranſferre. ⁊ non fecit. ibi priorem litem.i. de tē pore prioris adminiſtrationis. ⁊ vide quod tangitur ꝑ Arch. xiiij. q. ij. c. illud. alias ſi illud. in prin. ibi iuſcipiet non ob. jͣ. de adulte. l. ſi vxor.§. fi. vt ibi colligitur. ¶ Si queras an ex iteratione manda ti cōtrahatur nouum mandatum dic ꝙ aut dominus primo reuerſus aſſumpſit adminiſtrationem rerum ſuarum. Et tunc videtur procurator reuocare. vt ſupra de procuratoribus. l. ſiquis cum ꝓcur.§. fi. nam paria ſunt tranſferre de ꝓcurato in ꝓcur. et de ꝓcurato. in dominum. vt. sͣ. de ꝓcurato. l. in cauſe.§. fi. ⁊ ꝓ hoc dene facit. jͣ. de tutelis. ⁊ ra. diſtra. l. ſi poſt pubertatem. ⁊ de fideiuſ. l. ſi ſtipulatus.§. primo. ⁊ extra de ꝓcurato. c. ſi quem ſub ea forma lib. vi. cum ibi notatis per omnes. ⁊ ideo ſi iterum mandet vi detur inſtaurare mandatū. Si vero dominus nō reaſſumpſit ad miniſtrationem rerum ſuarū tūc lꝫ dominus abfuturus mandet vr̄ renouare idē mādatū in dubio dic ꝙ aūt cā finalis mandati fu it abſentia dn̄i. ⁊ tūc dn̄o reuerſo ceſſat cā mādati ⁊ finit̉ mandatū. ⁊ ſi iterū mādet eſt nouū mādatuꝫ cū primū ſit extinctum argu. j. de excu. tuio. l. nō ſolū. in prin. ⁊ de dona. cā mor. l. i. ij. ⁊. iij. Nec ob. l. cū alijs. C. de cura. furio. quia ibi cauſa non fuit extincia. ſed ceſſauit. nā furor nō ceſſauit qꝛ ſi ceſſaſſet oporieret de nouo cura torem cōſtitui. ſꝫ furor nō fuit extinctus totalit̓. ſꝫ furioſus hꝫ dilu cida interualla ⁊ ex primis reliquijs reaſſumit furorem. ⁊ iō durat eadē cura. Si vero abſentia non fuit cauſa finalis ⁊ dn̄o reuerſo ꝓcu. nihilominus geſſit dn̄o preſente tūc nō vr̄ ꝑ reuerſiōeꝫ reuocatū mandatū. ar. sͣ. e. l. ſi remunerandi.§. ſi paſſus. Ia. bu. ⁊ Kai. ⁊ Ia. de are. arguit ꝙ ſiniatur mādatū. jͣ. de iutelis. ⁊ ra. diſtra. l. ſi tuior. in princi. inſtitu. de excu. tuio. ¶ Item qui rei publice. ⁊. jͣ. de inſpec. tu. l. iij.§. ſi quis abfuturus. vel dic aut fecit euꝫ ꝓcur. dum eſſet abſens. ⁊ tunc finita abſentia finit̉ mandatuꝫ. aut hoc non dixit in ꝓcuratorio ⁊ iunc non. vel breuius dic finiri vt di cit lr̄a inſtaurauerit. Ia. de are. Sed And. tꝫ ꝙ etiā domino tacēte ⁊ nil dicente quādo reuerſus eſt mandatum non ſit reuocatū ꝑ l. luuius. in prin. de admi. tuto. ⁊ quia non videt̉ reuocatum ex quo mox receſſit. jͣ. de repudijs. l. iij. ⁊ ſicut dicit glo. iſta eſt qd̓ ſabatina in qōnibꝰ Py. xxx. q. que incipit quidam hieroſolimina. ⁊ d̓ hoc vide ꝑ Inn. extra de ꝓcur. c. petitio. ⁊ in ſpeculo de ꝓcur.§. i. circa fi. ver. item excipit̉ ꝙ dominꝰ ꝓceſſit. ⁊ vide ibi in additionibꝰ. Ioā. an. ⁊ recurre ad dictum. c. ſub ea forma de ꝓcur. li. vi. ¶ Dic vt sͣ. e. l. ſalariū. ibi extra ordinem. i. Salarium. gofficiūludicis extraoidinarium nec ob. l. de varijs cog. l. dinus. vt ibi colligit̉. ¶ Sumptus. ibi negocio domini cū mādato. ibi non potuit ad cōmodum. domini qꝛ ſuccubuit glo. allegat. l. iij.§. in hac. jͣ. iudi. ſolui. ꝓ ꝯͣria quidā habent ꝓ. l. iij. ⁊ eſt ſcd̓s.§. in hac. ¶ Expirat mandatum morte Andatum. mandāus. nec beicd̓. ꝓcur̄ ex vi mādati pōt domino p̄iudiciū facere. h. d. ¶ Ibi ſubtrahēdorum quos alienos mandatarius poſſidebat bona fide ibi vſucaptos ⁊ vſucapi ceptos. nā vſucapione cōpleta petere poſſit emptor a domino. ibi publiciana actiōe que daretur ſibi ꝯͣ extraneū in fi. non ob. sͣ. de iudi. l. tā ex cōtractibus qꝛ ibi in iudicio trāſit inſtantia ad heredes. ſecus in ꝯͣctibus vt hic. ⁊ vide quod no. C. e. l. mādatum. ⁊ qd̓ dixi. sͣ. e. l. ſi non remunerandi.§. fi. ¶ Dic vt dixi. sͣ. de ꝓI precedente. cun̄. i. ſi defuncius. ibi de fendas iudicium ſuſcipiendo ⁊ rō huius princi. ē qꝛ vr̄ intereſſe quodāmodo defuncti vt defendat̉ vt sͣ. de interroga. act̉. l. ⁊ qꝛ hec ⁊ inſtī. ex qui. cau. ma. non lꝫ.§. ij. ſi in veritate intereſt heredis vt. jͣ. de vſuc. l. heredis. ⁊ in aucͣt. de iureiur. a moriēte preſtito. ⁊ ſic ſꝫ de rigore iuris iudiciū ſit nulluꝫ vt sͣ. de iudi. l. de qua re.§. fi. tamen de equitate pōt dici aliquod qꝛ factuꝫ nomīe heredis vr̄ ꝙ nomine defunctū faciū ē ⁊ ratū habe tur hēre pōt cū tale ſit negociū ꝙ hētur facere pōt. ſecus ſi tale eēt negociū ꝙ per heredes fieri nō poſſet. jͣ. de bonorū poſſ.l. iij.§. pe. ⁊ cogitur hēre ratum vtiliier factum. vt. sͣ. c. l. ſi is. ⁊. jͣ. rē ra. ha. l. ſi ſine.§. ꝓcur. Ia. de are. In glo. no. mandatum in fi. vel dic ꝙ ibi nuncius hic procur̄. ¶ Pactum de quota debiti remittēda factū Cutiū S. p̄ſenubus noeet abſentibus quāium ad debi. tor ⁊ eius heredes nō nocet habēti pignus quo ad priuilegiū in parte vero non remiſſa nō nocet abſenti vel p̄ſenti ⁊ reclamaati ſecus ſi p̄ſens tacuiſſei. h. d. ibi mādatorem qui mādauit creditori vt ſuo ꝑiculo nō moleſtaret debitorem vſqꝫ ad certū ip̄s vi. sͣ. e. l. ſi vero.§. ſi poſt. ibi cōſentiēte ante hereditatē vt dixi. sͣ. de pactis. l. iuriſgē.§. fi. ⁊. ll ſequētibus. ibi ꝯueniat̉. sͣ. mādator ad totum debitū. ibi ꝯſenſiſſet expreſſe vel tacite vt in fi. l. ẜm Odo. ¶ Ibi pignus expreſſum ⁊ ꝯuentionale. ibi priuilegiū reale ⁊ ſic pignꝰ ta citum. ibi creditorem qd̓ eſt aut preſens cōſenſiſſet vel abſens non haberet priuilegiū reale. Ibi quibus creditoribꝰ hereditarijs. Ibi p̄ſtaturus eſt beneficio dicti decreti vel pacti. ibi cōueniēdo hr̄dē ad dictam partem ⁊ ſic in reſiduo non dꝫ. cōuenire mandato rem virtute iaciti pacti. ¶ Cūquis adhiI mandato t icil. gcur tāquā ꝑcuf. ad ſtipulationem dꝫ ea facere ad voluniatē de mini. hoc dicit. Ibi mandati iudicis hic reſpondet. ¶ Nō admittit̉ quis vt Paulus reſpondit. quilibet ⁊ eſt ſpāle rōne ſu ſcepte fidei. ⁊ hoc tollit cōtrarium. ibi obligatū in ꝯciū ꝓ quo interceſſit ⁊ hoc tollit ẜm ꝯͣrium. ibi agendo. nō ob. jͣ. de ꝯhen. emp. l. fi. vi ibi no. ibi bona fides que eſt vt liberet ⁊ red mai pignus nō vt emat in glo. idē ē ibi ꝑ. l. iōqꝫ. sͣ. de dolo in gl. no. nō cē in n. ſo. vt ibi ⁊ dixi dicta. l. i. C. de dolo. x 2

Maudali. ¶ Dies appoſita Paulus reſpondit die. aa oruam ſolutonē nō extinguit obligōem adueniēte die vel lapſo. ſed potius cōfirmai. hoc dicit. ibi poſſit nō ob. jͣ. de ver. ob. l. eum qui ita. quia hic dies fuit adiecia cauſa differentie ſolutionis. ibi gratialimitande obligationis. ¶ Duo mā Paulus reſpondit vnum. gaiores ienen tur inſolidū etiam ſi nihil agat̉ ⁊ iur̄ veteri ⁊ nouo habent beneficium diuiſionis. ⁊ hoc qꝛ acceſſorie obligant̉. Sed vbi principaliter obligant̉ nec iure veteri nec nouo obligant̉ inſolidum niſi ſit actum. ſed habēt hoc plus iure nouo ꝙ etiam ſi agat̉ ꝙ teneant̉ inſolidū habēt beneficiū diuiſionis ꝑ auct̄. de duobus reis. ⁊ hic ē caſus. jͣ. e. l. creditor.§. duobus. ⁊ vide quod ibi dixi. Sed vbi obli gantur acceſſorie ſemꝑ tenentur inſolidū ⁊ iure nouo hn̄t beneficium diuiſionis ⁊ etiam iure veteri ex epiſtola diui adriani vt. C. de cōſti. pecu. l. fi. ⁊ in hoc glo. male dicit ⁊ rō no. inſti. de fideiuſſ. §. ſi plures. ⁊ ex hoc ⁊ dicio.§. ſi duobus. dicūt quidā libelluꝫ ſic poſſe formari ꝯͣ plures inſolidū obligatos. peio eos ⁊ quēlibꝫ ip ſorum inſolidum ꝯdemnari cōtenius tamē vna ſolut̉. alias ſi iudex in ꝑtibus cōdemnaret vel ſimpliciter videret̉ eos ꝓ parte cō demnare. ⁊ ſi opponas ergo cōdemnatio ꝓdeſſet cōdemnato qꝛ primo tenebat̉ inſolidū nunc ꝓ ꝑte. Reſpondeo īmo non qꝛ adhuc prima actione tenet̉ inſolidū. lꝫ ex ſentētia teneat̉ pro parte vel ſimpliciter pluſqͣꝫ inſolidum. Reſpondeo quia datur ei cōſilium vt parte in qua tenet̉ ꝙ ſentētia ſoluat̉ vel offerat ⁊ cōſignet ⁊ de ponat. ⁊ tunc habebit except̉. rei iudicate. qꝛ tantū operat ꝯdēnato ria cum ſolutiōe. jͣ. de except̉. rei iudi. l. ſi quis totum.§. plane. ⁊ de cōdi. furti. l. ſi ſeruus.§. bone. ⁊ de hoc ao. ⁊ dixi. C. ſi plures vnā ſeniētiā fuerint cōdemnati. l. i. ⁊. ij. ¶ Cōclude ergo ꝙ ſi plures ſunt acceſſorie obligati. iure veteri ⁊ nouo tenent̉ inſolidū vt hinc ⁊ habent beneficium diuiſionis ex epiſtola diui adriani in iure ve teri ⁊ nouo vt dicta. l. fi. C. de cōſti. pec. aut ſunt principaliter obligati ⁊ tunc aut habent voluntarium officium ⁊ ab homine vt ꝓcuratores ⁊ videtur eis cōmiſſa adminiſtratio pro parte vt dixi sͣ. de procura. l. pluribus. ⁊ tenentur ꝓ parte. pōt tamen agi vt inſo lidum agant ⁊ inſolidum teneant̉. ⁊ tunc habent beneficium diuiſionis vt. jͣ. de tutelis ⁊ ra. diſtra. l. i.§. nunc tractemus. ⁊ de admi. tu. l. ſi plures. ¶ In glo. ſi certi in fi. hoc eſt falſum vt. sͣ. dixi. ⁊ ibi loquit̉ in principalibus hic in acceſſorijs. ¶ Remoto pignore ab eo cui vendidit crediCreditor: ior non recōualeſcit acuo in piſtinū debuorē niſi euictionis noīe in creditor fuerit actio inſtituta. hoc dicit. ibi non videri ⁊ ſic poſſe ꝯueniri. ¶ Dies adiecta ad fimiendam obligationē illaꝫ Ille illi? qniani ope except. hoc dici. Ibi perpetuam eſſe in deoito prius contracto in poſtea contrahendo ob exceptioneꝫ. ⁊ hoc tollit contrarium. ¶ Uerbū idonee adiectū cautōi facit ꝙ p̄ſte Paulus. iur cū fideiuſſoribꝰ vel pignoribꝰ b. d. de hoc plene dixi. C. de ver. ſig. l. ſancimus. ¶ De qōibus que in gl. formantur ⁊ que fuit additio de eo qui ꝓmiſit facere ſecurum ad ſen ſum ſapientis an teneat̉ dare fideiuſſores. ⁊ de eo qui ꝓmiſit facere ſecuritatē plenā. vr̄ ꝙ ſic. ar. huius.§. ⁊. jͣ. de reg. iur. l. plus cau tionis. ⁊ sͣ. qui ſatiſda. co. l. i. vbi de hoc. ⁊. jͣ. de ver. ob. l. ex ea ꝑte. in prin. In ꝯrium facit qꝛ ſecurum facit qui flipulatōe ſe obligat. vt. jͣ. de pio. ſtip. l. i.§. cautōales. ver. cōes. in fi. vbi de hoc ⁊ ꝑ Ia. de ar. ⁊ hoc no. extra de pig. c. vl. ⁊ extra de ſo. c. odoardus. in fi. ⁊ per Cardi. de dolo ⁊ cōtu. c. actor. li. vi. vt lite nō cōte. c. quoniā frequenter.§. in alijs. ⁊ facit quod no. ⁊ dixi. jͣ. de here. inſti. l. illa inſtitutio. ⁊ qd̓ dixi. C. de inoffi. teſta. auct̄. nouiſſima in fi. qōnis do mini Riz. ibi poſite. ¶ Super eadem re ⁊ eadeꝫ cau Reditor. ſa non debent due inſtantie pendit. ſecus ſi ſit diuerſa vi hic. ⁊. l. quotiens. ſupra de peculio que eſt huic contraria ſed ſol. vt ibi no. ius nec enim. Ibi. l. fina. etiam de rigore. vt ſupra depoſit. l. prima.§. ſi pap̄. duas. ⁊ infra de fideiuſſor. l. heres a debitore.§. quod ſi ſtipulator. Ibi.§. ſi crediior. ¶ Item argumen. contra. infra. de contra. jͣ. de magiſtra. conuen. l. i.§. ſi inter. ⁊. jͣ. ſi familia furtuꝫ fe. dicatur. l. i.§. fi. ⁊. l. fi. ſed in dicta. l. sͣ. de peculio. l. quotiens.§. ſi crediior electio vnius alterum liberauit de rigore vi. sͣ. de peculio l. ſi ex duobus in prin. ⁊.§. i. ⁊ in. l. i.§. inter. de magr̄o ꝯue. primo cō uentus principaliter tenebat̉ alter in ſubſidium. Sed hic non ī ſub ſidium in. l. i.§. fi. ⁊. l. fi. ſi fa. fur. fecerit di. primo ꝯuentus ex facto vnius ſerui ex eodem facto nomine alterius ſerui conueniri intē debatur. Sed hic contra diuerſos agitur. Ia. de are. In glo. nec enim in fi. preterea debet̉ eſſe in eodem ſtatu. vt ex vigore ſententie nihil innouetur. fieri autem poterit ꝙ ante ſentētiam fieri potuiſſet. vt. jͣ. vt le. no. ca. l. poſtquā.§. i. ¶ Quātuncūqꝫ duo ad idē debitū ſe obligāt Ad eum. on intelligiiur alier alierimandare. nec vnus contra alium agere poteſt. hoc dicit. ibian negociorum geſtoruꝫ actio detur iſtis heredibus ticij mandatoris ſoluentibus in glo. ſꝫ quō hic in fi. ⁊. jͣ. de iure do. i. cum dotꝭ. In glo. vlti. in fi. dic vi. C. de duobus reis. l. i. nota. Nec obſtat iſte.§. quia hic diſſoluit ob ligationem ꝓpriam. ¶ Ibi adminiſtrant hoc acto ꝙ ſinguli teDuobus. ncaniur inſolidum ẜm glo. alij contra ſed ma le per ea que ſcripſi. sͣ. de exercito. l. i.§. ſi plures. Rai. ⁊ vide qd̓ dixi. sͣ. e. l. ſi mandato ticij.§. paulus reſpondit vnum. ⁊ facit iſte §. in ſi. ad qōnem que ſepe occurrat. Ecce ꝙ poteſtas facit talem ꝯdemnationem. quoniā ticius ⁊ ſeius cōmiſſerunt iale delictum ideo vtrunqꝫ in centum ꝯdemnamus. queritur an ambo ſimul te neant̉ ad centum ⁊ ſic ad quinquaginta ꝓ quolibet an vero quili bet in centum. iſta littera facit ꝙ ambo teneātur in centum. quibus ſolutis ambo ſint liberati. ⁊ ꝓ hoc. C. impu. ⁊ alias ſub. l. penul. ſi plures vna ſentētia fuerint cōdemnati. l. i. ⁊. ij. ar. ꝯͣ. in aut̄. de iudi. §. ne autem. vbi de hoc. ⁊ sͣ. de eo per quem ſac. erit. l. fi.§. i. ⁊. C. d̓ fideiuſ. minorum. l. ij. Riꝫ. in glo. ¶ Ita tamen ibi ẜm Io. de qui bus tutoribus dicitur. C. ſi tutor nō geſſerit. l. i. ⁊. ij. de admi. tuto. l. priores qui poſt finem.§. in eum. ⁊. l. tres tutores. ⁊ no. C. de iran ſac. l. i. vel dic in ꝓcuratoribus ſicut in curatoribus ⁊ datis bonis vt. jͣ. de carbo. dā. l. iij.§. fi. Ia. de are. Ibi cum alicui. So. hic in ꝓ curatoribus. ibi in negociorum geſtorum quorum obligatio non pendei ex voluntate domini Rai. ⁊ eſt rō quia ꝓcura. dantur a romino. sͣ. de ꝓcuratoribus. l. i. ⁊ ideo quēlibet dare videtur in ſo lidum. ſed geſtores ſuſcipiunt effectum a ſeipſis. ⁊ ideo quilibet videtur ſuſcipere ſolum illud quod alius non gerit. ar. sͣ. de nego. ge. l. tutori. Ia. de bel. vel dic ꝙ hic fuit actum eos teneri inſolidū ibi non. ⁊ hoc in his que principaliter obligant̉. ſecus in acceſſorijs qui ꝓ alijs obligant̉. vt no. inſtitu. de fideiuſ.§. ſi plures. Frā ciſ. vel dic ẜm And. ꝙ in. l. cum amicitia eſt ſpeciale fauore pupilo rum vt eorum negocia melius ⁊ facilius gerantur. ibi lucius.§. i. So. hic in ꝓcura. ibi in tutoribus ⁊ curatoribus ⁊ exactor̄. vt no. sͣ. de ꝓcura. l. pluribus. ⁊ ideo ꝯcor. dicte. ll. Iaco. de bel. vel hic ideo quia fuit in primis ꝯcor. Tho. ⁊ de tuto. dic vt. jͣ. de tutel̓. et ra. diſtra. l. i.§. nunc tractemus. de magiſtratibus dic vt. C. de iure fiſci. l. quoniam augurio. li. x. in fi. glo. quod ſatis credo. ſecus ſi ꝓpter dolum vt sͣ. depoſin. l. ſi duo. ⁊. jͣ. de admi. tuto. l. ſi plures.§. ſi geſſerunt. ⁊ tunc inſolidum tenetur quilibet ſi ſimul geſſe runt. ⁊. jͣ. de manumiſ. teſtō. l. ſi ita fuerit.§. queſtio. ⁊ vide. sͣ. com mo. l. ſi vt certo.§. ſi duobus. ꝙ ſi diuiſim tunc tenet̉ quilibet pro parte hijs eſt ar. contra. quia nō ex eo quod quis geſſit. Sed ex eo ꝙ mandatum ſuſcepit quis obligat̉ mandati. vt. sͣ. e. l. ſi non. §. i. ⁊ ideo in officialibus dicas nihil per auct̄. īmutati. auct̉. ꝗ. mo. ua. effi. le.§. generaliter. Iaco. de are. ẜm Rai. hic fuit acium ꝙ tenerentur inſolidum lꝫ hoc nō ſit neceſſe. vt. d. l. ſi mandato ticij §. paulus. rn̄. vnum. ¶ Aut maritus obligat̉ vt Si inter maritum. ꝑcun ⁊ eo caſu quiequid ſupereſt hꝫ reddere aut elegit vt ꝓprium negociuꝫ gerens quod ſu pereſt poteſt retinere. hoc dicit. ibi idem actum eſſet expreſſe vel ta cite vt ſequit̉ ibi dotis.ſ. ꝓmiſſe ⁊ non ſoluie. ibi neget̉ cōſumptū de uſuris cū maritus alat vxorem ex pacto tāquam debitor principalis. ibi docet̉ qꝛ ad ipſum patrem ſpeciat. ibi competere ꝓ re ſiduo vſurarum qꝛ gener alit vxorē tāquā miniſter ſoceri iſto cāu in glo. a patre. ibi nō ſnppleuiſſet. ⁊ iō nō dꝫ peiere eius cōtrarium nō eſſet poſtulaturus. C. de ſolu. l. pe.

Pro ſocio. ¶ Generalis cōceſſio etiā cū libera non ꝯtinet Eutiū S. doloīam adminiſtrationeꝫ hoc dicit. Ibi enti. i. exiſtenti. Ibi mādaſſe ⁊ ſic predicia alienatio nō valet de iure nec ob sͣ. de rei ven. l. ſi homo vt ibi no. Ibi extitiſſet ſuo ꝓprio noīe ⁊ nō eſſet ſoluēdo. ¶ Et nia pulchra no. ex hoc.§. primuꝫ ꝙ per hec verba vr̄ cōcedilibera adminiſtratio ⁊ generalis vt. sͣ. d̓ offi. ꝓcurato. ceſaris. l. i. ẜm ꝙ libera conceſſio non cōtinet doloſe ge ſta ſed ex fide. ¶ Tertio oppo. nō porrigitur ad eaque ſunt extra negocia cōmiſſa. ⁊ facit optime iſte.§. ꝙ ſi concedatur liberū arbitrium poteſtan in maleficijs ſicut ſepe ſit ꝙ nō videatur con ceſſū ꝙ dolo vel fraude ꝗd agat ſꝫ ex fide. ⁊ ſi quid doloſe gerat ꝙ teneat̉ non obſtante conceſſione arbitri. de quo ſatis dixi. C. de inoffi. teſta. l. ſi quādo. sͣ. de vſufru. l. locum.§. ex eo pleniſſime. jͣ. d̓ dona. l. ſi familias. ⁊ in meis queſtiōibus ſtatutorum. vnde lꝫ poſſet de plano ꝓcedere ⁊ leuia omittere. in grauibus tamē habꝫ ſer uare quod iur̄ eſt. ad hoc bene facit quod no. Inno. extra de accu ſa. inter. in glo. magna. ⁊ ꝙ ſolemnitates videantur remiſſe benefa cii. jͣ. de dona. cā mor. l. marcellus. ¶ Hic fuit mutata ꝯditio mā Um filio qaa i. ⁊ ſiipie agerei acuōe in facium ageret. h. d. tex. ⁊ glo. Ia. but. ¶ Euentus li Um controuerſſa us coninet ſen tentiam ⁊ tranſactionem. Secūdo dicit ꝙ ea ꝗ equi pollent in effectu debent dici conſoller̄ cōuenire. h. dicit cum.§. ſequēti. Ibi eſſet inter̄ſcriptum heredem ex vna parte ⁊ amittas ex altera. ibi ex euentu litis hoc facit dubium. ibi conſcripio herede de conſenſu ſociorum. ¶ In glo. hic oriebat̉. hic ergo. hic illatio melius venit ex ſequētibus ꝙ ex precedētibus. vu de dictio ponitur inceptiue non illatiue in fi. glo. hec. l. nihil facit. quia hic non ꝓmiſit in caſu victorie ſed in euentulitis. ⁊ ſic ſiue ob tineat ſiue ſuccūbat. Sed de queſtione glo. dic vt no. per Ci. ⁊ di xi. C. de ſuffra. l. vnica. ⁊ de tranſac. l. cum ea. ⁊ in ſpeculo de ſalari is.§. ſequitur. ver. ſed pone ꝙ hoc caſu. ⁊ in qōnibus Bartholo. brix. lxxij. queſtione. ¶ De equipollētibus idem eſt iudicium. Mandauit hoc dici. ⁊ qui diſponii de vno videtur de alio diſponere. ſecus ſi non equipollent in effectu vt in cōtrarijs ī glo. ſignatis. Ia. bu. vel ẜm Iaco. de bel. aui certa eſt dipō ⁊ voluntas hominis. ⁊ tunc refert quid ex equipollentibus fiat. aut eſt dubia ⁊ tunc non refert ad hoc delega. iij. l. ſideicōmiſſa.§. ſicut. ⁊ no. ⁊ dixi. C. de inſti. ⁊ ſubſti. l. ſi maier. ¶ Sequitur Rubrica pro ſocio. ¶ Super rubrica vide A3o. ⁊ Rofre. in libello. e. ii. ⁊ dic quod ſunt quaituor ꝯtractus quidam iure ciuili perficiunt̉ cōſenſu ſcilꝫ mandatum de quo. sͣ. ꝓxi. ſocietas. de hoc hic ēptio de hoc ti. ꝓxi. cum ſequētibus. locatio de quo. jͣ. locati. eſt ⁊ quintum de iure p̄ torio.ſ. pignus. ⁊ antequā de illo ponat poni de contractibus in nominatis qui ſunt ſimiles iſtis nominatis. ⁊ vide ad hanc materiam. jͣ. de preſcriptis verbis. l. ſi rem vendendam. ⁊ Hoſt. in ſpeculo de iudi. ver. generalia. Ocietas ¶ Poteſt focieias cōrra ex iē pore ⁊ ad tempus ⁊ donec vixerit alter ſociorū. h. d. ibi dum viuūt.i. donec viuūt ſocij. ibi ad tempus. certum. ¶ Oppo. de. l. cum debere. sͣ. de ſer. vr. pre. Sed ibi alio caſu ⁊ in alia materia loquit̉. ⁊ no. de multiplici ſignificato hoc verbum perpetuū. de quo vide ꝑ Ci. in. l. edita. C. de eden. ⁊ in pace conſtātie in apparatu ſuper verbis in perpetuū quādoqꝫ vſqꝫ ad tertiam generationē in autͣ. de non alie.§. quoniam igitur. quādoqꝫ ꝓ decēnio. sͣ. de legibus. l. nā im perator. ⁊ vide. jͣ. de diuerſis ⁊ tempo. pre. l. de acceſſionibus ī pͥn. ⁊.jͣ. de penis. l. ſine ꝑfinitōe. ⁊ in alphabeto. ⁊ aliud ē ꝑpetuū aliud eternū ⁊ aliud ſempiternū no. d. l. cū debere. de ſer. vr. p̄. ⁊. xij. q. ij. c. ꝑpetua. ⁊ vide ēt. C. de ſacroſan. ec. auct̄. ſi quas ruinas. ⁊ talia ſi gnificata intelligunt̉ ẜm materiam ſubiectam. ¶ Contracta ſocictate omnium bono In ſocietate. uam videuriur ſietone ſiue boniinis tranſiſſe poſſeſſio. ⁊ per poſſeſſionem dominium earum tantum rerum que poſſunt veterem traditionē recipere. hoc dicit vſqꝫ ad §. cum ſpecialiter. jͣ. l. iij. ibi ſunt de preſenti. nō ob. jͣ. de pre. ver. l. ſi ti bi aree. vt ibi no. ¶ Licet traditio vera ⁊ expreſſa. ibi creUla Aitur.i. a iure fingitui. anaūt adminat̉ ꝓbatio in cōtrariū. dic vt no. ⁊ dixi. C. de ꝓbat̉. l. ſiue poſſidetis. ¶ Op. ꝙ dominiū ſine traditōe nō que ratur. vt. C. de pactis. l. iraditiōibꝰ. ſo. hic fingit. l. traditionē interuenire ⁊ vnum cōſtituere nomine alterius poſſidere vt pꝫ hic in lit teea. ⁊ iſta cōſtitutio qua vnus pro altero poſſidere cōſtituit tantum operat̉ quo ad acquiſitionē ac ſi vere tradidiſſet vt. jͣ. de acꝗ. poſſ. l. qd̓ meo. ⁊. l. cōis ſeruus. ⁊ ꝓ hoc. jͣ. de leg. i. l. ſi pecunia. ⁊ iſta ē. ſolut̉. glo. quam ſequit̉ Riꝫ. Ia. de are. ⁊ Ray. ⁊ ſequens opi. Azo. que dicit ꝙ eſt ſpeciale hic ꝙ dominiū ſine poſſeſſione queratur eis non placet imo eſt regulare ꝙ dominiū ſine poſſeſſione querat̉ vt plene notaui. jͣ. de fundo dotali. l. ſi fundū. dūtamen inter ueniat traditio que hic fingit̉ interueniſſe vt dixi. ⁊ ſi dicas quare non eſt ſic in corporalibus vt tranſeāt ſic ſine ceſſione. Reſpō deo quia in eis non poteſt locum habere vera traditio. ergo nec ficta vi. jͣ. l. ꝓxi. Sed Mar. ſili. dicit hic eſſe ſpeciale in acquiſitōe vniuerſali vt dominiū ſine traditione queratur vt inſtitu. ⁊ acqui. ꝑ arroga. vt. jͣ. de acqui. poſſ. l. cū heredes. ſed ſi hoc eſſet eodē mō tranſirent incorꝑalia qd̓ hic non ē vt. jͣ. l. ꝓxi. iō ꝙ prius dixi. verius eſt regula que eſt in. l. traditiōibus. fallit in caſibus ibi notatis vt. sͣ. de rei ven. l. ſi ager. ¶ Unde diſtinguēdo opi. Marti. ſili. poſſet dicere aut acquiſitio eſt vniuerſalis aptitudine ⁊ actu vt in hereditate ⁊ acquiſitione ꝑ arrogationē e tunc vera ſit opi. ſua ⁊ ita loquūtur iura per eum allegata. aut acquiſitio eſt vniuerſalis aptitudine ſed non actu. ⁊ tūc nō trāſeūt incorꝑalia vt hic dꝫ exp̄ſſe. C. de here. vel act̉. ven. l. qui tibi. Rō quare corꝑalia nō tranſeunt ſine A non ceſſione hic reddit̉ in glo. ⁊ dixi. sͣ. l. ꝓxi. qꝛ non recipiunt verā traditionē. ergo nec ficiā. qꝛ fictio non pōt eē niſi ſuper veritate vt. jͣ. de here. vel act̓. ven. l. iij.§. fi. ⁊ ſatis dixi. sͣ. ſi cer. pe. l. ſi filius. ⁊ ꝙ non recipiant veram traditionē ꝓbatur. jͣ. de act̉. emp. l. rō.§. ſi iter. ⁊ de acqui. re. do. l. ſeruus.§. incorꝑales. ⁊ vide quod no. ⁊ dixi. C. per quas ꝑſonas nobis acquirit̉. l. i. inherent eium oſſibus ita ꝙ ſeꝑa ri non poſſunt vt dicit glo. ſicut ⁊ ſacrament a ſpūalia. ⁊ lꝫ glo. nō alleget ꝓbat̉ extra de baptiſmo ⁊ eius effectu. c. maiores.§. itē acꝗ ritur. ¶ Oo. glo. de. l. item magr̄i. sͣ. de pactis. ſo. vt in ea. itē op. de. l. i. in prin.§. i. jͣ. de loco publico fru. ⁊ non ſoluit. Sed dic vt ibi ⁊ per Rofre ti. ſi aliquis conducat domum vel prediū a fiſco an actiones aliquo caſu tranſeant ſucceſſione. dic ꝙ ſic vt no. C. de act̉. ⁊ ob. l. i. ⁊ vide Dy. de re. iur. c. pro poſſeſſore. li. vi. ⁊ de ceſſione actionū. C. de here. vel actiōe ven. ſuper rubrica ē per totum ⁊ vide in ſpeculo de ceſſione actionū ⁊ ꝑ galeoiū in margarita ⁊ de procura. in rem ſuam. ⁊ vide infra de iure do. l. ſi mulier.§. ex aſſe. ¶ In ſocietate omniū bonorū Cum ſpecialiter. ſpecialiter ꝯͣcia veniunt lucra vndecūqꝫ queſita. hoc dicit. ſecus ſi ſit ꝯͣcta ſimpliciter qꝛ veniunt ſolum ea que per induſtriā querunt̉. vt. jͣ. e. l. cohiri cum legibꝰ ſequentibus. Item intelligat Ia. de are. ꝙ cōicant̉ illa que erant tꝑe ſocietatis vt. sͣ. e. l. i.§. i. poſtea vero queſita non ſunt cōia ſed ſunt cōicanda vi. jͣ. e. l. ſiquis ſocietatē. circa fi. ti. ¶ Iuſta hereditas intelligit̉ que venit ab inieMe illo. Nars non ex teſtō. hoc dici ⁊ aliquādo dicit̉ debita. C. de codicillis. l. fi. quandoqꝫ dr̄ ꝙ cā prudenū reſponſa e ipſius naͣe lex defert. C. quoꝝ bonorū. l. fi. ⁊ iō inſtituens extraneos ⁊ non cōſanguineos dicit̉ conſanguineis nocere. C. qui teſta. fa. poſſ. l. penulti. ⁊ vide pulchraꝫ queſtioneꝫ quam notaui. s. d̓ adop. l. arrogator. in fi. ¶ Dolus daus cām ſocietatiꝭ facit eā nullā Sociētas hoc dicit ⁊ ex ea nō ont acuo ẜm gllꝫ Pe. ꝯͣ. vi. C. de reſcin. ven. l. ſi dolo. ſed dic vt ibi dixi. ibuſides que re

Pio focio. cipitur inſocictate in fi. ⁊ ideo vno poſſio aliud remonet̉ vt dixi sͣ. depo. l. qd̓ nerua. ¶ Ibi re. i. cōſenſu interueniētibꝰ Ocietat. verbis ſolo enim cōſenſu ꝯicabii lꝫ glo. aliter exponat. Ia. de are. In glo. ꝯiunctiꝫ. ibi §. enim. vel dic re.i. ip̄o actu ſociali quia ſicut ſociſ agunt inter ſe. ⁊ ſic actu declarat̉ animus. ar. jͣ. e. l. plane. ⁊. l. itaqꝫ. d̓ acqui. here. l. recuſari. ⁊ sͣ. de legibus. l. de quibus. in fi. de ꝯdi. inſer. l. penul. sͣ. de pactis. l. ij. ⁊. j. e. l. ſi margaritam. omnis enim res cōſtituit̉ ⁊ ſoluitur animo actu declarato. cum ergo animus declaretur actu vel verbis. ſocietas queritur. Iaco. de are. ¶ Ibi renūciatione idonea. jͣ. e. l. actiōe.§. Miſſotiam. renuciare. t. F labeo. ¶ Ibi capitis dimnnu tione vt deportatōe. ⁊ ſic maxima vel media non minima vi. jͣ. e. l. ſi id quod.§. ſi filius. ibi egeſtate glo. exponit duobus modis. ⁊ vi de. jͣ. e. l. verum.§fi. §. ſocietas inequalitas facultatē ISCEcito. non impedu ſociciue qui ſuppleri pōt per oꝑam. hoc dicit ⁊ dic. oꝑa. i. ꝑ oꝑa ⁊ ē ablatiui caſus frā. ⁊ ad ar. quod colligit glo. bene fa cii. C. de inceſt. nup. l. humilem. ¶ Gecli ā ti. priliquinꝰꝰ Bonationis cauſa?q in qōne quā facit glo. an ſit donatio cōcor. alia que eſt. jͣ. de ꝯͣhē. ēp. l. cū in vēditiōe. Ia. de are. tꝫ ꝯͣ glo. qꝛ noluit ſocietatē principaliter facere. ⁊ iō nō valet vi valere pōt vt. l. i.§. eum qui. de cōſti. pec. prererea ſi valet vt donatio ſtatim eēt facta cōio. ⁊ ꝑ cōſequens valeret ſocietas qd̓ hic negat̉. nō ob l. empti. qꝛ ibi donare noluit non vendere. hic aūt ex cā donatōis ſocietatē facere. ⁊ ſic nō valet tranſactio nullo da to etiā iur̄ pacti. C. de repu. here. l. iij. ⁊ vide ſi cer. pe. l. ſi ego. I ſocietatem. ¶ Si detur arbitrium parciū vni ſſociorum reducitur tamen ad arbitriuꝫ boni vi ri. hoc dicit. ⁊ ad hoc ſepe allegatur. ⁊ ad hoc facit jͣ. de oper. li. l. ſi libertus iurauerit. ¶ Udi ſimpliciter ꝯͣhit̉ ſocictas vel Hohi rt queſtus non ꝯtinet̉ hereditas vel le¶3. gatum. ſecus ſi eſſet cōtracta lucri. ſi autem queſtus ⁊ lucri tunc nomen lucri generale reſtringit̉ ꝑ nomē queſtus ſpeciale qd̓ ꝓcedit. ⁊ eſt ſpecies ⁊ ſic heredit̉. vel legatum non cōtractat. hoe dicit cum legibus ſequentibus vſqꝫ ad. l. ſi cō uenerit. ⁊ pro hoc. jͣ. de vino tritico ⁊ ole ole. l. vlti.§. cui dulcia. cuꝫ his que ibi no. ⁊ dixi. ⁊ de verbo. ſig. l. ſeruus. in glo. i. expreſſe in fi. ſo. illud regulare hoc cauſale vel ſol. vt ibi vel dic vt dixi. sͣ. ſi cer. pe. l. cum quid. ⁊ de cōdi. ⁊ de. l. nō nūquam. Ueſtus. Inelo.uſol erua ſic accipitur. sͣ. d̓ iuſti. ⁊ iur. l. l. in prin. ſi adijciat̉. ¶ Ibi queſtus vide in alphabe to dictione queſtus ⁊ differt a lucro vt hic patet ⁊ vide in ſumma. e.§. ſi aūt principaliter. In glo. ibi ſignificet hoc modo placet qꝛ hic exprimit̉ ſpēs. ibi indiuiduū ſpeciei vt plene no. in. l. queſitum.§. penulti. de fun. inſtruc. quare dic ꝙ ibi diſpoſitio reſpicit cōmodum vnius partis tantum hic autem vtriuſqꝫ cōmodum ⁊ incōmoduꝫ. vnde vterqꝫ poteſt prodeſſe ⁊ nocere. Ray. Ibi. l. ſi quādo. in prin. ſol. aut quod agit̉ in vltima voluntate pōt valere ẜm intelleciū proferentis vel in cōtractibus ẜm intellectum vtriuſqꝫ. etiam ſi verbum additum eēt omiſſum. ⁊ iunc verbum additum nihil oꝑat̉ ſed abundat vt. jͣ. de cōdi. inſti. l. verba. alias ſecus. vt ibi vel dic ali ter vt plene dixi. jͣ. de verbo. ob. l. qui ſic vel dic ꝙ hoc hic cōtingit duplici rōne primo rōne precedentis ſpeciei queſtus ⁊ copule ⁊ que trahit genus ſequens.ſ. lucrum ad qualitatem ſuam vt. jͣ. de tri. vi. ⁊ oleo le. l. fi.§. dulcia. Item rōne precedentis cōiractus a quo informat̉ ar. sͣ. e. l. cohiri. ⁊. jͣ. de ver. ob. l. triticū. Ia. bu. n ¶ I cōuenerit. ¶ Primo formatur vna queſtio ſi e non ſoluitur plene vſqꝫ ibi. quid tamen. Ibi formatur ſecunda queſtio ⁊ plene ſoluitur vſqꝫ ad. l. idemqꝫ. ver. qui igit̉ dꝫ legi iūgi ⁊ legi cum prīa ꝑte ibi aptat̉ ⁊ ſic valet pactū ⁊ lege hic ver. ꝗ igit̉ ꝗ ē in. l. idēqꝫ. ibi in hoc ꝯuenire. nō ob. jͣ. e. l. actōe.§. labeo. ⁊.§. ſequēti vt ibi no. ⁊ allegatur finis huius. l. ꝙ ſcholaris ſocius rixoſus ⁊ damnoſus poteſt per ſocios de hoſpicio expelli. ꝓ hoc optime.i. qd̓ne. liij. c. in loco benedictōis ſit ⁊ monacha rixoſa poteſt expelli exira de ſen. excō. c. veniens. ⁊ ad hoc vide Rofre. e. ti. vltra prin. ⁊ in ſpeculo de iudi.§. generalia. ⁊ an ille qui expellit̉ poſſit ponere alium idoneum in hoſpicio. e.§. ver. circa hoc queritur. tetigi. sͣ. de offi. ꝓcura. ceſa. l. fi. in fi. ¶ Caue a glo. que eſt hic que di Demqꝫ. qt ꝙ idem in matrimonio ꝙ poſſit ex iſta cauſa ei renuciari. hoc enim non eſt verum in matrimonio vt. C. de repudijs. l. vxor. ⁊ auct̄. ibi poſita. ⁊ extra de ſponſa. c. in preſentia. ⁊ de ſecūdis nup. c. dominus ⁊ redemptor. ⁊. l. ij. quam glo. allegat in ſponſalibus loquitur non in matrimonio. ¶ In ver. qui igitur dic quia pactum valet vi res cōmunes diuidant̉ inter ſe nō illud ne a ſocietate diſcedat̉ vt dictum eſt in. l. ſi conuenerit in pan. qui igitur ⁊c. ibi vt diuidat̉ nō ſocietas qꝛ illa iam diuiſa eſt cum nō tranſeat ad alium vt. jͣ. e. l. heres ſocij no. ex hac. l. ver. quāuis. ar. ꝙ infirmꝰ in his que poſſunt de facili explicari teneat̉ mittere ꝓcur. nec excuſatur niſi mādet in grauibus ⁊ arduis. ſecus de hoc extra de procura. c. querelam. ⁊. jͣ. ad trebel. l. ij.§. ſiquis ꝓpter. ⁊ dixi. jͣ. de re iudi. l. queſitum. ¶ Item facit finis huius legis ꝓ colono partiario qui ꝯuenerat cum domino ꝙ laborare deberet poſſeſſionem per tres ānos. ⁊ dominus vendat poſſeſſionē. ⁊ emptor velit eum expellere qd̓ non poſſu. ſed teneatur ſtare colono quia iſta non eſt locatio cum non interueniat merces in pecunia vt infra locati. l. ſecūda. ij. ſed eſt quedam ſocietas quia colonus ponit operam ⁊ dominꝰ poſſeſſiones. vt. C. de pactis. l. ſi paſcenda. ⁊. jͣ. e. l. cum duobus.§. ſi ineuada. ⁊. jͣ. locati. l. ſi merces.§. vis maior. ⁊ ita dicit Marti. fili. ꝓnūciatum fuiſſe. ſecus ſi nimis tolleret quia tunc emptor nō tenet̉ ſtare colono. vt. C. loca. l. emptor̄. ibi de hoc. ¶ Sed quid ſi minor qui nō poteſt ad diuiſionē ꝓuocare vt. C. de predijs mi no. l. inter omnes vendat alij predium quod habebat cōmune nū quid obſtabit emptori exceptio ꝙ nō poſſit ꝓuocare ad diuiſionē ficui minor non poterat hic ar. ꝙ ſic. ſed dic cōtra qꝛ illa exceptio erat perſonalis ex ꝑſona minoris vn̄ nō ob. empiori. vt. jͣ. de exce ptio. l. exceptiones que perſone. ⁊ de acqui. here. l. paulus in fi. ⁊ ſocius.§. ſi abſenti renūciatio nocet reI EO nūcianū non ignoranti. hoc dicit in glo. qui abſens eſt ī fi. ſo. vt no. sͣ. quod iuſſu. l. i.§. ſi ego ⁊. jͣ. ti. i. l. i.§. i. vel dic ꝙ ad. l. de repudijs ꝙ ibi ſcā fuit renūciatio ꝯiuncte perſone abſentis. quod ſufficit vt. C. de repudijs. l. licet hic ſimpliciter ad. l. ſi pater.§. ſi ignorantes. dic ꝙ ibi loquitur in mādato quod reuocari poteſt re integra. ⁊ ſola volun tas renūciantis extinguit mandatuꝫ qꝛ nihil intereſt aduerſarij hic ſic. Ia. bu. ⁊ de bel. Nadmittit̉ ſocius ſocij mei meus ſocius non eſt hoc dicit. ⁊ ſocij. ar. ꝙ vaſallus vaſalli mei nō ſit me Umus vaſallus. ⁊ quod amicus vel inimicus amici vel inimici mei nō ſit meus amicus vel inimi cus. ⁊ ideo poſſit in cā teſtificari ar. ꝯͣ. sͣ. de inoffi. teſta. l. liberi. ⁊. jͣ. delegati. l. iiij.§. accuſatio. ⁊ sͣ. de offi. prefec. vrbis. l. i.§. cum patronus. ⁊. xciij. di. c. i. Item ſoror ſororis mee ex parte matris non eſt ſoror mea. lxxxi. di. c. legitur. ⁊ vide quod ibi no. in glo. per Azo. in ſumma qui po. in pig. ha. circa prin. ⁊. jͣ. de verbo. ſigni. l. modeſtinus. ¶ Sed an filius hominis mei ex homagio ſit meus homo. vide in ſpeculo de feudis.§. quoniā. de homagi is. ver. quinto querit̉. ¶ In glo. vt. jͣ. de regulis iur. in fi. ſed ibi panus eſt ac ceſſorius ad cerā hic oēs principales. ⁊ ſic illud contingit propter conuentionem pāni ⁊ cere non qꝛ ſit ꝑs eius. quicquid. ¶ Ibi cōſequutus iſte tertius admiſſus vt penſiones vel vecturas equorū qui erant in ſocietate vel vectigal. quod a tranſeuntibus exegit ſi erat ſocietas vectigalium vt. jͣ. e. l. actione. §. nō nūquam. Ia. de are. ibi ſed factum eius tertij aſſumpti vt ſi damnum intulit ſocietati aget admitiēs cōtra admiſſum. P contrario. ¶ Ibi dꝫ ſcilicet admittens admiſ ſo ſicut ⁊ factum admiſſi ſocijs. E illo. ¶ Ibi eum admittēteꝫ. ibi ille admiſſus. ibi cum ieneri ad idemnitatem preſtandaꝫ nec

Pro ſocio. liberatur actiones cedendo. nec ob sͣ. de peculio. l. quod debetur per ea que ibi notaui ⁊ dixi. ibi culpa ipſius admiſſi in ſocietate vel dic ipſius admittētis non ob. C. de epiſco. ⁊ cleri. l. quiſquis cenſi bus vt ibi dixi in glo. i. impoſſibile. de hoc vide in alphabeto dictione difficile in fi. vbi de hoc dixi. Idem querit in glo. ibi. l. mu tius dicit vt ibi. Alias eſt. l. ſi ſeruus. ¶ Ibi negligenter Marcellus ꝙ qua negligentia ſenſit damnum ſocie. tas. ibi quod per ſeruum ideſt per induſtriam ſerui. ibi nec poſſe dici per eum qui ſeruum prepoſuit. ibi ſocio.i. contra ſocium. ibi abſtinere debere. ¶ In glo. no. queſtionem in fi. hic ſo. hic peti lacrum ab eo qui fuit in culpa vel dolo. ⁊ tunc petit lucrum ⁊ de damno nihil ſentit vt hic alias ſecus vt in ꝯtrarijs ſi damnum ⁊ lucrum ſine culpa contingit ſed caſu. vel dic ⁊ melius ꝙ illud regulare vt. jͣ. de regu. iur. ẜm naturam hic caſuale ꝓpter naturam cōtractus ſocietatis. vbi ſocij ſtudere debēt lucro. vt inſti. e. in pri. ⁊ ibi no. vnde ꝓpter lucrum ab eo factum conſequit̉ etiam lucrū quod facit ſocius. ⁊ de hoc no. jͣ. de regu. iur. dicta. l. ẜm naturam ⁊. jͣ. l. non ob. eam rem. Item oppo. de. l. ſi igit̉. jͣ. e. ⁊ ſo. vt ibi ¶ Ibi de peculio ſi damnum per cul Lane. gam ſociet au iniulit. ¶ In glo. nō ergo on ob eam rem. iuerum ibi vt ibi dixi mus ⁊ melius. ⁊ sͣ. e. l. de illo.§. marcellus in fi. gl. ⁊ dic vt ibi. vel referas ad pͥmū caſū qn̄ potuit ꝑ aliū expedire ⁊ pōit̉ expōe ⁊ ꝓ. i. vl̓ referas ad proximū quādo n̄ potu it alij conferre. ⁊ tunc eoipſo teneor quia culpam cōmiſſi in eligen do alium cum poſſem ⁊ deberem per me expedire. ⁊ ad hoc faci unt leges allegate in glo. sͣ. cōmodali. l. cum in fi. ⁊. l. ſe. Iaco. bu. es alienum. ¶ Contrarium durāte ſoMOne gietiate ea ſoluta ſoluiiur creditori de preſenti ſi purum eſt debitum vel interponit̉ cautio ſicut in diem vel ſub conditōe hoc dicit. Ibi cōtractū eſt per aliquem ſociorum in vtilitatem ſocietatis. ibi ſolutum ſit. glo. exponit duobus modis ⁊ bene. ibi ꝓmiſerat forte precium rei empte ꝓ ſocietate. ibi cautiones de defendendo ſocium in condi tionis euentum qui erat obligatus ꝓ ſocietate vt. jͣ. l. ꝓxi. ⁊. C. fa. her. l. certum. ⁊ ibi no. ¶ Querit Mar. ſili. ꝙ ſi frater contraxit debitum cum moratur cum alijs fratribus in cōmuni nūquid ſoluet de cōmuni dic ꝙ nō uiſi ſit conuerſum in vtilitatem cōem vt sͣ. e. l. ſed nec es alienum. non ob. l. per quam videtur ſufficere qd̓ durante cōmunione ſit cōtractum qꝛ ⁊ hic loquit̉ de ꝯtracto occa ſione ſocietatis ⁊ loquit̉ in ſocietate ꝯuentionali. ⁊ vide quod dicam. j. e. l. cum duobus.§. ſi fratres de inre lombardo vide ī lom barda de ſucceſſionibus. l. ſi fratres in cōi caſſa. z ¶ Ibi pecuniam debeat obtemptu ſo s I lOEli cietatis. ibi diuiditur ſocieias pendente die. ibi cāe huic ſocio indiem obligato. Partes lucri ⁊ dāni. I non fuerint. Ibiequas ideſt equales Ibi vel res lucri. ibi contulit is qui maiorem partem debet habere non alias ẜm veritatem. Rai. ⁊ ꝯcor. jͣ. de here. inſti. l. quotiens.§. ſiquis ita dixerit. de le. i. l. legata inuti liter.§. fi. inſti. e.§. i. ⁊ quod no. ꝑ Inno. extra de relig. do. C. ꝯſtitutus. ⁊ facit hec. l. ꝙ ſi due cōitates ꝯdemnate ſint ſimul in certa quātitate ꝙ ſoluere teneant̉ ꝓ dimidia nō ꝓ facultatibus ꝓ hoc C. ſi plures vna ſentētia fuerint cō. l. i. ⁊. ij. In cōtrariū facit. C. de operibus publicis. l. omues. de cēſibus. jͣ. l. cūpoſ. sͣ. de ẜui. ruſt. p̄. l. imꝑatores. C. de naufragijs. l. fi. li. xij. sͣ. de tributo. l. ij.§. cum in eadē. ⁊. jͣ. de incen. rui. ⁊ nau. l. vt quid. vbi de hoc dixi. ⁊ hec cōmu niter ſeruatur ⁊ dixi in queſtionibus ſtatutorum in glo. ſi auteꝫ nō cōtulit ibi quidam vt Azo. in ſumma hoc eo. ti. prīa col. ver. quid aūt. ibi nō iure ſocietatis. ⁊ ꝓ eo. sͣ. e. l. ſocietates.§. fi. ⁊ qd̓ ibi uo. In glo. i. ſine ſocio. ibi reſpōdeo nō Ia. de Ita cohiri. ara. ⁊ Riꝫ. reprobā. hoc ⁊ dicūt ꝙ periculū pecunie eſt cōmune. vt. jͣ. l. cum duobus.§. dāna. Pe. dicit aut nulla erat impoſita opera per focium in pecunia ē tunc vera ſit opi. Ia. de are. aut impoſuerat operam circa pecuniam. vt qꝛ iaꝫ inceperat vagare ⁊ operari. ⁊ tunc ſicut ille perdit operam ſic iſte decuniam. ⁊ ſic loquitur iſta glo. reducēdo omnia ad equalitatem ⁊ vide quod notaui ⁊ dixi. C. e. l. prima. ¶ Leonina a iure reſpuit̉. hoc dicit ⁊ cōcor. C. d̓ Ur iſto. ſeſcepior ⁊ erchar̄. l. humilonbꝰ ⁊ de li. puſiā. lis qui in poteſtate. ibi luerum tantum. non ob.§. precedens. quia ibi lucrum debeat eſſe cōmune. ibi leoninam loquitur de fabula iſopi. de ſocietate quam fecerat leo ouis capra ⁊ inuenca. ⁊ leo voluit habere totum lucrum ⁊ incipit vt rōne pari in glo.ſ. totuꝫ in fi. ego puto ꝙ illa verba ponant̉ exemplificatiue nō cauſatiue ⁊ ſic rōne opere vel pecunie plus vel minus recipiat̉ lucri vt ſic rō ſuū ꝓducat effectū. jͣ. de lega. ij. l. cum pater.§. dulciſſmus. Ia. bu. ¶ Ibi ſocius ferat quaſi hoc ſit cō Utius. nanaturā ſocicians ⁊ in hac rōe tan tum reprehenditur mutius per ſeruū dicium tamen mutij approbat̉ per ſeruū ſed per aliam rōem que ſe quitur. ibi ita cōtrahi motus alia rōne qͣꝫ mutius.ſ. quia in eadem ſocietate non poteſt eſſe ſimul lucrum ⁊ damnum. cōſiderato effe ctu. Ibi damno caſuali ⁊ hoc tollit cōtrarium. ibi deducto effectu cōſiderato ꝙ ſi lucrum eſt maius damno nullū dānum eſſe vide tur ⁊ ecōuerſo. ar. jͣ. de nouat̉. l. quotiens. in fi. ibi relinquat̉ lucro deducto. ibi capiat̉ ſi alter qui debet habere maiorem partem lucri plus cōferat in ſocietate non aliter vi. sͣ. l. proxi. in prin. ⁊.§. i. in glo. in reſponſione. ibi naturam ſocietatis que eſt vt lucri ⁊ dānuꝫ ineat̉ vi. sͣ. l. ꝓxi. ⁊. jͣ. e. l. mers. ⁊ ſic ſciebat eſſe dānū ⁊ lucruꝫ in ea dem ſocietate ⁊ non compenſari. pro ſocio. ¶ Ex conuentionali ſocietate idatur actio pro ſocio non ex incidentibus hoc dicit cum legibus ſequentibus vſqꝫ ad. l. nemo Ibi empta res ſit actiue quia emerunt eam. cum tractatu habito. ¶ Nota hec verEmba que poſſunt valere ad mulia maxīe ad ſtatuta quibus cauetur de homicidio ferita vel aſal tu tractat in factis. ⁊ pro hoc. jͣ. de adulter̄. l. ⁊ ſi ami ti domum vbi de hoc dixi. ⁊ bene facit extra de rebus eccle. non alie. c. i. ⁊. ij. li. vi. ⁊ vide in alphabeto. aliter tamē ſumitur tractatꝰ. jͣ. ad. l. fal. l. qui quadraginta. condutionibꝰ. ¶ Ibi ſingularis eſt cuIn iuſlibet vel cōem vtriuſqꝫ per quem ſingulas partes emunt. ibi a ſocietate cōuentionali. ibi ⁊ ideo quia res cōmuniis eſt ⁊ aliud eſt cōmunio ali ud ſocietas. ibi non tenetur iur̄ ſoci etatis etiam ſi aliquid ex re communi ad eum perueniat. ibi cōmuniter geſto.i. quia res eſt cōmunis incidenter ſine ſocietate cōuentionali. ibi tenet̉ quibꝰ aūt actionibus loquit̉. l. ſequens in. l. quibus caſibus in glo. ſi adhuc in fi. quod dic vt ibi. ¶ Societas non tranſit ad heredes lꝫ ENo. de ſuis geſtis heres ieneatur hoc dicit cum legibus ſequentibus in gl. in mandato hoc ver bum in eo mandato in quo fides potiꝰ qͣꝫ induſtria eligitur alias ſecus vt. sͣ. mandati. l. mandatuꝫ diſtrahendorum. a defuncto incoh̓ati. T acti ſi hi. ¶ Dicit And. ſe cōſuluiſſe ꝑ hanc ane. in tali queſtione quidam elegerunt arbitrum. ipſe arbiter renunciauit partes nihilominus gerant coram eo opponebatur ꝙ geſta non valebant propter renūcia ionem conſuluit ꝙ valebant quaſi de nouo videat̉ arbiter in partes conſentire. argu. huius. l. ⁊ ſupra depoſiti. l. plane. .arbiter. ¶ Iudex additus ſuper Ro ſocioacuone pro ſocio habꝫ facere cau tionem interponi pro lucro ⁊ damno futuro. ⁊ facit sͣ. famil. her. l. ſi que ſunt cautiones. ibi negociorum geſtorum. hec duo habes. jͣ. de tutelis ⁊ ra. diſtra. l. ſed tuiele. de mandato habes.sͣ. mandati. l. ſi mandato meo. ver. ſi bene negotia. ¶ Oppo. ꝙ non debeat haberi rō de futuro. vt. jͣ. de vſuris. l. i. ſo. vrglo. vel dic ꝙ ibi ſuper futuro erat ꝑatum remediū de pre ſenti quia poterat exigere ſoriem. ⁊ ideo non debet recurre. ad ſuf fragiam cautionis hic non ſuper futuro non poterat eſſe remedi um de preſenti niſi remedium cautionis. ⁊ ideo cautio interponit̉ vt hic. ⁊ sͣ. de iudi. l. in omnibus. vbi de hoc vnde dic aut ius ac

Pro ſocio. tio ⁊ exactio eſt de preſenti ⁊ non hꝫ locum cautio de futuro vr in ꝯͣrio. Si vero ius ⁊ actio eſt de preſenil ſed exactio de futuro etiā recurritur ad cauſionem vt hic ⁊. jͣ. de ver. ob. l. ſtichum.§. cōdēnatio. ⁊. C. de fideiuſ. l. i. vbi de hoc. ⁊ sͣ. de iudi. l. non quēadmodum. ⁊. l. non pōi. ⁊ hoc caſu pōt fieri cōdemnatio ſed differt̉ exactio niſi agatur ꝯͣ doloſum quia tunc ſtatim ſit exactio vt. sͣ. de cōdi. fur. l. ſi ſeruus. primo reſponſo. ad. l. acquil. l. in lege acquil. ſi deletum. ⁊ ibi no. Si aūt non competit actio nec exacuo de preſen ti ſed ius ſic vt in debito cōditionali. tunc regulariter pōt peti cau tio ſed non fit ꝯdemnatio vt. sͣ. ſi ſeruitus ven. l. harum. de an. le. l. cum ſingulares. ⁊ sͣ. e. l. omne es alienum. fallit. jͣ. de vſuris. l. i. ꝓ ut refert̉ ad vſuras. ⁊ eſt rō quia ibi eſt quid imputet̉ creditori cuꝫ poſſit exigere ſortem de preſenti ⁊ ſic ceſſabunt vſure future. hic non poteſt imputari. ⁊ ideo hic interponit̉ cautio. Ibi non ⁊ hec ē vera ſolutio. Si autem cōpetit mihi actio ⁊ ius de preſenti. Sed exactio eſt de futuro ⁊ actioni obſtat exceptio non eſt in obligōne in diem non poſſum ante diem agere vt cōdemnet̉ ſed ad cautio nem ſit vt dicta. l. oē es. sͣ. e. ⁊. jͣ. de verbo. ſig. l. cedere diem. Si āt nihil mihi competit de preſenti tunc agere non poſſeꝫ quia nemo ſine actione experit̉. sͣ. de neg. ge. l. ſi pupilli.§. videamus. Ia. bu. ¶ Si tecum. in actione veniunt ꝑſonales preſtatōes eius ꝙ vnꝰ ſociorum impedit ⁊ alius percepit. hoc dicit ⁊ dic ſocietas ſcilicet conuentionalis. ¶ Ibi cōis ſit ſocietate cōuen I fundus nonali aibi iniuleris me inulio ⁊ hec. l. ẜm glo. latenter hꝫ tres lecturas ſicut ꝓ mortuo illato agitur iribus modis. primo vt mortuus tollat de fundo. ſcd̓o vt partis ſundi eſtimatio preſtet̉. tertio vt oē damnum ⁊ intereſſe preſtetur aut ergo intuliſti mortuum non vt ibi eēt perpetuo ſed ad tempus tunc non eſt factus locus religioſis ⁊ agitur vt mortuus exportetur vt hic. ⁊ sͣ. de relig. l. ſunt per ſone. aut intuliſti in perpetuum ⁊ tunc eſt factus religioſus ⁊ ſi nō potuiſti alibi inferre ⁊ agitur vt preſtetur ſocio eſtimatio. ⁊ hec eſt ſecunda lectura. aut potuiſti alibi inferre ⁊ tunc aut teneris mortuuꝫ auferre aut preſtare intereſſe ſocio ⁊ concor. sͣ. cōi di. l. ſi quis putas.§. ſi quis in cōem. ¶ Ibi deberet non ob. jͣ. de accuſa. l. ex p Ere S iudiciorum. vt ibi colligit̉. ibi in quibus explicandis. ibi admitti pōt. ⁊ iō tenet̉. sͣ. e. l. ⁊ acti. ⁊ vide quod notaui. s. de condi. fur. l. ſi ꝓ fure.§. pe nuluin fi. ¶ Pena cōuentio I quis a ſocio nalis quia ſuccedit lo co rei tollitur per exactionem rei ⁊ ecōuerſo per exa ctionem pene tollitur res. hoc dicit. ibi non aget poſtea ad intereſſe. ibi in pena ſic pōt intelligi. ⁊ tunc ſi eſt minor pena qͣꝫ intereſſe. ſecus eſt vt in. l. ſequenti. ¶ Op. a diuiſione qꝛ aut fuit facta nouatio ē non agit̉ in eo ꝙ plus eſt aut non. ⁊ iunc vna per aliam non tollitur. So. vi glo. vel melius hic preceſſit obliga tio iur̄gētiū in qua nec olim p̄ſumit̉ nouatio niſi agat̉ vt. jͣ. de act̉. emp. l. predia. ⁊. jͣ. e. l. duo. ⁊ dixi. sͣ. de pactis. l. reſcriptum.§. fi pacto. ſecꝰ ſi p̄cederet obligatio iuris ciuilis in qua olim p̄iumebat̉ nouatio hodie non vi. C. de noua. l. fi. alia lectura eſt ꝙ hic fuerit plus in pena. ⁊ iō ſit nouatio. alia ꝙ hic nouatio vſqꝫ ad cōcurrē tem qͣꝫtitatem. ⁊ vide quod de iſta materia no. jͣ. de act̉. ⁊ ob. l. obligationū fere.§. fi. ⁊. d. l. fi. C. de noua. dixi ⁊ pleniꝰ ꝑ Dy. jͣ. de v̓. ob. l. ita ſtipulatus. ⁊ an pena exacta tollat̉ vtrūqꝫ dixi. sͣ. de eo qd̓ cer. loco. l. cētum capue. ¶ Op. jͣ. de act̉. emp. l. iul.§. idē pōp. ſo. aut opponit̉ pena veteri ſtipulatōi loco ꝯtēptus ⁊ tūc ſolida petit̉ sͣ. de arbi. l. nō diſtinguit. in prī. Si v̓o pena apponit̉ loco intereſſe tūe locū hꝫ hec lex cū ſi. ⁊ potuit apponi pena ad faciliorē ꝓbatio nem qꝛ difficilis ē ꝓbatio intereſſe. ſi aūt pena adijcit̉ in fraudem vſurarum quod eſt quādo adijcitur quātitati tunc peti non poteſt vltra legitimum modum vſurarum. Si autem facto tunc aut pre ſumitur in fraudem vſurarum vt dicta. l. iul.§. ibidem cum ibi no notalis. ⁊ no. ⁊ dixi. C. de vſuris. l. cum allegas. ⁊ ad hoc vide gl. xxv. q. vlti. verbo deceſſoruꝫ in ſi. extra de arbi. c. cum dilecti. ⁊ de penis. c. ſuam. ⁊ ibi bene per Inuo. in vltima glo. ⁊ ſupra de nego. ge. l. qui fuit. Iſi ex ſtipulatu. l. certꝭ conditio ex ſtipulaUod oūt ſi pena eſt ceria vel ex ſti pulatu. ſi ē incerta vt. sͣ. ſi cer. pe. l. ſiquis certum. ⁊ dicta. l. reſcri ptum.§. ſi pacto. sͣ. de pactis. ¶ Actio ꝓ ſocio ⁊ cōmuni diI actum. udundo ſe habent vi excedentia ⁊ exceſſa lꝫ in quibuſdam ꝯcurrat. ibi nominū ꝑ vnū ex ſocijs ſuo nomine ꝯtractorum. ibi habꝫ. Et ideo actione ꝓ locio adhuc agi poteſt quia in hoc excedit iudiciuꝫ cō muni diuidūdo. ibi aō admittit quam admittit actio cōmuui diui dundo. ⁊ in hoc excedit actio ꝓ ſocio. Concurrunt autem in eo quod ſequitur ibi. ſed ⁊ poſtea ſubaudi licet non tollatur actio ꝓ ſocio ꝓ cōmuni diuidūdo vt predictum eſt tamē ſi poſtea ⁊c. ibi agatur ad perſonales preſtationeis que pariter veniunt in viroqꝫ iudicio. ¶ Oppo. de ver. ſed ſi poſtea. loquitur de perſonalibus preſtatōibus que pariter veniūt in vtroqꝫ iudicio prin. l. loquitur in alijs iuribus in quibus excedit vnum aliud vt dixi in ſummario ⁊ in expoſitione littere. ¶ Societas demum ꝯͣ I margarita. quuur vbi adeſt animꝰ cō trahende ſocietatis qui colligitur ex qualitate ꝑſonarum. hoc dicit tex. ⁊ glo. ibi coheūde ſocietatis in qua ego appoſui rem ⁊ tu operam. Ibi preſcriptis verbis quia eſt cōiractus īnominatus do vt facias. ¶ Actio ꝓ ſocio ꝯcurEi cōmuniS. n̄. cum aciōibus ex delicto ꝓueniētibus ꝓſecutoribus ⁊ penalibus. hoc dicit vſqꝫ ad. l. cum duobus. ibi furti ſcilzaciōe. ⁊ hoc tollit ꝯtrarium. ¶ Oppo. ex glo. magna tribus modis ſeparan do cōtraria. primo de. l. fi. is cui. jͣ. de furtis. glo. ſoluit multis modis. prima glo. eſt ꝙ tollitur per except̉. non placꝫ Rai. per regu lam iuris nihil intereſt. Secdūa ſimiliter non placet quia nec hic nec ibi ex littera colligitur. ſed eſt diuinare. So. etiam alia nō placei quia actio furti datur ad meram penam non ad intereſſe vt. sͣ. de conditione furtiua. l. ſi ꝓ fure.§. furti actio. Sequens etiam ſo lutio non placet qꝛ non habet. l. nec ſōneꝫ. vnde ipſe ſequit̉ vlumā ¶ Secūdo oppo. de. l. fi. C. de furtis. So. dicit gl. ꝙ hodie hoc corrigitur quod falſum eſt. ⁊ ideo dic ꝙ hic loquitur quādo ꝯtra eundem datur cōmodati ⁊ furti. Ibi vero quādo tertius ſubiraxerat. ⁊ ſic dabatur cōtra diuerſos. ⁊ ideo vnam tenetur eligere vt ibi. ⁊ ita no. d. l. ſi is cui de fur. Ri. ⁊ Iaco. bu. ¶ Item ꝯtra hoc opp. ꝙ etiam ſi detur cōtra diuerſos. vna tollit aliam. vt. C. de fur tis. l. i. So. hic ambe dantur ad improbandum. ibi vna ad approbādum alia ad improbādum. ⁊ ideo reſultat contrarietas ex quo non poſſunt. ſimul ꝓponi vt ibi no. in glo. magna. ibi cogitur do minus. ibi actionem quod non poſſet hic fleri quia cederet contra ſeipſum. ¶ Ei in colono. cōcor. jͣ. loca. l. ſi lo Dem eſt. calum ſeruum. ibi gerit ſine man dato. ibi in tutore. nec ob. jͣ. de admi. tuto. l. tres tutores in prin. vi ibi no. ¶ In dubio rōne partis quis preſuEritō. mitur in re cōmuni bene agere hoc di cit. ibi actionem eſſe cōtra ſocium. ibi āmouerit rem cōmunem. ibi plerunqꝫ in caſu dubio vtendo. ſecus ſi videndo vi ſequit̉. ⁊ ꝓ hoc. jͣ. de acquir. here. l. ꝓ herede.§. i. ⁊ ꝙ ibi no. ⁊ idem quocūqꝫ modo ex facto ꝯtrarium appareat vt. e. ti. l. duo fratres. Riꝫ. ibi iur̄ potius nō ob. jͣ. de publicanis. l. fraudati vt ibi no. ibi facit ꝓpter nobilem pre ſumptionem de qua ſupra dixit. ibi ſuppreſſit vendendo ipſum ſeruum dolo malo. Ibi ieneri criminaliter ⁊ furti ciuiliter. ¶ Oppo. ꝙ rōne partis preſu mitur in toto dolum cōmittere. jͣ. de le. ij. l. vnum ex familia.§. ſi d̓ falcidia. ibi habet. neceſſe eligere iure alieno hic nō. ⁊ ideo preſumi tur facere iure ſuo vel iſto ꝓpter delictum vitandum. ar. jͣ. de penis. l. preſto. ad. l. ij. quādo ⁊ quibus quarta pars. dic ꝙ illa eſt pre ſumptio ſed nō tanta ꝙ inducat delictum panibile. argu. jͣ. de penis. l. abſentem. vel hic in vtente ibi in negligēte. ¶ Uel dic ad am bo cōtraria. aut nihil attingit ⁊ p̄ſumitur negligentia. aut attingit ⁊ tunc querendum eſt de dolo nō de negligentia. vel dic ꝙ in re ex toto aliena p̄ſumiiur dolus. vi. jͣ. de fur. l. qui vas.§. velare. niſi

Pi ſocio. precedens volūtas excuſet. vt ſupra ſi certum peta. l. ſiquis nec cāꝫ §. res pignori. ⁊ in delictis etiam preſumit̉ dolus niſi aliud ex cō iecturis appareat vt. C. de ſicarijs. l. i. ⁊ ibi no. ⁊ de iniur. l. ſi nō cō uicij extra de reſcriptis. c. i. ⁊ no. etiam de re iudi. c. ſicut nobis. in penul. glo. ſt autem res ſit cōmunis preſumptio doli vt hic. ⁊. jͣ. d̓ ſerui. le. l. ſi is ꝗ duas. niſi ex actibꝰ appareat cōtrarium ⁊ ſupra di xi. Si enim cōſtaret de dolo nō recurrimus ad ꝯiecturas quia in certis non certis locus eſt ꝯiecturis. jͣ. de verbo. ob. ꝯtinuꝰ ⁊ multum ſepe allegatur hec glo. de iſta nobili p̄ſumptōe ad quod īfra de penis. l. ſi preſes cum ibi nolatis. ¶ Quid de queſtione quaꝫ vidi de facto. vnus ex ſocijs occupat totum fundum cōmnnē nu quid poterit accuſari de occupatōe iſta lex eſt ar. ꝙ non. cum con cordātijs in glo. allegatis. ⁊ quia poteſt agere actione cōi diuidū do vel ꝓ ſocio ſicut dicit in operis noui nūciatione. l. in ꝓuinciali. §. i. ⁊. ij. ⁊ ꝓ hoc ſupra cōmuni diuidūdo. l. ſabinus cum ibi notatis. Contrarium tꝫ glo. C. vnde vi. l. ſiquis in tantam in glo. ma gna. ver. ſed quid ſi ſocius totam rem cōmuneꝫ inuadat. ⁊ ꝓ hoc infra ꝙ vi aut clam. l. deniqꝫ.§. ſi ex ſocijs. ⁊ ſupra cōmuni diuidū do. l. ⁊ ſi nō oēs.§. venit. Puto diſtinguēdum. ꝙ ſi ſocius occupat nō admittendo ſed repellendo ſocium ꝙ iunc teneatur de occupatōe ⁊ violētia ⁊ ſic intelligatur dicta glo. cum ꝯcor. Sed ſi nō repellat ſocium lꝫ rōne partis vadat per totum fundum nō in tellgitur occupare vt cum concor. quia in qualibet gleba hꝫ ius vt ſupra de rei ven. l. pōp. ⁊ ad hoc bene facit dicta. l. duo fratres de acqui. here. ¶ Sed an ſocius inuito ſocio poſſit refficere reꝫ cōmunem dic vt. jͣ. l. ꝓxi.§. idem rn̄. ſocius. ⁊ dicta. l. ſabinus. sͣ. cōmuni diui. ⁊. C. de edifi. priua. l. ſi vt ꝓponis. facit ēt hec lex ꝙ habitantes in domo cōmuni non tenent̉ ſoluere penſionem ſocio niſi forte fuiſſet aliam ꝯducturus. ar. sͣ. de condi. inde. l. ſi nō ſortꝭ. §. libert. ⁊ ad hanc preſumptionem nobilem ꝯcor. infra qui po. in pig. ha. l. ſi prior.§. i. de diſtrac. pigno. l. i. ⁊. l. cum ſeruus. ⁊. l. cum puorar. cōtra. j. de ſta. li. l. ij.§. cum igitur. ver. ſi capue. G eabi adeſi manda Um duobus. um agit̉ mādati. ſi ve ro animus ſocietatis ꝓ ſocio hoc dicit. ibi ageret̉ animo ſocietatis ꝯirahende. ibi deducta partē ꝓxima fundo meo. ibi preſumi in dubio dic recurrendum ad ſignifi cationem verborum vt. jͣ. de lega. iij. l. non aliter ẜm Ia. de are. In glo. quia licet in fi. ⁊ sͣ. ti. ꝓxi. l. ſi ꝓcurator̄.§. mandati. ⁊. jͣ. de fideiuſ. l. ſi ſtipulatus es opus. in glo. niſi his. ibi compenſatione obiecta. vt ſupra de cōpenſat̉. l. ſi ambo. ¶ Uenit ibi ob culpā ab eſſe ⁊ dic latam ⁊ leuem. vt. jͣ. e. l. ſocius ſocio. ⁊ sͣ. depoſiti. l. quod nerua plene dixi. ibi oportet vt in exemplo quod ſequitur infra.§. proximo. 1 ¶ Duas habet lecturas vt ex gl. col Si coheunda. gitur ⁊ viraqꝫ poieſt ſaluari. ibi operam ve colligitur hic ꝙ paſtores bouum nō intelligūtur exercere artem ſed operam preſtare. eſt enim ars ſciētia in mente artificis. ⁊ opera eſt executio artis. In cōmune lucrum. ibi paſcendum ſum. ptibus paſtoris vſque ad tempus ⁊ poſtea cōmuniter diuidendū ⁊ iſta ſocietas ſit continue de bobus vacchis ⁊ pecoribus ⁊ aliis animalibus. Ibi fructibus cōmnniter diuidendis. ⁊ ſic eſt co lonus partiarius. Ibi precium enim bonum. Ibi valimentū quaſi dicat ille qui ponit precium bouum tanium videtur ponere ꝙͣ tum ille qui ponit artem vel operam. Ibi ſocius predictus. Et ſic nota. quod colonus partiarius eſt ſocius. ⁊ ita de culpa tenetur. pro hoc. sͣ. e. l. ideoqꝫ. Et allegat hanc litteram quod colonus partiarius non deducat expenſas de fructibus quia tenet̉ pre ſtare operam ſeu artem. Et vide ad hanc materiam. C. de pactis l. ſi paſcenda. cum ibi notatis. ⁊ infra.§. proximo ⁊ ſequenti. ¶ In glo. vltima in fine ſecundum primum. Iſti duo genitiui artis ⁊ opere ſunt ex parte predicati. Scd̓m ſecundum ſunt ex parte ſubiecti. Secundum tertium poſſunt vtroqꝫ modo adaptari. Oldra. 1 ¶ Caſum foruitum non preMamna fatalla. nat ſocins ſed cribam ſic. hoc dicit. ¶ Et allegatur iſte§. quod furium non caſus fortuitus niſi ſorte ſit domeſticum furtum. argu. C. de lati. liber. tol. §. ſed ne furandi. de hoc dic vt no. ⁊ dixi. C. depo. l. i. ibi datum ſit glo. exponit duobꝰ modis ⁊ bene. ibi latrocinio manifeſto ⁊ violento qui eſt caſus fortuitus vt dicta. l. i. C. depo. ibi pectus accepe. rit non eſtimatio facit tranſire periculuꝫ caſus fortuiti. quia hic nō veniret etiam ex pacto expreſſo vi sͣ. e. l. ſi non fuerint. in prin. ⁊. ibi no. ⁊ ad hoc. jͣ. locati. l. iij. ibi ⁊ hoc vera ſunt in re cōi eſtimata. nō ob. jͣ. de preſcrip. ver. l. ſi tibi. vi ibi dicam. ¶ Et vide ad materia huius.§. ⁊ ſequētis Inno. extra de iureiur. c. ſicut in ſpeculo de ſa lar̄. in prin. in ſumma Azo. e. ti.§. lunt ⁊ alie preſtatiōes. ⁊ quod no. ⁊ dixi. sͣ. e. l. inter cās.§. non omnia. Et facit iſte.§. ꝙ ſi lupus de uorei pecudes cōes ꝙ ſit periculum paſtoris quia de cuſtodia tenetur nec excuſari pōt paſtor cū lupus comedit oues. extra d̓ reg. iur. c. penul. ⁊ ꝓ hoc. sͣ. depo. l. i.§. ſepe euenit. ⁊ vide. jͣ. locatī. l. ſiꝗs domum.§. imꝑator. alias eſt ſub. l. ſi quis fundum. ¶ Itē ſi paſtor dimittat beſtias ſine cuſtode in paſculo vbi etiam cōſueuerūt dimitti per alios. ar. bonū. jͣ. locati. l. item queritur.§. ſi magiſter. d̓ dā. infec. l. vtiqꝫ. ⁊ extra de iniur. c. fi. de hoc vide in ſpeculo d̓ ſocato.§. poſtquā. ver. quid ſi locaui tibi. ¶ Iſte.§. differt a precedenquidam ſagatiam. n quia hic ſocius perdidii res ꝓprias ibi cōes vt hic ⁊ ibi pꝫ. ⁊ vide quod ibi dixi. ibi partem di midiam quando erant duo ſocij. ibi ſecum non tulliſſet ſecus in his que ſecū iulliſſet ⁊ in veſtibus ꝓprijs ⁊ alijs ſibi neceſſarijs ēt ſi ad merces cōparandas non iuiſſet. ibi ſolent ad vehei ergo ſi ꝑ terram poterat vehi eſt in culpa. ⁊ ſic vr̄ ꝙ qui pōt ire per terraꝫ ſi vadat per mare ꝙ ſit in culpa. Item allegatur iſte.§. ꝙ ſi ambaſ ſiatores portant ſecū alias res ꝙͣ pertinētes ad ambaſſiatā ꝙ cōe reſarcire non teneat̉ ſi ꝑdant. ea autem que portant ad ambaſſiatā pertinētia ratione honoris. Item expenſas medicorum ſi forent īfirmi vt hic. de hoc dixi. sͣ. proxi. l. inter cauſas.§. non omnia. ¶ In glo. quid ſi vterqꝫ ibi puto idem. ar. jͣ. de capti. ⁊ poſtli. reuer. l. nihil. ⁊ quia ſubeſt rō huius.§. argu. sͣ. de nego. ge. l. nam ⁊ ſeruus. in prin. in glo. in fi. quod dic vt ibi. Ibi in gl. ſic. ibi ẜꝫ quoſdam. hanc ſequitur Ray. ¶ Extra cauſam ſocietatis queſita nō ve Cum duo. niunt in cōione. hoc dicit. Ibi queſierit exita negociationē argētarij cōis. ¶ Ibi non redigetur. ⁊ sͣ. fa. her. l. ex par Si fratres. ag ſi filius ibi pecunam ſonis ſiue capiialis. ⁊ ſic facit ꝙ pactum ꝙ ſors ſine capitale debeat eſſe ſaluum non eſt vſurarium vt hic patet ſed ſocietas licita. Theologi tamē tenent ꝙ ſit vſura. de hoc vide plene quod plene dixi. C. e. l. i. ⁊ vi de Rofre. eo. ti. prima colūna. ⁊ per Aꝫ. in ſumma prima colūna. ¶ Item allegat̉ iſte.§. ꝙ ſi pater decedit relictis filijs ⁊ nihil dimittat ſibi in patrimonio ⁊ vnus aliquid luctetur ꝙ non tenet̉ aliis cōicare. Et idem ſi habent bona hereditaria ⁊ vnus exira bona hereditaria aliquid acquirat non tenetur cōicare. Immo etiaꝫ ſi quid emat ꝓprio nomine de pecunia hereditaria nō erit cōmune ſed cōicandum vt. C. cōia vtriuſqꝫ iudi. l. ſi patruus. ⁊ ſi quis al teri vel ſibi. l. penul. ⁊ ibi in glo. lꝫ ſocij appellent̉. e. ti. cōia viriulqꝫ iudi. l. ſi frēs. ⁊ ad predicta facit. jͣ. de ſeꝑa. l. ſi creditores. ⁊ d̓ ad mi. tu. l. titium ⁊ meuſum.§. altero. ⁊ bene. C. de ſtilentiarijs. l. ꝓhi bemus. li. xij. in vſibus feu. de fratribꝰ de nouo beneficio inueſtitis c. ſi duo fratres. de iure lomdardo. ſecus eſt vt in lombarda de ſucceſſionibꝰ. l. ſi fratres in cōmuni capſa. ⁊ ibi de hoc ſatis no. ꝑ Karolum ⁊ alios cōmentatores iuris lombardi. ⁊ de hoc vide quod bene no. ꝑ Inno. extra de exceſſibus p̄latorum. c. dilecta. in vltima glo. ⁊ hoc niſi cōtraxiſſent ſocietatem vniuerſorum bonoꝝ vt. jͣ.§. ꝓxi. ⁊. jͣ. e. l. ſi ſocietatem vniuerſarum ſortunarum. ¶ Do minus Riꝫ. circa hoc an̄ fratres hn̄tes hereditatem cōem ⁊ ī cō muni ſtātes teneant̉ omnia cōicare ſic ait diſtiunguēdo. aut cōſtat eos iniuiſſe ſocietatem. aut cōſtat eos non iniuiſſe. aut dubitatur. Primo caſu quādo cōſtat eos iniuiſſe ſocietateꝫ ⁊ ꝓpterea indi uiſam hereditatē ſeruaſſe. tunc aut omniū bonorum aut ſimpliciter. ſi omniū bonorū tunc omnia ſunt cōicanda. vt. sͣ. e. l. iij.§. i. jͣ. ꝓ xi. ⁊ dicta. l. ſi ſocietatē vniuerſarum. jͣ. e. ſi ſimpliciter. tunc cōminū tur ea que ꝓueniunt ex queſtu. vi. sͣ. e. l. cohiri. cum legibus ſequētibus niſi forte ſpecialiter cōueniſſent ꝙ ſolum ex hereditate cōmuni ꝓueniens cōmunicaretur. vt hic in prin. ¶ Si non conſtat eos non iniuiſſe ſocietatem tunc nihil cōicatur cum ſocietas cōtrahatur cōſenſu. ⁊ iſti non cōſenſerunt vt. sͣ. l. qui admittitur. Si

vero dubitatue ſi corenterim ſocietatem venc eponei nos tollige re ex cōiecturis ⁊ artibus eorum. Nam ſicut dictum eſt ſocietas ꝯſenſu cōtrahit̉ ⁊ quis pōt declarare cōſenſum ⁊ volūtatem ſuaꝫ non ſolum verbis ſed etiam rebus ⁊ factis vt sͣ. e. l. ſocietatem co bire. ⁊ de legibus. l. de quibus. ¶ Aut ergo faciebant iſti tales actus per quos colligi poteſt ip̄os voluiſſe ſocietatem ꝯͣhere vt quia omnia cōicabant ⁊ ꝯͣctus cōiter in ꝑſona eorum cōcipiebant ⁊ ſimilia. tunc dr̄ eos ſocietatem cōtraxiſſe ⁊ omnia cōicanda qꝛ tales actus ſunt declaratiui ſocietatꝭ. jͣ. de lega. iij. l. predijs.§. ante penul. in fi. Nam ⁊ talia cōſideramus in diſſimulatione ſocietatis.ſ. an ſeꝑauꝫ morent̉ ⁊ negocia ſeꝑatim gerant ⁊. jͣ. e. l. itaqꝫ. ⁊ ſo cietas preſumit̉ ex qualitate perſonarū ⁊ aciuum vt no. in glo. sͣ. e. l. ſi margarita. Riꝫ. de hoc etiam dixi. C. qui teſta. fa. poſſ. l. i. ⁊. jͣ. d̓ liberat̉. le. l. aurelius.§. eum qui. ¶ Ad hoc etiam videas qōnem diſputatam per dominū Ray. que incipit florenius mercator. e hanc qōnem primo ponit Iac. bal. ⁊ eſt mihi in libro meo magno queſtionū diſputatatū. cxcviij. ⁊ incipit ſatis fuit hacienus dubita tum cuius effectus ſatis claudit̉ ſub predicta diſtinctione domini Riz. ¶ Sed quid ſi vnus ex fratribus habebat plures filios ꝙ alij non quid in diuiſione cōputabuntur expenſe vel dotes de te de cōi ꝓ ipſis filijs vel filiabus. vr̄ ꝙ ſic. C. fa. her. l. inter. ⁊. l. certum. in ꝯͣrium facit. C. de neg. ge. l. ſi paterno affectu niſi alier frater ꝓteſtatus eſſet vt. sͣ. de nego. ge. l. alimenta. ⁊ de hoc dixi di cta. l. aurelius.§. eum qui de libera. le. ⁊ facit. jͣ. e. l. ſi ſocietatem vni uerſarum.§. i. ¶ Quid ſi dotauit filiam dic vt. jͣ. e. l. ſi ſocius ꝓ filia. puto tamen hoc dependere a predicia diſtinctōe domni Riꝫ. ⁊ de iſta materia ⁊ predictis qōnibus ⁊ alijs pulchre vide in ſpeculo de ludi.§. ſequit̉ videre. de cōibus iudi. ꝑ totum. ¶ Dubitari etiam vidi an illud quod dictum eſt de fratribus retiuētibus paternam hereditatem in cōi locum habeat inter filium ⁊ nepotē ex alio filio ſi remaneant in cōi. ⁊ vr̄ ꝙ ſic. quia iſte nepos ſuccedit in locum ⁊ vicem patris ſui in lombarda de ſucceſſionibus. l. ſi quis habuerit filios. ⁊. l. volumus. C. de inoffi. teſta. l. ſi quis filiū. ⁊ de libe. ⁊ poſthu. l. galus. nam heres ⁊ defunctus eadem ꝑſona reputatur in auct̄. de iureiur. a more preſ. ⁊ maxime pater ⁊ filiꝰ. C. de impu. ⁊ alias ſub. l. fi. ⁊ ibi de hoc ꝙ puto verum ſi amho eēnt maiores. Si enim vnus eēt pupillus non poſſet ſocietatem ꝯͣhere tacite vel exp̄ſſe ſine tutoris auctoritate vt. sͣ. e. ti. l. in cōductiōibꝰ. ⁊ ſic non vendicaret locū quod dixi in diſtinctōe domini Riz. de ſocietate tacita vel exp̄ſſa. ¶ Uidi etiam dubitari an iſti fratres habētes hr̄ditatem indiuiſam in eſtimis ⁊ collectis debeant ſimueſtimari ⁊ alijs muneribus publicis dic ꝙ diuiſim eſtimari d̓bēt vt. C. de decuriōibus. l. lꝫ. li. x. In ꝯrium vt plurimū viderim d̓ fa cio ſeruari. qꝛ cōiter ⁊ ſimul eſtimant̉. ¶ Ibi auctū fuerit de omnibus Si inter fratres. ponis ⁊ fonunis. ibi ſalana ab aliquo eoꝝ de publica recepta ⁊. l. fori. C. de aduo. di. iudi. d̓ iure lombardo dic vt in lombarda de ſucceſ. l. ſi frēs. in cōi caſa. ⁊ dixi. sͣ.§. ꝓxi. ibi redigi. i. agi pro ſocio ad cōicandum. ibi emancipa tus non ſocius fratris qui ꝓprie nō hꝫ peculium ſed parimoniū ⁊. C. de inoffi. teſta. l. fi. Et no. vnde cā equitas collatōis ꝙ nō me mini alibi ſic clare. Ia. bu. ¶ Idem rn̄. ſocietatis. ibi vltra mortē mandatū. quādoqꝫ vltra mortem mandatoris extendit̉ vi sͣ. ti. ꝓxi. l. ſi vero nō re.§. fi. ⁊. l. ſe. ibi ⁊ ideo quia tali pacto quo paciſcor ſocietatem extendi ad futurum heredem vel dic ideo non porrigi ſocietatem poſt mortē qꝛ nec liberiatꝭ. ⁊c̄. e ad hoc. C. de ſacroſan. eccle. l. i. ⁊ de le. l. l. nemo pōt. ⁊. C. de pactis. l. fi. in gl. ſ. facto teſtō in fl. hec vltima vera. ¶ Opcnei etidiumadiam ſoIdem reſpondit? qi ſi remedia huiꝰ. q. debeant locum habere. hoc dicit. Ibi ceſſantium ſcilicet ſociorum per contumaciam in reficiendo. ibi inſule ⁊ ſic edificij vrbant vi infra.§. item ſi in cōmune. ẜm Odo. vt ibi dixi. ibi deinceps ideſt elapſis quattuor menſibus. ibi poteſt tamen dictis remedijs omiſſis. Ibi agere elapſis dictis quattuor menſibus. Ibi ꝙ inſule dominium ſabandi concedendum eſt ſibi. Ibi dedit ipſo iure ſiue aliqua iudicis ſen ſentia. Raynald̓. ¶ In glo. prima. Ibi debitum. Ibi ſi is contra quem quod caute intellige. vt ibi notatur. ⁊ C. de rei vendi. l. demum. Nico. ibi.§. ſi tecum. vel fami. herci. vt ſupra fami. herciſ. l. his cōſequēter.§. ſumptuum. ⁊.§. celſus. In glo. per iudicium cōmuni diuidūdo nō per act̉. ꝓ ſocio. vi. sͣ. e. l. vt ſic ꝓ ſocio. ⁊. l. quibus caſibus. In glo. nūquid ipſo iure. ibi cō trarium innuit ⁊ eſt verum ſi hoc placet ſocio qui impedit ⁊ voluniatem ſuam ſuper hoc declarauit alias non cum habeat electō nem vt dicit littera. finge enim ⁊c. Iaco. bu. In eadem gl. ibi plu rimum facti. quid in poſſeſſione ciuili cum ipſa habeat plurimum iuris nūquid tranſit ipſo iure dic ꝙ non quia verum eſt ꝙ hꝫ plu rimum iur̄ in retinēdo. ſed in querendo nō imo hꝫ plurimum facti. ⁊ ideo circa eam lex non ita fingit. ar. sͣ. ex qui. cau. maio. l. deniqꝫ. Ia. bu. in fi. ⁊ vide quod no. C. de ſacroſan. eccle. ⁊. l. fi. in gl. que incipit vilem. ⁊. C. de edi. priua. l. vt ꝓponis. ¶ Item indu cit an dicitur hunc.§. ꝙ ſi ſtatuio caueat̉ ꝙ creditor cui daia eſt tenuta bonorum debitoris ex primo decreto poſſit infra menſem petere ſibi dominium aſſignari ꝙ dominiū poſt menſem hoc pe tere poſſit. ⁊ ita dicit ſe obtinuiſſe de facto per hūc.§. ſed certe iſte §. expreſſe dicit dominium poſt quatiuor menſes ipſi dominiū de diſſe verba autem ſtatuū concedūt intra mēſcm̄ peti poſſe. c ¶ Ibi conſtat. nec ob. sͣ. e. l. cum Siquis ſocietat̉: quobus in pan. viibino. ¶ Ibi ſumpium ꝓ ꝑte Item ſi in cōmunem. genj nec babent locum alia remedia de quibus loquit̉.§. sͣ. idem reſpondit ſocius. qꝛ ille §. locū hꝫ ſolum in edificio vrbano ẜm Odo. ¶ Ibi ſemipedis.i. medium pedem ꝓ Item mella quolibet ẜm Opo. ibi ad onera domus vtriuſqꝫ. ibi patiatur tigna domus ſue in glo. que incipit quia gra tia in fine. vel hic vtitur ad eum vſum ad quem eſt deſtinata in cō trario non. ¶ Quādo plutes daniut ad diuerſa ciuſ M Pluſt e S uem ſomme ſiſſiciū vnam ꝓnomimnoua vonit effectus omnium. hoc dicit de hoc. sͣ. fami. her. l. heredes.§. de pluribus dicetur. jͣ. de act. emp. l. non eſt nouum. ¶ Hic vnus tanium ſocius Si quis ex ſoclis ipediu ⁊ vide quod no. e dixi. sͣ. ti. ꝓxi. l. idemqꝫ.§. idemilabeo. ¶ Lucra licita queſita etiam occaſione delicti ī LPaHie cōmiſſi tenemut ſocus omuūū donouum cōmn nicare illicita non ecōuerſo nō recipit ex cōmunione ꝙ ꝓpier delictum eius damnatus eſt niſi iniuria iudicis ſit damnatus. hoc dicit vſqꝫ ad. l. ſi id quod. ibi ſibi faciam act̉. iniuriarum. ibi vel ex l. aquil. non. l. aquil. agi. ſi liberi hominis corpus ledatur ⁊ eaꝫ cō petere patri leſo corpore filij. Iaco. de are. ⁊ vide ſupra ad. l. eꝗl. l. liber homo ſuo nomine. ibidem.ſ. loquuius eſt quādo ſocius lu cratus eſt ex delicio in ſe cōmiſſo hic quādo lucratus eſt ex deli cto a ſe cōmiſſo non ob. ſupra de peti. here. l. ſi poſſeſſor. ex hereditate vt ibi no. ⁊ iunge hic. l. quod autem cum legibus ſequentibus que loquuntur de materia huius verſi. ¶ In verſi. per con trarium ibi preſtiterit alteri cui fecit iniuriam. In ver. cui ginit. ibi damnatus.i. multatus. ibi non debere facit. sͣ. e. l.§. ſi fraires. ⁊ fa⁊it quod no. per Iaco. de are. jͣ. de pecu. le. l. ſtichus in fi. ibi conſe qui non ob. jͣ. de here. vel act. ven. l. ij.§. ſolet. vt ibi no. in glo. ſic er go in fi. dic. ⁊ eſt rō. jͣ. e. l. verum. in prin. ⁊ de iniur. l. apud labeonē §. ꝯmittere. quero ſi nūcius meus vel ꝓcurator iniuriet̉ vel rebus meis ſpolietur ⁊ egit iniuria vel vi bonorū raptorum an teneat̉ mi hi reſtituere quod conſequutus eſt. ⁊ videt̉ ꝙ ſic. ar. huius.§. ⁊ sͣ. d̓ ꝓcurato. l. qui ꝓprio.§. vt in ceteris. de nego. ge. l. ſiquis negocia. de peti. here. l. quod ſi in diem.§. iul. ⁊. l. illud.§. actiones. ⁊. l. euicta ⁊ de pigno. aci. l. ſi pignore in prin. ar. jͣ. de colla. bonorum. l. ii.§. ſi emācipatus. So. ꝙ ꝯſequutus eſt per act. vi bonorum raptorum reſtituet per iura. ſed per act. iniuriarum non reſtituit vt. sͣ. de peti. here. l. ac vbi. ⁊ ibi no. ⁊ per deciſionem vtriuſqꝫ queſtionis. vide jͣ. de edil. edic. l. bouem.§. ſi quis ſeruum. ¶ Item quero comes quidam verus dominus ſui comitatus cum mero ⁊ mixto impe rio habebat ſub ſe quēdam caſtelianum ſuum vaſallum ⁊ hominem ligium ꝓ ipſa caſtellaria. quia caſtellanus ſedet cum comite quādo facit ꝯdemnatōes ⁊ ſuis expenſis tenet̉ equitare pro ip̄is exigēdis. Comes etiā habet alia bona ꝓpria ⁊ alios fendatarios ſimiliter facia fuit talis recognitio de dicta caſtellaria ꝙ caſtella nus recognouit eam ienere in feudum a comite ⁊ octauam ⁊ par tem omnium que cōmuniter obuenire poſſent quomōcūqꝫ ⁊ qua

Poo focio. litercūqꝫ ex hoc in eius vtilitatem inſurrexerunt qōnes primi ſi feu datarij ꝓprij comitis ꝓ ꝓditione facta contra comitem ꝑdiderūt feuda ſua an ipſe caſtellanuſ v̓tute dicie recognitōis debeat ha bere ociauam partem. ¶ Secūdo ſi tales ꝓditores habent bo na non feudalia confiſcata propter crimen ꝓditōis an caſtellanꝰ de illis habere debeat partem ſuam. ¶ Tertio ſi iſti proditores habebāt decimas ſub annuo cenſu ab eccleſijs an de illis habere debeat caſtellanus partem ſuam. ¶ Quarto ſi ſubditi comitis donent ſibi aliqua cōtemplatione perſone ſue tātum debeat caſtel lanus habere partem ſuam. ¶ Ad primā queſtionem videtur ꝗ caſtellanus habere debeat partem ſuam. ⁊ hoc ꝓpter verba vniuerſalia in recognitione appoſita. ⁊ qualiter obuenire poſſunt que omnia cōplectūtur que nō ꝓbant excepta. jͣ. de penu. leg. l. fi. sͣ. de vſufrū. earum re. que vſu conſu. l. i. in prin. de lega. preſtan. l. prima. §. i. ⁊ sͣ. locati. l. i.§. quod non pretor. illa enim verba vniuerſitatis notant. jͣ. que in frau. credi. l. fi. ⁊ de excep. rei iudi. l. ſi mater.§. eandem in fi. ꝓ hoc etiam facit verbum poſſunt in recognitioneꝫ in ſertum cuius ſignificatio eſt complexiua ⁊ extenſiua. jͣ. de lega. ij. l. ſi ita quis teſtamēto. ⁊ sͣ. de condi. ob cauſam. l. quod ſeruus in fi. ⁊ ibi no. ⁊ ꝓ iſta parte videtur caſus in hoc.§. vbi ſocius ꝯfert etiam quod ob iniuriam ſibi illatam conſequuius eſt. ¶ In contrarium videtur quia intelligētia diciorum ⁊c. vt extra de verbo. fig. c. intelligētia. ⁊ de lega. ij. cum filius cā aūt quare caſtellano aſ ſignata fuit octaua pars fuit quia laborabat in ſeruicio comitis cum eodem ſedendo cum iuſticiam faciebat. ⁊ ideo premio dignꝰ erat. C. ex quibus cauſis ẜuus ꝓ premio. l. i. de aſſeſſo. l. i. ⁊ de ſtatuis ⁊ imag. l. ⁊ virtutum. Sed in caſu queſtionis predicte comes non habet ſedere nec iuſticiam facere ſed pares in vſibus feudorum de fcutine culpa non amittendo. c. i. ⁊ quo tempore miles in ueſtituram petere debeat. c. iij. ⁊ de ꝓhibita alie. feu. per Federicū l. imperialem.§. penul. ⁊ no. extra de iudi. c. ceterum. Caſtellanus ergo in hoc non habet ſedere nec laborem aliquem ſuſtinere ceſſante ergo labore qui eſt cā premij ceſſare dꝫ premium. jͣ. de excu. tuto. l. iutor petitꝰ.§. i. de vaca. mu. l. ſemper.§. negociatores. ⁊ de lega i. l. gaio. ⁊ de ali. leg. l. alūne.§. heredibus. ⁊ vnum per aliud diſtinguit inſti. e.§. illo. ¶ Secūda ratio eſt quia in recognitione de qua agitur cogitatum videtur de cōmunicādis inter comi tem ⁊ caſtellanum ſolum de his que venirent ad comitem vt ad iudicem quod ſatis verba recognitionis declarant que in hoc eſt attendenda. vt. jͣ. de here. inſti. l. vltima. ⁊ de admi. leg. l. alumne.§. fi. ⁊ ad hoc totum accedit de ma. teſta. l. meuia. vnde eſt conſiderare comitem vt ſimpliciter comes ⁊ eum vi iudicem ⁊ cognitorem vt. jͣ. de libe. ho. exhi. l. iij.§. cum quis. ibi pietas enim gemina ⁊ bene. C. de epiſco. audi. l. decernimus. ibi ſinceritatem geminaꝫ prebiturum ſacerdotis ⁊ iudicis. ⁊ ad hoc ꝙ cuiuſqꝫ vniuerſitatꝭ. l. iiem eorum circa prin. ⁊ in toto illo generali de iāquam de quo ſatis notaui ⁊ dixi. sͣ. de adop. l. ſi pater.§. ꝗ duos. conſtat auteꝫ ꝙ iſta non ꝑueniūt ad comitem vt ad iudicem. ſꝫ ſimpliciter tanquam ad comitē. ⁊ in quolibet alio iudicāte ar. sͣ. de noxa. l. quem ad. in prin. rn̄. ergo ⁊c̄. ¶ Tertia rō eſt qꝛ cogitatū ⁊ actū videt̉ in rōne ⁊ de cōicādis his que ad comite vt ad iudicem peruenirent vt ex verbis recognitionis ⁊ ſuperior̄ ſatis pꝫ. ⁊ in hoc attendendum ē verba recognitōis que relegūt ad comitis vtilitatem. que precedētia verba ⁊ eorum ſignificatū limitāt ⁊ reſtringunt vt sͣ. e. l. ſꝫ ſi adijciat̉. ⁊. jͣ. de ver. ſi. l. ſi cū tibi fundum. ſꝫ nō vident̉ ad vtilitatem pertinere que nō tam nouiter accedūt qͣꝫ diſſoluto con tractu fendatario ꝓpter delictum vaſalorum ad antiquū dn̄m. ⁊ cām antiquā redeūt. de libe. ⁊ poſthu. l. filio. de ali. iudi. mu. cā fcā. l. redibito. qui. mo. p. vel hipo. ſol. l. ſi volūtatis. ⁊ de pac. l. ſi vnuſ §. quod in ſpecie. maxime vbi tātum vel plus abeſt qͣꝫ adeſt. vt ſu pra. e. l. mutius. ⁊ de leg. i. l. ciuitatibus.§. fi. In publicatione vero bonorū de quibus queritur. ⁊ ſi bona videātur aliqualiter comitt accedere. obſequiū tamē ⁊ ſeruiciū vaſallorum delinquētium ꝑdi tum exquo videt̉ comitiſatis plus abeſſe ꝙͣ adeſſe. ar. jͣ. de actio. emp. l. idemqꝫ iulianū.§. fi. de euie. l. ſed hoc nomine. ⁊ de ẜuo cor rupto. l. vt iantum.§. fi. ¶ Quarta ratio eſt qꝛ quicquid ex cauſa in queſtione contēta deuenit ad comitem eſt vltro iniurie ſue. argu. ff. de lug. l. finali. ⁊ de iure patronailus. l. diuus Ueſpeſianus. ſecundo reſponſo. ⁊ eſt expreſſum quibus modis feu. amit. c. primo.§. penultimo. talia autem nō cōmittantur. Unde filius emancipatus nō cōfert ſuo ꝙ cōſequit̉ actione iniuriarū. jͣ. d̓ col. bonorum. l. ij.§. emancipatꝰ. nec bone fidei poſſeſſor hereditatis reſtituit heredi vt. d. l. ac vbi. de peti. here. ⁊ ibi no. ⁊ eſt expreſſum ī d. l. boueꝫ.§. ſi quis ſeruū. de edi. edic. ij. reſpōſo. fallit in ſocio om̄ nium bonorū qui omnia cōicare ienet̉. jͣ. e. l. ſi ſocietat̉. vniuerſorū. ⁊ ꝓ hoc pꝫ ſolutio ad iſtum.§. qui allegat̉ pro ꝑte aduerſarij ad alia argumenta que fundant̉ ſuper ſigno vniuerſali. Reſpōde ꝙ nullum verbum eſt adeo vniuerſale vel indiſtinctū quod ex cōſideratione debitoꝝ circūſtantiarū non debeat ciuiliter intelligi ⁊ limitationem recipere. jͣ. de leg. iij. l. ſi mihi meuia.§. fi. sͣ. de ſerui. l. fi cui. de mune. ⁊ hone. l. vt gradatim.§. ⁊ ſi lege. ⁊ no. sͣ. de peti. he re. l. ē non taniū.§. ꝙ ſi ꝓ empiore. ⁊ qd̓ vi aut clam. l. i.§. deniqꝫ. ⁊ ibi in glo. lxiij. di. dilectis. ⁊ exira de auctoritate ⁊ vſu palei. c. cum ſis. ¶ Et ex predictis pꝫ ſolutio ad ſcd̓am qōnem. ¶ Ad iertia dicendum ꝙ ip̄a queſtio non ꝓcedit qꝛ ſic tenentes decimas ſub ānuo cenſu. delinquerūt ita ꝙ eorum bona debeant publicari ad eccleſiam cuius ſunt redire debent. jͣ. de bo. dā. l. cū rō.§. i. ⁊ de bonis libertorum. l. ſi in libertinū. C. de hereti. auct̄. ſi vero dominus tēporalis. ⁊ ſi quis dicere velet ꝙ talia iura publicarentur. ꝑ. l. de dāno infec. l. ſi finita.§. ſi qua ſunt iura. ⁊.§. de vectigalibꝰ. vbi de hoc tamen ad vitandā cōionem caſtellani in talibus rōibus quaſi omnes rōes in prima qōne aducte locum haberent. ¶ Ad quar tam qōem vr̄ dicēdum ꝙ in donatis de quibus querit̉ caſtellanꝰ nullam hꝫ partem ⁊ eſt caſus ſo. ma. l. ſi vero.§. item quicquid. ad trebel. l. debitor.§. fi. ⁊ de dotꝭ preleg. l. cum quis. ver. nā ſi quis. cū ſi. ⁊ ita tenet Old. cuius fuit hec qō̓ ⁊ eſt mihi. clxij. in li. magno ꝗ̨̄ſtionum diſputatarum. ¶ Ibi lucrum quod ha Uod autem: deiur ex re ſponie collata vt in equo furato ⁊ ſponte cōicato damnū etiā ꝓueniens ex hoc cōe erit quod dic vi. jͣ. e. l. ſi igitur. ¶ Et no. ꝙ nō eſt cōio vel ſocietas rei turpis vt hic. ⁊. jͣ. e. l. nec p̄termittendū. ⁊ ꝓ hoc. sͣ. fa. her. l. cetere.§. i. ſic nec mandatum vt .sͣ. ti. ꝓxīo. l. ſi vero non remunerādi.§. rei turpis. ⁊ vide Azo. in ſumma hoc ti.§. item ⁊ cōicat̉ ⁊ facit ꝙ vſure non veniunt in cōmunione nec diuiſione. ⁊ ita tenet Rofre. de act̉. fa. her.§. quariū eſt. ⁊ dixi. d. l. cerie. ibi videas in petitione hereditatis veniunt iurpia lucta vt. sͣ. de peti. here. l. ſed ⁊ ſi poſſeſſori. Et an ex iſtis male queſitis poſſit fieri elemoſina. vide per Archi. i. q. i. non eſt ex illici tis. ⁊. xiiij. q. v. ⁊ per Ray. in ſumma de furtis. Rubricella an d̓ re furtiua poſſit fieri elemoſina ⁊ de negocijs ſecularibꝰ. Rubricel la an de illicite queſitis poſſit fieri elemoſina. ⁊ vide in alphabeto dictione elemoſina. ¶ Ibi admiſit ⁊ in ſocietate cōI igitur. iulit ex eo queſitum. Ibi cuꝫ pena ab eo ſoluenda rōe delicti cōmiſſi. ¶ Ibi ex pluribus iuEc quicquam. Acijs e collige ꝙ publicͣ. iudi. ad intereſſe vt hic pꝫ. ⁊. jͣ. de fal. qui nomine p̄tor. C. de fal. l. damus. ⁊. l. p̄bemus. ⁊ agit̉ accio ne in factum quod eſt notaadum. Riꝫ. Ibi nul Ec pretermittendum. iam eſſe ſocietatē ⁊ ſic collat̉. ⁊ deductiōes ceſſant. Ubi non eſt ſocieias nec cōio I id quod. nac pōt eſſe cōe periculuꝫ hoc dicit vel ſic. Societas non eſt ſine cōione corporuꝫ ſeu rerum. Ibi agere poſſit rōne pecunie ſeu alieriꝰ focij. que extat ⁊ certe agere non pōt vt ſequit̉. Ibi ante venditio nem ſocietatis cōtractuꝫ in fi. Ibi ſocij ſumus mortuo equo meo ante benedictionē quadrige. tamen pōt quadrigā factam. ⁊ ſic ſo cietatem cōiractā dic clarius qͣꝫ glo. aui fuit cōtracta ſocieias qua drige habēde. tunc inducit̉ cōio ⁊ eſt cauſe periculū. aut ꝯͣcta rei vendende ⁊ ante vēditionē non inducit̉ ſocietas ⁊ nō eſt cōeꝑicu lum. ⁊ hoc voluit dicere tex. ẜm Marti. ⁊ Ia. bu In glo. vendi

Pro ſocio. tio enim in fi. ar. jͣ. de fundo inſtructo. l. iij. ⁊ ibi dixi. ⁊ facit qd̓ ſaba. tina de arbore ⁊ pulone. no. jͣ. de aciōibꝰ ⁊ ob l. obligationū fere.§ placet. ⁊ qd̓ no. jͣ. de pig. l. grege. in prin. ¶ Ibi deſtinaſſet verbo non re vi do Item celſus. ſerat apimn. bums.§. ⁊ ans. de peculi l. ſi noxali.§. i. Ia. bu. ¶ In quaſi ꝯͣctu negociorū geſtorū accendiꝰ Si filius. cur ſolus animus gerēnis qꝛ abeius ſolo animo pendei. ſecus in ꝯͣctu vbi requirit̉ animus vtriuſqꝫ ꝯhentium qꝛ animus cuiuſlibet habꝫ altare ꝯcium ⁊ actionem. hoc dicit ⁊ di uide in duas partes quia in prima fuit cōtracta ſocietas filio cum quo pōt ſocietas ſupereſſe vſqꝫ ad.§. ſi ſeruus. ibi fuii cōtracia cuꝫ ſeruo. In fi. Ibi acuo danda eſt quia ꝓ hoc iꝑe tenetur filius ⁊ nō pater. alias de antegeſtis cōpetit. sͣ. de cōpenſat̉. l. a filio. ¶ Op. ꝙ cōſideret̉ initium cōtractus ⁊ ẜꝫ id fiai cōſideratio totius tem poris vi. sͣ. de neg. ge. l. pompo. in negocijs. ſo. vt glo. quia ibi fu it donatio in perſona domini negocioꝝ cuius animus in quaſi cō tractu non inſpicit̉ ſed gerentis vt dixi in ſummario cuius cōditio mutata non fuit. ⁊ ideo durat eadeꝫ geſtio omni tempore nec mu taretur geſtoris cōditio vt quia ab mitio acceſſiſſet vt quedaꝫ geſturus poſtea alia geſſit. ac hic eſt verus cōtractus qꝛ ab vtroqꝫ ꝯͣhentium dependet. ⁊ ideo variatio ſtatus cuiuſ libet alterat con tractum. ⁊ de hoc dic vt plene in cōtrario no. ⁊ dixi. ¶ Iteꝫ op. quia videt̉ patri actio dari vi. jͣ. de verbo. oblig. l. ſi filius. ⁊ d̓ ſtip. ſer. l. penul. Sed illud vbi ex poſtfacto fingitur retro rectenata ac tio quod hic non eſt. arg. jͣ. de verbo. obliga. l. quidam cum filiuꝫ. §. fi. ⁊ sͣ. ad macedo. l. filius.§. fi. ⁊ ꝙ non ſit retro nata actio etiā de fictione facit. C. de iure fiſci. l. i. li. x. de bonis proſcriptorum. l. ſi ſuis poſt hac. argū. contra de boniſqꝫ libe. l. cum oportet.§. fina. Iaco. de are. ¶ Ibi aduerſus emptorem ſubaudi ſcilicꝫ Si ſeruus isi dandam aciionem ſubaudi aduerius me ¶ Oppo. de.§. precedenti. ⁊ dic ꝙ hic nūquaꝫ in ſeruo ſocieias ſubſiſtit nec actio in eum cōpetebat ſed in filio ſic. lꝫ eius condiditio variaret̉ ꝙ patet quia in filio idem ſemper obligat̉ ꝓ vtroqꝫ tempore ſic alius.ſ. pro tempore precedenti venditor perſequen ti emptor vt hic patet in littera. vnde in perſona filij non mutatur ſubſtātia ſed qualitas quia efficitur ſui iuris. In ſeruo mutat̉ ſubſtantia perſone quia inperſona domini eius cōſiſtit ſocietas ſed huic repugnare videt̉. jͣ. e. l. verum.§. i. ver. patri. Sed dic ꝙ cōſideremus ſubſtantiā obligōis illa cōſiſtit in ꝑſona domini. Sed ꝯſiderato ꝯͣctu qui cōſiſtit in perſonā ſerui vt sͣ. e. l. ſi ſeruus. alias eſt.§. ſub. l. de illo. ⁊ incipit marcellus. dicit̉ ſeruus ſocius. Ia. b. ¶ Priuatarum reDeo ſocietas rum non tranſit ad be redes. ſpāle ē in ſocietate ꝯduciorū vecugaliū tribꝰ vel quattuor ꝯͣhētibꝰ. h. d. ⁊ tunc ēt ſolū ad primū he redem trāſit vt no. jͣ. e. l. nulla. Ibi in priuatis ſocietatibꝰ.i. inter pri uatos. ⁊ de priuatis rebus ꝯͣciis agit tamē heres actione ꝓ ſocio vi. C. e. l. iij. vbi de hoc. ibi vectigalium publicorū. ⁊ hoc ē primuꝫ qd̓ requirit̉ vt trāſeat ad hered̓. ibi poſt mortem alicuius ſi hoc ex preſſe agat̉ inter ſocios. ⁊ hoc ē ẜm. Ibi ſꝫ ita demū. ⁊ hoc ē tertiū. Ibi ꝙ ip̄m. hoc ē quariū. ¶ Collige duo vnū ꝙ mulier nō ſuccedit in ꝯductōe vectigaliū cū nō ſit idonea ad iales ꝯductōes ⁊ ita ꝓnūciatū fuit parme. Scd̓o no. ex iex. ⁊ gl. que incipit in pacto ꝙ ꝯductio vectigaliū nō trāſit in hr̄dē niſi ſpāliter ſit aciū inter locatorem vectigaliū ⁊ ꝯductor. Lucrū venit vt ſors ⁊ vſuOclum qui re vi imereſſe in hac aciiōe. h. d. Ibi ex ſocietate omniū bonoꝝ vel alicuius negociatōis ſeu ſimpliciter ꝯͣcia vel alicuiꝰ rei ẜꝫ. M. ſili. ibi lucri faceret noīe cōi. ⁊ ſic lucrū ē cōe noīe ꝓprio. ⁊ ſic ē cōi candū. ibi morā ꝑ interpellationē ꝯgruo loco ⁊ īꝑe factaꝫ vel eo ip̄o ꝙ ꝯuertit in ſuos vſus. ¶ Ibi vſuras quoqꝫ. q. d. nō ſolū iu crū. ibi interſit rōe dāni illati vel lucri ꝑditi. ēt vlira legitimū modū vſuraꝝ. ibi adhibuiſſe ſi vult prudēter agē. nā ſi vellꝫ ēt tāqua vſuras pete̓ poſſꝫ vi. jͣ. dicā. ibi ea pecūia quā fuit ex ſocietate lucr tus ibi moram nō fecit ſed tenuit pecuniā ocioſam. ibi contraheret quia nō ienetur ad predictas vſuras vel intereſſe. ibi ex facio he redis lucrum cōmune vel cōmunicandum in ſuam vtilitateꝫ ver tentis vel in eo redendo moram cōmittētis. idi faciendum ꝑ act. ꝓſocio. ſed per aci. cc muni diui. ſic ſi duratrō ec munionis. jͣ. e. l. actore.§. ſi poſt diſtractam ſinō durat cōmunio iunc per act̉. ne go. geſto. vt infra de vſur. l. ⁊ in cōtraria. ⁊ sͣ. di rego. ge. l. qui ſi. ue ẜm Mar. ſili. ¶ Oppo. vt ī glo. l. fi. C. de vſur. rei iudi. So. vt in ea. ¶ Item oppo. ꝙ veniat vſura infra de vſuris. l. i.§. i. ſo. dic ꝙ ſocius habꝫ duas vias quia poteſt perere vſuras que frequentantur in regione vt ibi vel petere vt inicreſſe. ⁊ hec eſt vera ſolutio. alia rō quia lucrum eſt hic vi ſors. ¶ Item oppo. quia in prima parie dicit lucrum ſorus. in ſecūda dicit iniereſſe. dic ꝙ aliquādo vſura petitur vt ſors vt hic. ſi illud lucruꝫ quod fecit ſo cius erat vſura vt ſupra ti. l. idem̄qꝫ.§. ſi ꝓcurator. verſi. deniqꝫ. ⁊ tunc parit aliam vſuram quādoqꝫ petitur vt vſura ⁊ iunc aliā vſu ram non parit idem ſi petat̉ vt iniereſſe. ¶ Item oppo. quod lu crum veniēs poſt mortem preſtet̉. So. vt in glo. in glo. i. non ẜua to. ibi peſſime defendunt imo bene ẜm Goſre. in ſumma de vſu. §. ſed nūquam ẜm iura canonica vbi numerat ſeptem caſus in qui bus vſure peiunt̉ de iure canonico. ⁊ de iſtis vſuris que pciūtur. vt intereſſe no. ⁊ dixi. C. de ſumma trini. ⁊ fide catho. l. i. in gl. ſum me argumētū. ⁊ no. extra de vſur. c. ꝯqueſtus. ⁊ bene ꝑ cardi. extra de vſur. ſuꝑ iubrica. li. vi. ¶ Ibi ſi ꝓpter ſocietatem quam forte putabat Socius. ſbi damnoſam qui eum heredem inſtiiuit vel ſi bi donauit. ⁊ hoc ſolum fecit predicta de cauſa. ¶ Oppo. quod ſi aliquid conſequuius eſt ſocius cōtemplatione ſocietatis totum cōmunicetur vt glo. huius timore dicunt quidam hec omnia cor rigi per ſequētem legem. ⁊ hoc inuuit dictio ⁊ ꝙ que eſt in lege ſequenti. alij dicunt corrigi ſolum prin.§. quo ad expenſas factas in curando ⁊ hoc cōmuniter approbat̉. vnde dic aliquādo mihi cōfertur aliquid ꝯtemplatione ſocietatis ⁊ vt ſit ſocietas. ⁊ iſtud ve nit cōmunicandum aliquādo mihi vt mihi ⁊ tunc non cōmunico In dubio diſtinguitur an conferens haberet me noīum vel non vt plene dixi. sͣ. de ꝓcurato.ſ. qui ꝓpno.§. vt in dicis. ⁊ hoc ſi fi erant ſocij omnium bonorum quia tunc omnia cōmunicarent. ⁊ quare non ſic diſtinguitur in lucro occaſiōe ſocietatis amiſſo. dic vt glo. Iac. bu. ¶ Ibi putarem falſo. ibi res cōI ticius. manes cum ucio. ibi vendiderim nota ꝙ hic pecunia fuit diuiſa ⁊ nūquam cōmunis ⁊ ideo qui recipit partem ſuam alij non cōmunicat. ſed in. l. verum.§. ſi cum reſ. fuit pecunia cōmunis. ⁊ ideo agitur vt cōmunicetur in ſubſidium. Idem mulio magis ſi ſpecies erāt cōmunes que fuerunt diuiſe vt ſupra fami. her. l. item labeo. ⁊ hec eſt veritas Marii. ſili. ⁊ Ia. but Ibi placebat non ob. ſupra ſi pars here. peta. l. i.§. ꝓinde vi ibi no. ibi vendidiſſeꝫ reliquas ſenis. ibi alioquin. ⁊ ſi diceremus me teneri heredi ſocij qui mee tātum par tis precium habeo. ibi duo ſocij veri. ſed vnus erat verus aliꝰ pu latiuus. ibi peruenerit pro ſua parte dūtaxat. ibi alteri ſocio vero. ibi ꝯſequuturus ſis quādo poſſideret pro herede vel ꝓ poſſeſſore vi. sͣ. de peti. here. l. regulariter. ⁊ ꝯcor. ad hāc. l. j. ſi in frau. pat. l. i.§. aduerſus. ⁊ de bonis libertorum. l. ſi libertus.§. cum duos. in glo. imo videt̉ in fi. vel dic̄ ꝙ illud in ſocijs hie in herede ſocij. ꝗ minori gaudet priuilegio cum ſocius non ſit. vt. sͣ. e. l. nemo. ⁊. jͣ. e. l. verum.§. pater. ⁊ vide quod dixi. C depo. l. fi. ⁊ dic vi. l. iiem labeo fami. her. ¶ Socius a ſocio ꝯuenitur inquan Erum. uum facere poteſt non inſoliduꝫ. hoc dicii. Ei circa hoc plures dubitationes formantur. op. ꝙ non detur ſocio vnius rei. jͣ. de re iudi. l. ſunt ꝗ in id ꝙ ſo. vt glo. ¶ Item oppo. ꝙ iſtud beneficium detur fratribus qꝛ ꝓpter quod vnūquodqꝫ ⁊ illud magis. C. de ſacroſan. eccle. auct̄. mulio magis. Item quia eadem rō. item minor videt̉. item quia fieri tenetur alere frairem iur agendi. vt no. jͣ. de libe. ag. l. ſi quis a liberis in prin. ergo multo fortius iure excipiēdi. jͣ. de do li excep. l. dolo. ¶ In ꝯtrarium qꝛ hoc priuilegium concedit̉ io

Pi ſocio. cijs iure ſpeciali. ergo ad fratres non dꝫ extendi. sͣ. de conſti. pri. l. i. Item regulariter quia quilibet condemnatur inſolidum fallit ī quibuſdam exceptatis inter quos nō numerant̉ fratres. vnde nō eſt noſtrum extendere. l. i. ſoluio ma. l. ſi vero.§. de viro. Iaco. de ra. tenet primam partem per primas rōnes Pe. ſecūdam per ſecūdas vt no. per eos. inſti. de act.§. fi. Iaco. bu. ¶ Rai. ⁊ cōmu niter aliſtenent glo. ad rōnes in ꝯtrarium reſpondet ad auct̄. mul to magis quia negant maiorem per ea que hic no. in glo. ad. l. dolo dicunt ꝙ illa regula locum habꝫ quādo idem eſt reſtituturus ī continenti. hic autem frater non tenet̉ ſtatim alimenta preſtare fra tri ꝓ tota vita ſua. ſed pro tempora ſucceſſiua vt. l. vlti. de lib. ag. ⁊ ſic non ob. l. de dolo. poſſet tamen forte dici ꝙ ꝓ vno mēſe ha deret ex ceptōem ꝓ alimentis ad quod faciunt que dixi in dicta. l. vltima de libe. agno. ¶ Et nota quod ſocietas obtinet viceꝫ fra ternitatis ad quod ſepe allegatur. Canonici etiā eiuſdem eccleſie dicūtur habere maiorem fraternitatem qͣꝫ fraires carnales. xxx. q. iſc. ij. ⁊. iij. ⁊ ad hoc vide Hoſti. de reſcriptis. c. nōnulli. ⁊ benefa cit ad hanc. l. jͣ. de here. inſti. l. nemo.§. qui frater de publicanis. l. li citatio.§. ſocij. ⁊ de caſtrenſi peculio. l. cum allegas. li. xij. Item viciui dicuntur quaſi ſocij. jͣ. de dam. infec. l. inter quos. l. damni.§. cū ſocietatꝭ. ⁊.§. idem conſulebat. ¶ Ibi quod magis verum eſt.ſ. nō dā Aidendum. qs fideluſſori hoc beneficium. Sed an ipſe fideiuſſor receptet a principali videt̉ ꝙ nō alias beneficiū ſibi eſſet inutile ar. sͣ. pro hoc. sͣ. de paci. l. ꝙ dictū ⁊ melius. sͣ. ti. prox. l. ſi precedente.§. prīo. Ibi ꝯueniūtur vt eodem beneficio vtatur defenſor eorum. ibi patri nota patrem ⁊ dominū equiparari ī vni uerſali ſucceſſione in glo. Nam non deberet in fi. ⁊ vide quod no ta. jͣ. ſoluto ma. l. alia in prin. In glo. vt patronorum in fratre ⁊ ibi ſpeciale in dotē licet contrarium no. ⁊ male. j. de priuile. credi. l. da bimus.§. i. ⁊ vide Di. de regu. iur. c. priuilegium perſonale. li. vi. ⁊. jͣ. ſoluto ma. l. maritum ⁊. l. ſeq. Sed videtur in pr̄e contra. quia iuſſu patris cum filio cōtrahit magis cum patre ꝙͣ cum filio cō trahere videtur vt ſupra ꝙ iuſſu. l. i. Sed hic quo ad ſocietateꝫ ēt cum filio ꝯtrahit vel dic refert cuius perſona in ſocietate contrahēda ſpectāda ſit. ⁊ vide. Cade execu. mino. l. ſordidorum. In fi. ibi arbitror op. de. l. quotꝭ. Id quod ſociū S. g de peculio. So. aliquādo nulo mō ē debitū qꝛ rō eſt in peculio ⁊ tūc nullo mō cauet̉ vt. d. l. quotꝭ. §. ſi ſemel aliquādo ē debitū re. Sꝫ exactio differt̉ ſub cerſiſſima ſpe vt in debito in diem. ⁊ preſtat̉ cautio de iudi. l. in omnibꝰ. Aliquādo eſt debitū nō re ſꝫ ſub dubia ſpe vt in obligōibus ꝯditiona libus ⁊ p̄ſtat̉ cautio. jͣ. vt le. no. ca. ꝑ totū. Aliquādo ē debitū re ſꝫ exactio differt̉ ſub dubia ſpe ⁊ preſtat̉ cautio vt hic. ⁊ d̓ hoc vide in. d. l. in omnibꝰ. sͣ. de iudi. ⁊. C. de rei vx. ac. l. vnica.§. cum auteꝫ. z ¶ Ibi cū vno qui forte erat caneuaSi cum treS. niuas ſocietatis in fi. nō ob. jͣ. de auc. ludi. poſ. l. ſi nō expedierit.§. i. ⁊ que in fra. cre. l. pupillus vi ibi no. ⁊ dixi. ⁊ vide quod dixi sͣ. e. l. ſi ticius. ⁊. C. depo. l. i. ⁊ fa. her. l. iteꝫ labeo. ¶ Tempus. ibi quēquā extra de reſcrip. c. ſedes apoſtoli ca. ⁊. c. ex tenore. In gl. ſi inſolidū. ibi etiā.§. lꝫ vbi de hoc glo. reprobat̉. ⁊ ꝑ Ia. de bel. de rei vx. l. vnica.§. cū aūt. ⁊ ꝑ Azo. in ſumma. eo. ti.§. hꝫ aūt maritus. ¶ In herede. heres ſocij lꝫ nō ſit ſoci us tenetur tamē de geſtis a defuncto ⁊ a ſe. h̓. d. ibi competit inſo lidum vt. sͣ. e. l.§. i. in fi. ibi emolumēti e damni vt ſequitur in glo. ar. in fi. So. vt ibi no. ⁊. jͣ. e. l. actione.§. i. 1 ¶ Recita ꝓ euidentia primā Si ſeruo cōmuni. gio. ibi ſolum ſociū ⁊ inſoliduꝫ nō ꝓ parte dominica. nec ob. de here. inſti. l. ſi ſocius qꝛ ibi ſocius fuit inſtitutus hic nō vt plene no. e. ti. l. fed ſi in ꝯditōe.§. fi. ibi cuꝫ herede ſocij relinquētis in glo. ideo dicit ibi de cōicādo legatum heredi ſocij defuncti quiſnullā hꝫ cōionē in ſeruo. Iu glo. aliud ē. ibi interponit̉ ẜm cōem accidentiā. nam ⁊ in donatōe ſtipulatio in terponit̉. jͣ. de le. i. l. nō quoqꝫ. vbi de hoc dixi ꝑ. l. ſiquis argentuꝫ. §. i. C. de dona. ⁊. d. l. ꝓinde.§. i. de ſtipu. ſer. ⁊ ibi de hoc. ¶ Multis modis finitur ſocietas qui Societ as. ojc enumerant̉ t exponūur vſqꝫ ad il. ſi vnus jͣ. e. ad illud quod tangit̉ in glo. an actōe ꝓ ſocio naſcat̉ durāte ſo cietate. cōis opi. ē ꝙ naſcat̉ lꝫ intētari nō poſſit. vel ſi dicat̉ nō na ſcihic. ⁊. jͣ. e. l. actōe opꝫ dici ꝙ de facto agebat̉ nō de iure. de hoc C. e. l. tādia. ⁊. jͣ. e. l. aciōe.§. nō nūͣquam. ¶ Ibi ceperuni ſua negocia ⁊ per ſe que ante Iſeque. nui ediaſto ¶ Quomodo actione finiatur ſo Ltouſt. cicusiie declarat a qide quodino. ⁊ dixi. sͣ. e. l. verum.§. fi. ⁊ dic actōe finiat̉ ſocietas.i. obligatōe intēpta. ibi ſtipulatiōe generali ẜm Ia. de are. ibi iudicio directo ꝯͣ ſociū generaliter de reddēda rōe ſocieta ts. ⁊ hoc ſpectat ad renūciationē ſocietatis vt ſequit̉ ⁊ facit quod no. C. de ꝯhēda co. ſtip. l. nuda in gl. magna. ibi vnꝰ ſocij qui forte ceſſerat bonis vt inſti. e.§. itē. ¶ Si in rem certā. ibi faciū ſit a ſo cio viuo vel hr̄de defuncti. vt. jͣ.§. mort̉. ¶ Op. de. l. vero.§. ī he rede. s. e. ſo. vi glo. Scd̓o ob. de. l. titiū. jͣ. de admi. tu. ſo. vi glo. ¶ Tertio op. de. l. neratius. de ſeruo cor. ſo. ibi actus delinquentis nō erat ordinatꝰ cōit̉ ad lucrū ⁊ dānū hic ſic. In gl. cū iā eēt ibi vel dic ꝙ in illa. l. hec v̓a ẜꝫ Ray. ibi nā hec v̓a ẜꝫ Ral. vel dic ex rebꝰ cōibꝰ lucrū ē acꝗfitū. ibi expectā. redacta ex vēditōe reꝝ. NiIn fi. glo. So. vt ibi vel dic ꝙ hic ſocietas fuit cā ꝓxima ad deicimentum. ibi vero ſuaſio fuit cā remota. Item non ob. sͣ. e. l. ſociū in prin. vt ibi no. ¶ Dic vt ambo diſſentiūt ⁊ ſolult̉ ſocietas Hiximus. adt vnꝰ ianiū ⁊ tūc aut doloſe ⁊ ſibi taniū no cebit ⁊ non alij. ſi vero doloſe ſecus. hoc dicit cū.§. ſe. ⁊ dic dixi mus. sͣ. e. l. verū.§. fi. ibi diſſentiū.i. ꝯſeutiūt vt a ſocietate ſit receſſum. ibi dolo malo. quandoqꝫ etiam ſine dolo vt in ſequenti.§. la beo. ibi placent. facit id quod no. de ſtip. ſeruoꝝ. l. fi. Labeo ¶ Non ſolūpunit̉ renūciatio doloſa ſed etiā intē peſtiua. hoc dicit. oportei tamen duo cūcurrere vt ex renūciatiōe intēpeſtiue teneat̉ renūcians.ſ. ꝙ interſit ſocietatis ſocietatē non dirimi ⁊ ꝙ interſit ſocij. ibi ſocietati ēt ſine fraude. ibi mancipia in cōi no. duo ꝙ vtilitas cōis priuate p̄fert̉. de quo plene dixi. C. de cadu. tol.§. fi. Scd̓o ꝙ ſubuenit̉ ei qui ex neceſſitate aliꝗd facit ꝓ hoc. sͣ. qui ſatiſ. cog. l. ſi fideiuſſor.§. ſi neceſſaria ī fi. prime glo. ⁊ male qꝛ expreſſe eſt cōtra tex. iſtum. Renunctare. Pᵐ ꝑcor. hn̄iē ſpāle mādaiū velgenerale cū libera pōt ſocietati renunciari. Itē reſpectu ꝓcuratoris pōt fieri renūciatio ⁊ tꝫ ſi dominꝰ ratum hꝫ alias nō. Immo ſolū renūciāti p̄iudicat ſi doloſe vel intēpeſtiue renūciat non alias. h. d. nō ob. sͣ. mā. l. hoīem. vt ibi no. In glo. iufert ex eo immo ex eo ꝙ dixit eſſe ī domino poteſtatem habere ratam renunciationem. Uno fociorū mortuo nō durat ſocietas inter aliMorte. ꝯgniſi aciūſit durat tamēcōio ⁊ agit̉ cōi diuidū do. hoc dicit. Ibi ⁊ ſi ꝓ quāuis. ⁊ ſic diſſoluit̉ etiā inier ſuꝑſtites. ⁊ vide Rofre. hoc. e. ti. ver. ſi in queris. ibi cōueniunt. tunc eīꝫ du rabit inter ſuperſtites. non tamen cum herede deſuncti vt ſequitur in ver. item ſi alicuius deficiente materia deficit materiatum. Ibi impoſitus ſit vt quia rem emptam in cōmuni vendiderunt vel de ſit eſſe in rerum natura ẜm Ia. de are. ibi ignota ſocio explicanti cōmune negocium. In glo. etiam ſi conuenerit in fi. dic aut lucꝝ habliū poſt mortē ſocij habitū ex re ſocietatis vt fructus mercedes vel vecture equorum cōmunium vel ex precio venditarū rerum. ⁊ tale lucrum cōmunicandum eſt vt hic ⁊ sͣ. hac. e. l.§. in herede. aut extra rem vt quia precium venditarum rerum conuertit ſocius in aliquam negociationem ⁊ lucratus ē. ⁊ hoc nō ꝯtribuit vt. l. ticium ⁊ meuium.§. altero. jͣ. de admi. tu. ⁊ sͣ. e. l. ſocium qui. §. poſt mortem. Ia. de are. Et faciunt predicta maxime iſte.§. ꝙ ſuplures compromiſſerunt in arbitrum ⁊ vnus ex eīs mortuus ſit ꝙ extinctum ſit cōpromiſſum quo ad omnes. quod verum pu to ſi omnes de eadem qōne ꝯpromiſſerūt. ſecus ſi diuerſe qō̓es eſſent inter ipſos. quia tunc dato ꝙ vnus moriatur duraret cōpro miſſum quo ad alios ꝓ qōnibus quas inter ſe habemt nō cū mor tuo. ⁊ ꝓ hoc. sͣ. de arbi. l. diem ꝓferre.§. i. vbi hec queſtio male ter minatur. ⁊ ideo dic vt ibi dixi. Riꝫ. ¶ Mutata ꝑſona non tranſit ad alium ſoSocietas. cicias. hoc dicit. Ibi emācipaius fuerit poſt ſocietatē ab eo ꝯͣctam. In glo. bona ſimilitudo quia viraqꝫ ē acꝗ ſitio ꝑ vniuerſitatē. ibi ẜm has leges vi. sͣ. de adop. l. ſi pater.

Pufocio. ¶ Qors ciullio ⁊ natureiis ⁊qpiPublicatione. parent̉ vbi repreſeniāt cūdeꝫ effeciū hoc dicit. Ibi diximꝰ. sͣ. e. l. verū.§. fi. ibi alius.ſ. fiſcus rōe delicti. ⁊ hoc tollit ꝯͣrium. quidam aduocatus dicebat ꝙ caſus ſummarius huius.§. erat qui amitit bona amittit perſonam. ⁊ ad hoc be ne facit in corꝑe auct̄ qui. mo. na. effi. legi.§. illud quoqꝫ. in fi. col. vi. Itē alleget̉ iſte.§. ꝙ bānitus cuius bona ſunt publicata habet̉ ꝓ mortuo. ad hoe opume. jͣ. de bo. poſ. ꝯͣ ia. l. i.§. filium. ⁊ de bouis libertorum.§. ſi neceſſe.§. ſi deportatus. ⁊ ideo creditores debeni formare libellum cōtra fiſcum quaſi hercd̓. bāniti. jͣ. de iure fiſci. l. non intelligit̉. jͣ. ſolu. ma. l. ſi marito publico iudicio. C. de ſen. paſſis. l. ij. ad. l. iul. de vi. l. ſi iuioris. ⁊. jͣ. ad ſil. l. cum fiſco. Alij dicunt ꝙ hoc ꝓcedit iure veteri quo fiſcus ſuccedebat vt heres ſꝫ cum hodie non publicent̉ bona vt in auct̄. bona dānatoruꝫ. C. de bo. p̄ſcripiorū. ⁊ bona intelligūtur deducto here alieno non viden tur ſus nomine vniuerſitatē tranſire. ideoqꝫ es alienū penes bānitum remanet ⁊ ip̄e cōuenire dꝫ ⁊ ſuꝑfluū publicatū. ar. jͣ. de iur̄ do. l. mulier. de ver. ſig. l. ſubſignatū.§. bona. Pro prima opinione ē qꝛ appellatio bonoꝝ vniuerſitatē ſignificat vi. jͣ. ad irebel. l. cogi. ⁊ hec magis cōis eſt. Sed ꝙ deportatus non habeat̉ ꝓ mortuo. ſed ſolum in mētalū dānatus vr̄ ſentire Azo. in ſumma de cadu. tol. ij. col.§. quod dictum eſt. ⁊ ad hoc. jͣ. de ver. ob. l. ex ea ꝑte.§. in inſulam. vbi de hoc ſatīs dixi. ⁊ an mors ciuilis ⁊ naturalis equiparent̉. ⁊ de hoc in borcardis.vij. ꝑte rubricella ꝑ mortem intelligimus. de hoc ēt vide quod no. xvij. q. i. c. placuit. C. de ep̄i. ⁊ cle. l. deo nobis. ⁊ bene per cardi. de ſupplen. neglii. prela. c. ſi ep̄s. lib. vi. ⁊ per Acchi. de reſcriptis. c. ſuſceptum. ¶ Si poſt diſtractam. Ibi rerum que remanſerūt in cōmuni diuidendo ſunt per iudiciū cōmuni diuidendo. ¶ Uidetur mirabile ꝙ perſonalis ac Si cōmunis uo detur conira poſſidemem. ibi aliqſ̄ qui erat maſſarius ſeu caneuarius ſocietatis vt. sͣ. e. l. verum.§. fi cum tres. ibi omnes etiam ille qui plus egit pro expenſis ab eo factis. ibi poſſunt contra enudem. ¶ Ibi ꝓuenerit non ob. jͣ. de pu Non nunquam puicanis. l.licuauo.§. ſocij. vi ibi notatur. In glo. ſpāle. vbi de hoc vide. C. e. l. tādiu. ⁊ notaui ⁊ dixi sͣ. e. l. verum.§. fi. ⁊ vide Azo. in ſumma ⁊ Roffe. e. ii. ⁊ dic ꝙ regulariter manēte ſocietate non ꝓponit̉. īmo iō qꝛ p̄ponit̉ ſocietati renūciare intelligit̉ vt. d. l. iā diu. ⁊. sͣ. e. l. actiōe. ij. reſpōſo. ⁊ ar. jͣ. de dona. cā mor. l. fi. ſpecialiter aūt ꝓ vno articulo. bene pōt etiā manēte ſocietate intēdi vt hic. ⁊ sͣ. e. l. cum duobꝰ.§. quidā ſagariā ⁊.§. item mela. ⁊. jͣ. e. l. ſi quis ſocietatꝭ ſicut manēte officio cure nō agit̉ ꝓ generali adminiſtratiōis rōe. jͣ. de admi. iu. l. tutores. ⁊. l. cū plures. ⁊. l. act̉. ſed ꝓ ſpeciali ſic hoc. e. ti. l. ſi minoris. ⁊. l. cum cura tore. ⁊ de tute. ⁊ ra. diſtra. l. fi. lꝫ quidā illam intelligant in ſtip. rem pu. ſal. fo. Ia. de are. ¶ Si vnus. ibi p̄cipere dꝫ ſtatim de cōmuui. ibi ſolui debei. ſecus ſi maritus eam debeat retinere. vt in. l. ſeq. ¶ Ibi ſoNod ſi eo tempore. qaus ſolu. ma. ẜm veritatem. Ray. ¶ Ibi ſocioꝝ. ⁊ ſic ex cā ſocietatꝭ I vnūS. ibi fuiuꝝ ſoue ab obligōe qua ienet̉ ēptori de euict̉. ibi refe: re ſubaudi quar. ibi ad terraꝝ ſua ꝑte ꝯputata. In glo. plerūqꝫ in fi. ⁊. s. e. l. ſi non fuerit.§. i. ¶ Si vnꝰ. ibi ſocij erāt alias ſecꝰ qꝛ cōicarēt quicquid lucrarent̉. sͣ. e. l. i.§. i. ibi oporiet. nō ob. sͣ. mā. l. idēqꝫ.§. ſi mādauero. vt ibi. ⁊ facit qd̓ no. sͣ. cōi di. l. ſi is cū quo. ⁊ vide. cix. q. pi. que incipit duo fuerūt argētarij ſocij habētes debitores cōes. vnꝰ ꝑtē d̓biti remiſit. alt̓ nihilominꝰ ſolidū exegit nūꝗd teneat̉ ſocio cōica re. d̓termināt ꝙ nō ꝑ hūc.§. ¶ Sicut. ibi ſocijs nō oīuꝫ bonoruꝫ. vt dixi. s.§. ꝓxi. ibi vſuras. ⁊ iſte ſunt debite ēt iure canonico. quis petunt̉ vt intereſſe. vt dixi. sͣ. e. l. ſocium qui. ¶ Ibi parie ſua in re cōiibi pōt in p̄iudiEmc ciū ſociorū in gl. vi. sͣ. ſi cer. pe. ibi ī ſiau dem alienat. īmo ⁊ ſine fraude. nā. l. iſta loquit̉ quādo ſocius ꝓprio nomine alienare vult. glo. aūt intel ligi quādo cōi nomine. ⁊ iō hanc gl. intellige ẜm ca que noīantur in. d. l. ſi ſocius. sͣ. ſi cer. pe. ¶ Ibi facere videtur dolo malo Illud querlem viſic damnet̉ inſolidum. vtā. ca. l. verum.§. hoc quoqꝫ. ibi acquirendi de alienis bonis. ibi deſineres poſſidere non autem loquūtur de illo qui fraudulēter ceſſat acquirere qui non poteſt deſinere poſſidere ꝙ nūquam. vt. jͣ. d̓ cō di. ⁊ demon. l. ticio. In glo. non autem in fi. dic vi no. d. l. qui aūt. t de ver. ſig. l. alienationio. ⁊ de regu. iur. l. non frandant̉. ⁊ sͣ. e. l. ſo cium qui.§. fi. ⁊. l. ſeq. ¶ Ibi preſtarei ceteris Um ſocletas. dumirent ad negociandum ꝓ ſocietate. ibi dimitteret glo. legit tribus mo dis ⁊ bene. ibi non ſoluerit precio ſibi ſoluio vel ſatiſ facto. ibi ꝓ ſocio informata a tali pacio. ſocietas. ¶ In glo. in fi. hec glo. bene Ulla fcit ad queſtionem ſeudi quod conceſ ſum eſt cum pacio ne tranſeat ad mulierem ꝙ ſi ſe mel peruenit ad mulierem ꝙ ſufficit. ⁊ intelligatur ī pleta cōditio ⁊ amplius ad mulierem ꝑuenire non poſſit ſicut hic cor̄ de primo herede ⁊ ꝓ hoc. jͣ. de verbo. ſigni. l. boues.§. hoc ſermone cum ibi notatis. ¶ Sipulatio coriUo ſocietatem ner id quod pris nouat primam ſi agauur alias non. ſed penalis ſtpula tio ẜm glo. nouat in ꝯditionis euenium ẜm Di. non etiam iūc ſi precedit obligatio iuriſgentiū. ſecus ſi iure ciuili vt. jͣ. d̓ act. ⁊ ob l. obligationum fere.§. fi. vbi de hoc. Et diuide in ires partes. in prima thema. in ſecūda queſtio. in.§. reſponſio. ſecunda ibi quero. tertia ibi reſpōdi. ibi artificio. ¶ Nota ꝙ doctrina grā matice dicit̉ artificium. ⁊ ꝓ hoc. jͣ. de lega. iij. l. legatis.§. ornatrici bus. ⁊ ſic facit ꝙ illud quod acquirit ⁊ lucrat̉ magiſter grāmatice non ſit quaſi caſtrenſe ar. huius littere. ⁊ vide de ſcientijs ⁊ arti bus quod dixi ſupra in ꝓhemio.§. ſed cum vos. ⁊ in alphabeto ibi ea fieri. hoc eſt prima ſtipulatio principalis que aouat actionē ꝓ ſocio. ibi. xx. dari. hoc eſt ſecūda penalis que nouat precedētem ſtipulationem non act. ꝓ ſocio ibi ꝯtra facium eſſet. ⁊ ſic pena cō miſſa. ibi tota res.i. ſors principalis ſeu ꝯiractus. ibi tranſlata videtur ⁊ ſic non agitur actione ꝓ ſocio qꝛ nouata eſt ꝑ ẜam principalem ẜm hec iura. Rai. ibi dare faceret. ſed ſola pena fuit ꝓmiſſa per ſtipu. ⁊ ſic penalis ſtipulatio ſubiecta fuit cōtractui iuriſgen tium. ¶ Oppo. ꝙ non duret actio ꝓ ſocio vt dicia. l. obligatio num fere.§. fi. So. aut ſecūda flipulatio ꝯtinet idē ꝙ prima obligo ⁊ nō nouat niſi hoc agat̉. Sed ſi ẜa ē penalis ⁊ ſic venit. per modū ſurrogatōis ad primā iūc nouat aduenicte ꝯditōe vt in ꝯͣrio nō ea pendēte vt hic glo. intelligit ꝙ quādo ſecūda ꝯtinet idē qd̓ preſumat̉ nouatio tacite fieri etiam ſi nō agatur Di. dicit ꝙ etiam in conditionis euentū nō fiat nouatio cum hic precedat ꝯcius iur̄ gen. vt. jͣ. de aci. emp. l. p̄dia ſi p̄cederet ꝯͣcius iuris ciuilis vt. d. l. obligationū fere.§. fi. dic ergo ꝙ aut ſequit̉ ſtipulatio ꝯtinēs ideꝫ ꝙ prima obligatio ⁊ tūc nouat̉ ſi hoc agatur alias non vt hic. aut non ꝯtinet idē ſed penā. ⁊ tunc aut ſecūda ꝯtinet minus ⁊ noninouat. vt. sͣ. e. l. ſiquis a ſocio ẜm vnā lecturam. aut cōtinei pluſquam prima. ⁊ tūc pendēte ꝯdiiōe nō nouat vt hic ſed ex ea exiante. aut precedit obligatio iuriſgen. ⁊ tūc nec olim nec hodie p̄ſumebatur nouatio vt hic. ⁊. d. l. predia. aut p̄cedit obligatio iuris ciuil̓. ⁊ iūc olim p̄ſumebat̉ vt. d. l. obligationū fere.§. ſi hodie nō niſi exp̄ſſe agat̉. vt. C. de dona. l. fi. ſaluo eo ꝙ dicā. d. l. p̄dia. Ia. bu. De iſta materia nouatꝭ. iure veteri ⁊ nouo ſatis dixi. sͣ. de pac. l. reſcriptꝭ.§. ſi pacto. d. l. obligationū fere.§. fi. de ver. ob. l. iia ſtipulatus. ⁊. C. de noua. l. fi. ⁊ de pac. l. ſi pacto quo penā. ¶ Sꝫ quātū ad p̄ſens dic cū querit̉ an̄ ꝑ ſtipu. penalem prima nouet̉. glo. hic ⁊ in multis partibus iꝫ ꝙ ſic vt hic ⁊ sͣ. e. l. ſiquis a ſocio. ⁊. d. l. obligationū fe re.§. fi. ⁊. l. ita ſtipulatus de ver. ob. Di. diuerſimode habet̉ in petijs ⁊ ꝯditōibus ſuis. nā. d. l. ita ſtipulatus dicit aut obligatio ⁊ cō tractus qui preceſſit ē bone fidei ⁊ iūc nō nouat̉ vt. l. p̄dia. jͣ. d̓ act. emp. aut ſtricti iuris. ⁊ iūc ſic. vi. d. l. obligationū fere.§. fi. ¶ Sꝫ ꝯͣ hoc ē qꝛ oēs ꝯͣcius poſſunt nouari vt. jͣ. de noua. l. oēs in vli. ad ditōe. d. l. ita ſtipulatus aliter vr̄ dixiſſe. Pe. ſic diſtinguit aui pri

Pro ſocio. mū pactū ē liberat̉. tunc ſtipulatio penalis nō nouat. vi. d. l. reſcriptum.§. ſi pacto. Si ē obligatoriū iūc ſi in ſecūda eſt minus ꝙͣ in prima nō nouat̉ prima. vt. jͣ. de noua. l. vſufru. ⁊ sͣ. e. l. ſiquis a ſocio. ⁊ precedat ꝯͣctus bone fidei non nouat̉. vt. d. l. p̄dia. ſed in ſtri cti iuris. aut loquimur in vna perſona ⁊ non nouat̉ vt. jͣ. de ſtipul. ſeruo. l. i. in fi. Si in duabus ſic vt dicta. l. obligationū fere.§. fi. pri mum membrum petri verum eſt. ar. l. arianus. de act. ⁊ ob. Secū dum ſimiliter eſt verum ſed tertiū vbi diſtinguit inter ꝯtractus bo ne fidei ⁊ ſtricti iuris nō videtur verum qꝛ etiā in bonenidei ſit no natio vt infra de noua. l. ſi pupillus. Sed ipie reſpondet ꝙ ibi erat idemnitas in re ſed diuerſitas in qualitate obligatōis. Sed in. l. p̄ dia. ⁊. l. ſiquis a ſocio. ſecus ⁊ in habentibus ſimbolum.i. ſimilitudinem facilior eſt tranſitus ẜm philoſophum. Sed ẜm hoc propter diuerſitatem rei nō dꝫ fieri nouatio in ꝯtractibus ſtricti iuria. vi. l. ſcire debemus. de verb obliga. ⁊ de nouat̉. l. fundum cor uelianum. Sed Ia. de are. ⁊ Old. dicunt ꝙ ſtipulatio penalis nū quam nouat primaꝫ ꝙ colligūt ex dicta. l. obligationuꝫ fere.§. fi. vbi dicitur ꝙ ſit quaſi nouatio. nam verbum quaſi eſt nota. diminutionis vi. sͣ. de rei ven. l. nec quaſi. ⁊ dixi in alphabeto dictione quaſi ⁊ ideo non eſt vera nouatio. vnde ipſi dicunt ꝙ eſt dare ve ram nouationem que eſt vnius obligationis in aliam tranſfuſio. vt. jͣ. de nouat̉. l. i. ⁊ illa non ſit per ſtipulationem penalem nec oliꝫ nec hodie niſi agat̉. ¶ Et eſt dare quaſi nouationē que ē vt vtꝝ qꝫ peti non poſſit. Sed obſtet doli exceptio. ⁊ iſta fiebat ⁊ olim ⁊ hodie niſi expreſſe ageret̉ vtrunqꝫ petipoſſe. vi. sͣ. de tranſact̉. l. qui fidem. ⁊. jͣ. de doli excep. l. apud celſum.§. labeo. ⁊ de hoc dixi plene ⁊ alias opiniones dicta. l. reſcripium.§. ſ pacto. sͣ. de pactis ⁊ alijs remiſſionibus ſupra datis vbi etiam per alios tangit̉. Sꝫ nūquid ante cōmiſſam penam poſſit agi prima glo. hic tenꝫ ꝙ ſic Kai. dicit hoc eſſe contra prin. huius. l. ⁊ ad. l. obligationum fere. §. fi. penalis ſtipulatio erat ſubiecta cōtractui iur̄ ciuilis hic ꝯͣctuſ iurgen̄. ⁊ ſupra dixi. Idem tenet Di. per. l. i. jͣ. de penu. lega. ⁊ quia ſi ꝓmitto tibi dare decem. ⁊ ſi non dedero ꝓmitto dare. xx. tūc prima videntur ſub contraria ꝯditione ꝓmiſſa. vt. jͣ. de condi. ⁊ demon. l. aliquando. ergo prima non poteſt agi ante aduenienteꝫ cō ditionem. ſed ſi pena Smiſſa poteſt agi ꝓ ſocio quanto magis dꝫ poſſe agi ante. vnde ſi teneamus ꝙ vndiqꝫ fiet nouatio ſemper locum habet opinio glo. argu. huius. l. ⁊. l. fiquis a ſocio. ſi teneamus ꝙ non fiat tenet opi Di. ¶ In glo. ſimul in fi. tu dic cōtra. quia licet ſalarium non poſſint petere ſoluium tamen poſſint retinere vt dicto.§. proinde. ⁊ ideo tunc eſſet cōmunicandum ẜm dominum. Marti. ſili. Et an decretiſte poſſunt ſalarium recipere ꝓ eorum doctrina nota.i. q. iij. c. vendentes. in glo. i. ſtipulanti. in fine. ſed dic quod vna tantum fuit ſtipulatio ſcilꝫ penalis vt patꝫ in verſi. ſed quoniam non ita. vbi dicit verba illa que ſupraſcripia ſunt ⁊c. non fuiſſe in ſtipulatione deducta. vnde dic hec que ſupra ſcripta ſunt conuenit ita dari ⁊ fieri. ⁊ ſi ea data ⁊c. xx. dare nomine pene ꝓmittis. Iaco. de are. ¶ In glo. quod ſemper in fine. Sed certe ſi conſideras primam ſtipulationem qua ſtipulatur ꝙ in pacto deuenerat per ſe non preſumeretur nouatio. Nam ſcd̓m hec inra preſumebatur cum adijciebatur conditio vel fideiuſſor. vt inſti. qui. mo. iol. obligatio.§. preterea oportebat ergo oſtendi hoc animo vt infra de nouationibus. l. omnes. ſi vero conſideraſ penalem ſtipulationem ſublectam nec ex ea ſit nouatio qꝛ ſic iagi non poſſet ex prima cōuentione. ſed conſtat agi poſſe. vt ſupra. e. l. ſi quis a ſocio. ⁊. jͣ. de actio. empt̉. l. predia. Iaco. de aretio. ¶ In glo. in altero. i. vbi dicta verba nō fuerūt in ſtipu. deducta ſ. hec que ſupraſcripia ſunt ⁊c. ⁊ hāc gl. ītellige vt. sͣ. declaraui. ¶ Societas lucri ⁊ q̄a Uo coliberti. ſtus nō extēdit̉ ad intrin ſecus queſita. h. d. in fi. ſꝫ ſolū ad lucrū ex oꝑa. ſpēs ergo appoſita iuxia genus reſtringit genus ⁊ quali tatem ẜm ſe nō ad numerū ſpecierū. nā nō ſolum ſpēs numerate ꝯtinētur ſed etiam ſimiles expreſſis vt ſupra. e. l. ſed ſi adijcit̉. vbi de hoc de le. ij. l. cū ita legat̉.§. in fideicōmiſſi de vino tri. ⁊ oleo le. l. fi.§. cui dulcia ibi de hoc. jͣ. de ver. ſi. l. ſeruus. ⁊ hic pōt tn̄ eſſe alia rō quia copula ⁊ hic videtur apponi inter eadem. ⁊ ſic ẜm ꝓ priam naturam ſuam non poteſt ꝯiungere ſꝫ quādā reſolutioneꝫ operatur vt ſupra de pac. l. i.§. pactum ⁊ hoc ꝓut habes in littera cōpendij quidā tamen non hꝫ copulā ⁊ predicta vera quādo genus p̄cedit ⁊ ſpecies ſequit̉. ſed vbi genus p̄cedit e ſequit̉ indiuidua. tunc genus reſtringitur ad indiuidua expreſſa. de hoc vide ꝑ Dy. ⁊ alios in. c. generi. per ſpeciem. de regu. iur. li. vi. in glo. Idem ſignificatur in fi. Sed ſo. vt dixi in. l. ſed ſi adijciatur. sͣ. e. ¶ In ſocietate venit cul Ocius ſocio. pa leuis non leuiſſima h. d. ⁊ quidam ſumunt in ver. huius. l. diffinitionē culpe. ⁊ dicūt ꝙ vbi. l. ſimpliciter facit mentionē culpe intelligit̉ de leui. de quo dixi plene. sͣ. depo. l. qd̓ nerua. ⁊ vide in glo. inſti. qui. mo. re. contra. ob.§. ac is. ⁊. jͣ. de iureiurā. l. cōtractus. ¶ Uniuerſarū in ſocieI ſociet atem iaie omnū bonorū veniunt vndecūqꝫ queſita ꝑ ſocios. hoc dicit. e ¶ Hic eſt largior ſocietas qͣꝫ. sͣ. ꝓxi. e Si ſocietat̉. fAcit ꝙ ſi vnus ex fraibus cōnenius faciat expenſas in lite ꝙ frater cōicare teneat̉ ſed hic erant ſocij fra tres non de hoc vide. sͣ. e. l. cum duobus.§. ſi frēs. in glo. ſ. poſt in fi. ⁊ ꝓbat̉ rō. sͣ. e. l. ij. ¶ Mortuo arbitratore non recur I eo ita vt adalium arbitrium hoc dicit nō ob. l. ſequens. qꝛ ibi fuit arbitratus vt ibi no. ibi actū eſt.i. eē vr̄. ⁊ expone vt. l. ſicut. ⁊ vide d̓ hac materia jͣ. l. ꝓxi. Albe. c ¶ Uulis eſt hec. l. t eius maleOcietat. nia. ⁊ becuuer dicit vſqꝫ ad l. ſi ſoci us ꝙ inſentētia arbitri non recurrit̉ ad arbitriū boni viri in ſeniētia arbitraria ſic. ⁊ ad hoc vide exira de arbi. c. expoſita. cū ibi notatis. ⁊ diuide quia in prima parie ihema in ſcd̓a queſtio. in tertia reprehendit modūformandi qō̓nem. in quarta a bonis exordit̉ vt plenius decidat. in quinta decidit. ſecunda ibi queris. tertia ibi. exiſtimo. quarta ibi. arbitroꝝ. quinta in l. i ꝓpoſita. Ibi ea cōditione expone vt glo. qꝛ verbū cōditio ſumitur multis modis. vt. jͣ. de cōdi. ⁊ de. l. i. ⁊ no. C. de his que ſub mō. l. i. ⁊ dixi in alphabeto dictione ꝯditio. ibi terrente.i. tertia par te. ibi exbiſſe.i. duabus partibus. ⁊ habētur hec verba. inſti. d̓ here. inſti.§. hereditas. Ibi ⁊ tamen eſt ſuper aliqua lite. sͣ. de arbi. l. i. ꝓ declaratiōe huius. l. ⁊ ſo. op. ꝙ non ſolum duo ſint genera arbitrorum imo ſex vt. sͣ. qui ſatiſda. cog. l. arbitro. C. de iudi. l. pe. de poſtu. l. quiquis ⁊ mandati. l. in re mandata. nam illa ſunt quattuor. ⁊ iſti duo ergo ſex. ſo. quidam ſunt arbitri in quibus fit ꝯpromiſſum ſuper lite. ⁊ iſti ꝓprie dicuntur arbitri. quidam ad quos recur ritur vt arbitrentur ſuper ꝯͣctu. ⁊ iſti ꝓprie dicūtur aibitratores ⁊ d̓ his loquitur hic. ¶ Aliquādo arbiter ſumit̉ improprie ꝓ iudice delegato vt dicia. l. arbitro. aliquādo pro eius ſurrogato in locū iudicis delegati. vt dicta. l. penul. C. de iudi. ¶ Aliquando ꝓ iudice ordinario vt dicia. l. quiſquis. de poſtulā. ¶ Aliquādo pro quolibet domino in re ſua vt dicta. l. in re mādata. C. mā. ¶ Iit̉ op. ꝙ non recutrat̉ ad arbitrium alterius boni viri. jͣ. de ver. ob. l. ſi quis arbitratu. ⁊ sͣ. l. ꝓxima. dic aut nullo mō arbitratur. ⁊ tunc loquit̉. ⁊. C. de ꝯͣhen. emp. l. fi. aut eſt arbitratus inique. ⁊ tunc recurritur ad arbitriū boni viri vt hic. aut arbitrabit̉ cā ⁊ eius arbitrio ſtatur. ⁊ de hac materia ſatis dixi in dicia. l. ſi quis arbitratu. ⁊ C. e. ſuper rubrica. ⁊ in ſpeculo de arbitro.§. ſequit̉ per totum.§. ij. q. ij. c. a iudicibꝰ. extra de elec. c. cām que. de iureiur. c. veniens. ⁊ ple nius in. c. quintauallis. in glo. ⁊ per Inno. ⁊ alios ⁊ bene in ſumma feudorum de pace tenenda.§. queſitum. ⁊.§. ſequentibus. Querit glo. anis qui iniqua arbittatus eſt poſſit iterum arbitrari. dic ꝙ aliquādo ſentētia arbitri eſt nulla aliquando eſt reſcindendo. primo caſu aūt dr̄ nulla ꝓpter errorem iudicis ⁊ tunc dic vi. sͣ. de arbitris ꝑ totum. ⁊ infra dicet̉. ¶ Aliquando dr̄ nulla ꝓpter ſolēnitatem non ſeruatā. iunc aūt eſt iudex ordinarius. ⁊ idem ſterato cognoſcit vt. l. ſi preſes. qūo ⁊ quando iudex aut delegatus ⁊ iūc delegatus cognoſcit. e. ti. l. ſi vi ꝓponis. ¶ Si vero ſententia di citur reſcindenda ꝓpter iniquitatē. tunc ſuperior adit̉ vi per iotuꝫ

Pro ſocio. ti. de ap. Si vero dicit̉ ānullanda tunc aut fauore perſone ⁊ adit̉ idem iudex vt. sͣ. de minor. l. in cāe.§. fi. ⁊. l. prefecti. ¶ De arbitro vero dic ꝙ aut peccauit in forma ꝯpromiſſi ⁊ iterum pōt vt dicta l. dicere. ⁊. ll. ſequentibꝰ. vbi de hoc notaui ⁊ dixi. sͣ. de arbi. ſi vero dr̄ nulla ex quo viciet̉ ꝓceſſus ⁊ tunc cū cꝗꝑet̉ delegato vt ſupra de his qui no. infa. l. futꝭ.§. qui iuſſu. nō poterit ampliꝰ ꝓnūciare vt dicta. l. ſi vt ꝓponis. qūo ⁊ quādo iudex. Si vero dr̄ reſcindēda ꝑꝑ eius iniquitatē. iūc nō recurrit̉ ad eū ſed ad arbitriū.i. iudicis. vt hic di̓ ꝑ primā ſnīam corrigit non ſolū muiando in totum ſꝫ ēt reformando. lꝫ glo. īnuat falſum ꝙ debeat ſolum primā collere. ⁊ iō non puto verum ꝙ quidā dicunt.ſ. ꝙ ſnīa ſecūda poſſit peti reduci ad arbitrium boni viri quaſi ⁊ ſcd̓us ſit arbiter quod non eſt veꝝ. Immo iudex ⁊ eius ſentētia ꝓducit actionē in faciū qd̓ non facit prima p̄dicta vera niſi actum eſſet in cōpromiſſo ꝙ poſſet pluries ꝓnūciare ẜm Mar. ſili. ar. jͣ. l. ſi ſocius. ver. ꝙ ſi ſalua. sͣ. d̓ arbi. l. ſi duo. ⁊ quēad. ſer. ami. l. nam ſatis.§. j. ¶ Iteꝫ querit gl. an pignora primo data poſſunt retineri pro ſcd̓a ſentētia ⁊ tꝫ bene ꝙ non lꝫ Ia. de ra. ꝯͣ qui dicit ſcd̓am ſentētiam ſuccedere loco pri me. Sed Ia. bu. ⁊ Ray. tenent ꝑ rōnes glo. ⁊ qꝛ repetitio p̄ceden tium in ſequentibus dꝫ ceſſare quando ſuperuenit iuſta cāex qua pōt dici ceſſare vt. jͣ. de leg. i. l. lꝫ. ſed hic ſuperuenit qꝛ ſentētia primi nullam inducit act̉. vt. C. de arbi. l. prima. Sed ſententia iudicis re ducentis ad arditrium boni viri ſic. vt de re. cre. l. actori. Itē fortior eſt ꝓrogatio ꝑſone ad ꝑſonam ꝙͣ tꝑis ad tempus vel ſaltem parificat̉ vt. sͣ. de iudi. l. ij.§. ſi ⁊ ludex. Sed ꝓrogatio iꝑis facit vi pignora non teneant̉ pro ſcd̓o tꝑe vt ſupra d̓ arbitris. l. labeo.§. fi. ⁊ ar. jͣ. locati. l. item querit̉.§. qui impleto. multo ergo fortius vbi ſit ꝓrogatio perſone vt dicta. l. iij. ⁊ penul. jͣ. iudicatū ſolui. ⁊ ꝓ hoc jͣ. de cōdi. ⁊ de. l. multa ⁊ quod ibi notaui ⁊ dixi. ¶ Iteꝫ quero in quibus differant arbiter ⁊ arbitrator dic ꝙ in pluribus vna dr̄ia ponitur in hac. l. Secūda eſt quia arbiter habet ſequi ordinem iudiciarium vi. C. de iudicijs. l. rem non nouā arbitrator non ar. eius quod notatur ſupra de arbitris. l. ſed ⁊ ſi in ſeruum.§. fi. ⁊ in auct̄. vt diffe. iudi.§. ſi vero cōtingerit. Item in ſentētia qꝛ arbiter dꝫ ꝓnunciare ẜm iura vt dicta. l. rem non nouam ⁊ no. ſupra de arbi. l. diem proferre.§. ſtari arbitrator non. ſed de iure vnius poteſt alteri dare vt notat̉ dicto.§. ſi vero cōtingerit. ⁊ pro hoc infra locati l. ſi in lege. quātum autem poſſit auferre vtrūqꝫ vſqꝫ ad dimidiaꝫ vel vltra vide pulchram glo. inſti. de ven. ⁊ emp.§. preciū. ¶ Itē differt ꝙ arbiter cogitur ꝓnunciare vt. sͣ. de arbi. l. iij.§. tam ⁊ ſi. ſed arbitrator non etiam ſi ſuſcepit ẜm And. vi. C. de ꝯhem. emp. l. fi. vbi de hoc dixi ⁊. l. ſi quis arbitratū de ver. ob ¶ Contrariuꝫ tenet ſpeculator in dicto.§. ſequitur ver. ſed nūquid arbitrator. ¶ Item differt ẜm Ia. de are. quia arbiter ſumitur ſuper lite vt sͣ. de arbi. l. i. arbitrator ſuper contractū vt hic de hoc tamen ſtatiꝫ dicam ⁊ vide de iſtis differentijs quod notatur ī dicta l. i. ſupra de arbi. ⁊ in ſpeculo de arbi.§. differt autem. ¶ Itē quero infra quā tum ip̄s debeat peti fieri hec reductio ad arbitrium boni viri qdam infra decē dies quia reductio ſimilis eſt appellationi ſupra d̓ arbi. l. nos diſtinguemus.§. cum quidam vbi de hoc ⁊ dixi. C. de precibus impe. offe. auct̄. que ſupplicatio. doctores cōmuniter tenent ꝙ vſqꝫ ad. xxx. ānos. per. l. vnde ⁊ ſi nerue in fi. que dicitur ꝙ corrigitur per iudicium bonefidei quod durat. xxx. ānis vt inſti. d̓ perpe. ⁊ temp. act̉. ⁊ pro hoc infra locati. l. ſi in lege in prin. aut ergo preceſſit contractus ⁊ petitur reductio per act̉. ex eo contractu ⁊ etiam per officium iudicis deſeruiens actioni vt ſupra de rei vē. l. i.§. per hanc ⁊ ibi no. Si vero contractus nō ꝓceſſit quia forte aſ ſumptus eſt arbitrator ſuper iniurijs vel damnis. iunc aut cōpromiſſum eſt cum ſtipulatione ⁊ ex ſtip. petitur inſti. de ver. oblig. in princi. Si autem ſine ſtip. tunc nent̉ partium ſtare tenetur vt. C. de arbi. l. penul.§. altera aūt. poteſt etiam dici ꝙ vbi cōtractus nō pre ceſſit ꝙ poſſit reduci de equitatie per officium iudicis ar. infra de an. le. l. quintus vel per act̉. in factum generalem infra de preſcrip. ver. l. quotiens. Et ſic ſemper vſqꝫ ad. xxx. ānos. ſpeculator tamē dicit tutius eſſe ſi petatur infra decem dies vt no. per eum de atbitro.§. ſequit̉. ver. ſed quo iur̄. ⁊ ver. ſe. ⁊ id quod prius dixi ſerua tur. ⁊ ꝓ hoc pꝫ ꝙ ip̄s ꝓſequēdi iſtā reductionē nō ē biēniū ſicut ī appellatōe. ſꝫ ē inſtātia triēnalis ſicut in alijs cāis ꝑ. l. ꝓperandū. ⁊ ita ēt tenet ſpeculator de arbitro.§. i. ver. ſed quid ſi a tempore. ¶ Sed quando dicitur arbitrium iniquum ita quod reduci de beat ad arbitrium boni viri dicunt quidam quādo eſt iniquuꝫ vltra dimidiam eius quod agitur argu. l. ij. C. de reſcin. vendi. tu dic contra etiam ſi ſit infra diuiduuꝫ dumtamē ſit manifeſta iniquitas vt diciter infra vnde ⁊ ſi nerue. ſecus ſi eſſei ſuper modico d̓ hoc vide pulchram glo. inſtitu. de emp. ⁊ vendi.§. precium. ⁊ ad hoc ſupra de arbi. l. ſed ⁊ ſi in ſeruum.§. ſiquid iudex ⁊. l. ſi de me is.§. recepiſſe. ⁊ dicio.§. ſi vero contingerit in auct̄. vi diffe. iudi. ⁊ ad hanc materiam vide quandam queſtionem. Rai. quam in hac queſtione diſputauit Bononie. Item quero an renūciari poſ ſit ꝙ non reducatur ad arbitrium boni viri vide Di. extra de regulis iur. c. ſcienti. Et ſi ſit iuratum vide extra de iureiurando. capitulo quintauallis. ⁊ quod dixi ſupra. de arbitꝭ. ſuper rubrica circa principium ⁊ plene infra de verbo. obliga. l. ſiquis arbitratu Iaco. bu. hic reducit hanc queſtionem ad ſimilem que notatur infra de reſcin. vendi. l. ij. vꝫ ſi renūciatum eſt cum iuramento beneficio illius legis an teneat renūciatio. ⁊ dicit ꝙ ſi dolus vel iniꝗtas contingit re ipſa ſint dolo arbitratorio. ſunc videatur poſſe re nūciari ſi dolo ⁊ ex animo arbitratoris tunc nō. ⁊ videtur probare infra vnde ⁊ ſi nerue dum dicit ita primum eſt ⁊c. ꝙ videt̉ notare dolum ex animo arbitri ꝓueniente cōmuniter tamen tenetur ꝙ renūciatio non valeat ſiue ſit iniqnum re ipſa ſiue etiam ex do lo animo arbitrator ꝓueniente. ¶ An autem modus aliꝗs poſſit reperiri per quem iſta renūciatio valeat dic vi plene dixi in dicta. l. ſiquis arbitratū. ⁊ vide in ſpeculo de arbitro.§. ſequit̉. verſi. item quid ſi compromiſſum. ⁊ verſi. ſeq. ⁊ ibi per Ioannem An. in additionibus ſuis. ⁊ ad hoc etiam facit quod dixi de remiſſiōe doli futuri de pactis. l. ſi vnus.§. illud. ⁊ bene facit ad hanc queſtionem infra de oper. liber. l. ſi libertus iurauerit ⁊ extra de renuncia. c. veniens de iureiuran. c. quemadmodū ⁊. c. ad aoſtram. Et vide cardinalem in clemētinis de ſepuliuris. c. ſuper cathedram. vi. columna. et in qōnibus Bariholomei brix. xxxvij. qōne que in cipit cum cauſa. ⁊ per Archi. vi. q. iiij. c. quod bene in fi. Iiem quero cui incūbit ꝓbatio in reductōe ad arbitrium boni viri quidam ꝙ illi qui defendit arbitrium ſicut dicitur in cauſa app. C. de app. l. hi qui ad ciuilia verius eſt ꝙ ille qui dicit iniquum per. l. vnde ⁊ ſi nerue. nam debet eſſe iniquitas manifeſtad ī ibi dicitur. ⁊ qꝛ arbi trator habet poteſtatem aufferendi vni ⁊ dandi alteri dūmō non ſit manifeſte iniquū vt no. d.§. ſi vero contingerit vt differenies iudi. ⁊ dicta. l. ſed ⁊ ſi in ſeruum.§. fi. ſupra de arbi. ¶ Item quero nūquid arbitrator ſeu amicabilis compoſitor per viam compromiſſi poſſit eligi ſuper litem an vero ſuper contractū. Ia. de aret̉. Ubertijs de bobi. tenēt quod non quia omnes leges loquentes d̓ arbitratore folum de contractibus loquūtur. Rai. ⁊ Iaco. bu. tenent contrarium ⁊ totus mundus ⁊ allegat̉ ſupra de iudi. l. i. cum ibi notatis ⁊ preallegato.§. ſi vero contingerit in auct̄. vt diffe. iudi. ex quo.§. ⁊ glo. ibi poſtea dicit Iaco. bu. ꝙ compromittēs primo videntur inuicem tranſigere ẜm formam quam arhitrator ar bitrabitur ⁊ ſic potius ſuper tranſactōe ⁊ cōtractū trāſactōis videtur arbiirator aſſumptus ꝙͣ ſuper lite. ſed de hoc vide qd̓ plene dixi ſupra de arbi. l. ſi de meis.§. recepiſſe ⁊ dicta. l. ſiquīs arbitratū in fine de verbo. ob. ⁊ extra de trauſac. c. penul. in glo. parua ⁊ bene. C. legi. here. l. fi. in fine. Ibi amicabilem tranſactionem. ¶ Item quero an arbitrator poſſit arbitrari abſentibus partibꝰ dic quod ſic quia non tenetur ſeruare ordinem iudiciariū vt p̄dixi. ⁊ quia iſta lex ⁊. l. fi. C. de contrahē. emp. non exigunt ꝙ partes ſini preſentes. ¶ Sed quid ſi eſt electus arbiter ⁊ arbitrator quaꝫ formam ſeruabit videtur quod ſeruare debeat iur̄ formam ꝓpter coniunctionem formam. ⁊ que requirit exiſtentiam omnium copulatiuarū vt. l. heredi plures. de condi. inſti. dic ꝙ poteſt eligere quam vult ar. jͣ. de ſolu. l. eum qui edes. ⁊ de tributo. l. quod in he red̓.§. eligere. ⁊ vide Inno. extra de p̄ſcrip. c. ex officij. ⁊ de verb. ſigni. c. abbate. Sed quomodo ſcietur quam viam ipſe eligat dic quod hoc cognoſcitur ex forma ꝓceſſus. ſi enim ſeruat ordinem ludiciarium videt̉ eligere viam arbitri. alias viam arbitratoris. ar. jͣ. de penis. l. ſi preſes. ⁊ plene dixi. C. de teſtamentis. l. non codicillum. ⁊ ibi per Ci. ¶ Sed quid ſi eligit vnam viam nunquid poterit illam dimittere ⁊ aliam aſſumere de hoc tetigi in. d. l. non codicillum. ⁊ vide in ſpeculo de arbitro dicto.§. ſequitur. ver. ſed pone ſicut quottidie. ⁊ ver. ſeq. ⁊ ꝙ mutari poſſit benefacit de teſtamēto mili. l. iij. multas alias queſtiones ad materiam arbitrato

De cdtraben. etap. rum pertinētes habetis dicto.§. ſequitur in ſpeculo de arditro. ¶ Item quero ille qui petijt reduci ad arbitrium boni viri ī parte obtinuit ⁊ in parie ſuccubuit qꝛ cū eſſet cōdemnatus in quinqua ginta reducta fuit cōdēnatio ad. xxv. nūquid incidit in penā ex eo ꝙ nō ſoluit ip̄a. xxv. in quibꝰ erat iuſtū arbitriū. vr̄ ꝙ ſic. ar. jͣ. d̓ bo. liber. l. patronus teſtō.§. fi. ⁊ sͣ. fa. her. l. ex parte. cōtrartum puto qꝛ habuit iuſtam cām litigaadi. ⁊ neſciebatur pars in qua eſſet iuſte arbitratum. de quo dic vt in ſumma feu. de pace tenēda.§. ſꝫ quid quinta cauſata. ⁊ ad hoc facit qꝛ in ꝑte obtinuit. l. generaliter. cum gl. ſua. C. de re. cre. ⁊ iureiur. Si aūt ſuccubuit in toiū an incidat in penā. dic vt dixi. C. de arbi. ſuꝑ rubrica. ¶ Quid ſi dictū fuit ꝙ arbiter ꝓnunciet ſicut ſibi viſum fuerit dic ꝙ tenet̉ iudicare ẜm iu ra in auct̄. iuſiurā. qd̓ preſtat̉ ab his qui admi. ſuſti. prima col. Ibi equus ero ē ẜm ꝙ viſuꝫ fuerit ⁊c̄. ⁊ de defen. ciuitatū.§. iuſiuran. ¶ Et faciūt p̄dicta ad qōem quā aliquādo vidi. ſi ꝯpromiſſum ē in aliquē illiteratū vt ꝓnūciet d̓ iure ⁊ ipe ꝓnūciet ſicut ſibi equū vr̄. nō tamē de iure. an valeat qꝛ vr̄ ꝙ non. ⁊ ad hoc facit qd̓ noꝑ Gol̓. in ſumma de arbi.§. item agi pōt. ⁊ in vſibꝰ feu. de conſue. recti feu. c. ſacramentum. ⁊ quod notatur. per Ber. ⁊ Inno. extra d̓ conſti. c. primo. ¶ Hec. l. sͣ. declarata ē Mpropoſita. ſea vſqꝫ ad quod iempꝰ expectabit̉ iſte arbitrator vt arbitret̉ dic ꝙ ſi determinatum eſt tunc ꝑ partes. jͣ. ꝙ arbitrari debeat illi ſtabitur. Si vero videtur ꝙ vſqꝫ ad annum poſſit arbitrari. C. cō munia dele. l. fi.§. ſed ⁊ fiquis. ⁊ infra ad mu. l. filij maier in fi. Et hoc quādo cōmiſſum eſt arbitrio tertij. Si autem arbitrio alicuius contrahētium dic vt infra ti. ꝓxi. l. hec venditio. Et nota. ex glo. quod bonus vir qui habet reducere iniquitatem ad equitateꝫ eſt iudex vt infra de verbo. obliga. l. continuus.§. cum ita. sͣ. fami lias herciſ. l. cetere.§. primo. ⁊ eſt expreſſum infra de vſuris. l. cuꝫ quidam.§. reſpondeo. ⁊ facit iudi. ſol. l. vir bonus. ⁊ in alphabeto in glo. i. iudic. vbi loquitur hec glo. ⁊ adde quod notat̉ de regulis iur. l. in perſonam. ibi. l. qui per ſalutem. prima vera. ⁊ ad. l. iiij. quomodo ⁊ quādo iudex dic ꝙ loquunt̉ in ordinario. cuius ſeniētia erat nulla ad. l. quid tamē dic̄ ꝙ ibi non erat ſeruata forma compromiſſi vt ibi patet in littera. ⁊ ad. l. hec conditiō. ⁊. l. qui ꝑ ſalutē. dic ꝙ ibi nec de facto fuit ꝯpleta ꝯditio. an. ¶ Ibi ſecus eſſet ſubaudi ini Uid enim. quum eſt e corigiur niſi alier plus conferat in ſocietatem vt ſequitur ibi collaturus eſt quo caſu maior pars lucri ſibi poteſt aſſignari. ¶ Dos de ſocictate ſoluta maI ſocius: mmonio ſoluto per montem ad ſocietatem reddit ſecus ſi promiſſa tantum hoc dicit. ibi que poſtea ſeparata a viro. ibi ꝓ ſocio ageret contra ſocium patris generaliter. ⁊ iudex ſocietatis portiones cō ſtitueret vt ſupra. e. l. ꝓ ſocio arbiter. ibi liberata eſt ꝑ maritū a pro miſſione patris ſui cui ipſa ſucceſſit. ibi p̄cipere dꝫ ⁊ dic ꝙ nō vt ī fi. ibi dixi pactū doctale filie. ibi nō intereſſe. nota ꝙ pactū in ſui cō ceptione equum ex cauſa ſuperuenienti non dꝫ iudicari iniquum vi. C. de pac. l. i. ⁊ de vſuris. l. ſi ea. ſecus eſt in reſcripto principis. vt. jͣ. de vulga. ⁊ pupi. ſubſti. l. ex facto. ibi ceterum pro certe. ibi de duiſſet pure ⁊ ſimpliciter. ibi vero in ꝓpoſito vbi ſola filia heres ſupereſt tempore matrimonij. ibi heres extitit per cuius mortem focietas fuit finita in fi. ratio eſt quia pater in ipſa ſibi deberent im putare cur ſocietate durante non petierunt ſolui dotem de cōmu ni. ⁊ facit hec. l. quod ſi frater dotet filiam de communi quod ſibi poſſit computari per alium fratrem tempore diuiſionis niſi aliud pactum eſſet inter eos vt hic dicitur. ⁊ ad hoc vide quod dixi ſu pra. e. l. cum duobus.§. ſi fratres. Ibi in eo pone. et ūc Ure focietatis. gpligat̉ ſocio nō aūt creditori directo. ſꝫ ille ſolus qui debitū ꝯͣxit vt. sͣ. e. l. omne es alienū. ⁊. l. ſe. in fi. ſecus ſi in ꝓpriā vtilitatē ilius qui accep̄. ſ ¶ Ibi in confinio fundorū duorū do lud. minorum. ibi pro ea quoqꝫ hec eſt ſecūda queſtio. ibi cōis eſt pro indiuiſo lꝫ prius dū cohe rebat terre eſſet cōis ꝓ indiuiſo in glo. vl. in fi. ⁊. jͣ. d̓ acqui. re. do. l. ꝓ regione. ¶ Duas hꝫ lecturas ſcd̓a cōUotiens. munior Ibi agiaciōe ꝓ ſocio. Explicit liber. xvij. Incipit. xviij. de ꝯͣhen. emp. ec̄. ¶ Super rubrica vide Azo. in ſumma Gofre. ⁊ Hoſti. ⁊ ſpeculatorem. e. ti. ⁊ Gofre. in libello. ¶ In gl. rubrice. Ibi precipua vt no. jͣ. ꝓ ēp. l. ij. vel cōtinua ad ꝓxi. vt Azo in ſumma ⁊ vide pul ere de iſta materia in ſuā ꝯfeſſionū. le. ij. ti. viij. rubricella de emp. ⁊ ven. ⁊ ſcd̓o alphabeto dictōe emptio. Albe. de ro. ¶ Ibi nūmis reꝑij in ſcriptura auctēNigo. iica ꝙ prima moneta que ſuit ſabricata in mundo fuit facta per tares parem Abrae ꝗ erat optimus artifex. ⁊ eam fabricauit ad petitionē regis Nini qui regnabat in niniue. ⁊ fuerūt primi. xx. quos fabricauit illi idem dati fuerunt vide per iudeos ꝓ ꝓdictione Chriſti. ⁊ vide in alphabeto dictione moneta. ibi permutabat. ⁊ hec fuit tertia lex li gurij de cuius legibus dixi. C. d̓ legibus ſuper rubrica ⁊ in alpha beto dictione lex. Ibi notat̉. ⁊ ſic emptio ⁊ venditio hodie ꝯtrahi tur in ver. ſed an. ibi hominibꝰ.ſ. ſeruis. ibi vt.i. ſicut. ibi preciū in nū mis ex parte emptoris. ibi mers ex parie venditoris. ibi emptor ſit ⁊ vide. C. de rerū permū. l. i. allegatur prin. huius. l. ꝙ ſi ſtatuto ca ueatur ꝙ bāniti non poſſunt contrahere in fauorem eorum ꝙ ſicut non poſſunt emere ita nec vendere. ꝓ hoc. jͣ. de ac. ⁊ ob. l. actio num genera.§. actionū. ⁊ de verbo. ſig. l. labeo. Item per illa verba forma publica ꝑcuſſa tenēt quidā ꝙ quelibet ciuitas poſſit facere fieri monetam. vnde an ſit ibi publica forme. alij ⁊ ſorte meliꝰ ꝙ non ſine licentia principis. ⁊ hoc dixi. C. de fal. mo. l. i. ⁊. ij. ⁊ ad hoc in vſibus feu. que ſint regalie. ⁊. C. de iure rei pub. ſuper rubri ca. ⁊ de veteris nūmiſmatis ptāte in rubrica. ¶ Quid de ꝯtracti bus qui pergami frequentant̉ talis vendidit ceniū flor̄. ꝓ ducentis libris. nūquid eſt vera venditio. vt̄ ꝙ ſic quia florenus ſuccedit loco mercis ſeu rei vendite ⁊ ducente libre loco precij. Alij dicunt ꝙ eſt permuiatio. ar. jͣ. locati. l. inſulam. Ia. bu. ¶ Item allegatur hec l. ꝙ dicuo vniꝰ teſtis quādoqꝫ credit̉. nam hic ſolus omerus in teſtem indueit̉ ⁊ ei credit̉. ibi homero teſte. Sed non ꝓprie inducitur in teſtem. ſed eius actoritas allegatur ſicut ⁊ hipochratis ⁊ de iſta ho. l. ſemptimo mēſe. Sed de hoc vni teſti credat̉ plene dixi. C. de teſtibꝰ. l. iureiur. circa fi. ¶ Cōtractus emptōis ē iur̄gētiū. ⁊ iō cō Eſt autem. aniu iuter abſentes perficit̉ eſt bona conſequentia ꝯͣhitur cōſenſu. ergo eſt iur̄gentium. ⁊ no. ꝙ vbicūqꝫ reꝗritur alicus non referi vtrum preſens illud preſtet̉ an per nūcium vel litteras vt hic. ⁊ no. lxiiij. di. c. i. ⁊. lxv. c. non debet in glo. ⁊ per Archi. ¶ Pro declaratōe huius.§. nota. ꝙ notaui. sͣ. de conſti. pe. l. ſi titius. in glo. vt. jͣ. de act. ibi ꝙ non puio verum. ⁊ idem no. C. de ſacroſan. eccle. l. illud. ⁊ de act̉. ⁊ oblig. l. cōſenſu. in fi. gl. hee opi. ſalſa eſt ẜm Ray. qꝛ nūcius non ꝯͣhit ſed dominus vt ſupra ꝙ iuſſu. l. vlii. ⁊. C. ſi quis alteri vel ſibi. l. multuꝫ intereſt. vt ibi no. Cum ergo deficiat conſenſus domini ꝯͣcius nullus eſt. vt infra de act̉. ⁊ ob. l. in omnibus. ⁊. l. in quibuſcūqꝫ. vt no. per Ia. de bel. dicto.§. ſi ego. e pe. C. man. l. de hoc. 8ͣ. ſi cer. pe. l. eius qui in ꝓuin cia. ⁊ plenius. sͣ. de offi. ꝓcur. ceſaris. l. i. ver. quinto querit̉. Ia. bu. dicit aūt queſitum eſt ius aduerſario ⁊ non poſſum voluntatē mu tare. jͣ. de le. ij. l. flatu liberū.§. ſtichum. ⁊ sͣ. ti. ꝓxi. l. ſed ⁊ ſocius.§. i. aut non eſt ius aduerſario queſitum. tunc aut ex mutatione prie voluntatis alius dānum pateret̉ ⁊ non poſſum mutare vt. sͣ. de inſtitor̄. l. ſed ⁊ ſi quis.§. proſcribere cum ſi. aut nullus eſt paſſurus damnū. ⁊ tunc poſſum mutare vt. jͣ. de ma. vin. l. ſi pater. ⁊ iō prima opi. glo. verior ꝙ ꝯͣctus non teneat cum aduerſariꝰ damnum nō patiat̉. In mr̄imonio dic vt extra de ꝓcur. c. fi. in fi. li. vi. ⁊ vide e. ti. c. mandato. in ꝯpilatōe antiqua.

De cōtrahen emptōe. ¶ Inter patrem e fiNter patrem. uomſamilas non ienet venditio exira cauſam caſtrenſem vel quaſi. hoc dicit. ¶ Ubi conditio emptionem non reI re S ſpicit ſed reſolutionem eius non eſt cō ditionalis emptio ſed pura. hoc dicit. ibi diſplicuiſſet emptori. ibi emptionē predictam pure cōtractam nec ob. C. de edilictijs act̉ l. penul. vi ibi no. ⁊ ꝓdeſt ſcire an ēptio ſit pura vel cōditionalis qꝛ ſi eſt pura emptor lucrat̉ fructus ⁊ ꝓſcribit ſi cōditionalis non. vt. jͣ. de in diem adiecto. l. ij. ⁊. iij. ⁊ dic vt ibi melius qͣꝫ hic. ⁊ vide in alphabeto dictione niſi. ¶ Sed vſqꝫ ad qd̓ tempus pōt emptor declarare an ſibi diſpliceat dic ꝙ ſi de terminatum eſt ꝑ cōtrahentes ei ſtatur. Si nō tūc vident̉ dari. lx. dies ad declarādum. jͣ. de edi. edic. l. qd̓ ſi nolit.§. ſi quid iia venerit. Old. ¶ Uel alterius I liberi hominis. cci cuius non eſt cōmercium non tenet contractus quo ad diem. ſed quo ad obligationē empti ⁊ venditi tenet reſpectu ignorantis non ſcientis. hoc dicit vſqꝫ ad. l. ſed celſus. 5. ſi fundus. ibi intelligitur quo ad obligationē empti ⁊ venditi non quo ad reꝫ vt dixi in ſummario. non ob. C. de ſepul. vio. l. i. ⁊ de legibus. l. nō dubium vt in eis no. ¶ Sepe allegaui. l. iſtā Uia difficilic. ad excuſauionē criminuꝫ ⁊ ſingularium qui dicebant̉ recepiſſe bānitos allegando ꝙ eos ignorabani eſſe bannitos ⁊ difficile ē cognoſcere bānitos a nō bānitis. ſicut liberos a ſeruis. ¶ Ibi cōmertium. declara Ed celſus. vt ſupra e. l. ⁊ ibi. ⁊ dicitur com mercium cōmutatio mercium ẜm vgutionē in libro deriuationum. ⁊ ad id quod dicit glo. non diſtin. de publico. dic vt nequid in loco publico per totum. ⁊ de verbo. ſig. l. inter publica. ¶ Contracius emptiōis poI fundus. eſt claudicere ⁊ ab aliera iantum parte reſcindi. ſi ſubeſt cauſa ab ea tamen parte reſcindendi. hoc dicit. Ibi annua bina irina die expone vt. sͣ. de pi. ac. l. ſi neceſſarias.§. ſi annua. Ibi vt ſim diem. Iſtud eſt primū pacium. ibi ⁊ vt interim. Iſtud eſt ſe cundum pactum. ibi ⁊ vt quantum. eccce tertium pactum. ibi actio nem eſſe ad conſequendū ꝙ deuenit in pactis predictis que fuerunt diuerſa. ⁊ ſupet diuerſis rebus. ⁊ ſic vnum non ſuccedit loco alterius nec altero debet eſſe cōtentus vt. jͣ. de doli excep. l. apud celſum.§. labeo. Mar. ſili. Et intellige ꝙ omnia predicta pacta iu xta venditionem fuerunt appoſita ⁊ ſic veſtita coherentia cōtracius. ⁊ ideo reſoluta venditione adhuc agit̉ ex vendito que fuerat informata ad ea ſeruāda que in illis paciis deuenerant ⁊ ſic be ne facii ꝓ opi. Azo. notata. C. de pactis. l. petens in vltima qōne. ⁊ vide ibi Cy. ⁊ facit de act̉. emp. l. ij. ibi quam ad quod dictum. nec enim dicium fuit ꝙre facta empta agēret̉ ex vendito. lꝫ hoc actuꝫ fuerit ex mente cōtrahentiū pacta enim generalia fuerunt. ibi ſolueretur.i. diſſolueret quia tunc nullus ageret emptor vel venditor In gl. ꝙ in pactis in fi. vel dic.ſ. ꝙ precio non ſoluto res ſit in em pta vt ſi dicat non mirum ſi reſoluta venditione agitur ex vendito ꝙ non eſt ex vtraqꝫ parte reſoluta ſed ex altera tantum ſciiꝫ ne vē ditor teneat̉ empiori non ꝙ empior non teneatur venditori ad ea que deuenerunt in pactis. Mar. ſil. ¶ Qui pōt a toto recedere poteſt a parte ⁊ Condit io. qui a ſubſtants ⁊ a qualitare. hoc dicit. Ibi īmutari poteſt ipſo iure per contratium conſenſum. ¶ Serui venditio ſi redib Ec venditio qerit rōnes cōdilonales ē ⁊ refert̉ ad arbitrium boni viri. hoc dicit. Ibi cū im pleta ⁊ ſic in facto non in fieri vt. sͣ. de ſta. ho. l. aretruſa. ibi collaiū videri non ob. jͣ. de ſtaiu. l. labeo. vt ibi no. ibi nec accepit non ob. sͣ. titu. primo. l. ſi coyta. ⁊ inſti. e.§. preciū. vt ibi no. ⁊ infra de regul. iur. l. in perſonam.§. primo. Ratio differentie inter caſus glo. ⁊ hanc. l. eſt quia in hac. l. fuit accidentale contractus commiſſum arbitrīo alterius. et ideo valet et reducitur ad arbitrium boni viri ſi autem ſubſtantiale contractus cōmittitur arbitrio alicuius ꝯtrahentium tunc bene valet ⁊ tenei. aut precium ⁊ non tenet vt. C. e. l. fi. aut ꝯmertium ⁊ tunc aut per ſi. vt ſi volueris ⁊ non tenet aut per cum. ⁊ tunc aūt dicto cum volam. ⁊c. vt in glo. ⁊ plene dic vt. C. e. l. in ementis alias in vendentis. et vide etiam quod notaui ⁊ dixi de verbo. ob. l. centeſimus. ⁊ ſupra de condi. inde. l. qui ꝓmiſit. ¶ Ultimo allegatur hec. l. ꝙ ſi ſtatu to caueatur ꝙ banniti ad inſtantiam creditorum non poſſint exire de bāno niſi voluntate creditorum vel niſi ſe concordēt cū eis ⁊ debitor bannitus offerat creditori debitum vel dicat ſe exceptō ne munitum ⁊ offetat ſe paratum facere quod debet de iure quod exire debeat de damno quia voluntas ⁊ arbitrium creditoris referri dꝫ ad arbitrium boni viri vt hic. ⁊ sͣ. ti. primo. l. ſocietatem. de fideicō. liber. l. gaius.§. ſorore de ſtatū lib. l. labeo. ⁊ de oper. liber. l. ſi libertus iurauerit. facit etiam ad arbitrium poteſtati conceſſū ꝙ reſtringitur ad arbitrium boni viri de quo dixi ſupra mā. l. creditor.§. lucius. 1 ¶ Duo dubia format circa id quod dcm̄ huiuſmoq. eſt ſupra. e. l. ij.§. i. venditioneꝫ non eſſe ſine precio. videbatur enim precium hie incertum ſed non eſt. ⁊ aitēde quia quando dicitur ꝓ precio ꝙ in archa habeo valet. Si autem dicerem pro eo quod in archa habeo ⁊ non haberem pecuniam. ſed aliam rem tunc non ē venditio vt dicta. l. ij.§. l. Et ideo male dicit glo. cum enim dicit precio intelligitur benedictio. C. de predijs curial. l. fi. libro. x. ſecus ſi diceret ꝓ eo quod in archa habeo. ⁊ dixi. Riꝫ. ⁊ Iaco. bu. ibi ignoratur a ꝯtrahentibus. ibi incertum eſt. nam in rerum natura ⁊ rei veritate certum eſt argu. sͣ. ſi certū pe. l. cum ad preſens. ⁊. l. ſe. ⁊ vide. jͣ. de pigno. l. ſi fundus.§. fi. ⁊ al legabam hunc.§. ad qōnem. ¶ Quidam macellator hēbat cen tum caſtrones. venit alius ⁊ dixit. ſint iſti caſtrones mihi venditi quanti valent. dicit alius placet mihi. an valeat talis venditio. iſte §. facit ꝙ valeat dum dicit magis enim ignorat̉ ⁊c. ⁊ bene facit dicta. l. ſi fundum.§. fi. ⁊ precium taxabitur arbitrio boni viri. vt sͣ. ꝓxi. facit ēt ad hunc.§. clvi. qō̓ pilei que incipit cūquidā mercator duas petias panni ⁊c. ¶ Hec. l. forte dubia circa rē Ec pretio. ſupra. l. ꝓxi.§. penul. in fi. ſoima uit circa precium. ⁊ dicit aut emo rem fuiuram ⁊ tenet emptio ſi res euenit alias non. aut emo dubium euentum. ⁊ tunc valet ſiue eueniat ſiue non. ibi ſiue re preſenti vel fu tura vt ſequitur. ibi cum captus piſcium futurus. In glo. ⁊ obligā tur. ibi.§. ea. ⁊. jͣ. de leg. i. l. quod in rerum. in glo. olim. iam dudum grāmatici dicunt ꝙ important tria tempora. vnde dantur verſus olim iam dudum ꝯdam tria tempora portant preſens preteritum ſimul dicas atqꝫ futurum. ⁊ de ſignificato horum verborum vide inalphabeto. ¶ Quicunqꝫ Nuenditionibus. vciant conſenſum cōtractus emptionis viciant emptionē. alij hoc dicit vſqꝫ ad. l. ſue rei. vel dic errorem ineſſe mō cōtractu corpore vel ſexu vel precio ſi ſit emptio facta rerum error ī nomine in qualitate in bonitate in virginitate non impediunt contractum venditionis. ⁊ de iſtis erroribus qui impediunt contractum ⁊ dominij tranſlationem ſatis dixi ſupra de officio ꝓcuratoris ceſaris. l. i. de condi. cauſa data. l. iij.§. ſubtilius. ⁊. jͣ. de acqui. re. do. l. cum in corpus. ⁊ de iſtis erroribus. ⁊ qui error impediat matrimonium vide pulchre. xxix. q. i. in ſumma rei in iex. glo. ⁊ per Archi. ⁊ vide Azo. in ſumma huius ti.§. item nulla eſt. ⁊ in ſumma de ſponſalibus.§. error. ibi conſenſum emptoris ⁊ venditoris. ibi palam eſt. nec ob. jͣ. e. l. ſi in emptore vt ibi no. ibi diſſenſſimus. quod patet quia eſt diuerſitas. ibi plane.ſ. in nomine ꝓprio vt. jͣ. de leg.i. l. ſiquis in fundi vocabulo. ibi de corpore conſtet quia eſt re rum idemptitas. vt no. in.§. ſeq. in fi. non ob. jͣ. de verbo. ob. l. ſi id quod aurum vt ibi notat̉. ¶ In glo. quid ſi preſens in fi. vel for te fiat interpretatio contra eum. vt. jͣ. e. l. labeo. Ni. In glo. i. qualitas ſubſtantialis alibi exponit̉ vſia.i. indiuiſa ſubſtātia. C. de ſumma tri. l. ij. in glo. ita ꝙ nūquam fuit. ibi iul.§. ſiquis. Sed ibi muta ta fuit forma hic non ibi ſcia in fi. ſo. ibi de actu reuocabili hic aūt irreuocabili. vt. C. de act. ⁊ ob. l. ſicut. vel dic ẜm Iaco. de bel. ꝙ

De cōtrahen. emptione. quo ad materiam ⁊ ſubſtātiam orgo rei conſideratur vt hic. ⁊.§. ſi ex lana. ſed quantum ad eſſe rei ⁊ formam ſpectatur accidens vt ibi. vel dic ꝙ quo ad ꝯtractum ⁊ vicium rei ſpectat̉ origo vt hic. ⁊ §. ſi ex lana. Sed quantum ad actionem detur vel non ſpectatur accidens vt ibi. ibi ſed quidam ⁊ male. ⁊ ideo dic vt in prin. gl. Ia co. bu. ꝓ hac tamē opinione facit textus in fi. dum dicit. vt emebam. 1 ¶ Hic erat ſeruꝰ do N huiuſmodi. nino ignorenie ſcd̓m quoſdam. ſed textus dicit eo preſente. ⁊ dic ꝙ contra dicere non potuit vt dicit glo. ibi vendentium vt filiorum ⁊ ſeruorum. ibi non eorum dominorum ⁊ parentuꝫ in fi. nō ob. jͣ. de acquiren. poſ. l. ſi me in vacuam. ⁊ de iur. ⁊ fac. igno. l. iniquiſſimum vt ibi no. ¶ Ibi vendas noīe meo. Ed ſi ſeruo. ſe non ob l p̄cedens. ¶ Si erratur in materia Uid tamen. oniener contractus reſpe ctu materie in qua erratur. ſed reſpectu tanūdem in genere in quo conſenſum eſt. ⁊ hoc ſi eſt ibi aliquid de materia in qua conſentitur. Sed ſi erat tota alia materia. iunc venditio nulla eſt reſpectu demonſtrati ſed tantūdem in genere. ⁊ ſic tenet in eo quod ꝯſentitur. ibi eſſe conſtat fauore emptoris. vt ſeruetur videmus non quo ad rem. ⁊ hoc tollit contrarium lꝫ gl. aliter ſoluat. ibi valet reſpectu demonſtrati in quo non eſt erratum in alio non ſed tātūdem in genere. Ibi non valet in aliquo reſpectu demonſtrati. Ia. bu. Hic fuit erratum ī T ſi conſenſum aſcuia ſci Siſē bic fuit error in dominio ſeu trāſlatione dominij a te abdices nō meā. ibi tuū dominium.ſ. a te habitum qd̓ tamē nō habui a te ſꝫ ab alio. ibi donaturus mihi ignoranti ī fi. qꝛ nō habui a tē dominiū ſꝫ cām dominij. ⁊ hoc tollū ꝯͣriū lꝫ glo. aliter ſoluat. ¶ Op. de. l. eius qui in ꝓuinciā. ver. quas aūt. ⁊ ſo. vt glo. vel clarius vt in contrario uotaui ⁊ dixi. ⁊ eo. ti. l. cum fun dus.§. ſeruum tuum. Ibi nō valei nō ob. jͣ. de publicanis Me relj coteꝫ.§. pe. vt ibino. ⁊ vide qd̓ no. C. e. l. cū res in fi. ibi repetere potero ꝑ ꝯditionē īde biti. vt. sͣ. de ꝯdi. inde. l. ſcruo. ¶ Quid ſi ignorabat ius qꝛ ſciebat rē ſuā eſſe. ſꝫ credebat emptionē valere nūquid repetei dic ꝙ ſic qꝛ cōtractus nō tꝫ qꝛ improbatus a iure. ⁊ nulla obligalio nata fuit. ⁊ ſic ſoluit indebutū omni iure. ⁊ ideo quocūqꝫ errore ſolutum repetitur vi. sͣ. de cōdi. inde. l. ſꝫ ⁊ ſi me putem. Iac. bu. in gl. nō ēt ignorās in fi. hoc nō placet ꝑ. l. ſꝫ ſi cōis. jͣ. e. nō ob. l. ſi vno.§. fi. quia illud cōtingit ꝑꝑ pactū adiectōis in die qd̓ indu cit reſolutōeꝫ cōtractus. vnde ibi non tenet ratione partis ſed ſociorum niſi quando deſinit eſſe mea. Ad. l. qui negocia.§. fi. dic quod ibi non eſt ſpeciale quia nō videris emere rem tuam ꝓ parte tua. ſed ego videor emere partem tuam a ie. quia hic emit ſibi. ibi emebat alij vt ibi patei. Iaco. bu. ⁊ vide. jͣ. e. l. ſi in emptione.§. rei ſue. cōmunis.§. ſi ſerruus error in confinibꝰ Ed ſi emptionem non viciat. ibi accipi oportet quo ad obligationem contrahendam. Iteꝫ quo ad poſſeſſionis tranſlationem vt ſequitur in fi. de maioribus confinibus. ⁊ de iſtis ꝯfinibus vide. jͣ. de act. emp. l. titiꝰ. ij. ⁊ de cenſibus. l. forma. vbi de hoc dixi. ¶ Dominiū rei vendi Nod nendidi ſeuō iranſit niſi ſauiſſacio de precīo vel fide habita de eo. h. d. ⁊ dic vendi di ⁊ tradidi. ibi accipientis non ob. C. e. l. ſi donationis vt ibi no. Itē nō ob. C. de act̉. emp. l. i. ⁊. sͣ. de publiciana. l. d̓ p̄ cio. vt in eis pꝫ. ⁊ no. gl. que ē hic. ⁊ vide qd̓ no. ⁊ dixi. sͣ. de tribu. l. ꝓcur.§. fi. de rei vē. l. in ciuile. ⁊ inſti. de re. diui.§. vendite. Abinus In lociōe nō agit̉ de itāſferēdo aliquid de tuo a me. in venditione ſecus. hoc dicit. ibi edificares. conſtituta tibi merce de in pecuniam numerata vi. jͣ. locati. l.ij. ⁊. sͣ. depoſi ti. l. i.§. fiquis ſeruum. ¶ Obſcurū pactum interpretat̉ ꝯfro Ubeo ꝓſereniē. hoc dicii. ⁊ ſubaudi vel babuū ꝓ ꝓferente. Nam ſꝫ vnus ꝓferat ſicut cedit in fauo rem alterius ille habet̉ ꝓ ꝓferente vt notat̉. jͣ. e. l. cū manuſata. ⁊ qui po. in p. ha. l. inſulam. ⁊ de hoc vide quod plene dixi. s. de pacuis. l. veieribus. ⁊ ꝑ Dy. de reg. iur. c. ꝯͣ eū. li. vi. ⁊ per Azo. in ſumma pādetarū. de rebus dubijs vltra principiū. ¶ Ibi non eſſe nec ets ad Anc legem vendutionē nec excepionem etiam ibi modica loca fundi venditi in fi. ⁊ per cōſe quens nullaꝫ exceptionem. Et dic aut omne ꝙ ven dit eſt ſacrum ⁊ non tꝫ venditio. aut vendo rem in qua eſt aliquid ſacrum. ⁊ tunc aut vendo illud ſpecialiter quod eſt ſacrum. ⁊ non tenet aūt dixi ſi quid eſt ſactū excipio ⁊ tunc illud non eſt vendituꝫ nec quo ad ꝓprietatē nec quo ad ius ſepulchri ſiue vendat in ſpecie ſiue ad menſutaꝫ. aut dico ſi quid eſt religioſi nolo teneri ⁊ iūc in cōſequentiā alterius tranſit locus religioſus ſi vendit̉ locus vt ſpecies idē puio ſi ad menſuram. ¶ Et ſi dicas que eſt differentia. an ſpāliter cum neutro caſu tranſeat ſepulchium iure dominij. ⁊ vtroqꝫ caſu ius ſepeliēdi poſſet alienari ⁊ ſpecialiter ⁊ in conſequentiam. ¶ Reſpondeo ẜm Hugol. ꝙ quando ſepulchrum nūquam tranſit iure dominij ſiue ſpecialiter ſiue in cōſequentiam. Sed ſi vendo ius ſepeliendi. ſi quidē expreſſe tranſit in empiorem vtile ius inferendi ⁊ penes me directū remaneat ſed quādo venit in cōſe quentiam ſeu in acceſſione toiū ius inferendi tranſit in em ptorem. Item quia ſi dico vendo ſepulchrum non tenet in aliquo. ⁊ ſi dico nolo ſepulchrum accedere tenet quo ad ius inferendi. Et ad cōtraria glo. dic ꝙ nō tranſit ſpecialiter vt ibi ſed in cōſequentiam ſic vt hic Ia. bu. e predicta colligi poſſont exhac. l. ⁊ duabus legibus ſequentibus. ¶ Uide id quod dixi. sͣ. e. N modici S pauc. l. ⁊ dic in modicis lo cis ſacris vel religioſis venditis ⁊ nō exceptis. īmo fuerunt excepta. ⁊ tranſeūt cum vniuerſuate ⁊ dic ꝙ agit̉ ex empto ⁊ vendito vt empto redat illud religioſum qd̓ traſiuit ad eū cū vniuerſitate ẜm Hug. ⁊ Iac. bu. Sꝫ opi. glo. magis placet ꝙ non fuerunt excepta. ibi eſſe actionē contra vendito rem qꝛ non excipit venditione remanēte valida. ibi acceſſit ⁊ ſic ni hil in ea remanet venditores. ſed iſte locus tranſit ad emptorē. nō tamen dominiū loci ad eum tranſit. qualiter aūt precium ſtatuatur dic vi sͣ. de ſacroſan. eccle. auct̄. preterea. In glo. ibi venditiōe. ibi ſi potiores in prin. Sed hoc regulare illud ſpeciale vt plene notaui in dicta. l. qꝛ ꝓinde.§. i. ⁊ hec fuit ſo. pi. in libello diſputatorio. e approbat̉ dicta. l. quedam. jͣ. de acquir. re. do. vbi de hoc notaui ⁊ dixi. ⁊ facit. C. de legatis. l. monumenta. ſed contra hanc ſo. eſt p̄allegata. l. quedam. de acquir. re. do. de hoc ſatis dixi vel dic ẜm Ia. de bel. qui dicit fuiſſe opi. Azo. ꝙ que ſimpliciter tranſeūt ⁊ cū vniuerſitate ⁊ ecōtra. In quibuſdam tamen caſibus quedam trāſeunt cum vniuerſitate que ſingulariter nos tranſcūt in quibꝰ ē ſpe ciale vt hic. vel dic aut conſiſtit ius in ꝓmiſſione. ⁊ tunc qd̓ trāſit fingulariter ⁊ cū vniuerſitate ⁊ ecōtra. aut conſiſtit in ꝓhibitiōe. ⁊ tunc fiquidem ꝓhibitio eſt a paſtore. tunc ꝙ nō trāſit ſingulariter non cum vniuerſitate ẜm Io. jͣ. de leg. ij. l. pero.§. fratre. vbi d̓ hoc aut eſt ꝓhibitio ex pactis ꝯhentium. ⁊ tunc lꝫ ſingulariter ⁊ cū vni uerſitate cōtrafacere quo ad dominiū vt iranſeat. Sed non quin ꝯͣfaciens teneatur ad penam ⁊ intereſſe. C. de cōdi. ob cā. l. ea. lege vbi plene de iſto membro uotaui ⁊ dixi. ⁊ de verbo. ob. l. ſi ita ꝗs. §. ea. l. aut ꝓhibitio eſt a lege. ⁊ iunc aut ius illud cui ineſt prohibi tio eſt perſonale aut reale. primo caſu ꝙ non lꝫ per ſe nec ex vniuer fitate niſi ex neceſſitate. vt. sͣ. de offi. eius cui man. eſt iur. l. i. in prin. ⁊.§. huius rei. ⁊.§. fi. ⁊ dicta. l. quia proinde. ⁊. l. ſi patroni. infra ad trebel. Secundo caſu quando eſt reale aut facta alienatione vel tranſlatione vniuerſitatis non actum tacite vel expreſſe de eo qd̓ fingulariter non licet. tunc non tranſit cum vniuerſitate. jͣ. de pig. l. odligatione. vbi de hoc. ¶ Si vero quanium ad acium tacite vel expreſſe tunc regulariter tranſit cum vniuerſitate ꝙ ſingulariter. ⁊ per ſe non tranfiret vt hic ⁊ dicta. l. quedam. ⁊ de hoc etiam no. per dictum Iaco. in vſibus feu. de. l. conradi. c. ij.§. primo. Ia.

De cotrabenemnide. de del. vel dic ẜm Iaco. bu. ꝙ res ſacra ⁊ religioſa tranſii ſi competebat ratione poſteſſionis nō alias vt lira de auro ⁊ ar. lega. l. ⁊ ſi non ſunt.§. perueniamus. ⁊ ſic ceſſat ꝯͣrium de. l. qꝛ proinde vel ad. l. quia perinde. dic ꝙ ibi. hoc non agebatur vnde dic ꝙ iura qͦ non iranſeūt ſingulariter tranſeunt cuꝫ vniuerſitate ſi coherem rei ⁊ ſunt contēplatione terum. ⁊ ſic loquūtur in prima parte glo. allegate. argu. dicti.§. perueniamus. alias non. Iaco. butriga. ¶ Et de iſta materia ꝙ aliqua tranſeant cum vniuerſitate que per ſe nō tranſirent. vide extra de re iudi. c. cum bertholdus. sͣ. famil. herciſ. l. ea que. in nominibus. C. de teſta. ma. l. iiij. in vlti. glo. sͣ. de offi. p̄ fec. vrbis. l. i.§. initio. que hic tangit glo. in fi. de iure patro. dic ꝙ glo. voluit dicere ꝙ ius patronatus licet ſit ſpeciale tamen tranſit cum vniuerſitate. ⁊ ad hoc exira de iure patronatus. c. cum ſeculū. ⁊. c. quia clerici. ⁊ ibi de hoc. ⁊. c. ex litteris. ⁊ vide ibi Inn. e quod noīat̉. xvi. q. i. c. pie mentis. ⁊. i. q. i. c. l. ⁊ in qōnibus Bar. brix. xciij queſtione que incipit quidam laicus. ⁊ de hoc dixi. C. d̓ ſacroſan. eccle. auct̄. hoc ius porectum. ver. adhuc quero. ⁊ ver. adhuc que rit ipſe Bar. ⁊ dixi etiam in dicta. l. quedam de acquir. re. do. x. sͣ. de offi. eius cui man. eſt iur. l. i. in ſcd̓o contrario. ⁊ bene in glo. j. de oper. liber. l. ſi operarū iudi. ⁊ ibi ēt dixi. ¶ Et faciūt p̄dicta ſi mi les habet caſtrum in quo eſt eccleſia cuius eſt patronꝰ an vendito caſtro iranſeat ius patronatus eccleſie. de quo vide in predictis re miſſionibus. ⁊ maxime in dicto. c. quia clerici. ⁊ dicto. c. ex litteris ⁊ eodem modo ſi dominus vendat curiam an videatur vendere vaſallos quos ibi habet. de quo vide in vſibus fcudorum de capi. qui curiam vendidit. c. i. cum ibi notatis. ⁊ in ſumma qui. mo. feu. amit.§. cum caſu. ⁊.§. ſequētibus. ¶ Et ſi epiſcopꝰ vendat vil lam ⁊ omnia que ibi habet. an decime veniant in venditiōe d̓ quo per Inuo. dicio. c. ex literis. ⁊ vide etiam. xvi. q. pi. que incipit epi ſcopus mutiuenſis ⁊ quinquageſimā. que incipit. queritur. vitū. ille cui ius ꝑcipiendarū poſſeſſionū alias penſionū c ¶ In alteruatiI ita diſtrahatur: ꝑa eſt eleciio de.3. I dentis. hoc dicit. ⁊ dic vēditor idēqꝫ debitor. In gl. in fi. Sed non eſt contra quia lex iſta verba interpre tatur ꝙ electio ſit debitor. jͣ. de iure do. l. plerūqꝫ. ⁊ per Dy. in. c. in quemariuis de reg. iux. ll.vii. ¶ Ibi interdictuꝫ ſit a iudice vel Iſciens. ege. Ibi vel cui ſcllicet berediIbi de hereditate nundum adita. ibi na datum ſit. ſubaudi maxime vt patet infra de iure dei. de. l. ait p̄tor. ⁊. l. ariſto. in fi. ⁊ eſt ratio quia hic alienatio facia fuit in fraudē hominis. ſecus ſi in fraudem legis vt infra de iure patronatus. l. ſi lidertus minor. nec ob. de priuile. credi. l. ait pretor. vi ibi no. in glo. in fi. ⁊ eſt rauo quia iſta poteſt reuocari illa non vt eodem titu.§. ſemel. ¶ Rem alienam ibi Ui a quolibet. nere. e ſiec nonpouſi viucapere. ¶ Item alienam vide in ſpeculo. e. tertia carta. verſi. non ergo. non ob. C de donat̉. ante nup. l. ſi ante. ⁊ de pactis. l. fi. vt ibi no. ¶ In fi. per dominum ab emptore iur̓. act̉. non propria auctoritate vi. C. vnde vi. l. ſi quis in tantam. Item. l. iſta locum habet in rebus mobilibus ac dicit gl. ⁊ no. etiam. C ꝙ cum eo. l. ſi liberam. in fi. ¶ Que eſt ratio diuerſitatis inter oblig. ⁊ pignus dic vi in glo. licet quidam eā redarguāt per. l. iutor.§. contraria. ſupra de pig. act̉. Sed dic ꝙ glo. bene dicit. ⁊ idem no. infra deactio. cmp. l. ex empto.§. primo. ⁊. C. ad velleia. l. ſi ſine. ⁊ ſi aliena res pig. daia ſu. l. ij. ⁊ dic vt ibi. Ratio patet quia venditornon eligatur emptori niſi euictione ſecuta. vt. C. de euict̉. l. qui rem. ⁊ obligat̉. ſtatim obligatur creditori vi di cto.§. contraria. vel dic ꝙ ipotheca ſeu pignus eſt nomē iur̄ que ſiti ita ꝙ importat officium iuris. nam obligatio eſt iur̄ vinculum ⁊cͣ. vt inſti. de obligat̉. in princi. Nam incontinenti cum dico obligo eſt ius obligatōis queſitū quod cadere non poteſt in re aliena vt. C. que res pigno. obliga. poſſ. l. qui filios. ſecus in venditione que non requirit effectum. nam cum dico vendo non ideo tranſfertur dominium niſi traditione ſequuta. vi. C. de paciis. l. traditionibus. ⁊ talis modus vel actus bene poteſt cadere in re aliena vt hic. in hoc tamē differunt quia ſicut vēditor tenetur de epictione vt dicta. l. ex empto.§. i. ⁊ ibi no. ita ⁊ ille qui pignori dedit rem alienam tenetur cōtraria piguoraticia vt dixi. t ad hoc di cta. l. ij. ſi aliena res pignori data ſit. ⁊ sͣ. de pigno. ac. l. cū deditore. ⁊ vide quod no. ⁊ dixi. jͣ. e. l. ſi emptione.§. item ſi ⁊ empior. Item lꝫ aliena res dicatur in qua quis non habei dominium vt. sͣ. de re lig. l. ij. hic tamen iniellige de aliena in qua venditor nulluꝫ ius bꝫ nam ſiquidem ius haberet ꝓ illa teneret venditio. vi. jͣ. e. l. qui tabernas. ¶ Item ſiquis vendat rem eccleſie poteſt eccleſia ab eo petere precium. xij. q. ij. c. monemus. ⁊ vide Azo. in ſumma de rebus alienis non alie. ¶ Item qui vendidit rem alienam ꝓ ſue ſcienter ex delicto tenetur vt in libello Rofre. Si aliquis vēdit lo cum tuum religioſum.§. ſed vnde oritur. Item licet aliena res poſ ſit vendi. permutari tamē nō. jͣ. de retuꝫ permu. l. i.§. circa. ⁊ ibi in glo. ⁊ extra de excep. c. cum venerabilis circa medium. ¶ Item vendens ⁊ emens ſcienter rem alienam mobilem cōmittit furtuꝫ C. de furtis. l. alienum. ⁊ ꝓ emptore. l. i. ⁊. l. ſciēs ꝙ cum eo ſi liberā t ao. C. de ꝓcura. l. ſi precium. idem in creditore vendente pignus cōtra pacium. sͣ. de pigno. aci. l. ſi conuenerit.§. fi. ⁊. l. ſeq. ¶ Iteꝫ rem alienam non poteſt quis donare. jͣ. de dona. l. in edibus.§. fi. Item vide quod no. C. de furtis. l. ſi ſeruum. jͣ. de pigno. l. fideiuſſor.§. fi. in glo. quomodo poſſit alienari res cōis vide. C. de cō munium rerum. alias per totum. ¶ Ubi venditur ſeruus nō vi Moſde s. derur vendi peculium niſi qrpſo ſe dicat̉. h. d. ibi ꝯdici pōt ab emptore. ¶ In glo. Ed ad exhibendum. nc ergo ī fi. Ci. tenet ẜm Pe. ꝙ in actione ex vendito non ve nit aliquid quod ſit extra cōtractum vt. e. ti. l. venditi ſed officio ludicis mercēnario deſeruiente actioni ex vendito. ¶ Uenditor vendere Ui tabernas vdeiur ſolum ius qd̓ habet in re. hoc dicit ad quod bene concor. exira de dona. c. paſtoralis. ⁊ de iure patro. c. quodiautem. ⁊ quod ibi no. de lega. i. l. ſerui electione.§. primo. ⁊. l. ſeq. ⁊ de lega. iij alias incipit teſtaiorem. ibi ſed ius venditōis. ⁊ vide. C. de oꝑ. pub. l. pe. ⁊ quod ibi no. ⁊ de legatis.. cum rem alienam. ⁊ de le. ij. l. meuius.§. fundo. ⁊ de pig. l. cuꝫ tabernam. in lege. ¶ Uerbum obſcurum interpre Um taiur conira ꝓſereniem. hoc dicit cū pͥn. l. ſe. ⁊ vide. sͣ. e. l. labeo. ibi benedictionis alicuius do mus. ibi nec addiſcitur expreſſe ſed tacite. ibi actum ſit expreſſe vel tacite. ¶ Oppo. extra glo. de. l. I emptione. ner ſub.§. ⁊ lo. vtibi. Iit nou ob sͣ. de rei vendi. l. quinta.§. fi. vt ibi no. Itē nō ob. jͣ. e. l. cum manuſata. in prin. vi ibi no. ⁊ licet gl. hic ſoluēdo ꝯͣrium. de. l. labeo. sͣ. e. dic vt ibi dixi ꝙ non eſt curandum a quo ꝓferatur ſed in cuius fauorem. dicit̉ autem fieri in fauoreꝫ quādo aliquis addijcitur quod ē ẜm naturam ꝯͣctus adiectuꝫ ſic ſtichum debere accedere qui ex natura venditōis nō acceſſiſſꝫ ap paret hoc eſſe fauore empioris. ⁊ ideo habet̉ ꝓ ꝓferenie ⁊ contra eum ſit interpretatio vt predixi. ¶ Omniū rerum omnes res qua rum habet̉ ꝯmertium poſſunt vēdi alie nō. ibi mores qui conſtituūt ius ciuile vi. sͣ. de legibus. l. de quibus. ¶ Liberum hominem liberi hominis inter ſciētes nō eſt venditio nec attēditur aduerſa fortuna in eius preiudicium. hoc dicit. ⁊ hoc tollit contrarium. ſi emptor. ¶ In fi. ratio diuerfitatis inter hunc cāuꝫ Item. precedēem pꝫ per. l. quiſquis. de teſcin. vendi. In gſo. ſiue alias. ibi ẜm Alb. ꝙ ſequitur eſt additio ẜm Marti. ſili. in fi. dic hoc verum dūtamē nō cadat in vicium furti vt hic. ⁊ ibi no. ⁊ de vſuca. l. ſi is qui.§. fi. non tamē agit cmaptor ſciēs de euict̉. vi. C. de cuic. l. ſi fundum. ⁊. l. ſi ubi. ¶ Sed nunquid eſt idem in vi poſſeſſa. iſta queſtio format̉ hic in apparatu. Azo. Bul. dixͣ. ꝙ nō efficit per vēditōem. ⁊ ꝙ iſte.§. locum habet ſolum quādo res efficitur vicioſa per venditōem. ſed etiam ſi fuit ⁊ poſtea adhuc ef ficiiur per ꝯͣtactionem. ſecus ſi iam eſſet conuētum de re ⁊ precio ⁊ ita erat perfecia vēditio. Sed nūdum res tradita. tunc enim res vicioſa non efficitur per cōiractum vēduōis. Riꝫ. ⁊ id quod di

De cōtrahen. emptione. cit glo. idem in depſito ⁊ ꝯmodato dic vendito a cōmodatario vel depoſitario. Aic non ob. sͣ. depoſiti. l. i.§. ſi predo. ⁊ ꝯmo da. l. ita vt ſi fur. ¶ Aide ſupra. e. l. rei. non ob. sͣ. de pigno. act. l. Rel ſut. debor in prin. vr ibi dixi. Item non valet manda tum in re ſua. sͣ. mādu. l. ſi mandauero tibi.§. iul. mec legatum pu re vt in ſumma de igatis.§. item nec poſſunt. quandoqꝫ tamen quis poteſt. emere vcum venditur per iudicem admittitur ad licitatiōem. C. ſi in ām iudicati pignus captum ſit. l. i. ⁊. ij. ⁊ ibi glo. ⁊. jͣ. de publicans. l. cotem.§. ſi eam rem. ⁊ vide. jͣ. de acquiren. poſ. l. re pignoris. ⁊. ſi aliquā. 4 ¶ Guſtus ad venditionē nos alicit vel re Alſa cau rabit nō mēiura. ibi veneal. l. pluris vel mi noris precij vidatur facta venditio. ¶ In alternatiuis electio eſt debentis. niſi Si emptio. gmpton cōmi tat̉ electio vierqꝫ cum in ob ligatione veratur ⁊ vno ꝑeunte alter remanet obligatus. ſecundo vero ꝑeunte vel viroqꝫ ſimul pertinet periculum ad emptorē hoc dicit. nō ob. jͣ. de verbo. ob. l. ſtipulalus vt ibi colligit̉. ⁊ vide Ia. d̓ are. jͣ. de fideicō. liber. l. ſi legatario.§. fi. ibi reſpicit ⁊ precium venditori debetur. Ibi vixit. nō ob. jͣ. locati. l. ſi vno.§. item cum quidam. vt ibi no. ¶ Rem pupilli tuior emere ꝓhibetur. idem in ali Cuto js adminiſtraioribus. hoc dicii. ¶ Ad cōiraria ſi gnaia in glo. dic vt in glo. ⁊ eadem glo. eſt. C. e. l. cum pſe. ⁊ iūge ſimul ſolutōes ſcilꝫ ꝙ tutor poteſt emere ſcilꝫ ſi palam ⁊ bona fide emat vel cum auctoritate ꝯtutoris. ⁊ ſi quod predictorum deficiatud ienei emptio ẜm Pe. ⁊ allegatur.§. iſte quod liciium ſit arguere de tutore ad ꝓcuratorem ⁊ nego. geſtorem. vt ⁊. jͣ. d̓ edi. edic. l. quod ſi nolit.§. mancipium.i. qōue. ij. c. ſaluator. circa medium. verſi. in nomine vero ꝓcurator. xij. q. i. c. vlti. in glo. ⁊ per Ai chi. extra de dona. c. ij. ⁊ de hoc teugi. C. de epiſco. ⁊ cleri. auci. li. centia. de tranſac. l. preſes. sͣ. quod quiſqꝫ iur. l. iij.§. ſi ꝓcurator. et dene in auctꝭ. de trien. ⁊ ſe.§. ſi nolis. ⁊ ꝓcurator quādoqꝫ appella tur tutor vt ibi no. in glo. de act.§. in perſonam quoqꝫ. ⁊ ibi in glo. infra de excu. tuio. l. ſcire. oporiet in prin. ⁊ in auct̄. de eccleſiaſticis ti.§. fi. ¶ Arra non eſt de ſubſtantia Uod ſepe empuionis. hoc dici. nec ꝓpier arras deſinit res eſſe integra. vt. C. quādo liceat ab emptione diſcedere. l. ſecūda. vbi de iſtis arris notaui ⁊ dixi ⁊ plenius. C. de fide inſtrumentoruꝫ. l. contractus.§. fi. ⁊ vide Azo. in ſumma. eodem ti. ⁊ in additione Odofre. ibi poſita. ⁊ inſtitu. e.§. ij. Ad queſtionem quam glo. querit an agi poſſit ad intereſſe. Di. ſequitur opi. Io. ⁊ Bulg. per. l. ſi quis a ſocio ſupra pro ſocio. ⁊ infra de act. emptio. l. predia. ⁊ ita tenent infra d̓ publicanis. l. prima.§. item queritur. Iaco. de are. tenet opinionē Azo. quia petens contraria repellitur. C. de furtis. l. prima. ſed petendo artras ⁊ agendo ad intereſſe eſt ſibi cōtrarius. nam petēdo arras dicit contractum reciſum agēdo intereſſe dicit eum perfectum pe. tamē quod petat inſolidum iniereſſe ⁊ ſolidas arras qꝛ pena legalis ꝯuentionalem non tollit ſupra de conditione furtiua l. ſi ꝓ fare. ſed lex iſta hoc non dicit. ſed quod pena legalis nō tol lit rei perſequutōem. ſed hic vidētur eſſe due pene conuētionales vna arrarum ⁊ alia intereſſe que veniunt ex cōtractu ⁊ ꝯuētione. ⁊ ideo ſufficit vna. ⁊ ideo tene opi. Io. ⁊ Di. que actio detur ad ar ras petēdas hic dicitur in glo. ⁊ melius dicta. l. contracius.§. fi. ¶ Qualis ſit cōtractus arrarum quidam ꝙ innominatus alij quod eſt contractus pigno. C. ſi creditor ꝓuin. l. pr̄ ma. ⁊ impropͥe dicitur pignus. jͣ. de act. emp. l. iul.§ officium. de edil. edic. l. quod ſi nolit.§. idem marcellus. ⁊ de re iudi. l. a diuo pio.§. ſed ſi emptor ¶ Ad euidentiem recita glo. ⁊ id qd̓ nota. c. l. in ve Illūd Aenus. Exura glo. oppo. quod valeat cum dic tur ꝙͣ ti eſtimaneris nō videatur cōmiſſum arbitrio boni viri. Nam ta le legatum valei de lega. iij. l. fideicōmiſſa.§. quāquā. ⁊.§. ſi ſic. ſed dic ꝙ hic interuenire debet certum precium ⁊ in pecunia numera fa. vt inſti. e.§. pecium. ⁊.§. pe. ꝙ hic nō fuit. ⁊ vide. sͣ. e. l. hec vendi tio.§. i. ⁊ quod dixi. d.§. ſi ſic. in. l. fideicōmiſſa. de lega. iij. 1 ¶ Rei que ſolum nocere poteſt ⁊ non ꝓficere Menent. nō eſi vendus velelits ꝯͣcius boe diciu: no. ex diſtinctione huius.§. poſſe iuuari teſtes qui aliquādo aliquid ꝓ ferunt indiſtincte. vel vident̉ ſibi ꝯͣrij ꝙ ſi poſſunt per diſtinctiōꝫ iuuari ꝙ iuuandi ⁊ cōcor. ſunt. ar. sͣ. de peti. he. l. illud. de leg. iij. l. ligni. ⁊. C. de nouo. C. cōpo.§. quibus. ibi niſi aliqua iur̄ diuiſione adiuuent̉ ⁊ ꝙ ibi tetigi. ⁊ ad hoc extra de ieſti. c. cum tu filij. ⁊. jͣ. d̓ teſtibus. l. curent. ⁊ non eſt multum ꝙ allegabam ad defenſioneꝫ caiuſdā qui accuſatus erat de falſo teſtimonio reſpondēdo accu lalori negauit oīa cōienta in accuſatiōe vera eſſe ex hac negatiōe dicebat̉ ꝙ videbatur negaſſe ſe teſtificatum eſſe ꝙ falſum erat qꝛ certificatus erat vnde cum modo negauerit verum per conſeſequens preſumebat̉ etiam falſum teſtificaſſe. ar. C. de adulte. l. qui ſi ⁊ qui ſemel malus ⁊c̄. ¶ Ego ad defenſionē eius dicebam ꝙ hoc non erat verum. accuſatio enim cōtinebat ip̄m teſtificatū fuiſ ſe falſum. ⁊ hoc totum bene vr̄ negaſſe ſed non ſimpliciter teſtifi catum. quia quod diſponit de aliquo tolali non diſponit ſingulafiter de omnibus cōtentis in eo ſeꝑatim. sͣ. de re. diui. l. in tātum.§. vn̄ uerſilatis ꝙ cuiuſqꝫ vniuerſitatis. l. ſicut. ⁊. l. ſeq. ⁊ quia qui negat qualitatem nō negat ſubſtātiam. C. de arbi. l. decernimus. ⁊ quia cum propoſitio ſumit̉ ex vniuerſo licitum eſt eam totaꝫ negare. ſi in ea eſt aliquid falſum de reb. dubijs. l. ſi is qui ducēta.§. vtram. ⁊ ita obtnui. ¶ Et de vēdētibus venenum iaxilos ⁊ arma an pecēt vēdendo. vide Rai. in ſumma de negocijs ſecularibus. ¶ Ibi nō vēdidit abſentem ſed pre Siquis amico. ſeniem vēdidiſſe vr ex quo per aliuꝫ vēdidit. nec ob. jͣ. de vi ⁊ vi ar. l. i.§. deieciſſe. ⁊ de admi. iu. l. ita au tem.§. geſſiſſe. vt ibi colligutūr. Ei que ſit ratio ꝙ ſcruus in fuga ꝯſtuuius nō poteſt vēdi. notat̉ in. l. in fuga. hic in glo. allegata ⁊ ſe cunda reſponſio que ibi reddit̉ melior eſt. nam prima.ſ. ꝙ ſit ī poſ ſeſſione libertatis non eſt vera. Immo dominꝰ cum poſſidet vt jͣ. de vſuc. l. ſi is.§. i. niſi diu ſteuſſet in libertate vt. jͣ. de acquiſ. po. l. iij.§. ſi ſeruus. ſ. mobilis quia imobilis non ſit fur Si res vendita. iua. vi inſti. de vſuca.§. quod auit. ibi inter eos.ſ. emptor e venditor. ibi rem ꝑdiderit per furium vt predictum eſt. ibi eē dꝫ. non ob de periculo ⁊ cōmo. rei ven..ſ. qd̓ ſi neqꝫ. ⁊ de here. vel act. ven. l. vēditor ex hereditate. vt ibi colligitur ⁊ vide Pe. C. de ꝯͣhen. ⁊ cō. ſtip. l. non moriturū. bi cōdēnand̓ eſt ad verum intereſſe p̄ſtandum emptori in glo. vlii. in fi. ſo. vi ī Orio no. in vltima ſo. ⁊ de hoc per Dy. de aqua plu. ar. l. ſi tertius. §. ſi quis prius. ⁊ de da̓. nfec. l. damni.§. empior. Iiem op. ꝙ non liberet̉ act̉. cedendo. ſed dic ꝙ hic non fuit in culpa alias liberare tur minime vt no. ⁊ dixi. sͣ. de peculio. l. quod debet̉. ¶ Uuilis eſt iſte.§. ⁊ ſaus clarus ex glo. Ibi per In hiS. ſecia vendiuo quia eſt pura abſqꝫ cōditione exp̄i ſa vel tacita. ibi vno precio emerit ⁊ ſic in ſpecie. ibi in cerus rebꝰ vt ſic ſtaum eſſe periculum emptoris etiam ante deguſtationē ẜm veritatem. ibi certum precium diceret̉. Idem ſi vnum precium ꝓ omnibus numeris ponderibus vel meūſuris vt in fi.§. Idi fuerit ſtatutum. ⁊ ſic ad pondus numerum ⁊ menſuram. Ibi adnumeraueris. ⁊ ideo ante omne periculum eſt venditoris ẜm veritateꝫ ¶ Gui. tamen de ſuꝫ. hic approbat opi. Bul. ⁊ dicit ꝙ eam non mutauit lꝫ glo. dicat ⁊ male per diciam l. ꝙ ſi pendente ⁊ qꝛ non debei plus eſſe in tacita conditōne ꝙͣ in expreſſa vi. C. ſi pen. ap. mors intetue. l. ſi is. ⁊ de ſeruiiū. ruſti. predio. l. item ſic in fi. Ray. ſequit̉ glo. ibi iractauimus non ꝓxi. ver. ſed ſuperior.ſ. vi non ſit ꝑ fecta emptio niſi quādo corpora fuerint numerata. Ei no. ex hoc §. ꝙ hec dictio quis vel ad ūcta verbo futuri tꝑis facit cōditionē vt. jͣ. de lega. i. l. ſtichus qui meus erit ⁊ in alphabcio. Siquisᵐ vendendo. ¶ Notabilis eſt ſte.§. crm glo. ⁊ confines proprie dicūtur in predio tuſtico in vrbanis dicuntur collaterales. sͣ. fi. regū. l. ſed ⁊ ſi loci. ⁊.§. penulti. ⁊ ꝓpter cōfines quādoqꝫ emitur res vlira iuſtum precium vi. jͣ de leg. ij. l. ſi cui fundus. ¶ Animus Um in venditione. ꝓpirtio vrriuſqꝫ ꝯͣhentium precij remittendi vēditionē impedit

De cōrraben cmnide. nō do natōem. hoc dicit tex. ⁊ glo. cum qua cōcor. alia glo. sͣ. pro ſocio. l. quinta que incipit ſocieias.§. fi. ⁊ eas reprobat Iac. d̓ are. vt ibi dixi. ⁊ vide. sͣ. ſi cer. pe. l. ſi ego. ¶ Falſa cā adiecta Iquis fundum. n ꝯci ip̄m viciat. ſecus in legatis. hoc dicit tex. ⁊ glo. nō ob. de verb. ob. l. ſi diuorio. vt ibi colligit ⁊ ratio diuerſitatis in ter ꝯͣctus ⁊ legata qꝛ hic deficit precium quod eſt de ſubſtātia cōtractus. ibi nō vt hic pꝫ in lr̄a. ⁊ idem eēt in legato ſi deficerēt ſub ſtantialia vt. jͣ. de leg. ij. l. ticia cum teſtō. ſecus ſi nō eſſet ſubſtātiale vt. jͣ. e. l. cum pater. ¶ Remiſſio Iquis donationis. gus preci j non impedit venditionē ſed inter cōiuges totum reſcinditur ſi ad donationē prīcipaliter intēdebant alias ꝓ ꝑte donata tātum. hoc. dicit tex. ⁊ glo. Ibi minor precij. ibi facia eſt animo donādi totum preciū. ibi diſtrahit̉ ⁊ ſic animo donādi ꝑtem precij. ibi valere. non ob. infra locati. l. ſi quis cōduxerit vno nūmo vt ibi no. ¶ Rei ſue emptio nō tꝫ ⁊ ius I debitor. pantinū non imuia. boc dicuē ītellige niſi pignus ſubaſtaret̉ auctoritate iudicis qꝛ iūc poſſit ad liciiatiōeꝫ acccedere vi. C. ſi ī cauſam iudicati pis. captuꝫ ſit. l. ij. Albericus. ¶ Qui in vēditōe fructuum futurorum Ueriſimile ceriam expumit quātiiatem nō vr plures vēdere qͣꝫ naſcātur ⁊ ꝓ eis tantum p̄ciū cōſequet̉. hoc dicit tex. ⁊ glo. Et nota ꝙ illa verba ꝙ natum eſſet faciūt cōditionē vt. jͣ. de de leg i. l. ſtichum qui meus erit. ⁊ dixi. sͣ. e. l. qd̓ ſepe.§. in his. ⁊ in ducunt exactionē vt infra de vi. tri. ⁊ oleo le. l. cū ceriꝰ numerꝰ. ſecꝰ eēt ſi cā demōſtratōis. vt. jͣ. de le. i. l. quidā. ⁊ vide qd̓ plene dixi. jͣ. de ver. ob. l. inter ſtip.§. ſacrā. ver. xi. op. ¶ Que limitato tꝑe ꝯce Ul fundum. qanur iermunū non excedunt ꝙ nō eſt tꝑe limitatum quādocūqꝫ fieri poteſt hoc dicit ẜm veram lecturam. habet enim tres lectu ras in glo. ⁊ tertiam extra glo. ibi vēdebat ad menſuram ignorās quaniitatem ag. Ibi eam diem.ſ. trigeſimam. ibi reſpon. intereſſe. alias ſcilꝫ quādo nō eēt exp̄ſſum ꝙ fides vēditoris eēt ſoluta ẜm Ia. de ra. lꝫ glo. aliter dicat. ibi lex i. pactum in venditōe appoſituꝫ vt. sͣ. depoſiti. l. i.§. ſi cōueniat. Ibi ⁊ domino renunciet eodē tem pore. ⁊ ſic vtrūqꝫ faciat copulatiue infra dictum tempus ẜm glo. vel fuit dictum ſimpliciter ẜm Ia. de ra. ibi minor ſit non ſimplici ter modū ag. vt fuit in caſu ſequenti. ⁊ in hoc differt ab illo ẜꝫ Ia. de ra. lꝫ glo. alias ſentiat. ibi nihil ꝓfuturum quia videtur verba p̄ dicta dixiſſe ad cōmodum ſuum. ⁊ ſic recepiſſe ꝙ empior ſibi renunciet etiam infra dictum tempus ẜm eūdem Iaco. ibi de modo ag. ſimpliciter maiori vel minori non de minori tantum vt in caſu precedenti. ⁊ ſic hoc caſu pactum reſpicit cōmodum vtriuſqꝫ ẜm dictum Iaco. ibi ⁊ ſi pro quāuis. ibi ag. fuiſſei ꝙ primo renunciaſſei. ibi repetere precium pro eo quod deeſt. ac vbi eſt forma conuentionis apparet non eſt dubium vt ſupra poſuit in themate queſtionis ẜm Iaco. licet glo. aliter ſentiat. ¶ Tu dic ẜm Rizar. ꝙ iuriſcōſultus hoc modo procedit. primo enim ponit caſum nullo modo dubitabilem. ⁊ ideo non ſoluerit ⁊ caſus eſt quando conuenit vt infra. xxx. dies deberet emptori menſurare ⁊ de menſura renunciare. ⁊ ſic hoc non faceret infra. xx. dies ꝙ vēdiioris fides eſſet ſoluta.i. eſſei liberatus. ⁊ iſte caſus indubitabilis eſt quia ẜm formam pacti ſeruari debet. ¶ Secundus caſus eſt aliqualiter dubitabilis quando conuenit vt infra. xxx. dies debeat menſurare ⁊ de menſura renunciare ſi non fuit adieceum ꝙ niſi hoc fieret infra triginta dies ꝙ emptor non teneretur. ⁊ tamen adhuc idem eſt iſto caſu ꝙ poſt tringinta dies non tenetur. ¶ Tertius caſus eſt magis dubitabilis quando conuenit ꝙ infra proxi. dies non adiecto de triginta emptor deberet menſura re ⁊ demū renūciare. ⁊ ſic non fuit adiectum certum tempus tunc ꝑinde etiam ac ſi nullus terminus fuiſſet apoſitus. nam cum nō ſit certum tempus adiectum perinde eſt ac ī nihil de tempore foret dictum argu. jͣ. de vſuris. l. quod in ſtip. ⁊. l. iutor.§. n. sͣ. de in ierroga. aci. l. de eiate.§. nihil. ⁊ infra de diqque ꝓ non ſcrip. ha. l. ij. maxime cum hic venditor dix. ⁊ in ſuum c modum. ⁊ ideo interpretatum fieri debei contra eum. vi. sͣ. e. labeo. vnde cum perinde ſit ac ſi nullus terminus foret appoſiti quādocūqꝫ pōt mē furare ⁊ de mēſura renūciare. Sed cōtra hoc videt̉ quātum dixit in diebus ꝓximis videiur hoc debere r̄ferri ad paucos qui magis intelleetū percipiunt̉ ⁊c. vt. jͣ. de ſolu. ratum. ⁊. l. quod dici mus. ¶ Sed dic quod dato ꝙ hoc eſſet veum hoc tamen eſſꝫ ſolum quo ad mēſuratōem.ſ. ꝙ mēſurare dderet infra paucos dies ꝓximos cū cōmode poterit ẜm interp̄talonem dictaruꝫ. ll. argū. jͣ. de lega. ij. l. i. non autem hoc poſſet refert ad renūciat̉. mē ſure. quia ibi nō poteſt ſuper vno ⁊ eodem negoco inducere du as inſerpretatōes vt no. in ſimili. C. de do. ꝓmiſ. l. i. Riz. ¶ In glo. que incipit quāquam. ibi colligit̉. hoc non pla et Rai. qꝛ ver balis eſt cōtra. l. omne verbum. C. cōmunia dele. ¶ Ibi hoc iamen capite. So. illud regulare hoc ſpeciale. ⁊ eſt raio quia ven ditor certat de lucro emptor de damno alias ſecus. vt ſupra de pa ctis. l. item queritur.§. fi. ⁊. jͣ. de ver. ob. l. ticia.§. idem reſpondit. vnde quia repetitio induceret vicium ⁊ damnum emptori. ⁊ ideo ceſſat repetitio vt dixi. d.§. idem reſpondit. ⁊ no. jͣ. de coadi. inſtit̉. l. cum ſeruus. vel ẜm Iaco. de ra. dic ꝙ hoc operatur natura pacti attinētis vtilitatem vtriuſqꝫ. 6 ¶ Qui concedit antecedēs ꝯcedit cōſequens In lege ſine quo antecedēs eſſe non poteſt. hoc dicit. Ibi dttopedalo aquam.. hauriēdam vt ſupra de ſerui. fuſticeſſiſſei per aliū fundū a venditore retentum. Uendebat ad menſuraꝫ in fi. Si vero mi Mi agrum nor eſſet dic vt in prin. l. ⁊. jͣ. de euie. l.qui li deriat̉.§. fi. nec obſtat infra de act. empt̉. l. ſi venditor in principio vt ibi no. ¶ Puleber.§. ⁊ clarus. ibi cur Fundi venditor rumsͣ. in calu dubio. ⁊ vide infra e. l. cū manuſata. in prin. ⁊ quod ibi no. ¶ Ibi ⁊ arūdinem.i. canetum. ⁊ hic rn̄. Cuꝫ funduꝫ non ob. ā. de vſufruc. liieꝫ ſi fundi.§. fi. vt ibi colligitur. ¶ Ibi dixit ꝓcurator domini vendēs in fine quia EOllailia ſunt domini. ibi de iſta rota vide. sͣ. cōmunia p̄ dio. l. ij. ibi edificij venditi. ibi ſicula que per rōtam artificij genere ducitur ⁊ ſic debet̉ emptori. ¶ Ablatiui abſoluti reſoluū Um ab eo iur in conditionem vi infta d̓ vulga. ⁊ pupil. ſubſtitu. l. impuberuꝫ de vſuris equis ⁊ de condi. ⁊ demon. l. a teſtatore. ⁊ ibi notaui ⁊ dixi ⁊ in alphabeto dictione ablatiui. ¶ Et nota ꝙ in ihematel dicit ante calendas quod tātum valet quantum intra calendas ⁊ econ tra. vi. l. ſi ita quis.§. ſeia. de verbo. obliga. ⁊ in alphabeto ibi adeo ſcilꝫ a debitore. ibi a ticio redimas ⁊ ſic iub modo ibi impleatur. vi de Guil. ſupra de pactis. l. ſi intra. ⁊ Pe. de condi. inſertis. C. l. ſi plures. In gl. ibi. l. falſa.§. fi. vnde verſus ſticho quod vt modus eſt ſi conditio quia cauſa. de hoc vide extra de condi. appoſitis in ſumma Goſſre. ⁊. Hoſti. ⁊. c. de illis infra de condi. ⁊ demō. ſuper rubrica de his que ſub modo. l. i. ⁊ in alphabeto dictōe ꝯdi tio. ibi a teſtatore in fine ſo. ibi quo ad tranſmiſſionem impediēdā. ibi quo ad actionem mouēdam vt eodē ti. l. qui here.§. fi. ⁊. l. quibus diebus.§. fi. vel dic ibi in vltima volūtate hic in cōtractibus qui fiunt conſenſu duorum. ¶ Menſa. ibi ꝓ ſolida ſcilꝫ argentea. ibi data nomine preciſ in glo. in fi. vel dic ꝙ hic non erat argē tum ſeparabili quia erat ſolum argento cohoperta vt dieit littera ſecunda facit infra ea. l. domum. ¶ Turpis conditio ſiue modus Omini veditōi non addijcitur. hoc dicit. Cōmendatio ſcientem non decipit nō obligat cō Ul que mendamem hoc dici. ¶ Ibi dicūiur ſpecialit̓ a vē ditoribus ⁊ falſo. ¶ Querit glo. quid ſi expreſſe ſtipulatus ē ſer

De cōtrahen. emptione. num videre qui habebat oculos effoſos ⁊ tꝫ ꝙ venditor teneatur dominus Riꝫ. tꝫ ꝙ nihil valeat ſtipulatio cum ſit impoſſibilis vt .C. de contrahē. ⁊ ꝯmit. ſtipu. l. nō moriturum. ⁊ de regu. iur. l. im poſſibilium. Alij dicūt ꝙ valet ⁊ videtur venditor ꝓmittere inter eſſe emptori ar. jͣ. de doli excep. l. apud celſum.§. idem labeo. vnde non per reſpectū ad id quod eſt impoſſibile cōmittitur ſtipula tio. Sed reſpectū intereſſe quod videtur ꝓmiſſum ſi ſeruus non videret. ⁊ vide per Pe. C. de edic. ac. l. i. ¶ Hic ponitur dolus generaliter vt compreMolum. prdai machinauonem que eſt in arie loquendi. ⁊ fallatiam que ē in mentiēdo ⁊ caliditatem que eſt in tacendo. et quomōcūqꝫ iſtorum modorum venditor emptorem decipiat tene tur eidem. ⁊ vide. sͣ. de dolo. l. i.§. dolum. ⁊ quod ibi no. ¶ Exē plum quod dat glo. ꝙ vēditor equi dixit ꝙ nō aſcendebat arbo res cum nō aſcēderet pontes non placet Riꝫ. quia appellatōe ar boris nō ꝯtinetur arbor inciſa. jͣ. de lega. iij. l. ligni appellatōe. ⁊ da to ꝙ arbor inciſa ꝯtineretur vt ſupra de vſufru. l. arboribus tamen materiatū.i. pons. non ꝯtinētur vi. sͣ. de pigno. aci. l. ſi cōuenit.§. ſi quis cauit. Sed lꝫ hoc ſit de ꝓprio ſignificato. tamē quo ad hūc §. exemplum eſt tollerabile quia venditor doloſe protulit illa ver ¶ In fi. ⁊ eſt ratio quia vna I duobus. qui empuo vur iuſque vi. jͣ. de edi. edic. l. cum cuiuſdam. nec ob. de verbo. obliga. l. ſcire debemus vt ibi colligi poteſt. ¶ Oppo. glo. de. l. domum infra. e. ⁊ ſupra ea. l. quid tamen. vbi ꝓpter defectum partis nō viciatur venditio in alia parte vt. l. domuꝫ ⁊ error ī vno non viciat in alio vt. l. quid tamē. Sed ſo. vt dixi quia hic erat em̄ ptio vnica duorum ẜuorum quorū vnū ſine alio emptor nō fuiſſꝫ empiurus. in ꝯtrarijs ſecus. Alias incipit labeo. ibi in I veſtimenta: erpola. veiera vi iuiſia de edil. edic. l. precipiunt. ⁊ quod ibi no. ibi auricalchi quid ſit. ⁊ quare ſic dicatur. vide in alphabeto ⁊ per Archi. xxxviij. q. i. c. i. ſuper verbo auricalchum. ¶ Et ſi queris an emptor agat diſtinguē ſcientiam vel ignorantiam eius qꝛ ſciēs non agit ignorans ſic. ¶ Si q̄ris ad quid agat eo cāu quo agit diſtingue ſcientiam vel ignorantiam venditoris quia ſciēs tenetur ad omne damnum ⁊ intereſſe etiam extra rem ignorans tenet̉ ꝙͣ to minor̄ eſſet empturus. jͣ. de act. emp. l. iul. in principio. ¶ Si q̄ris que actio detur hoc non aperitur in littera. Sed dic dari in pͥ mo caſu huius. l. act. ex empto. quia venditio tenuit in ſecūdo ſcꝫ in ver. quēadmodum. quia venditio nō tenuit ar. sͣ. e. l. in venditionibus. ⁊. l. ſeq. agitur de dolo vt ſupra de dolo. l. ⁊ eleganter in prī cipio. vel dici poteſt ꝙ vtroqꝫ caſu agatur ex exempto quaſi tanium in genere videatur venditum vt dixi ſupra. ea. l. quid tamen. Iaco. butrig. ⁊. l. cum ab eo.§. fi. ¶ Ex officio quod gero nec ꝑ On licet ne nec alium aliquid emo v ſi mihi ſit ſpecialiter conceſſum hoc dicit. Et vide quod plene notaui ⁊ dixi ſupra ſi certum petatur. l. principalibus. plenius. C. de cōtractidus iudi. l. vna. ⁊. C. de ſacro ſanc. eccle. auct̄. qui rem huiuſmodi. ⁊ aact̄. quibuſcūque. ⁊ ſi certum peta. l. penultima. ¶ Sed quis eſt calus ſpecialis in quo ex officio quis poteſt emere dic vt glo. ⁊ prima opinio verior eſt vt loquatur de conceſſione facia a lege non de conceſſione facta a principe quia lex improbat reſcriptum ſuper hoc concedi vt dicta l. vna de cōtractibus iudi. niſi in reſcripto diceretur non obſt. illa. l. vel aliqua. l. vt dixi infra de le. iij. l. ſiquis in princi. teſtamenti alia contraria ſigͣ. ⁊ ſoluit vt glo. in glo. quod forte in fine. Uel dic vt ¶ Seruitus fundo I aqueductus. dedua ipſum ſequit. ⁊ ſi nihil agatur hoc dicit non obſt. infra. e. l. in vendendo in principio. vt ibi nota. in. l. licet exira edes.ſ. venditas in. l. ⁊ qͣꝫ. ibi quod pro quia. ibi amiſſum eſt iacite vel ex preſſe. ¶ Si ꝯditio apponat̉ venditori ⁊ ſtet a B eo. per empiorem quo minus impleat̉ agi tur duplici reſpectu. vel ab eo ꝙ nō eſt impleta preſcriptis verbis vel ex eo ꝙ habetur pro impleta actione ex empto. hoc dicit ⁊ ad fi. cōcor. de ꝯdi. ⁊ de. l. iur̄ ciuili. jͣ. d̓ reg. iur. l. iur̄ ciuili. ⁊ per Dy. e. ti. c. cōſtat. per eum li. vi. ¶ Et ꝗs ſit bibliothecarius vide per Archi. lxiij. di. adrian. ⁊ in alphabeto ⁊ vide. C. de cōditis in orreis publicis. l. fi. ¶ Op. qꝛ aūt eſt con tractus īnominatus ⁊ non agitur ex empio. aut nominatis ⁊ non agitur preſcriptis ver. dic aut cōſideratur veritas quia vere non eſt impleta conditio nec venditio perfecia ⁊ eo reſpectu agit̉ non ex vendito ſed p̄ſcriptis verbis vt perficiat̉ ꝯͣctus ⁊ hic pre. ver. non naſcitur ex ꝯctu venditionis quia eſt nominatus ſed ex pacto appoſito iuxta ꝯͣctum ẜm Guil. vel dic ꝙ reſultat ex pacto vi. hic ꝯditionis tacite p̄ſumpto per hāc. l.ſ. vt emeres locum ſi decurio nes ⁊c. appoſito incōtinenti iuxta iſtum contractum venditionis de hoc vide quod dixi ſupra de pactis. l. ab eo ſi mera de iureiur. l. ſi quis cum debitore. ⁊. C. de pactis. l. in bone fidei ¶ Oppo. d̓ l. cum ab eo. sͣ. e. vbi defectus cōditionis adiecte in ꝯͣctu venditio nis viciat ⁊ non habet̉ pro impleta licet dependeat a poteſtate con trahentis. So. ibi erat collata cōditio in perſonam ꝯͣheniis tātuꝫ. hic ꝯͣhentes ⁊ alterius vt in ꝯͣrio no. ¶ Et hanc ſequit̉ Rij. ⁊ ē rō quia ibi in libero arbitris cōſtituit̉ ⁊ ideo eius voluntas expectatur ſicut quando eſt caſualis expectat̉ caſus. ſed hic non erat in ſuo libero arbitrio erat cōmiſſum. ideo non expectatur eius liberum arbitrium ſed ẜm cōditionis euentum vt ſi ſtet per eum ha beatur pro impleta. ſimile. C. de inſti. ⁊ ſubſti. l. ij. ⁊ de ꝯͣdi. ⁊ de. l. in teſtō. ⁊ hec ē vera ſo. ⁊ hanc ſequit̉ Ia. bu. ¶ In venditione fundi non menIttora ſarant̉ lutora hoc dicit ⁊ dic. vendi tio ad menſuram. Ibi computant̉ niſi aliud cōuenit ⁊ vide. sͣ. de re. diui. l. riparum. ⁊ de acqui. re. do. l. qd̓ in littore. ⁊. l. ſi epiſtolam.§. i. ibi ſolet per pactum expreſſum. ¶ Non lꝫ domum vel vilam deEnatū S ſtruere cā negociatiōis vel de vna in aliam tranſferre. Si cōtrafiat emptor ⁊ venditor punitur. hoc dicit ꝯcordat. C. de edifi. pri. l. ij. Ibi cogeretur emptor qui habꝫ rem ⁊ precium non ſoluit ⁊ hoc tollit cō trarium. ibi fiat vēditio ⁊ ſic perdat precium ⁊ rem in fi. predicto modo. ¶ Op. jͣ. de leg. iij. l. fideicōmiſſa.§. ſi quis illicite. So. cū queritur an edibus iniuncta poſſunt alienari vel legari dic aut eſt iniunctum vel hedificatum illicite. ⁊ tunc legari vel alienari pōt vt in ꝯͣrio. aut licite ⁊ tunc aut legatur ciuitati romane vel alij ⁊ pōt. jͣ. de le. i. l. cetera.§. ſed ⁊ ſi quis. ⁊.§. hoc ſenatus. aut legatur priuato. ⁊ tunc aut poſſunt auferri ſine leſione domus. ⁊ tunc aut erat affixa iempore legati ⁊ debet̉ ſaltim eſtimatio ẜm veram opi. notatam in dicta. l. cetera. in prin. ⁊ de hoc ibi vide quaſi per totam. l. lꝫ glo. notet ꝯͣrium ⁊ male. jͣ. ſo. ma. l. qui dotem. nec ob. l. ſi quis in quilinos: in prin. de leg. i. quia ibi non poterat teſtator ignorare ꝙ cenſiti nō poſſunt alienari ſine dolo quia eſſet ignorantia iur̄ ⁊ ſuꝑ pina que nō excuſat. infra de iur̄. ⁊ fac. igno. l. nec ſuppina. ¶ Itē in ip̄a. l. ſi quis inquilinos debet̉ eſtimatio expreſſa voluntate ieſtatoris vt ibi patet. aut non erat affixa tempore legati. ſed poſtea tunc aut in vita teſtatoris ⁊ legatum extinguit̉ adeo ꝙ ēt eſtimatō non debet̉ vt dicta. l. cetera.§. fi. ver. ſed ſi ita. lꝫ de eſtimatiōe. ibi non exprimat aut heres iniunxit ⁊ debet̉ eſtimatio vt. e.§. in fi. ⁊ le gibus ſequētibus predicta vera niſi auferri poſſint ſine leſione do mus quia tunc tꝫ legatum vt de leg. iij. l. nutu.§. fi. ⁊ de iſto ſenatus cōſulto. de quo loquit̉ hec. l. vide per Rofre. in materia ſena iuſconſulto. ti. de ſenatuſcōſulto emptꝭ. ¶ Et qūo puniat̉ ēptor ⁊ venditor ꝯͣfaciens dic aut emptor habet rem ⁊ precium ⁊ punit̉ in duplum fiſco vnum de ſuo aliud eſt precium venditori debitū cui ſoluere nō tenet̉ cui venditio nō tenuit. aut venditor habꝫ vtrūqꝫ. ⁊ ſimiliter preſtat duplum vt. sͣ. aut vnus habꝫ rem ⁊ alter preciuꝫ ⁊ quilibet ſoluit ſimplum. ¶ Item oppo. ꝙ non cā negociationis ꝓhibeatur vt. l. marcellus. j. de dona. inter vir. ⁊ vxo. dic ꝙ e ibi ē quedam ſpecies negocianōis vel dic vt ibi. ¶ Ultimo allegatur hec. l. ꝙ domus non debeatur deſtrui propter delictum. d̓ quo dixi ſupra cōmuni di. l. ſi is cum quo ⁊ in qōibus ſtatutoruꝫ.

De corraben etnde. ¶ Ut res fiat emptoris oportet pre L IS qum eſſe ſolutum. vel alumr ſauſfaciū hoc dicit ⁊ allegat̉ hec. l. ꝙ ſi ſtatuto mercatorū caueatur ꝙ nullus dei merces in credentia ⁊ vnꝰ acce pit fideiuſſorem vel pignora ꝙ non incidai in ſtatutum. ꝓ hoc. sͣ. de pig. act̄. l. ſi rem.§. oēs. vbi de hoc. ¶ Duas habet lecturas. ſecūda vera ibi E S cauſamiduſt decepuionem dimidiam luſſi precij. ¶ Cōcor. jͣ. de reg. iur. l imaginaria. ⁊ dd. expone imagnaria vi exponit. C. d̓ ieſtamētis. l. quoniā idignū. ¶ Sꝫ qūo ꝓbat̉ imagi naria quidā ꝙ ex ꝯiecturis ar. jͣ. ſo. ma. i. fil. e mee vbi de cōlecturis dixi in ꝯͣriū vr̄ ꝙ ꝓbari d̓beat ꝑ legitimas ꝓbatōes C. de diſtrac. pig. l. ⁊ qui ſub imagine. vbi de hoc dixi ⁊ qui ⁊ a ꝗ bus. l. ſed ſi mariius. in fi. ⁊ de dolo. l. dolum. in fi. ⁊ vide. jͣ. quibus mo. pig. vel ipo. ſol. ſicut re. cor.§. ſuperuacuū. ⁊. C. plus valere ꝙ agitur. l. emptione. ⁊. l. i. ⁊ in ſumma. e. ti. inter cōiuncias perſonas d̓ tacili preſumitur talis ſimulatio. C. de donat̉. l. datam. ⁊. jͣ. de donat̉. inter vi. ⁊ vxo. l. ſi non verum ꝯctum. ⁊. l. creditor. ⁊ de repudi is. l. dubium in fi. ¶ Sed nunquid ille qui fecit ꝯͣctum ſimulatuꝫ poteſt petere ꝙ declaret̉ ſimulatus. vr̄ ꝙ non. quia allegat turpitudinem ſuam. ſed dic cōtra vt in queſtionibus Rofre. xi. q. sͣ. d̓ adop. l. ſi poſt mortem. vbi de hoc. ¶ Et no. ꝙ venditor ſimulate ſuppoſitus dr̄ falius. jͣ. de in diem adiec. l. vbi autem.§. cum igitur ⁊ cōtractus ſimulatus nullus eſt ipſo iure. vt dicto ti. plus valere ꝙ ag. jͣ. de ritu nup. l. ſimulate. ⁊ de dona. inter virum ⁊ vx. l. vir mulieri ⁊ de aqua plu. ar. l. emptio. ⁊ de ac. ⁊ ob. l. contractus alienatio auteꝫ facta in fraudem non tꝫ ſed reuocat̉. jͣ. que in frau. cre. per totum. ¶ Et de ſimulatōe licita ⁊ illicita vide in alphabeio. ⁊. C. de iur. ⁊ fac. igno. l. cōſtitutiōes. ¶ Pactuꝫ d̓ ma I quis ſub hoc. nus inecuone ſi per ſtituat̉ reintegrat dominiū venditori ſi proſtituat̉ de mum poſt manus iniectionē. hoc dicit. Et raiō qua re ſolum primo venditori cōcedit ⁊ quia ſequentes venditores vi detur prouidere primo magis ꝙͣ ſibi. ¶ Et facit hec. l. ad queſtionem quando debitor facit pactum ꝙ liceat creditori ꝓpria au cioritate eius bona ꝙ hoc pacium etiam afficiat ſingularem ſucceſſorem de quo dic vi notaui ⁊ dixi. C. de pi. l. iij. ⁊ hic eſt ſpeciale odio proſtituentis. Iaco. butriga. Guid̓. de ſuꝫ. reprobat glo. ⁊ dicit ꝙ ſtatim tranſit dominium ſine apprehenſione odio proſtiiuentis. ¶ Diuide in quattuor partes. pri Omum. mō vierqꝫ ignorauit vſqꝫ ibi. ſin autem. ibi venditor tantum ſciuit ⁊ ideo plus graua tur qͣꝫ primo caſu. nam eius odio tenei venditio quā tacūqꝫ pars exiet. ⁊ hoc vſqꝫ ibi. ſimili quoqꝫ modo. ibi loquitur quando ſolus emptor ſciuit. ibi ꝙ ſi vterqꝫ. ibi vterqꝫ ſciuit vſqꝫ in fi. ¶ Sed quare non durat venditio reſpectu arce que eſt ma xima pars domus licet ſit combuſta vt infra de ſolu. l. qui res.§. aream. Reſpondeo quia hic non emit contemplatōe domus nec reſpectu ſoli ſed reſpectu hedificij tantum. ⁊ ideo cum nil ſuperſit de eo cuius cōtēplatōe celebrat̉ nō tꝫ vēditio ſic ⁊ in. l. ſequēti. cōtēplatione arborum ⁊ non ſoli fuit facta venditio. Iac bu. ¶ Uide. sͣ. l. ꝓxi. nec ob. jͣ. Rboribus. de peri ⁊ cōmo rei ven. l. ſi poſt. vt ibi notat̉. ¶ Habei duas le Um venderes. guras. ſcd̓a vera ⁊ dic fundum reſtitutum licet idem in vrbanis vt i fi. l. Et cōſtrue textum ſic. cum venderes fundum dixiſti non ita vt optimus ⁊c̄. non autem dicas ꝙ cauerit quia tunc te netur liberum preſtare. ⁊ dic ꝙ quedam ſunt ſubſtantialia venditionis. vt res ⁊ precium. ⁊ de his non loquitur hec. l. quedam natu ralia que veniunt ſine cōuentione. vt euictio niſi conirarium agatur quedam accidentalia vi ſecuitutes. ⁊ de his loquitur hec lex. aut enim debetur ex fundo vendito ⁊ exprimi debetur alias venditor tenetur aut ipſi fundo venduto debetur. ⁊ iſte ſine aliquo pacto iranſeūt ad emptorem ⁊ ne eas aon vtendo amittat debꝫ certiorari. ⁊ hic eſt effectus huius legis. ⁊. jͣ. e. l. in vendendo. Iaco. bu trig. ⁊ ſic patet ꝙ ſi vendo tibi fundum queꝫ habeo cōmune cum alio. ⁊ de hoc te nō certifico ꝙ videor iotum vendidiſſe non ſolū partem meam. ꝓ hoc infra de acquir. re. do. l. traditio. ver ſiquis igitur. ⁊ hoc verum quo ad preiudicium meum nō ſocij. vi ſupra ꝓ ſocio. l. nemo. ſecus ſi darem ex cauſa lucratiua puta legato vel donatione quia tunc ſolum ius quod habeo videor dediſſe vt in fra de lega.i. l. ſi domus.§. fi. vbi de hoc ⁊. e. ii. l. legatum. Quid ſi vendo rem que eſt cōmunis emptoris ⁊ alterius dic ꝙ tunc vi detur vendidiſſe ſolum pariem alierius vt dixi. jͣ. de lega. ij. l. me aius. quia ſue rei non eſt emptio vt ſupra eadem. l. ſue rei. Sicut in obligationibus ſic ī plu onſenſumnbus. rebus vendus electio ē debentis. hoc dicit. Ibi acceſſura in genere ibi cenium forie in fundo non ob. sͣ. e. l. labeo. e. l. cum in lege. vt no. Di. extra de regu. iur. c. in obſcuris. libro. vi. Item non obſt. sͣ. e. l. in prin. vt ibi no. ⁊ vide quod no. ſupra de condi. indebi. l. cuꝫ bis. ⁊ facit hec. l. ad qō̓nem cuiuſdam donatōnis in qua erai hec clauſula. Item donaui ſequentem inſulam que eſt iuxta dicta loca donata a meridie patte. ⁊ comprehenditur inter vias publicas. ⁊ habet quinquaginta brachia in longum nūquid per dictam clauſulam ⁊ coherētias appoſitas.ſ. infra vias publicas tota iuſula q̄ eſt. lx. brachia videatur donata. iſta lex videt̉ facere ꝙ ſolum quin quaginta brachia ſpecificata veniant in donatiōe vt infra de aci. emp. l. pe.§. fi. Oldra. tꝫ cōtrariū per. l. i. de le. i. l. ſi fundum ſub cō ditōe.§. ſi liberius ſecūdo reſpōſo. ⁊ de le. ij. l. cū pater qui filio. Et dicit multum referre vtrum donans incipiat explicare mētis cōceptum a nominibus deſignantibus numerum vel menſuram vt de le. i. l. ſiquis teſtamento in prin. an a nominibus deſignantibus certam ſpēm vel corpus determinatū cuius menſuram poſtea ad dit quia tunc adiectio menſure eſt loco falſe demōſtrationis que non viciat nec minuit illud cui addijcitur infra de le. i. l. ſi ſeruus legatus.§. qui quinqꝫ. de le. iij. his verbis.§. pater. de condi. ⁊ demon. l. demōſtratio. ⁊. C. de falſa cauſa adiec. l. i. ⁊. l. refert. ⁊ ſic eſt in ꝓpoſito. ⁊ videtur hoc terminari per. l. i. de act. emp. l. ſi venditor hominis. ⁊ ita tenei gl. ī. d. l. pe.§. fi. e. ii. de act. emp. in ſecūda ſo lu. Ol. in libro magno queſtionū diſputatarum queſtiōe. cclxviij. que incipit in conceſſione. Rem ſuam ſub conditione emere Xiſtimo. goieſt hoc dicu in fi. ⁊ iunc valebit emptio alias non. dic vt dixi. sͣ. e. l. non lꝫ. ibi patria ī quibus habet̉ affectio ſingular̄. sͣ. de m.nori. l. ſi ī em ptione. ibi a fſco vel ab alio diſtrahēte propter tributa vel alia de dita non ſoluia. ¶ Cuius rei non eſt cōmertium tenet qui neſclen S. vendito non quo ad rem ſed preiudiciū vendentis ſi emptor ignorat. hoc dicit cum. l. lideri hominis. jͣ. ea. Ibi exempto ⁊ dominus ſepulchri actione in factum. ⁊ hoc tollut contrarium. ¶ Res. ibi factuꝫ circa inieritū vel deterioratōꝫ. ¶ Nec liber nec ſeruus deUm ſeruo. der excedere fines mandaii. hoc dicit. ibi libera perſona eſt procurato. vel nuncio vendito: is ad ſic vendendum. 1 ¶ Copula ſui natura cui Undus ille.b. t pariem auritu iriſi ex hoc ſequatur abſurdum hoc dicit in fine. ⁊ pro par te ticij videtur non decreſcendi non ac creſcendi. sͣ. cōmunia predio. l. ꝓprium. nec ob. ſupra de verbo. ſig. l. penul. in fi. vt ibi no. Item non od. de liberali cauſa. l. liberos.§. ſi duo. qꝛ hic vnus principaliter contrahēs. ibi duo de iure accreſcendi. dixi quādo non petentium partes. l. vnica. Item intellige legē iſtam quando ticius erat abſens. ſi enim fuiſſet preſens eſſet ambobus ꝑ. d. l. pe. in fi. C. de ver. ſig. ẜm Bariolomeum de comnazano. c ¶ De natura venditionis ē vt do onuenſi minium iranſeat de naiura locationis non. ⁊ ea que ſunt de natura coniracius ipſum declarant. hoc dicit.

De cortaben. emptione. ¶ Ibi velut hic de na N vendendo turalibus ꝯiractuſloqui tur. ibi vſufruc. ⁊ ſi nollo hoc tollere neceſſe eſt fieri pacium in oppoſitum. ibi quidam ita hic loquit̉ de accidentalibus cōtracius. ibi preſtitum rei.i. feudo vēdito de nouo preſtari. ⁊ hoc tollit contrariū. nec ob. sͣ. de ſer. vr. pre. l. ſi arborem.§. fi. vt ibi colligitur in glo. niſi in caſibus in fi. ⁊ in alio. C. cre ditor̄ euic. pig. non debere per totum. In glo. idem ſi euincatur in fi. vel ibi ideo qꝛ legatarius habet ex cauſa lucratiua. Sed emptor ex cauſa oneroſa. Tho. ſ. predium venditum debeat ſer Si cum ſeruitus. quiuiem hic ſibi debetur. ⁊ vide quod no. ſupra de ſeruiiū. vrba. predio. l. binas edes. ¶ Quinius ruta ⁊ ceſa in venditōe nō veniūt hoc dicit. ¶ Res tranſit cum onere ſuo. Tienatio hoc dicit. ⁊ ad hoc ſepe allegat̉. ⁊ concor. jͣ. de diſtra. pig. l. ſi debitor de pac. l. ſi inter debitor. ⁊ de fundo do. l. i. exira de pig. c. ex liiteris. de deci. c. paſtoralis. ⁊ rō ē qꝛ nemo pōi plus iur̄ in aliū tranſferre qꝫ ipſe hꝫ de acquir. re. do. l. traditio. ⁊ extra de deci. c. nō ſit ab ho mine. ⁊ dic alienatio alicuius rei cuius ſit ꝯmertiū alias nō tranſiret. sͣ. e. l. liberi. ⁊. ll. ſequētibus. ibi apud nos alienātes. ibi ita ſolitū facit ꝙ no. C. ſi cōis res pig. data ſi. l. ij. ⁊ vide quod nota. C. de acqui. poſ. l. vlti. ⁊ infra de reg. iuris. l. quod ipſis. ¶ Cura ⁊ ſolicituI cum fundum. qd vendiionis taci te includitur etiam ſi expreſſe non dicatur. hoc dicit. Et dic ſi cum fundum.ſ. a te alij locatū. ibi culpa ꝙ dic vt iufra de ac. emp. l. iul.§. ſi fructibus. ⁊.§. in his. ⁊ qd̓ ibi no. ¶ Exponit glo. i. vbiqꝫ. Sed de natura eius habet I E¶E. remouere actum verbi. vnde verſus vult remouere fe re rem verbi vix retinere. ⁊ vide in alphabeto dictione fere. Et bre uiter dicit qui ꝓmiſit dolum malum abeſſe tenetur de dolo qui precedit cōtractum qui cōmittitur in cōtractu ⁊ quod requirit con traciū. ibi poſſidea.i. ab initio poſſidere incipiat ⁊ ſic tenet̉ actiōe exempto. ¶ Oppo. ꝙ tradere debeat vacuam. jͣ. de actionibus empi. l. ſiquis alienam. nec liberet̉ ꝓpter difficuliatem vt. jͣ. de ver bo. ob. l. cōtinuus.§. illud. So. hic venditor iam tradiderat poſtea redijt ad eum ⁊ non poteſt tradere vacuam. vnde actōe ex em pto nō tenetur ſed rei vendicatione vt hic. ſecus ſi nō tradidiſſet. quia tunc teneret̉ actōe ex empto tradere vacuam vt in cōtrario ⁊. e. ti. l. ij.§. vacuam. nec ꝓpter difficultatē excuſat̉ vt dixi. Alij di cunt aut querit̉ quid ꝯueniat ex natura cōtractus ⁊ dꝫ tradere va cuā vel inereſſe vt in ꝯtrarijs. aut cōuenit̉ ex clauſula doli ⁊ non pōt videri in dolo eū tradere. nō pōt vt hic. ⁊. jͣ. de here. ven. l. ij.§. nūc tantū. ⁊ hoc placet Iaco. bu. lꝫ prima glo. videat̉ ſequi aliam opi. lꝫ cōtrariū no. in. l. fundi in prin. jͣ. de acquir. poſ. ¶ Itē facit hec. l. ꝙ ſi vēditor nō pōt tradere ꝙ liberet̉ p̄ſtādo ītereſſe de quo plene no. ⁊ dicā. jͣ. de act. emp. l. i. facit ēt cū vltima glo. ad qōnes. quas notaui. sͣ. de arbi. l. inter caſtellanū. In glo. cū iā forte in apparatū antiquo Azo. non eſt hec dictio forte. ¶ Res conſideratur ẜm ꝙ ē ⁊ apUtilia paret ipe ꝯͣcius. b. d. cūl inlege. le. ibi ab aqua. hec p̄poſitio ab. ſeparationē notat. vi. jͣ. de act. emp. l. rō.§. ſi ꝑ vēditor̄. in fi. facit hec. l. ad. q. euulſe que pullulauit. de quo no. jͣ. de dā. infec. l. dāni. j.§. ſi is. ⁊ de act. ⁊ ob. l. obligationum fere.§. placet. ¶ Et inducit̉ hec. l. ad multas qōnes. primo ꝙ ſi moneta ſit mutata ſic ꝙ ſolui debeat il la que currebat tempore ꝯͣctus de quo plene dixi. sͣ. ſi cer. pe. l. cuꝫ quid. ¶ Itē ad qōnē que fuit parmē quodā monaſteriū locauerat granciā ſuā in qua erāt quattuor rōte molendinoꝝ ⁊ cōductor ꝯuenit preſtare modios.x. ꝓ qualibet rota molendini. iſte ꝯducior extruxit ibi vnā aliā rotā ꝓ quā monaſteriū petebat decem modios. determīatū fuit ꝙ nō teneret̉. ⁊ ꝓ hoc. C. de ẜui. ⁊ aqua. l. nō modus. hugo de la fontana. ¶ Itē ad aliā. quidam epiſcopꝰ ha bebat ep̄atum iuxta ſarracenos ⁊ limitatū. Rex caſtelle iuxia dictū epiſcopatū occupauit terrā ſarracenorū dicebat ep̄s ꝙ accreſcere debebat epiſcopatum. hec. l. allegabat̉ cōtra euꝫ. Mar. ſili. ¶ Item ad aliam quidam habebat ex priuilegio ꝙ in regno frā cie non ſolueret pedagium. poſt hoc regno accreuit quidam cōi tatis ille tranſiens per illum cōitatum ſe excuſabat a pedagio hec l. cōtra eum allegabat̉. ſed ꝓ eo allegabat̉ ⁊ bene facii. jͣ. de le. ij. l. peculium. de li. le. l. vlii.§. fi. ⁊ quorū le. l. ij. ¶ Ultimo allegabatur ad qōnem quidam habebat ſeruitutem hauriēdi aquam in predio vicini. poſtea ille vicinus ſumptibus ⁊ cura ſua in eodem fundo inuenit aliam aquaꝫ que non erat tempore cōſtitute ſeruitutis que febatur. an iſta aqua accreſceret habenti ſeruitutem ⁊ videt̉ expreſ lum ꝙ ſic. jͣ. de aqua quoti. ⁊ eſti. l. hoc iure.§. aquam. ¶ In ꝯͣriuꝫ no. e. ti. l. i.§. item̄ querit̉. ⁊ hoc eſt verum ſi aqua inuenia erat facto hominis. ſecus ſi naturaliter vt dicio.§. aqua. ⁊ ita reducit ad cocor. dicios.§§. dominꝰ Ol. ¶ In glo. vlii. in fi. ⁊ de acquirē. re. do. l. locus. ¶ Liberi hominis Iberi hominisa vendiuio inerigno rantes vel etiaꝫ ſi empior taniū ignoret. hoc dicit. Et cōcorsͣ. e. l. ⁊ liberi hominis. ⁊ intellige ꝙ tenet ven diuo non quo ad ip̄m liberum hominem nec eius preiudiciū. ſed quo ad obligandum ꝯͣhentes. ⁊ idem in re ſacra ⁊ religioſa in au ctē. de non alie.§. qꝛ vero. ⁊ ibi in glo. in caſu tamen tꝫ vendito liberi hominis. vt. C. de patribus qui filios diſtraxerūt per totum. ¶ Sed quare ē ſecus in ſtip. dic vtin glo. ⁊ inſti. de inutilibus ſtip.§. i. eſt ⁊ alia ratio quia iſte bonefidei cōtractus in quo viciū purgatur per act̉. ex eo cōtractu in ſtricti iur̄ per act̉. de dolo. sͣ. d̓ dolo. l. ⁊ eleganter.§. non ſolum. Ia. de ra. ¶ Pro declaratiōe Mperatores puius. l. vide quod no. ⁊ dixi. sͣ. de dolo. l. arbitrio.§. de eo. ⁊ de reg. iur. l. ſemper in ſtipulatōibꝰ. ¶ Et an licitum ſit cuilibet tenere huiuſmodi menſuras ad vtilitatem ſuam dic ꝙ cōtrahentes quādo emunt ⁊ emunt poſſunt cōcordare de menſura ad eorum volūtatem vt hic. ſi aūt loquaris de menſuris quibus publice omnes vtunt̉. tunc illas non lꝫ tenere niſi ſint approbate aucioriiate publica. argu. C. sd. l. cor. de fal. l. penulti. ⁊ expreſſus de fru mento alexandrino. l. ſcd̓a. li. xi. Et vide dicia. l. atbitrio.§. de eo. ſupra de dolo. ¶ Lex iſta reputata eſt difficilis. ⁊ per Acta mulios repenta ⁊ glo. eam bene declarai. ⁊ iō ex ſcriptis antiquorū ⁊ modernorū declarabo quo ad potero. Et primo hoc dicit ſummaria. ſuꝑ accidentalibꝰ ⁊ naturalibus ꝯͣctus pacta appoſita valent ex in teruallo ad excipiendū quādoqꝫ tamen ſi apponant̉ ſuꝑ ſubſtantialibus valent etiam ad agēdum. ¶ Uel ſic ⁊ idem eſt effectus pacta nuda ex interuallo in emptiōe ⁊ venditōe partium exceptōꝫ nō act̉. ī his q̄ ſunt naͣlia vel accidētalia ꝯͣciꝰ ſecꝰ in ſubſtātialibꝰ. pa ctū aūt cōtra naturā ꝯͣctus nō valet. x. q. i. c. ſic quidam. ⁊ ibi in gl. ⁊.xvi. q. i. c. ſi laicꝰ ⁊ ibi ī gl. e de cōduōibus appoſitis. c. i. in fi. ¶ Et hec lex diuerſimode diuidit̉. quidam eniꝫ principaliter di uidunt in duas partes. in prima ponit duas regulas. in ſecūda de clarationem earum. ſcd̓a ibi. ꝙ locum. Scd̓a ſubdiuidit̉ in duas in prima loquit̉ in pactis naturalibus. in ſecūda de ſubſtārialibus ſcd̓a ibi. an idem. ¶ Alij diuidunt principaliter in duas in prima loquit̉ de naturalibus ⁊ accidētalibus ꝯͣctus vſqꝫ ibi. an idem. ibi loqnit̉ in ſubſtātialibus vſqꝫ in fi. prima ſubdiuidit̉ in tres. quia pri mo ponūtur duo dicta vſqꝫ ibi veluti. ibi ponit exempla vſqꝫ ibi. Sed quo quidem caſu. ibi ponit determinationē vtriuſqꝫ dicti vſ qꝫ ad ver. an idem. Alij diuidunt in quattuor ꝑtes. primo ponit re gulam habētem duas partes. ſcd̓o eam determinat. tertio eā declarat. quario querit an locum habeat regula in ſubſtantialibꝰ cōtractus quelibet diuiſio bona. ¶ Ponit ergo regulas quarum prima eſt ꝙ pacta cōuenta ex interuallo iuxta ꝯctum appoſita ad detrahendum ineſſe vident̉ ſed ad adendum non vident̉ ineſſe. deinde dat exempla vtriuſqꝫ regule. ibi ꝙ locum habet. ⁊c̄. Tertio verificat ẜm regulam. ibi ſed quo quidem caſu quarto modo queſtionē. ibi an idem poſſi dici. ¶ Caſum in terminis ex predi ctis collige. nam exemplum prime regule ē. ſi vendo tibi fundum de adminiculis ꝯͣciꝰ eſt ꝙ caueas de euictiōe ⁊ de dupla in rebꝰ p̄cioſis ex inieruallo cōuenio ꝙ de euictione non caueas vnde vallet pactum quia eſt ad diminuendū. ¶ Exemplum ſecūde re

De cōtrabenemqrde. gule venditor cauere tenet̉ de euictione ſine fideiuſſdre ex interuallo cōuenit ꝙ cū fideiuſlore caueret valet pactum ad excipiēdū non ad agēdum quia ē ad adijciendū. vnde ex eo pacto nō poteſt emptor agere. Sed ſi venditor petat preciū ab eo excipiet ꝙ non tenet̉ ſoluere niſi caueat̉ cum fideiuſſore ſicut cōuenit. deinde facit qōnem nūquid idem ſit ſuper pactis appoſitis ſuper ſubſtātialibꝰ ꝯͣctus vt ſuper precio augendo vel minuendo dicit ꝙ non totali ter vr̄ receſſum a prima venditione ⁊ noua cōtracta. hoc dicit. ¶ Lr̄am expone pacta nuda. ibi vident̉.i. idē oꝑant̉ ꝙ oꝑarent̉ ſi in cōtinēti apponerent̉ qꝛ pariunt exceptionem non actioneꝫ. ibi que vero adijciunt.ſ. appoſita ex interuallo. ibi nō ineſſe.i. nō idem oꝑantur qd̓ oꝑarent̉ ſi ineſſent.i. ſi eſſent appoſita incōtinenti quia parerent tūc actionem ſed quādo ex interuallo tunc ſolam exceptionem ⁊ dic adijciūt ſuper his que non ſunt de ſubſtātialibꝰ cōtractus. ſed ſuꝑ naturalibus vel accidētalibꝰ. ibi veluti hic eſt exēplum prime regule quādo fiunt ad addenduꝫ ⁊ ſic ad agendum. ibi preſtet̉ cmptori a venditore. ibi non valet pactum predictum fa ctum ad adendum ⁊ per cōſequens ad agēdum qꝛ eſt nudum. ibi agente venditore vt ſibi preſtetur cautio de euictione cū fideiuſſo re ſicut cōuenit. ibi vires habebit iure exceptione agente vendito re ad precium. ibi aut idem.ſ. ꝙ dictum eſt. sͣ. de pactis appoſitis ſuper naturalibus ⁊ accidētalibus cōtractus. ibi poſtea.i. ex interuallo. ibi paulus notat.i. approbat quod ſequit̉. ibi manētibus.i. nō tradita nec precioⁱ ſoluto. ibi cōuenit per pactum habile ad inducē dum nouū ꝯͣctum vt. sͣ. de pactis. l. iuriſgē.§. adeo. ⁊. l. ſi vnus.§. pactus. ibi vr̄ ex qua naſcit̉ actio non ex prima. ⁊ ē ratio quare hoc caſu valet ad agendū ⁊ in precedentibus ſolum ad excipiendum quia ſubſtātialia emptiōis cōſenſu perficiūtur vt. sͣ. e. l. i.§. fi. Sed quando ſuper naturalibus vel accidentalibus ſolo cōſenſu nō veſtiumur omnino. ⁊ iō niſi alio mō veſtiantur cū ſicut nuda nō ꝓducit act̉. ſed ſolam except̉. vt. sͣ. de pactis. l. iuriſgentiū.§. igit̉ nu da pactio. ¶ Expoſita littera ꝓ eius declaratōe p̄mitto vnā qōꝫ cum vtrūqꝫ pactum.ſ. ſiue ad detrahēdū ſiue ad augendū appoſi tum ſuper naturalibus vel accidentalibꝰ pariat ſolam exceptioneꝫ vt pꝫ in lr̄a quare vnum dr̄ ineſſe. actui ⁊ aliud non. Reſpondeo ꝙ ſit ad detrahēdū etiaꝫ ſi incōtinēti apponeret̉ ſolam exceptionē induceret vnde interpoſitum ex interuallo idem facit. ⁊ ideo dicit̉ ineſſe ꝯͣctui. ⁊ idem operat̉ ac ſi ineſſet quod fit ad augenduꝫ. In cōtinenti appoſitum parit actionem ⁊ exceptionē ex interualio nō ſolam exceptōem. ⁊ ideo non videt̉ ineſſe.i. non operat̉ idem ac ſi eſſei.i. ac ſi incōtinētꝭ apponeret̉. ¶ Alij dicūt ꝙ facta ad deirahendum dant actionē paciſcenti vt liberet̉ ab eo ad quod tenebat̉ ſi pactum non eſſet. vt. sͣ. de iureiurā. l. ſed ⁊ ſi poſſeſſorē. ⁊ de libe. le. l. quod mihi. ⁊ hoc ſiue incōtinēti de quo cōſtat ſiue ex interual lo vt hac prima regula. ⁊ ideo dicūiur ineſſe qꝛ idem operant̉ ac ſi ineſſent qꝛ pariunt act̉. ⁊ except̉. facia vero ad augendum in cō tinenti appoſita dant actionem ex interuallo ſolum exceptionē ergo non vident̉ ineſſe quia non idem operant̉ ac ſi ineſſent.ſ. ſi incōtinenti appoſita forent. ¶ Si querat̉ que ſit ratio ꝙ illa que fiunt ad detrahendū ex interuallo appoſita dant actionem vt liberetur ẜm hanc vltimam opinionē que vero augent non. Reſpon deo hoc eſt fauor liberationis vt. jͣ. de act̉. ⁊ ob. l. arianus. Ol. ¶ Modo antequā ad alia trāſeam do vobis aliquas remiſſio nes vbi de materia huius. l. tractat̉ vt per Azo. in ſumma de pactis inter emptorem ⁊ vēditorem cōpoſitis in prin. ⁊.§. i. de pactis §. neſcitur ad Hoſtien̄. in ſumma de ꝯͣhen. emp.§. que ſit eiꝰ natu ra in prin. ⁊ de pactis.§. que ſint diuiſiones circa fi. verſi. item pactorum. ¶ Alia fiūt incōtinēti bene per Od. ⁊ Cy. C. de pactis. l. in bone fidei ⁊ in apparatu antiquo Azo. ſuper hac. l. ⁊ sͣ. de pactis. l. iuriſgen.§. quinimmno. ⁊.§. adeo. ⁊. jͣ. de act̉. emp. l. predia. ⁊ ſi cer. peta. l. lecia. circa fi. ¶ Et que ſini acceſſoria venditionis vide per Arebi. extra de rebus eccle. non alie. c. hoc cōſultiſſimo. lib. vi. tertia col ¶ Uenio ad ꝯͣria ⁊ primo op. lꝫ pacta apponantur ex interuallo pariunt actionē vi. C. de dotis ꝓmiſſione. l. ad exactionem cum ſi. in glo. allegatis. ¶ So. dic ꝙ regulariter pacta nuda ex interuallo nō pariunt act̉. vt hic. sͣ. de pactis. l. iuriſgen.§. ſed cum nulla. ⁊.§. quinimmno. vbi de hoc. ⁊. C. de pactis. l. legem in dicia. l. ad exact̄. cum ſi. eſt ſpeciale. ⁊ ratio ſpecialitatis in. l. ad exact̉. eſt fauor dotis ⁊ rei publice cuius intereſt mulieres eſſe do tatas. vi. jͣ. ſoluto ma. l. prima. ⁊. jͣ. de iure dot̄. l. i. ⁊. ij. Item eſt ratio ſpecialitatis in. l. ſiquis argentum. C. de dona. quia donatio ni bus vt plurimum meritis precedētibus fieri ꝯſueuerūt sͣ. ꝓ ſocio l. nec adiecit quia nemo preſumitur iactare. jͣ. de ꝓba. l. cum de in debito.§. i. ⁊ ideo nudo pacto valet donatio vi facilius ad virtu tes ⁊ liberalitates homines ꝓuocent̉. vi. C. de ſtatuis ⁊ imagi. l. vt virtutum. vel ideo quia ſi ſtatim nō teneret donans de facili peniteret ⁊ cōſilium mutaret quod eſſet iniquū in preiudicium do natarij vt. jͣ. de re. iur. l. non debet ⁊. C. mutare. e. ti. li. vi. ⁊ hac videt̉ tenere textus dicta. l. ſiquis argē. ibi cum enim ⁊c̄. ¶ Ad.§. ſem pretor inſtit̉. de act̉. eſt ratio ſpecialitatis vt ibi notat̉ vel eſt rō ſpecialitatis eſt in ꝯſtituta pecunia vbi ſunt multa alia ſpecialia vt. sͣ. de conſti. pec. l. cum qui.§. iull. ⁊.§. ſequentibus. ¶ Ad. l. pactuꝫ. jͣ. de pollicit̓. dic ꝙ ratio ſpecialitatis eſt fauor rei publice que multis alijs gaudet priuilegijs vt C. ex quibus ca. ma. l. res publica ⁊ de iure rei publice. l. rem publicā ⁊ ad. l. periculi de nautico fenore dic ꝙ ratio eſt quia eſt vnum ꝯͣ creditor pro debitore ſcꝫ ꝑiculum pecunie ſit creditor̄ quod eſt contra iur̄ rōnem. vt eo. ti. l. fene rator. ⁊ ſi cer. pe. l. incendium. ⁊ ideo aliud ꝓ creditore inducitur.ſ. ꝙ ex nudo pacto actio oriat̉ ar. sͣ. de iureiuran. l. eum qui ad. l. fru menti. C. de vſuris dic ꝙ rō eſt ꝓpter facilem mutationem precij in frumento vino ⁊ ſimilibus ẜm diuerſa tempora ⁊ loca. sͣ. de eo quod certo loco. l. ij. in fi. ⁊. l. ⁊ ideo. vnde facilius admittit̉ vſu ra ex nudo pacio qͣꝫ in pecunia cuius ſemper eſt eadem eſtimatio vt ſupra de in litem iur. l. in numis. ad. l. cōmunia. jͣ. de vſuris. dic quod eſt fauor rei publice que multos alios habet fauores vi dicium eſt. Alij ſoluendo ad omnia predicta dicunt ꝙ in eis eſt veſtitum pactum. l. auxilio. Ia. de ta. dicit ꝙ in dona. dote ⁊ pecūia conſtituta nullum eſt ſpeciale quia ſunt ꝯuentōes nomīate que nu do cōſenſu perfici poſſunt ⁊ ꝓducit actionē vt dicta. l. iuriſgen. in prin. sͣ. de pactis. d̓ hoc ſatis no. per Ci. Nico. indeciſa. ⁊ dixi di cia. l. legem. C. de pac. ⁊ plene dixi. d. l. iuriſgen.§. igitur nuda. sͣ. d̓ pac. ver. ſubſequenter. glo. enumerai. ¶ Item oppo. ꝙ ēt pactum in continēti appoſitum nō pariat actionem vt. sͣ. de viuris. l. quāuis cum pluribus alijs cōcor. in glo. magna circa medium nota tis. dic ꝙ regula eſt in contrarium ⁊ illi caſus ſunt ſpāles. ⁊ ratio ſpecialitatis in eis no. ⁊ de hoc vide ſupra de relig. l. quod ſi locus ¶ Item oppo. ꝙ pacta in cōtinēti appoſita nō pariant nouam. ſed veterem informent vt. d. l. iur̄nen.§. quinimo vbi de hoc. So. informant vt ibi ſi inueniūt ꝙ poſſint informare alias ſolum pariunt vi hic. ⁊ de hoc da duo exempla vt glo. ẜm tamē exemplum de dona. nō placet Iaco. bu. quia ſicut olim nō valebat in ſe donatio ita non poterat pactum veſtire vt infra de dona. l. nuda. ¶ Ultramontani dicūt aūt ꝯtractus ſit principaliter vnius fauo re ⁊ pactum ſit fauore alterius. iunc nō informat ſed nouam pre. ver. parit nō per coherentiam ꝯtractus ſed per relationē pacti ad pactum tāquam ex ꝯtractu innominato. ⁊ ſic interuentū rei veſtia tur. Inter que veſtimēta eſt magna differētia quia illud quod ve ſtitur coherentia contractus ſtatim veſtitur. ſed illud quod veſtitur rei interuētū pōt dudum poſt ex interuallo veſtiri. cum hoc cōcor. glo. bene intellecta. C. de pac. l. petens. vbi de hoc ꝑ Ci. et me. Veſtitur ergo hoc caſu interuētu rei nō coherentia cōtractus aliquando ꝯtracius ſit fauore vnius ⁊ pactum in fauorem veterē informat ⁊ nouam p̄ſcriptionem verbis parit. ¶ Uliramoniani in̄ dicūt ꝙ ſolū informāt qꝛ cūp̄. v̓. det̉ in ſubſidiū. ceſſat vbi ꝯpe tit veiꝰ īformata ſꝫ n̄i ē verū qꝛ hic. p̄ſcrip. v̓bis det̉ ſubſidium. Et dato ꝙ eſſet verum adhuc ambe competerent. quia veniūt ex di uerſis fontibus. nam informata venit ex principali cōtractu prout pactum ei ineſt vt ſupra. ſi cer. pe. l. lecta. vbi dicebam ⁊ p̄ſcrip. ver bis naſcitur ex ipſo pacto ꝯͣctus coherentia roborato ⁊ veſtito ali quādo principalis cōtractus ſit gratia vtriuſqꝫ vt eſt venditio. ⁊ hoc caſuẜm omnes pactum in cōtinēti appoſitum nouam parit ⁊ veterem informat. vi. C. de pactis inter emp. ⁊ vendi. l. ij. ⁊ plene dixi. d.§. quinimo. ⁊.§. igitur nuda. ¶ Item oppo. ꝙ preciuꝫ nō ſit de ſubſtātia emptionis. vt. sͣ. e. l. nec emptio. dic ꝙ res eſt d̓ ſub ſtātia vt in cōtrario ⁊ precium vt hic cum concor. Et ꝙ hie dicit̉ de pacto facto ſuꝑ augēdo vel diminuēdo precio idem dicas de re augenda vel minuēda vt. d. l. iur̄gen.§. adeo. sͣ. de pac. ¶ Itē oppo. ꝙ nec res nec precium ſint de ſubſtātia ſed conſenſus vt. C. e. l. ii. ⁊. iii. ⁊ sͣ. e. l. i.§. fi. dic̄ ꝙ res ⁊ precium ⁊ ꝯſenſus ſunt de ſubſtantia vt dictis legibus ꝓbatur. ¶ Item oppo. de prima parie

De cōhaben emptione. l. ad ſecūdam partem. nam in prima parte ꝙ expacio appoſtio ex interuallo poſt cōtractum initum nō producitur acuo in ſecūda parie dicitur ꝙ ſic. So. in prima parte loquitur quādo paciuꝫ ap poſitum reſpiciebat quedā adminicula ꝯͣctus in ſecūda ſuſtātialia vt infra plenius declarabitur. ¶ Item oppo. ꝙ ex hoc pacto nō inducatur nouus cōtractus ſꝫ remaneat veius tamē reformatus a pacto vi ſupra de pac. l. ſi vnus.§. ſed ſi pactum. ⁊ l. emptorum. So. dicit Mar. aut agebatur inter ꝯtrahētes ꝙ recederetur a pri mo ⁊ receditur vt hic. aut nihil eſt actum ⁊ remanei primus refor matus a pacto vt in contrarijs. Io. econtra ꝙ niſi aliud actum ſit videtur receſſum a primo per hac. l. ⁊. jͣ. de reſcin. vendi. l. ij. Azo. volens eos ꝯcor. dicit ꝙ ſi pactum erat incōtinēti. appoſitum locum habeat opi. Mar. quia tunc nō vident̉ partes aprimo contractu velle recedere ex internallo. ⁊ iunc ſit vera opi. Io. quaſi vi deantur tunc velle a primo recedere ar. jͣ. de condi. ⁊ demon. l. naꝫ ad ea. ¶ Odoſ. totum ecōtra ad id quod dicit Azo. ⁊ ꝓ hoc in ducit infra de manu. teſtamēto. l. ſtichus īmo pāphilus. ⁊ de here. inſti. l. ſi ita. ⁊ ad. l. Azo. reſpondet ꝙ loquitur in vltima voluntate que non in toto equiparat̉ cōtractibus. Sed cerie ⁊. l. domini Odot. in vltimis volūtatibus loquūtur. ¶ Alie etiam oppo. cir ca hoc ſunt de quibus per Ci. C. de pac. l. pacta nouiſſima. Aliqui moderni dicunt primo auendi debere mentem cōtrahentium ⁊ ei ſtari ſi de ea conſtet. ſi non recurrendum ad verba argu. l. non aliter. de lega. iij. ⁊ ſi ex verbis non colligitur tune recurritur ad cō iecturas. verum ex cōiecturis noluerūt recedere a prīo contractu. vel non. verbi gratia ſi dixit venditor vendo tibi ꝓ. x. iunc qꝛ ſtatim ſe correxit ꝓcedit opi. Odoſ. ſi ſint renouatiua primi contractus. verbi gratia illud quod vendidi tibi ꝓ. x. vendo ꝓ. xx. iunc inducūt nouū cōtractum. vel ſi ſunt reformatiua vt remitto tibi x. de precio in quo teneris tunc reformāt primū cōtractū non indu cunt nouū in dubio poteſt ꝓcedere opi. Azo. vt ſi ſint in continen ti appoſita non inducūt actum nouū alias ſic vt. d. l. nam ad ea de condi. ⁊ demon. ⁊ dicam infra in diſtinctōe. ¶ Item oppo. qd̓ etiam ſi pactum non reſpiciat ſubſtātialia cum pariat actionē vt di cta. l. ſecūda. C. de pactis inter empt̉. ⁊ vendi. ⁊ dicta. l. iuriſgen.§. quinimo. ſupra de pactis. Solu. aut pacium quod nō reſpicit ſub ſtantialia contractus apponit̉ in continēti. iunc ex eo ꝓducūt̉ due act. ẜm glo. vna que appellatur actio ex eo contractū informata a pacto. ⁊ ad id quod deuenit in pacto ex iſta non oritur exceptio ſꝫ ex ipſo contractu vt predictum eſt. vt. jͣ. de nouatione. l. ſi ſtipulatꝰ. §. cum enim. ⁊. C. de re. permuta. l. ex placito. alia eſt preſcrip. ver. que oritur ex pacto veſtito coherētia contractus vt infra dictum ē ſed ſi eſt pactum appoſitum ex interuallo tunc ex eo non orit̉ actō vt dictum eſt. quod producit act̉. dicit Pe. eſſe verum ſi ad ꝓducendum actionem ordinetur. alias non quia actus agentiuꝫ nō producūtur vltra intentū ſupra ſi cer. petatur. l. non omnis. glo. te net quod etiam ſi ad hoc nō ordinetur ſed ad except̉. nam actio nē inducit vt liberetur paciſcens. vi. l. ſed ⁊ ſi poſſeſſori. de iureiurando. ⁊ de libe. lega. l. quod mihi. ⁊ dixi ſupra poſt expoſitionem littere. ⁊ dic vt in glo. ¶ Item oppo. quod pactum non informet. quia quod non eſt non poteſt informari ſupra ſi cer. petatur. l. eius qui in ꝓuinciam ad finem. Sed poſſibile eſt contractum eē celebratum ſub conditione ex quo non oritur obligatio vel actio. niſi in conditionis euēium. vi. l. cedere diem. de verbo. ſigni. ergo non poteſt informari actio que non eſt. ¶ Item dicit glo. poſſibile eſt quod vendidi de preſenti ſed cum pacto quod ſi pluris venderes quod ad illud mihi teneris. nūquid ad hoc poteſt dici actio informata. certe non cū adhuc ſit inpendēti an̄ plus vendas alia ēt exempla ponit glo. vnde dic ꝙ informat illud quod poteſt informari. ⁊ ſi non poteſt informare actionē qꝛ non eſt nata informat cōtractū ⁊ conditionē vt quādo actio orietur agat̉ ex ea ẜm formā ꝯuētōis ⁊ pacti. vt. l. lecta. sͣ. ſi cer. pe. ⁊. l. petens. C. de pac. vbi de hoc ēplenius dicam infra in qōnibus ver. mō expedit. ¶ Collige ergo ſic pactorū quedā fiunt ſuꝑ ſubſtātialibus ꝯͣciꝰ q̄dā ſuꝑ naturalibꝰ quedā ſuꝑ accidētalibus ſeu ꝓrſus extraneis ſubſtātialia ꝯͣctꝰ ſunt ſine ꝗbus ꝯͣctus ꝑfici vel ſubſiſtere nō p̄t ſic ēptio ſine ꝯſenſu ⁊ re ⁊ p̄cio vi. sͣ. e. l. i.§. fi. ⁊. l. ij. ⁊. l. nec ēptio naturalia ſunt que fieri debēt de natura ꝯtractus. vt ꝙ res tradat̉. ⁊ de euictōe caueat̉. vt. jͣ. de actōe emp. l. emptor. ⁊ de euic. l. empto ri accidentalia ſunt ſeu prorſus extranea ſunt ſicut ſi iuxta contra ciū appono paciū ꝙ vadas ꝓ me romā. Quidam tamen dicunt naturalia eſſe que dixi ſubſtantialia ⁊ pro ſe habēt. sͣ. de pactis. l. iu riſgen.§. quinimmno. de hoc non mulium curo quia naturalia poſſunt accipi multipliciter. ¶ Modo de ſingulis videemus ⁊ pri mo de appoſitis circa ſubſtantialia ⁊ dic aut fiunt ad tollendum ex toto ꝯcium aut ad augendum vel minuendū. primo calu omnibus integris.i. quia ꝯͣcius erai perfectus ſolo cōſenſu ⁊ ſolo cō ſenſu diſſoluit̉ vt hic. sͣ. de pactis. l. abemptione. et quando liceat ab emptione diſcedere. Si vero omnia non ſunt vt qꝛ ꝓceſſum ē ad traditionem rei vel ſolutionem precij. iunc ſolo cōſenſu reſolui non pōi. ſed neceſſe eſt ꝙ omnia in priſtinū ſtatum reſtituant̉ puta ꝙ emptor retradat rem venditori ⁊ venditor eidem reſtituat p̄ciū vt dictis legibus. Si aūt pactum factum eſt non vt in totum iolla tur ꝯctus ſed ſolum in ꝑte recedat̉ vt ſuper agendis vel diminuē dis re vel precio ⁊ cum vendidiſſem fundum iugerum pacto cōuenit ꝙ vendita eſſent ſolum quinquaginta vel ecōira. vel cū precium eſſet centum cōuenit ꝙ centum cantū quinquaginta vel ecō tra. iunc non diſtincto vtrum incōtinenti vel ex interuallo valet ta le pactum quia ſemper eſt veſtitum. ſicut eniꝫ pōt fieri venditio ila t reuocari vel reformari vt. hic in ver. paulus notat ⁊ sͣ. de pactꝭ. l. iuriſgen.§. adeo. vbi de hoc. ¶ Sed tunc dubitat̉ virum agat̉ ex primo ꝯͣctu vel inducat̉ nouus. ⁊ in hoc varie ſunt opiniones vt dixi. sͣ. in oppoſiiōibus ver. item op. ꝙ ex hoc pacto non inducatur nouus ꝯͣctus ⁊ dici poſſet ꝙ vbi ẜm pactum ē de diminuēdo precio vel re. tuuc non eſt neceſſe agi ex ſcd̓o qꝛ primum ſufficit cum in maiori ſumma inſit minor. Sed vbi ẜm pactum eſt de augēdo iunc non poſſet agi ex primo quia ſecūda ſumma eſt ma ior ꝙͣ prima. ⁊ tunc neceſſe eſt agi ex ſecūda. ⁊ pro hoc infrad̓ ver. obliga. l. qui vſufructū. Sed contra hoc facit hec. l paulus notat vbi indiſtincte dr̄ ꝙ noua emptio interceſſiſſe vr̄ quaſi ſecūda tol lat primam. ⁊ eam nouet. Sed cum hodie non fiat nouatio niſi ex preſſe agatur vi. C. de nouat̉. l. ſi forte fecunda non tollit primam ⁊ ita agitur ex prima informata tamen a ſecunda. Sed hoc videt̉ abſurdum quia qua ratione vna informat aliam eadeꝫ ratione. ⁊ econuerſo illa aliam. arg. jͣ. de fideiuſſo. l. generaliter. Sed poſſꝫ dici ꝙ minor ſecūda informat maiorem vt predixi non econtra.hoc ſunt etiam alie opi. vt predixi. ¶ Sed certe hec concertatio potius eſt ſubtilis qͣꝫ vtilis quia ſiue agatur ex prima ſiue ex ſecun da ſemper agitur ẜm formam ſecundi pacti. ⁊ ita idem eſt effectꝰ ⁊ ſic explicitus eſt primus articulus de pactis appoſitis circa ſub ſtantialia contractus ¶ Nunc agemus de pactis appoſitis ſuper naturalibus contractꝰ vel accidētalibꝰ ſeu prorſus exiraneis. lꝫ enim inter ſe differant cum idem ius in vtriſqꝫ ſeruatur ⁊ naturalia cōtractus vt predixi que fieri debent ex natura cōtracius vt ꝙ res tradatur ⁊ de euictione caueatur. Nam venditor de euictione tenet̉ etiam ſi non caueat̉ vt. jͣ. de act̉. emp. l. ex empto. ⁊ de euict̉. emptori. ſi ſuper hoc fiat hoc fiat pactum vt ꝙ fideiuſſor det̉ vel de dupla ꝓmittat̉. hoc eſt paciſci ſuper naturalibus cōtracius vt jͣ. de euict̉. l. ſi dictꝭ. ⁊ dicta. l. emptori.§. primo. Item poteſt dici in locato de natura cuius eſt ꝙ locator patiat̉ cōductorem vti frui per ſe ⁊ ſuos vt. jͣ. locati. l. ex cōducto. ⁊. l. ſi fundum. ⁊. l. ſe. ⁊. l. hec diſtinctio ſi ſuper his aliter paciſcant̉ eſt pactum ſuper aaturalibꝰ cōtractꝰ lꝫ quidam iſta que dixi naturalia eſſe ſubſtantialia ⁊ pro ſe adducūt. sͣ. de pactis. l. iur̄gen.§. quinimo. ver. idem̄ reſponſum. Ibi extranaturam cōtractus ſed expone vt ibim glo. ⁊ extra ſubſtantiam. ⁊ ideo eorum opinio falſa eſt quia venditio poteſt eſſe ſi ne euictōne vt ſi actum eſt inter cōtrahentes vt. jͣ. de act̉. emp. l. ex empto. in fi. vel ſi emptor fuit ſciens. C. de euict̉. l. ſi fundum. ergo euictio non eſt de ſubſtantia cū ſine ea cōtractus ſubſiſtere poſſit pacta ſuper prorſus extraneis ſunt que nullo modo cōtingūt contractum vt ſi in venditione conuenit ꝙ faceres foueam mihi vel ires pro me romam vt predixi. ¶ Et circa iſta pacia varie fuerunt opi. prima fuit Plac̄. qui tenuit ꝙ ſi fiant incōtinenti ad agē dum pariunt act̉. ⁊ excep. quia cui damus act̉. ⁊cͣ. vt. l. i.§. qd̓ ait. jͣ. de ſuperſi. Si autem fiat ad excipiendum ſiue incontinēti ſiue ex interuallo parit ſolam exceptionē non act̉. ꝓ Plac̄. facii. sͣ. d̓ eo per quem fac. erit. l. i.§. ſi reus. ⁊ vt in poſſ. le. l. i.§. ſi debitori. Sed ꝯͣ Pla. eſt quia quādoqꝫ illud quod ſit ad excipiendum parit act̉. vi. jͣ. de libe. le. l. quod mihi. ⁊ sͣ. de iureiur. l. ſed ⁊ ſi poſſeſſori. ver. ꝓinde. ⁊ quod me. cā. l. metum.§. ſed ꝙ pretor. ¶ Alia ē opi.

De cōfrabenemuide. Pl. in oppoſitiōibꝰ ſuis dicens ꝙ pactum appoſitum ſuper naturalibus ꝯͣctus incōtinenti parit nouam act̉. preſcriptis verbis. ⁊ veterem informat quia tale pactum non cōungit ꝯͣctum puta ꝙ vadas pro me romam ſi bene parit nouam preſcriptis ver. qꝛ age re poſſum vt vadas pro eius opi. facit. C. de donat̉. l. legem. ⁊. l. cum res. ⁊ ideo eſt ẜm eum naturalis quia ſi pacium apponatur ſuper naturalibus equitas ſuadet ꝙ vetus informetur ad ea que deuenerunt in pactum quia ſunt de cōtingētibus cōtractus puta vt euictis preſtet̉ certo modo vt cum fideiuſſoribꝰ. Sed quando prorſus extraneis non informat̉ quia non eſt neceſſe quia non ē de cōtingētibus ꝯͣcium. eius lamen opinio reprobat̉ per. l. tenet̉.§. i. d̓ act̉. emp. ⁊. C. de pactis inter emp. ⁊ ven. l. ij. ¶ Tertia opi. ē Io. ⁊ Azo. Et cōiter tenet̉ ꝙ ſiue pactum apponat̉ ſuper naiuralibꝰ ſiue ſuper accidētalibus ſiue ꝓrſus extraneis ſi apponat̉ incōtinē ti nouam parit ⁊ veterem informat vt dicta. l. ij. C. de pactis inier emp. ⁊ ven. ⁊. l. tenere.§. primo de act̉. emp. ⁊. l. ſi ſterilis. in princi. ⁊ §. ſi tibi. ⁊ sͣ. ſi cer. pe. l. lecia. nec ob. ll. allegate per Pi. qꝛ lꝫ in eis dicat̉ ꝙ nouam acttonē parit non per hoc negat̉ quin veterem in formet. vnde cōcordando leges predictas oporiet ꝙ dicamus ꝙ nouam parit ⁊ veterem informat ꝙ verum ſi quam inuenit informandam vt infra ſubijciam. ¶ Si aūt apponit̉ ex interuallo non parit act̉. regulariter. fallit in caſibus hic in glo. notatis in ꝙ bus pactum. nudum parit actionem ⁊ rōnes ſpecialitatis ſupra di xi. ¶ Item fallit ꝙ incōtinēti appoſitum quandoqꝫ non parit ac lionem vt in caſibus in glo. notatis. ⁊ ſupra dixi in oppoſitiōibꝰ in prima ⁊ ſecūda oppōe. ¶ Sed quid eſt informare veterē actio nem dic ẜm Io. ⁊ Azo. ꝙ eſt nouam formam ⁊ qualitatem ei attri buere vt ſi vendo tibi rem ⁊ facimus pactum ꝙ de euictōe caueā cum fideiuſſore. hoc eſt nouam formam act̉. veterī dare quis nō tenebar cauere cum fideiuſſore vt predictū eſt. Item dat nouam qualitatem quia illa actio que erat bone fidei efficit̉ ſtricti iuris ꝓpter pactum quia dat̉ loco actionis pre. ver. que orit̉ ex pacto ⁊ ē ſtricti iur̄. ⁊ iō ſapit eius naturā. sͣ. ſi quis cau. l. ſi eum.§. qui iniuria rum. Sed hoc vltimū nō placet Odoſ. qꝛ nō eſt reꝑire iur̄ cautuꝫ ꝙ actio bone fidei efficiat̉ ſtricti iuris. ſꝫ ecōtra ſic vi. C. d̓ rei vx. act̉. l. vnica.§. i. ⁊. ij. ⁊ inſti. de actōibus.§. actionū. ⁊. jͣ. e. l. fundi ꝑtē. in fi. ¶ Item querit ip̄e Odo. vtrum per talia pacta informetur actio ⁊ obligatio vel alterum im̄. ⁊ ſi dicat̉ ꝙ virunqꝫ quia actio oritur ex obligōe vt. sͣ. de ꝓcur. l. lꝫ.§. ea obligō vr̄ ſequi incōueni ens qꝛ ſi eſt pactum appoſitū ꝙ ſcribas. C. iuxta ꝯͣctum venditio nis. hoc nō cōſueuit vendi ſꝫ locari. ⁊ ſic vr̄ ꝙ nec obligō nec actio informet̉. Si dicatur ꝙ ſola obligatio ⁊ non actio informetur nec hoc ꝓcedere videt̉ qꝛ ſic eſſet ſola naturalis que eſſet iuefficax ad agēdum vt. jͣ. de act̉. ⁊ ob. l. naturalis. ſi dicat̉ ꝙ ſola actio informet̉. nec hoc ꝓcedere vr̄ qꝛ actio non pōt eſſe ſine obligōne cum ſit eius mater vt dicto.§. ea obligatio. ipſe tenet ꝙ informetur vtrūqꝫ. nec ob. ꝙ non cadat in venditione ſed in locatiōe quia licet ſui natura non ſit venale cum viriute pacti in conſequētiam venit ⁊ eſt venditionis quia aliter non fuiſſet facta venditio niſi ſub hoc pacto vt ſupra. e. l. hec venditio. ⁊ infra. e. l. fundi partem. ⁊ licet precium debet conſiſtere in pecunia cum loco partis precij ſuccedit illud quod deuenit in pactum vi. C. de reſcin. ven. l. precij. ¶ Modo expedit vt declaremus per exēpla verba Bul. ꝗ dixi ꝙ nouam parit ⁊ veterē informat ſi quam reperiat informādam vt dicta. l. iur̄gen.§. quidīmo. sͣ. de pactis. nam quādoqꝫ nul lam reꝑit informandam ⁊ ponit exemplum in donatiōe ẜm antiqua tempora ẜm que ex pacto donatiōis non oriebatur actio vt infra de donat̉. l. eum qui. vnde ſi donare tibi cōueni ⁊ tu conueniſti ſcribere librum ex iſto pacto incontinēti appoſito oritur actio preſcriptis verbis. ſed non informatur vetus quia nullam inuenit informandam. ſed iſtud exemplum nec iure veteri nec nouo videtur poſſe defendi. quia ẜm iura vetera ex pacto donatōis actio non orietur cum ſit inefficax non pacto iuxta eam appoſito to bus vel veſtimētum aliquod ac cōmodare vt act̉. pariat infra de verbo. obliga. l. veluti. ⁊. l. generaliter ẜm iura noua non poteſt ꝑdere quia hodie ex pacio donationis oritur actio vt. C. de donatio. l. ſi quis argen. ergo pactum luxta eam appoſitum veterē informat cum eam inueniat informandam. hoc dicit Bulga. poſſe defendi vbi donatio incepit a traditione. Ibi enim pacium appoſitum non reperit actionem nec obligationem informandam. ⁊ ideo non informat. vi. C. de iure dot̄. l. prima. ſed ⁊ iſtud nō videtur bene dictum. quia vbi donatio incipit a iraditione obligatio natiua precedit traditionē ſicut ⁊ ſi venditio inciperet a traditione. vnde pactum in cōtinēti appoſitum informat ſi cut ſi preceſſiſſet vēditio ⁊ ſecuta eſſet traditio. nam ſemper conuē tio de donādo vel vendēdo fiagitur preceſſiſſe. jͣ. de acquir. rerū do. l. nūquam. vnde Io. ⁊ Azo. ponūt exemplum in vēditōe con ditionali. vt vendo tidi fundum ſub condione ſi nauis ex aſia ve nerit ⁊ ſtatim ſit pactum ꝙ vadas ꝓ me romā. iſtud pactum no uam parit ſed veterem nō informat quia nullā inuenit informandam ante cōditiōis eueniū vt. jͣ. de verbo. ſigni. l. cedere. ¶ Sꝫ cō tra hoc videt̉ ꝙ ex pacto etiā pendēte cōditione poſſit agi. jͣ. de pericu. ⁊ co. rei ven. l. quod ſi pendēte. ⁊. l. ſi in venditione. ſꝫ leges ille nō dicūt ꝙ agatur pēdente cōditōe. ſꝫ dicunt̉ ꝙ pactū valet ⁊ eodem modo reſponderi poteſt ad. l. hec vēditio.§. fi. sͣ. e.ſ. ꝙ pactum valet nō tamē agit̉ ex eo ante euētum ꝯditōis. Item in il lis legibus ẜm Odo. fiebat pactum ſolum ad excipiēdum.ſ. vt pe riculum peruneret ad emptorem. ⁊ ideo nimirū qꝛ omne pactum quātūcūqꝫ nudum exceptionē parit Et ideo dicit ꝙ dominus ſu us dominus Iaco. bald ponebat ſic exemplū. mutuo tibi centum ⁊ in cōtinēti paciſcar ꝙ ſcribas mihi codicem. tale pactum nouā parit ſed veterem nō informat. quia nō inuenit informādam. qꝛ ex mutuo certi cōditio que datur ſolum ad certam. ⁊ illud quod de uenit in pacto de ſcribēdo. C. eſt factum. ⁊ ſit incerium ad qd̓ nō poteſt dari certi conditio. vt. sͣ. ſi cer. pe. l. ſiquis certum. ¶ Sed ⁊ iſtud exemplum reprobatur quia lꝫ certi cōditio detur ad certa tamē ſi pactum apponat̉ ſuper incerto format̉ a pacto ⁊ datur ad illud quod in pactum deuenit vt. jͣ. de aci. em. l. ex exempto ⁊. l. tenetur.§. ī. ad hoc vide. sͣ. de pactꝭ. l. ſi tibi. x. ¶ Dominus autem Odoſ. hoc modo exemplificat obligaui tibi pignori codiceꝫ me um cōuenio in cōtinenti ꝙ ſcribas mih. ff. hoc pactum non infor mat veterem quia nō inuenit informandam. quia pignoratitia nō naſcitur niſi ſoluta pecunia. vt. sͣ. de pigno. ac. l. ſi rem.§. omnis. ¶ Item ponit aliud exemplum. do tibi dotem ꝓ filia mea in cō tinenti paciſcar ꝙ vadas ꝓ me romam tale pactum nouam pa rit ſed veterem nō informat. qꝛ actio de dote dat̉ ſolum ſolu. ma trimonio vel viro ad inopiam vergente. vi. C. de iure do. l. vbi ad huc. ⁊ de preſcript̉. xxx. anuo. l. cum notiſſimi.§. illud. ¶ Item querit glo. ſi vendidi tibi rem cum certis paciis. Et pacia nō ſeruentur an poſſim agere rei vendit̉. ¶ De hoc dic vt in glo. vel dic clarius aut venditor tranſtulit dominium in empiorem et tunc non poteſt rei vendi. cum detur domino. vt. l. in rem. fallit in caſibus in quibus ex pacio retrauſfert̉ dominiū qui no. hic in glo. ⁊. C. de pac. l. traditōibus. aut nō trāſtulit dominiuꝫ ⁊ tunc poteſt rei vendi. agere vt dictis legibus. ¶ Sed nūquid pariat ꝯditionem ob cām ſi non fiat ꝙ cōuenit. verbi gratia. vendo tibi fundū ⁊ trado ⁊ ſtatim paciſcor ꝙ facias mihi foueam. ſi nō facis nunquid repetere poſſum fundum. Mar. dicit ꝙ ſic per. l. ex empto. §. ſi is qui vina. ¶ Glo. tenei cōtrarium ⁊ dicit ꝙ in cōtractibꝰ nominatis nō habet locum cōditio ob cām. vt. sͣ. de cōdi. ob cau ſam. l. fi. ⁊. jͣ. de re. permu. l. i. in fi. nec ob.§. ſi is qui vina. quia ibi agitur cōditione ob cām. ⁊ quod ſit cōtractus per ſe. sͣ. e. l. quod ſe pe. ⁊. C. de fide inſtru. l. ꝯtractus. ¶ Fallit in donatōe. vi. C. d̓ do natio. que ſub modo. l. i. ⁊ de hoc vide quod dixi dicta. l. fi. sͣ. de cō di. cauſa da. ⁊. l. ſi pecuniam. in prin. ¶ Item quero an actio pre. ver. que oritur ex iſtis pactis appoſitis circa naturalia vel accidē talia ꝯtractus detur ad reſoluendum totum ꝯtractum vel ſolum ad implēdum quod cōuenit. ⁊ in hoc vident̉ leges ꝯtrarie. ¶ Sed dic aūt nō eram alias ꝯͣcturus niſi cum hoc pacio. Et hoc caſu agitur ad reſolutionem ꝯtracius. vt. C. de pac. inter em̄ pio. ⁊ vendi. l. cum te. e. sͣ. e. l. ſed ⁊ celſus.§. ſi fundum. aut erā alias ꝯtracturus. ⁊ tunc agitur vt ſeruetur quod deuenit in pactum. vi. C. de reſcin. vendi. l. ea ꝯditione. ¶ In cōtractibus autem innominatis vt datur vel cōditio ob cām ad repetēdum data. vel preſcriptis verbis vt adimpleat̉ ꝓmiſſa. vt. jͣ. de preſcrip. ver. l. na turalis.§. i. niſi eſſet talis ꝯͣctus inominatus ex quo reſultaret facio vi facias vel facio vt des. qꝛ iūc ceſſaret cōditio ob cām quia facta repeti nō poſſunt vt. jͣ. de captiuis. l. in bello.§. facte. Sed ha bet locum ſolum preſcrip. ver. niſi eſſet facio vt des. ⁊ ex ſcō meo nihil adeſſet aduerſario qꝛ iunc locum haberet ſoluꝫ actio de do

De cōrtab lo vt dicta. l. naturalis.§. quod ſi faciem. ⁊. C. de dolo. l. tum ꝓponas. ¶ Item quero an in cōtraciū depoſiti pactum incōtinē ti appoſitum informet dic ꝙ contractus depoſiti regularit̓ ſit gra tia deponētis. vnde ſi apponatur pactum in fanorem depoſitarij bene valet. ar. C. man. l. i. ſi ꝓdeponēte aūt ſuper re omnino extranea. ⁊ eſt inutile aut ſuper naturalibus cōtractibus vt ſuper vſuris ⁊ ſimilibus. ⁊ informat vt. sͣ. depo. l. lucius. ¶ Item nūquid in ac tione ex locato informet pactum in cōtinenti appoſitum vt loco ti bi fundum ⁊ ſtatim paciſcor ꝙ ſis aduocatus meus in cauſa qui dam ꝙ nō. vt. sͣ. ſi meſſor fal. mo. dixerit. l. i. dic cōtra. vt. jͣ. de act. emp. l. exempto. ⁊. l. tenetur.§. i. ¶ Quādo autem dicatur paciū fieri in cōtinēti dic vt glo. ⁊ plenius notaui ⁊ dixi. sͣ. de pac. l. iuriſgen.§. quinimo. ver. his expeditis. ¶ Item dictum eſt ſupra qd̓ pactum ex interuallo inducit excep. ſed quam exceptōem dic ꝙ cō penſationis vbi hincinde debetur quātitas. Item doli ſi agat̉ ex eodem cōtractu. ſecus ſi ex alio vi. C. cōmo. l. ſub pretextu. Sed pone iuxta ꝯtractum qui ex vtraque parte obligat ſicut eſt permutatio ſubijcitur penalis ſtipulatio. vt ꝯuenio tecum permutare. C. cum. ff. ⁊ ſi nō ꝑmutares ꝓmiſiſti penam. nūquid iſtud pactum erit veſtitum ꝓmittēti ſuppoſito ꝙ cōditionalis ſtipulatio ſi veſtit pactum. appoſitum ante aduentū ꝯditōis lꝫ quidam cōtra vt. jͣ. de periculo ⁊ ꝯmo. rei ven. l. ſi in venditōe. Item iſta ſtipulatio penalis cōmittat̉ per interpellatōem vel per litis ꝯieſtationem diſtingue aut queritur de pena que ſuccedit loco intereſſe. ⁊ illam non veſtitur qꝛ ſolutio illius pene non ſufficeret ad rem obtinēdaꝫ ſi vero ſuccedit loco rei aut apponitur animo nouādi. ⁊ canſa cō miſſa veſtitur pactum ꝓmittēdi. ſi nō eſt facta nouatio aut ē cōmiſſa per interpellatiōem extra iudicium ⁊ pactum adhuc remanet nudum. qꝛ in volūtate eius cui eſt facia ſtipulatio ⁊ ad penam vel ad rem in primo ꝯtractu deductam. aut cōmiſſa eſt per lit. cō teſta. ⁊ tunc eſt veſtitum pactum ꝓ mittēti qꝛ amplius nō pōt variare petitor. jͣ. de verbo. ob. l. ſiquis ſtipulatus. ¶ Item quero iux ta ꝯtractum vēditōis ꝓmittis ꝑ ſtipu. ire ꝓ me romam. nunquid iſta ſtipulatio veſtitur coherētia ꝯtractus videt̉ ꝙ nō qꝛ cum ſtipu latio ſit de ſe veſtita nō indiget veſtimēto coherētie ꝯtractus. ar. jͣ. de acquir. poſ. l. i.§. veteres. ⁊ de mino. l. in cāe. ij. tu dic aut ex re latione ꝯtractus ad ꝯtractum poteſt colligl do vt des vel do vt facias. vel facio vt facias veſtitur pactum alias nō vt. sͣ. ꝓ focio. l. cum ſocietas. ¶ Item quero cōuenio tecum ꝙ habeas librum meum ꝓ.x. ⁊ vltra vadas ꝓ me romam quis ꝯtractus eſt iſte an vēditio informata per pactum vel ꝯtractus īnominatus. nam ſi ē venduio nō pōt penitere ſi cōtractus inominatus ſic dic iudican dum ex eo ꝙ in eo pͥualet vi. sͣ. de ſtatu ho. l. queritur. Si eniꝫ preualet precium iudicat̉ venditio ſi factum iūc ꝯtracius īnominatꝰ eſt. ¶ Sed pone ꝙ ponūtur plura pacta ſucceſſiue.ſ. primuꝫ ẜm tertium ⁊ quartum nūquid ſemper informabūt veterem dic ꝙ ſic licet glo. ſentiat ꝯtrarium. vel dico ꝙ pactum habitum primo loco eſt habitum ꝓ eo quod ꝯtinetur in alijs aut ꝓ alio. ſi ꝓ diuerſis vltimum pareret nouā ſꝫ nō informaret antiquā. Si ꝓ eodem aut poſſunt cedere in eodem cōtractu aūt nō. ſi ſic nō naſcit̉ noua. p̄ſcrip. ver. verbi gratia vendo tibi librum ꝓ. x. conuenio tecū qd̓ dabis mihi equū. deinde cōuenio ꝙ dabis librum. deinde aſinuꝫ vel ſimilia omnia iſta pacta cedunt in eodem ꝯtractu. ſed ſi vendo tibi librum deinde ꝯuenio ꝙ dabis mihi equum. poſtea conuenio ꝙ facies mihi foueam. iſta pacta nō cedūt in eadē ꝯuentōe. ⁊ ideo eſt neceſſe naſci p̄ſcrip. ver. nouā ⁊ informari veierē. ⁊ hoc eſt veꝝ uiſi tertiū pactū poſſet cedere in eum ꝯiractū cū pacto appoſito in cōtinenti iuxta ꝯͣctum principalem. ⁊ cum ꝯtractu principali nō pa reret pre. ver. aliquam. vt ſi conueni tecum de dando librum ꝑ. x. In cōtinenti ꝯuenio de faciendo foueam tertio de dando quinqꝫ. iſtud tertiū pactū pōt cedere cū principali ꝯͣctu. iō nullā nouā parit act. Sꝫ pone ꝙ circa vēditōeꝫ prīo ē appoſitū ꝓ venditore. ẜo ꝓ emptore. tertio ꝓ venditore. quarto ꝓ emptore. quid erit hoc cāu rn̄deo oīa pacta ꝓ eodē habita ꝯſideranda ſunt. nec atendi debet ordo ſcripture. vn̄ oīa dāda ſunt ſimul ꝯiūgēda ⁊ oīa faciēda ſimiliter. vnde vtriqꝫ poſſent cōpetere due p̄. ver. Sꝫ impoſſibile ē ꝙ naſcātur cuilibet plures ꝙͣ due. ⁊ ſic vna pre. ver. informet̉. Sꝫ qua rōne vna informet̉ eadē rōne ⁊ alia. ſed dic conſiderari illaꝫ que preualet ⁊ eſt magis principalis. ⁊ illa que preualet informabitur per aliam. ⁊ dic ſic iuxta contractum innominatum oritur. p̄ſcriptis ver. ad id quod deductū eſt in pactum in cōtinēti appoſi tum. ⁊ ad id informabit̉ verus pre. ver. que ꝯpeni ex principali cōtraciū. nō tamē pōt agi antequā ſit impletꝰ ꝯͣctꝰ qꝛ nō titulus ſed origo aciōis. cōſiderat̉ Odoſ. in glo. magna. ibi iurgē.§. ſiē ſcio. alias incipit. item ſi vnꝰ. ibi quādocūqꝫ.. ſiue in cōtinētu ſiue ex interuallo. ibi nouam actionē.ſ. ex ēpto. ⁊ vendito. ibi tunc non iollat q. d. habeat̉ ꝑinde. ac ſi nata non eſſet. ibi. l. non ad ea qd̓ diciū eſt ſi in cōtinēti ſiat vtrūqꝫ verum eſt niſi expreſſe in ſcd̓a incōtinenti ſit facta mentio de prima. verbi gr̄a prima venditiōe facta vendi torita dixit in cōtinenti rem quā modo vendidi uibi ꝓ. x. vendo ꝓ xx. nā hoc caſulꝫ ſcd̓a venditio ſit faciā ſtatim poſt primā tollitur ⁊ ſcd̓a remanet vt hoc expreſſe dicit̉ dicta. l. nō ad ea vltimo verſiculo. Item ē verū ꝙ prima remaneat niſi apꝑeat expreſſe ꝙ per ſecūdā voluerit a prima recedere ⁊ primā omnino tolli. vi qꝛ verba vltime vēditōis ſunt correctiua primo qꝛ tunc vltima taniū valei vt. jͣ. de ma. te. l. ſtichus. īmo pāphilus ẜm ꝙ ſequit̉ Dy. Rai. approbat opi. Io. ꝑ fi. huius. l. ⁊ dicit eſſe caſum in dicta. l. ij. j. d̓ re ſcin. ven. nō ob. l. ad ea. qꝛ loquit̉ in his que dependēt ex voluntate vnius tantū.ſ. teſtator̄ hic pluriū. Alie ēt opi. ſunt circa hoc vt. sͣ. dixi vt no. per Cy. C. de pactis. l. pacta nouiſſima. ibi.§. adeo. v̓. igit̉. ibi ſi cum ante. Ray. dicit ſub dubio forte opi. Pla. cē verā quādo pactū tendit ſolum ad excipiendū vt pacium de non petēdo. ſecus ſi poſſet trahi ad agēdum vt.§. pactꝰ ne peteret. ⁊ qd̓ ibi no. ibi reꝑiat informādam vt dicto.§. quinimo. ⁊. l. ij. C. de pactis inter emp. ⁊ vē. Mar. ſil. dicit ꝙ exempla que ſubijciūtur in glo. non ſunt neceſſaria qꝛ in.§. quinimo. qd̓ dr̄ in lr̄a. Interdū exponi dꝫ.i. quādo apponit̉ in cōtinēti ſ̄ aūt dꝫ exponi interdū.i. qn̄ aliqͣꝫ reꝑiatur informādā. ibi ſi ī vēditōe. qꝛ ibi deficit actio informāda. caue tamē qꝛ ibi pactum fiebat ad accipiendū. ¶ Ibi in alio argu mento ad idē. ibi ſtatim.i. anteꝙͣ vendas plus. ibi hec veaditio.§. fi. ⁊ ibi deficiebat pactum informandū. ibi ꝙ eſt falſum i. vt ſtatim agi poſſit. ibi nō pōt naſci actio noua pre. ver. quā diximus ſupra poſſe naſci qꝛ hoc exēplum nō eſt bonū. ⁊ vide per Ci. ⁊ alios. C. de pactis. l. petens. cū his que ibi no. ⁊ dixi. Ray. Ibi prorſus nu dus ē alia exempla poni poſſunt in pignoratitia ⁊ actōe de dote. vi. sͣ. de pig. ac. l. ſi rem.§. omnis. ⁊ sͣ. dixi. dicit ſuſtineri poſſe vlti mum exēplum de donatōe que incipit a traditōe ex qua nulla ori tur actlo. vnde lꝫ pactum appoſitū in ipſa traditiōe veſtiat̉ quo ad hoc vt nouā pariat non tamen vt informet cum nullam reꝑiat informādam ꝙ tamē alij reprobāt vt. sͣ. dixi. ibi de vſur̄ etiā rōnes ſpālitatis iſtoꝝ caſuū. sͣ. dixi. ⁊ pleniꝰ. sͣ. de pactis. l. iur̄gētiū.§. qui nimo. ibi. l. cū te. vbi de hoc. ibi apprehēſa poſſeiſſone qd̓ ē veriꝰ. vt dixi. sͣ. Ray. ibi. l. ꝯͣctꝰ. dic vt dixi in. d. l. fi. de cōdi. ob cā. in fi. quod dic vt ibi. ¶ Ibi facta in fundo vendito. ibi fiſci erit nōdū Ham P. capia a ꝓcur. ceſaris. ⁊ hoc tollit ꝯͣrium ẜm glo. vel dic ꝙ valet in preiudicium venditoris non fiſci vi sͣ. e. l. rē alie nam ẜm Riꝫ. ¶ Non deſinit eſſe ſacra diru De ſacra. pro edificio. hoc dicit. op. de. l. cum loca. sͣ. de relig. ⁊ ſump. fu. ſolui. vt glo. Itē op. de auct̉. p̄terea. ⁊ ſol. vt ibi no. ⁊ vide extra de regu. tur. c. ſemel deo dicatum. li. vi. de conſecra. di. i. c. in eccleſijs. ⁊. c. de fabrica. ¶ Uiſus ſiue rei ꝯmodate vē Lauibus. qi cauōe clauibꝰ e cantis mea. ſ. ꝯducto ſciēter quāuis nō aliter det̉ poſſeſſio cū ſit de primo.ſ. de uiſu hic hr̄ in glo. de ꝯmodato. sͣ. cō mo. l. in cōmodato.§. fi. ⁊ inſti. de re. di.§. interdū. de clauibꝰ habet̉ hic. ⁊ eſt bene mirabilis modus tradendi poſſeſſionē de cartꝭ i. inſtr̄is habet̉. C. de donat̉. l. i. de cōdi. rei ince. C. locau. l. qui rē. ⁊ cōcor. ad hanc. l. exira de cōſuetꝭ. c. ij. cum ibi notatis. ⁊ ibi ſunt p̄dicti verſus in fi. glo. inſti. de re. di.§. item ſi quis merces. ⁊ ibi ī glo. Et hoſtiariꝰ eccleſie tenet̉ reddere rōem rerum que ſunt in ec cleſia ſi claues ſibi ſunt tradite. xxiij. di. hoſtiariꝰ. ⁊ vide Dy. d̓ re. iur. c. i. ver. iij. queri pōt. ⁊ quod dixi. jͣ. de acquir. poſſ. l. i.§. ſi iuſſerim. Et dic clauibꝰ oreorū. ibi cōditorū ⁊ venditarū. ibi dominū ſi venditor erat dominꝰ. ⁊ uo. regulā que ſequit̉ ⁊ colligit glo. ꝓpt̓

De cotreboenempide. ꝙ ſepe allegat̉ hec. l. ibi adipiſcit̉. nō ob. de le. ij. l. cū pr̄.§. pr̄ pluribꝰ vt ibi dixi. ibi nō apparuerit. ⁊ eſt rō qꝛ de facili poterat ille aperire ⁊ poſſeſſionē apprehendere vnde lꝫ non ſit in aciū eſt tamen in facili potētia qd̓ ſufficii vt no. de acqui. poſſ. l. i. ⁊ ꝓ hoc. jͣ. de acꝗ. re. do. l. in laqueū. ibi incohabit̉. nō ob. jͣ. ꝓ ſocio. l. hominē. ⁊ de ac qui. poſſ. l. pomp̄.§. ſi iuſſu. vt ibi colligit̉. ⁊ ibi vide. ¶ Sed nunquid in baculo vel birreto ſicut in lombardia vt tranſferat̉ poſſeſſio ſicut per claues dic ꝙ non ẜm Uber. de bobio. qꝛ iſti aciꝰ nullā habēt cōnexitatem cum re tradenda ſed claues ſic cōiter maxīe ī beneficijs cōferendis ſeruat̉ contrarium. ⁊ pro hoc dicio facit. c. ij. extra de conſueiudi. ⁊ plene dixi in dicta. l. prima.§. ſi iuſſu. jͣ. d̓ ac quir. poſſ. In glo. hoc ꝓpter viſum iu dic ꝙ viſus hoc non operatur ſed clauium traduio quia ⁊ ſi emptor nō videat merces for te incluſas in oreo cū tranſfert̉ poſſeſſioꝑ clauiū traditionē vt hic pꝫ. ⁊ dic vt no. ī. d. l. per vēditorem. Tho. ¶ Pacta appoſita ī fa Ni fundum. norem vendiouis ſeruari debent. hoc dicit. ¶ Sed nūquid preciſe cogetur emptor pacta ſeruari videtur ꝙ ſic quaſi ſini pars p̄ eij vi. l. fuudi. jͣ. e. glo. ⁊ Mar. ſili. cōtra. ſed liberet̉ preſtando inter eſſe vt. l. ſtipulatio.§. ſine. infra de oper. no. nunc. ⁊ dic vt ibi. ⁊ facit ad queſtionem notatam ſupra ſi quis cautio. l. ſi eum.§. qui iniuriarum. ſ. īmobilia. ⁊ hoc tollit contrarium. Oolia. ¶ In iure excipiendi eadem eſt cōditio ſinEum qui. gularis ⁊ vuiuerſalis ſucceſſoris. hoc dicit. vn̄ de dic ſucceſſit titulo ſcilꝫ vniuerſali vel ſingulari. ſed an emptor poterit vti exceptionibus queſitis venditori poſt venditioneꝫ dic vt plene dixi. C. de here. vel act̉. vendita. l. emptori. jͣ. de rebꝰ eoruꝫ l. illicite. sͣ. de peti. here. l. ab herede. alias incipit etiam.§. item ſi ꝗs dolo ⁊ vſuſ. quēadmo. ca. l. oēs.§. fi. ⁊ vide. jͣ. d̓ excep. rei iudi. l. cū a te. cū idi notatis. de actiōibus poſtea queſitis dic vt de here. vē. l. emptorinominis. o ¶ Exceptio facia in ꝯͣctu intelliN lego. giiur ẜm iempus ꝯͣcius hoc dicit ⁊ vide quod dixi. sͣ. e. l. ruptilia vel ſic ⁊ in diem rein cidit ꝙ non apparet non vr̄ eſſe ceptum ⁊ rō poteſt eſſe qꝛ ꝯͣcius non extendit̉ vltra intētionem cōtrahentiū. sͣ. ſi cer. pe. l. non omnis. Sed ꝯͣhentes cogitare non vident̉ de eo qd̓ non apꝑet niſi expreſſum aget̉. ibi excepte erāt ꝑ vēditorē. ibi reꝑte erāt ꝗ n̄ apparebant tꝑe ꝯͣcius. ibi nec vendere ad fauorē ēpior. ibi nec exciꝑe ad fauorē vēditor. ibi qd̓ non ſcit ergo nec illud qd̓ non ap paret qꝛ non vr̄ eſſe. nec ob. jͣ. de ſtatu lib. l. ſtichꝰ. in prin. vt ibi colli gi pōt. ibi que apparent tempore ꝯͣcius ⁊ cedat̉. ⁊ facit qd̓ no. per Inno. extra de reſcriptis. c. cum ꝯtingat in glo. que incipit. Sꝫ ꝗd ſi non exhibeant̉ in fi. ibi e hoc ꝓbo. nec ob. sͣ. de vſufru. l. item ſi fundi. in prin. vt ibi no. ⁊ vide quod notaui ⁊ dixi. sͣ. de ſer. vr. pre. l. ſi ſeruitus. Et ar. contraria hic ſignata in fi. gl. que incipit nota ad ea ⁊ que nō ſoluūtur dic ꝙ iſtud ideo ne diſpoſitio viciet̉ vt hic patet in littera. ibi eadem ratione ſtatuit contrarium. ⁊ vide quod dixi. jͣ. de auro ⁊ ⁊ argen. leg. l. ſi ita. ¶ Uel ẜm Iaco. de bel. dic ꝙ regulariter cōtractus vel pactio refertur ad preſentia vt hic cū cōcor. ⁊ dicta. l. ſi ita. fallit ſi mens paciſcentium ſe habeat in oppoſitum vel quia res aliter valere non poteſt. vt. l. eum. vel quia res ſingulares cum vniuerſitate ſecuntur. vt.§. ſi ciſta. Iaco. de bel. vel in.§. ſi ciſta. ratio eſt quia nihil apud depoſitarium remanere debꝫ ex rebus depoſitis. ¶ Uel dic ẜm Iaco. bu. aut oratio profertur ſub verbo aūt ſub nomine deſcendente a verbo aut aliter. primo caſu reſtringitur ad tempus verbi vt. jͣ. de verbo. ſigni. l. verbum erit. ⁊. l. verbum oportebit. ⁊ illud ſolum apprehendit idem ſi ꝓferatur ſub nomine deſcendente a verbo. argumen. l. ſi quis ſtipulatus. ⁊ quod ibi no. de verbo. obliga. Si autem profertur ſub ora tione indifinita non deſcendente a verbo aut adijcitur hoc ꝓnomen meum ⁊ reſtringitur ad preſens tempus vt dicta lege ſi iia. niſi modicum damnum afferat quia tunc in futurum comprebendit. vt. C. que res pigno. obliga. poſſ.l. fina. aui profertur ſine ꝓnomine meo. ⁊ tunc etiam regnlariter cōtinet futurum. vi. l. ſi ſeruitus. de ſer. vrba. pre. ⁊ hic eſt ſpeciale ne cadamus in abſurdū quia venditio eſſet ſine re. nec ob. l. cum quia illud operatur ratio ſurrogatiōis ⁊ naiura feruitutis que dꝫ eſſe perpetua. ¶ Ultimo facit hec. l. ad qō̓nem ſi monaſtetium ꝓmiſit molere granum ticio ⁊ familie ſue. ⁊ familia excreuit an teneat̉ molere ꝓ ſuꝑ excreſcentibus. hec. l. facit ꝙ nō. ſed dic vt plene dixi. C. de ſacroſan. ec. auct̉. hoc ius porreciū. ver. altā pulchrā. q. ¶ Ibi caſtellum hoc expone vt ī Iſtulas. qa de aqua quot. ⁊ eſtili.§. aiip̄ tor. quo ex caſtello. ibi aqua duceretur ad fundū vē ditum. ¶ Pulcher caſus ⁊ pulcher modus queFundum. cendi poſ. Ibi hoc modo poſſe tua aucionis īe fine iudicis decreto. ⁊ nota ꝙ poſſeſſio nō dicitur vacua nec libera ex quo aliquis eſt in ea. ad hoc bene facit extra de re iudi. c. cum aliquibus. ⁊. jͣ. de act. emp. l. ij.§. vacua. ¶ Et an hodie hec l. ſi correcta quo ad iutelā dixi. sͣ. de ꝓcu. l. pater. ⁊. C. qui dari tu. poſ. auct̄. miuoris. ¶ Ex perſonis hered̓. obligatōis conqui fundum. quo nō muiat̉. hoc dici. Ibi pecunis no mine p̄cij. ibi ſeruabit a coheredi. ibi aget ēt ꝓ parie ſua. ⁊ ꝓ hoc. jͣ. de ꝯdi. ⁊ demō. l. cui fundus. 1 ¶ Qui ſe obligat ad inſolita nō tenet̉ ad Frumenta. olita. hoc dicit. Ibi fuerunt ſubaudi demū Ibi poterit. ſecus ſi ſolite ⁊ moderate. ¶ Noīa ꝙ niues īmoderate corrumpūt frumēta ⁊ ꝯtinētur ſub nomine tempeſtatis. ⁊ facit iſte.§. in fi. ad id quod ſepe occurrit. aliquis emit herbam cuiuſdam prati. illa herba perit ꝓpter aquas cuius periculo perit dic ꝙ ſi eſt vēditio niſi aque fuerint imoderate perit periculo empioris ⁊ niſi actum fuerit vt hic. Si autem cōduxiſſet pratum certa mercede tunc periculum eſſet locatoris. vt. jͣ. locati. l. ex ꝯducto.§. i. Ia co. bu. ¶ Item facit ad. q. que fuit de facto Padue. vbi eſt ſta tutum ꝙ ſi in villa vel territorio detur damnū per incēdium villa emendet. accidit ꝙ in villa de monteguana vi fulguris exortus fuit ignis inſolitus ita ꝙ fere tota vila fuit ꝯbuſta. nūquid villa te neat̉ e mendare. allegat̉ iſte.§. ꝙ non. qꝛ ignis fuit inſolitus ⁊ qua ſi quodāmodo iudicio. ⁊ quia hoc nō videt̉ fuiſſe de mente ſtatu teriorum ſed ſolum punire negligentiā ⁊ deſidiā nō extinguentiū ignē que hic non fuit. ⁊ per hoc dene facit. jͣ. de dam. infec.i. ſlumi num.§. vicium. ⁊ de annu. lega. l. ſcio.§. medico. ⁊ vide quod ibi dixi. ¶ Si accidentale apUndi partem. poniiur in ꝯiinēui iuxia cōtractum efficitur ꝑs cōtractus. hoc dicit. ad quod concor. extra de fide inſtru. c. cum Ioānes heremita ⁊ quod dicitur ꝙ preces quecūqꝫ fiunt circa vendiiōem ſunt ꝑs precij.i. q i. ſicut nōnulli ꝙ concordat cum eo quod vulgariter di citur. nulla res carior eſt ꝙ que precio empta eſt. ⁊ ꝓ hoc facit īfra de act. emp. l. ſi ſterilis.§. ſi uibi. ⁊ sͣ. ꝓ ſocio. l. cum duobus. nō ob. infra de act. empi. l. ienetur.§. i. ⁊ ſi cer. pe. l. lecta. ⁊ ibi dixi. Et inducit Mar. ſili. fi. huius. l. ad reprobationem glo. que eſt. sͣ. de pa ctis. l. iuriſgen.§. quinimo. que dicit ꝙ pactum appoſituꝫ iuxta cō tractuꝫ bone fidei informat veterē. ⁊ facit eā ſtricti iuris. hic eniꝫ pꝫ contrarium ⁊ dixi. sͣ. e. l. pacta. ver. ſꝫ quid ē informare. ¶ Iteꝫ al legabatur hec. l. ad queſtionem que fuit Padue. vbi ordinatum erat ꝙ mēſura vini nō deberet vendi vltra duos denar̄. ſub certa pena. Tabernarij excogitauerunt. talem fraudem. quia cum qualibet menſura vini dabant duas caſtaneas ⁊ dicebāt. vēdimus ti bi vinum ꝓ duobus denarijs ⁊ caſtaneas ꝓ alijs duobus. certe iſte caſtanee que ſunt accidentalia ſunt pars precij vini. ⁊ ideo tabernarij incidunt in ſtatutum. ⁊ ꝓ hoc. sͣ. e. l. qui fundum. ⁊ de legibus. l. fraus. ¶ Ad contrarium quod ſignat glo. ⁊ non ſoluit de. l. ſi ea pactiōe. C. de vſuris. dic quod illud eſt hodio vſuraruꝫ. vel ẜm Iaco. de bel. hic fuit vera venditio. ibi vero non interuēit locatio nec preſumitur vt ibi notatur. ¶ Item hic venditio ē prī cipale ⁊ pactum acceſſorium. Ibi econtra locatio preſumpta erat acceſſoria. Iaco.

De vii demadietide. ¶ Triplex eſt ratio Um manuſata. qure qi bec ficriere tatio. Brima quia interpretatio ſit cōtra ꝓferentē ⁊ habetur ꝓ ꝓferente ille in euius fauorem pactum apponitur vt hic in glo. no. ⁊ dixi. sͣ. e. l. labeo. ⁊ plenius de pact̉. l. veieribus. Secūda ratio eſt qͥmia nulla erat ambiguitas quia non erant ſala ſed approbata. ⁊ hanc acprobat Rai. vi. jͣ. de aci. ⁊ obi. l. confenſu in fi. l. quia illud venit ẜm naturam ꝯͣctus hic non ar. sͣ. e. l. qui fundum.§. fundi. ⁊ quod ibi no. tertia rō qꝛ alias non vatet quod agitur. eideo nō diſtinguit̉ quis verba protulerit vt predixi. ¶ Huius rei ſpecies ſeruitutis vendi pōt. h. d. ¶ Hic nō vendit̉ ſilua ſed ius cedēdi eam de ꝗu M. quenio tiquinqueniū tideo glans qui appeilauōe omnis fructus cōunet̉. vt. jͣ. de glande legenda. l. ſi cadit eſt vēditoris. ſecus ſi ſiulam vendidiſſet. quia iūc oēs fructus eſſent empioris. vt infra de act. emp. l. iul.§. ſi fructibus. Marti. ſili. ⁊ Iaco bus butrig. ¶ Non poteſt eſſe venditio vdi agitur de Vtſ. dominio nōmiſſerendia huc dicii Hec ob quia le pactum videat̉ contra naturam cōtractus vt. sͣ. e. l. fi iia.§. fi. quia illud neceſſario illud ꝓbabiliter vt pꝫ. sͣ. e. l. clauibus ſub con ditione. tamē poteſt tranſferri dominium ⁊ poſſeſſio. quod dic vt infra. de acquir. poſ. l. qui abſenti.§. fi. ⁊ vide Azo. in ſtma de pac. inter emp. ⁊ vendi. l. item ne ꝓſtituat̉. ad hāc. l. facit. jͣ. de pericu. rei ven. l. ſerui emptor. in fi. ⁊ de act. emp. l. ſi ſterilis.§. ſi tibi. ⁊ bene. ex tra de reſti. ſpo. c. olim cām. ibi ep̄o loci ſibi dominio retinēte ⁊ be ne de ver ſi. l. alienaiū nō ꝓprie dicit̉. ¶ Hic nō improbat̉ pactum legis Itius. ęmiſſone in pignoubus quia ſit cūſu turo creditore cui nō erat obligata. ibi empta eſſe lu cio fideiuſſori. ibi ſoluerit credtori lutius fideiuſſor. ibi ſi non in cām. ergo nūquam fuerūt fideiuſſori obligata ad cō trarita de. l. prima ⁊ fi. C. de pac. in pig. quod non ſoluitur in gl. dic vt no. dieta. l. i. vel dic vt dixi quia hic nō erat pignus obliga tum fideiuſſori. ⁊ ideo valet pactum ſi autem fiat cum creditore. cui obligatus eſt aut ꝙ habeat emptum iuſto p̄cio ⁊ valet. vt. jͣ. d̓ pigno. l. ſi fundum.§. fi. aut ꝙ habeat emptum ꝓ debito ⁊ nō va let vi in legibus cōtrarijs. ¶ Item oppo. ꝙ fideiuſſor emere nō debeat vt. C. de diſtrac. pig. l. i. ⁊. ij. Sed hic fuit pacium. Iaco bus bu. ¶ Uulis eſt iſte.§. ⁊ dicit quod perſonalis ob Lutiū S. ligatio non ſequitur fundum. ibi gai ſei. ⁊ ſic hec ꝑmiſſio fuit facta rei rōne perſone. ſecus ſi perſone gratia rei. vt infra de verbo. obliga. l. ſi ſub vna.§. fi. ibi conditione hec verba inerant tacite. vt. sͣ. e. l. alieuatio. ⁊ ideo reſtringūtur ad diſpōneꝫ iu ris cōmunis ſcilꝫ ad ius reale non ad perſonale. ar. jͣ. de leg. i. l. hec verba. ⁊ de fideiuſſori. l. non recte. ibi non eſſe ſed ipſum venditorem. nec obſtat de ope. no. nuncia. l. non ſolum.§. fi. ⁊. l. fi. quia dic vt ibi dixi. Item non obſtat de annuis leg. l. liberto in principio. vt ibi colligitur. ⁊ vide Pe. C. de donatio. l. ſi quis argentum. §. ſi vero redditus. ⁊ quod dixi ſecūdum Guil. ſupra de pig. act. l. ſolutum.§. ſolutum. verſic. vlterius quern Guil. ⁊ de peculio. l. quis ergo caſus ſecūdum eum. ¶ Oppo. quod ſit obligatus. vt ſupra de vſufruc. l. hactenus. Solutio hic loquitur de obligatione perſonali que non ſequitur ſingularem ſucceſſorem vt dixi in ſummario. Ibi vt dixi in hipotecaria eſt ergo obligatus realiter vt ibi nō perſonaliter. vel dic ꝙ nec etiam fundus eſt obligatus. ⁊ reſponde vt glo. vel melius dic ꝙ aliquādo preſtatio ſit cō templatione predij tunc dic aut cōueni ꝙ a te percipiam ꝓ vtilita te mea predij tot modios. tunc non eſt ſeruitus quia qui debꝫ ſer uitutem regulariter nō tenetur facere ſed pati niſi in caſu in. l. eum debere. de ſerui. vr. predi. ⁊ ſic non afficit rem quia eſt potius que dam obligatio perſonalis vt hic. ⁊ ſpeciale eſt fauore alimentorum in. l. ſecūda. jͣ. de alimē. lega. ⁊. l. tamen hij.§. ſi fundus. ⁊.§. ſi cui. ⁊.§. ſi vni ſupra de tranſac. ⁊ vide quod ibi notaui ⁊ dixi. Si autem conuētio fuiſſei vt patereris me tot fructus colligere nō ꝙ tu dares tunc eſſet ſeruitus ⁊ obligatio realis ⁊ tranſiret cū fun do ad quemcūqꝫ tranſiret. vt dicta. l. actionem. Aliquādo ſit preſtano contemplaiōe perſone ⁊ hoc caſu fi eſt. dubiūq hec obligō non afficit flugularem ſucceſſorem vi. sͣ. de ſeruit̉. l. vi pctrn̄. et̓ fi. Iaco. bu. Gui. de cu. dicio.§. ſoluiem. in fi. s. de pig. act. l. ſolut. vr̄ indiſtincte ſenure ꝙ fundus ſit obligatus. ⁊ ita iꝫ glo. que incipit.ſ. fruciuario de an. le. l. gaius. ⁊. l. tilia. in pan. de viuſ. le. l. fundi. de ſeruit̓. le. l. pater. ⁊ de dam. infec. l. fluminū.§. adijcit̉. ⁊ vide etiā tertiam qd̓nem Bartholo. brix. que incipit laicus. quidem̄ aliqui tamen caſus ſunt in quibus actio perſonalis proſequit̉ rem vi aclio ꝙ me. ca. sͣ. ꝙ me. cā. l. meiū.§. cum autem. hec actio. ⁊ inſti. d̓ act̉.§. preterea. de quo vide in libello Rofre. de pauliana act.§. ſed videt̉ ꝙ libellus. ¶ Item ſi aliquis emit rem a debitore ciui latis. ciuitas habet realem ⁊ perſonalem contra emptorem. C. de vendendis rebus ciuitatis. l. fi. ⁊ ibi in glo. Et de iſtis preſtationibus vide quod no. in glo. C. de ſcilentiarijs. l. i. li. xij. ¶ Sed an heres poteſt vendere predium ex quo legata erant alicui alimenta vt dicta. l. fundi. de vſuf. le. ⁊ de le. ij. l. nihil. Sequitur rubrica de in diem adieciōe. ¶ Super rubrica de iſto pacto ⁊ ſe. l. cōmiſſiōe. vide Azo. in ſum ma de pactis inter emp. ⁊ ven. ⁊ quod nota. ⁊ dui. jͣ. de dona. l. i. ⁊ diuide totum uitulum in quattuor partes. qꝛ primo ponit formam ⁊ exemplū pacti adietiōis in diem. vſqꝫ ad. l. quotēs. ibian paciū adiectionis in diem faciat venditionem puram vel cōditionaleꝫ vſqꝫ ad ver. vbi igit̉. ibi ponit que ſit vtilitas huius qōnis vſqꝫ ad l. vbi.§. ſi res. vbi format alias qō̓es circa materiam vſqꝫ in fi. ii. ⁊ vide ad hunc ti. jͣ. de reſciu. ven. l. fi. in prin. ⁊.§. fi. ⁊ de iure fiſci. l. vltima. ⁊ iſte titulus eſt totus pulcher ⁊ muliū argumētabilis. ¶ Ideſt venN diem adiectio. quo ſub pacio adiectionis in diem. ibi ita fit eriam in fauorem emptoris vi. jͣ. e. l. ſabmnꝰ. ibi emptus. ⁊ ſit per verbū preſentis tēporis ⁊ pure. ibi ꝓximas idem ſi in ꝑpeiuū. ar. jͣ. ꝓ emp. l. ij.§. ſi in diem. nec ob. jͣ. de edil. edic. l. qd̓ ſi velit.§. ſi quid na. quia loquit̉ alio caſu. ibi habeat ⁊ in illum euentum dicia venditio reſoluetur. ¶ Sed quid ſi ſimpliciter ſine adiectione diei nec adiecto etiā in ꝑpemuū. vr̄ ꝙ non valeat qꝛ in rubro ⁊ nigro fit mentio de die. ¶ Sed die cōtra qꝛ caſus eſt. sͣ. de rei ven. l. ſi quis hac. l. ⁊ tunc vſqꝫ in perpetuum poteſt afferri condiuo. ar. j. de verbo. obliga. l. ⁊ ideo heſitatur. Ibi adijcit̉.i. ſub pacto adieUotiens. euonis in diem vendit̉. ibi reſoluitur.i. ſi venditor dicat ꝙ vt ſit empta niſi melior cōditio afferatur vt in gio. ibi perficiat̉ et ſic ꝑ verbum futuri temporis. ¶ Oppo. ꝙ ſit cōditōalis quocūqꝫ modo dicat̉ vi. jͣ. de cōdi. ⁊ demon. l. quibus diebus.§. quidam utio. ⁊ d̓ adi. le. l. ſi legatuꝫ pure. So. diſtinguit ꝯͣctus iudicia ⁊ vltimas vo luntates in ꝯctibus aūt apponūtur verba reſolutiua ⁊ ſine dubio dantur intelligi ꝙ venditio fuit perfecta alias non reſolueret̉ vi. sͣ. de iuſti. ⁊ iur. l. manumiſſion̄. jͣ. de remiſſio. l. i.§. idem iul. ⁊ d̓ iniuſto teſta. l. nam ⁊ ſi ſub cōditōe.§. rumpendo ſi non apponūt̉ verba reſolutiua. tunc aut apponūiur verba preſentis temporis qꝛ dico ſic tibi empta niſi ⁊c̄. tunc eſt pura ⁊ ſub cōditione reſoluenda. aut apponūtur vt in ver. ſinantē hoc. ⁊ tunc eſt cōditōalis. ⁊ ꝑ hoc sͣ. ſi cer. pe. l. cum ad preſens. ⁊. l. iiaqꝫ. in vltimis voluntatibus nō curamus hoc qꝛ cum ſit de libero arbitrio teſtator̄ ille qui ſub con ditione adimit vr̄ ſub ꝯditione dare vt dicta. l. quibus diebus.§. quidam titio. ¶ In iudic. dubitat̉ vt cum mandat̉ titio ꝙ nō intret talem poſſeſſionē ⁊ ſi ſenſerit ſe grauatum cōpareat. ip̄e ſentiens ſe grauatum cōꝑuit. jͣ. diem nunquid debet petere reſcindi p̄ ceptum. certe non qꝛ vr̄ factum ſub ꝯditione ⁊ tunc non expedit reuocari ⁊ manet in vinude citationis. ſed ſi poſt dicm cōpareret ⁊ volet dicere preceptum nullum quaſi citaius non fuiſſet non pōt qꝛ iudex vr̄ duo mādaſſe.ſ. ꝙ cōꝑeret ad diē ⁊ ſi n̄ ꝯꝑeret ad diē n̄ ītraret poſſeſſionē. ⁊ iō vr̄ legiu me ciiaiꝰ. ⁊ ſic idē ē in iudice ꝙ ī vltima voluntate quia ſemꝑ eſt cōditionale precepium. ¶ Item oppo. ꝙ emptor non lucret̉ fructus lꝫ ſit pura vt..jͣ. e. l. iicmn quod dictū. So. nullus venit qui meliorem cōdinonē offerat ac ſi veni ret bene feciſſet fructus ſuos vt hic tenet̉ tamen reſtituere vt hic in

De in die adiectio.. ꝯrio ¶ Auerd qu non lutret̉ fincinali coduionali del diculum non eſt eius ſed in pura ſic. Reſpondeo vt glo. Item quero quid ſi venditio tibi ꝑficiat̉ niſi alius meliorem. ⁊ cerium eſt neminem meliorem cōdinonē afferre poſſe quia res ꝑut quid operat̉. Reſpondeo reddit venditionē puram quo ad cōditioneꝫ. oporiet ta men diem expectari vi. jͣ. de ver. ob. l. in illa. ⁊. l. cum ſtipulaiꝰ. Item quid ſi emphitheota vendidit rem ſub pacto adiectiōis in diem. deinde melior cōditio aufert̉ nūquid habebit duo laudimiā tanquam de duabus venditiōibus pōt dici ꝙ ſic ſi venditio fuit pu ra ⁊ ſub cōditione reſoluenda. ſecus ſi a principio ſub conditiōe ce lebrata vt hac. l. ⁊. jͣ. e. l. vbi.§. ſꝫ ⁊ marcellus. ¶ Quid ſit facta ſub ꝯditione ⁊ deficiet cōditio an cedet venditori poſſeſſio emptoris dic vt in glo. Ia. bu. ¶ In glo. quid igitur. ibi niſi alius ⁊cͣ. nota d̓ verbo niſi an faciat conditionem de quo dic vt dixi. sͣ. ſi quis cau. l. ſi enm.§. fi. per Dy. exira de regiur. c. peccatum non remittit̉. lib. vi. ⁊.§. cōditio. in. l. obligationū fere. de acuione ⁊ oblig. que hic al legatur in glo. ⁊ per Inno. de pig. c. illo vos. ⁊. vij. q. i. c. paſtoralis ⁊ ibi in glo. ¶ Ei faciūt predicta ꝙ cōdemnatiōes ⁊ banna que quotidie fiunt hoc modo cōdemno te in. x. niſi infra. x. dies cōpa rueris vel do tibi bannum eodem modo non ſint cōdiuonalia ſꝫ pura ſub cōditione reſoluenda. ſecus ſi diceret niſi cōparueris infra. x. dies te cōdemno qꝛ tunc eēt cōditionalis vt dicio.§. preterea. extra de cōditio. ap. ⁊ vide Azo. in ſumma d̓ pactis īter emp. ⁊ ven.§. ſinaūi opponatur. ¶ In eadem glo. in fi. ⁊ rō diuerſitatꝭ inter ꝯͣctus ⁊ vltimas volūtates eſt quia cōtractus pulus ſtatim ꝑfectus eſt nec pendet ⁊ ideo ſi iuxia eum apponatur cōditio ſiue ſtatim ſiue ex interuallo non facit eam cōditionē ſed ſub cōditōe reſoluenda ſecus in legatis. nam legatum ab initio pure relictum pendet donec teſtator moriat̉. ⁊ ideo ſi conditio iuxta legatū appo nitur quia eo tempore quo cōfirmat̉.ſ. tempore mortis teſtatoris inuenit cōditionē non eſt mirum ſi reddit̉ cōditionale. ⁊ hec ratō colligit̉. inſti. d̓ ver. ob.§. ex ꝯditōali. cū ibi notatis. 1 ¶ Rei que non ē vendita nō poteſt adiectio Idem ſui. neri ſed ex pluribus vendiusi vnius que ſuꝑſit ſic. hoc dicit vſqꝫ ad.§. ſed marcellus. ibi deceſſerit anīe melio rem cōditionē alatam ⁊ poſt vēditionē impletam vt dicit Pe. C. de luit̉. pigno. l. ij. ⁊ hoc etiam tollit ꝯͣrium de. l. item quod dictum in prin. ibi ⁊ negat.i. negando dicit vt no. sͣ. ſi vſufru. pe. l. vti frui. in prin. ibi diſtracta eſt prin. in ver. idem iul. ibi viginti accidētiam facti denotat non miſterium iur̄ vi patet in.§. fi. ibi pariꝰ ſpēi de qua dictum eſt. sͣ. ꝓxi. qꝛ pactus eſt acceſſio rei vendite ac hic ſerui fuerunt principaliter venditi. ibi ꝑuenerim. nō ob. jͣ. e. l. quod ſi vno in prin. vi ibi notat̉. ¶ Reſoluto iure dator̄ reSed et marcellus cluiurius accepions nec eſt dare priuatinum niſi dato poſitiuo. hoc dicit ⁊ venditio fuit pura ſed ſub cōditione reſoluenda. ibi teneret ꝙ cum tenet licet poſtea diſſoluatur. ¶ Op. de. l. bouem.§. pignus. jͣ. de edi. edic. So. aut ius datoris reſoluitur propter ius acceptoris ⁊ habet locum. l. i§. cum predium. inf. a de pigno. aut reſoluitur ex cauſa de preterito ⁊ voluntate ⁊ facto daioris ⁊ non reſoluit̉ ius acceptoris vt in contrario dicie. l. bouem.§. pignus. aut contra voluntatem datoris ⁊ tunc reſoluitur ius acceptoris vt hic. ⁊. l. grege.§. ſi pignora. infra de pigno. et. C. ſi pignus pignori daium ſit. l. prima. ⁊ de reuo. dona. l. his ſolis. Itē op. ꝙ pacto dominiū nō trāſ ferat̉ vt. l. traditōibus. So. ſpāle in hoc pacio vt hic ⁊ ibi no. 1 ¶ Uenditōe pura ſub ꝯditiōe reſoluēda om Idem ſui. ni cōmoda pertinent ad empiorem ⁊ in caſum reſolutionis omnia reſtutuit venditori. hoc dicit. Ibi vti poſſe aduerſus edificantem illicite ante meliorem conditionem obla tam. Ibi non eſſe factam. ſed iſtius intereſt ratione dominij vt.§. precedenti. ibi habebit poſtea preſtaturum venditori vt ſequitur. Et ſic nota ꝙ in delictis ſit iurium ceſſio. ⁊ ad hoc ſupra de petutio. heredi. l. quod ſi in diem.§. iul. nau. caupo. ſtabu. l. licet.§. poſ ſumus. infra de actio. emp. l. iul.§. ſi locatus. ſupra ad. l. aquil. l. iieꝫ mella.§. ſi in eo. ⁊ ſi quadtu. paupe. feciſſe dicatur. l. prima.§. penult. Iaco. de ra. ¶ Hic fuit empior ſimulatus idē eēt Cum igitur. ſeſſei verus empior ſed ſi fimulei meliorem vt. jͣ. e. l. ſi venditor. in prin. ⁊ vide quod ibi dicam. aut ergo 5 venditor ſubicit falſum emptoris ⁊ non receditur a prma vt hic aut ſubicit verum empioris ſed ſimulet meliorem ꝯditionem ⁊ a prima non receditur vt dicta. l. ſi venditor. in prin. aut ipſe empior ſubicit alium emptorem ⁊ minus idoneum tūc peificit̉ emptio ſecūda quia eſt verus emptor. ſed primus emptor teneiur ad omne intereſſe vēditori vi. d. l. ſi vēditor. ver. ſꝫ ſi empior. ſi aūt nullus ſu bicit emptor̄ ſꝫ venit a ſe. aut nō aufert plus ⁊ nō recedit̉ a prima. vt hic. ver. ſꝫ ſi extat. ſi afferi plus aut ē idoncus ⁊ ꝑficit̉ ſecunda venditio ⁊ ſibi imputet vēditor. vt. d. l. ſi vēditor. ver. ſed ſi neuter ⁊ vide. jͣ. e. l. ſꝫ ⁊ ſi ꝓponat̉ in fi. aut ē minus idoneus quo ad obligationē. iūc aūt qꝛ nullo mō pōt obligari vēditori ⁊ nō recedit̉ aprima. vt dicta. l. ſi venditor. ver. ſꝫ ſi pupillus. aut ſalicm̄ natura liter obligatur ⁊ recedit a prima vt. d. l. ſi vēditor. ver. aliter atqꝫ. Ia. bu. ibi ſi ab emptore facia ſub pacto adiectōis in dicm ſcd̓m forma. l. ij. sͣ. e. ibi ſit alata. vere nō ſimulate vt ſequitur. ibi ſubiectꝰ ſit qui ſimulate ⁊ non vere meliorem ꝯditionē offerebat. ibi alius emptor verus. ¶ Et facit ꝙ ſi emphiteota volens rem vendere falſo denūciet domino ſe mains preciū inuenire qͣꝫ inueniat re ve ra. ꝙ ꝓ nō denūciato habet̉ ꝓ hoc. jͣ. quibus mo. pig. vel hipoth. ſol. l. ſicut re corporali.§. non videtur. ⁊ infra. e. l. ſi vendiior in prin cipio. ¶ Illa intelligitur melior condiMeliox auuſe m. oqueaſſienqilus ne loco aiemno re vel aliquid vtilitatis venditori. hoc dicit cū. l. ſe. ¶ Ibi exigat quā vēditor p̄ſtiterat primo emptori. ⁊ facit iſte.§. contra id ꝙ ſepe ſit quando creditor vendit pignus ſubaſtando. vel venduntur res eccleſie vel minor̄. vel eiuitatis ſi ſubijciat̉ falſus empior quod non valeat ꝙ agit̉. ¶ Ibi emptorem Item quod dici qui pure cmnū cum pacto adiectōis in diem. ibi auferat venditori. ibi po ſterior verus ⁊ meliorem conditionē afferens. Si quis. ibi licitatus ſit plus offerendo ꝙͣ poſterior. ibi ꝙ rō que eſt ꝙ prima venditio ſit reſoluia ⁊ noua ꝯtracta. ⁊ ſic primus ēptor fructus habeat ſine cā. ⁊ quod dicit videt̉ dic.ſ. in caſu dubio. ibi quid actum ſit qꝛ tunc illud ſeruat̉. nec ob. jͣ. de iuielis. l. queſitum. vt ibi colligi pōt. Ideſt licitum eſt in fi. ſed nūquid primus Icet emptorianiūdem offerēdo quantum ſecūdus poteſt rem retinere niſi plus offerat videt̉ ꝙ non per litteram iſtam que videtur requirere ꝙ plꝰ offerat. Riꝫ. tenet cōtrarium. ⁊ ꝙ ſufficiat ꝙ tantum offerat quia tuūc nō videt̉ meliorata conditio. ⁊ hoc videt̉ velle glo. ſupra de mino. l. ſi in emptione. non ob. hec lutera que dicit plus adicere. qꝛ dictio plus habito reſpectu ad primum precium nō plus quo ad preciū quod offert. ſecūdus emptor. Riꝫ. ¶ In glo. in fi. ⁊ ſic pacium eſt hic Eceſſe in remibi in perſonam. vel poieſt dici ẜm Riꝫ. ꝙ ſi inter cōtrahentes cōuenit ꝙ primus emptor non admitteret̉. tunc admitti non poſſit alias ſic. ar. eius. quod no. sͣ. ii. ꝓxi. l. cū ſeruo. ¶ In glo. in fi. ⁊ ſic pactum eſt hic in Eceſſe rem. ibiin porſonam. vel poieſt diciẜꝫ Riꝫ. ꝙ ſi inter cōirahentes cōuenit ꝙ primus em̄ptor non admitteretur tunc admitti nō poſſit. alias ſic. ar. eius quod no. sͣ. ii. ꝓxi. l. cūſeruo. Riꝫ. ¶ Ibi venditori rei ꝓprie. ibi vii Abinus mur niſi pacium reſpic ai fauorem emptoris vt ſequitur. Ibi priorem emptionem ēptore volente. Ibi ad dicium Ed ſi proponatu i. vēdiuꝫ ſub pa cto adiectōis in diem. ibi recipiatur per ipſum credi torem. ibi emptor ſcilꝫ poſterior. ibi adicere quia tūc videtur facere bona fide. Scribi ⁊ Uod autem ſabinus male. ibi non poſſe rurſus.i. iterum poſterioribus empioribus. ibi ſtatiꝫ fit plene ⁊ irreuocabiliter. ibi ſed iul. corrigens ſabinum. ibi impedire. in caſu dubij. ¶ Item quod ſabinus ibi adixerit rem cōmunci

De lege cōmiſſoria. ſub pacto adiectionis in diē. ibi diſtraxerūt quia tunc plures venditiones cōtracte vidētur. Ibi empta manere. qꝛ tunc Uod ſi vno T Iti empis mancre. qꝛ tunc eſt vna emptio tantum. vt infra de edi. edic. l. cū eiuſdem. ⁊. l. ſi plura. Ibi poſteriori empiori plus offerendi. ibi adicere uoluit venditorem reſoluta. ibi vnum ex vendi toribus dicti fundi cōmunis ſub hoc pacto adiectionis in diem. ibi cum tota re cōmuni. nec ob sͣ. ti. i. l. ſed ſi cōis. ⁊. l. ſue rei. vt ibi dixi. ibi poſſumus. non obſtat. infra. locati. l. qui inſulaꝫ.§. fi. vt ibi dicam. Et facit ad queſtionem an ſi data eſt tribus poteſtas eligendi poſſunt eligere vnum ex eis de quo notaui ⁊ dixi ſupra qd̓ cuiuiqꝫ vniuerſitatis. l. plane. ¶ Item licet glo. innuat ꝙ hic ſit ſpeciale ꝙ quis poſſit emere rem ſuam non eſt verum quia ex pͥma venditione deſijt eſſe ſua ⁊ tranſiuit dominiū in emptorem. ſꝫ ex noua licitatōe ſit dominus. Mar. ſili. ¶ Item facit hec. l. i fi. quod ſi dominus emat melioramēta ab emphiteota ꝙ ita dꝫ habere quinquageſimam ac ſi emphitheota vendidiſſet extraneo. ⁊ pro hoc. jͣ. de lega. primo. l. ab omnibus.§. ſi a ticio. ⁊ de condi. ⁊ demon. l. qui heredi.§. fi. ⁊ argu. ſupra de vſufruc. l. ſi alij.§. i. Sed contrarium videtur verius quia illa quinquageſima ꝓ noua inueſtitura ⁊ receptione noui emphiteote in qua forte dominus danō afficitur argu. sͣ. de ali. lega. l. cum auus. ſecūdo reſponſo. ⁊ in hoc ſaltem grauatur quia nouum debitorē inuitus recipit conita ius cōmune quod ceſſat quādo ipſe emit ⁊ ideo non debetur ꝗn quageſima. C. de iure emphi. l. vltima.§. penul. Oldra. ¶ Iiē al legatur quod ſi res ſit ſub dominio plurium dominoruꝫ ⁊ aliene tur ſine volūtate vnius ꝙ eam poſſit retinere totam ad hoc infra quorum lega. l. i.§. ſi aliter. ⁊ de lega.i. l. meuius in prin. ¶ Alij ꝙ ſolum ꝓ parte poſſit retinere. jͣ. de vulga. ſubſti. l. fi. primo reſpōſo t de acquirē. here. l. ſi ſeruus duorum. de ſtipu. feruorum. l. ſi ẜuus plurium. ⁊ dicunt ꝙ eſt caſus. jͣ. qui ⁊ a quibus. l. ſi quis hac lege. §. quotiēs. ¶ Uide quod dixi. sͣ. e. l. vbi I venditor quem.§. cum igilur. ⁊ dic ſi ve ditor qui vendiderat ſub pacto adiectionis in diem. Ibi adiectus eſt ꝓ meliori conditōe. ibi adiectum ē meliorem conditionem offerenti. ibi habitum eſt.i. receſſum. ⁊ licet glo. dicat ꝙ penultima ſillaba corripitur glo. eſt corrupta. ⁊ dꝫ dicere ꝓducitur ſeu acuitur. ⁊ per hanc. l. ver. ſed ſi neuter obtinui quadam queſtionē. quidam conduxerat ad incantum a cōmuni pergami quoddā tholomeū ml̓iū Caꝝ. ita ꝙ dubitabat multum perdere. apparuit quidam qui plus obtulit̓ quiᶻ erat pauper. ⁊ nō ſoluendo. ⁊ qui admiſſus fuit ad licitan̄. per poteſtatem ⁊ alios p̄ ſidentes dicebam primum liberatum licet iſte ſoluendo non eſſet per hunc verſi. ¶ Sed quid ſi poſeſtas deliberauit cum alijs ha dentibus vendendi dacia ciuitatis alicui. qui omnes alios ſupera uu poſtea eadem die vel ſequenti apparuit alius plus offerens nū quid poteſt auferri primo dic quod non. vi. C. de vendendis rebus ciuitatis. l. prima libro. xi. ⁊ ibi no. in verſi. aliter atqꝫ. Ibi his caſibus. non obſt. ſupra de condi. indebiti. l. ſi id quod. alias ſi ꝙ dominus. cum ſimilibus. quia ibi in alio contractū qͣꝫ venditiōis hic in venditione. ⁊ eſt ratio quia dominus rem ſuam per ſe nec ꝑ eum quem habet in poteſtate non poteſt emere. ſupra ti. ꝓximo. l. ſue rei. ⁊ argu. infra de bouis libert̉. l. queritur. ⁊. l. in ſeruitute. ⁊ ſic non obſt. quod nota. in. l. ex hoc iure. ſupra de iuſtitia ⁊ iure. Item non obſtat. sͣ. de inſtitor̄. l. ſed ⁊ ſi pupillus.§. fi. quia hic dominus vendit ſeruo ſuo rem ſuam. Ibi emit ab eo alienam. in glo. nō approbat in fine ſolu. illa lex concor. cum verſi. ſed ſi neuter. ⁊ ſequeni. Sed contra dicit verſicu. aliter atqꝫ. ſed reſponde quod ibi iecundum teſtamentum valet licet non in effectu. ⁊ ideo receſſum ē a priore. hic vero venditio ſimpliciter eſt nulla. Iacobus de bel. ¶ Primo diRopter corpus qum vſqꝫ ibi non cum. Ibi oritur dubitatio ex dicto. ⁊ dic inter corpus quod venierit quod eſt infra. ⁊ dic venierit ſub pacto predicto adiectionis in diem. Ibi nihil ſequitur nouum em ptorem. ibi priore emptor̄. ex facto. ¶ Si melior conditio non affeI predio calur aprima emnpione nonreee ditur e cōditio poteſt impleri in perſonam heredis. hoc dicit. ibi ſiue poſt diem. debet ergo melior conditio. jͣ. diem offerri. ⁊ act̉. infra diem acceptari a venditore vt prima vendilio reſoluatur. nec enim reſoluitur prima niſi ſecunda ꝑficiatur. Mar. ſili. Ibi emptum eſt irreuocabiliter. ibi heres exiſtat per cōditionem ſeu īmixtionem hereditatis in glo. noīa here dit̓. in fi. So. vbi exigit̉ factum perſone ⁊ verus actus ſicut ē hic in eligendo meliorem cōditionem ablatam ⁊ eam acceptare quia hoc non pōt facere hereditas vt ſuſtinet vicem perſone ⁊ hic. ⁊. jͣ. de ſtip. ſeruorū. l. ſi viuſ. alias ſecus vt ibi cum cōcor. ⁊ de acquit. re. do. l. hereditas. vel dic ibi interuenit ſeruus qui eſt perſona animata. hic ſolum hereditas que eſt inanimata. ar. ſi quis teſta. liber. eſſe iuſſus ſuerit. l. i.§. ſceuole. ¶ In glo. no. ꝙ in perſona in fl. ſo. hic inter viuos. ibi in vltima voluntate. ar. inſti. de verbo. obliga. §. ex cōditionali. ⁊ dixi. sͣ. e. l. quotiens. in fi. ⁊ ibi no. vel dic ꝙ hic permitit heredi offerri paſſiue ibi ꝓhibet offerri ab herede actiue. ¶ Si fundus in fi. nō ob. jͣ. e. l. penul. vt ibi no. 5 ¶ Que ſecūtur cōmoda ⁊ Mperator: ncōmoda. hoc dicit. ⁊ ꝙ hic reſoluitur ꝯͣctus. ⁊ nihilominꝰ agitur ex ꝯͣctu. ſꝫ dic ꝙ hoc ideo qꝛ non reſoluitur ſimpliciter ſed ẜꝫ quid ibi ſoli a venditore in fine. niſi habeat locum pro fructibus ⁊ expenſis. ¶ Seꝑatorum ſeꝑata eadem ē Um duo. cō ⁊ rōne incertuudinis ioiū viciatur. hoc dicit. Ibi diu. i. vi decem. vt. jͣ. de leg. i. l. ſi quis teſtō ⁊ in alphabeto. ibi referret. ſubaudi vtruꝫ. ibi vnius precio. ⁊ nihil alieri adijciat. ibi pertinebit prima venditōe viriuſqꝫ reciſa. ibi ꝙ ſi interim qūo hoc cum facile hoc ſciri poſſit inſpecta ⁊ cōi precio ſeruorum forte qꝛ ad vnum ẜm emptor habꝫ affectionem et neſcitur ad quem. ⁊ ꝓpter illum ſolum plus abiule rit. In glo. no. ergo in fi. hoc non eſt ꝯͣ. ſed. l. pluribꝰ. e. ti. ſed ſo. illd̓ ſpāle fauore liberatōis. ar. l. arianus. jͣ. de act̉. ⁊ ob. vel dic ꝙ ibi p̄fert̉ oratio iudiffinite que poteſt omnia cōprehendere ⁊ ideo nihil viciatur hic ſecus. Ia. butrig. vel ibi in cōnexis hic in ſeparatis. ⁊ vide quod no. extra de reſcriptis. c. primo. Ibi pro ipſius parte non Um in diem. m̄ locij in fitidem econra vt ſupra. e. ¶ Ibi obligatus nō erit venditor ⁊ Undo. gnn aptima vendiuone receſſum. ¶ Emptor ſub pacio adiectionis ī diē Mlo. Ibi ẜm empiorem plus offerentem. ibi delegationem a venditore facta. In glo. in fi. qd̓ dic vt ibi notaui ⁊ dixi. Sequit̉ rubrica de. l. cōmiſſoria. ¶ Super rubrica de iſto pacio vide per Azo. in ſumma de pactꝭ inter emptorem ⁊ venditorem ⁊ non tenet iſtud pacium in pignoribus vt dixi. sͣ. de ꝯͣhen. emp. l. fi. ⁊ quare iſtud pactum ſic appelletur vide. C. de pactis pig. l. fi. ¶ Ibi venierit vt ſit incmpiꝰ I fundus. precio in icrio non ſoluio in fi. aliud ſi dicam perficiatur emptio ita demum ſi ſoluerit precium in diem. ar. sͣ. ti. i. l. ij. in glo. in fi. vel dic ꝙ hec. l. pōt intelligi ẜm illam vt dixi in littera. ¶ Ibi pecunia.i. preAm venditor. cum. ibi cauerct̉ in pacto predicto ꝙ etiam fieri poſſet in fauorem empior puta ſi res non tradatur infra certum diem ſit inempta. ar. sͣ. ti. prīo. l. ſabinꝰ. ⁊ qꝛ nulla lex hic ꝓhibet ergo ⁊c̄. vi. sͣ. ex qui. ma. l. nec nō.§. ſed ꝙ eis. ibi exuſta villa vendua ſub pacto p̄ dicio. ibi pecuniā debitam nomine p̄cij in fi. qd̓ eēt abſurdum. ¶ Ibi venditor agat pacto cō I fundus miſſo. ibi percepis ſum per empior. ibi cōpetere ⁊ etiam rei ven. vi. C. de pactis inter emp. ⁊ ven. l. cōmiſſarie. ꝙ dic vt no. jͣ. de dona. l.

De hereditate vēdita. l. in prin. ⁊ sͣ. ti. ij. l. pacta. in glo. magna vltra medium. ibi precij de die ſubandi quā perdidit. ideo qꝛ reliquam in termino nō ſoluit ⁊ facit. jͣ. de act̉. emp. l. iul.§. idem pomp. ¶ Elegāter. ibi lex eſt ſcilꝫ ꝯmiſſoria. ibi exercere. ⁊ ſic ꝯͣctum reſcindere. ibi precium petere. ⁊ ſic ꝯͣctui ſtare in glo. non permittitur in fi. vbi plene no. ⁊ dixi. In cōmiſſoria. ibi conuenire per pactum expreſſe. ibi actio ſi vendidit. ſecundo minori precio ꝙͣ primo in glo. fi. prima vera quando nō eſt ꝯſuetudo in regione. Alias eſt lex. ⁊ incipit dubitat. ibi ſoluere Marcellus. liberare vel in eam nō incidere qꝛ dies interpellat ꝓ homine ⁊ hoc tollit ꝯria. ibi ſi non habet vt quia ven ditor eſt abſens vel deceſſit ſine herede vt. sͣ. ti. i. l. ſi predio. in. prin. in glo. ſic debito in fi. dic aut dies eſt appoſita ab domine vel a le ge. ⁊ tunc dies interpellat pro homine vt. l. magnam. vbi de hoc plene aūt dies non eſt appoſita. ⁊ tunc opus eſt interpellatione vt in contrarijs. ¶ Reciſo ꝯͣctu ex pacto legis cōmiſſo E. nie frnetus aduendiuorem redeum. hoc dicit. Op. ꝙ fructus remaneant emptori vt. sͣ. e. l. ſi fundus.§. ſed quod ait. Sol. vt ibi. ibi ꝑciperet ī ſuo dominio. ibi re veniſſet ꝙ eſt etiam ſi vnus nūmus reſtaret ſoluēdum in termino de precio. vt no. sͣ. ti. ij. l. res bona fide. ¶ Alias incipit Iper emptorem. delege. ⁊ bieuiter dicit reciſe ꝯͣciū ex pacto. l. cōmiſſorie datū nomine arre vel p̄cij remanet penes vēditorē. ibi arre vel no mine precij. vi. sͣ. e. l. i.iij. no. Idem reſpondit ſi ex lege ſicut contractus reſcinditur ex pacto legis cōmiſſorie quo ad principale ſic ⁊ quo ad acceſſorium. hoc dicit. ¶ In ꝯͣrijs elecio vno preiudicatur in Poſt diem. glio. hoc dicit cū.l. ſe. Ibi ſed ꝑtem non ſo lutam in termino. ibi acceſſoria. ⁊ ſic nō poterit venditionē reſcin dere. nec rem aduocare ⁊ facit. jͣ. de ver. ob. l. cum ſtipulatus ſima ꝓculo cum ibi notatis. ⁊. C. de iure do. impe. l. ij. ⁊ lꝫ glo. hic ⁊ in l. ſe. videat̉ tenere ꝙ non ſufficiat ſola petitio. sͣ. de minor̄. l. emiliꝰ. ¶ Et faciunt predicta ꝙ ſi vaſallus culpa ſua priuati poterat feu do ⁊ dominꝰ receꝑit ſeruitium ſolicitum poſtea ꝙ eum priuare nō poſſit. ꝓ hoc in vſibus feu. quo tꝑe miles inueſtituram petere debeat ⁊ ibi in gl. ⁊ idem in emphitheota ⁊ cōductore. vt no. C. d̓ iure emphiteotico. l. ij. ⁊ extra de locato. c. potuit. cum ibi notatis. caute itaqꝫ faciet creditor recipiēdo cum ꝓteſtat̉. ꝙ ſibi non preiu dicetur in pena. arg. huius.§. ⁊ sͣ. e. l. fundus.§. eleganter. ⁊ ſi quis caut̓. l. ij. Ibi niſi ꝯͣrium ⁊cͣ. vbi de hoc dixi. ⁊ facit ꝙ ſi ſtatuto ca ueatur ꝙ nō ſoluenti collectas ad certum terminū non redat̉ ius ⁊ aliquis fuit qui nō ſoluit poſtea ordinatum fuit ꝙ quilibet ſolue re poſſet ad certum aliū terminū. ⁊ iſte adhuc non ſoluit an teneat̉ ad penā iſte.§. cū. l. ſe. eſt ar. ꝙ non teneat̉ ad penam quaſi per ſecundā dilationē datā ad ſoluēdum videat̉ receſſum a pena que ē odioſa. ⁊ ꝓ hoc. sͣ. de mino. l. emiliꝰ. Iac. bu. ¶ Non vr̄ incidere in. l. cōmiſſoriā Aller. ⁊pior ꝑ quem nō ſtat quoniā pecuniūā ad diem ſoluat. hoc dicit. Ibi arre nomine ⁊ ꝓ ꝑte p̄cij vt. jͣ. inuii. ibi ꝑderet hoc agebat̉ ēt iacite ẜꝫ quoſ dā vt no. sͣ. e. l. iiij. ibi velle.i. fundi vēditi cū villis que erāt in eis. ibi fiſco ſatiſfaceret dicta mulier debitrix mei vi ſibi nō ſoluat do nec mihi fuerint ſatiſfeciū ⁊ ꝓ hoc bene. sͣ. de edē. l. quedā.§. is cui vbi de hoc tetigi. ⁊. C. de rei ven. l. ſi fundū. ⁊ ſpeciale vr̄ in depoſi to ꝙ hoc frater nō poſſꝫ vt. C. depoſiti. l. pe. ⁊ auct̄. ibi poſita. vbi de hoc dixi. ⁊ ſic aliquis ē debitor ſub pena pōt ſibi denūciari face re ꝑ alium ne ſoluat ⁊ ſic in penā nō incidat ꝙ forte verum eſt niſi de fraude eiꝰ apꝑet vt. sͣ. ti. ꝓxi. l. vbi aūt.§. cū igit̉. ⁊. l. ſi venditor. Alij dicūt ꝙ ſi culpa ꝓmiſſor. fuit ꝓhibitꝰ per fiſcū ſoluere ꝙ non excuſet̉ a pena. ar. jͣ. locati. l. ſi merces.§. culpe. ⁊ vide qd̓ dixi. e. ti. l. penū.§. fi. ⁊ ſo. ma. l. penul.§. i. Mar. ſili. dicit ꝙ hic iſta conuentio que fuit facta nomine fiſci facta fuit auctoritate iudiciaria alias em̄ pior debuiſſet eā ſpernere nec ꝓderit ſibi ad euitandū penaꝫ. sͣ. de cōſti. pec. l. verum. ⁊. jͣ. de fideiuſſo. l. fideiuſſor creditori. vel dicit eſſe ſpeciale hic fauore fiſci quia etiam debitor debitor̄ ſui poſſit exigere vt. C. quando fiſcus vel priuatus per totum quod non eſt in debitore debitoris priuati niſi debitor confiteatur debituꝫ vel ſit condemnatus vt ibi dixi. ⁊ ꝓ hoc. jͣ. de re iudicata. l. a diuo pio §. ſed vtrum. quod forte verum eſt niſi haberet obligatum nomē ſpecialiter vel generaliter ſub obligatione bonorum. vt ſupra de pl gno. aci. l. ſi conuenerit. ⁊. C. que res pigno. ob. poſ. l. nomen. vbi d̓ hoc dixi. ¶ Sed quomodo potuit fieri iſta ſequeſtratio contra l. C. de ꝓhibita ſequeſtratione pecu. dic ꝙ non eſt ſequeſtratio qꝛ pecunia non aufertur debitori nec ponitur penes tertiū qꝛ tūc ꝓprie ſequeſtratio. vt. jͣ. de ver. ſigni. l. ſequeſtro. ⁊ ſupra depoſi. l. ei apud quem. in fi. ⁊. l. ſequenti. Marii. ſili. ¶ Super rubrica de hereditate. vel actione vendita. ¶ Super rubrica vide Azo. in ſumma. e. ti. ⁊ quod dixi. C. e. ſuꝑ rubrica. ⁊ de ſecūda rubrice vide. sͣ. de act. vendita ſeu cōceſſa. vide in ſpeculo de ceſſione action̄. ⁊ in margarita galeoti de ꝓcur. in rem ſuaꝫ. Ihereditas. Uiuentis non eſt hereditas vel eius qui nullus eſt. ⁊ ideo vendi non poteſt. hoc dicii. ibi nullus ſit inſpecto iure ciuili vt quia ſeruus. vt infra de regu. iur. l. quod attinet. non ob. jͣ. l. ꝓxi.§. illd̓ poteſt. de lega.i. l. queſitum.§. penul. ⁊ vide pulchram queſtionem quam ibi notaui. an valeat ſiquis viuens dicat dono tibi heredita tem meam. an per hoc videatur donaſſe bona non obſt. etiam d̓ lega. ij. cum filius.§. heres. vt ibi dixi. ¶ Nota etiam quod ſiꝗs donat bona viuentis vel partem eorum ꝙ priuat̉ eius ſucceſſiōe. vt. jͣ. de his quibus vt indig. l. aufertur in fratre. ¶ Et dic aūt eſt hereditas ad puam poteſt haberi reſpecius lꝫ nō ꝑtineat ad venditorem. ⁊ tenetur venditio ad intereſſe aūt nō eſt nec fuit in rerū natura. ⁊ tunc ſolum tenetur ad precium ⁊ concor. ad. l. iſtam qd̓ hereditas non ſit viuentis. extra de conceſ. preben. c. i. ⁊ ad trebel. l. ita tamen.§. a patre. ⁊ infra ꝓ emptor̄. l. prima. ¶ Diuide in duas partes. in pri Enditor. ma ponitur quid debeat preſtare venditor hereditatis empiori vſqꝫ ad.§. ſicuti. lucꝝ ibi ponit quid debeat preſtare emptor venditori vſqꝫ in fi. ⁊ breuiter dicit ꝙ vēditor oīa cōmoda que habet ex here ditate debet empiori preſtare. ⁊ econuerſo emptor vēditori omnia damna que vēditor occaſione hereditatis ſuſtinet. ibi futuruꝫ eſſet. vnde demum res hereditarie vendite vidētur non heredita rie non vt. jͣ. de verbo. ſigni. l. pecunie verbum. ⁊ ibi in glo. ibi d̓ ſuo facto noīa iſta verba que ſepe apponūtur in cōtractibus de ſuo fa cto. ſic ſupra man. l. de iuo etiam facio. de noxa. l. ſiquis a multis ⁊ de verbo. ſigni. l. ſi cum fundum. ⁊. jͣ. de act. emp. l. emptor.§. fi. ⁊ ibi plene dixi. ¶ Et ꝓ declaratōe glo. vide quod no. C. d̓ euictione. l. prima. ⁊ dic aūt queritur an ſatiſdatio debeat interponi. ⁊ dic ꝙ non. nec de hereditate nec de ſingulis rebus niſi ſit actum. ¶ Si autem queritur an cauere teneatur ſine fideiuſſore dic qd̓ ſic de hereditate non de ſingulis rebus. quia ſi vna res euincitur. aut erat hereditaria ⁊ paſſus eſt emptor iniutiam a iudice. ⁊ d̓ ip̄o queritur infra de euic. l. ſi per imprudentiam. aut non erat hereditaria ⁊ non videtur vendita. ⁊ ideo non tenetur. ¶ Oppo. ꝙ etiā ꝓ fingulis rebus teneatur. vt. jͣ. e. l. nihil. ſo. ibi venditor affirmauit rem eſſe hereditariam. ¶ Item oppo. quod etiam ſi nō affir mauerit ieneat̉ vt dicta. l. prima. C. de euict̉. ſol. vt hic. ⁊ ibi. duo ergo preſtat venditor ſcilꝫ hereditatem eſſe ⁊ ſe eē heredē. hereditate. ¶ In venditōe hereditatis veniūt eaque erāt In in hereditate tempore contractus niſi aliud actum ſit. h. dicit. idi agi videtur in caſu dubij. ibi peruenit hoc verbum expone. vt. jͣ.§. perueniſſe. ⁊.§.§. ſequentibus. ⁊ dic ẜm Riꝫ. quod eſt cō ſiderare tempus a quo incipit. ⁊ tempus in quo finitur tempus a quo incipit eſt tempus mortis ieſtatoris tempus in quo finit̉ vt plurimum ē tempus cōtractus. ⁊ ita intelligitur iſte.§. determino in quem finitur.§. tamen ꝑueniſſe ⁊ alijſequētes loquunt̉ de tempore a quo incipit licet glo dicat quod ita ibi fuit actum quod ve rum nō eſt. cum ergo vendo tibi hereditatem ⁊ nihil aliud conue nit teneor tibi reſtituere totum quod venit ad me ex iſta hereditate a tꝑe mortis teſtōris vſqꝫ ad tp̄s ꝯͣctus. ⁊ ēt ſi aliquid ꝑueniret poſt cōtractū ex hereditate multo fortius vt ꝓbat̉. d.§. ꝑueniſſe. vbi dicit̉ ꝙ precia rerum hereditariarū ante ꝯctū venditarū tene

De hereditate vēdita. or reſtituere emptori e p̄cium rerum ante dictarum. vt.§. illud te nēdum. nō ob. iſte.§. qui videtur dicere. inſpici ſolum id quod ꝑuēit tꝑe contraetus. quia exponi dꝫ in id ip̄s.i. vſqꝫ ad id ip̄s. ita ci exponitur. jͣ. d̓ ꝑiculo ⁊ ꝯmo. rei vē. l. i. ſcd̓o rn̄ſo. ⁊ hoc ēt videt̉ ſentire glo. jͣ. e. l.§. illud queſitum. ¶ Alia eſt hereditas patris alia filij impuberis cui Illud. eſt ſubſtuutio facta. hoc dicii. ibi impubberi filio ieſtatoris qui ẜm glo. er̄at inſtitutus ꝓ parte. ſed idem dicas etiam ſi eſſet exheredatus. quia exheredato poteſt. ſubſtitui. vt. jͣ. de vul. ſubſti. l. i. ⁊. C. de le. l. cū quidā. ibi. teſtōris patris impuberis. Ibi vnū teſtamentū ſit.ſ. patris ⁊ filij cui ē facta ſubſtitutio. eſt in̄ alia hereditas vt ſequit̉. ⁊. jͣ. de vulg. ⁊ pup. ſubſti. l. patris ⁊ filij. ⁊ no. jͣ. ad. l. falci. l. in rōne.§. ſi filio. ¶ Et aduerte ꝙ gl. dicit ꝙ habū dat dictio maxime. ⁊ hoc dicit ne ob. l. ij.§. interdū. jͣ. de vulga. ⁊ pup. ſubſti. ⁊ in poſ. leg. l. is cui.§. ſi ab impubere. per quas. ll. prīop. glo. vera eſt.ſ. ꝙ maxime habūdat. Rai. 56 ¶ Oppo. ꝙ tempus cōtractus inſpicia He rueniſic. ſur vis e.ll.§. i. ⁊ dic plene vt ibi dixi. ibi videat̉ de herediiate vēdita ꝙ totum preſtat vēditor ēptori. ibi ad cū ꝑueniſſe re ipſa. ⁊ ſic nō liberat̉ actionē cedēdo. ¶ Ibi videri ꝑueniſſe ita ꝙ pe Illud tenendum. nes vēditorē remanſit vere vel ficte. vt de illo tantum teneat̉ ēptori. Ibi non prima rōne ita ꝙ alidiſtribui oportet vel fuerat iam diſtributum vt ſequitur. ibi quis venditor hereditatis. ibi donatarum per venditorē. ibi p̄ſtari ēpto ri hereditatis quia facto ſuo factum eſt quod tempore venditōis non ſunt in hereditate quia eas donauit. ⁊ caue a glo. que hic ⁊. jͣ. §. ꝓxi. dicit quod hoc actum erat imo dic. ⁊ ſi non eſſet actum ꝙ de iure cōmuni tenetur a tempore mortis qd̓ ē tp̄s a quo vt dixi ſupra. e. l.§. i. ⁊ ꝓ hoc. sͣ. de peti. here. l. ſed ⁊ ſi lege.§. cōſuluit. ⁊ ita tꝫ hic Azo in apparatu ſuo. Rai. tamē hic videt̉ ſequi glo. per di cium.§. conſuluit ſed ꝙ prius dixi verius pato. ⁊ ita etiam tenent Ia. de ra. ⁊ Ni. ¶ Idi iā ꝑuenit.ſ. tꝑe Non tantum autem. venduōrs. ibi quādoqꝫ i. qn̄cūqꝫ ante venditionē vel poſtea. ibi alienauit aliquid heredita riū. ibi deꝑdita expone vt in glo. in. l. ad quā remiutit. Et caue ab alia glo. que dicit ꝙ actum fuit. ⁊ dic vt dixi. sͣ.§. ꝓxi. ¶ In gl. no. ꝙ. in fi. ⁊ in focio. sͣ. ꝓ ſocio. l. nemo. ij.§. i. So. dic ꝙ illud qd̓ dicit in ꝯͣrijs eſt regulare hic ſpāle. vel ibi de lucro extra rem hic de re. vel hic ē obligatus ad acquirēdū rōne ꝯͣctus vt ibi no. ẜm Di. ¶ Illud queſitum no. glo. que eſt hic que continet veritatem vt dixi. sͣ. e.§. i. c ¶ Ibi ſenſerit extrinſecus ⁊ ſuo nomine. ibi exigeret ☞OlE ſuo nomine. ibiipreſtiterit de ſuo. ſecus ſi de heredita te bona fide. ar. eius quod no. sͣ. de peti. here. l. ſi poffeſſor.§. bone fidei ẜm Odo. ibi p̄ſtiterit indebitū. ibi ꝯdēnatus.ſ. heres. ibi con demnatū. vt. jͣ. de ſta. lib. l. ſtatuliberi. a ceteris. penul. rn̄ſo. ⁊ de lib. exhi. l. i.§. hoc interdicio. ſed ei imputetur cur nō appellauit. vide quod no. jͣ. ad ſili. l. ꝓpter veneni.§. fi. In glo. ſit in bone fidei vel dic vt no. in. d. l. ſiquis negocia quia ibi exegit nomīe ſuo hic do mini. ¶ Non ſolum hereditarias actiones ideſt hereditati com petentes. ibi conſtituit hereditario nomine. ibi nominauerit volun tarie per ſtipu. extra iudicium. ibi deduxerit actionem hereditariā nō nouādi. jͣ. de noua. l. legare. ¶ Hec eſt prima pars principalis huius legis. ⁊ Uicut i loquiiur econnerio ad precedentia quia in precedē tibus dictum eſt ad quid venditor hereditatis ieneatur emptori. hic econtra ad quid emptor venditori. Ibi condemnatus vendi iori de euictione. vel quia forte rem non tradidit. ibi actioneꝫ cui non ſoluit precium dicte rei vendite. alias ſecus vt ſequitur non obſt.§. ſolet in fine. vt ibi nota. ¶ Siue ibi procurator cum mandato ibi gerit forte quia fuit ab aliquo ſolutum creditori hereditario. animo donandi iſti heredi venditori. arg. ſupra manda. l. ſi vero non. in prin. 1 ¶ Aut vēditor excipit ſeruum ſine peculio. Apud iul. S. ſi quid preſtat peculij nomine recipit iure contractus. aut excipit vt dominus. ⁊ ſi quid preſtat nomine peculij recipit iure dominij nō iure ꝯͣctus. aut excipit vt miniſter ⁊ tunc etiam recipit iure ꝯͣctus. hoc dicit. ⁊ diuide in duas partes. ſcd̓a ibi. quid ergo. Ibi excipit ſeruum hereditatis. ibi cōſequi ab emptore hereditatis. ibi ꝙ preſtitit de ſuo. ibi ex peculio ere alieno deducio. ibi habe̓t quia debitum ſuum ſoluiſſe vr̄. ibi ac ſi ꝯctum ſ. vi ego non haberem ꝙ ſupereſſet iꝫ emptor nec excipit iure dominij ſꝫ vt miuiſter. ibi aut ꝑ retētionē peculij ſi habꝫ vel agēdo cō tra ēptorē ſi penes ipſum ē peculium. ⁊ hoc ſentit glo. aut ergo ex cipit ſeruus ſine peculio. ⁊ tunc cum peculium tranſcat ad emptorem debeat eius honera ſuſtinere. ⁊ ſi quid ſoluit venditor recuꝑat ab emptore iure cōtractus. aut excipit̉ ſeruus cum peculio. ⁊ tunc qꝛ remanetpenes venditorem ⁊ dꝫ onera ſuſtinere. ⁊ ſi quid ſoluit ad emptore non repent quia ſuum debitum ſoluit. ¶ Aut excipit ſeruum cum periculo vt miniſter nolens habere ptātem ſoluendi creditoribus peculiaribꝰ. tunc cuius peculij reſiduum ſequi debeat ēptor. ſi quid ſoluit de ſuo recuperat iure ꝯcius. Et ſi dubitat̉ exceperit vt dominꝰ vel miuiſter preſumit̉ vt dominꝰ excepiſſe. ⁊ ſic onus peculij ſpectat ad eum ⁊ ſi quid ſoluit non repetit pōt tamē ex pacto agere vt ſibi liceat habere peculium iure dominij. Ia. bu. In glo. magna. ibi ea intentiōe.ſ. tacita. ⁊ eſt ſcd̓a lectura. ibi qꝛ de ſuo quod ſoluere non tenebat̉. ibi ſed hic excepit peculium in ſcd̓o calu.§. ibi at ſi non ex cepiſſꝫ quia hic excipiendo peculium ⁊ conueniendo ꝙ reſiduum ſit emptor vr̄ tacite cōueniſſe deſoluendo creditoribus peculiaribus ⁊ repetēdo ab emptore hr̄ditatis. ſecus in caſu p̄cedenti vbi nullum peculium excipii. ibi agi ẜm primam expoſitionem glo. in prin. Ibi informata vt. sͣ. de ꝯͣheu. emp. l. pacia conuenta. ¶ Si queris cuius ſit periculū heredita Si venditio js vendia. dic aui quens dere ſingulari. tunc oē damnū cōtingēs ante venditionē pertinet ad venditorem poſt vēditionē ad emptorem. aut queris de vniuerſitate ⁊ iūc aut nihil exceptum ⁊ periculum poſt vendinonē cōtingēs pertinet ad emptorem ſi ē res excepta. ⁊ in eadem cōtingit damnū. iunc ſi ap pareat quid attamē illud ſeruatur ſi non appareat ante venditiōeꝫ cōtingēs ē emptor̄ cōtingēs vero poſt venditionē ꝑtinet ad heredem. hoc dicit ꝙ teſtringe ad cautionem damni infecti de qua loquitur iſte.§. ¶ Emptor hr̄ditatis vēditoni preſtat ꝙ exSi eſt̉ ſūS. qxaneus hī̄s p̄ſtarei ibibīs ideꝫ litius. ibi liuo emptor in ſcd̓o. ibi agi poſſit per ip̄m emptorē. ibi hercd̓. potuiſſꝫ ſi venditor hr̄s non fuiſſet. ibi extitiſſet qͣꝫ predictus titius. ibi potuiſſet ergo ⁊ in caſu noſtro recuꝑat venditor ab emptore. ibi a ſeio venditore in glo. ſimplum forte in fi. rō eſt qꝛ ibi hr̄s non vendi dit hr̄ditatem hic ſic. ⁊ ſic emptor habetur loco hr̄dis. jͣ. e.§. fi. vnde ſcd̓a vera Ray. Si quid ¶ Uendita hr̄ditate perinde eſt ac ſi venditor nūquam fuiſſet ⁊ emptor fuiſſet ab initio inſtitutus. hoc dicit vſqꝫ in fi. l. ibi preſtiterit venditor de ſuo nomine hereditatis. ibi funere defuncti cui ſucceſſit. ibi impenſam funeris d̓ ſuo factam. ibi preſtare debere. non ob. ſupra de noxal. l. ſi alienus. vt ibi colligi poteſt. ibi bereditaria cauſe ⁊ defūcti. vi ſupra de relig. l. prima. ¶ Summariū habes. sͣ. ti. ꝓxi. ibi extite Cum quiS. ri. per aditionē br̄ditatis ibi d̓buit pure. ibi debere deſijt ⁊ ſic non cum effectu. ibi ſub cōditōe ⁊ ſic nullo mō uiſi quo ad ſpēm. ibi ſeruitutem amiſit per cōfuſionem. ibi adita hr̄ditate eius cuius predium ſibi ſeruitutem debebat. ¶ Collige ergo ꝙ emptor hr̄ditatis habetur loco hr̄dis ſic ⁊ fideicōmiſſarius cui reſtituta eſt hr̄ditas vi. sͣ. ꝙ cum eo. l. ſi filius.§. i. vbi de hoc dixi niſi in caſibus notatis. jͣ. ad trebel̓. l. qꝛ ꝑinde.§. i. ⁊ vide. e. ti. l. ex aſſe. ¶ Sed in ꝯͣrium vr̄ ꝙ emptor hr̄ditatis non habeat̉ loco hr̄dis vt. C. e. l. lj. ⁊. C. de donat̉. l. heris alieni. ſed dic vt in eis no. ⁊ vide in ſumma Azo. de here. inſti. in additōe Odo. Re manet ergo primus hr̄s nomine ſꝫ non re ſic ⁊ alias. in ſimili habe tur. C. de ſacroſan. eccle. l. ſi quis ad decliuandā.§. lic̄. ⁊. C. ſint ab here. ſe abſti. l. i. ¶ Item vide ad hanc materiam. C. de pactis. l. poſt venditionem. in ſumma huius ti.§. ſicut auteꝫ. ⁊.§. ſe. ¶ Itē nota aliud ad quod ſepe allegatur iſte.§. in ver. ita tamen.ſ. ꝙ non dꝫ plus operari fictio qͣꝫ veritas. nam eo caſu quo verus hr̄s non teneret̉ quia actio non eſſꝫ tranſitoria in hr̄de vt quia ex maleficio eodem caſu non tenetur emptor hr̄ditatis qui fingitur hr̄s vt dictum eſt. Sed quod plus operet̉ fictio qͣꝫ veritas. no. C. de dona.

De hereditate vēdita. inter vt. ⁊ vxo. l. antepenul. in glo. magna. d̓ quo vide quod dixi. sͣ. ſi cer. pe. l. ſi filius. In glo. acuone in fi. primam tꝫ glo. C. de pactꝭ. l. debitori. ſcd̓am tenei. jͣ. ad trebel. l. ſi ita. cum.§. ſi ex trebel. ⁊ vide tur caſus in dicta. l. ſi is cui hr̄ditas. sͣ. de condi. nde. vnde hec ſecunda vera. Ray. In glo. vltima in fi. tu dic ꝙ non reſtituit̉ actio prima. ſꝫ agit alijs actionibus vt dixi. sͣ. ꝓxi. de hoc an actione ex uncta reſuſcitet̉ plene dixi in dicto.§. aream. pecuniam hr̄ditariā. ¶ Ibi I venditoi culpa leui vi no. sͣ. l. ꝓxi.§. nō tantum in fi.§. vel forte. etiam de leuiſſima tenet̉ cū ꝯͣctus ſit celebratus gr̄a vtriuſqꝫ. sͣ. cōmo. l. ſi vt cer to.§. nūe videndū. ⁊ de re. iur. l. ꝯͣcius. ¶ Utilis eſt hec. l. ⁊ qd̓ dicit I nomen. ꝯiſiracium dic a crediiore. Col lige ergo ꝙ venditor nominis lꝫ non debeat p̄ſtare debitorem locupletem tenet̉ tamen preſtare nomen cauſe ⁊ ſnīa exceptionem vt in. l. ſe. ⁊. jͣ. de euic. l. ſi plus.§. i. non eniꝫ eſt debitor qui exceptione tutus eſt. jͣ. de reg. iur. l. nō videtur. ⁊ sͣ. de dolo. l. eleganier.§. ſeruus. tenet̉ etiam de ſuo facto vi. sͣ. e. l. ij. in prin. ver. plane. aliquando tam en vr̄ ſufficere ꝙ cedens cedat talem qualem habet. C. de colla auct̉. ꝙ locum. sͣ. mandati. l. ſi ꝓ curatorem.§. ſi liber homo. ⁊. jͣ. ſo. ma. l. ſi vſufructu. alias ſi vſuſ. §. ſi vero. ⁊ ad hoc de fundo dotali. l. fundum in fi. ¶ Quid ſi pactum fuit ꝙ venditor nominis non teneatur preſtare nomē cāe nunquid tenebitur ſaltem ad precium. videt̉ ꝙ non. jͣ. de diſtract̓. pig. l. reſcriptum.§. i. ⁊ plene dicam. jͣ. de act̉. emp. l. ex empto. alias emptor̄.§. fi. ⁊ ad hoc. jͣ. e. l. quod ſi in vēditione. ¶ Quid ſi ven ditor ꝓmiſit ꝙ emptor non moleſtabit̉ quid imporient hec verba vtrum moleſtiam iur̄ tantum an etiam facti. dic vt. C. e. l. fi. plene notaui ⁊ dixi. ⁊ ibi etiam dixi de qōne que hic formatur in glo. de actione iniuriarum an cedi poſſit. ⁊ no. etiam in. l. iniuriarum. hic ī glo. allegata. ⁊ idem dici pōt de quolibet maleficio publico vel pri uato ex quo debeat aliquid applicari cedenti de quo dixi in dicia l. vlti. C. e. ⁊ tetigi. sͣ. de in diem adiec. l. vbi aūt.§. idem iul. ſcribit eum qui emii. ¶ Ibi in ꝯͣrium ſit vi. jͣ. e. l. ꝙ T quidem. ſ in venditione ⁊ ieligis. l. ꝓ xi. ibi teuetur vi. jͣ. e. l. niſi de ſubſtantia. nominis hereditarij ẜm gl. vel pla Mptor nc ẜm Ia. de ra. Sed Ray. ⁊ alij cō muniter tenent glo. idem in pacto. sͣ. de pactis. l. ſi ti bi. x.§. pactum cōuentū. ¶ Quid in exceptione poſtea venditori queſita dic vt. sͣ. de peti. here. l. nec vlla.§. penul. alias eſt ſub. l. ab hr̄de. ⁊ dixi. sͣ. de ꝯͣhen. emp. l. dolia.§. i. ¶ Quid in obligōe fideiuſſoria dic vt. jͣ. e. l. venditor actionis tu ius puto ꝙ cedat omnia tura ꝑſonalia ⁊ realia ordinaria ⁊ extraordinaria p̄ſentia ⁊ futura vt. jͣ. de ac. emp. l. creditor.§. inter. ⁊.§. fi. ⁊ sͣ. d̓ ꝯͣhē. ēp. l. ſi aque ductꝰ. Albe. de ro. hereditatē. ¶ Uenditor hr̄ditatis debꝫ Um p̄ſtare br̄ditaiē eē ⁊ ſe illiꝰ br̄ditatis eſſe hr̄dem nō aūt res in hr̄ditatꝭ eē ⁊ ſi nulla ſit hr̄ditas ienet̉ venditor reſpectu p̄cijniſi vendat̉ vt iactus re iis. hoc dicit vſqꝫ ad. l. ꝗ filij. jͣ. e. vbi alea.i. fortna ſicut eſt in alea quis vincat vel ꝑdat. ibi ꝯdicet̉ ꝑ ꝯditiōem indebiti vel ſine cā. ⁊ vide. C. de euic. l. i. ⁊ qd̓ ibi no. ⁊ sͣ. e. l. ij. in prin. ſi nulla. ¶ Ibi p̄cium cōuentū. ibi cōſe Uod quit̉ non obs. e. l.i. vt ibino. modo.i. iactū retium vt. jͣ. de act̉. Am hoc empl. ſi iacium. ¶ In glo. no. ſciens ibi.§. nō Oc autem. v. Sol. aut ei qui eſt ſciens aliquid adeſt ꝓpter id quod facit ⁊ abeſt ei cui fit. ⁊ tunc tenet̉ ſciens vt hic cum concordantijs. aut ei ꝗ eſt ſciens nihil adeſt vel quia gratis facit vel quia alius facit ⁊ nō ipſe qui eſt ſciens. ⁊ tunc ſi petatur in forma non nocet ſcientia ſi in materia nocet vt dicto.§. non videtur. vel dic breuiter ꝙ hic ſcientia habꝫ dolum admixtum ſecus in cōtrarijs. Iac. de bel. ⁊ facit ad hanc. l. de leg. i. l. ſi ſic.§. i. ⁊ quod ibi no. per Dy. ⁊ pro emptor̄. l. emptor. ſi ſit ver. illo vero adiecto.i. illa clauſula Aod quicquid iuris ⁊c. de qua ſupia dixicuꝫ concor. ſupra. e. l. quod ſi venditione. filijfami. debiioris ſui. ibi cum pare hꝫ noUl mine ipſius filij. heres directo ibi eſſet hereditas. et I quaſt ſic per obliquum es heres. In gl. ibi ad emptorem etiam ſi vēditor eſſet heres directo. ¶ Ibi ſolemnis facit ad id qd̓ no Omina tatur. C. de donauo. l. conſtante. et concor. jͣ. e. l. multum. ¶ Ille qui emit here I ex pluribus: qcaiem debet haberi perinde. ac ſi direcio fuiſſet heres ⁊ omne onus qd̓ venditor ſenſit vt heres recuperat ab emptore. hoc dicit. ⁊ dic ex pluribus heredibus debitoribus ſub pena. ibi heredi ditatem a ſe additam. ibi vel ex ſtipulatū ſi ſtipulatio interceſſit. ibi eo.i. iō ꝙ ꝓ quia. Ibi deducitur contra heredes vt. sͣ. fami. her. l. heredes.§. idem iur̄. ibi impenderit cum aegocium pro parte ex plicari non poſſit. intereſt. ¶ Ibi conſiſtere ⁊ ea pen Ultum aene agi non poſſe contra debio reꝫ. ⁊ ſic non ob. ſequēs littera quia ibi agitur contra vēditorē. ⁊ ꝯcor. sͣ. e. l. nomina eorū. ¶ Hoc preſtat venditor I hereditat amptori quod beredi extraneo preſtaret. hoc dicit. ibi teneberis mihi empio ri in fi. nam illud preſtabit emptori quod debebat cre ditori. idē ecō̄uerſo. sͣ. e. l. ij.§. fi. ⁊. jͣ. l. vlti. ex hereditatꝭ. ¶ Omne cōmoEnditoſ qum obuenēs contemplaiōe be reditatis a venditore empiori reſtitui dꝫ in re ſingulari non eſt ita niſi ad venditorem perueniat gerēdo negocium emptoris hoc dicit. vel ſic venditor hereditatis preciuꝫ rei ſingularis ab eo vendite ante ſtipulationem interpoſitam ſolū preſtat emptori. poſtea vero vēditione cōtracta rem vel precium rei extantis interempte aūi ſolūmodo precium. Et diuide ẜm gl. in tres partes. ſecōda ibi. ſed hoc iure. tertia ibi quod ſi rem. Uel dic ꝙ primo format thema queſtio ⁊ ſolu. vſqꝫ ibi. ſi ego hie formatur ſd̓ca queſtio ⁊ ſoluitur. ex qua queſtione inſurgit vtilitas pͥ me qōnis vſqꝫ ibi. ſed hoc in re. ibi per modum cuiuſdam faciie oppoſitionis tranſit ad rem ſingularem vſqꝫ ibi quēadmodum. ibi ꝓbat diuerſitatem inter rem ſingularem ⁊ vniuerſitatem vſqꝫ ibi quod ſi rem. ibi loquitur nō in re vendita ſed quaſi vendita vſqꝫ in fi. l. Item ſubdiuide ver. ꝙ ſi rem in tres partes. quia primo vēditor cōmiſii culpam ab initio in vendēdo vſqꝫ ibi. ſed ſi vide iectus. ibi fuit culpa per venditorem ex poſt facto cōmiſſa in poſ ſeſſiōe ꝑdēda vſqꝫ ibi. nā ⁊ ſi ibi ceſſabat eiꝰ culpa vſqꝫ ī fi. l. Gui. d̓ ſuꝫ. reprobat primā gl. ⁊ eiꝰ diuiſionē. ⁊ dicit ꝙ ꝯtinet ābages. ⁊ di cit quod bene diuiditur in tres partes. ⁊ ſecūdo incipit ibi. ſi ergo. tertia ibi. quod ſi rem. ⁊ dicit ꝙ cōmittitur ſtipulatio empte ⁊ vendite hereditatis. ⁊ ad vtrūqꝫ. ⁊ quādoqꝫ ad rem ⁊ quādoqꝫ ad pre cium vt in ſecūda parte. l. ibi. ſi ergo. ⁊c. ¶ Litterā expone. ibi vē ditor hereditatis. ibi ſtipulatione de qua dic vt in glo ⁊ de verbo. ſig. l. cum ſtipulam̄. ibi preſtare debeat an rem an precium an vtrū qꝫ. ibi ⁊ precium debeam ego venditor. ibi precium ſolum. ibi mora preceſſiſſet. vide id quod no. Guil. sͣ. de nego. geſt. l. fi. ⁊ pe. de rei ven. l. mater. ibi quam hereditatem vt ſic poſt interitum reſ tenear ad precium emptori. rō quia hic eram debitor in genere. sͣ. ꝓ xi. in ſpecie. ergo ⁊c. vt. C. ſi cer. pe. l. incēdium. In ver. ſed hoc in re ibi non feci. ⁊ ſic non teneor ad ſeruum. qꝛ ſum per inieritum liberatus nec ad precium ꝓpter rōnem que ſequitur precium enim ⁊c. ibi percipitur non ob. sͣ. de peculio. l. eo tempore.§. fi. ⁊ de peti. heredi. l. vbi.§. iul. vt ibi dixi. ibi hereditas venit.i. vendita ē a me herede. ibi negocium agam quiaſum debitor in genere. sͣ. in ſpecie vt ibi dixi. sͣ. in verl. ſi ergo. ibi frucius preſtat ab eo perceptos de fundo predicto. ibi bone fidei rōne.i. per actionem ex empto q̄ eſt bonefidei vt infra de actio. emp. l. lul.§. ſi fructibus. ibi imputa ri poſſit vide quod no. jͣ. de verborum oblig. l. ſi ſeruum. in princi

De hereditale vēdila. pio. in verſi. quod ſi rem. ibi lits eſtimationem accepi ꝓpter eiꝰ contumaciam. vt. sͣ. de rei vendi. l. qui reſtuuere. ibi preſtare d̓beo quia fui in culpa vendendo alio poſſidente. vnde preſtare debeo rem vel iniereſſe. ibi ſed ſi vi deiectus ante vēditionem. ⁊ hoc iollit contrarium ẜm Bi. vel poſt ſed mei culpa ẜm alios. ibi aſtulero expone vt glo. ⁊ nota expoſitionem. ⁊ vide in alphabeto. ibi ꝑtinebit ſed poteſt ad rem agere vel ad intereſſe vel etiam ad pedam ſi vult quod hoc dicit in odium venditionis. Cum forte intereſſe venditor ſit magis ꝙͣ pena. ſi autem non fuit in culpa libe ror aci. cedendo. ⁊ hoc ſequitur. ibi preſtare debebat conira inuaſo rem vel furem. ¶ Ibi exuſto edificio ſine culpa ſua ante iraditionem. ¶ Expoſita littera dic quod ad euidentiam quod dum venditur hereditas ſolet interponi ſtipulatio empte ⁊ vendite he reditatis. ¶ Si tamen non interponatur intelligitur in contractu venditionis. vnde interponitur ſolum cauſa tollende dubitatōis. ¶ Item nota ex ver. quod ſi rem quod reperitur eſſe deterioris conditionis emptor quādo vēditor eſt in culpa qͣꝫ quando eſt ſine culpa. nam quādo eſt in culpa tenetur ad rem ⁊ per interitum li beratur quādo non eſt in culpa tenetur ad preciuꝫ. ⁊ per interitum non liberatur. ¶ Oppo. ad prin. l. ꝙ cum ſtipulatio cōmittatur ad virunqꝫ debet vtrunqꝫ exigi. Solū imo non niſi vnum qꝛ bona fides non patitur ⁊c. vt. jͣ. de regulis iur. l. bona fides. ⁊ ſic non ob. de verborum obliga. l. ſi ſic. vel hic intereſſe ioīale ibi aūt particulare. ¶ Item oppo. quod ſtipulatio non interponatur cū nō poſſit cōmitti vt ſupra de procura. l. non cogendum. ⁊ vt le. no. ca. l. hec ſtipulatio.§. diuꝰ. Solutio īmo poteſt cōmitti licet ſit ſu peruacua ⁊ interponitur vt magis timeatur ⁊ non videat̉ neglectum vt infra de iniur. l. item apud.§. hoc edictum. ⁊ extra de hereticis. c. ſi aduerſus. vel dic quod iſta ſtipulatio eſt vtilis ſaltem in hoc quia habet fideiuſſores quod non erat in actione ex empto ⁊ quod iſta ſtipulatio exigat fideiuſſores probatur ſupra. e. l. ſcd̓a. ſecundo reſponſo. ¶ Item vbi ſtipulatio non interceſſit tunc vel res vel precium erit in obligatione quia ad alterum taniū tenet̉ vt dixi quia bona fides ⁊c. ⁊ cuius ſit electio ſtatim dicam. ¶ Sed quare rationem huius principij. ⁊ dic quod ratio eſt qꝛ in vēditione hereditatis venit quod erat tempore ſtipulationis vt ſupra. e. l. ij. ⁊ ideo ſi precium tunc erat preciuꝫ reſtituitur ſi res tūc res. ⁊ ex hoc patet quid veniat in hac ſtipulatione. qꝛ omne id qd̓ ad venditorem peruenit ſiue ante ſiue poſt. ¶ Quero ergo cui ſit electio. ⁊ videtur venditor̄ qui eſt debitor vt infra de iure dotꝭ. l. plecunqꝫ. ſed illud locum habet vbi ſui natura eſt ꝓprie alternati ua. ſed hic vtrunqꝫ eſt in obligatione ⁊ ad vtrunqꝫ tenetur. Sed quia bona fides. ⁊c. vnum ſoluendo liberatur. ⁊ eſt in electione emptoris. ſi venditor fuit in clpa. alias in electione venditor. vt ſupra de peti. hereditatis. l. item. veniunt.§. finali. ¶ Item quero ra tionem diuerſitatis inter hunc primum ⁊ ſecūdum caſum. Reſpondeo hereditas eſt ius incorporale et indiuiſum quod non po teſt dici habere quid diuiſum veluti partem. Sed in re ſingulari teneor ad fundum actione ex empio non aliud. ⁊ ideo preciū fun di nec vere nec interpretatiue venit. ¶ Iteꝫ opponitur de. l. ſi cuꝫ ſeruum. ſi certum peta. So. vt glo. quia ibi petit quis precium rei ſue in ſubſidium cum nullum aliud eſſet auxilium. hic autem peteret precium rei ſibi debite ⁊ non in ſubſidium cum habeat actio nem ex empto. ¶ Itē oponitur quod cū emptor habeat precium ſcd̓m venditionis ex dolo ⁊ delicto ſuo quia falſum cōmiſſit. vi infra ad. l. cornel. de fal. l. qui duobus non debeat lucrari precium hoc fatetur glo. ⁊ eum ſequitur Iaco. butrig. ⁊ dicit quod non re tinebit precium. ſed vel applicabitur fiſco tanquaꝫ ab indigno vel applicabitur primo emptori ſcd̓m glo. qui fraudem nō participa uit. ⁊ ꝓ glo. facit quia ex improbitate ſua non debꝫ conſequi com modum. jͣ. de furtis. l. itaqꝫ fullo. hec iamē opinio cōiter reproba iur per Odo. And. Riꝫ. Rai. ⁊ cōiter oēs qꝛ eſt expreſſe ꝯͣ textuꝫ huius. l. que dicit ꝙ precium reddere nō tenetur cuꝫ habeat ex ſua negociatione. nō ob. ꝙ incidat in crimē falſi. per. l. qui duobus. qꝛ ẜm Riz. illa falſitas purgatur per mortem hominis venditi aute morā cū amplius nihil interſitemptor̄. ⁊ falſum quod non nocet nō punit̉. jͣ. de fal. l. ſi legatū. ⁊. C. de fal. l. nec exēplū. ſic ⁊ alias pur gatur ex poſt facto falſitas. C. ne tutor vel curator vectig. ꝯducat l. vnica. ⁊ de crimine ſtelliona. l. prima. ⁊ venditio facta duobus di eitur iure fieri. C. de rei ven. l. quotiēs. vel ẜm Odo. dic ꝙ in. l. ꝗ duobus venditor quando vendidit ſcd̓o. iam erat in mora primo emptori quia p̄cium ſibi ſoluerat vel aliter ſatiſfecerat. ar. C. d̓ act̉. emp. l. curabit hic ſecus. ⁊ ideo primo emptori non preſtat rem. qꝛ per interitum ante moram eſt liberatus nec precium quia illud habet non ex re ſed ex ſua negociatiōe vt in lr̄a. ibi precium enim ⁊c̄. vel dic ẜm And. ꝙ in eodem pōt reꝑiri aliquid licitum ⁊ aliquid illicitum vt. l. ita vt ſi fur. sͣ. cōmo. ⁊. C. de dona. inter vi. ⁊ vxo. l. ſi mariius. ⁊ de minor̄. l. pap. ⁊ ita eſt hic. nam acius illicitus eſt quia vendidit duobus ⁊ ſic cōmiſit falſum. Sed actus licitus eſt venditio in qua eſt cōſenſus ⁊ eſt ſeꝑata ab illiciio. ⁊ ſic non eſt mirum ſi habꝫ precium ex ꝯͣctu licito. ⁊ ꝓ hoc in auct̄. de reſcī. ⁊ ea que pa rit circa medium vbi illicitus actus quandoqꝫ valet. non ob. l. i.§. lꝫ. jͣ. de ꝑicu. ⁊ cōmo. rei ven. quam glo. allegat quia ibires extabat ex qua precium erat perceptum. ⁊ ideo reſtituit hic autē intererat. ⁊ ideo precium non reſtiluit. ⁊ hoc innuit expreſſe tex. huius. l. vt dixi. qꝛ non habꝫ ex re ſꝫ ex negociatiōe. non ob. l. placuit. C. de iudi. qꝛ hic eſt rigor ſcriptus ⁊ equitas non ſcripta. ⁊ iō preualet ri gor vt no. ⁊ dixi in dicta. l. placuit. ⁊ de legibus. l. i. ¶ Sed quero ſuppoſito ꝙ iſta opinio ſit vera ſicut credo nunquid prior emptor poſſit offerre precium vēditori vt hadeat p̄ciuꝫ ſecūdi emptor̄ qd̓ forte eſt maius quod videt̉ per. l. iul.§. offerri. jͣ. de act̉. emp. dic ꝯ qꝛ res interijt. ⁊ ſic oblatio nō ſit cōgruo tempore. ar. jͣ. de ſolu. l. ſi ſoluturus ẜm Odo. ⁊ Rai. ¶ Item op. ꝙ liberet̉ cedendo act̉. furti. vt. jͣ. de furtis. l. eum qui. ſo. vt glo. ⁊ in ꝯͣrio notat̉ per Dy. ¶ Item op. ꝙ non fuerit in culpa quando fuit deiectus. So. īmo fuit quia reſiſtere potuit vel dic ꝙ deiectus fuit ante venditionem vt dixi in expoſitiōe lr̄e. ⁊ ſic fuit in culpa vendendo rē quā non poſſidebat. Sed hoc eſt cōtra primam opi. gl. vel dic ꝙ quā do culpa fuit deiectus pōt emptor petere penam ſi vult vel interedſe ſi vult ẜm Ia. de ra. ⁊ hoc indicat cōtinuatio verſiculi ſequen tis. nam ſi ⁊c̄. ¶ Item querit And. quid ſi vendidi res hr̄ditarias nominādo eas ſpecialiter poſtea vendi vnam ex rebus nominatis nūquid teneor ad precium. vr̄ ꝙ ſic. vt in ſecūda glo. que di cit.i. de rebus hr̄ditar̄. Contrarium tꝫ ar. l. ſi ſeruus.§. fi. de le. iij. ⁊ jͣ. de iur̄ do. l. mulier bona. ⁊ quātum valet generaliter dictum quā tum ſi ſpecies enumerent̉. jͣ. de le. iij. l. ſi chorus. in prin. ⁊ de vſu. ⁊ ha. l. i. in prin. ⁊ ad. tu. l. ſi duo. cum ſi. Ia. bu. ⁊ And. ¶ In gl. vel p̄cium in fi. ſed vno ſoluto liberat̉ ab aliero in primo caſu quādo debebat̉ vtrūqꝫ. ¶ In glo. quia eſt quedam vniuerſitas vt. jͣ. de acqui. re. do. l. hr̄ditas. ⁊ de ſtip. ſeruoꝝ.l. ſeruus hr̄ditar̄. In gl. repete preſtare non dꝫ. Immo dic ẜm Ia. de are. ⁊ Riꝫ. ꝙ preſtare dꝫ ⁊ eſt intellectus huius lr̄e ꝙ vbi culpa deſijt poſſidere ienet̉ ad diem ⁊ intereſſe vbi ſine culpa tunc ſolum cedere actiones quando nūdum eſtimationem ꝑceperat ſed ſi eſtimationē perceꝑat iūc teneret̉ ad eſtimationē nec eſt verum quod glo. dicit. sͣ. ꝓxi. gl. ꝙ culpam cōmittat agēdo ad eſtimationem. Immo diligēter facit ꝙ plus eſt habere rem quam actionem ⁊ in hoc facit meliorē con ditionem emptor̄ quia ſi non egiſſei liberaret̉ actionem cedendo. ſꝫ vbi egit ⁊ eſtimationē exegit tenet̉ illam emptori preſtare ⁊ ad hoc ſequit̉ optime ꝙ de area exuſta ſubijcit. ¶ Uel hic improprie dicit̉ Ereditatis. gignꝰ vel dic ꝙ reſpeciū do minij vtilis ꝙ tranfiuit ad empior dicat̉ pignꝰ lꝫ penes venditorem directe remanſerit vt in meticuloſo in quē tranſſert̉ dominiū directe ⁊ eo reſpectū preſcribit̉ ꝯͣ eum ⁊ vtile hꝫ prior dominꝰ Ia. bu. Et iō duꝫ dicit hic lr̄a pignoris ſubaudi quaſi nam ſi caderet a poſſeſſione non haberet ipothecartā. vt no. jͣ. de act̉. emp. l. iul.§. offerri. Ibi nō teneant̉ ꝓ ꝑte precij nō ſoluta ⁊ vide. sͣ. fami. her. l. ſi pignori. ¶ Qui actioEnditor actionis. nem vēdit dꝫ ce dere omnia ſibi ꝯpetentia ꝯͣ principalē ⁊ fideluſſores hoc dicit ⁊ eſt notandū pignora ēt que hꝫ cedere dꝫ vt. sͣ. e. l. emptori. qd̓ dic vi. C. de fideiuſſ. l. iij. ¶ Sꝫ quid ſi in inſtrumēto ꝯtineat̉ ꝙ creditor cedit omnia iura ſibi cōpetentia ꝯͣ pri cipalem nūquid in cōſequēniā vr̄ ceſſiſſe ꝯͣ fideiuſſores. iſta. l. cum ꝯcor. facit ꝙ nō. Cōtrariū eſt veꝝ qꝛ eo ipſo ꝙ ſibi ceſſit omnia in ra ꝯͣ principalem in cōſequentiam vr̄ cedere ꝯͣ fideiuſſores vi. C. e. ti. l. empiori. ⁊ ita tꝫ Azo in ſumma. e. ti.§. pe. ¶ Sed nūquid ceſ

De hereditate vēdita. ſa principali videant̉ ceſſa ipothecaria. vr̄ ꝙ ſic vi. C. de act̉. ⁊ ob li. l. ſi a crediiore. ⁊. l. ſi inſolutum. ¶ Sed nunquid ecōtra ceſſa īpothecaria vr̄ ceſſa ꝑſonalis. videtur ꝙ non qꝛ ipoihecaria ē acceſſoria. ⁊ iō non pōt ad ſe irahere principalem. Sed potius ecōtra vi. C. acceſſoriū extra de reg. iur. li. vi. ¶ Alij ꝯͣ per. l. vlti. C. de ānal. excep. de hoc videt̉ quod no. in glo. sͣ. fa. her. l. pignori.§. ꝯͣ quoqꝫ. Item recipiēs nomen inſolutum agit ipoihecaria ⁊ ꝑſonali vi. C. de act̉. ⁊ ob. l. inſolutū. ⁊ ad hoc de leg. iij. l. nomen. ⁊. C. de dona. l. i. ¶ In ꝯͣrium ꝙ expreſſe fieri debeat ceſſio ꝯͣ fideiuſ ſor̄ ⁊ pignor̄ alias nō tranſeat eſt hec. l. cum cōcor. hic in glo. allegatis ⁊ dicta. l. ij. C. de fideiuſſor̄. ⁊ qꝛ ceſſio eſt ſtricti iur̄. ⁊ iō non extendit̉ ad perſonas vel res non expreſſas. jͣ. de verbo. obli. l. ſi ita ſtip.§. griſogonus. ¶ Aliqui diſtinguūt ⁊ forte non male qꝛ aut ceſſio facta eſt in illis caſibus ſpecialibꝰ in quibus tranſeūt vtiles ſine ceſſione qui no. C. de act̉. ⁊ obli. l. i. ⁊ tunc tranſcūt multo for tius cum ceſſione. ⁊ ideo ſi ceſſio fiat ex cōtractū bone fidei que exuberant ⁊ eis multa veniunt que non veniunt in ſtricti iur̄. vt. sͣ. de dolo. l. ⁊ eleganter.§. non ſolū. ſi aūt fiat extra illos caſu vel ex cōtractu ſtricti iuris tunc debeat ſpecialiter cōtra fideiuſſor̄ ⁊ pignor̄. ⁊ ꝓ hoc. jͣ. ad trebel. l. ſi hr̄s. ⁊ gl. ibi poſita que bene facit ad determinationē. de hoc etiam vide in ſpeculo de ceſſione act̉. v̓. ſed nūquid cedens. ad hoc etiam facit quia ſufficit denūciari prin cipali ⁊ agi pōt de euictione ꝯͣ fideiuſſor̄. C. de euict̄. l. auctore. de hoc etiam vide in margarita de ꝓcur. in rem ſuam. ver. ſed pone ꝙ ceſſi ipothecariam. de hoc etiam dixi. C. e. titulo ſuper rubrica. ⁊. l. fi. ¶ Uenditor. ibi cōpenſatōe oppoſita deNominis. qutori eidemqꝫ cius creditor. ibi conſequutꝰ ex nomine illo vendito. ¶ Idēqꝫ venditor ſucce Ereditatem. qu loco legatarij velbīditarij creditoris habet̉ vt extrancus ⁊ per actionē ex vendito exigit ab emptore. hoc dicit. Ibi vt tibi tāqͣꝫ heredi titij legatarij. ibi venierit.i. vendita ſit iur̄ preſumptione. ibi debita ſit ex contractu. A vēditore hr̄ditatis. ibi emI excepto. groribr̄diatis ait labeo niſi ali ud ſit actum vi ſequit̉. ibi non ſecus ſed perinde. rubrica que impediant vēditionē perMet ncimide Roſfe de act̄ ex emnio. 6. octuū. ⁊.§. ſe. ⁊ de reſcin. vē. vide Azo. in ſumma hoc e. ii. ⁊ per ſpeculatorē de emp. ⁊ ven.§. nūc dicēdum reſtat ⁊ ꝑ Gofre. ⁊ Hoſti. in ſumma. e. ii. ¶ Prima clrca queſtionē hic forEſſuS: maiam ponit̉ opinio celſi filij vſqꝫ ibi ⁊ querit̉. ibi format̉ qō̓ ⁊ arguit̉ ad fortificationē q̄ſtionis vſqꝫ ibi. ſꝫ dicēdū. ibi ponit̉ determinatio au cioris. l. vſqꝫ in fi. ibi abeat̉.i. recedat̉. ⁊ dꝫ ſcribi ſine aſpiratōe. ibi paciſcit̉ vt recedit̉ a vēditiōe ꝑ eū ꝯͣcta cum auctoritate tutoris. ibi ariſto. dixit ꝙ facit ꝓ ſententia celſi. ibi abiri.i. recedi. ibi pr̄e ſolo. ¶ Opp. ꝙ poſſit ita cōueniri ne ex vna ꝑte reſcindat̉ ꝯͣctus ⁊ ex alia duret vt. sͣ. de paciis. l. ſi cōuenerit. So. vt glo. qꝛ ibi ē iuſta cā reſolutionis reſpiciens alterā ꝑtem tantū vel qꝛ vnus vult donare vel dic aut ractamus de reſolutiōe ꝯͣctus ⁊ non pōt niſi in totum reſcindi vt hic. aut agit̉ de remiſſione obligōnis. ⁊ tunc aut cā remiſſionis reſpicit alteram ꝑtem tantum ⁊ tūc remittit̉ ꝓ ꝑie aut re ſpicit vtrāqꝫ ⁊ totum intelligit̉ remiſſum. In glo. ſ. de reſcindēda vēditione in fi. rō qꝛ facilius cōſeruatur obligō inducta qͣꝫ inducatur de nouo. vt. sͣ. de his qui ſunt ſui veī alie. iur. l. patre furioſo. In glo. vt in populo in fi. qꝛ renouatio vel reciſio reſpicit cā contraciū qͣꝫ obligōem pōt ēt ex vna ꝑte taniū ꝙ ſemꝑ p̄ſumit̉ ex alte ra ꝑte tantum iuſta ꝯuētiōis cā ſubſit ita loquit̉. l. ſi vno. jͣ. locati. ⁊ dicta. l. ſi ꝯuenerit. alias incipit conuenit ſupra de pactis. Iaco. bu. ¶ Re ītegra reſcindit̉ vēditio re I quam. non integra non hoc dicit. ibi emi certo precio. ibi emero ex interuallo ẜm Azo. vel in cōtinētiẜm Io. vt plene no. ⁊ dixi. sͣ. de ꝯͣhē. emp. l. pacta. ibi a priore emptore ipſo iure. ibi ꝯueniōe nr̄a nuda muliofortius veſtita vt fuit hic. ¶ Ibi reſoluitur ipſo iu Icut empto. ra r eſt ſpeciale hic ⁊ in ſimilibus regularit̓. ſecus vt ſupra d̓ pactis. l. ſi vnus §. pactus. ibi fideia ſſor̄ acceperit forte de cuictōe. ibi ſtipulatus fuerit precium forte. ibi agi non poſſe nec ex vendito ipſo iure. ibi liberato reo venditore. ibirem venditam. ⁊ vide ſu pra de pactis. l. emptor. in glo. que incipit contra fideiuſſorem ī fi. tu dic ꝙ quantum ad principalem cōtractum reſoluitur ipſo iure quātum ad ſtipulationē tollit̉ oꝑe exceptōis. ⁊ vide quod no. in di cia. l. ſtichum.§. fi. que videt̉ huic ꝯͣriam. Ia. bu. ¶ Oppo. de. l. ſi vnus.§. ſed Iemptor. ſꝫ ſupulaius. s. de pacus. So. vt glo in vltima ſolū. quia aut pactum fuii de altero tantum non petēdo. ⁊ remanet petiuo in alio. aut cō neni nullum petere ⁊ in nullo remanet petitio vt ibi. Ia. bu. ¶ Oppo. de. l. ſi vnus Um emptoi. F. ſed ſi ſlipu. sͣ. de pacus So. vt glo. in vltima ſolutione. quia aut pactum fuit de altero tantum non petendo ⁊ remanet pertio in alio aut cōueni nullum petere ⁊ in nullo remanei petitio vt ibi. Ia co. bu. ¶ Acceptillatio habꝫ Umempt or. empacuū bincinde reſoluentis contracium. hoc dicit. Ibi venditori ante traditionem rei. ibi acceptum faciat re integra. ibi dū cedatur in totum. ibi valet. qꝛ peccat in materia non in forma. Et ſit oꝑe excep. ꝯtigit liberatio nō ipſo iure. ¶ In glo. ſecus ſi age ret̉ in fi. de hoc vide. sͣ. e. l. i. ¶ Emptio traditio ⁊ interitus equiparant̉. h. d. ibi diſſoluit̉ ipſo iure. ibi ſi res ſubaudi demū. ibi mor iuo etiā ante traditionē ⁊ morā. ibi homine vēdito in glo. niſi donandi in fi. Sed rō forte colligi pōt ex. l. qui. x.§. idem reſponſuꝫ. jͣ. de ſolutꝭ. ¶ Ibi que venit ideſt venI conuenit. dita eſt ⁊ tradita emptori. Ibi ex empto informata. ibi datur vt venditor rem accipiat ⁊ precium emptori reſtituat cum res ſibi di ſpliceat. ¶ A primo perfecto ⁊ valiI id ſquod ao non tecedatur ꝑ hipſeciū. h. d. ⁊ dic ac agit̉ vt a prīo recedat̉ ſic ꝙ in ſecundum tranſferatur. tunc a priore valido non receditur niſi ſit validum ꝙ dꝫ iranſferri vt hic. aut ſim pliciter agitur de recedēdo a primo perfecto ⁊ valido per ſecundum inualidum ⁊ imperfectum. vt. jͣ. de adi. lega. l. legatum ſub cō ditione.§. fi. Ia. bui. ¶ In obligatōe ab initio conſtituēda non Si pupilli ꝯgugatur minorlꝫ aduerſarius et obligeiui ſꝫ obligōe ꝑfecta tutore auctore liberatio vel reſolutio ſine tutore facta.i. neutra parte oꝑatur. hoc dicit. ibi emit eandē rē. ibi obli gatus ſuit ciuilit ⁊ naturalit̓. ibi non ienebat̉ ciuilit̓ ſꝫ naturalit̓. ibi remota vēditio que ē plene ⁊ efficax ad agēdum. ibi obligati ſint plena ſemiplena reciſa emptione. ibi poſteriore empiore. quia prima plena. ſecūda ſemiplena. Nec ob. jͣ. de nouat̉. l. prima. in fi. quia ibi fuit actum expreſſe quod fiat nouatio. ibi pacius fuerit pupillus expreſſe. ibi ꝯpetat. vt. sͣ. de negocijs geſtis. l. tertia.§. pupil lus. ibi ſꝫ nec illud quod ſequitur. ibi vix.i. nullo modo. ſic etiam ex ponitur. sͣ. ad velleia. l. tutor. in principio. ibi deceptus. puta quia empior putauit eum puberem. ¶ Erronea ſubſcriptio non nocet. Itius hoc dicit. Ibi fundum hereditarium. ibi ſubſcripſerat ꝑ errorē vt dictum eſt. Ibi cogniio poſtea. ibi ꝑficeret̉. ſubaudi maxime. nam ſiue ſit ꝑfe cta ſiue non erronea ſubſcriptio nō nocet ꝑꝑ generalem reſpōſio nem que ſequitur. Iaco. de ra. e Franciſ. accur. ibi teneri inſoliduꝫ emptori. ibi ſubſcripſerat per errorē vt dictum ē. ⁊ ſic poteſt a ven ditione diſcedere quo ad obligationē inſolidum in fi. emptori. qꝛ teneret̉ ēt ſi ſubſcriptio non interueniſſꝫ quia feruus dominū igno rantem ⁊ inuitum obligat de peculio. l. ſiquis ſeruum.§. etiam. ¶ Oppo. aūt dices ꝙ de peculio nō ſit nomen aciōis ſꝫ cogno men. ⁊ tunc dabit̉ ex empto ⁊ vēdito que eſt ciuilis. male ergo di

De ꝑictilo e ꝯmō tei ven. cit tex. qui dicit eā pretoriā. aut dicis ꝙ ſit nomē actōis. ⁊ hoc ē ꝯͣ cōem opi. gl. ⁊ doc. dic ꝙ de peculio ē cognomē actōis. ⁊ hoc cognomē eſt de iure p̄torio rōne exiēſionis que ſit de ꝑſona filij ⁊ ſerui ad patreꝫ ⁊ dominū. ſꝫ ipſa actio ex empio ē ciuilis. ¶ Itē oppo. ꝙ iſte ꝓcurator poſſit ꝓprio nomine ꝯueniri cū de euictōe teneatur. vt. sͣ. man. l. ſeruum ticij So. hic erat finitum mandatum per mortem mādantis. ſi aūt non eſſet ſolutum an teneret̉ ꝓcurator de euictōe. dic vt plene dixi ſupra. de ꝓcur. l. ꝓcur̄. qui ꝓ euictione in glo. per rei vendicationem de ſimili ꝑfectione loquit̉. jͣ. d̓ act. emp. l. ſi quis alienam. in glo. empto. in fine ſolu. ⁊ dic vt ibi. ¶ Fiſco vendente rem alienā ſoUnduS. lemnitate debua n̄ ſeruata recuperat dominus reꝫ ſoluēdo fiſco ꝙ dꝫ vel emptori ꝙ in vtilitatem eius verſum eſt. hoc dicit. ibi vectigal non ſolutum. ibi veniſſet fundus.i. venditus eſſet non ſolemniter ſoluto precio ꝓ emptore vel non. vt in fi. l. ibi qͣꝫ debiti.ſ. vectiga lis. ibi reſcindi venditōeꝫ emptore pn̄te. vt. C. ſi ꝑꝑ publicas penſitatꝭ. l. i. per que verba venditio eſt reciſa etiam ſi non dixit vendi tionem reſcindo ẜm Iaco. de ra. contra quod videt̉. C. ſi aduerſus libert̉. l. i. cum ibi notatis. ⁊ ſi aduerſus fiſcum. l. fi. Nec obſtat hec. l. qꝛ hic vēditio erat nimis ſolēnis. ⁊ ſic nulla. vnde nō expedit ꝙ reſcindat̉ aiſi de facto. ⁊ vide in alphabeto ⁊ ꝙ ſtatim ſubi ciam. ibi fundus eſſet vt ſtatim poſſit ipſum petere cū effectu. ibi p̄ ciū ab eo fiſco ſoluiū. ibi ſolutū fiſco. ¶ Op. ꝙ nō reſcindat̉ vē ditio vt. C. de quadri. pͣ. l. bene a zenone. So. ibi fiſcus vendidit rē alienam vt ſuam quo caſu emptor eſt ſtatim ſecurus vt ibi dicitur. hic vendidit vt alienam ꝓpter tributa non ſoluta. ſed minus ſolēuiter etiā iō retracatur alias nō reiractaret̉ vi. C. ſi ꝓpter publicas penſit̉. per totum. ¶ Ex hac. l. collige plura vtilia. primo eiꝫ facit hec. l. ꝙ ſi vēditor petit reſcindi venditionē quaſi non iur̄ faetam ꝙ poſt ſentētiam diffinitiuam poſſit empior excep. oppone re de precio reddendo. ⁊ ēt de expenſis neceſſarijs ⁊ vtilibus. ⁊ ē rō qꝛ obiectus talis exceptōis non redarguit iniquitatē ſnīe. ⁊ facit. C. de iur. ⁊ fac. igno. l. i. cū his que ibi no. ⁊ dixi. ¶ Secundo nota illud qd̓ sͣ. dixi ꝙ ſi iudex dicat iubeo ꝯͣctum reſcindi ꝙ ꝑin de eſt ac ſi diceret ꝓnūcio reciſum eſſe de quo dic vt ſupra dixi. ⁊ ꝓ iſta opi. facit qꝛ iudex ſatis oſtēdit volūtatē ſuā ſuper reciſione iubendo reſciudi. que volūtas videt̉ declarata verbis ⁊ factis. jͣ. d̓ ſup. le. l. labeo. ⁊ de legibus. l. de quibus. nec reciſionē potuit ꝑ ali um facere. C. de ſen. ex ꝑicu. reci. l. ij. ⁊ niſi talis iuſſus operaretur reciſionē nō impone̓t finem ꝯtrouerſie ꝙ facere dꝫ. jͣ. de re iudi. l. i. ⁊ qꝛ ſentētia nō dat ſed declarat. sͣ. de rei vendi. l. ex diuerſo ſi ſer uitus vendi. l. furti.§. ſed ſi querit̉. in ꝯͣriuꝫ facit. jͣ. de ver. ob. l. vbi aūt.§. fi. ⁊. l. ſi fundū certo die. ſed ꝙ prius dixi verius credo. ⁊ ienet hic Rai. d̓ iure canonico videt̉ ꝙ iſta ſini paria. ꝓnūcio te ab ſoluere vel te abſolutum de penis. c. vlti. cum ibi notatis. ꝓ hoc qꝛ verbum cōdemnādū exponit̉.i. ꝯdemuatū extra de dolo ⁊ ꝯtu. c. veritatis. ⁊ ꝓ hoc. C. ex qui. cau. in fa. irrogat̉. l. ſi poſſidoneū. In contrariū eſt qꝛ aliud eſt ꝓnūciare in poſſ.imitien̄. ⁊ aliud mittere reipſa vt no. per Rof. ne vis flai ei qui in poſſeſſionē miſſus eſt. §. vlti. Et ad predicta vide que notaui infra de iniuſto rup. irrito qꝫ ieſta. l. nā ⁊ ſi ſub conditione in fi. Item nota ꝙ videt̉ lata ſeniē tia per preſidem ſub hac conditōe ſi emptori erit ſolutum precium vel ſatiſfactū fiſco. ⁊ ſic nō tacitā ꝯditionē quādoqꝫ in eē in ſnīa. ꝓ hoc. sͣ. de pac. l. iiē qꝛ cōuentōes.§. huius rei ꝙ facit ꝓ debito ribus qꝛ corā iudicibus ſpe future numeratōis ꝯfitet̉ ſe pecuniam mutuo recepiſſe ⁊ iudices eo pretextu ꝯdēnant ad ſoluēdū ꝙ non ob tali ſententia poſſunt oppo. exceptionem nō nu. pecu. quaſi in prima ꝯdemnatōe iuſſit tacita cōditio ſi pecunia fuerit numerata vt diciū eſt. ⁊ ad hoc. jͣ. de pigno. l. ſi fideiuſſor in prin. Ia. de are. Item no. ex prima. glo. ꝙ aliud eſt aliquid facere re ipſa ⁊ aliud ē ſe paratū facere qꝛ ibi opus eſt facio. In gl. ſꝫ ⁊ tūc ibi. l. emptor. ⁊ ſic non ob. C. de fur. l. in ciuilē. Fran. Nō incidit in. l. ꝯmiſſoriā is ꝗ nō hūit Elu S. cui ſoluerei p̄ciū vr̄ iamē tuior hēre cui ſoluere poſſit ꝗ ſuis ꝯtutoribꝰ ſoluere potuit. h. d. ibi ꝑtē p̄cij ſubaudi tātū. ibi dat̉ glo. hūit datus. ⁊ iō dicit fuit. ibi retulerit. jͣ. terminū ſtatutum. ¶ Ceſſante cā impulſiua non ceſſal effectus Emptor. ecus in finali hoc dici. Ibi a venduore d̓ euictione ſimpliciter ꝯͣ omnes ẜm verum intellectum. Ibi pecuniam omnis.ſ. precij. ibi non eſſet ab emptore. ibi aduerſarij.ſ. dictis mu lieribus. ibi ſuperauit per ſententiam. ibi iranſegit per quod nec ſeparauit nec victoriam habuit vt dixt. sͣ. man. l. vlti.§. fi. ibi fideiuſſor datus a venditore. ibi ſoluta ſit ab emptore. ibi ſi conueniſſꝫ primo loco. ibi legis partem. ibi pacti per quam partem dꝫ intelligi. ar. sͣ. de pactis. Item cōuentiones.§. fi. nec ob. jͣ. de verbo. ſigni. l. ſi cum fundus. vt ibi colligitur. ¶ Op. ꝙ ceſſat timor cōtrouerfie. mulierum qui fuit cā pacti de fideiuſſore dādo ergo ceſſat pacium. ſed dic ꝙ fuii occaſio ſeu cā impulſiua non finalis. ¶ Op. ꝙ p̄cium ſua die ſolutum non fuit ergo res inempia reſpondeo emptor non eſt in mora qꝛ fideiuſſor datus nō fuit. ⁊ ab iſto primo pacio non videtur receſſum. vnde ẜm pacium limitatur a pri mo de fideiaſſor̄ dan̄. ar. dicte. l. Item qꝛ cōuentiōes.§. fi. ⁊ ſi cer. pe. l. lecia. Sequit̉ rubrica de ꝑiculo ⁊ cōmodo rei vendite. ¶ Super rubrica vide Azo. in ſumma huius ti. ⁊ Gofre. ⁊. Ho ſtien. ⁊ Specu. de emp. ⁊ ven. ⁊ eſt ſciendum ꝙ quedam ſunt que deguſtationē recipiunt quedam in his que deguſtationem recipi uni. aut vēduntur vt ſpēs ⁊ ſtatim erit periculum empior niſi contrarium ſit actum qꝛ aūt cōuenii vſqꝫ ad ꝙ tempus ꝑiculum ſit vē ditoris. ⁊ illud ſeruatur ſi tempus non eſt deter oratum periculum eſt venditoris vſqꝫ ad deguſtationē non vltra. ⁊ hoc locū habet quando non fuit actum de guſtando. ſed ſi actum eſſet tunc ante deguſtationē vel moram cōmiſſam deguſtando periculum ē vēditoris poſtea emptor̄ ⁊ hec eſt opi. glo. ⁊ vera lꝫ Io. ⁊ Mar. ali ter dicāt fallit quando venditor ſuſcepit in ſe periculum quādo cō uenit de deguſtatione vt dixi quando venditor affirmauit bonita tem duraturā ⁊ quando ſciebat vinum non duraturum ⁊ dolo reticuit. ſi autem vendit̉ ad menſuram tunc omne periculū eſt vendi toris ante menſurationē ẜm glo. ⁊ bene. Idem eſt ſi venduntur. x. corbes ex tali vegete ſeu vaſe. nam ex venditio ad numerum non in ſpē. ⁊ rōne variarum opinionū variant̉ lecture in hoc ttulo Ia. bu. ⁊ Ubertus de bobio fallit quando emptor erit in aduerſione. Item quando fuit in mora deguſtandi vel menſurandi cū per vēditorem non ſtaret ⁊ hec diſtinctio ꝓbatur ex legibus allegatis in glo. jͣ. e. l. i. ⁊ melius in ſumma. e. ti. ⁊ dic vt plene dicam in. l. i. ¶ Item ꝑiculum hic ſumit̉ improprie qꝛ ꝓprie ſumendo intelligitur de ꝑiculo ꝑſone vt. C. de tranſac. l. interpoſitas. ⁊ no. in glo. jͣ. de ver. fig. l. aliud eſt caꝑe.§. fi. ⁊ vide in alphabeio. ¶ Uidi quod dixi ſuper rubriI vinum. caa dic hic vinum fuit vendituꝫ in ſpē. ⁊ cōuenit ideo ꝑiculum eſſet venditoris. Iac. bu. Et diuide in tres ꝑtes in prima vinum fuit venditum in ſpē. ſcd̓o ad menſuram. in tertia redit ad primum. ſecunda ibi. ſꝫ ⁊ cuſtodiam. teruia ibi. ⁊ ante menſuram. Ibi vicij ſuſtinuerit ēt ante deguſtationē niſi fueritactum expreſſe deguſtando vt. jͣ. e. l. ſi quis vina.§. ſi aduerſione. ver. ex hoc apparet. ibi ex cau ſa niſi venditor in ſe recepiſſet ꝑiculum. ⁊ hoc ſequit̉ ibi ſed ſi vendita predicti vini in ſpē. ibi in id tempus.i. vſqꝫ ad id tempus ſic ex ponitur. sͣ. de here. vel act̉. ven. l. ij.§. i. erit ergo ip̄ius venditoris periculum vſqꝫ ad tempus de quo cōuenit ibi quo ad deguſtet̉. differentia enim eſt inter guſtare ⁊ manducare vt habet̉ de conſe cra. di. v. carne. Ibi aūt igit̉ cōuenit tanium de ꝑiculo ẜm Azo. lꝫ Io. cōtra. ibi aui non cōuenit de tempore ſed de ꝑiculo ſit ẜꝫ Aꝫ. ⁊ bene lꝫ Io. ꝯͣ Rai. ibi ſuſtinebit. non poteſt etiam ante menſurā ibi ꝑiculum eſſet venditoris qui recepit ꝑiculum in ſe ẜm Azo. licꝫ Io. conira. ibi ſed ⁊ʳ cuſtodiam hic mutat caſum. quia hic vinum venditum fuit ad menſuram. ibi amphoras certas in prima qōne quam facit glo. magna quando vinum eſt venditum in ſpē cuius ſit periculum opi. ſunt vt ex glo. paiet. opi. Io. tenent Pe. ⁊ Cy. C. e. l. ij. in his que deguſtationem recipiunt quaſi venditio ſit con tracta ſub conditione deguſtationis. acita. Sed contra hoc ē qꝛ tunc non ſolum periculum deteriorationis. ſed etiam interemptionis pertinet ad eum. vt. jͣ. e. l. quod ſi pendente. alias eſt.§. ſub. l. ne

De peri. ⁊ ꝯmo. reī ven ceſſario. Sed ipſi reſpondent ꝙ illud vere eſt in condiuione exp̄ſ ſa ⁊ extrinſeca. ſecus in intrinſeca vt deguſtationis que ſubintelligitur ⁊ ſic neſciat̉ an vinum ſit derioratum vel non. vnde deterioratio ante deguſtationē cōtingens ad venditorem pertinet. Simi le dr̄ de cōditione extrinſeca ⁊ intrinſeca. jͣ. de here. inſti. l. quidam. ⁊ de ſtip. ſeruorū. l. fi. ⁊ ibino. ⁊ hoc verum niſi emptor ſit in mora deguſtandi vi. jͣ. e. l. illud. ⁊ in hac opi. Io. ⁊ ſequatium vr̄ inclinare glo. C. de act̉. emp. l. ſicut periculum. ¶ Opi. Mar. que dicit ſpeciale eſſe in vino qꝛ letificat cor hominis quod ſumpſit ex pſal mo benedic anima mea in ſcd̓o benedic in verſu vt educas panē de terra ⁊ vinum letificet cor hominis ⁊ iudicium. cix. cōiter repro bat̉ per. l. quod ſepe.§. in his. sͣ. de cōtrahen. emp. vbi d̓ hoc Rai. hic ⁊ cōiter doctores ſecunt̉ opi. Azo. ¶ In alia queſtione quaꝫ facii glo. cuius ſu periculum deterioratiōis puta actoris vel emptoris. glo. recitat opi Bul. qui dicit ꝙ periculum deterioratiōis ſpectat ad emptorem. periculuꝫ vero ꝑ emptionis ſeu interitus ad venditorem. ⁊ hanc opi. reprobat Azo. ⁊ glo. ⁊ dicit ꝙ Bul. poſtea mutauit hanc opi. Guil. de ſuꝫ. dicit ꝙ non eſt verum ꝙ mutauerit ⁊ ſi mutaſſet male feciſſet ⁊ ꝙ eius opi. eſt vera. ⁊ dicit ꝙ ꝓ Bul. eſt caſus duarum legum. jͣ. e. l. ſi quis vina.§. ſi in aduerſione. ver. ex hoc apparet. ⁊. l. ſi vina. quia in doleis. ver. ꝙ ſi nihil. ⁊ hoc verum ſi nihil dicium eſt de deguſtatiōe. Si aūt de deguſtatione dictum eſt. ⁊ per venditorem ſteterit quominus fieret deguſtatio. tunc ꝑiculum ꝑ emptionis ⁊ actionis ⁊ mutoris eſt venditoris vt. jͣ. e. l. ſi quis vina. Guido de ſuꝫ. de hoc etiam no. in dicta. l. quod ſepe.§. in his. sͣ. de ꝯtrahen. emp. ¶ Dominꝰ Oldra. circa predicta ſic diſtinguit cum res vendit̉ aūt in ſpē aūt in quātitate. ſi ſpēs aut certa aūt in genere. ⁊ ſi eſt certa aūt ad menſuram aut non. Item cum vendit̉ quātitas aut vt quantitas aut vt ſpēs. primo caſu cum ſpēs vendit̉ nō ad menſuram ſtatim periculum ſpeciat ad emptorem cum de precio conuenit inſti. de contrahen. emp.§. cum autem. ⁊.jͣ. e. l. neceſſario excepto caſu publicationis. vt. jͣ. locati. l. ſi fundus. iij. reſponſo. ¶ Si vero ſit vēdita ſpecies in genere puto vendo tibi hominem vel equum. hic ſemꝑ āte iraditionem ſpectat periculum ad venditorem ⁊ eſt ratio quia genus ꝑire non poteſt. jͣ. ad. l. fal. l. in rōne.§. i. ⁊. ij. ⁊. C. ſi cer. pe. l. incendiū ⁊ ſic intelligo. jͣ. e. l leētos. ⁊. l. ſe. ⁊. l. quod ſi neqꝫ. Si vero venditur certa ſpecies ad menſuram puta. x. perticas terre ex tali fundo. tūc ante menſuram eſt periculū venditoris poſt menſurā emptor vt jͣ. e. l. ſi in venditione.§. i. ⁊ hec vera ſi venditio facta eſt ſine ſcriptꝭ Si enim in ſcriptis tunc ante perfectum inſtrumentū periculū eſt vendiior. vt inſti. de ꝯͣhen. emp.§. i. ⁊. C. e. l. cum inter. ſi vero vēdit̉ quantitas aut vt ſpēs aut vt quātitas. ſi vt ſpēs puta vendo tibi at gentum aut frumentum qd̓ habeo in illa archa. tūc idem ſeruat̉ ꝙ in ceteris rebꝰ. ſi vero vendit̉ vt quātitas puta ad numerū vel pon dus vel menſurā. tūc antequā numeret̉ ponderet̉ vel menſuretur ꝑiculum eſt vēditoris vi dicta.l. qd̓ ſepe.§. in his. sͣ. de ꝯͣen. emp. ⁊ hec vera ſunt in omnibus quātitatibus exccpio vino. nam ſi vinum vendatur in ſpē ſpeetat periculum ad emptorem demum facta deguſtatione ⁊ menſuratione ⁊ in his duobus caſibus nō du bitatur per dictam. l. ſepe.§. in his. ſi vero fiat deguſtatio ⁊ nō mē ſuretur hic eſt diſcenſio. Bul. enim aliquando dixit ꝙ periculum actoris verſationis ⁊ deterioratōis ſpectat ad ēptorē ſed effuſiōis ad venditorē. ⁊ hoc iō dixit qꝛ hic venditio ꝯͣcta eſt ſub tacita con ditione vt in dicto.§. in his. ⁊. jͣ. e. l. neceſſario. ⁊. l. qd̓ ſi pendente. ta men poſtea mutauit opi. ⁊ bene dixit ꝙ ante menſurationeꝫ omne ꝑiculū ſpectat ad venditoreꝫ ſiue facta ſit deguſlatio ſiue nō ꝑ dictum.§. in his. ⁊ aliud obſeruat̉ in hac tacita ꝙͣ in alijs expreſſis. ⁊ eſt ratio quia eſt quod imputetur venditori quare emptori non denūciauit vt tolleret vinū ēptū ⁊ menſuraret iam facta deguſtatione. ⁊ hec vera ſunt niſi paciū aliud inducat vt. jͣ. e. l. illud vel cul ps. vt. jͣ. e. l. lectos. Od. ¶ Clauſela ī fi. poſiia que ad omnia pre Si dolium cedentia referri nō poieſt quia ſunt contraria refertur ad proxima non remota. hoc dicit. ⁊ dic ſi dolium cuius vinum eſt venditum in genere ſeu ad menſuram. ſcd̓m Oldra. alij ꝙ in ſpecie. Ibi trebatius ait ⁊ male. Ibi ꝙ verum eſt vt periculum ſit emptoris. ibi videtur non ob. jͣ. e. l. qd̓ ſi neqꝫ.§. fi. vt ibi no. ¶ Primo fuit dies appoſita menſu Licet autem. auomi viqriti ſi dolureaibinon ſuit di es appoſita menſurationi vſqꝫ ad.§. hoc iia. ⁊ quidam habent ꝓ prin. l. ⁊ hoc vſqꝫ ad.§. cuſtodiam. tria ergo ſunt neceſſaria ad hoc vt venditor poſſit vinum effundere. primo ꝙ lapſa ſit dies appoſita menſuratōi. ſecūdo ꝙ coram ieſtibus denūciet emptori vt vinum accipiat. tertio ꝙ in ipſa denūciatōe ꝯtineat̉ ꝙ niſi emptor vi num accipiat ipſum effundet. Iaco. bu. Et quod dicit licet expone.i. licitum eſt venditori vini ad menſurā multo magis ſi in ſpecie periculum eſt emptori. vt in prin. huius. l. ⁊. jͣ. e. l. ſiquis vina.§. fi. ẜꝫ Iaco. de ra. ibi ad metiēdum. ⁊ ſic vinum fui t venditū ad menſuram vt dixi. ⁊ ſtatuta dies quā debebat menſurari. ſꝫ ⁊ ſi dies non fuiſſet ſtatuta adhuc venditor agere poteſt vt vinum tollatur. vt jͣ. de act. emp. l. ſiquis lapides. ⁊ no. in.§. ſe. ibi intra diem expreſſe ſtatutam. alias habet locum.§. vlti. huius. l. ⁊. l. ſiquis vina.§. fi. vt predixi. ibi laudand̓. ē ſimile. jͣ. de cōdi. inſti. l. quidam. ibi ꝯmodius exorando nō iubendo diem ẜm glo. ⁊ Ia. de ra. ibi dona fide ⁊ p̄ cium perceptum a ſecūdo emptore preſtabit primo empiori vt no ta. sͣ. ti. ij. l. venditorex hereditate. verſi. ſed hoc in re ſingulari. ¶ No. ergo ꝙ ſi venditor non effudit vinum quod laudandus eſt. ⁊ poteſt petere mercedē dolioꝝ ſuorū ſi eius interfuii vaſa ſua eſſe vacua. Item poteſt ſi vult ꝯducere alia dolia in quibus repo nat vinum. Sed tunc quam mercedem vtrum illam quam preſtat ꝓ dolijs ꝯductis an illam quam habere potuiſtet ex ſuis ſi locaſſet. Fran. ac. t3 ꝙ illa ꝓ qua cōduxit ꝓpter litteram ſequentem. ibi ꝙ tamen ſiue ipſius incōmūdo ⁊c. Fran. ¶ Item nota caſuꝫ ſiu gularem vbi dies nō interpellat ꝓ homine ſed etiā die elapſa opꝰ eſt ꝙ denūciet̉ aduerſario ꝙ alibi nō memini. ¶ Ibi cineris ad menſuram. ibi euacuarē Si doliare. tur.ſ. dolia. ſ. vt expectur tempus vendemīe vt Oc lta. ꝯicium eſt in prn. luperior.§ ¶§. cu ſtodiam qui emit vinum in ſpē ſubijt omnē ꝑicutum venditor tamē ad cuſtodiam.i. latam culpam ⁊ leuē non leuiſſimam. hoc dicit. idi admetiendi.i. menſurandi vinum in ſpecie venditum. ſed emptor volebat menſurare vt ſciret quantuꝫ eſſet. ibi facile damnū ex hoc pꝫ ꝙ vinum venditū fuit in ipē. qꝛ li ad menſuram omne periculum eſſet venditoris ante menſuraꝫ vt hic in glo. ⁊ plenius ſupra. e. l. prima in glo. magna. ⁊ ibi plene dixi. ¶ In fi. ſi in ſuis non eſt diAſtodiam. gens ſicui bonus paierſami lias vt no. sͣ. de contrahē. emp. l. quod ſepe.§. ſi res. ⁊ ꝓ hoc bene. jͣ. de aci. emp. l. venditor. ⁊ de dam. in fec. l. cum emptor. non ob. sͣ. de here. vel act. ven. l. ij.§. non tantum vbi videtur teneri ſolum de lata culpa. quia dic vt ibi no. in go. cum gratia in fi. ſimilis expoſitio. jͣ. de receptato. l. i. ¶ Et aduer te ꝙ Guido de ſuꝫ. lꝫ glo. cōtrarium velit tꝫ ꝙ iſte.§. loquit̉ quan do vinum venditur ad menſurā. ⁊ ſi opponat̉ ergo iūc omne pe riculum dꝫ eſſe venditoris ante menſuram etiam caſus fortuiti ꝙ in fi. l. negatur. Reſpondei ꝙ intelligi dꝫ de periculo per quācunqꝫ culpam contingētem. Similis expoſitio eſt. sͣ. de nego. geſt. l. li. tis.§. ſi pecunie ꝯmo. l. ſi vt certo.§. cuſtodiam. ⁊ hoc declarai. l. ſe quens. dicit enim ꝙ talem cuſtodiam preſtare dꝫ qualem ꝯmodatarius. ſed ꝯmodatarius nō tenet̉ de caſu fortuito. sͣ. cōmoda ti. l. ſi vt certo.§. ſi vero ſenectute. l. in rebus. ⁊ ſi dicat̉ ꝙ tenetur de furto dicit ꝙ furtum non eſt caſus fortuitus. vt. sͣ. ꝓ ſocio. l. cum duobus.§. damna fatalia. Guil. ⁊ notaui ⁊ dixi. C. depoſiti. l. i. ¶ Ut comprehendas iexIquis vina. um ⁊ glo. diſtingue aut ve ditur vinum in ſpē ⁊ indiſtīcie ante deguaſtationem periculum pertinet ad venditorem ex natura contra cius niſi emptor foret in mora deguaſtādi ẜm Io. ⁊ hec eſt vera lectura aut venditur ad menſuram. ⁊ tunc etiam periculū vtriuſqꝫ temporis pertinet ad venditorem. ⁊ hic eſt alia lectura. ſed ẜm gl. vinum fuit venditum ī ſpecie. ſed quia aciū fuit de deguaſtaiōe an̄ deguaſtationē. periculuꝫ pertinei ad venditorem. ⁊ etiam poſt rōe

De ꝑiculo ⁊ ꝯmō reſ ven. more poſſet etiaꝫ dici ꝙ dictō etiā non implicat ⁊ vinum venditū fuit in ſpecie. Ia. bu. de hoc plenius no. ⁊ dixi. sͣ. e. l. i. ibi periculū ꝯtingens ante aduentum rei de deguaſtato in ſtaiute. ¶ Ibi dic preto.i. an debeat preſtare periculum contingens poſt lapſum diei ad deguſtandum ſtatute. ¶ Ibi vendiderit ad menſuram in genere ſub alterno. nec ob. his que nota. sͣ. e. l. i. in fi. magne glo. Ibi quid actum ſit quia illud ſeruatur. ibi reſpicere vſqꝫ ad menſuraꝫ. ibi per ipſum factuꝫ eſt quo minus deguaſtetur. alias deguaſtatio ſola faceret tranſire periculū in emptore vino vendito ad mēſurā in genere ſubalterno. vt no. sͣ. e. l. in fi. glo. magne. ibi idem eſt. ac ſi in ſpecie. ⁊ ibi de hoc pleniſſime dixi in glo. poteſt poni in fine. dic ẜm Old. ꝙ melius no. in vino vēdito. nam ſi in mēſura intelligeret̉ vt darei ītelligi hec littera ꝙ poſt deguaſtationē vini ven diti ad menſuram ſit emptor̄ periculū ante menſuram. quod verū non eſt. sͣ. de ꝯͣhenempi. l. quod ſepe.§. in his. ⁊ ibi no. ⁊ in gl. ma gna. sͣ. l. i. ⁊ ibi pleniſſime dixi. dic ergo ẜm eū in ſpecie venditum ⁊ venditoris eſſe periculum ēt poſt diem deguaſtationi appoſitā ꝓpter eius moram ⁊ ante diem eſt eius periculum ꝓpter pactuꝫ deguaſtationis vt. jͣ.§. ꝓx. ver. ex hoc apparet. ⁊ ver. quare ſi dies ⁊ sͣ. de ꝯtrahen. emp. l. ſi in emptōe.§. alia. ⁊ ſic nō facit hec. l. pro opi. Io. notata. sͣ. e. l. i. in glo. magna. ¶ Ibi deuenit in ſpē. ibi vt de Si in aduerſione. guaſtarciur ⁊ omnē adueriſum caſum emptor in ſe ſuſcepit. ibi emptoris facit etiam in vino vend to in ſpecie. ¶ Ibi preſtanda ē a vēditore ẜm formam. l. hoc iia. §. cuſtodiam. ⁊. l. ſe. sͣ. e. ¶ In ver. vino aūt. ibi finis cuſtodie ad quam venditor tenet̉ lꝫ periculum caſus fortuiti ſpeciet ad empio rem vt pꝫ in legibus ꝓxi. ſupra allegatis. Ibi actum eſt quia illud ſeruatur. ibi aut ſi de tēpore non eſt actum nec inter partes cōuenit Ibi denūciare. imo ēt ſi ſit actum de tempore ⁊ lapſum ſit videtur denūciatio neceſſaria vt liceat effundere vt. sͣ. e. l. prima.§. lꝫ vltra prin. Ibi effundere aūt ⁊c. vnde dic inſta de tꝑe non ſit actuꝫ vel ſi actum non ſeruatum. ibi neceſſaria venditori in fi. ꝑ emptor̄. vt sͣ. e. l. i. in fi. ¶ Mora emI per emptorem. gous releuat vēditorem a cuſtodia nō a dolo hoc dicit. ibi ad diē. ſtatutam ab homine vel a lege vi. sͣ. l. ꝓxi.§. fi. ibi vi num venditum ad menſuram. ibi ſi verbi gratia. hec verba habea tur infra locat. l. ſecunda. C. vt dignitatum ordo ſeruetur. l. ſecunda. libro duodecimo. extra vt lite non ꝯteſtata. c. qn̄ frequenter.§. porro. sͣ. de alie. iudi. mu. cauſa fac. l. fi. ⁊ vide in alphabeto. ibi omne periculū vel ꝑemptōis ⁊ deterioratōis vt no. sͣ. e. l. i. ī gl. magna. Rai. ¶ Pacia appoſita in cōtractu ma I Vina. gis reſpiciūt ius cōmune qͣꝫ fauorem hoc dicit. ibi vel ꝓ etiam in fi. quia nō dꝫ emptor po ſtulare cuius cōtrarium nō eſſet poſtulaturus. C. de ſolu. l. penul. ⁊. l. ij. de loco. Sed reſpondeo ꝙ ibi vēditor vult ꝑſeuerare in diſpōne perfecta ⁊ cōſumata eſt hic ad nouā trāfire. qd̓ difficilius ſit vt. sͣ. de his qui ſunt ſui vel alie. iur. l. patre furioſo. ⁊ no. in. d. l. quod fauore. Alb. ſ ¶ Poſt ꝯͣciū ꝑfectum auguO quod. nenium ⁊ d̓iminuo perimnent ad empiorem. hoc dicit. Ibi debet eſſe ſi aliquid ei acceſſit. non obſt. jͣ. de act. empt̓. l. iullian̄.§. ſi ticius. vt ibi nota. ¶ In dubio quod non eſt vendibi quod venditur: ie non venit in menſura. niſi acium ſit. hoc dicit. ibi venditur ideſt vendibile eſt. ibi in modum agit..i. in menſura agit venditi ad menſuram ibi lucij publici in fine. con cor. sͣ. de contra. emp. l. littora vidi dubitari ſi venditor fecit aliqua melioramēta in re vendita poſt venditionē an cedant empiori videtur quod ſic. jͣ. de le. i. l. quod in rerum.§. ſiquis poſt teſtm̄. ⁊ sͣ. de ꝯͣhē. emp. l. dolia.§. fi. Sꝫ dic ꝯͣ qꝛ nō preſumit̉ vēditor velledo nare. jͣ. de ꝓba. l. cum de in debito. Item quia ſi venditor declararet teneret̉ cum de culpa teneat̉ vt sͣ. eo. l. cuſtodiā. ergo ſi melioramētū petere vel retinere pōt qꝛ emptor non debei poſtulare. cuiꝰ cōtrarium nō eſſet poſtulaturus. C. de ſolu. l. penul. non obſt.§. ſi quis poſt teſtamentū. quia loquit̉ in legato in quo ſit plenior īter pretatio de reg. iur. l. in teſtamentis. ⁊ vbi teſtator poteſt augere ⁊ minuere ad libitum vnde ſi melioram̄. preſumptio eſt ⁊ ad vtilitatem legatam hoc cedere voluerit non ob. l. dolia.§. fi. quia non lo quitur de melioramentis ſed de exceptōibus ⁊ defenſiōibus rei ve dite queſitis poſt venditionem. ¶ Dic tribꝰ modis dr̄ ꝯͣctus Eceſſario venduonis perſecius vno modo vt pariat actionē ⁊ obligationē ⁊ iunc ſi venditio eſt pura ſtatim eſt perfectus cum de re e pretio conuenit idem ſi in diem. ſecus ſi ſub cōditione. Scd̓o dr̄ perfectus quo ad hoc vt non liceat ab eo diſcedere altero inuito. ⁊ tūc etiaꝫ ſtatim poſt ꝯſenſum dr̄ eſſe perfectus ſiue pure ſiue in diē ſiue ſub cōditione. Tertio quo ad hoc vt tranſeat periculum in emptoreꝫ. ⁊ tunc loquitur hec. l. cum ſe. Ia. bu. Ibi ꝑiculum omne ꝑemptionis ⁊ deterioratōis. ibi reſpiceret. nec ob. jͣ. e. l. quod ſi neqꝫ in prin. vi ibi no. ibi perfecta emptio eſt. ⁊ ſic ꝑiculum eſt emptor̄. ibi nec ſti pulatio cōditionalis cōfecta cōditione. ibi iam contracta pure. ibi in preteritum facit. jͣ. de ſolu. l. ſub cōditione. idem in vltima volun tate. C. de pactis. l. i. nec ob. jͣ. de ver. ob. l. huiuſmodi. vt ibi no. ibi resⁱ vendita ſit a venditore emptori. ibi venditoris ſiue ſubaudi ⁊ ſi res interim ꝑeat erit peciculum venditoris ſicuti ⁊c̄. ibi fuerit ex tincta ⁊ ſic periculum peremptionis. ⁊ venditionis. ibi damnum empior. vide quod no. ſupra. e. l. prīa. circa fi. glo. magne. ⁊ qd̓ ibi plene dixi in glo.ſ. deterioratiōis. ibi non exigunt ẜm Ioā. ſed ẜm Azo. idem ꝙ in ceteris ſpeciebus in fi. de hoc dic vi. sͣ. e. l. i. in gl. magna. ⁊ inſti. e.§. cum autem. ⁊ ibi per Pe. in glo. ſ. titulo. ibi.§. ſi ſub cōditione. ⁊ dic vt ibi. ⁊ ꝓ dote. l. ſi eſtimata. ¶ In ꝯͣctibus obligatio qua certum eſt cōmitti Si it a. habet̉ ꝓ pura. hoc dici. Ibi perfeciam eē omni ꝑfectione ⁊ eſt pura ⁊ ſic ſtatimemptoris eſt periculuꝫ in omne euē tum dictarum cōditionū ⁊ dic vt no. jͣ. d̓ nouat̉. l. ſi pupillus.§. qui ſub cōditione. Albericus. ¶ Uſufructus prout eſt ſerCum vſufructus. ntus finiiur omni perſona in qua incipit ⁊ lꝫ cōmoditas ꝑcipiendi fructum poſſit ad alium trā ſire non tamenius viēdi ⁊ fruendi. hoc dicit. ſic etiam in decima quia ius decime non cadit in laicuꝫ ſed ꝑcepuio fructuū ſic vt ple ne dicet̉. jͣ. de iure do. l. ſi. vſufruciꝰ que vr̄ huic cōtraria. naꝫ ibi ſta tim finitur nō expectat ⁊ morte cedētis. Sed dic vt dixi ꝙ hic nō vendidit ius vſufructus ſed ſolam facultatem ⁊ cōmoditateꝫ ꝑcipiendi fructus. ⁊ ita dꝫ hic intelligi vt inſti. de vſu ⁊ ha. circa prī. ibi cum his ⁊c̄. ⁊ no. inſti. de vſuſ.§. finitur. ¶ Uel ſolue vt. sͣ. de vſuf. l. arboribus.§. vſufructuariꝰ. Ol. Ibi ius vtendi.i. cōmoditas non ius qd̓ tuum ſit qꝛ eras dominꝰ vſut̉. qꝛ habebas cauſalē vendis formalem. Ia. bu. Ibi tuum ſit in fundo alieno quo ad ꝓ prietatem. ibi vendas quo ad exceptionem fructuum que eſt facti vt dixi. ibi vſufruciꝰ mihi vēdas tibi cauſalē mihi formalē. ibi ſi tu vnus. nō ob. C. de vſuf. l. ſi dn̄a. vt ibi no. ¶ Uēditor em̄ I poſt inſpectum. gou ſund p̄ſtare non tenet̉ ꝙ ante venditionē deſierat eſſe fundi. h. d. Ibi p̄dium fundum. ibi tradi debeāt poſtea emptione facta. ibi nec āmonuit emptorem. ¶ Paciū periculi obI venditione. ſeruatur. hoc dicit ibi periculo ꝑemptiōis. ibi valere quo ad hoc vt nouam pariat p̄ſcriptis verbis. nō aūt informat veierē cum nullam inueniat informandam ẜm Io. ⁊ Azo. vtno. sͣ. de ꝯͣhē. em ptio. l. pacta. vel dic valere ad exceptionē vel replicationē cōceden dam venditori poſt interitū rei ẜm alios. Sed iſte opiniōes nō vi dentur vere in ꝯͣciū emptōis in quo ꝑ hoc paciū vr̄ ꝯͣcia alia ven ditio cum ſolo cōſenſu ꝯͣhat̉ ſecus in alijs ꝯctibus vi. sͣ. ſi cer. pe. l. lecta. ⁊ de pactis. l. iur̄gen.§. quinimmo. ¶ Ibi fundi venditi ad menſuram. ibi ageIdem iui. re non poteſt ad intereſſe ſed vt fiai diminutio precij. ſic ⁊ hoc tollit ꝯͣrium. ⁊ facit. C. de iure emphi. l. i. ¶ Incendiū pluriūqꝫ cul I venditam. pa ſic. Sed ſi vendior dili gens fuit d̓ periculo incendij nō tenet̉. hoc dicij. Ibi combuſta eſt ante traditionem. ibi nō poſſit de faci

De ſemia exportandis. li. nec obſtet ſequēs littera ⁊ hoc tollit ꝯͣriuꝫ. ibi ſi ſeruorū ipſius vē ditoris. ibi dominꝰ idēqꝫ venditor. ibi accidiſſei per incendiū. ¶ Op. ꝙ incendiū ſine culpa poſſit cōmitti vi. sͣ. de oſſi. prefec. vigilum. l. iij.§. i. Sol. aut refeis te ad culpam determinati hominis ⁊ non p̄ſumit̉ culpa vt hic. nam hic venditor in culpa non pre ſumitur. aut refers te ad culpam indeterminati hominis. ⁊ tūcre gulariter preſumit̉ culpͥa inhabitātiū eſſe cōmiſſum incēdium niſi ꝯriū ꝓbet̉ vt bac. l. in prī. ⁊ in. l. ꝯͣria lꝫ pomuerit cē talis qui fecit in quo nō cadit delictum vt ſi eēt dominꝰ. poſſei ēī culpa tertij vel ꝓ pter caſum ꝯiigere. ſed hoc dꝫ ꝓbari Ia. bu. vel dic̄ ꝙ hec. l. deier minatur per. l. ꝯͣriam. ita ꝙ iſta intelligit̉ cū determinatiōe illius. ⁊ dic vt ibi dixi. Incēdium numetat̉ inter caſus fortunos. C. d̓ pig. act̉. l. que fortuitis. ⁊ dicitur eſſe quedā vis. jͣ. locati. l. qui inſulam. §. fi. ¶ Primo caſu loꝗt̉ quādo iradiEcto S. q iunt vel ꝑ empioiē ſtetit quo minus traderent̉. Scd̓o caſu qui eſt in. l. ſiueqꝫ loquit̉ quau do traditi nō ſunt nec ꝑ emptorē ſtelli quo minꝰ tra derent̉. ibi codicil. officialis qui eſt ſuper vijs publicis vi. jͣ. d̓ via publica. l. ediles. in fi. quādo emptori nō erant traditi ſed fuerāt in mora recipiendi. ⁊ facit hec. l. ad ea que dixi. sͣ. de pi. act̉. l. fi.§. fi. ꝙ videas in. l. ꝙ ſiueqꝫ. In glo. ſed nōne. ibi periculum. vt ſupra. e. l. necnon. Ray. ¶ Ibi venditoris ẜm ſoimam Materſa empta.x as ſepe.§.ſi tes.s. de qͣbē ēpi. ¶ Op. ꝙ incōtinēti ſit periculū empioris vt. sͣ. e. l. i. ⁊. l. neceſſario §. i. So. hic fuit vendita materia ad menſuiam. ¶ Item op. ꝙ ſi gnatio nō facit habere ꝓ traditis vi. sͣ. e. l. i.§. ſi dolum. So. alid̓ in vino qꝛ ibi pōt fieri fignatio ad hoc ne vinum ſubirahat̉ vel ali ud ſubmittat̉. ⁊ ēt ne bēat̉ ꝓ iradito ſꝫ ī dubio p̄ſumit̉ ſignatū ne vinū ſubtrahat̉ vl̓ alid̓ ſubmittat̉. Sed trabes ad aliud nō pn̄t ſignari niſi vi ꝓ iraditis habeāt̉ vi hic alias ſignatio nihil oꝑaret̉. ver ee tum qle laudi cliatet. I vins ſ3 ¶ Prcauaa poſſcelErui emptoranonon datius acquiſitionis in ſeruo. hoc dicit. Ibi poterit etiam ex re ⁊ opera. Ibi ſi ſine dolo ⁊ culpa. vt. sͣ. e. l. cuſtodiam. ⁊. ibi notaui ⁊ dixi. ¶ Op. ꝙ precaria poſſeſſio tribuat ius acqui ſitionis vt. jͣ. de act̉. emp. l. iul.§. poſſeſſionem. nam hec ſunt paria acquirere frucius ex fundo acquirere vi. jͣ. de acqui. re. do. l. queſitum. So. duobus modis vt glo. ⁊ vtraqꝫ bona ẜm Ia. bu. prima approbat̉ in. d. l. queſiiū. ⁊ facit qd̓ no. ꝑ Pe. C. de rei ven. l. ceriū Ray. dicit ꝙ equiparatio. l. queſitum ꝓcedit in his que poſſident iure ꝓprio. hic aūt alieno. vnde ibi loquit̉ in precario vbi ia dubio tranſfertur naturalis poſſeſſio vt. jͣ. de precario. l. ⁊ habet.§. ⁊ eniꝫ hic in locatione. ¶ Aut mora cōmituūē ſucceſſiue e vlit Elud. manocet aut ſimul ⁊ melioreſt conditio cōuenti. ⁊ ad hoc cōcor. jͣ. ꝙ vi aut clam. l. aut qui aliter.§. ſi quis denūciaſſei. de oꝑ. no. nū. l. ſi opus. d̓ reg. iur. c. mora. li. vi. cum ibi notatis. ibi adhibere cepit hic fuit mo ra ſolum ab empiore cōmiſſa. ibi ꝙ ſi per venditorem hic fuit cōmiſſa mora per empiorem ⁊ venditorem ſimul ⁊ non ſucceſſiue. ⁊ vide quod no. per Archi. extra de procur. c. licet. lib. vi. ibi ſed videudum. hic vterqꝫ moram cōmiſſit ſucceſſiue primo vēditor de inde emptor. ibi ſed ſi per empiorhic vterqꝫ moram cōmiſſit ſucceſſiue ſed prius emptor deinde venditor. ¶ Oppo. ꝙ oblatio moram non purget vt ſupra de condi. furti. l. fi. ſol. vt in glo. ¶ Item oppo. de. l. creditor. de ſolu. ⁊ ſol. vt glo. Iaco. butriga. ¶ Et facit hec. l. ꝙ ſi vaſallus denunciat domino infra annum ꝙ paratus eſt recipere inueſtituram ſicut debet vt in vſibus feu. quo tempore miles inueſtituram petere debeat dominus fuit in mora ⁊ recuſauit eam recipere. poſtea poſt ānum peniter ⁊ denunciet vaſallo ꝙ recipiat inueſtituram. vaſallus putans ſe excuſatū ex prima obligatōne ⁊ mora domini non recepit inueſtituram nūquid cadat a fendo. iſta. l. facit ꝙ ſic quia vltima mora nocet quia denunciatum ſecundum euacuat iures primi vt hic. ⁊ argumen. ſupra de iudic̄. l. ⁊ poſt editum. ⁊ de ſtatu libe. l. iertia.§. ſi quis heredi. t. C. de decurionibus. l. quanuis. in fine. libro decimo. nam ⁊ ſi dominus ſemel recuſet ſeruicium ſi poſtea petat debet ei preſtari de conditione. ⁊ demon. l. ſi pater ſeuerinam.§. fi. ⁊ quoruꝫ le. l. ij.§. fi. in conirarium videt̉ infra de ſtatu lib. l. iij.§. ſtichus annua de colla. bo. l. ſiquis filium.§. fi. sͣ. de arbi. l. celſus.§. ff. d̓ vſu ris. l. debitor. ⁊ ſupra de conſtitu. pecu. l. ſed ſi alia die. de hoc dic vt in ſumma quibus modis feud. amit.§. ſed pone quod vaſallus. ⁊.§. ſeq. ¶ Ille qui excipit onꝰ Abitationum cea vendite videiur exci pere ẜm quod eſt non ẜm ꝙ imponi poteſt. hoc dicit. Ibi libertoruꝫ quibus debebatur habitatio ex vo luntate defuncti cui vēditor ſucceſſit. ibi venditori qui ꝓpter legatum habitatōis liberiorum vendidit minori precio. ibi tenebit. vt augeat vel ſuppleat precium vel aliud preſtet vēditori. ¶ Ubicūqꝫ imminet euictio in liAnte precium qine coniracius cogiur vendior ſi deiuſlores dare nō iure actōis ſed retētionis precij. hoc dicit. ibi offerantur. non ob. jͣ. de euic. l. illud. vt ibi no. ¶ Querit glo. nūquid tenetur dare fideiuſſores venditor non ſolum rōne euiciōis litis iam mote. ſed eiiam ꝓ omnibus euictōibus que ſequi poſſēt ⁊ videtur ſentire quod ſic per. l. ſupra. ti. ꝓxi. l. fi. ⁊.§. fi. C. de euict̉. l. ſi poſt perfectam. Rai. lꝫ hic cōtrarium per iſtam lecturam. ibi eius euictōis ⁊c. non ob. dicta. l. vlti.§. fi. quia ibi fideiuſſor fuit da tus ſimpliciter aduerſus omnes. Item ibi conuenerat de dando fideiuſſores. Pe. in dicta. l. ſi poſt perfectam tꝫ opi. duius gl. ꝙ ieneatur dare fideiuſſores ꝓ omnibus euict̉. ⁊ ibi de hoc ſatis dixi. ⁊ idem tꝫ Di. infra de preto. ſtipu. l. i.§. ſtipulatio duple. in glo. sͣ. de euic. Iaco. de are. ⁊ Azo dicebani ꝙ iſta littera poteſt induci ꝓ ⁊ cōtra ẜm diuerſas pūctationes. nam ſi fiat punctum poſt di ctionem eius tunc facit ꝓ opi. glo. ꝙ ꝓ eius euiciōe teneat̉ preſta re. Si vero fiat puncius ante dictionem eius ⁊ cōſtruatur cū ver bo euictionis. tunc facit contra opi. glo. vnde dicit de facili inueniri modum ꝙ venditor cogatur dare fideiuſſores de euict̉. faciendo ſibi per amicum ſuum moueri ꝯtrouerſiam rei vendite. ſꝫ contra hāc fraudem poteſt adhiberi remediuꝫ petēdo ꝙ emptor iurei ꝙ calūnioſe n̄ facit ar. C. d̓ vſu. l. eos. ī fi. ⁊ d̓ vſu. l. eos ī fi. ⁊ depoſi. l. vl. Ia. ⁊ Riꝫ. Querit Guid. de ſuꝫ. ſi emptorſoluit precium nūquid dabebil remedium huius. l. ꝙ ſibi dentur fideiuſſores. ⁊ videtur per hunc.§. cum ꝯcor. ipſe tꝫ ꝯͣrium quaſi hoc videt̉ actum inier empiorem ⁊ vēdi. ar. jͣ. de act. emp. l. ex empto. Quid ſi non mouetur queſtio de dominio rei. ſed petitur hipothecaria. nūquid habebit locū hec. l. ipſe tꝫ ꝙ ſic ar. C. de euic. l. ex predijs. G. ⁊ qꝛ eadē eſt rō. ⁊ qꝛ nō refert quo genere iudicij res eniꝫ eumncatur. infra de euict̉. l. ſi mancipiū.§. i. ¶ Iure iſto venit intereſte ſoEnditori ium in damno non inlucro. hoc dici ſecūdū glo vel ſcd̓m Ultramon dic ꝙ intereē lucri quod eſt de futuro ⁊ incertum non venit. Si ē certum bene venit etiam iure iſto. ¶ Uel ſcd̓m Rai. dic ꝙ om ne intereſſe etiam extra rem venit ſed non ex lucro. nec obſt. de eo quod cer. lo. l. ij. qꝛ ibi ſpāle vt ibi no. ⁊ dixi. ¶ Oppo. ꝙ etiam ex lucro venit intereſſe. vt. C. de ſen. que ꝓ eo quod intereſt ꝓfe. l. vnica. So. vt ibi in gle. ⁊ ibi de hoc pleniſſime dixi. ¶ Uliramontani tenent ꝙ iure veteri ⁊ nouo veniat intereſſe etiā ex lucro cū hac diſtinctōe qꝛ aut erat certum lucrum. ⁊ tunc venit. vt. l. ſi ꝗs vxo.§. vlti. infra de fur. vbi de hoc no. ⁊ dixi. Aut erat incerium. ⁊ tunc cum debeat ꝓbari ⁊ nō pōt ꝓbari nō venit vt hic. ⁊ sͣ. ad. l. rodiam de iactu. l. ſecunda.§. porto. ⁊ ad. l. aquil. l. inde neratius. cum ſi. Ia. bu. ¶ Sequitur rubrica de ſeruis exporiandis. ¶ Super rubrica vide Azo. in ſumma huius ti. ⁊ ſunt tres lituli ſucceſſiue. ¶ Fauori ſuo quilibei poieſt renū I fuer it. gare. hoc dicit ibiſeruus ſub pacio qui ſequitur. ibi retinere. hoc facii ad ea que no. sͣ. de offi. ꝓcur. ceſaris. l. fi. in prin. ⁊ quod ibi dixi. ¶ In

De ſernia emortandls. olue vt in qualibet earum notatur. ⁊ infra. e. V. I exportandis ¶ Eul imerdicunt̉ maiora poteſt minor vti. nō econtra. hoc dicit cum. l. cui pacto. jͣ. e. Et cō ſtrue ſic ſi venierit exportandus ab italia ⁊c. Et ex hac. l. clare colligitur ꝙ ꝓuincia ꝓuinciatum non eſt de italia. ⁊ d̓ finibus italie vide quod dixi. sͣ. de iudi. l. inſule italie. ¶ Sapponattui quis hac lege. pacium de manamittēdo ſeruuꝫ ad diem. aūt querit̉ an ꝑuenire debeat ad libertatem ex manumiſſione emptoris. ⁊ dic ꝙ ſic cum ſit dominus iſiue duret paciū de manumittendo. ſiue ſit reuocatū. h. d. cū. l. queſitū. jͣ. e. ⁊ dic̄ ſiquis.ſ. ꝯſanguineus ſolius vēditoris. ⁊ ita pactū apponebat̉ ſolū in fauorē vēditoris. ⁊ hoc to lit ꝯtrariū. Rai. ibi manumiſſus ab emptore. ibi liber ſit elapſo di cto tꝑe. ¶ Op. ꝙ ēt ſi mutet volūtatē vēditor poſſit ſeruus manumitti. So. dic cuius fauore ſit appoſitū pactū vt dixi in littera. vel aut querit̉ ex manumiſſiōe ēptor̄ ꝑueniat ad libertatē ⁊ dico indiſtincte ꝙ ſic cū ſit dominus aut ex pacio debeat ad libertateꝫ ꝑuenire. ⁊ tūc aut ē appoſitū pactū fauore vtriuſqꝫ ⁊ ab altero tan tum tolli nō pōt aut fauore alterius tātū. ⁊ ille pōt mutare volūta tem vt hic. ⁊. jͣ. e. l. queſitū. ⁊ qui ſine manumiſ. ad liber. ꝑue. l. i. Iac. bu. In cōtractibus autem īnominatis ſemper diſcedere lꝫ. sͣ. d̓ cō di. ca. da. l. iij.§. ſi ſeruum. ⁊. l. ſi pecuniam.§. ſi ſeruum. ⁊ no. sͣ. mā. l. ſi hominē. ¶ Qui manumittere ꝓhibet̉ ꝑ fI mino L. euieſcētiā. vt inſii. qui. ma. nō poſ. §. eadē. l. ibi traditio. nō ob. de ver. ob. l. ſi rem meaꝫ. vt ibi colligi poteſt. ibi libertatis preſtationē in tempus quo ipſe manumittere poterat. ibi cōſilio eius ab initio vitio ſo ꝓpter defectū diſcretōis ⁊ ꝯſenſus. ⁊ hoc eſt quod ſequit̉ parū firmo ⁊c. alibi dicitur infirmū ⁊ fragile. sͣ. de minor̄. l. i. parūpēſum jͣ. de admi. tu. l. iij.§. quāuis. ⁊ vide. jͣ. de manu. vii. l. fi. ⁊ hec. l. vide tur deſtruere illud genrale ꝙ continue allegat̉.ſ. ꝙ paria ſunt ali quid fieri in tempote certo vel ꝯferri in illud vt infra de here. inſti. l. in iēpus. cū ſi. cuius ꝯͣriū hic dicit̉. vnde dic aut impedimentum cōtingit ex fragilitate animi diſponētis ⁊ tūc nō inſpicit̉ tēpus fu turū ſꝫ preſens cū ſtatim effectū ſuſcipiat vt ē hic aūt ꝓcedit a vir tute legitima animi diſponētis ⁊ ex pacto reuocabili tūc nō attēdi tur tēpus preſens ſꝫ illud in quo ꝯfert̉ qꝛ volūtate durāte inſurgit ẜm tēpus ꝑmiſſum noua cā ⁊ nouus effectus ⁊ iō valet vt infra de dona. inter vi. ⁊ vxo. l. ſi eū.§. fi. ⁊. l. ſe. aut impedimētū cōtingit ex parte rei diſpoſite ⁊ effectus. tūc ſi cōferat̉ in tēpus nō ꝓhibitū valꝫ. C. ad. l. fal. de plagiar̄. l. in fuga. ⁊. d. l. in tēpus. de here. inſti. ⁊ ar. j. qui po. in pig. ha. l. i. ⁊. ij. ⁊. l. qui balneū.§. cū amplius. Ia. bu. ¶ Et faciūt predicta ad qōnem an citatio facta die feriata vt cō pareat die iuridica valeat. de quo plene dixi. C. de ferijs. l. fi. Ideſt per pactum. Ibi videtur Ui pacto. acule. ¶ Diuide in tres partes. in I vendito. prima fuit interpoſita ſtipula uo ⁊ pena vſqꝫ ibi ſiquidem emptor. ibi ceſſat ſtipulatio ⁊ pena vſqꝫ ad. l. ſeruus. ea lege. ibi ceſſat ſtipulato ſꝫ nō pena vſqꝫ ad.ſ. queſitū. ⁊ dic ſi vēditor ancille. ibi manu mitteret̉ ab ēptore. ⁊ ſi ꝯͣfieret vēditor fuit ſtipulatus pena ꝓpt̓ qd̓ pactū ēt ſi de facto manumittat̉ nō datur libertas vt. C. e. l. ea qui dem. ibi neue ꝓſtituat̉. ⁊ ſi ꝯͣfieret eēt libera ē vltra ēt ſtipulatus eſt penā. ibi facto ꝯͣ qꝛ manamittit̉ de facto vel ꝓſtituit̉. ⁊ referas ſin gula pacta ſingulis hoc mō vendidi ancillā cū pacio appoſito ne manumiitat̉. ⁊ ſic ꝯͣfieret ſeruari mihi manus in iniectionem ⁊ ni hilominus ſum penam ſtipulatus. vel vendidi pacto appoſito ne ꝓſtituat̉. ⁊ ſi ꝯͣ fieret ꝙ efficeret̉ libera ⁊ vltra fui penā ffipulatus. ⁊ ꝙ dicit euincat̉ dic ꝑ venditorem manus inijcientē eo ꝙ de facto manumiſſa fuerit vel indicat̉ libera eo ꝙ bene ꝓſtituta. ibi pena petat̉ adiecta ſi ꝯtrafiat. ibi putāt eo caſu quo manumittit̉. ibi n̄ ob ſtaturā quaſi ipſo iure nō cadat in penā. ibi excepiū ē ēt ſi ēptor manumiſiſſet ꝯͣ pactū. ibi de actu nudo ⁊ mero. ibi de effectu bene ficij libertatis que nō potuit ſequi pactum venditoris. cuius forte erat cōſanguinea vel affinis. Rai. ⁊ ſic in caſu premiſſo agi nō poterit quia ſi cogitatum eſt de effectu beneficij non de vero facto manumittentis ergo in caſu premiſſo. vbi manumiſſio non ha buū effectum non debet agi ex ſtipulatiōe penali licet de facto ma numiſſerit quia non eſt cogitatum de manumiſſione facti. ſꝫ de ec que habeat effectum iuris ſiue effectu beneficij quod idem eſt. ⁊ ꝓ hoc ſepe allegat̉. l. iſta ꝙ non ſufficit aliquid fieri de facto niſi ſor tiatur iur̄ effectum. de quo plene dixi. C. ſi mancipium. ita fuerit alienatum vt manumittatur. l. ea quidem. ibi certum hic explicat de ſecūdo pacto ne ꝓſtituatur. ibi ⁊ cum ancillam. ecce vna ratio ibi ⁊ enim alias. ecce alia ratio. glo. ſignat vnum contrarium ⁊ nō ſoluit de. l. eum qui. C. de adulte. ſo. ibi in maleficijs in quibus attē ditur propoſitum ⁊ voluntas magis qͣꝫ iuris effectus vt ibi dicit̉ in lr̄a. jͣ. de furtis. l. qui iniurie. ⁊ de ſiccarijs. l. diuus. hic in cōtracti bus in quibus magis attenditur iuris effectus qͣꝫ voluntas vt in dicta. l. ea quidem. ⁊. l. fi. e. ti. Ia. de bel. ¶ Ibi agi poſſe ad ītereſſe vē Si quid emptoſ. Iuonis contra erapiorem. ibi pecunie nomine.i. ꝓpter pecuniarium intereſſe. ibi penā ꝓmiſit ſi exportaret̉. ibi videat̉ in dubio ⁊ ſit vēditoris ſemꝑ videt̉ pecuniariter intereſſe in glo. i. aliter in fi..ſ. in primo pacto vel a ſeipſo in ſecūdo. nā defectiua eſt iſta glo. In glo. vt quia exportauit in fi. hoc exemplum non videt̉ bonum propter illa verba animo ſementis ⁊cͣ. dic ergo ꝙ tenedat ſeruū ſolutum cū actum eſſet ꝙ teneri deberet in perpetuis vinculis. Tho. ¶ Uenieris. l. venEruus ea lege. quus fit. ibi in nialis eſſet. ⁊ ſic pactum erat odioſum. ibi cōuenerit incon tinēti nudo pacto. ibi agere poſſit pacto non ſeruato ibi alij ꝓmiſit per ſtipulationē ne lr̄a ſibi cōtradicat. ibi excedit.ſ. penam alij ꝓmiſſam. ibi affectionis qꝛ forte erit cōſanguineus vē ditoris. ibi aget̉ ad penam nudo pacto cōuentam ſi ꝯtraſiai. ibi cū beneficio. Nota pulchra verba ⁊ ꝯcordātie ſunt in glo. ⁊ vide qd̓ dix i. sͣ. de iuſti. ⁊ iure. l. vt vim in fi. ⁊ de cōdi. inde. l. nam natura. ibi hominis vt in ſcd̓o caſu. ibi cōtinet vt in primo caſu. ⁊ ſic pactū primum erit odioſum ẜm fauorabile. ⁊ quod dicit indignatio. dic ſ. venditoris qui dedignat̉ ex eo ꝙ pena de exportando appoſita non eſt irrogata. In glo. i. non agetur in fi.§. ſed cum nulla. ⁊ sͣ. de ꝯtrahen. emp. l. pacta. ſed non videtur in pena inſpici debere an inter ſit vt infra de verbo. obliga. l. ſtipulatio iſta.§. alteri. vbi d̓ hoc no. ⁊ dixi. ſo. vi ibi qꝛ pena ibi erat per ſtip. promiſſa. vt ⁊ nota. C. e. l. ij. In glo. ergo intereſſe in fi. hoc eſt falſum. vi. C. de pactis. inter emp. ⁊ venl. in initio. non ob. hec. l. quia hic eſt ſpāle vt hic pꝫ in lr̄a. ⁊ no. Pe. C. de vſur̄. l. iij. ¶ Declara hāc. l. per ea que di Ueſitum xs e. i. ij. ¶ Pactum manus iniectionis I titius. valet e ſeruaiur primo venditori. lꝫ per plures manus ſeruus ambulet ⁊ quorum reſulter idem effectus eligitur ꝙ fauorabilius eſt. hoc dicit. Ibi factuꝫ videri. ⁊ ſic non licet alicui manus inijcere. ibi potior ē primus venditor. ⁊ vide. C. e. l. i. ibi legem repetierit.i. pactum manus iniectionis. ⁊ ideo ſibi non competit manus iniectio. ibi aufer re legem.i. pactum. ibi penam promiſiſſet primus emptor vendito ri. ibi teneretur propter factum ſecūdi emptor̄. vt. jͣ. d̓ verbo. oblig. l. ſi ſeruum. ibi competat primo venditori ⁊ eſt tantum vna iniectio in fi. de qua vterqꝫ venditor cogitauit lꝫ difformiter nota ex l. iſta ꝙ ille qui eſt in fuga non intelligit̉ ibi morari quia eſt in mo tu. ⁊ pro hoc. jͣ. de lega i. l. ſi corus. Sed contra videt̉ ꝙ ibi eē videatur vnde abeſt per fugam vt. e. ti. l. huiuſmodi.§. legatum. d̓ le. i. Sed dic ꝙ ibi loquitur de fauore.ſ. de legato. hic de pacto odio ſo ⁊ penali. ⁊ vide aliqua pulchra que in conirario dixi ⁊. C. d̓ ver borum ſig. l. i. ⁊ concor. ad hoc ꝙ ille qui eſt in fuga nō dicatur eo loco morari. jͣ. de publicanis. l. vlti.§. ſerui qui in fuga. ⁊ idem ſi ē in motu ſicut. peregrinus. sͣ. nau. cau. ſtabu. l. lꝫ.§. in factum. de his qui deie. vel effu. l. i.§. hereditare. de here. inſti. l. ex facto.§. rerum. de fun. inſtru. l. ſeie.§. inde queſijt. ⁊ dic ꝙ morari exponitur.i. here ditare. jͣ. de leg. iij. l. vxori. in prin. ⁊ ſepe allegaui hanc. l. cum p̄dictꝭ

De acilo empti. cōcol ad defenſionē cōitatum ꝯͣ ſtatutū quo tenebat̉ ꝙ bāniti nō deberent receptari vel morari in eorū locis ſub magna pena ꝙ ſi bāniti trāſitū faciebant ꝑ loca ꝙ nō tenerent̉ ad penam de quo di xi in. d. l. i. C. de ver. ſi. ⁊ in qōnibus ſtatutorū quarta particula vbi agitur de bānitis. Eſt ēt notandū ꝙ ſeruus qui eſt in fuga nō pōt vendi. C. de plagiar̄. l. in fuga. ſed diuidi ſic. sͣ. fa. her. l. item labeo §. vltimo. qꝛ venditio eſt voluntaria diuiſio neceſſaria. ¶ Ultimo allegatur hec. l. ad qōnem notatam. C. de pig. l. iij. ꝙ ſi pactuꝫ eſt debitor ⁊ creditor̄ ꝙ creditor poſſit ꝓpria auctoritate ingredi pignus ⁊ debitor alienauit in alium vtrum locus ſit pacto hec. l. ē ar. ꝙ ſi c. de hoc dixi pleniſſime in dicta. l. ij Scio ibi in ſemeſtriUm venderet. pus expone vi. ā de orig. iur. l. ij.§. quod poſt hanc. Explculber prij Inci tmriij de aciontus emni ⁊ veudi. ¶ Super rubrica vide Azo. in ſumma. e. ⁊ Rofre. in libello de act̉. ex empto ⁊ de actione ex vendito. In glo. rubrice. ibi exequerentur. ar. sͣ. de ori. iur. l. ij.§. poſt originē. ſi res vendita non tradat̉ emptori ad quid teneat̉ venditor plene. jͣ. e. l. i. Et an compellat̉ p̄ciſe tradere ⁊ aliqua pulchra de materia intereſſe ⁊ quis preciſe cō pellatur ad factum. ⁊ gūo formabit̉ libellus in caſu huius. l. Et an due ferant̉ ſentētie. ⁊ an emptor preciſe teneatur ſoluere precium ⁊ dominus tradere feudum vaſallo. ⁊ an ſit libellus inepte conceptus ſi emptor ꝓponat ꝙ venditor teneat̉ ſibi rem dare venditor in ſeruitutibus rei vendite non dꝫ deciꝑe empiorē ignorantē. e. l.§. venditor. quid ſi ſeruitus erat in euidenti puta qꝛ vicinus habebat tigna īmiſſa. ⁊ an locator teneat̉ cōductori ꝓ guerra que erat iꝑelocatōis. Et an ſciens debeat certiorari vel ei denūciari quādo di catur vacua poſſeſſio. jͣ. e. l. ij.§. vacua. ⁊ quādo dicat̉ p̄benda vacans ꝓ poſſeſſiōe tradita ⁊ euicta agit̉. ac ſi tradita non eſſet. jͣ. e. l. rō. ⁊ an̄ venditor teneatur vacuam poſſeſſionē tradere. An vendi ioī teneat emptori ad fructus ⁊ qn̄ vide. e. l. rō.§. i. ꝙ tantū operet̉ quaſi traditio in incorꝑalibus quātū vera traditio in corꝑalibꝰ. e. l. §. ſi iter. ¶ De p̄poſitione. a. an nocet ſeꝑationeꝫ an ponat̉ inclu ſiue vel excluſiue. e. l.§. ſi ꝑ venditorē. quod facit ad citatiōes imponentes penam a tꝑe datꝭ lr̄arum ⁊ de intereſſe circa rem quādo veniet de euictione nō cogit̉ antequā res euincat̉. jͣ. e. l. ſi ſeruum. ¶ Si venditor vendit ad menſurā ⁊ minor inueniat̉ venditio tꝫ ſed ienet̉ emptori ꝓ eo quod deeſt. e. l.§. ſi modus heres dānatꝰ vendere tenet̉ act̉. ex empto ⁊ ex teſtō. jͣ. e. l. ſi heres. ⁊ ſi res euinca tur qua actione agat̉ venditor vendēs ad menſurā tenet̉ ad menſuram ēt ſi ignorauit minus eſſe. jͣ. e. l. tenet̉. Si do tibi inſulā vel aliā meam reficias vel vt inſulam edificatā mecū cōices quis cō tractus ſit. e. l.§. i. ¶ Si vēditor ſepulchri. ibi edificet tenet̉ edificium tollere. e. l.§. ſi locū. ¶ Si vēditum ſit vas certe capacitatꝭ ⁊ minus capiat tenet̉ venditio. e. l.§. ſi vas. ⁊ idē ſi dixit eſſe integrum ⁊ nō ſit vendēs ſeruitutꝭ. ītineris nō tenet̉ ex eo ꝙ fundus n̄ ſit eius. alias tenet̉ eadē. l.§. ſi iter. filiuſfa. obligat̉ in venditiōe ſicūt paterſa. e. l.§. ſi filius. ¶ Generalis exceptio venditōis prodeſt ei ſi eſt ignorans ⁊ emptor ſciens. ea. l.§. fi. ¶ Ex mendatio tenet̉ vēditor quatenus leſus eſt emptor. jͣ. e. l. fundum. ¶ Si trado tibi liberum predium quem tradere debebam ſeruiētem cōdico ꝑ ꝯditionē incerti. jͣ. e. l. ſi tibi liberet. Emptor lapidū tenet̉ eos eximere. jͣ. e. l. ſi quis lapides. de pluribꝰ actiōibus ꝯperētibꝰ eideꝫ contra eundem ⁊ rōne eiuſdem rei. jͣ. e. l. non nouum. Que veniāt in actione ex empto. jͣ. e. l. ex empto. ⁊ p̄ſtare ⁊ tradere idem ſignifi cant quare emptor tenetur facere precium accipientis ⁊ venditor non rem. An teneatur venditor emptori credenti ſe virginem eme re cum virgo non eſſet eadem. l.§. ſi quis virginē. Aliquādo agit̉ ad reſcindendum de facto quaniū de facto ꝓceſſit. e. l.§. ſi quis vi na. Ei de arris datis qūo repetant̉ ad que p̄ſtanda teneat̉ venditor. ⁊ ſi nō preſtet qualiter cōueniat̉. e. l.§. ſi ignorans. ¶ Quid ve niat in actione ex empto in venditione ſerui infra. e. l. emptor. Et an emptor teneatur perdere per ſententiam vt agat de euictione ⁊ de notorio ⁊ manifeſto. an indigeat ꝓbatione venditor tenetur facere emptorē potiorē in poſſeſſione. e. l.§. idē neratius. Qui hꝫ iotale intereſſe d̓ peculiari n̄ agit eadē. l.§. caſiꝰ. ¶ Caſus in ꝗbꝰ ipti. ceſſat duple ſtipulatio ſed non actio ex empto. e. l.§. iul. Quod fa ris eſt in re vendita ⁊ in acceſſorijs. e. l.§. ſiquis rem. An venduor qui dixit ſe nolle teneri niſi ad precium in re euicta in plus ieneat̉ ea. l.§. qui autem. Et an valeat pactum ꝙ ēt ad precium non tenes tur. ⁊ de ſtipu. habere licere iactus retis vendi poteſt. ⁊ iactare nō vult venditor ad quid teneatur. jͣ. e. l. ſi iactum venditor qui male tradit ſciens vel ignorans ad quid teneat̉. jͣ. e. l. iul. Et an ieneatur ad intereſſe extra rem. ⁊ an excedat duplum dolus incidens ī cō tractu bone fidei purgat̉ per actionem ex eo contractu. e. l.§. ſi vē ditor. Et ſi venditor ſciens pluribus municipijs legata vinū expreſſit ⁊ alia ſub vellamine tacuit quomodo teneat̉. e. l.§. idem iul. qui tenetur alij implere ⁊ alius ſibi tenet̉ agens primo implere. e. l. §. offerri. An fructus predij venditi ſpectant ad emptorem. l. e. l. ſi fruciibus. In fundo vendito ad menſuram in ſpecie cuius ſit peri culum. e. l.§. ſi ticius. etiā vbi nō eſt vera ēbictio ſed quaſi agit̉ ex empto. e. l.§. ſi fundum. In acceſſorijs tenet̉ venditor de dolo et culpa. e. l.§. in his. Ea dꝫ eſſe emptoris conditio ſi traditio differa tur que fuiſſet ſi die venditōis tradita fuiſſet. e. l.§. idē celſus. ¶ Queſita per ſeruum venditum pertinēt ad emptorē. e. l.§. ſiquid ſeruo. cui detur actio ex vendito ⁊ quid veniat in ea. e. l.§. ex vendito. Quādo ꝓcurator obliget dominū ⁊ quādo ei acquirat plene. e. l.§. ſi ꝓcurator. pena adiecta quātitati preſumit̉ in fraudeꝫ vſurarum. ⁊ ideo nō cōmittit̉. e. l.§. ibidem. Qui vult agere ex cō tractu ꝓcuratoris colludētis etiā tenet̉. e. l.§. ſiquis colludēte. Cō trahens cum pupillo ſine tutore obligatur ſed nō obligat. e. l.§. ſiquis a pupillo venditor poteſt paciſci ꝙ emptor teneat̉ ſtare colo no. e. l.§. ſi venditor. ⁊ quādoqꝫ ago vt agas. Que veniant edibꝰ venditis. e. l.§. fi. ⁊ legibus ſequētibus. ⁊ que veniūt fundo vendito jͣ. e. l. fundi. cum. l. ſe. vſqꝫ ad. l. ſi ſterilis. ⁊ quod in vendiōibus ꝓ miſcue vtunt̉ veteres vocabul̓. vendēs partum ancille ſterilis teuet̉. jͣ. e. l. ſi ſterilis. venditor ignorans prediū tributariū ſi nō predi xit non tenet̉. e. l.§. ſi predij. ſecus ſi ēptor decipiat̉ in qualitate ſubſtantiali. vt in.§. ſeq. in venditione venit ex mora intereſſe circa rē non extra rem. e. l.§. cum per venditor̄ poteſt venditor paciſci qd̓ habeat locatum fundum quem vendit ⁊ ꝙ nulli alij vendat̉ niſi ſibi. e. l.§. ſi tibi fundum. Quādoqꝫ cōcedit̉ variare. e. l.§. fi. tenet̉ venditor mētitus in qualitate rei. jͣ. e. l. ſi in qualitate vēditor manu mittens ſeruum venduū tenet̉ omania preſtare emptori que habuiſ ſet ſi manumiſſus non eſſet. jͣ. e. l. ſiquis ſeruum. Et an valeat pacium de futura ſucceſſione. Quid queratur per ſeruum fructuario. jͣ. e. l. ſi ſeruus. Siquis emat ſeruum a fure quid ſibi acquirat. ⁊ in quo ei fur teneat̉. e. l.§. ſeruū fideiuſſor ſerui venditoris tenet̉. ac ſi ꝓ libero fideiuſſiſſet. e. l.§. fi. Qui agit ex cōtractu ienet̉ euꝫ implere ꝓ parte ſua. jͣ. e. l. qui pendētem venditor tenet̉ de his que dixi acceſſura venditori. jͣ. e. l. ſiquis cum funduꝫ ⁊ acceſſoria de bent eſſe integra ⁊ non vicioſa in. l. ſequenti actio ex vendito tollit ſtipulatōem penalem ope excep. ſed ecōtra ipſo iure quatenus concurrūt. jͣ. e. l. predia. ⁊ ibi plene de iſta materia legatarius emēs rem legatam ab herede ignoranter repetit precium. jͣ. e. l. cui res. Si ſeruus venditoris cum peculio ante traditionem faciat furiū venditori quomō ſibi conſulatur. jͣ. e. l. ſeruus quem. ¶ Uendēs ſcienter rem alienam ſtatim tenet̉ ad intereſſe. jͣ. e. l.§. ſi ſciens. ven ditor non tenet̉ de vi niſi fuerit in mora. jͣ. e. l. ſi ea res. Et cuſtodia aduerſus vim parum ꝓdeſt ſi duo emanta non domino ceteris paribus potior eſt cōditio poſſeſſoris. e. l.§. vterqꝫ. ⁊ ꝙ emens lite pendēte preſumat̉ in dolo. Emptor deceptus in falſis ponderibus vel menſuris agit conira vēditorem. jͣ. e. l. ſiquis a me. ⁊ ecō uerſo. ¶ Emptor deceptus in falntate iugerum agit contra ven ditorem. jͣ. e. l. ſi fundo. Si plures res vno precio vendant̉ ꝓ ſingulis agi pōt de euictione ꝓ ſeruitute euicia agitur contra vendi torem. jͣ. e. l. ſiquis fundum. venditor domus ante iradittonem tenetur preſtare cautionem damni infecti. jͣ. e. l. venditor. ¶ Dolus venditoris nocetemptori ſi eius adminiculo vtatur. jͣ. e. l. ſicut ven ditor ſerui cum peculio dixit quicquā non adempturum quid ope rentur hec verba. jͣ. e. l. ſi venditor. ⁊ an illa verba inducāt repetitonem. ⁊ quādo ſi per emptorem ſtet quominus ſeruus venditꝰ tradatur detenet̉ de cibarijs. C. e. l.§. fi. ¶ Generalis exceptio ven ditoris ſcientis ipſum non liberat. jͣ. e. l. quero. vbi vendita iacet id quod ſi emptor ſciuiſſet minꝰ erat empturus tenet̉ quāto minoris jͣ. e. l. in venditōe. Et vendito fundo quid ſit de arboribus. jͣ. e. l. ꝗn

De actionibus empti. tus. ¶ Si venditor mentiat̉ in vno in damnum emptor̄ ⁊ in alio in damnū ſuum ſit compēſatio. jͣ. e. l. ſi duorum. Si ancilla manu mitti iuſſa ab herede per euꝫ vendita ſit ⁊ per emptorē manumiſſa diſtinguitur quem eligat patronum venditor̄ vel emptor̄. jͣ. e. l. ticius. cum duabus ſequētibus. ⁊ quid de expenſis factis in erudiendo ſeruum ⁊ an iſto tꝑe. ffoꝝ. eſſei limitatum intereſſe ſicut ē hodie per Iuſtin̄. ſi poſt venditionem ⁊ ante traditionem ſuperue uiet dominium vēditori teuet̉ in emptorem trāſferre. jͣ. e. l. ſiqͥs alie nam. plene venditor moroſus incidit in penam ⁊ preſtat rei preciū tanquā intereſſe. jͣ. e. l. lucius. ⁊ an heres poſſit purgare moram de functi. ⁊ an̄ cōditio poteſtatiua poſſit ꝓ parte impleri. vendēs fun dum ſempronianum. ⁊ quicquid ſemproniani iuris fuit tenet̉ oſtēdere fines ⁊ iuſtrumenta. An autem teneatur inſtrumenta tradere. jͣ. e. l. ticius. ⁊ an emphitheota teneatur inneſtiturā oſtendere do mino ⁊ declarare predia que tenet in emphiteoſim venditor ſupponens imaginariū cōſonum vt carius vendat ienet̉ ex exempto jͣ. e. l. qui per colluſionem. in hac actione veniunt vſure officio iudi cis ex mora. e. l.§. fi. ¶ Si emptor excuſat̉ a ſolutione precij ⁊ vē ditor a traditione rei. jͣ. e. l. bona fides. ⁊ facit ſi bannitus vendat rē ꝙ tunc non poſſit agere ad precium obſtante ſtatuto nō teneatur rem tradere vbi mora ſimul cōmittit̉ melior eſt ꝯditio cōuenti. ſi autem cōmittit̉ ſucceſſiue tūc vltima mora nocet. jͣ. e. l. ſi per ēptorem. venditor tenetur exhibere emptori inſtrumenta ſolutionū tri butorum predictorum preiorū. jͣ. e. l. creditor. quid eſt ſaltus heres cogitur luere fundum daium a defuncto filie in dotem. e. l.§. predium. ¶ Salarium quod debet̉ ex malicia vendita cedit ēptori e. l.§. inter venditorem. Munimētum facium ante domuꝫ iuxta mare poſitam venit in venditōe domus. e. l.§. fi. ¶ Si dictum eſt ꝙ merces inſule locata cedat emptori quāta merces cedet. jͣ. e. l. ſi mercedem. ¶ An vendito fundo videatur exceptum ſepulchrum quod in eo erat eadem. l.§. i. habitatione per venditorem habitatoribus reſeruata. de quibus habitatoribus intelligat̉. e.§. fi. Et an in generali ſermone contineat̉ perſona loquētis. Si vendiior precepit ſeruo ſolita vel inſolita. ex quo ſeruus leſus eſt an teneatur. jͣ. l. ſi ſeruus. an dolia que dixit venditor acceſſura debeant eſſe integra. ⁊ ſi ſunt vicioſa an venditor teneatur. e. l.§. ſi dolia. Rei que eſt apud hoſtes eſt. cōmertium propter ſpem poſtilminij j. e. l. fi. ¶ Diuide iſtud principium in duas I re S. paries. In prima ponit dicium vſqꝫ ibi hoc eſt. ibi declarat vſqꝫ ad.§. venditor. ⁊ breuiter di cit vbi iradi eſt in obligatōe contra non tradentem agit̉ ad intereſſe ⁊ pōt excedere cōe ⁊ ꝯueniū. ⁊ vide qd̓ no. ⁊ plene dixi. C. e. l. ſi traditio. ⁊ quod no. in gl. C. de rerū ꝑmu. l. cū pre cibus. ⁊ inſti. de emp. ⁊ vendi.§. preciū. ¶ Ibi nō tradat̉ a vendi tore qui nō hꝫ facultatem iradendi ẜm Mar. vel et ſi hꝫ ẜm Io. ⁊ Bul. Et dic tradatur in totum emptori precio per eum ſoluto. vel aliter ſatiſfacto ita ꝙ nō poſſet euinci ẜm Odoſ. vi. jͣ. e. l. ex em̄ pto. Ibi agitur.i. agi fingitur ẜm Odo. tu tene ꝓprie Rai. Ibi ꝙ ideu quāti ẜm Odo. ibi p̄cium ꝯuētum. ibi egredit̉ nō ob. C. de ſen. que ꝓ eo quod intereſt ꝓfe. l. i. vt ibi no. ibi ſi plus intereſt rōe affectionis ſingularis. ibl empta eſt ex ꝯueniōe ⁊ breuiter iuris cō ſultus vt dixi in diuiſione ⁊ ſummario. Primo ponit dictū cū obſcura reſpōſione dicens ꝙ ſi res vendita nō tradatur emptori agitur ad intereſſe.ſ. quia triplex ē intereſſe.ſ. cōe ꝯuēiū ⁊ ſingulare vt no. in. d. l. i. C. de ſen. que ꝓ eo ꝙ intereſt ꝓfe. ⁊ hic in glo. iō in ver hoc ē. declarat ꝙ obſcure dixerat. ⁊ dicit ꝙ intelligi dꝫ de iniereſſe ſingulari affectionis. ⁊ ſic habet intereſſe conſideratur ꝑ relationem ad perſonam non ad rem nec precium cōmune vel cō uentum ex quo poteſt colligi quod nō eſt re vera triplex intereſſe ſed vnum quia exceſſus inducit diuerſitatem. ſed iia eſt quod intereſſe excedit precium cōmune. ⁊ conuentum ergo cōmune. ⁊ cō uenium non eſt intereſſe. de hoc plene per Di. extra de regulis iuiuris. l. mora. libro. vi. ⁊ dixi dicta. l. vnica. C. de ſenten. que pro eo quod inteſt proferuntur. ¶ Modo tranſeamus ad materiā hu ius. l. que eſt vtilis ⁊ pulchra ⁊ ad quā cōmuniter recurritur. Et primo op. ꝙ etiā ſi nō tradatur non agatur ad intereſſe vt ſupra d̓ reſcin. ven. l. cum emptor.§. i. Solutio ibi habet̉ ꝓ tradita. ⁊ ideo nō agit̉ vt ibi pꝫ. qꝛ de incorporalibus loquitur que non recipiunt ꝓprīe traditionem ſꝫ quaſi traditionē. vt. jͣ. de acqui. re. do. l. ſeruꝰ. §. incorꝑales. vnde ibi erat quaſi tradita ⁊ iō ad intereſſe non agit̉ ¶ Nunc ingredior glo. magnā non ſequendo eius ordinē. ſꝫ op ponendo ex legibus Mar. ꝙ preciſe cōpellat̉ venditor tradere vt liberet̉ p̄ſtando intereſſe. sͣ. de rei ven. l. qui reſtituere. So. ꝯiungēdo ſolutiones glo. ⁊ dic ꝙ hic tradi id quod non eſt incū erat in obligōne in. l. ꝯͣria. erat in obligōne reſtitui quod eſt meū. ⁊ hec vera lꝫ alij de equitate aliud dicāt. ¶ Item op. ſi rem tradi eſt in ob ligatione. ⁊ hoc petit̉ fatuus eſt iudex qui in alio cōdemnat qꝫ petitum eſt. C. de fideicōmiſſi liber. l. fi. So. vt in glo. quia hoc ſpāle vt ⁊ alias. sͣ. ſi cer. pe. l. vinum. ⁊ ibi dixi. ¶ Alij dicūt ꝙ hic pert̉ intereſſe ⁊ in eo ſit cōdemnatio ⁊ ſic ceſſat cōtrarium. ¶ Alijvr̄ quaſi idem ex poteſtate legis. ſic ⁊ alias. jͣ. de verbo. obli. l. ſi ſer uum.§. fi. ſimile etiam quia quādoqꝫ imponit̉ pena corporalis ſoco pecuniarie quaſi idem cum ſoluere non poteſt pecuniam. sͣ. de iur. om. iudi. l. ſi quis id quod.§. in ſeruos. ⁊. C. de ſeruis fugi. l. ꝗcūqꝫ. ¶ Alij dicūt ꝙ regulariter res eſt petenda ⁊ in cōdemnatione deducenda. Sic actor ꝓbauit intētioneꝫ ſuam vt dicta. l. fi. C. de fideicō. liber. vbi de hoc ſatis dixi. fallit quādo res petita im poſſibile eſt preſtari vt quia interijt. tunc enim ſit cōdemnatio in eſtimatione vt. sͣ. de cōdi. furtiua. l. iij. re furtiua. ⁊ ibi de hoc. ¶ Item fallit ſi actor cōtentus ē cōtumacia rei puniri in ſola eſti matione vi. l. qui reſtiluere. de rei ven. ¶ Item fallit ſi natura ac tionis patiatur rem peti. ⁊ ſi non tradat̉ intereſſe vt hac. l. ⁊. C. e. l. ſi traditio. ¶ Item fallū in legatis ſi heres cōmodū non pōt p̄ſtare rem legatam vt. jͣ. de leg. iij. l. fideicōmiſſa.§. ſi ſeruo. ⁊. l. non dubium. ⁊. l. non amplius. in fi. vel etiam ſi cōmod̓. poſſet ſed pietas offenderet̉ vt de leg. i. l. ſi domus.§. ſi in pecunia. Item ſi eſtimatio ſit idem cum re petita vt. jͣ. de auro ⁊ ar. le. l. i.§. fi. ⁊. l. cū cer tum. ¶ Item op. ad hoc ꝙ preciſe cogat̉ rem iradere ſicut ī do natione vt inſti. de dona.§. perficiunt̉. ſo. vt glo. ¶ Item op. ad idem ꝙ preciſe cōpellatur rem tradere. jͣ. de verbo. oblig. l. vbi au tem non apparet.§. fi. ¶ So. ibi dari eſt in obligōne ⁊ ex ꝯͣctu nominato ⁊ ideo preciſe cogit̉ hic rem tradi. ⁊ ideo ad intereſſe agitur vt hic ⁊ ibi no. ¶ Item op. ad idem ꝙ preciſe cogat̉ tradere rem qꝛ hoc conuenit vt. jͣ. e. l. ex empto. in prin. ¶ Sol. vt gl. vel dic ꝙ hoc facit auctoritate legis. Item op. ꝙ aliud ꝓ alio in uiio ereditore ſolui non pōt vi. sͣ. ſi cer. pe. l. ij.§. mutui. So. vt pre dixi quia eſt quaſi idem ⁊ eſt in obligōne ſi res non tradat̉ auctoritate huius. l. ¶ Modo quia glo. ⁊ doc. cōiter hic iractant materiam de intereſſe quam pleniſſime. tractat glo. ⁊ doctor̄. in dicta. l. vnica. C. de ſentē. que pro eo quod intereſt profe. ⁊ ibi ſatis dixi. ideo hic leuius tranſeaꝫ aſſumendo principaliter illa que tan gunt principaliter materiam huius. l. ¶ Et primo quero an inter eſſe ſit in obligōne. glo. hic videt̉ tenere ꝙ non. ⁊ idem tꝫ. jͣ. de re iudi. l. ſi quis ab alio.§. fi. de verbo. obliga. l. ij.§. i. ⁊. l. cū ſtipulatꝰ. ¶ Contrarium tenet. sͣ. ſi cer. pe. l. cerii cōdiuo. in prin. ⁊ ibi d̓ hoc dixi. maxime in ver. item querit̉. nūquid hec certi conditio ꝯpetat ꝓpter intereſſe petendo. ⁊ ideo ēt no. sͣ. ſi quis in ius voca. nō ierit. l. fi. ſed quātum ad p̄ſens dic ẜm Old. ¶ Aui factum ē in ob ligatione ⁊ tunc ſi non fiat intereſſe ē in obligōne ẜm Dy. ⁊ ē caſus ẜm eum. jͣ. de verbo. ob. l. ſtipulationē non diuidunt̉.§. celſus. vbi de hoc notaui ⁊ ſatis dixi. ⁊. e. ti. l. ſi inſulam. aut datio eſt in ob ligatione. ⁊ tunc aut ꝯͣctus eſt innominatus aut nominatus. ſi in nominatus tunc iniereſſe eſt in obligōne ſꝫ p̄ciſe ienet̉ rem dare ⁊ accipiēns facere vt dicta. l. vbi autem.§. fi. de verbo. obli. ⁊ ibi no. ¶ Si īnominatus tunc intereſſe in obligōne vt. C. de rerum ꝑmu. l. rebus. ⁊ no. in glo. in dicta. l. vnica. de ſen. que ꝓ eo ꝙ intereſt ꝓfe. in glo. que incipit ſimilibus. ¶ Si ius. alias opi. recurre ad dictam. l. certi cōditio. sͣ. ſi cer. pe. ⁊ dicta. l. ſt. p. non diuiduntur §. plura. ⁊ ibi de hoc ſatis dixi. l. vnica. C. de ſen. que ꝓ eo ꝙ intereſt ꝓfe. ¶ Item quero quando factum ꝓmitit̉ an ꝓmiſſor p̄ciſe compellatur ad factum. glo. vr̄ dicere ꝙ non vbi agitur ad factum. ſecus ſi ad dandum vt no. in dicia. l. ſi quis ab alio.§. fi. j. de re iudi. C. de oꝑ. liber. l. neqꝫ patronus. ⁊. jͣ. de verbo. obli. l. cuꝫ ſtipulatus.§. fi. ⁊ in multis alijs locis. ¶ Contrariūno. jͣ. de ver. ob. l. ij.§. i. ⁊ dicia. l. vbi aūt.§. fi. e. ti. ⁊ dicta. l. vnica. de ſen. que ꝓ eo ꝙ intereſt ꝓfe. ¶ Dominus Dy. videtur fuiſſe in opi. ꝙ pōt minime quis cogi preciſe ad factum ſi liberet̉ preſtando intereſſe. ⁊ videt̉ caſus ẜm eum. jͣ. de ver. ob. l. in ſtipulationibus.§. oꝑarum

De actio. empūi. ſed fallit ẜm euꝫ in caſibus. jͣ. de ope. no. nū. l. ſtipulatio.§. ſiue. ⁊ ībi de hoc notaui ⁊ ſatis dixi. ¶ Item falii. sͣ. ꝙ me. cā. l. ſi cem except̉.§. fi. de leg. iij. l. fideicōmiſſa.§. fi. de aqua plu. ar. l. ſi iertius.§. officiū. sͣ. de ꝓcur. l. ſed he.§. p̄ior. vbi ēi de hoc notaui ⁊ dixi. ⁊ sͣ. de rei ven. l. qui reſtituere. ⁊ hoc ideo ē in dictis legibꝰ quia in qua libet ipſarū ꝓuidetur bn̄ficio legis. lꝫ pars nihil diceret de tali cōpulſione. na. lex vult ꝙ in dictis caſibus iudex ex officio ſuo cogere tenet̉. ⁊ rō quare quis non cogat̉ regulariter p̄ciſe ad factum ē ne impediat̉ libertas hominis qua facere pōt qd̓ vult. sͣ. de ſta. ho. l. libertas. jͣ. de li. ho. exhi. l. ij. ⁊ ideo inductum eſt ꝙ quis poſſꝫ ſeruire ꝑ ſubſtitutū. C. de ep̄i. ⁊ cle. l. quiſquis cenſibus. ⁊. l. ad ſimi litudinem. ⁊ ꝓ hoc. jͣ. de ꝯdi. ⁊ d̓mon. l. uuo ſcd̓o. ¶ Et iō dic aut merum factū ē in obligōe. ⁊ tunc p̄ſtando intereſſe liberat̉. ⁊ ſic in telligatur opi. Dy. ¶ Aut mixtū factum eſt in obligōne vt quia facto admixta eſt traditio. ⁊ iūc aut talis habꝫ faculiatem tradēdi ⁊ ſunc p̄ciſe agit̉ ad factum vi. jͣ. e. l. exempto. in prin. sͣ. de iureiur. l. ſi duo patroni.§. ſi quis iurauerit. ⁊. C. de cōirahen. cm. l. fi. Sꝫ fallit in caſu vt ſi ꝑꝑ ſcandalum volo ip̄m ad factum compellere. quia tunc agit̉ ad intereſſe. vi. C. e. l. ſi traditio. vbi d̓ hoc notaui. ⁊ plene dixi ⁊ dicta. l. certi cōditio in lectura. Ia. d̓ are. ¶ Aut deſijt rem habere iūc ſubdiſtingue. aut deſijt habere ſine calpa. ſua ⁊ tunc non tenet̉. C. de peri. ⁊ cōmo. rei ven. l. i. niſi habeat actiouē cōtra alium quia tunc tenet̉ eam cedere vi. jͣ. de furtis.ſ. cum qui ij. reſponſo. ⁊ sͣ. de cōtrahē. emp. l. qd̓ ſepe.§. ꝙ ſi res. ¶ Aut eiꝰ culpa ⁊ tunc aut culpe dolus ineſt aut abeſt. ſi ineſt tunc agitur ad intereſſe ꝓband̓ iuramento in litē cū ex dolo ſolo actoris vt sͣ. de in litem iurādo. l. ſi iutor. ⁊ de dolo. l. arbiuio. ¶ Si dolus abeſt tunc agitur. ad intereſſe ꝓbandū ꝑ teſtes vt hac. l. ⁊ de preto. ſtip. l. fi. ⁊ de hoc quādo ſit locus ſacramēto in litem in hac aciōe dic vt plene dixi. sͣ. de in litem iur. l. in actiōibꝰ. ¶ Ex p̄dictis colligi pōi determinatio qōis. an venditor p̄ciſe ꝯpellat̉ ad rei tr aditionem. an liberet̉ intereſſe p̄ſtando de quo hic in glo. ⁊ notaui ⁊ ple ne dixi. C. e. l. ſi creditori. ¶ Et quanium ad pn̄s ⁊ ẜꝫ Old. aut venditor habꝫ facultatem rei reſtituende ⁊ cōpellit̉ reſtituere per. l. qui reſtituere. sͣ. de rei ven. aut non hꝫ facultatē. ⁊ tuuc tenet̉ ad intereſſe. ⁊ ſic loquit̉ hec. l. ⁊. jͣ. e. l. ex empio.§. idē nerauꝰ ali. ¶ Aut deſijt poſſidere ſine dolo ⁊ culpa. ⁊ tunc emptor in aliquo non tenetur vt inſti. de cōtrahen. emp.§. cū autem. ⁊ ita tꝫ Ia. de are. no. s. ti.§. precium. Dy. iꝫ ꝙ qui iradit rem preſtando intereſſe liberet̉ quia traditio ē facti. vt. jͣ. de vſuris. l. ſi ſtipulatus. ſed qui tenet̉ ad factum preſtando intereſſe liberat̉ vt dicta. l. in ſtip.§. oꝑarū. jͣ. de verbo. ob. ⁊ ibi de hoc ſatis dixi. ergo ⁊ hic p̄ſtando intereſſe ⁊ fa cit ad hoc infra de cura. furioſi. l. cōſilio.§. fi. ⁊ de cōtrahen. emp l. ſi cū fundum in fi. Ol. ¶ Et lꝫ dominꝰ Ol. aſcribat diciā opi. Dy. tamen in aliquibꝰ ſcriptis ſuis aliquādo reꝑij ꝙ ipſe Dy. ſequi tur opi. Marti. maxime per.§. precium. inſti. de contrahen. empt̓. vbi etiam de hoc no. ⁊ cōiter ſequūt̉ opi. Azo. ⁊ Bul. de qua hre agit̉ in gl. ⁊ in ſumma Azo. hoc. e. ti. in ſcd̓a col.§. quid ergo. ſi vē ditor nolit. ⁊.§. ſequēti. ⁊ lacius in brocardis. de venditiōe ⁊ aliena tione prima rubrica de hoc. ⁊ de hoc per Rofre. hoc. e. ti. vlti. col. ⁊ per Odofre. in dicia. l. ſi iraditio. C. e. ¶ Opi. tamen Marti. quādoqꝫ de facto obtinui apud magnos peritos. ⁊ eam ſequi vr̄ Archi. i. q. i. qui ſtudet ⁊ pro ea bene facit in vſibus ſeu. ſi de fen. cōtrouerſia ſu.c. ſi facta ſit inueſtitura ⁊ eam ēt ſequit̉ Pi. in que ſtionibus ſuis. cxvi. queſtione que incipit. queritur vtrum venditor teneatur p̄ciſe ⁊ gl. in dicto.§. preciū. ibi vt venditor ad effeciū ꝓducatur ſubaudiri poſſet. ibi ſi non tradat̉ intereſſe preſtetur vt hac. l. cum concor. ¶ Cy. ēt ⁊ Pe. in dicta. l. ſi traditio. C. e. vr̄ inclinare in opi. Mar. ⁊ Ia. de are. hic ⁊ negani venditorē teneri al ternatiue quia iam ſequeret̉ ꝙ poſſet vſqꝫ ad executionē variare vt. jͣ. de verborum obliga. l. eum qui certarum.§. fi. vnde dicunt ꝙ obligatio eſt pura ⁊ in clectione emptoris. vt. C. de pactis. l. ſi pacto. ⁊ sͣ. de pactis. l. reſcriptum.§ ſi pacto. ¶ Opi. Azo. ſeꝗtur glo. hic. ⁊. C. e. l. cum precibus. Rai. etiaꝫ vr̄ hic eam ienere ⁊ reprobare opi. Mar. qꝛ ſi opi. Mar. eſſet vera ſequeret̉ ꝙ traditio eſſet factum diuiduum in executōe quod eſt falſum. vt infra de vrrbo. ob. l. ſtipulationes nō diuidunt̉. in prin. ⁊. l. vbi autem.§. qui id quod. ⁊ de hoc ſatis notaui in dicta. l. ſtipulationes nō diuidunt̉ §. plane. ⁊ maxime in ver. xxxij. opponit̉. Sed nunquid idem in re locata vi locator intereſſe p̄ſtando liberet̉ a rei traditione vr̄ ꝙ ſic quia locatio ſimilis ē vēditōi. jͣ. locati. l. i. ⁊. ij. Rofre. ſꝫ cōirarium d̓actōe ex locato. v̓ſi. ſꝫ oppōitur. Si forma cōcipiēdi libelluꝫ ẜm opi. Mar. ⁊ ēt ẜm opi. Azo. vide ꝑ Rofr. dicto titulo d̓ aci. ex vē dito vltima colūna. ⁊ in ſpecu. d̓ ēp̄t. ⁊ vēdi.§. prius igitur videndum occutrit. ⁊ dicta. l certi cōditio ſi certum pe. ⁊. l. vinum. ⁊. dicta. l. ſtipu. non diui.§. plane ⁊. l. vnica. d̓ ſen. q̄ pro eo quod intereſt ꝓfe. ⁊ ꝑ Innoc. d̓ ſen. excōmū. c. ſacro. ¶ An ſint ferēde due ſnīe. vna ſuꝑ rei traditōe. alia ſuꝑ interer̄. ⁊ ambe ſint diffinitiue. vi de Roff. d̓ redibitoria.§. penul. ⁊ fi. ⁊ d̓ act. ad exhi.§. pe. ⁊ d̓ aci. quod me. cauſa. ⁊ in ſumma eo..ii. circa medium.§. ſit aūt reſtitutio ⁊ no. ēt in glo. ⁊ d̓ hoc ſatis notaui ⁊ dixi ſupra quod me. cauſa. l. ſi cum exceptiōe.§. primo ⁊.§. hec autē actio. ¶ Odo. iꝫ ꝙ vna tan tum feratur ſcꝫ ſuꝑ intereē prius tamē īterrogato vēditore ꝑ iudi cē an̄ velit rē tradere. ⁊ ſi dicat quod nō cōdemnatur in intereſſe. nam dicit tē tradi eē in obligōne ⁊ intereſſe p̄ſtando in ſolutione infra d̓ v̓bo. obliga. l. ſi ſeruum.§. penul. ⁊. l. ſi fundum itadi. ⁊ quod hic dicit ad intereē agit exponit.i. agi fingit̉ ſi res non tradat̉. vnd̓ ẜm eum ſic format̉ libellus ago contra ticium ꝙ talē rē mihi vēditam tradat ꝙ ſi non faciat peto ip̄m ꝯdemnari ad intereē meū ſingulare quod eſtimo. xx. ⁊ ita cōmuuitet ẜuat̉ in practica. ⁊ ſi di catur ꝙ talis libellus ē incertus. ⁊ iō repellēdus vt ſupra d̓poſiti. l. prima.§. ſiquis argētum. Reſpondeo ꝙ hoc fācit actionis natura vt inſti. d̓ actꝭ.§. huic. ⁊ ſupra d̓ eo quod certo loco. l. ij.§. ſiquis epheſi. ¶ Alij dicunt aut anīe libellum vēditor ē in mora iradēdi ⁊ tune ab initio petitur intereē in libello ⁊ pure aut rē tradi tantum pure aūt vtrunqꝫ.ſ. rem iradi pure ⁊ intereſſe ſub ꝯditione ſi intereſſe tantum male petiuur quia nō d̓bet̉ tunc ſe poſtea rōne more cō tracie in nō tradēdo rē contrahit̉ obligatio ad inieree̓. vnde quia ex cauuſa de preierito ſuꝑuenit ius actori poſt lit. conieſt. lꝫ it̓pore libelli oblati tale ius nō competeret. tamē ſequit̉ cōdēnatio. vi. sͣ. d̓ pigno. aci. l. ſi rē.§. fi. vbi d̓ hoc plene dixi. Scd̓o caſu quādo pe titur pure rē tradi tunc nō venit intereē iur̄aciōis ſꝫ rōne more qͣ ꝯtingit poſt litꝭ. ꝯt̓. naͣm ea q̄ eueniunt poſt litꝭ. ꝯteſtatam mulium ſpectant ad officium iudicis. vt. jͣ. d̓edil. edic. l. ediles.§.uē ſciendū. ¶ Tertio caſu quādo vtrunqꝫ peſit̉ ſcꝫ rē iradi. ⁊ ſi nō tradatur intereſſe recie pert̉ ſicut ēt eſt in querela inoffi. teſtō. ⁊ peri. dere. vt sͣ. d̓ inoffi. teſta. l. qui d̓ inoffō. ⁊ ibi no. ⁊ hoc in iudicio reciſorio ⁊ reſcindēte vi dixi. sͣ. quibus ex ca. ma. l. ab hoſtibus.§. ſꝫ quod ſim plicit̓. ⁊. C. ex quib. ca. ma. l. ab hoſtibus ꝑ Di. in. ſti. d̓ aci.§. huic ⁊ ſimile ēt. C. vnde vi. l. non ab re ⁊ locati. l. ꝯductores. ¶ Item q̄ rit glo. ſi triplex mora ſit cōmiſſa ꝑ venduorem. ante lius ꝯt̓. tx quō emptoris intereſt in quinqꝫ poſt lit̓ꝭ. ꝯtꝭ. intereſt in alijs quinqꝫ ⁊ tꝑe ſnīe in totali intereſſe quid fiei dic vt in glo. ¶ Item querit glo. an volens purgare moram in cauſa app. ⁊ rem irade ſit excu ſatus. ⁊ tꝫ ꝙ ſic. Contrarium ſentit glo. in ſimili in dicta. l. ſi cuꝫ ex exceptione.§. hec autem acno. vbi d̓ hoc dixi ſupra quod meius cauſa. Iteꝫ q̄rit gͣlo. an emptor p̄ciſe teneat̉ ad p̄cium gl. dicit ideꝫ quod dictum eſt d̓ vēditor̄.ſ. ꝙ non compellatur p̄ciſe. Iac. bu. ⁊ aliqui alij moderni tenent oppoſitum ⁊ dicunt ꝙ p̄ciſe compellat̉ ad p̄ciuꝫ ex naiura quātitauis quod debet̉ ⁊ que dꝫ accipientis fie ri. vi. jͣ. e. l. ex empio. ver. emptor. qui enim dꝫ quātitatem dꝫ eaꝫ accipientis facere. vt. jͣ. de verbo. obliga. l. vbi autem non apparet.§. fi. ⁊ de leg. iij. l. qui cōcubinam.§. heres. ⁊ ideo ſi dꝫ ex ꝯtractū no minato nō liberat̉ intereſſe p̄ſtando vt dictis legibus. Caue tam̄ ꝙ eſt quodam intereſſe quod ſuccedit loco ⁊ tale intereſſe nō po teſt peri ꝓ p̄cio quia nō recipit eſtimationem vbi eſt dari in obligatione vi. sͣ. de in litem iur. l. in nūmis. ¶ Eſt ⁊ aliud inteteſſe quod eſt acceſſorium rei. vt ſi intereſt venditoris p̄ciuꝫ ſua die ſolutum eſſe. ⁊ iale intereſſe bene pōt peti cum ipſo p̄cio. ⁊ de tali in tereſſe pōt loqui ſcq̄ns gl. ⁊. l. quā allegat. sͣ. d̓ rei ven. l. quod ſi poſ ſeſſor. Iaco. bu. ⁊ de ra. ¶ Item facit hec. l. ad qōnem an dominus cogatur p̄ciſe tradere feudum vaſallo ⁊ ip̄m in poſẜioneꝫ du cere vel liberet̉ p̄ſtādo intereſſe. hic eſt arg. ꝙ lideret̉ intereſſe pͥſtando. Contrarium eſt verum vt in vſibus feu. dicio ti. ſi ex feudo ꝯtrouerſia fuerit. c. ſi facia ſit inueſtitura. ⁊ vide ibi Ia. de bel. ¶ Eſt etiam aitendēdum ꝙ doctores repeiēies hanc l. cōmun ter hic recitāt iotam materiem de iniereſſe que ē longa ⁊ ſubilis ſed quia magis ꝓprie competat ad dictam. l. vnicam. C. d̓t ſen. qͣ ꝓ eo quod intereſt ꝓfe. ideo hic alia omito cauſa bruitatis ⁊ ad illam remitto. ¶ Querit eniam Guil. de ſuꝫ. ſi empior formauit

De actionibus empti. libellum hoc modo peto te ꝯdemnari ꝙ mihi des rem venditaꝫ an debeat ſuccūbere ꝓpter ineptam petitionem. qꝛ dare eſt accipiē tis facere. inſti. de act.§. ſic itaqꝫ. ꝙ non tenet̉ facere vēditor. vt infra. e. l. exempto. Pe. tamen dicit talem petitionem valere. quia actionem aptam ꝓpoſuit lꝫ adiecerit verbum dare quod eſt contra naturam ipſius actionis. ⁊ dicit ꝙ exponi dꝫ dare.ſ. tradere in fauorem actoris qui poteſt declarare ⁊ interptari ſuam petitioneꝫ ambiguam. vi. sͣ. de iudi. l. ſiquis intentione. nam ⁊ verbum reddendi quādoqꝫ ſumit̉ ꝓ dare. jͣ. de verbo. ſigni. l. verbum redden di. Guil. ¶ In glo. magna ibi ſub vna tantū.ſ. fertur ſententia. ibi ſ. ad intereſſe ſaluo eo quod uo. jͣ. tertia qōne. ibi interrogabit̉ ar. jͣ. de interroga. act. l. vbicūqꝫ. ibi.§. item ſciendum ꝓpter morā ſeu contumaciaꝫ venditoris puniendam. vel dic melius intereſſe peti debere vt in ſeꝗ. qōne. ⁊ no. d.§. item ſciendum. Rai. ibi ꝙ tutius ē vt ar. j. de verbo. obliga. l. ſtipulationes non diuidunt̉.§. celſus. ⁊ no. jͣ. de verbo. obliga. l. ij.§. item ſi in facto ⁊ poſt moram eſt in pe ttione. vt eo. ti. l. ſtipulalatio. ⁊ infra ſubicit nō ob. l. ſi ſeruum.§. fi. quia ibi dare eſt in obligatōe hic tradi. vt no. e. ti. l. vbi autem.§. fi. idi.§. item ſciendum. vel dic totum peti debere vt ſupra dictum ē Ei quod dicit glo. ſꝫ actio bene dicit. ¶ Ibi ſed ⁊ pell̓ poteſt hoc tertium. ibi. l. qui tibi hic videt̉ ꝓ Mar. Rai. ibi quod eſt eius ele ctio.ſ. venditoris. ibi tradere teneatur melius dic vt ibi. quia ibi eſt in obligatione fieri hic tradi. ibi qui ſatiſ. co. l. fi. preterea hic tacita cōuentio hic videt̉ interuenire ſuꝑ intereſſe vt dicta. l. ſtipu. nō di uidūtur.§. celſus. ⁊ hoc puto ſentire glo. in prima ſoluiōe ẜm Iac. ibi. l. ij.§. i. ad hoc facit in auct̄. de man. prin.§. ⁊ nō ꝑmittas. ⁊ de iſta opi. marti. dic. vt plenius ſupra dixi in fi. glo. hoc reproba vt ſu pra dixi. ¶ In glo.ſ. intereſſe in fi. hanc tenet doc. Sed Rai. pu tat opi. Aꝫ. verā. ſi ēpior p̄tēdat ītereſſe ſingulare per prin. huius. l. ⁊ facit quod no. sͣ. de in litem iur. l. in actionibus. Rai. ¶ In gl. hic nō ibi ꝙ hic dicit melius dic vi no. Di. in. c. mora. de re. iu. lib. vi. ⁊ dixi in. d. l. vnica. de ſen. que ꝓ eo quod intereſt ꝓfe. ¶ Ibi §. cum per venditorem hoc ſi nō tradatur ſecus ⁊c. ibi. l. recia. ſimile no. jͣ. de reg. iur. l. iure ciuili. tū dec̄ ꝙ in ꝯͣctibus bone fidei re gulariier venit vt hic in deliciis non vt ibi. ⁊ ꝓbatur infra de furtꝭ l. i furi. ⁊ ibi no. ¶ Ignorātia emptoris nō impune decipit̉ Uenditor. a venditore. h. d. Ibi ſcirei ſubandi maxime ꝑ ea que nota. ſupra de contrahen. emp. l. cum venderes. Ibi debe ri ſeruitusꝭ a fundo vendito celauit iuuēdo ⁊ tradendo. ibi ꝓſpectū eſſe voluit appotēdo pactum ſpeciale vel generale ⁊ manifeſtan do veritatem emptori. ibi emptor ignorauit ſcꝫ ſeruitutꝭ deberi. Si enim ſoluit venditor non tenetur ⁊ hoc ſequitur. ⁊ per hunc finem ſepe allegatur. l. iſta ad quod concor. extra de regu. iuris. c. eū qui cerius eſt. libro. vi. cum ibi notatis per Di. ⁊ alios. ⁊. c. ſcienti. extra de electio. e. cum inter vniuerſas. per Arch. lxxxix. diſt. c. nolumus in fi. demonſtrata enim non ſunt demonſtrāda. jͣ. de dote p̄leg. l. prima. vbi de hoc. ſed videtur quod aliquis debeat certifica ri de his que ſibi nota ſunt ⁊ ei denūciari infra de adulierijs. l. de nunciaſſe. ¶ Glo. non ſoluit iſtud contrarium. ſed dic ſecunduꝫ Iaco. de bel. quod hic eſt regula cum concor. ibi ſpeciale fauore matrimonij ne nuptie impediātur ⁊ in odium accuſare volentis. que accuſatio eſt odioſa contra vxorem in dubio. Uel dic ꝙ aut de iure exigitur denūciatio ⁊ tunc non ſufficit ſciētia vt ibi. ⁊. G. de nouat̉. l. iij. vbi de hoc dixi. ⁊ sͣ. de tranſact̉. l. vltima. ⁊ facit ꝙ nota. C. que res pigno. ob. poſſum. l. nomen alias ſecus vt hic. Sꝫ contra hoc eſt quod nota. C. de euict̄. l. emptor. ⁊ dic vt nota. per eundem Iaco. ⁊ dixi ſupra de here. vendi. l. hoc autem. ⁊ de hoc recurre ad dictum. c. eum qui certus. ¶ Ad hoc etiam facit. xxv. diſt. c. in principio. ⁊ ibi in glo. ¶ Item non debet quis aſſeuerare id quod ignorat. vt infra e. l. iul.§. quod autem. ⁊ de edil. edic. l. quis ſit fugitiuus.§. fi. nec reddere ſe certum. vbi certus non eſt extra de reſcriptis. capitulo cum contingat. ¶ Ultimo quero quandam queſtionem Di. que ſatis facit ad hunc.§. titius vēdidit quādā domū ſempronio in qua vicinꝰ hēbat tigna ex vna parte iniuncta ⁊ vēdutor ꝓmiſit vacuam poſſeſſionē tradere nūquid te netur eam liberā p̄ſtare adiecta ſeruitue ⁊ videt̉ ꝙ non qꝛ genera lis ꝓmiſſio nō extendit̉ ad ea que tꝑe ꝯͣctus euidēter apparēt. sͣ. de ꝯtrahen. emp. l. ea que.§. quedā etiā de edi. edicto. l. ſi tamen.§. ei qui ſeruum ſed iſta ſeruitus tꝑe venditiōis apparebat paenter ergo ad eam non exienditur dicta promiſſio generalis de vacua poſſeſſione tradēda nam res talis dꝫ in dubio p̄ſumi qualeꝫ eam indicat habitus exterior. jͣ. de ꝯdi. inſti. l. quidā. C. de ſeruis exportan. l. moueor. ſed exterior habitus tignoꝝ immiſſorum indicabat ſeruitutē dederi qꝛ hec eſt ſpēs ſeruitutis vrbane. de ſeruit. vr. p. l. i. ergo emptor preſumere debuit ⁊ talis ꝯuentio p̄ſumpta ſeruāda ē jͣ. de reg. iur. l. ſemꝑ in ſtip. ⁊ de re. du. l. cum in teſtō. Item ꝓ ven ditore facit quia res de eo ad emptorem tranſit cum ſua cā. sͣ. de ꝯtrahē. emp. l. alienatio. niſi eſſet vicium latens. sͣ. ſi ſeruitus ven. l. teſtatrix.§. plures. jͣ. e. l. creditor.§. fi. s. de ſeruit̓. ruſti. predio. l. via. §. ſi fundus. ⁊.§. quecūqꝫ. cū ergo ſeruitus eſſet apparens act̉. vr̄ ꝙ cum honere talis ſeruitutis tranfire debet in emptorem. ⁊ ideo talis cōuentio tacita ſpecialis derogat generali vt extra de regu. iur. c. generali. li. vi. cum ibi notatis. ¶ Item in pari cā melior eſt cōditio rei qͣꝫ actoris de reg. iur. l. cuꝫ par. ⁊. l. impari. Cum ergo emptor ē venditor ſint in pari cā talis ſeruitutis ſciende vel p̄ſumende melior erit cā venditoris qͣꝫ emptoris qui agit. ¶ In con trarium vt ꝙ venditor teneatur quia iure cōi tenet̉ tradere vacuā poſſeſſionē. jͣ e. l. ꝙ emptor.§. ideꝫ neratius. alias eſt ſub. l. emptor vacua aūt non eſt que per cōcurſum alterius ius habētibus impe ditur vt. jͣ. e. l. ij.§. vacua. ergo ſequit̉ ꝙ venditor teneatur. Item ꝓmiſſio aliquid addere dꝫ vltra ius cōe. jͣ. de vſuris. l. ſi ſtipulatus. ⁊ de leg..i. l. ſi quādo. ſed de iure cōi tenet̉ vacuam tradere vt dictum eſt. ergo promiſſio que interuenit ad hoc dꝫ aliquid ſuperaddere vt venditor teneat̉ etiam de ſeruitute apparēte. ¶ Item tenuit primam ꝙ venditor nō teneat̉ per rōnes ad hoc adductas Dy. Et ex predictis pōt ſolui ſimilis queſtio ſi locator cōuenit cū ꝯductore ꝙ non teneatur ſꝫ ꝓpter guerram non poſſet collere ad ſolutionem mercedis ⁊ tꝑe locationis erat guerra ꝙ non teneat̉ de illa ſed de alia ſuperueniente. ¶ In glo. no. contra ſcientes ſed ibi ſpeciale. Tho. ¶ Ibi acuo eſt venditio I in emptiōe̓. ne arma remanēit abem ptore precio ſoluto vel aliter fatiſfacto inſra. e. l. ſi ſer uum.§. fi. ¶ Ibi boua poſſideant ex primo decreto. Ibi ſi Macua. nener. imu ier nomine neutris in glo. prima in fi. ſo. vt ibi in glo. que incipit cum iam ⁊cͣ. ⁊ cōcor. bene ad hunc.§. sͣ. de ꝯͣhen. emp. l. fiſtulas.§. i. ⁊ vide. jͣ. l. ꝓxi. ſic etiaꝫ dr̄ prebenda va cans que vacat de iure ⁊ de. facio extra de ſucceſ. prebē. c. cū nr̄as ⁊. c. lr̄as. nec vr̄ quis reſtitutus ad poſſeſſionem qui ſine cōtrouer ſia non pōt reſidere extra de reſti. ſpo. c. piſanus. in fi. ⁊ reſtituere ē poſſeſſionem facere. jͣ. de verbo. ſigni. l reſtituere. ⁊. l. plus ē in decretis. in qōe..i. c. ſed notandū. ⁊ ad hoc vide. jͣ. de acqui. poſſ. l. penul. in fi. ⁊ qd̓ ibi no. ⁊ sͣ. de mino. l. qd̓ ſi minor.§. reſtitutio. ⁊ que poſſeſſio dicatur vacans ⁊ vacus. vide. C. vnde vi. l. cum querebatur. ⁊ quod ibi notaur. ¶ Pre poſſeſſione tradita ⁊ euicta Utio. agitur ac ſi iradita non fuiſſe. hoc dicit. ⁊ dic rō.ſ. poſſeſſionis vacue de qua. sͣ.§. ꝓxi. ibi nō intelligat̉. ⁊ ſic non erit liberatus ab actiōe ex empto ſed per inde agit̉ ac ſi tradita non fuiſſei. ¶ Op. ꝙ non ſit neceſ ſe vacuam poſſeſſionē tradi vt. C. de ꝓba. l. cum res. dic ꝙ ſi que ritur quantum ad liberandum vēditorem ab actione ⁊ non libera tur niſi vacuam tradat vt hic. aut querit̉ quo ad dominium tranſ ferendum. ⁊ tunc ſi tradens ē dominus bene tranſferret etiā ſine vacua poſſeſſione vt. jͣ. de fundo do. l. ſi fundum. Aut querit̉ quātum ad publicianam ſeu vſucapionē fiendam. ⁊ tunc requirit̉ va cua. nam in vſucapione requirit̉ poſſeſſio que non pōt haberi alio poſſidente ⁊ ideo requiritur vacua ⁊ idem in publiciana cum hec ſint paria. sͣ. de publiciana. l. quecūqꝫ. ⁊. l. eum qui. ¶ Item oppo. ꝙ non agatur ex empto ſed de euictione ſo. quando euincit̉ proprietas. quia tunc agitur ex empto ac ſi tradita non ſuiſſet. ⁊ eſt ratio quia vbi dari eſt in obligatione vt dictum eſt in contractibus īnominatis. tunc ſi res non fiat accipientis agitur prima actione. ac ſi tradita non fuiſſet vt infra de re. permu. l. prima in fi. ⁊ de iure fiſci. l. deferre. Sed quando quis tenetur ad tradendum non de bet facere rem accipientis. ⁊ ideo ſi proprietas euincatur non agi

De acilo empti. tur actione primitiua ſed de euictione. ⁊ ita demum cum eſt ſecuta euictio vt infra. e. l. ſi ſeruum. ſed quia poſſeſſionem debei facere accipientis ſi non facit quia euincitur ac ſi iradita non fuiſſꝫ vt hic. idem ſi euinci poſſit vt. sͣ. l. ꝓxi.§. vacua. Ratio patet ex prece dentibus quia cum hic non teneatur rem facere accipientis merito non agitur rōne ꝓprietatis niſi euictione ſecuta vt dicta. l. ſi ſer tum. ſed cum poſſeſſio debꝫ fieri accipientis merito agitur act̉. ex empto etiam ſi nundum ſit euicta ſed euinci poſſit vt dicia. l. sͣ. ꝓxi.§. fi. Iaco. ba. heres etiam tenetur facere legatariū donatariuꝫ per cōditionem ex. l. ſi quis argentum. C. de dona. quia legatum eſt donatio de leg. ij. l. legatuꝫ. Ny. In glo. prima vbi precioſa res eſt pro cuius euictione de dupla promiſſum fuit ſicut indebitum. vt infra de euict̉. l. emptori. in prin. ⁊.§. i. ibi ẜm Azo. hec duo inter ſe differunt infra vti poſſi. l. ſi duo.§. fi. ⁊ de furtis. l. furtiuā ancillam in fi. ⁊ ſic habet̉ ꝓ tradita quātū aliquid nō ſimpliciter vt. jͣ. de dā. infec. l. cum emptor. in prin. ⁊ ibi no. ¶ Non plus deducit in expreſſum qͣꝫ in Sſ emptor. iacium. nec vnum plus operaiun altero. hoc dicit ⁊ id quod dicit in eam act̉. dic.ſ. ante lit̓ꝭ. conte. ¶ Op. ꝙ fructus veniant. vi. sͣ. ſi certum peta. l. cum fundus. in princi. ⁊. jͣ. de vſuris. l. videamus. Sol. ibi veniunt poſt litem conte. non ante vt hic. ¶ Iteꝫ oppo. ꝙ a tempore more veniant vt infra de vſur. l. ſi ſtipulatus. ſo. vt ī gl. ¶ Item oppo. de. l. in cōuentionalibus. jͣ. de verbo. oblig. ſo. vi gl. ⁊ dic ꝙ tria ſunt.ſ. ip̄a eſtimatio rei. ⁊ hoc pariter cōſiderat̉ in ſtricti iuris ⁊ bone fidei iudicijs quia aut venit act̉. iuris ⁊ conſideratur tempus contracius. sͣ. man. l. ſi hominem. ⁊. jͣ. de nouat̉. l. fundum cornelianum. ¶ Aut officio iudicis ⁊ iunc conſideratur tempus more qualitercūqꝫ contracte vt in. l. in hac. sͣ. de triticaria. vbi de hoc. ¶ Aliud eſt intereſſe qd̓ venit vt acceſſio rei. tunc aut dari eſt in obligatione ex coniractū nomi nato ⁊ non venit vt. jͣ. de verbo. obliga. l. vbi autem non apparet.§. fi. aut ex contractū nominato ⁊ tunc venit intereſſe vt infra de pre ſcrip. ver. l. natur alis.§. primo. ſed ſi tradi in obligatione bene venit vt infra de re iudi. l. ſi quis ab alio.§. fi. vbi de hoc. Si peiūtur fructus aut petuntur vt intereſſe ⁊ veniunt quando tradi vel fieri eſt in obligatione a tempore more ſi petuntur vt fructus dic vt dixi. sͣ. ſi certum peta. l. cum fudus. ⁊ expedit ſcire an veniant vt fructus an vt intereſſe. Si veniaūt vt fructus omnes veniunt quos percepit poſſeſſor ⁊ percipere potuit ſi vt intereſſe veniunt ſolum illi quos actor per cepiſſet quia in plus ſua non intereſt. Si dari eſt in obligatione non veniunt fructus niſi tempore litis conteſtate vt dicia. l. cum fundus ſi cer. peta. niſi petam quod eſt vel fuit me um quia tunc a tempore more vel obligationis contracte vt dicta l. videamus de vſur̄. Iaco. butriga. In glo. vt. jͣ. ibi qͣꝫ de fructibus dicit puta deterioratiōis vt no. in. l. in cōuentionalibꝰ. e. ti. ibi ⁊ non poſſeſſionem ſolam ⁊ ſic loquitur de cā cōſequutiua ſolutionis ſi tradens erat dominus Ol. ¶ Si propter traditionem in corporalibus ſit ꝑ Ui It ex. quaſi iradilionem in incorporalibus agitur ad intereſſe. h. d. ibi viar dictis ſeruitutibꝰ. ⁊ facit qd̓ no. jͣ. de ver. ob. l. pluribus.§. vltimo. ¶ Siue agatur actōe bo Si per venditorem. ne nideiſiue ſtricū iuris. ſi queritur de eo intereſſe ꝙ eſt ipſa rei eſtimatio cōſideratur tempus more qualitarcūqꝫ incoacte vſqꝫ ad ſentētiam. hoc dicit. Ibi venit quando detrahendo ſtaum cōuenit ⁊ ſic fuit in mora ſtatiꝫ cōmiſſa ẜm verum iniellectum. ibi deducitur ſi preſens tūc intereſt ꝙ tempore more vel litꝭ conte. ibi venit. ⁊ ibi de tradendo conuenit. ibi agatur per lit̓ꝭ conteſtationē. ibi preſeruim. glo. legit duobus modis. ſcd̓a tutior. ibi tradere. q. d. ſi paratus eſt iradere pōt ⁊ nihil eum impedit ẜm Ia. de ra. Ibi oportet ⁊ eius locum p̄ciū debeat ſpectari. Et noīa ex verbis illis ꝙ abrunduſio vini ad qd̓ ſepe allegatur.§. iſte.ſ. ꝙ iſta prepoſitio. a. ſeꝑationē notat ⁊ exclu ſiue ponitur. qn̄qꝫ ponitur incluſiue. jͣ. qui. mo. in pi. ha. l. qui balneū in princi. ⁊ de errogat̉. militꝭ āno. l iubemus. li. xij. dum dicit vinum debere dari militibus a menſe nouemb. includitur ip̄e menſis. de hoc no. xxxi. diſtin. ⁊ pleniꝰ in. c. aliter. per Archi. ⁊ in alpha beto prīo folio ⁊ dixi. sͣ. de ſenatoribꝰ. l. fi.§. i. C. d̓ ꝓcur. auc. ꝙ ius ſatis dixi ſi mulier ⁊ p̄poſitio ab denotat ſeꝑationē. C. de decur. l. neminē ex his libro. x. ⁊ faciunt predicta ſi iudex cilat aliquem v compareat ad. x. dies ꝯputand̓. a die preſentatōis litterarum. an dies in quo ſit preſentatio litterarū computet̉ in aumero. x. dieruꝫ ⁊ dic ꝙ nō ar. huius.§. ⁊ ita tenet Egidius in libello ſuo. Quomodo ꝓcedat̉ contra contumacem poſt ꝑemptoriū. ⁊ vide in ſpe culo de citat̉.§. viſo de tempore. ver. item M. ⁊ de hoc bene ꝑ Ar chi. extra de reſcrip. c. ſtatutum. li. vi. ſecūda colūna. ¶ Item facit ſi ſtatuto caueatur ꝙ tempore late ſentētie poſſit appellans ꝓbare vſqꝫ ad. xl. dies ⁊ non vlira. an dies late ſentētie computet̉ in il lis. xl. de hoc vide quod no. per Inno. extra de excep. c. pia. ⁊ per Archi. ⁊ alios. ¶ De rigore iuris ꝙ tempus computet̉ de momento ad momentū. sͣ. quādo dies vſufru. le. ce. l. i.§. item ſi ex die ⁊ infra quādo appel. ſit. l. i.§. biduum. ¶ Dominus Federicus de laſcalla qui hanc qō̓nem diſputauit tꝫ ꝙ de ſtricto iure fiat cō putatio de momēto momētum. arg. ſupra. sͣ. de minori. l. iij.§. miuorem. vbi de hoc ⁊ de diuerſis ⁊ temporis preſcrip. l. in omnibꝰ. ſed de equitate ⁊ ꝯſuetudine ſeruetur contrarium. ⁊ ita cōmuniter tꝫ iudiciorum practica. ¶ Ultimo reddeundo ad ꝓpriam materiam huius.§. dic aut queritur cuius temporis habeat̉ eſtimatio aut cuius loci de quo dic vt pleniſſime dixi. sͣ. ſi certum petat̉ l. vinum. ⁊ de triticatia. l. in hac. ¶ Sed quo ad preſens dic aut queritur cuius temporis habeatur eſtimatio ⁊ iunc aut querit̉ de tempore ex quo aūt de tempore vſqꝫ ad quod. Primo caſu dic ꝙ ex tempore more ſi de tempore vſqꝫ ad quod lꝫ quidam diſtinguant inter actiones bone fidei ⁊ ſtricti iuris. tamē dic ꝙ vſqꝫ ad ſentētiam creſcit eſtimatio ſi querit̉ dic vt dicta. l. vinum. Si vero queritur de loco tunc recurre ad glo. sͣ. de eo quod certo loco. l. iij.§. nunc de officio. ¶ Sed ad quid in caſu huius.§. de vini pͥcio queritur quia aut extat ⁊ quali ſit eſt preſtari dꝫ aut nō extat ⁊ li beratus eſt venditor. dic ꝙ vinum ꝑijt vel eſt deierioratum dolo venditoris. ⁊ ideo adhuc tenet̉. sͣ. de pericu. ⁊ ꝯmo. rei ven. l. ſi per emptorem. ⁊. l. illud. ⁊ vt emptoris moraſibi nocet ſit eſtimatio d̓ qua hic dicit̉ Ni. ¶ Non agitur de euiciōe anI ſeruum. equam res euincatur ad intereſſe rōne doli cōtra ſcientē doc dicit. ibi qꝛ ex ſtipula tu nomine euictionis ſed ad illud quale quale intereſſe ſit. Iaco. bui. ¶ Ad menſuram venditi. ibi an Si modus agri. gior. venduoribi qui non exiai. ⁊ ſic ꝓ quantitate non pro qualitate que non inuenitur. ibi poteſt. ⁊ tunc nō habet̉ rō bonitatis vt ſequitur. ibi minus inueniat̉ in oliue to vel vinea. ⁊ ſic in qualitate. ⁊ no. ꝙ ſi fundus venditur ad menſuram ⁊ reperitur minor̄ quātilatis quod empto non poteſt recedere a venditione. ¶ Ubi in vniꝰ diſpōe icludit̉ alid̓ I here S. jciudit̉ e eius effeciꝰ. hoc dicit. ad ſi res iſta euincat̉ a legatario qua actōe aget̉ de eui ctione. nam ꝓ relegata agitur d̓ euictione vt. jͣ. de le. i. l. ſi domus.§. i. puto ꝙ agere poſſit vtraqꝫ aciōe ſcilicet ex teſtament̉o. ⁊ ex empio per. l. iſtam lꝫ quidam dicant ꝙ hic loquitur ī acceſſorijs que vendita non videntur. vt. l. naue. ⁊. l. vace. jͣ. de euic. ⁊ ideo dicunt agi ſolum act̉. ex teſtamēto quod non puto verum quia hic dicit exp̄reſſe agi ex empto que non ꝯpeterent niſi forent vendita. vt. sͣ. de ꝯtrahen. emp. l. in vendendo. nō ob. l. naue ⁊. l. va ce. quo loquūturur quo ad hoc vt agi poſſit de euic. vt. e. ti. l. i. In glo. prima in fi. melius expone vt dicit̉ in textu. jͣ. de le. ij. l. lucius. §. penul. ¶ I glo. vltima in fi. imo ꝓprie vt ibiuo. ⁊ sͣ. de condi. inde. l. ſed ſi me putem. ¶ Ibi fundi ad menſuram vt ſupra. l. a Etur. ꝓxi. ¶ Si vendidiibi conueniſſei fine certa meccede vel nō precedente vendiiōe. ⁊ hoc tollit contrarium. ibi ex vendito informata. sͣ. de con trahen. emp. l. pacta. ¶ Ibi reuerti per actionem ex exempio vt Si locum. dedincium iollatur vel mereſſe preſteỉ. In glo. ꝓprius. in fi. prima expoſiuo placet Rai. vel ẜm Mar. fili. in l. vluma fini. regun. faciebat ſepulchrum prope aliud hedificium

De actionibus empti. bit reqnira. ¶ Propter vas vendēdum minoris capaciGi vas. catis aut non integrum agit̉ ex exempto. hoc dicit. ibi preſtabis mihi quia deliquiſti male tradendo. ⁊ ſic non objͣ. e. l. ſi ſterilis.§. cum per venditorem. Item non ob. jͣ. e. l. iul.§. i. vt ibi no. ¶ Oppo. ꝙ ignorans non teneat̉ vi. sͣ. ꝯmo. l. in rebus.§. item qui ſciens. Solū. aliud in cōmodato qꝛ gratia accipientis tm̄ fit. ⁊ dic vt ibi plene dixi. ¶ Et rō diuerſitatis inter comodameꝫ ⁊ vendentē eſt qꝛ vendēs hꝫ precium ꝯmodās nihil. ¶ Sꝫ qua re grauius tenet̉ in locato qͣꝫ vendito. Reſpondeo quia plus gra uarꝭ debeo quādo res mea dat mihi damnum ꝙͣ quādo tua. vt l. pretor.§. ij. jͣ. de damno infec. Sedires vendita tranſit ad te. ⁊ iō res tua tibi darnū dare videt̉. hinc eſt ꝙ rei vendite periculum ē emptoris rei locate locatoris. Ia. bu. i. ſernitutem itineris. ⁊ breuiter dicit nō po Si tibi itea. ies mihiimpuiare culpā ex qua damnūno ſentis. Ibi poteris vt tenear ad paciētiā vel ad intereſſe. ibi vtriuſqꝫ.ſ. principaliter ⁊ acceſſorie. Iac. bu. ¶ Si filius regulariter ex quolibet contractu filiuſfa. obligatur. h. d. ꝯcor. sͣ. de iudici. l. tam ex ꝯͣctibus. alie ꝯcor. ſunt in glo. ¶ Generalis exceptio venditoris pro Si venditoꝝ: deſt eiſta demūſi empior eſt ſciens. ivel ipſe venditor ignorans. hoc dicit. ibi vendidiſſet ignoranti quantum dic vt. jͣ. e. l. exempio. alias incipit emptor.§. qui autem. ibi adiectum ſit generaliter vt ſequitur. ibi bone fidei. quod verum ē ſi emptor fuit ignorans. alias non videtur dolum pati. vi. sͣ. ea. l. prima in fi. ¶ Mendacium ꝓlatum a ven Undum. Aiore eaexus eū aſtringi quale5 nuemptor ex hoc leſione patit̉. h. d. ibi non potero.i. nō potero agere aduerſum te act̉. ex ēpto. vel ſi agā excep. repellor. hoc ideo qꝛ mea non intereſt an̄ tu habeas vſufr. qͣꝫ ſi ticius haberet tunc bene poſſum agere. vt. sͣ. cōmunia p̄dio. l. ſiquis duas.§. cum venditōe. ⁊ eodem modo intellige caſuꝫ. l. ſeq. ibi viuat integri ſtatus ita quod vſufructus in eius ꝑſona du raret. ibi ad te venditor ad intereſſe vel de euictione. sͣ. de contra. emp. l. in vendēdo in prin. ibi cum ſit ſeu inſpecta perſona ipſius ticij. ¶ Et nota ꝙ non punitur hic quis de mēdacio cum alias puniatur. sͣ. de noxa. l. quotiens. ⁊ quod cuꝫ eo. l. ſed ſi ex parte.§. i. ſꝫ hoc iō qꝛ nō nocet hoc mēdacium emptori vt predictum eſt. ⁊ ad hoc facit. jͣ. de euic. l. fundum.§. fi. Item nota ꝙ iſte venditor viuo titio retinet ꝙ poſt mortem retinere non poteſt ⁊ emptor pe tijt mortuo ticio ꝙ eo viuo petere non poſſit. ad quod ꝯcor. infra de le. ij. l. vnum ex fa.§. ꝙ ſi fundū. ver. ꝙ ſi talia. ⁊. l. peto.§. i. ⁊. jͣ. de aſſignādis libertis. l. ij. ⁊. l. iij. primo reſponſo. ¶ Ibi tradidero ꝑ I tibi libertum. grorem. Ibi incer quia conditio incertum.i. factum reſtitutionis nō rā vel poſſeſſionē. quia non eſt tradita. ſed ago vt reſtituas. ⁊ ego denuo tibi tradam deducta ſeruitute. ⁊ vide qd̓ dixi. sͣ. l. ꝓxi. ⁊ de condi. indebi. l. ſꝫ ⁊ ſi me putem.§. i. ¶ Si plures actioOn eſt nouum. es daniur eidem cō tra eundem eiuſdem rei ⁊ eiuſdeꝫ forme ſufficit vna formula in qua venit effectus ambarum actionum hoc dicit. ibi obligationes eiuſdem forme. ibi concurrant actiue ⁊ paſſiue vt ſequitur ex diuerſis cauſis. ibi is emptor. ibi habebat no mine eiuſdem rei ⁊ ex alia cauſa. ibi ex hereditariam. non obſt. jͣ. de euictio. l. ſi per imprudentiam.§. finali. vt ibi dicam. Ibi ante additam hereditatem. Ei ſic ante confuſionem factam. ¶ Ibi conuenire ex propria cauſa non hereditaria. quia nundum ſibi competit cōmodum non obſt. infra de fideiuſſoribus. l. ſi reus. ⁊ infra. l. ꝓxi.§. finali. vbi dicam. ibi actioneꝫ mouere ideſt vnaꝫ for mulam actionis. ibi venditor eiuſdē rei op. ꝙ non cōpellar vnaꝫ formulam proponere. ut. jͣ. de act. ⁊ ob. l. ſi is cui. Sol. hic dat̉ ꝑꝑ eādē cām ⁊ rē. ibi nō. ſꝫ hec nō ē vera ꝑ. l. cū duobus.§. itē ſi plures sͣ. cōi diui. ſed dic ꝙ in cōtrarijs erant diuerſe formule hic eedem. ¶ Item op. ꝙͣ cum ſint plures partes principales. vna non tollit aliam vt. jͣ. de fideicō. l. generaliter. So. ſateor ꝙ vna non toilit ali am. īmo ſub vna formula ambe ꝓponūtur ſimile. jͣ. de iniurijs. l. p̄ tor.§. ſi mihi. ¶ Item op ꝙ electione tollatur. vi. sͣ. de tributo. l. ꝙ in herede.§. eligere. So. hic non ſunt cōtrarie nec veniūt ex vna cā. nec lata ſentētia parit except̉. rei iudi. in alia. ⁊ ſi dicas quare er go non cumulant̉. reſpōdeo. īmo cumulant̉ ſub vna formula agē di ⁊ vno libello. ſunt tames due actiones ⁊ venit effectus ambaꝝ nam ſic ꝓponet venditor dico ꝓ mihi vendidiſti. ⁊ ēt p̄deceſſori meo cui ſucceſſi vnde peto te cōdemnari actione ex empto. ⁊ licet dicam actiōe ex empto. ꝯprehendit tamen vtrāqꝫ actionem cuꝫ ſit genus actio ex empto. ⁊ hee due actiones eodem nomine nominentur. ⁊ vide etiam Dy. extra de reg. iur. c. nullus pluribus. li. vi. ¶ In actione ex empto veniūt X empto. ea que bic numerant̉ vſqꝫ ad l.. iullia.§. ex vendito. jͣ. e. ibi cōuenitur vel eſt veriſimi le cōueniſſe. nec ob. jͣ. e. l. lutius. vt ibi dicam. ⁊ facit qd̓ no. sͣ. e. l. i. in glo. magna in. v. qōne. ⁊ qd̓ sͣ. dicit id demū expo ne.i. omni modo. ibi que naturaliter vel ſubſtantialiter vi. sͣ. de con trahen. emp. l. pacta. ⁊ quod ibi no. ibi.i. tradere. noīa ꝙ preſtare. ⁊ tradere idem ſignificant. nullum enim eorum dominij tranſlationem requirit vt hic. ⁊ colligi pōt. jͣ. de act̉. ⁊ ob. l. obligationū ſubſtantia. ⁊ de cōtrahen. emptio. l. ſi ita diſtrahat̉.§. i. ⁊ vide quod ibi notaui. hoc tamē dꝫ agi vt dominiūtranſferat̉. ſi enim ageret vt dominiū non tranſfereret̉ non eſſet venditio ſed locatio vel alius ꝯͣctus vt. jͣ. de ꝯͣhen. emp. l. cum manuſata.§. vlti. Ol. Ibi que res i. que traditio. ibi facere cogit̉. vide quod no. sͣ. ſi cer. pe. l. cum fun dus.§. i. ⁊ quod ibi notaui. e. ti. l. ij. ver. e ex predictis. dr̄ ſoluia fuiſſe queſtio talis ⁊ eſt pulchra queſtio. ⁊ vide Rofre. e. ti. in glo. Sꝫ que eſt rō. ibi largius tenet̉ vnde magis emptor tenet̉ facere precium accipientis qꝛ debet quantitatē quam ex natura cōiractus. Iabū. ⁊ quia venditor eſt obligatus ad tradēdum emptor ad dandū ergo ⁊c̄. vt. jͣ. de ver. ob. l. ſi rem tradi. ⁊. l. vbi aūi.§. fi. ¶ Redibi tionem. ibi cauere dꝫ per actionem ex empio. Op. ꝙ agit̉ de iure p̄torio non ciuili vt. jͣ. de edil. edic. l. ſciendum.§. dictꝭ a ꝓmiſſo ſꝫ dic vt hic. ⁊ ibi no. ¶ Ibi cum mulier exponit Si quis virginem. glo. corupia. ⁊ vide j.de v. ſig. l. mulieris. ⁊ ibi in glo. ibi non eſſe de iure pretorio. ibi actioneꝫ ciuilem. ibi emptionem ꝙ dicit Pe. fieri per offi. iudi. deſeruiēs huic actioni. C. e. l. ij. ibi precio reſtituto emptori cum omni intereſſe ſi venditor fuit ſciens vt. jͣ. e. l. iul. in prin. ⁊ sͣ. de ꝯͣhen. emp. l. la beo ſcribit ſi veſtimenta. ſi vero ignorans fuiſſet rūc teneretur quā ti minor̄ emptor fuiſſet empturus. ⁊ facit. sͣ. de contrahen. emp. l. alioquin.§. primo. ¶ Aliquādo agitur ad reſcindendum Is qui vina. de facio quod de facio proceſſit. ⁊ hoc dicit. ibi cōuenerat re integra. ibi diſtrahēdam de facto. ⁊ ſic no. ꝙ nullum eſt de facto reſcindi. de. hoc notaui ⁊ dixi plene de iniuſto teſtō. l. nam ⁊ ſi ſub cōditione.§. rumpendo. ⁊. C. ſi aduerſus fiſ. l. fi. vbi tenet. G. de ſuꝫ. ꝙ ſuper tali reuocatione de facto non eſt opus libello lꝫ alij ꝯͣ. de hoc vide quod no. ꝑ Inno. extra de elec. c. noſti. ⁊ de rebus eccle. non alie. c. ep̄s. qui de iſta reſciſſione d̓ fa cio vide in alphabeto. ibi datus ſit ⁊ ſic ſpēs. nam ſi quātitas cede ret inſolutum loco precij. ⁊ vide Rofre. de act̉. ꝓſocio.§. ſi cum opponas. ¶ Op. ad ver. ego illud ꝙ anulus non cōdicat̉ ſꝫ vē dicetur vt. sͣ. vſu. quemadmo. ca. l. fi. So. hic fuit tranſlatum dominium. ⁊ hec vera ẜm Ia. bu. ¶ Item op. ꝙ conditio ob cām non datur in cōtractu nominato vt. jͣ. de re. permu. l. i. in fi. ¶ So. hic agitur ex ꝯͣciu arrarum qui eſt īnominatus. ⁊ hec vera ẜm Ia. bu. vel ẜm Ray. hic agit̉ cōdi. ſine cā. vt innuit lr̄a ⁊ tangūt doc. in. l. cōtractus. C. de fide inſtrumentorū. ⁊. l. ij. quādo lꝫ ab emp. di ſcere ⁊ cōcorsͣ. de infti. l. cuicūqꝫ.§. ei qui. ¶ Diuide in tres partes Sciam ſi ignorans. in prima ponti ad que p̄ſtandum teneatur venditor. in ſcd̓a ad quid cōueniri pōt ſi ea nō preſtet. tertio quō reſpectu ⁊ in quantum ſit cōdemnatio eis non p̄ ſtnnis. ſcd̓a ibi idem ait. tertia ibi. idem neratius. ibi vendiderit ſcruum. ibi ſi alienum multomagis ſi ſuuꝫ. ⁊ ratio dubitādi erat quia

De acilo empti. cum vendidit alienum emptor non eſt factus dominus vnde non videbat̉ eius intereſſe ꝙ ſeruus alienus eſſet furtis vel noxijs ſolntꝭ. Sed certe īmo intereſt ꝓpter vſum quem habꝫ interim anteqͣꝫ tumcatur. ibi ſatis aūt non dantem.i. non p̄ſtando nudam cautionem. ⁊ ſic improprie ẜm glo. ⁊ ꝙ predixit quāti interſit. dic ꝙ hoc caſu venit totale intereſſe. ibi quāti plurimi.ſ. acioris intereſt. ibi ꝑiclitari.i. cōdemnari. ibi idem neratius ſcribit de totali intereſſe deducitur particulare. hoc dicit. ibi preſtitum eſt i. preſtari iuſſum ẜm glo. ⁊ male. vnde tu lege ꝓprie ⁊ ſubaudi ꝑticulariter rōne vicij ſeu cautionis omiſſe. non ob sͣ. e. l. non eſt nouū. quia hic intereſſe debere ex diuerſis cauſis. ibi ex eadem lꝫ ꝓpter diuerſa facta. ibi ſi quid horum ꝙ totam rei eſtimationem contineat vt quia nō tra didit vel eſt fugitiuus vel pro noxijs obligatus. ¶ Oppo. ꝙ nō agatur vt tradat̉ ſed ad intereſſe vt. sͣ. e. l. i. in princi. So. agitur vt tradatur vt hic ſed non p̄ciſe. vt ibi plene no. ⁊ dixi declarādo glo. magnam. ¶ Op. ꝙ ſatiſdatio non preſtet̉ ſed nuda caunio vt. jͣ. de euic. l. emptori. ſo. vt glo. ⁊ dixi in expoſitione lr̄e. ¶ Itē op. d̓ l. iij. l. in lege. sͣ. ad. l. acquil. So. vt hic ⁊ in cōtrario no. cuius ꝯͣriū no. in. l. ij. jͣ. de euict̉. ⁊ ideo ſit hic exactio de preſenti quia agit̉ cōtra doloſum vel moroſum vt infra tab. exhiben. l. locum.§. condemnatio. ⁊ vide quod ibi notaui ⁊ dixi. alias ſi ratione culpe age retur licet ſieret cōdemnatio de preſenti differeretur tamen actio. vt dicta. l. in lege. ⁊ ideo melior eſt littera preſtitum. ¶ Item op. ꝙ male innuat hec. l. ꝙ primo actum fuerit ad totale intereſſe deinde ad ſingulare agatur contra. l. j.§. proxi.§. caſſius. So. vt glo. Iaco. butrig. In glo.ſ. alijs. ibi non eſſe furem promittere. caue qꝛ aliud eſt ꝓmittere furem non eſſe aliud furtis ſolutum. pōt enim eſſe fur ⁊ tamē furtis ſolutus eſt. ¶ In glo. non preciſe in fi. vel non repetas caueat̉ in glo. i. ceterorum. ibi cautiōibꝰ ſed intereſſe erat iam p̄ſtitum ſicut in verſi. p̄cedēti. ibi ſine iudice nō vt hic. ibi nullus p̄ſtandi nō iam p̄ſtiti vt in ver. p̄cedenti. Ray¶ Illud venit in actione ex Mpto rem. ampio veler inereſſe ꝙ abeſſe oportuit. hoc dicit ⁊ dic emptorē ſerui. ¶ Op. de. l. ſi ſeruum. sͣ. e. ſol. vt glo. ibi cōſequi a venditore ignorante ⁊ hoc tollit vnum ꝯtrarium. ibi agere poſſe ſi cōfiteat̉ ⁊ ex illa confeſſione damnetur dūtamen denunciet venditori vt hic in gio. Et nota glo. ibi poſitam que multum ſepe allegat̉ in practica. An ad hoc vt emptor de euictione habeat neceſſe expectare ſententiam. ⁊ vr̄ ꝙ ſic per. l. acqui. natura.§. cum me abſenteꝫ sͣ. de nego. ge. ⁊ de rei ven. l. vtiqꝫ. ⁊ de euict̄. l. ſi dictum.§. primo. Cōmuniter tenet̉ ⁊ ſeruatur ⁊ ſi manifeſtum eſt ⁊ notorium actorem fouere iuſtam cām ⁊ emptorem iniuſtam ſicut erat hic ꝙ iūc non ſit neceſſaria ſentētia. ſed poſſet bonam fidem agnoſcere vt hic dicit̉ alias ſic ⁊ hic intelligant̉ iura cōtraria. vel dic ad.§. cum me abſente vt hic ⁊ ibi notaui ⁊ dixi. ¶ Ad. l. vtiqꝫ dic ꝙ ibi mor tuo homine neceſſaria eſt ſentētia vt ſciat̉ de precio homīnis ⁊ d̓ alijs que ibi dicuntur. Nam viuo homine poſſunt ſciri per eius preſentiam. ¶ Ad. l. dictum.§. i. dic ꝙ ibi non erat certum actorem fouere iuſtam cauſam ſicut hic. ⁊ vide quod ibi notaui ⁊ dixi. ⁊ de hoc vide quod nota. per Archid̓. liiij. di. c. generalis. C. de iura. calumnie. l. ij. in principio. in glo. caue. ⁊ ibi de hoc tetigi. ⁊ de euictio. l. emptor fundi. ⁊ ſupra manda. l. quintus. ⁊ de adminiſtra. iuto. l. quotiens.§. ſicut. C. de admi. tu. l. ſi bonam de procurator̄ l. que omnia.§. ſecundo. ⁊ quod ibi nota. nam ab improba lite abſtinendum eſt ſupra de iudi. l. abſtetiſſe.§. primo. ⁊ ad hoc etiam ſu pra man. l. ſi fideiuſſor.§. quedam aduocatus. etiam non debꝫ de fendere improbam cauſam. C. de iudic̄. l. rem non nouam.§ patroni. nec vaſallus tenetur dominum defendere in cauſa iuſta vt in vſibus feudorum hic finitur lex. c. primo. ⁊ vide Gofre. in ſumma de iuramento calumnie.§. penulti. ⁊ fi. quod nota. ⁊ dixi infra de euictione. l. fi ideo. ⁊ vide quod bene nota. per Archid̓. exira d̓ conceſſio. preben. c. vt captanie. lii. vi. in vltima glo. ¶ Alij dicūt aut emptor cepit cauſam defendere. ⁊ tunc habeat expectare ſententiam alias non. ſed ſi lite pendente conſtaret emptori ꝙ iniuſtā cām foueret non video quare non poſſei bonam fidē agnoſcere ſicut a principio. ¶ Item nota aliam pulchram glo. que exponit manifeſtum.i. notorium. ⁊ dicit ꝙ notoria ꝓbatione non indigent de quo dic vi no. per omnes extra de cohabitatōe clericoꝝ ⁊ mulierum. c. tua. ⁊. c. veſtra. ⁊ bene. ij. q. i. manifeſta. ⁊ dixi. C. de accuſatio. l. ea quidem in ſpeculo de notorijs criminibus. ⁊ in gaudino quomō ꝓcedatur quādo crimē eſt notorium. ⁊ in alphabeto dictione manifeſtum ⁊ dictione notoriū. ⁊. C. de appel. l. ciues. ſꝫ lꝫ notoria ꝓbatōe non egeant tamē ſi actor dicat eſſe notorium. ⁊ iſtud poterit ꝓbari per duos teſtes. ſicut ⁊ famam vt extra de teſtibus. c. tam litteris. nam etiam per duos ꝓbat̉ ſeptem teſtes inte. fuiſſe teſtō. C. de bonorum poſ. ẜm tab. l. ij. ⁊ ibi no. ⁊ ꝑ duos ꝓbat̉ ſubſcriptio trium. C. de fide inſtru. l. ꝯparationes. ⁊ ad hoc vide gl.iij. q. i. c. deus omnipoiens.§. quādo autem. Old. In glo. ex illa ſtipulatōe in fi. vel dic̄ ꝙ hic in ſtipulatōe noxijs ſurtiſqꝫ ſo lutum. ibi in ſtipulatōe de euic. ẜm Ia. de ra. ¶ Licet vēditor ꝓprietatem em̄ Idem neratius. grous facere nō ieneat̉ poſſeſſionem ſic alias eius nomine cōuenitur. hoc dicit. ⁊ ſi poſẜ. non facit emptor̄ ⁊ euincat̉ agitur quaſi tradita nō ſit ſed ꝓprietas euin catur de euictione agitur ad hoc ſupra. e. l. ij.§. i. ⁊. l. iij. in principio non ob. jͣ. e. l. iul.§. poſſeſſionē. vt ibi no. Et caue a glo. que eſt hic que dicit ꝙ venditor condēnatur ſed differt̉ exactio. alij dicunt ꝙ ſtatim exigitur. jͣ. de euic. l. ij. ⁊ illa cōiter approbat̉. ¶ Qui habet totale intereſſe de particulari n̄ Caſi iū S agit hoc dicit ibi cum emptorem. ibi conſequuius ē a venditore nomine euictōis vel rei non tradite intereſſe vt no. ⁊ dixi ſupra. l. ꝓxi.§. fi. ¶ Hic ponūtur plures caſus in quibus ceſſat duple Ibi. ſtipulatio. ſed non acuo ex empto. ibi dupla. i. duple ſtipulatione. ibi ꝓmitteret nomine euictōis. ibi intra diem trigeſimū ibi tenebit̉ ad dcāꝫ vel intereſſe vt ī fi. l. ibi tenet̉ ignorans. In gl. ni ſi ad precium in fi. Sed videatur ꝙ dꝫ teneri ad intereſſe non di ſtincto ſciuerit vel ignorauerit alienum. vt. C. de euic. l. ſi tibi liberam. vel etiam ignorās ienet̉ ad totum intereſſe re euicta. Solu. re fert vtrum pactum factum ſit ne vēditor de euictione ieneatur. ⁊ tunc diſtinguitur ſciens ab ignorante vt hic. ſic tamē vi ignorans precium reſtituere teneatur vt. jͣ.§. ibidem. Sed ſi hoc pactum non interueniat ad omnē intereſſe tenet̉ ſiue ſciat ſiue ignoret. vt. d. l. ſi tibi liberam. Ni. ⁊ de hoc. jͣ. e. l.§. fi. dicētur. ¶ Si quis rem. ibi in re diſtracta principaliter. ibi teneatur ꝓ euictōe acceſſorij. ibi ob ligatur ꝑ actionem ex empio. ¶ Uulis eſt iſte.§. ⁊ multuꝫ qui autem habert veriatur in pracuica. ⁊ breuiter dicit. aut vendo reꝫ ⁊ nihil dico ⁊ debeo preſtare habere licere em̄ ptori quo ad omnia. aut dixi ꝙ nomine cuictōis nolebam teneri ⁊ teneor ad precium ſolum ſi euincat̉. aut dixi ꝙ nolebam teneri de euictione nec ad precium ⁊ tunc ad nihilum teneor re euicia. hoc dicit. ibi. habere licere in contractu venditōis non ienebit̉ ad inter eſſe tenebit̉ tamen ad preciū vt..jͣ. ſequitur ꝑ quod ꝓbatur ꝙ precium non eſt intereſſe vt dixi. sͣ. e. l. i. ⁊. C. de ſen. que ꝓ eo quod in tereſt ꝓfe. l. vnica. ibi vendiderit venditor emptori ꝓmiſit. ibi ſed iul. ſcribii corrigens caſum ꝓxime p̄cedentem. ibi comprehendit̉ in cōtinēti cum fiat ad excipiēdum vt. l. pacta. sͣ. de cōtrahē. emp. ibi preſtitum iri non ob. jͣ. de euic. l. cum ea. in prin. ⁊. l. qui libertatꝭ. in prin. vt ibi no. ibi niſi forte. glo. leget duobus modis. ſecunda vera. Rai. ibi plagij.i. retibus. ⁊ vide in alphabeto. ibi neceſſe ha debit qꝛ ſpem emiſſe videt̉. nec ob. jͣ. e. l. ſi ſterilis in princ. vt ibi no. ibi eum teneri non obſtante pacto contrario. ¶ Oppo. ꝙ ſtipula tio iſta habere licere contineat ſimplex ⁊ non comprehēdat niſi fa ctum ſuum ⁊ heredis vt. jͣ. de verbo. ob. l. ſtipulatio iſta. So. ibi cō tinet negatiuam hic affirmatiuam.ſ. ꝙ curabit ⁊ faciet ꝙ habeam. ⁊ ideo valet quia tenet̉ ad hoc ex natura ꝯitractus. ⁊ ſic ſupulatio informat̉ a contractū ſuper quo interponit̉ vi. sͣ. de conitahen. em ptio. l. pacta. ⁊ de verbo. ob. laititicum. ¶ Item oppo. de eadem l. ſtipulatio.§. ſiquis forte. So. vt glo. ⁊ dicit ꝙ aūt iſta ſtipulatio ī terponitur ſimpliciter aut a ſeruo ⁊ habet locum.§. hi quoqꝫ. e. l. ſti pulatio iſta. aui a libero ⁊ tuuc videt̉ de ſuo facto ⁊ hereduꝫ ſuo rum ꝓmittere. ⁊ ideo ſi res erat ꝓmiſſoris valet ⁊ pōt committi ſi aliena non. ꝙ dic vt. e. l. ſtipulatio iſta.§. ꝙ ſi forte. ¶ Si vero in terponatur ſuper contractu emptionis. aut debebat preſtati euictio aut non. Si non de alieno ſacio non tenet̉ vt dicto.§. quod ſi forte. ẜm vnum intellectum ſi eſt preſtanda euictio. ⁊ tuac aut a ſe aut ab alio. Si ad alio iunc idem ꝙ ſupra ꝓxi. calu ⁊ dicto.§

De actionibus empti. ꝙ ſi forte ẜm alium intellectum. ſi a ſe aut ꝓmiſit habere licere ꝑ omnes. vel ſimpliciter ⁊ de facio omnium tenet̉. ſi per ſe tantuꝫ ex ſtipu. non tenet̉ ꝓ alieno facto. ſed actione ex empio tenet̉ ſi ſciēs ad omnē intereſſe ꝓpter dolum ſuum. ſi ignorans ad preciuꝫ vel quāto minoris eſſet empiurus. e de iſta ſtipulatōe habere licere. vide quod notat̉ dicta. l. ſtipulatio iſta in prin. ⁊.§. ſeq. ⁊ ibi dixi. ¶ Item nota ex prin.§. ibi per ſe veniēteſqꝫ ⁊c. illud quod ꝯtinue ponitur in cōtractibus ꝙ quis nō ieneat̉ niſi ꝓ facto ſuo ad quod concor. sͣ. de noxa. l. ſiquis a multis de vſufr. l. ſed ſi fur̄. de here. vel actio. ven. l. ij. in prin. jͣ. de edi. edic. l. ediles. in prin. ⁊.§. i. ⁊. ij. et l. ſi hominem.§. fi. ⁊. l. ſe. in principio. ⁊. l. cum mihi reddi. ⁊ de leg. iij. l. cum quis decedens.§. pater. ¶ Qualiter autem intelligatur factum ſuū habet̉. sͣ. de ꝯdi. fur. l. ⁊ ideo eleganter. ¶ Ulumo tā go vnum de quo dubitatum fuit Pergami vbi cōtinue fiūt tales ꝯͣctus in quibus pactum apponit̉ ꝙ venditor rei corporalis vel nominis debitoris nō teneat aliquo caſu de cuictōe nec ad p̄cium nec ad iniereſſe nec ad aliquid aliud etiam ex natura contra ctus uiſi ſuo facto ⁊ factum ſuū intelligat̉ ſi feciſſet aliam obliga tionem. vel ſi ꝓ eius obligōnibus eumceret̉ ⁊ non aliter. ⁊ emptor renūciat omni iuri ⁊ actioni ex quibus poſſꝫ de euictione agere cō tra formam predictam an tale pactum ⁊ talis renūciatio valeat ēt quo ad hoc ꝙ venditor non teneatur ad precium nec ad aliquid aliud. ⁊ videt̉ ꝙ nō valeat quin ſaliem ad precium teneat̉ vt hoc. §. in fi. ⁊ ver. ibidē ait. ⁊ sͣ. e. l. tenet̉.§. fi. ⁊. jͣ. de euictꝭ. l. qui libertatis ⁊ ibi in glo. Cōtrarium tenet glo. hic que incipit.ſ. ꝑliorum ſcd̓m opiniōem Io. ⁊ idem tenei. sͣ. de. pac. l. in emptionibus. ⁊ tangitur etiam in glo. vltima. C. fami. herciſ. l. ſi familie. hoc ēt tenꝫ Azo in ſūma de euic.§. i. ver. agit aūt emptor. ⁊ plene dixi. C. de euictio. l. non dubitare. hoc etiam tenet Hoſt. in ſumma de empt̓. ⁊ vendi. §. ad quid venditor teneatur. verſi. imo quāuis. ⁊ bene. n̄ ſumma fen. qui. mo. feu. acquir.§. non ſolum. ⁊ de ꝓbi. alie. feu. per Feder̄. cum. l. imperialem.§. primo in glo. quaſi dicat. ad hoc etiam bene faciunt renūciatōes facte per emptorem. nam renūciationibus actiones ſuas non eſt dandus regreſſus. jͣ. de edi. edic. l. queritur. §. ſi vēditor. ⁊ quia in traditionibus poteſt quodlibet pactum apponi. sͣ. de pactis. l. in traditionibus. ⁊ ad hoc etiam facit. eo. ti. l. paciſci. ⁊ ibi in glo. ⁊ hoc etiam hic tenet Guido de ſuꝫ. quia em̄ ptor fauori ſuo poteſt renūciare ſupra de minori. l. ſi iudex. ⁊. C. de pactis. l. ſiquis in conſcridēdo. ⁊ ad hoc etiam facit glo. j. de euic. l.ſi ſeruum. ¶ Incertum ratione furti. ibi ex I actum. mandum eſt iunc empiori preſtan̄. in glo. finali. hoc non placet Iaco. butrig. quia dubij ītereſſe ex lucro ratio non habetur. vt ſupra ad legem rodiam de iac. l. ſecūda.§. portio. ⁊ ibi de hoc ⁊ plene dixi C. de ſentē. que pro eo quod intereſt proferūtur. l. vnica. vnde dic ſecūdum eum quod aut extraxerat piſces ⁊ emptori tradere nolebat ⁊ illi eſtimabantur aut non vult iactare ⁊ iunc cum nullum ali ud intereſſe poſſit conſiderari niſi reſpectu precij videbitur tamen emptoris intereſſe quantum precij nomine dedit. ⁊ ideo in tantum condemnabitur. Iaco. butrig. ¶ Sed contia hoc eſt liitera iſta que dicit incertum eſtimandum. nam precium non eſt incertum. ſꝫ inſtitut. de emp. ⁊ ven.§. quantum. ⁊ ideo plenius dic vt dixi dicta l. quēadmodum.§. item̄ labeo. verſi. ſed vide que hic allegatur in gl9. ¶ Qui male agit ſciens tenct̉ Alianus. d omne miereſſe circa rem e. extra rem ignorans tenetur quāti minoris niſi in ſeruo fure vendito ab ignorante quia in nihilum tenet̉ hōe verum niſi aſſeuerauerit furem non eſſe. hoc dicit vſqꝫ ad.§. ſi venditor. ibi vendidit ignoranti. ibi omnia detrimenta etiam ex tra rem vt ſequitur in ver. itē qui furem ibi tenet̉ nō ob. sͣ. e. l. ex em̄ pto.§. vt ibi notatur. ibi multa continet etiam extra rem ibi aſſeuerauit etiam ſine dolo. ibi tenerī non ob. jͣ.§. ſi ticius. vt ibi nota. ibi ignorauit. ⁊ ſic videretur non bene teneri. Ibi hic ſcilicet ignorās. ¶ Opponitur quod nō veniat intereſſe rc̄. vt. jͣ. e. l. ſi ſteri lis.§. cū ꝑ vēditorē. So. ibi agit̉ qꝛ nō tradit̉ hic qꝛ male traditur. ¶ Item oppo. ꝙ intereſſe quātūcūqꝫ ſit nō excedit duplum vt C. de ſen que ꝓ eo quod intereſt ꝓferuntur. l. vnica. So. ibi loqui tur de intereſſe circa rem hic extra ꝙ nihil eſt qꝛ magis deberet reſtringi ꝙ eſt extra rem qͣꝫ circa. reꝫ. ⁊ ideo dicit gl. ꝙ in ꝯͣrio loquitur de intereſſe ſingulari hic de cōi ſed ⁊ hoc reprobaui. sͣ. e. l. i. quia non eſt niſi vnum intereſſe ⁊ ideo dic qd̓ in contrario agi tur ad intereſſe circa rem. Sed ſi agat̉ ad intereſſe extra rem tunc aut agitur cōtra doloſum ⁊ venit quātūcūqꝫ ſit vt. jͣ. e. l. idēqꝫ iul. aut agit̉ cōtra non doloſum ⁊ tunc non excedit duplum vt dicta l. vnica. de ſen. que pro eo ꝙ intereſt ꝓfe. ⁊ ibi pleniſſime dixi. verūtamen ſolutionem primi cōtrarij reprobant quidam per. l. inficiando. jͣ. de furtis. vbi agit̉ contra furem qꝛ non tradit iamen venit intereſſe extra rem ⁊ hac rōne dicunt vltramontani. glo. male dicere. ⁊ dicunt ꝙ debet dicere aūt quis cōuenit quia male fecit ⁊ p̄ ftat intereſſe circa rem ⁊ extra. aut quia non facit ⁊ venit circa reꝫ tantum ⁊ extra rem. Sꝫ glo. pōt ſuſtineri duobus modis. vno ꝙ l. inficiando loquit̉ in delictis vel dic ꝙ glo. idem ſenſit ꝙ vltramontani ⁊ qd̓ dicit ꝙ male tradit̉ dic.i. quia male fit. ⁊ ꝙ ſit inter eſſe circa rem ⁊ extra rem. ⁊ quando vēiat plene dixi dicta. l. vnica C. de ſen. que ꝓ eo ꝙ intereſt ꝓfe. ¶ Caue tamen qꝛ Ia. d̓ are. tꝫ ꝙ vbi ſuꝑ intereſſe iurat̉ in litē lꝫ ꝯͣ doloſum iudex tn̄ dꝫ illud ia xare. ita ꝙ duplū nō excedat ar. l. videamꝰ. de in litē iurā.§. iurare ⁊ ibi de hoc dixi. an intereſſe veniat ex lucro pleniſſime dixi dicta. l. vnica. C. de ſen. que ꝓ eo ꝙ intereſt ꝓfe. ¶ Que ſit differētia in ter quāto minoris p̄toriā ⁊ ciuilē dic vt in glo. ⁊ ꝑ Rofre. de act̄. quāto minor̄ p̄toria ⁊ ciuili. an ſit regula ꝙ ignorans teneatur dic vt in glo. ⁊ vide qd̓ dixi. sͣ. cōmo. l. in rebus.§. itē qui ſciēs. In gl. i. ibi vi carbo ⁊ carolus. iſte carolus fuit cōmetator iuris lombar di ⁊ inter oēs alios auciēticus. ibi redibitoria.i. ſit redibitio in fi. ¶ Eſt ⁊ alia dr̄ia vt dicamus ꝙ quāto minoris pretoria priꝰ fuit in cōpoſitōe ⁊ defectiua erat qꝛ loquebat̉ de morboſis animalibꝰ emptis. Ciuilis vero loquit̉ de oē re morboſa ēpta vt ēptor agere poſſit quātominꝰ emiſſet ſi fuiſſet morbū vel viciū vt colligere potes hic dū dicit de tigno vicioſo. de hoc vide. C. de edi. act̉. l. ij. ⁊ ibi ꝑ Cy. ⁊ ꝑ Rofre. de act̉. quāto minoris ciuili. In glo. venit enim intereſſe. ibi ꝙ ſcien. ⁊ ar. eius qd̓ no. jͣ. ſo. ma. l. ſi mora. ibi ſed vr̄ hec oppoſitio ſignat̉ ad ſolutioneꝫ. sͣ. ꝓximā. ibi vt hic. hac eadē gl. in prima ꝑte in fi. Sꝫ vr̄ ēt quādo nō tradit̉ veniat ꝙ eſt exira rē vi. jͣ. de ver. ob. l. liber hō.§. fi. So. refert an alij dāduꝫ vt ibi an mihi vt hic. ⁊ vide qd̓ ibi no. ⁊ dixi. ⁊ ē rō qꝛ ex ip̄o intereſſe ibi capit robur obligatio. Itē cōtra. sͣ. d̓ eo ꝙ certo loco. l. i. alias iij.§. nūc de officio. ſꝫ ibi ſpāle ſicut ⁊ multa alia. ⁊ vide qd̓ ibi no. ⁊ dixi. in ver. iiē qui furem. In glo. imo vr̄ intellectꝰ huius glo. talis ē. Nā aūt vēdo rē vicioſam ſciēs aut ignorās. Primo caſu indiſtincte teneor ad intereſſe vt hac. l. in ſcd̓o non ad intereſſe. Sed quāto minoris regulariter. ⁊ iō dixi regulariter qꝛ aliquādo etiam agit̉ ad intereſſe vt in vaſe vēdito ⁊ locato vi sͣ. e. l. tenet̉.§. ſi vas. jͣ. locati. l. ſꝫ addes.§. i. Aliquādo in nihilū tenet̉ ignorās vt in ẜuo fure vēdito ⁊ p̄dio tributatio vt hac. l. ver. circa furē. ⁊. jͣ. e. l. ſi ſteri lis.§. i. ibi. l. ſed addes.§. i. ⁊ sͣ. e. l. tenet̉.§. ſi vas. ibi cū venderes ẜm vnū intellectū. ibi ſꝫ in locato vaſe vel vendito. ibi. C. e. l. ſi minor. vbi de hoc ⁊. C. de di. act̉. l. ij. ibi nō agit̉ quāto minor̄ p̄ceden tia.ſ. vt nullo mō teneat̉ magis epprobat Ol. nā. ſi vbi aſſeuerauit nō tenet̉ niſi quāto minoris vt hac glo. non eēt differentia aſſe uerare vel nō quā diſterentiam apte facit.§. iſte. In fi. vel dic vt in glo. no. triplex intereſſe. Item non ob. infra. e. l. cum ⁊ forte. vt ibi notatur. Dolus incidēs ꝯͣctum bone fidei purSi venditor. gaur ꝑ acuon̄ ex eo ꝯͣciu boe dicit vſqꝫ ad.§. offerri. ibi dolo qui incidit in contractum. ibi emiſſet.i. quāto plus veriſimile eſt eum emiſſe ꝯtēplatione peculij vel artificij. ⁊ vi de Roſre. de act̉. quanto pluris. In facto ⁊ in iure. ibi vilicus Per contrarium. xpone vi. ā de inſtior. i. ſi cuꝫ villico. ⁊ de fundo inſtruc. l. cum delanionis.§. cum de villico. ibi vēderetur ꝓ modico. ibi valeret. non ob. princi. l. vt ibi nota. in glo.ſ. villicus in fi. quātūcūqꝫ minimo ſint ēpta plus vt no. sͣ. de dolo. l. ſi oleum. ⁊ inſti. de re. di.§. gallinarū. ⁊. jͣ.§. ꝓxi. Idem iul Ibi ſpē que ſequitur. ibi municipijs expone. j. ead municip. l. i. ibi debere ẜm formam. l. ciuita tibus. de le. i. in tabula.i. in inſtrumento venditiōis. ibi legem.i. pa

De acilo empti. cium generale ⁊ obſcurum vt ſequitur. ibi inditionis hoc expone. C. de inditionibus. l. i. ⁊ ſuper rubrica. ¶ Alij habent in texiū coaditionis. ibi ipſi tutores tantum. ibi ex empto teneri inſolidum. ibi factum eſt etiam vltra ꝙ ſit locupletior pupillus. ſed in prima ꝑte huius.§. in quo decipit̉ emptor dic ꝙ decipitur in eo ꝙ predium quod emit eſt obligatum. ¶ Pone ꝙ teſtator qui ex fundo diuerſis municipijs legauerat expreſſe dixit ꝙ uolebat ipſum obligatum eē vi. sͣ. de pig. act̄. l. non eſt mitū. ⁊. jͣ. de ali. ⁊ ci. le. l. lucius. alias p̄dium nō eſſet obligatū iſto iur̄ digeſtoꝝ vt. jͣ. de ꝯͣhē. emp. l. fi. ⁊ de an. le. l. gaius. ⁊ ibi no. hodie ſecus vt. C. cōia de le. l. i. ꝓ tribuiꝭ vero ⁊ vecugalibꝰ cōſtat prediū obligatum eē. vi. jͣ. de publicanis ⁊ vectigalibꝰ. l. imꝑatores. ⁊ oportet de p̄ieritis tributis ⁊ de p̄terita collatione ad viam. alias ſi de futuris cum hec ſpectēt ad ēptorē de iure cōi vi. C. ſine cenſu vel reli. l. i. ⁊. ij. non videret̉ in aliquo deceptus emptor. ⁊ iō venditor nō tenet̉ ignorans vt. jͣ. e. l. ſi ſterilis.§. cū per vēditorem niſi aſſereret p̄dium nō tributarium quo caſu ēt ignorans teneret̉ vi. sͣ. e. l.§. item qui furem. ver. ꝙ ſi ta men nō obſtantibꝰ verbis ſi quid tributorū ⁊c̄. hec enim verba ſci enti non ꝓſunt vi. sͣ. e. l. i.§. i. Ol. ¶ In glo. vlti. ibi. l. meminerint. ⁊ vide qd̓ no. jͣ. de ad. iu. l. fi. 1 ¶ Omnisⁱ qui hꝫ implere ⁊ ei dꝫ impleri male Offerri. agit ſi nō offerat ꝙ debꝫ ⁊ facit.sͣ. de iureiur. l. ſi ⁊ ſi poſſeſſori.§. item ſi iurauero. in fi. ⁊. jͣ. de edil. edic. l. ediles. etiā §. fi. ⁊. l. ſe. ⁊. jͣ. eo. l. qui pendētem. ⁊ vide qd̓ no. sͣ. de iureiur. l. ſi non fuerit. ⁊ dicta. l. ediles.§. fi. ⁊ qd̓ ibi dixi. ¶ Opponit glo. ⁊ nō ſol uit de. l. ex facto.§. iul. ⁊ de vulg. ⁊ pupi. ſub. niſi ſubſtitutus venit ad totum lꝫ ꝑtem tantū caꝑe poſſit. So. hic ꝑtem tantūquā ſoluit ibi aūt ſꝫ totum capiat non tamen retinet vltra ꝙͣ caꝑe poſſit. Sꝫ reſiduum fiſco ſoluit̉ ⁊ Ia. bu. iia cōcor. ibi preciū integruꝫ. ibi agi tur ad rem tradendā. ibi ex empto actio cum effectu. vi. jͣ. e. l. qui pē dentem. ibi retinere ante traditionē non poſt vt no. jͣ. de rebus eorum. l. i.§. fi. ⁊ dic retinere pōt ꝓ parte precij non ſublata. ibi cōſequatur a venditore. ibi excepit an iſta exceptio poſt ſententiam poſ ſit opponi. vide in ſpeculo de ſentētia.§. poſtremo. ver. pone ēptor. ⁊ vide ad hūc.§. qd̓ notaui ⁊ dixi. sͣ. de iureiur. l. ſi non fuerit. ¶ Et multū allegat̉ iſte.§. ad id quod in ſummario dixi ꝙ nolens ſibi ꝯͣctum impleri primo dꝫ implere ꝓ parte ſua. vnde ſi vult petere rem tenet̉ offerre precium. ⁊ idem ecōtra in venditore. jͣ. de doli. excep. l. pure.§. ſi ſeruus. ibi etiam mercis non tradite ⁊c̄. ⁊ ꝓ hoc C. e. l. traditio. ⁊ ibi in glo. jͣ. de edil. edic. l. ediles etiam.§. fi. ⁊ l. videamus. ⁊. l. illud.§. ſciendum. primo reſponſo. ⁊ no. per Azo. in ſumma huius ti.§. antepenul. ⁊ vide quod dixi. jͣ. de ver. oblig. l. ſi dari. eno. per Ioā. an. extra de alec. c. cupientes. li. vi. in quarta ꝑte in glo. ſed an tenet̉ offerre ⁊ per eūdem in nouella de reg. iur. c. fruſtra. li. vi. ⁊ vide ibi per Dy. ¶ Quid dicit glo. fiet ſi neutri de alio cōfidat dicit ꝙ deponi debet apud tertium ꝑ. l. ſi ſoluturꝰ. de ſolu. ⁊ vide qd̓ ibi no. ⁊ pro hoc bene facit infra de colla. bo. l. prima.§. iubet. ⁊ no. in glo. extra de ſimo. c. in tantum. ⁊ per Roſce. de act̉. ex empto.§. quid ſi venditor. ⁊ vide quod dixi. jͣ. e. l. qui pendentē. ⁊ dicit glo. ꝙ hic non eſt vere pignus vel quaſi pignus vel poſſes dicere ꝙ littera loquatur ſimilitudinarie quaſi dicat ſi cui creditor poteſt retinere pignus etiam parte debiti ſoluta vi. C. de diſtrac. pigno. l. quādiu ſit. ⁊ hic venditor poteſt retinere rem venditam. ¶ Iam maturis de multiplici ſiDe fructibus. guiſicaio huius dictionis maiuris vide per Archi. xxiij. q. viij. cōuenior. ⁊ idem dic multo fortius fi fructus eſſeat immaturi. ibi exploratum eſt ſecus ſi ex ſtip̄. fundus debeatur vt. jͣ. de ver. ob. l. ſi filius.§. cum fundum. ⁊ dic vt ibi no. ⁊ sͣ. e. l. rō. ibi penſiones.i. actiōes pro penſionibus cōpetentes vt hic no. ẜm vnam lecturam. ⁊ ad hoc. jͣ. de iure fiſci. l. fi. ⁊ ſo. ma. l. diuortio. in prin. ibi qui locauerat. non ob. qui po. in pi. ha. l. inſulam vi ibi dicam. ibi non cum ſit poſt venditionem ⁊ ante traditioneꝫ. ibi nauium venditarum. ibi preſtabitur a venditore non a condu ctore vt ſupra proxi. reſponſo. no. pro tempore ſequenti vt ibi nota. ibi peculio eorum intellige quando ſeruus venditus eſt cum peculio alias non haberet locum. vt ſupia de contrahenemptio. l. quotiens. Ibi ex re venditoris quando ſecus eſſet. tunc nec ob infra. e. l.§. ſi quid ſeruo vt ibi nota. allegatur ſepe.§. iſte ꝙ fun do vēdiio fructus pendentes cedunt emptori. ratio eſt quia ſunt pars fundi sͣ. de rei ven. l. ftuctus pendentes. Et vide ꝙ de iſtis fructibus dixi. jͣ. ſo. ma. l. diuortio. ⁊ plenius. sͣ. de vſufruc. l. de fouea fructuaria vt. jͣ. de le. iij. l. ꝗ ꝯcubinā§. ſi fundū. ¶ In gl. i. vē ditori. ibi ꝙ ex oꝑis. ⁊ ē expreſſum. jͣ. de iure fiſci. l. fi. ibi peiēde pen ſiōis. ⁊ ẜm hoc ē in littera cedet ⁊ nō cedē̓t. ¶ In gl. hoc ſi res. in fl. So. ibi erat preciū ꝙ ſucceſſit loco ꝑtis alteri adiudicate. ar. sͣ. de peti. here. lſi ⁊ rem ⁊ precium. ⁊ ideo nō videt̉ res interijſſe. Ia. de bel. ⁊ Rai. tamē hoc vltimū approbat nō ob ꝯͣriū qꝛ ibi de habēte cām lucratiuā. nec ob ſcd̓m ⁊ terriū. qꝛ ibi non ex ſuo facto quis ꝯuenit̉ hic ſic. Ni. ⁊ vide. sͣ. de dolo. l. arbitrio.§. fi. ⁊. l. ſe. ⁊ ad l. aquil. l. antepe. ¶ Iſte.§. hꝫ duos intellectus. vnus ē ꝙ loSi ticius. quat in fundo vēduo ad mēſurā. ⁊ hec plana ⁊ bona alia ꝙ fuerit vēditio in ſpē. ⁊ hec nō ſic bona ẜm Ia. bu. ⁊ Rai. ¶ Sꝫ Ia. de are. tꝫ ꝙ vēditio fuit facta in ſpē nō ad menſu ram. ⁊ ita oē cōmodū ⁊ incōmodū ꝑtinet ad emptorē. vt. sͣ. d̓ peri cu. e ꝯmo. rei vē. l. id qd̓. ⁊ iō nihil ꝓdeſt vēditori illa acceſſio quo minus teneat̉ ſi fuit ſciēs ad oē intereſſe. ſi ignorās quāti minoris eēt empturus. vt ſupra hac e. l. in prin. vbi vero ad menſurā facta foret venditio iſtud quod acceſſit ꝑtiner ad vēditorē vi. sͣ. de ꝯͣhē. emp. l. ꝙ ſepe.§. in his. ⁊ iō tūc nō teneret̉. ¶ Ubi nō eſt vera euictio ſed quaſi agi Si fundum. ur ex empio ad precuum non ad intereſſe. vel duplum. hoc dicit. ¶ Ibi preteritam. nam pro fuiura In his autem. noneſt neceſſarium pacium vi. s. el. §. ſi fructibus. ¶ Ea dꝫ eſſe ꝯditio emptōis ſi traIdem celſus. quo differat̉ que ſuiſſciſi ex die vendi tōis tradita fuiſſet. h. d. ibi ꝓmittere aet̉. et cedere tenet̉ vi. sͣ. man l. ſi ꝓcurator.§. fi. cū. ll. ſequētibus. ¶ Si ꝗd ſeruo. ibi reſpectu.ſ. ẜui vel emptor̄ ſecus ſi vēditoris vt in ꝯͣrio ſignato vt in glo. Supra dixit cui detur actio exempio ⁊ ꝗd Ex vendito. veniat in ea hic dicit cui det̉ acuo ex vendito. ⁊ ꝗd in ea veniat. Ia. bu. ¶ Op. de. l. in minorū. C. in quidꝰ cāis in integ. reſti. nō eſt ne. ⁊ dic vt ibi plene dixi. In glo. ſꝫ cū de beat. ibi ab actōe ex empio. ⁊ ſic res p̄cario data videt̉ quo ad ꝗd data vt. jͣ. de dā. infec. l. ēptor. alias cū empior circa prin. Ol. Uel dic quo ad alios nō quo ad ſe. Rai. ¶ Si ꝓcurator vendit obligat do Si procurator. minum de euicuione ⁊ eidem querit actionem. ⁊ quod dixi in vendente idem in emente. hoc dicit. Ibi cauerit forte de euictione ⁊ ꝓcurator̄ nomine ſecūduꝫ Mar. fili. vt ſupra de exercitor̄. l. prima.§. ſi is qui nauem. ibi ex empio forte principali vel informata. argu. jͣ. e. l. predia. ⁊ quod ibi noīa. Ibi inſtitorie actionis directo poſſet etiam per obliquum. sͣ. de pu dliciana. l. ſi quis ꝓhibuerit. ibi mandauit ſpecialiter ⁊ expreſſe. ⁊ hoc modo erat inſtitor. Nam ſi haberet generalem cum libera licet poſſet vendere. vi. sͣ. de ꝓcuratoribus. l. ꝓcurator. cum libera. Ibi ex empto. glo. exponit duobus modis. Rai. dicit quod prima tutior eſt. ibi competere in ſubſidium procuratore abſente vel non ſoluendo exiſtente ẜm Odo. ⁊ alios de quo dic vt plene dixi C. per quas perſonas ac. l. prima. ¶ Et ad euidentiam dic ꝙ tri plex eſt differentia inter ꝓcuratorem ⁊ inſtitorem. prima quia for ma inſtitoris eſt quia preponitur rei. ⁊ eſt ꝓprie inſtitor ſi generi ne gocialionis ꝓponitur. ſed ſi vni tantum cōtractuſ improprie eſt in ſtitor ⁊ habet locum vtilis inſtiloria. ſed ꝓcurator ꝓponitur facto vi ad emendum ⁊ ſimilia. ¶ Secūda differētia eſt quia in in ſtitore non requīritur cuius nomen cōtrahat in rem cui ꝓponitur. quia ſemper dominū obligat. Sed ſi ꝓcurator vult dominū ob ligare oportet ꝙ contrahat ꝓcurator̄. nomine. alias non obligat dominū niſi contrahens cum ꝓcurator̄ haberet reſpectum qꝛ iūc obligat dominuꝫ act̉. nego. geſt. ¶ Tertia differetia eſt in ſpecie actionis quia ꝓcurator obligat dominum act̉. ex cōtractu vel vit li inſtitoria. inſtitor obligat eum directa inſtitoria. ¶ Item iſte.§. intelligitur duobus modis. vno in inſtitore vel quaſi. ⁊ tunc nō cu ro cuius nomine cōtraxerit alio in ꝓcuratore. ⁊ tunc exigitur qd̓ ꝓcurator nomine cōtrahact vt predixi. ¶ Oppo. de. l. ꝓcurator̄ qui ꝓ euic. sͣ. de ꝓcuratoribus. que obſtat dupliciter primo quia ibi dicit act̉. non dari in dominū. hic ſic. ⁊ dicit etiam ꝓcuratot̉ ib

Oe aclonidus empli. tener. Solutio. aut erat inſtitor ⁊ datur in dominum aut ꝓcurator̄ ⁊ idem dūiamē ꝓcurator nomine cōtrahat. ſecus ſi ꝓprio nomi ue vt in lege contraria. vbi de hoc ſatis dixi. ¶ Item opponitur quod dominus tantum obliget̉ vi. sͣ. de ꝓcuratoribus. l. plaucius. Solu. ibi fecit id quod tantum ad dominum pertinebat. dic er go. aut eſt res que pertinet ad dominuꝫ tantuꝫ. ⁊ tunc dominus ſo lus obligatur vt ibi. aut pertinet ad procuratorem tantum. ⁊ iūc ſo lus ꝓcurator obligatur. vt. e. ti. de ꝓcuratoribus. l. ſi ꝓcurator. ¶ Aut eſt res que poteſt pertinere ad vtrunqꝫ vt in venditione. tunc aut eſt inſtitor quocūqꝫ nomine contrahat obligat dominū dūmodo in negocio cui p̄poſitus eſt cōtrahat ſupra de inſtitor̄. l. penul. ⁊ per totum ſi eſt ꝓcurator aut ſuo nomine cōtrahit ⁊ ſe tan tum vult obligare aut nomine domini tātum ⁊ illud ſeruatur ī du bio aut cōtrahit ꝓcuratorio nomine ⁊ preſumitur velle ſolum do minum obligare vt ſupra men. l. ſeruum ticij. aui ſimpliciter ſe tm̄ velle obligare ẜm Iac. de are. vt dicta. l. ꝓcurator̄ qui ꝓ euic. ¶ Item opponit̉ ꝙ domino non detur actio ex perſona ꝓcur. vi. sͣ. de inſtito. l. prima. in fi. So. hic ẜm illam vt in ſubſidium dn̄i detur ꝓcur̄ nō exiſtēdo ſoluendo vel eo abſente ⁊ dic ut plene dixi dicta. l. i C. per quas perſonas. no. ac. ¶ In glo. hoc ſi erat inſti tor. ibi.§. ⁊ poſſeſſio hic nō ſunt contraria quia loquūtur de actōe non querenda contra dominū quod poteſt cum habeni mandatū ſpecīa ē. vnde habetur ꝓ inſtitore licet non ſit verus inſtitor vt ſequitur in glo. et ſupra dixi. ⁊ vide quod notat̉ ſupra de ꝓcuratori. l. ꝓcurator. qui ꝓ euic. ⁊ quod ibi dixi ⁊. l. quod ꝓcur. ex re domini ⁊ de nego. ge. l. ſi pupilli.§. primo. ⁊ de nego. geſt. in gl. magna. ⁊. l. liberto. ¶ Sed ad ſecūdum reſponſum huius.§. vbi dicitur ꝙ domino ꝑ ꝓcura. querirur vtilis actio paiēter obſtat dictus.§. ⁊ ſi poſſeſſio vbi dicit̉ ꝙ ꝓcurator cedere tenetur ad hoc varia dantur ſoluti. glo. inſti. de mauti. ſtipu.§. ſiquis alijtꝫ ꝙ hic eſt ſpeciale. ⁊ hoc ſequitur etiam Guido de ſuꝫ. ⁊ rōnem ſpālitatis dicit eſſe ꝓpter ſpeciale mandatum. ⁊ quia hoc fecit qꝛ dominus neceſ ſe habebat facere. Pe. dicit ꝙ eſt rō quare per ꝓcur. actio queritur domino quia hic ꝓcur. contrahit ex re vel ſuper re domini. vnde tunc querit domino vt hic ⁊ dicta. l. ꝙ ꝓcur. ex re domini. sͣ. de ꝓcura. In cōtrarijs autem non in re nec ſuper re domini cō traxit ſic in ſimili in. l. cū generaliter de edi. edic. ⁊. l. quod ſi nolit. ⁊ sͣ. de peti. here. l. ꝑ ſeruum.§. fi. cū. l. ſe. ⁊ no. jͣ. de dam. infec. l. damni infecti ſtipulatio pertinet alias ꝯpetit.§. fi. glo. hic tenetur ꝙ hic lo quitur in inſtitor̄. cōtraria in ꝓcur. ¶ Alij dicunt ꝙ hic ex cōtra ctū querit domino. ibi ex ſtipu. non querit. ſed hoc non placet qꝛ ſe queretur principalis ⁊ acceſſoria ⁊ econtra. vt. C. per quas perſo. no. acqui. l. cum per liberam. ¶ Andr. dicit veram opi. glo. in fi. que eſt in dicta. l. damni infec. ſtipu.§. fi. ſcilꝫ ꝙ domino detur vti lis actio in ſubſidium ꝓcur. exiſtente non ſoluēdo vel abſente ita ꝙ non poteſt cedere. ⁊ hanc ſolū. tenēt ēt Odo. e Frauc. ac. ⁊ hec glo. hic in fi. licet ſequens glo. non ſtet in iſta ſolutione. Rai vide tur tenere opinionem ſequētis gl. ⁊ ad.§. ⁊ ſi poſſeſſio. dicit quod hic ꝓcurator uoluſt querere domino. ibi nō ſꝫ tradēs ſoluꝫ hoc vo lui. ⁊ eodem mō reſpondet ad. l. cū ꝑ eos ſiquis alteri vel ſibi cō tra hoc ꝙ dominus habeat actionē directā vt. jͣ. de edic. edie. l. cuꝫ mācipium.§. fi. ⁊ quod ibi nota. in glo. ſed illam gl. intelligit Rai. poſt directam ceſſam domino a ꝓcur. Ia. de bel. dicit ꝙ ſiue ſit inſtitor ſiue ꝓcurator ſiue geſtor ſiue madator ⁊ dominus ratum habet ſi fecerit illud ꝙ dominus neceſſe habebat facere tūc domi nus ſemper tenet̉ vtiliactiōe ad exemplum inſtitorie actionis vt in ſtitoria datur contra dominū vt hic. ⁊ ita intelligatur ar. ꝯͣrium ꝙ ſignat glo. ⁊ non ſoluit de. l. ſicum venditor.§. fi. jͣ. de euic. ⁊ d̓ hoc no. sͣ. de ꝓcu. l. ſi ꝓcu.§. fi. Ia. de bel. vel pōt dici ꝙ ille.§. fi. in. l. ſi cum venditor cōcordat quo ad hoc qꝛ ⁊ ibi dat̉ vtilis ꝯͣ dominū. ſicut hic in glo. i. ex vēdito. hec glo. nō ſtat bene ⁊ iō habeatis an liquam Azo. que ſic dicit an idem ⁊ ſi emi mandaui ⁊ mihi detur actio hec queſtio ſoluia videtur ſi inferiora verba proprie intelligantur ſcilicet ex empto actionem domino competere. ſed Io. ex ponit ideſt ex vendito in contrario caſu. nam ſupra dixit. vbi dn̄s mādauit ꝓcuratori vt vēderet hic mādauit vt emeret. pone ergo caſum. Ibi maadauit vt emeret non illi qui vendidit dabitur ex vendito contra dominum cuius procurator. emit. Uel dic ex vendito retento caſu ſuperiori cum vendidit ꝓcur̄. ¶ Sꝫ nōne domino ſubueniēdum eſt ita ſicut cōtrahētibus cum procur̄. vt sͣ. de inſtitor̄. l. prima.§. parui. verſi. ſed econtrario. ſecus vero dic in ſtip que fiunt iniudicijs vi sͣ. de procur. l. in cauſe.§. fi. Azo. Ibi primum tamen verius. nec ob. dicta. l. poſſeſſio.§. ⁊ ſi poſſeſſio. cū alijs. ll. allegatis. sͣ. ꝓxi. glo. vt ibi dixi. ⁊ vide Pe. ſi quis alieri vel ſibi. l. multum. Rai. ¶ Pena adiecta quantitati videt̉ in ſraudeꝫ Idemqꝫ. vſararum adlecia. t ideo non cōminitur boc di cit. Et de materia huius.§. pleue dixi. C. de vſuris. l. cum allegas ⁊ ideo hic non reſpecto ſpeciale eſt in compromiſſis ꝙ pena adiecta quantitati quātūcūqꝫ ſit cōmittit̉ vt dixi. sͣ. de arbi. l. celſus. Ibi ad diem cōuentum. ibi conſtitutionū que prohidet vſuras vltra le gitimum modum. ⁊ ſic non ob sͣ. fami. her. l. heredes.§. idem iur̄. t de verbo. obliga. l. vi.§. fi. ⁊ vide quod dixi. e. ti. l. cum ſtipulanti ⁊. l. ſtipulatio iſta.§. alteri. ⁊ in prin. ipſius. l. ⁊. jͣ. de euic. l. ſi dicium. ⁊ vide etiam Rofre. in libello de offi. iudi. quo petuntur vſure. In glo. ⁊ ita in eo in fi. ⁊ dic vt ibi. ⁊. jͣ. e. l. predia. ⁊ Inn. approbat opiBul. extra de pactis. c. ſuam. in eadem glo. ibi. l. ſocium qui. ſed dic venire ⁊ intereſſe per reſpectum ad lucrum quod potuit fieri ꝑ venditorem ⁊ non fecit ꝓpter ceſſationem empioris. Item per re ſpectum ad damnum ꝙ fuit paſſus ꝙ euuaſſet ⁊ ꝙ emptor precium ſoluiſſei. Sed per reſpectum ad fructus perceptos per empiorem non videtur. Iac. butriga. quod vſure veniant vt iniereſſe cum ſit damnum emergens ⁊ lucrum ceſſans ex eo ꝙ fieri ceſſa tum eſt hic aut non venit damnum nec ceſſat lucrum ex eo ꝙ fru cius percepit ex eo quia hoc ſibi licuit ex natura cōtractus Ia. bu triga. Vel forte dici poſſet ꝙ iſtud ſit intereſſe conuentum tacite quaſi tacite ſit actum inter contrahentes ꝙ ſiemptor fructus perci piat teneatur ad vfuras precij quaſi ad intereſſe. ⁊ hoc forte volu it dicere iſta glo. ⁊ pro hoc de vſuris. l. ij. vbi de hoc ⁊ de act̉. ēp. l. curabit. ⁊ extra de vſuris. c. conqueſtus. in glo. ſ. vt res inempia. in fi. neutrum iſtorum pactorum eſt illicitum primum ꝙ res efficia tur inempta nullo modo poteſt dici in frandem ẜm ſcilꝫ ꝙ precium ſolutum remanet penes emptorem ſimiliter eſt lucrum quia ineſt ex. l. poteſtate etiam ſi non apponatur vi. sͣ. de. l. cōmiſſoria. l. ſi per emptor. ſi ergo ineſt ſi non exprimatur expreſſum non vicia tur. ſed de duplo precij preſtando ſi precium non ſoluatur. hoc nō eſt niſi apponat̉ ⁊ cum excedit legitimum modū vſurarum ꝓhibitum eſt apponi vt hic. ⁊ vide quod dixi infra de vſutis. l. fenebris.§. fi. ¶ Ibi ſtetur empiori dice Siquis colludente. pai dominus volo agere ex contractu procu. mei quia colluſit ſꝫ nollo teneri hoc non poteſt ſed ſi non vult teneri non aget. ⁊ idem infra proxi. verſi. quia ſi mi nor non vult teneri non aget. ⁊ ſic in hoc.§. non claudicat ꝯͣctus ſꝫ jͣ.§. ꝓxi. ſic. Mar. ſili. ¶ In glo. in fi. ſo. illud reguSiquis a pupillo. ſere bicipeciele ſauore pupilli ſic. sͣ. man. l. poteſt. ⁊ dic vt no. dicia. l. ſi cum dies.§. penulti. ⁊ ad §. sͣ. proxi. poteſt dici ꝙ loquitur in adulto vel melius. ibi reſcinde bat contractum iure reſtitutōnis cuiꝰ natura ē oīa in priſtinū ſtatuꝫ reponere vt sͣ. de mino. l. ꝙ ſi minor.§. reſtō. hic ip̄o iure nō vale bat in ꝑſona pupilli. Ia. de bel. ⁊ And. ¶ Nota ꝙ aliquando ago vt agas vt Si venditor: nita locau i. cum in plures.§. meſſem in ſpiciente ⁊ quod glo. poteſt eſſe duplex ẜm ꝙ refertur ad primum vel ſcd̓m reſponſum huius.§. prima eſt ſi emptor expulit colonuꝫ vel inquilinum contra cōuentionem ſufficit ꝙ venditor ſibi cedat act̉. ex empto contra emptorem quia non fuit in culpa vendendo cum ſaluauerit ius colono ⁊ inquilino. Secunda queſtio eſt ſi coſonus dedit damnum in re vendita nunquid ſufficit ꝙ cedat act̉. locati ipſi emptori. ⁊ dicitur ꝙ ſic quia venditor non fuit in culpa excipiendi ius coloni vel inquilini ex pacto cui pacto ēptor cōſen ſit. ⁊ ita ad vtrūqꝫ caſum pōt qō referri ⁊ facit ad ea que dixi. sͣ. ad l. ro. de iac. l. ij. in princi. ¶ Ibi intra ſe tenet.i. niſi ꝙ affixum ē Undi. vnde inſtrumenta non veniunt vt infra de fundo inſtruc. l. ij.§. i. ⁊ de ſuppel. le. l. vlti. ⁊ vide jͣ. de le. iij. l. lucius.§. collegio. ibi de foſſa ſi tamen vt remoueatur vt. jͣ. e. l. granaria. In gl. īmo vr̄ in fi. tu dic ꝙ ſi ꝑpetui

De actio capti. vſus gratia funt. ibi ediū ſunt. ſi ad tempus cōtra. vt. jͣ. e.§. labeo. ē vide de iſtis acceſſionibus per Azo. in ſumma de ꝑiculo ⁊ cōmo. rei ven. l. penul. in fi ¶ Ad argumentum contrarium ꝙ ſignat̉ que tabule⁊ non ſoluiiur im vluma glo. dic vt in contrario no. vel dic ꝙ ibi in vltima voluntate que eſt fauorabilis ⁊ in qua plenior ſit interpretatio hic in venditiōe in qua regulatiter nō venit niſi id de quo actū eſt vt hic. ⁊ sͣ. de ꝯͣhen. emp. l. in vēdēdo. vel dic. ibi in principali hic in acceſſorijs. ¶ Que ſunt ad tempus non videntur ibi eſſe ſe d De O. eus ſi ꝑpetuo. hoc dicit. ad hoc. jͣ. de le. iij. l. queſuū §. vltimo. ⁊. l. ſi ita legatum. ⁊ dixi. C. de fundo inſtruc. l. ij. ibi non ſint edificij vt sͣ. e. l. quaſi tabule. ver. item̄ ꝙ iuſule. ¶ In glo. facii. jͣ. de leg. iij. in fi. non ob. l. vinaria. quia illa vaſa ꝓmiſcue erant deputata ad vinum ⁊ frumentum. ſunt ergo vinaria quādiu vinū habēt ⁊ non aliter vt ibi patet. Sed hic tantum cauſa edificij fuerunt parata ſed. l. malum.§. fi. alias eſt penulti. cōcor. non eſt. l. penulti. quia ille ſtatue vel tabule nullo tempore fuerunt de ſubſtantia domus vi ibi no. Ia. de bel. ¶ Duas hꝫ lectuſas. ſecunda v̓a. ibi venit Si ſterilis. vendua eſt princi paluer ẜm veram lecturam. 1 ¶ Quia prouinciale erat Si predit tributaril. v. C. ſue cenſu vel relelſi ignorans ꝓbabiliter vt ſequitur. ibi non tenetur in aliqua ⁊ dic ꝙ ſpeciale eſt npredio tributario. alias etiam ignorans teneret̉ ⁊ dic vt no. ⁊ dixi. C. l. ſi minor que vr̄ ꝯͣ. quamuis. ¶ Idi de qualiiate ſubſtantiali vt quia aciuꝫ pro vino alias ſi in mera qualitate vt quia aurum venditur ſed non ita bonum vt putabat̉ valeret emptio vt sͣ. de cōtrahen. emp. l. aliter atqꝫ ibi emptiōem non eſſe in preiudicium emptoris. ibi neſciret quia ignorantia ē ſupina vt. C. de reſcī. ven. l. quiſquis. ⁊ ſacit. jͣ. e. l. ſi in qualitate. ¶ In venditione ex Cum per venditorem uoia venit inereſſe circa rem non extra rem. hoc dicit. ⁊ vide quod notaui ⁊ dixi. sͣ. e. l. iul. in prin. ⁊ pleniſſime de ſententijs que ꝓ eo ꝙ intereſt ꝓferunt̉ l. vnica. ibi cōſiſtit non extra rem. ⁊ hec ſequitur. Ibi vterqꝫ enim. ſecunda pars. ibi familia ſcilꝫ ſeruorum. ibi nec maior. tertia pars. ibi obligatto extra tem. ibi iꝑe more. d. Ni. de mate. dicta l. vnica de ſen. que pro eo ꝙ intereſt profe. aliter intelligit iſtum.§. dicit enim ꝙ loquitur de tempore quod preceſſit moram vendito ris in quo venit bonitas rei non autem intereſſe. ⁊ exponit litteraꝫ ſic. cum per venditorem ſteterit.i. cum venditor ſtat ꝙ non tradit. non tamen fuit de hoc interpellaius. nec erat dies appoſita ⁊ ſic non fuit in mora. ⁊ qd̓ ſequit̉ que mō.i. nunc cuꝫ agit̉ per quod in cipit eſſe in mora. ibi ꝙ tardius.i. tarde poſt aliquad temporis vbi denoīatur ꝙ fuit vicium negligentie in emptore ꝙ non interpella uit venditorem vel ab eo petijt. Ibi oportuit. hoc dicit propter ob ligationem quia bene fuerat ad hoc obligatꝰ ⁊ bene debuerat tradere ſed non fuerat bene interpellatus. nec in mora vt predixi ⁊ ẜꝫ hunc intellectum ceſſant omnia contraria. ⁊ iſte intellectus licet no uus ⁊ ſingularis forte continei veritatem ſcd̓m cōmunem opini. loquitur deintus circa rem ⁊ extra rem vt dixi. de quo nota. ſupra. e. l. prima in glo. ⁊ bene in brocardis de cōmodo ⁊ lucro. rubricella lucri ratio habenda eſt ⁊ de argumentis in cauſis. rubricella ratio deteriorationis ſit. ⁊ expenſe quandoqꝫ dicuntur facie circa rem quandoqꝫ extra rem quod dic plene per exēpla vt nota. per Innocē. extra de decimis. c. paſtoraiis. prima columna. ¶ Ultima glo. hic aſſignat vnum contrarium quod non ſoluit de. l. ſi finita.§. fina. ⁊. l. ſequen̄. infra de damno infec. Solu. ſecundum Rayna. obligatio non augetur extra rem vt hic ſed exercitium agendi differtur in tempore competenti vt ibi. vel dic ẜm Iaco. de del. ꝙ non eſt contra ſubtiliter iniuentiquia hic creſcit obligatio ⁊ extenditur actio ad omne id quod venire poteſt de natura ipſitis rei de qua agitur ideſt de natura actionis ſcilicꝫ ad intereſſe quod eſt circarē ⁊ non exira rem. ſed ibi ēt exiendit̉ actio ad id tm̄ ꝙ venire pōi d̓ natura ip̄iꝰ rei.i. ad ītereē qd̓ eueni ret ſi de ea re tantuꝫ fuiſſet vt ibi patet in littera. Ia. de bel. ⁊ d̓ hoc etiam in cōtrario dixi. ¶ Si tibi fundum. ibi haberem ſubaudi ꝑ pactum tantū conuenit. ibi alij vendideris niſi cmnere recuſeſſeꝫ. vt jͣ. de ver. ob. l. qui rōue.§. coheredes. ¶ Hic cōiēditur variare cōtra. qd̓ viqui domum aeiur exira de reculis iur. c. muiare. ⁊. c. quod ſemel placuit. libro. vi. ſed dic vt in eis plene no. per Di. Io. and. ⁊ Cardi. vel ſic ẜm Iaco. de bel. ꝙ illud regulare hic ſpecia le. vel ibi ꝓhibetur fatio cōnexitatis hic ꝓmittit̉ ꝓpter naturaꝫ alternatiuorum que varietatem recipit in debente. vt. jͣ. de verbo. ob lig. l. eū qui ceriarū.§. fi. ⁊ de hoc vide in. l. in cāe. sͣ. de ꝓcuratoribꝰ Iaco. de bel. ¶ Ibi manumiſſeIquis ſeruum mante traditiont ꝙ facere potuit. vt. C. de his qui a non domino ma. l. qui tibi. Ibi tenetur cum deterioratione marcelli que eſt in fi. Ibi reſtiturum non ob. jͣ. de his quibus vt indig. l. ij.§. fi. vt ibi nota. ⁊ hic ex gio. colligi poteſt. In glo. ſit ergo hec cautio. ibi ꝓpter precedentem contractum validum ad quod facit ꝙ nota. jͣ. ſoluio matrimonio. l. ij. in principio. In eadem glo. in fi. ie ne primam. nam ſi ſit pactum cum eo de cuius hereditate agitur improbatur per. l. pactuꝫ. C. de col. quia tollitur ei poteſtas ſupremi iudicij. ſed vbi ſit cum eo de cuius hereditate non agitur ſꝫ co iuſdam tertijlicet non improbetur conuentio per dictam. l. pacium improbatur tamen per. l. vlti. C. de pac. vbi de hoc ſatis notaui ⁊ dixi. ⁊ ideo hec vltima ſolutio non eſt bona. ſed tene primam. Iaco. butrig. Et ſic poteſt inueniri modus ꝙ pactum de futura ſucceſſione valeat hoc modo vt vēdas mihi bona alterius poſtea fa cias mihi pacium ꝙ hereditas illius ad te perueniat ꝙ mihi reſti tues quod valet vt hic. vel aliter vt vendas mibi hereditatem illius cuius primo fuerat. ⁊ de hoc vide per Azo. in ſūma de pactꝭ §. ſuper hereditat autem. ¶ In glo. vltima ibi ẜm Io. melius dic vt dixi ſuper littera quia prin. dꝫ intelligi ẜm finē. ¶ Ibi non habebis ad p̄ciuri I ſeruus. epeiendum in fi. ad fundum in glo. prima in fi. hoc non videtur verum quia iſte nō haberet conditionem indebiti de qua infra ſubijcit̉. Intelligit ergo Iaco. de ra. in minima capitis diminutōe que ẜm hec iura finiebat vſufruc. vt. C. de vſufiuc. l. corruptionem. Rai. dicit ꝙ de maxima capils diminutione loqui non poteſt in media ſic ſi teneamus actiones eſſe de iure gen. vt ſupra manda. l. ſi tibi mandauero.§. is cuius. ⁊. jͣ. de penis. l. quidam ſunt ſerui pede in glo. que incipit vt argu. in fi. dic aut finitus eſt vſufruc. capitis diminutione ⁊ nihil queritur vſufruciuario de rigore vel d̓ eꝗ tate aut alio modo. ⁊ tūc de rigore nihil querit̉ vſufruciuario de equitate ſic. Ia. bu. ¶ Ibi comꝑauit de illo precium Seruum tuum ſolui. ibi poſſe ie babentem taium contractum illius ſerui. Ibi geſſiſſei puta in emptione illius ſerui. ⁊ in expenſis contracius. vel quia aliter geſſit negocium meum ⁊ male. argu. ſupra de nego. geſtis. l. ac qui natura.§. ſi libero. licꝫ glo. aliter intelligat ⁊ male ſcilicet de expenſis factis in paſturam ſerui. Ille enim non repetūtur vt sͣ. commo. l. in rebus.§. poſſunt. ⁊ hunc.§. habes ad litteram ſupra ſi certum peia. l. cum fundus.§. ſeruum tuum imprudēs. ⁊ ibi plene ⁊ dixi. ibi acturum vel reteniu rum ẜm Odof. ¶ Seruo obligationi naturali poteſt fideiuſſor accedere non tantum in plus ꝙͣ principalis tenet̉ licet efficatius. hoc dicit. ibi debuiſſet non obii. sͣ. quod iuſſu. l. ij.§. fi. vt ibi no. e facit. sͣ. de peculio. l. nō ſolū.§. i. ¶ Hec lex facit cō Ui pendentem. ra opitionem Bul ga. qui dixi venditorem poſſe loco pignoris retine re rem ⁊ precium ſine obligatione rei petere argu. ſu pra de heredi. vel actio. vendi. l. hereditatis. ⁊ ſupra ea. l. iulianus. §. offerri. ⁊ contra Placen. qui dixit vtrunqꝫ ſequeſtrandum vt ibi nota. vnde Oldra. dicit quod alia opinio verior eſt vt ſi ciptor agat teneatur precium offerre. alias repellātur ab agendo. vt infra ea. l. ſi per emptorem. ⁊ argu. sͣ. cōtaunia prediorum. l. venditor. circa finem. non ob. l. ſi ſoluturus. de ſolu. quā allegat Pla.

De actionibus empti. quia loquitur de ſequeſtratione conuētionali vtriuſqꝫ partis. Oldra. ¶ Sed vidi dubitari ſi emptor petat precium ⁊ in libello nō narret ſe iradidiſſe rem venditam an libellus concludat. ⁊ videtur quod non. ſed obſt. exceptio per hanc legem. Doctores tenent ꝙ in exceptionibus que veniunt intrinſecus ſicut iraditionis rei differant contractus nominati ab īnominatis. Nam ab inominatis ſola conuennio non producit obligationem. vnde debet ibi appo ni de implemento contractus alias libellus non cō. vi. C. de rerum permuia. l. ex placito. ſed in nominatis ex ſola cōuentione ori tur acno. ⁊ ideo libellus bene concludit. Sed nō efficaciter niſi ac tor impleai ꝯͣctum ex ſui parte vi predixi per dictā. l. iul.§. offerri. cum ſimilibus. ¶ Actio que datur ad factum ex ſti RRedia. ꝙu. ad penum iolit ope excepionis econtrario tollitur ipſo iure. hoc dicit ſecūdum Ia butriga. qui dicit hanc eſſe veram lecturam. ¶ Uel clarius actio ex vendito ad intereſſe tollit penalem ſtipu lationem oꝑe exceptionis. ſed econtra ipſo iure quatenus concur runt. ¶ Uel ſecūdum Kai. penalis ſtipulatio ſubiecta cōtractui iur̄gentium act̉. non nouai. ſed per exact̓. eam tollit ipſo iure per ipſam aūt illa ſtipulatio oꝑe exceptionis ſubauditur. ⁊ ſecūdū ſub diuiditur in duas partes. In prima ihema ⁊ queſtio tacita. In ſecunda reſponſio. ſecūda ibi reſpondi. ſecūdum Iaco. butriga. di uiditur in quaituor. In prima ponitur thema vſqꝫ ad verſi. reſpōdi. Ibi reſponſio tacite queſtionis vſqꝫ ibi ſi conſequutus. ibi alia queſtio vſque ibi ſi ex ſtipulatu. ibi alia queſtio vſque in finem. ¶ Pone caſum in terminis ſecūdum Iaco. dutrig. vendidi tibi predium ⁊ promiſiſti mihi ſcribere librum nudo pacto in continēti quod ſi non feceris promiſiſti penam ⁊ ſic fuerunt ires conuētiones non ſcripſiſti ex quo poſſum te conuenire ſi volo act̉. ex vendito informaia ad faciam ⁊ per eam tollitur actio ex ſtipulatione ad penam ope exceptionis. ſi tantum exegi quantum eſt in ſtipulatione penali. Sed quid ſi egi primo ad penam an tollatur actio ex vendito. Reſpōdetur quod ſic ipſo iure ſi tantum eſt in pena quātum eſt in act̉. ex vendito. hoc dicit. ¶ Et hanc lecturā ſequitur Guido de ſuza. ⁊ dicit quod glo. offuſcani ⁊ male intelli gunt legem iſtam. Nam falſa eſt lectura glo. quatenus dicit qd̓ conuenit per ſtipulatꝭ. quia tunc pactum eſſet veſtitum. ⁊ per ſe va lidum. ⁊ ideo non informaret act̉. ex vendito. vt. C. de pactis inter emptorem ⁊ vendi. l. ſecūda. ⁊ quod pactum fuerit nudum ind. cat verbum conuenit quod proprie continet pactum nudum: ¶ Lutteram expone ibi ⁊ conuenit nudo pacio ⁊ in continēti ſecundum veram lecturam Rai. ¶ Ibi aliquid facerem. puta vt librum ſcriberem vel rem venditam locarem vt ſupra ea. l. ſi ſterilis.§. ſi tibi ſe cūdum Odof. ¶ Ibi penam certam. ibi ex ſtipulatu. id eſt certi conditione. vel dic vt noīat̉. C. de pactis. l. ſi pacto quo penam. ibi agere poteſt vt fiat quod per pactum conuenit. ibi ex ſtipulatu ad penam ſecūdum veram lecturam. Rai. licet glo. aliter dicat. Rai. ¶ Ibi ipſo iure quia bona fides non patitur ⁊c. vi in regula iuris bona fides. ibi non poterit quia deſijt intereſſe uiſi actum foret quod vtrunqꝫ debeatur. vi ſupra de tranſact̉. l. qui fidem in fine. vide quod notatur ſupra de eo per quem factum ē. l. fi.§. finali. Rai. ¶ Modo ſicut diuiſimus. l. in quatiuor partes Ita paries declaremus. Et prima pars in qua ponitur thema nul lum habet contrarium. ſed duas habet lecturas. Nam ſecundum primam hic fuerunt quattuor conuētiones. Prima qua conueni ſti. predium vendere certo precio ⁊ ego conueni librum ſcribere nu do pacto. Idem ſi per ſtipulatꝭ. promiſſi penaꝫ. ⁊ ſicut ſunt quat tuor conuentiones ſecūdum aliam que eſt cōmunis fuerunt tantum vna de venditione predij. Alia de libro ſcribendo. ⁊ fuit vallata ſtipulat̉. tertia de ſtipulat̉. penali ſi librum non ſcriberem. ¶ Secunda pars vnum ſolum habet intellectum vt ſonat littera qꝛ queritur an poſſim primo agere ex vendito ꝙͣ ex ſtip. ad penā. ⁊ reſpōdet̉ ꝙ ſic. ⁊ hec ꝑticula hꝫ duas oppōnes. prima eſt qꝛ innuit vtranque actionem competere. quod videtur falſum. quia ſi interuenit ſtip. agitur ex ſtip. tantum ſi non interuenit agit̉ taniū ex vendito informatā. Sol. aut adeſt vnum veſtimentum tantum vt coherentia contractus ⁊ agitur ex vendito informata vel ex ſtip. tantum ſi ſola ſtipulatio interuenit. Si vero virunqꝫ veſtimē tum interuenit quolibet ꝓducit ſuam actionem vt hic. ¶ Item oppo. ꝙ prima nouetur per ſecūdam. vt. sͣ. pro ſocio. l. duo ſocietatem. So. hic actum fuit ne nouetur vel loquitur ẜm iura noua ẜm que non ſit nouatio niſi expreſſe agatur vi. C. de noua. l. fi. vel dic aliter vt in contrario notaui ⁊ dixi. ¶ Tertia pars que incipit. ibi ſi conſequutus fuerit habet tres lecturas. prima eſt ne queratur ſi acium eſt ex vendito informata ad librum ſcribendum ⁊ factum eſt an actio ex ſtip. ad idem tollatur oꝑe excep. ⁊ reſponde tur ꝙ ſic ſi tantum fuit exactum quantum erat in ſtipu. penali. ¶ Sed contra hanc ſic opponitur in actionibus perſecutorijs non habetur reſpectus ad penam quia perſecutorie non participant cum penalibus. vi. C. de furtis. l. ancille. ⁊ sͣ. de condi. fur. l. ſi per furem.§. furti actio. quare ergo hic cōſideratur an perſecuto ria ſit tantum exactum quantum eſt in ſtip. penali. ¶ Glo. volēs ſuſtinere hanc lecturam dicit ꝙ actio ex vendito informata ⁊ ac tio ex ſtipulatū dantur ad idem ⁊ ſunt paris potentie. ⁊ ideo directo vna non poteſt aliam tollere vt. jͣ. de fideiuſſo. l. generaliter. ⁊ de ſolu. l. ſi duo. oportet ergo ꝙ per obliquum ⁊ per aliquod medium tollatur. nam actio ex ſtipulatū ad penam ſuccedit loco actionis ex vendito informata ⁊ actio ex ſtipulatū ad penam tollitur per actionem ex vendito oꝑe excep. quatenuis concurrunt vi. jͣ. de doli excep. l. apud celſum.§. idem ladeo. ẜm ſecūdam ſolutioneꝫ ergo actio ex vendito per obliquum ⁊ medium tollendo actio. ex ſtipulatione ad penam. tollit etiam actionem ex ſtipulat. ad idem cum ergo tollat per potentiam actio. ex ſtipula. ad penam nam plus facit qͣꝫ ipſa per quam poteſt ſi ipſa tolleret actioneꝫ ex ſtip. quatenus concurreret cum actione pene ⁊ non plus. ergo ſatis eſt ꝙ idem faciat. actio ex vendito. ſed hoc eſt falſum bene enim fateor ꝙ vbi pares ſunt obligationes eſſe vnius non tollit̉ eē alierius vel cōcurſus vt dicta. l. generaliter cum ſi. ſed non ſic fa cit exactio vt infra locati. l. ſi merces.§. culpe. de verbo. obliga. l. qui bis. ⁊ sͣ. nau. ca. ſta. l. idem.§. nouiſſime. Item non eſt verum ꝙ actio ex ſtip. penalis ſuccedit loco actionis ex vendito hoc ca ſu vt hic innuit̉ in glo. ⁊ infra dicam. Item ꝙ ex vendito tollat ac tionem ex ſtipulatione penalem oꝑe excep. forte verum eſt licꝫ for te non ſit vera lectura illius.§. labeo. ꝙ ex ſtipulatū ad penam tollat ex ſtipulatu ad rem oꝑe excep. ſed ipſo iure vt infra de act̉. ⁊ ob lig. l. obligationum fere.§. fi. ⁊ no. dicto.§. labeo. ⁊. hic patet in fi. ¶ Item non video quomodo ꝓcedit dicta conſequentia ꝙ actio ex vendito tollens illam tollit hanc quam per ſe non poterat tollere quia hic actio ex ſtip. ad penam infringitur. vnde non habei operari in extinguenda alia ex ſtip. ad rem. ⁊ ideo predicta lectura non eſt vera. ¶ Secūda lectura eſt quia queritur ſi egit nō ex vendito ſed ex ſtip. penali. queritur an tollatur ex ſtip. ad factuꝫ i. ad librum ſcribendum. ⁊ reſpondet̉ ꝙ ſic. quatenus concurrit e ope excep. ¶ Sed contra hanc ſic oppone aut factum fuit ꝙ fie ret nouatio per penalem ſtip. ⁊ tunc ex ſtipulatū ad factum tollitur ipſo iure. aut actum fuit ꝙ nouatio non fieret. ⁊ tunc vtraqꝫ re manet ⁊ ex vtraqꝫ agitur vt dicta. l. obligationum fere.§. fi. d̓ act̉. ⁊ oblig. l. iia ſtipulatus.§. ꝙ ſine dubio. So. dicunt quidam ꝙ ac tum fuit vi fieret nouatio ⁊ ꝙ hic per ſtip. penalem tollitur actio ex vendiio ⁊ actio ex ſtipulatione ad facium ip̄o iure. ⁊ quod dicit hic littera ope excep. ſubmoueri dicunt ꝙ loquitur de except̓. facti vel intentionis. ¶ Sed quomodo hoc quia tunc non eſſet differentia ex qua prius ageretur vtrum ex vendito. an ex ſtip. ſi quelibet ipſo iure tolletur ⁊ non per actionem ſed per nouationē quod eſt contra mente ⁊ verba huius l. que videtur facere in hoc differentiam. Sed glo. dicit ꝙ hic non differunt actio ex vendito ⁊ actio ex ſtipulatū ſed in alijs bene differunt que numerant̉ in gl. Sed hec lectura reprobatur quia textus hic voluit facere differē tiam in modo tollendi. Item habuit reſpectum ad exactioneꝫ ad quam non haberet̉ reſpectus ſed tolleretur per nouationem. prete rea differentia quam ſacit glo. ꝙ ſtipulatio datur ad factuꝫ ex vē dito ad intereſſe non eſt vera. imo quelibꝫ dat intereſſe. nam in ob ligatione facti ſuccedit intereſſe vi ſatis dictum eſt ſupra. e. l. prima ¶ Preterea non eſt dare rationem quare magis vna tollatur ipſo iure qͣꝫ alia quia tunc per actionem pene deſinat iniereſſe. ergo ita ipſo iure tollatur ex vendito ſicut ex ſtipu. ad factum ⁊ his rationibus hec lectura non procedit. ¶ Terna lectura eſt ꝙ fue runt tantum tres cōuentiones. prima de vendendo. ſecunda de

De acilo empū. libro ſcribēdo nudo pacto ⁊ incōtinenti ſine aliqua ſtip. tertia ſuit ſtip. penalis ſi non fieret. ¶ Quere ergo ſi egi ex vendito ad in tereſſe. an poſſim agere ad penam. ⁊ reſpondetur ꝙ non. quaten concurrunt oꝑe excep. ⁊ econtrario tollitur. ¶ Sed contra hanc opponit̉ actio ex vendito datur ad precium vi sͣ. e. l. iul.§. ex vendito. ⁊ ſtipulatio penalis ad penam ergo ad diuerſa. ⁊ ſic vna nō debei aliam tollere vt. jͣ. de excep. rei iudi. l. cum queritur. ⁊. l. cū de hoc. So. hic non loquit̉ de actione ex vendito ſimplici que datur ad precium. ſed de actione ex vendito informata que datur ad fa cium quod deuenit in pactum ⁊ ad intereſſe ſi non fiat. ¶ Irem op. de. l. ita ſtipulatus.§. ſine dubio. de verbo. obliga. Solu. ibi expreſſe actum fuit ꝙ vtrūqꝫ peti poſſet hic non. ¶ Iteꝫ oppo. aut fuit actum ꝙ non fieret nouatio ⁊ viraqꝫ dꝫ ad ſolidum durare. aut fuit actum vt nouatio fieret ⁊ tūc dꝫ in totum altera tolli. Sol. ẜm glo. hic non ſit nouatio iure iſto vel fuit actum ne nouaret̉ iu re nouo non ſit niſi expreſſe agatur vt dicta. l. fi. C. de nouatio. Sꝫ Dy. dicit ꝙ ſtipulatio penalis ſe hꝫ per modum ſurrogatiōis ad primam. aut apparet quid actum ſit. ⁊ illud ſeruatur ſiue actum ſit ꝙ fiat nouatio ſiue non. ſi non apparet tunc aut precedit cōiractꝰ iur̄gen. ⁊ non nouat̉ vt hic ⁊ dicta. l. duo ſocietateꝫ. sͣ. ꝓ ſocio. vbi de hoc no. ⁊ dixi. ¶ Aut p̄cedit cōtractus iuris ciuilis ⁊ non no uatur vt dicta. l. obligationū fere. de actione ⁊ ob.§. fi. vbi eilā de hoc no. ⁊ dixi. ⁊ plene dicta. l. fi. C. de nouat̉. ¶ Uel poſſes laci dicere colligendo omnes opi. ſimul ꝙ aut ſecunda ſtipulatio non venit per modum ſurrogationis ad primam. aut venit per modū ſurrogationis. primo caſu aut ſecūda cōtinet minus ⁊ non vr̄ aciū vt nouetur vt. l. eum qui.§. ſi a te. de verbo. ob. aut cōtinet tantūdē ⁊ tūc aut adijcit̉ ſcd̓a prime ꝑ modum duorū reorū ⁊ non ſit nouatio vt. jͣ. de duobꝰ reis per totum. aut non venit per modū cōreorum ⁊ ſit nouatio vi. jͣ. de ver. ob. l. ſcire debemus. ¶ Aut ſecū da venit per modū ſurrogatōis vt eſt hic. ⁊ tunc dic ꝙ non fit no natio qꝛ non vr̄ actum de nouando ⁊ quia hoc ſit ad penam rei. ⁊ ideo non dꝫ ſibi ꝓdeſſe vt dicia. l. ſi duo ſocietatem ẜm vnam lecturam. aut cōtinet tantūdem vel plus. ⁊ tunc aut precedit obligatio iur̄gen̄. ⁊ non ſit nouatio nec olim nec hodie. ⁊ sͣ. ꝓ ſocio. l. ſi quis a ſocio. aut p̄cedit contractus iur̄ ciuilis. ⁊ tunc olim ip̄o iu re fiebat nouatio vt dicta. l. obligationum fere.§. fi. de act̉. ⁊ obli. hodie ita demum ſi agat̉ expreſſe vt dicta. l. fi. C. de noua. vbi de hoc pleniſſime dixi. ⁊ ſupra de penis. l. reſcriptum.§. ſi pacto. Iteꝫ oppo. ꝙ per petitionem pene non tollatur petitio rei in aliquo nec econtra vt. sͣ. de cōdi. fur. l. ſi pro fure. Sol. ibi loquitur in pena legali hic in cōuētionali. ¶ Item oppo. contra hoc de. l. ſi duo.§. item ſi duo. sͣ. ſi quis cau. Solutio eſt conſiderare penam legaleꝫ ⁊ hec exacta nō tollit rem nec ecōira. vt dicta. l. ſi ꝓ fure. ſupra de condi. fur. ⁊ eſt conſiderare penam cōuentionalem. ⁊ tunc vna tol lit aliam quatenus cōcurrunt vt hic niſi eſſet actum ꝙ vtrunqꝫ pe tatur vt ſupra de irāſactio. l. qui fidem. ¶ Aucͣ loquitur de pena contempius. ⁊ tunc aut eſt exacta pena ⁊ non tollitur res. aut eſt exacta res ⁊ tollitur pena vt dicta. l. ſi duo.§. item ſi duo. sͣ. ſi quis cau. ⁊ de petitio. here. l. nec vllam. ¶ Aut loquimur de vſura ⁊ non tollitur ſors. aut eſt exacta ſors ⁊ tunc aut vſure debentur ex officio ⁊ tolluntur vt. C. depoſiti. l. iiij. ¶ Aut debentur ex officio ⁊ non tolluntur v. sͣ. de eo ꝙ certo loco. l. centum capue. vbi de hoc ſatis notaui ⁊ dixi. Aut loquimur de intereſſe quod venit in arbitrarijs. ⁊ illud tollitur exacta ſorte vt dicta. l. centum capue. ⁊. l. fi. e. ti. ⁊ vide etiam quod bene notatur in glo. xxv. q. ſecūda. c. ſi ⁊ in brocardis de ſtipulatione ſiue obligatione. rubricella obligatio in ſe reſoluitur. ¶ An autem pena cōuentionalis iollit legalem dixi plene. C. de ſepul. vio. l. qui ſepulchrum. ¶ Item oppo. infra de ſolut̉. l. id quod plene. Solu. vt nota. ſupra pro ſocio. l. ꝙ ex ſtipulatu. ¶ Quarta ⁊ vltima pars ſatis patet ex predictis ad quam oppo. de. l. cum emptor. ſupra de reſcin. ven. ⁊ ſo. vt in glo. magna. circa ſi. vel verius ẜm Raynal. hic fuit exactio ibi non. ¶ Modo circa. l. quero aliquas queſtiones. ¶ Primo quo iure ſtipulatio tollatur per actionem ex vendito. tenet glo. quod per exceptionem per verſicū. ſi conſtitutus ⁊cͣ. poſtea tenet quod ipſo iure vi nouationis. Raynaldus ienet quod ipſo iure vi exactionis vt ſupra pro ſocio. l. rei communis. ⁊ infra locati. l. ſi merces.§. culpe. ¶ Secundo quero econtra quo iure actio ex vendito tollatur per ſtipulationem primam. ⁊ dic quod ipſo iure. vt nota. in glo. magna. verſi. item ſi primo egit. ¶ Tertio quero quo iure ſtipulatio penalis tollatur per act. ex vendito. dic ꝙ per except̉. vt hic ſi conſequutus. ⁊ de doli exceptio. l. apud cellum. l. labeo. ſed ẜm ſecūdam leciuram vt in glo. magna. ver. eſt ⁊ alia differentia tollitur ipſo iure. vt dicta. l. rei cōmunis ſupra pro ſocio. ⁊ dicia. l. ſi merces§. culpe. infra locati. ¶ Item quero qualiter prima ſtipulatie tollatur per ſecundam. dic ipſo iure vt circa finem glo. magne. Ibi reſpōdeo predicta eſſe vera ⁊ ibi eſt ⁊ alia differentia licei principium ipſius glo. magne ⁊ glo. prima dicat per except. ⁊ male ſecūdum Rai. per preallegatam legeꝫ obliga tionum fere.§. fi. de act̉. ⁊ obliga. ¶ Item quero que eſt rō differentie quod ſtipulatio penalis tollitur per actionem ex vendito per except̉. ⁊ econuerſo. ipſo iure. Reſpondeo vt in glo. magna vltra principium. ibi ⁊ eſt ratio. ⁊ iſta ratio eſt bona. quia ſtipulatio eſt ſtricti iuris ⁊ actio ex vendito bone fidei. vnde quia eſt bone fidei facilius obtemperat regule iuris bona fides qͣꝫ illa que eſt ſtricti iuris. argu. jͣ. de furtis. l. ſi is qui in principio. Rai. Iaco. bu iriga. redit aliam rationem ſcilicet quia in ſtipulat̉. penali non inſpicitur intereſſe. vt. l. ſtipulatio iſta.§. alteri. de verborum obliga. ⁊ ideo licet per actionem ex vendito conſequatur intereſſe. non tamen ipſo iure tollitur penalis. verum quia ſuccedit loco intereſſe ſi poſtea agat penali vix petere videtur. ⁊ ideo except̉. repellit̉ qua tenus concurrit. Sed econtra ſi primo agatur penali deſinat inter eſſe quatenus exactum eſt ergo ipſo iure deſinit actio ex vendito que datur ad intereſſe. ¶ Conclude ergo materiam ſecūdū primam glo. que licet ſic prima cum vltimo recitata melius claret. an verum dicat ex ſuperioribus paiet. ⁊ dic quod hic tractatur de quattuor actionibus ſcilicet act̉. ex vendito ad rem ex ſtipula. ad facium ex venduo informata ad idem ex ſtipulat̉. penali ad penaꝫ de prima. nihil eſt dubitandum de alijs tribus proſequar ſex caſus. Primus an ex vendito informata tollat act̉. ex ſtipulat̉. Et idem dicunt quidam quod tollit per reſpectum ad penam ſi debitum exactum eſt quātum eſt in pena. ⁊ per except̉. ⁊ hic eſt caſus in textu ſecundum vnam lecturam quod reprobam ⁊ in glo. Et ideo dic ꝙ cauſe ambe ſunt perſequutorie ſcilicet actio ex vendito ⁊ ex ſtipulat̉. ⁊ tollunt ſe ipſo iure perceptione ſeu exactione non concurſu. vt ſupra ꝓ ſocio. l. rei cōmunis. ⁊. l. ſequenti. ⁊. jͣ. loca. l. ſi mer ces.§. culpe. ¶ Sed an actio ex vendito tollat actionem ex ſtipu latione ad penam dic quod tollit ope exceptionis quatenus concurrunt vt in verſi. cōſequutus ſecūdum veram lecturam. ¶ Tertius caſus eſt an ex ſtipulat̉. ad factum tollat act̉. ex vendito informata. dic ipſo iure tolli per dictam legem rei cōmunis. ⁊ per dicium.§. culpe ⁊ perceptione ſeu exactione tantum vt dixi. ¶ Quartus an tollat act̉. ex ſtipulat̉. ad penam. dic quod tollit quatenus concernit ⁊ oꝑe exceptionis ſicut exactio ex vendito tol lit penam. quia eadem eſt ratio vt ſupra probaui. ¶ Quintus an ex ſtipulat̉. penanis tollat ex vendito. dic quod tollit ipſo iure qua tenus concurrūt vt in fine huius. l. ¶ Sexiun an tollat ex ſtipula. ad facium dicit glo. quod ope exceptionis ⁊ male imo ipſo iure cum non ſit ratio differentie inter eam ſtipulationem ⁊ ex vēdito. vt ſupra probaui tres caſus ex his ſunt in verſi. ſi conſequutus ſecundum tres lecturas. ⁊ ſic in textu ⁊ glo. ¶ Quartus an ex ſtipulat̉. penalis tollat ex vendito eſt hic in ſine glo. ſecūdum ꝯmnes. ⁊ ſic qualtuor ſunt in textu ⁊ glo. Primus an ex vendito tol lat ex ſtipulat̉. ad factum. Secundus an ex ſtipulat̉. ad penā. Ter tius an penalis tollat ex ſtipulat̉. ad factum. Quartus an tollat ex vendito. Primi ires ſunt in verſi. ſi conſequutus. alius in fine legis. ¶ Ex alijs duobus ſcilꝫ an ex ſtipulat̉. ad factū tollat act̉. informatam. ⁊ hic eſt in glo. Alius an ſollat penalem. ⁊ iſte nec eſt in textu nec in glo.. ¶ Iaco. buiriga. cuius ꝓ maiori parte ſunt predicta. ¶ In glo. prima iſta glo. ſummat glo. magnam ⁊ nihil aliud facit. ⁊ credo quod fuit additio ⁊ licet ſit prima. tamen vltimo eſt recitanda ſicut ſupra feci. Ibi ad idem de quo faciendo cō uenit. Ibi ſecundus in glo. ſcilicet magna. verſi. item ſi primo egit. Ibi primus in glo. imo ⁊ in texiu. in verſi. ſi. conſequutus. ſecūdꝫ veram lecturam. Ibi quia hoc eſt actum alias dic vt in fi. gl. ma gne. In glo. ſecūda ibi fuit actum a venditore in iudicio. ibi vi im pleretur ab emptore. Ibi vel hic melius hanc ſequitur Odo. Riꝫ. ⁊ cōmuniter omnes moderni in glo. per ſtipulat. Ibi vetns ſcilicei ex vendito que competit ex veteri coniractu in fine ſecundum

De acilonibus empti. fecūdam lecturam. ¶ In glo. magna. ibi ſed ad quid.ſ. vt tollat̉ act̉. ex ſtipulatū primo. Ibi ergo. ⁊ hec ſcilicet actio ex vendito in formata. Ibi non poſſet vi nouanonis ſed vi exactionis ex vendito per ſtipulationem primam eſſet ipſo iure ſublata vt infra notatur. Ibi noſtre legis vt patet in fine prime glo. Ibi deſijt intercē. ſed ſi ita eſt rauo quare non ſic ecōtra vt actio ex empto tollat ac tionem ex ſtipulatū ad idem cum vtrobiqꝫ veniat iniereſſe. Nico. Ibi quia nomen exceptiōis de qua hic dicitur in textu. ⁊ que obijcienda eſt contra actio. eſt ſtipulat̉. ibi eſt excluſiuum quod eſt falſum vt ſupra dixi. ibi vna ſcilicet ex ſtipulatū. ibi detur ad factum. imo adimereſſe. vt infra de v̓borum obligationibus. l. ſtipulatōes non diuidūtur.§. celſus. quare iſta differentia nō eſt bona ſed ſequens bona eſt. tamen de iſtis differentijs non curauit hic lex. ibi intereſſe eſſe in obligatione. quod dic vt notatur ⁊ dixi. sͣ. e. l. prima in principio. ibi tollitur nouatione ⁊ ſic ipſo iure. Ibi que erat parua facit ſupra ſi quis in lus vocatus non ieret. l. finali. Ibi in actione ex empio ſcilicet quod credatur nouata. Ibi non eſt cōtracta. argū. infra de acceptil. l. an inuulis.§. acceptum. ⁊ quod ibi noīat̉. Ibi de proxīo. pacto ideſt de actione ex ſtipulat̉. que ex ſecundo pacio oritur quod eſt proximum ad ſtipulationem penalem. ibi. l. cum emptor. reſponde vt ſupra dixi. Ibi originem tamen trahit actio ex vendito informata. ibi a primo ideſt a contractū emptlouis ⁊ vēditionis. ibi ne nouetur quod eſt falſum vt ſupra dixi. ⁊. l. reſcripium.§. ſi pacio. ſupra de pactis. ⁊ ſic non obſt. l. vltima. C. de nouatio. vt ibi dixi. Rai. ibi tollitur per ſoluiōem nō ꝑ nouat̉. ibi altera.ſ. ex vēdito. ibi altera. ſex ſtip. ¶ In quaſi cuſctiōe agtur ad pr Ui re S. qum nō ad duplum. hoc dibui. ¶ Ibi precium heredi ſolutum quia res deſijt eſſe ſua ex cauſa emptionis. ⁊ incipit eſſe ſua ex cauſa le gati. vnde videt̉ quaſi euicta. ¶ Op. de. l. i. l. plane. j. ver. ꝙ ſi rem ⁊ ſo. vt ibi ao. ¶ Ibi traderetur. ⁊ ſic meus exiEruus. nens. ibi reiēnonem in ſolidum. ibi iam traditus ⁊ ſic effectus cui emptoris. ibi habiturum inſolidum. ibi cōdicere ſolidum per condiiōem indediti. ibi ſeruus tibi nō iraditus. ibi competet inſoliduꝫ. ibi qua ſi res mea. hoc intelligit̉ Hugo. quādo precedit aliquis contractus ex quo procedit hec equitas. alias non repetitur aliquid. ⁊ ſic dicit dedere intelligi. l. ſi ⁊ me ⁊ ticium. sͣ. ſi cer. petatur. ¶ In gl. dona ratio in fine dic vt ibi in prima. Solu. cōtrarij quia hic mala fide. ibi bona conſumpſit ſecundum Iaco. de bel. quod eſt cōtra texium hic in verſi. ſecūdum que. vbi dicit ignorās. quare dic vi dixꝭ in liuera quod ibi ſoluebatur ratōe precedentis cōtractus. ex quo numeratam pecuniam habebat. ⁊ ideo equum eſt vt conſumptione reſineat. hic vero nō habuit ſeruus ratiōe alicuius cōtracius. ſed ex furto quod feci. ⁊ ſic ſine cauſa. ⁊ iō iniquū eſt ꝙ eā retineat. vel di c. vt. d. l. ſi me ⁊ ticiuꝫ. ¶ Emptor nō agit cōtra vēditorem de euiSi ſcienS. eiōe niſi re euicia. niſi vēduor fuerit in dolo. ⁊ ſunc nō agitur de euic. ſed ad intereſſe rōe doli. hoc dicit. bi eun tatur poſt precium per me ſolutuꝫ. vt. sͣ. e. l. iul.§offerri. ibi habere liceat rōne poſſeſſionis. vi. sͣ. e. l.ſ. reꝫ. in principio. vt ibi no. ¶ Diuide in duas partes. In pri Iea re S ma vendiior non fuit in mora vi que ibi. Et non ſolum ibi fuit in mora. ¶ Ibi adempta fuerit ante moram. ibi quia cuſtodia. No. ad quod cōcor. infra de admi. rerum ad ciuita. pertinē. l. ſecūda.§. ſi ea. alie cōcor. ſunt in glo. ibi ⁊ non ſolum. Secū da pars in qua venditor fuit in mora. ibi per eum.i. per eum ſeruū venditum ⁊ poſt morā meā mihi oblatū. ibi ſuiſſet non autem libe rabimeaciōes cedēdo. ¶ Ceteris paribus potior eſt cōditio poſſeſUt erc ꝫ. ſoris hoc dici. ibi emit ſeparaum ⁊ inſolidum. idi a nō domino vel a domīo. ibi ſui dolo. ex hoc colligit Odo. ꝙ ſi emire a nō dn̄o quā tu poſſidebas ⁊ cepi agere ꝯͣ te publicia ta ⁊ lite pēdēte tu emis ab alio vt ſi potior iāꝙͣ poſẜor vt hic. ꝙ dolus preſumat̉ ⁊ n̄ ſis potiorita notat̉ per eum. C. de rei ven. l. quotiens. vbi videas quod no. ⁊ dixi. Ibi aiqꝫ alio ⁊ ſic a diuerſis non dicis. Ibi eſt aduerſus extraneum poſſidentem. ⁊ hoc tollit vnum contrarium. ibi a domino emiſſet aliier a non do mino in glo. i. in fi. ſo. vi ibi quia ibi litigabant inter ſe hic agūt cōtra extrancum poſſidentem vt no. in ſe. glo. ⁊ vide quod no. sͣ. de publiciana. l. ſiue autem.§. ſi duobus. ⁊ dic ꝙ quandoqꝫ emunt ab eodem non domino. quādoqꝫ ab eo qui aliquādo fuit dominus. aliquādo nō. Quādoqꝫ aduerſis nō dominis quādoqꝫ vnus a domino alius a nō domino. primo caſu potior eſt cui res tradita eſt vt dicta. l. ſiue autem.§. ſi duobus. sͣ. de publiciana. nec requirit̉ precium ſolutum vt. e. ti. l. de precio. Secūdo caſu idem ſi requirit̉ preciū ſolutum vel fides habita de eo dicia. l. quotiens. de rei vē. l. a titio. Quarto caſu aut cōtendunt inter ſe ⁊ potior eſt conditio poſſidentis ſi cum extraneo potior eſt conditio illius cui res ē tra dita. Quinto caſu potior eſt qui hꝫ cām a domino vt hic niſi nō dominꝰ repreſeniaret dominū ⁊ haberet ius vendendi vt creditor vt inſti. qui alie. lꝫ in prin. a me deceptus agit contra decipienI quiSiem. hoc dici. ⁊ vide Azo. in ſumma e.§. item venil. ¶ Ad euidentiam Iquis fundum. dic ꝙ pro ſeiit̉ ſun di tribus modis agit̉ īcilicet confeſſoria interdicto de itinere actuqꝫ priuato quo caſu proprietatem attin ngit ⁊ alio eodem interdicio eo caſu quo poſſet attingit e hoc vl timo mō fuit hic actum. Ia. bu. ¶ Ibi preſtare debet vt ſupra ti. Enditor. ſcd̓o. l. cuſtodiam. ⁊ facit infra d̓ damno infecto. l. cum empior. ⁊. l. damni.§. empior equum dolus auctoris nocet ſucceſſori ſi I Cut eius adminiculo viatur. hoc dicit. ⁊ vide C. de acquir. poſſeſ. l. vitia. ⁊ extra de reg. c. ſi quis ī ius ſuccedit. li. vi. pet Dy. ⁊ alios. ¶ Eld I venditor hominis. ꝯppo. e nō ſoluit de. l. cum ſeruus. de cōdi. inſti. dic ẜm Iaco. de bel. ꝙ idi appoſita ſunt verba que repetiōem inducūt ſcilicet copula ⁊. ⁊ dictio amplius vt infra de leg. tertio. l. ſi ſic. ⁊ de fundo iſtiuc. l. ſcie.§. gaio. hic nō. Iaco. de bel. vel dic ẜm Iaco. buti ig. ꝙ hic poteſt fieri repetitio ad duo. Primo vt dicas ꝙ ſiat ademptio de decem que venditor dixit eſſe in peculio. ⁊ iſta repentio hic nō ſit quia viciaret pactum ī quo venditor dixit decem accedere. ¶ Alio mō pōt fieri repetitō vt dicatur ni dil adempturum de peculio. ⁊ iſta repetitio bene admittitur quia nō viciat. ⁊ de iſta repetitiōe quādo ſiat ⁊ quādo nō. plene dixi. ff. de verdo. oblig. l. titia.§. idem reſpōdit. ⁊ vide quod dixi. sͣ. de cō trahē. emp. l. comprehēſum. ⁊..jͣ. e. l. penulti.§. fi. In glo. ibi ſecus ſi hec verba pretermiſiſſet. īmo fo te idem quia referret an ad interitum corpus ſe retulerit vēditor iūc preſtat ipſum totum. ⁊ ſi plus valeat quod dixerit vt hic. aut ad certum vel certa copora per ſe diſtincta ⁊ tūc ea tātum preſtat. vt in ꝯͣrio. ¶ Si per emptorem. ibi traderetur ſeruus venditus. generalis exceptio venditiōis ſcientis Qerto iubenui boe dicu ¶ Ubi tacet vēditor Nvendit ione. a quod ſi cmpior ſci uiſſet minus erat empturus cōſulitur empiori ꝑ act̉. quāto minoris. hoc dicit. In gl. vt fiet compēſatio. l. ſi aget igitur emptor ad intereſſe. vt. sͣ. e. l. ſi ſterilio.§. i. quod inter eſſe computatur in pretio. argu. huius. Mar. ſili. vel dic vt in ſum matio dixi.

De actio cmmmii. ¶ Si in vno mueniiatur vēI duorum. quor in demni m empioria alio ad ſuum damnum licet de rigore non fiat com penſatio lucri ⁊ damni de equitate tamen ſic. hoc dicit. Et diuide in ſex partes. quia primo ponitur ihema queſtio ⁊ ſolutio vſqꝫ ibi. an non facit. Ibi allegat pro emptore vſqꝫ ibi. videamus. ibi redit ad venditorem. ⁊ pro ipſo allegat vſqꝫ ibi ſimilis queſtio. ibi formam queſtionem ſimilem precedētibus vſqꝫ ibi. ſed rectius. ibi cōcludendo reſpōdet ad omnia precedentia vſqꝫ in fi. ibi venditor ad mēſuram licet glo. dicat in ſpē. ſupra. e. l. ſi ſer num.§ primo. ibi exſuperet ꝙ in altero deeſt. ibi profutura ſit de equitate quod eſt verum vt in fi. l. ibi non facit dolo empior. ibi mi nor modis agri venditi ad menſuram. ibi ſit emptoris ꝙ eſt verum. ibi ⁊ hic ienebitur de rigore. ibi ſed rectius eſt de equitate. ibi ſiue pro modo.. quantitate. ibi pro qualitate.i. bonitate. in glo. ſcilꝫ hac. l. in fi. ſo. ibi interceſſit culpa ſocij hic non. vel ibi prohibet̉ fie ri cōpenſatio quātum ad cōmodum eius qui percipit lucrum hic vero ꝯcedit̉ fieri quo ad cōmodū aduerſarij. Ia. de bel. ⁊ Ray. ⁊ vide qd̓ dixi. sͣ. de neg. ge. l. ſi quis negocia. ¶ Si ancilla iuſſa manumini per heItiuS. redem ſit vendia ⁊ ab empiore manu miſſa. aut ipſa eligit empiorem habere patronum. ⁊ non eſt de eu ctione querela. aut eligit habere heredem patronum ⁊ locus eſt querele euictionis ⁊ cōita doloſuꝫ ve nit omne intereſſe. nec cogit̉ manumiſſa aliquem patronuꝫ habere niſi quem elegerit. hoc dicit vſqꝫ ad. l. ſi quis alienam. Iac. bu. Ibi liberaſſet expreſſe repudiando legatum. ibi ſerui ſtichus ⁊ pāphilus. ibi ſacrarūt cōſtitutionū quibꝰ dat̉ ſibi libera ptās quē vellit patronum hēre heredē vel ēptorē vt ſubijcit. ibi a vēditore cōſe qui ⁊ in hoc male vi infra dicet̉. ibi ego paulus. l. conditor. ibi vt eſtimaret ⁊ bene. ibi poſt manumiſſionē predictam. ibi exiſſimo ſi ſunt moderati. alias ſecꝰ ſequit̉ in gl. heredes eniꝫ in fi. vt ſupra pro xi. glo. ¶ Ibi oportet.i. oponiUm et forte. na videret̉ ⁊ ſicut dicit al legando ẜm Ia. de ra. lꝫ aliter ẜm glo. ⁊ facit qd̓ nosͣ. e. l. i. in prin. in quarta glo. ¶ Ibi illud expediOqꝫ iulianum. lius. iſte.§. ponit ad de clarationē ſcd̓e qōnis de expenſis. ibi venditoris ignorātis. ⁊ facit quod no. infra d̓ dona. l. ariſto.§. fi. ibi non in libertatꝭ.i. non in poſſeſſiōe libertatꝭ. vel dic ꝙ ipſe ſe nō euicit in libertatꝭ. quia tunc ceſſatet eius retentio cum ſit liber. ibi non poſſideat ſed ſine culpa ſua deſijt poſſidere. ⁊ ſic non ob. jͣ. d̓ euict̉. l. ſi rem.§. i. ibi vel ſeruum ſed petat a poſſidenie ⁊ ſuccūbat. ibi habebit actionē. vide de iſta materia plene. jͣ. de euict̄. l. i. ibi ven diderit. vt fuit in qōne. ij. l. titius. ibi tertia deliberatio qōnis poſite in. l. titius. ver. idē quero. ibi heredis non ſeie fideicōmiſſarie. ibi n̄ habet quia non dꝫ habere precium ⁊ libertateꝫ ⁊ ſibi impuet quia manumiſſit alias poſſet agere ſi manumiſſi eēnt ab herede vt pre dicium eſt. ¶ Ultimo aduerte quia iuſtinianus in. l. vnica. C. de ſen. que ꝓ eo quod intereſt profe. ſibi aſcribit ꝙ ipſe taxauerit ꝙ in tereſſe non excedat duplum. ⁊ tamen hic in. l. cum ⁊ forte. hoc videtur eſſe diſpoſitum. glo. dicunt ꝙ hec. l. cum ⁊ forie corrigit̉ per l. ſequentem. ver. in omnibus. quod non placet Iaco. de ra. qꝛ ver. in omnibus hoc expreſſe non dicit ⁊ quia legum correctio vitāda eſt. C. de appel. l. precipimus. vnde Ipſe reſpondei ꝙ hic res facta erat melior propter factum empioris quod non debet honerare venditorem vltra duplum quia non debet alteri per alterum ⁊cͣ. vt infra de reg. iur. l. non debet. l. autē vnica. de ſen. que ꝓ eo quod intereſt generaliter loquitur vt ibi patet. ſed hec reſponſio vr̄ contra dicium verſi. in omnibus qui generaliter loquitur quare Pe. dicit ꝙ illa. l. vnica fuit tracta ex iſtis quicquid ibi dicat iuſtinianus. ¶ Sed hec opinio improbatur per doctores primo quia verſi. in omnibus loquitur ſolum in venditore ſciente ⁊ quia eſt cō tra mentem ⁊ verba dicte. l. vnica. de ſenten. que pro eo quod intereſt proferuntur. Et quia abſurdum eſt redarguere iuſtinianum de mendacio qui fuit emator ⁊ cultor veritatis in aucten. de non eligen. ſecūdo nuben.§. ſi ⁊. C. de editicia. libertate tollenda. l. vnica. ⁊ mendacia puniunt vi in auct̄. de trien. ⁊ ſe.§. ſtudium. vn de dicit poteſt ſecūdum Modernos ꝙ ver. omnibus deiei mīat. l. precedentem cum ⁊ forte. ſed cōtra hoc ſunt verba illa omni mo do ieneri que ſunt in dicio verſi. in omnibus quare defendūi ſo. glo. quod. l. ⁊ forte corrigatur per verſi. in omnibus. ⁊ quod illud quod dicitur in. l. cum ⁊ forie. allegando non determinādo dicitur ⁊ exponitur verſi. oporiet.i. oportere videtetur. vt dixi dicta. l. cum ⁊ forte. ⁊ ad hoc facit quod notatur ſupra. e. l. prima. in quarta glo. ⁊ de hoc dixi in dicta. l. vnica. de ſenten. que pro eo quod in tereſt proferūtur. in quarta oppoſiione in nouiſſima lectura quaꝫ ſuper ea feci. ¶ Si peſt vendiI quis alienam. uonem eut iraduuionem ſuperueniat dominium venditor cogit iradere ⁊ dominium tranſferre. hoc dicit. Ibi vendiderit ēt ſcienti. vt notat̉. jͣ. de pignoribus. l. ſi iicio. ibi medio tempore ante traditionem. ¶ Opponitur ꝙ fine aliqua noua traditione domi nium tranſeat in empiorem. vt ſupra ſi certum petatur. l. proinde. Solu. vt glo. quia ibi ſuperuenit dominium ex cauſa que trahitur retro hic non. ſed hec ſolutio eſt cōtra. l. apud celium.§. ſi a ticio. jͣ. de doli except̉. Et ideo ſolue contrarium quod hic nulla traditio facta erat in. l. ꝓinde ſit. ¶ Et ſi vis glo. ſuſtinere oppo. primo exira glo. quod dominiuꝫ ſuperueniēs venditori non ꝓſitem ptori quo ad ius dominij ſed quo ad publicianam tantum. vt dicta. l. apud celſum.§. ſi aticio. ⁊. jͣ. de except̓. rei vendite ⁊ tradite. l. fi aticio. Solutio. ibi iam tradiderat venditor ⁊ ideo amplius tra dere nō compellitur. quia adimpleuit quod debuit. ſed hic non tra diderai. ⁊ ideo tradere cogitur. tamen ſi dominus tempore traditionis tranſfert dominiuꝫ in emptorem. ¶ Modo contra hanc ſolutōem venit cōtrarium glo. quia videtur etiam ſi ſuperueniat dominiū iraditione iam facta quod acquiratur etiam ius dominij per. l. proinde. ⁊ tunc venit ſolu. glo. quod ibi ſuperuenit do minium ex cauſa que tetro trahitur. Dic ergo aut queritur de viribus iraditionis fiende cum nūdum eſſet facta. ⁊ tranſfertur domi nium vt hic. aut de iuribus traditionis iam facte. tunc aui ſuperue nit dominium ex cauſa que retro trahitur. ⁊ iunc etiam quo ad ius dominij confirmatur. vt. l. proinde. aut ex cauſa que non trahit̉ re tro. ⁊ tunc quo ad ius dominij non confirmatur. ſed quo ad pub licianam tātum. vt in ea preſeratur venditori facto domino. vt dicta. l. apud celſum.§. ſi a ticio. ¶ Item oppo. de. l. ſi ſeruo. jͣ. qui ⁊ a quibus ma. liberi non fiant. Solutio vt glo. ⁊ male quo ad legem iſtam. quia hic traditio erat fienda poſt dūminium iam queſitum. ibi non erat fienda manumiſſio poſt dominium queſitum. quia tunc bene cōfirmaretur manumiſſio ſicut ⁊ hic. ¶ Sꝫ quare nō confirmatur manemiſſio vt ſit in publiciana. vt dicta. l. apd̓ celſum.§. ſi a ticio. Reſpondeo quia in venditione preſtatur euictio in manumiſſione nō. ⁊ ideo hic obſtat exceptio. ibi non. ⁊ hoc. voluit dicere glo. dum dicit quod manumiſſio nulla fuit. quaſi di cat. nec libertas preſtita valet. nec aliqua obligatio eſt contracta. ſꝫ in venditione ē orta obligatio de euictione. ⁊ ideo agenti vendito ri obſtat exceptio. item non obſtat infra de fundo do. l. ſi fundum. vt ibi dicam. ¶ In prſcipio glo. tribus modis dicitur impleriſ vē ditio vt notatur ſupra de periculo ⁊ cōmo. rei vendi. l. neceſſario ¶ Ibi nouum dominium. Si enim iradidiſſet poſtea eo facto domino non fuiſſet dominium queſuiū nec de nouo teneretur tradere vt ſupra de contrahen. emp. l. ſi cum fundum.§. fere ſupra de contrahen. emp. Sed bene competeret publiciana vt infra de doli exceptio. l. apud celſum.§. ſi a titio ⁊ ad hoc bene ſequitur ſequens opinio. ¶ Uenditor moroſus incidit in pe UtiuS. nam ⁊ preſtat rei preciem iāquam in tereſſe rei non tradite hoc dicit. ibi pecunia nomine precij. Ibi vendendas.i. tradendas ex venditiōe pre ambula. Ibi ſub pena forte per ſtip̄. promiſſa. ¶ Op. ꝙ hic innuit tex. Ibi neque heres eius ꝙ ſi heres tradidiſſet purgaretur mora ꝙ eſt contra. l. magna. C. de contrahen. ⁊. co. ſt. pͣ. ⁊. jͣ. de ver. oblig.

De actionibus empti. l. traiectitie.§. de illo huius timore glo. ſubaudit maxime ⁊ bene quantum ad penam quia non purgatur ſiue heres offerat ſiue nō ſed quantum ad intereſſe bene purgatur. ⁊ quo ad illud non ſubauditur maxime. ¶ Item opponitur ſi preſtātur vſure ⁊ pena vl tra legitimum modum vſurarum contra. l. cum allegas. C. de vſuris. Solutio. vt glo. quia hic adiectā eſt pena adiecta de cōmuni ſpeciei. vel ẜm. H. vtrunqꝫ petit̉ quia reſpiciunt diuerſa. ⁊ vi de Azo. in ſumma huius tituli circa finem. ¶ Item opponit̉ ꝙ pena ſolum pro parte cōmittat̉ vt. jͣ. de verborum obliga. l. eadem §. catho. Solutio. ibi loquitur in facio diuiduo hic in non facio ſꝫ datione ſpeciei. ¶ Item oppo. nōne precium venit in actione ex empto. Reſpondeo hic non petitur vt precium ſed intereſſe. ¶ Contra hoc oppo. ꝙ intereſſe non ſit in precio quia ſi venditor tradidiſſet abeſſet precium emptori. ergo in precio non eſt dānum emergens nec lucrum ceſſans. ſed forte intereſt ꝓpter aliud vt quia edificaſſet ſi fuiſſet materia tradita. Solutto. vt glo. ⁊ me lius dic quod ago cōtra te ad penam quia non iradidiſti trabes. ⁊ quia non tradidiſti teneris precium reddere. ⁊ quia fuiſti in mora precij reſtituendi pero intereſſe precij non reſtituti. ¶ Item oppo nitur quod nō petam intereſſe ⁊ penam. ſed debeo altero eſſe con tentus. vt ſupra de pactis. l. reſcriptuꝫ.§. ſi pacio. Solutio ad vtrū qꝫ agitur vt hic ſed alterum tantum exigitur vt ibi ſecūdum Hu. ¶ Ultimo nota quod hic poſſet cōmode tradi materia an conditio poteſtatiua de qua hic loquitur ſufficiat ſi implicatur ꝓ parte. quia hic videtur quod non. ⁊ an cōditio alicui aſcripia eo mor tuo poſſit impleri per heredem. Sed quia hanc materiam pleniſſime tractaui. C. de condi. inſertis. l. ſi plures. ideo eam hic omitto ⁊ ibi recurratur. ¶ In glo. maxime in fi. vel dic non ſubaudiri maxime ⁊ poſſe purgari reſpectu intereſſe non reſpeciū pene. vt sͣ. dixi. Albe. de roſate de pergamo. ¶ Quidam habent. l. ſed X contractu. rſi qui conunuaiur cum precedentibus. Ibi in pena non autem exigitur vtrū qꝫ niſi quatenus plus ſit in altero. vi ſupra. e. l. p̄dia. Rai. Ibi conueniri poſſe ex mpulatu actione ratione partis non tradite ad integram penam. ſecus in iudicijs vbi ſi ſut ꝓ parte remittitur pro parte pena. vt ſupra ſi quis cautio. l. ſi ſeruum pluriuꝫ §. primo. ⁊ dic vt ibi. ibi precij ante traditionem ſoluti tāquam inter eſſe. ⁊ ſic non obſtai. sͣ. e.. ex empio. in principio. ⁊. l. iul.§. ex vendito. ¶ In glo vltima ab iniquo eſt vſura. ⁊ ita hic totum precium ⁊ vſura eius venit vt intereſſe rei non tradite. Iaco. butri. ⁊ Rai. ¶ Ibi fines. id eſt terminos ſi queris Itiū S an venditor ieneatur inſtrumēta rei vē dite emptori tradere dic aliquando intereſt venditoris habere inſtrumentum penes ſe. vt quia de euictō ne tenetur. vel vendit ſolum partem rei tunc ſufficit ſi exhibeat nō autem tradere debei. C. de fideiuſſoribus l. inſtrumenta cum ſua glo. ⁊ ibi dixi. ⁊. C. de eden. l. fi. aut non intereſt venditoris habere penes ſe. vt quia de euictione non tenetur. ⁊ vendit totum ius ꝙ iure habebat. ⁊ tunc tenetur non ſolū exhibere ſed tradere vt hic. ⁊. jͣ. e. i. creditor. ⁊ vide quod nota. per Azo. in ſumma ad exhiben. §. item emptor. vt ſupra de pigno. actio. l. finali. ⁊ in Speculo de in ſtrumentorum edictione.§. nunc vero. verſi. ſed queritur an heres ⁊ per Rofre. de act̉. ex teſtamēto. verſi. item queritur. ¶ Item allegatur hec lex quod ſi aliquis eſt meus fictualis vel emphiteo ta. ⁊ peto ꝙ deſignet mihi poſſeſſiones pro quibus preſtat afictū quod hoc facere teneatur. ⁊ pro hoc dicta. l. vltima de pigno. act. in auct̄. de manda. princi.§. coges. ⁊. C. de fide inſtrumentorum. l. plures apochis. ⁊. C. de dona. l. ſi quis argen.§. primo. ⁊ ſi hoc fa cere recuſat preſumitur quod fictuꝫ preſtet pro omnibus bonis ſu is. argū. infra de acceptila. l. pluribus de tutelis. l. qui habet.§. finali. de ieſta. lute. l. ſi quis ita. ⁊ de cenſibus. l. forma. ⁊ de hoc vide ii. ſpeculo de locato.§. nunc aliqua. lviiij. queritur. ⁊ verſi. ſequentibus. ⁊ ver. lxxvi. queritur ⁊ in queſtionibus Py. cxviiij. queſtiōe que incipit. Ruſticus quidam. ⁊ ideꝫ videt̉ in vaſallo quod tenea tur demōſtrare res feudales vt no. per Hoſti. in ſūma de feudis §. quibus modis. ver. quid ſi vaſallus. ⁊ de hoc dixi. C. de pactis l. ſi certis annis. ver. item queritur quidam ſoluit. ¶ Eoi le Ui per colluſionem. gu. drobus modis poſſit legi. ⁊ tertio hoc modo venditoruolens carius vendere ſuppoſuit īmaginariū colonum qui ꝓ aliquo tꝑe ꝓmiſſit mercedem ſatis maiorem ꝙͣ valeret cōmuniter ⁊ ex hoc emptor deceptus carius emit. ibi tenet̉ emptori. ¶ Ibi poſt moram emptoris. ibi ſoluPrecli ſorte. ſa venduoriabi non poſſunt aliquo iure ibi officio acceſſorio ꝙ hꝫ matrē equitatꝭ de ānuis le. l. quintus. ⁊ notatur per Dy. inſti. de act̉. in prin. ¶ Ibi legis ſpecialis vel cō Ona fides. munis vi. sͣ. de rei venl. ēpior. Ibi obijciat ſed vēditori dat̉ replicatio per quam cō ſequitur quod ſequit̉. ⁊ hoc ẜm litꝭ petenti que eſt ve ra. ¶ Et inducit Mar. ſili. hanc. l. ꝙ ſi bānitus ex forma ſtatuti non valens cōirahere ad ſuam vtilitatem vendat rem ſuam cum non poſſet precium petere non ienetur ad rem tradendam ⁊ ſi ira didit eam repeteret. per cōditionem ſine cauſa cum fuerit exempiꝰ de banno. Mar. ſili. ¶ Ibi petitor.i. venditor qui eſt petitor nunc recuperet ac ſi non vendidiſſet nec iradidiſſet. vel aliter amliteret i. perderet niſi daremus ei repetitionem amitteret quidem vipote venditori qui nunc petit eam rem petitor.i. emptor quondam petitor. ⁊ ẜm hanc lecturam habet locum prima pars glo. ¶ In gl. vel ius iniquum impetrauit. nec ob. huic lecture. l. quotiens. C. de precibus impe. offe. quia hic ẜm illam quia hic imperator conceſſit dilatoriam. vel ſi dicas ꝙ ꝑempioriam dic quod dixit non obilla. l. vt eo. ti. l. reſcripta. in eadem gl. in fi. hoc exemplum puto ve rius ea ratione quia exceptio iuris iniqui impetrati. Item bāni eēt cōmunis ad omnē petitionē. ⁊ ideo cōiter omnibꝰ petentibꝰ obſta ret tā īre qͣꝫ in precio. Ia. butrig. ¶ Ubi mora ſi I per emptorem. nul cōmunitur ī duobus melior eſt conditio cōuenti. ſi ex oratione vl tima nocet. hoc dicit. ⁊ diuide in duas partes. In pri ma fuit mora ꝑ vtrūqꝫ cōmiſſa vſqꝫ ibi. ꝙ ſi fundum. ibi fuit cō miſſa ex ordine ſeu ſucceſſiue. ibi mora fuiſſei ſimul ſi diuerſis tēporibus vltima nocet vt in verſi. ꝙ ſi fundum. ibi dixi. nec ob. jͣ. de act̉. ⁊ ob. l. traiectitie.§. de illo. ⁊. C. de ꝯirahen. ⁊ cō. ſtip. l. magnā. quia ibi in debitore quem dies cōſtituit in mora. hic in creditore in quo requiritur interpellatio. nec ob. l. tais.§. intra de fideicō. liber. vt ibi dixi. vel ſolue prima contraria ꝙ ibi adijcitur dies ⁊ pena. hic dies ſed non pena vt notatur plene. per Dy. infra de verbo. ob liga. l. ſi inſulam. ¶ Ibi a cōductore ſaltus.i. con Reditor ira ie ſcu ville. vi. j. de leg. ij. l. cuꝫ quereretur.§. vlti. ⁊ de acquir. poſſ. l. iij.§. ſalius. ⁊ in alphabeto. ⁊ dic ꝙ iſte conduxit ſaltum ⁊ certū quid fiſco dedit vt poſſei de illo ſaltu tributum exigere ⁊ dicit̉ publica nus. vt. jͣ. de publicanis. l. i.§. i. Ibi a vēditore primo quia ea penes ſe depoſita habebat. ¶ Siue res ſit tradita ſiue quaſi debetur Predium auictio ſiue euincaiur iure dominij ſiue iure ſpothece. hoc dicit. In glo. ſcilicet actione in fi. vel dic ꝙ intereſt mariti ratione medij temporis cum poſſit auocari per ipothecariam vt in prima parie glo. vel dic ꝙ poteſt marito culpa imputari vt. jͣ. de iur̄ do. l. ſi extraneus. Ia. bu. ¶ Ibi vt ſalariuꝫ. iſta ſunt Inter vendito rem. veība pacilibi cederei. ron autem dixit venditor ſe preſtaturum. ibi extraordinarios.i. extra an tiquā ſolēnitatem vi. C. de formulis. l.i. ⁊. ij. ⁊ sͣ. de nego. ge. l. acrio ẜm Odo. ¶ Sed nunquid hoc ſalarium tranſit ad heredem. vide. C. de ānonis ciuilibus. l. i. li. xi. Ray. Ante domum ibi piram cōſtituit quoddā munimētum erat ad defendendum domuꝫ ab impetu maris. Alij habent in littera pilam ⁊ iunc expone vino. sͣ. ad. l. acquil. Item mella in prin.

De acilo crupt. ¶ Ibi locata ē per quēI mercedem. cīqꝫ ⁊ in hoc errauit labeo. lꝫ glo. aliter dicat. Ray. Ego ſto cuin glo. ma xime quia paulus quaſi vbiqꝫ inſidiatur labeoni. ibi vuo. alij habent in littera tuo. ibi id accedei.ſ. cautum. ibi inſule cō ductor ſcilicet primus. ¶ Ibi minime.i. non eſt veruꝫ Si cum fundum. quod ſupradicium eſt eo caſuq ſequit̉ ſi modo ⁊c̄. ibi trāſit qꝛ tunc vr̄ ſcpulchrū tacite excepiū. nec ob. sͣ. fa. her. l. fundus mihi vt ibi no. ¶ Verbis ꝯͣctus ſtat̉ niſi Si habitatoribus. qnet de meme cōſtetibiba bitantibꝰ ēt gratis. ibi paulus corrigens labeonem. ibi habitatores gratis. ibi ꝓhibebit empior in glo. fi. Ibi idem ꝙ in habitaloribꝰ cum mercede. ar. jͣ. de do. l. ariſto.§. fi. in eadē glo. in fi. dic gratis ita ꝙ illi non ienear. ar. jͣ. de precario. l. i. ⁊. l. cū p̄cario. ⁊ dic ẜꝫ Ia. bū. ꝙ dictio aut ponitur ꝓ et. ⁊ determinat verbum habitatoribꝰ vt adiecto ducentes referat̉. Et nota quatiuor genera ꝑſonarum ſhabitantes ex cōducto cum mercede. Item habitantes gratis puta ex donatione ex qua non preſtat̉ euictio. Item habitantes pͥcario habitantes gratis excipi debēt nominatiꝫ vel ſpecialiter nō gratis excipi poſſunt generaliter. Iac. pu. ¶ Ubi poſt venditionē ⁊ anI ſeruus. eitadiuionē venduorſeruo ven dito imꝑauit inſolita ex quo ſeruus leſus eſt tenetur ip̄e venditor. Si vero ſolita non tenetur ẜm quoſdā ſed virūqꝫ falſum eſt. hoc dicit. Ia. bu. ¶ Ibi fecit ante traditionem. ibi imꝑaturus eras ſubaudi nō tenearis inquid labeo. Aut dictum eſt accedere dolia vt ſpecies. ⁊ dā Si dolis iur qualia ſunt aui dictum eſt accedere dolia ī certis de certis. ⁊ dantur integra. hoc dicit. ⁊ vide ſupra. e. l. ſi ven ditor hominis. ⁊ de contrahen. emptio. l. comprehenſum. ibi fundo vendito. ibi dabit venditor octuaginta dūtaxat. ibi integra det non obſt. de lega. primo. l. qui duos. vt ibi notatur in glo. ſecūda. Ibi nota. non. Uel dic quod ibi erant in foſſa. Ibi non ſecūduꝫ Odofie. ¶ Difficultas non impedit. ⁊ I ſeruus. e que eſt apud beſtes eſt cōmertium propter poſtlimini. hoc dicit. ⁊ dic ſi ſctu contra alicuius liberi hominis. ⁊ hoc iollit contrari um. Ibi ſit fuga. ⁊ ſic non obſtat ſupra de contrahēda emptio. l. ſi tes.s. ſi quis amico. ſecūdum Iaco. de ra. in fine recuperalus ab hoſtibus. quia ſpes videiur vendita. argu. de contiahen. emptio. l. nec empior̄. ⁊ hoc verum ſi empior ſciebat ſeruum ab hoſtibꝰ ca pium. nam venditor expectare debet donec poffei preſtare. ⁊ ideꝫ in ſtipu. Si enim ignorabat emptor quare expectare iencatur. non video. vi infra de verborum obligationibus. l. continuus.§. illud. Franciſ. ¶ Explicit lectura domini Aiberici de Roſate. ſuꝑ ſccūda ꝑte ff. vet̓. Impreſſa Papie. Opera impēſis domini Ioānis de lignano Mediolanēſi. Sub anno a natiuitate domini. M.cccc. lxxxxix. dic. xviij. Marcij. Regiſtrum huius operis. abc d equaterni. f g hik li mno ꝑ qr terni. s t duerni. v x y 3 ⁊ terui. ꝯͣ quaternus. ¶ Ne in penam nō paruam imprudenter incurras o bibliopolla. audiſſime ſcias obtēiū eē ab Illuſtriſſimo ⁊ ſapiētiſſimo Mli principe reſcriptū ne lectura domini Albe. de rōſa. de ꝑgamo ſuꝑ ſecūda. ff. vetꝭ. ad decimū vſqꝫ annū aut imprimi poſſint. aut alibi impreſſa importari venalia in eius diſtrictum. ſub pena indignatio nis ceſaree. ⁊ eris in eo contēta. Itaqꝫ ne ignarus erres te admonitum eſſe voluit. Io. lignanus.