IOHANNIS TORTELLII ARRETINI COMMENTARIORVM GRAMMATICORVM DE ORTHOGRAPHIA DICTIONVM E GRAECIS TRACTARVM PROOEMIVM INCIPIT AD SANCTISSIMIVM PATREM NICOLAVM QVINTVM PONTIFICEM MAXIMVM. OEPERAM OLIM BEATISSIME PATER NICO lae. v. ſumme pontifex commentaria quædam grammatica condere: quibus omnem litterariam antiquitatem& othographiæ rationem cum opportunis hiſtoriis pro poetarū declaratione connectere conabar: profuturus ſane ꝓ mea uirili ſtudioſis linguæ latinæ. īterim ab aliis ſtudiis negociiſqꝫ familiaribus intercæptus illa prorſus relinquere: atqꝫ lōgo tempore abiicere uiſus ſum. Sed nuper cū apud Alatrium campaniæ oppidum ex aeris romani moleſtia ſeceſſiſſem: ea abſoluere quorundam amicorum rogatu co natus ſum: ac ſic quoqꝫ ad calcem uix uſqꝫ perduxi opus magnū uarium& diffuſum: atqꝫ illud tuæ ſanctitati a qua uelut fonte omnia mea bona fluxerunt: dedecare conſtui. non quidem ut inſtitutionibus grammaticis poetarumqꝫ hiſtoriunculis tua beatitudo indigeat: qui cæteros in doctrinis omnibus etiam minutis ex ſumma ingenii memoriæqꝫ fœlicitate præcellis: Sꝫ ut in tua illa bibliotheca: quā omniū quæ fuerunt præſtantiſſimam comparas aliquo pa cto collocare poſſis. Nam licet ex magnificentia animi tui: qui non niſi clariſſima in litteris ædificiiſqꝫ:& rebus cæteris aggredieris: uiros utriuſqꝫ linguæ eruditiſſimos ex omnibus fere terris ueluti ad uirtutis quoddam aſylum conuocaueris: quos ut ſuum poſſint excolere ingenium: laudemqꝫ ſibi parare:& aliquid conficere: quod poſteritati prodeſſe poſſit maximis præmiis affeceris. non tamen deterrebor:& ego aliquid pro mea paruitate tuæ bibliothecæ offerre. Quam tametſi ex clariſſimis altiſſimarum doctrinarum auctoribus fulcire cupis: quia tamen& minores aliquando facultates neceſſariæ ſunt: non dedignaberis pro tua ſapiētia: etiam minorum facultatum libros inſerere. Video enim quantis impenſis& ſumptibus quantaqꝫ diligē tia græca oratorum uolumina: hiſtoricorum& philoſophorum atqꝫ ſummorum theologorum in latinā linguam traduci procuras. Video quantam adhibes curam in antiquorum noſtrorum operibus exquirendis: quæ deperdita credebantur. Ita ut nōnullos ad diuerſas extremaſqꝫ mundi partes pro re hac: multis cū difficultatibus& impenſis deſtinaueris. Quæ cum magnis in rebus effeceris non pigebit etiam minorū facultatum libros in ipſa tua hibliotheca reponere:& maxime illos: quide grammaticæ facultate loquuntur. Quæ auctore Quintiliano: niſi oratoris futuri fundamenta fideliter iacerit: quicquid ſuper ſtruxerit corruet. Et niſi æquo longior eſſem: complura poſſem in medium exempla afferre: quibus facile cognoſceret̉: quot ex huiuſmodi artis negligentia in poetis oratoribus& hiſtoricis quotidie errores inſurgunt: quot in iure ciuili: medicinaqꝫ arte:& cæteris facultatibus interpratatiōes ineptiſſimæ ſingulis afferuntur diebus: quot obſcuriſſima ex cuius ignoratōe ſæpiſſime uidentur: quæ alias lucida& perſpicua ītelligi potuiſſent. Vnde nemo unqͣꝫ inter doctos cōnumerari potuit qui non magna huic diſciplinæ curam impenderit. Et ut eiuſdem artis profeſſores: qui in ea pracelluerunt: leuiter tranſeamus. Fuerunt ſane inter ipſos grāmaticos uiri doctiſſimi: ut Iginus multi nominis romæ grāmaticus: Didimus quem Macrobius omnibus grammati cis quiqꝫ ſint aut fuerint: magna audacia praponere non dubitauit: Antonius Empho: cuius ſcholam Cice ro poſt labores fori frequentabat: Nigidius figulus: quē Gellius arbitratur iuxta. M. Varronem omniū doctiſſimū: Valerius Probus ſua ætate ſciētia præſtantiſſimꝰ: Cornutus. Anneus: Caſſellius: Terentius: Scaurus: temporibus Hadriani: de quibus& Gellius ipſe mentionem fecit. Fidus etiam optatus tempore eiuſdē Gelli multi nominis grammaticus fuit. Prætereo etiam minus antiquos: ut Donatum: Seruium: Diomedē: Priſcianum: Victorinū: uiros non minus rhetores& philoſophos: qͣꝫ grammaticos. Sed hos uelut eius artis profeſſores facile tranſeo:& ad alios uenio. Quid non etiam Fauorinus temporibus Gellii philoſophus cla rus de grāmatica Gellio referēte multa eruditiōe ſæpe diſſerebat. Nō ne etiā longe ante eū Ariſtoteles omnium philoſophorum princeps: Theodoteſqꝫ ut teſtis eſt Quintilianus:& ſtoicorum ſecta: ut Priſcianus ip̄e oſtēdit: de hac facultate acri cura& diligētia plura ſcripſere. Porphiriꝰ etiā eximiꝰ phūs ī Homeꝝ cōmētaria edidit: quæ uſqꝫ in hæc tꝑa durant:& in quibus nō ſolum altiſſimū poetæ ſenſum:& uocabula quæqꝫ explanat: ſed& minutiſſimas grammaticæ quæſtiones abſoluit. At hi ut dices græci fuerunt philoſophi: fateor id quidem: ſed non minus noſtri& philoſophi& oratores ſummiqꝫ duces facultatem hāc neceſſariam iudicauere:& de ea acri cura& diligentia: aut diſſeruerunt: aut ſcripta poſteris ſumma cum laude reliquerunt. A 2 Et Ciceronem inſpiciamus primuꝫ qui linguæ noſtre abſqꝫ alicuius dubitatione princeps fuit. Quod idem artis huius ut dixit Quintilianus diligentiſſimus fuerit:& in filio ut ex epiſtolis apparet recte loquendi hoc eſt& ſcribendi aſper quoqꝫ exactor& corrector extiterit. Aut uim. C. Cæſaris editi frægerunt de analogia libri. Aut ideo minus Meſſalla nitidus: quia quoſdam totos libellos non uerbis modo ſingulis: ſed etiā litteris dedit. Quid etiam de Marco Varrone dicemus. An admirandæ ſuæ doctrinæ derogauit quod minutiſſimas quæſtiones in hac arte magno uolumine contractauit: Quid de. C. Baſſo duce nobiliſſimo:& ſci entia præſtantiſſimo: niſi laudes dicere poſſumus:& tamen plures libros de origine uocabulorum: teſte Gellio& alijs nonnullis multa cum gloria ſcripſit. Non ne etiam Plinius ſua ætate doctiſſimus in naturali hiſtoria de grammatica libros ſcripſiſſe gloriatur. Cuius dicta Priſcianus nonnunqͣꝫ inducit:& nos illorum fragmenta quædam precioſiſſima cōperimus. Quod ſi tot tantiqꝫ auctores de hac materia ſcripſerunt. In qua tu illis dūtaxat cognitione es cōparandus: non dedignaberis meū tibi de grammatica opus inſcribi: nec poterunt ulli tuam excellentiā uerbis maliuolis lædere: ſi grāmaticæ libros colueris:& de illis æſti mationem non paruam feceris: atqꝫ in tua bibliotheca locandos illos curaueris. Nam Grāmatica ipſa Quin tiliano teſte neceſſaria eſt pueris: iucunda ſenibus: dulcis ſecretorū comes:& quæ uel ſola plus habet operis qͣꝫ oſtentationis. Itaqꝫ primū de litterarū inuentione: numeroqꝫ& figura: ac nomine pertractabimus. Deinde cuiuſqꝫ noſtræ litteræ per ordinem poteſtatē:& in alias litteras tam in dictionibus græcis ad nos pertinētibus: qͣꝫ latinis cōmutationes explicabimus. Poſt hæc uero de ordinatione litterarū inuicem tam uocalium: qͣꝫ conſonantiū:& tam in eadem ſyllaba qͣꝫ diuerſa: dicemus. Vtimo particulariū dictionum orthographiā ſuis litteris ordinabimꝰ:& qͣꝫbreuiſſime dabitur ea narrabūt̉: quæ ad earūdē declarationē facere putabimꝰ A ccepimuſqꝫ hæc primū ex fragmentis decem libroꝝ Papyriani: quos de orthographia ſcripſit. Ex quattuor libris Plini de arte grammatica. Ex unico libro Rhemii grāmatici de poteſtate litterarum. Ex unico Grylli de accentibus ad Virgilium: cuius parua fragmenta comperimus. Ex Capro. ex Diomede de octo partibus orationis. Ex Probo doctiſſimo grammatico. Ex Quintiliano uiro ſummo. Ex Varrone de lingua latina. Ex Aulo Gellio. Ex donato: Seruio: Priſciano: Victorino: Sergio: ex pluribus alijs latinis grāmaticis: græciſqꝫ minoris auctoritatis cum antiquorum grammaticorū libros amiſerint. Repperi tamen Herodiani fragmēta quædam de orthographia:& eiuſdem libros integros quattuor de conſtructione. Ex gloſulis etiā Ariſtar chi ſuper Homerū& Heſiodum. Quin& ex Porphyrio ſuper Homerum plura annotauimus. Quæ uero ad hiſtoriam faciunt: ex Virgilio: Ouidio: Homero: Heſiodo: Liuio: Plinio: Iuſtino: Herodoto: Thucydide Appiano: Diodoro ſiculo: multiſqꝫ alijs approbatis auctoribus& græcis& latinis: quos ſuis locis commode inducemus. I OHANNIS TORTELLIII ARRETINI COMMENTARIORVM GRAMMATICORVM DE ORTHOGRAPHIA DICTIONVM E GRAECIS TRACTARVM LIBER PRIMVS INCIPIT. De Numero& figura atqꝫ inuentione litterarum tam græcarum qͣꝫ latinarum. Ræcorum litteras: quibus ipſi nunc græci utuntur. xxiiii. eſſe conſtat: uidelicet. α. β. γ. δ. ε. ζ. η. θ. ι. κ. λ. μ. ν. ξ. ο. ϖ. ρ. σ. τ. υ. φ. χ. ψ. ω. Sed harum uetuſtiores græci: ut ex clariſſimis grammaticis accæpimus: ſolas ſexdecim habuerunt: quas ex phœnicia Cadmum adduxiſſe uolunt: uidelicet. α. β. γ. δ. ε. ι. κ. λ. μ. ν. ξ. ο. π. ρ. σ. τ. υ. Quibus ad noſtras ſic primū a Nicoſtrata matre Euandri ut ferunt reda ctis& nos ſexdecim eodem modo& eadem pene figura recæpiſſe: cū Priſcianus tum antiquiores alij celebreſqꝫ grammatici atteſtantur. Immo eaſdem illas pene cum græcis fuiſſe rettulit Plinius circa finem libri. vii. naturalis hiſtoriæ ex teſtimo nio delphicæ tabulæ antiqui æris: quæ ī palacio dicata erat Mineruæ: quas huiuſcemodi fuiſſe Rhemius grammaticus præſtantiſſimus nobis rettulit: uidelicet. a. b. c. d. e. g. i. l. i. n. o. p. r. ſ. t. u. Sed cum paulatim a græcis litteræ aliæ adinuentæ fuerint:&. xxiiii. litterarum numerum adimpleuerint: nos ſimiliter ab illis aliquas accæpimus. Quibus& in noſtro ſermone& in dictionum græcarum ſcriptura frequentiſſime utimur. Nam uocales primum uetuſtiſſimi græci quinqꝫ ut noſtri habuerunt uidelicet. α. ε. ι. ο. υ. quas ancipites omnes uel liquidas hoc eſt quæ facile modo produci modo corripi poſſunt: uti nos uocales noſtras dicimus:& illi ſimiliter tunc quoqꝫ dixerunt. Sed poſtea cum duas alias adinuenerunt uidelicet. η. ω. has fecerūt ſemper longas:& ex prioribus duas ſemper breues eſſe ſtatuerunt: uidelicet. ε.&. ο. quin& hoc quoqꝫ paruum. o. quod uero nouiter inuentum fuerat magnū uocauere. Sic enim nomina litteris pro placito imponuntur. At nos latini ex his nouiter a græcis inuentis nullam penitus ſuſcæpimus: ſed noſtras omnes: uidelicet. a. e.i. o. u. ſuo numero& nomine conſeruauimus: qͣs ſane omnes ancipites& liquidas antiquo more ſemper habuimus. Poſt id autem uidentes græcorū doctiſſimi per ablationem aſpirationis a conſonantibus quibuſdam nonnunqͣꝫ ſententiam defraudari: nouas ad inuenere figuras: quibus neceſſario aſpiratio comprehendi detineriqꝫ debeat:& ſic. θ. litteram in ſe dulci ſo no aſpirationem gerentem concæperunt: quam pro. th. qͣꝫpulcherrime ponunt: nec non&. φ. quā ſimiliter pro. ph.&. χ. quā pro. ch. iidem a troiano bello citra ſcribere cōſueuerunt. nanqꝫ illas Palamedem cōperiſſe Seruius atteſtatur. Mox alios ac præcipuū Simonidē teſte Cornelio Tacito cæteras cōperiſſe. Verū ex his tri bus ſic cōpertis latini noſtri nullā penitus ſuſcæpere: ſed ſeruata antiqua ſcriptura ipſum. t. uel. c. uel. p. cum aſpirationis nota more antiquo ſcribere uoluerunt. Sed quærit Parthenius grammaticus: idemqꝫ poſt illū Priſcianus: quare non ideo a græcis. rh. aſpiratū in aliam formam figurāqꝫ trāſlatū fuit: cū eodem modo aſpirationē ſuſcipiat. Ad quod reſpondentes dicunt: quia nec ſic aſpiratio ipſi. r. cohæret ſicut& præfatis mu tis: nec ſi ab hac littera tollat̉ ſignificationē minuit: nam quāuis ſubtracta aſpiratione dicat̉ retor uel Pyrrus non minus intellectus manet integer: non aūt ſic in aliis. Nam ſi Chremes cū aſpiratione proferes nomē pro priū deſignabis: a quo ſi aſpirationē ſubtraxeris ſignificatū mutabis: quia tunc quoqꝫ a uerbo cremo declinatum cū ſignificatiōe eius uerbi eſſe uidebit̉: ut id idem in mille aliis contingit. Rurſum græci alii& ut fert Simonides ad linguæ ſuæ ſcripturæqꝫ ornamentū. ψ. litterā ſine aſpiratione adinuenit: quæ quodammodo molliorē qͣꝫ. ps. uolubilioremqꝫ ſonum habet: ut diligentiſſimi cōſpexere grāmatici: pro qua Claudius Cæ ſar apud nos antiſigma hac figura deſcribi uoluit. χ. ita ut pro. ps. aliam ſimplicem figurā ut græci habent & nos haberemus. Sed ut in ſequentibus oſtendemus nulli auſi ſunt antiquā ſcripturaꝫ poſt Claudii imperi um cōmutare. Poſt has uero omnes. ζ.&. ξ. græci ipſi cōparerunt: quæ ſane ad decorē& ornatū propriæ linguæ plurimū contuliſſe uident̉: At uero latini noſtri præter ſexdecim antiquas litteras: quibus primitus ute bant̉.ſ. aliam ex æolico quodā digamma ut infra clare enarrabimus aſſumpſere. Poſt quā&. q. litterā inuenere: quæ tametſi præciſe eiuſdē cū. c. poteſtatis eſſe dicat̉: eā tamē noſtri auctores in illis dictionibꝰ optaſſe uiſi ſunt: in quibus pinguior quodammodo ſonus exigi uidebatur: qͣꝫ per. c. litteram præſtari potuerit. Poſt has uero nōnulli ex noſtris. k. in eadē forma qua eſt apud græcos ſuꝑuacuæ recæpere. Qua ſane Quintilianus in nulla ſcriptura noſtra utendū exiſtimat: niſi ut ait: quæ ſignificat etiā ut ſola ponat̉. nam in quibuſdā uetuſtiſſimis inſcriptionibus ſæpe ego cōſpexi. k. DECEMB. pro calendis decembris. Idemqꝫ in Liuio uetu ſtiſſimæ ſcripturæ frequenter annotaui. Nec illis ullo pacto aſſentiendū puto: qui ſequente. a. cōtendūt ſem per. k. ſcribendā eſſe in karthago kaput: cū teſte Quintiliano ſic. c. littera quæ ad omnes uocales uim ſuam cōmode præferat. p̄ter has quoqꝫ cū græci. ξ. litterā ultimo adinuenerint ꝓ noſtraꝝ dictionū magna cōmoditate illā ſub hac forma. x. a noſtris recipi debere uiſum eſt. hoc ſolum ab illis in uoce diſcrepantibus: ꝙ ubi illi eam proferentes in. i. uocalem deſinūt:& dicūt. xi. nos ecōtrario dicimus. ix. Vtimo uero. y.&. z. aſſumpſimus: ut& nobis quoqꝫ in græcis nominibus trāſcribēdis deſeruirent. Nā ut ait Quintilianus a græco ſer mone magna ex parte romanus cōuerſus eſt:& confeſſis quoqꝫ græcis uerbis utimur ubi noſtra deſunt. Sicut illi nōnunqͣꝫ a nobis mutuant̉. Sunt igit̉ figuræ litterarū quibus nos utimur uiginti duæ: de quibus omnibus ſingulatim dicemus. Nam. h. littera non eſt: ſed aſpirationis nota: ut in ſequentibus oſtendemus. De Accidentibus litterarum. Ed quærunt nōnulli quotidie cur nos ſimplici uoce uocales noſtras:& græci pluribꝰ ſyllabis quaſdam uocare uoluerunt: cū littera pars ſit minima uocis cōpoſitæ; nā quā nos ſimplici uoce. a. dicimus: illi pluribus ſyllabis alpha nomināt. Item quā nos. i. ſimplici ſono: illi iota duabus ſyllabis uo cauere; Conſonantes etiā fere omnes duabus ſyllabis illi efferunt: ut beta: gamma: delta: quas nos in eadem quæſtione manentes una ſyllaba nominamus:& quaſdā quidē in. e. uocalē terminātes: ut. be. ce. de.& ſimiles: quaſdā uero ab. e. incipiētes: ut. el. em. en. quā ſane quæſtionē facile diſſoluere poſſumus: ſi accidētia litteræ diſtinguamꝰ: quæ tria ſunt.ſ. nomē figura& poteſtas. Nomen ut apud græcos alpha beta gāma delta. Apud latinos uero. a. be. ce. de. ita ut apud illos pleræqꝫ uocales pluribus ſyllabis nominent̉: apud nos uero uocales omnes per ſe prolate nomen ſuū oſtendūt. Figura uero ea eſt forma quā in ſingulis litteris græcis.ſ. & latinis cōſpicimus: quæ apud antiquos illoꝝ& noſtros ut ſupra oſtendimus pene eadē fuit. Poteſtas aūt pronuntiatio eſt illarū quā in litterario ſermone nos& illi eodē modo utimur. Nomē igit̉ ad placitā inſtituentis rationē impoſitū fuit: quod nō ſolū unica aut duabus ſyllabis: ſed tribus pluribus ue ſi placuiſſet conſtitui poterat. Sed auctoribus latis teſte Priſciano in. viii. in his ut multis aliis breuitas& cōciſio nominis ma gis placuit. Nec id ſane nomē litteræ poteſtatē ullatenꝰ īpedire ualet: quæ in pronūtiatione litteratæ uocis oſtendit̉: quia tunc quoqꝫ nō litteræ nomine: ſed poteſtate utimur: quæ indiuiſibili quodam ipſi litteræ pro prio conſiſtit. Nam ſi balneum dicimus: aut martium laborem efferimus: non tūc. b. in. e. terminatur: nec. l. aut. m. ab ipſo. e. incipit: quia non nomine: ſed poteſtate eius litteræ utimur: ut quēadmodum in cōpacto ex elementis corpore dicimus elementū ut quid indiuiſibile ineſſe: hoc eſt quod non ut corpus in aliud elemētum diuidi poteſt:& tamen in partes quaſdā diuidi ualet:& cōpoſito nomine effert̉: ſic& in litterali uoce lit tera ip̄a ſua ui& poteſtate indiuiſibilis: hoc eſt non in aliā litterā reſolubilis profert̉: quæ tamen in ſe cōpoſi to nomine cognominari cōmode potuit: Vnde& ad elementoꝝ mūdi ſimilitudinē uocabulo etiā elementi nōnulli litteras uocauere. Et ſicut illa ſimplicia ſunt& coeuntia corpus omne perficiūt: ſic etiā hæ cōiunctæ litteralem uocem quaſi corpus aliquod cōponunt: ſed diuerſa eloquendi ratione apud græcos& noſtros. Nam cū apud eos teſte Quintiliano libro. xii. de inſtitutione oratoria: nullæ litteræ dulcius ſpirēt qͣꝫ. y.&. z. altera uocalis: altera cōſonans: quas ut diximus mutuari ſolemus: quotiēs illorū nominibus utimur. neſcio ut idem inquit auctor quomodo hilarior in earū ſcriptura ꝓtinus renidet oratio: ut in zephyris: zophyriſqꝫ quæ ſi noſtris litteris ſcribant̉: hoc eſt his quæ loco ipſius z. apponere cōſueuerant:& cū ipſo.i. noſtro ſurdum quiddam& barbarū efficient ſonum. Sed uelut in locū earū ſuccedūt apud nos aliæ triſtes& horridæ quibus græcia caret: ut. f. quoqꝫ: quæ eſt ſexta noſtrarū pene nō humana uoce: uel omnino nō uoce potiꝰ inter diſcrimina dentiū eodē teſte efflatur: quæ etiā cū nō uocalē proximā accæpit: quaſſa quodāmodo: utiqꝫ quotiēs aliquā cōſonātiū frangit: ut ī hoc ip̄o frāgit multo ſit horridior. Alia eſt æolica littera ꝓ qͣ primū ip̄ꝫ f. accæpamꝰ. Deinde ut late uidebimꝰ ad aliā poteſtatē. f. redacta. u. cōſonātē illiꝰ loco ſurrogauimꝰ:& nouā illius poſtea formā a Claudio cōpertā: etiā ſi repudiauimus ut infra late uidebimꝰ: uis tamē nos ip̄a perſequi tur:& ineptū quid reſpectu ſoni quod apud illos ex digāma reſultabat: efflare uidet̉ ut ſeruus ceruus& ſimilia. Alia quæ eſt. q. duras& illa eodē teſtante ſyllabas facit: quæ ad cōiungendas demū ſubiectas ſibi uocales eſt utilis: alias ſuꝑuacua: ut equos quare quoniā: cū etiā ipſæ hæ uocales duæ efficiāt ſonū: qualis apud græcos nullus eſt. Ideoqꝫ ſcribi eorū litteris nō poteſt. Et nos primā illam uim uocalis amittere in ſequetibꝰ oſtendemus. Quid ꝙ pleraqꝫ eodē referente auctore nos. m. quaſi mugiente littera cludimus: qua nullum græce uerbū cadit. At illi. n. iucundā& in fine præcipue quaſi tinnientē illius loco ponunt: quæ eſt apud nos rariſſima in clauſulis. Quid ꝙ ſyllabæ noſtræ. b. litteram&. d. innittunt̉: adeo aſpere ut pleriqꝫ nō antiquiſſi morū quidē: ſed tamen ueterū mollire tentauerunt: nō ſolum auerſa pro abuerſa dicendo: ſed in præpoſitione. b. litteræ abſonā& ipſam. f. ſubiiciendo: de quibus omnibus in ſequētibus latiſſime diſputabimus:& incipientes ab. a. uim ac poteſtatē cuiuſqꝫ: mutationeſqꝫ& alias per ordinem ſubnectemus. DE Vi ac poteſtate. a. litteræ:& cōmutatione in alias uocales. Gitur apud antiquos noſtros ⁊ græcos eiuſdem prorſus figuræ fuit:& poteſtatis ſemper remanſit. Eſtqꝫ tam apud illos: qͣꝫ apud noſtros anceps quidem& liquida: hoc eſt quæ facile modo produci: modo corripi poteſt. Sed cū. e. græcis in ſcripturā noſtrā tranſferimus illam fere ſemꝑ ſua figura& nomine ac poteſtate cōſeruamꝰ. Nōnunqͣꝫ uero cōmutamꝰ ī. o. ut μάρμαρον marmor κάρυλος corilꝰ. Ali quando in. i. ut κάναστρον caniſtrū. nonnunqͣꝫ in. æ. diphthongū ut ἀσκλήπιοσ Aeſculapius. In quo ſequimur æoles. Illi quidem νύμφαισ pro νῦμφας: φαίςιν pro φασίν ſcribebant. Sæpe etiam auctoribus Papyriano. Proboqꝫ& Priſciano mutatur. a. per deriuationes in uocales alias: ut in. e. modo productā: modo correptā. Productā ꝗdē: ut halitꝰ hanelitꝰ: facio feci: ago ægi: iacio iæci: frāgo frægi: capio cæpi: quod cū æ. diphthongo ſcribit̉. Correptā uero: ut tango tetigi: cado cecidi: parco peperci: fallo fefelli. Similiter per cōpoſitionem. a. producta in. e. productā cōuertit̉: ut armatus inermis: arceo coherceo. In. i. modo cōſimili ut amicus inimicus. Vnde etiam pleraque nomina quæ cum uerbis ſiue participiis componuntur: mutant a. extremam ſyllabam nominatiui in. i. correptam: ut arma armipotens: ſtella ſtelliger: cauſa cauſidicus: tuba tubicen: tiba tibiicen: cū duabus. ii. breuibus: ſed apud pleroſqꝫ per ſynæreſym in unam. i. longā cōmutant̉:& dicitur tibicen: quod in alia huiuſcemodi compoſitione non reperitur. De B Littera. Quoqꝫ littera muta eſt: hoc eſt quæ nō in ſonū ſuū: ſed in ſonū. e. litteræ terminat̉: hanc græci beta no minant: Geritqꝫ uirtutē& poteſtatē mediā inter. p.&. ph. Vnde nec penitus caret aſpiratione: nec plene eam poſſidet. Quare nos ob litterarū affinitatē dictiones græcas traducentes: nōnunqͣꝫ. p.&. ph. in illam cōuertimus: Vt cū apud nos πῦξος: ſcilicet cū. p. in prima ſcribat̉: apud nos buxus cū. b. ſcribitur. Similiter αψυρτος: cū littera. ψ. pro qua nos. ps. ponere cōſueuimus: ab auctoribus noſtris abſyrtus cum. b. traduci tur. Item quod illi cū littera aſpirata αμφω: nos cum. b. hoc eſt ambo tranſcribimus. At ecōtrario ſimiliter quod illi cū. b. ſcribunt: nos ſæpe cū. ph. aſpirato traducimus: ut θριαμβοσ triumphus: de quo in propria dictione uidebimus. Quādoqꝫ uero&. p. exile pro. ph. aſpirato traducimus: ut quod ab illis φοινικειος cum principali aſpirata ſcribitur: a nobis puniceus cū exili. p. tranſfertur. Itē πορφυρεον purpureū. Quin & contra ubi illi. p. exile ponunt: nos ſepiſſime aſpiratum traducimus: ut quod illi δηιπ᾿υλη nos deiphyle: quod illi λάπιθαι nos laphithæ: quod illi υψιπυλη nos hypſiphyle cum. ph. aſpirato ſcribere conſueuimus. Sed hæc& ſimilia etiam nonnulli ex noſtris cum. p. abſqꝫ aſpiratione ſcribunt: quod indifferenter in illis poſſe fieri compertum eſt. Itaqꝫ cum maiores noſtri ut infra late oſtendemus. f. quod digamma æolicum erat: in dictionibus noſtris primū pro eo quod nunc. u. conſonantē ponimus. poſtea pro. ph. aſpirato in lati nis dumtaxat dictionibus aſſumpſerint obſeruatum a quibuſdam uetuſtiſſimis referente Plinio fuit: ut pro littera. f. ob cognationē quam cum. ph. habere uidebatur. ipſum. b. ob litteræ uicinitatem tranſcriberent: & bruges cum. b. teſte Quintiliano in primo inſtitutionū pro eo quod eſt fruges ſcriberent& pronunciarēt Quin& Byrrhus pro Pyrrhus hoc eſt ruffus dicerent: Belena pro Helena: quin& ex græco quod ē βασκα νον noſtri faſcinum traduxerūt: Vt teſtis eſt Cloatius Verus in libris quos inſcripſit uerborum ē græcis tractorum: quēadmodū rettulit Gellius libro. xvi. noctium atticarū:& faſcinare eſſe quaſi baſcinare. Sane cum æoles ſpiritus aſperitatē effugientes ubiqꝫ loco aſpirationis ipſum digamma æolicum. f. ponerent: contigit etiā ut in dictionibus incipiētibꝰ ab. r. quæ ſemper ſolent aſpirari: nō cū. f. digamma poſt. r. ſed cū. b. loco digammi ante. r. ſcriberēt. Cuius ratio in promptu eſt: quia cum digāma nō niſi cū uocali& in principio ſyllabæ poni poſſit: ut ſimili modo noſtrum. u. conſonans: quod loco illius accæpimus: ſequitur manifeſte ꝙ nō etiam poſt. r. in eadem ſyllaba poni poterat. Qua de re ob litterarum uicinitatem tranſferentes æoles tunc quoqꝫ digamma in. b. praponebant ipſi. r. ac dicebāt βρήτωρ pro rhetor: βρόδος pro rhodos:& nō ρϝή τορ nec ρϝόδοσ ſcribere poterant. At in aliis dictionibus non incipientibus ab. r. ſed a uocalibus ſemper loco aſpirationis digamma ip̄m apponebant. Vnde teſte Quintiliano ex noſtris nōnulli& fordeum& fædꝰ cum.ſ. pro hordeū& hædus ſcribebant. Verum ut Papyrianus refert libro. ii. de orthographia. conſueuerunt antiqui noſtri. af. cum digamma. f. pro ab cum littera. b. deſcribere. Sed cum poſtea ipſum. u. conſonās loco digammi accæperint: quia in fine ſyllabæ ſtare non poterat: loco eius ipſam. b. litterā poſuerunt. Idēqꝫ poſtea in nōnullis obſeruare placuit: ita ut etiam ubi. u. conſonans ſtare potuiſſet digamma acciperent:& ubi ſibilum dicimus: ſifilum priores cum digamma teſte Nonio Marcellio de doctorū indagine deſcribebant. Similiter cum non poſſit. u. conſonans ante conſonantē in eadem ſyllaba poni mutatum fuit nōnūqͣꝫ teſte Priſciano etiā ipſum. u. conſonans in. b. ut cælebs quaſi cæleſtem uitam ducēs. Quid ꝙ. b. ipſum in. u. uocalem euphoniæ uel differentiæ cauſa tranſire dicitur: ut aufero pro abfero: ne ſi cum duplicato. ff. ſcribatur affero: ex ad& fero compoſitum credatur. Vnde& in præterito reaſſumit. b.& facit abſtuli. Aufugio pro abfugio ut in ſequentibus latius uidebimus. Verum ſequente. f. ſolet etiam. b. in ipſum. f. trāſire: ut officio: ſufficio: ſuffio. Item ſequente. c. tranſit: ut occurro ſuccurro. ſimiliter in. g. ut ſuggero. in. m. ut ſummitto. etiam aliquando. m. non ſequente: ut globus glomus. in. p. ut nubo nupſi: ſcribo ſcripſi. Nam qͣꝫuis analogia per. b. etiam in præterito cogit ſcribere: euphonia tamen Plinio auctore ſuperat: quæ etiā nuptā nō nubtam& ſcriptum non ſcribtum per. p.& non per. b. dicere& ſcribere compellit. Vnde teſte Priſciano in. ix. b. ante. s. uel ante. t. in principio ſyllabæ: hoc eſt& in eadem ſyllaba inueniri non poteſt: quēadmodū &. p. poſſe dicimus: ut ipſe: aptus. Nanqꝫ obtineo: abſonus: abſtinens& ſimilia: non in principio eiuſdē ſyllabæ habent cōiunctas. b.&. s. uel. b.&. t. cū præpoſitio ab uel abs a ſyllaba ſequentis dictionis ſeparent̉. At in nubo uel ſcribo cum. b. ſequentis ſit ſyllabæ neceſſario in. p. commutari debet:& eorum participia ut nu ptus ſcriptus atqꝫ ex his deriuata nomina: ut ſcriptor& nuptiæ: quā ſane euphoniam græci obſeruātiſſime ſeruauerunt: ut λείβω: quod in præterito actiui. b. in. p. ante.s: cōmutat& λέλειψα facit. Similiter ſequē te. t. ut in præterito paſſiui λέλειπται. Trāſit etiam. b. in. r. ut ſurripio arripio: in. s. ut iubeo iuſſi. At ſubſequor cum. b. ſcribitur: ut compoſitio ipſa cōprobat: quæ eſt ex ſub& ſequor. Suſpicor uero& ſuſpicio quin& ſuſcipio: ſuſtuli non ſcribuntur cum. b. nec duplicant. s. quia teſte Probo a ſuſum uel ſurſum aduer bio ſunt cōpoſita. nec poteſt duplicari cōſonās alia ſubſequēte cōſonāte: niſi ſit muta ante liꝗdā ut ſupplex. DE Littera. C. Littera muta eſt:& exilis omnino ſeu leuis: quia nihil prorſus aſpirationis in ſe continet: mutaturqꝫ in uariationibus temporum: ut paulo poſt uidebimus: quin& ante. n. ſequente uocali in eadem ſyllaba ponitur: ut Praxiteleſqꝫ chidi rurſus te marmore ſignet Pulchra uenus: quæ ſit nobilis ipſa cnidos: ut latius in ſequentibus oſtendemus. profertur tamen ſub uoce ipſius. g. ob cognationem litterarū quēadmodū uidebimus: quū de illa tractabimus. Vt& modo conſimili Cneus:& Caius cum. c. ſcribi debent: quæ teſte Ser uio in uoce ipſius. g. proferre habemus: quarum prima cum. c. ſequente.n. tantūmodo conſueuit: uidelicet Cn. Secunda uero teſte Quintiliano ſola. c. littera ſignatur: quæ ut ait inuerſa mulierem declarat: quia tam Caias eſſe uocatas qͣꝫ Caios ex nuptialibus ſacris apparet. Sane hanc ſcripturam in antiquis ſepulchrrs nos ſæpe conſpeximus: ut de Caio primum ſcriptum comperimus. C. MARIVS. C. F. COS. VII. PR. PL. Item de Caia. SEX. ROSCIVS. CL. AEROS. SBI. ET. LVCERIAE. CONLIBERTAE. SVAE. FECIT. Item in alio in lo. V. ABVRIAE. C. ET. C. L. FELICVLAE. F.& reliqua. Quod aliquando non obſeruatum fuiſſe& Caiam: ut Caium. c. littera ſignari comperimus: ut alio in loco. C. ENNIAE. P. RVBRIVS. CELER. VXORI. CAR. PIENTISSIMAE. CVM QVA. VIX. AN. XXXXIII. MENS. VIII. SINE Q VERELA. B. M. P. OPTO VALEAS. Q VI LEGIS. Vnde ut ſæpiſſime conſpicimus conſul cum. e. ſequente o.&. s. ſignabatur: hoc eſt duabus ſequentibus litteris:& abſqꝫ. n. uidelicet. Cos. ita ut ſi.n. interpoſitum fuiſſet: conſules in plurali notarentur uidelicet. CONS. ſed hæc Hactenus. ſane tranſit. c. per compoſitiones & deriuationes in alias conſonantes. In. g. ut quadringenti pro quadrincenti:& reliqua: quæ a centum cum n. ante. c. ſimili modo componuntur: adeo ꝙ ubi deeſt. n. ipſum. c. integrum ſemper maneat: ut ducenti: tre centi: ſecenti. i. ſexcenti: licet ſelibra ſit ſingula libra cum dimidia: ut in dictione talentum uidebimus. In. x. ut dico dixi duco duxi noceo noxa noxius. in. s. ut parco parſi: quin& peperci. DE Littera. D. Littera muta eſt:& media inter. t. exile&. th. aſpiratum: quare nec penitus caret aſpiratione: nec eā ple nam poſſidet: quin& pro. th. aſpirato quandoqꝫ a noſtris tranſfert̉: ut θεοσ deus: quāqͣꝫ alii a δέομαι quod eſt timeo deduci uelint: ut in dictione deus uidebimus. Sane ipſum. d. mutationes ab auctoribus noſtris accæpit diuerſas.& aliquando quidem in. b. cōuerſum fuit:& quod olim duellum: nos iam bellum diA iiii cimus. Iuuenalis in ſatyra: Galeatū ſero duelli Pœnitet. Vnde Varro libro. iii. de origine linguæ latinæ perduelles inquit dicuntur hoſtes: ut perfecit ſic perduellum& duellum: Id poſtea bellum:& pergit:& ab eadem cauſa facta duellona bellona. Quintilianus etiam inquit in primo duellos quidem dicere bellos auſi ſunt. Item ſi componatur ad cum dictione incipiente a. c. in aliud. c. conuertitur: ut accedo: acceſſus acceſſio Accuſo ex ad& cauſo: ut in ſequentibus latius apparebit. Item cum dictione incipiente a. q. mutatur. d. in. c. ut acquiro ex ad& quæro: fuit etiam. d. in. c. conuerſum in ea dictione quicquid: cuius quarta teſte Quintiliano. c. litteram expoſcit: ne. s. bis interrogare uideremur: ex quo etiam quicqͣꝫ cum. c. ſcribendum puto: ne ſi. d. ſcriberetur: modo conſimili quid ſit quā interrogare uideamnr. Item ſi componatur ad cum dictio ne incipiente ab. f. tranſit. d. in aliud. f. ut ex ad& factus affectus. Item in. g. ut. ex ad& gero aggero. Item in. I. ut allido. De quibus latius in ſequentibus apparebit. Nonnunquam uero& abſque compoſitione præpoſitionis fuit. d. mutatum in. l. Nam a ſedeo olim ſedda dicebatur: quæ nunc ſella dicitur. In. r. ſimi liter per compoſitionem præpoſitionis ad commutatur ipſum. d. ut arrideo. Quin& abſque compoſitione eius præpoſitionis fuit aliquando teſte Varrone commutatum in. r. Vnde ait libro. iii. de origine linguæ latinæ meridies ab eo quod eſt medius dies. d. antiqui non. r. in hoc dicebant: ut præneſte inciſum in ſolario uidi: hoc eſt in horologio: quod ex ſole ſignabat. Nonnunqͣꝫ etiam Papyriano teſte libro tertio de orthographia conſueuerunt antiqui noſtri pro ad præpoſitione cum. d. ar cum. r. apponere. Dicebantque aruenas ubi nos aduenas: aruocatos ꝓ aduocatos: arfines ꝓ adfines: aruolare ꝓ aduolare: arfari ꝓ adfari: ar uētores pro aduentores. Vnde Priſciano teſte oſtendit̉ recte arceſſo dici ab arcio uerbo quod nūc actio dici mus: quod eſt ex ad& cio compoſitum. Quin& arger quoqꝫ pro agger dicebāt. Interponitur. d. etiam frequenter in compoſitis hiatus prohibendi cauſa: ut ex re& ago dicimus redigo redarguo. Item ex pro& eſt componitur prodeſt. Subtrahitur etiam a modernis quū ſequens ſyllaba ab. s.& alia conſonante incipit: ut aſcendo: aſpicio: aſpiro: aſto. De. E. Littera. Littera uocalis eſt:& nonnullas etiam mutationes aliquando accipit. Nam Quintiliano teſte Meſſalla in li. de. s. littera ſibe& quaſe. e. littera terminata deſcripſit. Idqꝫ etiam in multorum libris ſe comperiſſe teſtatur. Quin& Titum Liuium ita his uſum: ex Pædiano dicit ſe legiſſe: qui& ipſe eum ut ait ſequeba tur. At conſtat nos illas in. i. litteram commutaſſe. Quid ꝙ here pro aduerbio. e. littera tempore Quintiliani: ut idem ipſe atteſtatur terminabant: qd̓ uetuſtiores. i. littera terminaſſe dicit: ut in ueterū comicorum libris etiam tunc quoqꝫ inueniri dixit: ut here ad me uenit. Idemqꝫ in epiſtolis Auguſti: quas ſua manu ſcripſit aut emendauit deprehendi aſſeruit. Nos uero ueterum ſcriptorū. Auguſtiqꝫ ipſius ſcripturam:& nō Quintiliani noſtro tempore obſeruamus: atqꝫ. i. littera heri finimus. Iuuenalis autem qui tempore ipſius Quintiliani fuit: here ſecundum eius ætatis conſuetudinem. e. littera finiuit: cum in tertia ſatyra ait. Res hodie mi nor eſt here qͣꝫ fuit. atque eadem cras. Similiter Martialis libro primo epigrammatum: Et poſitum eſt nobis nil here præter aprum. Idem in. iiii. cur here quod dederas hodie puer Hylle negaſti.& aliis in locis pluribus. Quid ꝙ a uetuſtioribus teſte eodem Quintiliano. e. quoqꝫ in aliis qͣꝫmultis dictionibus. i. loco fuit:& ſcribebatur: ut Menerua leber mageſter: quæ deinde ſcripſimus. Nonnunqͣꝫ uero& quod per. o. ſcribimus per. e. antiqui noſtri teſte Feſto ſcribebant: Vt quande pro quando: die quinte pro quinto: die quarte pro quarto. Pomponius in atellana quæ metui aſcribitur: Dies hic ſextus cum nihil ægi die quarte moriar fame Sed id præcipue teſte Gellio libro. vii. noctium atticarum in præteritis more græcorum obſeruabant. Nam græci in quadam ſpecie præteriti temporis: quod ϖαρακείμενον appellant: ſecundam uerbi litteram in. e. plerunqꝫ uertunt: ut γράφω γέγραφα: τυπτω δέτυφα. ſic noſtri mordeo non momordi cum. o. ſed cum e. memordi dicebant. Q. Ennius in ſatyris meum inquit non eſt: at ſi me canis memorderit. Laberius in gal lis de integro patrimonio meo cētum milia nummū memordi. Idem. P. Nigidius. Idem Plautus diuerſis in locis obſeruauere. Similiter poſco non popoſci declinabant ſed pepoſci. Valerius Antias libro animalium xlv. deniqꝫ Lucinius. tr. pl. per duelliōis ei diem dixit:& comitiis diem. a. M. Martio prætore pepoſcit. Sicqꝫ etiam teſte Gellio. M. Tullius&. C. Cæſar mordeo memordi: pungo pepugi: ſpondeo ſpeſpondi dixerunt Item& ubi nos. u. uetuſtiores: teſte Papyriano ſæpiſſime. e. ſcriptitabant. Auger pro augur: augeratus pro auguratus. Cato etiam Cenſorinus Quintiliano teſte dicam& faciam dice& face ſcripſit: eundemqꝫ in cæteris modum quæ ſimiliter cadunt illum obſeruaſſe dixit: ut in ueteribus eius libris rettulit apparere. Per deriuationes etiam teſte Priſciano tranſit. e. correpta in. a. correptam: ut reor ratus: ſero ſatus: in. e. productam ut lego legi: in. i. ſimiliter ut lego diligo. Fides pro genere citharæ fidicula& fidicen: nec facit fidis in ſingulari quemadmodum uoluit Priſcianus: quod ab antiquis inauditum eſt: ut infra in dictione apes oſten demus. Trāſit& in. u. ut tego toga. In. u. ut omnia uerba ſecunda coniugationis: quæ in ui diuiſas ſyllabas formant præteritum:& in. xi. deficiunt in ſupinis ut horreo horrui: rubeo rubui: tepo tēpui: ferbeo ferbui: egeo egui: frigeo frigui: rigeo rigui:& cætera. De. F. Littera. Litteram ſemiuocalem eſſe antiqui grammaticæ ſcriptores aſſeruerunt: eo ꝙ a uocali incipit:& in ſe ipſum terminatur: quibus Priſcianus non aſſentiens mutam eſſe uoluit. Tum quia loco mutæ iam po nitur: hoc eſt. p.&. h. Tum quia terminalis nominum minime comperitur:& ſemiuocalis neceſſario nomina terminet. Tum quia ante. I.&. r. in eadem ſyllaba ponitur: qui locus mutarum eſt dumtaxat. Tum etiā quia communem ante eaſdem litteras poſitam uocalem facit. Sed hæc hactenus. Verum ut ab exordio huius lit teræ: hoc eſt per quem modum ad nos uenerit procedamus. Habebant antiqui æoles litteram hanc: quæ ꝗa duplicis gammæ figuram detinebat: ut& nunc detinet: digamma a pleriſqꝫ ex noſtris cognominata fuit: a nonnullis uero ſibi hoc nomen datum fuit: quod apud æoles prius habebat: uidelicet. uau. ab ipſius uoce profectum teſte Varrone& Didymo: qui id ei nomen fuiſſe oſtendunt. Hanc igitur litteram auctores noſtri pro maxima noſtrarum dictionum commoditate ab æolibus eo pro loco acceperunt: quo nos nunc. u. conſonantem habemus.& eundem prorſus ſonum cum. u. conſonante: qua nunc utimur:& tunc quoqꝫ ipſum. f. nos habuiſſe: cum Priſcianus: tum alii plures artis grammaticæ ſcriptores atteſtantur. Verum cum dictiones noſtras:& quas ex græcis acceperamus: noſtri ut antiquiſſimi græcorum primitus pro. ph. aſpiratum& nullas per. f. ſcriberemus: uiſum eſt poſtea ut inter dictiones noſtras& græcas differentia notaretur loco. ph. in dictionibus noſtris digamma. f. accipere. In græcis uero antiquam per. ph. ſcripturā obſeruare. Itaqꝫ loco. f. digammi poſuerunt noſtri auctores. u. conſonantem: quia teſte Papyriano affinitatem in ſono habere uidebatur:& digamma ipſum cum alio ſono in dictionibus latinis loco. ph. ſcribi ſtatuerunt. Poſt hæc autem& noſtri ferunt auctores uoluit Claudius Cæſar pro. u. conſonante ipſum digamma inuerſum hac ſcilicet figura Ⅎ tranſcribendum eſſe: ut propriam haberemus litteram ubi. u. conſonantem facimus. Idqꝫ nos ipſi romæ quibuſdam in locis ſcriptum aſpeximus: ut ſerℲus pro ſeruus: Ⅎulgus pro uulgus: Ⅎixit pro uixit: e quibus hoc unum epitaphium inſeruiſſe ſat ſit. DIS. MANIBVS SACRVM. SECVN DI. ℲIXIT. MENS. IX. DIES. XXVI. PETRONIA. NOE. SOROR. EIVS. ℲIXIT. ANNVM. MENS III. DIES. XII. HIC. SEPVLTI. SVNT. Sed quāuis illi recte uiſum ſit: Conſuetudo tamen antiqua ſuperauit. Nam neqꝫ hanc ſolam ſed tres litteras Claudius ipſe teſte Cornelio Tacito prioribus noſtris adiecit. quæ uſui imperitante eo fuerunt: poſt oblitteratæ. Et ut idem atteſtatur: aſpiciebantur etiam tempore ſuo in ære publico plebiſcitiſqꝫ per fora& templa fixis. De. G. Littera. Muta littera eſt:& media inter. c. ſine aſpiratione ponitur: quare nec caret penitus aſpiratiōe: nec etiā eam plenam poſſidet: ut ſimili modo de. b.&. d. eſſe oſtendimus. Nam tres ſunt omnino ſimplices ſeu leues uel exiles. p. t. s. Tres aſpiratæ ſeu flatiles& craſſæ: uidelicet ph. th. ch. Tres mediæ uidelicet. b. d. g. ut de græcis ſimili modo late infra uidebimus. Vnde ob litterarum uicinitatem. k. ſeu. c. noſtrorum in. g. trāſferimus: ut κυβερνήτης gubernator κώβιοσ gobius uel gobio. Iuuenalis in ſatyra Atticus eximie: ſi cœnat inquit. Nec mullum cupias cum ſit tibi gobio tantum In loculis: κύκνος cygnus cum. g. media ut quidam ſcribunt. Quin& pro. ch. aſpirato ipſum. g. nonnunqͣꝫ traducimus: ut αράγνη aragne. Alii uero iuxta litteraturam græcam cum. ch. aſpirato ſcribunt: ut in ea dictione uidebimus. Quin& γνοσοσ gnoſis. Vn de Gnoſiaqꝫ ardentis: dicebat ſtella coronæ. Conſueuerunt etiam maiores noſtri Varrone teſte libro primo de origine linguæ latine: ubi nos nunc. n. ponimus ante. g. uel. c. ipſum. g. loco. n. græcorum moræ deſcribere. Et ubi nos angulus illi aggulus cum duplicato. g. annotare: ubi nos anguilla: illi agguilla: quin iggerunt pro ingerunt: agceps pro anceps. Agchiſes pro Anchiſes& ſimilia: quæ omnia Accium noſtrum obſeuaſſe affirmant. Mutatur etiam. g. in uerborum præteritis: ut oſtendunt Papyrianus& Priſcianus: quādoqꝫ in. c. ut agor actor: legor lectus: pingor pictus: aliquando in. s. ut ſpargo ſparſi: mergo merſi. nonnunqͣꝫ in x. ut rego rexi: pingo pinxi. De Aſpiratione. Vt oſtendunt grammatici noſtri littera non eſt: ſed aſpirationis nota: nec aliud litteræ niſi figuram:& ꝙ in uerſu inter alias litteras a nobis deſcribitur detinere poteſt. Quod ſane ad uim litteræ minime ſufficere ualet: quia ſic quoqꝫ numerorum formæ quædam poteſtatem litterarum detineret. Præter hoc au tem nec uocalis nec conſonans eſſe poteſt: quare nec littera. non quidem uocalis: quia a ſe uocem nō habet nec uero conſonans: quia nec ſemiuocalis eſt nec muta. non quidem ſemiuocalis: cum nulla ſyllaba latina uel græca per integras dictiones in eam deſinat: ut in ſequentibus oſtendemus. non etiam muta cum in eadem ſyllaba cum duabus mutis bis ponatur: ut phthius: Erichthonius. At nulla ſyllaba plus duabus mutis iuxta ſe poſitis habere poteſt: nec plus tribus conſonantibus cōtinuari ualet: ut latius Priſcianus noſter hoc ipſum diſputauit. Sed ad alia tendentes comperimus Papyriano auctore libro ſecundo de orthographia latinos noſtros figurā plenā cuiuſdā græcæ litteræ ad nos pro aſpiratione traduxiſſe: quæ apud illos uocalis ē:& ſub hac forma. η. ſcribit̉ atqꝫ ita uocat̉. Nā ut ſupra oſtendimꝰ poſt ꝗnqꝫ alias uocales hæ litteræ. η.&. ω. mega a græcis cōperte fuerūt: ante qͣs nec aſpirationē græci nec latini habebāt: ut etiā ī ꝗbuſdā antiꝗſſimis inſcriptionibus tā grecorū qͣꝫ latinorum uſqꝫ ad hæc tempora ego ipſe aſpexi. Sed cū a diligentiſſimis grāmaticis primum græcis deinde latinis ſpiritus quandoqꝫ diuerſiſſimus in litterarū pronuntiatione annotari poſſe uideretur: uiſum eſt æolibus primū effugientibus ſpiritus aſperitatem. F. digamma pro aſpiratione in quibuſdam dictionibus uti. Quos antiqui romani ſequentes loco aſpirationis ipſum digāma quandoqꝫ etiam apponebant. Vnde cum pro illo poſtea. u. conſonantē ſurrogarent: etiam nunc ubi illi Ϝεσπέρα nos ueſpera ſcribimus& proferimus. Et primū teſte eodem Papyriano feſpera ſcribebamus. Item illi Ϝέστις nos ueſtis:& primum feſtis dicebamus. Verum attici comperta uocali. η. diuidere illam cœperunt:& partē quidam unam uidelicet pro aſpiratione accepere: alteram uero pro nota exilitatis ſtatuere. Nam omnis dictio apud illos a uocali incipiens uel nota aſpirationis: uel exilitatis annotatur. Sed cum iuniores æoles teſte Cenſorino facilius ſemicirculum deſcriberent: uel quia forte propinquior ad formam digamma eſſe uidebatur: coperunt aſpirationem in ſimilitudinem. c. noſtri deſcribere: quod pene eandem figuram: quā græcum. ς. detinet habere uidetur: niſi quod non tanta curuitate quanta ipſum. c. noſtrum uel. s. græcum aſpiratio ipſa deſignatur: ut ſcilicet apertius priorem formā referre uidetur. Sed ut in antiquis codicibus græcis: quotidie aſpicimus prior forma ſignata apparet:& non nouorum æolorum forma deſcribitur. Rurſus & per contrariam formam notam exilitatis annotare ſtatuerunt græci quæ. ſ. talis eſt. Et ipſam aſpirationis notam daſeam uocant: quā Gryllus in libro de accentibus ad Virgilium flatilem dixit: notam uero exilitatis illipſilem: Gryllus leuem nominat. Rhemius uero Palamon exilem uocauit. At latini cum aſpirationem in ſcriptura noſtra reciperent: totum. η. pro aſpiratione ſumpſerunt. Nec illud diuidere curæ fuit: quia exilita tis notam penitus neglexerunt. Ponimus igitur aſpirationis notam ante uocales omnes: ſed poſt conſonantes tantūmodo quattuor more antiquorum græcorum: hoc eſt poſt. c. ut Chremes: poſt. t. ut Thraſo: poſt. p. ut Philippus: poſt. r. ut Pyrrhus. Verum cum Papyriano teſte uetuſtiores græcorum notam ipſam aſpirationis in uerſu ut noſtri conſcriberent: actum olim fuiſſe perpendimus: ut nō exercitis latinis in ſcriptura græca confuſionem quoqꝫ& errorem ipſa aſpirationis nota nonnunqͣꝫ induceret. Nam traducentes noſtri ab initio dictiōis plurimas græcas: quibus indigere uidebamur contigit: ut decepti figurarum ſimilitudine id quod aſpirationis nota erat pro littera. s. acceperunt& traducerūt:& maxime quia ab æolibus ut plurimū ſumpſerunt: qui aſpirationem in formam. ς. græci deſignabant. Itaqꝫ cum ſcriptum comperirent ςέρπιλ λος putantes primam non eſſe aſpirationem: ſed. ſ. litteram quā illi in ea figura deſcribunt traduxerūt ſerpillus.& nō herpillꝰ ſimili mō σέρϖω dixerūt ſerpo& nō herpo: et traduxerunt σεξ& nō hex: σέπτα ſe ptē& fimilia quæ plurima comperiuntur. Quare cum non minus apud græcos ipſos confuſionē quādoqꝫ eiuſmodi ſcriptura induceret: ita ut quod attici& nos muſam cū. s. proferimus: Boetes munam hoc eſt non uoce ipſius. s. ſed aſpirationis: teſte Priſciano in primo proferent. actum eſt ab illis ut non amplius in uerſu ipſa aſpiratiōis nota ſcribatur: ſed ſupra uocalem annotetur. Vnde iam ſcribitur ἑρπιλλος& nō ςέρπιλ λος: εξ et& non ſex alia ſimiliter. Idemqꝫ de nota exilitatis obſeruatur: ut ἀϖόλλων ἀυγοῦστινος:& in aliis modo conſimili. At uero ſupra cōſonantes nulla earum notarum ſcribitur niſi ſupra. ꝑ. quæ ſola inter omnes cum principalis eſt aſpirationis nota deſignatur: ut ρήτωρ ῥολόπα ράφανοσ:& ſimiles: qͣꝫobrem cum eiuſmodi dictiones traducimus: ſemper cum. r. aſpirato tranſcribimus: ut rhodope: rhetor: raphanus. Sed an in medio ipſarum dictionū græcarum: quas no in litteraturam noſtram tranſcribimus: ipſum. r. aſpi rari debeat dubium eſſe uidetur. Quod Priſcianus in primo per hunc quoqꝫ modum diſſoluit dicēs. r. ſine aſpiratione in latinis ponitur: in græcis uero principalis hoc eſt in initio dictionis poſita: uel in dictione media geminata:& a nobis trāſcripta aſpiratur: ut Pyrrhus: Tyrrhenus:& ſimilia: quæ ut ait ex antiqua noſtra ſcriptura aſpirationem in medio ſeruant. At uero quū non geminat. r. abſqꝫ aſpiratione ſcribenda ſunt: ut Pyra lyra ſyria:& ſimiles. Quod quia a doctis omnibus& approbatis latinis obſeruatur:& nos itidem obſeruare debemus. Verum ut omnem aſpirationis obſeruantiam: quæ apud græcos habetur:& ad noſtros ex illorum dictionibus traducitur: facile compræhendamus: id prius diligenter proſpiciendum eſt: ex con ſonantibus græcis nouem mutas eſſe: uidelicet. β. γ. δ. κ. π. τ. θ. φ. χ. Quarum tres quidem apud illos exiles ſunt ſeu leues: hoc eſt prorſus ſimplices:& quæ nullam intra ſe aſpirationem concludunt. ſ. κ. ϖ. τ. Tres uero aliæ craſſæ& ſpiſſæ: uel ut alii ex noſtris uocāt flatiles: uidelicet. θ. φ. χ. Rurſus& aliæ tres quæ mediæ nuncupantur uidelicet. β. γ. δ. quaſi medium quēdam inter ſpiſſas& exiles ſonum ſint continentes: ut. β. īter. ϖ.&. φ. ſimiliter. γ. inter. κ.&. χ.& ſimili modo. δ. inter. τ.&. θ.& ut ſimilia de litteris noſtris eē uidimꝰ Vlterius quoqꝫ& aliud diligentius perſpiciendum: ut quū quæ dictiones componuntur: quarū una in uocalem deſinit:& alia incipit a uocali: in dictione compoſita non retinetur uocalis: in quā prima dictio qua componitur deſinebat: ut ſi præpoſitionem hanc græcam παρα cum hoc pronomine ἐμοῦ componamus abiicitur. α. in quod deſinit præpoſitio:& ſcribitur: ϖαρἐμοῦ& non ϖαραἐμοῦ. Quin& ut tam abiectio litteræ: qͣꝫ compoſitio deſignetur ſæpiſſime ponuntur ſupra locum: unde talis littera eſt abiecta quo ſigna ut ſupra ſtatim annotauimus. Vnum quidem ſemper in modum ſemicycli exilitatis: hoc eſt primum: quo reiectam uocalem fuiſſe notatur. Secūdum uero in formā eius nota: quā uocalis in initio dictionis ſequētis poſita ante cōpoſitionē habebat: utputa aſpiratiōis uel exilitatis: quo uocalē illā ſic ante cōpoſitionē fuiſſe ſignatam denotatur: quonam ut diximus omnis dictio græca a uocali initiū ſumens uel ſigno exilitatis uel aſpiratōis ſignat̉. Si ergo ſequēs dictio ſigno exilitatis ſignata fuerit ſignū illud ſecūdo loco poſitū remane bit: ut ī exēplo p̄habito. Sin uero ſignata fuerit aſpiratiōis nota:& illa eadē ſecūdo loco poſita remanebit. ut ſi cū hac dictiōe οδος: quæ ī initio aſpiratur: eadē præpoſitio ϖαρά cōponat̉ ſcribetur ſic quoqꝫ ϖαροδοσ ubi primū quidem ſignū ſignificat uocalem inde fuiſſe abiectam. Secundū uero uocalē alterius dictionis ante cōpoſitionem fuiſſe aſpiratā. At uero uetuſtiſſimos nullū ex his ſignis appoſuiſſe cōſpeximus: ut ex antiquis inſcriptionibus in marmore ſculptis ſæpius annotaui. Sed id ulterius proſpiciendum eſt: ꝙ ſi in eiuſmodi cōpoſitione ſequens dictio ab aſpirata uocali incipiat: utputa ὁδοσ& prior dictio quæ cōponit̉ in uocalē cū una illaꝝ cōſonantiū: quas exiles diximus terminari cōtingat: ueluti ſi hāc præpoſitionē μετα quæ habet. τ. cōſonantē exilem ante ultimam uocalem uelimus cū hac dictione ὁδός cōponere per ea quæ ſupra diximns: uocalis ultima a præpoſitione præfata abiicitur. Itaqꝫ ſcribenda eſſet cōpoſita dictio ſic: uidelicet. μέτοδοσ. Sed quia uocalis illa quæ ſequentis dictionis eſt initiū aſpirata erat: ex ipſo. τ. conſonāte exili: quod erat dictionis præcedentis ex ea aſpiratione: quæ erat ſequentis litteræ: alia quædā littera ī ſeip̄a aſpirata conficitur. uidelicet. θ. quæ nihil prorſus aliud eſt qͣꝫ. τ. ipſum aſpiratū: qua re exilē tunc quoqꝫ con ſonantē puta. τ. in aſpiratam ſibi correſpondentē conuerſam dicimus: puta in. θ.& ſcribimus ac proferimꝰ μέθοδος. Quā ſane dictionē ſi latine tranſcribere uolumus: cū aſpiratione methodū tranſcribemus. Similiter. π. quæ conſonans eſt exilis in. φ. aſpiratam conuerti poteſt: ut ſi præpoſitionem hanc επι cū hac dictio ne ἡμέρα: quæ in principio aſpiratur cōponamus: ſcribemus:& proferemus ἐφήμερα: hoc eſt ephemera. Item ex eadeꝫ præpoſitione επι& ηβη aſpirata: quæ eſt pubertas cōponitur ἐφήβοσ: qui eſt pubes. Vnde ſimiliter apud nos cum. ph. aſpirato ſcribendū eſt.ſ. ephebus: ubi nulla eſt diphthongus. ſimiliter de. k. dicē dum eſt quod in. χ. litteram aſpirarā conuertitur: cum ſcilicet modo cōſimili cōponi illud contingit: ut ſæpius in ſequentibus apparebit. Verum& hæc quoqꝫ quæ diximus ſæpiſſime abſqꝫ cōpoſitione ab antiquis obſeruata fuiſſe uidemus: dum.ſ. ſimili modo: ut diximus dictiones inuicē terminant:& apud eoꝝ poetas: primū ablatum fuit. ε. deinde. τ. exile propter aſpirationem uocalis in alia dictione potiſſimū Homerꝰ circa initiū Iliados ἀιδεῖσθαι θεἷρἧα: ubi a τε cōiunctione græca ſequentis: quæ eſt ιερήα conuerſum fuit in. θ. aſpiratū. Sane abiectio litterarū uocalium in quas terminant̉ dictiones cū ſequēs incipit a uocali ubiqꝫ fere a poetis græcis obſeruatur: Homerus ὑμῖν μὲν θεὸι δοῖεν ὀλυμπία δαμώτἔξοντες εκπέρςαι πρι άμοιο πόλιν ἐυδὄικα δἱκεσθαι. At ī uerſibꝰ poetaꝝ noſtroꝝ hoc nō ī ſcriptura aut ꝓnūtiatiōe uerſus: ſꝫ in ſcanſione tantūmodo obſeruamus. Græci uero nō ſoluꝫ id in uerſu: ſed etiam in ſoluta oratiōe obſeruāt ut Demoſthenes contra Aeſchinē ἔπειθ᾽ οπερ ἔστι μάλισθ᾽ ὑπὲρ ῦμὤν: ubi nō ſolum abiecta fuit uocalis littera: ſed duobus in locis conuerſum fuit. τ. exile. θ. aſpiratū. Sunt tamen nōnullæ dictiones quæ abſqꝫ ali cuius dubitatione compoſitæ eſſe uidentur:& has obſeruantias neqꝫ a græcis: neqꝫ a noſtris habuiſſe cōſtat ut Ariſtippus quæ ex ἀρίστος: qui eſt optimus:& ιππος qui eſt equus cōponitur:& ſecundæ dictionis pri ma aſpiratur: quæ cū. τ. exili coniuncta aſpirationem amiſit. Similiter Cratippus: Leucippus. Alcippe: quæ omnia ex hippus aſpirata dictione cōponunt̉:& aſpirationē abiiciunt atqꝫ exilem conſonantē conſeruant: quod forte ex eo fieri potuit: ut compoſitorum certitudo magis innoteſceret. De. I. Littera. Littera uocalis eſt:& unica ſola figura a noſtris ſcribit̉. A græcis uero triplici uarietate figuræ notatur Nam quidem una in forma ipſius. i. noſtri deſcribitur: quod ip̄i græci. i. paruū uocant. Alia uero in al terius litteræ forma: quā Pythagoram adinueniſſe quidā ferunt:& quā illi. y. pſilon hoc eſt ſubtile uocant. Nos quia illud in ſolis dictionibus græcis tranſcribimus. y. græcū uocamus: quæ ſane duæ litteræ apud illos ancipites ſunt& liquidæ: hoc eſt quæ facile modo corripi modo produci poſſunt. Tertiæ uero litteræ figura præter has duas adinuenta fuit:& uocatur ab illis ita: quā ſane litteram ut ſupra diximus longam illi ſem per ſtatuerunt. Quin& præter hanc triplicem ſimplicis litteræ formam: duas habent græci diphthongos: quæ eundem cum illis ſonum continere uidentur uidelicet ει& οι: ut infra late uidebimus. Itaqꝫ cum in dictionibus græcis nos primum. i. quod paruum dicunt comperimus: illud apud nos tranſcribentes ſemper fere in ſcriptura noſtra ſeruamus: ut σικελια ſicilia. κιρκησ Circes. φιλοσοφια philoſophia:& alia innumera: in quibus paruum. i. ut ab illis ſcribitur: ſic a noſtris conſeruatur. Nonnunqͣꝫ uero tranſferimus in. e. ut νιρευς Nereus:& maxime ubi diphthongus ex. o.&. i. ponitur: ut infra latius diſſeremus: nec apud nos i. ſemper uocalis eſt: ſed quandoqꝫ in conſonantem litteram tranſit: ut& ſimile de. u. uidebimus: quæ licet tam conſonantes qͣꝫ uocales unum nomen& unam figuram teneant: tamen quia diuerſum ſonum:& diuer ſam uim habent in metris& in pronunciatione ſyllabarum: non pro eiſdem litteris& elementis accipi poſſunt: ut Cenſorinus& Priſcianus doctiſſimi artis grammatice atteſtantur: nam ut aiunt tantum fere intereſt inter uocales& conſonantes: quantum inter animas& corpora. Animæ per ſe mouentur: ut Platoni uidetur:& corpora mouent. corpora uero nec per ſe ſine anima moueri poſſunt: nec animas mouent: Sed ab ab illis mouentur. Vocales ſimiliter per ſe mouentur ad perficiendam ſyllabam:& conſonantes ſecum mo uent. Conſonantes uero ſine uocalibus immobiles ſunt. Verum. i. noſtrum quū cōſonaus ſit modo quidē pro ſimplici conſonante: modo uero pro duplici accipitur. Pro ſimplici quoqͣꝫ tunc habetur: quando ab ea incipit ſyllaba in principio dictionis poſita ſubſequēte uocali in eadem ſyllaba: ut Iuno iuppiter. ꝓ du plici autē quando in medio dictionis ab ea incipit ſyllaba poſt uocalē ante ſe poſitam ſubſequēte quoqꝫ uo cali in eadem ſyllaba: ut maius peius eius: in quo loco antiquiores noſtri ſolebant geminare eandē. i. litterā ut maiius peiius eiius: quæ ſane orthographia uſqꝫ ad Ciceronis tempora in aliquibus dictionibus perdura uit. Ita ut referat Quintilianus Ciceroni placuiſſe aiio maiiamqꝫ geminata. i. ſcribere: Quæ ſane non aliter pronuntiari poterant: ut etiā Priſcianus ip̄e atteſtat̉: qͣꝫ ſi cū ſuperiore ſyllaba prior. i. cū ſequēte altera proferet̉: hoc eſt ut prior. i. cū priori ſyllaba:& ſequēs cū ſequēti iungat̉: ut tellus uannus& ſimilia ꝓferunt̉. nā duo. i. pro duabus cōſonantibus accipiebant:& eadē cōſonans in eadem ſyllaba geminata iungi nō poteſt Vnde pompeiii quoqꝫ genitiuū per tria. i. ſeribebāt: quoꝝ duo ſuperiora loco cōſonantiū:& poſtremū ꝓuocali accipiebant. Quod Cæſari artis grammaticæ doctiſſimo placitū a Victore cōprobat̉. nō enī alio mo do tres. i. in una ſyllaba pronunciari potuiſſent. Cōperit̉ nōnunqͣꝫ. i. littera pro ſimplici conſonāte ī medio dictionis poſita. Sed in cōpoſitis: ut iniuria adiungo reiectus reiice: quod ultimū cum geminata. i. ſcribitur quarū prima in initio ſyllabæ conſonās ſimplex eſt: cum uocalis ante illā breuis a Virgilio in bucolicis pona tur: quum ait: Tityre paſcentes a flumine reiice capellas. ubi proceleumaticō: quod ex quattuor breuibꝰ cō ſtat: pro dactylo poſuit: hoc inſuper annotandū. i. litteram pro conſonante poſitā aſpirari nō poſſe: quum nulla cōſonans ante ſe aſpirationē recipere ualeat. Vnde hiulcus triſyllabū nō biſyllabū teſte Priſciano dici poteſt. Veꝝ& ipſum. i. cōſonans pro. t. quādoqꝫ apud antiquos poſitū fuiſſe cōperimus:& cū apud alios: tū apud Liuiū ſæpenumero annotauimus: ait enī de ſecundo bello punico libro primo: nunc poſtqͣꝫ multo ma iorem partē itineris emenſam cernant: pyreneū ſaltū inter ferociſſimas gentes ſuperatū: rhodanū iantū am nem tot milibus gallorū prohibētibus domita etiā ui fluminis traiectū in cōſpectu alpes habeant: dixit iantū pro tantū. nam teſte Quintiliano ſic iam ut tam ſcribit̉. Quid quod ab antiquis noſtris nōnullis dictionibus ip̄m. i. præter cōmune noſtrorū uſum fuit adiectū:& a nōnullis quandoqꝫ detractū: nā pluria cum. i. ante extremū. a. ab antiquis dictū fuiſſe oſtendit Gellius circa finē libri. v. noctiū atticaꝝ ex auctoritate. M. Catonis. Q. Claudii. P. Nigidii. M. Varronis. īmo refert Sinniū Capitonē doctiſſimū uirū in epiſtola ad Pacuuiū labeonē per rationes grāmaticas docuiſſe pluria cū. i. ante. a. latinū eſſe: plura abſqꝫ. i. barbarū. atqꝫ id quoqꝫ abſolutum& ſimplex eſſe nō cōparatiuū: quin& eo quod ē cōpluria aduerbium factum cōpluries: ut Plautus in Perſa:&. M. Cato in. iiii. originū poſuerunt. Quid ꝙ eodem Gellio teſte in. iiii. eiuſdē ope ris. M. Varro&. P. Nigidius nō aliter locuti fuerunt& ſcripſerunt: qͣꝫ ſenatuis& domuis& fluctuis cum. i. poſt. u.& ante. s. in genitiuo: ab eo quod dicimus ſenatus& domus fluctus. Et in ueteribus libris Terentii comici ſcriptum dicit eius anuis opinor eam quæ eſt mortua. Ita ut per ablationē ipſius. s. datiuus ipſe formari habeat: ut ſenatui domui fluctui. Quid quod nōnullis hæc datiui terminatio in ipſum. i. nō placuit:& magis in ip̄o datiuo domo ſenatu fluctu dixerunt: qͣꝫ cū adiectiōe ipſius. i. Luciliꝰ ī eodem caſu uictu& anu dicit: nō uictui& anui in hiſce uerſibus: Quod ſumptū atqꝫ epulas uictu ꝓponis honeſto.& in alio loco: anu noceo inquit. Virgilio quoqꝫ in caſu dandi aſpectu dicit nō aſpectui: teqꝫ aſpectu ne ſubtrahe noſtro.& in georgicis: quod nec concubitu indulgent. C. autē Cæſar grauis auctor linguæ latinæ in anticatone: Minus inquit arrogantiæ ſuperbiæqꝫ dominatuqꝫ. Item in Dolobella actionis illibuiſti: quorū in ædibus faniſqꝫ po ſita& honori erant& ornatu. ī libris quoqꝫ analogicis eodē Gellio teſte omnia iſtiuſmodi ſine. i. littera dicē da cenſet. Quid quod in genitiuis nominū qunitæ declinationis loco ip̄ius ultimi. i. in quod apud nos terminari cōſueuit: plæraqꝫ ætas ueteꝝ ponere cōſueuerat. s.& nō huius faciei: ſed huiꝰ facies declinabāt. Q Claudius libro primo annaliū: nemo audebat inquit propter magnitudinē atqꝫ immanitatē facies ſcilicet cum gallo quodam uelle pugnare. Ciceronem quoqꝫ affirmat Ceſellius in oratione quā pro. P. Sextio fecit dies ſcripſiſſe pro diei. Verba hæc ſunt. M. Tulli: equites uero daturos illius dies pœnas. Quo circa factum hercle eſt: ut facile his crederet Gellius. li. viii. noctium atticarum qui ſcripſerunt idiographum librum Vir gilii ſeſe inſpexiſſe: in quo ita ſcriptum erat: Libra dies ſomniqꝫ pares ubi fecerit horas. i. libra diei ſomniqꝫ. Sed ſicut hoc in loco dies a Virgilio ſcriptum uidetur: ita in illo uerſu non dubitauit Gellius quin dii ſcripſerit pro diei: quum dixit: Munera læticiamqꝫ dii. Sic enim dies huius dii a ueteribus declinatum refert: Sicut etiam facies facii: progenies progenii: acies acii. Cn. Marius in Iliadis. xxi. Altera pars acii uitaſſent fluminis undas. Similiter ſpecies ſpecii: ut idem Marius in. xiii. An maneat ſpecii ſimulachrum in morte ſilentium. Luxuries luxurii. C. Gracchus de legibꝰ promulgatis: Ea luxurii cauſa aiunt inſtitui. pernices perni cii. M. Tullius in oratione qua. Sex. Roſcium defendit: teſte Gellio præfato libro. ix. ſic ſcripſit. Quorum ni hil pernicii cauſa diuino conſilio: ſed ui ipſa& magnitudine rerum factum putamus. Sane. C. Cæſar ī libro de analogia. ii. huius die& huiꝰ ſpecie dicendū putat. Vnde& ipſe quoqꝫ Gellius in Iugurtha Saluſtii ſum mæ fidei& reuerēdæ uetuſtatis libro. Die caſu patrio ſe inueniſſe affirmat. Verba uero illa ita fuiſſe refert: uix decima parte die& reliqua. Sane per deriuationes tranſit. i. noſtrum in alias uocales: In. a. ſic genus ge neris generatim. Paulus pauli paulatim: In. e. Fortis forte: Sapiens ſapientis ſapienter: In. o. ut Pater patris patronus: Et patro uerbum: olli pro illi: ſaxum ſaxi ſaxoſus.& hæc hactenus. Nunc de. y. græco quod illi ypſilon.i. ſubtilē uocant inſpiciētibus hoc primū tenendū eſt: ſi dictiones græcas tranſcribimus:& illius ſonū in dictionibus a nobis deſcriptis cōſeruamus:& apud græcos per eiuſmodi y. græcū ſcribunt̉. Semꝑ nos& illas ꝑ ipſum. v. græcū ſcribere debemus: eo quod ſubtiliorē quodammodo ſyllabā in metro habere uiſum ſit: hoc eſt fere in diuiſis ſyllabis:& quodammodo cōiunctis& nos græcam ſcripturā in ſuis dictionibus cōſeruare debemus. Sed quia illud aliquādo in alias litteras cōmutamus: de eo latius ſuo loco tractādū erit. At uero aliud quod ita uocant:& ſub aſpirationis noſtræ forma deſcribunt: raro enī nos ſonum eius in noſtra ſcriptura ſeruamus. Sed aliquādo quidē in. a. noſtrum conuertimus: ut ηερ aer: ελένη Helena. άυλη aula: φημὴ fama: φύγη fuga: ſiquidē hæc duo ultima potius a græco: qͣꝫ græcum ab illis deriuet̉. Quod ſane quo ad hoc in idem tendit: de quo alias uidebimus. Aliquādo uero: immo fere ſemꝑ in. e. productam tranſferimus: ut ησίοδοσ Heſiodus ομηορσ Homerus: ηερακλιδης Heraclides: & mille alia. Aliquando autē in. æ. diphthongū tranſferimus: ut σκήνη ſcæna: quæ teſte Priſciano libro primo apud nos cū. æ. diphthongo ſcribit̉: quod in antiquis marmorū inſcriptionibus obſeruatū comperi: ut in ea dictiōe latius uidebimus. Similiter æticha cæra& alia nōnulla: teſte Apuleio grāmatico cū. æ. diphthōgo ſcribunt̉: quæ ab ipſo. η. traducunt̉: ut in dictione æthica expreſſius declarabimus. Sed ut diximus nulla a Priſciano notatur niſi tantū ſcæna. Rurſus& nōnunqͣꝫ ipſum. η. in ſonū. i. noſtri& litteram tranſcribimus potiuſqꝫ paraclitum cum. i. latino ſcribimus& proferimus: qͣꝫ per. e. paracletū traducamus: quod tamen a κλητός: quod uocatus interprætatur:& per. η. ſcribitur compoſitū conſtat. Simili modo kyrieleiſon cū. i. noſtro in penultima ſcribitur:& profertur:& tamē ab ἐλέησον componitur: quod cum. η. apud illos ſcribitur. Eodem modo ephimera: quod ab ημέρα componitur: Sed hæc qͣꝫrariſſima habentur. DE Littera. K. Vt ſupra diximus penitus ſuperuacue recepta fuit: qum. c. ad omnia pro quibus nōnulli utunt̉. k. cōmode ſcribi poſſit. Vnde cōpertum habeo ex Papyriano diligentiſſimo grammatico Nigidium figuſum nunqͣꝫ in cōmentariis ſuis uſum fuiſſe. x. aut. q. Nam teſte Priſciano quāuis in uaria figura& uario ſint nomine. x. q.&. c. tamē quia eandē uim habēt tam in metro qͣꝫ in ſono: pro una eadēqꝫ littera accipi debēt. De Littera. L. Semiuocalis littera& liquida dicitur: hoc eſt quæ incipiēs ab. e. in ſonum propriū deſinit:& quæ poſt mutam in eadem ſyllaba poſita: modo longam modo breuē præcedentē ſyllabā facit: longā quidē ut Virgilius in. viii. Fit Thmaii cōiunx longæua dorycli: ubi. y. ante cli ꝓducit̉: quā alio loco correptā poſuit: quū ait: Eſt dorycli coniunx diuini ſigna decoris: Habetqꝫ. l. ipſum teſte Plinio libro primo de arte grāmatica triplicē ſonū. Exilē quādo geminat̉ ſecundo loco poſita: ut ille Metellus. Plenū quādo finit noīa uel ſylla bas:& quādo habet ante ſe in eadem ſyllaba aliquā cōſonantē: ut ſol ſilua flauius clarus. Mediū in aliis ut lectus lecta lectū. Verū cōſueuerunt antiqui complures nunqͣꝫ in capite dictionis. I. ipſum ſcribere: ſed ſemꝑ illi unū. ſ. cū. t. alia cōſonante præponere uoluerūt: ut teſte Quintiliano ſtlotum pro lotū: ſtlitium ꝓ litium ſcribebāt: quæ ſcriptura in aliquibus inſcriptionibus etiā uſqꝫ ad hæc tempora cōſpicit̉: ut epigramma indicat: quod in regione frentana apud hiſtoniū his uerbis inciſum eſt. Scæua. quæſtor decemur ſtlitibus iudi candis.s. c. poſt quæſturā& decēuiratū ſtlitiū iudicandarū tribu. pl.& reliqua. Item romæ extra portā popu li ad quartū lapidē. M. Antoni Antii. Lupi. Pr. Patricii. Aug. quæſtor Sodal. Titii. trib. milit. Leg. ii. Adiu. Tr. ple. fidel. x. uir. Stlit. lud.& reliqua: quid quod ipſum. l. in. d. nōnunqͣꝫ conuerſum legimus: ut Virgilius in tityro: Silueſtrē tenui muſam meditaris auena: meditaris cū. d. ꝓ melitaris: quum. I. per antiſtoechō teſte Seruio ſcripſit. nā melitaris dicere debuit: quaſi dulce canis: quod a græco uerbo μελετάο deductū fuit: idqꝫ a μέλι: quod mel denotat originē ſumpſit. Solebāt etiā antiquiſſimi græcorū. l. pro. n. ſcribere. Vnde quinquaginta quoqꝫ numeri ſignū: quod illi iam per. n. ſcribūt: nos per. l. more illorū antiquiſſimo ſcribimus. Tranſit etiā per deriuationes in alias conſonantes. in. r. tabula taberna: Priſciano teſte in. x. ut paululū pauxillū: mala maxilla: uelū uexillū. Quin& ip̄m. I. declinādo ꝑ omnes caſus immutabilis ꝑmanet: ut ſal ſalis:& in reliquis. Idē facit. n.&. r. ut flumē fluminis: Cæſar cæſaris: nō autem reliquæ conſonantes. DE. M. Littera. Semiuocalis eſt:& ab aliquibus nō irrationabiliter inter liquidas Priſciano teſte cōnumerat̉: qui poſt mutā in eadem ſyllaba poſita: modo longā modo breuē præcedentē uocalem efficit: ut exemplis ille græcorū oſtendit. nā de hoc quoqꝫ latinorū nullū ego comperire in noſtris poetis ualui: nec ipſe aliquid inducit. Quid ꝙ ſola ex ſemiuocalibus poſt. s. ponit̉: quod mutarū ē ꝓpriū: ut Smyrna: ſmaragdus. Quid ꝙ etiā ante liquidā: ut ſamnis ſamnitis: hoc ē homo de ſamnio: ubi eſt beneuentū: Ramnes ramnetis: nomē poe tæ ꝓpriū. nōnūqͣꝫ etiā ante. s. poſita in finali alicuius noīs ſyllaba more mutæ ꝑ interpoſitionē. i. facit genitiuū ut hyems hyemis: ſicut inops inopis: cælebs cælebis:& nūqͣꝫ ante ſe. nā longā uocalē patit̉ in eadē ſyllaba eſſe: ut illā illū: artē: puppim: fluctū: rem: ſpem: diem: cū aliæ omnes ſemiuocales hoc habeāt: ut ſol pean paMecœnas pax. Tranſit Priſciano teſte per deriuationes in. n. maxime. d. uel. t. uel. c. uel. q. ſequētibꝰ: ut tātū tantūdē: idē idētidē: eoꝝ eorūdē: num nūcubi: ut Plinio placet nūquis nūqͣꝫ. Nā nāqꝫ ip̄o auctore Priſciano: unde eo teſte am præpoſitio. f. uel. c. uel. q. ſequentibus in. n. mutat. m. ut anceps anfractus anciſus anquiro. Verum ſi cum dictiōe incipienti a uocali cōponatur: remanet. m.& intercipitur. b. ut ambitus ambeſus: am buſtus ambages: idemqꝫ in cōburo combuſtus. Sane in metro plerumqꝫ ſubtrahitur. m. ſi a uocali ſequens incipiat dictio: ut Virgilius in primo ænei. Illum expirantem tranſfixo pectore flammas. Vetuſtiſſimi tamē non ſemper eam ſubtrahebant. Ennius in. x. annalium: Inſignita fere tum milia militū octo.& ut ſcribit Plinius libro primo de arte grammatica. m. in extremitate dictionum obſcurun quid ſonat: ut templū apertū: principio ut magnus: in mediis mediocre ut umbra. De. N. littera. Semiuocalis eſt:& ut refert Priſcianus non irrationabiliter a quibuſdam inter liquidas cōnumerata: cum in eadem ſyllaba poſt mutas: cōmunes faciat præcedentes ſyllabas. Ouidius in. x. metamorphoſeos: Piſcoſamqꝫ cnidon grauidāqꝫ amathunta metallis. Tranſitqꝫ per deriuationes& compoſitiones in di uerſas cōſonātes: ut late tractant Papyrianꝰ& Priſcianꝰ. In. g. quoqꝫ ut ignoſco cognoſco cognatus ignarꝰ & ſimilia. poteſt tamen in quibuſdam eorū per conciſionē adēpta uideri. n. cum in ſimplicibus per adiectionem inueniatur. g. ut gnatus: gnarus. Tranſit etiam in. I. ut unus ullus: nullus: uinum uillum: cathena cathel la: bonus bellus: catinum catillum. Similiter collega colligo: illido: collido. Tranſit in. m.& hoc ſequentibꝰ b. uel. m. uel. p. auctore Plinio: Papyriano: Probo:& Priſciano: ut imbibo imbellis: immineo immotus: improbus impello. Aliquando ſola uocali ſequenti ut in comedo uerbo: quod ex con& edo componit̉. Trāſit in. r. ut corrigo: corrumpo: irrito. Quam ſane mutationē naturali quadam uocis ratione fieri dixit Priſci anus: propter celeriorem motum linguæ labrorumqꝫ ad uicinos facilius tranſeuntiū pulſus. Tranſit etiam in. s. ut ſcindo ſciſſus: findo fiſſus. In. t. ut canis catulus catellus. In. c. ut ecquid pro enquid. abiicit̉ quādoqꝫ n. in præteritis uerborum: ut linquo liqui: uinco uici. Sane ſi ſint nomina græca neutra deſinentia in. o. cum ον: tranſferimus ipſum omicron in. u.&. n. in. m. cōmutatur: ut παλλάλιον palladium: πήλιον pelium. Si uero ſit. ω. magnū cōſueuimus. n. litterā abiicere:& ipſum magnū ī. o. noſtrum cōmutare: ut ἀπολλων Apollo: λέων leo: δράκων draco: exceptis nōnullis quæ terminatiōe græca ſcribere conſueuimus: ut Xenophon: Demophoō: Lycophron: Menicion. Agamēnon. Ammō:& alia nōnulla. Econtrario græci cōſueuerunt traducentes dictiones noſtras in. o. deſinentes ſuperaddere. n. ut Cicero κικερων: Cato κάτων: ſimiles eodem modo. De. O. Littera. Littera uocalis quā teſte Plinio libro primo de arte grāmatica: aliquot Italiæ ciuitates primitus nō habebāt:& hi maxime erāt umbri& tuſci: loco cuius. u. ponere conſueuerant huminē pro hominē: frun dem pro frondē: gungrū pro gongrum qui eſt piſcis: cunchin pro chonchin: fretu pro freto. Lucretius libro primo: Anguſtoqꝫ fretu rapidū mare diuidit undis. Item libro tertio: Atqꝫ ea nimiꝝ quæcunqꝫ acherūte profundo: acherunte pro archerōte poſuit: quæ ab iunioribus tanqͣꝫ dicta ruſtico more repudiata fuerūt Fuit aliquando. o. in. e. conuerſum. Naꝫ teſte Quintiliano: antiqui uortices& uorſus cæteraqꝫ ad eundem modum ſcribebant: quā primū ſcripturam Scipio Aphricanus in. e. litteram uertiſſe dixit. Vnde ceruō etiā & ſeruon: cum. o. littera ultima etiam ex alio quodam capite ſcribere conſueuerant: quia ſubiecta ipſi. u. cō ſonanti uocalis in unum ſonum coaleſcere& confundi nequiret. Sed de hoc latius in littera. q. pertractabimus. Rurſum& in dictionibus græcis nōnunqͣꝫ tranſferentes illarum quaſdam ipſum. o. in. e. noſtrum conuertimus: ut γονη genū: ποσ ut ſcribunt æoles: uel ut alij cū diphthōgo ϖουσ: nos pes. unde cōpes quod antiqui more æolum cōpos cum. o. ſcribebant. Item ubi græci οδοντεσ ſcribūt: nos primū. o. abiicimus:& ſecundū in. e. noſtrum conuertimus: atqꝫ dicimus dentes: quin& in dictionibus noſtris. Antiqui quoqꝫ Priſciano teſte amplocti pro amplecti:& animaduorti pro animaduerti dicebant. Item quod nos die quinto:& die nono: antiquiores teſte Gellio libro. x. noctium atticarum: die quinti& die noni pro aduerbio copulate dixerunt. M. Cato libro originum: Igitur dictatorem carthaginenſium magiſter equitū monuit. Mitte mecum romam equitatum die quinti: in capitolio tibi cœna cocta ſit. Diuus Auguſtus in epiſtolis uerba ſolennia prætoris ponens inquit: die noni prætor dicit quiritibus compitalia erūt. Die priſtini quoqꝫ eodem modo dicebatur: quod ſignificat die priſtino.i. priore: quod ut ait Gellius uulgo pridie dicitur cōuerſo cōpoſitionis ordine: quaſi priſtino die. Atqꝫ idem ſimili figura die craſtini dicebat̉: id erat craſtino die. Similiter M. Cato in oratione contra Furium die proximi dixit. Sed ut ait Gellius extremā iſtius uocis die quinti ſyllabam tum per. e. tum per. i. ſcriptam legi: ut etiam nos ſupra uidimus in littera. e. Nam ueteres indifferenter p̄ficiſtine& præficiſtini: procliue& procliui: atqꝫ alia multa uarieqꝫ dixerūt. Nōnunqͣꝫ ex dictionibꝰ græcis. o. cōuertimus in. i. cū eas latine trāſcribimus: ut προμος primus quo ſæpe uſus fuit Homerus δμωος Dmois. i. ſeruus. Quid quod ubi græci termināt dictiones os: nos plerūqꝫ illud. o. in. u. cōmutamus ut νικό λαοσ Nicolaus: κύροσ Cyrus: κύπροσ cyprus: ςπονδεῖοσ ſpondeus: ϖέλαγοσ pelagus. Excipiunt̉ nōnullæ quas non in us ſed in er cōmutamus: ut αγροσ ager: μελεάγροσ Meleager: κάυςτρος cayſter. nōnullæ uero in us& in er: ut μέναναρος menandrus& menander: ἔυαναροσ euandrus& euander. Vir gilius in. viii. Rex euandrus ait nō hæc ſolennia nobis. Idem in decimo: pallas euāder in ip̄is omnia ſunt ocu lis τεῦκροσ teucrus& teucer. Virgilius in. iii. enei. Teucrus rhœteas primū eſt aduectus ad oras. Quin& unam comperi: quæ apud græcos in ος terminat̉:& ab antiquis noſtris. o. in. i. conuerſum fuit: ut δμωος Dmois ſeruus: quo nōnulli antiqui comici uſi fuerunt. Nōnunqͣꝫ terminationem ipſam græcam in os poetæ noſtri obſeruarunt: ut Virgilius in primo georgi. Heliadum palmas epiros dixit:& tenedos more græco cū terminatione in os& non latino in us. Idem in eodem. Et neritos ardua ſaxis. Quid quod in genitiuo termi nationē græcam idem poeta obſeruauit cum ait libro ſexto: In foribus letum androgeo: ſcilicet more attico: qui eiuſmodi genitiuos in. o. finiunt: ut& ibidem Seruius atteſtatur: Immo& ſuper primū æneidis regu lam poſuit: Quod omnia nomina monoſyllaba græca quæ in latinū ſermonem tranſeunt tertiæ ſunt tantū declinationis:& tam latine qͣꝫ græce a nobis declinari poſſunt: ut tros in genitiuo trois& troos: Pan panis & panos. Virgilius in. viii. Parrhaſio dictū panos de monte licæi. per deriuationem etiam teſte Priſciano: trā ſit. o. in. a. ut creo creaui. in. e. ut tutor tutela: bonus bene. per cōpoſitionē ſimiliter: ut nominū habentium o. extremam ſyllabam cum uerbis ſiue participiis tranſit in. i. correptam ut homo homicida. DE Littera. P. Littera muta eſt:& aſpiratione munda: cui tamen aſpiratio in dictionibus græcis poſtponitur ut Phae thon. nonnunqͣꝫ uero pro aſpirata traducimus: ut ſupra in littera. b. uidimus. DE Littera. Q. Littera muta eſt:& propter nihil aliud teſte Priſciano ſcribenda uidetur: niſi ut oſtendatur ſequēs. u. ante alteram uocalem in eadem ſyllaba poſitum perdere uim litteræ in metro. Quod ſi ideo. q. alia littera eſt exiſtimanda qͣꝫ. c. debet. g. quoqꝫ quæ ſimiliter proponitur. u. amittenti uim litteræ alia putari:& alia cum id non facit: dicimus. n. anguis ſicuti quis:& augur ſicuti cur: ſed nos aliam adinuentionis eius cau ſam ſupra in initio monſtrauimus: hoc eſt ut pinguior per eam ſonus habeatur: qͣꝫ per ipſum. c. haberi poſſit. Quod ſane terminatio ipſius. q. in. u.& neceſſaria conſequentia alterius. u. poſt illud:& ante alteram uo calem indicare poteſt. Nam nunquā in eadem ſyllaba uocalem poſt. q. ponere poſſumus. Quin inter. q.& uocalem interponamus. u. ut qualis quando: queror pro conqueror: loquitur ſequit̉: loquor ſequor: quo niam& ſimilia ubi ipſum. u. in metro uim litteræ ſemper amittit: ut in ſequentibus cum de. u. littera tractabimus oſtendemus. Sed an eodem modo ſi. u. uocalis ſequat̉ interponi poſſit inter eam uocalem&. q. aliud u. ita ut poſt ipſum. q. in eadem ſyllaba geminari poſſit. u. dubium apud antiquos fuiſſe uidetur. Victorinꝰ Marius dixit geminari poſſe: ut in ipſo quū: quando aduerbium eſt temporis:& tempus ſignificat: quod cū geminata. u. ſcribendum eſſe dixit. Papyrianus uero libro. iiii. de orthograghia ſcribit omnino id fieri non poſſe. Ne ſcilicet duæ litteræ eiuſdem in ſe ſoni& uocis tam inuicem qͣꝫ cum terminatione ſoni ip̄ius. q. collidantur. Nam quaſi ipſum in. u. terminari uidetur:& ſic pluriū ſonos in unum confundere& coaleſcere co geremur. Idem Quintilianus libro. i. de inſtitutione oratoria ſentire uidetur: ubi uult: cū ſi tempus ſignificat per. q. duabus ſolum ſequentibus litteris ſcribendum eſſe: ut quū primū:& quū facerem. Si uero comitem: hoc eſt ſi coniunctio fuerit per. c. ſcribi debet: ut cum Caio cum Lutio. Qua data occaſione errorē illū indoctum puto: ut quū quando abbreuiatum ſcribimus ex. q. cū. n.& ſuperiori uirgula iam exaremus. Ita ut indocti tunc quoqꝫ putauerint illud. u. quod ab antiquis poſt. q. cum ſuperiori uirgula ſcribebatur: non u. ſed ex litterarum ſimilitudine. n. prorſus fuiſſe. Et cum idem pene cum quando ſignificet ad alios in conſuetudinem pro quando ſcribendū induxerint. Sicqꝫ ex Papyriani& Quintiliani ſentētia puto: ſi teſte ſcribere uelimus: nunqͣꝫ. u. poſt. q. geminandū ſed ipſum quū unico. u. ſcribendum eſſe: quin& eodem modo æqus cū diphthongo& abſqꝫ diphthongo:& reliqus& obliqus ⁊ grandiloqus& altiloqus& omnia ſimi lia. Vt etiam in antiquis& emendatiſſimis codicibus ſcriptum comperi. Similiter apud antiquos arqus:& coqus ſcribebantur. Quin& in genitiuo aſſumere. i. cum quo. u. cōmode ſtare poteſt: ut Virgilius. iii. ænei. Quam pius arquitenes oras& litora circū Reuinxit: ſimiliter coqui pro coci quod ſane fieri dicimus: quādo ultima ſyllaba habet. q. Nam alias non accipit. i. ut oqulus cū. q. apud antiquos pro oculus cum. c. quod in genitiuo faciebat oquli ꝓ oculi. Vnde niſi eandem uim ipſum. q. haberet: quā. c. nunqͣꝫ in principiis infinitiuorū uel interrogatiuorū quorundā nominū poſita per obliquos caſus in illam tranſiret: ut quis: cuius: cui. Vnde Quintiliano teſte antiqui nōnulli ad pingue ſane ſonum quoi cum. q.&. o. poſt. u.& ante. i. ꝓ cui utebantur: ut ab alio qui diſtingueretur. Similiter a uerbis. q. habentibus in quibuſdā participiis in. c. trāſfertur: ut loquor locutus: ſequor ſecutus. At quotidie cum. q. ſequente. u. ante. o.& non cotidie cum. c. idē Quintilianus nos ſcribere docuit: eo quod ſit quot diebus: quin& in deriuationibus uerborum Priſciano teſte tranſit. q. in. s. ut torqueo torſi: ſicut&. c. ut parco parſi: tranſit& in. x. ut coquo coxi: ſicut&. c. ut dico dixi: duco duxi. DE Littera. R. Littera ſemiuocalis eſt:& liquida: hoc eſt quæ poſt mutam in eadem ſyllaba poſita præcedentē ſyllabā modo longam: modo breuem facit. Lōgā quidē ut Virgi. in. iii. ænei. Noctē hyemēqꝫ ferens& inhor ruit unda Tenebris. Breuem uero: ut idem in. viii. Defendi tenebris:& dono noctis opacæ. Similiter in latebris penultima naturaliter breuis eſt:& ab eodem producit̉ in. iii. ænei. cū ait: At ſcyllam cæcis cohibet ſpe lunca latebris. Et idem in multis ſimilibus. Nam produxit Ouidius in heroidibus de Hypermeſtra. pa. ante trem cū ait. Iam patrem famuloſqꝫ patris lucemqꝫ timebam.& in eodem uerſu: ante tris corripuit idē: Hæc tibi nempe patrem furta dedere Iouem: ubi. pa. breuis eſt:& ſimilia. Sane. r. littera non ſolum ſemiuocalis: ſed fere uocalis habita fuit: ex quo dubium reſultauit: an huic præponi aſpiratio uel ſubiungi debeat. Vnde ut ſupra diximus cum æoles ubiqꝫ digamma pro aſpiratione ponerent:& in dictionibus incipientibꝰ ab r. illud in. b. conuerterent: quod tunc quoqꝫ ipſi. r. præponebant: uiſum eſt multis aliquā illi cum uocalibus cognationem eſſe: quibus proprium uidetur aſpirationē præponi poſſe. Sed diſconuenientia inſuper uide batur: quod non aſpirationem: ſed. b. litteram aſpirationis loco præponebant. Veruntamen Priſciano teſte ipſa. r. littera apud græcos multis modis fingitur loco uocalis: ut in declinationibus in ra.& in. a. puram deſinentibus: quæ ſimiliter. a. ſeruant ꝑ obliquos caſus: ut ωρ᾿α ωρ᾿ασ σοφια σοφιασ: hoc eſt ſicut nominat deſinentia in. a. puram cum apud græcos declinantur ratione uocalis neceſſario præcedentis per omnes caſus ipſam litteram. a. conſeruant: ut ςοφια σοφιας: μαια μαιασ:& reliqua: nō autem ſi præcedat. a. alia conſonans qͣꝫ. r. poſſunt. a. ſimiliter conſeruare: ſed in alias uocales commutāt: μοῦςα μοῦςης: ϖτήρηα: ϖτήρνησ: ϖέλτα ϖέλτησ: ſed cum. r. cōſeruant ut ωρα ωρας: θύρα θύρασ& reliqua: uidetur ipſum. r. uim uocalis habere. Sane in quibuſdam compoſitis conuertitur. r. in. l. ut intelligo pro interlego: pellicio pro perlicio: pellego pro perlego: Plautus in aſinaria: agedum iſtum oſtende quem conſcripſiſti ſyngraphū inter me& amicam& lenam: leges pellege. nam tu poeta es prorſus ad eam rem unicus. Similiter pelluceo pro perluceo. Idem in eadem: ita pellucet quaſi laterna punica. At polluceo cum. o. in prima aliam cōpoſiti onem habet& ſignificationē. Nam componitur ex poly dictione græca quæ multū deſignat:& luceo unū deuoueo:& dedico ſignificat: quaſi is qui talia facit multum luctat: Plautus in ſticho: ut decimam partem Herculi polluceam. Neuius in colace: Qui decimas partes quantū alieni fuit pulluxit tibi a publicando epu lo Herculi decimas. in ſimplicibus etiam tranſit. r. in. l. ut niger nigellus: umbra umbella. Tranſit etiam in. s. ut arbos pro arbor: odos pro odor. Plautus in captiuis quorū odos in baſylica nos omnes adegit in forum Colos pro color: teſte ſeruio in ſecundū georg. Nam ut ait tunc quoqꝫ. r. mutatur in. s. cum longa opus eſt ſyllaba. Verum& nōnunqͣꝫ ſine metri neceſſitate honos ponitur: ut Virg. libro ænei. primo: Hic pietatis ho nos ſic nos in ſceptra reponis. Quin& eodem Seruio teſte Saluſtius pene ubiqꝫ labos poſuit: quē nulla neceſſitas coegit: ſed ut putat melius eſt ſeruire regula. Tranſit etiam. r. in duas. s. ut uro uſſi: gero geſſi: in. u. conſonantem: ut tero triui: ſero ſeui: in. n. ut æneus pro æreus. DE. S. Littera. Littera ſemiuocalis eſt: quæ ſi antecedat. m. uel. p. uel. t. in ſimplicibus dictionibus eiuſdem eſt ſyllabæ ut Coſmus: proſper: teſtis. At in compoſitis aliud eſt. Nam aruſpex teſte Quintiliano in primo: Quia pars eius poſterior a ſpectando eſt. s. litteram tertiæ dabimus. Abſthemius uero quia ex abſtinentia themeti cōpoſita uox primæ relinquetur.& ut idem refert. Quintilianus: putauerunt multi illa quoqꝫ ſeruanda eſſe diſcrimina: ut ex præpoſitionē ſi uerbum ſequeretur pecto: adiecta ſecundæ ſyllabæ. s. littera ſi ſpecto remo tæ. s. ſcriberemus: hoc eſt a pecto exſpecto:& a ſpecto expecto. Vnde in lapillo quodam ſardinico: qui erat Laurentii mei uallenſis inſcriptum litteris albis uidi: ex eadem materia utrinqꝫ his duobus uerbis: Pompeius ex uno latere: ex alio exoratus: cum adiectione ipſius. s. ad ſecundam. Quod an rationabiliter fieri poſſit infra cum de. x. littera tractabitur oſtendemus. Quid quod Ciceronis tēporibus paululū infra eodē Quintiliano referente fere quotiens. s. littera media uocalium longarū: uel ſubiecta longis eſſet geminabatur: ut cauſſa caſſus: diuiſſiones: quomodo& Ciceroneꝫ ipſum:& Virgilium quoqꝫ ſcripſiſſe: ut ait manus eorum docent. Nam etiam nunc romæ in ſepulchro Bibuli cauſſa cum duplicato. s. ſcriptum aſpexi. Sed ut idem pergit Quintilianus: qui paululum ſuperiores etiam illud: quod nos gemina. s. dicimus iuſſi una dixerunt Quid quod eodem teſte. s. in. r. quandoqꝫ cōmutatum fuit: ut Valeſi& Fuſii in ualerios Furioſqꝫ uenerunt Ita arbos: labos: uapos: etiam& clamos ætatis fuerunt. Pomponius uero iuriſconſultus de origine iuris ab Appio claudio proceſſiſſe exiſtimat. r. litteram: ut pro Valeſiis: Valerii eſſent:& pro fuſiis furii: ſed ut hæc littera. s. ab aliquibus nominibus excluſa fuit: Ita& in quibuſdam ipſa alteri ſucceſſit: ut in ſequenti littera uidebimus. Sane Priſciano teſte traducentes græca nomina terminata in as uel in. s. plerūqꝫ. s. abiicimus: cū ſint primæ declinationis: ut Geta birrhia: Phedria: Chærea: quæ apud græcos in as. ſimiliter poeta: ſophiſta cithariſta:& ſimilia: quæ in ησ deſinunt traducimus. nonnunqͣꝫ. s. in. x. ἀίασ Aiax: ϖίστρισ piſtrix: licet piſtrim dixerit Virgilius:& nō piſtricem. ut in ea dictione uidebimus. Nam in multis ſequimur dores: qui eiuſcemodi dictiones in. x. terminant: ut ὤρνιξ.i. gallina pro ωρνισ. Nonnunqͣꝫ etiam in initio. x. pro. s. ponunt ut ξύμμαχος.i. commilito cum. ξ. pro ſymmachos cum. s. Item ubi attici. συ. cum. σ. dores. τυ. cum τ. ſcribunt. Vnde nos tranſſumpſimus&. te. pro. e. poſuimus. Rurſus econtrario ubi dotes θάλλασσα i. mare cum duplici. s. attici θάλλαττα cum duplicato. t. ſcribunt:& ubi illi θρειςςα: quæ a nobis modo cō ſimili cū duplicato. s. threiſſa traducitur: de qua ī ea dictone late uidebimus. Attici cū duplicato. t. θρειττα deſcribunt:& ubi illi ησσον.i. minor: hi ηστον ſcribere uoluerunt. Ponitur etiam. s. nonnunquā pro aſpiratione: ut ſupra late uidimus. Quid quod apud uetuſtiſſimos: ut etiam Priſcianus rettulit. s. uim ſuam in metro frequēter amittit. Virgilius in. xi. ænei. Ponite ſpes ſibi quiſqꝫ. idem in. xii. inter ſe coiiſſe uiros& decernere ferro cernere ferro. Quid quod tribus cōſonantibus ſequentibus poteſt fieri cōmunis ſyllaba quādo in principio ſequentis ſyllabæ poſt uocalē correptā. s.& muta poſt mutā in eadē ſyllaba liquida ſequit̉. quippe cum. s. in metro more ueterū ſubtrahi ſoleat. Horatius in primo ſermonū: Linquimus inſani ridentes premia ſcribæ. Tollit̉ etiā penitus. s. a dictione quā ſequit̉ cōiunctio ip̄a: ut cū apoſtropho interrogatiuo: hoc eſt ubi abiicit̉ e. ut uiden: pro uides ne: ſatin pro ſatis ne: uin pro uis ne. Tranſit hæc eadē Priſciano teſte in. m. ut rurſum ꝓ rurſus. Dimminuo pro diſminuo. Terentius in adelphis: Dimminuet̉ tibi cerebrū. In. n. ut ſanguis ſanguinis. In. r. ut flos floris:& ſimilia. DE. T. Littera. Littera muta eſt:& apud uetuſtiſſimos in aliquibus dictionibus ſcribebat̉: in quibus iā ip̄m. s. ſcribit̉ Nam mertare atqꝫ pultare teſte Quintiliano antiqui dicebāt: Nos merſare& pulſare dicimus. Quid quod eodē auctore quædā eſt cognatio. d. litteræ cū. t. ita ut in uetuſtis operibus ut ait urbis noſtræ& celebribus templis Alexanter legat̉& Caſſantra. ſ. cū. t. littera loco cuius nos iam. d. utimur. Vnde econtrario etiā nonnunqͣꝫ. d. pro. t. ut caudex ꝓ cautex dicimus. Virgi. Caudicibus duris:& caudex inde codex pro duro ſedili: ut Iuuenalis ſecunda ſatyra: Horrida quale facit reſidens in codice pellex. Sed ut putamus maior ē cognatio ipſius. t. cū. s.&. x. qͣꝫ cum. d. eſſe dicat̉. Nam a uerto uerſus magiſqͣꝫ uerdus dicimꝰ:& a mitto miſſus:& a concutior cōcuſſus. Quid quod ex dictionibus græcis. t. in. s. ſæpe cōuertimus: nā apud illos οστα cū. t. ſcribit̉: nos oſſa traducimus. Itē cū. c. antecedente ip̄m. t. in. x. cōmutamus: ut pecto pexui: flecto flexui. DE. V. Littera. Littera uocalis eſt:& ſæpiſſime in conſonantē tranſit: quā ſane loco. f. digamma ſurrogauimus. Vnde a pleriſqꝫ ei idem nomē datū fuit: quod bigāma ipſum apud æoles habebat: uidelicet uau: loco cuius ut ſupra diximus Claudius Cæſar aliā figurā ſurrogare uoluit: ſed antiqua præualuit ſcriptura&. u. conſonans loco digamma eſt: cuius poteſtate conſtat poetas noſtros fere omnes uſos fuiſſe: in quibus illi digāma ip̄o utebant̉: ut latius Priſcianus ip̄e pertractauit: cuius dicta quædā quia nōnullis obſcuriora forte uident̉ nos clarius explicabimus. Nā ut illi quādoqꝫ digāma ꝓ ſimplici cōſonāte: ut at uenus haud animo nequicqͣꝫ exterrita mater:& nōnunqͣꝫ pro duplici accipere uoluerūt: quod in præterito ꝑfecto& pluſqͣꝫꝑfecto tertiæ uel quartæ cōiugationis maxime apparere pōt: in quibus. i. ante. u. cōſonantē poſita ꝓducit̉:& eadē ſubtra cta corripit̉. Vt cupiui cupii cupiuerā cupierā: audiui audii audiuerā audierā. Sed apud doctiſſimos poetarū ſemper poteſtas. u. ſimplicis cōſonātis præualuit. Itē ut illi nōnūqͣꝫ digāma ī metro pro uocali breui ſunt uſi: Ita& noſtri quādoqꝫ ip̄m. u. cōſonās ꝓ uocali correpta ſumpſerūt: ut Horatius ſiluæ triſyllabū ꝓtulit in epodo hoc uerſu: Niueſqꝫ deducūt Iouē: nūc mare nūc ſyluæ: quod teſte Priſciano dimetrū eſt lambicū cōiunctū pentimemeri heroicæ. i. dactylicæ: hoc eſt uerſiculus ille: qui etiā archilochius ab inuentore cognomi nari ſolet: cōſtat ex dimetro iambico: hoc eſt duobus pedibus iambis ſequētibus ſpōdeo& pynrichio: ꝗ pedes etiā ad archilochiū iambicū ſpectare poſſunt:& cōiunctis heroicæ pentimemeri.i. dactylicis pedibꝰ: qui bus heroicus cōſtat uerſus: qui ſane pedes cū in quinta ſyllaba diuiſionē patiant̉: pentimemeris heroicæ cognomē metro impendūt: pente. n. quinqꝫ& meris diuiſio uel pars dicit̉. Sed quia ſecundū morē archilochi uerſus ille unica abundat ſyllaba catalecticus etiā archilochius nominat̉. Nā niues iambus eſt: qui ex breui cōſtat& longa: quæ de ſimili modo iambus eſt. At ducūt ꝗ tertius eſt pes ſpondeus eſt:& ex duabus conſtat longis. Iouem pyrichiū detinet: quia duas cōtinet breues. Reſtat nūc mare: nūc ſiluæ: qui cū duo dactyli eſſe debeāt: neceſſario in quinta ſyllaba diuiſionē accipiūt. Nā nūc mare dactylus eſt: nūc ſiluæ ut dactylus ſit ne ceſſario ſyllaba ſil diuiſionē patit̉:& ſi abſqꝫ. l. ſumendū eſt: quare cū. l. ad. u. cōiungēdū ſit neceſſario. u. uocalis efficit̉& breuis ante uocalē. a. quæ eſt in diphthongo. a. qua ip̄m. a. abiicit̉. Vnde catalectici cognominant̉:& ſic duo fiunt dactyli. e. remanēte: nec aliter fieri potuiſſet. Similiter Catullus ueronenſis uerſiculū il lum: Et zonā ſoluit diu ligatā inter hendecaſyllabos phaleucios poſuit: hoc eſt inter uerſiculos undecim ſyl labaꝝ a Phaleuco auctore cognominatos ꝗ quinqꝫ pedibꝰ conſtāt:& niſi ſoluit triſyllabū ſit: uerſus ſtare nō poſſet. Sed quoqꝫ id in deriuatiuis& cōpoſitis manifeſtius inſpicit̉: ut uoluo uolutus: ſoluo ſolutus: auis au ceps: auſpiciū: lauo lotus: faueo fautus: caueo cautus. Sic etiā cōtra. a. uocali trāſit in cōſonantē: ut nauta na uita: gaudeo gauiſus. Rurſus& æoles in metro digāma ip̄m quādoqꝫ ꝓ nihilo aſſumebāt: ſic& noſtri quoqꝫ u. cōſonans nōnunqͣꝫ pro nihilo aſſumere uoluerūt:& maxime uetuſtiſſimi comicoꝝ: ut Terētius in andria: Sine inuidia laudē inuenies:& amicos pares. Eſt enī trimetrū iambicū: in cuius primo pede niſi. u. ꝓ nihilo habeat̉: ita ut fiat tribrachus: ſtare uerſus nō pōt. Nā ſex pedibus cōſtat: quoꝝ primus eſt: ſininui ubi. u. abii cit̉:& triū breuiū pes conficit̉. Secundus eſt dia ꝗ dicit̉ iambus. Tertius eſt laudin ꝗ eſt ſpondeus. Inſuꝑ& ue nias ſequit̉ ꝗ eſt anapeſtus:& quartū pedē facit. Quintus ē etami: ꝗ ſimiliter eſt anapeſtus. Deinde ſequit̉ ſextus ꝗ eſt coſpares:& eſt amphimacrus: hic pes nunqͣꝫ cōſueuit eſſe huiuſmodi trimetris: ſed hic uerſus dicit̉ trimetrus hypercatalecticus. Verum& apud noſtros ex alio capite amittit. u. uim litteræ in metro ſcilicet quum poſt. q. ipſum. u. ponitur alia uocali ſequente: ut in mille exemplis proſpici libet. Nam tunc quoqꝫ teſte Sergio ſuper Donatū: Nec conſonnns ē ip̄m. u. quod loco digāmæ poni conſueuit: nec uocalis eē pōt. Nō quidē conſonās: ꝗa ut ſupra uidimus poſt cōſonantē in eadē ſyllaba poni nō pōt: ideo æoles cōmutabāt digamma in. b.& praponebant dictionibus incipientibus ab. r. Non etiā uocalis quia poſt ſe in eadē ſyllaba aliā uocalē habet: cuius merito cōſueuit ſemꝑ fieri cōſonās:& uocalis ſonū amittere. Hoc idē etiam plærūqꝫ patit̉ inter. g.& aliquā uocalē ut ſanguis lingua. Idēqꝫ ſæpe fieri cōſpeximus. s. antecedēte ip̄m. u.& ſequēte a. uel. e. ſuadeo ſuauis ſueſco ſuetus. Vtebant̉ etiā ut diximus æoles ip̄o digāma ubiqꝫ loco aſpiratiōis effugiētes ſpiritus aſperitatē. Quos in multis quoqꝫ nos ſequimur: non aūt in omnibus. Nā ut illi Ϝέστισ: nos ueſtis dicimus: ubi Ϝεσπέρα nos ueſpera: ubi Ϝίσ nos uis. Item& hiatus cauſa illi quoqꝫ interponere ſolebant digamma ut in tripode uetuſtiſſimo Apollinis ꝗ ſtat in cerolopho bizantii ſic ſcriptū annotauit Priſcianus δεμοφάϜων λἀφὤν. Et nos quoqꝫ hiatus cauſa interponimus. u. loco digamma. Ϝ. ut clauus argiuꝰ pauo ouum ouis bouis. poſt hæc aūt cū dictiones græcas trāſferimus: ponimus. u. noſtrū plærūqꝫ ꝓ ου diph thongo ut muſa pro. μοῦσα. Nōnunqͣꝫ ꝓ. o. correpta ut Cyrus ꝓ κύροσ: cyprus pro κῦπρος: pelagꝰ pro πέλαγοσ: quēadmodū ſupra uidimus quū de. o. littera tractuimus. Quādoqꝫ ꝓ. o. producto quod illi. ω. mega.i. magnū uocāt ut fur pro φωρ. Quin ecōtratio nōnunqͣꝫ. o. pro ου diphthōgo ponimus: ut bos cum ſolo. o. dicimus: pro eo quod βοῦσ cū ου diphthongo ab illis ſcribit̉. Nōnunqͣꝫ uero ponimus. u. ubi illi. y. græcū ſcribūt: ut infra cū de illo tractabimus late dicemus. Quid quod traducētes dictiones græcas inter. c. &. l. uel. c.&. m. ip̄m. u. quandoqꝫ īterponimus: ut ηράκλισ hercules: ἀσκληπηοσ Aeſculapius: ἀλκμη νη ſecūdū antiquoꝝ ſcripturā Priſciano teſte Alcumena ſcribebat̉: quin& ἀλκμήνον Alcumenon. fuit etiā i. in ꝗbuſdā alias uocales ab auctoribus noſtris aliquādo cōmutatū:& ꝑ deriuatiōes quotidie cōmutamus in. a. ut ueredus ueridarius: in. e. ut pondus pōderis: deierat ꝓ deiurat: peierat pro peiurat. Quin& antiꝗ teſte Papyriano augar ꝓ augur: augeratus ꝓ auguratus dicebāt. Similiter in his quæ a tertia coiugatiōe naſcunt̉ quotiēſcūqꝫ. n.&. d. ip̄m. e. ſequebāt̉: loco. e. ip̄m. u. ſcriptitare ſolebāt: ut faciundū ꝓ faciēdū: legundū ꝓ legēdū: dicūdū ꝓ dicendū: uertundū ꝓ uertendū. In. i. correptā ꝑ cōpoſitionē ſcilicet nominū habētiū ul timā ſyllabā deſinentē in. u. cū uerbis ſiue participiis ut cornu corniger:& cornicē: arcus arcitenēs: fatū fatidicus: aurū aurifex: luctus luctificus: fluctus fluctiuagꝰ: opus opifex: etiā ꝑ diuiſionē: ut currꝰ uel curſus cur riculus uel curriculū. Nā a curru per diuiſionē deſcēdūt: ut Iuuenalis in ſatyra quæ incipit Plurima ſūt fuſcine inquit: Nā ſiꝗs magni cenſus præcepit amorē: Et leuo monitu pueros ꝓducit auaros: Dat libertatē& totas effundit habebit: Curriculo quē ſi reuoces ſubſiſtere neſcit. Vbi curriculū a curru& trāſlatione ſua di minuit. Similiter Curtius libro octauo de geſtis Alexādri inquit: alioꝝ turbati equi nō in uoragines mō lacunaſqꝫ: ſed etiā in amnē præcipitauere curricula. Eſt etiā curriculus curſus: ut Varro in epiſtola ad Iuliū Caſarē atteſtat̉:& Plautꝰ ſimiliter cū ait in epidico: Nā ut apud portū te cōſpexi curriculo occœpi ſequi uix adipiſcēdi poteſtas modo fuit. Quin& ſignat tp̄s ip̄m teſte Seruio ſuper. viii. ænei. ubi ait Virgilius: Curriculo expulerat ſomnū cū fœmina primū. Significat etiā locū ubi currit̉. Quid quod. u. in. i. quibuſdā in dictionibus a. C. Cæſare traductū fuit. Nā ut ait Quintilianꝰ libro primo: optimus& maximus ut mediā. i. litteram quæ ueteribus. u. fuerat acciperēt. C. primū Cæſaris inſcriptione traducit̉ factum. ſcribebant etiam antiqui teſte Priſciano carnufex cum. u. pro carnifex:& lubens pro libens: peſſumus pro peſſimus. DE. X. Littera. Littera ſemiuocalis eſt: quā ex græcis accæpimus:& multa cōmoditate in dictionibus noſtris habemus Nā duplex eſt:& pro qua modo. cſ. modo. gſ. modo duplicato. ſſ. ut dixit Plinius primitus utebamur ut apecſ cū. cs. pro apex cū. x. quod genitiuus etiā indicat: in quo apicis dicimus. Similiter gregſ. prius cum gſ. dicebamus: ubi nūc grex cū. x. dicimus: quod genitiuus indicat gregis. eodem modo Vlyſſes cū duplici ſſ. ubi nūc ulixes cū. x. ſcribimus: quā litteraturā cū duplicato. ſſ. græci etiā obſeruant dicentes ὀδυσςεῦς: unde quod apud dores διςσα: quod eſt bina cū gemino. ſſ. ſcribit̉: ſæpe ab Homero διξα cū. x. ponit̉. Verū græci ſequēte. ſ. nūqͣꝫ. x. præponūt: ſed illā in. κ. quæ ſimplex eſt cōuertūt: ut pro εξ& στάσις nō έξστα σίς: ſed ἔκστασίς cū. κ. ſcribūt. Cuius hæc ratio uidet̉ quia. s. geminari aliqua cōſonāte antecedēte minime poteſt. At. x. cū loco. c.&. s. uel. g.&. s. uel gemini. ſ. fungat̉. Si illā in eadē dictione. ſ. ſequeret̉: cōtingeret illā poſt. c. uel. g. uel. s. geminari: quod fieri nō poteſt. Quæ ſane ratio adeo cōcludere uidet̉: ut nullo pacto s. poſt. x. etiā in ſcriptura noſtra ſcribere debeamus. Quod teſte Quintiliano libro. ix. de inſtitutione oratoria repræhendit Iuraniꝰ: Meſſala ī libro de. s. littera defendit: Ita ut nō recta illoꝝ dici poſſit ſcriptura: quā ſupra cū de littera. s. tractaret̉ recenſuimus: ubi dicebāt a pecto exſpecto cū. s. poſt. x. ſcribendū eē uel exſora tus ut alii. Quod ſi liceret licebat etiā poſt. bs. uel. ps. quas loco. ψ. duplicis accipimꝰ addere. s. ita ut dicere mus obſſiſſus uel abſſpectus cū duplici. s. poſt. b. quod minime licet. Nec etiā more græcoꝝ. x. in. c. ſequēte s. cōuertimus: ſed teſte Priſciano. x. ſolā abſqꝫ. s. apponimus. Ita ut quotienſcūqꝫ ex præpoſitio cōpoſita præ ponit̉ dictionibus incipientibus a uocalibus uel ab his quattuor conſonantibus: hoc eſt. c. p. τ. s. ip̄a integra manet. Sed ex his quattuor cōſonantibus ſola. s. abiicit̉: ut exaro: exeo: exigo: exoleo: exuro: excutio: explo do: extrahō: exequor: expecto: exequiæ: expes. Sed dubium de exſicco:& de exſibilo reſtat: quæ abſqꝫ. s. nō poſſe ſcribi uidentur: ut ait Papyrianus: quare& cætera ſimili modo potuiſſe ſcribi apparet. Vnde antiquo rum forte cōſuetudo magis in his qͣꝫ grāmnticorū ratio ſectāda erit. Trāſit. x. teſte Priſciano per deriuationē in. u. conſonantē ut nix niuis. In. ct. ut nox noctis. ſubdit etiam loco aſpirationis: ut ueho uexi thraho traxi. De. y. Littera. Littera uocalis eſt anceps& liquida: hoc eſt quæ facile modo produci modo corripi poteſt. Hanc in ſo lis dictionibus græcis:& eo loco quo illi ſcribunt:& nos ſcribere debemus. Nec in ullis latinis ponere prorſus debemus: quia ob id tantū ſuſcæpimus: ut propriā dictionū græcarum ſcripturam: quas ab illis accæpimus: in tranſcribendo ſeruaremus. Nam cum pro latinis dictionibus. i. noſtrum habeamus: græcas litte ras intermiſcere non debemus. Sane ueteres noſtros illam tranſcribendo in pluribus dictionibus mutaſſe: ac pro illa. u. quoqꝫ nōnunqͣꝫ uero. o. poſuiſſe cōperio: ut δύο duo: μυσ mus: συσ ſus:& inde diminutiuū ſucula: κυβέρνήτησ gubernator: κύμινοσ cuminus uel cuminum: κυπαφίσσος cupreſſus: κυμή cumæ quod urbis eſt nomen: ut in dictionibus uidebimus: μυραίνα murena: quod piſcis eſt nomē: μύλλος mul lus nomen eſt piſcis: ut Iuuenalis: Mullū ſex milibus emit: θύννοσ thunnus ſimiliter eſt piſcis: στυππέια ſtuppa: ϖορφύρα purpura: τυμβα tūba: φυνή fuga: φυκοσ phucus: βότρυς botrꝰ: γόνυ genu: ςαμ Sάμβυ κα ſambuca genus eſt inſtrumenti muſici ζυγός iugū: ςῦλλας ſulla:& plura alia quæ ſimili modo. y. græcum in. u. noſtrum conuertunt. Nam ſullam quē iam dicimus ſyllam in antiquis codicibus& emēdatiſſimis cū. u. ſcriptum:& nos ip̄i ſæpiſſime aſpeximus:& a doctiſſimis uiris noſtræ ætatis& conterraneis meis Leonardo& Caralo Arretinis: ſic antiquos ſcriptitaſſe cōfirmari audiui. Vnde uidemur ſecuti æoles qui ipſum y. græcū ſono ipſius. u. ſoliti erant ſæpiſſime pronuntiare. Itaqꝫ ſi eorum poetæ nōnunqͣꝫ ip̄i. y. græco aſcribebant. o. non id quoqꝫ factitabant: ut diphthongum facerent: quēadmodum ex diligentiſſimorū gramma ticorū teſtimonio comperimus: quia illā corripienant: ſed ut per id quoqꝫ expreſſius declararent: apud eos ipſum. v. græcum ſono ipſius. u. efferendum eſſe: ut in eo Callimachi uerſu καλληχόρου χθωνοσ` κὰι συ ρείας θυογάτηρ. Cōuertimꝰ etiā nōnūqͣꝫ. y. græcū in. o. noſtrum: ut νυξ nox: ἀγ´κυρα ancora: μυλος mo la: στύραχ ſtorax cum. t. exili& alia nōnulla ſimiliter: quorum rationem reddere præter litterarum ſimilitu dinem& figurarū ſeu linguarū conſuetudinem difficile eſſet. De. z. littera. Littera muta eſt: quā ſimiliter pro dictionibus græcis accæpimus: pro qua primitus nōnunqͣꝫ ſimplex ſ. ut ſagunthum pro ζάκυνθσ: ſethus pro zethus: quādoqꝫ uero duplicatū ſcribebamus: ut maſſa pro μάζα: Patriſſo pro ϖατρίξω: pytyſſo pro ϖυτύζω: quandoqꝫ autē pro illa. d. ipſum ponebamus: ut odor ab ὀζείν: Medentius pro Mezentius teſte Priſciano. Hæc littera a Claudio Cæſare cōperta antiſigma nominata eſt: quia unum ſigma& alterum inuerſum atqꝫ oppoſitū detinet: uoluitqꝫ illā locū eiꝰ litteræ detinere: quæ apud græcos. ψ. ſcribit̉& apud nos per. pſ. uel. bſ. traducitur. Quāuis teſte Priſciano multo molliorem uolubilioremqꝫ ſonitum. ψ. habeat qͣꝫ p uel bs. Nam ſic quoqꝫ ante illius inuentionem græci pro ea litteras illas perſcribebant. Qua de re licet re cte ipſi Claudio uiſum fuiſſe dicatur nouam ſcilicet formam ſub eadem poteſtate comperire. Nulli tamen auſi ſunt antiquā ſcripturam mutare. Verum Papytiano teſte& nōnullis alijs quāto expeditior eſt. ψ. qͣꝫ ps tanto ps qͣꝫ bs eſſe uidetur: ideoqꝫ dictiones græcas per. ψ. ſcriptas: quandoqꝫ quidem in ps tranſferimus. ut pſalmus pſitacus pſeudolus terpſichore æthiops. nōnunqͣꝫ uero in bs: ut αψυρτος abſyrtus: αραψ arabs. Sane ps uel bs nunqͣꝫ in eadē ſyllaba coniungitur in fine nominatiui: niſi cuius genitiuus in pis uel in bis de ſinit ut Pelops pelopis: æthiops æthiopis: arabs arabis. Quod nō ſolum in græcis quoqꝫ ſed etiam in latinis quoqꝫ obſeruamus: ut ſtirps ſtirpis: princeps principis: urbs urbis: cælebs cælibis. De ordinatione litterarū inuicem tam uocalium qͣꝫ conſonantium. Et primo de ordine uocalium. Vm ergo de litteris& eorum nominibus figuriſqꝫ& poteſtate ex ſententia clariſſimorum ui rorum diſſeruerimus: Reſtat iam de earundem ordinatione in ſyllaba deinceps pertractare: & a uocalibus incipientibus hæc primū annotāda uidentur. Quod uocalis unica nō niſi abuſiue ſyllaba dici poteſt: hoc ex ui nominis ſyllabæ clariſſime apparere poteſt. Nam ſyllaba di ctio græca eſt a συμβάλλώ uerbo quod eſt compræhendo deducta. Vnde& ſyllaba ip̄a cō præhenſio dici poteſt: quæ non niſi ex pluribus: hoc eſt ad minus ex duobus recte fieri ualet. Sed quia communiter ſyllaba pro uoce litterali accipitur: quæ ſub uno accentu& uno ſpiritu indiſtanter profertur: conſueuimus etiam uocales ſingulas pro ſingulis ſyllabis accipere. itaqꝫ ab una littera incipiens ſyllaba: non ul tra ſex litteras progredi poteſt: ut a ab arx mars ſtans ſtirps. Tres uocales in eadem ſyllaba locari non poſſunt. Vnqͣꝫ etiam tres uocales in eadem ſyllaba recte locari poſſunt. Nam. u.&. i. non aliter diphthongis cō iunguntur: niſi loco conſonantium apponantur: uel ipſum. u. uim litteræ amittat. Duæ uocales in diphthonguꝫ coniuncta ponuntur in eadem ſyllaba. T duæ uocales cum diphthongum conficiunt unicam: iam tunc ſyllabam efficere ualent ut Aeneas: Cæſar: mœnia: œnophorum: audio: gaudeo: Eugeneus: Perſeus. Quibus diphthongis utuntur latini& græci:& quas ex græcis traduximus. B 2 Vattuor igitur in latina elegantia diphthongorū genera habemus. æ. œ. au. eu. De quibus in ſequētibus in dictione diphthongus uidebimus. Sed duodecim in græca comperiuntur. Ex quibus cum tantūmodo octo nos in ſcripturam noſtram traducamus: uidelicet. αι. αυ. ευ. ει. οι. ου. υι. ωι. de his tantūmodo& per quas litteras ad nos tranſferuntur uidendum erit. Nam principaliter ut promiſimus de ortho graphia dictionū græcarum quæ latine ſcribuntur tractaturi ſumus. At reliquas eorum diphthongos: quæ ad nos minime ſpectant prætermittemus. De. αι. diphthongo. Rima igitur diphthongus ſit ex. α. cum. ι. in qua utraqꝫ uocalis ſonum ſuum perdit:& ſimplicis. e. ſonum ſuſcipit: in ſcripto uero nullo modo ſimplex. e. pro. αι. diphthongo ab illis ſcribi poteſt: Nec econtrario diphthongus pro ſimplici. e. at cum huiuſmodi dictiones in quibus illa diphthongus ſcripta fuerit a nobis tranſcribuntur: ſemper loco illius noſtram. æ. diphthongum apponimus: ut αινέιας Aeneas. μέγαιρα Megera. Nōnunqͣꝫ uero illā diuidimus in. α.& in. ι.& tūc quoqꝫ ipſum. ι. quandoqꝫ quidem pro duplici conſonante accipitur: ut αιας Aiax: μάια Maia. quandoqꝫ uero uocalis remanet: ut νάις nais. Virgilius in Alexi: Tibi candida nais& Ouidius: Nais ab his tacuit. Sed hæc quoqꝫ dictio diuerſimode in plurali numero a poetis noſtris obſeruata legitur. Nam cum naiades ſcribamus: nonnunqͣꝫ ſecundā producimus: quandoqꝫ uero corripimus. Namqꝫ produxit illam Virgi. in Sileno cum dixit. Aegle naidum pulcher rima. Corripuit uero Ouidius libro metamorphoſeos. iiii. cum ait: Mercurio puerum diua cythereide natum: Naiades idæis enutriuere ſub antris. Nec hæc ſolum noſtri obſeruauere poetæ: ſed quādoqꝫ diphthōgum illam diuidentes pro uera diphthongo. æ. poſuerunt. ut aulai pro aulæ. pictai pro pictæ. Virgilius libro æneidos. iii. Aulai in medio libabant pocula bacchi. Idem libro. viii. Diues equū: diues pictai uectis& auri. Quid ꝙ nōnunqͣꝫ diphthongum ipſam totam in. o. ſimplex traductam comperimꝰ: ut ἀιήτης Oeta: & ſiquid ſimile comperitur: ubi. αι. diphthongus in ſimplex. o.&. η. in. e. noſtrum conuerſa fuerunt. Nam nullo pacto poteſt ibidem eſſe. œ. diphthongus: ſed diuiſum tantumodo illa proferri conuenit. ut Ouidius: non ſenis œtæ regia lemnos erat. Tranſit quandoqꝫ hæc diphthongus per deriuationes& cōpoſitiones in. i. productam: quæro inquiro exquiro. Quamuis exquære Plautus dixit in aulularia: ut intro exquære ſit ne ita ut ego prædico. Similiter lædo illido: cædo& occido. De. αυ. diphthongo. Ecunda diphthongus fit ex. α.&. υ. pſilon ſic.&. quā græci ſub uno accentu& unica ſyllaba ꝓferunt tali ſcilicet ſono: ac ſi aue proferatur ablata. e. Quā cum in dictionibus græcis ad noſtras traducimus conuertimus in. au. diphthongum noſtram: ut ἀυγόvςτινοσ Auguſtinus: ἀυλή aula: αυρα aura: ſed aliquando quidem a noſtris diuiditur: ut ναυσ nauis: ubi nulla eſt diphthongus: ſed. y. pſilon in. u. conſonās eſt conuerſa. Quod nos quoqꝫ in dictionibus noſtris quandoqꝫ obſeruamus: ut gaudeo cuius prima diphthongum habet: in gauiſus diuiditur:& fit. u. conſonans. Econtrario etiam contingit. u. conſonans in diph thongum reuerti:& hoc per abiectionem uocalis ſequentis ipſum. u. ut lauor lautus: faueo fautor: auis auceps: ut etiam ſupra uidimus cum de. u. littera tractaremus. Tranſit nōnunqͣꝫ diphthōgus ipſa. au. more antiquo in. o. productam: ut lotus pro lautus: ploſtrum pro plauſtrū: cotex pro cautex. quandoqꝫ in. o. correptam ut loretum pro lauretum: orichalcum pro aurichalcum. Virgilius in. xii. Ipſe de hinc auro ſqualentū alboqꝫ orichalco.& Hora. in arte poe. Tibia non ut nunc orichalco iuncta tubaqꝫ. Nam ut ait Feſtus in dicti one orata: aurum ruſtici orum dicebant: auriculas oriculas. Vnde& orichalcum pro aurichalco: de quo in ſua dictione late uidebimus: poſia pro pauſia. Nam a Virgi. pauſia dicitur cum ait libro georgi. ii. Orchites& radii& amara pauſia baca. Plinius uero libro. xv. naturalis hiſtoriæ: Tria inquit ſunt oleæ genera orchites radii& poſiæ. Verum econtrario antiqui quandoqꝫ Priſciano auctore. au. diphthongum pro. o. ponebant: ut auſtrum pro oſtrum auſculum pro oſculum. Item teſte Seruio in primū geor. caudex pro codex ſaurex pro ſorex: caules pro coles: caures pro corus. De. ευ. diphthongo. bibadErtia diphthongus apud illos ſit ex. ε. cum. υ. pſilon: ſic. ευ. quæ ſub uno accentu& una ſyllaba quēadmodum alia quæqꝫ ab illis profertur: ueluti ſi proferatur eua ablato. a.& hæc quoqꝫ cum in dictionibus græcis ad noſtros tranſfertur: per. eu. noſtram diphthongum ſcribitur: ut ἐυγένιοσ Eugenius: ἐυαν λέλιον euangelium.& uniuerſaliter ubicūqꝫ maiores noſtri has duas diphthongos in dictionibus græcis compererunt. ſ. αυ.&. ευ. fere ſemper loco. υ. pſilon. u. latinum poſuerunt. Ex quo certum haberi poteſt: illud. u. apud illos in ſuis diphthongis ſonum ſuum deperdidiſſe: cum neqꝫ ſit. u. neqꝫ ut. u. noſtrum ab illis: ſed uti. i. ꝓferat̉. Quāqͣꝫ antiqui æoles a quibus noſtra grāmatica ut plurimū deducta fuit: ſono ipſius. u. ſæpe ipſum. υ. ꝓferebant: ut ſupra uidimus. Verū& nōnunqͣꝫ ex ipſa diphthongo. ευ. cū ad litteraturam noſtram traducimus: litteram unam abiicimus:& alteram retinemus: uel ut alii dicunt tota diphthongus in alteram litterarū conuertitur: quod ad idem tendit. Et abiicimus quandoqꝫ quidem. υ.& retinemus. e. produ ctam: ut ἀχιλλευσ´ Achilles: ὀδισσεῦσ Vlixes: ϖερσεῦς Perſes: quāqͣꝫ etiam Perſeus a noſtris dicatur. Quandoqꝫ uero abiicimus. e.& retinemus. i. quod in. u. noſtram productā ſimiliter cōuertimus: ut φεῦγω fugio: φευγή fuga: de qua dictione cum. f. ſcripta in ſequentibus fiet ſermo. De. ει. diphthongo. Varta diphthōgus ſit ex. ε. cum. ι. ſic. ει. in qua. ε. ſonum ſuum perdit:& diphthōgus tota uoce ip̄ius i. ſimplicis profertur. Nō tamē eius loco. i. ſimplex ab illis ſcribi poteſt. At cum apud nos tranſfertur: non poteſt in aliam diphthongum ſibi correſpondentem conuerti: quā non habemus. Sed aliquando quidem illam in. i. ſimplex tranſferimus: ut νειλος nilus: ϖλέιαλεσ pliades: ubi abiicimus. e.& retinemus. i. Virgi. libro primo ænei. Arcturum pliadeſqꝫ hyades geminoſqꝫ triones: ubi non ſolum abiecit. e. ut diximꝰ ſed ipſum. i. ac ſi fuiſſet in dictionibus latinis ante uocalem corripuit. Aliquando uero diphthongū ipſam in ſimplex. e. ſemper productam conuertimus: ut χορεια chorea: σπονδεῖος ſpondeus: uerū& aliquādo eadem diphthongus apud nos cū tranſfertur diuiditur:& ambæ litteræ diuiſæ a nobis proferuntur: ut in ea dictione: quā diximus tranſtulerunt: ut plurimū noſtri poetæ pleiades. In qua diphthongus ip̄a diuiditur: &. i. ſimplex conſonans efficitur: quāobrem in hac ipſa diphthongi diuiſione ſemper primam producimus Secundam uero quandoqꝫ quidem corripimus.& tunc quoqꝫ ſemper primā more græcorū accentum ſeruamus. ut Virgilius libro georg. primo: Pleiadeſqꝫ hyades: claramqꝫ licaonis arcton. ſimiliter Ouidius libro. iiii. faſtorum: Pleiades incipient humeros releuare paternos. Nanqꝫ non poteſt ſcribi pliades cum ſolo i. quia tunc quoqꝫ prima illius breui exiſtente carmen claudicaret: ut libro primo ænei. Virgilius ipſe obſeruauit primā corripiens: ut proxime oſtendimus. Non enī in omnibus non propriis eandem uno loco longā & alio breuem ponimus. Quandoqꝫ uero ſecundam eius dictionis ſyllabam ſecundū aliquos etiam produ cimus:& in illam accentum tranſferimus: ut Propertius ad Cinthiam: Non hæc pleiades faciunt: neqꝫ aquo ſus orion. Lucanus libro ſexto: Pleiadūqꝫ ſoror genitrix mea: maximus atlas Eſt auus. ſecundū alios uero fit diæreſis: hoc eſt diuiſio diphthongi græci:& remanet. i. uocalis ac breuis una cum a uocali ſequēte ita ut ſit ibi dactylus& accentus ſuper prima remaneat. præter hæc autem diphthongus ipſa. ει. nonnunqͣꝫ a noſtris græco more deſcribitur: ut a Virgilio in Pollione dum ait: Orphei colliopea lino formoſus apollo. Et in ſi leno: Caucaſeaſqꝫ refert uolucres: furtumqꝫ promethei. Idem libro primo ænei. lam ualidam ilionei nauem iam fortis achatæ. in quibus. ει. pro unica ſyllaba& unica diphthongo appoſuit. Vt teſtis eſt Macrobius libro ſaturnalium:& metrorum ſcanſio indicat: quæ diuiſis litteris fieri non poſſet. Immo quod plus eſt cōperimus uetuſtiſſimos noſtros ſemper pro. i. longo diphthongū hanc ſcriptitaſſe. Vnde id quoqꝫ Lucilium præcæpiſſe rettulit. Quintilianus cum ait: lam pueri uenere e poſtremū facito atqꝫ. i. ut puerei plures faciant ac deinceps idem mendaci furiqꝫ addes e cum clari furei iuſſeris. Quid quod apud ariminū in triūphali arcu: qui iam pro porta urbis habetur ſcriptuꝫ antiquiſſimus litteris adhuc aſpicere licet. CELEBERRIMEIS ITALIAE VIEIS pro celeberrimis italiæ uiis. Et non longe ab urbe roma in loco quē aureliam iam uo cant ſcriptum aſpexi: Sibi Sueis pro ſuis. Vnde etiam Priſciano teſte libro octauo ſcribebant antiquiſſimi: uolo ueis: cū diphthongo. ει. in ſecunda perſona pro eo quod dicimus uis: ubi diphthongum in. i. longam cōmutauimus. Quare illorum obſeruantiam ſuperuacuam dixit Quintilianus in primo: quia. i. tam longæ qͣꝫ breuis naturam habet: tum ut ait incommodum aliquando. De. οι. diphthongo. Vinta diphthongus fit ex. ο. cum. ι. ſic. οι. in qua. ο. ſonum ſuū omnino apud illos perdit:& profertur ſolum ut. i. noſtrum: pro ipſo tamen ſcribi ab illis non poteſt: nec ecōtrario. Quam utiqꝫ diphthongū cum nos ex dictionibus græcis in latinum ſermonē tranſcribimus: in eam conuertimus diphthongū: quam per. œ. ſcribere conſueuimus. nam. o. remanente. i. in. e. cōuertimus:& fit. œ. diphthōgus: ut φοῖβοσ Phœ bus: ὀιστροσ œſtrum. Virgilius libro georgi. primo: Cui nomen aſilo romanū eſt œſtrum grai uertere uo cantes: ὀινόφορος œnophorum. Iuuenalis: Tandem illa uenit rubicundula totum œnophorum ſitiens. ali quando uero remanentibus eiſdem litteris illā nos diuidimus: ut τροία troia: έυβοια euboia: ubi. i. duplicis cōſonātis uim obtinet. Aliquādo aūt totā diphthongū ī ſimplex. o. cōuertimꝰ: ut ποιημα poema: ποιη τής poeta. Nā diphthongus tota in. o. tranſfert̉:& illud. η. quod diphthongū ſequit̉: in. e. noſtrū cōmutat̉. Quandoqꝫ uero& ipſam diphthongū in ſimplex. u. noſtrū cōuertimus: ut φοινικος punicus. De. ου. diphthongo. Exta diphthongus ſit ex. o. cū. υ. pſilon ſic. ου. ubi utraqꝫ uocalis ſonū ſuū perdit:& ſonū latini. u. ſim pliciter aſſumit: quando ſcilicet. u. noſtrum uocale eſt. cum ergo illam traducimus in. u. latinū cōuertimus. Verum ut oſtendit Seruius in. x. ænei. Conſueuerunt antiqui noſtri illam in. œ. diphthongū trāſferre ut& diphthongū nos haberemus ubi illi habebant. Nec græca modo ſed plæraqꝫ ex noſtris: quæ nos ꝑ. u. ſcribimus: antiqui ꝑ. œ. diphthongū ſcriptitabāt: ut mœrus pro murus: quod obſeruaſſe Virgilius in præfato libro. x. teſtat̉ idē Seruiꝰ cū ait: Quin intrant portas atqꝫ ip̄is prœlia miſcent Aggeribus mœrorū: ꝓ mu rorū: ubi primā cū. œ. diphthongo ſcriptam dixit. Similiter mœnia cū. œ. diphthongo pro munia ſcribi aſſeruit: pœnio pro punio: quod eodem teſte a pœna uenit: hinc& pœnica regna uides: de quibus in particu laribus dictionibus latinis uidebimus. De. υι. diphthongo. B 3 Eptima diphthongus ſit ex. υ. pſilon&. ι. paruo coniunctis inuicem hoc modo. υι. quæ unius. i. longi ſonum ſeruat: quā apud latinos in ip̄is dictionibus græcis: quas latine tranſcribūt ſic prorſus ut iacet apud græcos obſeruatam comperimus:& nos ſimili modo obſeruare debemus: ut ἀρπῦια harpyia. Virg. libro. iii. ænei. ſic obſeruaſſe depræhenditur ex antiquis& emendatiſſimis codicibus: ac Macrobio teſte ubi ait: Quas dira celeno: Harpyiæqꝫ colunt aliæ. Idē libro georgi. iiii. Atqꝫ getæ atqꝫ hebrus ac attias orithyia: ſic. n. græce ſcribitur οριθῦια: ſimiliter cynomyia:& alia qͣꝫplura. Nam ſimili modo ſcribunt noſtri dii&. ii. per geminum. i.& per unū proferunt. De diphthongo. ωι. Ctaua& ultima diphthongus ex his quas in latinū traducimus ea eſt: quā illi ex. ω. magno&. ι. paruo conficiunt: ſed diuerſimode ab antiquis& modernioribus conſcriptā. Nam antiqui quidem ip̄m paruū. i. ad latus ipſius. ω. magni ſemper conſcribebant hoc modo uidelicet. ωι. ut in codicibus illorū antiquis quotidie legimus. At alij moderniores non ad latus: ſed ſub ipſo. ω. ſubſcribere cœperunt ſic uidelicet ω. Quod ex librariorum imperitiæ primitus proueniſſe exiſtimo: qui cum uoce ipſius. ω. magni tota diphthongus proferri habeat. Ita ut ipſum. i. paruum penitus ſonū ſuum perdat: inconſiderate ſolum. ω. hoc eſt non etiam ad latus ipſum. i. paruū applicando conſcribebant: ut ſimili modo in ſcripturis noſtris frequē tiſſime contingit: in quibus ubi ſcribi debuiſſet. æ. diphthongus ipſum ſolum. e. ex imperitia deſcriptū cōperimus. Quod docti deinde græcorum grāmatici eiuſmodi iam male ſcriptos codices emendantes: ipſum i. paruū quod ad latus eſſe debuerat ſcribebant. Quod ſane ex illo etiam perpenditur. quia ab inſciis noſtri temporis librariis in nouis illorum codicibus omiſſum illud. i. paruū penitus deprehendimus. Cum igitur hanc diphthongum in latinū conuertimus in noſtram. œ. diphthongum ut maiores noſtri ſemper obſeruauerūt:& nos trāſferre debemꝰ: uidelicet remanēte. ω. quod in. o. noſtrū cōuertimꝰ:& ip̄m. i. paruū ī. e. trāſmutamus: quemadmodū& in alia illorū diphthōgo uidelicet. οι. ſupra diximus obſeruādū: ut τραγοδία tragœdia: κομοδία comœdia. Nam ambæ hæ dictiones ex ὠδη quod apud nos eſt cantus componuntur & prima quidem cum ea dictione quæ eſt τράγος.i. hircus. alia uero cum ea quæ eſt κώμη.i. uilla coniungitur. Cum ergo eius dictionis quæ eſt ὠδία prima: ipſum. i. paruū conſcriptum habeat: uel ut antiqui obſeruabant ad latus ſic ſcriptum ὠιδία: quæ eodem modo ut alia profertur: cū apud nos tranſfertur per. œ. diphthongū ſcribi debet. Nam formatur ea dictio ὠδία ab hoc uerbo ἀοιδῶ quod apud nos eſt cano:& traducitur αδο quo antiqui poetæ utuntur. ut Homerus in primo iliados uerſu: μινην ἄδε θεά: quod alij in cōmuniorem linguam deducentes conuerterunt. a.&. o. paruū in. ω. magnū remanente. i. ut Moſchopu lus diligens illorum grāmaticus atteſtatur:& dixerunt ὠιδω: uel ſecundū modernos cum. i. paruo ſubſcripto uidelicet. ὠδω: quod apud nos dicitur cano. Vbi in prima eſt diphthongus quæ uoce ipſius. ω. tantūmodo profertur: hanc ergo cum in latinum conuertimus in. œ. ut diximus tranſcribimus:& uoce ipſius. e. ſimplicis ſecundum noſtram conſuetudinem proferimus: dicentes tragœdiam: cōmœdiam: citharœdum: pſalmœdiam: proſœdiam:& ſiquid aliud ſimile contingat: qͣꝫuis iſta duo ultima græca uoce cū. o. abſqꝫ diphthongo proferre conſueuerunt: ut late uidebimus in dictione proſodia. De ordine conſonantiū inter ſe:& ꝙ uocales nō plures qͣꝫ tres conſonantes in eadē ſyllaba uocalē antecedunt uel ſequunt̉. Vnc ad ordinem conſonantiū inter ſe& cum uocalibus progredientes: cōperimus primū ex ipſa linguæ poteſtate non plures qͣꝫ tres conſonantes in eadem ſyllaba uocalem ipſam antecedere: nec rurſus niſi tres conſequi poſſe: ſic enim per ſtrepo uerbum afferimus: Sic mulctram pro ipſa emunctione: ut Virgi. in bucolicis: Bis uenit ad mulctram. Vel mulctrale quod uas eſt: in quo lac emungitur. Similiter ſtirps cum tribus poſt uoca lem effertur. quæ cum hominum dicitur: generis eſt fœminini. ut Virgilius: Hei ſtirpem inuiſam. Cum uero arboꝝ maſculini. ut idem in duodecimo: Cū ſemel in ſiluis uno de ſtirpe reciſum. Duæ ſolæ conſonantes uocalē ſequunt̉: ſi tres præcedunt.& econtrario Ane ſi tres conſonantes uocalem ipſam præcedunt: non poſſunt niſi conſonantes duæ in eadem ſyllaba ſubſequi: ut monſtrans. Et econtrario ſi conſonantes tres uocalem ſequuntur: non poſſunt in eadē ſyllaba niſi duæ præcedere ut ſtirps. Quæ conſonantes ſyllabam poſt uocalem finire poſſunt. Vrſus& ſi aliqua dictio in duas deſinit conſonantes: neceſſe ē priorē liquidā eſſe:& ſequētē uel in. s. uel in. x. ut in iiſdem litteris oſtēdemus: uel in. c. ſola. n. antecedēte finire: ut hinc hūc. Vel ī. t. ſimili mō ip̄o. n. antecedēte terminari: ut eſt: dicūt: amāt:& ſimilia. Excipimꝰ græca quædam quæ in. ψ. apud illos termināt̉:& apud nos ꝑ. ps. aut. bs traducunt̉: ut Pelops: arabs: quin& ex latinis princeps& cælebs. Quæ cōſonātes alias in eadē ſyllaba præcedere& ſubſequi poſſunt. Taqꝫ cū cōſonātes plures in eadē ſyllaba ordinamus. Aliquas quidē cōperimus: quæ alijs ſemꝑ in ipſa ſyllaba præponunt̉: ut. b. f. g. p. Alias uero quæ ſemꝑ reliquas ſubſequūt̉: ut. l. n. q. r. x. Alias aūt quæ quādoqꝫ quidē præponunt̉: quādoqꝫ uero ſubſequunt̉: ut. c. d. m. s. t. Rurſum& aliā quæ nō cōſonāti præponitur: nec poſt aliā in eadem ſyllaba locari poteſt ut. z. de quibus omnibus ſigillatim uidendū reſtat. B ante. d. in eadē ſyllaba ponit̉: ut abdera nomē urbis. de qua in ea dictione uidebimus. Labdarus ꝗ filiꝰ fuit Polydori filii Cadmi. Abdomen ꝑs animalis pinguis. Bedelyros abominabilis. Bdelliū arbor de qua in ſua dictiōe uidebimꝰ. Idē ante. I. ponit̉ ut blandior: quod ē geſtu& maxīe tactu aliꝗd dulciter indicare:& ꝑ abu ſionē ad alios ſēſus trāſfert̉: ut Quītilianꝰ: Blādiar pauliſꝑ iuuenes calamitatibꝰ meis. ante. r. ut brēnꝰ ūbra. C ante. l. in eadē ſyllaba ponit̉: ut clarus. itē ante. m. ut Pyrachmon: Alcmena: drachma: de ꝗbus oībꝰ in ſuis dictionibus uidebimꝰ. Ante. n. ut Cneus chidus nomē eſt urbis: de qua in propria dictiōe. ante. r. ut creber. ante. t. ut actus lectus: Cteſias ꝗ ſiculus fuit orator:& pluraqꝫ in ſequētibus uidebimꝰ. Quin& poſt. ct. ip̄m r. in eadē ſyllaba collocamus: ut uictrix. Nō aūt. I. teſte Priſciano ip̄a ſoni natura prohibente. D ante. l. in eadē ſyllaba ponit̉: ut abodlas: quod eſt fluuii nomē. ante. m. ut Admetus nomē uiri ꝓpriū. Dmois .i. ſeruus. de ꝗbus in ſequētibus apparebit. ante. n. ut cydnus: ꝗ fluuius eſt ciliciæ: de quo in ſua dictiōe uide bimus. Ariadne filia Minos: quæ a modernis quibuſdam inſciis Hadriana corrupte ſcribitur& uocatur. Item ante. r. ut draco. Drances: quod nomen eſt uiri proprium. F ante. l. modo cōſimili in eadem ſyllaba collocatur: ut flauus flauius. ante. r. ut frater frango. G ante. l. in eadem ſyllaba ponitur: ut gladius: glabrio qui delicatus dicitur:& ſine pilis habetur. ante. m. ut agmen. ante. n. ut gnatus. ante. r. ut gratus. L ante nullam cōſonantem in eadē ſyllaba ponitur: ſed ſemper alias ſubſequitur. M raro ante cōſonātē in eadē ſyllaba collocari pōt. Reꝑit̉ tamē ante. m. ut amnis: ꝗ ab ambio dicit̉ ſecūdū Var ronē. Oīa n. flumina circuerūt: ideo cornuta pingunt̉: ut dixit Seruius. Et ego romæ ſæpe uidi deos fluminū ſculptos cū cornibus& urna. ſomnus. Agamemnon. Mneſteus: de quibus in ſequentibus. Nā ut uidebimus. m. præcedentē ſyllabā terminare nō pōt ſubſequēte. n. itē nec ſubſequēte. t. niſi. p. interponat̉. N nunqͣꝫ ante aliquā cōſonantē in eadē ſyllaba præponi pōt: ſed ſemper ſubſequitur. P ante. l. in eadē ſyllaba ponit̉: ut planus. ante. n. ut terapne patria eſt: de qͣ Ouidius in epiſtolis heroidū: Rure terapneo nata puella phrygē. ante. r. ut pratū: præda quæ teſte Gellio li. xiii. noctiū atticaꝝ dicit̉ corꝑa ip̄a reꝝ quæ capta ſūt: manubiæ uero appellata ſūt pecuniæ a quæſtore ex uēditiōe prædæ redactæ. ante. r. teſte Priſciano in. viii. ut ip̄e: ſcripſi: nupſi: ſimiliter capſa: tametſi a capio deduci uelint. Alii a græco tractū uolūt quod eſt κάμπτρα:& amiſiſſe. m. cum dici debuiſſet campſa. ante. t. ut aptus captus ineptus: pthia patria Achillis: ut in ſequētibus uidebimus diphthongus ſtulptile: quod ſculptū dicimus: ut ſculptile ſimulachrū legimꝰ quod ſculptū eſt. Nec inter. m.&. n. ip̄m. p. ſtare pōt nec poſt. r. in principio ſyllabæ aliter ſic ut ſtirps. Q Ante nullā conſonantē in eadē ſyllaba poni pōt: ſane ſubſequi ut ſupra uidimus. R ante nullā conſonantē in eadē ſyllaba ponitur: ſed ſemper alias ſubſequitur: ut ſupra uidimus. S ſequēte. b. in eadē ſyllaba ponit̉: ut aſbeſtus. i. inextinguibilis: aſbutes. i. inſepultus. Itē ſequēte. c. ut ſcutū. Quin& poſt. c. ſubſequēte. l. in eadē ſyllaba ponit̉. ut ſmaragdꝰ: ſmyrna. Itē ſequēte. q. ut ſqualor: ſequēte p. ut ſpes ſpera. Quin& poſt. p. ſequēte. I. ut ſplendidus: uel. r. ut ſpretus. Itē ante. t. in eadē ſyllaba ponitur ut ſtatus: ſtennus: caſtellū ꝗ ꝑuus ē uicus muris circūdatus. Et a caſtro deſcendit quo ſignificat̉ locꝰ muris mu nitus: ac etiā urbs teſte Seruio ſuꝑ. vi. ænei. Et caſtra in plurali notū ē appellari locū in quo milites tētoria fixerūt. Vocat̉ etiā caſtellū teſte Vlpiano receptaculū illud: quod aquā publicā ſuſcipit.& ut addit Iabolenꝰ ex quo fiſtulis aqua ducit̉. Quo ſignificato Frontinus de aquæductibus ad neruam ſæpiſſime uſus eſt. Item ponit̉. s. in eadē ſyllaba ante. t. ſequēte. l. ut ſtloppus:& ē ſonus ille qui ex inflatione buccarū erumpit. Perſius in penultima ſatyra: Nec ſtloppo tumidas intendis rumpere buccas. uel. r: ut ſtratus: ſtructor qui a ſtruendo: hoc eſt ordinando& componendo deducitur. Vnde dici poteſt conuiui compoſitor. Iuuenalis in. v. ſatyra: Structorem interea nequa indignatio deſit Saltantem ſpectas: de quo in ſequentibus cum de. r. littera finiente ſyllabam ante. g. pertractabimus clare uidebitur. Quin& ab eodem uerbo ſtrues deducitur: quæ præcipue eſt lignorum. Sane fruſtum non ſuſcipit. r. poſt. ſt. in ultima. Vnde Iuuenalis in ſatyra Atticus eximiæ inquit: Nec fruſtum cape:& Virgilius in primo: Pars in fruſta ſecant. Nam fruſtra cum. r. aduerbium eſt ſignificans incaſſum. non poteſt etiam. s. ante alteram mutarum poni. Verum ī fine ſyllabæ om nes liquidæ ante. s. collocantur: ut plus hyems mons ars. T Ante. l. in eadem ſyllaba ponitur: ut Tepolemus Atlas nomina ſunt propria: de quibus in ſequentibus. ante. m. ut Tmolus iſthmos: de quibus in ſequentibus clare habebitur. ante. r. ut tractus. X Ante nullam conſonantem in eadem ſyllaba ponitur: ſed ante illam omnes liquide excepta. m. in fine eiuſdem ſyllabæ collocari poſſunt: ut falx lanx arx. Z Simili modo ante conſonantem poni non ualet. Nec ulla duplex in capite ſyllabæ conſonante ſequente locari poteſt. Vnde non recte zmaragdus cum. z. in principio dictionis a nonnullis ſcribitur: quod Lucanus in x. non poſſe fieri per illud monſtrauit quod ait: Et ſuffecta manu foribus teſtudinis indæ Terga ſedent crebro maculis diſtincta ſmaragdo. Nam ſi eſſet. z. ante. m. ſubtrahi in metro minime poſſet. Et ſic quoqꝫ uerſus ipſe non ſtaret: ubi iam. s. uim conſonantis amittit. Non etiā poſt conſonantem in eadē ſyllaba collocat̉. De uocalium& conſonantium ordinatione in diuerſis ſyllabis. Iſo de uocalium& conſonantium ordine in una eademqꝫ ſyllaba: reſtat ut de earūdem in diuerſis ſyllabis ordinatione proſequamur. Itaqꝫ omnis dictio uel ſimplex eſt uel cōpoſita. Si ſimplex intermedi as illius ſyllabas aliqua a uocali incipiat: neceſſe eſt antecedentem quoqꝫ ſyllabam in uocalem deſinere: ut pietas: curialis: pareo: eo: ruo: munio. Non tamen ſi præcedens in uocalem deſinit: neceſſe eſt ſubſequentē a uocali incipere: ut in eiſdem exemplis liquet. At ſi compoſita ſit dictio& ſyllaba intermedia a uocali incipiat: non neceſſario antecedens in uocalem deſinit: ut exacuo: perago: ineo: aduro. Verum in compoſitis quandoqꝫ ſubtrahitur conſonans:& tunc antecedens ſemper in uocalem terminatur: ut coio cōis: quod ex con& eo componitur.& hæc hactenus de uocalibus. Quæ fere omnia per cōtrarium in conſonantibus obſeruamus. Nam ſi ſimplex ſit dictio& antecedens illius ſyllaba in conſonantē deſinat: neceſſe eſt ſubſequētem quoqꝫ a conſonante incipere: ut artus: arduus ille. non tamen ſi ſequens incipit a conſonante: neceſſe ē præcedentem in conſonantem deſinere. ut faber: Nero: filius: nomen: numen. Si autem compoſita ſit dictio & eius antecedens ſyllaba in conſonantem deſinat: non neceſſe eſt ſubſequentem a conſonante incipere: ut obaudio: abeo: perago: exacuo: exanguis: ſubeo: ineo: tranſeo: pereo: prætereo: abundo: aduro: exuccus ſine ſucco. Sane Herodianus de orthographia putauit rationabilius conſonantem in quā antecedens ſylla ba terminatur: cum ſequētis ſyllabæ uocali cōiungere: qͣꝫ ſic quoqꝫ præcedentem finire. Quare ad ipſam uo cis prolationem conuenientius eſſe dixit ſimplicium regulam qͣꝫ compoſitorum ut diximus obſeruandam. Quod Priſciano quoqꝫ doctiſſimo grāmatico non placuit. tum quia aliquæ dictiones primā in metris cōmunem haberent: oblitus: oblatus: obruo: obrado.& ſimilia: ita ut poſſent etiam corripi. quod nunqͣꝫ compertum fuit: cum liquida poſt mutam in eadem ſyllaba præcedente cōmunem faciat. tum quia circumeo cir cumago& ſimilia eliſionem ipſius. m. in pronuntiatione non paterentur: quia tūc quoqꝫ per eum in ſequētem ſyllabam pertranſiret. tum etiam quia multa uocales quæ aſpirari debent: aſpirationem amitterent: ut inhibeo adhuc abhinc& ſimiles: cū cōſonātes illæ uocalibus aſpiratis coniugi nō poſſint. Stabit igit̉ quod doctiſſimi aſſeruere grammatici in compoſitis dictionibus ſyllabam in conſonantem deſinere poſſe ſubſequente a uocali incipiente. A n in cōpoſitis dictionibus ſi ſequens ſyllaba a cōſonante incipiat: præcedēs in aliquā cōſonantē finiri poſſit. Ed dubium reſtat grande an in eiuſmodi compoſitis dictionibus ſi ſequens ſyllaba a conſonante inci piat: præcedens quoqꝫ in quālibet poſſit conſonantem deſinere. Quod pluribus argumētis nequaqͣꝫ poſſe fieri monſtrauimus. Et incipientes a. b. conſonante: per ſingulaſqꝫ alias tranſcurrentes oſtendemus: quas ſyllabas quæqꝫ conſonans ualeat terminare:& quas non ualeat. De ſyllabis deſinentibus in. b. Taqꝫ in. b. conſonantem ſyllaba deſinens comperitur: ſi ſubſequens etiam ab ipſo. b. initium ſumat: ut ſabbatum:& Priſciano auctore ſabburra quæ arena eſt immunda: qua naues onerari uſqꝫ ad certam menſuram conſueuerunt. Nos uero non cum duplicato. b. ſed potius cum unico ſcribendum putamꝰ quia breuis eius prima ab auctoribus noſtris ponitur. Virgilius libro georgi. iiii. Vt cymbæ inſtabiles fluctu iactante ſaburram Tollunt. Lucanus ſimiliter: Fluctuqꝫ latente ſaburra. Gibbus cum duplicato. b. ſcribitur & tumor eſt in dorſo. Vnde gibberoſus qui gibbum habet atqꝫ idem gibber. Obba ſimiliter ipſum duplicat:& teſte Nonio genus eſt poculi uel ligneum uel ex parte. Sed hæc hactenus de ſimplicibus. Nūc quoqꝫ de compoſitis.& primo a præpoſitionibus ſubſequendum eſt. Ab igitur præpoſitio cum alijs dictionibus componitur:& cōſeruat. b. litteram: ſi ſequens utiqꝫ dictio a uocali incipiat: quæcūqꝫ ſcilicet uocalis illa exiſtat: ut abactor: quod ex ab& actor compoſitum ex abigo deducitur. Vocantur etiam abactores pecuariorum animalium fures latrunculiue: quos ut uidebimus: abigeos etiam uocant. Aberro quod ſimiliter ex ab & erro cōponitur. Abigere ex ab& ago compoſitum mutauit. a. in. i.& ſignificat a loco fugare atqꝫ expellere: ut abigemuſcas a facie mea ſcribentis. abige canes a popina tua: abige ſturnos ſonitu a uinea. Quintilianus: ibi multis miſer planctibus aues abigam. Similiter oues capras aſellos ab hortis a uinetis a pratis abigimus.i. expellimus. Vnde etiam abigei dicti ſunt qui teſte Vlpiano proprie hi habentur: qui pecora ex paſcuis uel armentis ſubtrahunt:& quodammodo deprædantur:& abigendi ſtudium quaſi artem exercent: equos de armentis: uel oues de gregibus abducentes. Abiicio cum duplicato. i. ſcribitur ex ab& iacio componitur: ubi in compoſitione. a. conuertitur in. i. Abominor ex ab& ominor ſine aſpiratione componitur: quaſi cum faſtidio exhorreſco. Abortiuus ex ab pro abs: quod eſt contra& deriuatio ab orior deducto cōponitur. Abundo ex ab& undo componitur:& ſine aliqua aſpiratione ſcribitur: quia non ab habeo uenit Abuſus ex ab& uſus componitur: quaſi contra uſum: cum quo abuſio prorſus idem eſt. Verū ſequente. u. cōſonāte ab præpoſitionē abiicit̉. b. ut auerto quod ex ab& uerto cōponit̉:& inde auerſo quod eſt cū ex ali qua re: quā deteſtamur uultū auertimꝰ: ut dii talē terris auertite peſtē. Cōſtat igit̉ dictiōes a ſingulis uocalibꝰ īcipiētibꝰ cū ab p̄poſitiōe cōponi poſſe. At nō aliæ a ſingulis cōſonātibꝰ ſumētes initiū cū ea cōponūt̉. Nā cū dictiōibꝰ incipiētibꝰ ab ip̄o. b. nō cōponit̉ ab præpoſitio. Vnde adbreuio etiā ſi cū. b. ab aliꝗbꝰ ſcribat̉ ex ad præpoſitiōe cōponit̉. Et ut teſtis eſt Priſcianꝰ adbibo cū. d. ſcribēda ē. Nec ſemꝑ ab præpoſitio purū aūt integrum. b. in compoſitione conſeruat. Nam in dictionibus incipiētibus a. c. pro ab abs præpoſitio auctoribus Papyriano& Priſciano componitur: ut abſcondo: abſcedo: abſcido. Sane ſubſequēte. d. remanet integrum. b. ut abdo:& inde abditus quod ex ab& do quod eſt abſcondo componitur. abdico ex ab& dico dicas componitur: quaſi longe dico. Vnde ſignificat expellere a bonis filium dum uiuit pater: cum exhære dare ſit poſt mortem illum ab hereditate priuare. Abduco ex ab quod aliquando extra denotat:& duco cō ponitur. aliquando ſuperflue ponitur ab& idem eſt quod duco: ut Liuius Flauiꝰ ſupplementum ab roma abduxit. Rurſus& ipſa ab præpoſitio ſi cum dictione incipiente ab. f. componatur: ſemper integrum. b. cō ſeruat. Ne ſi in. f. tranſiret putaretur ex ad cōpoſitio facta: ideo ſcribitur abfore cum. b.& abfuturum quæ idem deſignant. Ne ſi cum duplicato. f. ſcriberentur: compoſita quis crederet ex ad præpoſitione: quæ oppoſitum prorſus deſignaret. Nam ut illa cum ab non futurum dicunt: quia tempus ab denegat: ſic iſta cum ad præpoſitione uenturum tempus deſignant. ut Virgilius. Abfore cernetis. Ouidius in primo: Eſſe quoqꝫ in fatis reminiſcimur adfore tempus. Statius in libro thebaidos uidetur accipere pro ſignificatione præſentis cum ait: Senſit manifeſto numine ductos Adfore: quod nexis ambagibus augur apollo: Protendi generos uultu fallente ferarum ediderat. Nōnunqͣꝫ uero ſequente dictione incipiente ab. f. ob eandem differentiam tranſit. b. in. u. uocalem: ut ex ab& fugio non dicimus abfugio cum. b. neqꝫ affugio cum duplicato. f. ſed aufugio cum. u. uocali ſcribimus& proferimus. Similiter ex ab& fero non dicimus abfero cum. b. nec affero cum duplicato. f. ſed aufero. Cuius cauſam dixit Cicero in eo libro qui inſcriptus eſt orator: ut fieret uox pronunciatu audituqꝫ lenior. Et ſubdit hæc inquit præpoſitio præter hæc duo uerba nullo alio in uerbo reperietur. ſ. conuerſa in au diphthongum. Sed dubium fuit apud aliquos: uerſa ne ſit& mutata ab præpoſitio in au ſyllabam propter lenitatem uocis: ut dixit Cicero: an potius au particula ſua ſit proprie origine:& perinde ut pleraqꝫ aliæ præpoſitiones a græcis: ita hæc quoqꝫ inde accepta ſit: quod alijs diffiniendū relinquo. Non etiam componitur ab cum dictione incipiente a. g. ſed cum dictione aſpirata: quæ& integra manet: quod idem eſt ac ſic cum incipiente a uocali componeretur: ut abhorreo: quod ablatiuum expoſcit cum dicimus abhorreo ab hac re: ac ſi diceremus per qͣꝫ alienus ſum ab hac re. Nam ſemper in huiuſmodi ſignificatione ablatiuū requirit. At exhorreo hanc rem cum accuſatiuo conſtruitur:& idem eſt quod expaueſco. Componitur etiam ab præpoſitio cū dictionibus incipiētibus ab. I.& integra manet: ut abluo: quod ex ab& luo componitur: ablacto: ablatiuus. At cum dictionibus incipientibus ab. m. non cōponitur ab præpoſitio: ſed cum incipientibus ab. n. compoſitionem facit:& integra manet. Vt abnego abnepos: qui filius eſt pronepotis: quaſi ſeiunctus a nepote. Abnuo quod eſt recuſo ex ab componitur& nuo: quod apud uetu ſtiſſimos pro uolo habebatur. Vnde nutus& numen quod eſt dei nutus: hoc eſt imperium& poteſtas. Virgilius in primo ænei. Meo ſine numine uenti. Et a uno nuto uerbum deſcendit: quod proprie ad animū ſpe ctat: cum dubitans eſt& neſciens quo ſe potiſſimum conferat. Significat etiam alicuius male ſolidata molis ruinam minitare: ut Virgi. in bucolicis. Aſpice connexo nutantem pondere mundum. At cum dictione incipiente a. p. nō componitur ab. cum ea uero quæ incipit ab. r. componitur& in nonnullis. b. in. r. cōmutatur ut arripio: quod ut innuit Priſcianus in ſecundo libro ex ab& rapio componitur:& inde abreptiuus is dicitur: qui a demone rapitur. In quibuſdam autem differentia cauſa ut putat Papyrianus integrum. b. remanet: ut abrogo& abrado: ne ſi arrogo& arrado cum duplicato. r. ſcribamus: dubium ſit an ab uel ad præpoſitio componatur: quæ ſcilicet cōſonantem ſuam in. r. commutauit. Simili modo& nos de ab re putamꝰ ne ſi arre cum duplicato. r. dicatur: quidam genitiuum eius quod eſt arra uel datiuum eſſe exiſtiment. Et ſignificat ab re quaſi præter rem: hoc eſt indecens& inconueniens. Liuius libro octauo: Hec& ſi omnes diuini humaniqꝫ moris memoria aboleuit: noua peregrinaqꝫ omnia priſcis ac patriis præferēdo: haud ab re duxi uerbis quoqꝫ ipſis: ut tradita nuncupataqꝫ ſunt referre. Idem libro. xxxv.& quāqͣꝫ prope abſciſſa res erat tamen non ab re eſſe Quinto uiſum eſt ſociorum aliquos legatos intereſſe ei concilio. Suetonius in Auguſti uita. Et quādo ab hoc uentum non ab re fuerit ſubtexere: quæ ei prius qͣꝫ naſcerert̉& ip̄o natali die& deinceps euenerint. Et plura alia quæ poſſent adduci exempla: in quibus omnibus ab re indecens& inconueni ens:& præter rem deſignat. Nec temere aut ſine cauſa ut quidam ſomniat. Sane cum dictione incipiente ab s. præpoſitio ab raro componitur. ut abſumo: quod etiam cum unico. m. ſcribitur. At uero cum dictione in cipiente a. t. componi non cōſueuit: niſi pro ab ponatur abs: ut abſtineo abſtractus: a quo& temetum quod eſt uinū ſit abſtemiꝰ: abſtergo: abſterreo& ſimilia. Non etiā componit̉ cū incipiētibꝰ ab. x. uel. 2. Ob præpoſitio ſimili modo componitur. Et nonnunqͣꝫ immutabilem retinet. b. Nōnunqͣꝫ uero in eas conſonantes conuertit: a quibus ſequens dictio cum qua componitur initium ſumit. Quandoqꝫ autem& ipſum b. abiicit. Retinet quidem immutabilem compoſita cum dictionibus incipientibus a uocalibus quibuſcunque præter qͣꝫ ab. o. cum qua ob diſſonantiam ut puto uocis non componitur: ut obaudio: quod ex ob& audio componitur: hoc eſt auditum poſtergo:& in eadem compoſitione. au. conuertit in. e. ut dicimus obedio: quod uerbum eſt cōtraria ſignificationis quaſi dicto audiens ſum ſiue pareo: ſiue obtempero: ſiuemorem gero ſiue obſequor: inde obſequium dictum: ſed frequenter inuenio illud poni pro obſequio turpi: ut apud Ciceronem. Sed ſic ſeruitus ſit: ſicut eſt obedientia fracti animi& abiecti& arbitrio carentis ſuo Et iterum. Dum autem ipſe dedecori ac turpitudini obedierit: non modo imperator omnino habendus nō erit. Obeo ex ob& eo quod eſt uado componitur. Significatqꝫ idem quod exequor: ut obeo legationem ideſt exequor munus& officium legati. Obeo prouintiam ideſt exequor officium prouintiale: ita Obeo mortem. i. exequor uel perago mortem uel adeo mortē. Quemadmodū dicitur quis obiiſſe diē pro eo qd̓ eſt iuiſſe. Item obit diem ſuum: idem eſt quod mortuus eſt:& iuit ad diem fati: ut apud Quintilianū: Nunti atum eſt Marcellū diem ſuū obiiſſe. prætermittimus autē nonnunqͣꝫ illum accuſatiuū& dicimus: Marcellus obit. Obitus ex ob& itum itu addita. s. ſit obitꝰ:& eſt ipſa executio mortis. Obiter ex ob& iter. Iuuenalis ex ſatyra Quamuis digreſſu. Atqꝫ obiter leget aut ſcribet uel dormiet intus. ſimiliter ante. i. conſonans con ſeruat ob ip̄m. b. ut obiurgo obiurgas:& deponens obiurgor in eodem ſenſu. Obiicio ex ob& iacio cōponitur. Nam per compoſitionē. a. in. i. conuertitur:& ideo cū duplicato. i. ſcribitur. unde licet ob naturaliter breuis ſit: ſicut& re: attamen pleriqꝫ hac ratione producunt: quia. i. geminant:& primum. i. conſonans fit. Obumbro: ex ob& umbro umbras: quaſi undiqꝫ inumbror. Item cū. u. conſonante. ut obuerſor obuio: quaſi obuiam aliquid comperit. Abiicit uero in operio. i. cooperio:& eius paſſiuo operior idem eſt cooperior: quorū prima breuis ab auctoribus ponitur:& cum unico. p. ſcribenda ſunt ad differentiā ut puto deponentis uerbi opperior: quod eſt expecto: cuius prima longa eſt:& cum duplicato. p. ſcribitur. Conuertit autem. b. in conſonantes ſæpiſſime ſequentis dictionis. Verū cum dictione incipiente a. b. littera non componitur. Cū dictione uero incipiente a. c. componitur:& aliquando tranſit in. c. aliquando ſuſcipit. s. Nonnunqͣꝫ uero immutabile remanet. Tranſit quidē in. c. ut occido quod ex ob& cædo componitur. Occūbo. quod ex ob& cubo cubas ſimiliter componitur. Vnde ab eo cōpoſita tam primæ qͣꝫ tertia coniugatiōis inueniuntur. Et idem habent præteritū ut incubo. bas. incubui.& incūbo bis cū adiectiōe ipſius in ſimiliter fa cit incubui. Et ſimili modo occumbo occumbis cū. m. facit in præterito occubui. Occupo ex ob& capio cō ponitur: ſignificat locū tenere aut capere. Nōnunqͣꝫ ui capere ut apud Liuiū libro. xxxiii. Nam& ip̄is uocātibus urbem hanc accæpi non occupaui. i. non ui cæpi. Significat aliquando ante capere ſiue præoccupare. Vnde præoccupatio. Cicero officiorū libro primo. Sunt aūt nulla priuata natura: ſed aut uereri occupatio ne ut hi qui quondā in uacua uenerūt. Eſt etiā occupare quod in medio ſiue mediū atqꝫ in cōmune poſitum eſt ante cæteros capere. ut. Quintilianus: Multa nihilominus quæ liberata fuerunt tranſeunt in ius occupan tium: ſicut uenatio& aucupatio. Inde occupatus is dicitur: qui ante negocio aliquo detentus non poteſt alterius negocio operam dare. Cicero: nemo inquit me conuenire uoluit cum eſſem occupatus: hoc eſt cū cau ſarer me quibuſdam alijs negociis ante præuentum. Similiter occupatio ea uocatur: cum alicui neceſſaria rei& cui ante omnia operam dare debemus cum diligentia uacatio. Suſcipit uero. s. ut obſcurus: quod ex obs& carus componitur: qͣſi minime eſſe carus dicatur. Obſoleo quod teſte Priſciano in octauo: Nō ex ob& ſoleo ſed ex obs& oleo cōponit̉:& eſt qͣſi reiicior. ut Ciceco de īperio. Cn. Pompeii obſoleuit: iā iſta rōne multomagis qͣꝫ uerbis refutata. Idem pro Celio: Charta quoqꝫ quæ illā priſtinā ſeueritatē obtinebāt obſoluerūt. Obſconꝰ ſimiliter ſuſcipit. ſ. Nā teſte eodē Priſciano ex obs& a cauēdo: uel ex obs& κοινω cōponit̉ Vnde inquino quod ſic quoqꝫ intelligendū puto obſcenum ut duo fignificat: Ita duplicem habet cōpoſitionem:& duplici orthographia ſignatur. Nam ſignat aliquando quidem abominabile augurium. ut Virgilius in primo georgicorum: Obſceniqꝫ canes importunaqꝫ uolucres.& tunc quoqꝫ a canendo obs. i. contraria& mala dicitur:& ſine diphthongo ſcribitur. Quandoqꝫ uero dicit turpe quid& immundum:& tūc ex obs& cœnum componitur: quod a& uerbo græco deducicitur: hoc eſt apud nos inquino ex eo ſci licet: quod quæ multum communia ſunt: turpia& immunda ut plurimum fiunt. Nam id uerbum propria ſignificatione cōmunicare deſignat. Et ſic quoqꝫ cum. œ. diphthongo in penultima ſcribitur. At Varro libro ſexto de lingua latina dixit obſcenum cum. æ. diphthongo ſcribendum eſſe:& a ſcæna deduci: hoc eſt non ex obs ſed ex ob& ſcæna componi: quæ ut uidebimus in ſequentibus cum. æ. diphthongo ſcribitur. Remanet autem immutabile in hac dictione obcæco: ut multi uolunt: quæ componuntur ex ob& cæco cæcas: nec plus qͣꝫ ſimplex uerbum ipſum deſignat. Si uero ob cum dictione incipiente a. d. componatur: integra ſemper manet: ut obdo quod ex ob& do uerbo componitur& pro claudo poni conſueuit. ut Terentius in eunucho: peſſulum hoſtio obdo. Obduco. i. tego ut expoſuit Seruius: cum ait Virgilius in bucolicis: Limoſqꝫ palus obducat paſcua iunco. i. tegat. Idem in moreto. Et cinis obducta cælabat lumina prunæ. Si tamen Virgilius illud opuſculum compoſuit: quod a doctis non creditur. At ſequente. f. commutat ob præpoſitio. b. in. f. offendo ex ob& fendo uerbo: quod ſic quoqꝫ ſimplex in uſu non eſt componitur. Vt ſimili modo nec ſpicio: nec fragor: nec perio:& tamen in compoſitione ea habemus: ut aſpicio deſpicio: ſuffragor refragor: aperio& reperio. Quæ Papiriano teſte cum uno. p. in præſenti:& cum duplicato in præterito ſcri buntur: ut de illis in ſequentibus apparebit. Officio ſimiliter ex ob& facio componitur:& quaſi noceo dicitur. Vnde per antiphraſim officium quidam dici uolunt: quia ut proſit agitur. Ideo nonnulli officium ab efficiendo dictū putāt. Et nōnunqͣꝫ ꝓ honore ponit̉: ut circūſtabāt ſenatores Cæſarē ſedentē ī aurea ſella officii gratia. i. honoris. Aliquādo uero obſeqū ſiue beneficiū indicat ut Cicero odioſū ſane genus hoīuꝫ eſt officia exprobātū: q̄ meminiſſe debet is ī quē collocata ſūt: nō cōmemorare: ꝗ cōtulit. Virgi. li. ænei. primo: Non metus officio nec te certaſſe priorem Pœniteat. Nonnunqͣꝫ autē& pro alicuius artis ratione accipitur ut officiū grammatici tale eſt officiū architecti: officiū medici. Sane offa cū per duplex. f. ſcribat̉& primā ha beat longa: ut Iuuenalis in primo: patruo ſimiles effunderet offas tamē in deriuatiuo ꝑdit unū. f.& ſit prima breuis: ſcribiturqꝫ ofella: ait idem in ſatyra Atticus eximie: At rudis omni tꝑe& exiguæ furtis imbutus ofella. Si uero ob cū dictione incipiente a. g. componatur: in. g. ipſum cōmutatur: ut oggānio quod ex ob& gānio componitur. Et eſt gannire proprie uulpiū. Vnde apud aliquos pro ſtulte loqui. Apud alios uero pro inculcare. Apud nōnullos aūt pro irridere ponitur. Et inde oggannio quaſi contra gannientē gannio. Rurſus& cū dictione incipiente ab. m. cōuertitur. d. in. m. Immo ut oſtēdit Priſcianꝰ magis abiicit. b. Nā ex ob& mitto dicendū eſſet ommitto cū duplicato. m. ſed cū prima breuis ponat̉: abiicitur a poetis. b.& dicit̉ omitto. Terentius in adelphis: Omitte mulierē. Horatius in ſecūdo ſermonū. Aut ſpem deponas: aut partē illuſus omittas. Idē in epiſtolis: Quē ſua culpa præmit deceptus omitte tueri. Similiter omuteſco abſqꝫ. b. ſcribit̉. Si uero cū dictionibus incipientibus ab. n. præpoſitio ob cōponat̉. b. ip̄m prorſus ſeruatur: ut obnitor: ex ob& nitor: quaſi cōtra nitor& conor. Vnde obnixus ꝑticipiū format̉: obnoxius uero ex ob& nexus cōponi quidā uolunt: quaſi obſtrictus& obligatus obnixus eſſe dicatur. Plautus in aſinaria: Maximas opimitate:& gaudeo effertiſſimas ſuis heris ille una mecū pariet gnatoqꝫ& patri: adeo ut ætatē ambo ambobus nobis ſint obnoxi noſtro deuincti beneficio. Cecilius in chryſio: Quamqͣꝫ ego mercede hic conductus tua aduenio: ne tibi me eſſe ob eam rē obnoxiū reare: audibis male: ſi male dicis mihi. Si aūt cōponat̉ ob cū dictione incipiente a. p. tranſit. b. in. p. ut oppono oppugno: quod eſt quaſi cōtra pugno: unde oppugnatio Non enī recte dicitur pugnaui urbem: ſed bene oppugnaui: ſicut expugnaui cū pugnando uici: ut in ſequē tibus uidebimus. Oppeto quod ſignificat morior:& licet plærūqꝫ ſine accuſatiuo ponatur: intelligi tamen conſueuit hoc eſt mortem. Virgilius in primo ænei. Oterqꝫ quaterqꝫ beati. Quis ante ora patrum troia ſubmœnibus altis Contigit oppetere. Aliquando uero ponitur cū ipſo accuſatiuo: ut Cicero de diuinatione: Aequius inquit eſſe cenſuit maturam oppetere mortem. Verū ut paulo ante tetigimus: ſequente. p. nōnūqͣꝫ ob abiicit. b. ut aperio: quod per unicū. p. ſcribitur.& ex ob& perio: cuius ſimplex in uſu non eſt: ſecundū quoſdā componitur. Alii uero ex ob& uerbo pario: quod apud antiquiſſimos Priſciano teſte non ſolū ter tiæ: ſed etiā quarta cōiugationis erat. Vnde Ennius: Qua parire ſolet genꝰ pēnis cōdecoratū. At cum dictionibus incipientibus a. q. non componitur ob: Sed cum incipientibus ab. r. componitur:&. b. ipſum integrum cōſeruat: ut obruo: quod ex ob& ruo componitur. Significatqꝫ operire. ſiue aqua: ut obrutus undis ſiue terra: ut Ouidius in primo de remedio amoris: Obrue uerſata cerealia ſemina terra. Siue per trāſlationem ad animū: ut Quintilianus: Tot uoluptatibus obruere poſſunt unū dolorem. Simili modo obrepo: obradio: quaſi ſurrepo& ſurradio. Rurſus& ſi cum dictionibus incipientibus ab. s. componatur: conſeruat ipſum. b. integrum: ut obſtrepo obſto. Et idem obſtetrix: quia contra parturientem ſtat. Obſecro obſtupeo: obſideo:& idem obſes:& is dicitur: qui traditur imperio alterius ea conditione: ut ſi dator obſidis a fide recedat: recipienti ſit ius in corpus& uitam obſidis. Et quia obſidionis cauſa dari conſueuerat: obſidis nomen aſſumpſit. Similiter ſi cum dictionibus incipientibus a. t. eadem præpoſitio ob componatur: integrum. b. conſeruat: ut obtempero: obturo: obtineo. Quintilianus uero in primo de inſtitutione oratoria inquit: In uerbo obtinuit: ſecundā. b. litteram ratio expoſcit. Aures magis audiunt. p. Ex quibus uerbis qui dam concludere uolunt: ut in qualibet ſimili compoſitione: in qua. t. ſequitur. b. tunc quoqꝫ ipſum. b. nō ſo lum ſonū ſuum perdat: ſed in. p. ipſum prorſus conuertatur:& cum. p. eiuſmodi dictio ſcribenda ſit: ut obtineo: opturo: ſupter: ſuꝑticeo:& reliqua. Alii uero dicunt mentem fuiſſe Quintiliani: ut per. b. ſcribi debe at: ac eodē ſono litteræ proferri ratio expoſcat. ſed. p. gratius aures audiant. Ita. ſ. ut per. p. proferri debeat & nō ꝑ. b. ut ſimili mō Caius Cneus& amurca: q̄ teſte Seruio ꝑ. g. ꝓferri debēt:& ꝑ. c. litterā deſignatur. De ſub præpoſitione. Vb præpoſitio: quæ ſimiliter in. b. terminat̉: ſignificat aliquādo ip̄aꝫ primā tēporis partem. ut Virg. in. iii. georg. Sub lucem exportāt calathis. i. adueniēte luce: nō aūt quacūqꝫ ꝑte lucis. Et ſub tp̄s ip̄m quo pugnādū erat: hoc ē iam iā præſente tꝑe. Aliquādo ſtatim poſt: ut ſub hæc uerba. Aliquādo ſubter: ut ī innumeris fere cōpoſitionibus. Nā eadē uia cōponit̉: ut aliæ quas in. b. terminari oſtēdimus. Vnde cū uocalibus quibuſcūqꝫ ſequētibus cōpoſita integrum. b. cōſeruat: ut ſubagito: ſubaro: ſubeo: ſubigo: etiā cū. i. cōſonante: ut ſubiectus: ſuboleo: ſuburbiū: quaſi uia ſub urbe: hoc eſt urbi contigua. Si uero cū dictionibꝰ incipientibus a cōſonātibus cōponat̉: manet. b. integrū: niſi ſit cōſonans. c. uel. f. uel. g. uel. m. uel. p. Nā tūc quoqꝫ auctoribus Papyriano& Priſciano in eas litteras cōmutat̉: ut ſigillatim uidebimus. Vnde ſequēte. b. integra manet: ut ſubbibo: ſubblandior. Sequente uero. c. trāſit in illā: ut ſuccurro: ſuccinericius: ſuccreſco quaſi inſenſibiliter creſco. At ſequēte. d. integra manet ut ſubdo: ſubdolus ſubditꝰ. Nō aūt ſequente. ſ. ſed mutat̉ in illā. ut ſufficio ſuffero ſuffragiū. quod a uerbo deponēte fragor fragaris quod nō eſt in uſu& auxiliari apud antiquos ſignificat cōponit̉ ut deducit̉. Vnde& uerbū ſuffragor ſuffragaris penultima ꝓducta& proprie ſuffragia(ut ſic dicam) uoces ſunt quæ dicebant̉ ad comitia in tabella ue ſcribebant̉ quibꝰ ſuā quiſqꝫ declararet uoluntatē de aliquo eligēdo in magiſtrū: qualis eſt electio hoc tempore ſummi pontificis Et tamen ſuffragiū pro auxilio ſæpe ponitur. Suffoco quod ex ſub& faux faucis componit̉: ubi diphthon gus in. o. productam cōuerſa fuit. Ouidius: Suffocent animā dira uenena tuā. Suffire ex ſub& fire: quod infinitū eſt:& a fio componitur. Virg. li. georgi. iiii. At ſuffire tymo cæraſqꝫ recidere inanes: qꝫ dubitet̉ ſuffire dixit.i. ſubminiſtrare. Nam licet a fio habente ſignificationē paſſiuā cōponat̉: compoſitū tamē Papyria no teſte fit actiuū. Reperit̉ etiā firi: a quo Priſciano teſte factū eſt fieri: per diuiſonē unius longæ in duas breues: ut admittier pro admitti. Similiter ſequēte. g. trāſit. b. in illā: ut ſuggero ſuggeſtū. At ſequēte. l. integra b. littera remanet: ut ſublego: quod eſt ſuffuror. Virgilius in bucolicis: Vel quæ ſublegi tacitus tibi carmina nuper. Subligo& inde ſubligar: quod eſt ſubligaculū: ſeu brachæ: quas induebāt hiſtriones in ludis. Iuuenalis in ſatyra Credo pudiciciā: Perſonā thyrſumqꝫ tenent:& ſubligat acci. Cicero de officiis libro primo Scænicoꝝ quidē mos tantū habet ueteri de diſciplina uerecundia: ut in ſcenā ſine obligaculo ꝓdeat nemo Veret̉. n. ne ſi quo caſu euenerit: ut corporis partes quædā aperiant̉: aſpiciant̉ nō decore. Subleuo: quod a leuo pro aleuio cōponit̉. Nam eſt auxiliū defenſionēqꝫ præſto. Cicero Zophirus qui ſe naturam cuiuſqꝫ ex forma proſpicere profitebat̉: deriſus a cæteris eſt: qui illa in Socrate uitia nō agnoſcere ab ip̄o aūt Socrate ſubleuatus: cū illa ſibi ſigna ratiōe a ſe deuicta diceret. Nōnunqͣꝫ uero ſignificat alleuo: quod eſt ſurſum tolo. Suetonius in Veſpaſiani uita: Dūqꝫ ſurgit ac nitit̉ inter manus ſubleuantiū extinctus eſt. Si uero componatur ſub cū dictionibus incipientibus ab. m. tranſit. b. in. m. ut ſummitto: ſummergo: ſumminiſtro: quāqͣꝫ apud aliquos ſeruet̉. b. At cū dictionibus incipientibus ab. n. integra ſemꝑ remanet: ut ſubnecto: ſubnixus. Si aūt dictiones cōpoſita cū ſub incipiant a. p. tranſit. b. in. p. ut ſuppono ſupplico: quod a ſub& plico com ponit̉: eo quod genu poplitemqꝫ plicamus: cū a potentiore aliquo magnū aliquod precamur. ſuppeto: hoc eſt ſubminiſtro: a quo ſuppetias deriuat̉: quod ad auxiliū ꝑtinet:& auxiliū ipſum deſignat. ad auxiliū quidē ut Cæſar libro. xxii. commētarioꝝ:& nuntiebant̉ auxilia magna equitatus oppidanis ſuppetias uenire.& in eodē libro: Suiſqꝫ rebus timēs: elephantiſqꝫ triginta relictis ſuis finibus oppidiſqꝫ ſuppetias ꝓfectus eſt. Et iteꝝ in eodē: atqꝫ ſuis fugientibus ſuppetias ire contēdit. Auxiliū uero ut Suetonius in uita Veſpaſiani: Legatū inſuper ſyriæ conſularē ſuppetias ferentē rapta aquila fugauerūt. Plautus in Oedippo: Sed memēto ſiquid ſæuiunt ſenes ſuppetias mihi cū ſorore ferre. Idē in eodē neſcio uiſus eſt. Cum ait auxilia mihi:& ſuꝑ petia ſunt domi. Supplodo ex ſub& plodo: quod eſt plaudo cōponit̉:& eſt pedē terræ incutere. Cū. r. uero in quibuſdā integra manet. ut ſubruo. In nōnullis uero tranſit. b. in. r. ut ſurripio auctore Priſciano. At cū. s. ſemꝑ remanet. b. littera integra: ut ſubſidiū ſubſiſto: ſubſtātia: ſubſellia: quæ ea ut ita dicā ſcamna ſunt in quibus audiētes poetas recitantes uel alios magiſtros ſedere conſueuerāt: erātqꝫ etiā tribunoꝝ: triū uirorū: quæſtoꝝ:& huiuſmodi minora iudicia exercētiū: ꝗ nō in ſellis curulibꝰ nec ī tribunalibꝰ ſꝫ ī ſubſellius cōſedebāt. Iuue. ī ſatyra Et ſpes& ratio: inꝗt de Statio: Sed cū frægit ſubſellia uerſu Eſurit intactā paridi ni uē dat agauen. Gellius libro. xiiii. noctiū atticarū: cū a prætoribus ſe in iudicē lectū enarraſſet: ut iudicia: quæ appellant̉ priuata ſuſciperet inquit: Sed.n. ego homines illos cū conſiderabā alteꝝ fidei alterū ꝓbri plenum nequaqͣꝫ adduci potui ad abſoluendū. Iuſſi igit̉ diē diffundi: atqꝫ inde a ſubcellis perago ire ad Phauorinū philoſophū. At ſuſtineo ſine. b. ſcribit̉: quia nō a ſub ſed a ſurſum componit̉& teneo. ſimiliter& ſuſpiro ſi ne. b. ſcribitur:& ſimili modo a ſurſum& ſpiro cōponit̉ i. cū ex imo pectoris ſurſum ſpiro aliquid cupio.& cōſtruit̉ cū accuſatiuo. Iuuenalis in ſatyra Atticus eximie: Suſpirat longo nō uiſam tꝑe matrē. Cōſeruat etiā ſub ſuum. b. auctore Priſciano: ſi cū dictionibus incipientibus a. t. componat̉: ut ſubticui: ſubtrahō: ſubtel: quod ex ſub& talo compoſitū dicūt. Nam eſt τύκοιλοντουποδός.i. cauum pedis: quod ut cauū manus quidam etiam uolā dicunt. Sed hæc& alia ut ſupra uidimus quidam per. p. ſcribi uolunt& non. b. Alii uero non ſcribi. p. ſequente. t. ſed magis. b. ſono ipſius. p. proferri. De ſyllabis deſinentibus in. c. Vnc ad reliquas conſonantes per ordinem procedentes: dicimus auctoribus Papyriano& Priſcianō nullā antecedetē ſyllabā in. c. litterā deſinere: niſi ſequēs quoqꝫ. a. c. uel. a. q. īcipiat: ut bacca quæ cū duplici. c. ſine aliqua aſpiratione ſcribit̉:& continet intra nominis ſui ambitū fructus diuerſorū geneꝝ lauri oliua corni myrti lentiſciqꝫ& alioꝝ: ut in ſequētibus oſtendemꝰ. Eſt etiā lapis precioſus: ut quo nitido preciū cortice bacca daret. Et inde baccatus ſine aliqua aſpiratione quaſi baccis. i. precioſis lapillis ornatus. Virgilius libro ænei. primo: Colloqꝫ monile baccatu. At ſi cū aſpiratiōe ultimū. c. ſcribat̉: aliud ſignificat: ut uidebimus in dictione Bacchus. Bucca ſimiliter abſqꝫ aliqua aſpiratiōe cū duplicato. c. ſcribit̉. Et a bucco uerbo: quod eſt inflo deriuat̉: atqꝫ idē eſt quod os. i. ip̄a cōcauitas unde uox ꝓcedit: nō ora labiorum. Vnde Iuuenalis: cū ait in tertia ſatyra: Bucca foculū excitat nō de extremitate oris: ſed de interiori parte dixit: quæ inflari ſolet: uentūqꝫ concipere. Vnde idē poeta in eadē ſatyra de cornicibus loquēs inquit: Notaqꝫ per oppida buccæ. Vbi nō de labris: quæ latent cū tuba canit: ſed de illa deformi utrinqꝫ inflatione intellexit tubā inflantiuꝫ. Similiter cū inquit Horatius: Vt iuppiter ambas Iratus buccas inflet: nō de labris locutus ē quæ inflari nō poſſunt: ſed de ip̄a oris inflatione. Nā genæ quoqꝫ aliud quiddā ſignificāt: ut in ſequentibus oſtendemus. Vtimur etiam in plurali buccas: ſed in ſingulari oratores frequentius utunt̉. Bucula uero quæ per unicū. c. ſcribitur: diminitiuū eſt bouis: quaſi parua bos. Baccar per duplex. c.& abſqꝫ aſpiratiōe ſcribit̉ generis eſt generis eſt fœminini:& herba contra faſcinationes eſſe dicitur. Virgilius in bucolicis: Baccare frontem Cin gite: ne uati noceat mala lingua futuro. Succus cum duplicato. c. ſcribitur& deſcendit a ſago: quod genus eſt ueſtis æqualiter lata ex parte ſuperiori& inferiori. Soccus cum duplici. c. ſimiliter ſcribitur:& genus eſt calciamenti a ſacco deducti: ad cuius ſimilitudinem factū erat. Itaqꝫ ligatum ſupra pedem plicas qͣꝫplurimas per totū crus effundebat. Succus ſimiliter ſcribitur:& a ſugo deriuat̉. Eccubi cū duplicato. c. ſcribit̉:& ex ecce& ubi componitur. Eccū ſimiliter ex ecce& cum. Ecquis uero cū unico. c. ſequente. q. ſcribitur:& componitur ex en pro ecce& quis: ubi. n. ratione ſequentis mutat̉ in. c. ex quo oſtenditur eandem uim habere c. cum. q. Idem in quicqͣꝫ: quod cum. c. ſcribitur: ut ſupra uidimus per cōmutationē. d. in. c. De ſyllabis deſinentibus in. d. Tuero in. d. pariter nulla in ſimplicibus dictionibus poteſt antecedens ſyllaba deſinere: niſi ſequens quoqꝫ ab eadem incipiat: ut addo: reddo. Virgilius in. viii. Reddidit una bouꝫ uocem uaſtoqꝫ ſub antro. Redduco cum duplicato. d. a nonnullis poſitum fuit. Terentius in Phormione: Sectari in ludum ducere ac redducere. Horatius in Epodo: Cætera mitte loqui deus hæc fortaſſe benigna redducet In ſedem uitæ: quæ ſane Priſcianus inducit non probans cū poſſit eſſe iambus& ſpondeus in locis imparibus: ſed certum eſt eiuſdē Horati exemplū in. ii. ſermonū cum ait: Dii tibi dent capta claſſem redducere troia: ubi redducere neceſſario primā producit. Alii uero per unicum. d. reduco ſcribunt. Virg. in. iiii. ænei. Eiectam claſſem ſocios a morte reduxi. Abaddir ſimiliter cum duplicato. d. ſcribitur. Et is deus eſſe dicitur: quem greci τυλον uocant. Vnde ſic quoqꝫ lapis ille uocabat quē Saturnꝰ deuoraſſe dicit̉. Sed de cōpoſitis ab hac præpoſitione ad: aliud quoqꝫ dicendū uidetur. Nam plerumqꝫ quidem ſeruat̉. d. nonnunqͣꝫ uero in ſequētem litterā commutatur. Sed hoc primū prenotare libet ad præpoſitionem idem quod circiter ſignificare: ab auctoribꝰ conſtitutū eſſe. Vt circiter tria milia: uel ad tria milia: idē ſignificat. Ad igit̉ cōpoſita cū dictioni bus incipientibus a uocalibus quibuſcūqꝫ conſeruat. d. integrū: ut adamare quod ex ad& amo componit̉: & eſt amatorie amare. Cuius rei multa ab auctoribus colligi poſſunt exempla. Sed hoc ſolum Quintiliani ex declamantibus ſufficiat. Ne quideꝫ marite ſiquis interroget: omnes matres liberos ſuos tanqͣꝫ adamaue runt amant. Videbis oculos nunqͣꝫ a facie uultūqꝫ deflectere: comere caput: habitūqꝫ componere: ſuſpirare cum receſſerint: exultare cum uenerint: conſerere manibus: pendere ceruicibus: nō oſculis: non colloquijs non præſentiæ uoluptate ſatiari. hæc ille. Verum amare generalis eſt ſignificati:& idem quod diligere denotat: niſi quod quiddam plus ſignificare uolunt. ut Cicero ad Brutū: Sic igitur facies:& me aut amabis: aut quo contentus ſum diliges. Idem ad Dolobellam: ut mihi deniqꝫ amare uidear: antea dilexiſſe. Adedo i. corrodo ex ad& edo componitur. Ademptus cū. m. ante. p. ſcribitur& componitur ex ad& emptus: ubi ephonia cauſa interponitur. p. quia. m. ante. t. immediate locari non poteſt: ut ſupra tetigimus:& in ſequētibus clarius oſtendemus. Adimo ex ad& emo quaſi dimminuo:& aufero. Adigo ex ad& ago. Aditꝰ ex ad & eo itus. Adorare ex ad& oro: quod eſt ore precor componitur. Et tamē ſine ore hoc eſt ſine uoce aliquādo ſit: non tamen ſine geſtu corporis. Vnde elephas& phœnix& alia quædam irrationabilia ſolem adorare dicuntur. Adulor ex ad& aula componitur: quia id aulici maxime obſeruant:& ſit per conuerſionē. au. diphthongi in. u. longam. Aduro ex ad& uro componitur:& magis actionem: qͣꝫ paſſionē ſignificat. Simili modo cū. u. conſonante conſeruat. d. ut aduenio.& inde aduētare: quod non eſt aduenire aut uenire: ſed proximū eſſe ueniendo: ut cuicūqꝫ obuius ſit: nuntiat hoſtes aduentare. Cōponitur ad ſimiliter cum dictionibus incipientibus a. b.& ip̄m integrum in ea cōpoſitione conſeruat: ut adbibo: quod teſte Priſciano cum d. ante. b. ſcribitur. Similiter adbreuio. At ſequente. c. eodeꝫ auctore tranſit. d. ip̄m in. c. litteram: ut accedo quod ex ad& cedo cedis ceſſi componitur:& producit penultimam: acceſſus& acceſſio: ambo ex ad& cedo componunt̉. Inter ſe tamen ſignificato differunt: quia acceſſus eſt aditio atqꝫ appropinquatio: acceſſio autē adiectio atqꝫ incrementū. Et huius ratio eſt: quia id uerbū a quo deſcendūt dupliciter& regit& ſignificat: ut accede ad ignē huc. i. adi appropinqua. Quin& hoc calamitatibus meis pondus acceſſit: uel ad calamitates: hoc eſt adiunctū eſt& increuit. Quæ differentia rara eſt in conſimilibus nominibus. Nam ſatus& ſatio idem ſūt: cultus& cultio: motus& motio: curſus& curſio: abuſus& aduſio: actus& actio. Niſi quod dicimꝰ actionē cauſaꝝ nō actū:& actū comœdiarū nō actionē. Similitergeſtꝰ& geſtio non parū differūt. Nā geſtꝰ ē actio quædā:& qͣſi ꝓnūtiatio corꝑis. Geſtio uero adminiſtratio quædā:& quæ parū ī uſu ē. Accola ex ad qd̓ ē iuxta& colo. i. habito cōponit̉. Vnde ꝓprie is dicit̉ ꝗ iuxta habitat: ſiue iuxta aqͣs ſiue iuxta mōtes. Nec refert in ſuo an alieno. Vt accola uulturni: accola padi: accola rhodani. At qui in montibus domos urbeſqꝫ poſitas habent: Incola proprie dicuntur. Accuſo ex ad& cauſo componitur. Et eſt accuſare teſte Ser uio& pluribus grāmaticæ auctoribus maioris de minore. Inculare uero minoris de maiore. quā ſane differentiam apud neminē antiquorum comperi: Itaqꝫ ne in his inſiſtere uidear: accuſare eſt uel apud iudices uel apud alium quēuis: etiam apud illum ipſum quem accuſes ſignificare: atqꝫ oſtendere aliquem peccaſſe. Incuſare uero eſt mores alterius reprehendere:& plerunqꝫ cum querela: quod ab illo iniuria ſis affectus. Sic apud Virgiliū Terentiū Cæſarē cæteroſqꝫ auctores ſemper annotaui. Et inde accuſatorius is dicit̉ qui accuſat. Nam quæ in orius oria orium a uerbis uel a uerbalibus in or magis deſcendunt actionem ſignificant. Si uero. ad. cum dictionibus incipientibus a. d. componitur: ſuum. d. integrum conſeruat: ut addiſco quod per duplex. d. ſcibitur:& ex ad& diſco componitur: quaſi bene diſco:& in præterito corripit penultimam Vnde diſco abſqꝫ ad præpoſitione eſt ut intelligas. ediſco uero ut memoriter complectaris. Quintilianꝰ de inſtitutione oratoria libro primo. Illud ex conſuetudine mutandum prorſus exiſtimo: in his de quibus nūc diſſerimus ætatibus: ne omnia quæ ſcripſerunt ediſcant. Addico cum duplicato. d. ſcribitur:& ex ad& dito componitur: quod apud iuriſconſultos eſt uendere ꝑ licitationē: hoc eſt in uenditione publica: ubi alius alio maius precium pollicetur: ut ſibi potius qͣꝫ alteri uenialia addicantur. Vnde addictio cū duplicato. d. &. c. ante. t. ſcribitur. Sicqꝫ apud iuriſconſultos titulus eſt: De in diem addictione. Quē quidam noſtri temporis iuriſperiti non intelligentes emendant dicentes de in diem adiectione. Vbi non uerba modo ſed ſententiam ac ius ipſum corruperunt. Paulus iuriſconſultus: Si uenditor ſimulauerit meliorē allatam conditionem: cum minoris uel etiam tantidem alii uenderet: utriqꝫ emptori inſolidū erit obligatus. Sed ſi emptor aliū idoneū non ſubiecit: eiqꝫ fundus addictus eſt. Non uideo inquit quēadmodum priori ſit emptus: cum alia conditio& uera ſubſecuta eſt. Sed ſi neuter ſubiecit emptorem: maiore autem precio addictū eſt prædi um ei: qui ſoluendo non eſt abitum eſt a priori emptione: quia ea melior intelligitur: quā uenditor compro bauit: cui licuit non addicere. Quo uerbo Cicero pro Cecinna ſæpe utitur: Vt deterrerentur emptoris mul ti partim gratia Caſenniæ: partim precio fundus addicitur. Et paulo poſt: Quaſi uero nos aut ei negemus addictū: aut tamen quiſqͣꝫ fuerit: qui dubitaret quin emeret. Similiter Quintilianus in agro redempto om nes facultates in precia collegi: rus ſeruulos penetas:& omnia utiliora properanti feſtinatione parentis addixi. Inde addicti apud ueteres dicebantur: qui prætoris pronuntiatione ac iuſſu cū ſoluendo non eſſent: creditoribus uendebantur: de quibus crebra apud Liuiū mentio habetur:& addictus morti deſtinatus dici tur. Cicero libro officiorū. iii. Et is qui morti addictus eſſet: paucos ſibi dies cōmendādorum ſuorum cauſa poſtulaſſet: uas factus eſt alter. Additus ſine. c. ex ad& datus componitur. Verum cum dictionibus incipientibus ab. f. ſi. ad. præpoſitio conſeruare. d. ipſum habeat: uel in alterum. f. cōmutare: dubiū apud antiquos fuit. Nam aſſerebant grāmatici quidam conſeruandū eſſe ipſum. d. idqꝫ in antiquis quibuſdā ſcripturis apparere dicebant: ubi adfatur cum. d. ſcriptū erat: atqꝫ adfore ſimiliter. Quare& in aliis ſic quoqꝫ ſcribendū eſſe exiſtimabant: cum non ſit ratio in uno maior qͣꝫ in reliquo. Aliis uero uiſum fuit. d. in. f. cōmutari: ac molliori ſono proferri: qͣꝫ ſi. d. ipſum conſeruetur: quod etiam Priſciano rationabilius fuit uiſum: ut affectus cum duplicato. f.&. c. ante. t. Nam ex ad& factus componitur: ubi. a. in. e. commutatur. Sane affecta teſte Gellio libro. iii. noctium atticarū ſicuti. M. Cicero& ueterum elegantiſſimi locuti ſunt: ea proprie dicebantur: quæ non ad finem ipſum: ſed proxime finem progreſſa deducta ue erant. Affatim quod cū du plicato. f. quandoqꝫ ſcribitur facunde ſignificat:& antepenultimā producit. Si uero cum unico. f. ſcribat̉: ex. a. compoſitum dicunt& fabile: quaſi abunde:& non dicibiliter ſignificet: cuius antepenultimā corripi uolunt. Affabiles cum duplicato. f. ſcribitur: ex ad& fabilis componi dicunt. ſi autem cū dictionibus incipi entibus a. g. componatur: ex ſimili cauſa. d. in. g. mutare uolunt: ut aggero ex ad& gero quaſi aggrego: unde agger deducitur:& ſimili modo ſcribitur.& eſt teſte Seruio ſuper octauo æneidos: cuiuſlibet rei coa ceruatio: Vnde foſſa aut ualles poſſunt repleri.& ſuper decimo æneidos ait: agger proprie terra illa dicitur: quæ facto uallo propius ponitur. Sed abuſiue& muros& munimenta aggerem etiam dici rettulit. ut Virgi. Quin intrant portas atqꝫ ipſis prœlia miſcent. Aggeribus mœrorum& inundant ſanguine foſſas Nonnunqͣꝫ uero eodem Seruio teſte ſuper. viii. ænei. Agger media eſt uiæ eminentia exaggeratis lapidibus ſtrata. Vnde dixit Virgilius: Qualis ſæpe uiæ depræhenſus in aggere ſerpens. Sane ſi cū dictionibꝰ. ad. præpoſitio incipientibus a. gn. componatur abiicit. d. ipſum: ut agnitus agnoſco. Simili modo ſi ſequatur. ſ. p. uel. ſ. c. ut uidebimus. Si uero cū dictionibus aſpiratis componatur ad: conſeruat. d.& idem eſt: ac ſi cū uocalibus componeretur: ut adhæreo adhibeo: quod ex ad& habeo componitur: adhortor& ſimiles. Verū ſi cum dictionibus incipientibus ab. l. componatur: conſeruant aliqui. d. integrum. Alii uero conuertunt in l. quod Priſciano magis placuit:& melius ſcribi alludo cum duplicato. l. qͣꝫ adludo cum. d. ante. l. uoluit. Si militer alleuo magis qͣꝫ adleuo: quod ex ad& leuo componitur: ſignificatqꝫ in altū tollo: uel de imo:& ubi quod iacet atqꝫ proiectum eſt ſurſum leuo. Quintilianus libro. xi. Vidi inquit multos quorū ſupercilia ad ſingulos uocis conatus alleuarentur. Idem homini in aquam lapſo atqꝫ ut alleuaretur oranti. Alleuio ſimiliter ſcribitur:& componitur ex ad& leuio leuias: quod eſt pondus auferre uel diminuere. Allubeſco ex ad & lubeſco: quaſi lubens facio. i. obedio. Si autem ad cum dictionibus incipientibus ab. m. cōponatur ip̄m d. integrum conſeruat: ut admitto quod ex ad& mitto cū duplicato. t. ut uidebimus cōponitur:& ſignificat teſte Priſciano in. viii. aſſumo ſcilicet& pecco. Iuuenalis in ſatyra Credo pudiciciā: Iam fas eſt admitte ui ros. i. aſſume. Idem in eadē: Quid phecas admiſit: quænam hic eſt culpa puella: admiſit dixit pro peccauit. Simili modo admoneo admiror adminiſtro& ſimilia. At cū dictionibus incipientibus ab. n. uoluerunt qui dam modo conſimili ad ipſum. d. conſeruare: ut adnitor adnuo. Quod Priſciano non placuit: ſed potius mutari in. n. uoluit& ſcribi annitor: annuo: annumero:& alia ſimiliter. Sane ſequente. p. abſqꝫ alicuius dubitatione in ſimilem litteram conuertitur. d. ut appello ex ad& pello pellas: quod eſt uoco cōponitur. Vn de appellare eſt aliū aduocare. At appello appellis ſimili mō cū duplicato. p. ſcribitur. cui ſimile eſt impello Vnde appuli in præterito. i. applicui deriuatur. Terentius: Poſtqͣꝫ poeta animū ad ſcribendum appulit. i. ap plicuit. Si uero cum unico. p. ſcribatur: idem eſt quod amoueo. Nam componitur ex. a. quod priuationem indicat:& pello pellis ut apulſus ab ubere. i. amotꝰ. Virgilius appendo ex ad& pendo pendis componitur & eſt ſuſpendere: ut appendi unam cum ad lancem ſtateramqꝫ ponderaui. Cicero in Antoniū: ut iam appen datur pecunia non numeretur. Et in proemio orationū Aeſchinis ac Demoſthenis a ſe tranſlatarum figurate ad incorporea tranſtulit cum ait: Ea putaui non annumerare lectori debere: ſed tanqͣꝫ appendere. Simi liter apparo ex ad& paro componitur:& diuerſum ab eo quod eſt præparo ſignificat. Nam præparare eſt antea parare: quæ quis utilia ſibi fore credit. Cicero officiorum libro ſecundo: facile totius curſum uitæ uidet: ad eamqꝫ degendam præparet res neceſſarias: ut paſtum latibula:& alia generis huiuſmodi. Apparere uero eſt ad dignitatem quandā ac uerius pompam ſe aptare. Idem de oratore libro. iii. Illa quæ in apparatu fori appellantur inſignia. Et licet apparatus quādoqꝫ utrunqꝫ ſignificare uideatur: ut apparatus belli quaſi præparatio. Id tamen potius eſt ex quadam conſequentia qͣꝫ proprietate. Nam ut dicimus: naues nō modo inſtructas: ſed etiam ornatas: quia ut inſtructiores ad bellum eo pulchriores ſunt: Ita apparatum belli uoca mus: quæ ad bellum quodam decore& ornamento aptantur. Sane præpoſitio ad nōnunqͣꝫ ſequente. p. littera. d. abiicit: ut aperio quod ex ad& perio: ut quibuſdam placuit componitur: cuius uerbi ſimplex in uſu non eſt. Aliis uero quibuſdam& Priſciano in. viii. magis uiſum eſt ex ad componi& pario: quod apud uetu ſtiſſimos: ut ſupra oſtendimus non ſolū ſecundum tertiam: ſed etiam ſecundum quartā coniugationem declinabatur:& habet primā breuem. Iuuenalis in ſatyra Credo pudiciciā inquit: Protulit ut mos eſt:& aperta palluit agna. At reperio quod ex eodem uerbo componitur:& cum unico. p. ſcibitur: quaſi defraudetur una conſonante ratione præpoſitionis in præſenti: in præterito duplicat. p.& tempus recuperare uidetur: quod ſimili modo in comperio& comperi ratione præpoſitionis opportunum non fuit. Si autem ip̄a præpoſitio. ad. cum dictionibus incipientibus a. q. componatur ipſum. d. in. c. cōuertit: ut acquiro ex ad& quæ ro: acquieſco ex ad& quieſco. Sed ſequente. r. uoluerunt aliqui ipſum. d. integrum conſeruari ut adrideo. Quod Priſciano non placuit: ſed magis in. r. cōmutari uiſum fuit: ut arrideo arripio: quod ex ad& rapio componitur. Simili modo ſequente. s. uolebant nōnulli. d. integrum conſeruari debere: ut adſumo adſiſto Quod ſimiliter eidem auctori non placuit: ſed potius cōmutatione. d. in. s. ſcribi uoluit: ut aſſumo aſſiſto aſſideo ex ad& ſedeo: quaſi iuxta ſto. Et inde aſſiduus aſſector ex ad& ſector:& eſt comitatū præſto: non in itinere: aut nauigatione: aut militia: ſed fere per urbem. Cicero de oratore libro. i. Cum ædilitatem Craſſus peteret eumqꝫ maior natu& conſularis Sergius Galba aſſectaretur: quod filio ſuo deſpondiſſet. Verum ſi ſequens dictio ab. ſ. c. incipiat:& componatur. ad. præpoſitio ſubtrahitur. d. ut aſcendo: quod ex ad& ſcan do componitur: aſcribo quod ex ad& ſcribo cōponitur: aſciſco quod ex ad& ſciſco formatū ſcilicet a ſcio cōponitur. Et eſt remotum aliquid quaſi ſcite uocatū capere. Cicero de oratore: Quod minime polite minimeqꝫ elegantes ſunt aſciuerunt aptum ſuis auribus opimum quiddam& quaſi adipale dictionis genus. At conſciſco fere ad mortem pertinet. Nam plerunqꝫ ſic legimus mortem ſibiipſi conſciuit. Mortem tibi ip̄e cōſciſus. Comperitur etiā reſciſco quod proprie deſignat rem poſtqͣꝫ geſta eſt ſcire: quā neſciebas cum gereretur: præſertim ad te tuos ue pertinentem. Terentius in adelphis: En tibi reſciuit omnē rē. Id nunc clamat ſcilicet. Gellius uero dixit reſciſcere eſſe rē occultā inopinatā inſperatamqꝫ cognoſcere. Quod mihi nō uidet̉. Nam ſi uideā hoīem cælo uolantē: ut feciſſe Dædolus Perſeuſqꝫ fertur. Aut aliquem e terra prodire: qualē Tagē fuiſſe ab hetruſcis creditū eſt. Aut ſatyrū aliquē ſemiuirū ſemicaprū: quē uidiſſe nonnulli ſcripſere dicar ne reſciuiſce: Et ut puto nō dicā. Subtrahitur etiam ab eadem præpoſitione. ad. ip̄m. d. ſi cū dictione cōponitur ab. s. p. incipiente: ut aſpicio: quod teſte Priſciano in. viii. ex ad& ſpicio uerbo: quod ſimplex nō ē in uſu cōponit̉:& inde aſpectus.& ſimilia. Si aūt cōponat̉. ad. cū dictionibꝰ incipiētibus a. t. mutat̉ d. in. t. ut attineo ex ad& teneo: attingo ex ad& tāgo: attraho ex ad& traho: attamē ex ad& tamen. De ſyllabis deſinentibus in. f. Quoqꝫ nullam ſyllabam per ſe terminat: hoc eſt niſi loco. b. uel. d. uel. s. uel. x. in compoſitione obſequentiam unius iſtarum ſit poſita: ut ex ob& facio officio: ex ad& factus affectus: ex dis& facilis diffi cilis. Similiter ex dis& fundo diffundo: eodem modo ab ex& facio efficio. De ſyllabis deſinentibus in. g. mili modo. g. apud latinos nullius ſyllabæ eſt terminalis: niſi cum loco. d. uel. b. ponitur: ut ſupra uidimus. Nam ex ad& gero fit aggero: ex ſub& gero ſuggero. De ſyllabis deſinentibus in. h.& in. k. On etiam poteſt. h. aſpiratio integram ſyllabam terminare: quod ſi in quibuſdam interiectionibus comperitur: ut uah. an.&. o. putat Priſcianus per apocopam fieri: cum perfecta ſint uaha ala obe. Similiter. k. nullius ſyllabæ terminalis eſſe poteſt. De ſyllabis deſinentibus in. l. NL. uero litterā quacūqꝫ conſonante ſequente antecedens ſyllaba terminari poteſt: ut albus ulcus C 2 calcearium: quod pro calceo ponitur: ut cibaria pro cibis: fulcrum qui& lectus dicitur. Nam eſt quo iacentes fulcimur. i. ſuſtinemur: ut dixit Seruius in. vi. Iuuenalis in ſatyra Credo pudiciciam ait: Antiquū& uetus eſt alienum poſthume lectū Concutere. atqꝫ ſacri genium contemnere fulcri. Mulcrum quod cum. c. abſqꝫ aſpiratione ſcribitur:& a mulgeo deriuatur: facitqꝫ in plurali mulcra. ſimiliter ante. d. ante. f. ante. g.& ante alterū. I. ut ualde Alfenus nomen eſt uiri proprium. Algeo culleus cum duplicato. l. Nam uter ex corio ab occuliendo. i. claudendo dictus. Nam in eo ſceleſtiſſimi homines cum ſimia gallo& ſerpente incluſi iaciebantur in mare. Vnde Iuuenalis in ſatyra Stemata quid faciunt ait: Quis tam perditus ut dubitet ſenecam præferre neroni. Cuius ſupplicio non debuit una parari ſimia. Nec ſerpens unus: nec culleus unus. Pugilla ris ſimiliter cum duplicato. l. ſcribitur: qui& pugillare in ſingulari: At in plurali ſolum pugillares dicimus & ſignificat tabellas cæreas: ſiue ligneas: ſiue alterius materie: in quibus ſtilo ſcribimus. Vnde a pugno deducitur quo cōpræhendi conſueuerāt. Palla ſimiliter ſcribitur:& proprie ueſtis& muliebris: deducta uſqꝫ ad ueſtigia: dicente Virgilio libro. xi. de Camilla: Pro crinali auro pro lōgo tegmine pallæ Tigridis exuuia per dorſum a uertice pendent. Tollo eodem modo ſcribitur:& duo ſignificat. ſ. capio& educo: ut ſuſtuli fi lium. ideſt ſuſcæpi filiū. Item ſuſtuli filium ideſt educaui. Et ab utroqꝫ ſit ſublatum. Terentius: Quicquid pe periſſet decreuerunt tollere. i. educare. Similiter Iuuenalis in ſatyra Credo pudiciciam cū ait. Tollere dulcē Cogitat hæredem. Quod etiā de ſuſcipiendo intelligi poteſt: ſiquis ſequentia recte inſpicit. In quibus oſtēdere uult Vrſidium tanqͣꝫ ſibi placeret lex iulia de adulteriis deſiſtere uelle ab hoc crimine:& ducere uxorem procreandorum liberorū gratia. Sed alia de ſuſcipiendo uidentur eſſe exempla. Nam certe Alexander magnus ex uxore liberos non educauerat. At qui ipſe apud Curtiū ait: Ego ipſe Orthoxartis perſæ filiam mecum matrimonio iunxi. Non dedignatus ex captiua liberos tollere. Papyrianus iuriſconſultus de legatis ⁊ fideicōmiſſis ſecundo: Mando mea filia pro ſalute ſollicitus ipſius: ut quo ad liberos tollat: teſtamentum non faciat: Ita. n. poterit ſine periculo uiuere. Quin& eadē ſignificatiōe ponit̉ ſublatum: ut Suetonius de patre Neronis: deceſſitqꝫ pyrgis morbo aquæ intercutis ſublato filio Nerone ex Agrippina Germanico genita. Nam pater Neronis filiū uix uidit. Sane tolero non per geminatum. I. ſed per unicum ſcribitur: cum prima ſit breuis. Iuuenalis in ſatyra Credo pudiciciam: Quædam parua tamen: ſed non toleranda maritis. Similiter uolo per unicum. I. ſcribitur& corripitur. atqꝫ eodem modo uelim& uolam. At uero nolo produ citur& nolim& nolam: licet uellem& nollem per geminatum. I. ſcribantur:& ſic primam producant. Calleo ſimiliter& callidus per duplex. l. ſcribitur: ut Iuuenalis: Callidus ⁊ triſtes digitos impreſſit aliꝑtes.& ca leo per unicum. I. aliud ſignificat. Pelagus ſimiliter quod græcum eſt per unum exaratur. I.& primam corripit: Iuuenalis in ſatyra Natali coruine die: Et pelago poſtqͣꝫ parca meliora benigna Penſa manu ducunt. Vmus cum. l. ante. m. ſcribitur. ſimiliter palma.& inde palmula quæ eſt extrema pars remi: eo quod eſt in modum palma protenta. Virgilius libro ænei. v. Et leuas ſtringat ſine palmula cautes. Significat etiam palma uictoriam: quia palmarum artificio acquiritur. Quin& teſte Seruio in. xi. æneidos. dicitur etiam toga: quam merebantur hi: qui deportaſſent de hoſtibus palmam. Alnus per. l. ante. n. ſcribitur: arbor eſt. culpa cum. l. ante. p. ſcribitur. Vlpianus ſimiliter quod nomen eſt iuriſconſulti. fulſit cum. l. ante. s. ſcribitur. ſimiliter excelſus. Altus uero cum. I. ante. t.& eodem modo conſulto uerbum: quod a conſulo format̉:& ſignificat deliberare: quod quidem ſit cum adeſt qui conſilium petit:& qui conſilium dat. Et inde cōſultatio deliberatio. Et conſultor qui pro eo qui alium conſulit accipi ſolet. Nonnunqͣꝫ etiam pro eo qui alium conſulit. ut Saluſtius in Iugurthino: Simul inquit ab eo petunt ut fautor conſultorqꝫ adſit. Conſultus uero eſt ho mo prudens& ſciens dignuſqꝫ a quo conſiliū petas. Et aliquando quidem eſt participium: ut conſulti medi ci dixerunt eundem eſſe langorem. Aliquando uero nomen. ut Horatius in primo carminū: Parcus deorū cultor& infrequens inſanientis dum ſapientia conſultus erro. Liuius libro. x. ab urbe: Callidos ſolerteſqꝫ iuris atqꝫ eloquentia conſultos. Vnde in primo dixit de Numa Popilio conſultiſſimus uir: ut illa quiſqͣꝫ æta te eſſe poterat. Et inde componitur iuriſconſultus ſi cōpoſitū eſt. Horatius: Eris tu qui modo miles mercator: tu conſultus modo ruſticus. Quod etiā dici ſolet iureconſultus. finit etiam ſyllabam. l. ſequente. u. con ſonante: ut ſilua: de quo in ſequentibus. peluis a peluendo dicta. Puluis ſimiliter qui generis eſt maſculini: & a pellendo nomen aſſumpſiſſe dicitur: facitqꝫ dimminutiuū ex ſe puluiſculum generis neutri: ut Hieronymo placuit. Maſculine tamen poſuit Apuleius de Magia cū ait: miſi ut petiſti munditias dentium: nitelas oris ex arabicis frugibus tenuem cādificum: nobilem puluiſculum: cōplanatorē gingiuula:& reliqua. Vnde ait Seruius ſuper. xii. ænei. Puluis ille quo utunt̉ puella etiam cinis dicitur. Ad cuius differentiā alius pul uis cinis īmundus uocatur. ut Virgi. libro georgi. primo: Et cinerem īmundum latos iactare per agros. Vn de a cinere. i. puluere puellarū dicuntur ciniflones. ut Horatius: Cuſtodes lectica ciniflones paraſita. Termi nat etiam. l. ſyllabam ſequēte. x. ut mulxi. Verū ante. q. uel. r. nō inuenit̉. l. nec. h. aut. k. poſſūt ip̄m. l. cōſeq. De ſyllabis deſinentibus in. m. Terminare poteſt ſyllabam in media dictione: quando ſequens ſyllaba in. b. incipit uel. p. uel altera m. hoc eſt ante has litteras: nō etiam. n. ſtare poteſt: quia ſi per compoſitionem interueniret: cōuerti de bet in. m. Sed etiam ante. d.&. l.&. s.& ſecundum alios ante. q. poteſt. m. ſyllabā terminare ut oſtendemus. Ante. b. ut umbra:& inde umbratilis is dicitur qui umbratus ſiue umbra tenus eſt: ut uita umbratilis& res umbratiles: idem uita umbra& opaco marceſcens. Cambyſes: de quo in ſua dictione uidebimus. Membrū & inde membratim: quod eſt per mēbra. ambio& inde ambitus: unde ambitio& inde ambitioſus is dicitur qui non ſuæ uirtuti confidit. Vnde non recte graditur: ſed per circuitū: ſiue quod romani: qui honores peterent ſingulos circuibant præhenſantes roganteſqꝫ: ut ſe in ſuffragijs adiuuarent: ut uidebimus in dictione roma. Siue quod ꝗ pro adipiſcendis honoribus ſolliciti ſunt: cū rogant exordio quodā longiore:& uer borum circuitu utuntur. Vnde ambitus ſemper in actu eſt:& ea facit: quæ ambitio: quæ eſt in animo facere cōpellit. Nōnunqͣꝫ uero ambitus pro ſpecie quadam fauoris:& captatione miſericordia ab auctoribus ponitur. Quintilianus: Si iuuenis innocētiſſimus iudices uti uellet ambitu triſtiſſimæ calamitatis poterat allegare nobis amiſſā in oculis cogitationū oīuꝫ temeritatē. Vnde ambitioſus etiā mō cōſimili nōnunqͣꝫ accipit̉ Vt idem libro. vii. inſtitutionū: Nō ſum ambitioſus in malis: nec lachrymarū augere cauſas uolo: utinā eſſet ratio minuendi. Ouidius libro. iii. de ponto: Sed tamen hoc factis adiunge prioribus unū Pro noſtris ut ſis ambitioſa malis. Cābio quod originē habet græcam& præteritū facit campſi. Nā a x. uerbo græco deducitur: quod in præterito facit: καμψα. Vnde cāpo cāpſas ſolebant uetuſtiſſimi dicere. Ennius in. x. Le licatem cāpſant. Recūbo recūbis ſimiliter quod eſt tertia coniugationis: atqꝫ idem cū recubo. as. ut Virg. in bucolicis: Recubans ſub tegmine fagi. Colūbus ſimiliter& columba: quæ teſte Varrone a culminibus dicū tur: quia alte nidulantur. Ante. p. ut imperiū& inde imperioſus: quo uno modo īperii oſtentator deſignat̉: utputa in exercenda ſæuitia: qualis Torquatus apud Liuiū: qui filiū ſæuitia ob imperiū contemptū occidit. Vnde imperioſus appellatus eſt. Altero modo is ſignificatur: qui īperii habitationē detinet: ſeu plenitudinē Impedio ſimiliter ſcribitur:& inde impedimenta: quod duo ſignificat. Vnū eſt difficultates: quod in cōmu niori uſu habetur. Saluſtius: Occulte per amicos& maxime per homines nominis latini& ſotios italicos im pedimenta parabant. Curtius: Vnā anum& duas puellas itinerū agminūqꝫ impedimenta triginta milibus talentū auri permutes. Cicero: Cum primū impedimenta natura diligentia induſtriaqꝫ ſuperarit. Significant etiam impedimenta: iumenta quæ ſarcinas: uel alia bellica inſtrumenta geſtant. Et ſarcinæ res ſunt: quæ in uia portantur. Curtius. Magno conſilio iacturā ſarcinarū impedimentorūqꝫ contempſit. Et iterum: ſarci nas& impedimenta ibi cū preſidio reliquit. Liuius ſimiliter: quarta uigilia profecti ſarcinis impedimētiſqꝫ beneuenti relictis. Idem: iumentaqꝫ ſarcinas& alia bellica inſtrumenta portabant. Vnde ait Frontinus ipſe quoqꝫ ob hoc exaſperatus interfectis omnibus impedimentis ad pugnā deſcendiſſet. Cōparatiuū ſimiliter cum. m. ante. p. ſcribitur:& conuertit. n. in. m. Nam cōponitur ex con& paro. i. diuerſa: uel aliquid unum: ut diuerſum. Itaqꝫ cum. a. poſt. p. ut etiam cōparo uerbū ſemper ſcribit̉. Eius natura eſt ſuperare in ea quali tate: quā optinet poſitiuū. Aliquando tamē teſte Quintiliano utimur cōparatiuis ꝓ abſolitis. Quod poetæ noſtri ſæpiſſime obſeruant: ut Virgilius in Tityro: Candidior poſtqͣꝫ tendēti barba cadebat: hoc eſt cādida. Et libro. v. ænei. Comites ſeniores aceſtæ: pro ſenis: ut dixit Priſcianus qui id addidit cōparatiuū: nōnūqͣꝫ minori ui accipi: qͣꝫ ip̄m poſitiuū: ut Virgi. libro ænei. i. Triſtior& lachrymis oculos ſuffuſa nitentis. Nā nō abſolute ſed ex parte triſtis accipitur. Verū de ſeniore pro ſene: non illi primū aſſentiendū uidetur: cum ab alijs pro ualde ſene ſimiliter efferatur: ut Quintilianus de ſocrate. Eo nanqꝫ ait ſeniore octauū. n.& nonage ſimū cōpleuit annū præceptorē Ariſtoteles pomeridianis ſcholis cæpit. Et Ouidius de triſtibus: Imperium regat hoc cū ſeniore ſenex. Nec plane triſtior pro ex parte triſtis: ſed pro triſtis: ut uoluit. Quintilianus accipitur. Nec Seruius ut puto dictū Varronis& Plini ad mentem accæpit. Ait. n. ſuper. vii. æneidos: Seuior& iunior cōparatiui ſunt per īminutionem. Et. n. ſenior non ſatis ſenex: Iunior non ſatis iuuenis: intra iuuenē ſicut pauperior intrra pauperem. Quā rem Varronem in libris de lingua latina ad Ciceronem dixiſſe:& a Varrone tractam confirmaſſe Plinium: dixit idē Seruius. Ego uero& ſi de iuniore ac pauperiore dixerint: alio intellectu affirmare uelim. De ſeniore nullatenus puto. Nā& ſi iunior te ſū: minor natu te ſū: ita minote ſum ideſt minoris ætatis qͣꝫ tu. Et ſic forte per īminutionem illi intellexerunt. Sed non propter hoc tollit̉: quin ſuperem te in ea qualitate quam obtinet poſitiuus: hoc eſt: ſuperem te iuuentute:& paruitate ætatis. Terminat etiaꝫ. m. ſyllabam ante alteꝝ. m. ut flamma: quæ eſt ignis. Flammeum uero genus eſt ueli rubicun dum: quod geſtabatur a mulieribus nuper nuptis: de quo Iuuenalis in Satyra Credo pudiciciam inquitꝭ: Emutatqꝫ domos ⁊ flāmea cōterit. Similiter ſūmus ſūma& aduerbiū ſūmatim: quod eſt ꝑ ſingulas ſūmas. Aliquādo ꝑ unā ut dicā de hac re ſūmatim. Nā a uerbo ſūmo ſūmas primæ cōiugatiōis deducit̉: quod ꝑ geminū. m. ſcribit̉: licet ſumo ſummis tertiæ cōiugatiōis ꝑ ſimplū ſcribat̉. Imitor etiā cū prima breuē habeat: ꝑ ſimplū. m. ſcribi debet. Iuuenalis in ſatyra Omnibꝰ in terris: Sanctos licet horrida mores Tradiderit domi no ac ueteres imitata ſabinas. At māma cū duplex. m. ſcribat̉: in deriuatiuo unicū ꝑdit:& dicit̉ mamilla per unicū. m.& duplicatū. l. habetqꝫ primā breuē: ut Iuuenalis in ſatyra Credo pudiciciā. Illa loꝗ recta faciet ſtri ctiſqꝫ mamillis. At ſumē licet primā ꝓducat: cū unico tamē. m. ſcribit̉:& a ſugendo nomē aſſumpſit:& ut ꝗdā ferūt eſt ſuis māma. alii uero dicunt Bruti cuiuſqͣꝫ. Et ſimili modo uuluā dicūt eē māmā ſuis uel uaccæ aut taliū. Horatius: Obeſo nil melius turdo: uulua nil dulcius āpla. Iuuenalis in ſatyra Atticus eximie: Qui meminit calide capiat Quid uulua popina. Eſt etiā uulua mulierū: qua naſcendo egredimur: ut idē in primo: C 3 Cū tot obortiuis fœcūdā iulia uuluā. Solueret. Cōmodatarius uero ꝑ duplicatū. m. ſcribit̉:& is dicitur qui cōmodatum accæpit. Cōmentum quod ex con& mento quidam eſſe compoſitum& deductū uolunt: quaſi ſit cōmonitio mentis: per duplicatum. m. ſcribitur. Alii a cōminiſcor deductū uolūt: quo ad idē tēdit. Eſt.n. fictū& enarratū& inde cōmētariū: quod teſte Cicerone in Bruto non eſt oratio: ſed capita rerū& oratiōis cōmentariū paulo plenius. Sane Seneca quod cōmētariū ſignificet expreſſius libro declamationū tertio indicat dicens. Sine cōmētario nunqͣꝫ dixit: ſed cōmētario contentus erat in quo nuda res ponunt̉. Dicit̉ etiā cōmentarius in maſculino ut Liuius libro. xlviii. Quæri iuſſit ab eo ut quē de his cōmentariū a patre accæpiſſet. Et ſubdit librū popoſcerunt: ſi plures primus& ſecūdus cōmentarius. Itaqꝫ in ſingulari pro una eademqꝫ ſignificatione tam neutrū qͣꝫ maſculinū accipitur. Et eandē ſignificationē habet: quā in plurali maſculinū. Et ſunt libri ubi res nō late diffuſeqꝫ explicant̉: ſed breuius qͣꝫ poterant tractare ut Cæſaris cōmentari: in quibus ad exequendā hiſtoriā aliis uidetur ſubieciſſe materiā. Qui ſi fuerint ſinguli: cōmentarium uel cōmentarius uel liber dicitur. Verū& ſi ex multis longiſqꝫ tractatibus breuiora coaceruent̉ cōpendia: cōmentarii etiā dici poſſunt. Vti nos cōmentarios hos uigintiquattuor libros diximus& duodecim illos ali os: quos de omni ratione diſſerendi:& artis dialecticæ præceptis ex innumeris pene auctoribus& magnis latinorū& græcoꝝ uoluminibus ad Franciſcū iuriſconſultiſſimū:& conterraneuꝫ meum nuper edidimus. Vnde& nonnunqͣꝫ ſimiliter libri cōmentarii deducuntur. Cicero de finibus libro. iii. Tu ip̄e cū tātū librorū habeas: quos hic tādē reꝗris cōmētarios: quoſdā inqͣꝫ ariſtotelicos. ponitur etiā ab auctoribus cōmētarius in ſingulari& maſculino ac neutro ī plurali ī alia ſignificatiōe: hoc eſt ꝓ expoſitiōe& interpretatiōe actoꝝ: ut A. Gelliꝰ: ē adeo inꝗt ꝓbi grāmatici cōmētarius ſatis curioſe factus.& iteꝝ: Nōnulli grāmatici ꝗ cōmentaria in Virgi. cōpoſuerūt: iteꝝ quoqꝫ noſter Taurꝰ ī primo cōmētariorū quos ī Gorgiā Platonis cōpoſuit ſcriptū reliꝗt. Quidā etiā talia huiuſmodi oꝑa cōmētū uocauerūt: ut Nigidiꝰ Donatꝰ Priſcianꝰ aliqꝫ nōnulli. Serui us uero cōmētarios etiā pro hominibus accæpiſſe uidetur: cū inquit. georgi. primū ſuperfluā mouent quæ ſtionem cōmentari: hoc eſt qui cōmenta ediderunt. Cōmeatus a ſimul eundo dicitur:& in utroqꝫ numero pro cibariis ad alimoniā reipublica aut exercitus: aut alicuius multitudinis accipitur. Interdū etiā priuatim ut Cicero pro lege manilia. Iam cōmeatu& priuato& publico prohibemur. Comperitur etiā ip̄m. m. finiens ſyllabā ante. d. in omnibus ſcripturis& ſculpturis antiquis ut iamdiu iamdudū: quod ex iam& dudum quæ duo paruū temporis deſignat cōponitur:& de paruo tempore unius hora: aut ſemihora aut duarum triū ue aut quattuor etiā horarū certe breuiſſimi temporis dicitur: ut Virgilius in initio quarti: At regina graui iamdudū ſaucia cura.& alibi in eodem libro: Talia dicenti iamdudū auerſa tuetur: hoc eſt a pauco tēpore citra. Quod ſane ad præteritū tempus referri poteſt:& futurū. Ad præteritū quidem: ut Virgiliꝰ libro æneidos primo: de Aenea& achate inquit: lamdudū erumpere nubem Ardebant. Non. n. per multū tempo ris id cupierant: cū nec per horam ibidem ſtetiſſent: ſed certe per tempus aliquod anteqͣꝫ id dicerent: quare expoſuit Seruius. i. olim. Ad futurum uero refertur: ut idem oſtendit Virgilius libro. ii. de Sinone cum ait Quid ue moror: ſi omnis uno ordine habetis achiuos Idqꝫ audire ſat eſt: iamdudū ſumite pœnas. i. cito: ut exponit Seruius. Et hæc ſunt propria ſignificationes eius dictionis. ſ. ut diem in præteritū uel futurum non tranſgrediantur. Verum improprie& raro ab aliquibus auctoribus pro eo quod proprie eſt iam pridem: aut iamolim poſitū cōperimus: ut Macrobius in ſaturnalibus: Iamdudū inquit hæc quæſtio ab Ariſtotele & propoſita eſt& ſoluta: cum dicere debuiſſet iampridē: aut potius iamolim. Plinius etiā libro. xxiii. naturalis hiſtoriæ ſic inquit: Somno uero aut ſecuritatibus iamdudū hoc fuit: quod illa Helena ante cibum miniſtrauit. Sed quia in huiuſcemodi aduerbis differentias temporū deſignantibus difficultas nōnūqͣꝫ eſſe ui detur: decreui illa per ordinem explanare. Et a dudū incipiens cōperimus illud eandem prorſus cū iamdudum ſignificationem detinere. Ita ut nec diem proprie tranſcendat. Vt dudū intraui: dudū te expecto. i. hora aut ſemihora eſt uel duæ uel tres: uel ut multū quattuor ex quo intraui:& ex quo te expecto. Improprie uero diem ac dies tranſcendere nōnunqͣꝫ ab auctoribus ponitur Plinius libro. xviiii. naturalis hiſtoriæ: iamdudū inquit ex eadem hiſpania. œliton uenit in italiam plagis utiliſſimū. Liuius libro. xli. in eo inquit captiuoꝝ numero fabri: ꝗ dudū fuerunt aſſueti apud pœnos mihi crede opus in arce lacenorū fecere nuper: quaſi nō longo tēpore a nunc dicit̉. Ita tamen ut nō ad præſentem diē: hoc eſt præſens tēpus referamus: ſed ad præteritos nō modo dies: ſed aliquādo menſes:& etiā annos: quos pro cōditione materia complectit̉: ut nuper inuenta ē pixis: quā ſideritē appellēt. i. nō multo tꝑe ab hinc. Cicero de diuinatione: Neqꝫ ante philoſophiā patefactā quæ nuper inuēta. Idem de amicitia: Neqꝫ. n. aſſentior is qui nuper hæc diſſerere cœperunt cū corporibus ſimul animas interire: atqꝫ omnia morte deleri. Significat etiā interdū nuper non longo tempore a tunc. ut Curtius: Qui nuper ab Alexandro miſſi erant. Et Liuius tunc inquit hæc ip̄a indignitas augebat animos non retinendis modo publicis agris: quos ut teneres pertinacē nobilitatē habebat. Sed ne uacuū quidem agrum nuper ex hoſtibus captū diuidere. Pridem hoc eſt non longo tempore prius a nunc. & idem quod nuper ſignificat. Plinius libro. xvii. naturalis hiſtoriæ: Ipſi uero pridem uidimus: ea ferme om nia præter pubertatem in filio Corneli Taciti equitis romani. Similiter Paulus iuriſconſultus: Et non ē mirum ſi peculiū quoqꝫ defuncti pridē filii defertur patri. Vlpianus queritur inquit eū ordinē tenere: quē pri dem habuit. Ponitur etiā pridem ſæpe cum negatione& cum qͣꝫ& cū ita. Cum negatione quidē ut Plinius libro. xv. Medica non pridē uenere in italiam. Cū qͣꝫ uero ut Cicero pro Roſcio: Comedo qͣꝫpridem Fāni in aduerſaria detuliſti. Cū ita autē ut idem in Bruto cū ait: fuit. n. regnante iaꝫ græcia: noſtra autē ciuitate non ita pridem dominatu regio liberata: pridie. i. prius die: hoc eſt quaſi heri: nō tamē præſentis diei: ſed cuiuſdam alterius: aut præteriti aut futuri. Præteriti quidem: ut pridie qͣꝫ intrarē mare ſerena lux fulſit. futuri uero ut pridie qͣꝫ intres patriā ſacrificiū facito. i. die præcedenti quo aut mare intraſti: aut patriam intrabis. Vel cū genitiuo ſic: pridie illius diei quo hæc feci: aut faciā. Vnde cū non dicamus ſecundo calendas: ſecundo no nas: ſecundo idus: dicimus pridie calēdas: pridie nonas: pridie idus. i. die præcedēti quo erūt uel fuerūt calē de nona aut idus. uerū ex pridie ſit pridianus pro quo heſternus abutimur. Suetonius pluribꝰ in locis. Vn de in uita Tiberii ſolemnibus ipſe cœnis. pridiana ſæpe& ſemeſa oſonia prebuit. Idem in uita Caii: marcēte inquit adhuc ſtomacho pridiani tibi poſtridie: quaſi poſtero die dicitur: hoc eſt quaſi cras non præſentis diei: ſed cuiuſdā alteriꝰ aut præteriti aut futuri: ut poſtridie qͣꝫ pater mortē obit: epulū feci: aut poſtridie qͣꝫ moriet̉ faciam. i. poſtero: ſiue ſequenti die cū morietur. Aliquando ſine qͣꝫ ponitur: ut Terentius in andria: Venit ad me Chremes poſtridie clamitans: ſupple illius diei quo hæc geſta ſunt. At ex poſtridie non ſit poſtridianus aut in uſu non eſt: ſed pro eo abutimur Craſtinus: nudiuſtertius idem eſt quod nunc die tertio ſcilicet præterito:& die ſuperiore adhuc dicimus nudiuſquartus. i. nūc die quarto. Non aūt dicimus nudius ſecundus: quia magis propriū de præterito habemus heri& de futuro cras. At dehinc proximo perēdie dicimus. Cicero ad Atticū libro. xii. ſcies igitur cras: ad ſummū perendie. Vt dies perendinus dies adhuc tertius. Cæſar in cōmentariis: Qui ſi parte liceat perenino die cū proximis hibernis coniuncti cum reliquis caſum belli ſuſtineant. Et cōperendinare eſt differre in longum de die in diem. Indies idem quod quotidie di citur: ſed proprie cum quodam incremento. Ideoqꝫ plærūqꝫ cum comparatiuo ponitur: ut cum indies maſum arctius premeret:& cum in urbe infinitū malum ſerperet. Idqꝫ maneret indies latius. Ponitur etiā ſine comparatiuo: ſed cum uerbo ſignificante incrementum: ut Liuius: Creſcente indies multitudine. Indiem uero idem quod in præſentia temporis ſignificat: ut. Quintilianus: Non ut uere uolucres præſentis modo cibi memores indiem uinunt. Propediem eſt quaſi prope eſt dies quando hoc fiet. Vnde& propemodum eſt quaſi prope menſuram: quod accipitur pro pene ſiue prope cum eſt aduerbium. Finit etiā ſecundum ali quos ipſum. m. quandoqꝫ ſyllabā ſequente. I. ut quemlibet quālibet. Quin& ſequente. s. ut circumſpicuus quia a circum& aſpicio componitur:& is dicitur qui circum aſpicitur. Circumſpectus uero eſt qui circum ſpicit:& in omnem partem ſpectat. Verum ſequente. q. non præcedit. m. ut pleriqꝫ dicunt grammatici: ſed conuertitur in. n. ut nanqꝫ quanqꝫ& ſimilia. At ſequente. n. non poteſt. m. præcedentem ſyllabam terminare: ſed ubicunqꝫ. m. ante. n. in eadem dictione componitur: ſemper in eadem ſyllaba manet ut amnis erumna Ramnes. quemadmodū ſupra uidimus. Item nec ſequente. t. poteſt. m. præcedentem ſyllabam terminare niſi. p. interponatur: ut ſumptus promptus cōptus contemptus: licet contemnere ubi non eſt. t. ipſum. p. non. c. ſuſcipiat. De ſyllabis deſinentibus in. n. N. n. uero terminari poteſt antecedens ſyllaba: ſi ſequens incipiat a. c. uel. d. uel. f. uel. g. uel altera n. uel. q. uel ut quibuſdā placet. r. uel. s. uel. t. ul̓. i. uel. u. cōſonātibꝰ: uel. x. Ante. c. igit̉ ut cōciliū:& uerbū cōcilior. unde dicimꝰ cōcilior regi: ſi illi ignotꝰ ī eiꝰ gratiā uenis. Recōcilior aūt regi ſiqͣ de cāis mihi iratꝰ depoſita ira me rurſus recipiat in gratiā. Cōcinnꝰ: mancꝰ: cōcors: ꝗ a cōditiōe cordis dicit̉. Sancire qd̓ teſte Ser uio in. xii. æneidos: proprie eſt ſanctum aliquid. i. conſecratum facere ſub ſanguine hoſtia. Vnde dictum ait ſanctum: quaſi ſanguine conſecratuꝫ. At ſanctio proprie eſt lex cum terrore pœna: ut Vlpianus de diuiſiōe rerum:& qualitate proprie dicimus ſancta: quæ neqꝫ ſacra neqꝫ profana ſunt: ſed ſanctione quadam confirmata: ut leges ſancta ſunt. ſanctione enī quadam ſunt ſubnixa. Quod ſanctione quadam ſubnixum eſt id ſanctum eſt:& ſi deo non ſit conſecratum:& interdum ſanctionibus addicuntur: ut qui ibi aliquid commiſit capite puniatur. Concio cum. c. in penultima ſcribitur. Nam ex con& cio quarta coniugationis uerbo componitur:& deducitur: quod idem ſignificat: quod cieo ſecunda: hoc eſt moueo:& uoco:& idem uerbū cōcio qͣſi cōuoco:& nomē ip̄ꝫ concio: quæ populi ē multitudo cōuocata: uel ex magiſtratꝰ iuſſu uel publici ſacerdotis: uel ſua interdū auctoritate. Et ꝓprie ad audiēdū oratorē cōcionātē in bonū publicū: cuiꝰ etiā oratio concio uocat̉. Incedo& inde inceſſus ſimili modo habent̉:& ad ſublimiores quodā mō ſpectare uidentur:& qui præ ſe faſtum ferunt. Virgilius libro æneidos primo: Regina ad templum magna ſtipante caterua Inceſſit. idem in eodem. Et uera inceſſu patuit dea. Incola ſimiliter cum. n. ante. c. ſcribitur:& is eſt: ꝗ in alterius regione habitat:& in aliena ciuitate:& repu. Cicero de officiis: Peregrini inquit& incola officium eſt nihil præter ſuum negocium agere nec etiam in aliena repu. curioſum. Cunctus ſimiliter cum. c. poſt n.& ante. t. ſcriptū in antiquiſſimis inſcriptionibus comperi: ut in marmore quod eſt in eccleſia Michaelis archangeli in uaticano in epithaphio Homonos habetur: quā Pallas cunctis artibus erudit. Ante. d. finit etiā ſyllabā. n. ut cōduco:& inde cōductus. Atqꝫ conducticius is dicitur: qui conductus eſt. Nondū quod ꝑ o. in prima ſcribit̉. Indiciū quod& per. c. ſcribit̉ ſicut iudiciū. Mādo ſimiliter: quod duplicē hꝫ cōiugationē Nam cum ad mandatum attinet mandas facit: cum uero ad dentes mandis. Cōditio per. t. abſqꝫ. e. ſcribitur in penultima:& tunc proprie fortuna ac ſors eſt. Nam a condo dis conditum conditi addita. p. formatur: ut ego ſum poſitus in hac conditione. i. fortuna ac ſorte. Cicero: O miſeram conditionem adminiſtrandi conſulatus. Nam homo bona conditionis non is apud antiquos dicitur: qui māſuetus eſt:& bona natura. Cū illum uocarent antiqui manſueti& boni ingenii: nos manſueti animi manſuetaqꝫ mentis: ſed potius qui in bona fortuna eſt:& ſorte. Aliquando uero ſcribitur cum. ct. in penultima:& tunc ex con& dico componitur:& pactionem ſignificat: ac electionem: ut apud Terentium. Amatores Chryſidis tulerunt mulieri condictionem: ſi uellet eis morem gerere: ſe daturos illi precium liberalemqꝫ mercedē. Ipſa uero accepit condi ctionē: hoc eſt pactioni promiſſioniqꝫ aſſenſit. Rubicundus teſte Priſciano in. iiii. alternitatis cauſa cum. c. pro. b. in penultima ſyllaba ſcribitur: ne ſit abſonū: ſi rubibundus dicamus. Nam huiuſcemodi nomina omnia præter hoc in bundus deſinunt. Et quāqͣꝫ ille ſecutus Scaurū antiquum grāmaticum& Seruium in. x. æneidos: uoluerit ea ex ſimilitidine etymologiam trahere. Ita ut uitabundus ſimilis ſit uitanti: prædabundus ſimilis prædanti: moribundus ſimilis morienti: errabundus ſimilis erranti: furibundus ſimilis furenti. Tum firmior& certior eſt Gelli ſententia una cum ea Caſelli in cōmentario lectionum antiquarū ubi ſcripſit ridibundus idem quod ridens: ludibundus idem quod ludens: errabundus idem quod errans: rubicūdus idem quod rubens. Sed nonnunqͣꝫ ut Gellius ait uehementiam ſignificant: quod idem eſt: ac ſi diceret idem ſignificant: quod participia frequentatiuorum: ut riſitans: luſitans: erratitans: populatitans: rubetitās quæ quia non reperimus in bundus eorum loco ſuffecta ſunt. Repetundarum etiam. n. ante. d. continet: un de repetundarū accuſatus:& de pecuniis repetundis non habet alios caſus: ille dicitur: qui cum magiſtratus eſſet prouincialibus: aut ui aut dolo eripuit pecunias: quo nomine omnia quibus diuitia conſtāt: contineri dicimus: ut uaſa precioſa: ueſtem: frumentum: nauigia: nummos:& cum. a. repeto deſcendat dubitari poteſt: quare non cum. e. in antepenultima: ſed per. u. potius ſcribitur& profertur. Ad quod dicimus mutatuꝫ fuiſſe. e. in. u. quia id tertia coniugatio præter cæteras patitur. Vel ob hoc ſaltē ut differret ab illo qd̓ dicitur miſſi ſunt legati ad res repetendas: quo ſignificatur principi uel populo erepta eſſe: uel pecorū uel hominū uel locorum ac terrarum agrorum ue corpora. Expendo ſimiliter. n. habet ante. d.& a pendo cōpoſitum eſt: ſignificatqꝫ exacte ponderare: atqꝫ examinare. Cicero in Verrem libro quinto: Deinde hæc expendite atqꝫ æſtimate. idem officiorum libro primo: Quæ contemplantes expendere oportebit quid ꝗſqꝫ habeat ſua eademqꝫ moderari: nec uelle experiri: qͣꝫ ſe aliena deceant. Iuuenalis in ſatyra. Omnibus in terris inquit: Expende hannibalem: quot libras in duce ſummo Inuenies. Perpendo eodem modo componit̉ & idem ſignificat:& eſt exacte pondero: atqꝫ examino. Non autem ut aliqui uolunt intelligo:& animaduer to. Cicero: Quid in amicitia fieri oportet: quæ tota uirtute perpenditur. At a pando quod ſimiliter ſcribitur: ueteres paſſum cum duplicato. ſ.& non panſum cū. n. ante unicum. ſ. deduxerunt. Vnde capillo quoqꝫ mulier paſſo dicitur: quaſi porrecto& ſparſo:& paſſis manibus& uelis paſſis dicimus: quod ſignificat diductis atqꝫ diſtentis. Quin& cum præpoſione expaſſum non expanſum ut aliqui dixere. Cecilius ut refert Gellius libro. xv. noctium atticarum inquit: Heri uero proſpexiſſe cum ſe ex tegulis hæc nuntiaſſet: flamme um expaſſum domi protulerunt. etiam nonnunqͣꝫ. a. littera ante. s. in. e. mutata per compoſiti uocabuli mo rem: ac pro eo quod eſt diſpaſſis dixerunt diſſpeſſis. Plautus in milite glorioſo: Credo ego iſtoc exemplo tibi eſſe eundem extra portam diſpeſſis manibus patibulum cum habebis. Indoles ſimiliter ſcribitur:& ꝓprie in pueris& adoleſcentibus ſignificatio eſt futuræ uirtutis. Quintilianus: In primis annis laudatur indo les. Cicero ut. n. adoleſcentibus bona indole præditis ſapientes ſenes delectantur. Nonnunqͣꝫ uero pro præ ſtantia uirtutis accipitur. Vt Liuius de Lauinia iam matre:& poſt mortem Aenea res adminiſtrante inquit: Tanta in ea uirtutis indoles fuit. Lucanꝰ: Indole ſi dignū latia ſi ſanguine priſco Rubur ineſt animis. Indole dixit quaſi generoſitate quadā uirtutis atqꝫ animi. Veꝝ Liuius& ad malam quoqꝫ partē& ad muta atqꝫ inanimata indolē tranſfert. Nā loquens de Hannibale ſic ait: Cū hac indole uirtutū ac uitioꝝ triēnio ſub Haſtrubale īperatore meruit. Et alibi: Sicut in frugibus pecudibuſqꝫ nō tātū ſemina ad ſeruādū indolē ualent: quātū terra ꝓprietas cæliqꝫ ſub quo alunt̉. Indico ex in& dico cōponit̉:& ꝓprie ē denūtio: ut indictū ē bel lū: Indixit Romulus ſpectaculū. Liuiꝰ in primo: Indici deinde finitimis ſpectaculū iubet. Iteꝝ indixit ī poſte rū diē ut adeſſent. Idē& iudiciū indictū. Pōt etiā. n. ſyllabā ante. f. terminare: ut cōfero. i. collatuꝝ eē: quid quod& ꝓfore apud comicos ē in uſu. Similiter cōflo. cū. n. ante. f. ſcribit̉:& dicimus cōflaui æs alienū qn̄ factus ſū debitor aliena pecunia. Idē cōtraxi æs alienū ꝗbus correſpōdet: diſſolui æs alienū. Quītilianꝰ: Non ego æs alienū luxuria cōtraxi. Cicero: Patri ꝑſuaſi ut æs alienū filii diſſolueret. Inſula ſimiliter. n. habet ante ſ.& ē teſte Seruio ſuꝑ. x. ænei. faſcia in modū diadematis: a qua uitta ab utraqꝫ ꝑte dependēt: quæ ut ait plærunqꝫ tortilis ē:& de albo& croceo. Ante. g. ſimiliter pōt. n. ſyllabā terminare ut fūgor: qd̓ cū ablatiuo: nōnunqͣꝫ cū accuſatiuo cōſtruit̉:& idē eſt quod officiū munuſqꝫ ago:& fungor magiſtratu: fūgor prætura: fun gor legatiōe: fūgor officio delegati: fūgor munere iudicis. Similiter fūgor uita: ꝗa fūgor officio uita. Inde defūctꝰ ꝗa finiuit officiū uita. cōſtruit̉ nōnūqͣꝫ cū accuſatiuo ut Terētiꝰ in adelphis. Aeſchinꝰ tuus neqꝫ boni neqꝫ liberalis functus eſt officiū uiri. Similiter defunctus periculis: quia finita ſunt ꝑicula. Virgi. in. iii. ænei. Otandem magnis pelagi defuncte periclis. Liuius defuncta morbis corpora ſalubriora eſſe incepere: hoc eſt finiti ſunt morbi corporum. Ingredior ſimiliter ſcribitur:& ex in& gradior cōponitur: ſed diuerſa ratione. Nam uno modo ad locū ingredi dicimur: ut ingredior forum: uel in forum. Alio modo pro eo quod eſt ambulo:& incedo. Virgi. libro georgi. iii. Continuo pecoris generoſi pullus in aruis Altius ingreditur: & mollia crura reponit. Cicero libro quinto ad Atticū: Si dormis expergiſcere: ſi ſtas ingredere: ſi ingrederis curre: ſi curris aduola. Vbi idē eſt ingredere quod gradi& ambulare. mango eodē modo. n. ante. g. deti net& eſt uenalitius uenaliū hominū: ut Martialis: Milia pro puero centū me mango popoſcit. Contingo uero& ſi in præſenti. n. habet ante. g. in præteritis tamē perfectis& pluſqͣꝫ perfectis& inde formatis illud ꝑdit: ut contigi contigero contigiſſem contigiſſe. Poteſt ſimiliter. n. finire ſyllabam ante alterā. n. ut annus:& inde anniculus: de quibus in dictione annus late uidebimus. Similiter pannus& inde pannoſus: qui ſcilicet craſſo panno ac uili opertus eſt. Nec hoc niſi de paupere dicitur: cuiꝰ exempla ſunt plurima. bipēnis cū. i.& n. ante aliud. n. ſimiliter ſcribitur:& teſte Quītiliano in primo: ſignificat acutū. Vnde ſecuris utrinqꝫ habēs aciem bipennis dicitur:& illos errare dixit: qui quia a pinnis duabus hoc eſſe nomen exiſtimāt pennas auiū eſſe uolunt: hoc eſt nō etiam pinnas. Nā ut ego in. L. Columella uiro elegantiſſimo annotaui: pinnas ſemꝑ pro pennis quæ plumma nō ſunt accipit. Vnde puto pennas generale ad pinnas& plumas eſſe. Verū cū hoc tempore pleriqꝫ penna ſcribāt a penna pennariū: hoc eſt pennarū thecā deducere poſſumus. At penariū cū unico. n. ſcriptum: locus eſt teſte Varrone de lingua latina ubi reponitur penus: hoc eſt edulia ad uictū perti nentia. Vnde ait Cicero in libris de natura deorum: penus eſt omne quo ueſcuntur homines. Et omnia hæc abſqꝫ diphthongo ſcribunt̉. Similiter penis cū unico. n. ſcribitur& eſt mentula: dictus a pendendo uel penetrando: licet penis habeat primā longā. Ante. q. poteſt. n. etiā ſyllabā finire ut inquiro conquiro inquilinus: qui ab in& colo cōponitur& deriuatur. Et is accipitur qui in alieno priuato ꝓprie tamē cōducto habitat: ſiue in urbe ſiue ruri. Cicero in philippicis: At uero te inquilino nō domino ꝑſonabāt oīa uocibus ebriorū. plerunqꝫ ſimiliter cū. n. ante. q. ut auctores grāmaticæ uolūt ſcribi debet: Immo ſequēte. q. ut diximus ubi ante cōpoſitionē in præcedenti ſyllaba fuiſſet. m. conuertūt illud in. n. ut nāqꝫ quāqͣꝫ& ſimilia. Et deſcēdit plærūqꝫ a pleriqꝫ. Sane pleriqꝫ dupliciter apud auctores accipitur. Vno modo pro maxima pars: ut Saluſtius in diuiſione inquit orbis terræ pleriqꝫ in parte tertia aphricā poſuere: pauci tantūmodo aſiam& europam.& paulo poſt: plæroſqꝫ ſenectus diſſoluit: niſi qui ferro aut beſtijs interiere. Nā morbus haud ſæpe quēqͣꝫ ſuperat. Alio uero modo pro eo quod eſt nōnulli ponitur. ut Quintilianꝰ: uideas inquit plæroſqꝫ ira percitos. i. nōnullos. Simili modo plærūqꝫ uno modo ponitur pro eo quod fere eſt ſemꝑ. Alio uero modo ſed rariſſime pro eo quod eſt nōnunqͣꝫ: ut Quintilianus in amatore: Excuſſa ſunt plærūqꝫ uitia uerberibus .i. nōnunqͣꝫ.& ut quidā uolūt eſt aduerbiū: ut uero alii eſt nomē. Ante. r. uero.n. ip̄m poſſe ſyllabā terminare quidā uolūt: ut inrūpo inruo. Alijs magis uidet̉. n. in. r. cōuerti ac dici irrūpo irruo:& inde irrito quod uno modo hoc eſt cū penultimā producit: idem eſt quod prouoco. Alio modo uidelicet cū illā corripit idem eſt quod nō ratū eſſe oſtendo: uel uolo: corrigo: corruo. Quē modū græci ip̄i obſeruant. ut συρράπτω ideſt conſuo. Nam ex συν quod eſt cō:& ράπτω: quod eſt ſuo cōponitur. συρράγνυμαι ideſt cōfundo. quod ſimili modo cōponitur:& in mille alijs. Ante. s. autē abſqꝫ aliqua cōtradictione ipſuꝫ. n. præcedentē ſyllabā terminare ualet ut conſul a conſulendo. de quo late Pomponius de origine iuris. Et inde conſularis is dicitur: qui conſulatū geſſit. Et proconſul: qui cum poteſtate conſulari extra ordinē ad aliquā prouinciam adminiſtrandā mittitur: præterqͣꝫ quod nō. xii. faſces eum præcedunt: qui præcedunt conſulē: ſed tantū ſex: ut etiā prætorem& præſidem. Nā non is eſt ut quidam inſcii dicunt: qui pro alio conſule præeſt prouincia. Simili modo proprætor: non qui pro alio præturam: ſed qui ordinariam gerit. Idem proquæſtor& ſimiles. Conſilium uero ſine. c. poſt. s. ſcribitur. Nam componitur ex con& ſileo. confeſſus eodem modo. n. ante. s. ſyllabam finit. Neqꝫ eſt confeſſio: ſed homines uno in loco ſedentes: ſicut conuentus non eſt conuentio: ſed homines qui in unū locum conuenerunt. Inſtar ſimili modo ſe habet. Et ut ait Seruius ſimilitudinem indicat. Inducit Virgiliū libro ænei. ii. Inſtar montis equū diuina palladis arte. Nobis uero potius ad equiparationem uel ad menſuraꝫ ſignificare uidetur. ut idem libro tertio. Argolici clypei aut phœbea lampadis inſtar. Cicero hexametrorum inſtar uerſum. Inſtitutum ſimiliter ſe habet:& ab in& ſtatuo componitur moremque deſignat ut faciam meo inſtituto: licet nonnunqͣꝫ ſignificet inceptum propoſitum ab inſtituo quod eſt incipio. At inſtitutiones præceptiones ſunt: quibus inſtituuntur& docentur homines: ut libri a Quintiliano a Lactantio alijſque auctoribus de inſtitutione inſcripti ſunt. Similiter conſpiro a ſpiro componitur. Nec actiuum eſt: ſed neutrum: unde neque conſpiror: deponens comperitur. Quare nec conſpiratus aliquis dici debet: ſed conſpirans. Simili modo a monſtro monſtrans: quod ſemper cum. n. ante. s. ſcribitur. Monſtrum& Monſtroſus ſimiliter cū. n. ante. s.&. o. abſqꝫ. u. in penultima ſcribitur: quod Lucanus in primo ex ipſa natura uerſus ſic ſcribendum eſſe comprobat cum ait: Monſtroſique hominum partus. Verum plerique interponunt. u.& ſerbunt monſtruoſus: quod latinum non eſt. Sicut e diuerſo plerique ſcribunt fœtoſus. ut illud in pſalmis: Ques eorum fœtoſæ: pro fœtuoſa. Nam ſic quoque legendum eſt. Quoniam dictiones quæ quarta ſunt declinationis: retinent. u. ante oſus: ut actuoſus fructuoſus: luctuoſus: quæſtuoſus: ſumptuoſus. In ſecūda uero minime: ut ramoſus: doloſus: lacertoſus: petroſus. Atqꝫ ut in maſculinis ita in neutris. ut lutoſus: cœnoſus: damnoſus: lucroſus: uitioſus: portentoſus. Pliniꝰ de naturali hiſtoria: Vniuerſa autem quæ de Hercule ac Pyrene uel ſaturno traduntur: fabuloſa in primis arbitror& portentoſa græcia mendacia. Cicero pro domo ſua: Hunc tu etiam portentoſa peſtis exulem dicere auſus es. Verū ante arius ſimili modo ſi nomina ſunt quarta declinationis ſemper. u. recipiunt: ut ſaltus ſal tuarius: fructus fructuarius: actus actuarius. At ſi ſint ſecundæ declinationis carent. u. ut aſinarius canipariꝰ & reliqua. Si autē de nominibus loqui uelimus deſinentibus in oſus uaria fiunt deriuationes: ut meticuloſus a meticulo nomine dimminutiuo magis qͣꝫ a metu deducitur:& is dicitur qui timidus eſt. Similiter mulieroſus qui affectus eſt:& nimis appetit mulieres. Moroſus uero a mores uenit:& non ut multi putāt a mo ra. Nam primā habet longam ut mos moris. Significatqꝫ illū: qui minus exacte minuſqꝫ ad unguem omnia fieri expoſcit: ut aliquando ob id indignetur: atqꝫ iraſcatur. Suetonius de Cæſare circa corporis inquit curam moroſior: ut non ſolum tonderetur diligenter: ſed etiam uelleretur. Idem de Tiberio ait: Sed affectati one& moroſitate obſcurabat ſtilum. Cicero de oratore: Vſqꝫ adeo moroſi ſumus ut nobis non ſatiſfaciat ipſe Demoſthenes. Addit& ad hæc Cicero aliquando impatientiam& iracundiā: ut cū in libro de ſenectute inquit: Et ſunt moroſi anxii& iracundi& difficiles ſenes. Idem ſecundo de oratore ait: Me quidem hercule illa ualde mouent ſtomachoſa:& quaſi ſummoroſa ridicula: non cum a moroſo dicuntur: tamen. n. nō ſal ſed natura ridetur. Dicit̉ ergo moroſus a nimia diligentia& ſeueritate quotiens plus diligentia qͣꝫ oporteat impendimus rebus uel noſtris uel alienis. Noſtris quideꝫ cū minutiſſima quæqꝫ diſquirimus& nullius frugis. Alienis cum de rebus cæterorum occultioribus non ſatis cum pudore perſcrutamur aut interrogamus. Tranſtrum ſimiliter ſcribitur:& conſtruo: uidelicet cum. n. ante. s. Ante. t. ſimiliter finit. n. præcedentē ſyllabam: ut planta:& inde plantarium: quæ Seruius ſuper georg. ſic ſeparat: Planta ſunt inquit rapta de arboribus: Plantaria uero quæ ex ſeminibus nata cum radicibus:& terra propria tranſferuntur. ut Virgilieo loco: Et uiua ſua plantaria terra. Alii uero generalius plantas ſiue euulſas ſiue non cōſitas ſignificare uoluerunt. Nō autē pro loco aliquando poſitū fuit. Promontorium etiam cum. o. in ſecunda ſcribitur:& pro prie mons eſt in mari prominens. Plinius libro. xxxvi. naturalis hiſtoriæ: Promontoria inquit aperiuntur in mari:& rerum natura agitur in planū. Liuius libro. xxxiii. Aut aperientibus claſſem promontorii. idē libro xlv. Adiunctiqꝫ inſula euboia& excurrentem in altum uelut promontoria attica terra ſita. Munimenta qui dem etiam cum. u. in prima:&. i. in ſecunda ſcriptum a munio deſcendit:& ſunt munitiones caſtrorum cæterarumqꝫ rerū: quæ contra aduentum hoſtiū muniunt: ſiue uallo& foſſa: ſiue alio quouis modo: quo ſunt milites ab hoſtiū aduentu muniti. Monumenta uero cum. o. in prima&. u. in ſecūda ſcriptum a moneo deſcendit: Et ſunt ſepulchra ſtatuta tituli libri cæteraqꝫ: quæ nos alicuius rei præterita moneant. Nam in honorem mortui illa fiunt: non in publicam præceptionem: ut quidā ſomniant: quod nos noſtræ ipſorū mortis admoneant. Vnde& ſi deſint litteræ: aut alii tituli magis ſepulchrum: qͣꝫ monumentū erit. Liuius libro xlvii. Vtrobiqꝫ inquit monumenta oſtenduntur. Nam& linterni monumentū monumentoqꝫ ſtatua ſuperimpoſita: quā tempeſtate diſiectam nuper uidimus ip̄i& romæ extra portam capenam. In Scipionū monumento tres ſtatua ſunt. Quarū duæ publi& Luci Scipionū dicuntur eſſe. Tertia poetæ Quinti ennii. Scienter eodem modo ſcribitur:& idem eſt quod ex ſcientia:& non ex ignorantia. At ſcite idem eſt: quod docte& perite: artificioſeqꝫ. Identidem cum. n. ante. t. ſcribitur:& ſignificat idem quod frequenter eodem mo do. At itidem idem eſt quod ſimiliter. parentare ſimiliter cum. n. finiente ſyllabam ante. t. ſcribitur:& a parentibus deductum eſt. Nam teſte Hieronymo in hieremia libro. iii. Mos eſt. n. gentibus ferre cibos& præuocant:& a noſtris uulgo appellatur parentalia: eo quod paparare conuiuiū quod græci rentibus iam defunctis iſta celebrantur. Hec ille. Similiter Cornelia mater ad Gracchum filiū apud Cornelium nepotem. Vbi mortua ero parentabis mihi:& inuocabis deum parentem. Vnde Seruilianus pontifex teſte Macrobio libro ſaturnalium primo: negabat oportere atro die parentare: quia tunc quoqꝫ lanum louemqꝫ præfari neceſſe eſt: quos nominare atro die non oportet. Varro autem libro ſexto de lingua latina ferialia inquit ab inferis& ferendo: quod ferunt tum epulas ad ſepulchrum: quibus ius ſibi parentare. Intercludo non ſolum. n. ante. t. ſed. r. ante. c. detinet. Et ut quidam ferunt. n. ipſum euphonie cauſa interiectum fuit: Ita ut ſit iter claudo: ut Virgilius: Intercludit hyems:& terruit auſter euntes. Cicero: qui iter pœnorum cadaueribus corporum ſuorum intercludendum putauerunt. Nam introcludo cum. o. ante. c. eſt in interioribus cludo. Tento tentas ſimiliter cum ſolo. n. ante. t. ſcribitur:& non per. m.&. p. litteras: ut inſciquidam putant. Nam non a temno ſed a tendo: uel a teneo deriuatur:& ſecundum utranqꝫ deriuationem cum ſolo. n. ſcribendum erit. Nam tendo certe facit tentum. Vnde tentigo& tentorium& eius compoſita. Intendo intentū. Vnde intenti nerui uel cithararum uel arcuum. Extendo extentum: ut Virgilius: Et ſiquē extenta plagarum: Quattuor in medio dirimit plaga ſolis iniqui. Contendo contentum. Vnde apud Ciceroneꝫ: contenta uoce dicendum. Nonnunquā& pro eo qui ſtatui ſuo acquieſcit: ut id paucis enim minimiſque natura contenta eſt. Et Horatius in primo ſermonum: Qui ſit mecœnas ut nemo quam ſibi ſortem: Seu ratio dederit: ſeu fors obiecerit ulla Contentus uiuat. facit etiam prætendo prætentum. tit Virgi. Prætentaqꝫ littora uelis. Oſtendo oſtentum: unde oſtentū oſtenti: portendo portentum: unde potentum portenti. Et ſic ſecundum iſtos qui tentat quaſi manum tēdit: ut aliam corporis partem in id quod experiri uult& exquirere. Alii uero a teneo deriuari uolunt: quod ut aiunt ipſa uerbi ſignificatio monſtra re uidentur. Nam tentare experiri eſt uel inquirere:& uerbo uel re quaſi manu tenere. Cicero in paradoxis Tentare uolui an ita dici poſſent ut probarentur. Virgi. in. ii. ænei. Vix primi prœlia tentant. Vnde a teneo uel tendo ſupinū ſit tentum per ſolum. n. Vnde tento frequentatiuū:& participium tentatus tentata tentatum. Cicero in officiis: Tentata eſt res ab omni genere hominū. Quin& tentaturus ut Virgiliꝰ in. iiii. ænei. Tentaturū aditus& quæ molliſſima fandi Tempora. Ante. i. conſonans etiam poteſt. n. præcedentem ſyllabam terminare: ut coniungo coniugiū. ſimiliter ante. u. conſanans: ut conuerto: conuitium: quod teſte Labeone iuriſconſulto dicitur uel a concitatione uel a conuentu: hoc eſt a collatione uocum. Cum. n. in unum cōplures uoces conferunt: conuitiū appellatur: quaſi conuitium.& ſubdit quod autē nec in cœtu: nec uoci feratione dicitur conuitiū non proprie dicit̉. Ante. x. ſimiliter poteſt. n. ſyllabā terminare: ut anxius: anxur de quo in ſequentibus uidebimus. Verum ſi dictio terminata in. n. componatur cū alia dictione incipiente a. b. uel a. p. uel ab. l. uel ab. m. mutat̉. n. in. m. ut cōbibo: imbuo: qd̓ ꝓprie ē teſte Seruio in bucolicis incoho initio: ſed ut ait reperit̉ etiā apud antiquiores ꝓ eo quod eſt perfundo& madefacio. Impius compitū: quod teſte Seruio in ſecundū georgi. quadriuiū eſt ab eo quod multa uiæ in unū confluant. Virgilius: Præmiaqꝫ ingentes pagos& compita circū Theſide poſuere. Illido collido& collidium immunis cōmunis. De ſyllababis deſinentibus in. p. N. p. nulla ſyllaba terminatur: niſi ſequens quoqꝫ ab illa incipiat: ut ſupplicium ſupplicio appeto appello apparet Hippocrates Hippocoon. de quibus in ſuis dictionibus uidebimus. Lippus is dicitur qui habet lachrymantes oculos: plenoſqꝫ macore& putore:& ut quidam ferunt quaſi λιαν. i. abundanter pus. i. putor: ita ut. a. in compoſitione abiiciatur&. n. in. p. conuerſum dicatur: quod an uerim ſit ipſi uiderint. At uero ſupellex cum unico. p.& duplicato. l. ſcribitur: habetqꝫ primam breuem. Iuuenalis in ſatyra Atticus eximie: Tales ergo cibi qualis domus atqꝫ ſupellex. Non poteſt. p. etiam inter. m.&. n. aliquo pacto in eadem dictione ſcribi: quia nec in eadem ſyllaba cum illis nec præcedentem. m. ſyllabam cum. n. incipere poteſt. Non etiam poteſt. p. in eadem ſyllaba poſt. r. collocari: ut ſupra uidimus. De ſyllabis deſinentibus in. q. N. q. nulla ſyllaba cuiuſcūqꝫ dictionis terminari poteſt. De ſyllabis deſinentibus in. r. Vero littera quacunqꝫ conſonante ſequente poteſt priorem ſyllabam terminare: ut orbus. Et is dicitur quicunqꝫ aliqua re chara priuatus eſt: proprie autem oculorum luce. ut Iuuenalis in tertia ſatyra: Dudum uigilantibus orbis. i. luce priuatis: qui iuxta triuia& compita pontes dormire ſolebant: ut a tranſeuntibus etiam ante diem elemoſynam acciperent. Deinde parens amiſſis liberis: quaſi amiſſa luce oculorum: ut idem in eadem ſatyra: Perſicus orborum lautiſſimus. Et inde orbitas quæ eſt illa qualitas patrum poſt amiſſos liberos. Et uxoris uiduitas poſt amiſſum maritum. Dicitur etiam orbus quaſi orphanus:& orbitas quaſi orphanitas. Ante. c. ut farcio:& inde fartus& refertus. cum. t. abſqꝫ. c. ſaturatus. Similiter exercitus: qui Vlpiano teſte de militari teſtamento ab exercitatione nomen traxit. Vnde exercitorius is dicitur qui ſe exercet. Percitus qui iracundia furoreqꝫ eſt incitatus. At parcus non ab arca ut Caius Baſſus in libris de origine uocabulorum uoluit: quaſi par arca diceretur: quando ſicut in arca omnia recunduntur: eiuſqꝫ cuſtodia ſeruantur& continentur. Ita homo tenax paruoqꝫ contentus omnia cuſtodia& recondita habeat ſicut arca. Neqꝫ ab arcendo quod pecuniam conſumi atqꝫ impendi arceat& prohibeat: quaſi pecuniarcus Sed teſte Gellio in fine libri. iii. noctium atticarum: ab eo quod eſt paruum& parum denominatus eſt. Veut alijs magis placet a parco parcis. Similiter circuo ſcribitur: a quo cilium ducitur. Et inde ſupercilium cōponitur. Nam teſte Plinio libro. x. naturalis hiſtoria: Extrema ambitum genæ ſuperioris antiqui cilium uo cauere: unde& quæ pilis obteguntur ſupercilia. Nam& gena dicitur: quæ uulgo palpebra uocatur. hoc eſt ea membrana qua quaſi ueſte oculꝰ integitur. i. quæ aperitur& clauditur. hoc plurimi auctores obſeruaue re. Plinius in eodem loco inquit: Quibus fragilia operimenta his oculi duri. Omnia talia& piſces inſectas non habent genas: nec integunt oculos: omnibus membrana uitri modo tranſlucida obtenditur. Seneca in Oedipo. Et perirati ſibi genas parentis. i. oculos. Continens exprimens ꝓ contento. Vt ſimili modo draconis genæ ꝓ oculis poſita ſūt. Quintilianꝰ ī declamationibꝰ de cæco loquēs īquit: Illa ꝑpetua nocte clauſa gena nō cuſtodierūt. Veꝝ& nōnūqͣꝫ ꝓ eo loco ubi naſcūt̉ pili acceptū cōperi. Horatiꝰ in ultimo carminū. Vel cur his animis incolumes nō redeūt gena. Nā mala generis fœminini a ſimilitudine mali: hoc ē eius ge neris pomi nomē aſſumpſit. Nā. i. quod præeminet inter naſū oculos& buccā qd̓ rotūdū ē:& ī ſpēꝫ mali. Vn de tā mala qͣꝫ malū pomū primā ꝓducit: ſꝫ malꝰ la. lū. primā corripit. Pliniꝰ lib. xi. naturalis hiſto. Infra oculos īquit mala hoīs ſūt. Et ſubdit: ibi maxīe oſtēdit̉ pudor: at ea īterior ꝑs q̄ oris hiatū efficit: ubi molares affixi ſūt maxilla dicit̉ qd̓ nomē ē diminutiuū nō re: ſꝫ uoce. Ante. d. finit. r. ſyllabā:& ꝑditꝰ ꝗ ī oē ſcelꝰ ē traditꝰ Cardo ꝗ teſte Seruio ſuꝑ primū ænei. dicit̉ qͣi cor ianua: quo.ſ. illa mouet̉. Ardeo& inde īchoatiuū ardeſco Vnde teſte Priſciano. Omnia in ſco deſinentia uerba inchoationem ſignificant& inchoatiua uocantur. Inducitqꝫ uerſum Virgilii in primū ænei. ubi de Diomede ait: Expleri mentem nequit ardeſcitqꝫ uidendo. Idē grammatici omnes quos legimus affirmare uidentur. Excepto Laurentio meo Vallenſi: qui in libris de ele gantia ad me ſcriptis nullo pacto inchoatiua huiuſmodi uerba eſſe uoluit: ut ibidem longo proceſſu diſpu tat. Nec apud Virgiliū& alios auctores inchoationem ſignificare uidentur: ſed magis poſſeſſionem quandam ſeu operationem cum illo hoc in paſſu deſignare putamus. ut apud Quintilianū: Tenuit inquit conſuetudo quæ quotidie magis inualeſcit. Et Cicero: Quanto plura ille miſcebat tanto hic magis indies conualeſcebat. Quin& illud eccleſiaſticū: qui ſordet ſordeſcit adhuc. Non. n. poteſt quid quotidie incipere ua lidum fieri:& quidem magis cū inchoationē nihil præcedat. Nec quod ſordet poteſt incipere adhuc ſordere. i. magis: quia ſic quoqꝫ antea inceperat. Nam græce per paſſiuū uerbum explicatum eſt: quod nihil aliud ſignificat qͣꝫ ſordi detur. Vnde Plautus in captiuis: Ego inquit qui tuo merore maceror: maceſco: conſeneſco:& tabeſco miſer: pro eodem pene accepit maceror:& maceſco. Niſi quod maceror ad animū magis pertinet quaſi affligor: Maceſco magis ad corpus: ſed nullam prorſus inchoationē deſignat aliter inuanum dixiſſet. Virgilius incipiunt cum ait: maria incipiunt agitata tumeſcere. Et idem: fluctus uti primo cœpit cū albeſcere ponto. Et iterū in. iii. georgi. Sin in proceſſu cœpit crudeſcere morbus. Nam magis propriū fuiſſet dicere quod tumeſcebant: albeſcebant: crudeſcebant. i. incipiebant ſiue inchoabant tumere: albere: crudere. Non ergo eiuſmodi uerba quæ inchoatiua uocamus: aliud ſignant qͣꝫ uerba compoſita per fio: ut ardeſio: calefio: frigeſio: inualeſio: tepeſio: ſordefio: ægrefio. Niſi quod hæc in uſu non ſunt: illa quoqꝫ uſum acceperunt. Et ut alii quidem dicunt: quæ in ſco deſinunt paſſionē in ſe habent: quæ uero in fio extrinſecus aſſumunt. ut Suetonius in ægypto inquit: Cæſar cum hoſtes fugeret elata leua natabat ne libelli quos tenebat madefierent: melius qͣꝫ madeſcerent. Et cum fores aperiunt̉: melius patefiunt dicitur qͣꝫ pateſcunt. At cū quis in balneo ſudore irrigatur: magis ille madeſcit. Idem ſi fores ſua ſponte aperiantur: magis pateſcunt qͣꝫ patefiunt. Ante. f. ſimiliter finit. r. ſyllabam præcedentem ut perfidus hoc eſt qui fidem uiolat: perfuga qui ad hoſtes tranſit. Perferre ubi per uſqꝫ ad finem aliquid conduci denotat: hoc eſt uſqꝫ ad conſtitutū finē ferre. Virgilius in. xii. ænei. Nec ſpacium euaſit nec totum pertulit ictum. Vnde multi ferunt litteras: ſed eas negligentia uel odio uel caſu non perferunt. Cicero: Sed nuntius ille qui littetas accepit nō pertulit. Seneca in tragœdiis: leue ē miſerias ferre perferre eſt graue. i. ad ſpaciū temporis in miſeris eſſe leue eſt: ad finem uero uſqꝫ uitæ graue. Nonnunqͣꝫ uero. per. quaſi per mediū indicat: ut perfluere hoc eſt per medium alicuius fluere: ut ſi lagena male materiata maleqꝫ compacta ſit perfluit: id eſt per eius medium humor qui intus eſt fluit. Terentius hac atqꝫ illac perfluo. i. in modū non fidelis lagenæ quæ mihi cōmittuntur effundo. idem eſt tranſfluo: quo Plinius ſæpe utitur. Ante. g. ſimiliter præcedentem ſyllabam terminare poteſt. r. ut margo pergraue. i. ualde graue. Argutus hoc eſt qui acuta quadam& accurata ſolertia eſt præditus: quaſi acute arguens& inueſtigans. pergula quæ a pergendo dicitur: ordo eſt ac cœtus miniſtrorū obedientiū ſtructori. Iu uenalis in ſatyra. Atticus eximie: Sed nec ſtructor erit cui cedere debeat omnis Pergula. i. pergentiuus ordo Ante. l. finit etiam. r. præcedentem ſyllabā: ut perlego quod eſt uſqꝫ ad finem lego. Quintilianus libro. xi. de inſtitutione oratoria: Ideoqꝫ opus eſt intueri omne litis inſtrumentū: quod uidere non eſt ſatis ſed perlegendum erit. Ouidius in epiſtolis: Perlegis an coniunx prohibet noua: perlege non eſt. Sane antiqui ſequente l. ipſum. r. in. l. quandoqꝫ conuertebant:& perlego cum duplicato. l. ſcribebant: ſimiliter perluceo. unde& pellego& pelluceo ſignabant: ut ſupra uidimus in littera. I.& eſt perlucidū id: per cuius mediū fulgor emanat. Idem tranſlucens ⁊ tranſlucidus. At perſpicuū id dicimus: per cuius medium licet ſit opertum oculos dimittimus: atqꝫ per illos uidemꝰ. ut aqua: glacies: laterna: ueſica: uitrū chryſtallus. Vnde ea plerunqꝫ ad mē tem& hominū uirtutes tranſferimus. Super latinum ſimili modo habet. r. finientem ſyllabam ante. I.& id dicitur: quod ſuper alia latum eſt. Nam ſecundum obſeruantiam Ciceronis aliorumqꝫ principum linguæ la tinæ: ſummū gradum detinet inter plura: quæ inter ſe diſtinctionem habent comparationis. Vt Achilles eſt fortiſſimus græcorū: quia inter græcos unus alio fortior eſt:& ille eſt fortiſſimus. Nam ſi pares omnes græci præter Achillem fuiſſent: quia non per comparationē alia diſtinguerentur.& duæ tantūmodo partes eſſent: utendum eſſet comparatiuo: quoniam comparatiuū inter duo eſſe debet: ſuperlatiuuꝫ inter plura. Si modo tria ſunt:& inter ſe imparitatem importent: Veluti ſi in duas partes ciuitas diuiſa eſt: ut bello ciuili Pompeii& Cæſaris: recte dicimus: Maior pars quiritiū ſequebatur Pompeium: minor Cæſarem: non autē maxima aut minima recte dici poteſt. Sin in tres partes: ut in tempore triumurali: quuꝫ inter ſe diſpares eſſent dicendum eſt: Maxima pars quiritiū ſequebatur Octauianū: maxima pars legionum erat cum Lepido: maxima pars nauium erat cum. M. Antonio. Nec dicendum eſt: maior pars: quū inter hæc tria ſit cōparatio & unum ſupremum: quod ſane ſuperlatiuū exigit. Sicut digitorum longiſſimus eſt& non longior: mediꝰ. Hoc Cicero apertiſſime oſtendit. Tum late in pluribus locis. Tum breuiſſime quū ait in Piſonem: Me quū quæſtorem in primis: ædilem priorem: prætorem primū cunctis ſuffragijs populus romanus faciebat. Aedi lem priorem dixit: quia duo tantum erant ædiles: ſicut duo cenſores:& duo conſules. Cæteri autē fere oēs magiſtratus multi. ut quæſtor prætor. Huius rei ſiquis fidem deſideret: ſemper binos ædiles apud Terentiū leget: uti nos etiam in dictione diphthongus offendemus. Quoniam& Cicero pro Milone inquit: Septem prætores: octo tribuni plebis illius aduerſarii defenſores mei. Nam quæſtores pene ſinguli ſingulis prouin ciis præficiebantur. Quas res non ſatis conſideraſſe Lactantius depræhenſus eſt: cum libro inſtitutionum vii. ait: Vt ea ipſa quæ dicerem non noſtris ſed aliorum potiſſimum litteris confirmarem. potiſſimum dixit pro potius: dua. n. partes erant nō multa.& libro primo eiuſdem uoluminis cum ait: Omnes ſibyllæ unum deum prædicant: maxime tamen Erythrea: quæ celebrior inter cæteras& nobilior habetur. Nam ſecundū antiquorum obſeruantiam celeberrima& nobiliſſima dicendum erat. Sane id etiam proſpicienduꝫ eſt: nos uti debere comparatiuo ad unū ſui generis: ad plures ſuperlatiuo: ut romanus alio romano non romanis: fortior dici poteſt: ſed romanorum tantummodo fortiſſimus. Similiter Achilles troianis fortior fuit:& troia norum Hector fortiſſimus: At ille græcorū. Quia ut diximus cōparatiuū inter duo eſſe debet. Et diuerſum genus: ut unū tantūmodo ad id quod comparatur ſe habet. Quæ cum nonnulli diſcernere uoluerit: in diuerſas ambages prolapſi ſunt. Ante. m. ſimiliter. r. præcedentem ſyllabam ualet terminare: ut arma: quæ teſte Seruio in. xii. æneidos: ſunt uniuſcuiuſqꝫ rei poſſibilitas. Vnde eſt Quærere conſcius arma. i. dolos. Et in eodem. xii. Tum demū mouet arma leo. habet etiam alia ſignificata: quæ Priſcianus in libello. xii. carminū Virgilii late explicat. Et inde armiger: qui quaſi arma gerens dicitur. Nam is eſt qui in prelio gerit tela domini ſui ut arcum: ut lanceam:& cætera huiuſmodi. Et certe apud Homerum armigeri magnorū principū ſemper:& ipſi magni uiri fuerunt: ut Autumedon& Patroclus armigeri fuerunt Achillis:& Helenus Capanei regis filius auriga Diomedis. Et Meriones inter primos duces cretenſium auriga Idomenei. Hectori aliquis fratrum ſæpe aurigabatur currum. Sic Acetes altor& nutricius Pallantis auriga fuit Euandri dicen te Virgilio æneidos. xi. Corpus ubi exanimi poſitum pallantis acetes Seruabat ſenior: qui parrhaſio euandro Armiger ante fuit: ſed non fœlicibus æque Tum comes auſpiciis caro datus ibat alumno.i. domino teſte Nonio Marcello: qui dure nimiū ne inerudite dicam exponit. Ita ut ignoraſſe uideatur nutricios& alto res magnorum nobiliū magnos& ipſos ſemper fuiſſe. Et ab ipſo altore& nutricio Acete mortem Pallantis quē aluerat& loco filii habebat multo triſtius deplorari: qͣꝫ ſi uel Euander ipſe fuiſſet occiſus. Sic apud Ho merum Phœnix Achillem habuit: quem cum educaſſet filium ſemper appellabat pro alumno. Permanere ſimiliter cum. r. finiente ſyllatam ante. m. ſcribitur: ubi. per. ut in aliis diximus ad finem uſqꝫ perducit. Plini us nepos. Tunc demū lente cunctanterqꝫ ueniunt: nec tamen permanent: ſed ante finem recedunt. Aliquando uero. per. ipſum pro ualde ponitur: ut permagnum ideſt ualde magnū. Tormentum ſimiliter habet. r. ante. m.& a torqueo deducitur. Eſt generale uocabulum omniū machinarū bellicarum ingentia ſaxa torquentium. Ante. n. ſimiliter poteſt. r. præcedentem ſyllabam terminare: ut taberna: quæ ea dicitur ubi opera ip̄a cæteraqꝫ merces uendicantur. Et quædam uocatur lanaria: quædam uinaria: quædam olearia:& mille huiuſmodi: unde opifices ⁊ tabernarii uocantur. Cicero. L. Flacco: Opifices& tabernarios atqꝫ illā omnem facem ciuitatum quod eſt negocii concitare. Et differt ab officina: quia officina eſt ſtatuarii: fuſoris: flatoris: cellatoris: excuſoris: uitreari: pictoris: ſutoris: fabri: qui multiplex eſt ut lignarius:& hic non unius ge neris: ferrarius: nec hic ſimplex: lapidarius qui in multas& ipſe diuiditur ſpecies. Nōnunqꝫ uero& pro uno eodemqꝫ loco officinam& tabernam poſitam comperi: ut ſutrina in qua calcei& fiunt& uenduntur: ut in dictione ergaſtula uidebimus: quædam etiam ſuum nomen ſecū habent: ut hæc ipſa ſutrina ſutoris: aurificina aurificis: cauponis caupona: Tamen& eam quæ uinum uendicat: cauponam uocamus. Quidam malunt dicere cōponam cum. o. in prima pro loco. argentariam uero quidam pro artificio:& argentarium pro artifice aſſumpſere. At Cicero Liuius& etiam alii quamplures antiqui pro eo accipiunt: qui uulgo campſor dicitur. Vnde plautus in curgulione traperitam& argentarium pro eodem accæpit. At qui mi nutiores ſunt numularii a nobis& menſarii dicuntur: a græcis uero collyuiſte. fabrica uero proprie eſt lignarii. Carnium ſimiliter ſcribitur:& non eſt locus ubi caro ſalſa ſuſpenditur: ſed caro ipſa: niſi contentum pro continente ſumatur: ut ſimiliter calcearium pro calceo ponitur: cibaria pro cibis. Ante. p. conſimili mo do poteſt. r. præcedentem ſyllabam terminare: ut corpus: quod non ſolum pro maſſa& artubus& mēbris compacta: ſed etiam pro ſola carne auctores poſuerunt. Cicero ad Gallum: Ego hic cogito comorari quo ad me reficiam. Nam& uires& corpus amiſi: ſed ſi morbum depulero: facile: ut ſpero illa reuocabo. Quin tilianus in quinto: Heret aſtricta undatis oſſibus cutis:& in fame ſua homine conſumpto. lam membra ſine corpore ideſt ſine carne. Quod etiam ſignificauit Martialis cum ait: Viuebant laceri membris ſtillantibus artus: Inqꝫ omni nuſqͣꝫ corpore corpus erat: hoc eſt in corpore illius non erat caro. Puerpera quæ a puero& pario componitur. Nam mulieres illas dicimus: quæ proximis diebus matres ſunt facta. Perpeſſus qui laborioſe eſt paſſus. perpluere hoc eſt per medium alicuius pluere. Nam ex his eſt in quibus. per. quaſi medium indicat. Quintilianus in quinto de inſtitutione oratoria: Cum cœnaculum inquit eius perplueret. Vſurpare uero ab uſu deſcendit. Vnde eſt quaſi præter uſum capere:& tunc quoqꝫ eſt cum quadam auctoritate dicto aut facto præter conſuetudinem utimur ſiue uſitamus. Cicero in oratore: Poſt inuenta cōcluſio eſt: quā credo uſurpaturos illos fuiſſe: ſi iam nota atqꝫ uſitata res eſſet: quam inuentam uſurpare magnos oratores uidemus. Ante. q. ſimiliter finire poteſt ſyllabam. r. ut arquitenens quaſi arcitenens: hoc eſt arcum tenens. Virgilius in tertio æneidos: Quam pius arquitenens oras& littora circum. Ante alteram poteſt ſimili modo. r. ſyllabam terminare. ut currus: ſcurra. hoc eſt ut quidam fingunt: quaſi ſequens curiam. Nam proprie is eſt: qui riſum ab audientibus captat. Exhorreo ideſt expaueſco:& ſemper accuſatiuū expoſcit. ut exhorreo hanc rem: at exhorreo ab hac re: aliud ſignificat: ut ſupra uidimus. Torreo uero in una eadēque uoce: diuerſas habet ſignificationes:& tam uro qͣꝫ uoluo ſeu uerto ſignificat. Virgilius in tertio georgicorū: larapidus torrens ſitientes ſirius indos: ideſt urens. Lucanus in ſeptimo: Ingentes fato torrente ruinas. ideſt uertente uel uoluente. At ſero ſeras prima coniugationis: quod eſt claudo claudis per unicum. r. ſcribitur. Vnde ſera qua claudimus: ſimiliter per unum. r. ſcribi debet. Iuuenalis in ſatyra Credo pudiciciam inquit: Pons ſeram. cohibe: ſed quis cuſtodiet ipſos Cuſtodes. At uero ſerra per duplex. r. ea dicitur: quam uulgo ſecam nominamus. Ante. s. poteſt etiam. r. ſyllabam terminare: ut morſus: uerſatilis: de quo in dictione ſcæna uidebimus. Perſequor quod in malam partem& in bonam accipi poteſt. Nam in malam idem eſt quod inſequor:& infector. In bonam uero cum perſequor ideſt perſeuero exequi quod agere cœperā. Et differt ſecundum aliquos a proſequor quod actionem quandam ſignificat: quæ alterius affectum in alteruꝫ deno tat:& nunqͣꝫ fere ablatiui comitatu caret: ut proſequor te oculis charitate honore uerſibus cantu conuitiis odio. Verum nonnunqͣꝫ idem quod perſequor:& in malam ac in bonam partem deſignare uidetur. In malam quidem: ut Virgilius libro tertio æneidos: Proſequitur ſurgens a puppi uentus euntes: ideſt inſequitur In bonam uero: hoc eſt cum perſeuero exequi quod agere cœperam eſt idem. Virgilius libro ſecundo ænedos: cum ait de Sinone: Proſequitur pauitans& ficto pectore fatur. Idem in. vi. Proſequitur lachrymans longe& miſeratus euntem. Verſus quod aduerbium eſt: ut tenus:& ſemper poſtponitur: ut italiam uerſus ſiciliam uerſus: quin& ad caſtra uerſus: ut in forum uerſus. Cicero in Lælio. Qui primus in foruꝫ uerſus inſtituit agerere cū populo. Liuius libro primo: Ex ſuperiori parte ædium in nouam uiam uerſus. habitabat enim rex ad Iouis ſtatoris ædem populum Tanaquil alloquitur. Vnde ait Priſcianus: Sunt quædam unam loci ſignificationem habentia: quæ eſt ad locum: ut horſum ſeorſum deorſum ſurſum ſiniſtrorſum dextror ſum. Similiter aduerbia oſtenduntur compoſita: italiam uerſus: ſiciliam uerſus: quæ ipſe accentus oſtendit eſſe compoſita. Niſi dicamus quod uerſus inclinat ſibi ſuprapoſita nomina. Perſcribo uſqꝫ ad finem aliquid ſcribo deſignat. Liuius in initio ſuæ hiſtoriæ: facturus ne opera precium ſim: ſi res geſtas populi romani ab initio perſcripſerim. Perſuadeo ſimiliter quod eſt cum effectu ſuadendo prorſus induco. Cicero in philippicis: Duo tantum tempora inciderunt: quibus aliquid contra Cæſarem Pompeio ſuaſerim: ea ue lim repræhendas ſi potes. Vnum ne quinquennium Cæſari imperium prorogaretur. Alterum ne pateretur fieri: ut abſentis eius ratio haberetur. Quorum ſi utrumuis perſuaſiſſem: in has miſerias nunqͣꝫ incidiſſemus. Suaſit ergo& non perſuaſit Cicero Pompeio. Vnde perſuadere eſt in effectu: Suadere uero in actu: itemqꝫ diſſuadere. Nam ſuaſor& diſſuaſor niſi perſuadeant: nihil effecerunt. Ideo ait. Quintilianus: partem deliberatiuam officiis conſtare duobus ſuadendi& diſſuadendi: non dixit perſuadendi. Quoniam ora toris officium in euentu non ponitur: qualis eſt perſuaſio. Neque eius ars eſt perſuadendi: ſed ſuadendi& diſſuadendi in deliberatiuo genere. In uniuerſum autem benedicendi: quod eſt in actu non in euentu. Verſipellis ſimiliter habet. r. finientem ſyllabam ante. s. Et is dicitur qui facile uertit pellem: hoc eſt uultum& apparentiam. Verſutus uero teſte Cicerone libro tertio de natura deorum a uerſando dicitur. Vnde ait uer ſutos appello: quorum tanqͣꝫ celer rota mens uerſatur. At perſona teſte. C. Faſſo in libris de origine uocabu lorum a perſuadendo deducitur. Nam caput inquit:& os cooperimento perſona tectum undiqꝫ: unaque tantum uocis emittenda uia paruium: quoniam non uaga neqꝫ diffuſa eſt in unum tantumodo exitum collectam: coactamqꝫ uocē is magis claros canoroſqꝫ ſonitus facit. Quoniam igitur indumentum illud oris cla reſcere:& reſonare uocem facit: ob eam cauſam perſona dicta eſt. o. littera propter uocabuli formam productiore. Ante. t. ſimiliter poteſt. r. ſyllabam terminare: ut pertinax: qui nimis eſt tenax: uertex qui a uertor deducitur. Nam teſte Quintiliano eſt contorta in ſe aqua: uel quicquid aliud ſimiliter uertitur. Virgilius in primo: Ingens a uertice pontus. inde propter flexum capillorum pars ſumma capitis ſic dicitur. Ex quo& in montibus eminentiſſimum recte dixeris. hæc omnia uertices. Vbertim aduerbium eſt ab ubertate deductum:& ſignificat copioſe. Apertile ſimiliter ſcribitur:& ſignificat quod apertum eſt. ut Ouidius de triſtibus. Aſpicis a dextera latus hoc ad apertile tauri. Libertinus& libertus a libertate dicuntur:& in hoc differunt teſte Laurentio meo Vallenſi: ꝙ libertinus relatiuum eſt ingenui: Libertus relatiuum eſt patroni. Nam licet unus idemqꝫ ſit libertinus& libertus: per libertinum tamen ſignificamus conditionem hominis: ſicut per ingenuum: per libertum uero ſignificamus priuatum quendam reſpectum ſicut per patronum: ideo libertinus adiectiuum eſt ſicut ingenuus. Libertinꝰ ſubſtantiuum ſicut patronus: ut libertinus homo: Libertina mulier: libertina conditionis. At non libertinꝰ Cæſaris: ſed libertus dicitur. ut Meſſalina liberta: Clau dii libertus. Agrippina libertus. Impertior etiam cum. e. ante. r. teſte Priſciano licet a partior componatur. Ante. i. conſonans poteſt etiam. r. ſyllabam claudere: ut periurus: ideſt qui iuſiurandum uiolat. Periucundū ideſt ualde iucundum. Ante. u. conſonans ſimiliter: ut coruus: proteruus: hoc eſt qui uerbis aut factis eſt cōtumelioſus. Cicero pro Cælio: Si uidua libere ꝓterua petulanter diues effuſe libidinoſa uiueret:& reliqua. Nam proteruia leuior eſt contumelia: Procacitas maior: Petulantia maxima. Vnde procaces quoque meretrices legimus: quæ mordaciter& iniurioſe loquuntur: qualis Bacchis terentiana. ideo ait Cicero in Saluſtium: ne in idem incidam uitiū procacitatis: quod huic obiicio. Et iterum enim non procacitate linguæ uitæ ſordes eluuntur. Sane petulantia laſciuia eſt. Ouidius: Quin etiam ut poſſem uerbis petulantius uti. Nō ſemel ebrietas eſt ſimulata mihi: ideſt licentius& laſciuius. Cicero in Saluſtium: Nam quod iſta inuſitata rabie petulanter in uxorem filiamqꝫ meam inuaſiſti. Idem in eundem: Deſine bonos petulantiſſima inſectari lingua.& inde petulcus. Virgilius in. iiii. georgicorum: Hædiqꝫ petulci. Nam ſolent hædi iniuriam facere ꝑ animoſitatem quandam tranſcendendo ſepem:& in alio loco penetrando: quæ nimia petulantia eſt. Peruicacia uero uix ab obſtinatione differt. Interuertere autem eſt rem aut cōmodatam aut depoſitam aut creditam callide doloqꝫ ne domino reſtituatur efficere. Cicero in Verrem: Candelabrum quod rex ægypti loui Capitolino dono tulerat a Verre: qui illud cōmodato a rege acceperat: interuerſum eſſe cōqueritur. Marcellus iuriſconſultus: Si duo inquit hæredes rem apud defunctuꝫ depoſitam dolo interuerterint& reliqua At inuertere eſt quaſi in contrarium uertere: ut ueſtem aut pellem: ſeu etiam uerba præpoſtere pronuntiare Peruigilare ſimiliter ſcribitur:& ex his eſt: in quibus. per. uſqꝫ ad finem conducere denotat. Nanqꝫ eſt totā noctem inſomnem ducere. Martialis in epigramatibus: Nam uigilare leue eſt: peruigilare graue. Sane pernoctare: unde pernox dicitur a peruigilando differt: ꝙ hoc interdiu quoqꝫ fieri poteſt: illud uero tantūmodo noctu. Nam peruigil draco dictus eſt. Non quod pernoꝝ eſſet: ſed quod nunqͣꝫ dormiret ſemper uigilans. Ante. x. poteſt. r. ſyllabam finire: ut Xertes. De ſyllabis deſinentibus in. s. In dictionibus ſimplicibus nullius media ſyllabæ eſt terminalis: niſi altera ſ. ſequente. Nam Paſcua: lu ſcus: coſmus: proſpera: teſtis: que omnes ſimplices ſunt: cum ſequente conſonante detinēt. s. At in cōpoſitis ante. c. poteſt ſyllabam terminare: ut abſcondo obſcurus oſculum: quod& baſium eſt:& paruum os deſignat Baſium. ut Virgilius in primo æneidos: Oſcula libauit nate ideſt leniter tetigit: ut probe interpre tatur Seruius. ſed pace eius dixerim errauit Priſcianus credens non etiam ſignificatum primitiui detinere: contra quod eſt Horatii auctoritas in odis ad Lydiam: Oſcula quæ uenus quinta parte ſui nectaris imbuit. Ouidius in primo metamorphoſeon de Daphne: Videt igne micantes ſideribus ſimiles oculos. Videt oſcu la quæ non eſt uidiſſe ſatis. oſcula pro ore poſuit in forma dimminutiua. Ante. m. ut tranſmigro: quod eſt in longioris loci domicili habitationem ue muto. Ante. p. ut diſplicet: aſporto pro abſporto. Ante. t. ut di ſterminat: diſtuli: abſterreo. Verum ante alterum. s. in ſimplicibus& compoſitis reperitur. In ſimplicibus quidem ut caſſo caſſas uerbum:& inde caſſus: laſſo laſſas:& inde laſſus ac laſſatus. Iuuenalis in ſatyra Credo pudiciciam:& laſſata iuris nondum ſatiata receſſit.& in eadem ſatyra: Cum laſſata graui ceciderunt bra chia maſſa. At laxo laxas per. x. aliud ſignificat. Nam dicimus laxas habenas. Virgiliꝰ: Laxas ſciret dare iuſſus habenas. Laxam licentiam: laxas ianuas: laxamus clauſtra. Virgilius: Laxat clauſtra ſinon. A ſedeo ſeſſum & inde ſeſſiles lactuca dicuntur quaſi ſedentes. Apateo paſſus. ut Virgilius in tertio æneidos. Et pater Anchiſes paſſis de littore palmis. Idem in ſecundo: Paſſis priameia uirgo Criminibus. deſcendit etiam a patior ſed aliam habet ſignificationem. A iubeo iuſſus huius iuſſus& huic iuſſui quarta declinationis& generis maſculini. Nam non tuo iuſſo: ſed tuo iuſſu dicimus. In plurali uero ſecunda eſt declinatiōis ⁊ generis neu tri. Virgilius in bucolicis. Accipe iuſſus Carmina cœpta tuis.& in quarto æneidos: Ille patris iuſſa exequitur Caſſis etiam per duplex. s.& duplicis eſt generis ac declinationis. Nam hæc caſſis huius caſſidis galea quædam eſt. Iuuenalis in ſatyra Omnibus in terris: Lorica& fracta de caſſide buccula pendens. At hic caſſis huius caſſis eſt laqueus uel rate. Virgilius libro georgicorum quinto: Aut inuiſa Mineruæ Laxos in foribus ſuſpendet aranea caſſes. Ouidius: Incidet in caſſes præda petita meos. Paſſim ſimiliter quod exponit Serui us ideſt ubiqꝫ. Ego magis a paſſu deductum puto: quaſi paſſu diſtante uel ſparſim. Nam grex paſſim paſcit ideſt ſparſim potius qͣꝫ ubiqꝫ: hoc ideo quia aliquid interualli eſt: inter pecudem& pecudem. Non tamē dicimus herbam eſſe paſſim in prato: ſed magis ubiqꝫ. Poma tamen ſtrata ſub arbore magis paſſim qͣꝫ ubique Virgilius in bucolicis: Strata iacent paſſim ſua quæqꝫ ſub arbore poma. Ponitur etiam a Lactantio pro undiqꝫ quando ait: Cumqꝫ is numerus condenda urbi parum idoneus eſſe uideretur: conſtituit aſylum: quo paſſim confugerunt ex finitimis locis. In compoſitis uero dictionibus reperitur. s. ante alterum. s. ſyllabam terminare: quando alia littera in. s. commutata fuit. ut aſſilio: quod eſt inuado uel aggredior:& ex ad& ſalio quod eſt ſalto componitur. aſſumo:& in multis aliis. ut ſupra uidimus cum de. d. ante. s. tractaremꝰ. Ante i. conſonans poteſt etiam. s. ſyllabam terminare. ut diſiectus& alia nonnulla. De ſyllabis deſinentibus in. t. Priſciano auctore ſi ſuperiorem finit ſyllabam: neceſſe eſt ſequentem quoqꝫ ab ea incipere: ut mitto Cotta attinet Atticus. De quo ſane miror: cum eodem teſte in libello de. xii. carminibus Virgili: Hæc dictio poſtqͣꝫ ex poſt& qͣꝫ cōponatur. Similiter atqꝫ atqui etenim in. t. præcedentē ſyllabam finiunt: nō ſubſequente. t. in alia. Nec eum de ſolis ſimplicibus intellexiſſe dicere poſſumus: cum attinet quod ille pro exemplo induxit: ex ad& teneo ut idem ſupra oſtenderat componitur. Quare præter ea: quæ dixit hoc quoqꝫ D 2 conſiderandum puto: Ipſum uerum dixiſſe tantūmodo in ſimplicibus dictionibus: quæ ſi habeant media ſyllabam terminatam in. t. neceſſe ſit ſequētem quoqꝫ a. t. incipere. In cōpoſitis uero id fiat dūmodo. t. proueniat ex cōmutatione alterius littera. Nā tunc quoqꝫ ea ſit cōmutatio cū ſequens a. t. incipit: quēadmoduꝫ ſupra oſtendimus in cōpoſitione. ad. præpoſitionis cū dictionibus incipientibus a. t. ut attingo ex ad& tango: attraho ex ad& trano: attracto ex ad& tracto& ſimilia. At in ſimplicibus id certū cōperitur: ut reliqua eius exempla oſtenderunt. Sane legitime per unum. t. ſcribitur: cū antepenultima breuietur. Iuuenalis in ſa tyra Natali coruine die: Legitime fixis ueſtitur tota libellis Porticus. Sed dubiū uidetur de hac dictione littera: an per unicū. t. uel duplicatum. uel. c. ſcribi debeat. Quod cum ex deriuatione cōpoſitioneqꝫ cōprehēdi poſſe exiſtiment. Dicunt quidam non magnæ auctoritatis uiri: ut Vguitio:& alii nonnulli litterā a lego: & iterum cōpoſitam eſſe. Hocqꝫ ex teſtimonio Priſciani in initio de octo partibus orationis aſſerere uident̉ qui ait. Dicitur autem littera uel quaſi legitera: eo quod legendi iter præbeat: uel a lituris ut quibuſdā placet: quod plerunqꝫ in ceratis tabulis antiqui ſcribere ſolebant. Nanqꝫ litura cōplanatio quædā eſt:& a lino linis deſcendit: quod eſt cōplano. Cicero in. iiii. uerrinarū: Tabula ſunt in medio: quæ ſe corruptas atqꝫ interitas eſſe clamant. Paulus iuriſconſultus ad legē acquiliam corrupiſſe tabulas recte dici:& qui eas interliuerit. Et teſte Priſciano libro. x. facit in ſupino litum. Qui ergo uolunt a lego literā deduci: cum unico. t. ſcribendā eſſe dicunt: eo quod lego primā corripiat:& per conſequens litera primam corripere debet. Sed quia oppoſitū noſtri poetæ obſeruant: qui ut uidebimus illius primā ſemper producunt: dixerunt alii nō a præſenti eius uerbi: quod eſt lego quia primā corripit: ſed a ſupino quod eſt lectum lectu litteram deduci:& ob id quoqꝫ cū. ct. ſcribendū uolunt: quaſi eas duas litteras a ſupino aſſumat. Qui uero a lino hoc eſt ab eiꝰ ſupino: quod eſt litum litteram deduci putant: cū tam in præſenti qͣꝫ in ſupino primā lino corripiat. ut Virgilius in. iiii. georgi. Et paribus lita corpora guttis. Lucanus in. viii. Illita tela dolis nec Martem comminus uſquā. Sitqꝫ uiſum noſtris primā eius: quod eſt littera producere dicunt aliud. t. addendū eſſe:& cum dupli cato. t. ſcribi debere. ut notetur primā in ea dictione producendā:& non corripiendam eſſe. Itaqꝫ nos ſemꝑ cū duplicato. t.& nunqͣꝫ alio modo in antiquis marmorū inſcriptionibus ſcriptā aſpeximus. Et ſic quoqꝫ a doctiſſimis noſtræ ætatis ſcribi uidemus. Littera igitur cū duplici. t. ſcribitur:& ſignificat principaliter litte ras illas indiuiduas. ut. a. b. c. Aliquando uero per litteram ipſam ſcribentis manū intelligimus. ut Cicero ad Atticum. Nam Alexidis manū amabam: quod iam prope accedat ad ſimilitudinē tuæ littera. Nōnunqͣꝫ uero& uerbū aliquod ſeu minus qͣꝫ uerbum denotat. ut Cicero ad Cæliū: Scribit ad ſe nullam litterā Bibulū miſiſſe. Nam ut uehementer rem extenuaret: non dixit uerbū aut ſyllabā: ſed litteram. At in plurali epiſtolā deſignat: præterqͣꝫ apud poetas: qui littera pro epiſtola uerſus gratia in ſingulari ſemꝑ utuntur. ut Ouidius in heroidum epiſtolis inquit: Quā legis a rapta briſeide littera uenit. Itaqꝫ dicimus unam epiſtolā: unas litte ras: duas epiſtolas: binas litteras. Nam. Cicero per epiſtolā filiuꝫ culpauit dicens. Male aūt dixiſſe direxi tibi litteras duas. Cum litteræ quotiens epiſtolam ſignificant: numeri tantū pluralis ſint:& duo ad ſingularia re feratur. Quod tale eſt ac ſi dicam: Duas litteras ſcripſi: unā ad fratrem: alterā ad uxorem. Illud unā& illud alteram ad litteram in ſingulari pro epiſtola: quod non reperitur referri haberet. Dicendū eſt ergo litteras binas: cū non dicantur bini niſi de his quæ ſunt numeri tantū pluralis. Vt creabantur olim bini cōſules. i. x. ſingulos annus duo: hi bini incedunt. i. ſuo ordine duo& duo incedunt. Cicero in. ii. uerrinaꝝ: inter binos ait ludos. quia ludi teſte Priſciano de ponderibus quādo ſpectacula ſignant: ſemꝑ pluraliter dicuntur. Liui us in. xxv. li. ab urbe ait: Et bina equeſtria arma. Simili modo dicendū eſt: ſcripſi binas litteras. i. unas ad fratrem: alteras ad uxorē. Sed non dicimus ſcripſi bina teſtamenta: cū ſingulare habeat:& in plurali pluralitatem ſemꝑ teſtamentoꝝ deſignet. Sed dicimus duo teſtamēta: unū fratri: alteꝝ uxori. At uero poetæ licentia poetica hæc aliquando non obſeruant. ut Virgi. li. ænei. Vni ait frænaqꝫ bina meus quæ nūc habet aurea palas. Dicere. n. debuit more oratorū: fræna duo. Sed de ternus& quaternus dubiū uidetur. An ternas litteras ſeu quaternas dicere poſſumus. Quod nō poſſe dici Seruius ſuper eundē. viii. confirmauit: ubi ait VirgiliHorrendū dictu dederat terna arma mouenda. Quin& Virgiliū uſum fuiſſe figura poetica:& trina arma dicere debuiſſe: quia arma tantū numeri ſunt pluralis. Ita ut ex illis ſit trina: quæ apta ſunt nominibus tantū pluralis& non terna. Quod qͣꝫ ſit efficax ip̄e uiderit. Nam trina ſæpius cōiunctū inuenimus cū nominibus numerū ſingularē habentibus. ut Liuius libro. iii. ab urbe: Antea inquit trina loca cū contētione ſumma patricios explere ſolitos. Et Hieronymus cū alibi tum ad Marcellā inquit: Et trinā negationem trina poſtea cō feſſione deleuit. Præterea quid Seruius dixiſſet ſi apud Virgiliū foret quaterna arma: nunquid exponendū eſſet quatrina. Verū uni& unæ& una pluribus adiungunt̉ nominibus: quæ& pro ſingularibus accipi poſſunt. ut Saluſtius in catilinario: Hi poſtqͣꝫ in una mœnia conuenere: pro in unā urbem. Aliquando etiā cū no minibus habentibus ſingulare. ut Virg. in. ii. ænei. Satis una ſuperqꝫ uidimus excidia: pro unū excidium.& Lucanus in. iiii. Totūqꝫ in partibus in partibus unis Bellorū fecere nephas: pro in una parte. Sed cū nō habē tibus ſingulare in ea ſignificatione pro qua accipitur: ſemꝑ ponunt̉ in plurali. Dicimus ergo recte& orato ria obſeruatione. accæpi abs te unas litteras: binas litteras: ternaſqꝫ:& quaternas: ac quinas: ſenas: ſeptenas: nouenas: denas. Nec ſubiungendū eſt. Quaꝝ alteri reſpondi ꝑ proximū tabellariū. Alteri nunc reſpondeo ſed alteris. At de epiſtola apertum eſt. ut accepi duas epiſtolas: quarū alteri iam reſpondi: alteri nunc reſpon deo. Et utitur Cicero fere uerbo accepi. ut accæpi epiſtolam: accæpi litteras. Plinius uero nepos frequentius accæpi niſi codices mendoſos dicere uolumus. Quid quod do tibi litteras dicimus tanqͣꝫ tabellario. Do ad ad te litteras ſcilicet ad te perferendas: aliquando hæc duo coniunguntur. ut Cicero: Dedi illi ad te litteras & Saluſtius: Vulturtio litteras ad Catilinam dat. De ſyllabis deſinentibus in. x. N.x. auctore Priſciano nulla ſimplex ſyllaba in medio dictionis terminatur. Sed ut puto excipitur ſextus dexter direxti in quibus. x. cum ſequente conſonante coniungi non poteſt. Nam ut idem prius di xerat: nunqͣꝫ in capite ſyllabæ duplex poſita poteſt cum alia iungi conſonante: quare antecedentem ſyllabā finit. Et ſic eius regula uniuerſalis eſſe non poteſt. Verū in compoſitis a præpoſitione ex: remanet quidem præpoſitio nōnunqͣꝫ integra: nonnunqͣꝫ uero abiicit. x. Aliquando aūt cōmutat in aliam litteram. Remanet integra ſequente. c. ut excurro excretus. i. ualde creſcens. ut excretos hædos apud Virgilium legimus: excogito: hoc eſt per cogitationē inuenio: quod ad res tantū incorporeas pertinet. ut excogitauit argumenta rationes figuras cauſas. Excubiæ ſimiliter ab ex quod eſt extra indicat:& cubo deducitur atqꝫ cōponitur: quæ diurna ſūt: ac nocturna. uigiliæ uero tantū nocturna. Ante. l. uero ſeruat̉ integra. ex. præpoſitio. ut ī hac ſo la dictione exlex. i. qui abſqꝫ lege uiuit. Ante. p. ſimiliter remanet integra. ex. ut expello: expugno: quod eſt pugnando uinco: ſed de oppidis: de caſtris: de nauibus: ceteriſqꝫ huiuſmodi dicitur. Nam ſi tecū conſeram manus ac uincam: nō te expugnaſſe dicar. explodo quod a plodo. i. plaudo cōponitur:& non tantū ſignat eiicio: ſed manibus cū ſono pulſantibus eiicio qualiter quēpiam ē domo e theatro ex aliquo conſilio pulſatione manuū eiicimus. ut Cicero: Iſtrio ſi paululū ſe moueat extra numerum: aut ſi uerſus pronuntiatus eſt una ſyllaba breuior aūt longior: exſibilatur exploditur. Vnde& exploſa ſententia dicitur eo modo eiecta ut idem Cicero: Quoniam Pyrrhonis Ariſtonis Herilli iam pridem exploſa ſentētia eſt. Ante. q. ſimiliter ma net integra. ex. præpoſitio. ut exquiro exquæſtor. i. ualde quæſtor: hoc eſt in magno honore habitus. Ante s. uero modo conſimili. ex. præpoſitio teſte Luranio antiquiſſimo auctore& Papyriano grammatico libro quarto de orthographia integra conſeruatur: ut exſicco: exſibilo: exequor:& alia ſimilia. Quibus grammaticorū ratio obſtare uidetur. ut ſupra uidimus: quū de. x. littera tractaremus. Ego autē puto antiquorū conſuetudinē magis obſeruandā. Ante. t. uero abſqꝫ dubitatione cōſeruatur. ex. ut extendo extorris: quaſi extra ſuam terram: extempore dicere: hoc eſt ex improuiſo:& impræmeditatū dicere: nec domi compoſitā orationem afferre. Hinc uocatur extemporalis oratio. Perſius etiā ait extempore uiuere. Aliquando uero ex tempore aliquid agere: eſt ex temporis conditione id conficere. Cicero libro officiorum. ii. Quos credimus expedire rem& conſiliū ex tempore capere poſſe. Idem libro. iii. eiuſdem operis: Huius inquit generis quæſtiones ſunt hæ omnes: in quibus ex tempore officiū queritur: ex tempore inquit: quaſi ex temporis cō ditione. Extemplo cum. e. in penultima ſcribitur:& ſignificat ſtatim uel ſubito: quaſi extra tempus: hoc eſt temporis cōmoditatē: ut quidam ferunt. Virgi. in primo: Extemplo ænea ſoluunt̉ frigore membra. Abiicit uero. x. nōnunqͣꝫ in cōpoſitione. ex. præpoſitio: atqꝫ. e. ſola remanet:& non. ex. ut ante. b. quidē ebibo ebeo ebeas prima coniugationis uerbū quaſi extra beatitudinē uado. Vnde ebeati teſte Apulegio grāmatico illi dicuntur: qui fœlicitate aliqua ceciderunt. Ante. d. uero ut edico: quod proprie eſt litteris aliquid iubeo uel impero. Vnde edictū conſulum ſunt litteræ conſulum: quibus aliquid iubent atqꝫ imperant. Indicere uero uidetur potius per præconem aliquid denuntiare. ut Dido apud Virgiliū in. ii. ænei. Templis indicit honorem. Ediſco ſimiliter cōponitur:& eſt memoriter cōplector: de quo ſupra uidimus. Educo ſimiliter ex. e.& duco cōponitur. Ante. g. ſimiliter ut egero: quod ex. e.& gero cōponitur:& eſt quaſi extra gero& euacuo egregius eodem modo:& quaſi extra gregē interpretatur. Ante. I. ut elabor ex. e.& labor laberis cōponit̉. Et denotat eo modo periculum effugere: quo anguis lubricus: murena ue aut anguilla manupræhenſa lapſu fugit: quaſi extra manū labitur. Virgilius libro ænei. ſecundo: Ecce aūt elapſus pyrrhide cæde polites. Eleuo ſimiliter ex. e. quod eſt extra& leuo componitur: quaſi imminuo& extenuo. Quintilianus: Nam ꝗs ignorat quin id longe ſit honeſtiſſimū ac liberalibus diſciplinis& illo: quo eximus animo digniſſimū non uendere operam: nec eleuare tanti beneficii auctoritatem. Ideo dixit Hieronymus ſuper id Iſaia: Eleuatum eſt ſuper luminare templi: debuit tranſferri ſublatum eſt: ſed ad tollendā ambiguitatem ne quis putaret ſen ſum eſſe talem: qualis eſt ſublatum eſt mihi palliū ad aliud uerbum recurſum fuit. Ante. m. ut emineo: quaſi extra alios: hoc eſt præ alijs maneo. emergo ſimiliter extra uulgarē modū mergo. i. ꝓcedo. Iuuenalis in. iii. ſatyra: Haud facile emergunt: quorū uirtutibus obſtat Res anguſta domi. Ante. n. ut enitor eodeꝫ modo ex e.& nitor ideſt conor componit̉: hoc eſt ut extra conor. Vnde enixa& cōnixa quæ peperit. Virgi. in bucoli. An ſilice in nuda cōnixa reliquit. Enodes. i. ſine nodis. ut Virgi. li. georgi. ii. Enodes trunci. Ante. r. ut eruo: quod ſimiliter cōponit̉ eodem modo ſequēte. i. conſonante&. u. ut eiulo: quod eſt ſublata uoce fleo: quod mulierum magis eſt proprium. Euentus ſimiliter componitur:& in ſingulalari quarta eſt declinationis& generis maſculini. In plurali uero ſæpiſſime a Cicerone in neutro genere& declinatione ſecūda exprimitur ut libro de oratore: Et alioꝝ inquit factis aut dictis aut euentis. Idē de diuinatione: Si euēta querimus: quæ exquiruntur auibus.& ad Atticum: Semper enim cauſa euentoruꝫ magis mouent qͣꝫ ipſa euenta. Euidens ſimiliter.& negociū euidens id dicitur: quod uidet̉ aperte& intelligit̉: non quod uidet& intelligit. Commutat autem. ex. præpoſitio cum alia dictione compoſita. x. litteram in aliam conſonantē:& maxime quum ſequitur. f. ut officio effingo: hoc eſt ad alterius formam fingo:& quodammodo fingendo repræſento. Ci cero libro ſecundo de oratore: Tum recedat exhortatio qua illum quem delegerit: imitando effingat atqꝫ exprimat. Quintilianus: Nam mihi uidetur. M. Tullius quum ſe totum ad imitationē græcorum contuliſſet: effinxiſſe uim Demoſthenis: copiam Platonis: iucunditatē ſocratis. Effigies ſimiliter ab ex& fingo deducitur& componitur. Nam eſt figura ad uiuam alterius fimilitudinē: uel ad ueritatis imaginem facta tā in picturis qͣꝫ in ſculpturis. Præter hæc autem quæ diximus nonnunqͣꝫ. ex. abſqꝫ compoſitione præponit̉ dictio nibus etiam incipientibus a. d.& ab aliis litteris ut ex dignitate ex utilitate ex uſu pro eo quod eſt pro dignitate pro utilitate pro uſu: uel ad dignitatem ad utilitatem ad uſum. Sed cum præponitur dictionibus incipientibus ab. r. ſemper fere ab ipſa præpoſitione. ex. tollitur. x. ut e republi. ideſt pro republi. Quintilianus: Sicut poſſe conceditur: eos ſaluos eſſe magis ē publi. ſic qͣꝫ puniri. E regione e re mea e re tua ere noſtra. Liuius libro. xxxii. Perinde ac nos poſtulauerunt: quæ ere ſua eſſent: ſed ſuaſerint: quæ nobis ſenſerint utilia eſſe. ſimiliter Cicero inquit: E renibus laborabat: hoc eſt morborum in renibus patiebatur. Quid cū dictionibus incipientibus a quibuſdam uocabulis etiam componitur: ut exaro ideſt ſcribo: quod ab ex& aro componitur: eo quod qui ſcribit in modum aratoris conficere uideatur. Exedo ideſt corrodo ab ex& edo. exiſtimo ab ex& æſtimo componitur: ubi. æ. diphthongus in. i. longam conuertitur:& idem eſt quod puto uel iudico: de quo in dictione æſtimo in ſequentibus habebimus. Et ab exiſtimo exiſtimatio deſcendit: quæ opinio eſt atqꝫ ſententia. Et accipitur aliquando quidem actiue. ut exiſtimatio mea eſt. i. ita exiſtimo. Ali quando uero paſſiue. ut homo magna exiſtimationis. i. fama& nominis: quod eum omnes magni exiſtimēt exoletus quod dum eſt ſubſtantiuum ſignificat ſcortum maſculum:& præcipue iam adultum. Dum uero eſt adiectiuum adultum ſimpliciter deſignat: ſed raro reperitur: ut apud Plautum: Reliqui domi exoletam uirginem. Exurio ab ex& uro: per interpoſitionem. i. ut nonnulli dicunt componitur: hoc eſt famem patior Alii uero ab haurio per abiectionem aſpirationis& primæ partis diphthongi. Et ut Priſcianus plureſqꝫ alij grammatici atteſtantur: Omnia quæ in rio deſinunt. ut exurio: cœnaturio: ſcaturio: parturio:& ſimilia meditationē ſignificāt. Ideoqꝫ meditatiua uerba appellant̉. Quibus Laurentius Vallenſis in elegantiis ad me miſſis nullo modo aſſentit: ſed deſideratiua magis atqꝫ optatiua uocari uoluit. Ita ut exurio idem ſit: quod cupio edere. Vnde Quintilianus: pater inquit filios exurit. Et Martialis libro. viii. epigrammatum: In omni bus uaccerra quod conclauibus Conſumit horas:& die toto ſedet. Cœnaturit. Vaccerra: non cacaturit.i. cœnarē cupit: non ut reliquum. ſimiliter Cicero: Vt aliquando dolor populi. ro. pariat: quod iamdiu partu rit. Idem Liuius: Et quod diu parturit animus ueſter aliquando parit. Vbi affectum ſignificat non cogitatio nem. Nonnunqͣꝫ& pro ſuis primitiuis ponuntur. ut ſcaturio magis pro ſuo primitiuo ſcatet ponitur: quod eſt non ſolum aquarum: ſed herbarum& cæterorum ſua ſponte ubertim naſcentium. Ce ſyllabis deſinentibus in. 2. N. z. nulla ſyllaba deſinit: nec in dictionibus latinis ſcribitur: ſed in peregrinis tantūmodo ac in initio dictionis: uel in initio mediæ ſyllabæ præcedente a uocali aut. n. aut. r. ut zacinthus zephyrus. poſt uo calem in media ſyllaba. ut gaza. poſt. n. ut ziniber: Melārophos nomen proprium. poſt. r. ut Ariobatzanes nomen uiri proprium. Documenta generalia orthographiæ dictionū græcarum quæ latine ſcibuntur. Nulla dictio græca apud latinos per. f. ſcribitur. Eſtat iam documenta quædam ſubnectere: quæ ſpecialius ad orthographiam de qua intendimus con uenire uidentur. Vt illud primum: Quod omnis dictio græca quæ latine tranſcribitur nunqͣꝫ per. f. ubi opportune cadere poſſet: ſed ſemper per. ph. aſpiratum eſt ſcribenda. cuius rationem iam ſupra oſtendimus quia antiquam noſtram ſcripturam in dictionibus græcis: quæ per. ph. ſecundum illorum conſuetudinem anteqͣꝫ. φ. litteram adinuenirent etiam poſtqͣꝫ accæpimus. f. in ea poſitione quā habemus obſeruare tenemur: ut cum de ea littera tractaremus oſtendimus. Excipiuntur aliqua: quæ& ſi abſqꝫ dubitatione græca ſunt) ex inueterata tamen conſuetudine potius per ipſum. f. qͣꝫ. ph. ſcribi conſueuerunt. ut fama: fugo: fo rum: fucus: fero: fur: furtum. Nam de fure& furto ſic Paulus iuriſconſultus in titulo de furtis rettulit: furtum inquit a furuo ideſt a nigro dictū Labeo ait: quod clam& obſcure fiat:& plerunqꝫ in nocte. uel a fraude ut Sabinus ait: Vel a ferendo ideſt auferendo: uel a græco ſermone: quod φωρ appellant. Immo ut ait& græci a ferendo φωρ dixerunt. Verum teſte Priſciano in octauo: ſum: fero: uolo:& edo uerba anomala ſine dubio a græcis aſſumpſimus. fragus etiam teſte Seruio a φάγαιν quod eſt comedere deducitur:& tamen cum. f. ſcribitur. Quid quod a fero traxiſſe uidetur: Ouidius uocabulum forda pro boue prægnante. Cum ait libro quarto faſtorum: Forda ferens bos eſt fœcundaqꝫ dicta ferendo. At famam& fucum nonnulli antiquiſſimi etiam cum. ph. ſcripſerunt. In nulla dictione latina ſcribitur. y. græcum:& ſemper in initio dictionis illud. y. aſpiratur. Vrſum& in nulla dictione latina. y. græcum ſcribendum eſt. Nam ut grammatici omnes atteſtantur: illud. y. græcū nos tantūmodo ob hoc ſuſcepimus: ut propriam dictionum græcarum ſcripturarum quas ab illis recæpimus in tranſcribendo ſeruaremus. Cum ergo pro latinis dictionibus ideſt noſtrorum ha beamus: græcas litteras intermiſcere non debemus. Et cum eiuſmodi littera in initio dictionuꝫ a græcis ſem per aſpiretur:& nos ſimili modo cum eas dictiones tranſcribimus aſpirare debemus. ut grāmatici antiqui& celebres auctores atteſtantur. Vnde Papiam& alios nonnullos moderniores erraſſe conſtat: qui dictiōes latinas per illud. y. græcum etiam ſine aſpiratione principii ſcriptitarunt: quod abſqꝫ ulla ratiōe: uel approbatorum grammaticorum auctoritate ab illis factum fuit. T.&. c. quæ in nominatiuo dictionū non ſunt: ſed in alijs caſibus accipiunt̉: nōnunqͣꝫ aſpirant̉. D etiam ulterius proſpiciendum eſt. Si qua ſit græca dictio uel latina: quæ in nominatiuo. t. careat& illud in aliis caſibus quoquomodo ſuſcipiat: nunqͣꝫ eiuſmodi. t. apud nos aſpiratur: ſed abſqꝫ ulla aſpiratione a nobis tranſcribi debet. ut Adamas Adamantis: Xenophon enophontis: Gigas Gigantis:& inde giganteus. Mars martis: euan euantis cognomen Bacchi a uoce bacchantium. Ouidius in quinto metamorphoſeon: Et lacchus& euan. Virgilius in ſexto æneidos: Euantis orgia circum. Licet quidem accuſatiuuꝫ pluralem participii cuiuſdam ſine uerbi origine eſſe uelint ideſt Bacchātes:& alia ſimilia omnia. Quin & ſimili modo de. c. dicendum eſt: quod ſi dictio non habeat illud in nominatiuo:& in aliis caſibus ſuſcipiat: ſemper exile& nunqͣꝫ aſpiratum ſcribendum erit. ut pharnax pharnacis lynx lyncis& ſimilia: quæ ſemper apud nos. c. non aſpiratum ſuſcipiunt. Aſpirationes quæ ſunt apud græcos ſeruantur in ſuis dictionibus apud latinos. Mplius& hoc quoqꝫ diligenter obſeruare debemus: in omni dictione græca quæ latine ſcribitur: ubiapud illos ſcripium eſt. s.& nos quoqꝫ per. th. aſpiratum ſcribere debemus: ubi. φ.& nos per. ph. ubi X.& nos per. ch. ſimili modo aſpirata ſcribere habemus. Quando uero in illis. τ. exile& ſine aſpiratiōe: aut D. aut. κ. ſcriptum fuerit:& nos ſimili modo. t.&. p.&. c. ſine aliqua aſpiratione tranſferre habemus. Nos gamma in. n. noſtrum conuertimus. Ec illud ſane prætermittēdū eſt: quod ubicūqꝫ in dictionibus græcis apud nos ſcribit̉. γ. ante aliud. γ. uel ante. κ. uel ante. χ. quia nunqͣꝫ ab illis eo loco ſcribit̉. n. ſed ſemꝑ ip̄m gamma. ut in ea littera ſupra diximus:& noſtris huiuſmōi dictiōes trāſcribūt̉: ſꝑ illud. γ. i. n. cōmutari dꝫ. ut αγγελοσ angelꝰ: ἀγκυρα ancora ἀγχισησ Anchiſes& ſimiles: qͣs græcoꝝ more ātiꝗſſimi romanoꝝ etiā cū noſtro. g. ſcripſiſſe refert. Varro ut ſupra uidimus. De præpoſitionibus græcis quādo apud noſtros trāſcribunt̉. Ræter hæc aūt cū plures ſint græcoꝝ p̄poſitiōes: q̄ cū alijs dictiōibꝰ cōponūt̉:& a nobis ſæpiſſime trāſcribūt̉. In ꝗbus nō minima orthographiæ ꝑs cōſiſtere uidet̉:& de illis ſigillatim tractandū reſtat. Syn præpoſitio. 9 In p̄poſitio græca ē:& cū. y. græco ſcribit̉. Nec ea tātūmodo: ſꝫ quæqꝫ ab illa cōponūt̉ ꝑ. y. græcū ſimili ter deſignāt ut ſyllaba: q̄ ex ſyn& λαμβάν: qd̓ ē accipio cōponit̉. Syllogiſmꝰ ex ſyn& λογομαι qd̓ eſt raciocinor. Synodꝰ ex ſyn& hodos q̄ ē uia qͣſi cōuentꝰ ſit uel cœtus cōponit̉:& innumerabilia alia. Cata præpoſitio. 6 Ita ſimiliter præpoſitio græca ē:& cū. c.&. t. abſqꝫ aſpiratiōe ſcribit̉. Itaqꝫ dictiōes oēs ab illa cōpoſitæ ꝑ. t. exile ſcribūt̉:& cōſeruāt. a. niſi fiat īpedimētū in ante habitis expreſſum: cū de aſpiratiōe loq̄re mur: hoc ē cū dictio ſequēs: cū qͣ cōponit̉ a uocali aſpirata initiū ſumit. Nā tunc quoqꝫ(ut oſtendimꝰ) abiicit̉ a.&. t. exile in. th. aſpiratū cōuertit̉. Exemplū primi ſit catalogus: catarrus: crateracta: cuius ultima cū. ct. ſcri bit̉: catorthoma: ubi abiicit̉. a. propter ſequētis dictiōis uocalē: cū qua cōponit̉:&. t. ip̄m exile cōſeruat̉: ꝗa uocalis illa minime eſt aſpirata:& in penultima cū. th. aſpirato ſcribit̉: ꝗa ab eo: quod eſt rectus deriuat̉ quo uocabulo utit̉ Cicero. li. i. de officiis dicēs: Rectū opinor uocemꝰ: quod catorthoma græci uocāt. At ſi uocalis cū qua cōponit̉ aſpiret̉: nō ſolū ab ea præpoſitiōe abiicit̉. a. ſed ut præfato loco oſtēdimus. t. exile in th. aſpiratū cōuertit̉. ut catholicus: quæ ꝑ. th. aſpiratū ſcribit̉: ꝗa ea præpoſitio cata cōponit̉ cū holon aſpirato quod apud nos dicit̉ totū aut uniuerſale. Similiter cathedra cū. th. aſpirato ſcribit̉:& ex cata præpoſitiōe& hedra: quæ eſt ſella cōponit̉: quare ſecūdū ea quæ ſupra diximus cū. th. aſpirato& ſimilia deſignāt̉. Meta præpoſitio. Eta ſimiliter præpoſitio græca ē:& cu. t. exili etiā ī cōpoſitiōe aliaꝝ dictionū ſcribit̉. In ꝗbꝰ&. a. quoqꝫ cōſeruat: niſi p̄fata ſint īpedimēta ut metauola: q̄ cōmutationē apd̓ nos dicit. Metamorphoſis q̄ trāſfigurationē. metaphora q̄ trāſlationē& ſimilia. At cū. th. aſpirato ſcribit̉ methodꝰ: q̄ ex hodos aſpirato cōponit̉. Et cōueniētiſſimo uocabulo a clariſſimis auctoribꝰ traducit̉ uia: dū ꝓ rōe accipit̉. Sic Cornelius Celſus libro primo de arte medicina: methodum apud nos ſignificare dixit. Vnde Virg. li. i. georgi. Ignaroſqꝫ uiæ mecum miſeratus agreſtes. i. rationes. Et in. xi. æneidos: Et ſiqua uiā dederat fortuna latino. i. rationē. Epi præpoſitio. Pi præpoſitio etiam græca eſt:& cum. p. non aſpirato&. i. latino ſcribitur. Vnde omnes dictiones ab illa compoſitæ ſimili modo ſcribuntur: niſi(ut ſupra diximus impediantur. ut epitaphium: quæ cum t. exili ſcribitur: epilogus: quæ apud nos peroratio dicitur: epigramma quæ inſcriptio. Epiſcopus etiam cū c. non aſpirato: qui inſpector dicitur. Epitheton quæ in penultima cum. th. aſpirato:& in ultima cum. t. exili ſcribitur: apud nos Quintiliano teſte dicitur appoſitum: alij adiectiuū. Epitagma: quod tributū ſignificat quo uocabulo comici quidem antiquiſſimi(ut refert Panthenius/ utebantur. At uero quandoqꝫ perdit. i.& remanet. p. exile: quum ſcilicet a uocali dictio cum qua cōponitur: initiū ſumit:& non aſpiratur: ut epodos que ex epi præpoſitione:&& qui eſt cantus componitur. nam genus eſt carminis quod ad lyram cantabatur. Martialis in. xii. Scribebamus ep̄o: cœpiſti ſcribere ceſſi. Aemula ne ſtarent carmina noſtra tuis. Quādoqꝫ autem aſpiratur ipſum. p.& abiicitur. i. quando ſcilicet cum dictione a uocali aſpirata initium habente componitur: ut ephebus qui a noſtris pubes(ut ſupra uidimus) dicitur. ephorus qui componitur ex epi& horo quod eſt inſpecto: quaſi ſuperinſpector. Quo uocabulo ſæpiſſime Cicero utitur pro quodam magiſtratu lacedemoniorum. Peri præpoſitio. Eri præpoſitio græca eſt:& cum. i. latino ſcribitur: quod etiam in compoſitione conſeruat. Nec per cō ſequentiam aſpiratæ uocalis ip̄ꝫ. i. quoquomodo perdit. ut periodus. i. circuitꝰ uel anfractus. Nāqꝫ cō ponitur ex peri quod eſt circū:& hodos aſpiratio quod eſt uia. Pericles nomen fuit clariſſimi athenienſis: de quo in ſua dictione uidebimus.& componitur ex peri:& cleos: quæ eſt gloria:& aliæ ſimiles. Apo præpoſitio. . Po græca ſimiliter præpoſitio dicitur:& cum. p. ſine aſpiratione ſcribitur. Vnde omnes dictiones cōpoſita ab apo per. p. non aſpiratum ſcribuntur:&. o. uocalem conſeruant: niſi impedimentum ſuperius expreſſum interueniat. ut apodixis: quæ demonſtratio a noſtris dicitur. Apocalipſis quæ cum. c. exili& y. græco in penultima atqꝫ. i. latino in ultima ſcribit̉: apud noſtros reuelatio interpretatur. Apocopa ſimiliter cum. c. non aſpirato:& latine abſciſſio dicitur. Apocryphus cum. c. exili ſimiliter&. y. græco ſcribitur apud nos abſconſus dicitur. Apologia reſponſio ſeu ſatiſfactio. Et ſimilia in quibus apo præpoſitio integra remanet&. p. ipſum abſqꝫ aſpiratione ſeruatur. Sed aſpiratur nōnunqͣꝫ per modum ſupra expoſitum:& ꝑdit. o. ut aphoria: ex apo& horia componitur. Antiqui quidam noſtri pro ſterilitate acceperunt. Hyper præpoſitio. per græca ſimiliter præpoſitio habetur:& cum. y. græco atqꝫ aſpirato ſcribitur. Vnde dictiones omnes cum illa compoſitæ per. y. græcum& aſpiratum ſcribuntur: quin&. p. exile ſemper conſeruant ut Hiperbole ſuꝑeminens ſiue exceſſiuum. Hiperborei: hoc eſt ultra boream degentes:& ſimiles. Hypo præpoſitio. po eodem modo græca eſt præpoſitio:& cum. y. græco aſpirato atqꝫ. p. exili ſcribitur. Vnde omnes dictiones cum illa compoſita etiam per ipſum. v. græcum& aſpiratū ſcribuntur: quin&. p. exile atqꝫ o. litteram conſeruant: niſi ſuprapoſitum fiat impedimentū. ut hypotheſis cuius penultima. th. aſpirato ſcri bitur:& eſt argumentum ſiue materia. Hypocriſis cum. c. ſine aſpiratione:& in ultima ac penultima cum. i. latino ſcribitur: dici poteſt a noſtris diſſimulatio. ut ſuo loco uidebimꝰ. Hypotheca cuius penultima cū. th. aſpirato ſcribitur:& eſt obligatio quædam. Abiicit etiā aliquādo. o.&. p. aſpirat. ut hyphen. i. ſubunio. qua ſane dictione latini quidam uſi ſunt. Nanqꝫ componitur ex hypo præpoſitione:& hen quod eſt unū. Anti præpoſitio. no Nti præpoſitio alia ex græcis cum. t. exili&. i. latino ſcribitur:& in cōpoſitione litteraturā ſeruat: niſi prænominatum fiat impedimentum: ut antidotum antitheſis cuius penultima per. th. aſpiratum ſcri bitur:& dici poteſt a noſtris obiectus: uel contrapoſitio. Antipodes: qui aduerſus pedibus nobis opponi di cuntur. Quin& aliquando abiicit. i.& aſpirat. t. per modum ſupradictū. ut anthypatus. i. conſul quo uoca bulo nōnulli ex noſtris uſi fuerunt:& poſt. th. aſpiratum. v. græcum detinet. Dia præpoſitio. la ſimiliter græca præpoſitio eſt:& per. i. latinū ſcribitur: quod&. a. ſemper in compoſitiōe conſeruat ut dialogus apud nos diſputatio: de quo in ſua dictione cum cæteris uidebimus. Dialogus criminator Nanqꝫ in ſua dictione uidebimus: deſcendit a diaballo quod eſt criminor. Documenta quædā particularia orthographiæ ex quibuſdā ꝑticularibus dictionibus cōcepta. Vbſequenter& alia quædam ſubnectemus documenta: quæ ex cōpoſitiōe dictionū quarundam parti culariū cōcipi poſſūt: quibus nō parua orthographiæ ratio deſignari poterit. Vt ē illud de cōpoſitis. De compoſitis ab archos. Mnia compoſita uel deriuata ab hac dictione archos: quæ per. ch. aſpiratum ſcribitur:& apud nos principem principiumque& principale deſignat: per. ch. aſpiratum ſcribuntur: ad quod ſi ſequitur.i. ſemper cum. i. latino ſcribi debet. ut Architectus: Archiepiſcopus. Archangelus. Hecatontarchus: ideſt centurio. Archidamus. Archidamas. nomina uirorum propria: de quibus meminit Plutarchus. De compoſitis ab hippos. Vrſus omnia deriuata aut compoſita ab hac dictione hippos: qui apud nos equus dicitur:& cum. i. latino aſpirato& duplici. p. ſcribitur: eodem modo cum. i. latino aſpirato& duplicato. p. ſcribunt̉. ut Hippodamia: quæ filia fuit Oenomai Helidis& Piſæ regis:& uxor Pelopis. ut in ſua dictione uidebimꝰ Hippomanes: de quo ſimiliter in ſua dictione habebitur. Hippocentaurus Hippocrates Hippolitꝰ:& alia qͣꝫplura: de quibus in ꝓprijs dictionibꝰ apparebit. De compoſitis a poly. Mplius& omnia compoſita& deriuata ab hac dictione poly: quæ cū. v. græco ſcribitur:& apud nos multum deſignat: per. y. græcum ſimiliter deſcribuntur. ut polydamas nomen proprium troiani: qd̓ expoly& damazo: quod eſt domito componitur. Polycrates ſimiliter a cratos: quod eſt robur componit̉. Nomen eſt uiri proprium. Polydorus: de quibus in ſuis dictionibus uidebimus. De compoſitis ab hac dictione phyſis Imili modo& omnia compoſita uel deriuata ab hac dictione phyſis: cuius prima per. y. græcum ſcribit̉:& apud nos naturā deſignat: ſimiliter& illa per. v. græcū ī prima ſcribi debēt:& ī ſequēti. i. latinū cōſeruāt. ut phyſica. i. naturalis: phyſiologꝰ de naturis diſſerens: phyſionomia naturaliū norma:& ſimilia. De compoſitis ab dictione philos. Terum& omnia compoſita uel deriuata ab hac dictione philos& phila: quæ apud nos amorem indicat:& per. i. latinum atqꝫ. ph. aſpiratum ſcribitur: ſimiliter& illa ſcribi debent. ut Philoſophus: Phila delphia nomen eſt mulieris proprium: philargyria: cuius antepenultima cum. v. græco ſcribitur. Nā ex argyrion: quod apud nos eſt argentum componitur:& auiditas argenti ſeu auaritia tranſfertur. Philippus& ſimilia: de quibus in proprijs dictionibus oſtendemus. De CHIR. Mplius& omnia compoſita uel deriuata ab hac dictione chir: quæ cum. ch. aſpirato&. i. latino ſcribitur:& apud nos manum ſignificat: eandem prorſus litteraturam conſeruant: hoc eſt cum. ch.&. i. la tino ſcribuntur. ut chirurgia ideſt manuū operatio. chirotheca ideſt manuū uagina: cuius etiam penultima cum. th. aſpirato ſcribitur. Vnde& omnia deriuata ab hac dictione theca cum. th. aſpirato ſcribuntur: ut bibliotheca hypotheca.& ſimilia. ¶ De compoſitis ab hac dictione theos. Oſſumus& in his complura modo conſimili referre. Vt omnia compoſita uel deriuata ab hac dictio ne theos: quæ cum. th. aſpirato ſcribitur:& deum ſignificat: ſimili modo ſcribuntur. ut theologia the olus Theopōpus Theodorus Dorotheus: quæ ex eiſdem componunt̉: quaſi dei donū: uel donū dei dicūt̉. De THORO. Ttem& deriuata quæqꝫ a theoro: quod eſt ſpeculor: ſimiliter per. th. aſpiratum ſcribuntur. ut theoria ideſt proſpectus. Theorica ideſt ſpeculatio:& ſimilia. DE PR. militer omnia deriuata a pyr: qui eſt ignis per. y. græcum ſcribuntur. ut pyra: quæ ap. d nos dicitur rogus. Pyramis: Pyrrhus ideſt ruffus:& ſimilia. De CHRISOS. Mplius& omnia compoſita uel deriuata ab hac dictione chryſos: quæ apud nos dicit̉ aurum per. ch. aſpiratum ſimiliter&. y. græcum ſcribuntur. ut Chryſes ſacerdos quidam Apollinis. Chryſeis illius filia. Chryſoſtomus os aureum. Nam compoſitum eſt cum ſtomos: quod cum. t. exili ſcribitur:& latine dicit̉ os.& ſimilia quæ in ſequentibus uidebimus. De ARROS. Vrſus& omnia compoſita uel deriuata ab hac dictione argyros: quæ per. y. græcū ſcribitur:& apud nos argentum denotat: cum. v. græco ſimiliter conſcribuntur: ut philargyros. i. auidus argenti. lithar. gyrium. i. lapis argenteus.& alia quæ in ſequentibus apparebunt. STHENOS Imili modo omnia compoſita uel deriuata a ſthenos: quod apud nos dicit Valentiam ſiue robur: eum th. aſpirato ſcribuntur. ut Demoſthenes: ideſt populi robur. Antiſthenes contra ualentia. Calliſthenes ideſt pulchritudinis potentia.& ſimilia. CLEOS. Vin& omnia compoſita& deriuata a cleos: quod apud nos dicit gloriam: cum. c. non aſpirato ſcribū tur: ut Cleomides. Ariſtoces: Pericles& alia qͣꝫplura: quæ in ſequentibus apparebunt. CRATOS. Tem compoſita omnia uel deriuata ab hac dictione cratos: quæ apud nos robur dicit: uel imperium cum. t.&. c. exilibus ſcribuntur. ut Hippocrates medicus fuit ſummus. Menecrates medicus ſimiliter. fuit: de quo meminit Plutarchus in dictis laconicis. Melicratum:& ſimilia: quæ plurima in ſequentibus uidebuntur ARISTOS. Mplius& quæque compoſita uel deriuata ab hac dictione ariſtos. i. optimus: cum. i. latino&. t. exili ſcribuntur: ut Ariſtoxenes. Ariſtocrates. Ariſtomeus. Ariſtides. Ariſtoteles:& alia fere innumera. MACHE. Vrſus& omnia compoſita ſeu deriuata a mache: quæ eſt pugna per. ch. aſpiratum ſcribuntur. ut antimachus: amphimachus. Andromache:& ſimilia: quæ in ſequentibus deſignabimus. NICI. Tem& compoſita uel deriuata a nici: quæ eſt uictoria: cum. i. latino:&. c. non aſpirato ſcribuntur. ut Nicanor: Nicander: Niciteria: Nicoſtrata: Nicolaus: olympionices ideſt olympici uictor:& alia pene innumerabilia. ICOS. militer omnia compoſita uel deriuata ab hac dictione lycos: quæ apud nos ſignificat lupum: per. y. græcum&. c. exile ſcribuntur: ut Lycophron Lycomedes: Lycaon:& ſimilia qͣꝫplura. AGATHOS. Mplius& omnia compoſita uel deriuata ab agathos: quod apud nos dicit bonum. per. th. aſpiratum ſcribitur: ut Agathoces. Agathoſthenes:& ſimilia. PLISTOS. Tem& omnia compoſita uel deriuata ab hac dictione pliſtos: quæ apud nos dicit multum.& cum. i. latino&. t. exili ſcribuntur: ut Pliſtonax: qui filius fuit Pauſania. Pliſtarchus filius Leonidis. Pliſtonicus:& ſimilia. PROros. Tem& omnia compoſita uel deriuata ab hac dictione protos: quæ apud nos dicit primum: cum. t. ſimiliter non aſpirato ſcribuntur: ut Protoſilaus: Protomartyr: Proteus:& ſimilia. Et hæc hactenꝰ quo ad huiuſmodi noſtræ orthographiæ præcepta dicta ſufficiant. Quæ deinceps& quo ordine tractabuntur. Einceps dictiones quaſdam ſecundum alphabeti noſtri ordinem per rectam orthographiā proſequemur. In quibus multa declarare intendimus: quæ alias difficillima uideri potuiſſent. Et incipientes ab a. littera: per reliqua ſuo ordine gradiemur. Bacus cum nico. b.&. c. abſqꝫ aſpiratione ſcribitur: dictio eſt græca apud illos dicitur ἀβας: quam litteraturā antiquiores noſtri ſæpe ſeruabant:& hic abax huius abacis teſte priſciano in. viii. declinabāt: cuius penultima in genitiuo cor repta erat. Sed frequentius abacus abaci ab auctoribus ponitur. Significatqꝫ apud aliquos menſam: ſuper qua comedere cōſueuimus: uel ut aliis magis pla cet ſuper qua potoria uaſa locantur. Vt Iuuenalis de poeta pauperculo in ſatyra Vmbriti ait: Lectus erat codro procula minor urceoli ſex Ornamentum abaci. Plinius libro. xxxvii. Vaſa inquit ex auro ⁊ gēmis abacorum nouem. i. ſufficientia ad ornamentum abacorū nouem. Vnde Varro libro. ix. de origine linguæ latinæ ait: Itaqꝫ ſicut abacum argento ornari:& alia diſparia: ſic orationem:& ut puto quadratus erat abacus. Ad cuius ſimilitudinem hæ quadra: in quibus conciſæ carnes diſponuntur: abaci etiā uocabantur. Vt Plinius in eodem libro: Pompeius uictoria mithridatica primū in urbem myrrhina inuexit: pri muſqꝫ lapides& pocula ex eo triumpho capitolio adiudicauit: quæ protinus ad hominū uſum tranſire: aba cis etiam eſcariiſqꝫ uaſis expetitis. Et in eodem libro. Amplitudine nunqͣꝫ paruos excedunt abacos. Ex qua ſimilitudine: ut exiſtimo tabella: ſuper qua decuplationes fiunt: abacus dicta fuit: quin& ipſa decuplatio. Perſius in ſecunda ſatyra inquit: Nec qui abaci numeros& ſecto in puluere matas. ſ. ſpernit. Nam inde etiā cum calculi quidam fierent abaculi uocabantur: Plinius in eodem libro ait: Veluti cum calculi fiunt: quos quidam abaculos appellant. Sed cum de menſa ꝗd ſignificet apud quoſdam dubiū fiat: An ip̄aꝫ cœnā: uel ſuper qua comeditur deſignet. Ego tanqͣꝫ arbiter honorarius diiudico menſam primitus id ſuper quo comedimus: ſiue ligneum ſiue lapideum fuerit deſignaſſe. ut Virg. li. iiii. geor. de Corytio loquēs: Qui ſeraqꝫ reuertens nocte domū dapibꝰ mēſas onerabat inemptis.& in eodē libro: Pars epulis onerāt mēſas& plena reponūt Pocula. Horatiꝰ ſimiliter in. ii. ſermonū inꝗt: Gauſape purpureo mēſam ꝑterſit acernā. i. de acere factā. Idem oſtendit Varro de lingua latina cū ait: Menſam eſcariā cillibā appellabat.& ſubdit: ea erat quadrata: ut etiam nunc in caſtris eſt: poſtea rotunda facta. Ex quibus tractum puto menſam etiam pro prandio & edulis. ut Iuuenalis in prima ſatyra: Cum de tot orbibus& tam antiquis una comedunt patrimonia mē ſa: hoc eſt uno prandio uel cœna. A bantes cum unico. b.&. t. non aſpirato ſcribitur: populi ſunt ionum inter achiuos: ut dixit herodotus libro hiſtoriarum primo. alios dixit Orpheus in argonautica eſſe iuxta pontum. Rurſus& alios dixit Ariſtarchꝰ in ſecundum Homeri eſſe inſula euboia. A batos cum unico. b.&. t. exili ſcribitur: apud nos īacceſſibile interpretatur:& ab a: quod ē ſine:& βαδιζω uerbo: quod eſt accedo componitur. Vnde inſula quædam circa extrema ægypti in memphitica palude po ſita: eo nomine a græcis dicta fuit: quia ad illam ob limi& papyrorum copiam difficillimus ſit acceſſus: ut in dictione Oſiris latius explicabimus. Simili cognomine locus ultra ægyptum& æthyopas ab antiquis uo cabatur: ubi primū nilus magno fragore deſcendit: dicente Lucano libro. x. Hinc abaton: quam noſtra uocat ueneranda uetuſtas Terra potens: primos ſentit percuſſam tumultus:& reliqua. A bdera cum. b. ante. d. in eadem ſyllaba teſte Priſtiano ſcribitur: urbs fuit in thracia: quam teſtibus Solino& Pomponio Diomedis ſoror condidit:& a ſe cognominauit. Nec inde procul tyrida oppidum fuerat: equo rum Diomedis ſtabulum: quod Pomponio teſte ceſſit euo.& eius tempore ſolum turris ueſtigium perdurabat: quæ Diomedis turris etiam tunc quoqꝫ uocabatur. Sed abdera tandem ſenio collapſa: a clazomeniis ex aſia uenientibus ad maioreꝫ faciem reſtituta depoſito priori nomine Clazomene ab illis nomen accæpit. luxta abderam uero biſtonium ſtagnum nominatiſſimum fuiſſe dixit Herodotus. Et primam fuiſſe Demo criti phyſici in ſua dictione dicemus. Et ab abdera abderites nomen patriū deducitur: quod cum. i. latino& t. exili ſcribitur. A bydus cū. v. græco ſcribit̉: ciuitas ē helleſponti ex latere aſiatico. De qua Virgilius libro georgicorū primo Oſtriferi fauces tētantur abydi.& directe ex oppoſito ad feſtum depoſita iacet: ut Muſæus poeta antiquiſſimus amorem pertractans Læandri:& Hero. hoc uerſu oſtēdit: συσσενναίβυδοσαντόν γγ. : ϖόντου. Quem ſane amorem tetigit Virgilius libro georgicorum tertio& Ouidius in epiſtolis heroidum lepide pertractauit. Ab abydo abydenus deriuatur. Vnde Seruius in tertio georgicorum inquit: Læander abydenus& heroſeſtias fuit. A byſſus per. y. græcum& duplex. ſ. ſcribitur: eſt aquarum immenſa profunditas. A brotontium cum. t. non aſpirato&. i. latino ſcribitur: nomen proprium fœmina: ut Glycerium: Philorciū Dorcium: Sopronium: quæ in hanc terminationem teſte Priſciano in. v. dimminutionis ætatis: ſiue adulationis amatoriæ cauſa proferuntur. Vnde abrotontium ab ἀρόν: quod eſt glabrū ſiue delicatum deducitur.& reliqua ſimiliter: ut in ſuis dictionibus uidebimus. A bſinthium cum. b. ante. ſ. licet apud græcos ſit. ψ. quod magis proprie per. pſ. traduci debuit: ſed uicinitate litterarum placuit. p. in. b. conuertere: quod ſepius fieri oſtendimus:& ſequentibus clarius per exempla oſtendemus. Quoniam& cum. i. latino utrobiqꝫ atqꝫ. th. aſpirato ſcribitur. Herba eſt amara: a qua populi cognominati ſunt quidam: qui iuxta pontum teſte Herodoto libro hiſtoriarum ſexto: cappadociamqꝫ inha bitant. Vbi mons eiuſdem nominis haberi dixit. Vnde Ouidius libro quinto de triſtibus ait: Cana prius ge lido deſinit abſinthia ponto. Teſte Plinio libro. xxvii. naruralis hiſtoriæ: eo in loco pecora pingueſcunt: obquod ſine felle reperiri illas dixit: quāqͣꝫ ut ait longe italico ſit amarius. A bſyrtus cum. y. græco&. t. non aſpirato ſcribitur: quāqͣꝫ apud græcos non per. bſ. ſed per. pſ. hoc eſt. ψ. ſcri batur. quod ut diximus ex litterarum affinitate noſtri. p. in. b. conuerterunt. fuit Cetæ colchorum regis filius: quem Medea ſoror laſonem ſequens in loco non longe a phaſi: dicto abinde tomos ideſt inciſio crudeliter lacerauit: iuxta fluuium ſcilicet abſyrtum: in quem conuerſum dicunt poeta. Vnde putant quidam puerum illum Aegialeum primitus uocitatum:& ab flumine abſyrto cognomen aſſumpſiſſe. Cum dicat Ci cero libro tertio de natura deorum: Quid de abſyrto fratre Medea: qui apud Pacuuium Aegialeus ſcribitur. Sed ut ſubdit prius nomen ueterum litteris uſitatius eſt. Iuſtinus uero Aegialeum illum uocauit libro quadrageſimoſecundo. A bſis huius abſidos cum. i. latino ſcribitur: ubi ſimiliter. b. loco. p. noſtri poſuerunt. Apud nos indicat arcuꝫ teſtudineū: ſeu fornicem teſtudineam: quin& forcipes.& deſcendit ab ατομαι: quod eſt contingo: cum latera neceſſario contingat. A cademia cum. e. ſine aſpiratione:&. i. latino ſcribitur: corripitqꝫ penultimam. fuit locus numeroſus ab athe nis mille paſſibus diſtans ab Academo hero teſte Eupoli ſic cognominatus. In quo uilla fuit deinde Platonis natiuitate nobilis: ut idem teſtatur Eupolis. Et cum in eodem loco Plato philoſopharetur ſtudendi uſu& diſcipulorum frequentia: atqꝫ morum celebritate inſignis fuit. In eadem fauorino teſte Mithridates Per ſarum rex Platonis ſtatuam cum his ſcriptis locauit: Mithridates Rhodobati filius perſes muſis imaginem Platonis dicauit Sillamonis opus. huius uilla exemplo teſte Plinio libro. xxxi. naturalis hiſtorie: Cicero uillam aliam in italia eo cognomine nominauit: quæ eſt ab auerno lacu puteolos tendentibus impoſita littori & celebratur porticu ac nemore: ibi compoſitis uoluminibus eiuſdem nominis: in qua monumentum ille ſibi inſtituerat. huius in parte ut pergit idem auctor eruperunt fontes calidi per qͣꝫ ſalubres oculis celebraticarmine Laurei Tulli: qui fuit e libertis eius. A chatana abſqꝫ aliqua aſpiratione:& cum. b. poſt. e. ſcribitur: fuit ſyria ciuitas ubi Cambyſes diem ultimum obit: ut oſtendit Herodotus libro hiſtoriarum. iii. A chaia cum. ch. aſpirato.&. i. latino ſcribitur: regio eſt græcia: quæ teſte Herodoto libro hiſtoriarum. vii. pri mo peloponneſus: poſtea danaa: deinde achaia dicta fuit. Vnde græci achæi atqꝫ achiui& dana dicti ſunt. Cuius maxime clarum oppidum corinthum fuiſſe dicunt: cum uſqꝫ ad id protendatur ut latius uidebimus in dictione peloponneſus. A chæi cum. ch. aſpirato&. æ. diphthongo atqꝫ. i. latino ſcribitur: græci omnes ab Homero nonnunqͣꝫ dicuntur:& puto ab achaia: uel ut alii dicunt ab Acheo antiquo rege. A chemenides cum. ch. aſpirato ſequente. æ. diphthongo&. i. latino ſcribitur: fuit comes infœlicis Vlyxi: Vt oſtendit Virgilius libro æneidos. iiii. A chamenes prima cum. ch. aſpirato:&. æ. diphthongo ſcribitur. Alia prorſus ſine diphthongo ſcribuntur fuit teſte Herodoto libro hiſtoriarum. iiii. primus perſarū rex: a quo poſtea reges omnes perſiæ uſqꝫ ad Darium deſcenderunt. Alius eodem nomine fuit Xerxis frater: ut idem oſtendit. A chemenida prima cum. ch. aſpirato&. æ. diphthongo: penultima cum. i. latino ſcribitur: fuit teſte Herodo to libro hiſtoriarum primo: tribus ex qua perſarū reges originem contraxerunt. A charis cum. ch. aſpirato&. i. latino ſcribitur: dici poteſt la uerbum ſine gratia. nam ex. a. quod eſt ſine:& cha ris gratia componitur. A camas cum. c. exili: hoc eſt ſine aſpiratione ſcribitur: fuit unus teſte Homero libro. ii.&. r. iliados: thracum princeps ex his: qui in auxilium troianorum uenere. Alius eodem teſte libro undecimo eiuſdē nominis fuit filiꝰ Antenoris: qui tempore belli troiani cælebs erat:& dijs ſimilis habebatur. A canthus cum. c. exili&. th. aſpirato ſcribitur: puerum fuiſſe dicunt conuerſum in florem ſui nominis. Vnde de flore locutus uidetur Virgilius libro æneidos primo cum ait: Et circun textum croceo uelamen acantho Seruius uero dixit eſſe nomen herba: quæ in aſſyria naſcitur. Idem in Pollionem: arborem eē dixit in ægypto ſemper frondemtem. quod Virgilius affirmaſſe uidetur libro georgicorum ſecundo cum ait: Et baccas ſemper frondētis acanthi. Significatqꝫ proprie apud noſtros ſpinam uel dumū quare ſpinis aſperam eā arborem dicunt. Eſt& eo nomine littoralis quædam urbis hæmathiæ: de qua in dictione artachæas habebit̉. A canthylis prima cum. c. exili: penultima cum. th. aſpirato&. y. græco: ultima cum. i. latino ſcribitur: auicula quædā eſt: quæ& a nobis carduelis uocatur. Nam ſic græce dicta eſt: quia inter ſpinas paſcatur. A carnania cum. c. exili&. i. latino ſcribitur: pars eſt epiri: in qua teſte Plinio libro iiii. naturalis hiſtoriæ: maxime clarum eſt oppidum leucas. hanc achelous fluuius ab ætolia diuidit. Siue ut ait Solinus pindus: qui ache loū parit. uocatur& eodē noīe regiuncula quædam alia in ægypto: ut dixit Seruius ſuper quintū æneidos. A ctaſta cum. c.&. t. exilibus ſcribitur: fuit teſte Heſiodo in theogonia nympha Oceani& Tethyos filia. A caſtus abſqꝫ aſpiratione ſcribitur: fuit peliæ theſſalorū regis filius: ut etiam oſtendit Seneca in Medea. A catalectos abſqꝫ aliqua aſpiratione ſcribitur: uerſus dicitur: qui abſqꝫ alicuius ſyllabæ defectu in fine legitime terminatur. A chates cum. ch. aſpirato&. t. exili ſcribitur: uira Virgilio fuiſſe dicitur perpetuus Aenea comes. Deducit̉qꝫ ab eo: quod eſt cura ſeu moleſtia: eo quod moleſta cura ſemper reges comitetur: dicente Virgilio libro æneidos ſexto: Aeneas meſto defixus lumina uultu Ingreditur linquens antrum: cæcoſqꝫ uolutat. Euentus animo ſecum. cuius fidus achates It comes:& paribus curis ueſtigia figit. Eſtqꝫ etiam primæ declinationis:& facit in genitiuo Achatæ. Verum teſte Solino& Plinio libro. xxxvii. hiſtoriæ naturalis. Achates precioſi lapidis eſt nomen. Quem ſicilia in ripis achatis fluminis primū dedit: deinde in aliis locis compertus. Quoniam& Pyrrhum: qui cum romanis bella geſſit: hunc lapidem in annulo habuiſſe dicunt: detinentem non artificioſas: ſed naturales nouem muſarum effigies:& Apollinem ipſum cum lyra ita diſcurrentibus teſte Plinio maculis: ut muſis quoqꝫ ſingulis ſua redderentur inſignia. A ceſtes abſqꝫ aliqua aſpiratione ſcribitur: fuit Crimniſi ſiculi fluuii filius ex Segeſta troiana: quod Virgilius libro quinto æneidos: tetigit cum ait: Troia crimniſio conceptum flumine mater Quem genuit. de quo latius Ouidius libro metamorphoſeos. xi. Alius teſte eodem Ouidio libro. iii. Fuit nauta pauper: qui Pachuꝫ puerum dor mientem in littore maris furatus eſt. A chelous cum. ch. aſpirato& unico. l. ſcribitur: fuit teſte Heſiodo in theogonia: Oceani& Tethyos filiꝰ. hic pro Deianira filia enei regis calydonia ſorore Meliagri acri duello cum Hercule decertauit: eo quod illorum quiſqꝫ pro excellentiori uirtute uxorem illam petebat. Sed uidens ſe inferiorem Hercule: magicas decurrit ad artes. Et conuerſus primo in ſerpentem: ab Hercule pene ſtrāgulatus eſt. Rurſus& cum in trucem taurum ſe cōmutaret: illuꝫ Hercules fracto cornu ad terram colliſit: qui deinde pudibundus in calidone fluuio: qui iuxta ſui nominis oppidum defluit: ſe abſcondit. a quo poſtea fluuius acheloꝰ eſt appellatus. Et orit̉ Et oritur a pindo theſſaliæ monte: atqꝫ ætoliam ab acarnania regiōe diuidit. Quare& acarnanus nōnunqͣꝫ cognominatus eſt: ut Ouidius. Amnis acarnanus lætiſſimus hoſpite tanto. Tandem in malliacum mare deſcendit. Verum ut Macrobius& Seruiꝰ ferunt: acheolus generaliter aqua dicebatur: dicente Virgilio libro georgicorum primo: Poculaqꝫ inuentis acheloia miſcuit uuis. cheron cum. ch. aſpirato:&. e. abſqꝫ diphthongo a græcis& noſtris ſcribitur: quāqͣꝫ deriuatio. æ. diphthon gum requirere uidetur. Nam ab a quod eſt ſine:& χαιροσ cum. æ. diphthongo: quod apud nos dicit gaudium: componitur:& deriuatur. Sed quia breuem penultimā græci& latini eſſe uoluerunt: ſine diphthon go ſcripſere. Diciturqꝫ a poetis ipſis fluuius infernalis. Sed ut teſtatur Seruius in ſexto ænei. locus eſt in cāpania non longe a baiis undiqꝫ ſeptus montibus: adeo ꝙ neqꝫ orientem aſpiciat Solem: nec occidentem: ſed diem tantūmodo medium. Nec quicqͣꝫ ibi niſi per necromātiam: ſiue hominis occiſionem fieri poterit. Vnde Aeneam dicūt occiſo ibidem Miſeno ſua ſacra cōpleſſe:& Vlyxem ſimiliter occiſo Helpenore. A cheruſia ſimili modo a græcis ſcribitur: palus eſt inter capuam& auerſam: per aperta plana uſqꝫ prope cumas diffuſa: quā græci quidem quia ab archeronte deriuari dicunt: cum. ch. aſpirato conſcribunt. Nōnulli uero quia ex inundatione fluminis accerrarum prouenire uolunt: abſqꝫ aſpiratione ſcribendam dicūt quaſi aceruſia: ſed apud plures aſpirationem comperi. A cidia cū unico. c. non aſpirato&. i. latino utrobiqꝫ ſcribitur: ſignificat apud nos tediū moleſtias curas. A cidalia cum unico. c. non aſpirato&. i. latino utrobiqꝫ ſcribitur: Venus dicitur.& ut quidam ferunt ab acidia uerbo græco deducitur: eo ꝙ laſciuus amor uariis curis& moleſtis amantes impleat. Alii uero ab acida lio fonte in orchomeno boetia ciuitate Veneri ipſi& gratiis ſacro. A cylius prima cum. c. exili&. y. græco: penultima cum. i. latino ſcribitur: nomen eſt uiri proprium. A cyrologia prima cum. c. non aſpirato&. y. græco: penultima cum. i. latino ſcribitur: dici poteſt a noſtris impropria locutio. Nam componitur ex ἀκύροσ quod eſt impropria:& λόγοσ locutio. ut Virgilius li. ix. Turne quod optanti diuū promittere nemo auderet. Vbi teſte Seruio dici proprie non poteſt nemo diuum cū nemo proprie ſit ne homo. Idem libro. iiii. ænei. Hunc ego ſi potui tantu ſperare dolorem. i. timere. ſimi liter Iuuenalis in ſatyra Criſpini: lam quartanam ſperantibus ægris. i. timentibus. A chilles cum. ch. aſpirato&. i. latino atqꝫ duplici. l. ſcribitur: fuit filius Pelei regis theſſalia ex Thetide Chiro nis filia græcorum fortiſſimus: ab omnibus poetis& Homero maxime cātatiſſimus. qui(ut ait Iuuenalis in prima ſatyra) Nulli grauis erit ſi repræhendatur.ſ. tanqͣꝫ auarus ꝙ corpus Hectoris Priamo uendiderit uel græcos ipſos ſuo adiutorio deſtitutos reliquerit: uel eius naturam quis infectetur. de qua Patroclus ad Heſtorem libro. xi. iliados ait: Probe enimo Heſtor cognouiſti qualis ille ſit: qua moroſitate: qͣꝫ ſubito erumpat inculpationeꝫ etiā culpa uacantiū. finitqꝫ teſte Homero a Paride apud troiam ſagittis interfectus in tem plo Thymbræi Apollinis: dum cōnubium Polyxenæ curabat. quas ſane ſagittas poetæ dicunt a Phœbo directas. ut Virgilius libro æneidos ſexto: Phœbe grauis troia ſemper miſerate labores. Dardana qui paridis direſti tela manuſqꝫ Corpus in eacida. At ouidius libro metamorphoſeos. xii. dixit Paridem a phobo monitū non clam& intē plo: ſed furenti prælio Achillē ſagittis confeciſſe. Vnde apollo ad Paridem: Quid ſpicula perdis. Sanguine Phœbus ait. ſiqua eſt tibi cura tuorum Vertere in æacidem cæſoſqꝫ ulciſcere fratres. Dixit.& oſtendens ſternentem troica ferro Corpora peliden: arcus obuertit in illum: Certaqꝫ lætifera dixerit ſpicula dextra. Mortuuſqꝫ in ſigæo promontorio ſepultus fuit. ad cuius tumulum cum teſte Cicerone in oratione pro Archia perueniſſet Alexander magnus: O fortunate inquit iuuenis: qui tuæ uirtutis Homerum habuiſti præconem. Et declinatur in genitiuo Achillis& achilli: uel cum. i. longa: uel cum ei diphthongo: ut nōnulli ſcri ptum fuiſſe contendunt. Virgilius libro primo æneidos: Troas relliquias danaum atqꝫ immitis Achilli. uel ut alii ſcribunt Achille cum ei diphthongo ſimiliter Vlixis& Voxi. Virgi. li. iii. æneidos. Et terram altricem ſæui execramur Vlxxi. Eodem modo Horontis& Horonti Virgilius in primo: Nunc arcis horonti: Nunc amici caſum genuit. ſimiliter Terentius. Archonidi filiam dixit: pro Archonidis. Cicero: in Timarchidi poteſtate: pro Timarchidis ſimili modo dixit.& facit in uocatiuo. o. Achilles&. o. achille cum. e. longo. Ouidius li. xiii. metamor. Tuqꝫ tuis armis nos te poteremur achille. Nōnunqͣꝫ uero dixerūt poetæ Achilleus more græco: qui dicunt ἀχιλλεῦσ in nominatiuo:& formauerūt accuſatiuū in ea. ut Lucanus libro. x. Famulumqꝫ tyranni Terribilem iuſſo trāſægit Achillea ferro. A chillus cum. ch. aſpirato&. i. latino atqꝫ unico. l. ſcribitur: is a noſtris dicitur: qui ſine labiis degit. Nam cōponitur ex a quod eſt ſine:& χειλοσ labrum. A cis cum. e. non aſpirato&. i. latino ſcribitur: fluuius eſt ſicilia θυιερονυδορ: ut dixit Theocritus ab ætna monte fluit. Cuius ex ripis Polyphemis in Vlyxem ægiſſe ſaxa dicitur: quod Vibius atteſtatur. In hunc dixit Ouidius libro. xiii. etiam conuerſum fuiſſe Acim filium Fauni ex nympha Simethide cretum: tunc quoque cum illium ex zelo Galatea Poliphemus occidit. Huius ripas herbiferas dixit Ouidius libro faſtorum. iiii. cum ait: Et ripas herbifer aci tuas. A colythus cum. c. exili ſequente unico. l.&. y. græco atqꝫ. th. aſpirato ſcribitur:& deriuatur ab eo: quod eſt ſequor: quaſi obſequens ⁊ miniſtrans. A cragas cum. c. non aſpirato ſcribitur: quod nonnulli moderniores in. g. conuertunt: oppidum eſt ſicilia: qd̓ teſte Plinio libro tertio naturalis hiſtoriæ: noſtri deinde acrigentum dixere: ſitum quidem teſte Pomponio inter palchynum& lylibrum. Et ut refert Seruius in. iii. æneidos: mons eſt muro cinctus: cuiꝰ ſumma parte oppidum eſt. unde ego nomē expon ideſt ſummitatis aſſumpſiſſe puto. Et inde acrigentinus nomen patrium deriuatur. A criſius cum. c. exili&. i. latino utrobiqꝫ ſcribitur: fuit teſte Euſebio libro temporum: Abantis argiuorum re gis filius:& pater Danaes amaſiæ Iouis. Hic a Præto fratre regno pulſus: a Perſeo nepote: hoc eſt filio Danas filia ſuæ& Iouis ad regnum reſtitutus eſt: a quo poſtea in ſaxum conuerſus fuit. ut oſtendit Ouidius libro metamorphoſeos. iiii.& inde poſſeſſiuum acriſioneus deducitur. ut Virgilius libro æneidos. vii. de urde ardea loquens inquit: Quam dicitur urbem Acriſonis dana fundaſſe colonis. De quo in dictione pilumnus uidebimus. Alius eiuſdē nominis fuit Laerta patris Vlyxis pater:& Iouis filius: dicente Vlyxe apud Ouidium libro metamorphoſeos. xiii. Nam mihi laertes pater eſt: acriſius illi: ſuppiter huic. Et ut ait Homerus li. xvi. odiſſeæ: μοῦνον λαρτη άκσιοσ ηον ετικτε: μαῦπονδέντοδυανα ϖατήρτεκεν: hoc eſt ſolum Laertem filium Acriſius genuit. Et ipſe pater ſolum Vlyxem procreauit. A cros cum. c. non aſpirato ſcribitur:& latine ſummitas dicitur atqꝫ cacumen. A crotirium abſqꝫ aliqua aſpiratione:&. i. latino ſcribitur: apud nos dici poteſt arx. A crothum cum. c. exili&. th. aſpirato ſcribitur: oppidum fuit ſuper atho monte locatum: quaſi acros ideſt ſummū montis athonos. A croceraunia abſqꝫ aliqua aſpiratione ſcribitur: montes ſunt excelſi in diuerſis locis. Nam quidam inter armeniam& iberiam maximi putantur: qui a portis caſpiis initium deducentes: uſqꝫ ad fontem tigridis protenduntur. Alii ſunt in epiro diuidentes mare ionium ab hadriatico. De quibus Horatius libro primo oda rum:& oda tertia inquit: Infames ſcopulos acroceraunia: quia nonnullis ceraunii etiam uocitantur. Nam κέραυνοσ fulmen:& ἀκροσ ſummitas dicitur.& hoc quidem quia eorum ſummitas fulminibus infeſtat̉. Vnde Virgilius libro georgicorum primo de Ioue locutus ait: aut athon aut rhodopen aut alta ceraunia telo Deiicit. de quibus in dictione ceraunia dicemus. A cron cum. c. exili ſcribitur: fuit ceninenſium rex ab Romulo uictus:& infeſto telo traiectus. Cuius ſpolia in urbem reuerſus Romulus cum triumpho: Ioui feretrio dedicauit. Quem ob illata in hoſtem uulnera teſte Plutarcho in uita Romuli ſic appellauit. Nam ut ait ferire apud latinos uulnerare ſagittis. Et ſpolia opima dixit: uel ab ope ut dicit Varro: uel ab opere ut alii ferunt: cum ſit opus egregium ac clariſſimum belli ducem parem ſibi ductorem ſuperare: quod teſte Plutarcho nemini romanorum contigit: niſi duobus poſtro mulum: Cornelio ſcilicet Coſſo cum Tolumnū Tyrrhenuꝫ obtruncaſſet:& Claudio Marcello qui viridomatum gallorum regem ſuperauit. A ctenus cum. ct. non aſpiratis&. æ. diphthongo ſcribitur: dici poteſt a noſtris litoralis. Mam ab ακtn̄ qd̓ eſt littus deriuationem ducit. uerum litus a noſtris a lædendo nomen aſſumpſiſſe uidetur dicente Cicerone in topicis: Solebat Aquilius collega meus& familiaris cum de litoribus ageretur: quod eſſet litus ita diffinire quod fluctu eliditur: quod per etymologiam ita intellexit. ut per deriuationem dicatur a lædo. quare unico. t. ſcribitur ſat eſt: cum primam una cum lædo producat. At Donatus non a lædendo ſed litando tam ꝓlitore maris qͣꝫ pro loco: ubi apud altare hoſtia litabantur dictum uoluit. Eo ꝙ(ut quidam ferunt illius ſen tentiam ſecuti) nauigantes eundo& redeundo in litore litabant: quod ſi ſic eſſet: opus eſſet duplici. t. eo ꝙ litus primam longat:& lito breuiat. Itaqꝫ non unicam ſed duplicem deriuationem nos ipſi litus habere putamus. Vnam a lædo: qua litora maris deſignat:& tunc quoqꝫ unico. t. ſcribendum eſſe. Alteram uero qua a lito deſcendit:& tunc locum iuxta altare: atqꝫ etiam cum ipſo altari deſignat:& duplici. t. ſcribendum eſſe dicimus. ut Virgilius libro æneidos ſecundo: lacet ingens littore truncus. de Priamo enim interfecto loque batur: quem Pyrrhus Altaria ad ipſa trementem Traxit:& in multo lapſantem ſanguine nati iuxta ipſa alta ria interfecit. Vnde certum eſt illud de litore maris non intellexiſſe. Cum ergo litus ſemper primam longet cum pro litore maris accipitur: quia a uerbo habente primam longam deſcendit: cum unica ſequente conſonante(ut uerbum a quo deſcendit) ſcribendum eſt. quando uero a lito(quod primā breuiat) deducitur: ut illam nomen ipſum producat: cum duplici. t. ſcribendum puto. A ctron cum. ct. exilibus&. æ. diphthongo ſcribitur: filius Ariſtei ex Autono filia Cadmi: qui tandem a Dia na in ceruū conuerſus a ſuis canibus dilaceratus fuit. ut late oſtendit Ouidius libro metamorphoſeos. iii. A ctium cum. c.&. t. exilibus&. i. latino ſcribitur: oppidum fuit in ſinu ambracia: atqꝫ eiuſdem nominis promontoriū: iuxta quod ab Auguſto deuictus fuit Antonius& Cleopatra:& ut eius uictoriæ: teſte Suetonio memoria celebrior ſemper in poſterum eſſet: urbem nicopolim apud actium cōdidit: ludoſqꝫ illic quinquēnales conſtituit:& ampliato uetere Apollinis templo: locum caſtrorum(quibus fuerat uſus) exornatum naualibus ſpolis Neptuno ac Marti conſecrauit. ctor cum. c. nō aſpiratis ſcribitur: fuit ex boetia Fridæ filius:& pater aſtyoches. ut oſtendit Homerus libro iliados ſecundo. alium fuiſſe auruncum oſtendit Virgilius libro æneidos nono cum ait: actoris aurunci ſpō lium ſcilicet ad differentiam boeti. A cus cum. c. non aſpirato ſcribitur: idem inſtrumentum: quo ſarcinatrix& ornatrix utitur. Nam illa apud græcos κσρια: quæ apud nos ſarcinatrix. Et reperitur hæc acus& hic acus. Vnde teſte Probo: aculeus fit diminutiuū: ſed in frequētiori uſu habetur fœmineum. ut Lucanus in decimo: Quod nilotis acus compreſſum pectine ſerum. Iuuenalis in tertia ſatyra: Ille ſupercilium madida fuligine tinctum Obliqua producit acu. Idem: Emeritaqꝫ ceſſat acu. Inuenitur etiam hoc acus huius aceris: quod græci σκυβαλον dicunt. i. purgamentum frumenti. Varro rerum ruſticarum libro tertio: acus ſubſternendum gallinis parturientibus Idem acus in area excutitur. Idem in primo: argillam mixtam acere. Ex quo etiam palea frumenti apud feſtum acus dicuntur. Similiter& ea militum pars: quæ ad hoſtem uulnerandum acumine telorū utitur: acus ab aliquibus auctoribus cognominata eſt. acicula uero teſte Seruio ſuper Donatum eſt qua mulieres utuntur ad ornatum capitis. A damas cum unico. d.& unico. m. ſcribitur: lapis eſt precioſus duritia inenarrabili: unde nomen accæpit. Nā componitur ex. a. quod eſt ſine:& δαμάζω quod eſt domo. quia ſimiliter domitari nō poteſt. Rumpiturqꝫ hircino ſinguine calido& recenti. ut teſtis eſt Plinius libro trigeſimoſeptimo naturalis hiſtoriæ. A delphos cum. ph. aſpirato ſcribitur:& habet accentum apud græcos in ultima: dicitur a noſtris frater. Vnde Terentius comediam inſcripſit adelphi. Et ut puto litteris græcis annotauit. uidelicet ἀλελφοι ideſt fratres. Nam de duobus fratribus in ea tractat Demia ſcilicet& Mitio:& inde Terentium inducimꝰ ἀδελ φισ: hoc eſt in adelphis ideſt fratribus. A dimantus cum. i. latino&. t. non aſpirato ſcribitur: nomen fuit proprium uiri athenienſis. A dytum cum. v. græco&. t. non aſpirato ſcribitur: locus eſt ſecretior templi: ad quem non niſi ſacerdoti dabatur acceſſus. Virgilius libro ſecundo æneidos: Iſqꝫ adytis hæc triſtia dicta reportat: at uero aditus pro ingreſſu eſt generis maſculini:& cum. i. latino ſcribitur. A dmetes cum. t. non aſpirato ſcribitur: fuit teſte Heſiodo in theogonia: nympha Oceani& Tethyos filia. A dmetus cum. t. non aſpirato ſcribitur: fuit theſſaliæ rex adeo glorioſus. ut ſcribant poetæ Apollinem diuinitate priuatum ob pulſos cycopas: ad ipſum confugiſſe:& illius armenta nouem annis teſte Seruio ſuper ſeptimo æneidos: apud fluuiū amphryſum pauiſſe. Quare ait Virgilius libro tertio georgicorum: Paſtor ab amphryſo.& Lucanus libro. vi. Irrigat amphryſos famulantis paſcua phœbi. A donis cum. i. latino ſcribitur. fuit formoſus paſtor filius Cynaræ cypriorum regis ex Myrrha eius filia. de quo Virgilius in gallo: Et formoſus oues ad flumina pauit adonis. Hunc etiam ardentiſſime amauit Venus Sed tandem ab apro uulneratus interit. de quo late Ouidius libro metamorphoſeos. x. Fuit etiam tali nomine cognominatus phœnicum quidam fluuius. ut dixit Plinius libro hiſtoriarum quinto. A draſtus cum. d. non aſpirato ſcribitur: fuit argiuorum rex a poetis cantatiſſimus:& Statio teſte: filius Talaonis ex Euronomia natus: ſic quoqꝫ Platōne teſte in libro qui cratylus inſcribitur cognominatus: quia rem non confecit thebanā Nā. α. ut ſæpe oſtendimus: priuationem indicat:& δράω ideſt facio. Vnde Adraſti no men eſt tractum. Fuit alius Adraſtus teſte Homero libro iliados ſecundo: Percoſi filius:& frater Amphii. ut in dictione Percoſius uidebimus. Nam hi duo fratres ad troianorum auxilia duces eorum fuerunt: qui habitant adraſtiam:& urbem apaeſi:& pithyiam:& excelſum teries montem. A dramon cum. æ. diphthongo ſcribitur: fuit teſte Homero libro iliados ſecundo: Thonantis pater. A dria cum. i. latino& abſqꝫ aliqua aſpiratione. ut uetuſtiſſima indicant monumenta. fuit teſte Iuſtino libro uigeſimo græca urbs illyrico mari proxima: quæ ut ait adriatico mari nomen indidit. Liuius uero in quinto ab urbe tuſcorum illam fuiſſe coloniam dixit: quorum utrunqꝫ pro temporum uarietate fieri potuit. Et ab adria Adrianus nomen gentile& non proprium: quod cum aſpiratione ſcribitur. quin& adrienſis& adriaticus: atqꝫ adriacus deducuntur. Sane adriam pro mari ipſo adriatico poni nonnunqͣꝫ annotauimus:& tūc quoqꝫ generis eſt maſculini. ut Lucanus in quinto: Sonationio uagus adria ponto. A dulari cum unico. l. ſcribitur:& a græco deductum uolunt: quod eſt δοῦλοσ ideſt ſeruus. Nam inſeruire eſt& captare ut fauorem emereatur quoquo modo uel uoce uel geſtu: quod ſane ſeruile eſt:& non liberale ingenium. A eas cum. æ. diphthongo ſcribitur: fluuius eſt epiri ab epidanni: hoc eſt dyrrhachi mœnibus ex macedonia prius defluens: in mare ionium cadit. de quo Lucanus libro quinto fluuios theſſalicos deſcribens ait: Purus in occaſus parui ſed gurgitis eas: lonio fluit inde mari. E 2 A eſchylus cum. æ. diphthongo&. ch. aſpirato: atqꝫ. y. græco& unico. l. ſcribitur: fuit poeta tragicus:& qui plurimum tragœdiam exornauit: ut oſtendit Horatius in poetria. At uero Quintilianus ait: Aeſchylus tragœdias primus in lucem protulit: ſublimis ⁊ grauis& grandiloqus ſæpe uſqꝫ ad uitium. Sed rudis in plæriſqꝫ:& incompoſitus: floruitqꝫ anno ducenteſimo ſexageſimo poſt urbem conditam: ut teſtatur Gellius libro decimoſeptimo noctium atticarum. Eius uero mortem non uulgarem: cum alii tum Valerius ſcripſit: quod cum in loco aprico ſoporatus eſſet: teſtudo demiſſa ab aquila quæ illius caluicie deluſa lapidē caput eius eſſe putauerat illum interemit. A eſculapius cum. æ. diphthongo&. c. non aſpirato atqꝫ. i. latino a noſtris ſcribit̉. græci uero non diphthongū in initio: ſed ſolum a longam habent: ut ſupra uidimus. fuit(ut poetæ omnes aſſerunt) Apollinis& Coronidis nymphæ filius. hic a patre Apolline Chironi centauro traditus didicit medicinam:& adeo peritus eua ſit: ut Hyppolytum Theſei filium ab equis dilaceratum ſua arte ad uitam reduxerit. ob quod a Ioue ex indi gnatione fulminatus occubuit. dicuntqꝫ eum epidauri moratum:& ut ait Cicero cynoſuris ſepultum. A eſyrmꝰ cum. æ. diphthongo& unico. ſ. ſequente. y. græco ſcribit̉: fuit teſte Homero libro. viii. iliados: urbs thracia: unde Primus Craſtianiram duxit uxorem: ex qua genuit Gorgitianam. ut in ea dictione uidebimꝰ. A eſymnus cum. æ. diphthongo&. y. græco ſequente. m. n. ſcribitur: fuit teſte Homero libro undecimo iliados: unus ex principibus græcis qui ab Hectore in bello interfectus fuit. A eſon cum. æ. diphthongo ſcribitur: fuit Critei filius ex Tiro coniuge pater Iaſonis& frater Peliæ theſſalia regis. hic cum in antiquam ueniſſet ætatem agente Medea ad iuuentam redit. ut late omnia deſcripſit. Qui dius libro ſeptimo metamorphoſeon. A eſopus cum. æ. diphthongo ſcribitur: fuit teſte Gellio libro ſecundo ephrygia fabulator. Scripſitqꝫ feſtiuos& delectabiles apologos mira grauitate. Quorum quoſdam Romulus quidam uerſu elego ad eruditionem Tibertini filii tranſtulit in latinum. Nam proſa phryx ille ediderat. Alius fuit Aeſopus iſtrio famoſiſſimus Ciceroni amicitia deuictus: quem ima cum Roſcio amerino iſtrione ad audiendum uiſendumqꝫ Q. Hortenſium eloquio clarum& corporis motu conſpicuum mutandi ſtudio curiam frequentaſſe ſcripſit Cicero: qui eorum res rationeſqꝫ magnis conatibus quandoqꝫ eſt tutatus. Nam perit illa Ciceronis ora tio in qua populum romanum obiurgaſſe dicitur: ꝙ Roſcio geſtum agente tumultuauit. Contendebatqꝫ ſæpius cum iſtrione Cicero: Vtrum ille frequentius eandem ſententiam uariis geſtibus efficeret: an ipſum per eloquentia copiam uario ſermone diuerſe pronuntiaret. Idem Roſcius librum ſcripſit: quo eloquentiam cum iſtrionica comparuit. Illiqꝫ mille denarii(præter gregalem ſtipem: quæ recitantibus eueniebat) ſunt de publico conſtituti. Reliquitqꝫ filiis Aeſopus ex iſtrionico quæſtu ducenties ſextertium. Vnde de iſtrionibus his ait Horatius. xxii. epiſtola: Clament periiſſe pudorem Cuncti pene patres: ea cū reprehēdere coner. Quæ grauis æſopus: quæ doctus roſcius egit. IIIII A ethalia cū. æ. diphthōgo&. th. aſpirato: atqꝫ uno. l. ſcribit̉: īſula ē ī liguſtico pelago: ut mōſtrat Ptholemꝰ. I A ether cum. æ. diphthongo&. th. aſpirato ſcribitur:& teſte Lactantio libro primo inſtitutionum: fuit creditus a Cleante& Marimone laudatis phyſicis ſummus deus. Quod Virgilius ipſe tetigit cum dixit libro ſecundo georgicorum: Tum pater omnipotens fœcundus imbribus æther Coniugis in gremium lata deſcē dit. Pronapides uero poeta græcus dixit: illum Demogorgonis filium fuiſſe: quem Chaos eius uxor tūc genuit cum ignita exhalauit ſuſpiria. Quare Anaxagoras& poetæ noſtri illum ſecuti pro elemēto ignis æthera ipſum poſuerunt. ut Ouidius libro primo metamorphoſeon: Hæc ſuper impoſuit liquidam& grauitate carentem Aethera: nec quicqͣꝫ terrenæ fæcis habentem. At Ariſtoteles in libris: quos de cælo compoſuit di xit: æthera pro cælo ponendum eſſe: ita ut dicat uocabulum ipſuꝫ ex ἀι: quod eſt ſemper:& δοω: quod eſt uoluo& curro componi: quaſi perpetuam uolubilitatem indicet. Iuxta quod etiam Ouidius libro quinto de ponto ait ad Cæſarem: Sic habites terras:& te deſideret æther: hoc eſt celum. Cicero ſecundo de natura deorum dixit. Aethera genuiſſe Iouem primum& cælum: a quibus omnis deorum numeroſa proſapia deſcendit. Vnde ætherus cum. æ. diphthongo in prima&. e. in penultima deducitur:& æthra: quod apud nos fulgorem ætheris: hoc eſt cæli indicat. Virgilius libro æneidos tertio: Nec lucidus æthra ſiderea polus: Et lunam in nimbo nox intempeſta tenebat. IIIIIII A ethera cum. æ. diphthongo&. th. aſpirato ſcribitur: fuit Aegæi athenarum regis prima coniunx& mater Theſei. ut in dictione Aegæus uidimꝰ. Alia fuit teſte Homero libro tertio iliados: Pitthei filia: comes& con ſilium Helena. Vnde etiam Ouidius in eius epiſtola Ad Paridem: oCætera per ſotias clymenem æthrāqꝫ loquamur. p Quæ mihi ſunt comites conſiliumqꝫ duæ. A etiologia cum æ. diphthongo&. t. exili: hoc eſt nō aſpirato:&. i. latino utrobiqꝫ ſcribitur: dicitur a quibuſdam cauſe redditio. Nam ex ἀιτια ideſt cauſa:& δογια: quæ eſt loquela uel ratiocinatio componitur. Nam in eo nemore(ut ſubſequenter idem poeta proſequit̉) nympha ipſa habitabat: quod ſane nemus uſqꝫ ad aritiam(quæ iuxta uelletras ab roma uiginti milibus paſſuum diſtat) fere protendebatur. Nam ut ait Liuius libro primo ab urbe: cum Numa religionem& dei metum romanis incutere ſtatueret: nec deſcendere ad animos ſine aliquo cōmento miraculi poſſet: ſimulat ſibi cum dea Aegeria cōgreſſus nocturnos eſſe: eiꝰ ſe monitu: quæ acceptiſſima dijs eſſent ſacra inſtituere. Nanqꝫ in nemus aricinū(utali hoc idem proſequūtur) intempeſta noctis ſilentio ſe cum quibuſdam ſociis conferebat: Illic cauo quodam& umbroſo ſpecu ſolus ſummotis arbitris morabatur ad fontem uiua aquæ: rediens comitibus ueneratione perfuſis cum dea Aegeria ſe manſiſſe dicebat: cuius monitu profitebatur ſacra dijs acceptiſſima ordinare: Quare& illum lo cum camennis conſecrauit: dicente Ouidio præfato faſtorum libro: Aegeria eſt: quæ præbet aquas dea grata camenis. Illa numma coniunx conſiliumqꝫ fuit. A egira cum. æ. diphthongo&. i. latino ſcribitur: Vrbs fuit argiuorum. ut dixit Herodotus libro hiſtoriaruꝫ primo. Plinius uero non contradicens dicit litoralem eſſe urbem in achaia. A egyptus cum. æ. diphthongo&. y. græco atqꝫ. t. non aſpirato ſcribitur: regio eſt in aphrica: quæ(ut nonnul li aſſerunt) ab Aegypto fratre Danai nomen accæpit. hæc teſte Plinio libro quinto naturalis hiſtoriæ: ab oriente rubro mari aſſyriaqꝫ coniungitur: ab occaſu cirrenem& aphrica reſiduum habet: a meridie uero uſqꝫ in æthiopiam protenditur: a ſeptentrione autem mare habet ægyptium. in hac teſte Platone nunqͣꝫ pluere uiſum eſt: ſed nili inundatione fœcundatur. A egis cum. æ. diphthongo&. i. latino ſcribitur: proprie teſte Seruio ſuper octauum æneidos: eſt munimentū pectoris æreum: habens in medio Gorgonis caput: quod munimentum ſi in pectore numinis fuerit ægis uo catur: ſi uero in pectore hominis ſicut in antiquis imperatorum ſtatuis conſpicimus lorica dicitur. hæc ille. Quod ſane Virgilius ipſe ſenſiſſe uidetur: cum ait: Aegidaqꝫ horriferam turbata palladis arma Certatim ſquamis ſerpentum auroqꝫ polibant Connexos angues: ipſamqꝫ in pectore diuæ Gorgona deſecto uerten tem lumina collo. Idem libro ſecundo de eadem Pallade inquit: Nimbo effulgens& gorgone ſæua. Nam teſte eodem Seruio: hoc caput gorgonis ideo Minerua fingitur habere in pectore:& illic& omnis pruden tia: quæ confundit alios:& imperitos ac ſaxeos reprobat. Verum(ut nonnulli ferunt) cum hæc ipſa arma co rio capræ decocto olim conficerentur: ab æga quod eſt capra ægidis nomen accæpit. A egreſſa prima cum. æ. diphthongo: ſequens cum. i. iatino:& penultima cum. œ. diphthongo: ſequente du plicato. ſ. ſcribitur: urbs fuit teſte Herodoto libro hiſtoriarum primo in æolia aliæ. A egiſſus cum. æ. diphthongo&. i. latino: atqꝫ. th. aſpirato ſcribitur: fuit Thyeſtis filius ex Pelopera eiuſdem Thyeſtis filia: dicente ipſo Thyeſte apud Senecam in tragœdia: cuius titulus eſt Thyeſtes: Coacta ſatis nata fert uterum grauem Me patre dignum: uerſa natura eſt retro.& reliqua. Nam cum Thyeſtes adulteraſſet Meropen Atrei fratris ſui uxorem:& ex ea filios ſuſcæpiſſet: pellereturqꝫ ob id regno. Atreus ſimulata pace illum in regni conſortium reuocari ſimulauit. Cui redeunti tres filios comedendos appoſuit:& illoruꝫ ſanguinem uino mixtum dedit in potum: oſtenditqꝫ illi poſt conuiuium manus& capita: cuius reſiduum come diſſe dicebat: ſed tanti facinoris ultionem quærens Thyeſtes ab oraculo edoctus eſt: ex ſe& filia Pelopeia filium naſciturū: qui plene receptas iniurias uindicaret. Qua de re dicebat ad Clytemneſtrā Aegiſthꝰ apud Senecam in præfata tragœdia: Et cur atrida uideor inferior tibi natus Thyeſte: Ad quem Clytemneſtra illius natales exprobans ait: Si parum eſt. Adde& nepos cui Aegiſthus auctore phobo gignor. Haud generis pudet. Quod euacuans Clytemneſtra ſubdit: Quid deos probro aduocas.& reliqua. Nam ut Lactantius grammaticus ait ſuper quarto thebaidos: mox natus a matre ob pudorem proiectus eſt:& quia capris nutri tus eſt. Aegiſti nomen aſſumpſit. Nam ec græce: latine eſt ſugo αιξ auteꝫ capram ſignificat. Tandem ad re giam ductus in patris ſui uindictam Atreum Agamemnonis& Menelai patrem interfecit:& agamemnonē deinde a bello troiano redeuntem cum Clytemneſtra occidit. ip̄e uero tandem& Clytemneſtra ab Oreſte interfecti ſunt. A egloga cum. æ. diphthongo ſcribitur:& dici poteſt quaſi κων ideſt caprarum ſeu rerum paſtoralium logos ideſt ſermo. Nam de caprariis loquitur. A egle prima cum. æ. diphthongo ſcricitur: fuit teſte Homero libro duodecimo odiſſeæ: nympha Solis filia ex Negra. ut in ea dictione uidebimus: quæ ſane duæ dictiones ſic quoqꝫ ut ſcripſimus apud bucolicon Virgili: ſcribenda ſunt. A egon cum. æ. diphthongo ſcribitur: nomen fuit paſtoris teſte Theocrito. A egos cum. æ. diphthongo ſcribitur: fluuius eſt thracia: in quem ſarum de Sole cecidit: ſecundum quod litterarum ſcientia diem deſignans Anaxagoras ipſe futurum prædixerat: quod(ut teſtatur Plinius) tempore ſuo monſtrabatur magnitudine uehibilis:& colore aduſto. Ad huius fluuii hoſtia capta fuit a Liſandro athe nienſium claſſis: ex quo ſecuta eſt illorum ſeruitus. ut in dictione Liſander uidebimus. A egoceros ſola prima cum. æ. diphthongo penultima cum. c. exili ſcribitur: dicitur a noſtris capricornus. Nā componitur ex ægos ideſt capræ:& θρασ cornu. Quod ſane animal inter aſtra locatum dicunt. ut Lucanus E 3 libro decimo Aegoceron cancrumque tenet. elia cum. æ. diphthongo&. i. latino ſcribitur: urbe fuit calabrya. Vnde alianus: ut in triūphalibus Titi Plauti. apud tybur ſcribitur. SILVANO AELIANO PONTI. Eſt etiam nomen proprium. A elius cum. æ. diphthongo&. i. latino apud antiquos in marmorum inſcriptionibus deſignatum comperi: ut AELIVS HADRIANVS. A eolus cum. æ. diphthongo& unico. l. ſcribitur: fuit Iouis filius ex Aceſta filia Hippota troiani: a quo hippo tades: tam a poetis græcis qͣꝫ latinis cognominatur ut Homerꝰ libro odiſſeæ decimo&. ιποταδησ φιλοσθανάτοισι θεοισι. Itidem Ouidius libro undecimo metamorphoſeos. Aelon hippotaden cohibentem carcere uentos. hic teſte Varrone cum apud nouem inſulas ſicilia:& italiæ propinquas temporibus iliacis regnaret: ex conſurgentibus nebulis futura flamina ita ueridice prædicebat: ut a rudibus ea ſit creditus in ſua poteſtate tenere. Plinius autem dixit: eum uentorum rationem inueniſſe. Hūc dicunt græci habuiſſe uxorem Lepatram ex læſtrygonum genere: ex qua filios genuit teſte Homero libro decimo odiſſeæ: du odecim numero: ſex maſculos& totidem fœmellas: quorum nomina ſunt lacaſtus: Zuthus: Phalacrꝰ: Chryſippus: Pheremon: Androcles: fœminarum uero hæc ſunt nomina Iphe. Aeola: Periboia: Dia: Aſtycratia: Hepheſtia. quarum orthographia ſuis dictionibus explicabitur. A eolia cum. æ. diphthongo&. i. latino ſcribitur: duplex regio eſt:& utranqꝫ ab Aeolo Iouis filio cognomina ri puto. Nam teſte Plinio& Solino inſula: quæ ſunt in freto ſiculo uigintiquinqꝫ milibus paſſuum ab italia diſtantes æoliæ uocantur:& ex ipſis regio fieri uidetur: quæ æolia cognominatur: dicente Virgilio in libro primo æneidos: de lunone. Aeoliā uenit. has teſte Solino itali uulcanias uocāt. quia& ipſa natura ſoli ignea per occulta cōmercia aut mutuatur ætuæ incendia: aut ſubminiſtrat. eaſdem præfati auctores ſeptem eſſe di xerunt. Seruius uero nouem. Duas paruulas illis connumerans: quarum cura apud Plinium:& Solinū nul la fuit: uidelicet lipare: hiera: ſtrongyle: didyme: eriphyſa: phœnicuſa: prochyta:& euonymon. Quaruꝫ orthographia ſuis dictionibus annotabitur. Et teſte Solino lipare nomen rex dedit Liparꝰ: qui eum ante Aeo ſum rexit. Alteram hieram uocauerunt: quia ea præcipue Vulcano ſacrata eſt:& plurimum colle eminentiſſimo ardet. de qua Virgilius libro octauo æneidos: Inſula ficanium iuxta latus æoliamqꝫ Erigitur lipare fumantibus ardua ſaxis: Quam ſubter ſpecus& cycopum exeſa caminis Antra æta tonant: ualidiqꝫ incudi bus ictus. Strongyle uero Aeoli domus fuit: ſic dicta quia minime anguloſa: quod στρονχιλον ideſt rotū dum indicat. Hæc teſte Solino ad exortus Solis conuerſa flammis liquidioribus differt a cæteris:& cauſam efficit quod ex eius fumo potiſſimū incolæ præſentiſcunt: quinam flatus in triduo pertendat. quo factuꝫ eſt ut Aeolus rex uentorum crederetur. At æolia: quæ regio eſt in aſia: colonia fuit græcorum: media inter myſam: quæ helleſponto adiacet. ut oſtendit Plinius libro quinto naturalis hiſtoriæ:& ioniam: quæ magis ad occidentem uergit. In qua hæ urbes æolides: ab Herodoto libro hiſtoriarum primo deſcribunt̉: cuma phri conis appellata lariſe. Tenus cū. t. exili nouus murus Cilla cum. i. latino.& duplicato. l. nocion. Allegax cum. æ. diphthongo ubiqꝫ ſcribitur: ægirceſſa: pitana myrina: grinia: de quibus in proprijs dictionibus uidebimus. A eola cum. æ. diphthōgo ſcribit̉: fuit teſte Homero in. x. odiſſeæ: filia Aeoli ex Lepatra coniugeA eon cū. æ. diphthongo ſcribit̉:& dicitur apud nos æuum per interiectionem. u. ut in ea dictiōe uidebimus. A enaria cum. æ. diphthongo ſcribitur: inſula eſt in puteolano ſinu: quæ teſte Plinio libro tertio naturalis hiſtoriæ: nomen aſſumpſit ab ſtatione nauiū ænea: de qua in dictione minturne uidebimus. A eneas cum. æ. diphthongo ſcribitur: fuit Anchiſæ filius ex uenere. ut Homerus& Virgilius atteſtantur. Vn de ait Homerus libro ſecundo iliados. δαρανιων λυτύρχενέυσ ϖαισ ἀγίσαραινέιασ: τόν υταγίστεκε διαφροδιτηιδησ ἐνερημοισι. Hoc eſt dardanius præerat formoſus Anchiſæ filius Aeneas: quem dea Venꝰ in nemoroſis idæ collibus& cō cæpit& peperit. Similiter Virgilius in primo æneidos: Tu ne ille æneas: quē dardanio anchiſæ Alma nemus phrygii genuit ſimoentis ad undam. Idem teſte Homero libro underimo iliados: e troianis uelut deꝰ in honore a populo habebatur. Et in duodecimo eiuſdem operis formoſiſſimum eum dixit: in quinto uero late pugnam inter ipſum& Diomedem deſcripſit. Et quemadmodum a Diomede ingenti ſaxo proſtratus: a ma tre Venere tutatus euaſit. Quin& Venerem ipſam tunc quoqꝫ ab eodem Diomede in extremitate manus extrinſecus uſqꝫ in uolam uulneratam. Nec longe inde deſcribit idem Homerus: quemadmodum Venus Marti primo conqueſta:& impetratis ab eo equis& curru in liquidum æthera rediit: ubi comperta Dione matre ei iterum conqueſta uulnus oſtendit. Cuius manum Dione præhendens Quis te inquit deorum lepidiſſima filia tam ſæue mulctauit: Cui Venus hæc ad litteram: quæ traduximus uerba(ut refert Homerus) reſpondens ait: Vulnerauit me ferox Tytides conatam ſurripere e prelio Aeneam meum: quem Anchiſæ genui: dum boues paſceret: inter omnes filios mihi longe chariſſimum. Omnino græcis iam nō cū troianis certamen eſt: ſed cum diis.& hæc hactenus. Verum ex Aenea patronymicum fœmininum in eadem litteratura: hoc eſt Aeneas ſecundum analogiam deducendum eſſet: cū patronymica fœminina fiant in maſculinis ſubtracta de:& terminent̉ in is uel in as. ut dardanides dardanis: peliades pelias. Ita æneades Aeneas facere debuiſſet. Sed hæc(ut puto) cum confuſionem generaſſent contra regulam formauit: primo patro nymicum maſculinum Virgilius in ides& dixit Aenides. ut libro nono. Sit ſatis ænidæ telis impune numa num Oppetiſſe tuis. ubi ſecundum regulam dicere debuiſſet Aeneada: ſed. e.&. a. correptas in. i. productā conuertit. Sic& patronymico fœminino eadem auctoritate dixit in tituli inſcriptione Aeneis:& non Aeneas: quem Statius ſecutus in fine thebaidos ait: Viue precor nec tu diuinam æneida tenta. Vnde formauerūt patronymicum hoc fœmininū in maſculino in hunc modum. cum enim maſculinum patronymicum habeat. i. longam per ſynereſim: hoc eſt per conuerſionē duarū breuiū uocaliū in. i. longam. ut cū ex peleides di camus pelides:&. e. atqꝫ. i. breues in. i. longam conuertamus. ſimiliter pro Theſeidos dicamus Theſides. nō abſolute obſeruamus regulam in patronymico fœminino ut tantūmodo formetur per ablationem ipſius de: ſed præcedens illud. i. longum quod erat in maſculino in. e.&. i. priores uocales reſoluimus:& dicimus peleis& non pelis: theſeis& non theſis: ſimiliter æneis& non enis. Quæ ob inſcriptionem tanti operis declarare uolui. Quin& progreſſum Virgilii in excellentiſſimo poemate ſuperaddere libet: quod ex libris Homeri uelut a quodā ſpeculo formauit. Et errorem quidem Aenea ex odiſſea: pugnas uero ex iliade excerpſit: unde cum uellet Homerus libro primo iliados: infeſtum græcis Apollinem facere cauſam ſtruxit de Chryſæ ſacerdotis iniuria: de qua in dictione Chryſeis uidebimꝰ. Virgilius uero modo cōſimili. ut troianis. lunonem iniquā faceret: cauſarum cōgeriem ſibi comparauit. Et cum primo uerſu promiſiſſet producturū ſe de troia littoribus. Aeneam cum ait: Troia qui primus ab oris Italiam fato profugus: lauinaqꝫ uenit Littora. Vbi deinde ad initium narrationis ſuæ deuenit. Aenea claſſem non de troia: ſed de ficilia produxit: cū ait: Vixe conſpectu ſicula telluris in altum Vela dabant lati. Quod totum ex Homeri textura conceptum eſt. Nam uitans Homerus in poemate hiſtoricorum ſimilitudinem: quibus lex eſt ab exordio rerum incipere:& continuam narrationem ad finem uſqꝫ perducere. Ipſe poetica diſciplina a rerum medio cœpit:& ad id initium poſtmodum reuerſus eſt. Itaqꝫ Vlyxis errorem non incepit a troiano litore deſcribere. Sed cum primum nauigantem eum ex inſula calypſonis faceret ex ſui perſona: poeta ipſe ad phæacas perduxit. Et illic in Alcino regis conuiuio narrauit Vlyres quemadmodum de troia ad calypſonem uſqꝫ peruenit. Abinde uero uſqꝫ ad ithacam ex perſona propria nauigationem Vlyxis poeta ipſe proſecutus eſt. Sic in omnibus illum Maro ſecutus ex perſona ſua nauigationem Aenea deſcribens illum de ficilia primū ad libyam uſqꝫ perducit. Illic uero Aeneas ipſe in conuiuio Didonis errores ſuos de troia uſqꝫ ad ea loca enarrauit. Ita ut tandem diceret: Hinc me digreſſum ueſtris deus appulit oris. Aquibus locis uſqꝫ ad italiam poeta ex perſona ſua īter claſſis deſcripſit. Quid quod mira imitatione Homerum ſecutus eſt. Tempeſtas eiuſdem fere uerbis Vlyxis& Aenea deſcribitur. Et ut Nauſicaa filia Alcino Vlyxem comperit: eumqꝫ humanitate fouet:& ad urbem dirigit: Sic Venus in eius locum apud Virgilium ſurrogatur. Quin& ipſa Dido conuiuium cele brans Alcino regis conuiuiū repreſentat. Strophadū inſula pro Solis armentis ſurrogantur. Scylla quoqꝫ & charybdis& Circe decenter attinguntur. Vt Vlyxes ad inferos ex arte Circes deſcendit: Sic comitatu fibyllæ Aeneas ipſe ad eoſdem inferos conducitur. Elpenori Palinurus ſurrogatur. Et ut Aiacis umbra apud inferos colloquia Vlyxis aufugit: qui ſibi cauſa mortis fuerat: Sic Didonis umbra Aeneam ſequentem reliquit. Et ut apud Homerum Tireſiæ conſilia: Sic apud Virgilium Anchiſæ monita correſpondent. prælia de inde ex libris iliados artificio pulcherrimo ſunt concepta. Et ut apud Homerum græcorum& troianorum auxilia connumerantur: Sic apud Maronem Aenea auxilia& turni deſcribuntur. fabricatio amoruꝫ Achillis& Aenea conſimilis. Vt ille in funere Patroci: Sic hic in anniuerſariis Anchiſæ uaria ludicrum certamina contexuit. Et ut apud illum rumpitur fœdus inter Priamum& græcorum reges poſt duellum Paridis& Menelai: Sic apud noſtrum inter Aeneam& Latinum rupta fœdera enarrantur. Et ut apud illum ſpeculatio ſit nocturna per Diomedē& Vlyxē in qua Dolon occidit̉: Sic apud noſtꝝ Euryali& Niſi: in qͣ ip̄i interficiūt̉ Alteratio etiam Achillis& Agamemnonis in Drancis& Turni alterationem ab noſtro poeta commutatur. Vtrobique enim alter ſuum alter publicum commodum cogitabat. Quid quod legatio a Turno miſſa repulſam a Diomede reportans legationem repreſentat ad Achillem miſſam. ut in dictione Chryſeis tangemus. Et ut Homerus lamentationem Achillis ſuper patroclo: Sic Virgilius illam Aenea ſuper Pallante con texuit. Et ut pugna ab illo ſingularis īter Achillem& Hectorem: Sic ab iſto inter Aeneam& Turnum deſcribit̉. Vtrobiqꝫ captiuis ī ferias deſtinatis. Illic Patrocli Sulmone qͣttuor natis Hic Pallātis totidē iuuēibꝰ quos educat Vpheꝰ. Quid quod Lycano homericꝰ inter fugiētes ab Achille dep̄hēſus ad p̄ces cōfugit. Et nec illi Achilles propter occiſi Patroci dolorem pepercit: Sic Aeneas Mago procul infeſtam contenderat haſtam. & cum ille genua amplectens uitam ſupplex petiſſet: reſpondit: Belli commercia Turnus Suſtulit iſta prior uam tuum pallante perempto.& mille alia: quibus ſe inuicem correſpondent. Ita ut Virgilius: hocuno flomero per omnem ſuam poeſim uſus ſit archetypo. A enea cūm. æ. diphthongo& abſqꝫ. s. in fine ſcribitur: fuit teſte Herodoto libro hiſtoriarum ſeptimo: urbs in regione creſſæa contermina mygdonia. Hanc dicit Liuius libro quadrageſimo ab urbe propinquam eſſe theſſalonica:& ab Aenea troiano olim conditam. Et ſubdit proficiſcuntur a theſſalonica æneam ad ſtatutū ſacrificium: quod Aenea conditori cum magna cerimonia quotannis faciunt. A enigma cum. æ. diphthongo&. i. latino ſcribitur: dicitur ab aliquibus uelata quæſtio. Quintilianus uero li bro octauo de inſtitutione oratoria: dixit ænigma allegoriam eſſe obſcuram. Nam per occultam ſimilitudi nem rerum obſcuram inter ſe ſententiam gerit. ut mater me genuit: eadem mox gignitur ex me. Significat enim aquam in glaciem concreſcere:& in eandem rurſus effluere.& ſimilia. Vnde& Iuuenalis in ſatyra Stē mata quid faciunt: Veniet de plebe togata: Qui iuris nodos& legum enigmata ſoluat. A enobarbos cum. æ. diphthongo ſcribitur: Nomen eſt uiri proprium. A enus cum. æ. diphthongo ſcribitur. Apud nos indicat laudem:& eſt nomen loci: quin& ab illa deriuata& compoſita. ut epanos: quæ ſimiliter eſt laus:& paræneſis: quæ eſt ammonitio. A cllo abſqꝫ diphthongo: hoc eſt diuiſis ſyllabis: atque duplicato. l. ſcribitur: fuit una ex Harpyiis: ut in dictione harpyia uidebimus. A emonia cum. æ. diphthongo&. i. latino ſcribitur. Regio eſt: quæ poſtea theſſalia ab alio rege dicta fuit. Vn de Achilles amonius dicitur. ut Ouidius libro quinto faſtorum: Et gemit alcides: amoniuſqꝫ puer. Nam ex phthia& lariſſa fuiſſe dicitur. ut in illis dictionibus uidebimus. A emus cum. æ. diphthongo:& abſqꝫ aliqua aſpiratione a græcis ſcribitur. mons eſt thracia: qui a rege cogno men accæpiſſe dicitur.& ut teſtis eſt Plinius libro quarto hiſtoriæ naturalis: ſex milibus paſſuum eſt arduus. Idem Herodotus prius dixerat. Sed iuga humiliora demittens uſqꝫ in pharſaliam porrigere illa dicitur: dicente Lucano libro ſexto. Conſpexere procul prærupta in caute ſedentem: Qua iuga deuexus pharſalica porrigit emus. luxta cuius radices in pharſalia lati conſpiciuntur campi: dicente Virgilio libro primo georgicorum. Nec fuit indignum ſuperis bis ſanguine noſtro: Emathiam& latos ami pingueſcere campos. Ex huius ſummitatibus teſte Herodoto libro hiſtoriarum tertio: tres magni fluui uerſus ſeptentrionem ꝓ fluunt:& in iſtrum cadunt: uidelicet atlas: auras:& tibiſus. ut in eorum dictionibus uidebimus. Quin& niuibus illum abundare oſtendit Ouidius libro faſtorum primo cū dicit: Et quicunqꝫ tuas accolit ame niues. A emilius cum. æ. diphthongo&. i. latino utrobiqꝫ ſcribitur. Verū a græcis aſpiratur. nam(ut puto) ab αίμα quod ſanguinem indicat:& cum aſpiratione ſcribitur deducunt. Sed apud noſtros: ut in marmoreis inſcriptionibus& emendatiſſimis aſpexi: ſemper ſine aſpiratione ſcriptum comperi: quod obſeruare debemus. A epytus cum. æ. diphthongo&. y. græco: atqꝫ. t. exili ſcribitur: fuit arcas genere:& nobilis heros inter græeos adeuntes troiam: de quo meminit Homerus libro ſecundo iliados. A ſapus cum. æ. diphthongo&. a. ante. p. ſcribitur: fuit teſte Homero libro ſexto iliados: filiꝰ Bucolionis ma ximi filiorum Laomedontis. fuit etiam troiani fluuii nomen. ut libro duodecimo iliados: oſtendit idem Ho merus:& libro ſecundo monſtrat illū ad radices idæ fuiſſe. De quo etiā Heſiodus in theogonia meminit. A eſageus cum. æ. diphthongo in prima ſcribitur: mons ponitur ab Homero in hymnis. A eſarius cum. æ. diphthongo&. i. latino ſcribitur: fluuius ponitur a Theocrito: quem in ficilia quidam illius expoſitores eſſe affirmant. Alii uero in calabrya apud crotonem: Cuius meminit Ouidiꝰ li. xv. metamor. A eſchines cum. æ. diphthongo&. ch. aſpirato atqꝫ. i. latino in penultima ſcribitur: fuit unus philoſophus Laſami athenienſis filius. Seu(ut quidam uolunt) Carmi Lucanicas uendētis:& Socratis diſcipulus: a puero mira indolis: laborumqꝫ patientiſſimꝰ: quo circa nunqͣꝫ a Socrate diſceſſit. de quo dicere cōſueuerat Socra tes: ſolꝰ nos honerare nouit Aeſchines. ſuſcæpitqꝫ munera a Dionyſio:& athenas reuerſus auditores quoſdā ſibi mercede quæſiuit. Nec ſolus hic philoſophꝰ Aeſchines uocatus ē: ſed octo hoc noīe a Laertio& diuerſis annotant̉. Ita ut hic primus fuerit. Secundus ꝗ artē oratoriā ſcripſit. Tertiꝰ orator Demoſthenis amu lus. Nā aduerſus Demoſthenē teſte Gellio li. xviii. acenſus liuoris aculeis capitali crimine accuſauit. Et alia quædā q̄ de illo ꝓſeꝗt̉: de quo etiā Pliniꝰ li. vii. naturalis hiſtoriæ:& Quintilianꝰ li. ix. inſtitutionū plura direre. Quartꝰ fuit arcas Iſocratis diſcipulꝰ. Quintꝰ mityleneus: quē teſte Laertio oratoꝝ flagellū uocabāt. Se xtus nepolitanus academicus philoſophus Melādii rhodii diſcipulus. Septimus mileſius ciuilis ſcriptor. Octauus ſtatuarius. A cacus cum. æ. diphthōgo&. c. exili atqꝫ. i. latino ſcribitur: fuit teſte Seruio ſuper ſexto æneidos: Iouis ex Eurona filius: de quo equidem miror cum dicat Seneca in Hercule furente:& Ouidius libro metamorphoſeos ſeptimo: illum louis fuiſſe filium ex Aegina. unde patriæ ſuæ nomen deſcribens Aeacus apud Ouidium ait: Enopiam ueteres appellauere: ſed ipſe Aeacus æginam genitricis nomine dixit. Hunc dixere poetæ iudi cem cum Mino& Rhadamantho conſtitutum eſſe:& peccantium delicta diſcutere. A cacides cum. æ. diphthongo&. c. exili atqꝫ. i. latino ſcribitur. Ponitur plerunqꝫ pro Achille: ueluti patrony micum tractuꝫ ab auo paterno: qui dictus fuit Aeacꝰ. Alius fuit Aracides rex epiri:& Pyrrhi bellaciſſimi pa ter. ut oſtendit Iuſtinus libro ſui epitomatis. vii. A edonus cuꝫ. æ. diphthongo apud Herodoti codicem emendatiſſimum libro hiſtoriarum octauo pro monte thracia ſcriptum legi: uidelicet ἀιδωνοσ. Quam ſcripturam accuratiſſime Virgilius libro duodecimo obſeruaſſe uidetur cum ait. Ac uelut ædoni borea cum ſpiritus alto Inſonat ægæo: ſequiturqꝫ ad litora flu ctus.& eum ſecutus Statiuus ait: Triſtius ædoni hyemis hebrumqꝫ niualem. ubi non ſit remotio. At uero Lucanus ædon ædonis declinaſſe uidetur: eo ꝙ penultimam breuem poſuit cum ait: Aedonis egygio decurrit plena lyæo. Sed(ut alii dicunt) ſyſtolem fecit: aut legunt ædoni. egæ cum. æ. diphthongo tam in prima qͣꝫ in ſecunda ſcribitur: fuit teſte Herodoto urbs macedonia: quam Caranum quendam a capris ſic cognominaſſe accæpimus. Ignoro tamen an de hac uel inſula in mari ægæo loquatur Homerus circa initium libro tredecimo iliados: Cum de Neptuno locutus in hanc ſententiam ait Ter conatus eſt ægas petere ubi in mediis aquis phanum habet:& in phano armaturam auream īmortalēqꝫ ſed de hoc in dictione ægæum mare ſtatim uidebimus. A egeus cum. æ. diphthongo in prima: in ſecunda cum. eu. diphthongo ſcribitur: fuit athenarum rex& pater Theſei. quem ex Aethra filia Pictei regis troezeni prima ſua uxore ſuſcæpit. poſt cuius mortē iam ſenex Me deam ab laſone abdicatam accepit uxorem: ex qua Medum progenuit: ut in dictione Medea uidebimus. Tandem cum credidiſſet Theſeum deuoratū a Minotauro ſe in mare præcipitem dedit:& nomen ægeo(ut multi ferunt) mari contulit: a quo ægides pro Theſeo ipſius Aegei filio patronymicum deducitur. ut Quīdius libro ſecundo de ponto: Non hæc egida: perithoīqꝫ fides. Et in quarta epiſtolarum heroidum: Perfidus ægides ducentia filia ſecutus Curua quoqꝫ effugit tecta ſororis opeA egrum mare ſimili modo cum. æ. diphthongo in prima& in ſecunda ſcribitur. quidam uolūt a ſcopulo inter tenedum& chium inſulas conſurgente: atqꝫ capræ effigiem detinente: quam græci ἀιγα ideſt capram uocant: nomen aſſumpſiſſe. Alii uero ab Aegeo athenarum rege in illo præcipitato) ut ſupra uidimus) cognominatum. Et ex orientali parte incipit ab initio helleſponti:& uſqꝫ in peloponneſum uerſus occidentem terminatur. A egæon cum. æ. diphthongo in prima& in ſecunda ſcribitur: nomen fuit proprium gigantis interpretatuꝫ terrigena: quem cælicola Briarea uocant. A egialus cum. æ. diphthongo&. i. latino ſcribitur: dici poteſt latine litus: quo nomine teſte Plinio libro tertio naturalis hiſtoriæ: dicta eſt prius achaia propter urbes(ut dixit) in litore per ordinem diſpoſitas. A egialea prima tantūmodo cum. æ. diphthongo:& ſequens cum. i. latino ſcribitur: fuit teſte Homero libro quinto iliados: filia Adraſti& uxor diomedis. Quam uenus in uindictam uulneris ſuſcepti a Diomede fecit neceſſarios in maritalis deſiderii ſolatium conuocare. A egides cum. i. latino ſcribitur: pro Theſeo ponitur. ut uidimus in dictione ægeus. A egina cum. æ. diphthongo:&. i. latino ſcribitur: filia fuit Aſopi regis boetiæ a Ioue in ſpecie ignia grauidata: dicente Ouidio libro ſexto metamorphoſeos: Aureus ut danaen aſopida luſerit ignis. ut in dictiōe Aſo pus uidebimus: ex quo Aeacū& Rhadamanthum peperit: a qua& inſula& urbs: quæ prius dicebatur eno pia ægina cognominata fuit. Vnde Ouidius libro ſeptimo metamorphoſeos inquit: Enopiam ueteres appellauere. ſed ipſe Aeacus æginam genitricis nomine dixit. Vnde ait Homerus id hymno Apollinis νησoυτάγνα. Et Plinius libro trigeſimoquarto naturalis hiſtoriæ inquit: Inſula ex ipſa eſt Aegina nec ingens: ſed officinarum temperatura nobilitata. bos æreus inde captus in foro boario eſt: de quo uidebimus in dictione roma. A egeria cum. æ. diphthongo&. i. latino in penultima ſcribitur: fuit nympha nemoris Aricini:& uxor Numa Pompili ſecundi regis romanorum: quæ teſte Ouidio libro decimoquinto metamorphoſeos: mortuo Nu ma ob dolorem flendo in fontem ſui nominis uerſa fuit. Vnde etiam libro faſtorum tertio de illa inquit: Nympha mone nemori ſtagnoqꝫ operata diana Nympha numma coniunx ad tua facta ueni. Vallis arricine ſilua præcinctus opaca Eſt locus antiqua religione ſacer. Hic latet hippolytus furiis diſtractus equorum Vnde nemus nullus illud aditur equis. A ethiops cum. æ. diphthongo&. th. aſpirato: atqꝫ. i. latino ſcribitur: fuit teſte Plinio libro ſexto naturalis hiſtoriæ: Vulcani filius: a ſe æthiopiam omnem cui præfuit denominans. Nam deriuat̉ ab αιθω: quod eſt cremo.& teſte Seruio ſuper æneidos ſeptimū dicebatur apud antiquos æthiopus. A etna cum. æ. diphthongo&. t. non aſpirato: ſequente. n. ſcribit̉: mons eſt ſicilia ab omnibus poetis ob igneos globos: quos euomit decantatus. Vnde ætnæus cum. æ. diphthongo in prima& penultima deducitur. Virgilius libro æneidos tertio. Aetnæos fratres cælo capita alta ferentes. A etolia cum. æ. diphthongo&. t. non aſpirato atqꝫ. i. latino ſcribitur: regio eſt contigua acarnania phocidiqꝫ & locris. Quin& corinthiaco ſinu a peloponneſo diuiditur ab Aetolo rege Martis filio nomen habens. In hac teſte Homero libro iliados ſecundo: tres erant urbes: calydon: olenos:& pleuron. Ouidius etiam libro tertio de ſine titulo inquit: Nec tanti calydon: nec tota ætolia tanti.& ab ætolia patrium nomen ætolus cum accentu in penultima deducitur. Virgilius libro undecimo æneidos: Non erit auxilia nobis ætolus& arpi: A ethon cum. æ. diphthongo&. th. aſpirato ſcribitur: fuit nomen cuiuſdam equi Hectoris. ut oſtendit Home rus libro octauo iliados.& deduci poteſt uel ex ἀει quod eſt ſemper:& σέω curro: quaſi ſemper currens: uel ab αιθω: quod eſt ardeo quaſi ardēs cognominatus fuerit. Quo nomine etiam pro equo Pallantis uſus eſt Virgilius libro undecimo cum in funerali pompa Pallantis inquit: Poſt bellator equus poſitis inſignibus æthon. A epia cum. æ. diphthongo&. i. latino ſcribitur: apud græcos tamen in penultima eſt in ei diphthongus: quæ apud nos in. i. longam conuerſa fuit: urbs fuit in argo propinqua pylo:& ex his quæ ſuberant Agamemno ni: ut oſtendit Homerus libro nono iliados. A epycum. æ. diphthongo&. y. græco ſcribitur: fuit urbs ſub ditiōe Neſtoris: quam bene munitam dixit Ho merus libro iliados ſecundo: Et in montibus ſitam eſſe oſtēdit Statius libro quarto thebaidos cū ait: Quos trion in ſummis in geſtum montibus æpy. A epolus cum. æ. diphthongo ſcribitur: apud nos dici poteſt caprarius: quaſi αιγων ideſt caprarum ποινvοσ paſtor. ut quidam uolunt. Et inde apolium caprarum grex. ut in dictione bucolicus uidebimus. A eſtimo cum. æ. diphthongo ſequente. s.& non. x. conſonante ſcribitur. Et componitur ab æs eris:& τιμω uerbo græco: quod latine eſt apprecio. Vnde proprie taxare ſignificat: quod quia ſine ſpirituali conſideratione fieri non poteſt tractum eſt. ut æſtimare pro conſiderare ponamus. Cicero de legibus: Siſenna eius ami cus omnes adhuc ſcriptores: niſi qui forte nondum ediderunt de quibus æſtimare non poſſumus facile ſuperauit. Ouidius de triſtibus libro tertio: Hæc quicunqꝫ leget ſiquis leget æſtimet ante Compoſitum quo ſit tempore quoqꝫ loco. At uero exiſtimare abſqꝫ diphthongo& cum. x. conſonante poſt. e. iudicare eſt: ſiue etiam putare. Ita prius rem æſtimamus: deinde qualis ſit exiſtimamus: ſicut prius cogitare eſt qͣꝫ excogitare. A ethica cum. æ. diphthongo ut nonnulli uolunt:&. th. aſpirato atqꝫ. i. latino ſcribitur. Verum ſecunduꝫ pro priam orthographiam quia a græco trahitur: per ſimplex. e. ſcribenda ea dictio eſſet: cū apud græcos noxn̄ ſcribatur. Cuius prima eſt. η. quod ut ſupra uidimus inte. noſtrum regulariter traduci debet. Sed ut ait Apu leius grammaticus egregius: quia illud. η. apud græcos ſemper eſt productum:& apud nos non eſt ipſius. e. producti. a. correpto in figura diſcretio: placuit maioribus noſtris in aliquibus dictionibus quas ex græcis tranſcribimus per diphthongum hoc ipſum diſcernere:& maxime in hac dictione: cuius manifeſta uidebitur ratio in dictione æthos: cuius prima ſecundum unam quidem ſignificationem abſqꝫ diphthongo a græcis& noſtris ſcribitur: atqꝫ apud utroſqꝫ corripitur. Secundum aliam uero producitur. Et licet apud græcos ſit. η. ut eadem longa apud noſtros cognoſcatur: per. æ. diphthongum ſcribi a pleriſqꝫ conſueuit. ut etiā ui debimus in dictione cera:& dictione ſcæna. traducitur autem æthica a noſtris moralis. A euum cum. æ. diphthongo ſcribitur:& ab αιν teſte Apuleio grammatico latini traxerunt: ipſum uidelicet. u. interiectantes hiatus cauſa uitandi. A gamemnon ultima cum. m. ante. n. ſcribitur: fuit Atrei filius ex uxore Merope:& rex mycenarum: fraterqꝫ natu maior Menelai. ut poetæ omnes atteſtantur. A ganippe cum. i. latino:& duplicato. p. ſcribitur: fons eſt in aonia muſis ſacer. ut Virgilius in Gallo: Neqꝫ aniæ aganippe. Et Iuuenalis cum deſertis aganippes: Vallibus eſuriens migraret in atria clio. Et componitur ex αγαν: quod eſt ualde:& hippos equus: quaſi proprie ſit equi: hoc eſt ab equo formatus. Dicitur etiam aganippis& in genitiuo agappidos. ut Ouidius circa initium libri quinti faſtorum. Dicite quæ fontes aganippidos hippocrenes. Grata meduſei ſigna tenetis equi. A galmata cum. t. nō aſpirato ſcribitur:& apud nos indicat ſimulachra& laruas: cuius ſingulare eſt agalma. A gapenor cum. e. abſqꝫ diphthongo ſcribitur: fuit Ancæi filiꝰ.& teſte Homero libro ſecundo iliados: præfe ctus claſſis Agamemnonis accedentis ad troiam gaſides cum. i. latino&. e. non aſpirato ſcribitur: fuit lacedemoniorum rex ut oſtendit Plutarchus in dictis laconicis. gaſtheneus cum. th. aſpirato ſcribitur: fuit teſte Homero libro ſecundo iliados: filius Augei ex Emea helidis patria:& pater formoſi Polyxeni: qui ex nauibus ſuæ gentis præfuit in expeditione troiana. A gaſtrophus cū. t. non aſpirato:&. ph. cum aſpiratione ſcribitur: habetqꝫ apud græcos accentum in antepenultima: fuit teſte Homero libro undecimo iliados: Pæonis filius:& heros inter primos troianoruꝫ bellato res. Sed ab Diomede apud coram lancea in bello percuſſus mortem obit. A gatharchides cum. th.&. ch. aſpiratis atqꝫ. i. latino ſcribitur: fuit hiſtoricus ſamius. de quo Plutarchus meminit in hiſtoria perfica. gathyrſi cum. th. aſpirato&. y. græco ſcribitur: ſunt thracum populi: quos ſcythas uocat Herodotus ab Agathyrſo Herculis filio(ut libro hiſtoriarum tertio refert) cognominati. Hi ut ait Pomponius libro ſecun do: ceruleo ſunt colore depicti. Quare dixit Virgilius libro quarto æneidos: Creteſqꝫ dyopeſqꝫ fremunt pictiqꝫ agathyrſi. Nec hoc ſine differentia fieri dixit Pomponius. Sed quanto quis antet: tanto propenſiori nota tingitur: ut minus tingi appareat humilitatis indicium. A gathocles cum. th. aſpirato&. c. exili ſcribitur: fuit teſtibus Plutarcho& Iuſtino libro uigeſimoſecūdo ſui epitomatis: ficilia tyrannus ex humili genere natus: uidelicet patre figulo. Alius fuit teſte Varrone libro. i. rerum ruſticarum: philoſophus quide agricultura ſcripſit. A gauni cum. au. diphthongo in penultima ſcribitur: populi ſunt ſeptētrionales: quos Homerus circa initiū xiii. libri iliados: dixit gentem innocentiſſimam ut quæ ſine ullis diuitijs equino uictitabat lacte. gellina cū duplicato. l.&. i. latino ſcribitur: fuit teſte Seruio ſuper octauū æneidos: urbs in tuſcia: ſic quoqꝫ dicta a nomine conditoris: quem Virgilius in eodem libro ex lydia adueniſſe oſtendit: ubi ait: Haud procuhinc ſaxo incolitur fundata uetuſto Vrbis agellinæ ſedes: ubi lydia quondā Gens bello præclara iugis inſedit hetruſcis. Hanc poſtea dictam cærete cum. c. exili&. æ. diphthongo. ut in ea dictione uidebimus. genor cum. e. abſqꝫ diphthongo ſcribitur: fuit rex phœnicum:& filius Beli phœnicum regis. Eodem nomine teſte Homero libro undecimo iliados: uocatus fuit Antenoris filius. A gerochus cum. ch. aſpirato ſcribitur: fuit teſte Homero libro undecimo odiſſeæ: filius Nelei ex Clori uxo re:& frater Neſtoris. glaophon cum. o. ante. ph. aſpiratum ſcribitur: fuit teſte Quintiliano libro duodecimo de inſtitutione ora toria: antiquiſſimus& clarus pictor. Cuius ex alterius Polygnoti ſimplex color tam ſui ſtudioſos(ut idem Quintilianus refert) etiam tunc habebat: ut illa prope rudia: ac uelut futura mox artis primordia maximis qui poſt eos extiterunt pictoribus præferant: proprio quodam intelligendi ambitu: ut ſua fert opinio. A glyphos cum. v. græco ſcribitur: dici poteſt a noſtris non ſculptus. Nam componitur ex a quod negationē dicit:& glyphos qui eſt ſculptus. Id enim a r. uerbo græco: quod eſt ſculpo deſcendit. gis cum. i. latino ſcribitur:& a nonnullis ex noſtris Agides dicitur: fuit teſte Herodoto libro hiſtoriarum primo: lacedemoniorum rex qui cum athenienſibus cruentiſſima bella geſſit. Alius fuit lycius: de quo Virgilius libro æneidos decimo: Et lycius proceſſerat agis. A gyllæi cum. y. græco& duplicato. l. atqꝫ. æ. diphthongo ſcribitur: populi ſunt ſcythici. A gnus cum. g. ante. n. ſcribitur: dici poteſt a noſtris caſtus& mundus. Ideoqꝫ ex illo caſtam& puram hoſtiam offerri dixit Feſtus. Eratqꝫ eodem teſte apud maiores noſtros cōmunis generis ſicut& lupus. A glaia cum. i. latino ſcribitur. non enim apud græcos diphthongus habetur: ſed. i. uocalis eſt:& diuiſa a primo. a. ſcribitur. fuit una gratiarum. ut uidebimus in dictione charites: quæ apud nos claritudinem indicat. A gonia cum. i. latino ſcribitur: a noſtris ludi dicuntur: quos ut ait Ouidius libro faſtorum primo: Et prius an tiquus dicebat agonia ſermo. Nam accentum habet in antepenultima.& compoſita dictio eſt ex a quod eſt ſine:& gonia anguli: quia ut ait Feſtus locus in quo huiuſmodi ludi facti ſunt: fuit ſine angulo. Et inde ago nalia deducitur quod idem deſignat. Et locus agon ut etiam circus flamineus roma hodierna die uocatur. A goræus cum. æ. diphthongo in penultima ſcribitur: dici poteſt a noſtris nundinarius uel forenſis. Vnde& ad plebeium tranſfertur. Horatius: Daunia defende decus camena leuis agorææ. gonotheta penultima cum. th. aſpirato:& ultima cum. t. exili ſcribitur: dicitur latine numerarius. Nam cōponitur ex αγωνοσ ideſt certaminis:& θετησ diſpoſitor. glauros cum. au. diphthongo ſcribitur: fuit filia Erithei athenarum regis. de qua Ouidius libro ſecundo metamorphoſeon ſcripſit. A gricola cum. i. latino&. c. abſqꝫ aſpiratione ſcribitur: græccum uocabulum totum eſt: ut nonnulli contendunt:& ab i. tranſlatum: qui ruſticus interpretatur: hoc eſt ἐυταγρω. i. in agro. ut dicunt: ὀικων habitans uel degens. Vnde cum apud illos penultima diphthongum habet. οι. Nos abiecto. o. ſolum. i. retinemus: quāqͣꝫ in rectiſſima ſcriptura agrecolam cum. œ. etiam apud noſtros illi idem ſcribendum uelint. Quos paruo argumento confundere libet: cum antepenultimam breuem habeat. Virgi. li. georgicorū. i. Agricola in curuo terram molitus aratro. Quare compoſitum illud uocabulum dicimus ex græco& latino. ex græco quidem quod eſt ἀγροσ. ex latino uero quod eſt colo: quaſi proprie dicatur agricultor ſiue ruricola. Quamobrem Columella approbatiſſimus auctor libro primo de agricultura conquerens ſui temporis molliciem ait: At mehercule uere illa proles Romuli aſſiduis uenationibus: nec minus agreſtibus operibus exercitata firmiſſimis præualuit corporibus: ac militiam belli cum res poſtulauit: facile ſuſtinuit: duratam pacis laboribus ſemperqꝫ ruſticā plæ dem urbanæ præpoſuit. Et paulo poſt ſubiunxit: Illis temporibus proceres ciuitatis morabantur in agris. Et cum conſilium publicum aliqua depoſcebat: a uillis in ſenatum arceſſebantur. Ex quo qui eos euocabāt uiatores appellabantur. Hæc ille. Ideoqꝫ contra Criticum induentem multitia inuehens Iuuenalis in ſecunda ſatyra ait: En habitum quo te leges ac iura ferentem Vulneribus crudis populus modo uictor:& illud Montanum poſitis audiret uulgus aratris. Nam(ut ait Cato) fortiſſimi uiri& milites ſtrennuiſſimi ex agricolis gingnuntur minimeqꝫ male cogitantes. Quid quod teſte Plinio circa initium libri. xviii. naturalis hiſtoriæ. Agrum male colere cenſorium probrū iudicabatur. Vnde teſte Catone cum uirum bonumqꝫ colonum dixiſſent: ampliſſime laudaſſe exiſtimabant Hinc& eodem Plinio teſte locupletes dicebant loci: hoc eſt agri plenos. Pecunia etiā ipſa a pecore appellabatur. Quid aliud. Non ne& Camillus Curii& Cincinnatus agriculturam proprijs manibus exercebant: dicente Lucano: Paupertas fugitur totoqꝫ arceſſitur orbe. Quo gens quæqꝫ perit: tunc longus iungere fines Agrorum:& quondam duro ſulcata camilli Vomere:& antiquos curionum paſſa ligones Longa ſub ignotis extendere rura colonis. Nam ut etiam Ouidius libro faſtorum rettulit: Aut pecus: aut latam diues habebat humum. Hinc etiam locuples: hinc ipſa pecunia dicta eſt. Sed iam de uetito quiſqꝫ parabat opes. Vnde teſte Plinio libro. xviii. Mulctatio quoqꝫ non niſi ouium boumqꝫ impendio dicebatur. Et cautū quip pe erat ne bouem priuſqͣꝫ ouem nominaret: qui indiceret mulctam ludos boum cauſa celebrantes: bubetios uocabant. Paſcua dicuntur omnia ex quibus populus redditus habet: quia diu hoc ſolum uectigal fuerat. Et infra ſubdit idem Plinius. M. quidem Curii poſt triumphos immēſumqꝫ terrarum adiectum imperio no ta ſancitum eſt pernicioſum intelligi ciuem cui ſeptem iugera non eſſent ſatis. Hæc autē menſura plæbi poſt exactos reges aſſignata eſt. Et non longe ſupra in eodem libro iugeri uocabulum explanans ait: lugerū uocabatur: quod uno iugo boum in die exarari poſſet. Hoc etiam ſecundum aliorum deſignationem ſignificat menſuram quadraginta pedum: quia tantum ſolet uno die par boum arare. Vnde pergit idem Plinius Actus dicitur in quo boues agerentur cum aratro uno impetu iuſto. Hic erat centum uiginti pedum:& du plicatus in longitudinem iugerum faciebat. Et ſequitur idem auctor: Dona imperatorum ac fortium ciuiū uno quantū die plurimū arauiſſet. Hec ille. Verum iugerum in ſingulari ſecunda eſt declinationis. Nec iuger apud approbatos auctores comperitur. In plurali uero tertiæ declinationis eſt& iugeribus facit. Itaqꝫ hoc loco auctoritati Priſciani non aſſentio: qui abſqꝫ auctorū teſtimonio iuger cōperiri dixit. Sed lōge poſt in eodem libro quærit Plinius: quæ nam ergo tanta ubertatis quæ tunc habebatur cauſa erat. Cui quæſtioni per hæc uerba reſpondet: quia ipſorum tunc manibus imperatorū colebantur agri: ut fas eſt credere gau dēte terra uomere laureato& triumphali aratore. Siue illi eadem cura ſemina tractabant qua bella: eadēqꝫ diligētia arua diſponebāt qͣ caſtra. Siue honeſtis manibꝰ omnia lætius ꝓueniūt: quoniā& curioſiꝰ fiūt. Seretē inueniūt dati honores Seranū dati honores Seranū. Vnde cognomē aranti quattuor ſua iugera in uatica no: quæ prata quintia appellantur: Cincinnato uiator attulit dictaturā. Et poſt hæc nō longe ſubdit: De cul tura agri præcipere principale. Fuit etiam apud exteros. Siquidem& reges fecere: Hieron: Philometor: At talus. Archelaus. Et duces Xenophon.& pœnus etiam Mago. Cui quidem tantum honorem ſenatus noſter attribuit carthagine capta: ut cum regulis aphrica bibliothecas donaret: unius eius duodetriginta uolumina cenſeret in latinam linguam tranſferenda. Cum iam præcepta. M. Cato condidiſſet peritiſqꝫ linguæ pœnica datū fuit negociū. Similiter. M. Varro ſeptuageſimū primū uite annū gerēs de ea re ꝓdendū putauit. Agrilola cū Sed iam ad agriculturæ uocabula quædam explananda tranſeundum duxi. Ager dicitur a. M. Varrone de lingua latina: quod in eo aliquid agatur. Id Quintilianus libro inſtitutionū primo deriſit græcum eſſe uocabulū dixit. Nam græce αγοσ dicitur qui teſte Vlpiano locus eſt ſine uilla: quem latine nōnulli fundū interpretati ſunt. Vnde ait idem Vlpianus plerunqꝫ fundum ſine uilla accipimus: quaſi id eſſe quod ager intelligere uoluerit. Cui florentinus iuriſconſultus de uerboꝝ ſignificatione contradicere uidet. Ait enī fundi appellatione omne ædificium& omnis ager continetur. Sed in uſu urbana ædificia ædes: ruſtica uillæ di cuntur. Locus uero. ſine ædificio in urbe area: rure autem ager appellat̉. Idemqꝫ ager cum ædificio fundus dicitur. Hæc ille. Et ſic diuerſa prorſus uident̉ iuriſconſultoꝝ ſententia. Nam quod Vlpianus ait plærūqꝫ fundum ſine uilla hoc eſt ſine ædificio accipi. Florentinus ait ager ſine ædificio fundus dicitur. Sed ut puto hic latius fundi uocabulum: ille ſtrictius accæpit. Nam ſecundum Vlpiani ſententiam locutus uidetur Var ro libro quinto de lingua latina cum ait: fundus dictus quod uidebat̉: pecudum: aut pecunia fundamentū aut quod fundit quotquot annis multa: Ita ut hunc ꝓpriū fundi ſignificatū exiſtimem. Secundū uero latio rem Florentini acceptionē locutus uidetur Seruius ſuꝑ ſecundum georgicorum cū ait: fundus ab eo dicit̉: quod ſit rerum omniū fundamentū. Veꝝ quia iuriſconſultoꝝ continuata uerba nō legimus: ſed de illoruꝫ operibus quædā excerpta tenemus: nemo de rebus aut uerbis ut puto plenam ſemper ſententiā habere poteſt. Nam quærit modeſtinus de uerboꝝ ſignificatione fundus a poſſeſſione uel agro uel prædio quid diſtet & reſpondet dicens: fundus eſt omne quicquid ſolo continet̉: ager eſt ſpecies fundi: quæ ad uſum hominis paratur. Poſſeſſio ab agro iuris proprietate diſtat. Quid enī apprehendimus cuius proprietas ad nos non pertinet: aut nec poteſt pertinere: hoc poſſeſſionē appellamus. Poſſeſſio ergo uſus: ager proprietas loci eſt prædium utriuſqꝫ ſupraſcripta generale nomen eſt. Nam ager& poſſeſſio huius appellationis ſpecies ſunt hæc ille. Et certe niſi ad aliud intentionē ſuam referre hic uoluerit quod ſcriptum nos habemus: ridicule potius ne dicam imperite locutus uidetur. Et perinde ac ſiquis de uirtutibus& uitis quærat: in quo prauū& malū differant: ac reſpondeat: prauū ideſt quod non eſt rectum. ut lignū prauū: malum uero genus pomi eſt Nam quid hoc foret dictu ineptius: ubi de qualitatibus agit̉ digredi ad ſubſtantiā: quæ ad rem non pertine at. Ita hic cum de fundo: cum de agro: de prædio: de poſſeſſione diſputat: nō de ea ſignificatione poſſeſſionis loquitur qua rei ꝓprietas& ſubſtantia intelligit̉: ſed ad qualitatē ipſam poſſidendi digreditur. Quod ſi ita eſt quid affinius habet poſſeſſio ad fundū agrum prædium: qͣꝫ ad ueſtem: mulum: aut equū. Nam haꝝ rerum ita poſſeſſio eſt ut illarū. Sed nō de huiuſmodi poſſeſſione loquendū erat: quæ præſertim non eſt ut ipſe ait ſpecies prædii: uel fundi. Nam prædium fundus ue proprietas eſt: quoꝝ utrūlibet ſi generale nomē eſt ad poſſeſſionē profecto non uſus: ſed proprietas dicenda Modeſtino poſſeſſio fuit. Nanqꝫ poſſeſſionem proprietatē eſſe oſtendit Cicero in paradoxis ita ſcribēs. Etenim iſti callidi æſtimatores prata& areas magni æſtimāt: quod ei generi poſſeſſionū minime noceri pōt. Idē Quintilianꝰ libro. vi. de oratoria inſtitutiōe oſtē dit dicens: Patris eius dialogos dedit legendos: quorum cum in priuernati unus: alter in albano: tertius in tyburte ſermonem habitū cōplecteretur: requirebant ubi eſſent hæ poſſeſſiones. Omnes autē illas Brutus uendiderat. De proprietate certe locutus eſt:& non uſu. Nec ſimpliciter agrū eſſe fundū ſine uilla placet. ut dixit Vlpianus: cum ſæpe legamus erant in agris ſenatores. Et uixerūt multi nobiliſſimi philoſophi in agris Vnde ait ſuperius Columella illis temporibus proceres ciuitatis morabant̉ in agris. Nec exiſtimandū eſt ſine uilla: aut habitatione. Itaqꝫ puto agrum græce: latine rus dici:& continere fundum: non contineri ab illo Vnde proprie ager eſt circumiectū urbi territorum. ut ager campanus: ager leontinus: ager phaliſcus:& ſimiles. At ſingula prata: ſingulæ uinea: ſinguli horti: ſingula oliueta: pomaria: ſalicta: arbuſta: paſcua: nemo ra: loca aucupatoria: uenatoria: piſcatoria: Siue uillam atqꝫ ædificium ſiue piſcinam: atqꝫ aluearia: Siue uiuaria habeant ſiue non habeant: ſinguli fundi ſunt. Et quidem in agro: In urbe autē ſiue oppido: ſiue uico ſiue caſtello tantūmodo poſſeſſio eſt quicꝗd tale eſt: qualia hæc quæ enumeraui. Sicqꝫ fundꝰ ſpecies eſt agriſiue ruris. poſſeſſio autē generaliꝰ omnibus eſt: quia ruſtica& urbana. Nam taberna hoſpitia: horrea in urbe: poſſeſſiones urbanæ ſunt. Cicero in philippicis poſſeſſiones inquit notabat& urbanas& ruſticas. At ue ro prædium dictū legimus: quod ex agroꝝ præda antiquitus militibus diſtribui conſueuerat. Quare minꝰ agro& maius fundo dici poſſe uidetur. Verum& ipſe ager nō ſemper in ea quā diximus ſignificatione acci pitur: Sed aliquādo is locus dicitur in rure: quem colimus: ſiue arando ſiue conſerendo. In qua ſignificatio ne habet pluralem numerū. ut omnes agros ciuium depopulatus eſt. Nam in priore nō habet: hoc eſt dū loquimur de ſingulariū urbium territoriis. Nō enim dicas recte ſic Antonius dedit militibus ſuis agros campanos:& leontinos. Nam hoc pacto nō cōplector nemora: ſaltus paſcua: deſertos mōtes: Sed ſic potius dedit militibus ſuis agros campanū& leontinum. i. agrū campanum& leontinū. Qui quidē modo cōplector omnia quæ in territorio illo ſunt. Nam in ea ſua propria ac lata ſignificatione: ager etiā flumina lacus: cæte raqꝫ omnia includit. Campus dicitur quaſi amplus: nam planicies eſt terræ grandis:& ampla. unde ait Varro: Quod primū ex agro plano fructus capiebant campus dictus eſt. poſtea qͣꝫ proxima ſuperiora loca colere cœperunt: a colendo colles appellarunt. aruum ab arando nomen aſſumpſit:& is ager eſt qui ſemēti dat̉ Saluſtius in catilinario: Numida pabulo pecoris magis qͣꝫ aruo ſtudent. Noualia in neutro genere:& noua les in fœminino dicuntur. Et ꝓprie ſunt teſte Seruio arua primum proſciſſa. Vnde ait Varro ager qui intermittit̉ a nouando noualis dicit: iuxta quod Virgilius in tityro. Tam culta noualia miles habebit. Nōnunqͣꝫ uero& agri meſſi nouales dicunt̉. ut Virgiliꝰ libro georgi. i. Intonſaſqꝫ nouales. At ager reſtibilis teſte Varrone uocat̉: qui reſtituit̉ ac reſeritur quotquot annis. Idem quod in agris quotquot annis rurſum facienda eadem: ut rurſus capias fructus rura ſūt appellata. Prata uero dicta ab eo quod ſine opere ſunt parata. Seges ut multi putāt proprie fruges ē eoꝝ ſeminū: ex quibꝰ cōficit̉ panis: nōdū demeſſa. Quod nōnunqͣꝫ poetæ ut contentū ꝓ cōtinente uſurpant:& ipſam humū ad accipienda ſemina ſubactam ſegētem uocant. Vnde ait Varro: Seges a ſatu. i. ſemine dicitur. luxta quod Virgilius libro georgicoꝝ primo: Illa ſeges demū uotis reſpondet auari Agricolæ bis quæ ſolem: bis frigora ſentit. Vnde tranſſumptiue ait Horatius: Hæc ſeges ingratos tulit:& fert omnibus annis. Sementis eſt ſatio ſiue ut ita dicaꝫ ſeminatio. Liuius campani inquit ſementē facere poſſent. Apud Hieronymū uero cum pluribus in locis tum in geneſeos principio ſementis pro ſemine poſitū eſt. fructus a fruendo: meſſis a metendo dicitur:& eſt ipſa meſſio: hoc eſt cum ſeges iam matura eſt. Virgilius: Quæ tempora meſſis. Cicero de oratore: qualem ſementē feceris: ita metes. Nōnunqͣꝫ uero & pro fructu ponitur. ut Iuuenalis Depræhenderunt meſſem. fruges a fructu nomen aſſumpſiſſe puto. Nā teſte Varrone. i. quod ſegētes ferunt. Vnde quicꝗd ex fructu terræ in alimoniā uertimus: id recte fruges appellari poſſe exiſtimo. Liuius eam inquit gentē traditur fama dulcedine frugum: maxime uini noua tamen uoluptate captam. Idem nō arbore frugifera non ſatis in ſpē relictis. Plinius etiam indicē dedit de arboribꝰ frugiferis. frumentum a frumendo. i. ueſcendo: hoc eſt a ſuprema parte gulæ quæ dicitur frumen: nomē dici aſſumpſiſſe. frumenti uero genera:& ſi non idem nominibus apud omnes dicantur: hæc teſte Plinio uul gatiſſima ſunt. Far quod odoreum ueteres uocauere: ſiligo: triticū: hordeum: quæ pluribus ſūt terris communia. Aruica galliaꝝ propria. In ægypto aūt ac ſyriæ ciliciaqꝫ& aſia ac græciæ partibus peculiales ſūt zea oriza: typhe. æſtiua uero frumenta ſunt ſizima panicū milium. Sizima ab india uenit. ægyptus ſimilaginem conficite tritico ſuo. e ſiligine uero teſte eodem Plinio lautiſſimus panis fit. Quare dixit Iuuenalis in quinta ſatyra: Sed tener& niueus molliqꝫ ſiligine factus Seruat̉ domino. quam quidam a ſeligendo dictam putant quia inter omnia frumentum id uelut precioſius ſeligitur. Ego uero uocabulum id græcum eſſe cōperi uidelicet σιλιγνιον: quod latine maguderim traductū oſtendit Priſcianus in. vii. inducēs Plautū dicentem in rudente: ſeu tibi confidis fore multam maguderim: ubi dixit Priſcianus: ſignificat frugis genus. i. caulis: qui naſcit̉ ex ea parte cuius radix ſyrpis euellitur: uel potius ut alii dicunt ſiliginē. hæc ille. hordeum autem dictum quidā uolunt quod ante omnia frumenta ſit aridum: ſed meliorē deriuationē in ea dictione de aſpiratis latinis uidebimus. triticum a triturando dicitur: quo teſte Plinio nihil eſt fertilius ex quo ut ait maxime alitur homo. far ut nōnulli aſſerunt a frangendo ſimiliter dicitur. Nam cū apud antiquos molarum uſus nō eſſet: frumentum in pila miſſum frangebant: quod genus erat molendi uocabantqꝫ adoreū ab adolēdo hoc eſt ſacrificando: unde& adorea ſacrificia dicebantur. farinam a farre dictam Plinius dixit noīe ip̄o apparere Idem ait panicum a paniculis ſuis nominatuꝫ. Ariſtam ab ariditate appellatū uolunt:& ſunt ea ſpicula: quæ emittit ſpica: a quibꝰ& ipſa nomē aſſumpſit. Varro uero ſpicā a ſpe dictam uoluit. Quin& hic ſpicus& hoc ſpicum cōperitur. Cicero in aratro: ſpicum illuſtre ferens inſigni corpore uirgo. Sed teſte Seruio ſuꝑ primū georgi. maſculinum uſum in utroqꝫ numero habemus: Neutri uero in ſolo ſingulari& raro: Nam pluralis nunqͣꝫ lectus eſt. Culmus quaſi calamus dicitur: ſtipula eſt culmi uagina dicta ut nonnulli putant: quaſi iuſta: dicente etiam Virgilio libro georgi. i. Atqꝫ leuem ſtipulā crepitantibus utere flammis. Palea a pabulo dicit̉ Nam ea ſola primum in paſcendis animalibus præbebat̉: quo ſane uocabulo nō proprie culmi: ſed follicula ipſa granulorum cōpræhendunꝰ. Virgilius in primo georgicoꝝ: Surgentē ad zephyrum pales iactantur inanes. legumina a legendo dicta ſunt: eo quod manu legantur:& nec ſectionē patiantur. Pilunnos uocauit Plinius qui pilum piſtrinis inuenerunt. Piſtores a pinſendo. Sane eodē teſte piſtores romæ nō fuerūt ad perſicum uſqꝫ bellum annis ab urbe condita ſuper quingentos octoginta. Ipſi panes faciebant quirites: mulieꝝ id opus erat ſicut etiam nunc in plurimis gentiū. Et paulo poſt ſubdit: Piſtoreſqꝫ tantū eos qui far pinſebant nominatos: nec cocos habebant in ſeruitiis: eoſqꝫ ex macello conducebant. Et ut idem in eodem libro. xix. dixerat cribroꝝ genera gallia ſetis equorum inuenere: hiſpania litio excuſſoria: ægyptus papyro atqꝫ iunco. arbor uero a frutice ita differt ut frutex ab herba. Nā frutexis eſt qui ad iuſtam magnitudinē arboris nō aſſurgit:& ſtatura ſimilis eſt multis herbis. ſane& inter frutices foboles illa arboꝝ ex plantula cōputatur: a qua fruticari uerbū quaſi fruticē renaſci ex arbore. Cicero ad Atticū expreſſit cum ait: exciſa ē enī arbor nō euulſa. Itaqꝫ qͣꝫ fruticet̉ uides: nā id quod ſæpe legimus fruticari pilum tranſlatū eſt. frondes aliqui a fero: alii a fluo dictas uolunt:& tantū ſunt arboꝝ: folia uero& arborum& herbaꝝ& florum. Vineta& uinea te ſte Varrone a uite multa dicunt̉. uitis a uino: ad a ui: hinc uindemia: quod eſt uini demia aut uiti demia Malleolus ut placet Columella eſt in modum mallei roſtra habens aptus plantationi:& a ſarmento ſic diſtat: ut pars a toto. uerum quando arefacta ſarmenta ſunt: cum malleolis igni reſeruata indifferenter uocant̉. Nam & Hannibalem legimus ſarmenta cornibus boum alligaſſe: eaqꝫ incendiſſe: ut hoſtes falleret. Et nōnullis ciuibus romanis quod domus haberent plenas malleorum ad capitoli uel urbis incendia fraudi fuit. Sane fructuum arborum& fruticum: quidam minutiſſimi& denſius naſcunt:& hiacini uocantur. quidam uero diſparſius& rarius:& hi baccæ dicunt̉. Naꝫ inter acinos enumerant̉ una grana hedera: grana ſambuci: grana ebuli: grana malipunici: addam& grana moroꝝ:& ꝗcquid his eſt ſimile. Inter baccas uero fructus lauri: fructus oliua: corniloti quā fabā ſyriacam uocant: myrti lentiſci: ſimiliumqꝫ. Nōnunqͣꝫ uero acini& baccæ a poetis indifferenter ponunt̉. ut Virgilius in ſileno: Sanguineis ebuli baccis minioqꝫ rubentē. Supra hæc au tem poma ſunt:& dicunt̉ dūtaxat quibus ueſcimur: inter quæ cōnumerāt ceraſia:& meſpila: hoc ē quæ nec acini nec bacca nominant̉. Nuces uero dicunt̉ ſicut corylus: ſiue a loco auellana: amigdalus:& glans:& ſiqͣ ſunt his ſimilia. Nam caſtaneā in nuces referri quibuſdam uiſum eſt. ut Virgilius in Alexi: Caſtaneaſqꝫ nuces mea quas amaryllis amabat. glandem uero quidā in numeꝝ pomoꝝ: ꝗdam nucum: nōnulli uero quia ſilueſtris paſtio eſt& porcorum in ſua ꝓpria deminatione eē uoluerunt. At Caius iuriſcōſultus:& Vlpianꝰ glādis noīe oēs fructus eē dixerunt. ut labolenus ait exemplo græci ſermonis: apud quos omnes arboꝝ ſpecies κρόδρυα appellant̉. ſiluam a græco quod eſt ξύλον. i. lignum dici quidam putant:& generale nomē eſt propterea ſolet eē cedua. ſaltus uero ſilua in uia eſt: nec tranſeuntibus ꝑuia: in quo paſſi atqꝫ æſtiuare pecudes ſolent: aut ſi locus aerqꝫ patiat̉ hyemare:& a ſalio dictū uolunt. Nemora autē ut quidā putant uolupta tis cauſa comparata& plena amœnitatis ſunt: ut quaſi numina eſſe& dici uelint. Lucus religioſus eſt& nequaqͣꝫ cæduus: uel potius manu conſitus:& alicui deo uel alicuius hominis funeribus cōſecratus: ideoqꝫ aut circa delubra numinū: aut circa ſepulchra uirorum poſitus erat. A griophagi cum. i. latino&. ph. aſpirato ſcribitur: populi erant æthiopium uerſus occidēs: ꝗ teſte Solino ſolum pantheraꝝ& leonū carnibus uiuebant: unde αγρίον. i. ferarum: φάγοι hoc eſt comeſtores dicunt̉. A grippa cum. i. latino& duplicato. p. ſcribitur: ubi e ſuperabundanti unum. p. ſuperadditur: nomē eſt cōpoſitum ex ἀγρια dolorē indicat:& ϖοῦσ i. pes quaſi dolens pedes: unde omnes qui pedes dolent agrippadici poſſunt. Quin& teſte Nonio omnes ꝗ anteductis pedibus oriunt̉ agrippe uocantur. gron cum. r. poſt. g. ſcribitur: fuit teſte Herodoto libro hiſtoriaꝝ primo: primus qui inter heraclidas ſardis regnauit:& ut idem oſtendit ultimus Candaules. A iax cuꝫ. i. latino atqꝫ abſqꝫ aſpiratione ſcribit̉. Vnde miror de Gaſparino uiro alias diſerto& in multis probato: ꝗ omnē prorſus ſcripturā græcā ignorauit:& de orthographia græcaꝝ dictionū ſcribere tentauit. Nā Aiacem cū aſpiratione ſcribendū eē dixit. Aimū cum. i. latino quod cum græco ſcribit̉. Coſmographiā cuꝫ ch. aſpirato: quod nequaqͣꝫ aſpirari pōt. Antomon cum. th. quod nullam aſpirationē habet. Et mille alia in quibus litteraturā omnē græcaꝫ peruertit. præter in pauculis quæ uel a Guarrino ueronenſi doctiſſimo uiro: uel ab alio litteraꝝ græcaꝝ erudito audire ualuit. ſed hæc hactenus. Fuit igit̉ Aiax Telamonis regis filius ex Heſiona Laumedontis nata: ut uidet̉ uelle Homerus. Sophoces uero& alii fere oēs poetæ græci: ex alia uxore natū anteqͣꝫ Telamoni Heſionē Hercules ipſe donauerit: ex qua ſolum Teucrum natū dixerūt. hic uidens arma Achillis nō ſibi: ſed Vlyxi in uirtutis ſingulare præmiū potius fuiſſe cōceſſa in inſaniā conuerſus ē:& cū ad Vlyxis paſcua deueniſſet ratus illius cōmilitones occidere: oues& quædā pecora trucidauit: atqꝫ alia nonnulla in caprum quendam quē Vyxum eē putabat: crudeliter attentauit. Quæ poſtqͣꝫ ſe per inſaniam feciſſe reſciuit: arrepto proprio gladio ſeipſum interfecit: ut late& eloquentiſſime narrauit Sophoces in ea tragœdia: cuius titulus eſt αιασαστιγόφοροσ Et partem tetigit Iuuenalis in ſatyra Plurima ſūt fu ſcine cū ait: Hic boue percuſſo mugire agamemnone credit̉. Quoꝝ cōcertationē Ouidius elegātiſſime trāſtulit in li. xiii. metamorph. ubi cōcludens ait: Quid facundia poſſit: tūc patuit fortiſqꝫ uiri tulit arma diſertus: fuitqꝫ ſepultus in rhœteo promōtorio iuxta troiā. Alius fuit Aiax Oilei filius in currendo ꝑnix. ut dixit Homerus libro. ii. Iliados:& ut ꝑgit cognomine minor: ꝗa nō tantus quantus Aiax Telamonis filius erat: ſꝫ multo minor& membris& uiribus: Veꝝ peritia uibranda utendaqꝫ lancea inter omnes græcos facile prin ceps. Ob cuius noxam ut dixit Virgiliꝰ libro æneidos primo: quia concubuerat in templo Palladis cū Caſſandra regis Priami filia: Pallas ne exurere claſſem Argiuum atqꝫ ip̄os potuit ſubmergere ponto:& reliqua ubi mortem illius deſcribit. A labaſtrū cū unico. l.&. t. ſine aſpiratione ſcribitur: genus eſt marmoris ꝑlucidi& coloꝝ uarietate diſtincti. ut teſtis eſt Pliniꝰ libro. xxxi.&. xxxvi naturalis hiſtoriæ. A lalia cū. i. latino ſcribitur: fuit teſte Herodoto libro hiſtoriarum primo: urbs in inſula cyrne. A laſtor cum unico. I.&. t. nō aſpirato ſcribit̉: fuit ex ſociis Aiacis Telamonis in bello troiano. A lazones cum unico. l.&. z. conſonante ſcribitur: ſunt teſte Herodoto libro hiſtoriaꝝ. iiii. populi ſcythici hy panim fluuiū accolētes: quos in adiutoriū troianoꝝ ueniſſe oſtendit Homerus libro iliados. ii. A lbum cum. b. ſcribit̉: quod ſabini teſte Feſto cum. p. ſcribebant& dicebant alpum:& ab dictione græca quæ λφή dicitur:& candorē denotat tractū aſſerit. Vnde credi poteſt alpium nomen deduci:& ſic quoqꝫ a can dore nominari. Nanqꝫ alpes græcā eſſe dictionem conſtat. A camenes cum. c. ſimplici ſcribitur: fuit uir ſtatuarius. de quo Quintilianus libro duodecimo de inſtitutione oratoria meminit. A lcanor cū. c. non aſpirato ſcribitur: nomen eſt uiri propriū: de quo Homerus& Virgilius mentionē fecere: F 2 Virgilius libro. ix. enei. Pandarus& bitias ideo alcanore creti.& in. x. ait: Huic frater ſubit alcanor. A cathus cum. c. non aſpirato&. th. aſpirato ſcribitur: habetqꝫ accentum in ſecunda: fuit ex principibus troanis. ut oſtendit Homerus libro duodecimo iliados. A catho cū. c. ſine aſpiratione&. th. aſpirato ſcribit̉: urbs fuit ut quidam putant eadem cum megara: de qua dixit Ouidius libro metamorphoſeos. viii. Alcatho quam niſus habet:& reliqua. A cæus cū. c. nō aſpirato&. æ. diphthongo ſcribit̉: fuit poeta lyricus:& patria mytileneus dicēte Sappo: Nec plus alcaus cōſors patriæqꝫ lyraqꝫ laudis Habet: qͣꝫuis grandius ille ſonet. Et Horatius in ſecundo carminū Et te ſonante plenius aureo alcea plectro: de quo etiā meminit Herodotus libro hiſtoriarum quinto. Aliꝰ fu it Gorgophonis thebani filius& Amphitryonis pater. ut oſtendit Euripides a quo Alcides Hercules ipſe ut quidam uolunt cognominatur. A cenor cum. c. exili&. e. abſqꝫ diphthongo ſcribitur: fuit teſte Herodoto uir argiuus. A cedo abſqꝫ aliqͣ aſpiratiōe atqꝫ. e. abſqꝫ diphthōgo ſcribit̉. nō ē dictio græca ut ꝗdā putāt: ſꝫ latina ut teſtat̉ Priſcianꝰ in. vi. declinat̉qꝫ huiꝰ alcedinis:& cā auiculā eē exiſtimo quā græci halcyonē uocant. unde ait Plau tus in penulo: Quā mire dulce eſt cum ibi alcedo pullos educit ſuos:& forte philomenam intellexit. A ceſta: alii Alceſtes: nōnulli Alceſtis: abſqꝫ aliqua aſpiratiōe uel diphthōgo& cū. i. latino ſcribit̉: fuit teſte Ho mero li. ii. iliados. Admeti cōiunx& filiaꝝ Perelei regis theſſaliæ formoſiſſima: ex qua& uiro Admeto natꝰ eſt Euemelus: ꝗ ad troiā cū alijs græcoꝝ ducibꝰ ueniens undecim præfuit nauibꝰ. hæc adeo uirū ſuū amauit ut cū ad mortē ille ægrotaret:& ab oraculo reſpōſuꝫ eēt ip̄m ꝓxime morituꝝ ni aliquis ex ꝓpinꝗs locis eius uoluntaria morte moreret̉. Ipſa auide mori uoluit: quod cæteri ꝓpinqui penitus ſpreuerūt. Quare dixit Se neca in Medea cōiugis fatū redimēs Pheræi uxor impendit animā marito.& Ouidius tertio de pōto ad uxo rem dixit: Si mea mors redimenda tua quod abominor eēt. Admeti coniunx quā ſequereris erat. Ideoqꝫ in obprobriū fœminaꝝ ſui temporis dixit Iuuenalis in ſatyra Credo pudiciciam: Spectāt ſubeuntē fata mariti Alceſtem:& ſimilis ſi permutatio detur: Morte uiri cupiant animam ſeruare catella. A cibiades cū. c. nō aſpirato&. i. latino utrobiqꝫ ſcribit̉: fuit athenienſis Cliniæ filius: qui teſte Plutarcho genus ab Euryſace filio Aiacis telamoni ducebat. In hoc teſte Aemilio Probo quid natura efficere poſſit uide tur experta. Et nihil eo fuiſſe excellentius uel in uitiis uel in uirtutibus. Natus eſt enī in ampliſſima ciuitate: ſummo genere:& omniū ætatis ſuæ multo formoſiſſimꝰ: ad omnes res aptus: cōſiliſqꝫ plenus. Nāqꝫ impera tor fuit ſummus& mari& terra: diſertus: ut in primis dicendo ualeret: cuius tanta erat cōmēdatio oris atqꝫ orationis: ut nemo ei dicendo poſſet reſiſtere. diues cū tp̄s poſceret laborioſus: patiens: liberalis: ſplendidꝰ/ nō minus in uita qͣꝫ uictu. Affabilis: blandus: tēporibꝰ callidiſſime ſeruiēs. Idem ſimul ac ſe remittebat: neqꝫ cauſa ſuberat quare animi laborē perferret. Ita luxurioſus diſſolutus libidinoſus intemperās reperiebat̉: ut omnes admirarent̉ in uno hoīe tantā eē diſſimilitudinē: tanqꝫ diuerſam naturā. Idem educatus fuit ī domo Periclis patrui ſui. ut dixit Iuſtinus. Aemilius uero dixit illū Periclis fuiſſe priuignū: fuitqꝫ eruditus a Socra te. Ipſe quoqꝫ ineunte adoleſcētia amatus eſt a multis: atqꝫ etiā a Socrate: de quo mentionē facit Plato ī ſympoſio. Nā eū induxit cōmemorātē ſe pernoctaſſe cū Socrate: neqꝫ aliter ab eo ſurrexiſſe ac filius a parēte debuerit. Poſteaqͣꝫ robuſtior ē factus nō minus multos amauit. In quoꝝ amore quoad licitum ē odioſa multa delicate iocoſeqꝫ fecit. Socerū habuit Hipponicū omniū græcæ linguæ eloquētiſſimū. Bella uero ꝗbus ip̄e imperator præfuit: narrat apud græcos late Thucydides de bello pelopōneſiaco:& Plutarchus in deſcripti one uita illius. apud noſtros uero cōpendioſe Iuſtinus in libro ſui epitomatis quinto:& ut cōcludūt Theopompus& Timæus græci hiſtorici: hic cū athenis ſplendidiſſima ciuitate natus eēt: omnes ſplendore ac dignitate uita ſuperaſſet certū eſt. Poſtqͣꝫ inde expulſus thebas uenit: adeo ſtudiis eoꝝ inſeruiſſe dicūt: ut nemo animo eū corporiſqꝫ uiribus poſſet equiparare. oēs enī boeti magis firmitati corꝑis qͣꝫ ingenii acumini deſeruiūt. eundem apud lacedemonios: quoꝝ moribꝰ ſumma uirtus in patientia ponebat̉: ut etiā noſter Ci cero ſecundo tuſculanarū libro oſtendit: ſic duritia ſe dediſſe ferunt: ut parſimonia uictus atqꝫ cultus oēs la cedemonios uinceret. fuiſſe apud thracas hoīes uinolentos rebuſqꝫ uenereis deditos: hos quoqꝫ cū apud il los eēt in his rebus anteceſſiſſe affirmāt. Veniſſe deinde ad perſas: apud quos ſumma laus eēt fortiter uenari luxurioſe uiuere: hoꝝ ſic imitatū cōſuetudinē dicunt: ut illiip̄i in his maxime admirarent̉: quibus effeciſſe: ut apud quoſcūqꝫ eēt princeps poneret̉: habereturqꝫ chariſſimus. Veꝝ eorū qui tyrannidē apud athenas ex ercebāt conſilio:& Lyſandri lacedemoni artificio in phrygia interfectus eſt: cū iam incendiū domus effugiſſet: quod ad illum interficiendū fuerat paratū:& eius caput ad Pharnabarū rettulerūt:& cuius buſtū mu lier quæ cū eo uiuere conſueuerat: teſte Aemilio Probro muliebri ſua ueſte contectū ædificii incendio mortuū cremauit: quod ad uiuum interimendum erat comparatum. A cidamus cum. c. exili&. i. latino ſcribitur: fuit teſte Cicerone in primo tuſculanarum: rhetor antiquus: qui mortis laudationem ſcripſit. A cides cū. c. nō aſpirato&. i. latino ſcribit̉: dicit̉ a poetis Hercules: ſic quoqꝫ uel ab Acæo auo: hoc eſt amphi tryonis patre: uel ab αλκη quod eſt robur:& fortitudo cognominatus. Alcimus cū. c. exili&. i. latino ſcribitur: fuit teſte Plutarcho epirota:& uir bellicoſus. A cinos cū. c. nō aſpirato&. i. latino ſcribitur: fuit Nauſitho. filius. ut teſtis eſt Homerus libro. vii. odiſſeæ: rex phæacū iuſtiſſimꝰ: dicente Orpheo in argonautica ἀλκινοσκραινεσκα δικαιοπατοσ βασιλήων fuitqꝫ diligens hortorū cultor: quare dicit Virgilius libro georgicoꝝ. ii. Pomaqꝫ& alcino ſilua. i. arbores pomiferæ: quas ille in pulcherrimā formā ordinauerat. unde Ouidius in. xiii. metamor. libro: Proxima phæ ac fœlicius obſita pomis Rura petunt. ad hunc teſte Homero in odyſſea naufragus uenit Vlyxes: ꝗ honorifice& regio conuiuo ſuſceptus errores ſuos enarrauit: cui rex ſi ſecū remanere conſenſiſſet: Nauſica filia coniugium offerebat: quod ille renuens multis ab eo muneribus donatus:& naue cum ſociis diſceſſit. Sane per ſynereſim Alcinus abſqꝫ. o. nonnunqͣꝫ ab auctoribus ponitur. A Icippe cū. c. exili&. i. latino atqꝫ. duplici. p. ſcribit̉: nomē ē ꝓpriū fœmina de qua ſæpiſſime Theocritus loꝗtur:& quia ab αλκη: quod ē robur& fortitudo deriuat̉:& hippos equus: ne forte aliunde deriuari credat̉ cū. c. abſqꝫ aſpiratione ſcribitur: ut ſimiliter Ariſtippus& Leucippus. A cinæon cum. c. exili: hoc eſt ſine aſpiratione:& cū. æ. diphthongo ſcribitur: fuit philoſophus Crotoniates Pyrithi filius:& Pythagore auditor. hic teſte Laertio primus de natura ratione ſcripſit:& animam dixit im mortalem atqꝫ inſtar ſolis moueri. A lemaus cum. c. non aſpirato&. a. ante. u. ſcribitur: fuit filius Amphiara: qui matrem Eriphylē in patris ultionem occidit: ut uidebimus in dictione Calliros. A lcmena cum. c. exili ante. m.&. e. abſqꝫ diphthongo ſcribitur: fuit Electrionis ex Lyſidice uxore filia: Vxorqꝫ Amphitryonis:& Iouis amaſia. A con cū. c. nō aſpirato ſcribit̉: fuit teſte Seruio ſuꝑ Daphnim cretenſis ſagittariꝰ: cuiꝰ cū filiū draco inuaſiſſet tāta arte dixerit ſagittā: ut ea currēs in ſerpentis deficeret uulnere: nec tranſiret in filiū. aliꝰ faber fuit argētarius: de quo Ouidiꝰ li. meta. xiii. Craterē ænea ſibi quē fabricauerat alcō: Nileꝰ& lōgo celauerat argumēto A lecto cū unico. l.&. c. nō aſpiratis ſcribit̉: una eſt ex furiis infernalibus: quā Virgilius dixit li. ænei. vii. luctificam alecto. nā in accuſatiuo quēadmodū in nominatiuo terminat̉: ut idē in eodē libro: Reginā alecto ſtimulus agit undiqꝫ bacchi. nec eſt alius caſus niſi genitiuus: ꝗ teſte Seruio Alectus facit.& tres a poetis deſcribunt̉: Tiſiphone. Alecto:& Megera: quas Acherontis& noctis filias Heſiodus dixit. unde Orpheus in argonautica: eoꝝ noīa unico uerſu cōprehēdit dicens τισιφονητε κάιαληκτοκαιδια μέγαιρα. lethes cū unico. l.&. th. aſpirato ſcribit̉: nomē fuit ꝓpriū uiri troiani: quaſi ηοησ.i. uerax fuerit: de quo Virgiliꝰ libro ænei. i. Et qua grandeuus alethes. Idē libro. ix. Hic annis grauis atqꝫ animi maturus alethes. A Igeo cum. e. abſqꝫ diphthōgo ſcribitur:& ex uerbo græco deducitur: quod eſt αλγέω αλγω. i. doleo uel rigeo: ita ut ſit frigus dolor quidam membrorum rigore coniectus. Alexandria cū unico. l.&. x. cōſonante atqꝫ. i. latino ſcribit̉: nomē fuit triū urbiū cōſtructaꝝ ab Alexandro ma gno: quaꝝ una fuit in ægypto ꝑ Dimocratem architectū: ut ſcripſit Vitruuius in proemio libri primi de architectura locū ſortitus haud longe ab hoſtio nili: ut dicit Solinus: quod plurimi canopicū dicūt: eamqꝫ teſte Iuſtino libro. xi. totius ægypti caput eſſe iuſſit. Aliā ſtruxit idē Alexander in aſia. aliā in ſcythia ſuper tana im: ut teſtes ſunt Curtius& Iuſtinus. Sane poetæ noſtri nōnunqͣꝫ loco. i. quod eſt in penultima. e. ſurrogauerunt. ut Horatius libro. iiii. carminū: Nā tibi a quo die alexandrea ſupplex:& uacuam patefecit aulam.& in de alexandraus cum. æ. diphthongo deducitur. Alia cū unico. l.&. i. latino teſte Seruio in. vii. ænei. ſcribit̉. Idqꝫ oſtēdit Lucanꝰ cū dixit: Quas aliæ clades. eſtqꝫ teſte Liuio libro. v. ab urbe fluuius. xi. lapide uia tyburtina ab urbe diſtans e montibus cruſtumeris in tyberim defluens. apud hunc. xv. kl. Aug. Galli duce Brenno romanos ſtrauere:& poſttriduo urbē etiā deleuerunt: excepto capitolio. Virgilius uero libro. vii. ænei. metri cauſa cū duplici. l. ſcripſit dū ait: Quoſqꝫ ſecās infauſtū interluit Allia nomē ꝑ quē modū relliquias nō ſolū cum duplicato. l. ſcribimus. A lyattes cum unico. l.&. y. græco atqꝫ duplicato. t. ſcribitur: fuit filius Sadiattis regis lydiæ:& pater Crœſi: ut ſcribit Herodotus libro hiſtoriarum primo. Alba cum unico. l.&. y. græco ſcribitur: regio eſt teſte Homero libro ſecundo iliados: nō longe amyſia: ubi argentifodinas eſſe dixit. A litos cum unico. l.&. i. latino atqꝫ. t. nō aſpirato ſcribit̉: fuit teſte Homero libro. ii. illiados: una ex urbibꝰ boe tis: quā herboſam aliarton uocat. Alicarnaſus cū unico. l. ſequente. i. latino&. c. exili: atqꝫ unico. s. ſcribit̉: a nōnullis ex noſtris abſqꝫ aſpiratiōe principii ſcribit̉: ſꝫ ꝗa a græcis ſꝑ aſpirat̉: ut etiā ex eiꝰ deriuatiōe mōſtrabit̉: inter aſpirata locabimus. lites cū unico. I.&. i. latino atqꝫ. t. nō aſpirato ſcribit̉: apud nos dici ꝓprie poteſt unctor. nam ab αλέιφο uerbo græco quod eſt ungo deriuat̉: quo uocabulo uſus eſt Iuuenalis in quarta ſatyra dum ait de græculo: Grammaticus rhetor geometer pictor aliꝑtes. A lyſoni cum unico. l. ſequente. y. græco ſcribitur: populi ſunt ſcythiæ aſiatica. ut oſtendit Herodotus libro hiſtoriarum quarto. litta cum unico. l.&. i. latino atqꝫ duplicato. t. ſcribitur: dicitur teſte Herodoto libro hiſtoriaruꝫ primo: lingua arabica Venus. ſ 3 Allegoria cum duplici. l.&. i. latino ſcribitur: poteſt ſecundum uocabuli litteraturam dici alieniloquiū. Elegantes uero inuerſionem interprætantur: ut aliud uerbis: aliud ſenſu oſtendat. Virgilius in palamone: Clau dite iam riuos pueri ſat prata bibere: hoc eſt deſinite iam plura canere: quia ſat ſuperqꝫ audiuimus. Et in fine libri ſecundi georgicorum: Sed nos immenſum ſpaciis confecimus æquor: Et iam tempus equum fumantia ſoluere colla: hoc eſt quæ tractanda fuerant explicuimus: lam congruum eſt carmē finire. huius ſeptem ſunt ſpecies Ironia. Antiphraſis. Aenigma: Carientiſmos: Parœmia: Sarcamos:& Aſtiſmos. de quibus in dictionibus& uidimus:& uidebimus. A llophylos cum duplicato. l. in principio&. y. græco in penultima atque ſequente unico. l. ſcribitur: dici poteſt a noſtris alienigena. Nam componitur ex ἀλλο: quod eſt aliud:& phylos quod cum. v. græco ſcriptum gentem deſignat. A lotheta cum duplici. l.& in penultima cum. th. aſpirato: in ultima uero cum. t. ſimplici ſcribitur: dici poteſt latine aliter poſita. Nam componitur ex αλλωσ: quod eſt aliter:& θετα poſita. A loeus cum unico. l. ſequente. o.&. eu. diphthongo in fine ſcribit̉: fuit Titani filius ex terra. hic teſte Homero libro undecimo odiſſeæ Iphimediam uxorem habuit: quam omnes alii poetæ& ſcriptores græci Ipimediam uocant. eodem modo Seruius noſter in nonū Virgilii librum: hæc itaqꝫ adulterari conſueuerat cum Eni peo quodam: In cuius ſpeciem uerſus Neptunus: illaꝫ grauidaſſe dicitur. Nam ut ait Homerus φάσκε doσειδαωνι μιγηναι hoc eſt dicitur illam Neptuno fuiſſe commixtam: quæ illi uel marito: ut alii uolunt gemellos peperit Oetum& Ephialtem: qui aloides a putatiuo patre cognominati ſunt: dicente Ouidio libro metamorphoſeos ſexto: cum ad Neptunum loqueretur: Tu uiſus enipeus gignis aloidas. Sed cum hi teſte Seruio ſingulis hebdomadibus nouem digitis in corporis proceritatem extenderentur: nouem ulnis excreuerunt. ut dixit Homerus libro undecimo odiſſeæ cum ait: ενήα τήκεεσ ησαν. Verum parantibus titanis bellum aduerſum Iouem: nec ad illud decrepitus Aloeus accedere poſſet: hos miſit geminos contra deos: quod Lucanus ipſe tetigit: quando libro ſexto dixit. Impius hic prolem ſuperis immiſit aldus Inſeruit celſis prope ſe cū pelion aſtris. ſed cōfixi ſagittis ab Apolline& Diana in infernum detruſi ſunt. dicente Virgilio libro æneidos ſexto: Hic& aloidas geminos immania uidi. Corpora: qui manibus magnum reſcindere celum Aggreſſi: ſuperiſqꝫ Iouem detrudere regnis. Sed ut ſcribit Homerus libro quinto Iliados: bellū prius cum Marte geſſerunt: quem uictum catenis: tredecim menſibus truſum in carcere tenuerunt: in quo ſane perpetuo perduraſſet: niſi admonitu& precibus Eribor nouerca ideſt Iunonis: furtim a Mercurio liberatus fuiſſet. Quod etiam Claudianus noſter de laudibus Stiliconis agens tetigit: quando ait: Cum gemini fratres genuit: quos aſper alius Martem ſubdiderint uinclis. Et inde Carolus Arretinus conterraneus meus in ele gia ad Pogium inquit ad Mercurium loquens: Tu mactas argum: marti tu uincula ſoluis: Vincula quæ ſcæuo carcere nexa deo. A lope cum unico. l. ſcribitur:& in fine accentum detinet apud græcos: fuit Cercyonis filia: a cuius nomine cognominata eſt alope ciuitas theſſaliæ: de qua meminit Homerus libro. ii. iliados: Et alopetes ciuis dicit̉. A phabetum cum. ph. aſpirato&. t. non aſpirato ſcribitur: Nomen eſt compoſitum ex nominibus duarum primarum litterarum græcarum: uidelicet ex alpha& beta: quarum ſecundum cum. t. exili ſcribitur: ut in ea dictione uidebimus. Quare ait Iuuenalis in ſatyra Plurima ſunt fuſcine: Hoc diſcunt omnes ante alpha& beta puella. Et inde alphabetum quod apud græcos ordine litterarum numerum deſignat. Et prima littera unum denotat: ſecunda duo:& reliquæ modo conſimili apud antiquos indicabant. Quod& ſi aliquando apud noſtros itidem antiquos obſeruatum fuerit: ut affirmare uidetur Priſcianus libello de numeris: nunc uero præ ter paucas reliquæ numerum non deſignant. Verum. c. pro centum ponimus. d. pro quingētis. i. pro uno. l. pro quinquaginta. m. pro mille. u. pro quinqꝫ.&. x. pro decem ſcribere conſueuimus. A Ipheus cum. e. abſqꝫ diphthongo ſcribitur. Nam licet apud græcos ſit. ei. diphthongus. nā ſcribitur ἀλφει οσ: nos tamen diphthongū in. e. longum cōuertimus fluuius eſt helidis ciuitatis arcadiæ iuxta piſam decurrens: ut auctores quiqꝫ aſſerunt: qui longo tandem curſu in achaia demergitur:& ibi a terra abſorptus atqꝫ ſubter mare defluens: ex græcia in fontem arethuſam apud ſyracuſam in ficilia ſe attollit:& inde in mare ſiculum cadit. Vnde Virgilius libro tertio æneidos ait. Alpheum fama eſt huc helidis arimen Occultas ægiſſe uias ſubter mare qui nunc Ore arethuſa tuo ſiculis confunditur undis. A lpes græcuꝫ eſſe dixit Feſtus: ab αλφη: quod eſt candidum deductum: quia perpetuis fere niuibus albeſcūt unde ait Priſcianus in ſeptimo αλφείσ: cum. ει. diphthōgo in fine apud græcos ſcribitur: quā quidam ex noſtris in. i. conuertunt:& dicunt alpis cum. i. finali ut ſardis:& ſyrtis. Sed pleriqꝫ diphthongum in. e. conuertunt:& dicunt alpes. hæ omnem italiam inacceſſibili muro cludentes a tota gallia:& germania ſecuram reddebant: ſed cum illas peruias igne& aceto Hannihal pœnus effecerit: ab illo teſte Seruio non ſolum eiꝰ loci mons apœninus dictus eſt: ſed omnis eius montis tractus qui per totam diſcurrit italiaꝫ& uſqꝫ in ficiliā protenſus eſt apœninus eſt cognominatus: quaſi alpes pœni. unde Virgilius libro duodecimo æneidos: Quantus gaudetqꝫ niuali Vertice ſe attollens pater apœninus ad auras. Et Lucanus de illo inquit: Nulloqꝫ a uertice tellus Altius intumuit propriuſqꝫ acceſſit olympho. Et ut ait Plinius libro uigeſimoſexto naturalis hiſtoriæ in portento prope habuere maiores alpes Hannibale exuperatas:& poſtea a cimbris: nunc ipſæ caduntur in mille genera marmorum. A Ithæa cum. th. aſpirato:&. æ. diphthongo ſcribitur: habetqꝫ accentum in penultima: nomen fuit proprium uxoris enei regis ætoliæ: cuius regia ciuitas erat calydon: fuitqꝫ Teſti filia:& mater Meleagri: quem fataliſtipite conſumpſiſſe ſcribitur a poetis: dicente Ouidio libro primo de triſtibus: Vtqꝫ cremaſſe ſuum fertur ſub ſtipite natum Teſtias:& melior matre fuiſſe ſoror. lucinari per unicum. l. ſcribitur:& ex græco factum quod eſt αλυειν dixit Cloatius uerus in libris: quos teſte Gellio libro ſedecimo noctium atticarum inſcripſit: uerborum ē græcis tractorum: unde lucium quoqꝫ dictum eſſe putat tarditatem quandam animi& ſtuporem: qui alucinantibus plerunqꝫ uenit. A maracus cum. c. non aſpirato ſcribitur: fuit teſte Seruio ſuper primum æneidos: puer regius: qui cum præcioſa deferret unguenta caſu lapſus:& fracto uaſe ingenti concepto odore in odiferam herbam conuerſus eſt. de qua Virgilius Vbi mollis amaracus illum floribus& dulci ſpirans complectitur umbra: hanc Diaſcorides dixit a romanis perſam dici. A maranthus cum. th. aſpirato ſcribitur: flos eſt purpureus gratiſſimi coloris: qui apud nos immarceſcibilem indicat: de quo Plinius libro uigeſimo primo naturalis hiſtoriæ inquit: amaranthus eſt ſpica purpurea uerius qͣꝫ flos aliquis:& ipſe ſine odore prouenit auguſto menſe durat in autumnum: ſumma natura eius in nomine appellatiuo: quoniam non marceſcit: ſed poſtqͣꝫ defecerunt cuncti flores madefactus aqua reuiuiſcit: & hybernas coronas facit. de hoc Ouidius libro quarto faſtorum. Has hiacynthe tenes: illas amaranthe moraris. A maryllis cum. y. græco in penultima ſequente duplicato. l.&. i. latino in ultima ſcribitur: nomē fuit ruſtice proprium: de qua& Theocritus:& Virgilius ſæpe meminere. A malthea cum. th. aſpirato:& abſqꝫ diphthongo ſcribitur: fuit Iouis nutrix: quam Lactantius libro inſtitutionum primo una cum ſorore Meliſſa: quæ ſcilicet patris nomen detinebat: Iouem puerum caprino lacte ac melle pauiſſe aſſerit. at Parmenius poeta græcus capram illam fuiſſe dixit: quæ geminos hædos parere ſolebat:& tunc illo tempore enixa fuerat quo luppiter ad regem creta Meliſſum nutriendus miſſus fuerat:& filiabus eius in cuſtodiam datus: quæ cum tunc forte lacte carerēt: illum ad capram amaltheam expoſuerūt. A mathus cum. th. aſpirato ſcribitur: Inſula eſt in mari ægeo quæ Veneri ſacra fuit. Ipſa dicente apud Virgilium libro æneidos decimo: eſt amathus: eſt celſa mihi paphos atqꝫ cythera. Ipſa eadem eſt metallorum fœcūdiſſima: dicente Ouidio libro metamorphoſeos decimo: At ſi forte roges fœcundam amathunta metallis Et inde amathunteus. ut Ouidius in eodem libro. Lactantes uitulos amathunteaſqꝫ bidentes. A mathuta penultima cum. th. aſpirato:& ultima cum. t. ſimplici ſcribitur: fuit uxoris Athamantis regis thebarum nomen: quæ ante deificationem uocata fuit Inno. A maſenus cum unico. s.&. e. abſqꝫ diphthongo ſcribitur: fluuius eſt uolſcorum priuernatum: ultra quē Metabus uolſcorum rex& Camilla pater: ſubditorum iram fugiens: telo alligatam ipſam filiām Camillam ꝓiecit. ut oſtendit Virgilius libro æneidos undecimo. Quoniam ex eo nomine eſſe aliū in ſicilia fluuiū oſtēdit Ouidius libro metamorphoſeos quindecimo dicens: Nec non ſicamias uoluens amaſenus arenas: Nunc flu it: interdum ſuppreſſis fontibus aret. A maſis cum unico. s. poſt. a.& ante. i. latinum ſcribitur: habetqꝫ accentum in penultima: fuit teſte Herodoto libro hiſtoriarum ſecundo ægypti rex: cuius tumulus fuit una pyramidum: dicente etiam Lucano libro. ix. Non mihi pyramidum tumulus euulſus amaſis. hunc Plato dixit in timeo athenas apud græcos ædificaſſe ante quem teſte Pomponio trecenti& triginta reges in ægypto fuere: quare uetuſtiſſimos prædicant ægyptios. alius eodem nomine uir fuit maraphius patria:& peditum Darii dux contra cyrenenſes miſſus. ut He rodotus ipſe monſtrauit. A mazones cum unico. z. ſcribitur. Nam uocabulum eſt compoſitum ex a quod eſt ſine:& mazon manima:& tam primam qͣꝫ penultimam corripit. ut Virgilius libro undecimo æneidos: Pulſant& pictis bellantur amazones armis. fuerunt ſcythica fœmina iuxta tanam fluuium primum inhabitantes. deinde ad loca iuxta flu uium thermodoonta deuenerunt. Et ulterius inde procedentes magnam aſiæ partem occupauere: ut de his omnia libro ſecundo ſui epitomatis narrauit Iuſtinus. Nec uiris hæ fœmina miſcebantur: niſi in uere cum ꝗbus uulgo delectari conſueuerant: quouſqꝫ grauidas ſe perſentiret: qd̓ Seneca in hippolyto tetigit cū ait: Et prorſus iſte gentis armigera furor Odiſſe ueneris fœdera& caſtum diu Vulgare populis corpus.& reliqua. E quibus ſi mares naſcebantur: interficiebāt illos: feminas uero carum dexterioribus māmis inuſtis ad conſueta ſua officia exercebant. Vnde Amazones dicta ſunt. A mbidexter cum. i. latino&. x. ante. t. exili ſcribitur: cōponitur ex αμφω: quæ latine ut ſupra uidimus tranſfertur ambo:& δέξοσ dexter. A mbracia cū. c. exili hoc eſt ſine aſpiratiōe&. i. latino ſcribit̉: ubi. p. in. b. cōuertimus. Nam apud græcos ampracia ſcribit̉: urbs eſt in epiro teſte Liuio libro. vii. de bello macedonico: aſpero ſubiecta tumulo. Arcēqꝫ ha bet in tumulo poſitā: Eſtqꝫ iuxta aretonē nauigabilē fluuiū: dudū fuit Pyrrhi regia: de qua Ouidiꝰ li. ix. metamorphoſeos: Præter erant uecti certatā lite deorum. Ambraciam: uerſiqꝫ uident ſub imagine ſaxum indicis actiaco quæ nūc ab apolline dicta eſt. Nam ibi actiū eſt oppidū& ꝓmotoriū: ubi Auguſtus uictis An tonio& Cleopatra: nō modo refecit: ſed ampliauit templū actienſis Apollinis. ut dixit Suetonius:& actienſes ludos inſtituit: ut uidimus in dictiōe actiū. Sinus etiā huic urbi adiacens: ambracia ſimiliter dicit̉: cuiꝰ circuitū deſcribēs Ptholemꝰ primo ponit acarnanū oppidū: deinde ſubſequēter aratii fluuii hoſtia: deīde ambraciā urbem: poſt illā actiū oppidū& leucas ꝓmontoriū: deinde aziliā urbem: deinde achelo fluuii hoſtia ꝗ terminus eſt epiri hoc eſt eius partis: quæ acarnania dicitur: ut in illis dictionibus uidimus. A mbroſia cū. i. latino ſcribit̉: herba fert̉ dulciſſimi ſaporis: adeo ut ex illa dei depaſci ſint crediti: dicēte Quidio libro primo de ponto: Nectar& ambroſiam latices epulaſqꝫ deoꝝ: Det mihi formoſa grata iuuenta ma nū. Diaſcorides uero dixit ambroſia quā multi artemiſiā dicūt: plurimas in frutice detinet uirgas lōgas palmis tribus: habetqꝫ folia in initio minuta ſimilia ruta: uirgæ uero ſunt plena ſemine: quaſi acinis odore uini habētes: Nec unqͣꝫ herba floret: habetqꝫ radicē duobꝰ palmis lōgā. Pliniꝰ artemiſiā credit. Sane ab ambro ſia adiectiuū ambroſius ambroſia ambroſiū deriuat̉: quaſi diuinus diuina diuinū: aut īmortalis& immorta le: unde Homerus αμβροσιαι καικαισαι. i. ut traduxit Virg. in. i. ænei. Ambroſiaqꝫ comæ: hoc ē diuina. A methiſtus penultima cū. th. aſpirato&. i. latino: ultima cū. t. exili ſcribit̉ lapis eſt precioſus coloris purpurei cōtra ebrietatem ualens: unde nomen aſſumpſit. Nam a negationē indicat:& μέθη ebrietatē: inde amethiſtinus. ut Iuuenalis in ſatyra Et ſpes& ratio inquit: Vendunt amethiſtina. at uero Horatius nō amethiſtina in neutro: ſed amiſtidem amoto. th. aſpirato ꝓtulit in fœminino cū ait ī libro carminū primo: Baſſum threiicia uincat amiſtide: quod acron annotauit aſſerens ſic apud antiꝗores ꝓlatū: ſed ſuo tꝑe amethiſtis dici. A myclæ cū. v. græco&. c. nō aſpirato ſcribit̉: fuit laconia ciuitas Apollini ſacra. ut Homerus libro. ii. iliados: fuitqꝫ Caſtoris:& Pollucis patria: quod libro. iii. georgi. Virgilius tetigit cū ait: Talis amycli domitus pol lucis habenis: Cyllarus:& quoꝝ graii meminere poeta. Similiter Statius libro primo achilleidos: Soluerat debalio claſſem de litore paſtor Dardanus incautas blande populatus amyclas:& inde amyclaus cuꝫ. æ. diphthongo deducit̉. ut Virgiliꝰ præfato libro. Armaqꝫ amyclaūqꝫ canē: creſſamqꝫ pharetram: quaſi bonos canes producat.& Ouidius octaua epiſtolaꝝ heroidū inquit: Caſtori amyclæo& amycleo polluci. alia hoc noīe uocitata fuit in italia urbs inter caietam& tarrhacinā cōſtituta: quæ teſte Seruio ſuꝑ. x. Virgilii librum a laconibus: qui Caſtoris& Pollucis comites fuerant conſtructa fuit: quæ deinde tacendo perit: ut dixit Lucilius& Virgilius tetigit in præfato libro: cū ait: Tacitis regnauit amyclis. Quod ſane ꝑ hūc modū fuiſſe fer tur: Ciues eius urbis cū pythagora ſectam a cæde omniū animaliū abſtinentes obſeruarēt:& ex uicinis paludibus natos ſerpentes occidere nephas putarent: ab idē interempti ſunt: quā ſententiā Plinius his uerbis libro quinto naturalis hiſtoriæ cōfirmare uidet̉ dicēs: Iuxta tarrhacinā fuere amycla a ſerpentibus deleta. hæc ille: ſed tacitas dixit amyclas. Virgi. hoc eſt pythagoreas: quia taciturnitatē Pythagoras primū diſcipulis ꝑ quinquenniū indicebat. alii uero exponūt cū frequenter falſo nuntiarent̉ hoſtes:& inani terrore ciuitas quaſſaret̉: lata lege cautū eſt nequis unqͣꝫ hoſtis nunciaret aduentū. poſtea uero cū hoſtis nullo nūciante ueniret: ex improuiſo ciuitas capta eſt: unde tacite dicta ſunt: quia periere ſilentio. hinc eſt quod ait Lucilius: mihi neceſſe eſt loqui. nam ſcio amyclas tacendo periſſe. myclas etiā in ſingulari ſimiliter cum. y. græco:&. c. exili ſcribitur: fuit nauta pauperrimus in epiro: de quo Lucanus libro quinto plura proſequitur. A myclon cum. y. græco ſcribitur: ciuitas fuit peonia: ſeu mauis macedonia: nō longe ab axio fluuio troianis auxilia mittens. ut oſtendit Homerus libro iliados ſecundo. A mygdala cum. y. græco ſcribitur: dicitur a noſtris nux longa. Virgilius libro georgicoruꝫ primo: Cū ſe nux plurima ſiluis induet in florem. exponit Seruius ideſt nux longa. A mynæ cum. v. græco ſcribitur: fuerūt teſte Macrobio libro tertio ſaturnaliū: loca ubi poſtea phalernum dictum fuit. Et inde amyneus cum. æ. diphthongo in penultima ſcribitur. Virgilius libro georgicorum ſecūdo: Sunt& amynea uites firmiſſima uina. I A myntas cū. v. græco&. t. non aſpirato ſcribit̉: ponitur a Theocrito& Virgilio paſtor: quo etiā nomine Alexandri auus: hoc eſt pater. Philippi cognominatus fuit: quin& alii plures. A myntor cū. y. græco&. t. exili ſcribitur: fuit teſte Homero libro. ii. iliados: Phœnicis pater. Vnde dixit Quidius in tertia heroidum epiſtolarum. Venerunt ad te telamone& amyntore nati. A mythaon cū. y. græco& th. aſpirato ſcribit̉: fuit uir argiuꝰ pater Melāpi medici. ut oſtēdit Homerꝰ diuerſis ī locis odiſſeæ a quo Melāpꝰ ip̄e dictus ē amythaoniꝰ Virgi. li. geor. iii. Amythaoniuſqꝫ melampus. A mmon cum duplicato. m.& abſqꝫ aſpiratione principii ſcribit̉. a noſtris arena dicit̉. Nam cū Liber pater deuicta iam India per extrema libyæ cum toto exercitu gradiēs maxima ſiti laboraret: Ioui humiliter ſupplica uit: ut in hoc arduo caſu ſe patrē illi oſtenderet: Cui cū repente occurriſſet aries illo duce ad limpidiſſimuꝫ fontē deductus eſt. Moxqꝫ ſub oculis āmirantis euanuit. Quare crediderūt cuncti arietem illū Iouem fuiſſe ad huius ergo tanta rei memoriā ſumptuoſiſſimū templū cōſtrui fecit: quod Iouis ammonis hoc eſt arenarii cognominauit. In quo ſcilicet ſimulacurū arietis forma præſtabat. de quo Lucanus libro nono Catonis iter per libyam deſcribens ait Ventum eſt ad templum libycis quod gentibus unum Inculti garamantes habent: ſtat corniger illic luppiter ut memorant: ſed non aut fulmina uibrans: Aut ſimilis noſtro: ſed tortis cornibus āmon. Et inde āmoniacus gummi quoddā ſeu lachryma dicit̉: quæ ut late Plinius libro. xii. naturalis hiſtoriæ rettulit ex arbore gignit̉: quā metropon uocāt: iuxta oraculū Ammonis. Idem libro ſecundo eiuſdem operis prius dixerat ibidē eſſe fontem qui die friget: noctibus feruet. Quod Ouidius libro. xv. metamorphoſeos tetigit cum ait. Media tua corniger ammon. Vnde die gelida eſt: ortuqꝫ obituqͣꝫ caleſcit. A moniū abſqꝫ aſpiratione principii uel duplicatione ip̄iꝰ. m. ſcribit̉: herba ē ſuauiſſimi odoris: quā Pliniꝰ li. xii. naturalis hiſtoriæ naſci dixit in armenia: arabia:& ponto: armenicā uero p̄ omnibꝰ Diaſcorides laudat. A morges cum. r. poſt. o.& ante. g. ſcribitur: fuit ex Darii ducibus unus: qui in caria ceciderunt. ut oſtēdit Herodotus circa finem libri quinti. A mobrus antepenultima cū. œ.& penultima cū. æ. diphthongis ſcribitur: genus eſt carminis æquali numero alternatim prolati. ut Virgilius in bucolicis. Alternis dicetis: amant alterna camena: unde dicitur quaſi αμοῖβαδον: quod eſt alterne& mutue. Nam ab αμοῖβω: quod eſt commuto deriuatur. A mnis quidam græcum eſſe uolunt:& componi ex αμφω: quod eſt circum:& nare fluere. Varro uero oſtendit eſſe latinum:& ab ambio quod eſt deſcendo deriuatum. A mphiareus cū. i. latino&. eu. diphthongo in fine ſcribit̉: fuit Dicei filii Antiphatis filii Melampi filius: unde Statius libro thebaidos tertio inquit. Ac prior oclides ſolita prece numen amicat. fuit Apollinis uates:& inter augures clarus: Ita ut cū primū pubeſceret: ab argonantis uocatus acceſſit. ut eodē libro Statiꝰ ipſe mō ſtrauit. deinde cū tēporis ſucceſſu Adraſtus argiuoꝝ rex expeditionē in thebanos acturus eēt una cū Melam pouate montē amphiſanta aſcendit: uiſurus quid ex bello argiuis euentuꝝ eēt:& cū inter alia præuidiſſet ſe ex eo bello nō reuerſurū latebras petit: quæ oīa Eriphyla uxori tanqͣꝫ fidiſſimæ indicauit. Sed iam cūctorum principiuꝫ exercitu parato: cum ſolus ip̄e peteretur a cunctis:& longior mora tedium pareret uniuerſis: uxor illius pacta cū Argia filia Adraſti cingulū ſeu monile precioſum: quod Vulcanus Hermione priuignæ:& uxore Cadmi prius dederat: maritū detexit: qui cū thebas cum alijs principibus nō rediturꝰ peteret & die qua curru& armis nobilis ueniſſet in præliū: facto repente maximo terremotu telluris uoragine abſorptus obit. quare dixit Statius libro. vi. uiuū illum& armatum ad inferos deſcendiſſe. Cætera uero quæ inde ſecuta ſunt: uidebimus in dictione Friphyle:& dictione Calliros. A mphibolum cum. i. latino& unico. l. ſcribitur: a noſtris dicit̉ ambiguū. Nam cōponit̉ ex μφι quod eſt undiqꝫ:& βουλυ conſilium: unde amphibole uel amphibolia. i. ambiguitas. A mphibologia eodē modo ſcribit̉:& ex αμφι cōponit̉ atqꝫ logia: quæ eſt ſermocinatio: quaſi ſermo ille ſen tentiā dubiaꝫ indicet: ut dico lacedemonas athenienſes ſuperaſſe. Simili modo reſpōdit Apollo ad Pyrrhū dicens. Aio te æacida romanos uincere poſſe. ſit etiā per incertam diſtinctionē. ut Virgilius libro æneidos. i. Bellum ingens geret italia: ubi quis intelligere poſſet de ingenti italia: ſicut de ingenti bello.& eodem libro Aurea ſubnectens exerte cingula māme: ubi teſte Seruio dubiū eſt an ipſam auream: uel aurea cingula dice re uelit. Sed ſimilia quandoqꝫ metri ratione amphibologiā abiiciunt:& certitudinē ex metro aſſumunt. ut Virgilius in bucolicis: Mollia lutheola pingit uaccinia caltha: ubi nō poſſumꝰ mollia ad caltha referre: nec uaccinia ad lutheola: ꝗa niſi lutheola ſextꝰ ſit caſus: nō ſtaret uerſus. Idē li. ænei. ix. ait: Criſtaqꝫ tegit galea au rea rubra: ubi duo ablatiui ſūt& duo noīatiui: quos metrica rōe diſcernimꝰ. Nā rubra:& criſta lōgas habēt ultimas: ꝗa ablatiui ſūt caſus. ſit etiā amphibologia ꝑ cōe uerbū ut deprecat̉ Cato: Calūniat̉ Cicero: Præſto lat̉ Brutus: dedignat̉ Antoniꝰ: in quibus nō oſtendit̉ an actionē denotēt uel paſſionē. Simili mō ſit in æquiuocis: ut ſi quis dicat canis mordax eſt: nō intelligit̉ an de cæleſti ſidere: uel piſce marino uel latrabili animali loquat̉: cū eoꝝ ꝗſqꝫ mordere dicat̉. Similiter acies acuta ē: ambigit̉ an de acie oculoꝝ uel gladii uel militū. A mphibrachus cum. i. latino&. r. poſt. b.& ante. a. atqꝫ. ch. aſpirato ſcribitur: pes eſt tribus ſyllabis conſtans: breuem ex utraqꝫ extremitate: atqꝫ longam in metro detinens: quod nomen ipſum indicat. Nam ex cum. quod eſt undiqꝫ:& βραχυσ breuis dicitur. A mphilochus cum. i. latino&. ch. aſpirato ſcribitur: fuit athenienſis philoſophus:& agricultura ſcriptor: ut teſtis eſt Varro libro rerum ruſticarum primo. A mphylitos cum unico. l. ſequēte. y. græco&. t. nō aſpirato ſcribit̉: poteſt interpretari undiqꝫ diſſolutus. Nā a ꝙ componitur quod eſt diſſoluo: fuit teſte Herodoto libro hiſtoriaꝝ primo: uir acarnanus cuius oraculo fretus Pyſiſtratus deuictus apud marathona athenienſibus urbem tertio occupauit. A mphimacrus cum. c. nō aſpirato ſcribit̉: pes eſt tribus ſyllabis conſtans: quaꝝ prima& ultima longa eſt:& media breuis: ut nomē eius indicat: quod eſt αμφι. i. undiqꝫ: μακροσ longus. A mphimachus cum. i. latino&. ch. aſpirato ſcribit̉: fuit amphiarei uatis ex uxore Eripyle filius: quē Homerus cum alijs græcorum ducibus ad troiam ueniſſe ſcribit. A mphion cum. i. latino ſcribit̉: habetqꝫ accentum in penultima: fuit teſte Seruio ī Alexim louis& Anthiopes filius. alii dicunt Mercurii a quo ſuſcepta lyra adeo dulciter canebat: ut ſaxa ad ſtruendos muros thebanos traxiſſe dicat̉: dicente Horatio in poetria: Dictus& amphion thebana conditor urbis Saxa mouere ſono teſtidinis& prece blanda. Ducere quo uellet.& Statius libro thebaidos primo: Penituſqꝫ ſequar quo carmine muris Iuſſerit amphion tyrios accedere mōtes.& Seneca in Hercule furente: Cuiuſqꝫ muros natus amphion Ioue. Struxit canoro ſaxa modulatu trahens. ob quod dicebat Virgilius in Alexi. Canto quæ ſolitus ſi quando armenta uocabat Amphion dircæus in acteo aracyntho. Nam teſte plinio libro ſeptimo naturalis hiſtoriæ: primus rationem muſicam adinuenit. A mphiro cum. i. latino ſcribit̉: fuit teſte Heſiodo in theogonia nympha Oceani& Thetyos filia. Amphirytes antepenultima cū. i. latino: penultima cum. v. græco:& ultima cum. t. non aſpirato ſcribit̉: inſula ponunt̉ ab Homero in hymno Apollinis: nec ubi ſint explicat. A mphiſa cum. i. latino ſcribitur: fluuius eſt in phocaica regione. ut oſtendit Lucanus in tertio. A mphitryon cum. t. non aſpirato&. y. græco in penultima ſcribit̉: fuit Alcæi thebani filius: qui Alcmenā Electryonis filiam ex Lyſidice formoſiſſimā habuit uxorē a Ioue amatā: ex qua Herculem genuit: qui nōnunqͣꝫ a marito matris āphitryoniades a poetis dicit̉. Sicut Helena a Tyndaro tyndaris: q̄ ſimiliter Iouis filia dicit̉. A mphitrite cum. i. latino utrobiqꝫ:& ſimiliter. t. abſqꝫ aſpiratione alia ſcribit̉: fuit Neptuni uxor. quā cū Neptunus primo uxorē ducere uellet: teſte Fratoſthene poeta græco:& illa uirginitatē ſeruare cuperet: fugeretqꝫ ad Alanta quæſitum illam Neptunus delphinē miſit: qui cū diuerſa per loca uageret̉: ad uirginem tan dem peruenit Cui adeo efficaciter perſuaſit: ut eorum nuptias ſumma pace conficeret: quapropter ad cælū delphine tractū:& ſtellificatū dicūt.& ponit̉ a poetis amphitrite cōiter ꝓ aqua quæ uniuerſū circūplectit̉ orbē: dicente Ouidio libro metamor. i. Nec brachia longo Margine terraꝝ porrexerat amphitrite. A mphitheatrum cum. i. latino ſequente. th. aſpirato:& in fine cum. t. exili ſcribit̉:& dici poteſt ad litteram un diqꝫ ſpectaculū. Nam cum theatrum ut in ea dictione uidebimus: formam habeat hemicycli: duo theatra in unum coniuncta amphitheatrum conſtituunt: ut oſtendit Plinius libro naturalis hiſtoriæ: cum de. C. Curionibus penſilibus theatris pertractat. Nam teſte Cornelio tacito in geſtis Neronis: Ipſo&. L. Piſone Conſuli bus. C. Iulius Cæſar in campo marito primum amphitheatri mollem poſuit: quā Suetonius ab illo deſtina tam: poſtea ab Auguſto mauſeolum ædificaturo deſtructam dicit. Suetonius etiā in. C. Cæſaris operibꝰ ſcri pſit Statiliū Taurum amphitheatrum ædificaſſe. Et de Veſpaſiano primum: poſtea de Tito eius filio ſcribēs amphitheatri opus utriqꝫ attribuit. Sed de eo amphitheatro quod coloſſeū dicunt: dubium uidet̉: quēnā illud ædificaſſe dicamus. Nam quidā Veſpaſianū illud inchoaſſe:& perfeciſſe: dicente Suetonio in illiꝰ uita Item fecit amphitheatrum urbe media ut deſtinaſſe cōpererat Auguſtum: quidā Titum eius filium id opus confeciſſe: quidā Veſpaſianum inchoaſſe:& Titum perfeciſſe putant. Sed amphithearum dedicaſſe ſtratiſque iuxta celebriter extructis dixit Suetonius in illius uita. unde Martialis in epigrammate ad Titum uel ut alii uolunt ad Damitianum. Barbara pyramidum ſileant miracula memphis Aſſiduus iacet nec babylona labor: Nec triuiæ templo molles laudentur honores: Diſſimuletqꝫ deum cornibus ara frequens. Aere nec in uacuo pendentia mauſeolea Laudibus in modicis cares in aſtra ferant Omnis cæſareo cedit labor amphitheatro: Vnum pro cunctis fama loquatur opus. Fuitqꝫ hoc amphitheatrum in parte domus aurea Neronis: quæ a Veſpaſiano& Tito penitus deleta fuit: ut uidebimus in dictione coloſſus:& latius ī dictiōe roma. Nec ſolū amphitheatrū dicebat̉: ſed a multis arena ſæpiſſime uocitata eſt. Nā ſic quoqꝫ ſimilis molles: quæ nūc ueronæ:& altera quæ polæ conſpicitur: arena nominat̉. Quod nomē aſſumpſiſſe puto ab arena: q̄ in medio illiꝰ plater ne gladiatores:& alii diffluerēt ſternebat̉ cum lapidibus ſtratā fuiſſe ueriſimile ſit. Ideo ait Iuuenalis Latum media ſulcum deducit arena. Nam certabant quandoqꝫ inter ſe homines in amphitheatro. Nōnūqͣꝫ cum urſis leonibus:& aliis feris beſtis: quod certamen munus gladiatorium dicebatur:& certantes ipſi gladiatores a gladio: gladius autem eſt mucro ſeu enſis nō cultellus: ut male utunt̉ nonnulli. Dicuntur etiā beſtiarii percuſſores:& laniſta a laniando. Iuuenalis in ſatyra Stēmata quid faciunt: Inuenies aliquo cū ꝑcuſſo re iacentē. idem in ſatyra Credo pudiciciā: Teſtandi cū ſit lenonibus atqꝫ laniſtis Libertas. Similiter ab arena arenarii:& a rate quod artificioſe ferebant: ut inſequentē aduerſariū operirent:& implicitum uiribus ſupe rarent ratiarii dicti ſunt: quod rate a iaciendo iaculum appellabāt. Et ob ſimilē cauſam dicti ſunt laquearii: cum fugientē iniecto laqueo impedirēt pugnabātqꝫ ſæpiſſime fuſcina ſeu tridente: ut Neptuno honorē impenderent. Vnde Iuuenalis in ſatyra Stēmata quid faciunt inquit: Mouet ecce tridentē: Poſtqͣꝫ uibrata pen dentia ratia dextra: ne quicqͣꝫ effudit. Nāqꝫ multi primū capite damnati: mox alii in bellis capti illic cū feris pugnando mortē oppetere cogebantur: Ita ut teſte Seneca duo qui ad id certamē portabāt̉: mortē ſibi priꝰ cōſtituerint: unde etiam Claudius Cæſar paccatis ægyptiis:& in poteſtatē redactis militibus: quoꝝ non parua manus ob affluentiā opum rebellauerat partē occidit:& partem pugnaturos cū beſtijs miſit. Idem Ioſephus de captiuitate iudaica: Titum diuerſis in locis de captiuis iudeis feciſſe oſtendit. Sed deinde mali auari hoīes cū beſtijs pugnaturi publice accipiebant̉. Verum hanc ſanguinariā uoluptatē pugnandi cum beſtijs primū athenienſes comperiſſe dicunt̉:& ad ciuitatē in honorem ſcythica Dianæ conduxiſſe. Sed teſte Iulio capitolino in uita Pupieni:& Balbini multi ueteꝝ dixerūt deuotionē hanc a romanis factā contra hoſtes: ut ſanguine litato romani ipſi ſpecie pugnaꝝ ſeueriores fierent. Ita ut pugnas uidentes:& uulnera ferrumqꝫ: & undas inter ſe cohortes cum in bello cōtra armatos hoſtes eſſent: uulnera:& ſanguinē nō horrerēt. Scribit etiam Suetonius Domitianū edidiſſe ludos:& ſpectacula ratibus in amphitheatro aquis quantū opportuit in undato. A mphora cum. ph. aſpirato ſcribit̉: græcū eſt:& apud illos generis maſculini diciturqꝫ o αμφωρευσ. Sꝫ hæc dictio ut multa aliæ cōmutatiōe terminatiōis: etiā genera ip̄a cōmutat: ut οράτηρ hæc cratera: o χόρτησ hæc charta: o κηροσ hæc cera: οπάντρ hæc panthera. Horatiꝰ in ſecunda epiſtolarum. Si foret in terris rideret democritus: ſeu Diuerſum confuſa genus panthera camelo: Siue elephas albus uulgi conuerteret ora. A mphryllus cum. v. græco poſt. r. ſequente. s. cōſonante ſcribitur: fluuius eſt theſſaliæ: iuxta quē armēta regis Admeti Apollo diuinitate priuatus: ob pulſatos cycopas pauiſſe traditur: unde ait Virgi. li. georgi. iii. Paſtor ab amphryſo. Lucanus libro. vi. Et flumine puro Irrigat amphryſus famulantis paſcua phœbi. A mphiſtos cum. i. latino poſt. s.&. t. ſimplici ſcribit̉: fuit proprium puelle nomen. A mulius cum unico. I.&. i. latino ſcribitur: fuit albanoꝝ rex:& Numitoris frater. A nacreon cum. c. non aſpirato ſcribitur: fuit poeta lyricus:& patria teius. hic Bathyllum aduleſcētulū ſamiū ardenter amauit: dicente Horatio libro. iiii. odaꝝ in ea oda: cuius initium eſt Mollis inertia. Non aliter ſamio dicunt arſiſſe bathyllo Anacreonta teiū: qui perſæpe caua Teſtudine fleuit amorem.& Ouidius de eodem libro. ii. triſtium. Quid niſi cum multo uenerem contemnere uino: Præcæpit lyrici teia muſa ſenis. hic teſte Plinio li. vii. naturalis hiſtoriæ: acino uuæ paſſæ ſtrāgulatꝰ occubuit. A nacharſis cum. ch. aſpirato ſcribit̉:&. i. latino: fuit philoſophus ex ſcytharū genere ſapientia admirāda: ut dixit Cicero libro. y. de quæſtionibus tuſculanis: Immo affirmat Herodotus libro hiſtoriaꝝ. iii. neminē ex ſcythis ſapientē audiuiſſe niſi hunc quē ſapientiſſimū fuiſſe teſtatur: fuitqꝫ Gnuri filius:& Cadnidi ſcythaꝝ regis frater.& tandē teſte loſepho libro. iii. ad grāmaticū: cū ad ſuos reuerteretur:& conaretur græcoꝝ leges ſuis inducere: inuenatione a fratre ſagitta occiſus interijt: dicens ſe gratia eloqui:& diſciplina in græcia conſeruatum: ob quæ in patria peribat. A nadiploſis cum. i. latino utrobiqꝫ ſcribitur: dici poteſt a noſtris reduplicatio. Nā cōponit̉ ex ανα: quod plarunqꝫ in compoſitione dicit re:& διπλωσισ duplicatio. ſitqꝫ tunc quoqꝫ cuꝫ uerſus aliquis ab ea dictione incipit: in quam præcedens uerſus deſit. ut Virgilius in Damone Certent& cygnis ulula ſit tityrus orpheus Orpheus in ſiluis inter delphinas arion. A nagyphon cum. y. græco ſcribitur: ſignificat apud noſtros deſuper ſculptum. Nam ex ana cōponitur: qꝛ nōnunqͣꝫ deſuper indicat:& γλυπτω quod eſt ſculpto. A nagrus cum. r. poſt. g. ſcribitur: fluuius eſt theſſalis: cuius aquā centauri ab Hercule uulnerati: quia in illo ſe lauerant impotabilem reddiderunt. A nalogia cū. a. ī ſecūda ſyllaba:& unico. n.& unico. l. atqꝫ. i. latio ſcribit̉ quā ut dixit Quītilianꝰ ꝓxīe ē græco trāſferētes ꝓportionē uocauerūt. eiꝰ ut ait hæc uis ē: ut id qd̓ dubiū ē: ad aliꝗd ſimile de quo nō q̄rit̉ referat: ut īcerta certis ꝓbet: ut ſi q̄rat̉ funis maſculinū ſit an fœmininū: ſimiſe illi ſit panis. Id etiā ex diminutiōe diſgrūt: ut ꝗa funiculꝰ maſculinū: ergo& funis: de ꝗbus ꝗd tenendū ſit: ſufficiētiſſime Quintilianꝰ expreſſit. A napeſtus penultima cum. æ. diphthongo& ultima cum. t. non aſpirato ſcribitur: pes eſt qui ex tribus conſtat ſyllabis: duabus primis breuibus:& ultima longa. componit̉ ex ana præpoſitione& pegma quod eſt ludus eo ꝙ ad ludos& exercitia fuerit qͣꝫmaxime cōueniēs: dicente Cicerone libro tuſculanaꝝ. ii. Nō adhibet̉ partis ulla ſine anapeſtis pedibꝰ exhortatio:& hæc illiꝰ eſt compoſitio: quāqͣꝫ inſcii aliud quid dicant. A napis cū. i. latino ſcribit̉: fluuius eſt ſicilia leuiter defluens: dicente Ouidio libro faſtoꝝ. iiii. Præterit& cyanem& fontes leuis anapi: de quo Cyane Proſerpina comes loquēdo Plutoni apud Ouidium libro metamorphoſeon quinto. Et me dixerit anapis: Exorata tamen non ut hæc exterrita nupſi. A naphora cū. ph. aſpirato ſcribit̉: dicit̉ a Cicerone in dignitatibus repetitio. Eſtqꝫ dictio cōpoſita ex ana præpoſitiōe: q̄ plærūqꝫ in cōpoſitione dicit re: φορα latio:& fieri dicit̉: cū aliqua dictio pluries in uerſu aūt ſequētibus uerſibus reꝑit̉. ut Virgi. li. ænei. i. Nate mea uires mea magna potentia ſolus. Nate patris ſūmi.& reliqua. Idē li. ii. Nos te dardania incenſa tuaqꝫ arma ſecuti: Nos tumidū ſub te ꝑmeſſi claſſibus æquor. A naſtrophe cum. t. ſine aſpiratiōe:&. ph. aſpirato ſcribitur: dicit̉ teſte Quintiliano a noſtris inuerſio: quæ ut ait ſi in ſpeciem ſolociſmi cadat: hyperbaton quoqꝫ appellari eodem modo poteſt. A naxagoras cū. x. cōſonāte ſcribit̉: fuit clazomenius Hegeſibulo ſiue Eubolo patre natus. Anaximenis auditor:& philoſophꝰ ſuo tꝑe inclytꝰ. Nā gloria opibus& animo clariſſimꝰ: patrimoniū omne ſuis ſpōte cōceſſit:& ſe ad rerū naturā ſpeculādā cōferēs: rē omnē priuatā& publicā neglexit. Eratqꝫ uiginti annoꝝ in Zerris tranſitu:& ſeptuagintaduobus uixit hic cuidā dicenti: nonne patriæ cura tibi eſt ulla: reſpondit mihi patriæ cura eſt:& ſumma quidem: atqꝫ digitum in celum extendit: A naxaretes cum. x. cōſonante in antepenultima:&. t. nō aſpirato in ultima ſcribit̉: fuit ex cypria ſalamina puella mira pulchritudinis:& regali ex ſtirpe nata: quā Iphis popularis amabat inſane. Sed ab illa ſemper ſpre tus: ad eius fores ſe ſuſpendit. ut rettulit Ouidius libro metamorphoſeos. iiii. A naxarchus cū. x. cōſonante&. ch. aſpirato ſcribit̉: fuit Abderites philoſophꝰ Diomedis ſmyrnai auditor. Alii Metrodorichi auditorē tradūt. hic ut Laertes ſcripſit Inimicū habuit Nicocreontē cypri tyrannū: eo quod cū illū Alexander magnus aliquādo in cōuiuio rogaſſet ꝗdnā de cœna illa ſentiret: dixiſſe ferūt cūcta permagnifice: O rex ueꝝ oportet iā caput Satrapa cuiuſdā apponi Nicocreontē intuēs: quo ille indignatꝰ poſt Alexandri mortē cū naui ferret̉ Anaxarchꝰ inuituſqꝫ applicuiſſet cypro: ab illo captus crudelibus pœnis affectus eſt.& ut refert Laertius iubente tyranno illius præcidi linguam fama eſt præciſam: mordicus in tyranni faciem conſpuiſſe. A naxillas cum. x. cōſonāte& i. latino ſcribit̉. nomē eſt uiri ꝓpriū: de quo Plutarchus nōnunqͣꝫ meminit. A naximander cū. x. cōſonāte&. i. latino ſcribit̉: fuit philoſophus patria mileſius: Praxiadis filiꝰ:& thaletis au ditor: cui in ſchola ſucceſſit. hūc Pliniꝰ li. ii. naturalis hiſtoriæ dixit peritiſſimū fuiſſe aſtrologū:& primū cæleſtia ſigna docuiſſe. unde teſte fauorino: ut cōuerſiōes Solis& æquinoctia adnotaret: horoſtopia primꝰ fabricauit: primuſqꝫ maris ac terræ circuitū deſcripſit. Idem materialē ſperā cōſtruxit:& paulo poſt. lxxiiii. annū obit: floruitqꝫ ſub Polycrate ſamioꝝ tyrāno. aliꝰ teſte Laertio ſimiliter mileſius fuit hiſtoricus nō ignobilis. A naximenes cum. x. conſonante&. i. latino ſcribitur: fuit Euriſtrati filius Anaximandri diſcipulus: atque eius ſucceſſor: qui eo die obit: quo ſardis capta fuit. A nauros cum. au. diphthongo ſcribit̉: fluuius eſt theſſalis quaſi abſqꝫ aura dictus: dicente Lucano libro. vj. Quiqꝫ nec humentes nebulas nec rore madentem Aera: nec tenues uentos reſpirat anauros. A nchemolus cum. ch. aſpirato ſcribitur: nomen eſt uiri proprium. A ncyle cū. c. nō aſpirato&. y. græco atqꝫ unico. l. ſcribit̉. Nāqꝫ regnāte romæ Numa Pompilia ſcutū breue ac rotundū de cælo lapſum ē: dicēte Ouidio in loco præfato: Ecce leui ſcutū uerſatū leuiter aura Decidit a populo clamor ad aſtra uenit. Et cū aruſpices reſpondiſſent illic fore orbis imperiuꝫ ubi ancyle illud cōſiſteret diligētia Numa ne ab hoſtibus unqͣꝫ auferri poſſet: adhibito Maniurio fabro multa ſimilia facta ſūt:& in tē plo Martis poſita. Et cū duodecim ſacerdotes aduleſcētes nobiles. ut oſtendit Lucanus li. ix. Numa ip̄e marti gradiuo delegiſſet: illiſqꝫ dediſſet inſigne pictas tunicas:& ſuꝑ tunicā eneū pectori tegmē: Iuſſit ip̄a cæleſtia arma: quæ ut diximus ancylia nominauit ſuſpenſa collo ab illis portari:& cū ſaltū atqꝫ tripudiis carmina decantari: quos ſane ſacerdotes a ſaltu ſalios nominauit dicente Ouidio libro primo. lam dederat ſalis a ſaltu noīa dicta Armaqꝫ& ad certos uerba canenda modos. Vnde ut in ſacroꝝ libris ha beri dicūt: hæc ſaltandi ratio fuit: ne. ſ. ulla ꝑs a religione uacaret: Ita ut cautus ad animū:& ſaltatio ad toti us corporis mobilitatē ſpectaret: ueꝝ cū Mamurius reliqua ancylia illi cæleſti ſimilia ut iuſſus fuerat confeciſſet: eiqꝫ præmia Numa obtuliſſet. ut refert Ouidius dixit tūc ſic Mamuriꝰ: Merces mihi gloria dixit: Nomina extremo carmine noſtra ſonēt. Inde ſacerdotes oꝑi ꝓmiſſa uetuſto Præmia perſoluūt: mamuriūqꝫ uocāt. Fuitqꝫ tanta reuerentia ſalioꝝ collegiū: ut nō erubuerit Aphricanꝰ unū de ſalis fieri. ut oſtendit Liuius li. vi. de bello macedonico. Nec. L. Furius Bibaculus a patre ſuo tūc magiſtro collegii ſalioꝝ erubuit ancylia arma deferre eum præcedentibus ſex littoribus: officio enim prætoris fungebatur. A nchiſes cū. ch. aſpirato&. i. latino atqꝫ unico. s. ſcribit̉: fuit Capis filius& Aenea pater: de cuius genealogia uidebimus in dictione Priamus. Et dicit̉ etiā anchiſa: quia teſte Seruio ſuper. iii. ænei. huiuſmōi noīa græca terminata terminata in es mittunt etiam nominatiui terminationem in a& declinationem recipiunt latinam: ut atrides atrida huius atridæ: Laertes& laerta huius laerta. ſimiliter Anchiſes& Anchiſa huius anchiſe. Sed a terminatione in es facit patronymicū Anchiſiades. ut Virgilius libro. viii. Aeneas anchiſiades:& fidus achates. A ncona cū. c. nō aſpirato ſcribit̉:& ab aliꝗbus more græco ancon ſcribit̉: quod apud nos cubitū indicat. Nā urbs eſt in piceno ſuꝑ hadriaticū mare poſita: de qua dicit Pliniꝰ libro. iiii. naturalis hiſtoriæ: a ſiculis ancon colonia promōtorio chimerico appoſita eſt in ipſo flectētis ſe oræ cubito. Idem Solinus anconeā inquit ꝗs ignorat a ſiculis conditam:& cum apud ſiciliam plures fuerint dorienſiū coloniæ: a quibus ædificari potuit dixiſſe uidetur Iuuenalis in ſatyra Criſpini: Ante domum Veneris qua dorica ſuſtinet ancon. A ncora cū. c. nō aſpirato apud græcos ſcribit̉: latini uero teſte Seruio ſuꝑ primū ænei. cū aſpiratiōe ſcribere cōſueuerūt: quod miꝝ uideri dixit: cū aſpiratio magis ſit græcoꝝ qͣꝫ noſtra: itaqꝫ ſine aſpiratiōe ſcribēda eſt. A ncus cum. c. non aſpirato ſcribitur: fuit Numa Pompilii nepos ex filia:& quartus romanorū rex. ſic quoqꝫ cognominatus teſte Seruio ſuper ſexto æneidos ab αγκονοσ. ideſt a cubito quem in curuum habebat. A ndrogynos cū. r. poſt. d.& ante. o. atqꝫ. i. græco ſcribitur. Is dicitur qui uir eſt& fœmina. Nam componitur ex ναροσ ideſt hominis:& γυνησ fœmina: quaſi ex homine& fœminaA ndrogeus cuꝫ. r. poſt. d.& ante. o. atqꝫ. e. abſqꝫ diphthongo ſcribitur: fuit Minos cretæ regis filius indolis admiranda: qui cum athenis cæteros paleſtra ſuperaret: ab athenienſibus:& megarenſibus dolo occiſus fu it: contra quos inſurgens Minos capta megarenſium urbe:& occiſo Niſo illius rege athenienſes duro tributo coegit. Aliꝰ fuit nobilis græcꝰ: quē Virgi. altis carminibꝰ occiſū narrat ab Aenea: qͣ nocte Iliō captū fuit A ndromache cū. r. poſt. d.& ante. o. atqꝫ. ch. aſpirato ſcribit̉. unde cōponit̉ ex andros. i. hoīs:& mache hoc ē pugna: quaſi hoīs pugna fuit Hectoris dilectiſſima cōiunx filia Ectiōis thebaꝝ in cilicia regis. ut oſtēdit Ho merus libro iliados. vi. Nā inducēs illā cū Hectore loquētē lamētariqꝫ miſerabiliter rettulit de Achille: ꝗ patriā ſuā thebas in qua orta fuerat euerterat:& patrē regē ſeptēqꝫ ſuos fratres occiderat: traxeratqꝫ captiuam matrē quam deinde immenſa ſumma redemptam: Diana apud ædes paternas cōmorantē ſagittis interfecit. A ndria cum. i. latīo ſcribitur. dicta ſic quoqꝫ fuit fœmina quædam terētiana: quia ex andro inſula maris ægæi athenas uenerat. Andron cum. r. poſt. d. ſcribit̉. locus eſt domicili anguſtior longitudine: in quo uiri plurimū morabantur: ut gynæcium in quo mulieres quemadmodum in ſua dictione uidebimus. A ndruare cū. r. poſt. d.& ante. u. ſcribit̉: apud nos dicit̉ recurrere:& a uerbo græco dicit̉ qd̓ eſt αναραμειν. A ntheum cum. th. aſpirato ſcribitur: herba eſt boni odoris. A nger cum. e. abſqꝫ diphthōgo ſcribit̉: fluuius eſt ex illyricis uerſus boream fluens:& primo teſte Herodoto libro hiſtoriaꝝ. iiii. in cāpū triballicū: deinde in fluuiū brongū& brongus ultimo in iſtrum defluit. A nyſis penultima cū. y. græco:& ultima cū. i. latino ſcribit̉: fuit teſte Herodoto li. hiſtoriaꝝ. ii. ægypti rex qui poſt Aſychin in ægypto regnauit.& cū cæcꝰ eēt fugatus fuit a Sabaco æthiopū rege. ut idem auctor oſtēdit. A nytus cū. v. græco& nō aſpirato ſcribit̉: fuit atheniēſis uir locuples:& factioſus. hic cū ob ſuas ineptias nōnunqͣꝫ a Socrate rideret̉: nō potuit id modeſte ferre. ſed ita excandeſcens primuꝫ in Socratis maledicta cum nōnullos ꝓuocauit: tū Ariſtophannē poetā comicū doctū ꝗdem: ſed hominem parū probū ꝗ accepta ab illo grandi pecunia cōtra Socratē cōmœdiā ſcripſit. cuius titulus eſt νεφελαι. i. nebula quin& agendā illā ī ſcæ na ſpectandāqꝫ curauit in qua cū plura in Socratē tum illud cōfingit eū nebulas colere.& athenienſiū religionibus detractare:& præter hæc iuuenū mētes ſic imbuere: ut parentibꝰ manus inferre pie& officioſe poſſent. Quæ res cū uniuerſum popolū in ea ip̄a recitatiōe a Socratis charitate:& reuerentia auerteret. Anytus ip̄e cū duobus alijs poſtridie adhuc calentibus auribus populi ab ip̄a recitatione Socratē in iudiciū traxit. Nā ut dixit Plato in apologia tres illū accuſauerūt Anytus: Lycon:& Melitus: quæ ſane coniuratio hoc mo do geſta eſt: Melitus cuiꝰ noīe accuſatio ſcripta fuit: Meliti filius Socratē Sophroniſci filiū de his criminibꝰ impetit: iura uiolat Socrates: quæ ex maioꝝ inſtituto ſuſcæpit ciuitas deos eē nō eſtimās. alia noua demonia inducit contra ius itē& fas. Iuuenes corrūpit: pœna illi mors. Ab cuiꝰ defenſione cū diſcipulꝰ Plato ſurrexiſſet: orationē illā exorſus eēt: cuius initiū eſt στιῦμέισ& αναρεσ σθηνοιtantus a iudicibus clamor obſe ctus eſt ut diſcederet:& cunctis alijs dicēdi ac deferēdi facultas præcepta fuerit. Quare furore quodā& ira morte dānatus eſt Socrates: nec multis diebus poſt dato illi ueneno ex publico in carcere mortuus eſt: ſꝫ poſt paucos dies ductus pœnitentia populus qͣꝫuis ſero interfectū luget Socratē. prædicant omnes illū ſanctitate ac clariſſimaꝝ omniū uirtutū uenerabilē extitiſſe. indicit̉ publicus mœror: claudunt̉ officina:& gymnaſia: ſit impetus in accuſatores: qui omnes& ſupplicio affecti& fugati fuerunt. Socrati uero ab athenienſibus ærea ſtatuta Lyſippi opus in celeberrimo loco ſita fuit. A nius cum. i. latino ſcribitur: rex fuit in delo: dicente Virgilio libro æneidos. ii. Rex anius rex idem hominū phœbiqꝫ ſacerdos: de quo Ouidius metamorpho. xiiii. plura ſcripſit. hic filiū habuit Andrū: a quo andros inſula in qua regnauit denominata fuit. ut oſtendit Ouidius præfato loco. A nnus cū duplici. n. ſcribit̉:& idē eſt teſte Feſto quod græce νον dicit̉. unde quod nos triēniū illi τριεννον uocauere. aliqui uero nō græcū ſed latinū eē dixerūt: ut Atteius Capito teſte Macrobio libro. i. ſaturnaliū ꝗ annū ipſum a circuitu temporis dictū putat: eo ꝙ ueteres an pro circum ponere ſolebant. ut Cato in originibus oratoꝝ inquit. anterminū ꝓ circum terminū:& ambire qͣſi circū ire dicit̉: ſic annus qͣſi circū nūc dicit̉: Veꝝ ip̄ius anni diuerſa apud antiquos cōputatiōes fuere: qͣs Macrobius p̄fato libro recenſuit: ſed poſt oēs Iulius Cæſar imitatus ægyptios ſolos. ut dixit Macrobius diuinaꝝ rerū oīuꝫ cōſcios ad noſtrū ſolis: qui trecentis ſexagintaquinqꝫ:& quadrante curſum cōficit annū redegit: de quo Ouidius li. faſtorum. iii. ait. Is decies ſenos tercentum:& quinqꝫ diebus Iunxit:& e pleno tempore iuncta die. Quare Cæſar in cōuiuio Cleopatræ apud Lucanū libro. x. dicebat ad Chorebū: Nō meus eudoxi uincat̉ faſtibus annus. Nā ſicut lunaris annus mēſis ē: ꝗa Luna paulo minus qͣꝫ mēſem ī zodiaci circuitiōe cōſumit: ita ſolis annus eoꝝ dieꝝ numero colligēdus fuit: quo zodiacū ip̄m ſua circuitiōe cōficit: hoc ē dū ad id ſignū ſe denuo uertat: ex quo digreſſus eſt: unde annus uertēs ab antiꝗs uocabat̉:& dicebat̉ magnus cū luna annus breuis uideret̉: dicēte Virgilio li. ænei. iii. Interea magnū ſol circūuoluit̉ annū.& ab anno annona deducit̉ q̄ anni ē alimonia.& cum duplici. n. ſimiliter ſcribit̉: habetqꝫ accētū in penultima: nec tantū ē frumētaria: ſꝫ etiā aliaꝝ reꝝ ut Cicero li. ii. de diuinatiōe: ſi Epicuri de uoluptate liber roſus eēt: putarē annonā in macello cariorē fore: licet forte macellū nō tantū ꝓ loco ubi caro uēdi cōſueuit accipit̉: ſed ubi& frumēta. Annales ſimiliter ab anno deducunt̉: in ꝗbus res geſtæ ꝑ annū ſcribebant̉: quæ etiā penultimā ꝓducit ſecundū eā grāmaticæ regulā: qͣ dicit̉ oīa denominatiua q̄ in ſingulari noīatiuo terminant̉ in aliis ut aīalis liberalis:& ſimilia penultimā ꝓduci cōperiunt̉: atqꝫ ꝑ unicū. l. ſcribi cōſueuerūt. ſimiliter& ab anno anniculus puer:& ami cula puella:& amiculum iumētuꝫ deducit̉: hoc ē unius anni ſicut bimus bima bimum duoꝝ annoꝝ: trimus trima trimū trium annoꝝ: qͣdrimus qͣdrima qͣdrimum quattuor annoꝝ:& nō ampliꝰ cōperit̉: q̄ ſane diminu tiua nō ſunt. Nec de animabus mō ſed de inanimatis idē dicere poſſumus: ut anniculum uinū: bimum oleuꝫ de pueris tamē magis loꝗmur ꝑ diminutiuum bimulus trimulꝰ quadrimulꝰ: ꝗa inter hos annos adhuc ꝑui ſunt. Reperimus etiā apud iuriſcōſultos bima trima qͣdrima die ꝓ tꝑe biennii: triennii: qͣdrienni. Nā diē in fœminino ꝓ tꝑe accipit̉: ut ip̄a dies fecit hoīeꝫ prudētē:& multa dies dat magnā hominibꝰ exꝑiētiā. unde Pæ dianus dieculā ꝓ ꝑuo tꝑe uult fieri: quod noſtri tēporis iuriſpiti nō intelligunt. dicimꝰ tamē in maſculino externo die craſtino die: nō heſterna die& craſtina. ad diē nō uenit: ad diē nō affluit. i. die præſtituto. A nonymus cum. v. græco ſcribitur: dici poteſt a noſtris abſqꝫ nomine. A nteus cum. t. nō aſpirato&. æ. diphthongo in emēdatiſſimis græcoꝝ codicibꝰ ſcriptum cōperi. at eoꝝ nōnulli cum. th. aſpirato&. e. ſimplici ſcribēdū uolunt: dicētes cōpoſitum uocabulum eē ex anti præpoſitione græca quæ in cōpoſitione plerunqꝫ apud nos contra deſignat:& heos dictione aſpirata:& ſine diphthongo quæ ſolē indicat: quaſi cōtra ſolē fuiſſe dicatur. Nam fuit gigas libycus ex mauritania ab Hercule uictus quemadmodum plura de eo ſcripſit Lucanus libro quarto. A ntagoras cum. t. exili ſcribitur: nomen fuit uiri proprium: de quo ſæpe Plutarchus. A ntalcides abſqꝫ aliqͣ aſpiratiōe&. i. latino ſcribit̉: nomē fuit ꝓprium uiri ſpartani. ut oſtendit Plutarchus. A ntandrum cum. t. exili ſcribit̉ ſaxum ē magis qͣꝫ inſula. ut Plinius li. iiii. naturalis hiſtoriæ:& Solinus itidē fe runt: dicētes īter teneduꝫ:& chium: qͣ ægeus ſinus pāditur a dextera nauigantibꝰ ſaxum eſt: quod antādrum dicimus: hoc enī ueriꝰ qͣꝫ inſulæ nomē meruit. Et quoniā uiſentibus ꝓcul capræ ſimilitudinē rep̄ſentat: quā græci ægā nuncupāt: ab eo ægenm ſinum dictum nōnulli putauere: ut ſupra uidimꝰ. ē etiā eiuſdē noīs ciuitas in phrygia dicta antandros: teſte Seruio ſuꝑ. iii. ænei. uel ꝙ de antandro inſula eā cōdiderunt coloni. uel ꝙ græci ueniētes ꝑ thraciā cæpere Polydoꝝ: ꝓ cuiꝰ p̄cio hāc habuere ciuitatē: quæ ex facto nomen accepit: hoc ē οντιναροσ i. ꝓ hoīe quē poſt acceptum precium occidiſſe lapidibus ferunt. Euripides uero aliter dixit: quē Virgilius ip̄e nō ſequitur. Sub ciuitate igitur phrygia magis qͣꝫ ſub inſula ſe ad diſceſſum præparaſſe Aeneam ex Seruii expoſitione oſtendere uidetur Virgilius cum ait: Claſſemqꝫ ſub ipſa Antandro& iun phrygiæ molimur montibus idæ. A ntapodoſis cum. t. nō aſpirato ſcribitur dici pōt a noſtris retributio. Nā cōponit̉ ex anti& apo p̄poſitionibus: q̄ re indicāt:& doſis datio: ponitur figura cum media primis& ultimis cōueniunt: ut ueſtrum iā hoc fa ctum repræhendo. p. c. nō meum ac pulcherrimum ꝗdē factum: uerum ut dixi nō meum ſed ueſtrum. A nteas cum. t. nō aſpirato&. e. ſine diphthongo ſcribitur: fuit teſte Plutharcho ſcytharum rex. A ntemunta cum. t. nō aſpirato utrobiqꝫ ſcribitur: urbs fuit in aſia ad litora ponti: nunc teſte Plinio li. vi. natu ralis hiſtoriæ deſerta: quōdā adeo glorioſa. ut Timoſthenes ī eā trecētas natiōes: q̄ diſſimilibꝰ linguis uterēt̉ deſcēdere ꝓdiderit:& ꝑgit: ſunt ꝗ cōditā eā ab Amphito:& Telchio Caſtoris ac Pollucis aurigis putant. A ntenor cum. t. exili&. t. abſqꝫ diphthōgo ſcribit̉: fuit troianus nobilis: ꝗ teſte Homero li. iii. iliados tꝑe belli troiani a re militari ob ſenium olim deſueuerat. Sꝫ in curia ſenatuqꝫ:& dicēda ſnīa erat utiliſſimꝰ. hunc cū Aenea patriā græcis ꝓdidiſſe credituꝫ ē: ſed ad ꝑtes uenetis inde deueniēs: patauiuum urbē edificaſſe dicit̉. A nthedon cum. th. aſpirato ſcribitur: fuit teſte Homero libro. ii. iliados boetiorum urbs. A nthemion cum. th. aſpirato ſcribitur&. i. latino: fuit troianus pater Simoſi ut in ea dictione uidebimus. A nti cum. t. exili ut ſupra uidimus:&. i. latino ſcribitur: præpoſitio græca eſt quæ in compoſitione apud nos plerunqꝫ contra dicit extra cōpoſitionem uero apud illos cōſtruitur cū genitiuo:& tunc apud nos deſignat id quod pro nōnunqͣꝫ etiam in compoſitione idem efficit. A ntias cū. t. nō aſpirato&. i. latino ſcribit̉: fuit uxor Proti: ex qͣ prætides genuit: ut uidebimꝰ ī dictiōe Protꝰ. A ntibacchius cū. i. latino utrobiqꝫ:& geminato. c. ac ſecūdo aſpirato ſcribit̉: pes ē cōtrarius bacchio. nā conſtat ex duabus longis:& una breui: temporum quinqꝫ: ut natura Pompeius. A nticyra abſqꝫ aliqua aſpiratione&. i. latino in antepenultima: in penultima uero cū. y. græco ſcribit̉: Inſula eſt ad regionē phocaicā ꝑtinens in corinthū uerſa.& portū habēs amplū multarūqꝫ nauium capacē: habetqꝫ oppidū eiuſdē noīs ut mōſtrat Liuiꝰ li. ii. de bello macedonico ī hac elleboꝝ naſci ab auctoribꝰ oībꝰ ꝓfitet̉: unde ait Ouidiꝰ li. iiii. de ponto: bibe dixiſſem purgātes pectora ſuccos. Quicꝗd& ī tota naſcit̉ anticyra. A nticlea abſqꝫ aliqͣ aſpiratione&. i. latino ſcribit̉: fuit Vlyxis mater: quæ cū duceret̉ ad Laertæ nuptias ab Siſypho latrone Aeoli filio capit̉:& adulterat̉. Alii dicunt cū Laerte iam nupſiſſet:& ad oraculū pergeret cō ſultura: captā a Siſypho latrone:& ut multi putant ex eo Vlyxē concepiſſe. Quod Aiax apud Ouidiū. xiii. metamorphoſe. improperauit Vlyxi cum dixit: Et ſanguine cretus Siſyphio. alii putant Vlyxis matrem Auſtoliam cognominatam fuiſſe. A ntidotum abſqꝫ aliqua aſpiratione& cum. i. latino ſcribitur: apud nos dici poteſt ex cōtrario datum: cum cō trariis contraria curari dicantur. A ntigonus cū. t. exili&. i. latino ſcribit̉: quo noīe uiri plures clari uocitati ſunt. Vnus fuit Theſei& Phedra fi lius maior natu Demophoōte: ꝗ poſt fugatū ab athenienſibꝰ patrē: rex creat̉:& mutato noīe Mneſteus dictus ē. Alius fuit macedoniæ rex:& unus ex principibꝰ Alexandri: poſt cuius mortē plurima bella geſſit. Aliꝰ rex fuit iudeoꝝ:& ab Herode aſcolonita in carcere obtruncatus. Alius philoſophus fuit cynicus de agricul tura ſcribens. ut dixit Varro libro primo de agricultura. A ntigone ſimili mō ſcribit̉: quo noīe plures etiā fuerūt illuſtres fœmina. Vna Laomedontis filia& Priami ſoror: quæ cū lunoni in pulchritudine ſe præferret auulſa illi lingua cōuertit̉ in ciconiā. Alia fuit Oedipi regis thebaꝝ filia: quæ patri cæco& a Creonte in exiliū miſſo ducatū præſtabat. ut Seneca in Oedipo:& Statius in thebaide atteſtant̉. Et cū inde ad exhibendas ultimas lachrymas fratribus aduerſus Creontis īperia nocturno tꝑe in cāpum martiū ꝑueniſſet:& ſororē Argiā Polynicis cōiugē ad ſimile officiuꝫ cōperiſſet: cremarētqꝫ ambæ ꝑemptoꝝ fratrū cadauera: iuſſu Creontis capta:& occiſa fuit: de qua Iuuenalis in ſatyra Stē mata quid faciūt meminit: cum contra Neronem ꝗ trogedias canendo per peregrina pulpita pergebat. inquit: Ante pedes domitti longum tu pone thyeſte Syrma uel antigones. A ntilogia cum. i. latino utrobiqꝫ ſcribit̉: dici poteſt contradictio ſeu refragatio. A nthylla cū. th. aſpirato&. y. græco ſcribit̉: atqꝫ duplicato. l. fuit teſte Herodoto urbs in ægypto. A nthia cum. th. aſpirato&. i. latino ſcribit̉: fuit ciuitas in argo propinqua pylo:& ſub dominio Agamemnonis. ut oſtendit Homerus libro iliados nono. A ntimꝰ cū. t. nō aſpirato&. i. latino ſcribit̉: fuit teſte Homero li. iiii. iliados: Priami regis filiꝰ:& bello ſtrenuꝰ. A ntimachus cū. t. exili&. i. latino atqꝫ. ch. aſpirato ſcribit̉: fuit græcus poeta: ꝗ cū dolorē ſuū quē e morte clariſſimæ uxoris Lyſidices conceperat lenire uellet: elegiā ſcripſit: in qua calamitates oēs hero altius repetēs enumerauit. Alius fuit troianus ꝗ teſte Homoro li. xi. iliados: donis Alexandri auroqꝫ corruptus: impedimē to fuit quo ſecius Helena Menelao redderet̉: īmo ꝓ cōcione troianos hortatꝰ ē: Ne Menalaū dū ad eos cū dio Vlyxe legatus iret redire ſinerent: ſed intra urbem atqꝫ illic ſtatim trucidarent. A ntioꝑa cū. t. nō aſpirato&. i. latino ſcribitur: fuit teſte Homero li. xi. odiſſeæ Aſopi filia. ait enī ſic ἀυτιπην λονάσποιο θύγάτρα: hoc ē Antiopā uidi Aſopi filiā. nōnulli uero ex noſtris Nyctei regis in leſbo filiā fuiſſe dicūt. hæc Lyco thebaꝝ regi nupſit: quā ut dixit Ouidius li. metamor. vi. Satyri cælatus imagine pulchra luppiter impleuit gemino nycteida fœtu. Nā teſte Homero eodeꝫ li. xi. odiſſeæ peperit illi duos filios Amphionē. ſ.& Zetū ἀι πρωτοιθηβησελοσεκτισαν: hoc ē ꝗ primi ſacrariū thebaꝝ ædificauere: hoc ē ante cadmū. Sed de hac antiopa reliqua plene uidebimus in dictione Dirce. Alia fuit amazonum regina. A ntiochia cum. t. ſine aſpiratōe&. ch. aſpirato atqꝫ. i. latino ſcribit̉: fuit teſte Plinio li. vi. natur alis hiſto. urbs in ſyria epiphane olim cognoīata: quam Seleucꝰ Nicanor Antiochi filius ob ſuæ originis memoriā cōdidit hanc fluuius horōtes diuidit. Alia eſt iuxta ꝑſicū ſinū: quā Antiochus rex olim condidit. A ntonomaſia cū. t. nō aſpiro&. i. latino ſcribit̉: dici pōt latine ꝓ noīe. i. uice noīs poſitio: ut Maia genitꝰ pro Mercurio: magnanimus anchiſiades ꝓ Aenea. Virg. iii. æneidos. Infœlix puer atqꝫ impar cōgreſſus Achilli. Quin& hæc figura melius dicēdo poetā intellgimus Virgiliū& græci Homeꝝ Saturniā ꝓ Iunone: ut dixit Seruius& cōſimilia:& hoc melius ē exemplū qͣꝫ ſuperiora: ubi ꝓprie eſt perifraſis ideſt circuitio. A nthores cū. th. aſpirato ſcribit̉: nomē ē uiri ꝓpriū: de quo Virgiliꝰ li. ænei. x. Egregiū anthorē latus inter& ilia fugit Herculis anthorē comittē. eſtqꝫ cōpoſitū nomē ex ανον: quod ē florēs& uirens atqꝫ ρε uerbo quod ē fluo: quia tūc quoqꝫ florēs in mortē defluxit: unde more homerico Virgiliꝰ noſter ut plurimū noīa cōfinxit. Nec pōt dici in noīatiuo Anthor: cum penultima in accuſatiuo longa ſit:& noīa terminata in or in obliquis caſibus penultimā corripiant. ut Hector hectoris. Neſtor neſtoris. Caſtor caſtoris. G 2 A ntho cum. th. aſpirato ſcribit̉: fuit Amuli albanorum regis filia. A ntiphates cum. t. non aſpirato utrobiqꝫ&. i. latino ſcribitur: fuit Melampi medici filius: ex Iphianaſſa filia Proti:& fuit pater Oīclei. A ntiphona cum. t. exili&. i. latino ſcribitur: poteſt latine interpretari uox reciproca. A ntiphraſis cū. t. nō aſpirato&. i. latino utrobiqꝫ ſcribit̉: ſermo dicit̉ ꝑ contrariū intelligēdus: ut lucus ꝗa luce careat: Manes ꝗa immites: Eumenides ꝗa furiæ: parca ꝗa nemini parcāt. Qua figura nōnūqͣꝫ quos nanos cōſpicimꝰ Atlātes uocamꝰ: æthiopes argēteos:& ſimilia. Nā cōponit̉ ex anti qd̓ ē cōtra:& φρασίσ locutio. A ntiphus cū. t. nō aſpirato&. i. latino ſcribit̉: fuit teſte Homero li. ii. iliados: Theſſali filius& nepos Herculis qui cum fratre Phidippo dux triginta nauium cum alijs græcis ad troiam cōmigrauit. A ntiptoſis cū. t. exili utrobiqꝫ&. i. latino ſcribit̉ dici poteſt latine ꝓ caſu: figura ē quando caſus ꝓ altero caſu ponit̉. Virgiliꝰ li. ænei. i. Vrbē quā ſtatuo ueſtra ē. Terentius in ꝓlogo: fabulas quas feciſſet populo placerēt ꝓ fabula. Virgilius in. x. Heret pede pes. Denſuſqꝫ uiro uir: hoc eſt pedi pes. Denſuſqꝫ uiro uir: hoc eſt pedipes. Et cōponitur antiptoſis ex anti quod eſt pro:& πτάσίσ caſus. A ntiſigma cū. t. nō aſpirato&. i. latino utrobiqꝫ atqꝫ unico. m. ſcribit̉: ante quod ī euphonia cauſa: hoc ē plenioris ſoni a noſtris interponit̉. g. Nā ea littera cognominat̉: quæ inuerſa ad ip̄m ſigma græcū deſcribit̉ uidelicet. ς. Ex qua& ſigma formauit Claudius Cæſar alterius litteræ figurā: quā ꝓ. ψ. græco ſcribēdā ſtatuit uidelicet& a parte totā litterā antiſigma cognominauit: ut ſupra uidimus cū de ea tractauimus. A ntiſmos cum. t. non aſpirato&. i. latino ſcribitur: figura eſt qua aliquid ſimplicitate ruſtica expolitur:& ad urbanitatē quandam reducitur. ut Virgilius in Palamone. Qui bauium non odit amet tua carmina meui: Atqꝫ idem iungat uulpes:& mulgeat hircos. A ntiſthenes antepenultima cū. t. exili&. i. latino: penultima cum. th. aſpirato ſcribit̉. fuit philoſophus Antiſthenis athenienſis filius. hic in initio Gorgiā audiuit oratorē: deinde Socrati ſeſe addixit. Et cū habitaret in pyræo: quotidie quadraginta ſtadijs emenſus audiebat Socratē: a quo tolerātiā addiſcēs: tranquillitatiſqꝫ illius imitator effectus: cynicā prior ſectā inchoauit: princepſqꝫ in ea fuit: Platonē inſimulabat faſtu turgidū Et cū audiſſet aliquādo Platonē ſibi maledicere. Regium inquit eſt male audire cū benefeceris. libros multos:& diuerſarum rerum ſcripſit. fuerūt& alii Antiſthenes tres. unꝰ de ſchola Heracliti. alius epheſius. Tertius rhodius hiſtoricus. A ntiſtochon antepenultima cū. t. nō aſpirato&. i. latino: penultima cum. t. ſimplici:&. œ. diphthōgo: ultima cū. ch. aſpirato ſcribit̉: dici pōt ꝓlittera. Nā anti dicit pro& ϖοιξον littera. unde tropus eſt cū littera ponitur ꝓ littera. Virgilius li. ænei. i. Mirat̉ molem æneas magalia quondā: ubi magalia ꝓ magaria dixit: ponēs l. ꝓ. r. Nā megaron pœnorū lingua uillā deſignat. Itē ſella pro ſedda: meditor pro melitor. A ntiſtoche eadem figura eſt cum ſuperiori:& eandem habet compoſitionem: ſed quaſdam litteras amouemus: ut patet ex ſuperiori. A ntitheſis penultima cū. th. aſpirato ſcribit̉. pōt dici ꝓ altero poſitio. Nā cōponit̉ ab anti quod ē ꝓ& ϖέσισ poſitio. Alii uero anti pro contra accipientes obiectū traxerunt: ut Olli ſurridens pro illi. A ntitheꝰ ſecūda cū. t. nō aſpirato&. i. latino ſequēs cū. th. aſpirato ſcribit̉: fuit teſte Homero li. i. iliados: ī oratione Neſtoris uir fortiſſimus: ꝗ nūqͣꝫ cū centauris belligerans: aliquādo uictus: aliquādo uictor fuit. A ntitheta ſola penultima cū. th. aſpirato ſcribit̉: dici poſſunt a noſtris cōtrapoſita. Nā figura ē: cū cōtratra cō trariis opponunt̉:& ſententia pulchritudinē reddunt. ut apud Ouidiū li. i. metamorpho. Frigida pugnabat calidis: humentia ſiccis: Mollia cū duris: ſine pondere habentia pondus. A nthropophagi cū. th. aſpirato ſcribit̉: dicunt̉ latine illi ꝗ humana carne ueſcunt̉. Nā ἀνθρποσ a noſtris homo dicit̉:& φάγ comedo. Similiter pāphagi omnia mandentes: ϖαn enī omnia deſignat. A ntrum cum. t. ſine aſpiratione ſcribitur. A nubis cum. i. latino ſcribit̉: uocabulū ē ægyptiū: quod apud nos canē indicat. In cuiꝰ forma Mercuriꝰ ip̄e co lebat̉. unde Virgilius li. viii. ænei. Omnigenūqꝫ deū monſtra ac latrator anubis.& facit in genitiuo anubidis. ut Ouidius li. i. de ſine titulo: Per tua ſacra precor per anubidis ora uerendi. A nus cū unico. n. ſcribi iā cōſueuit:& nō cum duplicato: ut antiqui cōſueuerunt: ꝗ teſte Feſto ab annoꝝ multitudine dictam putabant. At moderniores ex a quod eſt ſine& νοῦσ intellectus compoſitam putant: ideo cum unico. n. ſcribunt. A nxyrus cū. y. græco ſcribit̉: uocatꝰ eſt ſuppiter a cāpanis: cōponit̉ ab& quod eſt ſine:& ξύρ rado: quaſi abſqꝫ raſura ſit:& imberbis. nam ſic quoqꝫ apud illos colebat̉. unde ait Virgilius li. vii. ænei. Circūqꝫ iugū ꝗs iuppiter anxurus aruis Præſidet& uiridi gaudens feronia luco. Et inde tractū anxur puto cōuerſione. y. græci in. u. noſtrū. Nā olim teſte Liuio li. iiii. ab urbe dicebat̉ anxur: quod tunc tarrhacina dicitur. A nxur cū. x. conſonante ſcribit̉ oppidū fuit uulſcæ gētis: quod nunc tarrhacina dicit̉. ut Ennius: Vulſculus ꝑ didit anxur.& facit in genitino anxuris. ut Lucanus li. iii. Iamqꝫ& præcipites ſuperauerat anxuris arces. A onia cum. i. latino ſcribitur: Eſt boetia pars mōtana ab Aone rege dicta. Virgilius in ſileno. Aonas in mōtes ut duxerit una ſororum. Nā& alio nomine phocis dicta fuit: in qua ſub mōte parnaſo ciuitas delphis Apollinis oraculo clariſſima fuit. A onides cū. i. latino ſcribitur: dicta ſunt muſa a fonte Aone in aonia regione boetia illis cōſecratos. unde Iuuenalis: Cupidus ſiluarum aptuſqꝫ bibendis fontibus aonidum. A pamia cum. i. latino ſcribitur: urbs eſt minoris aſia: quæ prius dicta fuit celene: ut in ea dictione uidebimus. hanc Seleucus Nicanor conſtruxit: quam marſias fluuius circumfluit. Quin& ex eius arce meander fluuius caput attollere ſcribit̉. in eadeꝫ Marſias natus& ſepultus eſt: ut ſuis dictionibus hæc omnia uidebimus. pamea cum unico. p.& unico. m. atqꝫ. e. abſqꝫ diphthongo ſcribitur: inſula eſt teſte Plinio a tigridis fluuio circūfuſa: cui Antiochus id nomen a ſuæ matris nomine impoſuit. A parytae cū. y. græco ſcribit̉ populi ſunt aſiæ ſcythica. ut oſtendit Herodotus libro hiſtoriarum. iiii. phæreſis cum. ph. aſpirato&. æ. diphthongo in antepenultima ſcribit̉: dici poteſt abſciſio. Naꝫ ab αφιρω uerbo: quod eſt abſcindo deſcendit. unde figura dicitur quæ a principio dictionis litteram uel ſyllabam au fert: ut pone metum cytherea: pro depone: temno pro contemno: capiere pro decipere. Virgilius li. georgicorū. i. Neqꝫ inſidiis noctis capiere ſerena. A pelles cum unico. p.& geminato. l. ſcribitur: fuit pictor eximius patria cons.& teſte Quintiliano libro. xii. de inſtitutione oratoria ingenio& gratia quam in ſe maxime iactabat præſtantiſſimus. Nam ut ait plinius libro. xxxv. naturalis hiſtoriæ omnes prius genitos futuroſqꝫ poſtea ſuperauit.& pictura plura ſolus prope qͣꝫ ceteri omnes contulit. Voluminibus etiam ad Perſeum diſcipulum ſuū editis quæ doctrinam eam cōtine rent. fuitqꝫ Olympiade centeſima duodecima. Huius quæ ſint nobiliſſimæ picturæ dixit Plinius nō eſſe facile dici: ſed ſumme laudauit Venerem ab eo pictam exeuntē e mari: quā poſtea romam adductam Diuus Au guſtus dicauit in delubro patris Cæſaris: quæ ἀναλυμεν: uocatur uerſibus græcis. cuius inferiorem partem corruptam: qui reficeret non potuit reperiri. cōſenuit hæc tabula carie& aliam pro ea ſubſtituit. Nero principatu ſuo de Rhota manu: de qua puto locutus eſt Ouidius libro tertio de arte cum dixit: Si Venerē cōus nunqͣꝫ pinxiſſet apelles: Merſa ſub æquoreis illa lateret aquis. Verum& aliam Venerem eodem Plinio inchoauerat cui ſuperaturo etiam illam ſuam priorem inuidit mors peracta parte: nec qui ſuccederet operi ad præſcripta liniamenta inuentus eſt. Pinxit& Alexandrum magnum fulmen tenentem in templo epheſiæ Diana:& fulmen extra tabulam uideri ſcribentes meminerint.& infra ſubdit ideꝫ auctor: pinxit quæ pingi non poſſunt: tonitrua fulgetra fulgura& ſimilia. Quare ut nonnulli ferunt Alexander magnꝰ a nullo alio poſſe pingi edicto poſito capitali edixit. fuit illi equalis Ariſtides thebanus: ut in ea dictione uidebimus. pes cum unico. p. ſcribitur: uolatile notum eſt. ſed componitur dictio ex a quod eſt ſine& pes: quia ſine pedibus naſcitur: dicēte Virgilio libro georgi. iiii. Trunca pedum primo: mox& ſtridentia pennis Miſcentur tenuēqꝫ magis magis aera carpunt. Reperit̉& apis in nominatiuo cum. i. latino. ut apud Ouidium libro me tamorpho. xiiii. Non apis inde tulit collectos ſedula flores. Et libro de ponto: Melle quod in ceris attica po nit apis. ſed hoc perqͣꝫrarum eſt. Quare in genitiuo plurali facit apium uel apum.& ab apis ut dixit Priſcianus in. vi. ſit diminutiuū apicula. alii non ab apis: ſed ab apes deduci magis uolunt: ut ædicula ab ædes: ſedicula a ſedes: cædicula a cædes: non apecula ædecula ſedecula cædecula. ſimiliter a fides teſte Seruio& feſto non ſit fidecula ſed fidicula. Quare non uerum eſſe uidetur: quod contra Seruiū dixit Priſcanus in. iiii. fidicula a fidis deriuatur: quod in nominatiuo ab antiquis inauditum eſt. unde ſic ſcribit Feſtus Pompeius Fides genus citharæ dicta ꝙ tantum inter ſe chorda eius: quantū inter homines fides concordet. Non ergo fidis ſed fides dicendum eſt:& ab eo fidicula: quæ parua eſt cithara uel chordula: ubi pars totum deſignat. Quin& componitur cum cado& dicitur fidicen: ſicut cornicen ex cornu& cano: tibicen ex tibia& cano: tu bicen ex tuba ſimiliter& cano. Quæ omnia habent penultimam correptam excepto tibicen. In quo ſolo ꝑ ſynereſim duo. ii. breuia in unum. i. longum ſunt conuerſa. Nanqꝫ debuerat geminari. i.& dici tibiicen: cuꝫ tibia habeat i ante a& ipſum a ſemper in huiuſmodi compoſitionibus conuertatur in i ut cado incido: facio inficio: tuba tubicen: iacio inicio abiicio: quia remanſit primum i:& a quod ſequebatur in ſecundum. i. fuit conuerſum: ſic tibia tibiicen cum geminato. i. facere debuerat: ſed per ſynereſim duarum. ii. breuium in unā longam fecit tibicen. At de fidicula id rurſus aduertendum eſt: ꝙ in plurali non eandem ſignificatio nem detinet: ſed fidicula in plurali tortorium quoddam inſtrumentum eſt: ex duobus: ut reor& obliquatis lignis compactum: uel ab extorquenda fide ac ueritate: uel a nerueis funibus uinculiſqꝫ: quibus ad illum modum homines torquendi alligabantur. Et huiuſcemodi diminutiuorū forma tam penultimam qͣꝫ antepenultimam corripiunt: excepta cuticula: quæ antepenultimam producit. ut Iuuenalis Combibet æſtiuum contracta cuticula ſolem: quod eum facere metri neceſſitas compulit. Nam quattuor breues habens dictio in heroico poni aliter non poterat. Quamuis Virgilius in hiſce nominibus quattuor breues habentibus ſo leat proceleumaticon ponere. pia cum. i. latino ſcribitur dicitur teſte Herodoto li. hiſtoriarū. iiii. a ſcythis terra. pidanus cum. i. latino& unico. n. ſcribitur fluuius eſt unus ex quinqꝫ principalibus theſſalia: ut refert Herodotus libro hiſtoriarū. vii.& tarde fluere dicitur quouſqꝫ illi commiſcetur enipheus: dicēte Lucano libro primo: It gurgite rapto Apidanus nunqͣꝫqꝫ celer niſi mixtus enipheos. A pion cum. i. latino ſcribitur: fuit unus græcus hiſtoricus: qui teſte Gellio Alexandri geſta deſcripſit. alter teſte Plinio in promio naturalis hiſtoriæ: fuit grammaticus: quem Tyberius Cæſar cymbalum mundi uocabat. quoniam publicæ famæ tympanum potius uideri poſſet: qͣꝫ immortalitate donari. hunc eundem dixit idem Plinius libro trigeſimo eiuſdem uoluminis umbras euocaſſe ad percunctandum Homerū: qua in patria quibuſqꝫ parentibus genitus eſſet. Non tamen auſum profiteri quid ſibi reſponſi ediceret. piſcion cum. i. latino ſcribitur:& habet accentum in penultima: nomen eſt uiri proprium troiani. pluſtre cum unico. p.&. t. non aſpirato ſcribitur: uocabulum eſt græcum: compoſitum ex a quod eſt ſine:& ϖλέω nauigo: ac ſi nauigationi neceſſaria non ſint. Nam ornamenta ſunt nauium: quæ ultra indigentiam nauigationis naui adhibebantur: unde a quibuſdam deriuatione latina ampluſtra cum. m. ante. p. uocantur: quaſi teſte Feſto: amplius eſſent qͣꝫ neceſſario uſui euenirent:& ſic primam longam neceſſario habet ut Iuuenalis in ſatyra Omnibus in terris: Victaqꝫ triremis Ampluſtre. Cicero uero abſqꝫ. m. ſcripſit:& primaꝫ poſuit breuem cum ait: Nauibus aſſumptis fluitantia quærere apluſtra. Germanicus uero Cæſar ſimiliter in aratro apluſtria cum prima longa&. i. in penultima ſcripſit cum ait: Fulgent argo ſtellis apluſtria puppis. Nam licet faciat ablatiuum ſingularem in hoc ampluſtri: nominatiuū tamen pluralem non ſolum in. a. ſed etiam in. i. terminat. A pocalypſis cum unico. l. ſequente. y. græco:& in fine cum. i. latino ſcribitur: dicitur a noſtris reuelatio. Nam componit̉ ex πό præpoſitione: quæ in cōpoſitione dicit re:& κάλύπτω uerbo: qd̓ uelo operio uel tego. A pophaſis cum. ph. aſpirato&. i. latino ſcribitur: dici poteſt latine abnuentia. Nam ex eo præpoſitione. i. re:& φάσίσ quod eſt locutio: quaſi reſponſio componitur. A pocope cum. c. non aſpirato ſcribitur: dici poteſt latine abſciſio. Nam componitur ex πό præpoſitione: quæ in compoſitione dicit ab uel re:& κπτ ſcindo.& tunc quoqꝫ ſit cum littera uel ſyllaba de fine dictidn̄is aufertur: ut Virgilius libro georgicorum primo: Libra die ſomnique pares ubi fecerit horas. dixit die pro diei. Et libro æneidos primo: Troas reliquias danaum atqꝫ immitis achilli pro Achillis. Ouidius ſimiliter: Affuit:& ſertis tempora uinctus hymen pro hymeneus. ſimiliter ſat pro ſatis:& multa alia. poctyphus penultima cum. c. ſimplici&. y. græco ſcribitur: dici poteſt latine abſconditus abditus. Nam ex apo præpoſitione quæ rem exagerat:& κρυφοσ: qui eſt abſconditus componitur. A pocriſarius cum. c. non aſpirato&. i. latino utrobiqꝫ ſcribitur: dici poteſt a noſtris reſponſalis. nam proficiſcitur ab eo quod eſt reſpondeo:& απόκρισισ reſponſum. pœninus cum. œ. diphthongo&. i. latino ſcribitur: mons eſt qui ab alpibus proficiſcens uniuerſam italiam uſqꝫ in ſiciliam diuidit: dictus ab Hannibale pœno ut ſupra uidimus in dictione alpes. A podoxis cum. i. latino utrobiqꝫ&. x. conſonante ſcribitur: traducitur a Quintiliano euidens probatio. Alii demonſtrationem tranſferunt:& deſcendit a εικω: quod eſt demonſtro. pologia cum unico. l.&. i. latino ſcribitur: dici poteſt a noſtris reſponſio uel excuſatio.& inde apologeticō quod idem deſignat. pollonia cum duplici. I.&. i. latino ſcribitur: fuit nomen plurium urbium. quarum una fuit in epiro quattuor milibus paſſuum a mari diſtans: ut teſtis eſt Plinius libro quarto naturalis hiſtoriæ. Alia eodeꝫ teſte fuit in creta. alia in ſyria: ut idem libro. v. monſtrauit. alia teſte Herodoto li. hiſtoriarum. iiii. fuit in thracia. A pollo cum duplicato. l. ſcribitur fuit Iouis filius ex Latona eodem partu cum Diana natus: qui mox ut inſula delos exit:& ad phocenſes adijt: Phytōnem ſerpentem qui matrem Latōnam perſecutus fuerat: ſagittis confecit. Diuinationis& ſapientia deus a poetis appellatur: medicinaque artis ⁊ herbaruꝫ uirium com pertor ab Ouidio aſſeritur: quanquā Plinius libro ſeptimo naturalis hiſtoriæ: Chironem eius artis compertorem dixit: ut late in dictione Hippocrates uidebimus. Citharam pulſans qua a Mercurio donatus fue rat: iuuſis canentibus præerat. Quare citharam tenens mitis dicebat̉. ut Horatius: Condito mitis placidoqꝫ telo ſupplices audi pueros apollo. Nanque ſagitis armatus nocuus putabatur. ut oſtendit Homerus libro primo iliados: amauit primo Daphnem: poſt illam Hiacynthum puerum: quem qum ſecum diſco luderet agente ex inuidia Borea interfecit. Vitiauit etiam Cyrenem Penei filiam: ex qua Ariſteum ſuſcæpit:& plura quæ de illo loquuntur poeta. Hunc pro Sole acceptum ab antiquis oſtendit Macrobius in primo ſaturnalium ex plurium auctorum teſtimonio: ut ſecundum Platōnem dicatur ab ei: ideſt a iactu radiorum. Secundum Chryſippum uero στύμονόςςι και ὀυκιπολλοι: hoc eſt quia ſolus eſt:& non multi. Nam πολλοι apud græcos multos indicat:&. a. quæ eſt prima Apollinis littera negatōem facit a multis. Vnde& Solem latini dicunt ut dixit Macrobius: quia tantā claritudinē ſolꝰ obtinuit. Si qui alias interpretationes uidere cupiunt: in Macrobio legant. pollodorus cū duplicato. l. ſcribit̉: habetqꝫ accentū in penultima. fuit pictor ſua ætate maximus: hoc eſt no nageſimatertia olympiade. hic teſte Plinio libro. xxxv. naturalis hiſtoriæ: primus ſpecies exprimere inſtituit primuſqꝫ gloriā pēnicillo iure contulit. A poplexia cū. x. conſonante&. i. latino ſcribit̉: dicit̉ ſubita percuſſio ex qua ſequit̉ mors. Naꝫ a iure de ducitur quod eſt percutio. A poplecticus abſque aliqua aſpiratione& cum. c. ante. t. ſcribitur: traductum comperi enecatum ob ea quæ ſupra diximus. poria cū unico. r.&. i. latino ſcribit̉: dicit apud latinos inopiā ſeu penuriā. poſtaſia cū. t. nō aſpirato&. i. latino ſcribit̉: dicit̉ a noſtris refugiū uel rebellio.& inde apoſtata rebellis. poſtema cū. t. non aſpiruto ſcribit̉: dicit̉ a noſtris uomica ſiue pannicula: habetqꝫ accentū in antepenultima apud græcos ἀποςημα. i. recollectio. poſtolus cū. t. non aſpirato& unico. l. ſcribitur: dicit̉ a noſtris miſſus. Nāqꝫ deſcēdit a ſecundo aoriſto uerbi αοςέλλω quod eſt mitto: ubi uerbū ꝑdit unū. l. ut uidebimꝰ in dictione epiſtola. potheoſis cum. th. aſpirato ſcribitur: traductum ab antiquis quibuſdam comperi cōſecratio: ita ut componi uelint ex eo præpoſitione quæ aliquando ab indicat:& θεοσισ diuinitas: quaſi a diuinitate ꝓcedens. Vnde dixit Seruius in Daphnim. Apotheoſim idem eſſe quod relationem in deos: quum ſcilicet hominē īter deos connumeramus. poſtrophe cum. t. exili&. ph. aſpirato ſcribitur: dici poteſt latine conuerſio. Nam figura locutionis eſt quū ad aliquem per ſecundam perſonam ſit conuerſio. ut te non alloquor Aphricane: cuius mortui nomē ſplen dori ac decori eſt ciuitati. tui clariſſimi nepotes ſuo ſanguine abluerunt inimicorum crudelitatē. ut oſtēdit Cicero in dignitatibus. A poſiopiſis cum. i. latino ubiqꝫ ſcribit̉.& cōponit̉ ex apo præpoſitione& σιοπό quod eſt ſileo. Nam eſt qͣſi interceptū ſilentiū. ut Neptunꝰ ad uentos apud Virgiliū libro. i. ænei. Quos ego ſed motos præſtat componere fluctꝰ. Nā ſubſilet̉ puniā uel quid ſimile. Similiter Terentius in eunucho: Ego ne illam quæ illum quæ me quæ non. Hoc eſt: Ego ne illam digner aduentu meo: quæ illum præpoſuit mihi: quæ me ſpreuit: quæ me nō ſuſcæpit heri. A potheca cum. th. aſpirato&. c. ſimplici ſcribit̉: dici poteſt repoſitoriū uel reconditoriū. unde apud iuriſcon ſultos obligationis genꝰ quoddā exprimit. A pollydes cum duplicato. l.&. y. græco ſcribitur: latine deperditi dici poſſunt. Nam ab e. quod ē deperdo deſcendit. Quo uocabulo uſus eſt Vlpianus de legatis tertio qum ait: Deperditi quibus aqua et igni interdictum eſt fidei commiſſum relinquere non poſſunt. Quia nec teſtamentum faciendi ius habent: quum ſint apollydes. A pulia cum unico. p.& unico. l. atque. i. latino ſcribitur: habetque primam breuem: licet appulus appula ap pulum primam producat:& ob id per duplex. p. ſcribatur. quod oſtendit Horatius in duobus uerſiculis in libro tertio carminum quum ait: Me fabuloſe uultur in appulo. Nutricis extra limen apulia. Sicque fere ſemper obſeruatum annotaui. Nanque Iuuenalis metri neceſſitate produxiſſe uidetur quꝫ ait: Prouincia tanti uendit agros: ſed maiores apulia uendit. Et Horatius in primo ſermonum: Incipit ex illo montes apulia notos Oſtentare mihi. Et eſt apulia prouintia italia: mari adriatico contermina: inter dauniā ſcilicet& calabryam ſequentibus deinde ex eo latere ſalentinis. Quamqͣꝫ nonnulli& dauniam cum apulia eſſe uolunt: a Dauno ſcilicet Pilumni filio cognominata: dicente Plinio libro tertio naturalis hiſtoriæ Apulia dauniorum cognomine a Dauno Diomedis ſocero dicta eſt. Quod de apuliæ parte intellexiſſe exiſtimo quæ uerſus forentanos extenditur: habetqꝫ loca ut dicunt aquarum indiga: quod perſius ſenſiſſe uidetur: cum ait in ſecunda ſatyra: Nec linguæ tantum ſitiat: canis appula quantum: ubi penultima breuis eſt. pricus cum. i. latino&. c. exili ſcribitur: dici poteſt latine ſolanus. Nam dictio græca eſt compoſita ex a quod eſt ſine& φρικησ quod eſt frigus ſeu horror. Nam apud poetas& locus dicitur gaudens Sole. unde& homines aprici dicuntur. Virgilius libro georgicorum tertio: Mitis in apricis coquitur uindemia ſaxis. Perſius. Aprici meminiſſe ſenes.& inde aphricam dictam uoluit Feſtus. A phrica cum. ph. aſpirato&. i. latino atqꝫ. c. exili ſcribitur: interpretari poteſt ſine frigore. Nam teſte feſto de ſcendit ab a quod eſt ſine& φρικησ frigus: ut in præcedenti dictione uidimus. A pries cum. i. latino ſcribitur: fuit Pſanimis regis ægypti filius: cui in regno ſucceſſit. hic conſpirantibus cum Amaſi ægyptus. ut ſcripſit Herodotus libro hiſtoriarum ſecundo& regno& uita priuatus eſt. poſt quem Amaſis regnauit: ille uidelicet contra quem Cambyſes Ciri filius pugnauit. Nam Amaſis alius: de quo ſupra diximus longe ante regnauerat. A phros cum. ph. aſpirato ſequente. t. ſcribitur: dicitur a noſtris ſpuma. Et inde aphrodita Venus uocatur: quia de maris ſpuma a poetis concepta fertur. Similiter aphronitrum ſpuma nitri uocatur. Martialis in ultimo: Spuma uocornitri: dicor& aphronitrum. A ptotus abſqꝫ aſpiratione ſcribitur: dicitur a noſtris ſine caſu: ab a quod eſt ſine:& πτάσίσ caſus. A ra ſine aſpiratiōe& unico. r. ſcribit̉: habetqꝫ apd̓ græcos accētū ī ultīa:& ſignificat obſecrationē. uel ſecūdū Seruium præces. unde ατάρα imprecatio dicitur. A rabus cum unico. r. ſcribitur: fuit teſte Plinio li. vii. naturalis hiſtoria. Apollinis ex Babylone filius: quē quidam ut ait medicinam adinueniſſe uolunt. A rabia cum unico. r.&. i. latino ſcribitur: regio eſt in aſia iudeam ab ægypto diſterminans: ſic quoqꝫ cognominata ut aliqui uolunt ab Arabo Babylonis:& Apollinis filio. At uero Solinus arabiaꝫ ideſt ſacram interpretari dixit. hanc apud Ptolemeum in geographia triplicē eſſe comperio: fœlicem ſcilicet quæ ea eſſe uide tur: quam Plinius libro. vii. naturalis hiſtoriæ planam eſſe dixit inter Tigrim& Euphratē. Aliam uero dixit Ptolemus petream. aliam deſertam: ab arabia arabs& arabꝰ gentilia nomina deducunt̉. ut Virgilius libro vii. æneidos: Siue geris inferre manu lachrymabile bellum Hyrcanis ue arabis ue parāt. Quod ab eo quod eſt arabus:& ab eo quod eſt arabs:& ab hoc arabe facit arabus. A rabarches cum. ch. aſpirato ſcribitur& dicitur quaſi arabum arches ideſt princeps: hoc eſt ex primis arabia Iuuenalis ī prima ſatyra: Atqꝫ triūphales īter qͣs auſus habere neſcio quis titulos ægyptius atqꝫ arabarches. A rathyree cum. æ. diphthongo&. th. aſpirato: ſequente. y. græco ſcribitur: urbs fuit in peloponneſo: quam amœnam eſſe dixit Homerus libro iliados ſecundo. A rachne cum unico. r.&. ch. aſpirato ante. n. ſcribitur. Nam ſic quoqꝫ a græcis& ab antiquis noſtris ſcriptuꝫ cōperi. At uero moderni illud. ch. in. g. ob lrāꝝ affinitatē cōuerterūt:& aragne iā ſcribūt cū. g. ut ſupra uidi mus mediū ſit inter. c. exile&. ch. aſpiratū:& eſt uermis quidā qui telā intexere:& ſuper eā aſcendere deſcēdereqꝫ cōſueuit. unde ab eo qd̓ eſt aſcendo: ut græci dicunt deducitur. Et ut dicūt poetæ fuerat uirgo e ē lydia lanificii peritiſſima: quæ cuꝫ Minerua in artificio ſe præponeret: ab illa in eiuſmodi beſtiolam cōuerſa fuit: de qua Ouidius libro metamorpho. vi. plene omnia pertractauit. Eſt etiam arachne urbs theſſaliæ: quam teſte Liuio libro. ii. de bello macedonico peneus fluuius alluit. A ragne cum. g. ante. n. conſueuit iam a noſtris ſcribi: ſed a græcis cum. ch. aſpirato ſcribitur:& ſic ab antiquis latinis ſcriptum ſemper comperimus: ut a græcis χνη: a latinis arachne: ut in præcedenti dictione uidimus:& dicitur latine aranea. Virgili. libro quarto georgicorū: In foribus ſuſpēdit aranea caſſes.& ut dixit Seruius: araneus etiā ab antiquis in maſculino dicebatur. A raris cum unico. r. in prima& altero in ultima atqꝫ. i. latino a græcis ſcribitur: fluuius eſt galliæ narbonenſis qui cum a monte uogeſo effluat:& per eduorum ac ſequanoꝝ fines tranſeat: tanta ſegnicie defluit: ut quonam pergat uix dignoſci poſſit. Itaqꝫ ſtagno ſimilis per lugdunenſem coloniam burgundia ciuitatē egreſſus: ante urbis muros cōmiſcetur rodano: quo teſte Lucano: Raptuꝫ uellocibus undis In mare fert ararim. A rar idem eſt cum ſuperiori fluuio: ſed per apocopam teſte Priſtiano in. vii. ſic dicitur. ut Lucanus libro ſexto Rhodanumqꝫ morantem Præcipitauit ararA rarus cum. u. uocali in fine: ſcytharum eſt fluuius. ut oſtendit Herodotus li. hiſtoriarū. iiii. A racynthus cum. c. exili ſequente. y. græco:&. th. aſpirato ſcribitur: mons eſt Minerua ſacer: quem quidem in attica regione eſſe dicunt: quod Virgilium tetigiſſe aſſerunt cum ait. Amphion dircæus in actæo aracyntho. Alii uero nō in attica: ſed in boetia eſſe dicunt:& more paſtorali Virgiliū fuiſſe locutum qui locuꝫ unū pro altero ſæpe ponunt: ut ſimiliter apud Theocritum ſæpe conſpicitur. Nonnulli uero in arcadia eſſe dixe runt. Solinus uero& Plinius libro. iiii. naturalis hiſtoriæ acarnania montem dicunt. Quare puto& in attica& in boetia:& in arcadia:& in acarnania eiuſdem nominis montes fuiſſe.& Virgilium in actæo dixiſſe ut alios excluderet. Vel ut alii uolunt legendum eſt in actæo cum. c. ante. t. atqꝫ. æ. diphthongo:& non cū duplicato. t. quod ſic quoqꝫ litoralem ſignificat ab ακτή: quod eſt litus: quaſi dicere uelit Virgilius in litorali aracyntho. A ratrum cū. t. nō aſpirato ſcribitur. at ubi nos in ſecunda habemus a græcio ponunt dicentes ἀρτρον. A ratus cum. t. exili ſcribitur: fuit ex aſia Cilix poeta clariſſimus: filius Athenodori ex Litophyle uxore: ut Caryſtius ſcripſit. didicitqꝫ a Zenone philoſopho ſtoico odyſſæam Homeri.& apud Antigonū regem macedo num poſt Alexandrum moram traxit. Et cum aſtrologia ignarus eſſet: de aſtrologia librum elegantiſſimuꝫ ſcripſit: dicente Cicerone libro primo de oratore: conſtat inter doctos hoīes ignarum aſtrologiæ ornatiſſimis atqꝫ optimis uerſibus Aratum de cælo ſtelliſqꝫ dixiſſe:& conſcripſiſſe: cuius librum Cicero ipſe& Germanicus Cæſar atqꝫ. T. Claudius Cæſar ſic enim inſcriptum comperi hexametris uerſibus in latinum tradu xerunt. Ideo dicebat Ouidius: Cum ſole& luna ſemper aratus erit. Putoqꝫ illum in tempore Theocriti exti tiſſe. Cum Aratum in quadam ſua ægloga inducat Philinum adoleſcentem ardenter amare& aliqua pro re ditu Philini ē chio deos precari: quæ ad aſtrologiam ſpectare uidentur. A raxes cum. x. conſonante ſcribitur: Eſt armenia fluuius: dicente Lucano libro ſeptimo: Armeniumqꝫ bibit romanus araxem. ſuper quo teſte Seruio Alexander magnus pontem fecit: quem fluminis incrementa non multo poſt ruperunt. At Auguſtꝰ firmiori ponte eū ligauit: quapropter in ipſius Auguſti laudem dixit Virgiliꝰ li. ænei. viii. Et pontē indignatꝰ arares ē: ἀυ θερμωον φάσιστάναιστερἐυσιν: ut dixit Orpheꝰ in argonautica: hoc ē ex quo thermodo phaſis tanaiſqꝫ fluūt. qd̓ ſane ab aliis ꝗ loca poſtea diligētiꝰ ꝑſcrutati ſunt: nō eſſe ueꝝ compertū fuit. Nam ut oſtendit Ptolemus arares ex monte periardes armenia profluit: & in mare caſpium uerſus orientem decurrit. At flumina quæ numerauit Orpheus ex alijs locis etiam non paruo ſpatio diſtantibus oriuntur. radia cum. c. exili&. i. latino ſcribitur: regio eſt in peloponneſo:& pars achaiæ inter mare loniū& ægrum diſpoſita ab Arcade louis ex caliſtone filio cognominata. dicta prius teſte Seruio parrhaſia. ut tetigit Virg. li. ænei. viii. cū ait: Parrhaſio dictū panos de morte licæi. i. more arcadico quod cognomē a ciuitate parrhaſia aſſumpſiſſe puto: de qua meminit Homerus libro iliados. ii. in hac comperta fiſtula diſparibus cicutis: & foraminibꝰ credit̉. In eadē ſunt aſini alijs maiores& præſtantiores. Ideo ait Iuuenalis in ſatyra: Et ſpes& ratio: Quod leua in parte mamille nil ſalit arcadico iuueni. i. aſinino:& pauci ſenſus. In eadē palus ē lernaa ubi ab Hercule fuit hydra mactata: ut in dictione hydra uidebimꝰ. Fuit etiā in eadē regio ac ſilua nemea: ut uidebimꝰ in dictione Cleone. Itē& Plinio teſte li. iiii. naturalis hiſtoriæ: Sunt ī ea montes plurimi. ut Pholo cū oppido. Item Cyllena lycæus: in quo lycæi louis delubrū. Menalꝰ Artemiſius Parthenius Nonacris Ery manthus:& alii nō ignobiles. A rchander cū. ch. aſpirato ſcribitur: fuit teſte Herodoto libro hiſtoriaꝝ. ii. Danai ſocer. A rceſilaus cū. c. nō aſpirato& unico. s. atqꝫ. i. latino& ſine aliquo diphthongo ſcribit̉: fuit unus ex quinqꝫ du cibus boetioꝝ: ꝗ ad troiā cū quinquaginta nauibus aduenerūt. ut oſtendit Homerus li. iliados. ii. Alius fuit philoſophus patria pitanæꝰ Scythi filius. audiuit primo Auctolicū mathematicū ciuē ſuū: cum quo Sardis perrexit. deinde anthū athenienſem muſicū. Poſt quē Theophraſti auditor fuit. Tum demū in academia ſe ad Crantorē contulit. Et cū in dicendo grauiſſimus eēt:& in ſcribēdo ſatis exercitatꝰ: poetica quoqꝫ operam dedit. Amplectebaturqꝫ Homerū maxime ex omnibꝰ: cuius adeo ſtudioſus erat: ut ſemꝑ ante ſomnum eius aliꝗd legeret. Pindaꝝ quoqꝫ dicebat eē in primis idoneū īplere uocē. Verboꝝ quoqꝫ ac nominū copiā prebere. Et multa de illo locutus eſt Laertius. Obijt tandē teſte Hermippo cū merū īmodice hauſiſſet: ac ꝑ id offendiſſet ætatis ſuæ anno ſeptuageſimoquinto. Fuerunt& alii Arceſilai. Vnus poeta priſca comœdia. alius elegia itidem poeta. alius ſculptor. A rceſius cū. c. exili& unico. s. atqꝫ. i. latino ſcribit̉: nomē eſt uiri ꝓpriū: cum quo Vlyres nōnulla tractauit. ut oſtendit Homerus libro. xi. odiſſeæ. A rchemolus. cū. ch. aſpirato& unico. l. ſcribit̉ fuit Rhœti filiꝰ Marubioꝝ regis in italia: ꝗ cū teſte Seruio ſuꝑ x. ænei. filio nouercā Caſperiā ſuꝑ īduxiſſet: ſtuprauit illā priuignꝰ. Quo cognito cū eum pater ꝑſequeret̉: & ad ponā uexaret: fugiens ille ſe ad Turnum contulit. ut eodē libro oſtendit Virgilius. A rchemorus cum. ch. aſpirato ſcribit̉: fuit lycurgi Nemea regis filius: hic Hypſiphylem nutricē habuit: quæ cū ſitientibus græcis ad expeditionē thebanā euntibus: fontē langiam mōſtraret:& ſuꝑ uiridanti herba pue rum Archemoꝝ reliquiſſet: a ſerpente morſu affectus occubuit. unde fons ille archemorus dictus fuit:& an nuꝰ agon iuxta illū in eiꝰ honorē exercebat̉: de quo Iuuenalis in fine ſatyra. Et ſpes& rō meminit cū ait: Di cat patriā nomēqꝫ nouerca Archemori: hoc eſt Hypſipyles: quæ nouercali ritu pueꝝ ſine cuſtodia dereliꝗt. A rchelaꝰ cum. ch. aſpirato ſcribitur: fuit unus Antenoris troiani filius: quem Homerus libro iliados ſecūdo: rei militaris peritiſſimum dixit. Alius fuit Athenienſis philoſophus: ſeu ut alii dicunt mileſius. habuitqꝫ patrem Apollodorum. Et fuit auditor atqꝫ ſucceſſor Anaxagora. hic primus/ ex lonia phyſicaꝫ philoſophiam athenas inuexit:& appellatus eſt phyſicus: Socrate Aethicē introducēte: quāqͣꝫ hic Aethices rudis non fuit. Nāqꝫ de legibus philoſophatus eſt:& de Honeſto& æquo. porro Socrates quod ſumpta ab eo propagaue rit: inueniſſe putatus eſt. Alius fuit geographus: ꝗ omne ab Alexandro peragratā terrā deſcripſit. Alius teſte Laertio natura ꝓpria uerſu tradidit. Alius etiam qui oratoriam artē ſcripſit. A rcheptolemus cum. ch. aſpirato&. t. ſimplici: hoc ē ſine aſpiratione ſcribit̉ fuit filius Iphiti:& auriga Hecto ris ſuffectus Enipeo interfecto a Diomede: ut in ea dictione uidebimus. A rchetypus cum. ch. aſpirato&. t. ſimplici atqꝫ. y. græco ſcribitur: apud nos dici poteſt exemplaris. ut Iuuenalis in ſecunda ſatyra: Et iubet archetypos pluteum ſeruare cleantes. Nam cōponitur ex arche: quæ eſt principalis:& typos figura: quaſi ex principali& naturali figura trahantur. ut Virgilius libro ſexto: Viuos ducent de marmore uultus. Martialis in duodecimo: ſic tanqͣꝫ tabulas ſcyphoſqꝫ paule: Omnes archetypos habens amicos. A rchia cum. ch. aſpirato&. i. latino ſcribitur: dicitur apud nos principatus:& inde archos princeps. Quin& nomen proprium ut pro Archia poeta. A rchigenes cum. ch. aſpirato&. i. latino ſcribitur: interpretari poteſt princeps generationis:& licet nomen proprium ſit medici contra quem Galienus ſæpiſſime in libris ſuis inuexit: communiter pro græculis: aut ſimilibus accipere conſueuimus: qui ſe præ omnibus ſui generis ſciolos oſtendebant. ut in dictione protogenes quæ ideꝫ fere deſignat apparebit: Sed de eo medico: aut ſimili intellexit Iuuenalis cū in ſatyra Credo pudiciciā de mulieribus romanis locutus ait: Tunc corpore ſano aduocat archigenem. A rchilochus cum. ch. aſpirato tam in antepenultima qͣꝫ in ultima ſcribitur: fuit unus Neſtoris& Eurydices filius. ut oſtendit Homerus in odyſſæ: hic patrē in expeditiōe troiana ſecutus:& uiriliter pugnās a Memone: ut ꝗdaꝫ uolunt: interfectꝰ fuit. Alii aſſerunt eum cum Achille in tēplo Thymbræi Apollinis a Paride ob truncatum. de quo Iuuenalis in ſatyra Omnibus in terris de Neſtore cum loq̄ret̉ ait: de legibus ip̄e q̄ratur Fatorum:& nimio de ſtamine: cum uidet acris Archilochi barbā ardentē.& reliqua. Alius fuit ſiculus: ꝗ ariciam urbē cōdidit. ut teſtat̉ Solinus. Alius fuit poeta lacedemonius romæ regnante Tullo Hoſtilio. ut dixit Cornelius nepos: ī quo teſte Quintiliano li. x. de inſtitutiōe oratoria: ſumma uis elocutiōis fuit: tum breues uibranteſqꝫ ſentētia plurimū ſanguinis ac neruoꝝ. Huic Lycāber deſpōſare Neobolē natā ꝓmiſerat. Quā cū alteri nuptū daret: adeo moleſte poeta tulit: ut metrū adinuenerit iambicum: quo Lycambri obprobria oībus decantaret: dicēte Horatio in poetria. Archilochū ꝓprio rabies armauit iambo: Hunc ſocci cœpere pedē grandeſqꝫ cōthurni. Quibus uulgatiſſime decantatis: Lycamber& filia atqꝫ uxor ſe laqueo ſuſpēderunt. Quos ſane libros teſte Valerio de ſeueritate ob impudicā lectionē iuſſerunt lacedemones ex urbe toli:& ip̄e in exilium miſſus eſt: dicente Ouidio in bin. Vtqꝫ repertori nocuit pugnantis iambi: Sic ſit in exilium lingua ꝓterua tuum. Et ut oſtendere uidet̉ Plinius li. vi. naturalis hiſtoria: fuit deinde interfectus. eius uerba ſunt Archilochi poetæ interfectores Apollo arguit delphis. A rchimedes cum. ch. aſpirato&. i. latino ſcribit̉: fuit ſyracuſanus in omni geometria ante alios mira ſubtilita te laudatus: ut teſtat̉ Apulegius li. i. de Magia: Cuius mortē late deſcripſit Pliniꝰ li. ii. naturalis hiſtoria. Nā captis ſyracuſis ꝑ ꝓditionē: quā cōtra uim Marcelli romani diu defenſarat: cū oīa euerterent hoſtes: ip̄e diametros ſuos in puluere obſignās: a prætereunte milite incognitus occiſus ē. hic teſte Cicerone libro tuſcula narum. i. fuit primus ſperæ fabricator. Quod Laertius Anaximandro attribuit: hic de cylindro opus eximium ſcripſit: quod nuꝑ cōpertum Nicolaus quintus ſummus pōtifex in ſtillum latinum traduci fecit. A rchytas cum. ch. aſpirato&. y. græco atqꝫ. t. ſimplici ſcribit̉: fuit Mneſagora ſiue ut Ariſtoxenus ait Eſtiei filius tarētinus patria& philoſophus pythagoricꝰ nobiliſſimus. hic Platonē cū a Dionyſio necandus eēt: per epiſtolā eripuit. Admirationi ſumma apud plurimos habitus ē in omni uirtutis genere. Præter hūc teſte Laertio alij tres fuere unus mityleneus muſicus. Alius qui de agricultura ſcripſit. Tertius epigrammatum poe ta. quartum pleriqꝫ addunt architectum: cuius proferunt librum de machina. A rchitriclinus ſecunda cū tantūmodo aſpirat̉:& cū. i. latino utrobiqꝫ ſcribit̉: dicit̉ is ꝗ in aula diſcūbentium principalis habet̉:& cōponit̉ ex dictionibus tribus: prima archi quæ principalē indicat: ſecunda ē tris: quæ indicat tres: tertia eſt κλινη: quæ lectos ſignificat: ſeu toros. Nā in aula tres toros in tribus aula dimēſionibus collocabant: ubi cōuiuantes diſcūbere cōſueuerunt. unde ait Iuuenalis in ſatyra Si te ꝓpoſiti: Tertia ne uacuo ceſſaret culcitra lecto: Vna ſimus ait.& reliqua. Et in prima ſatyra idē poeta ait: Optima ſiluaꝝ interea pelagiqꝫ uorabit Rex horū: uacuiſqꝫ toris tantum ipſe iacebit: ſed quonam pacto triclinium ab antiꝗs traductum ſit: in ipſa dictione uidebimus. A rchimagirus cum. ch. aſpirato&. i. latino ſcribitur: dici poteſt a noſtris principalis cocus. Nam cōponit̉ ex archi quod eſt principale:& μάγειροσ cocus. A rchitectus ſola antepenultima cum aſpiratione atqꝫ. i. latino ſcribitur: dicitur qui præeſt ſtructuris ædificioruꝫ: quaſi principalis τεκτων ideſt faber. A rctos cū. ct. exilibꝰ ſcribit̉: dicit̉ a noſtris urſa.& inde arctous borealis Statius Nec arctos auſim ſperare triūphos. Arcticus polis ſimiliter borealis dicit̉: de quo locutꝰ Cicero li. ii. de natura deoꝝ ait: Hūc circū actor duæ ferunt̉ nunqͣꝫ occidētes. Ex his altera apud graios cynoſura uocat̉: altera elice: ut in illis nos dictionibꝰ oſtēdemus. Nā elice maior ē urſa: quæ& Caliſto uocata fuit: ut in dictione Caliſto uidebimus. hāc teſte Igino pelopōneſi ueluti ſuā nauigādo obſeruant. Cynoſurā uero Aglaſtones unā de Iouis nutricibꝰ: ex idæis nymphis fuiſſe dixit: q̄ minor arctos a quodā phœnice primitus appellata fuit: ut teſtis ē Iginus. Quāobrē phœnices nauigando magis illam qͣꝫ alteram obſeruare rettulit: quia a ſuo inuentore comperta fuit. unde Leander apud Ouidium decimoſeptimo epiſtolarum heroidum ait: Non ſequar aut elicen: aut qua tyrus utitur arcton. Bublica non curat ſidera noſter amor. Et libro. iiii. de faſtis ait. Eſſe duas arctos quarum cynoſura petatur Sidonū: elicen gratia carina notet. Et ut ait Parmeniſcus tēporibꝰ Homeri elice arcti nomē accæpit. cū prius plauſtrū diceret̉: quā utroqꝫ noīe& arcton.& plauſtrū noīauit Homerus: quod græce nus dicit̉. Cuiꝰ ſane cā hæc ꝓdita ē. Nā cū ſeptē cōſpiciāt̉ ſtella duæ q̄ pariles:& maxīe in uno loco uidēt̉: ꝓ bolus habita ſūt. Reliquæ uero qn̄qꝫ plauſtrū ip̄m ſimulare dicūt̉. Ita& qd̓ ꝓximū huic ē ſignū hootē noīare uoluerūt. ut. T. Claudiꝰ Cæſar ī phœnomia Arati: Tardus in occaſu ſeꝗt̉ ſua plauſtra bootes. i. bo agitator. Alii arctophylata uocauerunt: quaſi urſam ſit obſeruans:& cuſtodiens. hunc filium ipſius urſæ Caliſtonis: poetæ noſtri di xerunt:& ad celum cum illa tractum: ut uidebimus in dictione Caliſto. A rctophylax cū. ct. exilibus&. y. græco ſcribit̉: dicit̉ arctor ſiue urſæ phylax. i. cuſtos: ut li. ii. de natura deoꝝ uerſus referens arateos ait. Arctophylax uulgo qui dicitur eſſe bootes ut in dictiōe bootes uidebimus. A rcturus cum. ct.& non aſpiratis ſcribitur: Stella eſt quā urſæ caudā interpretari libet: eo quod in cauda ip̄iꝰ urſa locata dicatur. De qua Cicero libro ſecundo de natura deoꝝ uerſus referens arateos inquit. Stella micans radiis arcturus nomine claro. A rdiſcos cum. i. latino&. c. exili ſcribit̉: fuit teſte Ariſtarcho in theogoniam Heſiodi fluuius in ſcythia: quem Herodotus libro hiſtoriarū. iiii. per odyrſos populos ſcythiæ profluere dixit. A rdis cū. y. græco ſcribit̉: fuit Gygis lydoꝝ regis filiꝰ: poſt quē teſte Herodoto li. hiſtoriaꝝ. i.& ip̄e regnauit. A reopagus cū unico. r. ſcribitur: dictio eſt cōpoſita ab αρεοσ quod eſt Martis:& ϖαγοσ uicus. Nam uicus erat athenis: a templo Martis ſic cognominatus. primū iudicium capitis actū fuiſſe dixit Plinius circa finem libri. vii. naturalis hiſtoria. Et inde arcopagita illi dicebantur: qui athenis in templo Martis: quod erat in areopago iudicabant: quod iudicium exquiſitiſſimum habebatur. A rete huiꝰ Aretes: uel Areta huiꝰ Aretæ utrūqꝫ cōperit̉:& recte dicit̉: ac cū unico. r.&. t. non aſpirato ſcribit̉: fuit uxor Alcino regis phæacū: ut pluribꝰ ī locis oſtēdit Homerꝰ in odyſſea. Quare cū eēt Vlyxes apud corcyrā in cōuiuio Alcino:& cū alijs alijſqꝫ phæacū populis enarraret Polyphemū quoſdam ex ſociis eius deuoraſſe: ac ſi deriſoria locutꝰ fuiſſet uerba& mēdacia ip̄i Aretæ uideri poterant: dicente Iuuenale in ſatyra Quis neſcit uoluſi attonito cū. Tale ſuꝑ cœnā facinus narraret ulyres. Alcino: bilē aut riſū fortaſſe ꝗbuſdā Mouerat: ut mendax arte logus. i. uelut mēdax eēt: logus. i. ſermo ꝗ Aretæ uxori Alcino dirigebat̉. fuit& eodē noīe altera filia ſuꝑioris Dionyſi& ex Ariſtomache ſorore Dionis& interp̄tat̉ ἀρετή ideſt uirtus. A rethuſa cū. th. aſpirato& unico. s. ſcribit̉: fuit uirgo uenatrix Dianæ comes. ut dixit Ouidiꝰ li. metamor. v. Quod Virgiliꝰ tetigiſſe uidet̉ li. geor. iiii. cū ait. Et tādē poſitis uelox arethuſa ſagittis. Quæ cū forte in alpneo fluuio ſe lauaret: a deo flumīs Alpheo cōſpecta adamat̉: quā ille detinere conatꝰ ē: ſed diffugientē illā deus ſui fluminis circuitionibꝰ inſequit̉. Sed ip̄a īplorato Diana ſubſidio: in fontē ſui noīs cōuerſa ē. Cuius undis cū alpheus cōmiſcere ſe uellet: illa uero ꝑ ſubterraneos meatꝰ diffugeret uſqꝫ ī ſiciliā ꝓſecutꝰ ē. Quod fidē fabula experientia præſtaſſe uidet̉. Qua dep̄henſuꝫ ē expurgamēta hoſtiaꝝ: quæ apud helidē in ludis olympiacis mactabāt̉: cū in alpheū delapſa eſſent in ficiliā uſqꝫ ad fontē arethuſam ſcaturire cōſpiciebant̉. Sane in gloſſulis Ariſtarchi ſuꝑ. xiii. odiſſeæ Homeri librū cōperi: quattuor ī diuerſis mūdi ꝑtibꝰ fuiſſe arethuſios fontes. Vnū apud ſyracuſas. Alteꝝ apud ſmyrnā. Tertiū in chalcidia. Et quartū in ithaca. Et ab Arethuſa arethuſis patronymicum fœmininū deductum eſt. ut Ouidius libro faſtorum quarto: Vtqꝫ ſyracuſas arethuſidas abſtulit armis Claudius. A rethoꝰ cū. th. aſpirato ſcribit̉: fuit rex in arna ciuitate boetiæ:& pater Meneſthii: ut in ea dictiōe uidebimꝰ. A rgāthoniꝰ cū. th. aſpirato ſcribit̉&. i. latino: fuit teſte Herodoto li. hiſtoriarum. i. tarteſſiorū tyrannus. A rgia cū. i. latino ſcribit̉ fuit Adraſti regis argiuoꝝ filia:& Polynicis thebani uxor: de qua Statius li. i.&. iiii. thebaidos plura locutus ē. Altera eiuſdē noīs fuit Argiuis uenerāda ſacerdos: ut uidebimꝰ in dictione Bito. A rgilus cum. i. latino& unico. l. ſcribit̉: fuit teſte Herodoto libro hiſtoriarum. vii. urbs emathiæ: nō longe ab hoſtis ſtrymonis uerſus occidentem. A rgippei cum. i. latino& geminato. p. ſcribitur: populi ſunt ultra ſauromatas& budinos& hiros. ut oſtēdit Herodotus libro hiſtoriarum ſecundo. Argyrondes cum. y. græco ſcribitur: fuit teſte Ariſtarcho ſuper Heſiodum fluuius in etolia: quaſi ſit argiros ideſt argentum δεινοσ ideſt periculoſum. A rgos cū. o. apud noſtros ſeruata lrātura græca ſcribit̉:& ī ſingulari generis ē neutri. ut Horatius. Aptū dicet equis argos diteſqꝫ mycenas. In plurali uero numero maſculini ut hi argi: nomē ē urbis uniꝰ ꝗdē in attica nō lōge ab athenis: de qͣ in dictiōe attis uidebimꝰ. Alteriꝰ uero in theſſalia ſiue pelagia: quod argos pelagicū Homerꝰ uocat: cōditū teſte Plinio li. vii. naturalis hiſtoriæ a Phoroneo. de quo Lucanꝰ in. vi. Vbi nobile quō dā Nūc ſuꝑ argos arant. Aliud eſt teſte eodē Plinio libro. iiii. in achaia hippiū cognominatū: ſupra locū lernæ: a mari octo milibꝰ paſſuū diſtans:& nouē additꝰ a mycenis a quo regiūcula argos:& græci ip̄i argiui co gnominati ſūt. Nā ab argos argiuus deducit̉: quod cū. i. latino ſcribit̉: quāqͣꝫ apud græcos ſit. ει. diphthōgꝰ & ſcribat̉ ἀργοσ: ſed nos diphthongū ip̄am in. i. longā cōmutamus. Addētes inſuꝑ. u. cōſonās loco æoſici digāma: quod antiꝗ æoles īterponebāt īter diphthōgū& ſequētē uocalē ut ſupra uidimus: cū de. u. litte ra tractaremꝰ. Nōnulli uero ex latinis diphthōgū ip̄aꝫ in. e. cōuerterūt: nec. u. cōſonās addere uoluerūt: ſed dixerūt argeus. ut Horatiꝰ li. carminū. iiii. Tybur argeo poſitū colono. Profert̉ etiā ꝓ aduerbio in pluraliut Pliniꝰ circa finē libri. xvi. naturalis hiſtoriæ: argis inquit olea etiā nūc durare dicit̉: ad quā lo in uaccā mutatam Argus alligauerat. hæc ille. ob quod puto dixiſſe Virgiliuꝫ libro georgi. ii. Viuacis oliua. A rgonauta cū. t. exili ſcribit̉: dicti ſunt heres illi ꝗ cū laſone ad expeditionē ī cholchos ſunt ꝓfecti: ſic quoqꝫ cognominati ab naue: quā innauigauerūt: quæ argo dicta fuit. Nauis uero teſte Diodoro ſiculo li. hiſtorias. v. argo dicta erat: ut quidā aſſerūt ſcriptores ab argo eius architecto: qui etiā inter nauigādū eius reſarciēda curā ceperat. Alii ab eius uelocitate: quā antiqui argon appellabāt. fuitqꝫ eodē Diodoro teſte iuxta pelion ædificata magnitudine atqꝫ apparatu longe maiori: qͣꝫ quæ ad eam diem fieri conſueuerant. Erat enī antea paruaꝝ nauiculaꝝ uſus. At huiꝰ eximiā maguitudinē ſtupētibꝰ oībus diffuſa ꝑ græciā eius rei fama multos egregios adoleſcētes ultro ad certamē:& eiꝰ belli cōmunionē allexit laſon in aquā deductā nauē cū neceſſa rijs ad nauigādū rebꝰ fulſiſſꝫ: optīos eoꝝ ꝗ ſecū irēt elegit numero qͣttuor& qͣdragīta. Ex eis uero clariſſimi erāt caſtor:& pollux: Hercules: Telamō: Orpheꝰ. Atlātes: Schinei: p̄terea Theſpei filii:& ip̄e nauigi auctor laſon Sane argonautarū hiſtoriā quā plures deſcripſere:& poetæ maxime ex græcis ꝗdē quos legi: Orpheus ip̄e ꝗ interfuit: quāqͣꝫ nō illiꝰ opus dicat Ariſtoteles. Itē Appollonius late materiā ip̄am ꝓſecutus eſt. Ex la tinis uero Ouidius in li. metamor. Et clariſſimus ille poeta Valerius Flaccꝰ: ꝗ diuino carmine rē omnē ip̄oꝝ argonautaꝝ explicuit. Ex hiſtoricis Diodorus ſiculꝰ& Trogus Pompeius: quē imitatus eſt Iuſtinus. A rgiripa cū. i. latino utrobiqꝫ& unico. p. ſcribit̉. Nec ab αυροσ: quod ē argentū deducit̉. Sed ab Argoripo oppido apulia a Diomede cōdito hoc ē argos ριπτον i. iactū ſiue fundatū. Sed poſtea teſte Seruio ſuꝑ x. ænei. nome uetuſtate corruptū ē:& factū ut ciuitas argiripa diceret̉. Et ſic illā uocauit Virgiliꝰ cū ait: Ille urbē argiripā patria cognoīe gentis Victor gargani condebat iapygis aruis. Sed rurſus corrupto uerbo arpos dicta fuit. Virgi. li. x. Quæ cauſa attraxerit arpos. Dicit̉ etiā a Virgilio arpi in plurali. ut eodē li. x. Atqꝫ iterū in teucros ætolis ſurgit ab arꝑis Tydides.& libro. xi. Non erit auxilio nobis ætolus& arpi. A rpos& arpi ſine aſpiratiōe principii ſcribit̉: nā nō ab harpazo uerbo græco& aſpirato: quod ē apud nos ra pio deſcendunt. Sed ab hargos& argiripa: ut in præcedenti dictione uidimus: deducta ſunt. A rgiſſa cū. i. latino& duplicato. ſ. ſcribitur: fuit teſte Homero libro. ii. iliados urbs in theſſalia. A riæus cū. i. latino&. æ. diphthongo in penultima ſcribit̉: nomen fuit excellentis uiri proprium. A riannes cum. i. latino& duplicato. n. ſcribitur: fuit nobiliſſima armenia ciuitas. A riathis cum. i. latino utrobiqꝫ.&. th. aſpirato ſcribitur. nomen eſt proprium hominis. A riabignes cum. i. latino utrobiqꝫ: fuit Darii filius ex filia Cobryæ: qui una cum Praxaſpe& Megazabo præpoſitus fuit claſſi Xerxis. A riapithes cum. i. latino utrobiqꝫ&. th. aſpirato ſcribit̉: fuit ſcytharū rex: cui filiꝰ Scylla in regno ſucceſſit. A riadne cū. i. latino&. d. ante. n. in eadē ſyllaba ſcribit̉:& a noſtris& græcis auctoribꝰ dicit̉: quā inſcii quidā moderni Adrianā uocāt: quod uocabulū apud nullos auctores cōpertū eſt. Sed Ariadne a Priſciano ponit̉. Et a Seruio nōnullis ī locis declinari docet̉. fuit Minos cretæ regis filia ex Paſyphæ cōiuge: dicēte Homero li. xi. odyſſæ καλήντάριαδνηω κυρνω μινωοσ: hoc eſt formoſamqꝫ Ariadnen filiā Minos. hæc Theſeū Aegei athenaꝝ regis filiū cretā miſſuꝫ deuorādū a Minotauro amauit ꝑdite. Et cū iuuāte Dædalo eius cōtu bernio fungeret̉: ſuſcepta fide quod ab illo reciperet̉ in cōiugē:& una Phedrā ſororem ꝓ Hippolyto filio trāſportaret: ſuo cōſilio ducto filio ī labyrinthū ītrauit: ubi mactato Ninotauro noctu clā Ariadnen& Phæ drā ſuꝑ nauiꝫ īpoſitis uictor aufugit. Ariadnen deinde a ſe corruptā aſportata Phædra) dormientē reliquit in chio inſula maris ægæi. ut Ouidio li. viii. metamor. placuit. Vel in naxo eiuſdē maris inſula. ut ſcripſit Seneca in Oedipo. experrecta tādē Ariadne cū ſe cognoſceret derelictā: ululatu maximo litora cūcta replebat Sed cum tunc Bacchus ſecus inſulā nauigaret: uiſam iuuēculā recepit:& uxorem ſibi coniunxit: dicēte Seneca in Oedipo: Naxos ægæo redimita ponto. Tradidit thalamis uirginem relictam. Meliore pēſans damna marito. Ex hac Bacchus Thoantē inſulæ lemni regē genuit. Donauitqꝫ illā Venus co rona a Vulcano fabricata: quā Bacchus nouem ſtellis ornatam in celo locauit. De qua plura alia Ouidius in præfato libro. viii.& plura in libro faſtorum ſcripſit. Ariandes cum. y. græco ſcribitur: fuit ægypti pro Cambyſe prefectus: qui teſte Herodoto libro hiſtoriarum tertio: a Dario poſtea interfectus fuit. A ricia cū. i. latino utrobiqꝫ&. c. abſqꝫ aſpiratione ſcribit̉: fuit ex attica regione puella: quæ primū ab Hippolyto dilecta: cum poſtmodū ab Diana in italiam tranſlatus ille fuiſſꝫ: eius uxor facta fuit: qui ea loca inhabitauerunt: quæ ab urbe roma ad eius uſqꝫ nominis urbem ab Archilo poſtea ſiculo conditam nemoribus: ut plurimū intercepta erat: dicente Ouidio libro. iii. faſtorum. Vallis aricina ſilua præcinctus opaca. Eſt locus: antiqua religione ſacer. Hic iacet hippolytus furiis diſtractus equorum Vnde nemus nullis illud additur equis. At in ea ciuitate quæ decem tantūmodo milibus paſſuum diſtat ab ex celſa nemoralis aricia roma. ut dixit Lucanus in quinto. Oreſtes oraculo monitus: ſimulachrū ſcythica Dia næ: quod de taurica regione extulerat: priuſqͣꝫ argos peteret conſecrauit. Ab aricia autem aricinus deriuat̉: ut Iuuenalis: Dignus aricinos qui mendicaret ad ares. A rii cum. i. latino ſcribit̉: ſunt aſiæ ſcythica populi. ut oſtendit Herodotus libro hiſtoriarum quarto. A rimaſpi cū. i. latino ſcribit̉: populi ſunt teſte Herodoto libro hiſtoriaꝝ. iiii. in ſcythia aſiæ uerſus ſeptētrionē unicū tātūmodo oculū in media fronte tenētes. Et ut idē auctor ꝓſequit̉. Arimaſpi dicūt̉ ab arimo: quod ſcythaꝝ lingua unū dicit& ſpū oculū qͣſi unū oculū habētes. Et ut ꝑgit hi cū gryphibꝰ alitibus ferociſſimis cōtinua bella gerūt. Nā eruūt gryphes ex cuniculis ſmaragdos& auꝝ qd̓ ui capiūt arimaſpi: dicēte etiā Lucano li. iiii. Auroqꝫ ligatas Subſtringens arimaſpe comas. A riomardus cum. i. latino ſcribitur. fuit teſte Herodoto Darii filius. A rion cū. i. latino& unica. r. ſcribit̉: fuit cithardus optimus ex inſula leſbo:& artis ſuæ gratia Periandri co rinthioꝝ tyrāni amicus. de quo Herodotus li. hiſtoriaꝝ. i. Plinius li. ix. ſuæ naturalis hiſtoria. Gellius li. xvi. noctium noctium atticarum hiſtoriam late rettulere: quæ breuiter compræhenſa talis eſt. Hic ob diuitias quas infici lia& italia ſua arte conquiſiuerat: a nautis eum corinthum reportantibus: ſe præcipitare in mare coactus eſt & a delphine exceptus in laconiam ante nautas ipſos deportatus corinthum adijt: ubi re cognita& illis ad ſupplicium traditis: bona ſua quæqꝫ recuperauit. Quare dixit Virgilius in Damone: Orpheꝰ in ſiluis inter delphinas arion: cuius prima ſemꝑ breuis ē. At in Orione quādoqꝫ quidē lōga eſt:& quādoqꝫ breuis. ut Vir gilius libro æneidos. iii. Armatūqꝫ auro circūſpicit oriona. ubi ſpondeus ꝗntū detinet locū. Breuis uero ab eodē ponit̉ li. i. cū ait: Cū ſubito aſſurgens fluctu nimboſus orion In uada cæca tulit. Et Lucanꝰ libro. i. Enſiferi nimiū fulget latus orionis. A riobarranes cu. i. latino&. z. cōſonāte ſcribit̉: fuit cappadocū rex ꝗ Pōpeio magno ī pharſalico bello fauit. A riſbe cū unico. r.&. i. latino ſcribit̉: fuit teſte Homero li. iliados. ii. urbs phrygiæ iuxta pontū. Et alibi dicit illam ab Achille funditus euerſam fuiſſe: quia troianis auxilia miſerat. de qua Virgilius li. æneidos. viii. Pocula deuicta genitor quæ cæpit ariſbe. fuit etiā eodē noīe concubina quædam PriamiA riſteus cū. i. latino&. t. exili ſequente. æ. diphthongo ſcribit̉: fuit Apollinis ex Cyrene filia Penei regis arcadiæ filius: hic deinde in arcadia regnauit:& primus apiū ac mellis uſum lactiſqꝫ coagulū demōſtrauit. Vſūqꝫ olei& alia qͣꝫplura adinueniſſe rettulit Iuſtinus libro. xiii. ſui epitomatis. A riſtagoras cum. i. latino&. t. exili ſcribitur: fuit teſte Herodoto libro hiſtoriarum quinto præfectus exercitus Darii contra græcos. Ariſtominus penultima cum. j. græco ſcribitur: nomen eſt uiri proprium. A riſtippus cū. i. latino utrobiqꝫ ſcribit̉:&. x. non aſpirato atqꝫ duplicato. p. Veꝝ ſecundū cōmunes græcoꝝ re gulas cū. th. aſpirato ſcribi deberet: ſed ne aliunde qͣꝫ ab ariſtos compoſitū credat̉: præualuit cōſuetudo: ut cū. t. exili ſcriberet̉. fuit philoſophus cyrenæꝰ& Socratis diſcipulꝰ. Is teſte Creſio Phanio ꝑipatetico primꝰ ſocraticorū philoſophiā deduxit in quæſtū: habuitqꝫ ingenium ad omnia facile& paratū: ob quā maxime a Dionyſio ꝓbabatur. Cuius plurima dicta:& qͣꝫpromptiſſima& uaria rettulit Laertius Contra quem Plato librū in uoluptatē ſcripſit. Cuius ille aſſertor erat. Quare Timon illū ut nimiū delicatum arguit: a Diogene uero regius canis dicebat̉. Quorū diſceptationē Horatius poſuit in epiſtola decimaoctaua. Alius fuit Ariſtippus teſte Laertio ꝗ arcadia hiſtoriā ſcripſit. Tertius qui eo quod a matre doctus fuerat: Matrodidactus dictus fuit. Quartus ex noua academia profectus. A riſſides cū. i. latino utrobiqꝫ&. t. exili ſcribit̉: fuit athenienſis Lyſimachi filiꝰ: equalis ferre Themiſtocli. Qua re cū eo de principatu contendit: obtrectaruntqꝫ inter ſe: in quibus duobus cognitū eſt quāto anteſtaret elo quentia innocentia. Nā cū teſte Aemilio Probo Ariſtides abſtinētia& uirtutibus: unus poſt hominū memoriā: quē quidē audiemꝰ cognomine iuſtus ſit appellatꝰ a Themiſtocis tamē eloquētia adeo collabefactus eſt ut exilio decē annoꝝ mulctaret̉. Veꝝ poſtqͣꝫ Xerxes in græciā deſcēdit: ſexto uero anno qͣꝫ erat expulſus: plebiſcito in patriā reſtitutus eſt. Hic qua fuerit abſtinētia nullū ē certius iudiciū: qͣꝫ cū maximis rebus præfuiſſet in tanta pauꝑtate deceſſit: ut quo efferret̉ uix reliquerit. Fuit& alter Ariſtides thebanus pictor inſignis: & quē æqualē Appelli dixit Pliniꝰ libro. xxxv. naturalis hiſtoriæ. Is ut inquit omniū primus animū pinxit:& ſenſus hoīs expreſſit. quos græci πον: hoc eſt perturbationes uocāt. Durior paulo in coloribus. Cuius unā tabulam Attalus rex centū talentis emiſſe traditur. Ariſto cū. i. latino&. t. nō aſpirato ſcribit̉: pater fuit Platonis a codro Melanthi filio: quia Neptuno itidē ſan guinem trahere Traſilo teſte memoratur ducens originem. A riſtomache cū. i. latino&. t. exili&. ch. aſpirato ſcribitur: fuit uxor Dionyſi. A riſtonicꝰ cū. i. latino utrobiqꝫ&. t. ac. c. exilibus ſcribit̉: fuit enenis ex epheſia pellice filius. A riſtophorū cum. i. latino&. t. non aſpirato ſcribitur. Vas eſt in quo prandiū defertur. Nam componitur ex ριςον quod prandium indicat:& φορω porto: diciturqꝫ latine diſcus ut quidā uolunt: quod eſſe etiā græcum oſtendit Iulius Pollux: ut in ea dictione uidebimus. A riſtoteles cū. i. latino&. t. exili utrobiqꝫ ſequēte. e. in penultima ſcribit̉: fuit philoſophus ſummus ex oppido ſtragyra: obſcuro quidē ꝑ ſe niſi quod huius uiri claritate refulſit. patrē habuit Nicomachū medicina artis profeſſorē. Referebaturqꝫ genus paternū in Machaonē Aeſculapi filiū cōtinuata atqꝫ certiſſima ſucceſſiōe Quin& ip̄e Nicomachus apud Amyntā macedoniæ regē Philippi patrē magno loco poſitus eſt. Matrē habuit Pheſtiada nō obſcuri generis. hic prima ætate in macedonia enutritus ē. Sed cū adoleuit anno(ut phibent ætatis ſuæ) xvii. athenas ſe cōtulit. Platōnē uiginti annis audiuit. Nullā ſciētiā reliquit: quā nō perfecte attingeret. Quare nō ſolū poeta& orator ſummus: ſed philoſophus maximus euaſit. Mortuo Platōne ad Hermiā Atarnei tyrannū ꝓfectus: triennio fere apud illū deſedit. Inde in macedoniā a Philippo euocatus: decē ferme annos circa diſciplinā Alexandri fuiſſe tradit̉. Sed Alexandro in aſiā cū exercitu ꝓfecto: ip̄e athenas redit:& tredecim annis in lycio florētiſſime docuit. Tandē cōmuni illa philoſophoꝝ inuidia accuſatus ꝙ nō recte de dijs ſentiret. Metuens ne ut quondā Socrati: ſic etiā ſibi in iudicio pereūdū foret: deſerta ſui defenſione chalcidē abiit: ubiqꝫ de cætero fuit quoad uita diſceſſit: ut omnia copioſe& eloquētiſſime rettu ſit cōterraneus meus Leonardus Arretinus inuita quā de illo edidit. hic idem ut ait Hieronymus preſbytes ſcribēs ad Euſtochiū de uita monachaꝝ: abſqꝫ dubitatōne ꝓdigiū fuit grādeqꝫ miraculū in tota natura. Cui ut ꝑgit pene uidet̉ infuſum ꝗcꝗd naturaliter capax ē genꝰ hoīm. Sane teſte Laertio: octo fuerūt Ariſtoteles. Primꝰ hicip̄e: quē teſte Gellio in. iii. noctiū atticaꝝ: traditum eſt libros pauculos Speuſippi philoſophi poſt mortē eiꝰ emiſſe talētis atticis tribꝰ. Ea ſumma inꝗt Gelliꝰ: ſit nūmi noſtri ſextertia duo& ſeptuagīta milia. Secūdꝰ ꝗ athenis republicā āminiſtrauit. Huiꝰ ut ait adhuc extāt oratōes elegātiſſime. Tertiꝰ ꝗ in iliadē Homeri ſcripſit. Quartꝰ orator ſiculus: ꝗ ad panegyricū Socratis reſcripſit. Quintꝰ ꝗ dictus ē Mythus Aeſchi nis ſocratici neceſſarius. Sextus cyrenaicus ꝗ poetica ſcripſit. Septimus pedotriba: cuius meminit Ariſtoxe nus in uita Platonis. Octauꝰ grāmaticꝰ obſcurus& ignobilis: cuius de pleonaſmo ars legitur. A riſtoxenus cum. i. latino&. t. ſine aſpiratiōe atqꝫ. x. cōſonāte ſcribitur: fuit muſicus.& teſte Gellio in quarto noctium atticarum: uir litterarum ueterum diligentiſſimus Ariſtotelis philoſophi auditor. idem teſte Cicerone animam nil aliud atqꝫ hermoniam eſſe dixit. φημ A rtacheas cum. t. exili&. ch. aſpirato ſequente. æ. diphthongo ſcribit̉: fuit teſte Herodoto li. hiſtoriaruꝫ. vii. dux magnus in exercitu Xeris: quin& ſumme ab illo dilectꝰ: ſed apud acanthū urbē emathiæ moriēs maxima cū pompa& honore tumulatus fuit. Cui deinde acanthii: ut heroi ſacrificauerunt. Artanes cum. t. exili& unico. n. ſcribitur: fluuius eſt teſte Herodoto libro hiſtoriarum quarto: ſcythica chriciæ in iſtrum defluens. A rithmetica cum. i. latino utrobiqꝫ:& aſpiratiōe in primo. t. reliqua ſine aſpiratiōe ſcribūt̉: dici pōt numeralis. Nā ea ſciētia ē quæ de numeris tractat: deriuaturqꝫ ab αιομοσ quod ē numerus. Et a numero ſæpemumero dicit̉: quod eſt rationabiliter. Virgi. li. xi. Hetruſciqꝫ duces: equitūqꝫ exercitꝰ omnis Cōpoſiti numero in turmas. i. rationabiliter. hinc ē quod in Sileao ait idē Virgiliꝰ: Tū uero in numeꝝ faunos ſiluaſqꝫ uideres i. in rationē:& rhithmū. Quin& metra numeros dicimꝰ: ut idē in Mori: Numeros memini ſi uerba tenere. A romata cum. t. exili hoc eſt ſine aſpiratione ſcribitur. A rſaces cū. c. nō aſpirato ſcribit̉: fuit perſaꝝ rex: a quo oēs perſidis reges poſtea Arſacida dicti ſunt. Nam ut ait Seruiꝰ in ſextū ænei. Reges oēs albani ab Siluio filio Aenea:& Lauinia: Silui dicti ſunt: ſicut romani im peratores Auguſti uocantur: ægypti Ptolem ei: pſe Arſacide: latini Murani: ut Muranū: hic atauos& auorū. antiqua ſonantē Nomina: pes regeſqꝫ actum genus omne latinum. rſino cū. i. latino&. o. atqꝫ. e. diuiſis ſyllabis ſcribit̉: fuit filia Ptolemei Lagi filii: ꝗ ægyptū poſt Alexandrū tenuit:& fuit uxor Lyſimachi regis macedoniæ forma præſtātiſſima. quæ ex uiro duos peperit filios Lyſima chū. ſ.& Philippū forma& præſtantia ſimiles: ſed tandē inter omnis miſeras ip̄a miſerrima fuit. huius noīe Ptolemus philadelphus eius frater teſte Plinio li. v. naturalis hiſtoriæ: urbē cōdidit in cyrenaica regione: q̄ & ſimiliter Arſino dicta eſt. Et fluuiū qui eam præterfluit ptolemaū uocauit. A rmenia cū. i. latino ſcribit̉: nec aſpirat̉ in primo ut inſcii ꝗdā uoluerūt: ꝓuincia ē aliæ inter taurū& caucaſū mōtes ſita:& a cappadocia ad caſpium uſqꝫ mare ꝓtenſa. ut deſcripſit Iuſtinꝰ li. xlii. ſic ꝗdē ut aſſerit cogno minata ab armenio laſonis comite. diuiditurqꝫ in maiorē armeniā& minorē: quod Lucanus tetigit in oratione Pompeii cū ait li. iii. Nec tu populos utraqꝫ uagātes Armenia. unde teſte Plinio li. xv. naturalis hiſtoriæ deducta fuerunt pruna quæ ſola odore cōmendāt̉ peculiari. habetqꝫ deriuatiuū patriū armenius: quod æg ſyllabum eſt primitiuo. Iuuenalis in ſatyra Credo pudiciciā: Inſtante regi armenio parthoqꝫ cometem. A rne abſqꝫ aſpiratione ſcribitur: fuit teſte Homero libro. ii. Boetiorum urbs. A rſis cum. i. latino ſcribit̉: dici poteſt eleuatio ſicut θσισ poſitio: quæ in uoce obſeruantur. A rtabanus cū. t. nō aſpirato ſcribit̉: fuit Hyſtaſpis filius& frater Darii perſaꝝ regis. hic teſte herodoto li. hiſtoriaꝝ. vii. graui oratiōe diſſuaſit Xerxi nepoti ſuo bellū cōtra græcos arripere. tādē Xerxē in regia obtrūcauit: de quo Iuſtinꝰ li. iii. tractauit. Alter fuit Tigranis armeniæ regis filius: quē. M. Antoniꝰ dolo cæpit. A rtaphrenes cū. t. exili&. ph. aſpirato ſequēte. r. ſcribit̉: fuit teſte Herodoto li. hiſtoriaꝝ. vii. unꝰ ex ducibꝰ Da rii:& primꝰ ſardiū p̄fectꝰ. idē cū Date apd̓ cāpū marathona debellatꝰ fuit: ut latiꝰ uidebimꝰ ī dictiōe marathū A rtaxerxes cū. t. nō aſpirato&. x. cōſonāte tā in ultima qͣꝫ in penultima ſcribit̉: fuit teſte Herodoto li. hiſtoria rum. vi. perſarum rex filius Xerxis: filii Darii filii Hyſtaſpis. Arteata cum. t. exili utrobiqꝫ ſcribit. fuerūt teſte Herodoto li. hiſtoriaꝝ. i. gētes perfica: ut ſimiliter parſagade maramphi maſpii:& alii qui eo nomine dicuntur perſa. A rtembares cū. t. exili ſcribitur: fuit uir clarus apud medos ut dixit Herodotus. A rtemiſia cum. t. exili&. i. latino utrobiqꝫ ſcribitur: fuit teſte Herodoto libro hiſtoriarum. vii. filia Ligdamialicarnaſſei ex matre Cretica& cōiunx Mauſoli regis cariæ: q̄ uirū ſuū ultra humana affectiōis fidē amaſſe ſcribit̉ a Gellio li. x. ꝗ etiā multa de illa rettulit: quæ ſiꝗs legere cupit ibidē legat. Quin& in li. ii. de architectura Vitruuius iucūda quædā& gratiſſima nobis rettulit.& ultīo addit de memoratiſſimo ſepulchro: qd̓ in memoriā uiri ſui apud alicarnaſſum ſtruxit: adeo ut īter ſeptē mūdi ſpectacula numeret̉: ut in dictiōe mau ſolus uidebimus. Nāqꝫ poſt mortē mariti teſte Herodoto: regnū cariæ& coi tenuit& rhodū mirabili arte ca pit: ut præfato loco oſtendit Vitruuius. de eadē mirāda narrat Herodotus& qualiter ſecuta ꝑtes eris con tra græcos ſuo cōſilio& īuicto animo talia ſuadebat regi: quæ ſi ꝑſuaſiſſet firmū græcoꝝ regnū obtinuiſſet Sed inuidia aliorum principum adeo eius conſilium neglectum fuit: ut cogeretur rex turpiter aufugere:& exercitum omnem perdere. A rtemiſius cū. t. ſine aſpiratiōe&. i. latino utrobiqꝫ ſcribit̉: mons ē Arcadiæ teſte Plinio li. iiii. naturalis hiſtoriæ.& ut græci putāt ab artemiſia herba ibidē abundante:& ab Chirone cōperta denominatus. A rtemis cum. t. exili&. i. latino ſcribit̉: dicitur apud nos Diana. A rtaxata cū. t. exili utrobiqꝫ&. x. cōſonāte in penultīa ſcribit̉: declinat̉qꝫ tantū in plurali ut cythera ſolema& ſimilia: urbs eſt teſte Plinio li. vi. naturalis hiſtoriæ maioris armenia in cāpis ſita iuxta ararē. hāc ferunt Arta xan Tigrani patrē Hannibalis pœni cōſilio ꝗ ad eū deuicto Antiocho cōceſſerat omnibus rebus belliqꝫ pacis opportunā cōdidiſſe: ſuoqꝫ eā noīe appellaſſe. Eratqꝫ Luculli tꝑe Tigranis regia. A rteria cum. t. exili&. i. latino ſcribitur: dicitur a noſtris uena uitalis. A rtocrea cum. t.&. c. exilibus ſcribitur: ut puto epulū erat quod populo ex pane& carne dabat̉. Perſius ī ultima ſatyra: Oleū artocreaſqꝫ popello Largior: hoc ē oleum ad ungendū ſe dū lauabāt̉:& epulū ex pane& carne ad comedēdum. Nam cōponitur ab αρτοσ: quod eſt panis:& κρασ quod eſt caro. A rtocopus cum. c.&. t. nō aſpiratis ſcribit̉: dicitur a noſtris piſtor. Nā cōponitur ex ἀρτος: quod eſt panis:& κόποσ labor: quaſi is eē dicatur ꝗ circa cōficiendū panē laborat. Sed nōnunqͣꝫ etiā pro illo ꝗ quouis mō in ſeruando uel diſtribuēdo pane occupat̉: accipi poſſe uidetur. ut Iuuenalis in ſatyra Si te ꝓpoſiti: ſeruatorē panis inducit ad improbulū dicentem: Salua ſit artocopi reuerentia: quæ tunc quoqꝫ ſalua eſſe uidebatur: quando a nullo alio panis pro domino factus tangitur qͣꝫ ab ipſo. A rtoptaſia abſqꝫ aliqua aſpiratione& cū. i. latino ſcribit̉: teſte Plinio li. xviii. naturalis hiſtoriæ toſtum panem deſignat. Nam cōponitur ex αρτοσ: quod eſt panis:& οπτασία: quod eſt toſtatioA rtochmes cum. t. exili&. ch. aſpirato ſequente. m. ſcribitur: fuit teſte Herodoto li. hiſtoriarum. vii. unus ex xerxis ducibus: qui Darii filiam in uxorem duxit. A ruiſiū cū. i. latino utrobiqꝫ ſcribit̉: ꝓmotoriū ē inſula chii: a quo teſte Plinio li. xiiii. naturalis hiſtoriæ: optīa deducebāt̉ uina: unde aruiſiꝰ aruiſia aruiſiū deriuat̉. Virg. ī Daphni: Vina nouū fūdā calathis aruiſia nectaA ſæus cum. æ. diphthongo ſcribitur: fuit teſte Homero libro undecimo iliados: unus ex principibus græcorum interfectus ab Hectore. A ſarus cum unico. s. ſcribitur: fluuius eſt teſte Liuio libro. v. de bello macedonico: alluens heracleā ciuitatem poſitam ad radices montis œtæ. A ſbeſton cum. t. exili ſcribitur: ſed ab inſciis corrupte albeſton dicitur: a noſtris inextīguibile. Vnde lapis ille qui igni facile accenditur:& extingui non poteſt: aſbeſton ſimiliter uocatur. A ſbyta cum. v. græco&. t. exili ſcribitur: populi erant teſte Herodoto libro hiſtoriaꝝ. iiii. circa cyrenem& ti ligammas remotiores a mari. A ſcalon cum. c. exili ſcribitur: urbs fuit ſyriæ: unde aſcolonita quis dicitur. A ſcanius cū. c. exili&. i. latino ſcribitur: fuit teſte Virgilio non ſolū Aenea filius: ex Creuſa regis Priami filia: ſed& fuga laborūqꝫ in quærēdo regno ꝑpetuꝰ ſotius. Liuius uero li. i. ab urbe dubitat an Creuſæ uel Lauiniæ filius fuerit. Sed poetæ cæteri oēs& hiſtorici cū Virgilio Creuſæ filiū fuiſſe affirmāt. Et pluribꝰ noībus cognominatum aſſerūt. Nā Aſcaniū primo ab aſcanio phrygiæ fluuio dictuꝫ putāt. de quo fluuio meminit Virgi. li. georgi. iii. cū ait: Illas ducit amor trans gargara trāſqꝫ ſonātē Aſcani. fuit etiā dictus Illus ab Ilo filio Troi& fratre Aſſarici aui Anchiſe. Deinde Iulus a prima barba lanugine: quo tꝑe Mezentiū ſingulari certamine deuiciſſe rettulit Cato in libro originū:& ob hoc dictū Iulū: ut teſtis ē Seruiꝰ ſuꝑ primū ænei. Nā ιοῦλος græce: latine lanugo dicit̉. Quē ut ait Liuiꝰ lulū eundē iulia gens auctorē noīs ſui nūcupat. Quāqͣꝫ & ante id tp̄s uocauit eū Iulum Virgiliꝰ: cū dixit in oratione louis ad Venerē: At puer aſcanius cui nunc cognomē iulo Addit̉. ilus erat dum res ſtetit ilia regno. Quin& teſte eodē Seruio ſuꝑ. iiii. Virgilii ænei. libruꝫ Dardanius etiā& Leondamas ad extinctoꝝ fratrū ſolatiū dictus fuit: ꝑ quod oſtendere uidet̉ Aeneā plures ex Creuſa filios ſuſcæpiſſe. Ideo dicebat Virgiliꝰ in eo libro: Dardaniuſqꝫ nepos ueneris.& ſubdit de Aſcanio Liuius poſt mortē Aenea abundante Lauini multitudine florentē iam ut tum res erant: atqꝫ opullentaꝫ urbem matri ſeu nouerca reliquit. Nouam ipſe aliam ſub albano monte condidit: quæ ab ſitu porrecta in dorſo urbis longa alba appellata eſt. Et ſubdit inter lauinū& albam longam deductam coloniam triginta ferme interfuere anni. De reliquis Virgilius libro. viii. ænei. proſecutus eſt. A ſcalaphus cū. c. abſqꝫ aſpiratiōe ſcribit̉: fuit teſte Homero li. ii. iliados: Martis ex Aſtioche filius: quē& fratrē ſalmenū regnaſſe dixit apud aſpledonā orchomenūqꝫ:& mimones ciuitates: ueniſſeqꝫ ad troiā cū triginta nauibus. Alter dicit̉ Aſcalaphus ab Ouidio li. v. metamor. Acherontis& Ornæ filia natus. Seruius uero ſuper primum georgicorum dixit Stygis filium: qui Proſerpinam prodidit grana punici mali edidiſſe: ob quod ad ſuperos redire nequiuit. A ſcra cum. c. nō aſpirato ſcribit̉: fuit uicus in boetia ad radices montis Helicōis: patria Heſiodi poetæ clariſſimi: dicēte Ouidio li. iiii. de ponto: Intumuit uati: nec tamē aſcra ſuo. a quo deriuat̉ aſcraus cū. æ. diphthō go in penultima. Nā ea quæ a uocalibus in. a. aut in. e. ꝓductā exeūt noīa in æus ut plurimū ꝑ. æ. diphthōgū f 2 ſcribuntur: ut athena atheneus: theba thebaus: circa circaus: aſcra aſcraus. Virgilius libro georgicoꝝ. i. Aſcræumqꝫ cano romana per oppida carmen. Ouidius libro primo de ſine titulo: Viuet& aſcraus dum muſtis uua tumebit. A ſculum cum. a. abſqꝫ diphthongo uel aſpiratione aliqua ſcribitur: ubi poſt. c.& ante. l. nos. u. interponimꝰ: cum apud græcos dicatur ασκλος: ut ſimiliter ἀλκμήνη Alcumena: ηερακλήσ Hercules: ut ſupra uidimꝰ Oppidum eſt apulia memorandum clade illata Pyrrho a Curio& Fabritio romanis conſulibus: ut late oſtē dit Plutarchus in uita Pyrrhi. A ſia cum. i. latino ſcribit̉: regio duplex dicitur: maior.ſ.& minor. Minor mediterraneo mari noſtro cingitur & phrygia ac lycia concluſus terminat̉: ſic quoqꝫ ab Aſia nympha filia Oceani& Tethyos: ut teſtis eſt Heſio dus in theogonia& lapethi cōiuge cognominata: quæ īperium circa ea loca tenuit: ut dixit. Varro de origine linguæ latina. Herodotus uero li. hiſtoriaꝝ. iii. dixit eam Promethei uxorē fuiſſe:& ſubdit. At uero lydi dicunt aſiam ab Aſio Cotyi filio denominatā fuiſſe. Maior uero aſia a paleſtina incipit& ſyria: ac in indiam terminatur: quæ a minori nomen ad ſe traxit. A ſychis penultima cum. v. græco& ultima cum. ch. aſpirato&. i. latino ſcribitur: fuit teſte Herodoto libro hi ſtoriarum. ii. rex ægypti: qui poſt Mycerinum regnauit. A ſilas cum. i. latino& unico. l. ſcribitur: latinum dicunt:& ab effectu eius uolatilis: qui ut uidebimꝰ aſilus dicitur deductum uolunt. Nam ardentis in arma puella nomen proprium fuit Camilla comitis: ut Virgilius libro. xi. æneidos: Princeps turmas inducit aſilas. A ſylum cum. y. græco& unico. l. ſcribit̉: apud nos indicat intemeratū. Nā cōponit̉ ex. a. quod ē ſine:& συρω traho: eo quod locus fuit a quo neminē ꝑ uim trahere licebat: ubi græcū. r. in. l. noſtrū conuerſum fuit.& ut mōſtrat Statius li. xii. thebaidos: apud athenienſes primo a deſcēdentibus Herculis conſtructum fuit: ut ait fama eſt defeſſos acie poſt buſta paterni Numinis: herculeos ſedem fundaſſe nepotes. Sic ſacraſſe loco cōmune animantibus ægris. Confugiū.& reliqua. Poſt hæc longo deinde tꝑe Romulus cōditurus urbem paſtores inter quos adoleuit cōuocauit. Cūqꝫ is numerus ad tutandā urbem parum idoneus uideret̉: cōſtituit teſte Liuio primo ab urbe aſylum: quo quiſqꝫ ꝓficiſceret̉: ab omni noxa liberatus eſſet: dicente Ouidio libro faſtoꝝ. iii. Romulus ut ſaxo lucum circumdedit alto: Quilibet huc inquit confuge tutus eris. Vnde Virgilius libro æneidos octauo inquit: Hinc lucum ingentem quem romulus acer aſylum Rettulit. ubi exponit Seruius ideſt fecit ad imitationem athenienſis aſyli. Per hunc ergo modum ciuiū numerum adauxit Romulus. ueꝝ& nōnunqͣꝫ pro ipſo mere templo poni aſylum legimus: ut Virgi. li. ii. ænei. Et iam porticibus uacuis iunonis aſylo Prædam obſeruabant. A ſilus cū. i. latino& unico. l. ſcribit̉: quidam cū duplicato. l.& nō recte ut puto. Nā uolatile quoddā paruum eſt armētis& maxime bobus infeſtum: quod a uocis ſono nomen traxiſſe uidet̉: quod magis ſine. l. qͣꝫ quod duplicet. l. audit̉.& eſt latinum teſte Virgilio libro georgicoꝝ. iii. qui ait: Eſt lucos ſilari circa ilicibuſqꝫ uirentem Plurimus alburnum uolitans: cui nomen aſilo Romanū eſt. œſtrum graii uertere uocantes.& ſubdit: Aſper acerba ſonans.& reliqua quæ ſequuntur. A ſine cū. i. latino ſcribit̉: oppidum eſt teſte Plinio li. iiii. naturalis hiſtoriæ in achaia: a quo aſinus ſinus cūm æ. diphthongo cognominatus eſt. de quo Lucanus libro. viii. Quas aſines cautes:& quas chios aſſeras undas. unde hanc urbē dixit Homerus in reducto admodū ſinu poſitam eſſe. A ſyntheton antepenultima cū. v. græco: penultima cū. th. aſpirato: ultima cū. t. ſimplici ſcribit̉: dici poteſt latine incōpoſitū. Nā cōponit̉ ab a quod eſt ſine:& συνθετον cōpoſitū. Et tunc quoqꝫ figura dicit̉: cū aliqua abſqꝫ cōiunctionibus abſolute& ſimpliciter proferunt̉: ut uenimus: uidimus: placuit. hæc eadem alio noīe dialyton dicitur: ut in ea dictione uidebimus. A ſymphonia cū. y. græco&. ph. aſpirato ſcribit̉: dici pōt īcōſonātia: ab a quod ē ſine: συμφωνια cōſonātia. A ſius cum. i. latino ſcribitur: fuit Hecuba Priami regis uxoris frater: occiſus ab Aiace telamonio in prælio: ut oſtendit Homerus. A ſparagus cū unico. r. ſcribit̉: græcū ponit̉ a Iulio Polluce: a feſto ſecūdo latinū dicit̉: herba ē ſic quoqꝫ cognominata: ꝗa aſpero uirgulto naſcit̉. unde ait Martialis ī ultimo epigrāmatū: Mollis in æquorea quæ cre uit ſpina rauenna: Nō erit incultis gratior aſparagis.& Pliniꝰ ī. xxi. naturalis hiſtoriæ inquit: in totū ſpina ē aſparagus: ea cōmode cum piſcibꝰ& carnibus lixa comedit̉: ideo ait Iuuenalis in ſatyra Si te ꝓpoſiti: Quæ fertur domino ſquilla:& quibus undiqꝫ ſepta Aſparagis.& reliqua. A ſphaltus cū. ph. aſpirato&. t. exili ſcribit̉: dici pōt latine tutamē: a uerbo φαλιξομαι: quod ē tueor deductū: lacus eſt ſyriæ in ꝓuintia quæ hactenus pentapolis dicta fuit: ideo ſic cognominatū ut puto: ꝗa nihil uiuū in eo ſubmergit̉. unde mortuū mare ab hiſtoricis nominat̉: dicēte Solino cū de iudea tractaret. mare mortuū nihil præter bitumē gignit: aīal nullū habet: nec in eo aliqd̓ uiuū mergi pōt. Quare tauri& cameli impune illud tranſeūt. unde loſephꝰ li. v. captiuitatis iudaica: Veſpaſianꝰ inꝗt quꝫ iudeos uiciſſet: quoſdaꝫ iuſſit natādi inſcios manibꝰ poſt terga ligatis in eū ꝓiici: qui& ſi iacti merſiqꝫ ſint: tanqͣꝫ a uehementi ſpiritu ad ſuperiora uenientes: ſtatim repulſi euaſerunt. Nec teſte Iuſtino libro. xxxvi. nauigari pōt: quꝫ in eo ꝓtinꝰ cuncta uita carentia ſubmergantur. A ſpithines cum. i. latino utrobiqꝫ&. th. aſpirato ſcribitur: fuit teſte Herodoto libro hiſtoriaꝝ quarto: ex ꝑſis unus qui in Magum& Smerdim una cum Dario coniurarunt. A ſphodelos cū. ph. aſpirato& unico. l. ſcribit̉: herba eſt de qua mentionē fecit Homerus: cuius caulē Theophraſtus& princeps Pythagoras cubitalē:& ſæpe duoꝝ cubitoꝝ: ut refert Plinius li. xxi. naturalis hiſtoriæ dixere: foliaqꝫ habet porri ſi ueſtris: quā noſtri ut ait haſtulā regiā uocauere. A ſopus cū unico. ſ.&. p. quādoqꝫ ſimplici quādoqꝫ aſpirato ſcribit̉. Simplici ꝗdē ut Statiꝰ lib. thebaidos. vii. Aſopus genuiſſe dat̉ dignus qui uideri tūc pater: abruptis quꝫ torrētiſſimus exit pōtibus. Aſpirato uero ut Ouidiꝰ li. iiii. de ſine titulo: Quid referā Aſophō: quē cæpit martia Thebe Natoꝝ Thebe quiqꝫ futura ꝑtū fluuius ē achaia. ut oſtēdit Ptolemꝰ in geographia ꝗ Aegina pater a poetis dictꝰ ē:& in ſinū corinthiū cadit: de quo plura Statiꝰ rettulit. Sane teſte Heſiodo in theogonia ex Oceano ac Tethyorti ſūt filii plures: a ꝗbus flumina cognominata fuerūt: inter q̄ Peneus& Aſopꝰ fuere. Nā Peneꝰ in theſſalia ſedē eligēs fluuio nō men indidit. Aſopus cū philiūtē ad habitādū elegiſſet. ſumpta uxore Mētope Ladonis filia: duos teſte Diodoro ſiculo li. hiſtoriaꝝ. v. ex ea filios ſuſcæpit: Pelaſgū. ſ.& Iſmenū: qui& filias duodecim Iſmenus in boetia habitauit iuxta fluuiū: quē a ſuo noīe Iſmenū cognominauerūt. Ex filiabꝰ uero Synope ab Apolline rapta: in eū locū delata ē: ubi nūc ē urbs ab ea ſynopes dicta. hoꝝ filius Syrꝰ his īperauit: ꝗ ab eo ſyri ſūt appel lati. Alia uero filia Corcyra a Neptuno in eā inſulā delata ē: quā ab ea dixere corcyrā.& his natus ē Phæacꝰ a quo phæacū genꝰ in corcyra nomē accæpit. Phæaco filiꝰ extitit Alcinus: ut hic noſter Diodorꝰ ait: Home rus uero aliter ſentit: ut uidebimus ī dictiōe Nauſithous:& ut ſeꝗt̉ Diodorus Salamis a Neptuno ſimiliter rapta in inſulā aduecta fuit: q̄ ab ea ſalamina uocata fuit. ex ꝗbus genitꝰ ē Cenchreus uir clarus: ꝗ inſula im perauit:& ſerpentē in ea mira magnitudinis: ꝗ incolas uexabat occidit. luppiter ſimiliter ex phiute Aeginā rapuit. inqꝫ inſulā aduexit: q̄ ab ea ægina dicta fuit: ex qͣ Aeacū genuit: q̄ in ea inſula regnauit. ab Acaco geniti ſunt Peleus Telamō& Phocus. Hoꝝ Peleꝰ diſco iacto licet inuitus) Phocū fratrē interemit: ob quā cædē a patre pulſus: inqꝫ phthiā theſſaliæ fugiēs: ab Actoro rege purificatus ī regnū accitus ē: cū rex ille liberis ca reret. Ex Peleo uero& Thetide ortus ē achilles. At uero Telamon ex ægina abiēs ſalaminā adiit: ubi ſūpta uxore Glauca Cēchrei ſalaminioꝝ regis filia inſula īperauit. Sꝫ Glauca defūcta Tribiā Alcati atheniēſis deſpōdit: ex qua ortus eſt Aiax: qui bello troiano interfuit. Et hæc ut reliqua quæ in diuerſis dictionibus enar rabimus intelligi poſſint placuit explicare. A ſſaracus cū duplici. ſ.&. c. exili ſcribit̉: fuit Aenea proauus. de quo in dictione Priamus uidebimus. A ſſyria cum duplicato. ſ. ſequente. y. græco:& in penultima cum. i. latino ſcribit̉: regio eſt maioris aſia: habes ab ortu indiā:& ab occaſu tigrim fluuium: a meridie uero mediā:& a ſeptētrione montē caucaſum. Sed ut ait Iuſtinus libro primo aſſyrii poſtea ſyrii dicti ſunt. A ſtages cum. t. exili ſcribit̉: fluuius ē teſte Plinio naturalis hiſtoria. ii. qui in pontum defluit. A ſter cum. t. exili ſcribitur: latine ſtella dicitur uel iubar. A ſtericus ſine aliqua aſpiratione&. i. latino ſcribitur: dici poteſt a noſtris parua ſtella. Nam agno græce latine ſtella. unde diminutiuū aſtericus deductum eſt. Aſterion cū. t. exili&. i. latino ſcribit̉: fluuiꝰ ē achaia in nemea ſilua placide fluēs:& fructuū iuxta ripas abūda tiſſimus: ut teſtis ē Lactātius grāmaticus. fuit etiā urbs: ut oſtendit Homerus li. iliados. ii. A ſteria cum. t. exili&. i. latino ſcribitur: fuit Titani Cæi filia& Latona ſoror: quā ſuppiter ardenter amauit: & in cæa inſula uitiauit. A ſtages cum. t. exili&. y. græco ſcribit̉: fuit Cyaxaris medoꝝ regis filius:& Mandana pater: quā in ſomnis tātū minxiſſe uidit: ut omnē eius ciuitatē impleret: quēadmodum in ea dictiōe uidebimus. fuitqꝫ ultimꝰ aſſirioꝝ& medoꝝ rex. De quo apud græcos Herodotus li. hiſtoriarum. i.& apud noſtros Iuſtinus ſimiliter li. i. qͣꝫplura ſcripſere:& ἀστυ quod eſt urbs:& ago componitur. A ſtalꝰ cū. t. exili&. y. græco ſcribit̉: fuit uir troianꝰ ꝗ teſte Home. li. vi. ilia. ī bello a Neoptolemo īterēptus ē. A ſtyanax cū. t. exili&. y. græco ſcribit̉: fuit Hectoris ex Andromache filius: cui teſte Homero li. vi. illiados pater Scamandrio īpoſuerat nomē. Sed eum cæteri Aſtanactē uocare maluerunt: quod ſolus illius pater urbe tutaret̉. Nā ἀστυ græce latine urbs dicit̉: αναt uero tutator uel defenſor. A ſtycraria ſecunda cum. y. græco: penultima cū. i. latino& ſine aliqua aſpiratione ſcribit̉: fuit teſte Homero in. x. odiſſeæ: filia Aeoli ex Læpatra uxore: quaſi urbana poteſtas. Nā κρατόσ potentiā deſignat. A ſtymones cum. t. exili&. y. græco ſcribit̉. fuit Hippotis cōiunx:& mater bellaciſſimi Capanei. A ſtynous cum. t. exili&. y. græco ſcribitur: fuit princeps quidā troianus: quem teſte Homero libro. v. iliado: Diomedes in bello interemit. A 3 A ſtyochia cum. t. exili ſequente. y. græco:& in penultima cum. ch. aſpirato&. i. latino ſcribit̉: fuit Actoris Exdæ filia. hæc teſte Homero li. ii. iliados: cum adhuc uirgo in cœnaculum paterna domus aſcēdiſſet: clā ibi a Marte cōpreſſa ē: cui peperit Aſcalaphum& lalmenum. Eandeꝫ Hercules expugnatis cōpluribus oppidis ab ephyra& fluuio ſeleente abduxit. Cui peperiſſe Tipolemum dixit Homerus. A ſtypale cum. t. exili&. y. græco ſcribitur: urbs fuit in inſula aſtypalea: quaſi αστυοσ: ideſt urbis: ϖάλη luctatio. ea teſte Plinio libera fuit a romanis. A ſtypalea cum. t. exili&. y. græco: penultima cū. æ. diphthōgo ſcribit̉: ē inſula in mari ægæduna ex cycladibus ab Aſtypale urbe cognominata. de qua Ouidius li. ii. de arte ait: Cinctaqꝫ piſcoſis aſtypalaa uadis. A ſtrea cū. t. exili ſcribit̉: fuit teſte Arato in phenomīa Aſtrei filii Titani ex Aurora filia. quā ob diligētiſſimam ætatē iuſticiā appellatā dixit. Nā tūc quoqꝫ cū terras habitabat: Nōdū ueſanos rabies undauerat enſet: Nec cōſanguineis fuerat diſcordia nota. Et alia plura ꝑ multa carmīa ſecūdū eā quā habeo traductionē. T. Clau dii Cæſaris. Nā germanici Cæſaris traductionē: quā olim uidi iā nō teneo. Eā uero q̄ fuit Ciceronis nūqͣꝫ uidi. Sed græcū ipſius Arati codicē habeo.& ſubdit Aratꝰ illā deinde ob hominū ſcelera ad cælū euolaſſe. Et cæli ſortitā locū qua ꝓximus illi tardus in occaſu ſequit̉ ſua plauſtra bootes. At uero Heſiodus in theogonia dixit illā Iouis:& Themidos fuiſſe filiam. Alii nōnulli Erigonem Icari filiam dixere. A ſtreus cuꝫ. t. exili&. eu. diphthōgo in fine ſcribit̉: fuit teſte Seruio ſuꝑ primū æneidos: unus de Titanibus: ꝗ cōtra deos arma ſumpſere. hic teſte Heſiodo in theogonia cum Aurora cōcumbens uentos genuit. A ſtron cum. t. exili ſcribitur:& græcum eſt: quod teſte Macrobio ſuper ſomniū Scipionis ſidus apud nos dicitur. Quod ꝓprie ex pluribus ſtellis cōſtari dixit: ita ut ſtella unica ſit. Quæ ſane differenti a ab auctoribus quandoqꝫ confunditur: ut late uidebimus in dictione ſidus. A ſtronomia cū. t. exili&. i. latino ſcribit̉: dici pōt aſtroꝝ regula. Nā νόμος græce latine lex& norma dicit̉. A ſtrologia cum. t. exili&. i. latino ſcribitur: dici poteſt aſtrorum ſermo uel ratio. A ſtu cum. t. exili ſcribit̉: apud poetas aſtutiā deſignat. Cuius origo ut ait Feſtus ex græco uocabulo ἀστυ deducit̉: quod oppidum ſeu urbem indicat: in qua qui cōuerſati aſſidue ſunt: cauti atqꝫ acuti eē uidebant̉. A talanta cū. t. exili utrobiqꝫ&. a. poſt utrūqꝫ. t. atqꝫ cum unico. l. ſcribit̉: fuit uenatrix ex arcadia filia Iaſi filii Abātis argiuoꝝ regis: ut græci oēs& latini pariter atteſtāt̉. hāc ardēter amauit Meleager. ut Ouidiꝰ in. iiii. epiſtolaꝝ heroidū. Arſit& œnides in menalia atalāta. Et Muſeꝰ amorē tractās Læādri& Heros de illla inꝗt ϖαρενοσ θυ σέλέληθεν ἀπτάρκαλιησταλάτη. Nā cū uirgo eēt ſpecioſiſſima& una ex Dianæ comitibus ad Apꝝ calydonia perimēdū una cū cætera nobilitate achaiæ a Meleagro uocata uenit. Sed tamen ꝗa prima Apꝝ ſagitta ꝑſtrinxit: tū etiā rōe ſuæ forma a Meleagro amata capite mōſtri in teſtimoniū magna uirtutis fuit donata. Ex quo in eius amplexus deuenit: quæ ſibi deinde Parthonopeū peꝑit. Alia fuit Cenei regis in ſcyro inſula filia curſu nobilis:& a poetis cantatiſſima. Cuiꝰ omnē fabulā Ouidiꝰ ip̄e rettulit li. me tamor. x. ubi dicit talia dicētē molli ceneia uultu. Et ī eadē fubula: Gaudeat an uirgo magis his cencia dictis A talātis cum. t. exili utrobiqꝫ ſequente. a. uocali in ſecūda&. i. latino in fine ſcribit̉: luſcinia a nobis dicitur& carduellis: de qua Virgi. li. georgicoꝝ. iii. Littoraqꝫ halcyonem reſonant atalantida dumi. A thamas cū. th. aſpirato ſcribit̉: fuit Aeoli filius& cadmi gener ac thebaꝝ rex paterqꝫ Phryxi& Helles: cātatiſſimus quidē carminibus poetaꝝ. de quo Ouidius li. metamor. iiii.& faſtoꝝ. vi. plura dixit: a quo patrony micū athamātis ꝓ Helle filia ponit̉. ut Ouidiꝰ. xvii. heroidū: fluctibus īmodicis athāmātidos equora canēt. A thanaſius cum. th. aſpirato&. i. latino ſcribit̉: fuit epiſcopus alexandrinus uir admirandus in omni ætate. Cuius nobilē uitā ē græco in latinū tranſtuli ad Eugeniū pontificem maximū. A thanatos ſecunda cum. th. aſpirato:& ultima cum. t. ſimplici ſcribit̉: dicitur a noſtris īmortalis. A tarnes cum. t. exili ſcribitur: fuit teſte Herodoto libro hiſtoriarum. vii. Darii perſaꝝ regis frater: a quo locꝰ quidam myſiæ contra leſbum atarnes dictus fuit. A thax cū. th. aſpirato ſcribit̉: fluuius ē epyreneo mōte ſcaturiēs: ꝗ curſu lenis narbonā uſqꝫ ꝓgredit̉. Vbi nauigabilis effectus adeo imbribꝰ turgeſcit: ꝙ intra ripas ſe cōtinere nō poſſit: deīde in rubreſuꝫ lacū defluit. unde tenuis exiēs ī tyrrhenū mare demergit̉. de quo Luca. li. i. ait. Mitis athax latias gaudes nō ferre carinas A tella cum. t. exili& duplicato. l. ſcribitur: fuit campania oppidum: a quo ludi atellani dicuntur. fuitqꝫ in illo amphitheatrum egregium. A thene cū. th. aſpirato ſcribit̉: ciuitas fuit p̄clariſſima in attica regiōe: cuiꝰ adhuc ueſtigia q̄dā manēt. hāc primo ab Alabādo cōditā dixit Cicero li. iii. de natura deoꝝ. Plato uero in timeo dixit Amaſim regē ægyptiuꝫ eius urbis cōditorē fuiſſe: eāqꝫ uocabulo ægyptio cognominaſſe: quod lingua græca athenā ſonat. Alii Cecropē illā cōdidiſſe dicūt:& eā ſubita apparitiōe arboris oliua Mineruā cognominaſſe: quā ea arbor deſignat:& lingua græca athena dicit̉. Alii nō a Cecrope cōditā: ſed inſtauratā putāt. quo tꝑe athena apud illos ꝓ dea colebat̉. Poetæ uero dicūt Neptunū& Mineruā athenas cōdidiſſe. ſed cū de noīs īpoſitiōe inter eos fieret diſſenſio: diis reliꝗs p̄ſentibꝰ ſit īter eos cōuētio. Vt ꝗ ꝑcuſſa terra laudabiliorē ꝓduceret effectū: urbi nomē īponeret. Neptunus cū tridēte ꝑcuſſa terra equū ꝓduxit belli omē. Minerua aūt haſta ꝓiecta oliua ꝓ duxit pacis arborē. Quæ quoniā utilior deoꝝ iudicio uiſa fuit: ex ſuo noīe athenas dixit. Nā minerua athene græce dicit̉: de quo Lucanꝰ li. vi. ait: Primus ab æquorea ꝑcuſſis cuſpide ſaxis Theſſalicꝰ ſonipes bel is feralibus omen Exilit.& Virgilius georgicorum primo: Tuqꝫ o cui prima frementē fudit equum magno tellus percuſſa tridente Neptune. A thenodorus cum. th. aſpirato ſcribit̉: fuit teſte Plinio libro. xxxvi. naturalis hiſtoriæ: marmorarius ſculptor eximius: diciturqꝫ quaſi θηνασ hoc eſt Mineruæ: δωρον: donum. A thenion cum. th. aſpirato&. i. latino ſcribitur: fuit teſte Plinio li. xxxv. naturalis hiſtoriæ: pictor Maronites Clautionis corinthi diſcipulus: auſterior colore:& in auſteritate iucundior: ut in ip̄a pictura eruditio eluce ret: cui ut ſcribit idē auctor niſi in iuuenta obiſſet nemo compararetur. A theos cum. th. aſpirato ſcribitur: is eſt qui deos negat: ut Diagoras fertur cognominatus. Nam cōponit̉ ex a quod negationem importat:& theos deus. A theſis cū. th. aſpirato&. i. latino ſcribit̉ fluuius eſt gallia ciſalpina: ꝗ in montibus tridētinis oritur:& curſu rapidus tridentum radit. Inde ueronā cōtingēs urbē in duas ꝑtes diuidit. Et deinde ꝑ latas padi paludes gradiens non longe a brundulo in adriaticū mare fluit. de quo Virgilius meminit libro ænei. ix. cū ait: Siue padi ripis atheſim ſeu propter amœnum Conſurgunt gemina quercus. A timetus ſecunda cum. t. exili&. i. latino: penultima cu. e. abſqꝫ diphthōgo:& ultima ſcribit̉ abſqꝫ aſpiratione: fuit libertus Cæſaris Pamphiliti: ut ip̄emet teſtat̉ in marmore ab eo dicato cineribus uxoris Homonocū epitaphio pulcherrimo: quod romæ legi in ſacello Michaelis archangeli. A tys cum. t. exili&. y. græco ſcribitur: fuit puer phrygius. ut ſcripſit Ouidius libro faſtorum quarto: quē ſpe ctabilem facie ut idem ait Cybele deorum mater caſto ſibi amore deuinxit: Iuſſitqꝫ ut purus perſeueraret: & ſua templa tueretur. Et ſubdit Ouidius: Ille fidem iuſſis dedit:& ſi mentiar inquit Vtima qua fallam ſit uenus illa mihi. Sed deinde uel præceptorum oblitus: uel libidine aut amore deuictus fallit:& in nympha Sagarathide deſinit eſſe quod fuit. Quare cum ea nympha pœnas dediſſet ac periſſet: puer in furias cōuerſus putans domos ruere tectum omne diffugit. Et per ſumma dindymi montis phrygia: ꝗ de ſacer eſt furi oſe diſcurrens: arrepto lapideo cultro ſeipſum excaſtrauit: dicente Ouidio: Ille etiam ſaxo corpus laniauit acuto: Longaqꝫ non modo puluere tracta coma eſt. Voxqꝫ fuit merui meritas do ſanguine pœnas. An pereant partes quæ nocuere mihi: Ab pereant dicebat adhuc onus inguinis aufert. Nullaqꝫ ſunt ſubito ſigna relicta uiri. Verum catulus aliter hiſtoriam retexens dixit illum per mare phrygiam contendiſſe: Et cum ad phrygiæ fluuium qui gallus dicebatur adueniſſet: bibiſſetqꝫ ex illius aqua in furorem ex aquæ natura cōpulſus ſilice ſe caſtrauit. ait enim: Super alta uectus atys celere rate maria. Phrygium ut nemus citato cupidine pede tetigit: Adiitqꝫ opaca ſiluis redimita loca dea Stimulatus ubi furenti rabie uagus amnis Deuoluit: exectus acuto ſibi pondere ſilicis. Itaqꝫ ut relicta ſenſit ſibi membra ſine uiro Niueis citata cæpit manibus leue tympanū.& reliqͣ. Nā de eo flumine teſtat̉ Pliniꝰ li. v. naturalis hiſtoriæ dicēs: Gallus phrygiæ flumen eſt. de cuius aqͣ potātes reddunt̉ inſani. Et Martianus li. vi. dixit ab eo miniſtros matris deū gallos dictos eſſe. Quod Ouidius ip̄e eodem quo rettulimus libro priꝰ teſtatus eſt cum ait: Cur igitur gallos qui ſe excidere uocamus: Cum tantum a phrygia gallica diſtet humus: Inter ait uiridem cybelen altaſqꝫ celenas Amnis it inſana nomine gallus aqua: Qui bibit inde furit procul hinc diſcedite quis eſt Cura bona mentis: qui bibit inde furit. Cum ergo Atys per eum modum ſe execuiſſet: uenit id in exemplum ut omnes qui matri deum miniſtrare cupiūt: ſeipſos excaſtrare debeāt. dicēte Ouidio ī præfato libro: Venit in exēplū furor hic molleſqꝫ miniſtri: Cædunt iactatis uilia membra comis Nec ſe ferro excidere ſed lapideo cultro demonſtrant. Quod etiam lu uenalis confirmare uidetur: cum ait in ſatyra Credo pudiciciam: Ecce furentis Bellona matriſque deum chorus intrat.& ingens Semiuir obſcœno facies reuerenda minori: Mollia qui rapta ſecuit genitalia teſta. & reliqua. In quibus oſtendere forte uidetur: non omnes ſibi teſta genitalia exſecuiſſe: ſed ille ſolum qui inter illos eſt maior. Verum hic cum matri deum ſacra litabant: proprio ſibi ſanguine crines inungebant:& caput inde rotantes futura præſagire credebantur. unde ait Lucanus libro primo: Crinemqꝫ rotantes Sanguineum populis ululabant triſtia galli. A tus alius Crœſi lydoꝝ regis maior natu filius fuit: ꝗ nulla arte cuſtodiri potuit: quin ferro necaret̉. Nā teſte Herodoto li. hiſtoriaꝝ. i. ab Adraſtro uenādo fortuitu interfectus fuit. Alius eodē noīe eius frater fuit: ꝗ cū natus diuqꝫ elinguis educatus eſſet: ui timoris paterna necis uocalis euaſit. Cuiꝰ hæc fuerūt uerba: teſte He rodoto li. hiſtoriaꝝ. i. ωνθροπεμή κτεινετόν κροσον: hoc ē o homo ne interfice Croſum. A tina cum. t. exili&. i. latino ſcribit̉: fuit teſte Seruio ſuper. vii. æneidos: urbs iuxta pontinas paludes campaniæ: quæ ciuitati erūnas inferebant. unde ſic quoqꝫ cognominata fuit. Nam ἀτή: græce latine erumna dicit̉ Virgilius tamen dixit. Atina potens: tyburqꝫ ſuperbum. A tlas cū. t. exili īmediate ſequēte. l. ſcribit̉: mons eſt mauritania ſic quoqꝫ nominatus ab Atlante rege filio Libyæ a quo teſte Plinio li. vii. naturalis hiſtoriæ: aſtrologia primū cōperta fuit. Sed duo mōtes eiuſdē noīs in mauritania ab Herodoto& alijs nōnullis hiſtoricis deſcribunt̉. Vnus quidē ꝓpinquior colūnis Herculis. Alter uero in interiora libyæ remotior: quē rotundū eē dicit:& altiſſimū. Cuius ſūmitas nunqͣꝫ uideri pōt: ꝗa nubes ab illo nec eſtate: nec hyeme diuellunt̉. Quē incolæ(ut ille refert) unā cæli colūnā eē aſſerūt. Et ut ferunt poetæ fuit in illū Atlas mauritaniæ rex conuerſus. Quare in formā uiri Virgilius eum deſcripſit: cuꝫ ait libro æneidos quarto: Atantis cinctum aſſidue cui nubibus atris: Piniferūqꝫ caput uento pulſatur& imbri. Nix humeros infuſa tegit: tum flumina mento Præcipitat ſenis:& glacie riget horrida barba. Similiter& eadē ſcriptura hoc eſt cū. t. ſimplici immediate ſub ſequente. I. ponit̉ ab Herodoto præfato li. hiſtoriaꝝ. iiii. atlas fluuius quidā magnus a ſūmo mōtis ami uerſus ſeptētrionē in iſtrū defluēs: quē ſic quoqꝫ cognominatū ab Atlante arcadiæ rege exiſtimo. Nā teſte Seruio ſuꝑ. viii. ænei. tres fuerūt Atlātes. Vnus rex italia:& pater Electræ uxoris Coriti. Alter arcadiæ& pater Maiæ: ex qua Mercurius natus eſt. Et ertius maurus ꝗ maximus eſt dictus. Et cui pene reliqua omnia attribuunt̉ ab Atlante Atlantiades patronymicum licentia poetica deducit̉: ut Ouidius li. metamor. i. Sedit atlā tiades pro adlantides. a quo etiā atlantides populi:& adlanticum mare. A thleta penultima cum. th. aſpirato immediate ſubſequente. l.& ultima cum. t. ſimplici ſcribitur: dicitur a noſtris pugil& luctator. A tomus cum. t. exili ſcribitur: dicitur apud nos indiuiſibilis:& indiuidua. Nam ex a cōponit̉:& Ioui: quod eſt inciſio. Lucretius uero atomos minutiones uocauit. Athochari cuꝫ. th.&. ch. aſpiratis ſcribit̉: ſunt teſte Herodoto populi ſcythici in aſia. hi teſte Plinio li. vi. natu ralis hiſtoriæ: apricis ab omni noxio afflatu ſecluſi collibus eadē qua hyperborei deiungunt̉ tēperie. Et ſub dit de his priuatim condidit uolumina Homerus ſicut Echathus de hyperboreis. A thos cū. th. aſpirato ſcribit̉: mons eſt inter macedoniā& thraciā. Quare nōnūqͣꝫ mons thracie dicit̉: ut Ho merus in hymno Apollinis θρνικιοςτάθοσ. Nōnunqͣꝫ macedonia:& aliquando amonia mons dicit̉: quæ ſub noīe macedonia: ut in ea dictione uidebimus nōnunqͣꝫ uenit: unde Seneca in Medea. Aemoniꝰ illas cōtulit peſtes athos. Seruius uero ſuꝑ. xii. ænei. Nō athos cū. ſ. cōſonāte ī fine: ſed athon cū. n. ut apollon ſcribēdū dixit. Quod auctoritate Virgili cōprobauit ꝗ ibidē dixit. Quātus athon aūt quātꝰ aryx. Nā ut ait ſi athos cū. s. legeret̉: cū. os breuis ſit: minime ſtaret uerſus. Qui& ex alio cōprobat. ꝗa athona ī accuſatino fa cit. Quod ut ſane ip̄e fatet̉ ab Herodoto& Homero obſeruatū nō fuit. Nec etiā ut puto a noſtris cōperit̉. Nā Virg. li. georg. i. ait. Aut athō aut rhodopē aut alta ceraunia telo Deiicit. Niſi ꝗs dicat eclipſim fieri uel athona rhodopen ſcribēdū eē. Eſtqꝫ altitudinis admirāda ut hiſtorici atteſtāt̉: ita ut uſqꝫ ad lemnū inſulam umbrā ꝓtēdere affirmēt: q̄ octoginta ſex milibꝰ paſſuū a macedonia ſeparat̉. de quo Statiꝰ li. v. thebaidos ait: Ingēti tellurē ꝓximus umbra Veſtit athon nemorūqꝫ obſcurat imagine pontū. Et cū ſic arduꝰ fuerit: teſte tamē Herodoto li. hiſtoriaꝝ. v. nauigatus fuit claſſibꝰ ꝑficis:& a cōtinēti iuſſu xerxis mille quingētis paſſibus abſciſſus eſt: quin& pontē ſub ſtrymone fluuio derelictū: hoc ē adeo ſubcauatū dixit: ut flumē ip̄ꝫ cur ſum ſupra pontē cōficeret:& ſub ponte mare inundaret: de quo in dictione xerxes uidebimus. A toſſa cū. t. exili hoc ē ſine aſpiratiōe& duplicato. ſ. ſcribit̉: fuit teſte Herodoto li. hiſtoria. iiii. filia Cyri: quā & Artyſtonē ſororē Darius poſtqͣꝫ ad regnū ꝑſaꝝ ſublimatꝰ ē uxores accæpit.& ex Atoſſa ut idē auctor circa initiū libri ſeptimi dixit Darius ip̄e erxem ꝓgenuit: deinde poſt illum regnauit. A trax cum. t. exili ſcribitur: fluuius eſt ætoli: a quo teſte Plinio libro quarto naturalis hiſtoriæ atraces quidā populi cognominati ſunt. deus cū. t. exili& eu. diphthōgo ī fine ſcribit. fuit filius pelopis:& Hippodamia: nepos ſantali mycenaꝫ regis:& frater Thyeſtis: de ꝗbꝰ multa narrāt̉ a poetis: ut a Seneca in Thyeſte:& ſtatio ī diuerſis locis ſuæ thebaidos. Qui ſane oſtēdūt eos fuiſſe inter ſe ſæuos: adeo ut Thyeſtes cū Europe fratris uxore cōcūberet: qd̓ dolēs Atreus liberos ei epulādos appoſuit. Cuiꝰ facinoris cū Thyeſtes exureret ultionē a dijs: reſpondit illi Apollo poſſe alio ſcelere eiꝰ facinoris uidicē naſci. ſ. ſi cū Pelopia filia ſua cōcūberet. Quo facto natꝰ ē Aegiſthꝰ: ꝗ Atreū īterfecit:& Agamēnonē ſimiliter a bello troiano redeūtē īteremit. Seruiꝰ ſuꝑ. i. ene. dixit Atreū apd̓ mycenas primū ſolis eclipſiꝫ īueniſſe: cui īuidēs frater ex urbe diſceſſit tꝑe quo eiꝰ ꝓbata ſūt dicta:& ab Itreo atrides deducitur: unde atride Agamemnon& Menelaus a poetis dicti ſunt: quod uſurpatum fuiſſe dixit Seruius ſuper primū æneidos: quia Pliſtonis fuerunt filii. A thrys cum. th. aſpirato&. y. græco ſcribitur: fuit reſte Herodoto libro hiſtoriarum tertio: thracia fluuius in iſtrum defluens. A tropos cum. t. exili ſcribit̉: Vna dicit̉ ex parcis quæ filū frangit. unde cōponit̉ ab. a. quod eſt ſine:& τροπή cōuerſio: quaſi ad nullius preces cōuertat̉. Nam ut uoluit Homerus tres ſunt ſorores. quaꝝ una dicit̉ Clotho quæ. ſ. baiulat. Alia lacheſis quæ filat. Et tertia Atropos quæ filum frangit: Ita ut cū alicuiꝰ fila diruperit morte moriatur: dicente Martiale in primo: Lanificas nulli tres exorare puellas. Contingit: obſeruant quē ſtatuere diē. Has Martianus dixit ſuperū librarias:& ſcriptrices: quæ.ſ. ſnīas louis ſtudio ueritatis excipiūt. Vnde& nōnunqͣꝫ ab auctoribus noſtris ꝓ diſpoſitione ſuperū capiunt̉: iuxta quod ait Iuuenalis in ſatyra Neuule: Hæc exēpla para fœlicibus: at mea clotho. Et lacheſis gaudēt ſi paſcit̉ inguine uenter. Vnde illas quoqꝫ dixit Heſiodus in theogonia naſcētibus hominibꝰ bonū& malū cōferre. Quare latine ꝑtæ teſte Gellio li. iii. noctiū atticaꝝ ex auctoritate Varronis īmutata littera una a ꝑtu noīant̉. A ttalus cū duplicato. t. exili& unico. l. ſcribit̉: fuit pergamenoꝝ rex: ꝗ in minori aſia cōtra Philippū romanis fauit: de quo Liuius diuerſis in locis:& Iuſtinꝰ li. xxxvi. plura ſcripſere. Alter eodē noīe fuerat Neoptolemi filius frater Olympia cōiugis Philippi fratris Alexandri magni: ꝗ deinde cauſa fuit mortis Philippi. A tragen cū duplicato. t. exili ſcribit̉: auis eſt teſte Plinio li. x. naturalis hiſtoriæ celebris& uocalis alias: ſed capta obmuteſcēs. hæc ut ait primū in ionia cōperta fuit: poſtmodū in gallia& in hiſpania capta. A ttis cū duplici. t. nō aſpirato&. i. latino ſcribit̉. Sane teſte Seruio ſuꝑ primū georgicoꝝ nō ſolū attis cum. s. cōſonante in fine: ſed etiā attin cum. n. ſcribi pōt: ut delphis& delphin: eleuſis& eleuſin. Et ut ꝑgituerius in n. deſinunt(ꝗa illud in obliquis habēt qͣꝫ in. s. ut attinos delphinos eleuſinos:& eſt attin regio inter achaiaꝫ & macedoniā: quæ maxime græciæ nomē retinet. Nā ab Iſthion corinthio ſiue ſtrictura: ī quā deſinit achaia incipiens:& ꝑ mare ægrum porrecta uſqꝫ in macedoniā& theſſaliā(quā ut multi uolunt cū omni boetia intra ſuū nomē includit) extendit̉: dicta primū attis ab Atti filia Græci ſucceſſoris Cecropis: a quo& græci. ſic quoqꝫ cognominati fuerunt. Deinde ab Hellene Pyrræ& Deucalionis filio dicta fuit uellas: ꝗ teſte Solino ī theſſalia natus eſt: quo rege ipſi græci hellenes dicti fuerunt. Nā teſte Ariſtotele in ſecūdo meteroꝝ: hellenes nunc ſunt: qui prius græci a græco rege dicti fuerunt. In hac regione fuit inclyta atthenaꝝ ciuitas: campus marathon cū oppido eiuſdem nominis athenis ſatis ꝓpinquo: memorandus quoqꝫ cruentiſſimis p̄liis ut in ea dictione uidebimꝰ. montes teſte Plinio bryleſus ægialeus icarius hymettus. Quin& ſuniū ꝓmonto rium: duriſcos: polypoſter: ebrauronion: Saxa ſcyronia athenis ꝓpinqua:& ut multi ferūt mons aracynthꝰ ut in ea dictione uidimus. Nec longe ab athenis argos oppidū quod Bacchus ip̄e cōdidit:& plura alia quæ longū eſſet enumerare. At uero ab atti regio ipſa attica dicta eſt:& atticus incola quin& attius. quæ omnia cū duplicato. t. ſcribenda ſunt. Virgilius libro georgicoꝝ. iiii. Attias orithya.& ſimiliter oīa deſcēdentia cū geminato. t. ſcribi debent:& nō. c. ante. t. ut attaus. Virgilius in Alexi: Amphion dircæꝰ in attæo aracyntho Similiter Leander ad Boreā: qui rapuit Orithyam dixit apud Ouidiū. xvii. heroidum: Tam gelidus cū ſis nō te tamē improbe quondā Ignibus attris incaluiſſe negas. Nā ſi cū. c. aut. t. ſcribat̉: denotat montē leuca dium: qui actius dicit̉: ut Sappho: Actauuꝫ populi leucadiūqꝫ uocant.& in eadē epiſtola: Cur nō actiacas mi ſerā me mittis ad oras: quod cum. c. ante. t. ſcribit̉. Similiter Virgilius li. ænei. iii. Actiaqꝫ iliacis celebramus littora palmis. Et circa finē li. viii. Actius hæc cernens arcū intendebat apollo. At uerbum atticiſſo: ꝗa ab atti deſcendit: cū duplici. t. ſcribit̉: ut Plautus: Non atticiſſat: ſed ſiciliſſat.& inde atticiſmus: ut Quintilianus in primo de oratoria inſtitututione: In primis inquit copiam uerborum: quorum in tragœdiis grauitas: in coindiis elegantia:& quidam uelut atticiſmus: inueniri poteſt. Et ut quidā putant etiam attilius inde deduci tur: quod ſi ſic eſſet: cum duplici. t. ſcribendum erit: A uctor cum. au. diphthongo&. c. exilibus ſcribitur ab uerbo græco: quod eſt ποια originem per ſignifica tionem ducere uoluerunt: ita ut poeta: ſeu ut dicam factor ſit. Nam factor in uſu non eſt: niſi in quibuſdam e. græco tranſlatis: ut factorem cæli& terre: ubi habetur ποητηω: hoc eſt poetam. At nos poetas cæteroſqꝫ operum conditores auctores uocamus. Et ille qui fecit aliquod opus qui ægit bellum aut pacem auctorem operis:& auctorem belli: aut pacis dicimus. Item& hominem in quo eſt ius: poteſtas:& dignitas. Vnde auctoritas dicta eſt. Liuius: Decreuerunt enim ut cum populus regem iuſſiſſet: Id ſic ratum eſſet ſi patres auctores fierent: hoc eſt auctoritatem: ut aiunt ſuam& decretum interponerent: ratum haberent: atqꝫ ratifica rent ſiue comprobarent. Et alibi: maiores noſtri nullam ne priuatam quidem rem agere fœminas ſine aucto re uoluerunt. Vocanturqꝫ etiam auctores pupillorum: in quorum adminiſtratione infirma ætas reſqꝫ eius ſunt. Ideoqꝫ filios regum pupillos ſub auctoribus fuiſſe legimus. Paulus iuriſconſultus: Etiam ſi non interrogatus tutor auctor fiat: ualet auctoritas eius: cum ſe probare dicit id quod agitur: hoc eſt enim auctorem fieri. Quare auctores ſententia alicuiuſque conſilii uocantur hi: quorum ſententiam conſiliumque ſecuti ſumus. Et duces militum auctores uocabantur. Vnde auctorare obligare eſt& ſubiectum facere. Sed quærit Seruius ſuper Donati artem auctor utrum per ſe an de uerbo oriatur. Et reſpondit in hæc uerba dicēs: Sed eſt ſciēdum ꝙ a ſe naſcitur. Nam illud quod ē augeo ne nos deducat quod inde ueniat. Aliud enī ē augere: aliud auctorē eē. hæc ille. Quid quod auctorē nullo pacto dicere poſſumꝰ actorē. Nā actor ſine. u. littera ab ago deſcēdit. Et dicit̉ orator ꝗ agit cauſaꝫ quiqꝫ geſtuꝫ uultꝰ& corꝑis agit: unde oratio ab ip̄a ꝓnun ciatiōe dicta ē. Quin& oratio ſcripta: actio ē appellata. Itē comodꝰ& tragœdꝰ. i. hiſtrio: ꝗ agit geſtꝰ ī ſcæna & qd̓ huic generi ſimillimū ē: ꝗ agit attelanas:& mimꝰ oīs actor uocari pōt. Et ꝑtes comœdiæ actus dicunt̉. A uctoratum cum. au. diphthōgo&. c. exilibus ſcribit̉: ab auctorare deſcēdit: ſignificatqꝫ obligatū& ſubiectum. Liuius li. xlvi. ab urbe: Signo inquit ſuo īpreſſas tabellas miſit:& uero pignore uelut auctoratum ſibi ꝓditorē ratꝰ ē.i. obligatum& ſubiectuꝫ. Valerius maximus li. ix. Auctorato inquit ſociis officio. Suetonius li. iii. de legendo uel auctorādo milite: ac legionum:& auxiliorum deſcriptione. A uctoramētum ſimiliter ſcribit̉:& ab auctorādo militē deducit̉. Nā qͣſi obligationē nexumqꝫ: uel qͣſi ſtipēdi um quoddā:& p̄cium cuiuſdā militia ac pugna actioniſqꝫ deſignare uidetur. Quintilianus: Nec difficilem ſane ſub illo præſertim auctoramēto habuiſſet miſſionē: ſꝫ noluit gladiator uiuere. Cicero: Quoꝝ ip̄a mer ces auctoramētuꝫ ſeruitutis ē. Seneca li. vii. epiſtolaꝝ: Nullum ſine auctoramēto maluꝫ ē. Auaritia pecuniaꝫ ꝓmittit: luxuria uarias uoluptates. Ambitio purpuram& plauſum:& ex hoc potentiam:& quicꝗd potentia poteſt: mercede te uitia ſollicitant. A uctio cum. ct. exilibus&. i. latino ſcribit̉:& latinā habere deriuationē: ac magis ab augeo: qͣꝫ ab auctorādo deduci exiſtimo. Nā uēditio quædā ē ī publico ac loco celebri: q̄ ꝑ incremētū p̄cii: hoc ē plus offerētis fieri ui debat̉. Et hinc auctionari uēdere dicebat̉: qd̓ publice& ſub haſta ꝑ augmētū p̄cii uēdebat̉. Nec hoc mō ea uendi dicebātur: q̄ ad eſum ſpectare uidebāt̉: ſed quæ ad alios uſus. Nec fere niſi q̄ penes aliū in uſu fuerūt. A ugias cum. i. latino ſcribitur: in quod ei diphthongus cōuerſa fuit:& fuit teſte Homero li. xi. iliados: epioꝝ rex ſiue elidenſium: qui bellum geſſit cum Neleo pyliorum rege. A ula cū. au. diphthōgo ſcribit̉: trāſfertur a noſtris atrium. at aulā ꝓ olla Plauto uetuſtiſſimiſqꝫ relinquimus. A ullæa cum. æ. diphthōgo in penultima ſcribitur: uelamina ſunt picturis intexta: quæ primum in aula Attali regis aſiæ ꝗ populum romanū hæredeꝫ ſcripſit inuenta ſunt. Virgi. li. georgicoꝝ. iii. Purpurea intexti tollant aulæa britanni. Vnde ab αυλι: quod eſt aula nomen aſſumpſere. A ulis cum. au. diphthōgo&. i. latino ſcribit̉: nō eſt inſula ut ignari quidā putāt. Sed teſte Strabone approba tiſſimo hiſtorico inter græcos regiuncula eſt boetiæ petroſa:& ciuitas eiuſdē nominis: iuxta quā portus eſt quingentaꝝ nauium capax: Euripo Chalcidico ꝓximus. Idē innuere uidetur Homerus libro iliados. ii. Plinius etiā libro. iiii. naturalis hiſtoriæ: ubi de inſulis maris ægæi atqꝫ ip̄a euboīa pertractat inquit: ex aduerſo in cōtinenti aulis eſt:& agēdo de boetia: In ipſis inquit faucibus Euripi: quē facit euboica obiecta inſula. Au lis nobilis eſt portus: quē boeti antiquitus dixere hyamas. Idem Pōponius confirmauit dicēs. Aulis agamē nonia graiorumqꝫ claſſis in troiā coniurantium ſtatio. Vnde boetia portus dicitur: in quibus detenta fuerunt graiorum naues: dicente Ouidio libro metamorpho. xii. Nec dilata foret uindicta niſi equora ſæui Inuia feciſſent uenti: boetaqꝫ tellus. Aulide piſcoſa puppes tenuiſſet ituras. In eo loco coniurauerunt græci: non ante reuerſuri: qͣꝫ ilion caperetur. ut Dido ad Aeneam apud Virgilium libro æneidos quarto: Non ego cum danas troianam excindere gentem Aulide iuraui. A uras cum. au. diphthongo ſequente. r. ſcribitur: fluuius eſt: teſte Herodoto li. hiſtoriaꝝ. iiii. grādis ab amo deſcendens:& in Iſtrum defluens. Aurū cum. au. diphthōgo ſcribit̉: græcū eē ꝗdā putāt. Nā teſte feſto Nippocrates medicus ab īuētore cogno minatū illud putauit: quē uocitatum dixit αυριον:& inde theſaurus. Qui uero latinū uolūt a ſimilitidine coloris Aurora nomē traxiſſe exiſtimāt. Alii uero ab aura. i. ſplēdore teſte Seruio ſuꝑ ſextum æneidos dictū putant: dicēte Virgilio: Diſcolor unde auri ꝑ ramos aura refulſit. i. ſplēdor. Et Horatius: tua ne retardet au ra maritos: hoc eſt ſplendor. Nōnulli uero quia mentem hominum auertat. A uſchiſe cuꝫ. ch. aſpirato&. i. latino ſcribit̉: populi ſunt in libya ultra barca eos: iuxta quos uerſus mare ſunt bacales. ut oſtendit Herodotus libro hiſtoriarum quarto. A utocanes abſqꝫ aliqua aſpiratione ſcribitur: mons ponitur ab Homoro in hymnis. A utono cum. t. exili&. o. diuiſis litteris in fine ſcribitur: fuit Cadmi thebarum regis filia ex Hermione con iuge: ut ſcribit Heſiodus in theogonia:& Ouidius li. metamorpho. iii. A utomedo cū. au. diphthōgo in prima:&. t. exili ſequēte. o. ſcribit̉: nōnulli uero ex noſtris loco ip̄ius. o. ponūt. u.& dicūt Autumedō. fuit Achillis Armiger ſeu auriga. ut Virgi. li. ænei. ii. Et equoꝝ agitator Achillis Armiger automedō. Idē Ouidius li. i. de arte: nunꝗd achilleos inter fera prælia fida Deſeruit leuitas: automedontis equos. a quo id quoqꝫ tractū ē: ut cū aliquē aurigā aſſignare cupimus: atqꝫ inſigni arte adnotare ob illius excellentiā Automedontis noīe uocitemus. Quare Iuuenalis in prima ſatyra cū de illo loqueretur: Qui bona donauit præſepibus:& caret omni Maiorū cenſu ait: dū ꝑuolat are citato: Flaminiā: puer automedon: nam lora tenebat: hoc eſt equalem automedonti oſtendebat ſe habere aurigam. A ītolyeus abſqꝫ aliqua aſpiratione& unico. l. atqꝫ. y. græco ſcribitur: fuit uir græcus ex eleone urbe boetia de quo Homerus libro. x. iliados meminit. A xylus cum. y. græco& unico. l. ſcribit̉ habetqꝫ apud græcos accētū in prima: fuit phryx ex ciuitate ariſbe filius Teuthranidis. hic teſte Homero li. vi. iliados: fuit homo: perqͣꝫ beatus omnibus: quæ ad uictū mortaliū ꝑtinēt:& in inſigni ariſbe agēs oēs: ꝗ illac iter ingrediebāt̉: qͣ erat beniuolētia humanitate clemētia excipie bat hoſpitio: ꝗ cū a Diomede ī bello troiano īterficeret̉: nemo ſuccurrēs ꝗ ab atroci eū morte potuit eriꝑe. A xiochus cum. i. latino&. ch. aſpirato ſcribit̉: nomē fuit philoſophi: cui Plato librum de morte inſcripſit. A xis cum. i. latino a nobis ſcribit̉: a græcis uero κον dicit̉:& ꝓprie ea linea q̄ ab uno mundi polo in alteꝝ tē dit. Ad cuius ſimilitudinē ſtipes ille teres circa quē tota currus uertit̉ axis dicit̉. Virgi. li georgi. iii. Poſt ualido nitens ſub pōdere faginus axis. Nōnunqͣꝫ uero:& ꝓ tota rheda uel curru poſitu cōperit̉. ut Iuuenalis in ſatyra Criſpini: Dignus aricinos ꝗ mēdicaret ad ares. i. ad currus aritiā uel aricina nemora adeuntes. Aliquā do autē& ꝓ ſeptētrionali polo poſitū fuit: uel ut ait Feſtus ꝓ ſeptētrionali ꝑte celi. Virg. li. georgi. ii. Quæ terga obuerterit axi. i. ſeptētrioni. Quin& ꝓ ip̄o celo abſolute idē poeta nōnunqͣꝫ poſuit: ut li. iiii. ænei. cū ait. Vtimus æthiopum locus eſt ubi maximus atlas Arem humero torquet. i. cælum ſubſtinet. quin& teſte Feſto tabula ſectilis axis appellatur. A xius cum. i. latino ſcribitur dicitur ab Homero li. iliados. ii. fluuius θυκάλλιστόνδων: hoc eſt cuiꝰ pulcherrima eſt aqua. Nam ut ait licet ſpacioſus ſit: tamen uſqꝫ ad imum eſt lucidiſſimus: ut nullus in toto orbe terraꝝ ſit ſpecioſior: hic teſte Herodoto li. hiſtoriarum. vii. ꝑ regionē mygdoniam: quæ pars ē macedonia profluens: iuxta chaleſtram urbem in mare ægrum cadit. A rimus cum. ⁊. conſonante&. y. græco ſcribitur: id apud nos dicitur: quod eſt ſine fermento. Nam cōponit̉ ex. a. quod eſt ſine:& ζυμη fermentum. A riris cum. i. latino utrobiqꝫ ſcribitur: palus eſt in libya. A zotus cum. t. exili ſcribitur: urbs fuit ſyria. Abylon cum. y. græco& unico. l. ſcribit̉: nomē eſt urbis in chaldea. de qua Lucanus: Cūqꝫ ſuperba foret babylō ſpoliāda trophæis. hæc adeo nobilis fuit ut chaldeā totā:& meſopotaniā a ſe balyloniā dixerit: quæ ſimili mō& in penultima cum. i. latino ſcribitur. hanc oēs græci& latini hiſtorici pariter& poetæ a Semiramide regina cōditam referunt: dicente Ouidio li. metamorph. iiii. Vbi dicitur altā Coctilibus muris cingiſſe ſemiramis urbē: de quo in dictiōe Semiramis plene uidebimꝰ. huius muri igit̉ teſte philoſtrato ī uita Apolloni tyanei trecentoꝝ& octoginta ſtadioꝝ circuitū detinebant. Pliniꝰ uero libro hiſtoriæ naturalis ſexto: murorum dixit amplitudinem fuiſſe ſexagintaquattuor miliū paſſuum: croſſitudinem quinquaginta cubitorum. Altitudinem uero quater tantum. Itaqꝫ fuit mœnibus ac hortis penſilibus: temploqꝫ& arce maxime admirabilis. B acchus prima deſinit in. c. exile& ultima in. ch. aſpirato ſcribit̉: fuit Iouis filiꝰ ex Semele Cadmi filia: ut poe tæ oēs atteſtāt̉. de quo Ouidiꝰ li. matamor. iii. plene oīa ꝑtractauit.& ut græci ꝗdā grāmatici dicūt deriuat̉ a B.: quod ē furo uel inſanio. hic primꝰ indiā ſubiecit:& primꝰ apud græcos docuit uini uſum: ut teſtis ē Capella libro de nuptijs Mercurii. Quāobrē teſte Feſto illi a poetis cornua dant̉ eo quod homines nimio uino truces fiant. Vnde Sappho ad Phaonē ait. Accedāt capiti cornua bacchus eris. Quin& pro haſta thyrſum ferratum tecta cuſpide pāpino illum ferre dicebant: ut Seneca in Hercule furente: Ad ſit lycurgi domitor:& rubri maris Tectam uirenti cuſpidē thyrſo gerens. de quibꝰ latius in dictione Dionyſius uidebimus. Quin& illius currum trahi a tigribus dicunt: dicēte Statio Promouet effrenæ dextra leuaqꝫ ſequuntur. Lynces:& uda mero lambunt retinacula tigres. Nonnunqͣꝫ uero& muliebri habitu ornaſſe ſe illi ferunt. dicente Seneca. Non erubeſcit bacchus effuſos tener Sperſiſſe crines: nec manu molli leuem Vibrare thyrſum cum parum forti gradu Auro decorum ſyrma barbaricum trahit. Poſt multa uirtꝰ oꝑa laxari ſolet. Et ut teſtis ē Pliniꝰ li. vii. naturalis hiſto. Emere ac uēdere inſtituit Liber pater. Oīa igit̉ deſcēdētia a baccho ſimiliter cū duplici. c.& ſecūdo aſpirato ſcribūt̉: ut bacchicꝰ. Ouidiꝰ li. i. triſtiū: Deme meis hederas bacchica ſerta comis. Eodē mō bacchaides: qd̓ etiā cū. i. latīo ſcribit̉: ut idē li. v. eiuſdē oꝑis:& me bacchaides iudice falſus erat. Simili mō bacchides& bacchilides ſcribūt̉: a baccho. at bacca ꝓ granulo: ut ſupra uidimꝰ latinū ē:& cū duplici. c. abſqꝫ aliqͣ aſpiratiōe ſcribit̉:& inde baccatū ſine aſpirati one: qd̓ diuerſas hꝫ baccas. Virg. li. ænei. i. Colloqꝫ monile baccatū. Quod ſi a Baccho trahat̉: cū. ch. aſpira to ſcribēdū ē: ut ē id Virgili li. ænei. iii. Bacchatāqꝫ iugis naxon uiridēqꝫ donyſam.& uerbū bacchor ut idē li. iiii. eiuſdē poematis: Sæuit inops animi totāqꝫ incenſa per urbem Bacchatur. B acchanalia cum duplici. c.& ſecundo aſpirato ſcribit̉:& a Baccho deducit̉. Nam ſacra quædā Bacchi dicta fuerūt: quæ teſte Liuio li. viii. de bello macedonico huiuſcemodi fuere: Græcus ignobilis in hetruriā primū uenit ſacrificulus& uates. Sed occultorū ſacroꝝ initia primo paucis fuerunt tradita uiris& mulieribus:& fuerūt addita uoluptates meri& epulaꝝ: ut multoꝝ animi allicerent̉. Cūqꝫ uinū animos: nox:& mixta uiris fœmina ætatis tenera omnē pudorē extinxiſſet: corruptela omnis generis fiebāt: Sicqꝫ ſtupra ingenuorūqꝫ& fœminaꝝ ꝓmiſcua in his ſacris erāt multa dolo: ſed ꝑ uim plurima parabāt̉. hæc religio uerius morbus peſtifer romam ab hetruria penetrauit: cuius facinora fuerunt aliquādiu tacita. Tandē noticia eius facinoris ad Poſtumū conſulem per. P. Ebutium adoleſcentē:& Ebutiam fœminā hiſpanam deuenit per modū qui late a Liuio in præfato libro narrat. Vnde dixit Iuuenalis: Qui curios ſimulant:& bacchanalia uiuūt. fuerunt nanqꝫ ſacra Bacchi orgia& trieterica: de quibus in ſuis dictionibus uidebimꝰ. Sacrificabatur Baccho caper: quia maxime uitibus capra nocet: ut late monſtrauit Virgilius libro georgicorū. ii. Erat etiā illi uannus cōſecrata ut Virgiliꝰ li. georgi. i. Et miſtica uannus Iaccho. Eo quod illius ſacra teſte Seruio ad animaꝝ purgationē ꝑtinebant: quod per uannū deſignabatur: quo fruges purgantur. B acchiade cū duplicato. c.& ſecundo aſpirato: atqꝫ. i. latino ſcribit̉: dicti fuerūt quie corintho effecti exules in ſiciliam deuenerunt:& urbē inter epichynnum& peloꝝ ædificantes ſiculi facti ſunt: de quibus dixit Qui dius libro metamorpho. v. cum Plutōnis iter deſcriberet Proſerpinam deferentis. Et qua bacchiadæ bimari gens orta corintho Inter inequales poſuerunt mœnia portus. hͦ acchius eodem modo ſcribitur. genus eſt pedie: quo in carminibus ſacrorum Bacchi utebantur. Conſtatqꝫ ex prima breui& duabus ſequentibus longis. ut Horatius in primo carminum: Lydia dic per omnes: querſiculus conſtat ex choriambo& bacchio. B actrius cū. ct. exilibus&. i. latino ſcribit̉: fluuius ē ſcythaꝝ: a quo populi quidā circa illum inhabitantes teſte Herodoto libro hiſtoriarū ſeptimo: bactriani dicunt̉. Et inde bactra in plurali numero prouincia dicit̉. B actra cū. ct. ſimplicibus ſcribit̉: ꝓuincia ē ſcythiæ ultra aſſyriā a flumine bactrio cognominata. eſtqꝫ generis neutri& numeri pluralis. ut Virgi. li. georgi. ii. Neqꝫ bactra neqꝫ indi Laudibus italia certent. B actriani cū. ct. exilibꝰ ſcribit̉: populi ſūt teſte Herodoto li. hiſtoriaꝝ. iiii. aſiæ ſcythis ꝓpinqui. Quos Curtidixit bellicoſos plurimū:& aſſuetos uiuere rapto: quare perſaꝝ luſus abominātes ſemꝑ uerſabāt̉ in armis. B acales cum unico. c. exili& unico. l. ſcribitur: populi ſunt teſte Herodoto li. hiſtoriaꝝ. iiii. parui in libya auſchiſis contermini: iuxta mare habitantes. B anacus cum. æ. diphthongo&. c. exili a græcis ſcribitur: lacus eſt gallia ciſalpina in agro ueronenſi inter arctas montiū fauces poſitus: adeo ut inter illos impetu coacti uenti lacū more maris exagitent: dicēte Virgi. li. georgi. ii. Fluctibus& fremitu aſſurgens bænace marino. Cuius maior longitudo in trigintaduo miliaria extenditur: latitudo ad plus in ſexdecim:& ad ſex minus ꝓtenſa eſt. Ex hoc mantuanus lacus exorit̉: ex quo mincius fluuius uirgilianus decurrit in padum. B agnus cum. æ. diphthongo in penultima ſcribit̉: nomē fuit iuri cuius aſtu Oroetes ſardiū præfectus trucidatus fuit: ut in ea dictione uidebimus. B aia cū. i. latino ſcribit̉: ciuitas fuit cāpanis iter puteolos:& monte miſeni ſecus cāpanū mare ſita. Sic quoqꝫ cognominata teſte Seruio ſuꝑ. iii.&. vi. ænei. a Baio Vlyxis ſocio illic ſepulto. fuitqꝫ olim hæc urbs tēperie aeris:& romanoꝝ frequētia atqꝫ ornamentis ædificioꝝ celeberrima: dicēte Martiale ad Flaccum: Vt mille laudem flacce uerſibus baias Laudabo digne: non tamen ſatis baias. B alena cum unico. l.&. e. abſqꝫ diphthongo a nobis ſcribitur: a græcis uero loco. b. ponit̉. ph. aſpiratū: ac dicitur phalena: quaſi cōſpicua. Nam ut uidimꝰ ſæpe. p. in. b. ob uicinitatē litteraꝝ cōmutamꝰ:& aſpirationē nōnūqꝫ a. p. abiicimus: belua eſt marina quæ ad magnitudinē immenſam excreſcit. B aliſta a quibuſdam ex noſtris cū unico. l. ſcribit̉: ſed ꝗa prima etiā apud noſtros lōga ē:& a græcis ſemꝑ cum duplici. l. ſignat̉: uidet̉ apud nos etiā cū duplicato. l. ſcribi debere. Nā a& uerbo græco: quod latine ē iacio deducit̉. Et a græcis ꝓ tormēto cōcutiēte muros accipit̉. Quod& poetæ noſtri obſeruauere. Ouidiꝰ li. i. de triſtibus: Quā graue balliſta mœnia pulſat onus.& li. xi. metamorphoſeos: Nec leuius pulſata ſonat: qͣꝫ ferreus olim Cum laceras aries: balliſtaqꝫ concutit arces. Lucanus uero pro inſtrumento haſtam quandam iaciente accepiſſe uidetur cum ait: Neqꝫ enim ſolis excuſſa lacertis Lancea: ſed tenſo baliſte turbine rapta. Haud inum contenta latus tranſire quieſcit. Sane græci inultima. r. unū addunt& dicūt balliſtra: quod no ſtri forte ob dulciorem apud nos ſonum abiecerunt. B aleares inſula cū unico. i. ſcribit̉: eo quod apud poetas noſtros primā ea dictio corripiat. Virgilius libro. i. georgi. Stuppea torquentē balearis uerbera funda. Vnde putāt nōnulli Virgiliū eius deriuationē traxiſſe magis a magis a Baleo Herculis comite: quæ dictio cū unico. l. ſcribitur:& qui teſte Liuio libro. xl. ibidē ab Hercule derelictus fuit: cū ad geryonē nauigaſſet: qͣꝫ a ω: quod eſt iacio: quod primā ꝓducit. a quo etiā ut alij uolunt ꝑ ablationē unius. I. deduci potuit. Nā ſunt inſulæ in hiſpanico mari ſita: quaꝝ incolas primitus fun darū uſum cōperiſſe dixit Vegetius libro. i. de re militari:& ita perite exercuiſſe: ut matres ꝑuos filios nullū cibū cōtingere ſinerent: niſi quē ex funda deſtinato lapide percuſſiſſent. Quo ſolo telo: ut dixit Liuiꝰ libro octauo de ſecundo bello punico ſemper uſi ſunt uſqꝫ ad id bellum. B alſamum cū unico. m. ſcribit̉: arbuſcula eſt ſola inter arbores neutri generis: uiti ſimilior qͣꝫ myrto: ut dixit Plinius li. xii. naturalis hiſtoria. Nam ut ait malleolis ſerit̉:& implet colles uineaꝝ modo incidit̉ uitreo lapideo oſſeis ue cultellis: ferro lædunt̉ uitalia. Idē prius dixerat: Omnibꝰ odoribꝰ præfert̉ balſamū uni terraꝝ iudea cōceſſum: quondā in duobꝰ tamē hortis utroqꝫ regio. Altero iugerū uiginti nō amplius. Altero paucioꝝ oſtēdente arbuſtū. Et ſubdit: Nunc hæc arbor tributa pendit cū ſua gente. Sane huius ſuccus opobalſamū dicit̉ miri odoris:& uirtutis: quaſi o. i. ſuccus balſami. Cuius teſte Plinio ſumma eſt ꝓbatio: ut lac coagulet:& in ueſte maculas nō faciat. Xilobalſamū uero dicit̉ eiꝰ arboris lignū. Nā ξύλον græce latine lignū dicit̉. At carpobalſamū eius dicit̉ arboris fructus. Nā καρποσ græce latine fructus dicitur. B ambacium apud antiquos quoſdam græcos comperi: quin& bambiciū cum. c. exili&. i. utrobiqꝫ: quod eſt ex ſonū eius inſtrumenti quo conficitur: deductum nomen puto. B aptiſmus& baptiſma utrunqꝫ apud noſtros cōperit̉: cum. p.&. t. exilibus: atqꝫ. i. latino ſcribitur: dici pōt a noſtris immerſio uel intinctio. Nam deriuatur a uerbo βαπτιδω: quod eſt mergo: B arce cū. c. exili ſcribit̉: fuit nutrix Sichæi: dicēte Virgilio ænei. iiii. Tum breuiter barcē nutrice affata ſichei. fuit etiā eodē nomine regina quædā libyæ: a qua ciuitas quædā pentapoleos nomen ſortita fuit. B arcæi cū. c. exili&. æ. diphthongo ſcribitur in penultima: populi ſunt teſte Seruio ſuꝑ quarto æneidos propinqui carthagini. Vibius uero dixit illos maurorum eſſe populos in aphrica. de quibus. Virgilius: Lateqꝫ furentes Barcæi.& ut puto a Barca uel nutrice Sichæi: uel alia quæ regina fuit cognominati. Vnde hamilcar carthaginenſis Barca cum. c. ſimplici cognominatur. B arathrū cum. th. aſpirato ſcribitur: ponitur pro loco præcipiti:& inferno: unde emergi nō poſſit. Nam deducitur ab eo quod eſt βα. i. profundū. Vnde ſuppiter apud Homerum circa initium libri. viii. iliados: cum cōminaret̉ illi deorum ꝗ ſibi inobediens fuerit inquit illum in atrum:& tam procul hinc poſitū deiiciā tartarum: ubi ſubter ima terraꝝ cum ferreis portis atqꝫ æreis foribus altiſſimum baratrum: eſt tanta in infernum profunditate demerſum: quanta eſt a celo in terram. B arbarus cum. b. tam in ſecūda qͣꝫ in prima ſcribitur: Is dicitur qui inepte loquit̉. Vnde Sophoces in Electra τήν βάρβαροσκυγλάσανύκπαίω. Et inde barbaricus cum. c. ſimplici: ut Virg. li. ii. ænei. Barbarico poſtes auro ſpoliſqꝫ ſuperbi. Deducitur etiam inde barbariſmus. B arbariſmus cum. i. latino ſcribit̉:& a barbaro deducit̉. Nam uitiū eſt quod in ſingulis uerbis cōmittit̉ ſcribē do.ſ. aut loquēdo. Nam quod male ſcribit̉ male etiā dici neceſſe eſt. Non autem contra quæ uitioſe dixeris & ſcripto peccant. Peccamus enim ſcribendo& loquendo adiectione: detractione: tranſmutatione litteraꝝ: uel ſyllabarū: complectione: diuiſione: aſpiratione: ſono:& ſimilibus. B arbiton cum. i. latino&. c. exili ſcribitur: genus eſt quoddam inſtrumenti muſicis& præcipue lyricis qͣꝫaptiſſimum: ut ſcripſit Iulius Pollux ad Commodum Cæſarem in libro de uocabulis rerum: quod ſolū ex nominibus deſinentibus in. on. habemus fœminini generis. Sappho ad Phaonem: Non facit ad lachrymas barbiton ulla meas. B arrhus cum duplicato. r.& ſecundo aſpirato ſcribitur: comperi apud græcos poſitum pro elephanto: a cuius oſſis ſimilitudine: dentes barrhos nonnulli dixere. Horatius: Quid tibi uis mulier nigris digniſſima bar rhis. Et inde barrhire:& ebur tractum quidam uolunt. B aſis cum unico. s. ſcribitur&. i. latino: dici poteſt a noſtris ſuſtentamentum. B aſileus cum. i. latino& unico. l. ſcribitur: atqꝫ. eu. diphthongo: dicitur a noſtris quaſi baſis λαοῦ: ideſt ſuſtē tamentum populi. B aſiliſcus cum. i. latino utrobiqꝫ& unico. l. atqꝫ. c. exili ſcribitur: dicitur a noſtris regulus. Nam diminutiuuꝫ eſt eius quod diximus baſileus. Quo ſane nomine ſerpentis genus quoddam peſſimum cognominatur: qui teſte Plinio libro viii. naturalis hiſtoria habitat in ſolitudinibus aphrica cum candida in capite macula: uelut quodam diademate adornatus: acutiſſimum habet caput: rubeos oculos:& colorem ad nigredinē uergentem. Eſt malum ſingulare in terris: de quo multa Lucanus in nono ubi hæc etiam ait: Sibilaqꝫ effundens cunctas terrentia peſtes: Ante uenena nocens. late ſibi ſummouet omne Vulgus.& in uacua regnat baſiliſcus arena. S aſſarides cum duplicato. ſ.&. i. latino ſcribitur: ut apud antiquiſſimum quendam comperi: dicta ſunt baccha mulſaria: quæ ſane expoſitio præ cæteris: quas audiuerim placuit. Et conformis uidetur ei quod dixit Perſius: Et raptū uitulo caput ablatura ſuperbo Baſſaris. Nam finxiſſe uidetur poeta ille Agauē ablaturā caput Pentheo: tanqͣꝫ uitulo ſuperbo& faſtidienti ſacra Bacchi: licet alij etiā aliter finxerint. B aſtarna cum. t. exili ſcribitur: populi erant ultra danubiū: quia Perſe Philippi macedoniæ regis filio ſollicitati tranſire flumen glacie conſtratum inextimabili equorū agmine hominūqꝫ multitudine una improuide ꝓcederent: enormitate ponderis& cōcuſſione pedū diſſoluta fluminis ſuperficie omnes pene ſūmerſi ſunt paucis in utraqꝫ ripa teſtantibus. his cōtermini ſunt rhoxolani. unde in triūphalibus Ti. Plauti apud tybur ſcriptū habet̉: Regibus baſtarnaꝝ& rhoxolanorum filios hoſtibus ereptos remiſit. B athani cū. th. aſpirato ſcribitur:& deriuat̉ a&.: quod apud nos altum ſeu profundū dicitur. populi ſūt germanorum: de quibus Lucanus: Bathaniqꝫ truces: quos ære recuruo Stridentes acuere tuba. B atrachus cum. ch. aſpirato ſcribitur: dicitur a noſtris rana:& fuit nomen ſculptoris propriū: ut oſtendit Plinius libro trigeſimoſexto. B atrachomyomachia cum. t. ſimplici&. ch. aſpirato utrobiqꝫ:& cum. v. græco niſi in penultima: quæ cum. i. latino ſcribit̉: dcitur apud nos ranarum murūqꝫ pugna. Nam cōponit̉ ex ατράχον ideſt ranarū:& μύων ideſt murum:& μαχια bellum. B athyllus cū. th. aſpirato&. y. græco atqꝫ duplicato. l. ſcribit̉. Nam diminutiuū eſt a α: quod eſt altū ſeu profundū. fuit nomē adoleſcentis ſamii: quē Anacreon poeta teius ardenter amauit: ut in dictione Anacreon uidimus. fuit alter ioculator& ſaltator. ut Iuuenalis: Molli ſaltante bathyllo. B atus cum unico. t. exili ſcribitur: fuit teſte Herodoto libro hiſtoriaꝝ. iiii. filius Cyrni regis inſula theramni Ariſteus ſuo nomine dictus. ſed Batus teſte Iuſtino circa finem libri xiii. propter linguæ obligationē cognominatus. hic poſtea Cyrenem urbem ædificauit in libya: ut in dictione Cyrene uidebimus. Herodotus uero putat Batum dictum hoc eſt regem: quia ſic ut ait lingua libyca rex cognominatur. B attus cum duplici. t. exili ſcribit̉: fuit hoc nomine uocatus paſtor quidam: qui ut fingit Theocritus cum iuuencos oleas corrodentes fugare uoluiſſet:& paulo incōſideratius per quendā excurriſſet collē: parua ſpi na in eius talum defixa fuit. Quare dolore percitus ſociū: cui Corydon nomē erat acclamauit: ut ſibi ſpinā euelleret: quā cum intentis oculis uix ille proſpiceret: ac ſummis unguibus elicuiſſet: his uerbis cū admirati one Batto monſtrauit vςςιξονιτότύμνα και ἀλικονάναρα δαμάσει: hoc eſt qͣꝫparua quideꝫ ſpi na tam robuſtū uirum domat: melius id græce: ſed ſat ſit ſententiā explicaſſe. Nā per id pulchre nos admira bilis poeta ammonuit: Robuſta corpora ualidaſqꝫ uires habentia: qͣꝫparuo leuiqꝫ ictu frangerent̉. Qua de re ſapientiſſime Homerus: Nihil homine imbecillius nutrire terrā aſſeuerauit. Alter Battꝰ fuit ſimiliter paſtor. Et ab Ouidio li. metamor. ii. trāſformat̉ in indicē. i. lapidē quo diſcernuntur gradus auri& argenti. B dellium cū. d. poſt. b.& duplici. l. ſcribit̉ atqꝫ. i. latino: eſt teſte plinio li. xii. naturalis hiſtoriæ: arbor nigra ma gnitudine olea folio uero& robore ſimilis fructui caprifici. hæc ut ait in bactrianis nominatiſſima naſcitur. B ebrycia antepenultima cum. v. græco:& penultima cum. c. exili&. i. latino ſcribitur: regio eſt quæ poſtea dicta fuit bithynia a Bithynio rege: ut teſtis eſt Solinus. Et eſt proxima troadi in introitu ad pontū. Et inde bebrycius. Virgilius libro æneidos quinto locutus de Bute ait: Qui ſe bebrycia ueniens de gente ferebat. Et Lucanus libro. vi. Pinguis bebrycio diſceſſit uomere ſulcus. B ebryacuꝫ cum. v. græco&. c. exili ſcribitur: fuit teſte Cornelio Tacito uicus ſitus inter ueronam& cremonā duabus romanis cladibus notus infauſtuſqꝫ. de quo meminit Iuuenalis: ut uidebimus in dictione pathicus. hodie uero dicitur labina. B eliar cum unico. I.&. i. latino ſcribitur: nomen eſt demonis. B elides cum unico. l. ab aliquibus. A nōnullis uero græcorum& latinorum cū duplicato. I.&. i. latino ſcribit̉ fuerunt quinquaginta ex diuerſis uxoribus filia Danai filii Beli: unde dicte ſunt belides. Quas pater Aegiſthus cum pareꝫ filioꝝ numerū haberet: filiis ſuis in matrimoniū collocare uolebat: Sed Danaus oraculi reſponſo exterritus: his prorſus aſſentire nolebat. Nam reſpōderat Apollo Dana ipſum manibus unius ex filiis Aegiſthi: quē generum haberet occidendum eſſe: ſed pene ad hæc matrimonia cōficienda coactus: filias in hunc modum ſubornauit: ut cū ad uirorum thalamos accederent: abſconſos gladios ſecum deporta rent:& uiros ſuos ea prima nocte interficerent. Quos utiqꝫ oēs excepta minore natu Hypermeſtra interfe cerūt: quæ Lino uiro ſuo miſerta pepercit. A quo tractu tēporis Danaus ipſe detrūcatꝰ fuit. de quibꝰ luuenalis ī ſatyra Credo pudiciciā meminit: quādo dixit: Occurrēt multa tibi belides.& ſic ip̄aꝫ penultimā corripit B ellona cum duplicato. l. ſcribitur: dicebatur dea belli:& martis ſoror: quā quidam Palladem fuiſſe aſſerunt Cui ex proprio ſanguine ſacerdotes ſacrificabant: ut dixit Lactantius libro primo inſtitutionū. Quod Luca nus ſimiliter libro primo tetigit cum ait: Tum quos ſectis bellona lacertis Sæua mouet cecinere deos. Et Iuuenalis in ſatyra Criſpini: Sed ut phanaticus œſtro Percuſſus bellona tuo diuinat. Ante huius templum ut dixit Feſtus romæ columella erat: quæ bellica dicebatur: ſuper quā haſtam iaciebant: cum bellum indicebatur. Nam ab illa uocabulum bellum deductum quidam putant. Et dicitur belluꝫ teſte Seruio ſuper octauo æneidos: tempus omne: quo uel preparatur aliquid pugna neceſſarium: uel quo pugna geritur. prelium autem dicitur conflictus ipſe bellorum. B ellerophontes cum duplicato. l. immediate ſubſequente. e. abſqꝫ diphthongo: atqꝫ. t. exili in fine ſcribitur: hic teſte Homero libro iliados ſexto: fuit Gauci regis ephyræ filius inclyto decore conſpicuꝰ& uirtutis ma xima. Sed adoleſcens Præto filio Abantis regno ephyra priuatus. In uictoris regia iuſſu regis degebat. Cu ius inclyta forma capta Sthenoboea Præti regis uxor:(quā Homerus ſolus Anteam uocat) Illum de libidine requiſiuit: pro cuius mercede regnum coniugis promittebat. Quod cum illa impetrare ab eo non poſſet: uerita ne regi eam ille criminaretur: præueniens Bellerophontem marito accuſauit: aſſerens eū ſibi uim inferre uoluiſſe. At rex cum Bellerophontem diligeret: nec de illo ſuppliciū ip̄e ſumere uellet: ad Heuriem lyciorum regem& Sthenoboea patrem illum tranſmiſit cum litteris indicantibus uoluiſſe eum filia pudiciciam auferre. Qui cum ſe de illo occulte uindicare uellet: diuerſis eum periculis: ut chimera:& aliis uariis bellis obiecit. E quibus ſemper uictor& triumphator euadens. ultimo aduerſum amazones eius regnum infeſtantes illuꝫ miſit. Quas ille ſuꝑatas in ſuos terminos redire coegit. Quamobrem Heuries tantam Bellerophontis uirtutem conſpiciens: nō ſolū ipſum miſeratus eſt: ſed Achymenē alteram filiā:& Sthenoboea ſororem cum parte regni illi uxorem dedit. Quod poſtqͣꝫ Sthenoboea cognouit ſeipſam interemit. Quæ omnia Iuuenalis tetigit in ea ſatyra: quæ incipit Omnibus in terris: cū ait: Sed caſto quid forma nocet: quid profuit īmo Hippolyto graue propoſitum: quid Bellerophonti Erubuit nempe ceu faſtidita repulſa. Nec Sthenoboea minuſqͣꝫ craſſa excanduit. Et ſe concuſſere ambæ. Similiter Horatius in odis: ut protū mulier perfida credulū falſis impulerit Criminibus nimis caſto bellerophonti. B erecyntus abſqꝫ aliqua aſpiratione&. y. græco ſecundū Seruiū in nonū ænei. ſcribit̉: mons eſt& oppidum phrygiæ iuxta ſangarim fluuiū. ubi magno cultu uenerabatur deorū mater: a quo frequenter berecynthia ipſa uocata fuit. Et ut ait Seruius annotauerunt antiqui differentiam inter hunc& montem deli per detractionem aſpirationis ab ultima. B erecyntia cum. c. exili ſequente. y. græco:&. t. ſimiliter non aſpirato ſequente. i. latino in penultima ſcribit̉ cuius cauſam in præcedenti dictione uidimus: fuit deuꝫ mater ſic a monte phrygia cognominata. Ouidius li. faſtorū. iiii. Quod bene mutarit ſedem berecyntia dixit. de qua late uidebimꝰ in dictiōe Cybele. At Cynthia cū. th. aſpirato ſcribit̉: quia a monte deli ſic quoqꝫ cognominat̉: ut in ea dictione uidebimus. B ergomum cū. o. in penultima ſcribit̉: dictio eſt nec græca nec latina: ſed barbara: oppidū eſt in gallia ciſalpi ne a gallis ſenonibus militibus Brenni teſte Polycrato condita: quoꝝ lingua per id uocabulū mōtana urbs deſignat̉: unde bergomenſes ciues nuncupantur. Verū pergamū cum. p. in initio&. a. in penultima ſcriptū oppidum fuit nobiliſſimū in minori aſia regia Attali:& patria Galieni. Vnde pergameni& non pergamen ſes dicti ſunt ab hac ciuitate ob penuriam charta ab Attalo rege miſſa eſt membranarū copia: quæ ab oppido pergamenæ dicta ſunt. B erillus cum. i. latino& duplicato. l. ſcribitur: genus eſt lapidis coloris pallidi& tranſparentis. de quo pocula fieri apud nobiles romanos oſtendit Iuuenalis cum ait in ſatyra Si te propoſiti: Heliadum cruſtas:& inæquales berillos: uel ob cælaturam uel ob impoſitos lapides precioſos. Nam byrrho ut multi gemmas ad po cula tranſfert: ut idem poeta dixit. B eronice cum. i. latino&. c. exili ſcribit̉: fuit una Ptolomei Philadelphi mater: cui a Philemone p̄fecto regis teſte Plinio in ultimo naturalis hiſtoriæ topathiuꝫ importatū fuit: quod illi mire placuit. Ex quo facta deinde fuit ſtatua Arſino Philadelphi uxori quattuor cubitorū:& ſacrata in delubro quod aureum cognominabat̉. Altera fuit eius Philadelphi filia:& ſoror erat Ptolomei Euergētis: uxorqꝫ Antiochi filii Seleuci pri mi. Aliā ſcribit memorandā loſephus filiā Herodis alterius Herodis regis iudeoꝝ filii:& ſoror Agrippa ſimiliter iudeorū regis: quam Titus Veſpaſiani filius teſte Suetonio iucunde amauit. de qua Iuuenalis in ſatyra Credo pudiciciā tetigit cum ait: Grandia tolluntur cryſtallina maxima rurſus Myrrhina: deinde adamas notiſſimus:& beronices In digito factus precioſior. hunc dedit olim Barbarus inceſtæ. i. Ptolemeus Dionyſius Cleopatræ uxori ſuæ: qui deinde ad Agrippam iudeoꝝ regē deuolutus: Beronica ſorori datus fuit. unde pergit poeta: Dedit hunc agrippa ſorori. Obſeruant ubi feſta mero pede ſabbata reges: Et uetus indulget ſenibus clementia porcis. At eius rei hiſtoriā omnē late explicuit Ioſephus de captiuitaAlia ponitur a Valerio de ultione. te iudaica libro B eſſi cū duplici. ſ. ſcribit̉: populi ſunt thracum teſte Solino dextero latere ſtrymonē incolentes uſqꝫ ad meſtū amnem: qui pangæi radices circumfluit. de quibus Ouidius libro. iiii. de triſtibus ait: Viuere qͣꝫ miſerum eſt inter beſſoſqꝫ getaſqꝫ Illum qui populi ſemper in ore fuit. Hos in quibuſdam græcis codicibus boſſos cum. o.& non cū. e. ſcriptos comperi. B eta cū. t. exili ſcribit̉: nomē eſt ſecundæ litteræ alphabeti græcoꝝ. unde Iuuenalis in ſatyra Plurima ſunt fuſcine ait: Hoc diſcunt omnes ante alpha& beta puella. Verū& ſi hæc littera apud græcos uoce ipſius. u. no ſtri dum conſanans eſt ꝓfertur: tamē cum apud nos tranſfert̉: ſemper fere in. b. noſtrū cōmutamus. Nōnūqͣꝫ etiam& in. u. conſonans: ut βικόν uitia:& alia pauca. Quin& omnia nomina litteraruꝫ terminata in. a. cū t. præcedenti habent ip̄m. t. exile: hoc eſt ſine aſpiratione ſignificatum: ut beta ita theta iota zita. B ethys cum. e. abſqꝫ diphthongo&. th. aſpirato atqꝫ. y. græco ſcribitur: regio eſt hiſpania quæ a fluuio per illā decurrente nomen aſſumpſit: dicente Seneca in Medea: Nomenqꝫ terris qui dedit bethys ſuis. Heſperia pulſans maria languenti uado. Et fluuius ipſe a te: quod eſt ꝓfundū nomē aſſumpſit. in hoc flumine lanas pulchro colore tingi oſtendit Martialis cum dixit: Bethys oliuifera crimen redimite corona Aurea: qui nitidis uellera tingis aquis. Quod Iuuenalis etiam tetigit cum ait in ſatyra Natali coruine die: Præcipitare uolens etiam pulcherrima ueſtem Atqꝫ alias: quarum generoſi graminis ipſum Infecit natura pecus: ſed& egregius fons Viribus occultis:& bethycus adiuuat aer. B ethſaida cum. th. aſpirato ſequenti. ſ.&. i. latino ſcribitur: ciuitas fuit in ſyria. B etulus cum. t. exili& unico. l. ſcribit̉: hiſpania ē fluuiꝰ: cuiꝰ aqua ad ferri tēperamēta dicitur qͣꝫaptiſſima. B ianor cū. i. latino ſcribit̉: fuit teſte Homero li. xi. iliados unus ex troianis principibus ꝗ cū Oileo auriga ab Agamemnone in bello interemptus fuit. Alius fuit Tyberini regis tuſci:& Mantonis fatidica: quæ mantuā cōſtruxit. de quo Virgiliꝰ in Mœri: Nāqꝫ ſepulchrū incipit apparere bianoris. Et dicit̉ Bianor qͣſi hic. i. uio lentia: ἀρήρ uir: hic idem dictus fuerat prius Oenus: ut uidebimus in dictione Manto. B ias cum. i. latino ſcribit̉: fuit priennenſis philoſophus ex aſia patre Teutamo natus. hūc Satyrus ſeptē reliqꝫ ſapientibus prætulit. Idem teſte Laertio uir fuit totus regius:& ciuiū ſuoꝝ princeps: quos diu aduerſus periculis tutatus eſt. Sed tandem capta ſemel patria: cū fugientibus cunctis onuſtis ſarcinulis precioſaꝝ rerum ſuaꝝ:& ip̄e interrogaret̉ cur ex bonis ſuis ſolus nihil ſecū ferret: reſpondit omnia bona mea mecum porto Poſt hæc uſqꝫ ad interitū ſuum defendendo amicos aduocauit. Et cum iam decrepitus pro clientulo aduocaſſet: feſſuſqꝫ caput in nepotis filia gremium declinaſſet expirauit. B ybleſia prima cum. v. græco:& penultima cum. i. latino ſcribitur: urbs fuit in aſia. B ibliotheca cū. i. latino utrobiqꝫ:&. th. aſpirato ſcribit̉: atqꝫ. c. exili dici pōt a noſtris librorū repoſitariū ideſt ibi: quod eſt librorū: θάκη repoſitoriū. Et ut ſcribit Gellius libro noctiū atticaꝝ. vi. libros athenis diſciplinarum liberaliū publice ad legendū prebendos primus poſuiſſe dicit̉ Piſiſtratus tyrannus. Deinceps ſtudioſius accuratiuſqꝫ ip̄i athenienſes auxerunt. Sed omnem illā poſtea librorū copiā Xerxes athenaꝝ potitus urbe ip̄a præter arcem incenſa abſtulit: aſportauitqꝫ in perſas. Hos porro libros uniuerſos multis poſt temporibus Seleucus rex: ꝗ Nicanor appellatus eſt: referendos athenas curauit. Ingens poſt numerus libro rū in ægypto a Ptolemæis regibus uel cōquiſitus uel cōfeſſus eſt. Ad milia ferme uolumina ſeptingenta: ſed ea omnia bello priore alexandrino dū diripitur ea ciuitas nō ſponte neqꝫ opera conſulta: ſed a militibꝰ forte auxiliariis incenſa ſunt. Nec id prætereūdū uidetur: quod Pliniꝰ circa initiū. xxxv. libri naturalis hiſtoriæ nouitiū dixit inuentū. Siquidē non ea auro argentoue: aut certe ex ære in bibliothecis imagines dicata fuerunt illis.ſ. quoꝝ īmortales anima in locis ijſdem loquunt̉. Quin īmo etiā& quæ nō ſunt finguntur: ſicut in Homero euenit. Quo maius ut equidē arbitror: nullū eſt fœlicitatis ſpecimen: qͣꝫ ſemꝑ omnes ſcire& cupere qualis fuerit aliquis. Et ſubdit Aſini Pollionis romæ inuentum qui primus bibliothecam dicādo ingenia hominū rei publica fecit. An priores cœperint alexandria& pergami: ꝗ bibliothecas magno certamine inſtituere nō ſacile dixerim. Imaginū amore flagraſſe quoſdā teſtes ſunt:& Atticus Ciceronis edito de ea re in ſua ſenectute uolumine. Et. M. Varro benigniſſimo inuento inſerens in uoluminibus nō tantū ſeptingētoꝝ illuſtrium noīa: ſed& aliquoꝝ imagines nō paſſus interire figuras. B ibliopola cū. i. latino utrobiqꝫ ſcribit̉: dicit̉ a noſtris librariꝰ. Nā cōponit̉ ex Bi βλοσ: ꝗ eſt liber:& ϖω: uendo: cum ille ſit qui libros uenditat. Martialis in ultimo: Et faciet bibliopola triphon. Veꝝ ut ex antiquo rū dictis annotare ualuimus: liber duo ſignificat: ip̄m opus totum:& certā operis partem. unde ait Vlpianꝰ Sicui centū libri ſint ligati: centū uolumina ei dabimus: nō centum quæ quis ingenio ſuo metitꝰ ſit: quæ ad libri ſcripturā ſufficeret: utputa cū haberet Homeꝝ totū ī uno uolumīe nō qͣdragintaocto libros cōputam ſed hoc unū Homeri uolumen pro libro accipiendum eſt. Sic noſtro iudicio cōſueuere: Cicero: ſic Gellius: & alij fere omnes. Nōnulli uero putant melius dici totū opus codicē:& certam operis partem librum: ita ut Virgilius æneis nō liber ſit: ſed duodecim libri. georgica nō ſit item liber: ſed libri quattuor. bucolica unus liber dicatur: ſitqꝫ idem unū uolumen. Georgica quattuor uolumina: æneis. xii. Ouidius: Sūt mihi mutata ter quinqꝫ uolumina forma. Alii uero totum opus librum uocant:& operis partē uolumen: ut Plinius de li bris ſui auunculi loquens ait libros tres in ſex uolumina propter amplitudinē diuiſit. Volumē uero uel a uo lo dictū eſt: eo quod in libris uoluntas apparet: uel quod magis ſequerer a uoluo: eo quod uolui apud antiquos cōſueuerit: ut duo Cæſaris anticatōnes. Simili modo hebrai legē ſuā uoluere:& græci miſſam hoc tꝑe conſueuerunt. Sic antiqui romani qui in libris arborum. i. corticibus ſcribebant: ut eos libros cōmodius fer rent conuoluebant. unde forte uolumina appellauerunt. Nanqꝫ adhuc durat uerbum euoluere libros: pro eo quod eſt aperire libros lectitandi gratia: quaſi rem conuolutam explicare. Quēadmodum euelare eſt rē uelatam detegere. Niſi dicimus euolui libros propter numerum paginarum. Accipitur autem nunc euolue re libros ſiue auctores: pro eo quod eſt lectitare. B iō uel ut alii more græco ſcribunt Bion cū. i. latino ſequente. o. ſcribitur: fuit genere boryſtentes. Quibus autem fuerit parentibus:& quibus ex rebus ad philoſophiam ſe trāſtulerit: ip̄emet enarrauit in epiſtola ad Antigonum ſic dicens: Pater meus liberatus fuit cubito ſe tergens. Significabat aūt illum ſuccidiam:& laridum uendere: boryſtenites genere habens non faciē: ſed in facie ſcripturam indiciū acerbiſſimi domini. Ma ter autem quam huiuſmodi ducere potuit. Deinde pater neſcio quid in rem publicanoꝝ cōmittens: cum to ta domo uenundatus eſt: me adoleſcentulum haud ignauū uel ingratum: orator quidam emit: Is moriēs mi bi omnia reliquit. Ego tabulas ip̄ius exurens cunctaſqꝫ diſcindens athenas cōceſſi: ibiqꝫ philoſophatus ſum Fuit hic Bio ingenio uerſatili: ut dixit Laertius:& ſophiſta callidus. Fuit auditor Cratis& Theodori athei: quin& Theophraſti.& ut dixit Fratoſthenes primus Bio philoſophiam uario orationis flore ueſtiuit. hic al cibiadē culpans dicebat illū dum eſſet adoleſcens uiros ab uxoribus: dū eēt iuuenis uxores a uiris abduxiſſe. Fuere teſte Laertio Biones decē: Primus Pherecydi Syro cōtemporaneus fuit. Secundus rhetor ſyracuſa nus: qui in arte rhetorica ſcripſit. Tertius hicipſe. Quartus qui attice multa cōſcripſit& ionice: qui primus oſtendit regiones quaſdā eſſe: ubi ſex menſiū eſſet nox:& totidem dies. Quintus ſolenſis qui ſcripſit æthio pica. Sextus rhetoricus: cuiꝰ feruntur nouē libri muſaꝝ inſcripti. Septimus lyricus poeta. Octauus mileſius ſculptor. Nonus poeta tragicus. Decimus ſculptor clazomenius ſiue chius. B iothanatus prima cum. i. latino: antepenultima cū. th. aſpirato:& ultima cuꝫ. t. ſimplici ſcribit̉: dicitur ille ꝗ per uiolentiā mortuꝰ eſt: hoc eſt βια. i. uiolentia: θάνατοσ mors. Nā ut antiqui gentiliū theologi aſſerebāt Bio thanatorū anima in originem ſuā nō recipiebantur: niſi uagantes legitimū tempus fati compleuerint: quod poetæ ad ſepulturam tranſferunt: ut centum errāt annos. unde occiſura ſe ipſam ante tempus Dido dicebat ad Aeneam: Omnibus umbra locis adero: dabis improbe pœnas. Scilicet mihi uaganti. B yria prima cum. v. græco:& penultima cum. i. latino ſcribitur: apud græcos uero addit̉. s. in fine:& dicitur us. Sane ex noſtris nōnulli duplicant. r. quod ſine ratione factum eſt. B yrrho cum. y. græco& dupicato. r. atqꝫ ſecundo aſpirato ſcribit̉:& dicit̉ quaſi pyrrus hoc eſt ruffus. Quin & pro nomine proprio a Iuuenale ponitur. B yrſa cum. v. græco ſcribitur: uocabulū eſt tyrium: quod apud nos corium uel tergus indicat: a quo carthago eo nomine prius cognominata fuit: quia pro illa ædificanda tantū loci Dido emerat a rege Hiarba: quātum corio tauri tegi poſſet: dicente Virgilio libro æneidos primo: Mercatiqꝫ ſolum facti de nomine byrſam Taurino quantum poſſent circundare tergo. B iſalta cum. i. latino&. t. exili ſcribitur: populi ſunt ſcythici. de quibus Virgilius libro georgicoꝝ. iii. memi nit cum ait: Biſalta quo more ſolent acerqꝫ gelonus Cum fugit in rhodopen: aut in deſerta getarum. B yſſus cum. v. geæco& duplicato. ſ. ſcribitur: genus eſt lini ſubtiliſſimi. Eſt& aliud præcioſius linum: quod durat in igne:& teſte Plinio libro. xiiii. pondere auri olim permutabatur. B iſtonium cum. i. latino utrobiqꝫ&. t. exili ſcribitur: ſtagnum eſt in thracia abderæ urbi propinquū: in quo te ſte Herodoto libro hiſtoriaꝝ. vii. duo flumina cadunt: ſtranus& compſantus: a quo& ipſa thracia(ut quidā uolunt) dicta eſt biſtonia:& nōnunqͣꝫ biſtonis cum. i. latino etiam in ultima: ut Ouidius epiſtolarū heroiduꝫ: Et tuta a bello biſtonis ora fuit. i. thracia& thraces Solino teſte biſtones. At uero Lactantius grāmaticus ſuper ſecundū thebaidos:& ſtagnum& prouinciā a Biſtone rege cognominata uoluit. B itias cum. i. latino utrobiqꝫ:&. t. exili ſcribit̉: nomen eſt uiri: quē teſte Seruio Liuius dixit fuiſſe præfectum claſſis punica: quā. ſ. Dido carthaginem uſqꝫ perduxit. de quo Virgilius in primo: Tum bitiæ dedit increpitās. At in. ix. de alio locutus eſt cū ait: Pandarus& bitias ideo alcanore creti. B ithynia prima cum. i. latino: ſequens cum. th. aſpirato:&. y. græco penultima cum. i. latino ſcribit̉: licet Parmenides latinus quidā grammaticus:& qui nunqͣꝫ codicem græcum uidit: aliter ſomniet: ꝓuintia eſt minoris aſia aduerſa thracia& proxima troadi ad introitum ponti: prius bebrytia dicta fuit: poſtea mygdonia: & ultimo a Bithyno rege bithynia cognominata. hæc teſte Solino diues eſt urbium:& opulenta rerū a fontibus ſangari fluminis proprios primoſqꝫ fines habet. eadeꝫ teſte Seruio phrygia magna fuit: in cuius agro ut idem Solinus refert libyſſa locus eſt: nicomediæ proximus ſepulchro Hannibalis inſignitus. Eſt etiam in eadem hylas fluuius:& pruſa urbs. B iton cum. i. latino&. t. exili ſcribitur: fuit frater Cleobis: qui duo matrem Argiam in iunonis templum currū traxerunt: ut late oſtendit Herodotus libro hiſtoriarum. i.& ex noſtris Cicero: Seruius: Valerius de pietate erga parentes:& alii nonnulli. B ituri cum. i. latino&. t. exili ſcribitur a græcis: populi ſunt gallia. B yrantium prima cum. y. græco ſequente. z. conſonante: penultima cum. t. exili&. i. latino ſcribitur: urbs eſt thracia maritima a Pauſania ſpartanorum rege prius condita: ut teſtatur Iuſtinus libro ſuo epitomatis. ix. Nunc uero conſtantinopolis a Conſtantino imperatore: qui eam adauxit& exornauit uocatur. B lacterare cum. ct. exilibus ſcribit̉. uocabulū eſt a græca dictiōe deductū: quæ dicitur βλάt huiꝰ βλακός: a noſtris uero iactans ſeu iactator dici poteſt: ideo blacterare eſt ſtulte& præcupide loqui. Nam huiuſmodi homines in uerba proiectos noſtri ueteres teſte Gellio locutuleios& blacterones& linguaces dixerunt: qui etiam a græcis κάταγλόςοι appellant̉. unde Homerus unum ex omnibus Therſitē αμετροςπή& ακρiτομυον appellabat. Verba illius multa: ἀκοσμα ſtrepentium ſine modo gracchulorum ſimilia eſſe dixit Sane in libello de philomena: qui Ouidii a nonnullis inſcribitur: habetur arietem blacterare cum ait: blacte rat hinc aries:& pia balat ouis. Feſtus uero dixit camelos blacterare cum uoces edunt. B occhus cum duplicato. c.& ſecundo aſpirato a græcis ſcribitur: fuit mauritania& getuliæ rex. hic generū ſuum Iugurtham catenis ligatū. L. Sylla Marii quæſtori tradidit: ut plene oſtēdit Saluſtius in Iugurthino. B œbeis prima cum. œ. diphthongo: penultima abſqꝫ diphthongo:& ultima cum. i. latino ſcribitur: fuit teſte Porphyrio in ſecundum iliados: Homeri palus theſſalia. B oetia cum. oe. diuiſis ſyllabis&. t. exili: atqꝫ. i. latino ſcribitur. regio eſt europa in confinio athenienſi a boue: quam indomitam Cadmus Agenoris filius ibi comperiens immolauit: ſic quoqꝫ cognominata fuit. Hāſub attica regione compræhendi nonnulli uolunt. Quin& olim ſub macedonia nomine nonnulli deueniſ ſe referunt. hæc eadem ut ex quibuſdam Homeri gloſſulis accæpi: aonia prius ab aoniis ibidem habitantibus uocata fuit. Nouiter uero quoniam ab uuandalis ex aphrica pulſis occupata fuit: uuandalia dicta fuit. B potes cum. o. diuiſis ſyllabis:& duplici. o.&. t. exili ſcribitur: hic eſt qui& arctophylax a plurimis cognominatur: quem Arcadem Caliſtonis filium fuiſſe dicunt. ſed Aratus ideo bootem illum dixit: quia arcton q̄ plauſtrum dicta fuit: agitare uidetur. B cotix cum. œ. diphthongo&. i. latino ſequente. x. conſonante ſcribitur: fuit quidē cimbrorum rex a Mario debellatus. B ombyx cum. v. græco ſcribitur: uermis eſt: quo apud æthiopes: indos:& ſeres naſcitur ſericum: quod etiam bombyx uocatur: Intra quod ut ferunt concluſus uermis emoritur: ex quo in terra ſato: iterū produci bom bycem dicunt: a quo panniculus rubedine infectus:& aptus mulierum genas inficere bombycinus uocat̉: penultima ſcilicet correpta. Iuuenalis in ſatyra Credo pudiciciam inquit: Et panniculus bombycinus urit: ideſt ſericeus. Ponitur etiam bombyx a Theocrito proprium nomen fœmina. B omilchar cum. i. latino:&. ch. aſpirato ſcribitur: fuit Hamilcharis filius:& in medio carthaginis foro patibulo ſuſpenſus. B olis cum unico. l.&. i. latino ſcribitur: dici poteſt latine a ſimilitudine magis qͣꝫ a iaciendo iaculum: ad cuius ſimilitudinem faces quædam ignea bolides uocabantur. Vnde Plinius libro ſecundo duo genera earum lampades uocant: plane faces alterum bolidas: quale mutinenſibus malum uiſum eſt: diſtāt ꝙ faces ueſtigia longa faciunt priore ardente parte: bolis uero perpetua ardens in longiora trahit limitem. B oreas cum unico. r. a noſtris&. e. abſqꝫ diphthongo ſcribitur: eo quod prima a latinis poetis ſemper breuis ponitur. Ouidius libro metamorphoſeos primo: Horrifer inuaſit boreas: contraria tellus. Virgilius libro georgicorum primo: At borea de parte trucis. Apud græcos uero cōmuniter cū duplici. r. ſcribitur: ut ρρας: quod illorum poetæ non ſemper obſeruauere: ſed more noſtro cum unico. r. ſcribentes breuem protulerunt. Orpheus in argonautica: ϖόντουπερβορνν μέροπες. Aliquando uero& βορίας huius βορείαλος declinant: ut idem/ δύπορόσκοίσι βοριάλοςτιοναρκτου. Et dicit̉ a noſtris aquilo. hunc quidam illum eſſe putant: qui Homero in: hoc eſt æthere genitus appellatur. Nā ab æthereo axe deſcendere etiam a noſtris poetis dicitur. ut Ouidius libro primo de triſtibus: Quantus ab æthereo perſonat axe fragor. Qua de re a quibuſdam etiam παρκτιασ: hoc eſt ſeptentrionarius appellatur. Nec niſi quattuor principales uentos nominauit Homerus: quos Seneca in Agamemnone tempeſtatē deſcribens: quam paſſus fuerat Agamemnon: pulcherrime unico uerſu concluſit dicens: Rapiuntqꝫ pela gus infimo euerſum ſolo. Aduerſus euro zephyrus:& borea notus. Ouidius uero libro. i. de triſtibus quat tuor uerſibus hos eoſdem uentos cum locis ſuis: unde perflant recolligens ait: Nam modo purpureo uires capit eurus ab ortu. Nunc zephyrus ſero ueſpere miſſus adeſt. Nunc gelidus ſicca boreas bacchatur ab arcto. Nunc notus aduerſa prælia fronte gerit. B oryſtenes cum. y. græco&. t. abſqꝫ aſpiratione ſcribitur: ſed ut apud antiquiores noſtros diligentiſſime annotaui: illud. y. græcum in. u. noſtrum conuerti cōſueuerat. Vnde etiam in triumphalibus. Ti. Plauti apud tybur ſcriptum comperi VLTRA BORVSTENEN cum. u. noſtro& non. y. græco: ut pulcherrime littera indicant. Et eſt teſte Herodoto libro hiſtoriarum quarto: fluuius ſcytharum magnus:& ab iſtro quartus memoria dignus: ita ut ſecūdus ſit tyres: tertius hypanis:& hic quartus. Et ut idem auctor ſubdit: ſi in ſe cō fideretur: quia in illum nulli alii defluunt fluui principaliſſimus omnium fluuiorum excepto nilo uidetur cum purus& ſimplex abſqꝫ aliorum admixtione deſcendat. Nec illius eodem Herodoto teſte: ut neque nili initium deſignatur. hic cum gentes ſui nominis:& lætiſſima pabula nauigabilis ſemper alluerit: in euxinum deſcendit pontum. B os cum ſimplici. o. hoc eſt abſqꝫ diphthongo ſcriptum: etiam græcum uocabulum eſt. Nam ut comperi ab Ariſtarcho grammatico antiquiſſimo in quibuſdam gloſulis in Homeꝝ deſcendit a uerbo βω. quod apud illos ſignificat alo ſeu ueſcor: cuius futurum facit βόσω: a quo bos formari per ablationem. ω. magni dixit Addit& aliud cum in fœminino profertur: boum congregationem deſignare. Sane apud noſtros in nominatiuo ac uocatiuo ſingulari: datiuoqꝫ& ablatiuo plurali primam producit: in reliquis uero caſibus corripit:& a boue reboo uerbum deducitur: quod græcum eſſe dixit Seruius ſuper tertio georgicorum. Nam apud latinos ut ait nullum uerbum eſt: quod ante. o. finalem. o. habeat excepto incho: quod tamen maiores aliter ſcribebant: ſcilicet auferentes aſpirationem a. c.& duabus uocalibus interponentes dicenteſqꝫ incoho: Ita ut tria tantūmodo haberent nomina: in quibus. c. litteram ſequebatur aſpiratio: ſepulchrum: Orchus:& pulcher. ex quibus ut ait pulcher tantum hodie aſpirationem recipit. B oſphorus cum. ph. aſpirato ſcribi debet: ut Oenophorus: Chriſtophorus:& ſimiles: quæ cū græcæ dictiones ſint:& a uerbo φορω: quod nos cum. f. fero dicimus compoſita: cum. ph. ſcribi debent. Et dicitur a trāſitu bouis uel anguſtis meatibus boum peruis: ut uidebimus in dictione oceanus. Et ſunt boſphori duo no minatiſſimi. Vnus qui thracius dicitur prope byzantium: ſiue iam cōſtantinopolim: quem teſte Herodoto facto ex nauibus ponte Darius ad ſcythas proficiſcens: cum exercitu pertranſiuit. Cuius rei erectam colum nam litteris annotatam monumentum reliquit. Alter uero boſphorus in introitu paludis meotidos habetur: qui cimmericus dicitur:& de quo Ouidius libro triſtium tertio: locutus eſt cum ait: Boſphorus& tanais ſuperant ſcytiaqꝫ paludes Vixqꝫ ſatis noui nomina pauca loci. B otrus cum. t. exili ſcribitur: ſed ubi nos. u. illi. y. græcum habent: dici poteſt a noſtris racemꝰ. Virgilius libro georgicorum ſecundo: Et turpes auibus prædam fert uua racemos. B rabaſthenes cum. th. aſpirato ſcribitur: ponitur ab omnibus mons: quem Liuius libro quarto de bello macedonico: decem milibus paſſuuꝫ a lacedemonia longinquū dixit. B rachæ cum. ch. aſpirato ſcribitur:& a&.: quod eſt breue deducitur: quaſi breuia quædam ſint pudendorum ſubligacula: ut Iuuenalis: Mittentur bracha. Quidam uero putant geminandum. c. ac ſcribendum bracchæ: cuꝫ prima ultra naturam ſui primitiui apud nos longa ſit. Nam βραχ. apud noſtros primam bre uem obtinuit: ut patet in tribracho: cuius penultima breuis ponitur. Sed cū apud græcos duplex illā ſequatur: neceſſario longa eſt. Ego uero magis puto abſqꝫ geminatione ſcribendum. Nec penultimam primitiui apud approbatos auctores noſtros breuem poni. B rachycatalecton ſola ſecunda aſpiratur:& cum. y. græco ſcribitur: dici poteſt a nobis breuis terminatio: uel breuiter terminatum. Nam ex βράγν: quod eſt breue componitur:& καταλήγω: quod eſt termino: unde catalectum terminatum. Vnde uerſus ille cui deſunt in fine ſyllaba: brachycatalectos cognominatur. B rachium cum. ch. aſpirato&. i. latino ab omnibus græcis ſcribitur: quod ſi a bo: quod eſt breue: ut dixit Feſtus deduceretur: eo quod ab humeris breue trahatur: cum. y. græco ſcribendum uideretur: niſi dicamus. y. græcum in. u. noſtrum conuerſum eſſe:& ante ſe. i. latinum ſuſcæpiſſe. B rachyologia cum. ch. aſpirato ſequente. y. græco ſcribitur: dicitur a noſtris breuiloquium. Nam ex βραι quod eſt breue componitur:& λογια locutione: uel. locutio. B rachtea cum. ch. aſpirato&. t. exili ſcribitur tenuis eſt lamina:& ſua ſponte plicabilis. Nam a αχ. dedu citur: quod non minus tenue qͣꝫ breue deſignat. At uero lamina quid craſſius eſt:& ex qua armatura conficitur: qua incenſa olim homines torquebantur: nec compreſſa aut agitata crepitat: ut brachtea præ tenuitate. Virgilius libro æneidos ſexto. Talis erat ſpecies auri frondentis opaca: Ilice ſic enī crepitabat brachtea uento. Nam laminam tam ferream eream plumbeam ſtanneam: qͣꝫ auream argenteam electream orichalceam dicimus. Brachtea uero potius ex his poſterioribus:& inde brachteola diminutiuum deducitur: ut Iuuenalis in ſatyra Exemplo quodcunqꝫ malo inquit: Brachteolam de caſtore ducas. hͦ rachteola cum. ch. aſpirato&. t. exili ſcribit̉: diminutiuum eſt deductum a brachtea: ut in præcedenti dictione uidimus. B rachmana cum. ch. aſpirato ſcribitur: populi ſunt indorum. B raſiadas cum. i. latino ſcribitur: fuit uiri athenienſis proprium nomen. B repium cum. i. latino ſcribitur: promontorium eſt achaiæ teſte Plinio libro quarto naturalis hiſtoria. B riareus cū. i. latino ſcribitur: fuit Titani& Terræ filius deorū cōtemptor:& maxime Iouis: ut noſtri poeta deſcribūt: quāqͣꝫ aliter in iliade dicat homerus. Heſiodus uero in theogonia ip̄m Cæli& terræ filium dixit. fratrēqꝫ Cotti& Gygis. Quoꝝ ſingulū centū manus habere dixit:& capita quinquaginta: iuxta quod dixit Horatius in odis: Nec ſi reſurgat centimanus gyges. Homerus uero dixit ſolē ipſum centimanū eſſe. B ryax cū. v. græco ſcribit̉: dici pōt latine ſulcus:& fuit nomē optimi ſculptoris. de quo uidebimus in dictiōe mauſolꝰ. Et cū aliquādo apud noſtros legerim ī genitiuo declinatū Bryſiadis: puto etiā Bryaſis dici poſſe B riſeis prima cum. i. latino ab omnibus græcis ſcribit̉:& ultima ſimiliter. Sed de prima an cū. y. græco: uel. i. latino ſcribi debeat: dubiuꝫ facit Ouidii auctoritas: ꝗ libro ſecūdo de remediis Atridē introducit cōſolantē ſe de Briſeide: quā poſtqͣꝫ ex reſpōſo Calchantis& ope achillis Chryſeida patri reſtituit: in ſolatiū rapti amoris ab achille auferri iuſſit. unde apud Ouidiū Atrides ait: Et ſi prima ſinat littera nomē idē: qͣſi dicere ueli quod ubi eſt. b. ſi ponat̉. c. idem cum Chryſeide nomen erit. Sed cū Chryſeis omnino cū. y. græco ſcribat̉. ſequi uidetur quod Briſeis ſimili modo ſcribenda ſit: ſed nō intellexit Ouidius niſi in litterarū numero:& ſono uocis. Nam alias cū in Chryſeide ſit aſpiratio:& in Briſeide eſſet: quod fieri nō pōt. Et fuit Briſeis puella phrygia ex lyrneſſo ciuitate: ut in ea dictione uidebimus. B ryſea cum. y. græco&. e. abſqꝫ diphthongo ſcribit̉: licet apud græcos ante ultimā ei diphthōgus habeat̉. Ciuitas fuit laconia: ut dixit Porphyrius in ſecundū iliados Homeri librū. cuius ut ait gentile eſt bryſeates in hac eodē teſte Bacchus præcipue colebat̉: unde Bryſeum dictum illum puto. B ryſeus cum. y. græco&. e. abſqꝫ diphthongo ſcribitur: unum eſt ex cognominibus Bacchi: dictū uel a bryſea urbe: in qua præcipue colebatur: ut uidebimus in dictione præcedenti. uel ut quidam uolūt a uoce bacchantium: unde& βρυγμός ſtridorem apud noſtros deſignat. B ritannia cū. i. utrobiqꝫ&. t. exili atqꝫ duplicato. n. ſcribit̉: græci uero loco. i. ponētes. e. ac duplicātes. t. brettanniā dicūt: quod in geminatione ip̄ius. t. nōnulli ex antiquis noſtris in ꝓſa obſeruauere: unde in triūphalibꝰ. Ti. Plauti apud tybur ſcriptū habet̉. Et comiti Claudii Cæſaris in brittannia cū duplici. t.& duplicato n. Sed cū prima breuis a poetis noſtris ponat̉: cū unico. t. iam ſcribenda uidet̉. inſula eſt teſte Plinio li. iiii. na turalis hiſtoriæ: inter ſeptentrionē& occidentē ſita: hoc eſt ab omni continēte diuiſa. Nā a germania: q̄ ſubſeptentrione eſt incipiens: iuxta galliā& hiſpaniā uerſus occidentē ꝓtendit̉: Ideo ait Solinus: finis erat orbis ora gallici litoris: niſi britannia inſula nomē pene orbis alterius mereret̉: unde ait Virgilius: Et penitus toto diuiſos urbe britannos. hæc quoqꝫ albina dicta prius fuit a quibuſdā alb̓is montibus: ꝗ ad eam nauigantibꝰ primo apparent. Et ut nōnulli ferunt a Britone quodā rege britannia poſtea appellata fuit. Porrigiturqꝫ in longū teſte Solino octingentis:& amplius milibus paſſuum. Metiturqꝫ uſqꝫ ad calydonicū angulū: ad quē appulſum Vlyxem ara:& græcis litteris inſcriptū uotum manifeſtāt. In hac tēpore ſolſtiti æſtiui: hoc eſt cuꝫ ſol intrat cancrū fiunt dies longiores qͣꝫ in italia& noctes breuiores:& hoc tanto magis: qͣꝫto ad ſeptētrionē ip̄a plurimū porrigit̉. Nam teſte Plinio libro hiſtoriæ naturalis ſecundo: in italia dies longiſſimus continet horas. xv. in britannia uero decē& ſeptē: ita ut breuiſſima nox noſtra nouē reſultat horarū:& illoꝝ ſeptem quare ait Iuueralis in ſecunda ſatyra: Et minima contentos nocte britannos. B rixia cū. i. latino utrobiqꝫ&. x. conſonante ſcribit̉: urbs eſt galliæ ciſalpina a germanis tranſeuntibꝰ ad italiā duce Ciconio condita: ut teſtat̉ Liuius li. v. ab urbe: quoꝝ lingua apud nos ſpeculā deſignat. B romius cū. i. latino ſcribitur: unum eſt ex nominibus Bacchi: dictū a bo: quod eſt cōſumo: eo quod ut aiunt uinum tēperate ſumptū omnes ſuperfluitates cōſumit:& digeſtionē adiuuat. Intēperate uero humidi tatē bonā deſiccat:& neruorū hebetat uires: ſicqꝫ tremulētos& effœtos ingurgitatores reddit. Alii a boτή: quod eſt tonitruū dictū uolunt: quia cum tonitru adueniente Ioue: mater eſt illum aborſa. B ronchus cum. ch. aſpirato ſcribitur: a noſtris dicitur guttur:& nonnunquam gutturis paſſio: quæ ex reumate deſcendit. B rongus eum. g. in finali ſcribitur: fluuius eſt de quo uidimus in dictione anger. B rontes cum. t. exili ſcribitur: fuit unus ex cyclopibus miniſtris Vulcani: qui apud noſtros interpretari poteſt tonitrus. Nam βρωντή græce idē eſt quod latine tonitru dicimꝰ. Alter uero dictus fuit Steropes: qui apud noſtros interpretatur fulgur. Nam græce ἀσοσπή latine fulgur dicitur. Alius autem Pyracnon uocatur. quaſi ignita incus. Nam pyr quoqꝫ ignis eſt:& ἀκμὤν incus. unde Virgilius libro æneidos octauo. Bronteſqꝫ ſteropeſqꝫ:& nudus membra pyracmon. B ruchus cum. ch. aſpirato ſcribitur:& a um: quod eſt rodo deducitur. B ruma cum unico. m. ſcribitur: dicitur quaſi βραχ. i. breuis: μαρ dies. B ruſa cum unico. s. ſcribitur: ſed ubi nos cum. b. græci cum. p. ſcribunt: eſt urbs in bithynia ab Hannibale teſte Plinio libro quinto naturalis hiſtoriæ ſub monte olympo condita. B ulchar cum. ch. aſpirato ſcribitur: fuit Siphacis numidia regis præfectus: qui Maſaniſſam hoſtiliter perſecutus eſt. B ucentaurus cum. c.&. t. ſimplicibus ſcribitur: dictio eſt compoſita ex uoce bu: quæ magnū quiddam enuntiat:& centaurus: ut late uidebimus in dictione bulima. B ubulcus cum. c. ſimplici ſcribitur& dicitur quaſi bubus cultor. Nam is teſte Paulo iuriſconſulto de fundo inſtructo dicitur: ſiue qui bobus arat: ſiue qui boues fundi aratorias paſcit. B ucolicus abſqꝫ aliqua aſpiratione& unico. l. ſequēte. i. latino ſcribit̉: dicit̉ a noſtris armētarius: ut Virgilius li. georgi. iii. Armentarius afer Agit. unde teſte Donato ſuꝑ Virgiliū: ꝗ expoſitores Theocriti ſecutus ē: tria ſūt paſtoꝝ genera: quæ dignitatē aliquā ī bucolicis habēt. Minimi ſūt αιπόλοι: ꝗa a noſtris caprarii dicūt̉. Paulo honoratiores ſūt ϖοιμενιοι ꝗ apud nos ouiliones dicūt̉. Honeſtiſſimi aūt& maximi βουκολικόν dicunt̉: ꝗ a noſtris armentarii appellāt̉. Aquibꝰ tanqͣꝫ ab excellētiſſimo paſtorū gradu: primū ſuū carmē Vir giliꝰ bucolicū appellauit.& teſte Macrobio ex affectu: quē ad linguā græcā habebat Virgilius græco magis uocabulo qͣꝫ latino oꝑa inſcripſit. Quod ſane carmen qualiter cōpertū fuerit uidebimꝰ in dictiōe Daphnis. B ucolion cū unico. c. exili&. i. latino ſcribit̉: fuit maximꝰ filioꝝ Laomedōtis dicēte Homero li. vi. ilia. βουκο λιονδην υιοσ ἀγλάου λαομέλοντοσ ϖρεσβυτατοσ. Hic teſte eodē Homero cum oues paſceret: ex nympha noīe Abarbarea furtiꝫ filios ꝓcreauit Aeſapū& Pædaſum: quos Euryalus in bello troiano occidit. B uccina cuꝫ duplicato. c.&. i. latino ſcribit̉: a græco uocabulo deducitur βουκ κανιστριον: quod inſtrumē tum eſt: ſic quoqꝫ a ſoni ſimilitudine uocitatu: quod ſane ſignū dat̉ in hoſtes ad ſollicitudinē& pugnā. Virgilius libro. vii. æneidos: Qua buccina ſignū dira dedit. Et libro. xi. Bello dat ſignum rauca cruentum Buc cina. Tuba uero ad prælium cōcitabantur: ut At tuba terribilē ſonitū ꝓcul ære canoro Increpuit. huius ſonitus clangor: ut Clangor ue tubarum. buccine uero buccinum. B ucephalus cum. c. exili&. e. abſqꝫ diphthongo ſcribit̉: fuit equi Alexandri magni nomen: ſic quoqꝫ cognominatꝰ ob ſimilitudinē: quā in capite bubali detinebat. Vnde cōponit̉ ex κεφαλή: quod eſt caput:& βοῦσ bos. In cuius honorē Alexander bucephalam cōſtruxit in india: ubi equus mortuus eſt. B udini cum. i. latino ſcribit̉: populi ſunt teſte Herodoto li. hiſtoriaꝝ. iiii. ultra ſauromatas: pinguem ſane:& omni ſiluarum genere opinā terram incolentes. At uero budii populi ſunt medorum. B ulima cum. i. latino ſcribit̉: dici pōt quaſi magna fames. Nā cōponit̉ ex bu uoce: quæ cū admiratione apud antiquos noſtros magnū quid indicabat:& λειμη fames. unde Varro in libris: quos de re ruſtica ſcripſit: A magnitudine inquit boum: qui in italia erāt cōſuetudinē factā fuiſſe: ut præpoſita hac uoce bu magnū quid dam ſemper denuntiaret̉: inde dici bulimam magnā famē:& bupedes grandes pueros. ſ. cum. æ. diphthōgo in penultima. Nā cum. e. ſine diphthōgo ſignificat magnos pedes:& ſimiliter unā bumaminā: quā græci Bo. uocant. Virgilius libro georgicorum. ii. Et tumidis bumaſthe racemis. Et talia his ſimilia: quæ ſemper ad magnitudinis rationē ꝑtinēt: ꝑ quē modū:& bucentauꝝ dictā putamus nauem quandā magnā: quæ cētauri ſigno annotabat̉. Quod Virgi. elegātiſſime illo uerſu expreſſit cū ait: Cētauro inuehit̉ magna. B umaſthos cum. th. aſpirato ſcribitur: dicitur a noſtris humamma. Nam cōponitur ex uoce bu: quæ magnū quid enuntiat:& μασθοσ: quod eſt mamma. Nā uua magna eſt quæ puellaꝝ mamma uidet̉.& a Virgilio bumaſthe græce enuntiat̉: cum ait li. georgicoꝝ. ii. Et tumidis bumaſthe racemis. R ura cum unico. r. ſcribitur: oppidum eſt achiuorum. B uris cum unico. r.&. i. latino ſcribitur: dicitur curuamennum aratri: dictum quaſi bouis ura. i. cauda: cū ſit in ſimilitudinem cauda bouis. fuit etiam lacedemoni cuiuſdam nomen. B urrhum cum duplici. r.& ſecundo aſpirato ſcribitur: ſed græce cum. p.&. y. græco in prima ſcribitur: hoc ē pyrrhon quod iam ruffum dicimus. Ruſiris cum unico. ſ.&. i. latino utrobique ſcribitur: fuit Neptuni filius ex Libya ſuſceptus:& ægypti tyrannus: qui cum ſuis dijs hoſpites immolaret:& ad eum Hercules diuertiſſet:& ſimili perfidia qua cæteri tentaretur: regem ipſum aris ſuis impoſitum interfecit. Cuius itaque perfidi ritus cauſam poſuit Ouidius libro primo de arte dicens: Dicitur ægyptus caruiſſe iuuantibus arua Imbribus: atqꝫ annos ſicca fuiſſe nouem: Cum thraſius buſirin adit: monſtratqꝫ piari Hoſpitis effuſo ſanguine poſſe iouem: Illi Buſiris fies iouis hoſtia primus Inquit:& ægypto tu dabis hoſpes aquas. Sane teſte Seruio huius laudes Iſocrates orator eximius elegantiſſime ſcripſit. Ob quod Virgilium dixiſſe putant: Quis aut euryſtea durum: Aut illaudati neſcit buſiridis aras. exponentes illaudati pro ualde laudati. Alii uero dicunt participium pro nomine poſituꝫ: ac idē quod illaudabilis deſignare: ita ut ſi ab ſſocrate laudatus fuerit: non fuerit dignus laudari. Virgilius li. ænei. ii. Diues inacceſſos ubi ſolis filia lucos. Aſſiduo reſonat cantu ideſt inacceſſibiles lucos: quia periculoſos acceſſu: cum iam ad eos acceſſiſſent Vlyris ſocii:& alij qͣꝫplures pro uarietate temporum. Fuit etiam in ægypto hoc eodem Buſiridis nomine& litte ratura urbs cognominata: in qua teſte Herodoto libro hiſtoriarum primo: templum fuit Iſidis magnum. hanc& ab eodem buſiride conditam ſcribit Diodorus ſiculus libro hiſtoriarum ſecundo.& ab ægyptiis ſo lis urbem a græcis thebas appellatam: ut uidebimus in dictione theba. B uſſi cum geminato. ſ. ſcribitur: populi ſunt medorum. B utes cum. t. exili ſcribitur: fuit filius amici regis bebryciorum:& pater Erycis. Eſt etiam eodē noīe ſcytharū fluuius: cui propinqui ſunt agathyrſi& ſarmata. B utyrum cum. t. exili&. y. græco ſcribitur: dicitur proprie bouis caſeus. Nam componitur ex βοσ: quod bouem dicit:& τύρον caſeum. B utrotum cum. t. exili utrobiqꝫ ſcribitur: ubi in prima. y. græcum in. u. noſtrum cōuerſum fuit. Nam apud il los bytrotū dicitur: urbs fuit chaones: quæ pars eſt alpeſtris epiri excelſo in loco ſita: dicente Virgilio libro æneidos tertio: Et celſam butroti aſcendimꝰ urbē. licet nōnulli more græco bytroti legere uelint. In qua u idem poeta oſtendit troianus Helenus poſt troia excidiuꝫ regnauit: dicente etiam Ouidio li. metamor. xiii. Rura petunt epiros ab his regnataqꝫ uati Bytrotos phrygio ſimulataqꝫ troia teneret. B uxus cum. x. conſonante apud græcos ſcribitur: noſtri uero plerunqꝫ. x. in duplicatum.ſ. commutare conſueuerunt: ac dicere buſſus. Quin& ubi primam græci cum. p.&. y. græco ſcribunt: Nos cōmutantes. p. in b.&. y. græcum in. u. noſtrum dicimus buſſus. Et eſt arbor ac lignum: ex quo buſſola fiunt. quandoqꝫ uero ex more græco buſſolum a noſtris pyxis huius pyxidis dicitur. ut Iuuenalis in ſecunda ſatyra: Et condita in pyxide lyde. Sane Seruio teſte ſuper octauo æneidos: dicitur hæc buxus& hoc buxū: unde ut ait ſuperfluo quidam arborem generis fœminini eſſe uolunt: lignum uero inciſum neutri cum eo loco etiā de ligno generis fœminini a Virgilio habeatur exemplum cum ait: Tympana nos buxuſqꝫ uocat berecyntia matris deAbalii cum. c. exili hoc eſt abſqꝫ aſpiratiōe& unico. l. ſcribitur: ſunt teſte Herodoto libro hiſtoriarum tertio: populi aſiatici. Cabrion cum. c. exili&. i. latino ſcribitur: fuit teſte Homero libro octauo iliados: frater Archeptolemi aurigæ Hectoris: In cuius mortui locum ſuffectus fiit. Apud nonnullos uero græcos dicitur cabriones. Chabrias cum. ch. aſpirato&. i. latino ſcribitur: fuit athenienſis:& in ſummis ducibus habitus: reſqꝫ multas memoria dignas geſſit: ut Plutarchus& Aemilius de illo rettulerunt. Nanqꝫ illum inter cætera caſtrametari:& bellicas artes ſumme nouiſſe oſtendunt. Cacabus abſqꝫ aliqua aſpiratione ſcribitur: uocabulum græcum eſt: quod a ſo no nomen aſſumpſit: quem ſupra ignem poſitus facit: a noſtris dicitur olla in qua pulmentarium coquitur. paulus iuriſconſultus de fundo inſtructo: cacabos inquit inter& æneum quod ſupra focum pendet nō mul tum intereſt. hoc aqua ad potandum caleſit: in illis pulmentarium coquitur. C acethos cum. c. exili utrobiqꝫ&. e. abſqꝫ diphthongo atqꝫ. th. aſpirato ſcirbitur: dici poteſt a noſtris malus mos ſeu mala conſuetudo. ut Iuuenalis in ſatyra quæ incipit Et ſpes& ratio inquit: Scribēdi cacethos ægro que in corde ſeneſcit. Nam componitur ex κακόσ: quod eſt malus:& θοσ cum prima breui: quod eſt com munis mos ſeu conſuetudo: ut in dictione ethos uidebimus. C acephaton cum. c. utrobiqꝫ&. t. exilibus atqꝫ. ph. aſpirato ſcribitur: dici poteſt a nobis mala locutio: uel cōſonantia. Nam componitur ex κακή: quod eſt mala:& φάτον locutio: quam figuraꝫ tunc eſſe dixit Seruius ſuper primum æneidos: quando præpoſitionem cum littera. n. conſequitur. ut Virgilius: Numerum cum nauibus æquat. Alii uero etiam addunt cum ſequens dictio duas habet ſyllabas præcedentibus duabus cōſimiles. ut Cicero in epiſtolis: O fortunatam natam me conſule romam: quod ſane inconcinne fieri depræhenſum eſt. Sed ut ait Iuuenalis Si ſic omnia dixiſſet Antoni gladios potuit contemnere. C ecearia abſqꝫ aliqua aſpiratione aut diphthongo ſcribitur: inſula eſt in ponto: quam quidam græciariam dicunt: ut teſtis eſt Plinius libro ſexto naturalis hiſtoria. Eſtqꝫ Marti ſacra. In qua uolucres cum aduenis pēnarum ictu pugnare uidentur. C achinnus prima abſqꝫ aſpiratione: ſequens per. ch. aſpiratum ſcribitur:& a uerbo græco quod eſt καυκάλομαι: ideſt ſolute rideo deducitur: itaqꝫ cachinnus ſolutus eſt riſus. Iuuenalis in ſatyra Omnibus in terris Sed facilis cui uis rigidi cenſura cachinni. C aconſyntheton cum. c. exili utrobiqꝫ& antepenultima cum. y. græco: penultima uero cum. th. aſpirato:& ultima cum. c. exili ſcribitur: dici poteſt mala compoſitio. Nam componitur ex κακόν: quod eſt malum:& ſyntheton compoſitum. C acus cum. c. exili utrobique ſcribitur: dici poteſt a noſtris malus: id enim κακοσ apud græcos deſignat: fed apud illos habet accentum in fine: quem teſte Seruio apud noſtros mutat in penultimam cum pro proprio uiri nomine aſſumitur. Virgilius libro æneidos octauo eum dixit fuiſſe Vulcani filium:& ab Hercule inter fectum. Seruius uero dixit illum fuiſſe Euandri ſeruum ac furem: qui ideo ignem euomere dictus fuit: quia agros populabatur: quem ut ait ſoror ſua eiuſdem nominis prodidit: ex quo ſacellum promeruit: in quo ei per uirgines Veſte ſacrificabatur. C adytis penultima cum. y. græco:& ultima cum. t. exili&. i. latino ſcribitur: fuit teſte Herodoto libro hiſtori arum ſecundo urbs paleſtinorum non multo minor qͣꝫ ſardis. C adus cum. c. exili& unico. d. a noſtris ſcribitur: cum eius prima breuis ponatur. ut Virgilius libro æneidos primo Vina bonus: quæ deinde cadis onerarat aceſtes. quod nonnulli poetæ græci obſeruant: ſed cōmuniter cum duplicato. d. ab illis ſcribitur. Alii uero magis latinum putant:& a cadendo deriuari arbitrantur: ac eſſe uas acuti fundi: ita ut ſine adiutorio ſtare non poſſit. C a cum. c. exili&. æ. diphthongo ſcribitur: inſula eſt in ægæo mari ſita: a Cæo Titani filio eius primi incolæ cognominata: qui pater fuit Latone& Aſteria. Seruius uero ſuper primum æneidos aliud ſentire uidetur uidelicet Ariſteū filiū Cyrenes matris īſtinctu thebas reliquiſſe:& hāc inſulā primitꝰ habitaſſe: qua relicta cū Dædalo ad ſardiniam poſtea pertranſiuit. Ex hac teſte Plinio libro ſecundo naturalis hiſtoriæ: amplius trecentorum milium paſſuum ſubito abrupto hiatu cum pluribus mortalibus mare rapuit. C æcias cum. c. exili utrobiqꝫ&. æ. diphthongo in prima: atqꝫ. i. latino in penultima ſcribitur: uentus eſt: queꝫ teſte Gellio Ariſtoteles ita flare dicit: ut nubes non procul propellat: ſed ut ad ſe uocet. C hære cum. ch. aſpirato&. æ. diphthongo ſcribitur: dicitur apud nos ſalue. Vnde Perſius: Quis expediuit pſitaco ſuū chære ideſt ei conſuetum& uſitatum diſci. ut Virgilius in Palamone: Sua ſemper apud me Mu nera ſunt lauri. uel ſuum dixit: hoc eſt ita expreſſum ut naturale illi uideatur. Quemadmodum Virgilius libro georgicorum ſecundo: Quæqꝫ ſuo uiridi ſemper ſe gramine ueſtit. C hærippus cum. ch. aſpirato&. æ. diphthongo atqꝫ. i. latino& duplicato. p. ſcribitur: nomen eſt proprium ſed compoſitum ex chære: quod eſt ſalue:& hippus equus. Iuuenalis in ſatyra Stemmata quid faciunt: Præ conem chærippe tuis circumſpice pannis. C ærete prima cum. c. exili&. æ. diphthongo ultima ſcribitur ſine aſpiratione. Ciuitas fuit in tuſcia: quæ prīus agilla dicebatur. Sed ſic quoqꝫ a romanis teſte Seruio ſuper octauo æneidos uocata: quia cū romani eun tes per tuſciam interrogarent agillinos quæ diceretur ciuitas. Illi utpote græci quid audirent ignorantes:& optimum ducentes ſi prius eos ſalutarent: dixerunt chærete: quod cum. ch. aſpirato&. æ. diphthongo ſcribitur: uidelicet chærete: hoc eſt ſaluete. Quam ſalutationem romani nomen ciuitatis eſſe putauerūt:& detracta aſpiratione eam cærete nominauerunt: ut teſtis eſt Iginus in urbibus italicis. Et declinatur ſecundum aliquos hoc cærete huius cæretis. Liuius tamen libro primo ab urbe hoc cære huius cæretis.& nomen patri um hic& hæc cæres huius cæretis. Virgilius libro octauo encidos: Eſt ingens gelidum lucus prope cæretis amnem: qui teſte Seruio minio dicit̉: ut idem libro. x. Qui cærete domo: qui ſunt minionis in aruis. de quo etiam Priſcianus in quarto nonnulla dixit. C hærea cum. ch. aſpirato&. æ. diphthōgo in prima ſcribit̉: nomen eſt ꝓpriū: quod apud græcos habet in fine. s. litteram: quam noſtri abiiciunt. Nam ſcribit̉ apud illos χαιρεασ: idqꝫ in multis fieri conſueuit. C ærephon cum. ph. aſpirato&. æ. diphthōgo in prima ſcribitur: fuit Socratis diſcipulus:& ab eo libidinoſe amatꝰ: ut illi īpinxit Ariſtophanes in comœdia: quam contra Socratem ſcripſit: cuius titulus eſt νεφιλαι. C aculus cum. æ. diphthongo&. c. exili ſcribitur: nō deſcēdit a græco: ſed latino: fuitqꝫ Vulcani filius: de quo late uidebimus in dictione præneſte. C æcuba cum. c. exili utrobiqꝫ&. æ. diphthongo in prima ſcribitur. Quidam latinum putant:& ab eo quod eſt cæcum deriuari contendunt. Ita ut uina ſint antiquiſſima: quæ cæco in loco diu cōdita fuerint. Ego uero & ſi uini genus eſſe dicam: nomen tamen aſſumpſiſſe a loco græco cæcubum uinum comperi. Nam ait Plinius libro naturalis hiſtoria. iiii. cum de campania tractat: Hinc ſetini& cæcubi obtenduntur agri. his iunguntur phalerni caloni: deinde iunguntur maſſici gaurani ſurrhentiniqꝫ montes: de quibus in dictione ſur rhentum late uidebimus. Ideo dixit Horatius libro ſecundo ſermonū: Cæcuba uina ferens alchon chiū ma ris expers. Et Martialis in epigrāmatibus: Cæcuba fundanis generoſa coquūt̉ amicis: Vitis& in media nata palude uiret. Et alibi: Dormiat& tecū ꝗ cum mō cæcuba miſcet: Cōuiuas roſeo torſerat ore puer. C xx cū. c. exili&. æ. diphthōgo atqꝫ. y. græco ſcribit̉: fuit rex trachynæ Luciferi filiꝰ:& frater Dædaliōis: habuitqꝫ uxorē formoſiſſimā Halcyonē Neptuni filiā mutuo ſibi amore deuictiſſimā: hinc cū ad Apollinē clariū cōſulturꝰ de ſtatu regni ꝑrexiſſet: tēpeſtate abſorptꝰ ē: cuiꝰ cadauer cū a mari ad litꝰ deiectū fuiſſet:& illd̓ uxor cōſpiceret: dolore correpta in pelagꝰ ſe p̄cipitē dedit. Sed Neptuni miſeratiōe& Thetidis: ambo ī hal cyones marinas aues cōuerſi ſūt: ut oſtendit Ouidiꝰ li. xi. metamor. de ꝗbus in dictiōe halcyones uidebimꝰ. C ara cum. æ. diphthōgo teſte Apuleio grāmatico a noſtris ſcribi cōſueuit. Nam licet a græco: quod ē κηνός traducatur:& ſecundū regulā illud. n. in noſtrum. e. ꝓductum abſqꝫ diphthōgo tranſferri cōſueuerit: tamē ꝗa apud nos nō eſt ipſius. e. ꝓducti a correpto in figura diſcretio: placuit ip̄o Apuleio teſte in aliquibꝰ dictionibus ꝑ diphthō. hoc ip̄m decreuiſſe: ut ſimiliter uidimus in dictiōe æthica:& uidebimꝰ in dictione ſcæna. Alii uero ceram latinum putauerunt: ut in dictione diphthon. uidebimus. C aroma cū. æ. diphthongo ſimiliter poſſe ſcribi uidetur: quia a cera deſcendit: illudqꝫ pro unguento accipi mus. ut Iuuenalis in ſecunda ſatyra: Et caromatico fert niciteria collo. C ſena cum. æ. diphthongo in prima& ſecunda a græcis ſcribitur: urbs eſt in gallia ciſalpina. C eſtus cum. c. exili&. æ. diphthongo atqꝫ. t. ſimplici ſcribitur: non eſt dictio græca: ut quidam putauerunt: ſed latina a cædendo deducta: arma ſunt pugilum. Et huius cæſtus in genitiuo declinatur: ſed nōnunqͣꝫ ſine diphthongo ceſtus ſecundæ declinationis comperitur:& græcum a nonnullis creditur. ſignificatqꝫ Veneris cingulum quo uxor cum maritalis illi fides dabatur: a marito cingi cōſueuerat: dicente Phyllide apud Qui dium in. ii. heroidum epiſtolarum ad Demophoonta. Cui mea uirginitas auibus libata ſiniſtris: Caſtaqꝫ fallaci zona recincta manu. Quod ſane cingulum teſte Seruio ſuper. r. æneidos balteus dicitur. Quod uocabulum ut ait nō tantū quo cingimur: ſed etiam a quo arma dependent indicat:& numero tantū ſingulari eſt generis maſculini. Iuuenalis in ultima ſatyra: Aſt illi quos arma tegunt:& balteus ambit. In numero uero plurali neutri tantum generis. ut idem Iuuenalis: Quotiens rumoribus ulciſcuntur baltea. C aicus cum. c. exili utrobiqꝫ&. i. latino ſcribitur: fluuius eſt phrygiæ teſte Liuio in. vi. de bello macedonico ueniens a myſia: ut Plinius ipſe rettulit libro ſexto naturalis hiſtoriæ. unde ait Virgilius in quarto georgico rum: Myſuſqꝫ caicus. Quin& prouinciam teutraniam irrigat:& antiquū creditur mutaſſe curſum dicente Ouidio libro. xv. metamorphoſe. Emiſſum capitiſqꝫ ſui ripaqꝫ prioris Pœnituiſſe ferunt: alios nunc ire cacum. fuit etiam nomen uiri troiani ſocii Aenea. C ayſter abſqꝫ aliqua aſpiratione&. y. græco ſcribitur: Fluuius eſt aſiæ in cilbianis iugis ortus. ut dixit Plinius libro quinto naturalis hiſtoriæ: qui multos amnes deferens:& ſtagnum perſagrum: quod pyrirites amnis expellit. Et præter aſiam paludem labens: ſub pionio monte epheſum alluit. Vnde Virgilius libro georgicorum primo ait: lam uarias pelagi uolucres:& quæ aſia circum Dulcibus in ſtagnis rimant̉ prata cayſtri Homerus ſimiliter libro iliados. ii. σαραγέιδετελείμωνάσία ἐλειμωνι κάυςριοῦ άμφιρεορα C alais cum. c. exili& unico. l. ſequēte. a. atqꝫ. i. latino in ultima ſcribit̉: fuit Zeti frater:& filius Borea ex Orithyia: ut uidebimus in dictione Zetus. C alamus cum. c. exili& unico. l. ſcribitur: eſt harundo magis minuta habēs internodia longa& recta. Ex qua ſagitta apud diuerſas gentes fiebant: quod Virgilius tetigit in Damœta cum ait: Cum daphnidis arcū frægiſti:& calamos. i. ſagittas. Nam teſte Plinio libro. xvi. naturalis hiſtoriæ: calamis populi orientis bella conficiunt:& ſpicula illis addunt irreuocabili hamo. Et cum fere totum orientem& ſeptentrionem calamis ſuperatos oſtenderit ſubdit: præcipuus hic uſus hic in creta bellatores ſuos præcipitauit. Sed in hoc quoqꝫ (ut in cæteris rebus) uicit italia: quando nullus ſagittis aptior calamus quem in rheno bononienſi amne: cui plurima ineſt medulla ponduſqꝫ uolucre. Et contra flatus quoqꝫ peruicax. Et ſubdit libris quoqꝫ non eadeꝫ gratia. Nam ut ſupra paululum dixerat chartis ſeruiunt calami maxime ægyptii. iuxta cuius ſententiā Matialis ait in epigrammatibus: Dat chartis calamos habiles mēphitica tellus: Lexantur reliqua tecta palude tibi. Sed contra hunc pergere uidetur Plinius cum ait: Probatores tamen chidi:& qui in aſia circa auenticum lacum naſcuntur: noſtratibus fungoſior ſubeſt natura: cartilagine bibula fiſſilis:& præacuta ſemper acie ge niculata. Cæterum gracilitas nodiſqꝫ diſtincta leui faſtigio tenuatur in acumina craſſiora. Et infra ſubdit: ca lamus uero alius totus concauus eſt: quē ſyringā uocant utiliſſimus fiſtulis. quoniam nihil eſt ei cartilaginis atqꝫ carnis:& continuo foramine peruiū. hæc ille. de quo Virgilius in bucolico locutus uidetur cū ait: Nec calamis ſolum æquiparas: ſed uoce magiſtrum. Similiter idem Plinius libro. xii. eiuſdem uoluminis prius di xerat calamos& iuncos odoratos in arabia naſci indiaqꝫ& ſyria: quibus in unguētis uſos fuiſſe ip̄e idem in ſequenti libro oſtendit.& a calamo calamarium ꝓficiſcitur: quod quidam uſurpāt pro theca. Calamaria in qua calami recōdunt̉: ſed quia hoc tempore pleriqꝫ penna ſcribunt: poteſt etiam dici pennarium. C alenda cum. c. exili& unico. l. ſcribit̉: nec illorū admittenda eſt cōſuetudo uel ratio: quæ per. κ. græcam litteram dictionē illā uel aliam qͣꝫuis ſcribendam contendunt: ut ſupra oſtendimus. Et dicunt̉ calenda a fo. quod apud nos eſt uoco: quia ſolebat romæ minor pontifex noua conſpecta luna plebem uocare: ut audiret quot dies a calendis ad nonas ſupereſſent. hinc teſte Macrobio libro ſaturnaliū. i. Et ipſi curia ad quam uocabant̉: calabre nomen datū eſt:& claſſi ꝙ omnis in eā populus uocaret̉. Qua de re teſte Gellio li. vii. no ctiū atticaꝝ claſſici dicebant̉ primæ tantū claſſis hoīes: qui centū& uigintiquinqꝫ milia æris ampliuſue cenſi erant. Infra claſſem aūt appellabant̉ ſecunda claſſis cæterarūqꝫ omniū claſſiū: qui minore ſumma eris: qͣꝫ ſupra dixi cenſebant̉. unde& claſſicū deductuꝫ dicitur: quod teſte Seruio ſuper. vii. ænei.& tuba ip̄am& ſo num indicat. Virgi. claſſica iamqꝫ ſonant quæ ſane flexibilis tuba eſt: ut uidebimus in dictione claſſica. Alii uero dictā uolunt claſſem a cale: hoc eſt a fuſte: quia nauis quæ aliquādo claſſis dicebatur: de fuſtibus fiebat Nam de cala inquit Lucilius: Scinde calam: ut caleas. i. o puer frange fuſtē:& fac focum. De claſſe inquit Ho. ratius: Me uel extremos numidarū in agros Claſſe releget: cū de una loqueret̉ naui. Et Virgilius li. ænei. vi. Lyciæ ductorē claſſis Horontē: ubi ait Seruius apertū exemplū claſſem etiā dici unā nauē:& hoc quia unius ſolius nauis Horontes ductor fuit. Erantqꝫ calenda lunoni ſacra: dicente Ouidio libro faſtoꝝ primo: Vendicat auſonias iunonis cura calendas.& inde calatores cū unico. l.&. t. nō aſpirato dicti ſunt ſerui: ꝗ ſemper uocari poſſent: ob neceſſitatē ſeruitutis: ut teſtis eſt feſtus. Quin& conciliū a concalando. i. cōuocādo dictū quidā quidam pūtant. Procalare ſimiliter prouocare dicitur ipſo Feſto teſte. Et eodem modo calumniā:& calones ex illo dicta uoluit. Sane teſte Paulo iuriſcōſulto de uerborum ſignificatione ante diem decimū calendarū: & poſt diem decimū calendaꝝ atqꝫ utroqꝫ ſermone undecimus dies ſignificatur. Similiter Petronio grāma tico teſte intra calendas id fieri dicit̉: quod nō ante calēdas. i. eoipſo die: quo calenda ſunt agebat̉. At Gelli us circa finē li. xii. noctiū atticarū poſt longā rei huius diſputationem tandem concludit:& ante calendas& in ipſis calendis iure fieri poſſe. C alathus cum. c. exili& unico. l. atqꝫ. th. aſpirato ſcribit̉: dicitur a quibuſdā ex noſtris qualus& diminutiuū quaſillus. Ab aliquibus fiſcella. iuxta quas ſignificationes ait Virgilius in Alexi: Tibi lilia plenis Ecce ferunt nymphæ calathis. Aliquando uero& pro calicibus ad ſacrificium aptis poſuit idem cum ait in Daphnide Vina nouū fundam calathis aruiſia nectar. C alabrya cum. c. exili& unico. l. atqꝫ. y. græco ſcribitur: pars eſt italiæ poſt lucaniam a græcis ſic cognominata: quia bonis omnibus ſcatet. Nam componitur ex καλα: quod dicit bona:& βρω: quod eſt ſcaturio. Et idem hic calaber& hæc calabra& hoc calabrum deriuatur. Ouidius li. iii. de arte: Ennius emeruit calabris in montibus hortos Contiguos pene ſcipio magne tibi. C alchas prima cum. c. exili ſequēs cū. ch. aſpirato ſcribit̉: fuit Teſtoris troiani filiꝰ: ut teſtis eſt Ditis augur ma ximus: qui cū circa initia belli a troianis ad Apollinem delphicū cum muneribus mitteretur:& reſponſuꝫ ha buerit: ut dimiſſis troianis græcoꝝ ſequeretur fœlicitatē ab illis gratiſſime receptus eſt: cuius ſane interitū in dictione gryneum nemus uidebimus. C alydne cum. c. exili& unico. l. atqꝫ. y. græco ſcribitur: inſula ſunt quædam parua ex cycladibus: de quibus Homerus libro ſecundo iliados meminit. C aliſto cum. c.&. t. exilibus& unico. l. atqꝫ. i. latino ſcribit̉: fuit Lycaonis arcadiæ regis filia: ut dixit Heſiodus quæ poſt pulſum patrem a regno: Dianā ſecuta ē. Sed ut narrat Ouidius libro metamor. ii. cū ſupptter illā cōſpiceret:& amaret: accepta Dianæ forma: ad illā perrexit: quā cōpreſſit:& grauidauit. Ex qua ortus ē Acas: a quo arcadia prouintia cognominata eſt. Sed a Iunone crinibus cōpræhenſa:& in diuerſum diſtracta: in urſam cōuertitur: quā cū filius Arcas deinde uenator effectus: ſeſe cōſpicientē matrē urſam ac fixe intuen tem forte cōperiſſet: rei inſcius ſagitta illā impetere ſatagebat. Quibus ſuppiter miſeratus: ambos in celuꝫ traxit:& iuxta borealē polū locauit. Quod luno ægre ferens: Tethym Oceani uxorē ſuamqꝫ nutricē adiens ab illa impetrauit: ne Caliſtonē in Oceano leuare permitteret. Quare cū cætera ſigna occidant:& in Oceano ſe leuare dicātur: ſolum urſa ſignum nunqͣꝫ occidit: dicēte Virgilio li. georgicorum. i. Arctos oceani me tuentes æquore tingi. Sed cum in terris urſa eſſet:& menalum erymanthum arcadiæ montes incoleret: Mæ nalis ipſa& Erymanthis a poetis dicitur. Ouidiꝰ libro quinto de triſtibus. Quæ nunc ſuppoſitum ſtellis erymanthidos urſæ luncta tenet crudis ſarmatis ora gētis. Et prius libro quarto dixerat: Cunqꝫ ſuo borea menalis urſa uidet. Verum hæc ipſa ex græcis nōnulli in nonacri arcadiæ monte geſta narrarunt. C alipolis cū. c. exili nō geminato. l. atqꝫ. i. latino utrobiqꝫ ſcribit̉: urbs eſt thraciæ in extremo helleſpōti a. C. Calicula ædificata: a quo nomē aſſumpſit: hoc eſt Calicula polis. i. ciuitas. Calicula uero a caligis: quas margaritis refertas primus portauit: nomen aſſumpſiſſe dicitur. C alinus cū. c. exili& unico. l. atqꝫ. i. latino ſcribitur: fuit ſtatuarius. de quo Quintilianus meminit. C alon cum. c. exili& unico. l. ſcribitur: fuit teſte Quintiliano uir ſtatuarius. C alidonia cū. c. exili& unico. l. atqꝫ. y. græco in ſecunda ſcribit̉: ciuitas fuit ætoliæ:& regia Oenei patris Meleagri: a quo locus circūſtans eodem nomine cognominatus fuit:& penultimā corripit. C alypſo cū. c. exili& unico. l. atqꝫ. y. græco ſcribit: fuit teſte Heſiodo ī theogonia nympha Oceani:& Tethyos filia. Homerus uero ſiue eandē: ſiue aliam dixit libro. vii. odiſſeæ fuiſſe Atlantis filiā cuꝫ ait: νθαμένάτλατοςευγατύρ δολεσσα καλυψω. hæc inſulā de ſuo noīe cognominatam tenuit in ionico mari ſitā ꝓpinquā lacinio ꝓmontorio: ut ſentire uidetur Plinius libro. iii. naturalis hiſtoriæ. Alii uero dicunt in mari aphrico fere ex oppoſito ad maiores ſyrtes: quā prius dictam ogyam a rege: ꝗ in illa regnauerat ferunt. Et in hoc cū Plinio forte conueniunt: quia mare aphricū ionio eſt conterminū. Ad hanc ut dixit Homerus Vly res cū diſceſſiſſet a Circe naufragus peruenit. Et quia alter fuit alterius amore detentus: ſeptem annos cum illa morā traxit. A qua magna cū difficultate diſcedere ualuit: dicente Ouidio li. ii. de arte: Non formoſus erat: ſed erat facundus ulyxes: Et tamē æquoreas torſit amore deas. C alix cū. c. exili& unico. l. atqꝫ. i. latino ſcribit̉: græce uero dicit̉ κύλιξ genus eſt poculi: de quo ait Macrobi us libro ſaturnaliū una littera cōmutata: uidelicet. υ. græcum in. a. dicitur apud noſtros calix. C alyx cū. y. græco in ultima: folliculū ē quo fructus arboꝝ cooperit̉: deductū a αλύπτω quod ē cooperio C allicratidas abſqꝫ ulla aſpiratione& duplicato. l. atqꝫ. i. latino ſcribitur: nomē eſt uiri proprium. C allimachꝰ prima cū. c. exili ſequēte duplicato. l.&. i. latino atqꝫ. ch. aſpirato in ultīa ſcribit̉: fuit nomē pluriū ſed p̄cipuꝰ fuit teſte Solino poeta cyrenēſis. Alter fuit hiſtoricꝰ ægyptiꝰ: de quo uidebimꝰ in dictiōe Oſiris. C alliope cū. c. exili& duplicato. l. atqꝫ. i. latino ſcribit̉: fuit una nouē muſarum:& aliis excellentior: ut dixit Heſiodus. Cuius cauſam ac illius interpretationem uidebimus in dictione muſa. Et dicitur nōnunqͣꝫ Callio pea: ut Ouidius libro faſtorū. v. Prima ſui cœpit calliopea chori. cuius ratio eſt: quia apud illos καλλιοπι cum. η. in fine:& καλλιοπεία: cū ei diphthongo in penultima: hoc eſt ſubſequente. a. ſcribit̉: quā dipht. ſemper(ut ſupra uidimus) in. e. uel in. i. productas tranſferimus. C alliſtratus abſqꝫ aliqua aſpiratione& duplici. l. atqꝫ. i. latino ſcribitur: nomen fuit uiri proprium. C alliſthenes cum. c. exili& duplicato. l. atqꝫ. i. latino&. th. aſpirato ſcribitur: fuit Ariſtotelis diſcipulus& neceſſitudine quadam ex materna ſtirpe cōiunctus excellentiſſima diſciplina iuuenis. hic ad Alexādrū magnū ab Ariſtotele miſſus: Cum in aſiam illum ſequeretur: quaſi Hermolai cōiurationis auctor: ab Alexandro in terfectus eſt. Atqui conſtat falſo obiectum illi coniurationis crimen: de quo late habetur in Iuſtino libro decimoquinto ſui epitomatis. C alliſphyrus cum. c. exili& duplici. l. ſequente. i. latino:& cum. y. græco in penultima ſcribitur: fuit teſte Heſiodo in theogonia pater Alcini. C allippide cum duplicato. l. atqꝫ duplicato. p.&. i. latino utrobiqꝫ ſcribitur: populi ſunt ſcythia hypanum fluuium incolentes: ut teſtatur Herodotus. C alliros cū. c. exili& duplicato. l. atqꝫ. i. latino ſcribit̉: fuit Achilo filia& uxor Alema. filii Amphiarei ex fri phyle coniuge: qui ſane Alcmaus in uindictam patris matrem occidit: ut uidebimus in dictione Eriphyle Quo ſcelere uti Oreſtes furore correptus: ab Amphilocho fratre in ultionē matris obtruncatꝰ eſt. Sed Calliro Alcmai uxor Iouē toto corde precata eſt: ut filios ſuos impuberes: qͣꝫprimū creſcere ſineret:& infanti bus adderet annos: ne necem ſinant ſui genitoris inultam. Iuppiter his annuit. Nam cū primū iuuenes effecti ſunt. Amphilochū patruū interfecere. de quo Ouidius in. viii. metamorpho. pertractauit. C alonum cum. c. exili& unico. l. atqꝫ. œ. diphthongo ſcribit̉: urbs fuit campania. xiiii. miliū paſſuum diſtās a capua: in cuius agro uinū optimū naſcitur: a quo ciuitas ipſa nomen aſſumpſit. Nam cōponit̉ ex καλό quod eſt bonum:& ἀινον uinū. unde ait Iuuenalis in prima ſatyra: Occurrit matrona potens quæ molle ca lonum. i. dulce uinū: porrectura uiro miſcet ſitiente rubetam. De qua matrona ſi quis plene edoceri cupit: legat Liuium in. viii. ab urbe:& uidebit quēadmodū Inſtituitqꝫ rudes melior locuſta propinquas Per famā & populum nigros efferre maritos. i. mortuos. uel ut alii dicunt nigros. i. malos: quos ipſæ interficiebant. ſicut per oppoſitum candidus dicitur pulcher:& mitis. Virgilius in Daphni: Candidus inſuetū mirat̉ limēolympi. ſ. Daphnis: quē pulchrū bonū:& mitē eē demōſtrat. Idem in corydone Tibi candida nais. i. pulchra Rubetam uero dixit Plinius li. viii. naturalis hiſtoriæ ranā eſſe: quæ in terra& in humore uiuit:& plurimis referre medicaminibus. Et ſubdit illā deponere aſſidue ac reſumere paſtu uenena ut ſibi tantū reſeruet. C halcis prima cum. ch. aſpirato& ultima cuꝫ. c. exili atqꝫ. i. latino ſcribitur: urbs eſt metropolitana in euboīa inſula: ut teſtatur Liuius libro octauo de. ii. bello punico. Et eſt iuxta euripum: ut dixit Ptolemꝰ in geo graphia: unde chalcidius dicitur. C halcidius prima cum. ch. aſpirato ſequens cum. c. exili&. i. latino utrobiqꝫ ſcribit̉: nomē eſt gentile:& philoſophi propriū: qui innumerabiles libros ſcripſit. atqꝫ eodem modo ſcribitur chalcius. C halcedonia prima cum. ch. aſpirato: ſecunda cū. c. exili& penultima cum. i. latino ſcribitur: urbs fuit in aſia iuxta hoſphorum thracium ex oppoſito ad byzantium. C halarias cum. ch. aſpirato& unico. l. atqꝫ. z. conſonante ſequēte. i. latino ſcribitur: lapis eſt teſte Plinio libro ultimo naturalis hiſtoriæ grano grandinis ſimilis: dictus a αλάζω uerbo: quod eſt grandino. C haldea prima cum. ch. aſpirato:& penultima cum. æ. diphthongo ſcribitur: regio eſt aſiæ arabia contermi na longe plana:& fontium indiga: in qua babylon ciuitas magna fuit. C haleſtra cum. ch. aſpirato& unico. l. atqꝫ. t. exili ſcribitur: urbs fuit litoralis theſſaliæ: iuxta quā axius fluuiꝰ in mare ægæum deſcendit: ut dixit Herodotus libro hiſtoriarum. vii. C halybs cū. ch. aſpirato& unico. l. ſequente. y. græco ante. bs. ſcribit̉: fluuius eſt hiſpania: iuxta quē populi inhabitant dicti chalybes: ut dixit Iuſtinus li. xliiii. apud quos ſunt minera ferri optimi: quas nudi illi laborantes effodiunt. quod Virgilius libro georgicorū. i. tetigiſſe uidet̉ cū ait: India mittit ebur: molles ſua tura ſabæi. At chalybes nudi ferrum. ſimiliter& alii eodē noīe cognominati ſunt populi iuxta paphlagoniam in pōto:& amazonibus cōtermini: ut oſtendit Orpheus in argonautica. Et capit̉ plærūqꝫ chalybs ꝓ ip̄a ferri maſſa: ut Ouidius libro faſtorū. iiii. Aes erat in precio chalybis iam maſſa placebat: Heu heu ꝑpetuo debuit illa tegi. Nōnunqͣꝫ uero& ꝓ inſtrumento capit̉ ex chalybe confecto. ut Virgilius: Vulnificuſqꝫ chalybi Et Lucanus libro. vi. Primū chalybem: frænoſqꝫ momordit. C ambyſes cū. v. græco ſcribit̉: fuit ex perſia: quem teſte Iuſtino li. i. neqꝫ paterna neqꝫ materna claritas potuit magnū facere. Cui Aſtyages rex medoꝝ non ſine diuino myſterio filiā Mandanē matrimonio copulauit: ex quibus natus eſt Cyrus: qui rex perſarum effectus Cambyſem filiū hæredē in regno habuit. C amaleon prima cū. c. exili ſecunda cū. æ. diphthongo& penultima cū unico. l.&. e. abſqꝫ diphthongo ſcribit̉: eſt quadrupes a camalea herba: cui aſſimilari dicit̉ cognominatus. Quod Plinius libro octauo naturalis hiſtoriæ deſcribens& Solinus ſimiliter: dicūt eſſe facie quaſi lacerta: habens crura recta:& longa: caudā in uertigine tortam. Armatos ungues: inceſſus tardos uelut teſtudinis: corpus aſperum cū ſquamoſa cute: color eſt uarius:& in momēto mutabilis: adeo quod cuicūqꝫ rei hæſerit colorem tribuat: præter rubrum& candidū. de quo Ouidius libro metamorphoſeo undecimo: Id quoqꝫ quod uentis animal nutritur& aura Protinus aſſimilat tetigit quoſcūqꝫ colores. C hamæcyſſos prima cū. ch. aſpirato: ſequens cum. æ. diphthongo: penultima uero cū. c. exili:&. y. græco cōſequēte duplicato. ſ. ſcribitur: genus eſt hederæ teſte Plinio libro ſedecimo naturalis hiſtoriæ: quæ nūqͣꝫ niſi numi repit. Nam dictio eſt compoſita ex χαμαι: quod infimū uel hummum:& κυσςοσ hedera. C amelus cum. c. ſimplici&. e. ſine diphthongo atqꝫ unico. l. ſcribit̉: eſt animal quadrupes turpe aſpectu: habens caudā aſininam: pedes carnoſos& molles: atqꝫ in geminas partes fiſſos: licet poſteriores ſint parū ſciſſi Caretqꝫ dentibus in ſuperiori mandibula: ut deſcripſit Ariſtoteles libro de animalibꝰ. ii. Et ut refert Solinꝰ bactriani camelos fortiſſimos mittunt: licet arabia plures gignat. Sed hoc ut ait differunt ꝙ arabici bina tu bera in dorſo babent: Singula hactriani. Verū binis tuberibus camelū: cum a longis temporibus italia non uidiſſet: anno ab dominica incarnatione milleſimoquadringenteſimoquadrageſimoquarto mēſe octobris uidit: qui a Iuliano Cæſarino cardinali ſancti Angeli uiro in toto orbe clariſſimo ad Eugeniū quartū ponti ficē maximū ex turcoꝝ ſpolis miſſus in domū meam: hic bononia declinauit: ubi ab ipſo cardinali ꝓ theologiæ ſtudiis relictus fuerā. Et ut deinde noui eum pontifex dono dedit Lodouico patauino cardinali Aqui leienſi:& ipſius pontificis quæſtori: ſiue(ut iam dicimus) camerario. Cui etiā ob ſingulare ingeniū ſummam pontificatus credidiſſe fert̉. Sane a camelo camelaſia deducitur. de quo Martianus iuriſcōſultus de muneribus& honoribus camelaſia inquit perſonale munus eſt. Nā ratione habita& alimētoꝝ& camelorū certa pecunia camelariis dari debet: ut ſolo corporis miniſterio obligentur. C amera cum. c. exili& unico. m. ſcribitur: dicitur a noſtris teſtudo ſeu fornix. Et inde camurus curuatus. VirC amilla cum. c. exili&. i. latino atqꝫ duplici. l. ſcribit̉: fuit filia Metabi regis priuerni ciuitatis uolſcoꝝ: dicēte Virgilio libro ænei. vii. Volſca de gente camilla. fuitqꝫ tanta ꝓbitatis: ut in laudes eius Virgilius longa deſcriptiōe ſeptimū æneidos librū terminauerit. Verū cū teſte Statio Tulliano de uocabulis reꝝ libro. i. Tuſci uocabulo Camilli præminiſtrum deoꝝ ſignificēt: unde Mercurium Camillū dicunt: factum eſt teſte Macro bio: ut Virgilius Metabum induxiſſet: appellaſſe filiā Camillā: quaſi Dianæ præminiſtrā. Idem Pacuuiꝰ cū de Medea loqueretur: Cælitum inquit Camilla expectata uenis ſalue hoſpita. Idem Seruius ſuper. xi. ænei. late dixit: ubi rettulit Virgiliū poetice dixiſſe Camillā uolſcam a matre fuiſſe nominatā. Romani etiam teſte eodē Macrobio pueros puellaſqꝫ nobiles& inueſtes Camillos& Camillas appellant. C aminus cū. c. exili&. i. latino ſcribit̉: græcum eſt& latine dicit̉ fornax. Virgilius libro æneidos. iii. Ruptis flā mam expirare caminis.& Horatius Oleum adde camino. Apud nōnullos uero eſt ſtructura: quæ fumū excipit:& cū apud græcos ſit generis fœminini: apud noſtros mutauit genus:& eſt maſculini. C amiros cum. c. exili&. i. latino ſcribit̉: urbs fuit in regione dorica: ut oſtendit Herodotus libro hiſtoriaꝝ. i. Alia fuit in rhodo: ut dixit Homerus libro iliados ſecundo. C anchaſmos prima cū. c. exili:& ſequens cum. ch. aſpirato ſcribit̉: dicitur riſus ſolutus:& καγάζομαι: qd̓ eſt diffuſe rideo deriuatur. unde cachinnus ut in ea dictione uidimus. C andaules cum. c. exili&. au. diphthongo ante unicū. l. ſcribitur: fuit Myrſi filius:& ſardium tyrannus: quē teſte Herodoto græci Myrſilium uocant. C aniſtrum abſqꝫ aliqua aſpiratione& cum. i. latino ſcribitur: apud græcos uero loco. i. ponitur. a.& dicitur canaſtrum: quod nos in. i. conuertimus. C antharus cum. c. exili&. th. aſpirato ſcribitur: uas erat aptum ad Bacchi ſacra: quod habuiſſe anſam oſtendit Virgilius in Sileno cum ait: Et grauis attrita pendebat cantharus anſa. Sunt etiā canthari teſte Vlpiano de legatis primo per quos aqua ſaliunt. C antharida cū. c. exili&. th. aſpirato ſcribit̉: græce tamen dicit̉ cantharis genus ē uermis terrei: ꝗ(ut quidam ferunt) humano corpore ſtatim ut fuerit applicitus ſui aduſtione uiſicas efficit plenas humore. C anobus cū. c. exili& unico. n. atqꝫ. b. cōſonāte ſcribit̉: fuit gubernator nauis Menelai: quo tempore menela us ip̄e ad ægyptū ꝑrexit: ubi ille mortuus:& in quadā nili inſula ſepultus: loco nomē dedit: in qua eiuſdem noīs Alexander urbē cōdidit. Sed ut ait Seruiꝰ ſuꝑ. xi. ænei. canobus cū. b. ſcribebat̉: nūc mutata littera canopus cum. p. ſcribitur: quod prius notauerat Quintilianus in. i. inſtitutionū a Cicerone dictum canopicarum exercitum cum. p.& non cum. b. ſcriptum. C anopus cū. c. exili&. p. cōſonante ſcribit̉: eſt nili inſula: ut in præcedenti dictiōe uidimus:& ciuitas in eadē inſula: quā teſte Seruio ſuꝑ. iiii. georgi. Alexander inſtar ciuitatis ſuæ macedonica: quæ pella dicebat̉ cōdidit. Vnde eodē libro dixit Virgi. Nā qua pellai gens fortunata canopi Accolit effuſo ſtangnātē flumine nilū Et Iuuenalis in prima ſatyra: Cum pars niliaca plebis: cum uerna canopi Criſpinus. C anon cum. c. exili ſcribitur: dicitur a noſtris regula.& inde canonicus. i. regularis. C haonia cum. ch. aſpirato&. i. latino ſcribitur. proprie pars eſt alpeſtris epiri. quandoqꝫ uero& ꝓ tota epiro ſumitur ut in ea dictione uidebimus. C haos cum. ch. aſpirato ſcribitur: fuit teſte Heſiodo in theogonia confuſa quædā ab initio unitas: quā principium eſſe dixit productionis omniū rerum. unde Ouidius: Vnus erat toto naturæ uultus in orbe: Quam dixere chaos. Ex quo inchoare deductum putauit Feſtus. C apaneus cum. c. exili&. eu. diphthongo in fine ſcribitur: fuit Statio teſte libro tertio thebaidos: unus ex ſeptem regibus: qui thebas obſederunt: ſuperbus quoqꝫ& deorū contemptor: qui non contentus uiciſſe homines mediis capaneus auditur in aſtris. de quo Vegetius libro quarto de re militari dixit: Qui ſcalis in obſidione urbium utuntur: frequenter periculum ſuſtinent exemplo Capanei: a quo primū ſcalarum oppugnatio perhibetur inuenta: qui tanta mole lapidum fuit obrutus a thebanis: ꝙ fulminibus dicatur extincti inde ait Ouidius libro de triſtibus: Cum cecidit capaneus ſubito temerarius ictu. C aphareus cum. c. exili&. ph. aſpirato atqꝫ. eu. diphthongo in fine ſcribitur: mons eſt altiſſimus euboia inſulæ ad helleſpontum proſpectans: dicente Seneca in Herc. œtheo: Euboica tellus uertice īmenſo tumēs: Pul ſatur omni parte phryreum mare Scindit caphareus. Et ſubdit paulo poſt: Hic rupe celſa nulla qͣꝫ nubes ferit Annoſa fulgent templa cenei iouis. Ad cuius radices: uel ira Minerua: ut poetæ fingunt: uel fraude Naupli regnantis in euboia:& cupientis ulciſci mortem Palamedis filii: argiuorum claſſis poſt troianū excidiuꝫ duris caſibus agitata fuit. Nam nocte laborantibus tempeſtate græcis: facem ſuper caphareo monte ſuccendit: qua illi portum proximum exiſtimantes: in aſperrimos ſcopulos delati: naufragium multi dedere: dicē te Seneca in Medea: Igne fallaci nocturnus argis Nauplus:& reliqua. unde Virgilius libro æneidos. xi. ait. Scit triſte minerua Sidus& euboicæ cautes: ultorqꝫ caphareus: quaſi Nauplum nomine montis cognominet. ſimiliter Ouidius libro. ii. de ponto: Non tibi caſandrus pater eſt duruſue caphareus. C appadocia cum. c. exili utrobiqꝫ& duplicato. p. atqꝫ. i. latino ſcribitur: regio eſt cōtermina maiori armenia quam ab ea euphrates diſiungit: ut teſtis eſt Solinus. Et ab ea eiuſdeꝫ nominis fluuio cognominata eſt: ut teſtatur Pliniꝰ libro ſexto naturalis hiſtoriæ. Ego enī in Ptolemæi geographia proſpexi minorem illam eſſe armeniam. Et in appiano clariſſimo hiſtorico græco legi eam partem eſſe minoris armenia. C apys cum. c. exili&. y. græco ſcribit̉:& in genitiuo huius capyis declinatur: fuit troiani nomen. de quo ſæpe Virgilius meminit. At capis cum. i. latino lingua tuſca teſte Seruio in. x. ænei. falconem indicabat. C apua cum. c. exili& unico. p. ſcribitur: urbs eſt campania a Capye troiano cognominata: cōuerſione. y. græci in. u. noſtrum:& additione. a. litteræ in fine: dicente Virgilio libro. x. æneidos: Et capys hinc nomen cam pana dicitur urbi. Quare colonos dardanos illam habere dixit Lucanus in ſecūdo cum ait: Interea trepido diſcedens agmine magnus: Mœnia dardani tenuit capuana coloni. Liuius uero libro. iiii. ab urbe uult eā a locis campeſtribus dictam: in quibus ſita eſt.& in eodem libro ait uulturnum hetruſcorum urbē: quæ nūc capua eſt cæpere ſamnites. unde teſte Seruio conſtat eam a tuſcis conditam uiſo falconis augurio: qui tuſca lingua capis dicitur.& ſubdit: Tuſcos autē omnem pene italiam ſubiugaſſe manifeſtum eſt. C arambi cum. c. exili&. i. latino in fine ſcribitur: mons eſt paphlagoniæ in aſia: qui teſte Plinio libro quarto naturalis hiſtoriæ per medium euxinum percurrit: centū ſeptuaginta milium paſſuum interuallo: quæ maxime ratio ſcythici arcus formam efficit. C haracter prima cum. ch. aſpirato:& ultima cum. ct. exilibus ſcribitur: dici poteſt a nobis notamen: uel lineamentum: aut littera. Vnde litteræ characteres ſæpiſſime cognominantur. C haracteriſmos prima cum. ch. aſpirato aliæ ſine aſpiratione& cum. i. latino ſcribitur: dici poteſt latine deſignatio. ut Iuuenalis in ſatyra Criſpini: Et caluo ſeruiret roma neroni. i. Domitiano. Nam ꝑ caluiciē& mores ſimiles Neroni Domitianus ipſe deſcribitur: ut uidebimus in dictione prologus. C harandai prima cum. ch. aſpirato& penultima cum. æ. diphthongo ſcribitur: populi ſunt iuxta pontum: ut dixit Orpheus in argonautica. C harares cum. ch. aſpirato&. x. conſonante in penultima ſcribitur: fuit teſte Herodoto libro hiſtoriaꝝ. ii. mi tyleneus patria:& frater Sapphus: qui captus amore Rhodopis fœmina ex thracia mira pulchritudinis:& meretricis famoſæ: maxima pecunia illam redemit: quæ cum Aeſopo captiua fuerat: ut late idē auctor enarrauit. Quare de illo dicebat Sappho ſoror in epiſtola ad Phaonem. Arſit inops frater uictꝰ meretricis amore: Multaqꝫ cum multo damna pudore tulit.& ſubdit: Gaudet& e noſtro ſurgit merore charaxes Frater & ante oculos itqꝫ reditqꝫ meos. C ardamū cum. c. exili ſcribitur: herba eſt ſuauis odoris: quæ a nōnullis græcis ſcardamus uocitatur. C ardamyla cum. c. exili&. y. græco atqꝫ unico. l. ſcribitur: fuit urbs in agro propinqua pylo:& ſub dominis Agamemnonis: ut teſtatur Homerus libro nono iliados. Hanc non multum a Lacedemonia diſtare oſtendit Ptolemus in geographia. C areſius cum. c. exili&. i. latino ſcribitur: fuit teſte Homero circa initium libri. xii. iliados: troianus fluuius. C aria cū. c. exili&. i. latino ſcribitur: regio eſt in minori aſia inter lyciam& ioniam: a Cara rege cognominata qui auguria ex auibꝰ primus cōperit: ut dixit Plinius libro. vii. naturalis hiſtoria. Vnde populi cares dicūt̉. C harybdis patria cum. ch. aſpirato penultima cum. y. græco ante. b. ultima. cum. i. latino ſcribitur: locus eſt periculoſus ualde inter calabryam& ſiciliam. Nam a ſeptentrione in aſtrum& e contrario ſit fluctuum con curſus:& interceptorum quorumcunqꝫ colliſio: atqꝫ abſorbitio. Nanqꝫ teſte Ouidio libro ſecūdo de reme dis: Vt uomit epotas ſæua charybdis aquas. Et Seneca in Thyeſte: Quod rapax hauſit reuomit charybdis Similia Virgilius libro tertio æneidos: prius dixerat. Et ut græci quidam ferunt: fuit Charybdis uetula uoraciſſima: quæ quia boues Herculis furata fuerat: ab illo in id mare proiecta loco nomē dedit: quæ ſane nūc etiam antiquas exercet rapinas. Et deberet declinari huius charybdidis: quod nos minime ſeruamus: ſed in genitiuo huius charybdis: ut in nominatiuo declinamus ne alterna. d. in utraqꝫ ſyllaba cōtinua(ut dixit Priſcianus in quarto) male ſonet: quod etiam græci euitare ſolent. Nā dicunt αρυβλεοσ:& non αρυβδι λοσ: ut exigeret regula. C aryca cum. c. exili utrobiqꝫ&. y. græco ſcribitur: genꝰ eſt ficuum teſte Iulio Polluce a loco ſic dictarū. Apud nos uero cōmuniter pro ſicca ficū accipitur. At carex caricis genus eſt fruticis acuti. Virgilius in georgicorum tertio: frondibus hirſutis& carice paſtus acuta. C arcinitus abſqꝫ aliqua aſpiratione& cum. i. latino utrobique ſcribitur: fuit teſte Herodoto libro hiſtoriarum quarto urbs egregia ſcithyæ. C arcinos cum. c. exili utrobique&. i. latino ſcribitur: apud nos dicitur cancer: quo tamen uocabulo Lucanus utitur in nono cum ait: Par geminis chiron:& idem quod carcinos ardens. ubi penultima corripitur. C ardiacus cum. c. exili utrobiqꝫ&. i. latino ſcribitur: dicitur ille qui moleſtiam patit̉ cordis. Nam a αρλια deducitur: quod apud noſtros cor dicitur. Ideo ait Iuuenalis: Cardiaco nunqͣꝫ cyathum miſſurus amico. Et a cardia dictum cardinem quidam putant: ſuper quo ualua hoſti deuoluuntur. C aryſtos abſqꝫ aliqua aſpiratione& cum. y. græco ſcribitur: Inſula eſt una ex cycladibus in euboico mari ſita immo(ut quidam ferunt) cum euboīa coniuncta: quam uarii marmoris feracem dicunt. ut Seneca in troade An ferax uarii lapidis caryſtos.& Lucanus in quinto loquens de euboia inſula inquit: Qua maris anguſtat fauces ſaxoſa caryſtos. In hac teſte Solino titani regnauerunt. Et inde caryſteus. ut Ouidius libro faſtorum quarto: Quaque caryſteis frangitur unda uadis.&(ut quidam ferunt) eſt etiam urbs in euboia. C haritas ſi pro amore& dilectione ſumitur: ſemper prima cum. ch. aſpirato ſecundum rectam orthographi am ſcribi uidetur: penultima uero cum. i. latino:& ultima cum. t. ſimplici ſcribitur. Nam a οισ: quod eſt gratia& amor prorſus deſcendit. Vnde charitas amoris eſt ſpecies.& cum amor ad omnia ſpectet: charitas ad homines ſolum:& quidem pro dignitate& qualitate perſonarum. Nam maxima charitas debetur parentibus: proxima filiis:& deinceps reliquis. At uero caritas abſqꝫ aſpiratione latinum eſt:& a careo uerbo deſcendit. ſignificatqꝫ inopiam: ut Liuius libro ſecundo ab urbe: Obſidio inquit erat nihilominus:& frumenti cum ſumma caritate.& libro ſecundo ait: Caritas primum erat annona ex incultis per ſeceſſionem plebis agris. unde& carus in ea ſignificatione abſqꝫ aſpiratione ſcribitur. Quod& ſi gratum& amore deuinctum iudicet: cum aſpiratione rationabiliter ſcribendum puto. Nec ſum ignarus prædictorū: quodqꝫ ab antiquis noſtris abſqꝫ aliqua aſpiratione ſcribi conſueuiſſe: ut in ſcriptionibus marmoreis quotidie aſpi cimus. Sed ut puto magis ex dictionum ſimilitudine: qͣꝫ ex aliqua ratione factum fuit. Cum unum a reliquo prorſus deduci non poſſit: immo& in contraria penitus ſignificatione eius uidentur. Nam caritas pro inopia priuationem& indigentiam indicat. pro amore uero cum ponitur: habitum& adeptionem qualitatis compræhendit. quare rationabilius ea(ut diximus) differenter ſcribi poſſe putamus: ne unum pro reliquo accipi uelit. unde& ſi a nonnullis dictionibus quæ apud græcos aſpirantur: nos aſpirationem ſubtrahimus ut ab Aemilio quod apud illos aſpiratur: nos aſpirationem abiecimus:& ſine aſpiratione in antiquis marmoribus ſemper ſcriptum aſpicimus. hoc tamen nullam confuſionem inducere potuit: cum tam aſpiratum qͣꝫ non aſpiratum: pro eodem ab omnibus compræhendi neceſſe ſit. At ea quæ diximus diſconueniētiſſimā ſignificationem habere uidentur:& niſi differentia aliqua efferant̉: confuſionem ſignificati magis qͣꝫ ſignificatum exprimunt. Vnde& ſimiliter nos cærete(ut in ea dictione uidebimus) ſine aſpiratione ſcribimus: quia ſic quoqꝫ ciuitatis nomen eſſe romani putauerūt.& ut deinde ab aſpirata dictione differret: quæ ſalutationem indicat: priorem ſcripturam ſeruauerunt: ex quo ſane non confuſio: ſed neceſſaria quodammodo diſtinctio inter ciuitatem& ſalutationem exprimitur:& conſeruatur. C harites cum. ch. aſpirato&. i. latino atqꝫ. t. ſimplici abſqꝫ dubitatione a nobis etiam ſcribit̉:& dici poſſunt gratia. Quas Orpheus in hymnis:& Pindarus in odis tres eſſe dixerūt. Agleam. Thaliam:& Euphroſynā. unde ait Orpheus: ἀγλητε θαλεία και ἐυφροσυνη ϖολυολε: quas iouis filias ex Eunomīa ille idem eſſe dixit. Pindarus uero matrem ſubticens: ſolum dixit: θεωνερατίςου ϖαιδεσ: hoc eſt maximi dei filias. eas inſuper dixit in cælo iuxta Apollinis thronum degere patremqꝫ totius olymphi ideſt Iouem perpetuo collaudare. Et ſubdunt poetæ alii illas ſe in Acidalio fonte lauare: qui eſt in orchomeno boetia ciuitate A quo nudas quia ſine fuco eſſe debent:& ſimul connexas incedere uolunt: quia inſolubiles eſſe gratias de cet. Sed unam auerſam incedere. Alia quæ nos reſpicere dicuntur: quia profecta a nobis gratia duplex reuerti ſolet. Vnde ferunt alii illam duabus aureum porrigere pomum:& illas recta facie beneficam conſpi cientes munera reddere duplicata: dicente Virgilio libro æneidos primo: Nec metus officio: nec te certaſſe priorem. Pœniteat.& inſuper addunt illas hominibus largiri decorem. Quod Atimetus in clariſſimo epitaphio ſua coniugis Homonos tetigit cum ait: Cui formam paphiæ charites tribuere decorem. Nanqꝫ illas pediſſe cas Veneris eſſe uolunt quaſi uenus& pulchritudo gratiam porrigant. Quod Virgilius tetigiſſe uidetur: rum ait libro æneidos quinto: Gratior& pulchro ueniens in corpore uirtus. Nanqꝫ illas dixit Homerus libro iliados quinto elaboraſſe Veneri ambroſium peplum. C harientiſmos cum. ch. aſpirato&. i. latino utrobiqꝫ atque. t. exili ſcribitur: dici poteſt a noſtris gratificatioNam a αριεν: quod eſt gratioſum deriuatur. Et eſt figura cum dura dictu gratius ſiue mitius proferunt̉. C hariophilon cum. ch.&. ph. aſpiratis&. i. latino atqꝫ unico. l. ſcribitur:& interpretatur καριεν: ideſt gratioſum:& φιλον amicum. Naſcitur teſte Plinio libro duodecimo naturalis hiſtoriæ in india grandius:& fragilius granis piperis. Cuius arbor fert in ſpinis piperis ſimilitudinem folis paruis denſiſqꝫ ramis trium cubitorum: cortice pallido: radice lata lignoſaqꝫ. C arithos cum. c. exili&. i. latino atqꝫ. th. aſpirato ſcribitur: inſula eſt una ex Cycladibus. C harilaus cum. ch. aſpirato&. i. latino atqꝫ unico. l. ſcribitur: fuit frater Mandri: ut in ea dictione uidebim C arneades cum. c. exili ſcribitur: fuit philoſophus cyreneus Epiconi: ut quidam ferunt: ſiue Alexandri teſte Philoconio filius ſtoicorum& Chryſippi diſcipulus modice reluctabatur:& uerecūde: ita ut ſæpe diceret Niſi Chryſippus eſſet: ego non eſſem. Aethica ſe magis deuouit: qͣꝫ phyſica. Quo circa cæſariem:& un gues nutriebat præcipua intentione ſtudiorum: ad eum quoque audiendum oratores pergebant. mortuus eſt finitis annis octogintaquinqꝫ C armenta abſqꝫ aliqua aſpiratione ſcribitur:& non eſt græcum: ut quidam male putant: ſed latinum. Nam teſte Plutarcho in uita Romuli: Nonnulli arcadis Euandri matrem fuiſſe arbitrantur rerum futurarum ad monitricem: quæ Phœbo dedicata carminibus oracula ſignificabat. Vnde dicta eſt Carmenta. Nam Nico ſtrata ei græce nomen fuit. Quidam uero Carmenta nomen alio pacto interpretantur: quod quaſi careat. mente Carmenta dicta fuerit: ut ſolebat his euenire: quæ Apollinis numine debacchabantur. Vnde carpen tum quidam dictum uolunt: ut in ea dictione uidebimus. C haropes cum. ch. aſpirato ſcribitur: fuit troianus Hippaſi filius: qui teſte Homero libro undecimo iliados ab Vlyxe in bello interemptus fuit. habetqꝫ accentum in prima. C haropus cum. ch. aſpirato ſcribitur: nomen fuit græci euntis ad troiam:& alterius epirotarum principis: qui Quinto Flammineo romano conſuli uictoriam prebuiſſe dicitur de Philippo. C haron cum. ch. aſpirato ſcribitur: hunc poetæ dicunt obſeruare tria inferni flumina ſeu paludes: hoc ē ache rontem ſtygem& cocytum: quin& defunctorum animas ad aliam ripam uehere: quem ſqualloris eſſe terribilem fingunt: oculos habere igneos: amictum ſordidum: magnam caniciem: remo& uelis ad animas tranſportandas uti. C arpatius cum. c. exili&. th. aſpirato ſcribitur: inſula eſt teſte Pompeio libro ſecundo inter egyptum& tho dum poſita: regnum uatis Protei. quæ teſte Plinio libro naturalis hiſtoriæ quarto& quinto mari charpathio nomen dedit. E arpophorus prima cum. c. exili penultima cum. ph. aſpirato ſcribitur. dici poteſt latine fructifer. Nam com ponitur ex κάρποσ quod eſt fructus:& φορω porto. Ponitur etiam a Iuuenale nomen uiri proprium in ſa tyra Credo pudiciciam: Quanqͣꝫ& carpophoro. C arpis cum. c. exili&. i. latino ſcribitur fluuius eſt ſcytharum ut oſtendit Herodotus libro hiſtoriarum. iiij. C arta cum. c.&. t. exilibus nomen eſt uiri qui ex Darii ducibus unus fuit: quin& illius filiaꝫ Artoroſtratā duxit uxorem ut oſtendit Herodotus libro hiſtoriarū quarto. At cū. ch. aſpirato aliud ſignificat ut uidebimꝰ. C artha cum. c. exili&. th. aſpirato ſcribitur: urbs fuit teſte Herodoto libro hiſtoriarum ſeptimo inter tyron & biriton. unde teſte Seruio Dido carthaginenſis dicta fuit. C arthago cū. c. exili&. th. aſpirato poſſe ſcribi uidetur: tum quia teſte Seruio a cartha oppido nomen aſſum pſit: tum quia apud græcos κάρήλων: cum. c. exili in prima&. ch. aſpirato in penultima ſcribitur: ita ut īlud. ch. in. th. noſtrum conuerſum fuerit. Vnde teſte Liuio uocabulum punicum eſt: quod apud nos nouam ciuitatem deſignat. Cicero uero de natura deorum libro ſecundo poſtqͣꝫ tres Hercules declarauit: Quartꝰ inquit fuit Iouis filius:& Aſteries ſororis Latone qui Carthaginem filiam genuit: a qua byrſa quam Dido condidit carthago dicta eſt. Sed undecunqꝫ carthaginis nomen originem habuerit: urbs tamen fuit celeberima in aphrica conſtructa primum a Didone Beli regis tyriorum filia annis ſeptuaginta tribus anteqͣꝫ roma ipſa conſtrueretur: ut dixit Iuſtinus libro. xviii. quæ prius a bouis corio byrſa dicta fuit: ut in ea dictione uidimus. hæc eadem teſte Plinio libro. xv. naturalis hiſtoriæ centum uiginti annis romanis emula fuit. C harta cum. ch. aſpirato&. t. exili ſcribitur: ponitur apud græcos pro eo quod nos librum dicimus. Quod Ouidius obſeruaſſe uidetur libro tertio de triſtibus cum ait: Nullus in hac charta uerſus amare docet. Sed communiter pro omni folio ſuper quo ſcribitur: accipi conſueuit: ut pro papyro membrana ſeu pergameno. Alii uero chartam pro ſolo papyro accipiunt:& a membrana diſtinguunt: ut eos liberos non in membranis: ſed in chartis tranſcriptos regi tradidit. Verum ut rettulit Plinius libro decimotertio naturalis hiſtoriæ: chartam Alexandri magni uictoria repertam auctor eſt. M. Varro condita in ægypto alexandria antea non fuiſſe chartarum uſum. Palmarum folijs primo ſcriptitatum. deinde quarundam arborum libris. Poſtea publica monumenta plumbeis uoluminibus. Mox& priuata linteis confici cœpta: aut ſcedis. Et ſubdit: Pugilarium enim uſum fuiſſe etiam ante troiana tempora inuenimus apud Homerum. Et poſt longum progreſſum contra Varronis ſententiam manifeſtiſſima de chartis inducit exempla: quæ longe anteqͣꝫ dixerit Varro fuiſſe comperta demonſtrant: ut libri Nūma in arca comperti: quæ reperta fuerat in agror M. Terentii ſcriba: quin& libri ſibylla: quos illa ad Tarquiniū Superbum detulit:& duos combuſſit: quorum tertius uſqꝫ ad Syllæ tempora perdurauit. Præterea Mutianus ter conſul prodidit nuper ſe legiſſe: cū præſideret lyciæ Sarpedonis a troia ſcriptam in quodam templo epiſtola chartam. quod eo magis miror inquit Plinius: ſi etiam tunc Homero condente ægyptia non erat papyrus. hæc ex Plinio. Ex alijs comperi membranas infici conſueuiſſe diuerſis coloribus: ut purpureo uiridi: quod græci euchariſteum uocant: lutheo quo unica tantum in parte crocari ſolebat: ut etiam Perſius tetigit cum ait: Iam liber:& poſitis dicolor membrana capillis. Et Iuuenalis: Crocea membrana tabella. Sane charta cum apud nos generis ſit fœmini ni: apud græcos uero eſt generis maſculini: ut ἀχάρτησ: ſicut& apud illos dicitur 6 κολιας: apud noſtros dicitur hæc cochlea:& utrunqꝫ apud nos abiicit. s. C arpentum abſqꝫ aliqua aſpiratione ſcribitur: nec græcum eſt: ut quidam putant: ſed latinum:& genus uehiculi a Carmenta matre Euandri dictum: quo& illa& auſoniæ fœmina uehibantur: dicente Ouidio libro faſtorum primo: Nam prius auſonias matres carpenta uehebant: Hæc quoqꝫ ab euandri dicta parente reorC arræ cum. c. exili& duplicato. r. ſcribitur: fuerunt teſte Thucydide libro tertio de bello peloponneſiaco populi inſulani piratica famoſi: uicti a Mino. de quibus meminit Virgilius circa finem libri octaui cum ait: Hinc lelegas carraſqꝫ. C aſia cum. c. exili& unico. ſ. atqꝫ. i. latino ſcribitur: frutex eſt: qui teſte Plinio libro duodecimo naturalis hiſtoriæ iuxta cynnami campos naſcitur: ſed in omnibus groſſiori ſarmento tenui cute uerius qͣꝫ cortice: amplitudo fruticis trium cubitorum. Colus cum primum emicat candidus: pedali menſura. deinde rubeſcit addito ſemipede: ultra nigrans. Et infra ſubdit. Alia eſt balſamo de ſaba odore ſimili appellata: ſed amara Ideoqꝫ utilior medicis unguentis precia nullis diuerſoria. C aſiterides abſqꝫ aliqua aſpiratione& cum unico. ſ. atque. i. latino ſcribitur: inſula ſunt complures: quas Pli nius circa finem libri quarti dixit eſſe ex aduerſo celtiberia: ſic quoqꝫ a græcis a fertilitate ſtamni dictas. Nā κάστεροσ ab iſtis ſtamnum dicitur. Has(ut idem refert aliqui fortunatas uocauere. C aſpium mare cum. c. exili&. i. latino ſcribitur: mare illud appellatur: quod inter caſpios montes(a quibus nomen accæpit)& hircanos īmenſum occupat ſpacium. Nec ullum prorſus detinet exitum: ſed ex maximis in eum confluentibus fluminibus confectum dicitur: ut uidebimus in dictione oceanus. C aſpi montes eodem modo ſcribuntur:& ſunt in aſia boreales: a quibus mare caſpium cognominatum eſt. ſuntqꝫ maiori armenia contermini: ubi porta ſunt caſpia: hoc eſt uia quædam eoſdem interſecans montes. Quæ teſte Solino panduntur: itinere manufacto longo octo milibus paſſuum. Cuius latitudo uix eſt plauſtro permeabilis. In quibus anguſtis etiam illud aſperum rettulit Solinus: quod precioſorum laterum ſaxa liquentibus inter ſe ſalis uenis exudant humorem affluentiſſimum: qui conſtrictus ui caloris uelut in æſtiuam glaciem comparatur: nec niſi hyeme acceſſum præbet. Etiam loca deſerta ſunt præſidiis:& ſerpentibus conferta. C aſius cum. c. exili& unico. ſ. atqꝫ. i. latino ſcribitur: mons eſt in ſyria antiochiæ ſeleucia ſupereminens. Cuius teſte Plinio libro quinto naturalis hiſtoriæ excelſa altitudo quarta uigilia orientem per tenebras Solem aſpicit: breui circumactu temporis diem noctemqꝫ pariter oſtendit. Ambitus ad cacumen octo& decem mi lium paſſuum eſt. Altitudo per directum quattuor. Alter ab Herodoto libro hiſtoriarum ſecundo ponitur in finibus ægypti iuxta ſelbonidam paludem: quem Plinius ob propinquitatem dixit eſſe in arabia: non longe a peluſio nili hoſtio: ubi delubrum louis Caſu:& tumulus magni Pompeii habentur: de illo Lucanus libro decimo: Lucifer a caſia proſpexit rupe: diemqꝫ Miſit in ægyptum primo iam ſole calentem. C aſſandane cum. c. exili& duplicato. ſ. ſcribitur: fuit teſte Herodoto libro hiſtoriarum primo filia Pharnaſpis:& mater Cambyſæ generi Aſtyagis. C aſſandra cum. c. exili& duplicato. ſ. ſcribitur: fuit Priami regis filia: quam poſt euerſam troiam ab Agamēnone mycenas ductam κτεινεκλυταίμνήςονδολομιτις: hoc eſt doloſa Clytemneſtra interemit. ut dixit Homerus in odyſſeaC aſſiopeia abſqꝫ aſpiratione principit:& duplici.ſ. ſcribit̉: fuit Cephei regis æthiopum uxor: quæ cuꝫ nereidibus de pulchritudine decertauit: ut late poſuit Sophoces in tragœdia: Cuius titulus eſt ἀρομήAn C aſtanea abſqꝫ aliqua aſpiratiōe ſcribitur: græcum uocabulum eſt: ſed caſtanum ab illis neutro genere dici tur: quod lopinium ab aliquibus traductum comperiC aſtalius abſqꝫ aſpiratione aliqua:& unico. l. atqꝫ. i. latino ſcribit̉: fons eſt in radicibus montis parnaſi: muſiſacer. Et a uirgine caſtalia nomen aſſumpſit: cui cum per mōtem uaganti Apollo uim inferre pararet: ip̄aꝫ fugiens a monte caderet: in ſui nominis fontem conuerſa fuit. C aſtiamira abſqꝫ aliqua aſpiratione&. i. latino utrobiqꝫ ſcribitur. apud græcos uero in penultima eſt ei diph thongus: quam nos in. i. noſtrum cōmutamus. fuit teſte Homero libro octauo iliados uxor Priami: quā ex æſymo urbe thracia duxit ad troiam deabus ipſis forma uenuſtate comparanda. C aſtor cum. c.&. t. exilibus hoc eſt ſine aſpiratione tam pro bruto qͣꝫ pro homine ſcribitur. Vnde ſi pro homne accipimus: fuit gemellus frater Pollucis: qui filii fuerunt Tyndari& Leda: ac Helena fratres: quos lace demonia ſepultos dixit Homerus. Et fuit caſtor equorum domitor: Pollux uero pugil: dicente Homerobro tertio iliados: κάσορα διππόλαμον κα ϖυξ ἀγαν ϖολυλέυκεα. Idem Ouidius libro faſtori quinto Tyndarida fratres hic eques: ille pugil. At Virgilius libro georgicorum tertio unum pro reliquo more poetico poſuit: cum ait: Talis amycli domitus pollucis habenis Cyllarus:& quorum graii memine re poeta. Si uero pro bruto caſtor accipitur: eſt etiam dictio græca: quanqͣꝫ nonnulli latinam contendant. & a caſtrando deriuatam uelint: quod prorſus fieri non poteſt: cum faciat accuſatiuum in a quod lingua latina in maſculinis aut fœmininis penitus abhorret. Vnde Iuuenalis in ſatyra Natali coruine die ait: Imitat caſtora qui ſe Eunuchum ipſe facit cupiens euadere damno Teſticuli: adeo medicatum intelligit inguem. C atabathynon prima& ſecunda abſqꝫ aſpiratione: penultima cum. th. aſpirato&. y. græco ſcribitur: dici poteſt demerſum aut decliue. Saluſtius: Ea fines habet ab occidente fretum noſtri maris& oceani: ab ortu ſolis decliuem latitudinem: quem locuꝫ catabathynon incola appellant. Nam ex κάτά& βαυνόν: quod eſ profundum componitur. C atacriſis quod ſine aliqua aſpiratione&. i. latino ſcribitur: dici poteſt a noſtris condemnatio uel diiudicatio Nam componitur a ατα:& κρισίς: quod ſic quoqꝫ ſcriptum iudicium dicit. C atachreſis prima& ſecunda abſqꝫ aſpiratione: penultima cum. ch. aſpirato&. e. abſqͣꝫ diphthongo ſcribit̉: dici poteſt a nobis abuſio: uel uſurpatio. Nam componitur ex κατα: quod aliquando dicit contra:& puσίς uſus: quaſi ſit contra uſum:& dicitur figura cum uſurpatur aliud nomen: quando proprium deeſt: ut patricida ille dicitur qui patrem occidit. Virgilius libro georgicorum ſecundo: Faciemqꝫ ſimillima lauro: dixit de arbore: cum ſoli homini facies competat. Piſcina etiam per hanc figuram dicitur: quæ piſces nō habet. Vnde opportune ait. Quintilianus: Multa ſunt græce& latine nō denominata. Nam& qui iaculū emit tit iaculari dicitur: qui pilam aut ſudem appellatiōe priuatim ſibi aſſignata caret. Et ut lapidare quid ſit ma nifeſtum eſt: ita glebarum teſtarumqꝫ iactus non habet nomen. unde abuſio: quæ κατάβρησίς dicitur ne ceſſaria eſt. Et ſic ad hanc Quintiliani formulam non aliter nauem uelociter euntem:& auem uelociter uolantem currere dicimus: qͣꝫ iaculari ſudem. Vnde inepte iudicio meo expoſuiſſe Virgilium uidetur Nonius quando ait: Curſuſqꝫ per auras Dirigite in lucum: ideſt uolatus. Nam tot ſignificata eidem dat nomini Nonius: ut ſi ad illum modum exponere uelimus infinita pene exempla erunt. Vnde non eſt credendum aucto res uni dictioni tot ſignificata:& quidem pro ſe quenqꝫ noua dicere uoluiſſe: tanquā linguam ipſam confundere cuperent. C atachreſticos ſola antepenultima cū. ch. aſpirato ſcribitur: dici poteſt latine abuſiue. Virgiliꝰ. libro ænei. x. An ſeſe mucrone ob tantum dedecus amens Induat: pro feriat abuſiue dixit. C ataclyſmos abſqꝫ aliqua aſpiratione& cum. y. græco ſcribitur: dici poteſt apud nos diluuiū uel inundatioC ataritus abſque aliqua aſpiratione& unico. r. atque. y. græco ſcribitur: dici poteſt latine irriguus. Nam ut ait Plinius libro quinto naturalis hiſtoriæ Hipponem oppidum aphrica catarytum a græcis dictum propter aquarum irrigua. Nam componitur ex κάτα: quod eſt ſecundum:& ρα riuus: quaſi ſecundum uel iuxta riuos eſſe dicatur. C ataracta abſqꝫ aliqua aſpiratione& cum. c. ante. t. ſcribitur: quidam cæli feneſtras: aliqui nubes:& alii ſubterraneas ſpecus uocant. Nonnunqͣꝫ uero ſecundum uim uocabuli: quod a deſcendendo deducitur pro pe dulis portis ponuntur. Liuius: pendulas& recidentes portas cataractas. C atarrus abſqꝫ aliqua aſpiratione& cum duplicato. r. ſcribitur: dici poteſt a noſtris diſtillatio. Nam deſcendit a uerbo κάταρέω: quod eſt diſtillo: quod ſane cōponitur ex κατά præpoſitione:& ρω: quod eſt de fluo. Itaqꝫ dum humores a capite indigeſti ad inferiora deſcendūt: ſi ad nares perueniunt: uocari conſueue runt reuma: ſi ad fauces bronchon: ad thoracem uero uel pulmonem ptyſis dicitur. C atalogus abſqꝫ aliqua aſpiratione& unico. l. ſcribitur: dicitur a noſtris ſermo ille aut ſcriptura: quæ ordinē & numerum monſtrat. C athartica ſola antepenultima cum. th. aſpirato ſcribit̉: nec ante penultimam. c. ponitur: dicuntur noſtris purgatoria deducta ſcilicet a αιαρω: quod eſt purgo. C ataphrattus ſola penultima cum aſpiratione ipſius. ph. ſcribitur: atqꝫ in fine ipſum. t. duplicat: Interpretari poteſt undiqꝫ munitus. Nam κάτα præpoſitio: quum augmentum indicat pro undiqꝫ ſumi poteſt:& phrat tus munitus dicitur. Vnde a ꝙ uerbo græco: quod eſt munio deſcendit. Ideo dixit Seruius in undecimo æneidos: Cataphratti equites dicuntur: qui& ferro muniti ſunt:& equos ſimiliter munitos habent. Saluſtius: Et ſequebantur inquit equites cataphratti. C atatypoſis abſqꝫ aliqua aſpiratione:& in antepenultima cum. v. græco ſcribitur: dici poteſt ſecundum figu ram. Et dicitur tropus cum aliquid iuxta alterius formam deſcribitur: ut Virgilius libro quarto æneidos: Omnia mercurio ſimilis uocemqꝫ coloremqꝫ Et crines flauos:& membra decora iuuentam: C ataſcopium abſqꝫ aliqua aſpiratione ſcribitur: genus eſt nauicula. C athedra cum. c. exili&. th. aſpirato ſcribitur: dicitur latine ſedile: cuius ſane compoſitionem omnē: in præceptis quibuſdam explicauimus. C athegoria cum. c. exili&. th. aſpirato ſcribitur: dicitur a noſtris prædicamentum:& deriuat̉ a gonyopes quod eſt prædico. C atexochen prima& ſecunda ſine aſpiratione: ultima cum. th. aſpirato ſcribitur: dici poteſt latine per excellentiam: ut Virgilius libro georgicorum primo: boues per excellentiam nominauit: cum dixit: Quæ cura boum: quis cultus habendo Sit pecori. Et in eodem libro: Victum dodona negaret: ut in dictione dodona uidebimus. C atholicus cum. th. aſpirato ſcribitur: interpretari ualet uniuerſalis: cuius compoſitionem ſupra in quibuſdam præceptis oſtendimus. C aucaſus abſqꝫ aliqua aſpiratione ſcribitur: mons eſt indiæ: ex eo latere quo ad ſeptentrionem eſt contermina ſcythiæ: ut teſtis eſt Plinius libro. vi. naturalis hiſtoriæ. Ob quod dixit Seruius montem eſſe ſcytharū: ꝗa ſcythis eſt ex latere ſeptentrionali conterminus. hunc dixit Herodotus libro hiſtoriarum primo: eſſe omnium montium altiſſimum. C aula cum. c. exili ac unico. l. ſcribitur: dicitur latine ſtabulum. Sane apud græcos abſqꝫ. c. ſcribitur: uidelicet nat quod non ſolum atrium uel aulam: ſed etiam ſtabulum:& ouium ſepta deſignat.& in numero ſingu lari& plurali pro eodem ponitur. C aulon cum. c. exili& unico. l. ſcribitur: mons eſt teſte Seruio ſuper tertio æneidos calabrya. unde dixit Virgilius: Cauloniſqꝫ arces. In quo teſte Igino de ſitu urbium italicarum: olim oppidū fuit. Et id idem eſſe putant: quod ab Horatio in odis ratione metri aulon dicitur: cum dixit: Et amicus aulon fertili Baccho minimum phalernis Inuidet uuis. nam non ſtaret uerſus caulon. eſt enim ſapphicus. C aunii cum. c. exili&. i. latino ſcribitur: populi fuerunt ex creta. C eadus cū. c. exili&. e. abſqꝫ diphthongo ſcribitur: fuit teſte Homero libro ſecundo iliados uir thrax:& Tro zeni pater: ex his ſcilicet: qui auxilia troianis miſerunt. C ebes cum. c. exili&. e. abſqꝫ diphthongo ſcribitur: fuit Thebanus philoſophus:& Socratis diſcipulꝰ:&(ut refert Laertius) dialogos tres ſcripſit. quorum unus pulcherrimus:& eloquentiſſimus apud me eſt. In quo per modum tabula:& cuiuſdam picturæ uniuerſam hominū uitam depinxit. C ebriones cum. c. exili&. i. latino ſcribitur: fuit teſte Homero libro iliados. xi. Priami filius. C ecrops cum. c. exili utrobiqꝫ ſcribitur: hic teſte Euſebio de temporibus: primus athenienſium rex regnauit in attica: a quo uſqꝫ ad troia captiuitatem fluxiſſe dixit annos trecentos ſeptuagintaquinqꝫ. Et inde cecropius: quaſi atticus dicitur. Virgilius libro georgicorum quarto: Cecropias innatas apes amor urget habēdi ideſt atticas. ut Ouidius libro de ponto: O mihi dulcior illo Melle: quod in ceris attica ponit apis. Inde etiam Cecropis patronymicum fœmininum. Vt Iuuenalis in ſatyra Credo pudiciciam: De ſulmonenſi mera cecropis. Inde etiam cecropida athenienſes dicti ſunt. Virgilius in ſexto: Tum pendere pœnas Cecropidæ iuſſi. Sic theſidæ idem a Theſeo dicuntur. ut idem tertio georgicoruꝫ: Et compita circum Theſide poſuere. ut ſimili modo romani æneada:& romulida ab Aenea& Romulo ſunt uocitati. Virgilius libro ænei dos primo: Defeſſi æneade: quæ proxima litora curſu Contendunt petere. Et libro octauo: Subitoqꝫ nouū conſurgere bellum Romulidis. E edrus cum. c. exili&. e. abſqꝫ diphthongo ſcribitur: lignum eſt quod Homerus non eo nomine: ſed thyon appellat. Quod ſane in delitijs Circes odoratum eē demonſtrat. Ob quod Neuius de bello punico ait teſte Macrobio: cedroſam ueſtem. Vnde& ex cedro teſte Vitruuio libro ſecundo de architectura oleum naſcitur quod cedreum dicitur: quo reliquæ res cum ſint uncte: uti etiam libri a tineis& carie non læduntur. iuxta quē ſenſū dixiſſe uidet̉ Perſiꝰ: Et cedro digna locutꝰ Linquere. Et alibi ī eadē ſatyra: Quicꝗd deniqꝫ lectis Scribit̉ ī cedris. Sane nōnulli ꝑ id capſulā cedrinā ītelligere uoluerūt: ī qͣ p̄cioſiores li. cōſueuiſſe recōdi fabulāt̉. Alii coopercula cedrina: inducuntqꝫ Martialem dicentē in quīto: Nunqͣꝫ grādia nec moleſta poſcit Quæ cedro decorata purpuraqꝫ Nigris pagina creuit umbelicis. Nōnulli uero cedrinas tabellas in morem membranarū intelligi uolunt. ex quibus(ut aiunt) nobiliores cōficiebant̉ libri. iuxta quod forte locutus uidet̉ Iuuenalis dū ait: Atqꝫ ideo crocea membrana tabella Impletur. Nam ut ait Plinius li. xiii. naturalis hiſtoriæ: materia ipſius cedri eſt æternitas. Itaqꝫ& ſimulachra deoꝝ ex ea factitauerūt. Cedrinꝰ eſt romæ in delubro Apollo Soſianus ſeleucia aduectus. Macrobius aūt in li. ſaturnaliū dixit Virgiliū de cedro ītellexiſſe cū ait: Media fert triſtes ſuccos tardūqꝫ ſaporē Fœlicis mali: quo nō præſtantius ullū.& reliqua. C hela cū. ch. aſpirato& unico. l. ſcribit̉: idem etiam a græcis dicitur quod brachium: ſed ꝓprie cancroꝝ aut ſcorpionū. Virgilius in georgicis: Qua locus erigonem inter chelaſqꝫ ſequentes. C elena abſqꝫ aliqua aſpiratione: uel diphthongo in prima aut ſecunda:& cū unico. l. ſcribit̉: ac in plurali nimero effertur: urbs fuit teſte Liuio li. vii. de bello macedonico: hactenus phrygia caput: quæ(quia lydia cōtermina eſt) dixerunt aliqui oppidū eē lydia. in hac Marſya ortus:& ſepultus fuit. Vnde iuxta illaꝫ fluuius marſya cognominatus orit̉: ubi a Phœbo uictus marſya& decoriatꝰ extitit. dicente Lucano li. iii. Quæ tua munera pallas Lugent damnata phœbo uictore celena. huic urbi ꝓpinquus eſt fluuius gallus: de quo qui bibit inſanit: dicente Ouidio libro faſtorum quarto: Inter ait uiridem cybelen altaſqꝫ celenas: Amnis it inſana nomine gallus aqua: Qui bibit inde furit.& reliqua: ut uidimus in dictione Atys. C eleno cum. c. exili& unico. l. ac ſine diphthongo ſcribit̉: una fuit ex harpyis: ut Virgilius: quas dira cellenoSignificatqꝫ apud nos atrum& tenebroſum. C eltæ abſqꝫ aliqua aſpiratione uel diphthongo primæ ſcribitur: fuerunt teſte Liuio libro. v. ab urbe tertia ꝑt gallia: qui uenientes ad iberum fluuiū hiſpaniarū: ibiqꝫ cōſidentes retēta primi nominis parte:& aſſumpt. parte fluminis(iuxta quod conſiderant) celtiberi dicti ſunt. quod Lucanus libro tertio tetigit cū ait: Profu giqꝫ a gente uetuſta Galloꝝ celta miſcentes nomē ibris. C nelidonia cum. ch. aſpirato& unico. l. atqꝫ. i. latino ſcribit̉: herba eſt: quā teſte Plinio libro. xxv. naturalis hiſtoriæ uiſui ſaluberrimā hirundines monſtrauere: dum uexatis pullorum oculis illa medentur. Vnde quod a græcis χελιδων a noſtris hirundo dicitur. C helonophogi cum. ch. aſpirato:& unico. l. ſcribitur: dicuntur latine teſtudinū comeſtores. Nam χιλωνη a noſtris teſtudo dicitur: φάγοι comeſtores. hos eſſe dixit Plinius libro ſexto naturalis hiſtoriæ populos in ſinu Perſico iuxta littus carnania. C eltiberi abſqꝫ aliqua aſpiratione ſcribitur: quod indicat(ſecundū ea quæ ſupra diximus) iberum fluuiū neu tiqͣꝫ aſpirari debere: ut in ea dictione uidebimus. C hemmis cum. ch.& duplicato. m. ſcribit̉ atqꝫ. i. latino: fuit ægypti rex: qui pyramidē admirabilē ſtruxit: lon ge a memphi uerſus libyam ſtadiis centū uiginti: a nilo aūt quinqꝫ& quadraginta: quæ teſte Diodoro ſiculo libro hiſtoriaꝝ. ii.& artificio& operis magnitudine mirabilē ſtuporē præbet aſpicientibus: ad quā ædificandā(ut idē auctor refert) trecenta& ſexaginta hominū milia deputata fuerūt: quā uiginti ferme annis abſoluerunt. Pecunia uero omnis ad opus impenſa in olera tantū herbaſqꝫ(is enim cibus opificum fuit) ad miſe& ſexcenta talenta exceſſiſſe ſcribit. C enchris prima cū. c. exili& ultima cū. ch. aſpirato: atqꝫ. i. latino ſcribit̉: genus eſt ſerpentis inflexuoſi:& ſem per in rectum iter facientis: quē latine traductū tituiunculum cōperi. ſed græco uocabulo uſus fuit Lucanꝰ libro. ix. cum ait: Et ſemper recto lapſurus limitte cenchris. C enodoxia cum. c. exili ſemꝑ ſcribit̉: ſed ratione ſequentis litteræ ſignificatū mutat. Nam ſi per. e. abſqꝫ diph thongo ſcribit̉: inanē gloriā deſignat.& tūc quoqꝫ cōponitur ex κερόν: quod eſt uanum:& δέξα gloria. ſimili modo cenotaphium uacuum dicitur ſepulchrum. At ſi cū. æ. diphthongo ſcibantur: nouam gloriam unum:& alterum nouum ſepulchrum dicit. Nam καινον græce: nouū latine dicitur. Si uero cum. œ. communem gloriam unum:& alterum commune ſepulchrum indicat: cum κοινον cum quo tunc componunt̉ commune apud nos ſignificet. C enataphium cum. c.&. t. exilibus&. e. abſqꝫ diphthongo ſcribitur: ſignificat uacuum ſepulchrum: ut in p̄ cedenti dictione uidimus. C eneus cum. c. exili&. æ. diphthongo ultima cum. eu. diphthongo ſcribitur: fuit uir quandoqꝫ& fœminaImmo ut dicit Virgilius libro æneidos. vi. Et iuuenis quondam nunc fœmina cæneus. Rurſus& in ueterem fato reuoluta figuram. Vtimo teſte Ouidio libro duodecimo metamorphoſeon in phœnicem auem conuerſus eſt. Vnde concludens ait: Maxime uir quondam: ſed auis nunc unica cæneus. Similia dicūt poetæ de Iphi:& Tireſia: quod ſcilicet quandoqꝫ uiri: quandoqꝫ fœmina uiſi fuerint. C entaurus abſqꝫ aliqua aſpiratione ſcribitur. Et fuerunt centauri theſſalia populi ſecus montem peliū habitantes: qui media parte uiri& media equi dicti ſūt. hos a laphithis ſiue lapithis originē traxiſſe dicūt poetæ hoc eſt ex lione filio Phlegyæ regis pelectroni:& nube qͣdā detinēte formaꝫ lunonis progenitos. Nam cū lxion Iouis& Iunonis ſecretarius eſſet: elatus officio auſus eſt Iunonē de concubitu attentare. Cui Iuno ex conſilio Iouis nubem in forma ſua obiecit: cum qua cōcumbens Ixion centauros ꝓgenuit. Sed cum ob id a Ioue ē cælo pulſus in terras iaceret̉: lactaretqꝫ ſe cōcubuiſſe cū Iunone a Ioue itidē fulminat̉& ad inferos tru ditur. Vbi ſuper rota ſerpentibus circūfuſa ligatus: perpetua uolutione deuoluit̉: dicente Tibullo: Illic iunonem tentare ixionis auſi Verſant̉ celeri noxia membra rota. Sane ut teſtis eſt Plinius li. vii. naturalis hiſtoriæ: centauri primi cū equis pugnare docuerunt. Et frena ac ſtrata Pelectronius cōperit. Quod Virgilius libro georgicoꝝ. iiii. prius te tigiſſe uidet̉ cū ait: Fræna pelectroni laphitæ gyroſqꝫ dedere. ubi ait Seruius pelectroniū oppidū eſt theſſa liæ: ubi primo domandoꝝ equoꝝ uſus cōpertus ē. Idem ſuꝑ. xii. ænei. dixit cū Pirithous rex laphitarū uxo rem duceret: centauros ſibi uicinos populos:& deos omnes excepto Marte uocauit ad nuptias. Quare numen iratū īmiſſo in illos furore paſſum eſt laphitaꝝ gentē fugari: cædi atqꝫ deleri. Vnde dixit Virgiliꝰ Mars perdere gentē Immanē laphitū ualuit. Et niſi exponamus laphitū. i. centauroꝝ: ꝗ originē duxerūt a laphitis diſcordaret Ouidiꝰ li. xii. metamor. ꝗ dixit cētauros ip̄os die nuptiaꝝ Piritho. a Theſeo fuiſſe deuictos. C entrū abſqꝫ aliqua aſpiratione ſcribit̉: id proprie eſt: quod nos ſtimulū: uel aculeum dicimus. ſed cōmuniter pro puncto alicuius corporis medio:& maxime circulari ſumitur. C heops cum. ch. aſpirato ſcribitur: fuit teſte Herodoto libro hiſtoriarum ſecundo ægypti rex poſt Rampſinitum: qui pyramidem egregiam ſtruxit. C ephalus cū. c. exili&. e. abſqꝫ diphthongo: atqꝫ unico. l. ſcribit̉ a αγή: quod eſt caput deducitur. Et ꝗa in caput excreſcit cephalus græce uocatur: latine uero mugil ſeu mugilis dicitur. Iuuenalis in ſatyra Omni bus in terris: Necat hic ferro. ſecat ille cruentis Verberibus quoſdā mœchos& mugilis intrat. i. capitoſa mē tula in formā mugilis ignominioſe podicē mœchi formoſi penetrat. fuit etiam hoc nomine uir athenienſis uenator maximus: qui Procrim Frithei athenarum regis filiam uxorem duxit: ut omnia plene monſtrauit Ouidius libro metamorphoſe. ſexto. C ephalonia cū. c. exili&. e. abſqꝫ diphthōgo ſcribit̉: inſula eſt ionio in mari: quæ teſte Plinio li. iiii. naturalis hiſtoriæ menela quondā dicebat̉: fuitqꝫ ſub Vlyxis imperio: ut per totā odyſſeā oſtendit Homerus.& Sene ca in troade de Vlyxe locutus inquit: Greſſus nephandos dux cephalonū admonet. C epheus prima cum. c. exili&. e. abſqꝫ diphthongo: ultima cū. eu. diphthongo ſcribitur: fuit teſte Euripide rex æthiopū Phœnicis filius:& pater Andromeda ex Caſſiopeia: ſocerqꝫ Perſei. ut etiam omnia monſtrauit Ouidius libro quarto metamorphoſeos. C ephiſus prima cū. c. exili&. e. abſqꝫ diphthongo: penultima cū. i. latino ſcribit̉. fluuius eſt boetiæ dicēte Lucano libro. iii. Boeti coiere duces. quos impiger ambit Fatidica cephiſus aqua. hunc iuxta lilæā urbē naſci di xit Homerus libro. ii. iliados.& Plinius libro naturalis hiſtoria. iiii. Quin& delphos præterfluere dicit̉. In cuius ripis fuit templū fatidica dea Themidos: a qua Deucalion reſpōſa ſuſcæpit de reparādo humano genere. Vnde& teſte Homero phocenſiū fluuius ponit̉. Ita ut utrūqꝫ ueꝝ eſſe habeatur. C hephren cū. ch. aſpirato ſcribit̉: fuit teſte Herodoto li. hiſto. ii. Cheopis frater: ꝗ poſt illū ī ægypto regnauit C eramiū cum. c. exili&. e. abſqꝫ diphthongo atqꝫ. i. latino ſcribit̉: dici poteſt latine tegulariū uel fugiuariū. Nā deriuat̉ a κεραμις: quod eſt regula: erat locus athenis: de quo Plinius libro. xxxvi. naturalis hiſtoria: ſic inquit: Opera Praxitelis ſunt athenis in ceramico: de quo etiam uidebimus in dictione plaſtice. C eraſtes ſine aſpiratione aliqua&. e. abſqꝫ diphthongo ſcribitur: genus eſt ſerpentis: quod teſte Plinio libro octauo naturalis hiſtoria quadrigemina cornicula præfert ſimillima arietum. Nam κέρας græce: dicitur la tine cornu. de quo Statius libro undecimo thebaidos inquit: Crinalem attollit longo ſtridore ceraſtem. Et a ſimili modo ceruus deducitur. C eraſus cum. c. exili& unico. ſ. ſcribitur: fuit teſte Seruio ſuper ſecundo georgicorum urbs ponti: quam cū deleſſet Lucullus: genus pomi inde aduexit: quod a ciuitate ceraſium appellauit. Nam arbor quidem ceraſus: pomum uero ceraſium appellatur. Ego uero uocabula eſſe græca magis qͣꝫ ex inſtitutione Luculli comperi: ut ex Aeſchylo: qui longe ante Lucullum fuit in ſequenti dictione monſtrabimus. Quare& pomum cum ſuo nomine deductum a Lucullo putamus. ut& Plinius innuere uidetur. C eraſium cum. c. exili&. i. latino ſcribitur uocabulum eſt græcum: ut oſtendit Aeſchylus tragicus: cum ait: τάκαλάντις κάι κεράσια φάτη fructus eſt arboris: quæ teſte Plinio libro decimoquinto naturalis hiſtoriæ: ante uictoriam mithridaticam. L. Luculli non fuit in italia: ſed urbis anno ſexcenteſimo octogeſimo is primum uexit e ponto. C eraunus cū. c. exili&. au. diphthōgo ſcribitur: dicit̉ apud nos fulmē:& Ptolemei cuiuſdā cognomē extitit. C eraunia cum. c. exili&. au. diphthongo atqꝫ. i. latino ſcribitur: ſunt altiſſimi montes epiri. ſic quoqꝫ a crebris fulminibꝰ dicti. Nam κύραυνοσ græce: a noſtris fulmen nuncupatur. diuiduntqꝫ mare ionium ab adri atico: a quibus ex epiro ſumitur nauigatio uerſus italiaꝫ. ut Virgilius libro æneidos tertio: Prouenitur pelago uicina ceraunia iuxta. Vnde iter italiam curſuſqꝫ breuiſſimus undis. de quibus Lucanus libro quarto Scopuloſa ceraunia nauta Summa timent. C erberus abſqꝫ aſpiratione ſcribit̉: hunc canē eē tricipitē inaudita feritatis cuncta uorantē:& regni Plutonicuſtodē poetæ oēs aſſeruerunt. Quē maxime Seneca in Hercule furente deſcripſit. Et dictus eſt cerberus: quaſi creoborus: hoc eſt carnē uorans. Nam κρας caro eſt:& βόρος uorans. Alterū epiroticū canem fuiſſe Alexandri: ꝗ leonibus cōgrediebat̉ atteſtatur Iulius Pollux de uocabulis reꝝ ad Cōmodū imperatorē. C ercaſorus abſqꝫ aliqua aſpiratione:& unico. s. ſcribit̉: urbs eſt teſte Herodoto: iuxta quam diuiditur nilus in peluſium fluens& canobum. C erceis cum. c. exili utrobiqꝫ:& abſqꝫ diphthongo atqꝫ. i. latino in fine ſcribit̉: fuit teſte Heſiodo in theogonia nympha Oceani& Tethyos filia. C ercyra cum. c. exili utrobiqꝫ&. y. græco ſcribit̉: fuit olim corinthi nomē: quo ſæpe utit̉ Homerus. C ercyon cum. c. exili utrobiqꝫ&. y. græco ſcribitur: fuit rex in parte theſſalia: qui filiam habuit Alopē a qua ciuitatem cognominauit. C ercopythecus cū. c. exili utrobiqꝫ:& prima cū. e. abſqꝫ diphthongo ſecundū orthographiam: licet nōnulex noſtris. i. latinū apponant antepenultima cū. y. græco& penultima cū. th.&. e. abſqꝫ diphthongo ſcribit nomē eſt cōpoſitū ex κερκόσ: quæ apud poetas græcos dicit̉ cauda: πιθρκοσ ſimia: quaſi ſimia caudata. 8 id eſſe puto: quod maimonē uulgo dicimus. Vnde Pliniꝰ li. viii. hiſtoriæ naturalis de ſimis loquēs cercopythecos inquit nigris capitibꝰ pilo aſinino:& diſſimiles cæteris uoce ſunt. Martialis in epigrāmate ad Simiu ait: Callidus enixas elidere ſimius haſtas. Si mihi cauda foret cercopythecus erā. Idē in alio epigrāmate: Publius eximia ſi flagrat amore catella: Sicromius ſimile cercopythecon amat. Hunc ægypti: ut alia portenta complura inter deos poſuerunt: dicente Iuuenale in ſatyra Quis neſcit uoluſi: quæ ultima eſſe debet: Et figies ſacri inter aurea cercopytheci. C erinthus cū. c. exili&. i. latino atqꝫ. th. aſpirato ſcribit̉: fuit teſte Homero li. ii. iliados oppidum in euboia. C erinthe cū. c. exili&. i. latino atqꝫ. th. aſprato ſcribit̉: herba eſt: quā Plinius li. xxi. naturalis hiſtoriæ cerinthe am uocauit. Virgilius uero ait libro georgicorū. iiii. Cerinthæ ignobile gramen. Et eſt teſte Plinio herba cubitalis: folio candido incuruo: capite concauo: mellis ſuccū habens. C errus cum. c. exili& duplicato. r. ſcribitur: genus eſt arboris. C herroneſus cum. ch. aſpirato&. e. abſqꝫ diphthōgo atqꝫ duplicato. r.& unico. s. ſcribit̉: terra eſt fere undiqꝫ mari cincta: quæ niſi paruo cōtineret̉: inſula dici potuiſſet. Nam cōponit̉ ex χόρροσ: quod apud antiquos terrā dicit:& νησος inſulam:& ob excellentiā nōnunqͣꝫ pro peloponneſo ponitur. C herſoneſus cū. ch. aſpicato& unico. r. ſequēte. ſ. quod nullibi duplicat̉ etiā ſcribit̉:& idē ſignificat: quod in præcedenti dictione uidimus: ſed cōponit̉ ex χερσος: quod ſimiliter terram dicit:& νησος inſulam. C herſidamas cum. ch. aſpirato&. i. latino ſcribitur: fuit teſte Homero libro iliados. xi. uir troianus: quē Vly xes in bello interemit. C hreſydros cum. ch. aſpirato:&. y. græco ſcribit̉: genus eſt ſerpentis terram& aquā incolentis.& cōponit̉ ex κερσος: quod apud nos terrā dicit:& hydros aquā. ꝗbus ſane ſerpentibus teſte Solino calabrya abundat. de quibus intellexiſſe uidet̉ Virgilius libro georgicoꝝ. iii. Eſt etiā ille malus calabris in ſaltibꝰ anguis: quamea cōuoluens ſublato pectore terga. Et hoc quia paulū ſupra dixerat ad paſtorē: Galbaneoqꝫ agitare graues nidore chelydros: ubi expoſuit Seruius quaſi cherſydros. C herſius cum. ch. aſpirato&. i. latino ſcribitur: nomen fuit uiri proprium. C etus abſqꝫ aliqua aſpiratione: uel diphthongo ſcribitur: uidelicet cum pro piſce ponitur. at ſi pro conuētu ponatur cum. œ. diphthongo ſcribi debet: hoc eſt cœtus. C ethegus cum. c. exili&. th. aſpirato ſcribitur: uir fuit romanus: de quo late ꝑ Saluſtium habetur. C yamos cū. c. exili&. y. græco ſcribitur: dicitur a noſtris faba: ſed ſic quoqꝫ græce a nōnullis latinis prolatum fuit. Et a faba fabata dedectū fuit. Plinius libro. xviii. naturalis hiſtoriæ: Fabata ſuæ religionis diis in ſacro ē præualens pulmentari cibo:& hebetare ſenſus exiſtimata: inſomnia quoqꝫ facere: ob hoc pythagorica ſententia damnata. Vel(ut alii tradidere) quoniā mortuoꝝ anima ſunt in ea: qua de cauſa parentādo utiqꝫ abſumit̉. Varro& ob hoc flaminē ea nō ueſci tradidit.& quoniā in flore eius litteræ lugubres reperiant̉. C yane cum. c. exili&. y. græco ſcribitur: fuit nympha ſicula Proſerpina ſocia: quæ cum rapina Plutonis de Proſerpina facta obſiſtere non poſſet: flens in fontem ſui nominis mutata fuit: ut rettulit Ouidius libro metamorphoſeon quinto: qui deinde fons anapo fluuio non longe a ſyracuſis commixto: iuxta ortygiam inſilam in mare concidit: dicente Ouidio libro ſecundo de ponto: Quamqꝫ ſuis cyanem miſcet anapus aquis Et ſubdit: Nec procul hinc nymphæ: quæ dum fugit helidis amnem: Tecta ſub æquorea nunc quoqꝫ curri aqua. Altera eiuſdem nominis fuit meandri fluuii filia: quæ Caunū& Biblidē Mileto filio Solis peperit. C yanea cum. c. exili&. y. græco atque. e. ſine diphthongo in penultima ſcribitur: inſula ſunt in ponto: ſeu magis ſcopuli contra Thracium Boſphorum: mille quingentis paſſibus ab Europa diſtantes: Vt teſtis eſt Pomponius. de quibus Lucanus circa finem libri ſecundi ait: Vt pagaſea ratis peteret cum phaſidos undas: Cyaneus tellus emiſit in equora cautes. Similiter Orpheus in argonantica αγόυ κυνειασπετρας. quas olim fuiſſe inſtabiles dicunt. quod Ouidius libro primo triſtium tetigit cum ait: Tranſeat Trāſeat inſtabiles ſtrenua cyaneas. hæ a nōnullis auctoribus græcis& noſtris ſymplegades: hoc eſt concurre tes etiā noīant̉: ut in ea dictione uidebimꝰ. Et declinat̉ etiā in ſubſtantiuo ꝓ oībꝰ his cautibus hæc cyane huiꝰ cyanes. ut Iuue. in ſatyra Quis neſcit uoluſi oſtendit cum ait: Nam citiꝰ ſcyllam: uel cōcurrentia ſaxa Cyanes plenos:& tēpeſtatibꝰ utres crediderim: hoc ē potius crederē hæc oīa quæ Vlyres in cōuiuio Alcino de cyaneis inſulis: quæ inuicē cōcurrebāt enarrabat. deqꝫ ſcylla mōſtro marino& Elpenore Vlyxis ſocio alijſqꝫ remigibus: uerbere Cyrces cōuerſos in porcos: qͣꝫ Polyphemū hoīem: alium hoīem comediſſe. Quod autē dixit plenos tēpeſtatibus utres: rettulit aliud miraculū quod narrabat Vlyxes ſe ab Aeolo utrem plenū uen tis accæpiſſe quoꝝ beneficio ꝓſpere nauigaret: ſed cū iam ꝓpinquus patriæ eēt: caſuqꝫ dormiret: ſocii theſaurum eē credentes utrem diſſoluerūt. Vnde efflantes uenti nauē cum oībus uſqꝫ in æoliam reduxerūt: ut late narrauit Homerus li. xii. odiſſeæ:& Ouidius tetigit li. xiiii. metamor. C yarares cū. c. exili&. y. græco: atqꝫ. x. cōſonante in ultima ſcribit̉: fuit Phraortis regis medoꝝ& perſaꝝ filiꝰ cui ſucceſſit ī regno:& habuit filiū Aſtyagē: ꝗ poſt illum regnauit: ut late monſtrauit Herodotꝰ li. hiſto. i. C yathus prima cu. c. exili&. y. græco ultima cu. th. aſpirato ſcribit̉: eſt ꝑuum poculuꝫ: ut Iuue. in ſatyra Si te ꝓpoſiti inquit: Cardiaco nunqͣꝫ cyathum miſſurus amico. Martialis in ultimo: Nō habilis cyathis:& īutilis uua lyæo. Horatius in. iii. car. ꝗ muſas amat īpares ternos tibi cyathos attonitꝰ bibet uates: ubi notat̉ recte dici cyathum uini bibi ſicut modium ſalis comedi. C ybele cum. c. exili&. y. græco atqꝫ. e. in penultima ſequente unico. l. ab oībus græcis ſcribit̉: ꝗ penultimam illius corripiunt. Quod noſtri fere oēs poetæ obſeruauerūt. ut Virgilius li. ænei. iii. Hinc mater cultrix Cybele corybantiaqꝫ era. Ouidius li. faſtoꝝ. iiii. Da dea quā ſcite doctas Cybeleia neptes. Iuue. ī ſatyra. ii. Hic turbis Cybele. Sane Propertius& Lucanus quū illam ꝓduxerunt neceſſario ꝑ duplex. l. ſcribere habuerūt Vnde ait Propertius li. ultimo: Vel tu quæ tardo mouiſti fune Cybelen. Lucanus ſimiliter ipſe qum dixit Et lotam paruo reuocant Almone Cybelen. Hāc Seruiꝰ ſuper. iii. ænei. dixit Saturni fuiſſe uxorē:& priꝰ dictā opem Sed a Cybele monte phrygiæ Cybelen cognominatā. Nam in eo monte illius ſacra primitus fuerunt inſtituta:& ſucceſſiue plurimū honorata. De quo meminit Ouidius li. faſtoꝝ. iiii. quum ait: Inter ait uiridem Cybelen altaſqꝫ celenas. Amnis it inſana nomine Gallus aqua. Et ī eodem li. Dyndimon& Cybellen& amœnam fontibꝰ īden Semper& iliacas mater amauit opes. Alii di cunt Cybelen ſacerdotē primū eiuſcemodi ſacrorū inuētorem fuiſſe: a quo Cybelen ip̄am cognominatam Alii a υλιω quod eſt roto dictā uolunt: ꝗa ſacerdotum eiꝰ ꝓprium eſt caput rotare. Vnde Iuue. Crinemqꝫ rotāt ululāte priapo:& a Cybele dicta ē Cybelia: ut Ouidiꝰ præallegato li. faſtoꝝ. iiii. Da dea quā ſcite doctas cybeleia neptes. Fuit& teſte eodeꝫ Seruio pluribꝰ aliis nominibꝰ cognomīata ut Berecynthia: Rhea: bona dea. huius ſimulachrū quēadmodū& peſſimunte Ciuitate phrygia Romā delatū fuerit: oſtendit plane Liuius de. ii. bello punico. Ouidiꝰ uero li. iiii. faſtoꝝ. Quādo uero illi romæ ædes cōſtructa fuit. Idem Liuiꝰ de bello macedonico libro. v. monſtrauit. C icones cū. c. exili utrobiqꝫ&. i. latino ſcribit̉: populi ſunt Thracū iuxta Ebrum fluuiū inhabitantes: ut teſtes ſunt Solinus& Pomponiꝰ. A quoꝝ ſpretis fœminis Orpheus uates cātatiſſimus mēbratim cæſus atque laniatus ē:&(ut rettulit Ouidius li. xv. metamorpho. Flumē habent Cicones quod potum ſaxea reddit uiſcera: quod tactis inducit marmora rebus. C icheſus prima cum. c. exili&. i. latino: ſecunda cum. ch. aſpirato ſcribitur: ponitur fluuius ab Homero in hymno Apollinis. C yclades cū. c. utrobiqꝫ&. y. græco ſcribunt̉: inſula ſunt in mari agro ſic quoqꝫ dicte ꝗa in morē cycli hoc ē rotundi diſponunt̉ ut dixit Solinus. Seruius uero ſuꝑ. iii. æneidos: cōtradicere uidet̉ cū dixit: cyclades non iō dicunt̉ ꝗa in rotunditate ſunt: ſed ꝙ longo ordine circuiri eas neceſſe eſt: uel ꝓpter ꝓmontoria: uel ꝗa na turale ē ut cōcitatiora ſint maria uicinitate terraꝝ. Quod ſi uerū diceret nō cū. v. græco ſed cū. i. latino ſcriberetur. Cuius oppoſitū græci oēs obſeruant. Inter has ſunt breuiores quædā: ut mycone: gyarꝰ:& alia nō nullæ ad qͣs ſceleſti hoīes relegari cōſueuerāt. Iuue. ī. i. ſatyra Aude aliꝗd breuibꝰ gyaris& carcere dignum Si uis eſſe aliquid. Et in ſatyra Credo pudiciciā: Sed ꝗ pene perit: cui uix in cyclada mitti Contigit. C yclas cū. c. exili utrobiqꝫ&. y. græco ſcribit̉. Et ſi idem cū ſuꝑiori ſignificet: e etiā genus ueſtis a rotunditate dicta: de qua meminit Iuue. in ſatyra Credo pudiciciā cum ait: Hæ ſunt quæ tenui ſudāt in cyclade. C yceon cū. c. exili utrobiqꝫ&. y. græco atqꝫ. e. ſine diphthongo ſcribit̉: habetqꝫ apud illos accentū in ultima genus fuit potionis: quo in bello troiano herōes illi utebant̉: ut oſtendit Homerus li. xi. iliados. C yclius prima cū. c. exili&. y. græco: ſecūda ſimiliter ſine aſpiratiōe&. i. latino ſcribit̉: fuit pictor eximius tꝑe Euphranoris hoc ē. li. Olympiade huius tabulā in qua picti erant argonauta talētis. cxliiii. Hortenſius orator teſte Plinio li. xxxv. naturalis hiſto. mercatus ē: eiqꝫ ædem fecit in tuſculano ſuo. C yclops cū. c. exili utrobiqꝫ&. y. græco ſcribit̉: pōt interpretari circularis oculus. Nā componit̉ ex κύκλος quod latine circulum& rotūdum dicit:& ω. quod oculum denotat. Et dicti ſunt cyclopes uiri gigantes ꝗ inficilia iuxta etiam degentes: unicū tātūmodo oculū in medio frontis habebant. Vnde ait Heſiodus in theogonia μοῦνοσοφιαλμοσ μέσέπεκειτομετωπω. hoc eſt unicus autem oculus media inieceſt fronti. Et inde cyclopes: ut Virgilius in. i. ænei. Vos& cycopia ſaxa: habetqꝫ ꝙ clops ī genitiuo plurali accētū in penultima more græco: ut Virgilius li. iii. ænei. Ignariqꝫ uiæ cycopū allabimur oris. In accuſatiuo uero plurali ſi terminatio ſit latina uidelicet in es ut cycopes: habet accentū in prima. Si uero more græco terminet̉ in as ſeruat græcū accentum in penultima ut cyclopas. Virgilius li. xi. ænei. Exulat tneos uidit ꝙ clopas ulyxes. Nam aliter uerſus minime ſtare poſſet. C ycuus prima cū. c. exili&. y. græco: ſequēs cū. c. ſimiliter exili ſequente. n. in eadem ſyllaba ſcribitur: quam litteraturam in antiquis codicibus ſemper a noſtris obſeruari cōſpeximus: licet iam cygnus cum. g. ſcribant ut in ea dictione uidebimus. C ydarum cum. y. græco& ſine aſpiratione ſcribit̉: genus eſt nauicula. C ydnus cū. c. exili&. y. græco ſcribit̉ fluuiꝰ ē cilicia: ꝗ teſte Solino originē certā nō habet. Alii uero dicūt ip̄m oriri a monte tauro. Alii ex alueo coaſpidis ꝗa dulcedīe ac ſuauitate ſaporis illi ſit oīo ſimilis. Et ut refert Iuſtinus li. xi. tarſuꝫ inſignē urbē cilicia curſu diuidit: ubi amœnitate captꝰ Alexander magnus morbū lotaleꝫ traxit. Cuius fluminis aquā dixit Plinius li. xxxi. naturalis hiſto. cōtra podagras conferre. C ydippe prima cū. c. exili&. y. græco: ſequēs cum. i. latino& duplicato. p. ſcribit̉: fuit nympharū una dicēte Virgilio li. georg. iiii. Cydippe& flaua licorias altera uirgo. Altera tum primū lucina experta labores. De alia uero& cū eadem ſcriptura loquit̉ Ouidius li. de arte cum ait: Littera cydippe pomo ꝓlata fefellit. in ſciaqꝫ eſt uerbis capta puella ſuis. C hiduxi cum. ch. aſpirato&. i. latino: penultima cū. æ. diphthongo ſcribit̉: populi ſunt iuxta pontuꝫ: ut ſcri pſit Orpheus in argonautica. C ydon cum. c. exili&. y. græco ſcribit̉: fuit teſte Herodoto li. hiſto. iii.& Plinio li. iiii. naturalis hiſto. ciuitas/ creta famoſiſſima quā a ſamiis ædificatam dixit Herodotus. In cuius agro arūdineta ſpicula increſcebant: dicente Virgilio in ultima ægloga: Libet partho torquere cydonia cornu Spicula. Et etiam nomen ꝓprium uiri ut Virgilius li. ænei. x. Dum ſequeris clytiū infœlix noua gaudia cydon. Sed cum ꝓprium ē uel nōis uel ciuitatis: habet primā longam: cū uero appellatiuū hꝫ eam breuē: ut dixit Seruius. Sane Statius licentia abutens ꝓ noīe ꝓprio aliquādo corripuit: ut hæc regi ꝓmiſſa cydon:& ab urbe cydonia mala dixerūt græci teſte Plinio li. xv. naturalis hiſto. quæ nos ut ait cothonia uocamus. Cydonia mala litteraturā præcedentis dictionis:& denominationē ab urbe habere oſtendimus: quæ teſte pli nio a noſtris cothonia dicuntur. C hidorus cū. ch. aſpirato&. i. latino ſcribit̉: fluuiꝰ ē ꝗ teſte Herodoto li. hiſto. vii. a creſtonea regione macedonia incipiens:& ꝑ mygdoniā fluens in axium mygdonia fluuiū intrat. C ygnus cū. c. exili&. i. græco ſequēs. g. a noſtris iam ſcribit̉: licet antiqui more græco non. g. ſed loco eius. c. ponerent ac ſcriberent cychus. Quod ob litterarū affinitatem iā fieri exiſtimo: ut ſimiliter κυβιοσ græce latine gobius dicit̉: ſed in antiquis inſcriptionibus& codicibus cycuus cū. c. ſequente. n. ī eadeꝫ ſyllaba ſcriptum aſpexi: quod etiā noſtri tēporis accuratiſſimi obſeruant:& dicit̉ latine holor. Nam ē auis undiqꝫ plumis albis cōferta:& dulce canēs: de qua gratiſſima quædam Cicero li. i. de queſtiōibus tuſculanis ſcripſit. Virgi. ī bucolicis: Inter ſtrepere anſer holores. Ouidius ī heroidibus. Ad uada meandri cōcinit albus holoIn hāc auē Cicus ꝗdem Phaethōtis amator ſiue pie ut putat Seruius: ſiue libidinoſe ut alii uolūt: poſt illiꝰ interitum ex longo ploratu cōuerſus fuit ut oſtendit Virgi. li. x. æneidos. C ilicia cū. c. exili&. i. latino utrobiqꝫ ſcribit̉: regio ē teſte Plinio li. v. naturalis hiſto. ī minori aſia ſyria ꝓxima plurima iacens cāpo: tauro monti ſubiecta: quæ a Cilice Agenoris filio nomen ſortita eſt. C hiliarchus cū. ch. aſpirato utrobiqꝫ&. i. latino ſcribit̉: dicit ille ꝗ ille hominibus ī exercitu præeſt. Nam κειλια græce a noſtris mille dicit̉:& ἀροσ princeps. C ylicranes prima cū. c. exili&. y. græco: ſequens cū. i. latino:& penultima ſimiliter ſine aſpiratiōe ſcribitur: fuerūt teſte Macrobio li. ſaturnalioꝝ. ii. populi ꝓpe heracleā ab Hercule cōſtituti: cōpoſito.ſ. nomine a bλικοσ: quod eſt poculi genus: nos eodem teſte una littera cōmutata calicem dicimus: argumentās Herculi dictum fuiſſe multibolum heroa. C ylydrus cū. c. exili&. y. græco tam ī prīa qͣꝫ in ſecūda ſcribit̉: ſerpentem eſſe in codicibꝰ græcis legimꝰ. Vnde cōpoſitionē habere uidet̉ ex κυλιω: quod eſt uoluo:& υαροσ ſerpens: quaſi uolubilis ſit ſerpens& ambulādo ſæpiſſime ſe cōuoluat. Quod tetigiſſe uidet̉ Virgi. li. georgi. iii. cū ait: Squamea cōuoluens ſublato po ctore terga. Et hoc ꝗa paꝝ ſupra dixerat ad paſtorem galbaneoqꝫ agitare graues nidore cylydros: qd̓ Seruius legit chelydros cu. ch. aſpirato:&. e. uocali ī prīa& ī ſecuda cū. v. græco:& exponit qͣſi cherſydros: ut ī ea dictiōe uidimus. Sed nos putamus differentes ſpēs eē: quod Lucanus li. ix. monſtrare uidet̉ cum ait: Natus& ambiguæ coleret ꝗ ſyrtidos arua Cherſydros: tractuqꝫ uia fumante cylydri. C ylindrus prīa cū. c. exili&. y. græco: ſecūda cū. i. latino ſequēte. n. ante. d. ſcribit̉: lapis ē p̄cioſus tereſque& oblongus atqꝫ coloris uari: de quo meminit Iuue. in. ii. ſatyra cū ait: Donant arcana cylindros:& aui quod eſt uoluo nomen aſſumpſit. Vnde& modo conſimili eā columna quæ ad coruādam aream ab agricolis aſſumitur cylindrus uocat̉: ſed differentiaꝫ ānotauit Virgilius cum dixit li. georgi. i. Area tum primū eſt ingenti aquāda cylindro: quaſi precioſus ille paruus ſit: hic ingens. C illa cum. c. exili&. i. latino atqꝫ duplicato. l. ſcribit̉: fuit urbs in ætolia. C yllarus cum. c. exili&. y. græco atqꝫ duplicato. l. ſcribit̉: nomē ē equi quē fuiſſe pollucis: hoc ē Caſtoris fratris eius: qui equoꝝ fuit domitor oſtendit Virgilius li. georgi. iii. Et nos ſupra in dictōe caſtor mōſtrauimus C yllene cum. v. græco& duplicato. l. ſcribit̉: mons ē ī arcadia: ut mōſtrauit Homerus li. iliados. ii. C yllenius cum. c. exili&. y. græco ſequēte duplicato. l. atqꝫ. i. latino in penultima ſcribit̉: nomen ē Mercurii a cyllene monte arcadia cognominati: in quo Maiam peperiſſe illum dicunt poetæ: ut Virgilius li. ænei. viii. Vobis mercurius pater ē quē candida maia Cyllene gelido cōceptuꝫ uertice fudit. Et Ouidius li. faſtoꝝ. v. loquēs de Maia ait: Hæc enixa iugo cupreſſiferæ cyllenes Aethereum uolucri ꝗ pede carpit iter. Et īde cyllenis patronymicum græcum:& in genitiuo cyllenidos: atqꝫ in accuſatiuo cyllenida. Lucanus in. viii. Et ſubitus præpes cyllenida ſuſtulit harpen. C ymba cum. c. exili&. y. ſcribit̉. Apud antiquos noſtros ſcribebat̉ cum. u.& dicebatur cumba: ut de Sylla di ximus:& eſt nauicula genus. C ymbala cū. c. exili&. y. græco ſcribit̉: inſtrumēta ſunt quæ in ſacris matris deū cum tympanis haberi cōſueuerant: ꝗa cum ſonitu clypeoꝝ& inanium galeaꝝ fuiſſet Iuppiter ī creta tutatus. Quare loco illoꝝ in illius ſacris cymbalis ⁊ tympanis poſtea utebant̉: ut oſtendit Ouidius li. faſtoꝝ. iiii. cum ait: Cymbala ꝓ galeis: ꝓ ſcutis tympana pulſant:& a cymbalo cymbaliſtria dicit̉ quæ cymbalum pulſat. C ymbium prīa cu. c. exili&. y. græco: penultīa cum. i. latino ſcribit̉: ē poculi genus ad ſimilitudinē cymbæ: a qua ſic quoqꝫ denominat̉: de quo Virgilius li. ænei. iii. Inferimus tepido ſpumātia cymbia lacte. C imbri cū. c. exili&. i. latino ſcribit̉: populi ſunt germanoꝝ ꝗ lingua gallica teſte Feſto latrones dicunt̉. Hodie flāmingos dicimus: hos olim iundans oceanus fugauit:& cum romanoꝝ fines īuaderēt: ac magna clade primum romanos affeciſſent: tandē īcredibili cæde a Mario ī Italia cāpo ī raudio deleti ſunt: ut Florus lib. ſuarum hiſto. iii.& Plinius de uiris illuſtribus monſtrauerunt. C himera prima cū. ch. aſpirato&. i. latino: penultima cū. æ. diphthongo ſcribit̉: mons eſt ī lycia ꝗ fumum& flāmam ad modū ætuæ in ficilia:& ueſuui ī cāpania eructare uidet̉: quod utiqꝫ cām dedit fabula: quæ illuꝫ dixit monſtrum eē chimera: quā Heſiodus ī theogonia deſignās tria habere capita dixit: unuꝫ leonis: aliud ipſiꝰ chimera:& aliud draconis: ꝗn& anterius ꝗdem leonē: poſterius uero draconē: medio aūt captam eſſe idem Homerus: atqꝫ eundē uerſum li. vi. iliados:& ꝑ eadem uerba expreſſit cuꝫ ait ϖροσθ. λέων υπισθε αράκον μέσοδέιμάιρα. Et Ouidius li. metamorpho. x. inquit: Quoqꝫ chimera iugo mediis in ꝑtibus hircum: Pectus& ora leæ caudā ſerpentis habebat. Addit ulteriꝰ Heſiodus illā ꝑ ſingula capita ignē efflare. quod Virgilius li. vi. ænei. tetigit cū ait: flāmiſqꝫ armata chimera. Immo dixit Homerus terribiles illā flammarum globos cum ſpiritu eructare. C himerinos prīa cum. ch. aſpirato&. i. latino: in quod. ei. diphthongus cōuerſa fuit:&. e. abſqꝫ diphthongo ſcribit̉: dici pōt latine hyemalis. Nam circulus unus eſt cæli ꝗ capricornum contingit: ī quo cum ſol eſt: breuiſſimos dies habemus. C yminū prīa cū. c. exili&. y. græco: ſequens cū. i. latino ſcribit̉:& corripit primā atqꝫ ꝓducit penultimam: ut Perſius: Et pallētis grana cymini. a nōnullis uero cū. u. ſcribit̉ cuminum. C yminus prima cū. c. exili&. y. græco: ſequēs cum. i. latino ſcribit̉: lacus ē hetruriæ cymino monti ſuppoſitꝰ: ut Appianus clariſſimus hiſtoricꝰ græcꝰ oſtendit: quē ꝗdam eſſe putant: ꝗ nunc uici lacus dicit̉: de quo teſte Seruio ſuꝑ. vii. ænei. talis habet̉ fabula. Aliquādo Hercules ad circūiacentes populos uenit: ꝗ cuꝫ a ſingulis ꝓbaretur: ad oſtendēdam uirtutem deieciſſe dicit̉ uectem ferreū: quo illi exercebant̉: ꝗ cū terra eēt affixus & a nullo potuiſſꝫ auferri: eum rogatꝰ ille ſuſtulit. Vnde īmenſa uis aquæ ſecuta eſt: quæ cyminū lacum fecit unde augi: qd̓ eſt fluctuo& exeſtuo dictum puto:& corripit tam primā qͣꝫ penultimā: Virgilius li. vii. Hi ſocratis habēt arces flāminiaqꝫ arua: Et cymini cum monte lacum. C immeri cum. c. exili&. i. latino atqꝫ duplicato. m. ſcribit̉: populi ſunt teſte Herodoto li. hiſto. iiii. ī aſia ama zonibus ꝓximi: quos exultimo occidentali oceano adueniſſe dixit Homerus circa initium libri. x. odiſſeæ & alia qͣꝫplura de illis loquitur. C ymolia cū. c. exili&. y. græco& unico. m. atqꝫ unico. l.&. i. latio poſt. l. ſcribit̉: genus ē creta: quæ& ueſtibꝰ & medicamētis ē apta: ut uidebimus ī dictione creta:& a n. i. cum nomē aſſumpſit. C ymodoce cū. c. exili utrobiqꝫ&. y. græco ſcribit̉: fuit teſte Heſiodo nymphaꝝ una filia Oceani& Tethyos: de qua etiā Virgilius libro georgicorum. iiii. meminit. C mon cū. c. exili&. i. latino ſcribit̉: fuit athenienſis filius Miltiadis: de quo Herodotus li. hiſto. vi.& Iuſtinus li. ii. plura ſcripſerunt: habuitqꝫ duos filios Steſagoram& Miltiadem. C ymmotho prima cū. c. exili&. y. græco: penultima cū. th. aſpirato ſcribit̉: pōt interpretari curſus fluctuum. Nam componit̉ ex κύμα: quod ē fluctus:& θω curro: dicitur a poetis filia Nerei& uxor Neptuni. Vnde Virgilius li. ænei. i. Cymothos ſimul& triton adnixus acuto Detrudunt naues ſcopuloC inabari apud græcos: apud noſtros uero cinabaris& cinaber: ut ſimili mō quo illi pipari nos piper dicimus licet non græca ea ſed barbara uocabula putem: cum. c. exili&. i. latino utrobiqꝫ ſcribit̉: dicitur ab aliquibꝰ minium tātum in ſingulari. Quod teſte Plinio li. xxxiii. naturalis hiſto. reperit̉ in argentariis metallis. Vnde ait minium quoqꝫ& nūc inter pigmenta magna auctoritatis& quōdam apud romanos fuit:& ut ſacri au ctores tradunt: ꝗbus ut ait idem auctor uerius credi neceſſe eſt Iouis ipſius ſimulachri faciem diebus feſtis minio illiniri ſolitam: triumphantiūqꝫ corpora:& ſic Camillum triumphaſſe: Cuius rei cām magis admirat̉ Plinius qͣꝫ reddat. Iuxta quod ait Virgi. in ægloga quæ inſcribit̉ gallus: Pan deus arcadiæ uenit: quem uidimus ipſi Sanguineis ebuli baccis minioqꝫ rubētem. Quod ꝓpter ætheris ſimilitudineꝫ qui ſuppiter eſt: fieri dixit Seruius. Vnde ut ait triumphantes qui oīa Iouis ferebant inſignia minio tingebātur. Plinius etiam ad ea quæ diximus ſubdit cōſtare æthiopum proceres totos illo tingi:& hūc ibi deorum ſimulachris colorem eſſe. Sed aliud uult eſſe cinabaris: aliud minium. Nāqꝫ ut ait li. xxxv. ſunt autem colores auſteri aut floridiVtrumqꝫ natura aut mixtura euenit. Floridi ſunt quos dominus fingendi præſtat: ut minium: armenium: ci nabaris: chryſocolla: inclytum purpuriſſuꝫ. Cæteri auſteri:& ex omnibus his alijs: de quibus uidebimus in dictione ſinopis. C inadus cū. c. exili&. i. latino atqꝫ. æ. diphthongo ſcribit̉: puer eſt qui& ætate& forma ad patiēdum ē aptꝰ. Nam componit̉ ex κινω uerbo: quod mouere indicat atqꝫ experiri:& ἀιδοια uerenda: ut Martialis in. xii. Addixti labiane tres agellos: emiſti labiane tres cinædos: pædicas ſabiane tres agellos. Iuue. ī ſatyra Neuoli Dat eiſdem ferre cinædis. Et in. ii. ſatyra: Inter ſocraticos notiſſima foſſa cinædos. Quod ideo dixit quia cuapud Socratem elegantis forma adoleſcentes bonis moribus litteriſqꝫ& philoſophia inſtituerētur. Eo mō pædicones& ſceleſtos uiros uitare inſtructi erant: quo uiatores intercidentes foſſas uitare ꝓcurent:& quāto notius eſt præcipitium: tāto magis illud deuitant: quare inuehens Iuue. cōtra pædiconem illum ꝗ triſtibꝰ abūdabat obſcenis:& merito notus a modeſtis adoleſcētibus: ut illum euitarent ait: Caſtigas turpia cuꝫ ſis inter ſocraticos notiſſima foſſa cinædos. C ynægirus prīa cum. c. exili&. y. græco: ſecūda cū. æ. diphthongo: penultima cum. i. latino ſcribit̉: fuit teſte Herodoto li. hiſto. vi. uir athenienſis Euphorionis filius. C ymatha prima cum. c. exili&. y. græco: penultima cū. æ. diphthongo:& ultia cū. th. aſpirato ſcribit̉. Ponit a Theocrito nomen capra& aliquando bucula. C in yras prima cum. c. exili&. i. latino: ſequens cū. y. græco ſcribit̉: fuit Paph filiꝰ& rex cypri: ut oſtēdit Qui dius: habuitqꝫ filiam Myrrham ex qua Adonem genuit: ut uidimus in dictione adonis: de quo Clemens in ſtromatis. Nunqͣꝫ enim cypriꝰ ille Cinyras mihi ꝑſuadere potuerit auſus luxurioſas cerimonias Veneris ex nocte diei tradere: ciui ſuæ meretrici diuinum honorem deferre cōtendens. Alter fuit aſſyriorum rex in lapidem uerſus ob filiorum infortunia. Cyneas cū. c. exili& i. latino atqꝫ unico. n. ſcribit. licet a nōnullis græci etiam cū duplicato. n. ſcriptum compererim: fuit teſte Plutarcho in uita Pyrrhi uir theſſalus:& Pyrrhi amiciſſimus. Queꝫ admirāda memoria fuiſſe oſtendit Solinus. C in ype prima cū. c. exili&. i. latino: ult ma cum. y. græco ſequente. pe. ſcribit. fluuiꝰ ē garamātum: ut teſtis eſt Herodotus li. hiſto. iiii. Nam ut ait a Charitone colle ꝓfluit:& in libycū mare īter duas ſyrtes cadit: paſcitqꝫ ut ſcribit hircos maximos: ꝗ ab illo ciphei dicūtur: dicente etiā Virgilio li. georgi. iii. Nec minus interea barbas incanaqꝫ menta. Cinyphei tondent hirci ſetaſqꝫ comantes Vſum in caſtrorum& miſeris clamina nautis. Quin& iuxta illuꝫ largas inſurgere ſegētes mōſtrare uidet̉ Ouidius libro. ii. de ponto cum ait: Cyphiæ ſeget citius numerabis ariſtas. Quam tibi noſtroꝝ ſtatuatur ſumma laborum. C mypnei prima cū. c. exili&. i. latino: ſequens cū. y. græco ſcribit̉: cognomen eſt hircorum in aphrica: ut ī ſuperiori dictione uidimus. E innationū cū. c. exili& i. latino atqꝫ duplicato. n. ſcribit. frutetum eſt in ethiopia. Quod teſte Solino ſibreui naſcitur: ramo humili& depreſſo cum nunqͣꝫ ultra duas ulnas aſcendat. Et quod gracilius ꝓuenit ex imium magis dicitur. Eius radicem ait Plinius li. xii. naturalis hiſto. magni ponderis uidimus in palati tem plo: quod fecerat Diuo Auguſto coniunx Auguſta aurea patera impoſitam ānis oībus in grana durabatur donec id delubrum incendio cōſumptum eſt. Nec eodē teſte cinamonū& caſia ſunt arabum: ſed cinnamomum idēqꝫ cinamum naſcit̉ ī æthiopia trogodytis cōnubio permixta. C innamum cū. c. exili&. i. latino atqꝫ duplicato. n. ſcribitur: ſimilis ē arbuſcula cū cinnamomo: de qua Quili. faſtoꝝ. iii. dum Baccho loqueret̉ meminit cum ait: Cinnama tu primus captiuaqꝫ tura dediſti. C ynomyia prima cū. c. exili&. y. græco: penultima cū diphthongo cōpacta ex. y. græco&. i. latino ſcribit̉: ut ſupra cum de ea diphthongo loqueremur oſtendimus. Et interpretari pōt canina muſca. Naꝫ componitur ex. quod eſt canis& μυια muſca. C ynocephali cum. c. exili utrobiqꝫ&. y. græco in prima ſcribitur: beſtia quædam ſunt ex ſimiarum genere in omnibus præterqͣꝫ in capite quod caninum habent: humanam ſpeciem deſerentes. Nāqꝫ dictio eſt compoſitio ex κύνοσ quod ut diximus canem indicat& κεφαλη caput: quaſi caninum caput habentes. Suntque teſte Solino in partibus æthiopia frequentiſſimi: uiolenti ad ſaltum feri morſu: nunqͣꝫ ita māſueti ut nō ſint magis rabidi:& de his ſenſiſſe Ouidium in prima metamor. arbitror potius qͣꝫ de ſimis: cū dicit ex ſanguine fulminatorum gigantum nata eſſe animalia his uerſibus: Perfuſam multo natorum ſanguine terrā. Immaduiſſe ferunt calidumqꝫ animaſſe cruorem: Et ne nulla ſuæ ſtirpis monumēta manerent: In faciē uertiſſe hominum ſcæuaqꝫ auidiſſima cædis. C ynocephalea cū. c. exili utrobiqꝫ&. y. græco in prima: atqꝫ. æ. diphthongo in penultima ſcribit̉: herba ē ca put canis repreſentās: hāc dixit Apion grāmaticꝰ teſte Plinio li. xxx. naturalis hiſto. ab ægyptiis Oſiritē uocari: diuinamqꝫ eſſe cōtra oīa ueneficia: ſed tota erueret̉: ſtatim eum ꝗ eruiſſet mori. C ynogloſſa cum. c. exili&. y. græco ſcribit̉: herba eſt ſimilitudinem habēs linguæ canis: uidelicet cynos. i. ca nis γλωσσα lingua. C norhodos prima cum. c. exili&. y. græco: penultima cū. th. aſpirato ſcribit̉: dicit̉a noſtris teſte Plinio lib. xxv. naturalis hiſto. roſa ſilueſtris: ſed ꝓpria dictionis litteratura interpretat̉ canis roſa. Nam cynos quod eſt canis cōponit̉ cum ροδοσ: quod eſt roſa: quæ ſane ſic quoqꝫ uocata eſt: ꝗa ut ait Plinius li. viii. naturalis hiſtoriæ: eius radix ad morſum canis rabidi unicū remedium oraculo quodam cōpertum fuit. Idem totiꝰ her bæ ſuccum cum lacte exhibitum afficere dixit. C noſura cum. c. exili&. y. græco: atqꝫ unico. s. ſcribit̉: dici pōt canitura. i. cauda. Nam teſte Agloſthene qui naxica ſcripſit: fuit una ex Iouis nutricibus de nymphis idæis: a cuius nomine urbs in arcadia:& portus qui ibidem eſt:& agri maior ꝑs cynoſura appellata fuit quā luppiter ob ſuſcepta beneficia in celum locauit. Et ob ſimilitudinem cū arcto Caliſtonis:& ip̄a arctos licet minor dicta fuit: ut in ea dictione uidimus. Eſt ergo cynoſura minor urſa: de qua Lucanus libro. ix. ait: Te ſegnis cynoſura ſubit: tu ſicca ꝓfundo Mergi plauſtra putas. Cynicus cū. c. exili utrobiqꝫ&. y. græco in prima: atqꝫ. i. latino in penultima ſcribit̉: fuit philoſophorū quorūdam agnomen: cuius ſecta princeps Antiſthenes atheniēſis fuit: qui teſte Laertio cū diſſereret in gymnaſio quod Ro. appellabat̉: non longe a ianuis cynicum cognomē ſuæ ſecta dedit. Alii uero ex no ſtris ꝗdam cognomen id canibus acceptum fuiſſe dicūt. Quia ſicut canes natura mordaces ſunt: ſic philoſophi illi in ſectādis uitijs mordaces eē dicerent̉. Nam ut refert Laertius īuita Diogenis cynici: interrogat Diogenes quare canis diceret̉: reſpondit ꝗa in eos qui dant blādior: in eos ꝗ non dant oblatro: malos autē mordeo. Quin& cū ſepultus eēt apud corinthū iuxta portā: quæ in Aeſchinum fert: ſuper illiꝰ tumulo erecta fuit colūna ſuper qua canem ex pario lapide exculpſere. Alii uero cynicos ex eo dictos fuiſſe arbitrātur: quia eorū nōnulli uelut canes abſqꝫ uerecūdia pudenda exercere uiſi fuerint: ut Crates thebanus cū uxore Hipparchia:& alii nōnulli. Ego uero gymnaſi cognomen illis primitꝰ cynicorum nomen dediſſe exiſtimo: & cauſas alias ex cōſequentibus etiā illis ſucceſſiſſe: hi Diocle teſte philoſophiam naturalem& rationalem tollebāt: ſoliqꝫ morali īnitebantur. Repudiabāt liberales artes maxime geometriā& muſicā: placebat eis finem eē ſecundū uirtutē uiuere. Stoici hoc idem dixerūt. plærūqꝫ herbis& aqua tantūmodo utebātur. Cynici nobilitatē& diuitias abiiciebāt: quā ſane ſectam plures putauere non eſſe uita cōſentaneam. C ynthos cū. c. exili&. y. græco atqꝫ. th. aſpirato ſcribit̉: mons eſt in delo inſula decorꝰ natiuitate Apollinis& Diana: tantaqꝫ celſitudinis teſte Seruio: ꝙ umbra ſua totius inſula ambitū tegat: a quo& Apollo cynthiꝰ & Diana cynthia nominantur. C ynthius prima cū. c. exili&. y. græco: penultima cuꝫ. th. aſpirato ſcribit̉&. i. latino: cognomen ē Apollinis a cyntho monte acceptum: unde ait Ouidius li. i. de arte: Cynthius admoti uaccas pauiſſe phareas Fertur:& in ꝑua delituiſſe caſa. Quin& figurate a Virgilio ꝓ Octauiano ponit̉ ī ſileno cū ait: Cum canerem reges& prelia cynthius aurem Vellit. i. Octauianus. C ynthia prima cū. c. exili&. y. græco penultima cū. th. aſpirato&. i. latino ſcribitur:& pro Diana a poetis po ni conſueuit: ut Horatius in. iii. carminum: Tu curua recines lyra latonā& celeris ſpicula cynthiæ. Ad cuius ſimilitudinem& Propertius amatam ſuam cynthiam uocauit: quæ Hoſtilia proprio nomine dicebatur: cuꝫ in primo ſui operis carmine ait: Cynthia prima ſuis miſerum me cæpit ocellis: Contactum nullis ante cupidinibus. Cuius meminit Iuuenalis in ſatyra Credo pudiciciam cum ait. Haud ſimilis tibi cynthia: nec tibi cuius Turbauit nitidos extīctus paſſer ocellos: hoc eſt tunc credo pudiciciā mo ratam in terris: cum montana uxor ſternebat torum frondibus:& culmo ideſt paleis: uicinarumqꝫ ferarum pellibꝰ: quæ ſane tibi o cynthia Properti amica haudquaqͣꝫ ſimilis erat. Nec tibi o Leſbia amica Catulli: q̄ ita delicata fuiſti: ut cum paſſerem haberes quo delectabaris:& is moreret̉ tātum fleuiſti: quod tumore tibi oculi deturbati fuerint. Ipſo dicente Catullo in libro primo: Lugete oueneres cupidineſqꝫ. Et quantum eſt hominum uenuſtiorum Paſſet mortuus eſt mea puella: Quem plus illa oculis ſuis amabat. Ipſam tam bene qͣꝫ puella matrem: Nam mellitus erat ſuamqꝫ norat: Nec ſeſe a gremio illius mouebat: Sed circum ſiliens modo huc modo illue Ad ſolam dominam uſqꝫ pipillabat. Et in fine ſubdit: Tua nunc opera mea puella: Flendo turgiduli tument ocelli. C ypariſſus prima cum. c. exili&. y. græco: reliqua uero cum. i. latino& duplicato. s. ſcribitur. Sed quando ſic: quādoqꝫ uero. y. græcum in. u. noſtrum cōuertimus: ac dicit̉ cupreſſus. Nam Cypariſſus primū: ut Virgilius libro æneidos. iii. Aeriæ quercus: aut coniferi cypariſſi: Ouidius libro metamorph. x. Sed tamē ante alios cea pulcherrime gentis: Gratus erat cypariſſe tibi. Cupreſſus uero etiam ſcribit̉: ut Virgilius li. georgicorum primo: Et teneram a radice ferens ſiluane cupreſſum. Namqꝫ fuit Cupreſſus ſiue Cypariſſus pueformoſus a Siluano amatus: de quo Ouidius in. x. omnem fabulam explicauit. Et quia lachrymis diſſolutꝰ puer ob dolorem interfecta ceruæ in eam arborem cōuerſus fuit: dicunt illam inferis conſecratam: hoc ē la chrymis& luctibus. Seruius uero dixit illam inferis conſecratam: quia cæſa nunqͣꝫ reuireſcit: unde moris eē romani rettulit: ramum cupreſſi ante domum funeſtam poni funere: hoc eſt cadauere pollutam: Ne quiſqͣ per ignorantiam ingrediens pollueretur. Quare ab Horatio inuiſa cupreſſus eſt:& a Virgilio atra: hoc eſt funeſta nuncupatur. Verum de qualitate ligni locutus Plinius libro. xvi. naturalis hiſtoriæ inquit: Cariē uetuſtatemqꝫ non ſentiunt cupreſſus: cedrus: hebenus: lotus: buxus: taxus: iuniperus: oleaſter& olea tardiſſime larix: robur: ſuber: caſtanea: iugans rimā fixuramqꝫ non capit ſpōte cedrus cupreſſus olea& buxus: ma xime æternam putant hebenum& cupreſſum cedrumqꝫ claro de omnibus indicio. Nam ī templo epheſianō Dianæ utpote tota aſia extruēte cum quadringentis annis peractum ſit: conuenit tectum eius eſſe cedri nis trabibus: de ip̄o ſimulachro dea ambigit̉. Cæteri ex hebeno eſſe tradunt. Mutianus ter conſul ex his o proxime uiſo eo ſcripſere uitigineum& nunqͣꝫ mutatum ſepties reſtituto templo: ualuas eſſe e cupreſſo:& iam quadringentis prope annis durare. Materiem omnem noua ſimilem. Et ſubdit nōne ſimulachrum louis in arce e cupreſſo durat conditum ſexcenteſimoſexageſimoprimo anno dicatum. Memorabile etiam utica tēplum Apollinis ubi cedroꝝ trabes durant: Ita ut poſita fuere prima urbis eiꝰ origine ānis ſexcentis ſeptuagintaocto. Et in hiſpanis aiunt tēplum Dianæ a Zacyntho aduecta cū cōditoribus āno ducēteſimo ante excidiū troiæ ut auctor eſt Bochus. Fuit etiam cypariſſus teſte eodē Plinio li. iiii. naturalis hiſto. urbs in achaia:& ſinus circuitus ꝗnqꝫ& ſeptuaginta miliariū. Idem oſtendit Homerus li. ii. iliados. C yprus cū. c. exili&. y. græco ſcribit̉: inſula ē in carpathio mari ſita: porrectaqꝫ inter ciliciā& ſyriā: inter alias orbis inſulas famoſiſſima: ueterū diuitijs abūdans: luxui plurimū dedita. Ob quod Veneri ſacrā dixit florus li. iii. Eſt cyprus teſte Plinio circa finē libri. xii. naturalis hiſto. arbor odorata ī ægypto folijs& ſemine ſimilis coriādro. Quā ut ait ꝗdam eē dicūt arborem quæ in Italia liguſtrum uocatur. C yprianus prīa cū. c. exili&. y. græco: ſequēs cū. i. latino ſcribit̉: nomen ē patrium: ac etiā uiri ꝓprium. C yphus cū. c. exili&. y. græco ſcribit̉. Genus erat poculi: quo ut plurimū utebant̉ antiqui ī ſacris: ut Virgi. li. ænei. vii. Hoc pater anchiſes cypho libabat ad aras.& dicit̉ etiā ſcyphus cū. s. ante. c. ut ī ea dictiōe uidebimꝰ C ypſelus cum. c. exili&. y. græco atqꝫ unico. l. ſcribit̉: fuit teſte Herodoto li. hiſto. i. pater Periādri corinthiorum tyranni. C iranus cum. c. exili&. i. latino atqꝫ unico. n. ſcribit̉: fuit lycius& Sarpedonis comes: quē teſte Homero libeiliados. v. Vlyxes in bello troiano interfecit. C irces cum. c. exili utrobiqꝫ&. i. latino ſcribit̉: fuit Solis& Perſæ nymphæ filia: ut poetæ atteſtant̉: quā habitaſſe haud longe a caieta urbe cāpania ferūt: ī monte quodam oli inſula: ꝗ ab eo uſqꝫ ī hūc diē circæus ē ap pelatus: ut teſtis ē Homerus ī odiſſe:& Virgi. circa initiū libri. vii. ænei. Nec mō ille teſte Seruio freto ma ris: ſed paludibꝰ a cōtinenti ſeparatꝰ erat. Quas limus ex albanis mōtibꝰ defluens tandē cōpleuit:& terræ cō tinuū fecit: ſuꝑ quo grande oli: ut aſſerit oppidū fuit: ut circæi ut gabii uulſini:& aliæ qͣꝫplures urbes ī plurali dicebant̉. Quod Iuue. ip̄e in ſatyra Criſpini oſtendere uidet̉ qū ait de Nerone: ꝗ circæis nata forent anlucrinū ad ſaxū rutupinoue edita fundo oſtrea callebat:& Horatius. Oſtrea circæis: miſeno oriūtur echini Nec de mōte ſane ītelligere potuerūt: ꝗ circæus ī ſingulari dictꝰ erat: ſꝫ de oppido magis quod ſic quoqꝫ uocabatur:& in ſingulari circum: ut utrūqꝫ oſtendit Liuius& Horatius in epodo. Non ut ſuperni uilla candens tuſculi Circæia tangat mœnia. C ircus cū. c. abſqꝫ aſpiratione utrobiqꝫ&. i. latino ſcribit̉. Quidā uero cū. y. græco ſcribendū& græcum uocabulum putauerūt: eo quod οσ apud græcos ꝑ. y. græcū ſcribit̉: a quo cyrcum ſimili mō cū. y. græco deduci exiſtimarūt. Quod nobis minime uideri pōt. Nā cyclus ꝗdē ſi apud nos ſcriberet̉: fatemur græcū eſſe. Non aūt circus: ꝗa aliam litteraturam& uocē ſequit̉. Nam dictio ē latina:& a circūeo nomen traxit. Vnde ſi cū. y. græco ſcriberet̉:& ab eo quoqꝫ deſcēdētia oīa ꝑ. y. græcū ſcribēda eēt: ut eiꝰ diminutiuū cyr culus: qn̄& cyrcuitꝰ:& uerbū ipſum cyrcumeo. Item& præpoſitio circuꝫ& ſimilia quod nemo unqͣꝫ uidit. Itaqꝫ licet recte cyclus cum. v. græco ſcribatur: quod apud nos non niſi in compoſitione aut deriuatiōe cōperitur: ut hemycyclus: cyclades: cyclops: non tamen circus cum. v. græco ſcribi poteſt: aut ex illis cōpoſita ut ſemicircus: aut ſemicirculus: cū dictiones ſint latinæ:& a uerbo circumeo deducātur teſte Seruio: a quo circenſes eodem teſte ſuper. iii. georgi. quaſi circum enſes dicti ſunt ludi: ꝓpterea quod apud antiquitateꝫ rudem: quæ nondum ſpectacula in fabricarum ornatum deduxerat: inter enſes ⁊ gladios locis uirentibus agebantur. Et medio in loco munera collocabant: ut Virgilius libro ænei. v. Munera principio ante oculos circoqꝫ locantur In medio: Erat ludricū ut equi uictis curribus a circi carceribus deſcendentes ex uno latere circi decurrerent:& cum ad ſummum aduentaſſent: ſe inde diuerterent:& ex alio latere recurrentes ad pri mam uſqꝫ circi matam reducerentur: ut late& pulcherrime deſcripſit Sophoces ī g. Quare a græcis ιοδράμοσ: hoc eſt equoꝝ curſus circus ipſe ιπτοδρομιαι circenſes ludi uocitati ſunt: dicēte Iuue. ī ſatyra Stēmata quid faciunt: Sic laudamꝰ equuꝫ: facili cuꝫ plurima palma Feruet:& exultat rauco uictoria circo: ob clamorē.ſ.& applauſum circūſpectātiū. Nam diſponebatur circus in formam ſpati oblongi: ita ut in ſummitate ſpati: hoc eſt ī loco ubi equi reuoluebantur ſpecies hemicycli conſtituta uidebatur. In circuitu uero gradus inſurgebāt: in quibus ſpectantes ſedere conſueuerant. Vnde naturalem circū deſcribēs Virgilius libro æneidos. v. inquit: Hoc pius æneas miſſo certamine tendit Gramineum in cāpum: quē collibus undiqꝫ curuis Cingebāt ſiluæ: mediaqꝫ in ualle theatri. Circus erat. Habebant ergo prius curuos colles pro ſeſſilibus gradibus: qui quidem populi conſeſſus teſte Seruio in eūdem librum cauea uocabatur: dicente Virgilio in eodem libro: Hic totum cauea cōſeſſum ingentis. Et ora prima patrum magnis clamoribus implet. Et libro. viii. Cōſeſſu cauea magnis circenſibꝰ actis Quin& id eſſe dixit Seruius quod Iuuenalis ait: Omnibus ad podium ſpectantibus: quaſi podium cū cauea: ideꝫ eſſe uelit. Mihi uero uidetur ex iſdem auctoritatibus podium& caueam magis totum circum: qͣꝫ tantūmodo conceſſum deſignare: ita ut recte poſſe dicere uideamur gradus ſeſſiles in podio& cauea: hoc eſt in circo degere. Quin& in ipſo circi medio ut apud conſtātinopolim:& romæ conſpeximus: atqꝫ ex approbatis auctoritatibus accæpimus: locabantur obeliſci: ut in ea dictione uidebimus: ſepulchra nobilium uirorum:& res aliæ ſpectatione digna: circum quas hoc eſt inter eas res ſic per ordinem ī medio diſpoſitas equi decurrebant. Dicebatur etiam circus ſtadium:& locus ubi curſus erat equorum: curriculum ſtadii ut ex multis auctoribus conſtare poteſt:& Gelli præcipue circa initium noctium atticarum. At locus ille unde equi ip̄i primo mittebantur: oppidum teſte Varrone de lingua latina: Neuiꝰ appellauit. Poſtea ut ait dicti ſunt carceres: eo quod coerceantur equi: ne inde exeant: anteqͣꝫ magiſtratus ſignum miſit: iuxta quem ſenſum Virgilius in fine primi georgicorum ait: Vt cum carceribus ſeſe effudere quadrigaAddunt in ſpatia:& fruſtra retinacula tendens Fertur equis auriga: nec audit currus habenas. Et libro. iii. Ruuntqꝫ effuſi carcere currus. Sane Octauianus teſte Suetonio in illius uita: in circo aurigas curſoreſqꝫ& confectores belluarum ex nobiliſſima iuuentute produxit. Sed& troia ludum edidit frequētiſſimum. Ma iorum minorumqꝫ puerorum priſci decoriſqꝫ moris exiſtimans clara ſtirpis indoleꝫ ſic noteſcere. Similiter C. Calicula: ut idem in eius uita rettulit: edidit circenſes plurimos a mane uſqꝫ ad ueſperam īteriecta modo aphricanorum uenatione: modo troiæ decurſione. Nec ullis niſi ex ſenatorio ordine aurigantibus. Ludus uero troia qualis erat:& unde originem habuit: late& eloquētiſſime monſtrauit Virgiliꝰ libro ænei. v. Verum circos in urbe fuiſſe tres:& non plures diuerſis in locis legimus. Et primum circum maximum cognominatum fuiſſe. Secūdum flamineum: qui& apollinaris eſt dictus. Tertium Neronis circum in uaticano. De maximo loquitur Liuius libro primo ab urbe: cuius locum a Tarquinio deſignatum oſtendit cum ait: Primum circo qui nunc maximus dicitur: deſignatus eſt locus: diuiſa loca patribus: equitibuſqꝫ urbis: ſpectacula ſibi ut quiſqꝫ facerent fori appellati. Nam eos foros uocauere: quod opus erat maximum. Vnde ro manus populus ſpectabat quæ in circo munera edebantur. hæc ille. Seruius uero ſuper. iiii. æneidos: in euꝫ Virgilii locum Impleſſemqꝫ foros flammis inquit foros eſſe tabulata nauium: ab eo quod inceſſus ferāt:& eſt generis maſculini numero tantum plurali. Nec aliud qͣꝫ tabulata intelligere uoluit Liuius: nam ut proſequitur ſpectauere furcis duodenos ab terra ſpectacula alta ſuſtinentibus pedes. Ludricum fuit equi pugileſqꝫ ex hetruria maxime acciti ſolennes. Sed ut oſtēdit. Plinius libro trigeſimoſexto naturalis hiſtoriæ: fuit poſtea circus maximus a Cæſare dictatore extructus: longitudine ſtadiorum trium: latitudine unius: ſed cū ædificiis iugerum quattuor. Cornelius uero Tacitus incendium id deſcribēs quo Neronis tēpore romana urbs pene conflagrauit. Initiuꝫ inquit in ea ꝑte circi ortū: quæ palatino cælioqꝫ montibꝰ cōtigua eſt. hæc ille oſtendens eum circū fuiſſe: cuius ueſtigia inter palatinum& auētinū: etiā nunc cōſpiciunt̉: habuit circus ma ximus præclariſſima quædā circa ſe ædificia. In primis ædē Veneris: quam teſte Liuio lib. ab urbe. x. Fabius Curges conſulis filius: aliquot matronis ſtupro damnatis ex eo mulctaticio ere conſtruxit. Fuit etiam teſt. Plinio li. xxxv. apud circum maximū ædes Cereris. Liuius item de bello macedonico dixit. Cn. Liciniuꝫ du umuirum ædem Iuuentutis in circo maximo dedicaſſe. Ouidius etiā li. faſtoꝝ ſcribit tēplum Mercurii cir cum maximū ſpectaſſe: ubi ad illum dixit: Templa tibi poſuere patres ſpectantia circū Idibus ex illis eſt tibi feſta dies. Idem li. vi. oſtendit colūnam breuem marmoreā poſt ſummā circū fuiſſe: ad quā romani ꝓfecturi ad bella haſtā eam ꝑtem uerſus in quā ituri erant: ꝓiicere cōſueuerāt. ait enim: Proſpicit a tergo ſummum breuis area circum Eſt ibi non ꝑua parua colūna rota: Hinc ſolet haſta manu belli prenuncia mirti In regem& gentē cum placet arma capi. Erat etiā in ꝑte circii Herculis quoddam tēplum: quod Sylla iuſſi Sibylla conſtruxit. Vnde ait Ouidius: Altera pars circi cuſtode ſub hercule tuta eſt: Quod deus cubico carmine munꝰ habet.& ſubdit: Si titulos quæris ſylla probauit opus. Nam aliud eraHerculis tēplū ī foro boario: in quod teſte Plinio li. x. naturalis hiſto. nec canes nec muſcæ intrare poterant: eo quod poſt primas tēpli ualuas Herculis claua locata fuit: cum qua eo in templi loco Cacū occiderat: cui odore& non īmerito abſterrerentur canes. Circus flamineus ideo dictus eſt: quod in pratis flamineis cōſtructus fuit. Vnde Liuius itaqꝫ inde cōſules: ne criminationi locus eſſet: in prata flaminea ubi nunc ædes Apollinis eſt: iam tum apollinarē appellabant: aduocauere ſenatum. Et in eodem li. ea īquit oīa ī pratis flamineis concilio plebis acta: quæ nunc circum flamineum appellāt: ex quibꝰ nōnulli certiſſime affirmare uolunt eū flamineum circū fuiſſe: qui nunc quoqꝫ agon uocitatur: iuxta quem teſte Pandulpho lateranēſis eccleſia hoſtiario Hadrianus primus romanus ponti. in æde Apollinis eccleſiā cōſecrauit Apollinaris martyris& pra ſulis Rauēnatis: ut nominis ſimilitudine memoriam idolorū cōfunderet. Nāqꝫ in eo circo apollinaria ī honorem Apollinis celebrari cōſueuerant: dicente Macrobio de ſaturnalibꝰ: bello punico apollinaris ludi ex ſibyllinis libris primū ſunt inſtituti ſuadente Cornelio Ruffo decemuro:& infra ſubdit. Inqꝫ eaꝫ rem duodecim milia æris prætori:& duas hoſtias maiores dari decēuiris præceptuꝫ ut græco ritu hiſce hoſtijs ſacri facerent Apollini boue aurato:& capris duabus albis auratis. Latone boue fœmina aurata: ludos in circo populus coronatus ſpectare iuſſus. Cornelius etiā nepos teſte Priſciano in. ix. dixit ædes Martis ē ī circo fla mineo architectata ab Hermodoro ſalaminio. Circū aūt Neronis in uaticano fuiſſe oſtendit Pliniꝰ li. xxxvi. naturalis hiſto. de quo in dictione obeliſcus uidebimus. C hiragra cum. ch. aſpirato&. i. latino ſcribit̉: dici pōt manuū dolor. Nam cōponitur ex χειρ quod ē manus & ἀγρα dolor atrocitas uel aſpera īfirmitas:& ſimili modo cōponit̉ podagra: uidelicet a podos. i. pedis& agra dolor: quā incurabilē dixit Ouidius li. i. de ponto cum ait: Soluere nodoſam neſcit medicina podagram: Nec formidatis auxiliatur aquis. Ideſt rabidis hominibus ꝗ more rabidoꝝ canum licet acriter ſitiant aquā abhorrent& timent: unde Lucanus li. vi. Non ſpuma canum ꝗbus unda timori eſt. C yrene abſqꝫ aliqua aſpiratione uel diphthongo:& cum. y. græco ſcribit̉: fuit uirgo mira pulchritudinis filia Penei regis arcadia: ſiue ut poetæ dicunt Penei fluuii. Virgilius li. georgicoꝝ. iiii. ad Cyrenem locutꝰ ait Triſtis ariſteus penei genitoris ad undam Stat lachrymans. hanc Apollo e monte pelio theſſaliæ rapuit: E illam in finibus libyæ ad iuga montium ægypto adiacētium deduxit: quæ teſte luſtino li. xiii. quattuor illi filios peperit Ariſteum Nomium Anteum& Argeum: quo in loco Batus Cyrni filius ex ſolutis linguæ no dis Apollinis reſponſo ciuitatem cyrenem cōſtruxit: regnāte romæ Anco Martio: a qua tractu tēporis libya ip̄a cyrenæa uocata fuit:& ſcribit̉ cyreneus cū diphthongo in penultima. C yrnus cū. c. exili&. y. græco ſcribit̉: fuit rex therapnes. i. corſicæ: a quo īſula cognomē cyrne anteqͣꝫ cornicauocaret̉ accæpit:& fuit pater Bati ꝗ cyrenem urbē libyæ cōſtruxit: ut in ea dictione uidimus. C yrne cū. c. exili&. y. græco ſcribit̉: īſula eſt ī liguſtico mari: quā hodie corſicā uocamꝰ: dicta primū therapne Deinde a Cyrno rege cyrne cognominata. Vnde cyrneus cū. æ. diphthōgo. Virgilius ī Mœri: Sic tua cyr næas fugiant examina taxos. C yrinus prima cū. c. exili&. y. græco: ſequēs cū. i. latino ſcribit̉: nomen eſt uiri ꝓprium. C hirographum prima cū. ch. aſpirato&. i. latino: qͣꝫqͣꝫ apud græcos ſit. ei. diphthongus:& ultia cū. ph. aſpi rato ſcribitur: dici pōt manus inſcriptio. C hiromantia prima cū. ch. aſpirato&. i. latino: ultima cū. t. ſimplici& i. latio ſcribit̉: dici pōt manibus diui natio. Nam cōponit̉ ex χειροσ: quod eſt manus: μάντια diuinatio. C hironomos per. ch. aſpiratum&. i. latinuꝫ ſcribitur: eſt communis generis:& dicitur ille uel illa: qui quæus manibus geſticulatur& ludit. Nam componitur ex χειρόσ: quod eſt manus:& νομοσ lex. Vnde Iuuenain ſatyra Credo pudiciciam: Chironomon lædam molli ſaltāte bacillo:& inde chironomans tis. Vt idem in ſatyra Si te propoſiti inquit: Structorem interea ne qua indignatio deſit Saltantem ſpectas:& chironomanta uolanti CultelloE hironomia modo conſimili ſcribitur& componitur: quæ ut ait Quintilianus ī nomine ipſo declaratur ſex geſtus: quæ ab tēporibus heroicis orta fuit. Ea ſummis græciæ uiris:& ab ipſo etiā Socrate ꝓbata. A Platōe quoqꝫ in ꝑte ciuilium poſita uirtutum:& Chryſippo in præceptis de liberoruꝫ educatione compoſitis non omiſſa. Nam ut ſubdit Quintilianus lacedemonios ꝗdem etiam ſaltationē quēdam tanqͣꝫ ad bella quoque utilem habuiſſe inter exercitationes accæpimus. Neqꝫ ut ait id ueteribus romanis dedecori fuit. C hirodita eodem modo ſcribitur: tunica eſt teſte Gellio li. vii. noctium atticarum: ꝓlixa ultra brachia: manꝰ totas ac ꝓpe digitos operiens: unde nomen aſſumpſit: quam ferre romæ atqꝫ in omni latio indecorum fuit. Vnde. P. Aphricanus uerba hæc in. P. Sulpitium Gallū hoīem delicatum obiectauit. Nā ꝗ quotidie unguētatus aduerſus ſpeculū ornetur: cuius ſupercilia radūtur: ꝗ barba uulſa fœminibuſque ſubuulſis ambulet. qui in cōuiuis adoleſcentulus cū amatore cū chirodita tunica inferior accubuerit: ꝗ nō mō uinoſus: ſed uiroſus quoqꝫ ſit: eum ne quiſqͣꝫ dubitet ꝗn idem fecerit: quod cinædi facere ſolēt. Simile Virgiliꝰ: Et tunica inquit manicas:& habēt redimicula mitra. C hiron cum. ch. aſpirato&. i. latino licet apud græcos ſit ei diphthongus ſcribitur: fuit Saturni filius ex Phil bra Oceani filia: cū qua Saturnus cum concūberet:& Ops eius uxor adueniret: in equū cōuerſus Chironē centaurum genuit: ꝓ dimidio hoīem:& reliquo dimidio equū. Vnde ait Virgilius li. georgi. iii. Talis& ip̄e iubam ceruice effudit equina: Cōiugis aduentu pernix ſaturnus:& altum Pelion hinnitu fugiens impleuit acuto. Aratus uero nil de aduentu uxoris cōmemorans dixit Saturnum quærentē ꝑ thraciam filium Iouem in equū cōuerſum cum Phillyre cōcubuiſſe:& Chironem ut diximus ꝓgenuiſſe: ꝗ ab ipſa phillyre phillyrides cognominatꝰ ē. Vt Virgiliꝰ li. georgi. iii. Phillyrides chiron amithaoniuſqꝫ melāpus. At ipſe Chiron nō modo centauros: ſed cunctos hoīes ſui temporis bonitate& iuſticia ſuperauit: dicente Germanico ī arateo: Hic erit ille pius chiron iuſtiſſimꝰ oēs Inter nubigenas& magni doctor achillis. Nauigauitqꝫ teſte Orpheo cum argonautis: dicente νθάλεχερον δικαιοτατοσκεντάυρων. Quem& iudicē illoruꝫ& medicum fuiſſe dixit. Nam ut uidebimus in dictione Hippocrates: medicinā& herbarum bonitates etiaꝫ adinuenit: quam poſtea docuit Aeſculapiū& Achillē. Idem cū argonautis teſte Orpheo ἀλλότελἀυφοίβω κιθάρημεταχερσιν αράσος: hoc eſt nōnunqͣꝫ Phœbo citharam manibus perſonabat: quam Achillem ſimiliter pulſare docuit. Ad hūc in pelio monte cum ſemel diuerteret Hercules:& ſagittas ipſius Herculis ī ſanguine hydræ intinctas Chiron manibus cōtrectaret: admirareturqꝫ quēadmodum īmania centaurorū corpra illis interfeciſſet: una e manibus dilapſa pedē ferit:& illū in maximas anguſtias coegit. Sed deoꝝ miſeratione poſt. ix. dies ad aſtra ſublimatus ē: dicente Ouidio li. faſtoꝝ. v. Nona dies aderat cum tu iuſtiſſime chiron Bis ſeptem ſtellis corpore cinctus eris. C hirurgia cum. ch. aſpirato&. i. latino utrobiqꝫ ſcribit̉: ſed apud græcos in prima eſt. ei. diphthōgus: quæ ut ſupra uidimus in. i. noſtrum cōmutata fuit. Nam cōponitur ex χειρ: quod ē manus:& ρία operatio: ſed ī compoſitione mutatur. r. antepenultima in. ου. diph.& dicitur χειρουρνια. Sane ex. ei. diphth. quæ eſt in prima quidā abiiciunt. e.& detinēt. i. ac dicunt chirurgia. Quidā uero ecōtratrio abiiciunt. i.& detinent. e. ac dicunt cherurgia. Item nonnulli ſimiliter ex diphthon. antepenultima abiiciunt. o. ac retinent. r.& in. u. noſtrū cōuertunt:& dicūt chirurgia. Alii uero ecōtrario abiiciunt. r.& retinēt. o. ac dicunt chirogia: quæ in oībus manuum operationem indicat. C irtiſcus abſqꝫ aliqua aſpiratōne&. i. latio utrobiqꝫ ſcribit̉: fluuiꝰ ē teſte Herodoto memorādus in ſcythia. C yrus cū. c. exili&. y græco atqꝫ unico. r. ſcribit̉: fuit rex perſaꝝ potētiſſimꝰ:& primo ab Aſtyage auo maternō expoſitus: ꝗ a paſtore regii pecoris cōpertus& enutritus: cū puer effectus inter paſtores īperio uteretur Cyri: hoc ē domini nomen accæpit: ut dixit Iuſtinus li. ſui epitomatis. i. Nam κύριοσ græce latine dominus dicitur: ip̄e deinde apud maſſagetas in prælio occidit̉. C irrha cū. i. latino& duplicato. r. atqꝫ ſecūdo aſpirato ſcribit̉ ē mons ſeu collis ꝑnaſi alio nomine helicon uo citatus. Fuitqꝫ Apollini ſacer: unde Martialis: Quid tibi cū cirra: quid cū ꝑmeſſidos unda. Et īde cirrhæꝰ ut Iuue. in ſatyra Exēplo quodcūqꝫ malo inquit: Et cirrhæi ſpicula uatis. C yrillus prīa cu. c. exili&. y. græco: ſequens cu. i. latino& duplicato. l. ſcribit̉: nomen ē uiri ꝓprium. C hilo cuꝫ. ch. aſpirato&. i. latino atqꝫ unico. l. ſcribitur: fuit philoſophus laedemoniꝰ: patre Demageto unꝰ ex ſeptem ſapientibus græciæ. hūc Plinius li. vii. naturalis hiſto. eius ſententia auctorem fuiſſe dixit: quæ in templo Apollinis litteris aureis ſcripta fuit γωνι σε ἀυτον i. cognoſce teipſum. Idem teſte Laertio elegiam ſcripſit ad uerſus ferme ducentos in qua dicebat futurorum ꝓuidentiam ratione poſſe compræhendi ꝓ uirtute uiri. Hūc eundem Herodo. li. hiſto. i. cū Hippocrate in olympia cōueniſſe oſtendit. Fuit idem in loquendo breuis: ob quod Ariſtagoras meleſius eum breuiter loquendi modū chilonium appellauit. Senuit circa primā& ꝗnquageſimā Olympiadē: quo tꝑe uiguit Aeſopus. obiit piſæ amplexus& oſculatus filium: ꝗ fuerat in olympia coronatus. Defunctū aiunt ex īmodico lætitia& imbecilli ſenio. C ius cum. c. exili&. i. latino ſcribitur: fluuiꝰ eſt thracia: ꝗ teſte Herodoto li. hiſto. iiii. ex pronibꝰ& rhodope monte ꝓfluens: medium ſcindit emum:& in iſtrum defluit. C hius cum. ch. aſpiraco&. i. latino ſcribitur: inſula eſt in mari ægo: habens aruiſium promontorium: a quo aruiſia uina deducebantur. Virgi. in daphni: Vina nouū fundaꝫ calathis aruiſia nectar. Et habet chius ī primitiuo penultimā breuē: ut Lucanus in. viii. Quas aſine cautes.& quas chius aſperat undas. At ī deriuatiuo ꝓducit ut Horatiꝰ li. ii. ſermonum: Cæcuba uina ferens alchon chium maris expers. C iſſeus cū. c. exili&. i. latino atqꝫ duplicato. s.&. eu. diphth. ſcribit̉: fuit teſte Virgi. li. ænei. v. rex thracia: dicente Aenea: cratera īpreſſum ſignis: quē thracius olim Anchiſæ genitori in magno murmure ciſſeus Ferre ſui dederat monumētū& pignus amoris. Fuit& pater Hecuba uxoris Priami: ut oſtēdit Euripides īcum ait ϖολυδοροσ κάβησ ϖέισεγόστησκισσεοσ. Ex quo patronymicū fœmininū ꝓficiſcitur ciſſeis. Vt Virgi. li. ænei. vii. Ciſſeis pregnans ignes enixa iugales. C yſſus cum. c. exili&. y. græco atqꝫ duplicato. s. ſcribit̉: genus eſt hedera: quæ teſte Pli. li. xvi. naturalis hiſtoſola omnium geneꝝ ſine adminiculo ſtat. C ithara cum. c. exili&. i. latino atqꝫ. th. aſpirato ſequente. a. uocali ſcribit̉: inſtrumentum eſt muſicum: quod etiam lyra dicitur. C ithardus prīa cū. c. exili&. i. latino ſequēs cum. th. aſpirato:& penultima cū. œ. diphthongo ſcribit̉. Nacomponit̉ ex cithara:& ωιδοσ cantor: ubi diphthongus ex. ω. mega&. i. ꝑuo cōuertit̉ ī. œ. diphthongum noſtrum quēadmodū ſupra uidimus: cum de illa tractauimus. Mulier uero dicit̉ apud Terentium cithariſtria: ſicut a cymbalo cymbaliſtria: at cantrix ſeu cantatrix dicitur apud eundem pſaltria a pſallo uerbo graco: quod apud nos eſt canto. C ythera prima cū. c. exili&. y. græco: penultima cum. th. aſpirato ſequēte. e. abſqꝫ diphthōgo ſcribit̉: fuit te ſte Heſiodo in theogonia ciuitas cypri: a qua Venus ipſa cognominat̉. Eadem litteratura ſcribit̉ inſula qua ultima ex cycladibus ponit̉. Laertiꝰ uero laconia inſulā dixit: quæ priꝰ porphyris dicta fuit: ut in ea dictione uidebimus: ſed ob celebratū Cytherea tēplum: quod in illa erat cythera neutri generis& tantūmodo ī plurali cognominata fuit. Virgi. in. i. ænei. Hūc ego ſopitū ſomno ſuꝑ alta cythera Recōdā:& li. x. Eſt paphos idaliumqꝫ tibi ſunt alta cythera: ſicut hæc ſolēnia& hæc artaxata ī plurali ſimili mō tātummodo declinant̉: ut Iuue. Sic pretextatos referūt artaxata mores. de ꝗbꝰ in ſuis dictionibꝰ uidimus uidebimuſqꝫ. C ytherea prīa cū. c. exili&. y. græco ſequēs cū. th. aſpirato&. e. uocali tā ī penultia qͣꝫ ātepenultia abſqꝫ diph. ſcribit̉: ſane apud græcos in penultima ē. ei. diphthongꝰ: ob quod dixit Seruiꝰ ſuꝑ. vi. ænei. dici cytheream ꝓ cytheriā: hoc eſt uoce græca ubi illa diphthōgus ſic ſonat. Et ē cytherea Veneris cognomē a cythera urbe cypri: ut in precedenti dictiōe uidimus. Vnde uocabulum cythereia& cythereiꝰ ꝑ diuiſionē. ei. diphthōgideducit̉: ut Qui. li. metamorpho. xiii. Fert humeris uenerabile onus cythereius heros. C ythereis ut ſuꝑior dictio& cū. i. latino in fine ſcribit̉: nomē fuit liberta Volūnii. Quā Gallus amauit:& Licorim in ultima ægloga: quæ gallus inſcribit̉ Virgi. nominauit. C ithæron prima cū. c. exili&. i. latīo: ſequēs cum. th. aſpirato&. æ. diphthōgo ſcribit̉. Vnus ē ex iugis ꝑnaſi montis boetiæ: nō longe a thebis: quē Lactantiꝰ dixit li. i. diuinarū inſtitutionū: ſic quoqꝫ dici: ꝗa frequenter ſuꝑ ip̄o cantu cytharæ Orpheus ꝑſonaret. Quod Qui. li. metamorpho. iii. prius cōfirmaſſe uidet̉ cum ait: Vadit ubi electus facienda ad ſacra cithæron: Cantibꝰ& clara bacchantū uoce ſonabat. Nam ī eo perſancte colebat̉ Bacchus. Quin& in illo Pentheus atqꝫ Orpheus dilaniati fuerunt. C ytorus prīa cū. c. exili&. y. græco: penultīa cū. t. exili&. o. uocali ſcribit̉: mons ē teſte Solino minoris aſiæ in paphlagonia porrectꝰ ī ſpātiū trium& ſexaginta miliū buxo fertilis: quæ ut ait uento mota eſtus imitatur undaꝝ: dicente etiā Virgi. li. georgi. ii. Et iuuat undantē buxo ſpectare cytoron. C ytiſus prīa cū. c. exili&. y. græco: ſecūda cū. t. ſimplici&. i. latino: ꝗn& unico. s. ſcribit̉: frutex ē teſte Plinio circa finē li. xiii. naruralis hiſto. ab Antilomacho athenienſi miris laudibꝰ predicatꝰ pabulo ouium: quo modico pingueſcūt& quadrupedia aut iumēta hordeum ſpernūt. hæc ille. Quare dixit Theocritus. αιξτον κστισονόλυοσταναιγαδικεi αγέρανοστωροτρον ερω δέπιτιν μεμάνημαι. Ex ꝗbꝰ ea trāſtulit Virg. quādo dixit ī corydone: Torua leena lupū ſeꝗt̉: lupus ip̄e capellā: Florentē cytiſuꝫ ſeꝗt̉ laſciua capella. Et ſubdit Pli. ad ea quæ ſupra dixit. Nō ex alio pabulo lactis maior copia aut melior. Eīfra ſubſeꝗt̉ īuentꝰ hic frutex in cytiſo īſula: ide trāſlatꝰ in oēs cyclades: mox in urbes græcas caſei ꝓuētu. hæc ille. iō dixit Seruiꝰ ſuꝑ. ii. georgi. ab ea īſula: ī qua abūdat nomen aſſumpſiſſe. Et ꝑgit Pli. ꝓpterea qd̓ maxīe miror rarū eē ī Italia nō æſtuū: nō frigoꝝ: nō grandinū: aut niuis iniuriā expaueſcit. Adiicit Iginus: ne hoſtiū ꝗdem ꝓpter nullā gratiā ligni: nec formam eius fruticis faciēue declarat: ut reliquoꝝ fecit. C hytrapos prīa cū. ch. aſpirato&. y. græco: ſequēs cū. t. exili ſcribit̉: dicitur ille tripos ꝗ chytram. i. ollā ſupra ignem detinet. Et ſeꝗtur ultime dictiōis declinationē quæ eſt pos podis ut Oedipos:& ſimilia. C yricus prima cum. c. exili&. y. græco: ſecunda cum. z. conſonante&. i. latino: ultima cum. c. exili ſcribitur: ciuitas fuit aſiæ nobiliſſima ſita in cherroneſo maris propontidis mœnibus arce& turribus marmoreis: qͣſi altera roma: ut ſcripſit Florus libro. iii. Vnde ait Ouidius li. i. de triſtibus: Hincqꝫ propontiacis hærentem cyriconoris: Cyricon amonia nobile gentis opus. C lanius cum. c. exili&. i. latino ſcribit̉: fluuius eſt cāpanis ꝓpe ne apolim fluens:& acerras dictus a racion: quod eſt uiola qua illius ripa abundare dicuntur. C larium cū. c. exili&. i. latio ſcribit̉: oppidū ē teſte Seruio ſuꝑ. iii. ænei. ī cōfinio colophonioꝝ. Vnde Apollo Clariꝰ dictus ē: quod nō lōge ab epheſo ꝗdā eē referūt. Vbi ſuppiter Neptunꝰ& Pluto mūdi ipia ſibi īuicē ſunt ſortiti. Vnde Pli. li. v. naturalis hiſto. cum. de epheſo loq̄ret̉ īꝗt: inde Apollinis clarii phanū lebetos fuit C laros cum. c. exili ſcribit̉: inſula ē una ex cycladibus: a qua ut nōnulli putant Apollo clarius dictuꝫ ē: quod Homerus in hymno Apollinis aſſerere uidetur. C larius cū. c. exili&. i. latio ſcribit̉: cognomē eſt Apollinis: uel ab oppido in cōfinio collophonioꝝ. Vel ab inſula claros: in qua ut dicūt claria ē urbs: ī qua religioſiſſime colebat̉ clarius deus dictus ē. Ouidius lib. ii. de arte: Et clario delos amata deo: Idem circa initium libri faſtoꝝ: Et clario miſſa legenda deo. C laſtica cum. c. exili& duplicato. s. ſcribit̉: ſunt teſte Petronio grāmatico cornua tuba quæ cōuocandi cā facta erant.& ut ait a calando claſſica dicta ſunt: de quo ī dictione calēda uidimus. Claromene cum. c. exili in pria&. z. cōſonante in ſecunda ſcribit̉: urbs ē in cōfinio æolia& ionia: quam ſub lydia nōnulli hiſtorici quādoqꝫ poſuere. C learchus prima cum. c. exili& ultima cum. ch. aſpirato ſcribit̉: quaſi cleos. i. gloria:& archos princeps: fuit philoſophus ſolenſis C leantes cū. c.&. t. exilibus ſcribit̉: fuit Aſius philoſophus& Phani filius:& teſte Antiſthene pugil primum deīde ꝓfectꝰ athenas cū qͣttuor drachmis diſcipulis factus ē Zenōis. Fama ē ip̄m laborioſiſſimū fuiſſe: adeo ut īopia cogente ſe mercenariū faceret: ac noctu ꝗdē ī hortis hauriret aquas. Interdiu operā ſtudijs liberalibus daret. Pīſebat etiā ſæpe farinas. Ingeniū obtuſum diligētia uicit. Cōpoſuit libros pulcherrimos de tꝑe: de ſenſu: de arte: de appetitiōe: de antiꝗtate: de diis: de hymeneo: de gigantibus: de arte amatoria: de politicis: de legibus:& alios qͣꝫplures. Tumuit illi gīgiua ac putruit. medicoꝝ ſentētia biduo ſe a cibo abſtinuit: cōualeſcente ip̄o& medicis ſibi cōſueta ꝑmittētibus: iteꝝ ſponte ſua fecit abſtinētiā qͣ cōſumptꝰ ē:& extictꝰ Alii dicūt amore alterius uita manū ſibi inieciſſe: audito a ſe Zenonis ānis. xix. Cuius ānos: hoc ē nonageſimū æquaſſe dicit̉. Et ille idem ē ꝗ Cloātes cum. o. poſt. l. a iuue. dicit̉ cum ait in. ii. ſatyra: Et iubet archetypos pluteum ſeruare cloantas. At Cloanthus cū. th. aſpirato: alius fuit ut ī ea dictiōe uidebimus. C leobolus cū. c. exili& unico. l. ī ultima ſcribit̉: fuit lindius Euagore filiꝰ unus ex ſeptē ſapiētibꝰ græcie. Cuiꝰ genus pleriqꝫ ad Herculē referūt: dicūtqꝫ illum petiſſe ægyptum ꝑcipiēda philoſophiæ gratia. Natamqꝫ illi filiolam Cleobolinā: quam exametroꝝ enigmatum uatem aiūt. Fuit hic tꝑe Solonis ad quem epiſtolam direxit: obiit annoruꝫ. lxx. C leombrotus cū. c.&. t. exilibus ſcribit̉: fuit teſte Plutarcho uir lacedemonius:& Pauſania filius. C leoſtratus abſqꝫ aliqua aſpiratiōe ſcribit̉: fuit nomen cuiuſdam uiri athenienſis. C leomenes cū. c. exili& abſqꝫ aliqͣ diphthōgo ſcribit̉: fuit teſte Herodo. li. hiſto. iii. uir ſua ætate iuſtiſſimus. C leone cum. c. exili ſcribit̉: urbs eſt arcadiæ in nema regiuncula. C leonymus cum. c. exili&. y. græco ſcribit̉: nomen fuit uiri ꝓprium. C lericus abſqꝫ aliqͣ aſpiratiōe& cū. i. latio ſcribit̉: dici pōt qͣſi ſortitus. Nā a ηροσ: quod ē ſors deducitur. C lepſydria prīa cū. c. exili ſecunda cū. y. græco& penultīa cū. i. latio ſcribit̉. Vas ē quoddam ī fundo crebris & minutis foraminibus ꝑforatū: ꝗn& e latere ſuꝑiori latiori quodā foramine aꝑtū: quod ſane uas cū aqua īplet̉:& īde ſuꝑius foramen digito claudit̉: ne uacuū det̉: cōtinet̉ aqͣ īterius nec effundi pōt. Sꝫ cū aꝑit̉ ꝗa acuices eius qd̓ euacuat̉ ſupplere pōt ꝑ rimas ip̄iꝰ fundi ſparſiꝫ diffundit̉. Sane nōnūqͣꝫ ſimili uaſe deſignabāt̉ apd̓ātiquos hora. Et a T quod eſt furor:& υαρια: quod ē uas aqueū cōponit̉ qͣſi aquā furetur. C limax cū. c. exili&. i. latio ſcribit̉: dicit̉ latine ſcala: qd̓ tā ī plurali qͣꝫ ī ſingulari idē ſignificat:& in utroqꝫ numero cōperit̉. Eſt etiā climax figura cū de uerbo ad uerbū ſit gradatio: ut Virgi. ī Alexi: Torua leena lupuſeꝗt̉ lupus ipſe capellam: florentē cytiſum ſequit̉ laſciua capella. Et illud Mars uidet hāc: uiſamqꝫ cupit: potiturqꝫ cupita. Vnde Aphricanus mō cōſimili aiebat: ex īnocētia naſcit̉ dignitas: ex dignitate honor: ex honore imperium: ex imperio libertas. C lymene cū. c. exili&. y. græco& abſqꝫ aliqͣ diph. ſcribit̉: fuit teſte Heſiodo ī theogonia nymphaꝝ una oceani& Tethyos filia: de qua Virgi. li. georgi. iiii. Inter qͣs curā clymene narrabat inanē. Fuitqꝫ mater Phaethō tis: de qua Ouidius li. metamorph. i. Et tulit ad clymenen epaphi cōuicia mater. Altera fuit miniſtra Helene decoris oculis redimita: ut dixit Homerus li. iliados. iii. quam unam& Aethram alterā comites in patria habuerat. Vnde ait Ouidius in epiſtola Helene ad Paridem: Cætera ꝑſotias clymenen æthramqꝫ loquamur. Quæ mihi ſunt comites conſiliumqꝫ duæ. C lio cum. c. exili&. i. latino ſcribit̉: fuit muſaꝝ una a cleos quod eſt gloria cognominata: ut uidebimus in dictione muſa: de qua Ouidius li. faſtoꝝ. v. Clioqꝫ& curua ſcita thalia lita. C lytemneſtra prima cum. c. exili&. y. græco: ſecūda cum. t. exili&. æ. diphth. penultima cuꝫ. m. ante. n. in eadem ſyllaba&. e. abſqꝫ diphth. ultima cum. t. exili ſcribit̉. Quāqͣꝫ inſcii ꝗdam moderniores ſcripturam eius dictionis prorſus corruperūt: fuit Tyndari filia ex Leda uorqꝫ Agamēnonis:& mater Horeſtis: quæ cū aduteraſſet cum Aegyſtho Thyeſtis filio. Agamēnonem a bello troiano redeuntem teſte Iuuenale media intepocula interfecit. C litomachus prīa cū. c. exili&. i. latino: ſequēs cū. t. ſimiliter exili: ultima cū. ch. aſpirato ſcribit̉: fuit philoſo phus carthaginēſis:& lingua patria Haſtrubal uocabat̉: in qͣ etiā philoſophari cœꝑat. Venit athenas qua draginta ānos natꝰ: adiuitqꝫ Carneadē: q̄ hominis induſtriā admiratꝰ: eū curauit ſtudioſe doceri: euaſitquo ita clarus ut Carneadi ſucceſſerit. uerſatꝰ ē in tribus ſectis academica: peripatetica:& ſtoica. C linias cū. c. exili&. i. latino utrobiqꝫ ſcribit̉:& nōnunqͣꝫ ſine. s. finali: apud græcos uero in prīa ē. ei. diphthō gus: fuit teſte Plutarcho pater Alcibiadis. Alius fuit cretēſis: de quo Plato ī legibus meminit. C ypeus cū. c. exili&. y. græco ſcribēdū eē oſtendit Plini. li. xxxv. naturalis hiſto. oſtendens ait: quodē ſculpo deriuari: quaſi γλύπτοσ: hoc eſt ſculptus. Ita ut. γ. mutet̉ in. c. noſtrum ſicut cōtra ob uicinitatem litteraꝝ: ut in antehabitis oſtendimus. Vnde ait ſic Plinius: ſcutis enī qualibus apud troiā pugnatum ē: continebant̉ imagines. Vnde& nomē habuerūt clypeorū. Non ut ꝑuerſa grāmaticoꝝ ſubtilitas uoluit a cluendo deduci. hæc ille. cluere enī ātiꝗ pugnare dicebāt. Et ſubdit pœni ex auro factitauere clypeos ſcultis imaginibus:& ſecū in caſtris tulere. Quare nomē clypeoꝝ a quod ē ſculpo habere uoluit. C lyſtriū prima cū. c. exili&. y. græco ſcribit̉. Inſtrumētum ē ad expurgandū uentrem. C lytius prīa cū. c. exili&. y. græco: penultima cum. t. ſimpliciter non aſpirato:&. i. latino ſcribit̉: fuit teſte Ho mero filius Laomedontis:& frater Priami. Alterum poſuit Virgilius libro. ix. æneidos cuꝫ ait: Et clytium& lydem& amicum cretea muſis. C litor abſqꝫ aliqua aſpiratione& cū. i. latino ſcribit̉: dici pōt inuitator:& inde clitorius. C litoriꝰ cū. c.&. t. exilibꝰ atqꝫ. i. latino ſcribit̉: ē arcacliæ fons ꝗ ſemel potꝰ odiū facit uini: ut uidebimꝰ ī dictōe Protus. De eodē Ouidius metamorpho. xv. Clitorio ꝗcūqꝫ ſitim de fonte leuauit Vina fugit:& reliqua. C litumnus prīa cū. c. exili&. i. latino: penultima cū. t. exili:& ultima cum. m. ante. n. ſcribit̉. Et ut græci ꝗdam ferūt dicit̉ quaſi clitor: hoc eſt īuitator amnis. Sic enī in hiſtoriis Dionis de. ii. bello punico ꝓ fonte umbria poſitum cōperi. Noſtri uero dicūt eē in ualle ſpoletana apud radices montis: cui treuiū oppidum īminet:& fluuium ex ſe effundere apud ueuaniā& ſpoletum: ꝗ tādem topino fluuio iunctus in thybri cadit. Ex huiꝰ aqua ſi bos biberit:& cōceperit: nō ſolum grādes tauros: ſed penitus albos ꝓducit. Quod Virgilius libro georgicoꝝ. ii. tetigit cum ait: Hinc albi clitum ne greges:& maxima tauri Victima: ſæpe tuo perfuſi flumine ſacro: Romanos ad templa deū duxere triumphos: C loanthꝰ prima cum. c. exili: ultima cum. th. aſpirato ſcribitur: nomen fuit troiani cuiuſdam denex comitis: compoſitum ex cleos quod eſt gloria:& ανθοσ flos: quaſi gloria ſit floris:& propter altiorem ſonum magis. o. qͣꝫ. e. in prima retinuit. C onus cū. c. exili ſcribit̉: nomen fuit uiri ꝓpriū aurifabri: deductū a κλco quod eſt frango:& inde κλconoramus: de quo Virgilius li. ænei. x. Quæ clonus euritydes multo cælauerat auro. C lonius cū. c. exili ſcribit̉&. i. latino: fuit unus ex ꝗnqꝫ ducibus boetioꝝ: ꝗ cū qͥnquaginta nauibus ad troiam nauigarūt: ut oſtendit Homerus li. iliados. ii. C lotho cū. c. exili&. th. aſpirato ſcribit̉: habetqꝫ apud græcos accentū ī fine: una ē ex parcis: ut uidimus ī dictione atropos. Alter eodē nomīe fuit nympha marina: una ex filiis Nerei: de qͣ Virgi. li. ænei. ix. ait: Magniqꝫ iubebo Aequoris eſſe deas: quales nereia clotho Et galatea ſecant ſpumantem pectore pontum. C loaca abſqꝫ aliqua aſpiratione a noſtris ſcribit̉: atqꝫ græca dictionē eē nōnulli affirmant. Ita ut a cochlea cōmutatis ꝗbuſdam litteris deriuet̉: ꝗa eos ſubtextus cōmeatuſqꝫ habere uideat̉: quos habet cōchlea. Alii lat nam dicūt& a colando deductā eē uolunt: dicente Vlpiano de cloacis: cloaca eſt locus cauꝰ: ꝑ quē colluuie: quædā fluit. Feſtus uero dixit cloacā a cloacare: quod ē ingnare deduci. Sed ſubdit Vlpianus cloaca aūt ap pellatione& tubus& fiſtula cōtinent̉. Et inde ſeꝗtur ad ſalubritatē ciuitatum& ad tutelā ꝑtinet: ut cloaca purgent̉& reficiant̉. Nam& cælū peſtilēs& ruinam minant̉ īmūdicia cloacarū. Sane Liuio teſte li. ii. ab urbe: Tarquinius foros ī circo faciendos& cloacā quæ maxima receptaculuꝫ oīm purgamētoꝝ ſub terra agdam: ꝗbus ut ſubdit oꝑibus uix noua hæc magnificētia ꝗcqͣꝫ adequare potuit. Et Pli. li. xxxvi. natu. hiſto. ci. romana quædam ædificia cōnumeraſſet. ſubdit preterea cloacas oꝑum oīum dictu maximū ſuffoſſis montibus atqꝫ urbe penſili ſubtuſqꝫ nauigata. Et ſubſequit̉ id. M. Agrippa fecit in ædilitate poſt cōſulatum: conicatis ſeptē amnibus curſu præcipiti torrentū mō rapere: atqꝫ auferre oīa coactis. Et plura admiranda qua de huiuſcemodi rebus idem auctor ꝓſequitur. C lamus prima cum. ch. aſpirato:& ultima cum. y. græco ſcribitur: indumentum eſt militare& comicum: ut dixit Iulius dixit Iulius Pollux. C lana prima cum. ch. aſpirato ſequente. l.&. æ. diphthongo ſcribitur. Genus eſt ueſtimenti quod deſuper alia portabatur: ut Lucilius libro. xx. a Parthenio inducitur qui ait chlenam deſuper indutam fœdauit. Sic Homerus li. iliados. ii. Vyxem inducit dicētem cōtra Therſitem: ſi offendero te iterū talia facientē præhēdam:& denudatum oībus ueſtibus non modo tibi auferā χλάιναντήλεχιθωνα: hoc eſt chlenā& tunicā ſed ut ſubdit etiā ea quæ pudenda tegūt. Ideꝫ li. x. ἀμφιδαραχλἀιναντερονήσατο. At Virgilius libro ænei. iiii. ſine. ch. tantūmodo lenā dixit cū ait. Ardebat murice lena: ut ī ea dictione uidebimus. C loris cū. ch. aſpirato&. i. latino ſcribit̉: fuit una Amphionis Orchomeni regis filia: uxorqꝫ Nelei& mater Neſtoris atqꝫ aliorum. xi. filioꝝ. Altera ab Quidio dea florum ponit̉: quæ cū nympha eēt non ignobilis:& Zephyro nuberet: quaſi dotis loco id muneris a marito accæpit: ut florum oīm poteſtatē haberet: unde inquit ip̄a ad Qui. libro faſtorū. v. Chloris erā quæ flora uocor corrupta latino: Nominis ē noſtri littera græca ſono. Huius ſacra floralia dicebant̉ inſtituta: teſte Pli. libro. xviii. naturalis hiſto. urbis āno ꝗngenteſimoſextodecimo ex oraculis ſibylla: ut omnia bene defloreſcerent. Nam ut idem auctor rettulit: tria tempora fructus metuebāt: ꝓpter quos inſtituerūt ferias dieſqꝫ feſtos rubiginalia: floralia: uinalia. Rubiginalia Numa conſtituit āno regni ſui. xi. quæ nūc agunt̉ ad. vii. calendas maii: quoniam tūc fere ſegētes rubigo occuꝑat. Diem uero floralium Varro determinat. Sole tauri ꝑtem. xiiii. obtinēte. Ita ut ſi in eo quatriduo īciderit plenilunium fruges& oīa quæ florebunt lædi neceſſe erit. Vinalia nono calēdas marti deguſtādis uinis inſtituta: quæ nihil ad fructus attinent. C loelia cu. ch. aſpirato&. o. atqꝫ. e. ſeꝑatis apud græcos atqꝫ unico. l. ſequente:&. i. latino ſcribit̉. Virgilius tamen. o.&. e. cōiunxit in uerſu ut infra uidebimus: fuit uirgo romana: de qua late Liuius li. ii. ab urbe ſcripſit: hæc Porſenæ hetruſcoruꝫ regi cum pluribus alijs romanis utriuſqꝫ ſexus obſes data fuit: ut ſi Porſena hoſtes a ianiculo remoueret: romani agros dudum ueniētibus ablatos reſtituerent. Sed illa cū liberatuꝫ ab hoſtibus ianiculum cōſpexiſſet: dux cateruæ uirginū effecta inter hoſtium tela cum illis aufugiens natando thybrim ꝑtranſiuit: Et uirgines oēs ꝓpinquis ſuis reſtituit. De quo Virgi. li. ænei. viii. Et fluuiuꝫ uinclis inatet chloelia ruptis. Quam ſolam cuꝫ Porſena reſtitui ſibi omnino expoſceret: admiratꝰ uirginis uirtutē patem aliam obſidum quos impuberes illi elegit ei largitꝰ eſt:& honoratā remiſit. Vnde luue. Quod miraret̉ cum cōclite mutius. Et quæ imperii fines thyberinum uirgo natauit. C nidos cum. c. exili ſequente. n. in eadem ſyllaba&. i. latino ſcribitur: una eſt ex quīqꝫ ciuitatibꝰ doricæ græciæ: ut oſtendit Herodotus libro hiſto. i. in hac teſte Plinio li. naturalis hiſto. vii. templum fuit Veneris& ſimulachrum ſculptum a Prartele neutiqꝫ a libidinoſo complexū tutum. Vnde cōterraneus meus Carolus artinus in elegia ad Poggium. Praxiteleſqꝫ chidi rurſus te marmore ſignet Pulchra uenus: quo ſit nobilis ipſa enidos: Deniqꝫ lyſippus fingat ſpirantia ſigna: Omnia mercurio cedere uiſa meo. De qua Venere late uidebimꝰ ī dictione Praxiteles. Sꝫ ut ait Pli. li. xxxvj. naturalis hiſto. ſunt in cnido& alia ſigna marmorea illuſtrium artificuꝫ Liber pater Bryaſidis:& alter Scopa& Minerua. C noſus cum. c. exili ſequēte. n. ī eadem ſyllaba ſcribit̉: urbs fuit ī creta Minos regia: unde coſius coſia co ſium deriuat̉: quæ ob uicinitatē litterarum moderniores cum. g. ſcribunt. Virgi. lib. geor. primo: Gnoſiaqꝫ ardentis decedat ſtella corona: quam a vulcano fabricatam Ariadne filia Minos a Venere dono accepit: ut in dictione Ariadne uidimus. C oaſpis cū. c. exili&. i. latino ſcribit̉: fluuius eſt medoꝝ: ꝗ apud ꝑſas ī tigrī decurrit. huiꝰ aqͣ teſte Solino adeo dulcis ē: ꝙ qͣꝫdiu reges ꝑſaꝝ ī regno erāt: ex eo ſibi pocula ſemꝑ uolebāt:& ſi ꝑegre graderēt̉ ſecū deferebāt C ocytus abſqꝫ aliqua aſpiratione& cū. y. græco ſcribit̉: habetqꝫ apud noſtros accētum ī penultima: fluuiꝰ dicitur īfernalis: ꝗ ex ſtyge palude naſcit̉:& a poetis ſæpius decantatur. C ochlea prima cum. c. exili& ſequēs cuꝫ. ch. aſpirato ſcribit̉: teſta eſt limace: quæ& nōnunqͣꝫ pro ip̄a limaca ponitur: ut Plinius libro. xviii. limace inquit naſcunt̉ inuitia:& aliquando e terra cochilles minute mirum in modum erodentes eam. C ochliarium prima cū. c. exili: ſequens cum. ch. aſpirato ſcribit̉: ſequēte. l.&. i. latio utrobiqꝫ ſcribit̉:& a cochlea ob eius ſimilitudinem deriuatum eſt. C ocche ut ī antiquiſſimis& emēdatiſſimis codicibꝰ noſtris cōperi: prīa cū. c. exili utrobiqꝫ& ultima cum. ch. aſpirato ſcribit̉. Nam apud græcos nuſqͣꝫ dictionē hāc legi: quā tamen ꝗdam græcam eē cōtendūt: nec illiꝰ deriuationē exquirere ualui:& ut ꝗdam putāt uinum corruptū deſignat: quod indicare uidet̉ luue. cū ait ī ſatyra Vmbriti: Cuius aceto: Cuiꝰ cocche tumes. nec ſtare pōt cōcha ut ꝗdam ſyllabarū ignari male legunt Sed ſtare tamen pōt cōche ꝓ piſce quod inueniri nōnulli affirmant in Martiale. C ocles cū. c. exili utrobiqꝫ ſcribit̉: fuit teſte Herodiano grāmatico tractatu de noīe apd̓ antiquiſſimos cogno men habētium unū oculū: unde oculū a latinis primo tractū ꝗdā uolūt. fuit itaqꝫ apud romanos cognomen Horati cuiuſdam inclyti& fortiſſimi ciuis dicente Plinio de uiris illuſtribus cum Porſena primo īpetu cæpiſſet ianiculum. Horatius cōcles illo cognomine quod in alio prælio oculum amiſerat: ꝓ pōte ſublicio ſtetit: quem fuiſſe ligneum dixit Seruius ſuper. viii. ænei. Et tādiu hoſtium impetuꝫ ſolus ille ſuſtinuit: quādiu pontem poſt ſe cōfractū fuiſſe a ſuis ꝑſenſit. Et inde ꝓut erat armatus in thyberim ſe cōiecit: atque ad ſuos enatans magna cum gloria euaſit: dicente Virgi. libro. viii. ænei. Illum indignanti ſimilem ſimilēqꝫ minanti Aſpiceres pontem: ꝗa auderet uellere cōcles. C odrus cum. c. exili ſcribit̉: fuit teſte Seruio in Dalphnim dux atheniēſiū: qui orto bello īter laconas& athenienſes. Cum reſpondiſſet oraculum illos poſſe uincere: quoruꝫ dux periſſet: habitu humili profectus ē ad hoſtium uicina tentoria:& illic iurgio eos in cædem ſuā inſtigauit. Quare a nullo cognitis& interfectꝰ fecit locū oraculo. Vnde teſte Iuſtīo li. ii. hoſtes cognito Codri corꝑe ꝑ ānulū quē geſtabat: ſine p̄lio diſceſſerūt. C œmiterium abſqꝫ aliqua aſpiratione& cū. œ. diphth. ī prima atqꝫ. i. latino utrobiqꝫ ſcribit̉. Et a græco uerbo deducitur: quod ē κοιμομαι.i. dormio: cum mortui eo in loco dormire dicantur. C œnobium prima cū. c. exili&. œ. diphth. penultima cum. i. latino ſcribit̉: locus dicit̉ in quo communis uita ducitur. Nam cōponit̉: a οινοσ quod eſt cōmunis:& βιοσ uita. C œna cum. c. exili&. œ. diphthongo ſcribit̉. Nam a οινη quo eſt cōmunis tranſfertur: ꝗa plures ſemper in cōmune cœnare cōſueuerant. Vnde repræhendit eos Iuue. in. i. ſatyra qui cōtra maiorum cōſuetudinē ſecreto cœnabāt:& ut ita dicam cōtra uocabuli inſtitutionem agerent. Quū dixit: Quis fercula ſeptē Secreto cœnauit auus. Et in eadem ſatyra: Optima ſiluarum interea pelagiqꝫ uorabit Rex horum: uacuiſqꝫ toris tātum ip̄e iacebit. Nam ut ait Feſtus id olim erat cœna quod dicitur prandium: ab ea hoīm cōitate cœna dicipotuerit:& ſic quoqꝫ a poetis noſtris ꝓ utroqꝫ obſeruatum uidet̉. C œnaculum cum. c. exili utrobiqꝫ&. œ. diphth. ſcribit̉. Et a cœnando nomen aſſumpſit: locus eſt ſuꝑior do mus ad cœnandū aptꝰ: hoc ē ſine inferiore taberna& officina. Vnde non tam ꝓ loco cœnandi qͣꝫ ꝓ parte do mus ſuꝑiore dicitur: accipitur dicente Varrone Vbi cœnabant cœnaculum uocitabant: poſtqͣꝫ in ſuperiori ꝑte cœnitare cœperunt: Suꝑior domus uniuerſa cœnaculum dicta. accipit̉ etiaꝫ a poetis noſtris nōnunqͣꝫ ſignificatiōe diminutiua ꝓ loco ubi pauperes& īopes cœnare cōſueuerūt. Iuue. ī ſatyra Oībus in terris īquit Temporibꝰ diris igit̉ iuſſūqꝫ neronis Longinū& magnos ſeneca prædiuitis hortos Clauſit:& egregias lateranorum obſidet ædes Tota cohors: rarus uenit in cœnacula miles. C gnatio cū. œ. diphth. ſimiliter ſcribit̉:& a cœnādo deducit̉. Ponit̉ a noſtris poetis ꝓ loco ad cœnandum: ſꝫ in imo domus. Iuue. in ſatyra Et ſpes& ratio inꝗt: Et algentem rapiat cœnatio ſolem. C œlum ut ꝗdam uolūt cū. œ. diphth. ſcribit̉. Et deducūt a cœlo uerbo quod ē ſculpo: uerbū uero a vo quod ē cōcauū: ꝗa ī ſcultura id neceſſario exigi dicūt. Et inde cœlebs: oīa cū. œ. diphth. ſcribunt. Aliis uero magis placet cū. æ. diphth. ſcribēda hæc eſſe: ſecundū quod latius uidebimꝰ ī dictione diphthongus. C cleſyria prima cum. c. exili&. œ. diphth. antepenultima cum. y. græco& penultima cuꝫ. i. latino ſcribitur uocabulum eſt quo ꝗdam ex noſtris antiquis uſi ſunt: indicantes per illud cauam ſyriaꝫ. Nam ex κοιλη qd̓ eſt caua:& συρια componitur. C dus cum. c. exili&. œ. diphth. ſcribit̉: fuit gigas filius Titani& Terra: qui in cora īſula ſuperbiſſime regnū tenuit: a quo inſula traxiſſe nomen dicitur: de quo meminit Virgilius libro georgico. primo cū ait: Cūqꝫ iapetumqꝫ creat: ſcæuūqꝫ typhœa. C olaphiro cū. c. exili& unico. l. atqꝫ. i. latino&. z. conſonāte ſcribit̉: idem ē quod apud nos alapā incutio. C olaphus cum. c. exili& umico. l. ſcribit̉: a noſtris quibuſdam alapa dicitur:& deſcēdit a ολαφιζω: quod eſt alapam incutio. Iuue. in ſatyra: Scire uelim ait: Nos colaphum incutimus lambenti cruſtula ſeruo. Terētius plus ꝗngentos colaphos infrægit mihi. C olyma cū. c. exili& unico. l. atqꝫ. y. græco ſcribit̉: dici pōt a noſtris uetatio: quo uocabulo uſum Afraniū dicunt in menachinis cū ait: colyma a lenone ſancitum ē. Naꝫ deriuat̉ a Ro. quod ē ueto: quod in p̄terito facit uetui& ſupino uetitum: inde uetatio& non uetitio. Nam nomina quæ ueniunt a uerbis primæ cōiugationis poſitionē ſupini habētibus in itum uel in ctum: præter cæterorum uerborū legem exeūt in atio nō initio nec inctio: ut præſto præſtiti præſtitum: præſtatio nō præſtitio: cubo cubui cubitum: cubatio non cubitio: domitum domatio: nō domitio: ſonitum ſonatio non ſonitio: crepitum crepatio: nō crepitio: toniti tonatio nō tonitio: licet dicamus ſonitus crepitus tonitus: non ſonatus crepatus tonatus. Frictuꝫ fricatio nō frictio:& ita in cæteris. Sectio tamen crebrius reperit̉ qͣꝫ ſecatio. Lauo& poto non habent ſupina neqꝫ īatū neqꝫ in itum neqꝫ in ctum: ſed in otum. Idem formant nomina ſua lotio& potio. Vnde ſunt lotor& potor nomina uerbalia:& lotium pro urina: prima tamen breui non longa. Aliquando reperitur lauatum& potatum: unde ſunt lauatio& potatio: lauatorqꝫ& potator. Iuuo uero alio modo format deriuatiuū uidelicꝫ iutum. Cæterum ex alio ſupino iuuatum facit iuuatio: ab illo ſit iutor: ſeu potiꝰ adiutor. Ex cæteris aūt pauca ſunt nomina uerbalia in or. ut domitor& nō domator. Et ſector ꝗ ſignificat uenditorē bonoꝝ exulis:& ut aliqui uolunt emptorem. Et ſectio ip̄a hæc actio. C olphium prima cū. c. exili: ſequēs cuꝫ. y. græco:& penultima cum. ph. aſpirato& i. latino ſcribit. Et apud quoſdam poetas græcos: uti apud noſtros ꝓ cibo: quo luctatores utebant̉. ut Iuue. in ſatyra Vtra ſauroma tas: Luctantur pauca comedūt colyphia pauca. C olica cū. c. exili utrobiqꝫ:& unico. l. atqꝫ. i. latino ſcribitur: paſſio ē īteſtini: quod græce colon dicitur. Vnde nomen aſſumpſit. C oboliū cū. c. exili& unico. l. atqꝫ. i. latīo ſcribit̉: Veſtis erat ſine manicis:& deſcēdit a x. qd̓ ē breuio. C olocaſia cū. c. exili utrobiqꝫ& unico. l. atqꝫ unico. s.&. i. latino ſcribit̉. Eſt teſte Pli. li. xxi. natu. hiſto. nobiliſſima herba in ægypto: quam cyamon aliqui uocant: ſpectabilis folijs& latiſſimis etiam ſi ad arbores comparentur: quæ cū aqua in uaſis ſæpe implexa gratiſſimam potationem reddūt ꝓducitqꝫ fabā in arenoſo ſolo decoctam: quæ gratum etiam ad nos traducta ſaporem reddit. hæc ille. Vnde eam eſſe puto: quam fabaꝫ ægyptiam uulgo uocamus. C olocynta abſqꝫ aſpiratione:& cū. y. græco ſcribit̉: quam noſtri tranſcribere in penultima cum. q. conſonāte conſueuerunt: ac conuertētes. y. græcum in. u.& ſuperaddentes. i. latinum dicūt coloquinta:& ē teſte Diaſcoride agreſtis cucurbita. C olchos prima cum. c. exili:& ultima cum. ch. aſpirato ſcribitur: regio eſt iuxta pōtum ex parte aſia: quæ regnum fuit Oetæ regis. C olla cū. c. exili& duplicato. l. ſcribit̉: a noſtris dicitur gluten. C ollyriū prīa cū. c. exili: ſequēs cū. y. græco:& penultima cū. i. latino ſcribit̉: medicamē ē oculoꝝ. Vnde Iuue. in ſatyra Credo pudiciciā ait: Et prurit frictꝰ ocelli angulus inſpecta geneſi collyria poſcit. C olophon cū. c. exili& unico. l. ſcribit̉: urbs in lydia: quā quidā nobilē ferūt ex oraculo clarii Apollinis. C olon cum. c. exili& unico. l. ſcribitur: dici poteſt a nobis artus membrum& internodium. Eſtqꝫ etiam nomen inteſtini. C oloſſus cum. c. exili& unico. l. atqꝫ duplicato. s. ſcribit̉: græcum uocabulum eſt:& a ον: quod eſt membrum deducit̉. Itaqꝫ ꝓ membroſa& alta ſtatua ponit̉. Vnde ait Pli. li. xxxiiii. natu. hiſto. moles quippe exco gitatas uidemus ſtatuarum: quas coloſſos uocāt turribꝰ pares: talis eſt in capitolio Apollo tranſlatus a Lucullo ex apollonia ponti urbe. xxx. cubitorū ꝗngentis de talētis factꝰ. Talis in cāpo martio luppiter a Clau dio Cæſare dicatus: qui decorat̉ pompeiani theatri uicinitate: talis& Tarenti factꝰ a Lyſippo. xl. cubitorum Refert etiam Apion græcus hiſtoricus ꝗ Pliſtonices cognominat̉:& paulo ante Plinium fuit adhuc tunc in labyrintho ægypti coloſſum eē Serapis: e ſmaragdo cubitorū. ix. Sed ante oēs teſte Pli. in admiratione fuit Solis coloſſus rhodi: quem fecerat Clares lyndius Lyſippi ſupradicti diſcipulus: qui. lxx. cubitorum altitudinis fuit. Qui poſt ꝗnquageſimum ſextū ānum terremotu ꝓſtratus: iacens quoqꝫ miraculo ē. Pauci pollicē eiꝰ amplectunt̉. Maiores ſunt digiti qͣꝫ plæraqꝫ ſtatuæ: uaſti ſpecus hiant defractis mēbris. Spectant̉ intꝰ magnæ molis ſaxa: quorū pondere ſtabiliuerat illud cōſtituens. xii. ānis tradunt effectum trecētis talentis: quæ cōtulerant ex apparatu regis Demetrii relicto. Sunt alij cētum minores ī eadē urbe ubicūqꝫ ſinguli fuiſſent nobilitaturi locum. Fuit& in gallia ciuitate aluernis Mercurius oēm amplitudinem eiꝰ generis ſtatuarū ea ætate uincens: quæ enodorus fecit. Is poſtqͣꝫ ſatis artem ibi approbauerat: romaꝫ accitus eſt a Nerone: ubi deſtiantum illius principis coloſſum fecit cētum. xx. pedū. De quo uidebimus in dictiōe Roma. Nam ab eo amphitheatrū ꝓpinquū coloſſeum uocatum ē. De quo Martialis li. i. epigrāmatum inquit: Hic ubi ſidereꝰ ꝓpius uidet aſtra coloſſus: Et creſcunt media pagmata cælſa uia: hoc ē amphitheatrū ubi pagmata. i. ludi exercebantur. Et pergit: Inuidioſa feri radiabant atria regis ideſt Neronis. Nam ibi domus eiꝰ aurea fuerat Vnaqꝫ iam tota ſtabat in urbe domus. C ollyiuſta cū. c. exili& duplicato. l. ſequēte. y. græco:& cū. i. latīo ī penultima ſcribit̉: dicit̉ a noſtris nūmularius:& minutꝰ mēſarius: ꝗ& idem forte ab illis traperita uocat̉: cū& collyiuſta trapezas habeat. C opus cū. c. exili&. p. nōnunqͣꝫ ꝗdem exili: nōnunqͣꝫ uero aſpirato ſcribit̉: dicit̉ a noſtris ſinus. C oma cum. c. exili& unico. m. ſcribitur. Et ſi habeat primā breuem capillorum ornatum indicat. Nam tunc quoqꝫ a græcis cum. o. ꝑuo ſcribit̉. Si uero habeat illā longam uillā deſignat:& cuꝫ. o. magno apud græcos deſcribit̉. Et differt ſecūdum aliquos coma a cæſarie. Quia a cedendo cæſaries dicta fert̉. Et coma capillos non cæſos indicat ἀϖό τουκόπτω κατάτήν αυτιφρασιν. C omnia generis neutri cū duplicato. m. ſcribit̉:& dicit apud nos ꝑtem: nam deriuat̉ ἀπο τουκόπτω. C omarus cum. c. exili& unico. m. ſcribitur: dicitur teſte Plinio libro. xv. natur alis hiſtoriæ: a noſtris arbutus eſt etiam genus mori. C omata abſqꝫ aliqua aſpiratione:& cū unico. m. ſcribit̉: nomē ē paſtoris: de quo ſæpe Theocritus: qn̄& gallorum regionis cognomē: ubi grandem illi deferūt comam. C omētes abſqꝫ aliqua aſpiratione ſcribit̉:& deriuatur a coma quam habere uidetur: ob quod teſte Plinio li. ii. naturalis hiſto. crinita latine dicitur:& infra ſubdit cometes in uno totius orbis loco colitur. In templo romæ admodum fauſtus diuo Auguſto indicatus ab ip̄o qui inſpiciente eo apparuit ī ludis quos faciebat Veneri genitrici: non multo poſt obitum patris Cæſaris in collegio ab eo īſtituto. De quo Virgiliuꝫ ītellexiſſe puto cum ait: Ecce dionei præceſſit cæſaris aſtrum. Maxime cū nō multo poſt dicat Pli. eo ſidere ſignificari M 2 uulgo creditur Cæſaris aīam inter deorū īmortalium numina receptā. Quo nomine id inſigni ſimulachro capiti eius: quod mox in foro cōſecrauimus adiectum eſt. C omœdia cum. c. exili&. œ. diphth. in antepenultima atqꝫ. i. latino in penultima ſcribitur: componiturqꝫ ꝑ modum quo ſupra in generalibus p̄ceptis late oſtendimus. Sane fuit comœdia apud græcos duplicis gene ris: antiqua. ſ.& noua. Antiqua ꝗdem teſte Quintiliano cum ſinceram illam ſermonis attici gratiam prope ſola retinet: tum facūdiſſime libertatis in uitus infectandis ē præcipua. Qua quidē& pro noſtra ſatyra græeos uſos fuiſſe demonſtrat. Fuerūtqꝫ in ea præcipui Ariſtophanes Eupolis& Cratinus: ut in dictōne Prologus late demonſtrabimus. Noua uero comœdia eadeꝫ uia qua& noſtra incedit: ī qua nos claudicaſſe. Quītilianus dicit:& ut ait uix leuem umbram græcorū ſeꝗmur: adeo ut ſermo ip̄e romanus nō recipere uideat̉ illam ſolam conceſſam atticis Venerem: in quo genere eodem teſte p̄cipuus& admirandus fuit Menander ut in ea dictione uidebimus: apud nos uero plures fuerūt: ſed ſoli iam reſtant Terentius& Plautus. De quo Varro Epiſtilonis ſentētia muſas plautino dixit ſermone locuturas fuiſſe: ſi latine loqui uellēt. Sꝫ habuimꝰ olim Cæciliū: Neuium: Licinium. Attiliū: Turpilium: Trabeā: Lucetium: Ennium. De ꝗbus Iulianus ſedicꝰ teſte Aulo Gellio hos uerſus edidit: Multos incertos certare hanc rem uidemus: Palmam poetæ comico cui deferant. Cum meo iudicio errorem diſſoluam tibi: Vt contra ſiquis ſentiat: nil ſentiat: Cæcilio palmam ſtatuo de comico. Plautus ſecūdus facile exuperat cæteros. Deinde neuius: qui ſeruet pretio in tertio: Si erit quod quarto detur dabitur licino. Poſt inſequi licinium facio attilium. In ſexto ſequitur hos terentius. Turpilius ſeptimum: trabea octauū obtinet. In nono loco eſſe facile facio lucetium. Decimum addo antiꝗtatis cā ennium. Quam ſane ſentētiam cōfirmare uidet̉ Gellius: ſed non plane Cicero & Quintilianus. Vnde ait ille ad Atticū li. viii. epiſtola. iii. ſecutuſqꝫ ſum non dico Cæciliū inane ut ex portu in pyræo malus enī auctor latinitatis eſt. Sed Terentium: cuiꝰ fabella ꝓpter elegātiam ſermonis putabant̉ a C. Lelio ſcribi. heri aliquot adoleſcētuli coimus in pyreū. Quintilianus in. x. in comœdia maxime claudicauimus: ſic Cæcilium ueteres laudibꝰ ferant: licet Terentii ſcripta ad Scipionē aphricanum referantur. Quæ tamen ſunt in hoc genere elegantiſſima:& plus adhuc habitura gratia ſi intra uerſus trimetros ſtetiſſent. Sane a comœdia comicꝰ deducit̉. Et is dicit̉ ꝗ comœdiam cōpoſuit. ut Cæcilius Plautus& reliqui. Comœdi uero ſunt repræſentatores actoreſqꝫ comœdiaꝝ: ſicut tragicus ꝗ tragœdiam cōficit:& tragœdus repræſen tator actorqꝫ tragœdiarum. C oncha prima cū. c. exili:& altera cū. ch. aſpirato ſcribit̉: genus ē piſcis ex cancroꝝ genere carentis oculis: ut dixit Pli. li. ix. natu. hiſto. quæ teſte Solino potiſſime ſunt ī mari indico: in ꝗbus ut ait reꝑit̉ margarita genus lapidis p̄cioſi. Quin& ī eadem orthographia uolūt ꝓ uaſi capi& tuba. Alii uero. ꝓ his latinā dictionem uo lunt:& ſine aſpiratiōe ultima ſcribēdam dicūt: ita ut dicatur quaſi cōcaua. C onchylia prima cū. c. exili: ſequens cū. ch. aſpirato&. y. græco penultia cū unico. I.&. i. latino ſcribit̉: genus eſt piſcium in mari aſſyrico& indico. ex quoꝝ inciſis conchis lachryma emanant: ꝗbꝰ purpura tingit̉. Idem murices dicunt̉& ſarræ: ut Virgi. ī. iiii. ænei. Ardebat murice lena:& li. georgi. ii. Vt gēma bibat& ſarrano dormiat oſtro. Quare Iuue. ī. iii. ſatyra de adulatoribꝰ græcis loquens īquit: Horū ego nō fugiā cōchylia. i. purpuras adulationes uel uenena: ut Virgi. li. georgi. ii. Alba neqꝫ aſſyrio fucat̉ lana ueneno. C onon cū. c. exili hoc ē ſine aſpiratione ſcribit̉: fuit uir athenienſis ꝙ tꝑe pelopōneſiaci belli ad rempublicaꝫ ſe contulit: in qua magna ꝗdem perægit. Nam teſte Aemilio ꝓbo p̄tor pedeſtribus exercitibus p̄fuit. Et p̄fe ctus deinde claſſis creatus res magnas mari geſſit: in qua poteſtate phæras cæpit lacedemoniorū coloniam Idem in extremo pelopōneſiaco bello p̄tor erat: cū apud ægos flumē copia athenienſium a Lyſandro ſunt deuicta: ſed tūc quoqꝫ affuiſſe Cononē conſtat: ex quo peius res adminiſtrata in eam calamitatē deuenerūt Verum cū rebus afflictis patriam obſideri audiſſet: non quæſiuit ubi tuto uiueret: ſed unde ciuibꝰ ſuis p̄ſi dio eſſe poſſit: quod tantis laboribus& periculis confecit: ut ultio a Tyriabazo qui ſardis præerat: ſub ami cicia ſpecie conuocatus in uincula cōiectus eēt: in quibus aliquādiu fuit ſed ut nōnulli ſcribunt inde ad ꝑſarum regem deductꝰ apud eum perit. At Dion hiſtoricus ꝗ fideliter ꝑfica ſcripſiſſe dicit̉: effugiſſe eū ſcribit & dubitat an Tyriabaro id ſciente uel īprudente factum fuerit. C onopeum cum. c. exili&. e. abſqꝫ diphthongo ſcribit̉: genus eſt tentorii ex filo contexti: quod ad euitādos culices ſupra lectum explicari conſueuit. Nam κωνόψ græce latine culex dicitur. De quo iuue. ī ſatyra. vi. Vt teſtudineo tibi lentule conopeo. C ontus abſqꝫ aliqua aſpiratione ſcribitur:& dicitur apud nos ꝑtica ſiue ſudes. C holera cum. ch. aſpirato ſcribit̉: dicitur a noſtris bilis. Iuue. in ſatyra Credo pudiciciaꝫ ait: Nauſeat atqꝫ ocu lis bilem ſubſtringit opertis. C octona prima cū. c. exili: ſequēs cum. ct. ſimiliter non aſpiratis ſcribit̉. Et ē neutri generis ac pluralis numeri apud græcos ficoꝝ genus eē comperi: quæ quidem ab urbe ſyriæ: quæ cocton dicebatur nomen aſſumpſerunt. Idem Pli. li. xiii. natu. hiſto. confirmaſſe uidetur: dicens ficorū caritas minor ē eiꝰ generis: quæ coctōna uocant. Et īmediate ſubdit item pruna in damaſco ſyriæ nata:& miſſa: utraqꝫ iam familiaria. Idem Iuue. ſen ſiſſe uidet̉ in ſatyra Vmbriti: cū dixit de adulatore græculo: Aduectus romā quo pruna& coctona uento. hoc ē eodem modo uenalis. Quin& ꝑuas eſſe ficus oſtendere uidetur Martialis in. vii. Paruaqꝫ cū canis uenerunt coctona prunis. Et circa ultimum operis inqui: Hæc tibi quæ cocta uenerunt coctona menſa. Si maiora forent coctona ficus erat. C oons cum. c. exili& duplicato. o. ſcribitur: fuit teſte Homero li. xi. iliados: primogenitus filiorū Antenoris ꝙ cum Iphidamantis fratris mortem ab Agamēnone illatam uindicare uellet:& Agamēnonem ſolus nulneraſſet: ab eodem& ip̄e interfectus eſt. C ophinus cū. c. exili&. i. latino ſcribit̉: dicitur latine corbis. C orax cū. c. exili ſcribit̉: fuit unus frater Tyburti: ut uidebimꝰ ī dictiōe tybur:& oppidū uulſcorum ab eo co gnominatū. Alter fuit orator ſiculus: ꝗ& Tiſias primi artificioſe dicēdi præcepta litteris mandaſſe dicunt̉. C orybātes abſqꝫ aliqua aſpiratione& cum. v. græco ſcribit̉: populi fuiſſe dicunt̉ in creta: qui una& currētes Iouem infantē aluerunt. Nam ut dixit Ouidius li. iiii. faſtorum: Pars clypeos manibus: galeas ꝑs tundit inanes: Hoc curetes agunt: hoc corybantes opus. C orydalus cū. c. exili&. y. græco atqꝫ unico. l. ſcribit̉: genus ē auicula. C orycus cū. c. exili utrobiqꝫ&. y. græco ſcribit̉: fuit ciliciæ urbs:& eiuſdem nominis portus: ac ſimiliter mons optimum crocū deferens: in quo antrum illud eodem nomine famoſum a poetis& hiſtoricis eſſe celebrat̉. Nam ut ait Solinus ē ibidē ſpecus: ꝗ montē impoſitum mari a ſummo cauat uertice: patulus hiatu ampliſſimo: ut etiam Pomponius cōfirmauit ꝗ de huiuſcemodi ſpecu plura& admiranda cōſcribūt: īmo& tribus ſpecubus diſtinctū illū eē exponunt. Quoꝝ ultimū typhoneum uocant. de quo Lucanꝰ: Antraqꝫ lætiferi ra biem typhonis anhelāt. Simili mō& oīa a coryco deſcendentia ſcribūt̉: ut corycius: ut Virgi. li. georgi. iiii. Namqꝫ ſub œbalia memini me turribꝰ altis Coryciū uidiſſe ſenē. Eſt etiā corycus collis aliꝰ apud delphos cū ſimili ſpecu: ut Homerus in hymnis Herodotuſqꝫ:& alii qͣꝫplures oſtendūt. C ortina abſqꝫ aliqua aſpiratione& cū. i. latino ſcribit̉: ab aliquibꝰ græcū dicit̉ uocabulum. Ego uero illud la tinum potius puto:& a coriis tractum ex ꝗbꝰ prīo cōficiebant̉: ꝗbus& nōnunqͣꝫ loca magis abdita ab alijs in tēplis ſeꝑari cōſueuerant. Quare& ꝓ eiuſmodi loco poſitum cōperit̉. Virgi. li. ænei. iii. Et mugire adytis cortina recluſis. ubi ait Seruius: cortina locus eſt unde oraculi p̄ceptū datur. Pli. uero li. xxxiiii. na. hiſto. ſentire uidet̉ cortinam etiā tripodē eē Apollinis cum ait: ex ære factitauere& cortinas tripoduꝫ nomīe delphicas: quoniā ludis maxime Apollinis delphici dicabātur. hæc ille. iuxta quod Virgi. li. vi. ænei. dixiſſe uidetur: Neqꝫ te phœbi cortina fefellit. Verū ut inꝗt Seruius ī. iii. ænei. dicit̉ cortīa: uel quod Apollinis tripos corio phytonis tectꝰ ē: uel quia certa illic reſponſa tradūtur: quaſi certina. Vel quod eſt uerius ꝗa cor illic ua tis tēditur. Nam cauerna quædam in tēplo Apollinis fuit: ad quam phœbas rapta uaticinabatur: ut oſtēdit Lucanus in. v. hæc Seruius. C ortyna uero cū. y. græco&. c. ī initio ꝓ urbe creta a modernis ꝗbuſdā ſcribit̉: ſed ꝗa apud græcos cū. g. littera habet̉:& id ab antiꝗs noſtris obſeruatum legimꝰ: de ea uidebimus in dictiōe gortyna. C orydon cū. c. exili&. y. græco ſcribit̉: nomen ē paſtoris. De quo ſæpe Theocritus& Virgilius. C orcyra cū. c. exili utrobiqꝫ&. y. græco ſcribit̉: inſula ē ī mari ionio olim phæacū patria& Alcino regnuꝫ:& a corcyra corcyretus corcyreta corcyretum deducit̉. Martialis in ultīo. Aut corcyreti ſunt hæc de frondibꝰ horti. Aut hæc maſſyli poma draconis erant. De hac etiā Pli. li. iiii. natu. hiſto. C orylus cū. c. exili&. y. græco atqꝫ unico. l. ſcribit̉: ut etiā teſtis eſt Priſcianus li. i. ubi tractat de mutis circa finem capituli: ubi ex huiuſmōi ſcriptura cū. v. græco arguit: coryluꝫ& nymphā a græcis eē accepta: habetqꝫ accentū in prima:& eſt arbor ac fructus: quæ a noſtris dicit̉ auellana a loco. ſ. ubi primū compta fuit: de ꝗbꝰ Virgi. in bucoli. Phyllis amat corylos. Et li. georgi. ii. Neue inter uites corylum ſere. C orymbꝰ cū. c. exili&. y. græco ſcribit̉: ꝓprie fructꝰ ē hedere: unde Virgi. in Palamone: Diffuſos hedera ueſtit pallētem corymbos:& inde corymbiferus. ut Qui. li. faſto. i. Feſta corymbiferi celebrabat græcia bacchi C orinthus cum. c. exili&. i. latino: atqꝫ. th. aſpirato ſcribit̉: urbs fuit achaiæ: quæ primū teſte Euſebio lib. de tēporibus a Siſypho latrone Aeoli filio ſuper iſthmon in medio maris ioni& ægæi cōſtructa fuit:& ut ī qui buſdam Homeri gloſulis comperi: Cercyra cognominata fuit. Deinde aucta Ephyra uocata: ſed poſt hæc euerſa:& ab Corintho Oreſtis filio inſtaurata: corinthus teſte Euſebio de temporibus cognominata fuit. Vtimo a romanis fuit incenſa: ut oſtendit Florus de bello achaico:& Iuſtinꝰ li. xxxiii. Fuitqꝫ teſte Apulegio li. x. de magia regionis caput:& a corintho corinthiacus. i. corinthius deducit̉. Qui. li. i. triſtium: Illa corinthiacis primum mihi cognita cenchris. C oritus abſqꝫ aliqua aſpiratione&. i. latino ſcribit̉: oppidum ē hetruriæ ſuꝑ ꝑuo colle eiuſdem nominis po ſitum:& tyrrheno mari ad tria milia paſſuū ꝓpinquū cōditumqꝫ a Corito rege: dicēte Virgilio li. ænei. vii. His ortus in agris Dardanus ideas phrygiæ penetrauit ad urbes. Et ſubdit: Huic illū coriti tyrrhena a ſede ꝓfectū. Vnde ip̄iꝰ Coriti filius putat̉ Dardanus: qͣꝫqͣꝫ a poetis ex eis uxore& Ioue ꝓcreatus dicatur. C orobius cum. c. exili&. i. latino ſcribit̉: nomen eſt uiri ꝓprium. C orone cum. c. exili ſcribitur: urbs eſt achaiæ: teſte Pli. libro. iiii. naturalis hiſto. a qua coroneus ſinus cuꝫ. æ. diphthongo cognominatus eſt. C horus cū. ch. aſpirato ſcribit̉. Et fuit in diuerſis tēporibꝰ diuerſus ac ī diuerſis actibus uarius. Et teſte feſto deriuatur a corona quæ ſine aſpiratiōe ſcribit̉: ſed ut ait in deriuatiuo aſpirationē aſſumit. Sane teſte Quitiliano a nōnullis uetuſtioribus corona aſpirabat̉: quod ex ꝗbuſdam inſcriptionibꝰ eiꝰ tēporis apparere di xit: eodē modo chenturiones& præchones cū. ch. aſpirato ſcribebāt. Quod ſi ueram Feſtus deriuationem a corona poſuit: latinum eſſet chorus& non græcum. Cuius contrarium apud græcos habetur. Ideo Platoni magis credendū ē: ꝗ ait: nō longe ab initio ſecūdi libri de legibꝰ chorus a α: quæ ē læticia nūcupat̉ C horaules cum. ch. aſpirato ſcribit̉: nomen ē tam muſici inſtrumēti quo pulſabat̉ ad chorum: qͣꝫ uiri cognomen pulſantis. Iuue. in ſatyra Credo pudiciciā ait. Ambroſiuſqꝫ choraules. C horaſmi cū. ch. aſpirato&. i. latino ſcribit̉: populi ſunt aſiatici teſte Hero. li. hiſto. ii. C horda cū. ch. aſpirato ſcribitur:& dictio græca ponit̉ a Iulio Polluce. C horea prīa cū. ch. aſpirato:& penultima cū. e. abſqꝫ diphth. ſcribit̉: licet apud græcos ſit. ei. diphthongus. quæ in. e. longam cōuerſa ē: ut iuuat īdulgere choreis. Sane a Virgilio metri cā corripit̉ ī. vii. ænei. cū ait: Pars pedibus plaudūt choreas:& carmina dicunt. C horebus cum. ch. aſpirato ſcribit̉: nomen eſt uiri ꝓprium. C horineus cū. ch. aſpirato&. i. latino ſcribit̉: nomen ē uiri ꝓprium. C horiambus cū. ch. aſpirato&. i. latino ſcribit̉: pes eſt choris qͣꝫaptiſſimū carmen reddens. Cōſtat ex ſyllabis quattuor: prīa longa: duabꝰ ſequentibꝰ breuibus:& ultia longa. Horatius in primo carminū: Lydia dic per oēs. qui uerſiculus cōſtat ex choriābo& bacchio: ubi lydia ip̄m. a. correptum habet. C os cu. c. exili ſcribit̉: urbs ē dorica:& ut puto a cōte ꝗ apud nos lapis dicit̉ nomen aſſumpſit. Horatius ī car minibus. Ardentes acuens ſagittas cōte cruenta. C oſmus cū. c. exili ſcribit̉: dici pōt latine ornatus uel ornamētum. Nam deriuatur a οσμω: quod eſt orno & decoro. Nōnunqͣꝫ uero& ꝓ ip̄o unguento quod ornat poſitum legimꝰ. ut Iuue. in ſatyra Stēmata quid faciunt ait: Et coſmi toto merſat̉ aheno. Martialis in. xi. Quod coſmi redolent alabaſtra fociqꝫ deorum. Et inde coſmianus: ut idem Martialis: Qui uino madeat: nec erubeſcat: Pingui ſordibꝰ eē coſmiano: Ludet cū pueris amet puellas. Nōnulli uero putāt nomen illud Coſmi hoīs cuiuſdam unguentarii ꝓprium magis a poetis fuiſſe poſitum: qͣꝫ ꝓ unguento ip̄o: ita ut dicatur ahenum Coſmi. i. optimi illius unguentarii: alabaſtrum coſmi: quod ſ. ille cum unguento uenditare ſolebat: ut ſimiliter balnea Criſpini: balnea Stephani. Martialis eodem li. Scis qͣꝫ ſint ſtephani balnea iuncta mihi. Ita ut ꝗ huiuſcemodi delicias: quæ ad ornatū faciebāt uenditabant coſmus diceret̉. ut idem poeta circa finem operis: Delicias coſmi uos redolete nurus. Et ab eo unguentum ꝙ ille compoſuerat: coſmianus uocaret̉. idem Martialis ī. xii. clare mōſtrat cū ait. Aut librā petit illa coſmiani: ubi uenalis rei pondus expreſſit: itaqꝫ cū diuerſis ornamentis decoratus ſit mūdus coſmus a græcis dicitur. Vnde coſmographia deducitur. C oſmographia cū. c. exili&. i. latino ſcribit̉: eſt deſcriptio mundi: eiuſqꝫ poſitione ſcriptura& pictura. Nam componit̉ ex κσμοσ quod eſt mundus:& γραφια quod cum ſcripturam: tum etiam picturam deſignat. Vnde fuit etiam apud romanos conſuetudo pingendi mundum: dicente Propertio: Cogor& in tabula pictos ediſcere mundos. C oſmeta cū. c.&. t. exilibus ſcribit̉: dici pōt a noſtris ornator uel ornatrix. Vnde ſerui ꝗ nobiles mulieres exornare cōſueuerāt: coſmetæ uocati ſunt: dicente Iuue. ī ſatyra Credo pudiciciā: Ponūt coſmetæ tunicas. Nā a uo: quod eſt orno deducitur. C oſtus cum. c.&. t. exilibus ſcribit̉: arbuſcula eſt aromatica. C otis cū. c.&. t. exilibus atqꝫ. y. græco ſcribit̉: nomen ē uiri ꝓprium. De quo ſæpe Plutarchus meminit. C otula abſqꝫ aliqua aſpiratiōe ſcribit̉: genus eſt ꝑuæ menſura: quæ græce κοτύλη dicit̉: ubi illud. y. græcuꝫ in. u. noſtrum cōuerſum fuit. C othurnus cum. c. exili&. th. aſpirato ſequente a græcis: ſed a noſtris ſequēte. u. ſcribit̉: genus eſt calciamēti teſte Seruio utriqꝫ pedi aptum. Virgi. in buco. Suras euincta cōthurno:& primo ænei. Purpureoqꝫ alte ſuras uincire cōthurno. Verum nōnunqͣꝫ ꝓ calciamento ſubleuato ſubere: quo mulieres ipſæ grādiores apparerent: a Iuue. poſitum uidetur in ſatyra Credo pudiciciam ubi ait: Si breue parui ſortita ē lateris ſpatium breuiorqꝫ uidetur Virgine pygmea nullis adiuta cothurnis. Ponitur etiam aliquando cothurnꝰ ꝓ alto dicendi genere apud poetas. Virgi. in buco. Sola ſophoceo tua carmina digna cōthurno. Et a cothurno cothurnatus deducit̉. Martialis ī. v. epigrāmatum: Grande cōthurnati pone maronis opus. C ous cū. c. exili ſcribit̉: inſula ē in mari ægæo ſic quoqꝫ teſte Igino a Coo filia Meropis cuiuſdā fœmina: quæ in ea regnauit cognominata. Ex hac teſte Varrone li. ii. de agricultura uindemias romam deportabāt. Naꝫ duobꝰ fertiliſſimis optīo uino montibꝰ referta erat: fuitqꝫ Hippocratis& Apellis patria. Vnde ē adiectiuū cous coa coum ſimili ſcriptura deducit̉. Iuue. in ſatyra Stēmata quid faciunt inꝗt: Sꝑtana chlamys cōchylia coa. Nam teſte Varrone prima in arte lanificii fœminarum ornamētis claruit: dicēte Qui. li. ii. de arte loquens de puella quā amas: Siue erit in tyriis: tyrios laudabis amictꝰ: Siue erit ī cois coa decere puta. In eadē dixit Solinus Homeri ſepulchrum eē quod in Naxo uoluit Martialis. Critor cū. c.&. t. exilibꝰ ſcribit̉: fuit ſolēſis philoſophus: ꝗ athenas cōcedens auditor fuit enocratis: ſotiꝰ pa lamonis: reliquit cōmētaria ad. xxx. milia uerſuū Arceſilao petenti ubi naꝫ uellet ſepeliri: reſpondit teſte La ertio in uiſceribꝰ terræ. obiit ante Cratem& Palamonē morbo intercutis. C rater abſqꝫ aliqua aſpiratione ſcribit̉: ē cuppa grandis: dicente Virgi. circa finē li. i. ænei. Crateres magnos ſtatuūt& uina coronāt:& li. iii. Tū pater anchiſes magnū cratera corona Induit: īpleuitqꝫ mero diuoſqꝫ uocauit. Et dicit̉ etiam hic cratera: ut Statius li. thebaidos. x. Et bacchus in altos crateras pateraſqꝫ redit. Et ſic ab oībus poetis uas magnum ad bibendū aptū deſignat̉: dicente Iuue. in ſatyra quæ incipit Natali coruine die. Vrna cratera capacem:& dignū ſitiente pholo uel coniuge fuſci Bibit. C rates abſqꝫ aliqua aſpiratione ſcribit̉: fuit athenienſis philoſophus: filiꝰ Antigenis:& pago triaſius fuit academicus Polemonis auditor: illiuſqꝫ ſucceſſor ſchola: ꝗ adeo ſe uiuentes īuicem amarūt: ut teſte Laertio ea dem ſemper ſtudia ſint cōſecuti:& mortui eodem ſepulchro diſpoſiti: quos Antagoras in hanc ſententiam uerſibus exornauit. Hoc tumulo Cratē ac Polemonem cōditos fatere ꝗ tranſis o hoſpes: uiros cōſenſu ani morum præcipuos: quorum diuino ex ore doctrina manauit ſacra: uitaqꝫ mūdicies ſapientia adiuncta. Ha buit Crates diſcipulos memorabiles: Inter quos fuit Arceſilaꝰ Bion Theodorꝰ. Alter fuit Crates patria thebanus& ſecta cynicus Diogeniſqꝫ diſcipulus: quē Hieronymus noſter ſcripſit iaciſſe in mare magnum auri pondus dicens: abi a me uenenum. Nam uos potius mergam: qͣꝫ ip̄e a uobis mergar. Nam teſte Laertio fuit uir diues atneqͣꝫ fieret cynicus. Quoſdam ex ſuis conantes illum a ꝓpoſito auertere: baculo ꝑſequebatur. habuit uxorem Hipparchiam Metrodis ſororem: ut in ea dictione uidebimus. Demetrius uero magneſius refert eum depoſuiſſe pecuniam apud traperitam hac cōditione: ut ſi filii ſui Idiota eēnt: eam illis traderet Sin autem philoſophi eam plebi diſtribueret. Irritans ſemel Nicodromum cæſus eſt ab eo in faciem: quare chartulam ſupraponēs uulneri ſcripſit: Necodromus fecit. Obiit ſenex& incuruatus. Alius fuit Crates ora tor de ſſocratis familia. Alius uallorum effoſſor: ꝗ cum Alexandro militauit. Alius philoſophus peripateticus. Aliꝰ geometra. Alius poeta epigrāmatum. Alius etiā academicus. C ratinus abſqꝫ aliqua aſpiratione&. i. latino ſcribit̉: fuit athenienſis poeta comicus clarus apud græcos in ea antiqua comœdia: quæ quaſi ſatyra noſtræ aſſimilabat̉. In qua præcipuꝰ ip̄e fuit Ariſtothāeſqꝫ& Eupolis dicēte Perſio. Audaci ꝗcūqꝫ afflante cratino Iratum eupolidē præ grādi cū ſenes palles. Similiter Horatius Eupolis atqꝫ cratinꝰ ariſtophaneſqꝫ poeta. Atqꝫ alii quoꝝ comœdia priſca uiroꝝ ē:& reliqua: ut uidebimꝰ ī dictione Prologus. Hic idem teſte Pli. li. xxxv. natu. hiſto. Pompeium athenis pinxit. C rathis cum. c. exili&. th. aſpirato atqꝫ. i. latino ſcribit̉: fluuius ē achiuorum teſte Herodoto li. hiſto. i. a quo ut ait ꝗ in Italia fluuius ſic cognominatꝰ ē nomen accæpit. Eſtqꝫ fluuius calabryæ: de quo Qui. li. metamor. xv. ait: Crathis& hinc ſybaris noſtris cōterminus oris Helectro ſimiles faciūt auroqꝫ capillos.& Theocritus ī ægloga quæ īcipit ἀιεσ ἐμάι de illo ait καιτυδέκράι ὀι ρωπον φύροισ:& reliqua. hūc dixit Qui. li. faſtorum. iii. lapidoſum eē cum ait: Eſt ꝓpe piſcoſos lapidoſi crathidis amnes Paruus ager. C raſis cū. c. exili&. i. latino ſcribit̉: dici pōt a nobis temperamentum.& inde dyſcraſia cum. y. græco in prīa diſtemꝑamentum interpretari ualet. C rapula cum. c. exili ſcribit̉: græce dicitur κρεπάλη. C ratylus abſqꝫ aliqua aſpiratione&. y. græco atqꝫ unico. l. ſcribit̉. Nomen fuit philoſophi: cui Plato librum illum de ſignificatiōe nominū inſcripſit. C ratippus abſqꝫ aliqua aſpiratione&. i. latino atqꝫ duplicato. p. ſcribit̉: fuit teſte Plutarcho īuita Ciceronis philoſophus ꝑipateticus. De quo Cicero li. iii. de officiis: plura locutus eſt. C reontes abſqꝫ aliqua aſpiratione ſcribit̉: fuit unus corinthiorum rex:& latrōis Siſyphi filiꝰ: ꝗ Creuſam filiā laſoni deſponſauit:& Medeā abdicare coegit. De quo Seneca in Medea. Alter fuit thebanꝰ pater locaſtæ uxoris Oedipi regis thebaꝝ: ꝗ poſt cæſos ſimul Polynicē& Eteocē thebanos regnū aſſumpſit: ut monſtrat Statiꝰ li. xi.&. xii. ſuæ thebai. Aliꝰ fuit huiꝰ filiꝰ. Aliꝰ etiā fuit rex thebanus:& ultima Cadmi ꝓgenies: ꝗ filiam ſuam Megeram matrimonio cōiunxit Herculi.& tandē a Lyco cum duobus filiis regno& uita priuatꝰ fuit C repida cum. c. exili&. i. latino ſcribitur: fuerunt teſte Seruio tuſca calciamenta: quæ corigijs ad pedes liga bantur. Virgi. li. ænei. viii. Et tyrrhena pedū circūdat uincula plantis. Et ut exponit Seruius crepidas dixit. quas primo habuere ſenatores: poſt equites romani. nunc milites. Vnde ait Horatius in ſermonibꝰ: Chryſippus dicat ſapiens crepidas ſibi nunqͣꝫ: Nec ſoleas fecit. Simiter Iuue. in ſatyra Perſius uero uidet̉ uelle caciamenta fuiſſe græcorum: cum ait in. ii. ſatyra: Non hic qui in crepidas graiorum ludere geſtit. Sed ut ait Gellius li. xiii. noctium atticarum: Crepidas& crepidulas prima ſyllaba correpta: Id genus calciamenti appellarunt: quod græci κρεπιδασ uocant:& paulum ſupra: omnia enim inquit ferme id genus quibꝰ plantarum calces tantum in fine tegunt̉: cætera prope nuda:& teretibus habenis iuncta ſunt Soleas dixerūt nō nunqͣꝫ græca uoce crepidulas. At crepido teſte Seruio eſt abrupti ſaxi altitudo. Virgilius lib. x. ænei. Forte ratis celſi coniuncta crepidine ſaxi. C riſis cū. c. exili&. ſ. nō duplicato atqꝫ. i. latino ſcribit̉: dicitur apud nos iudicium. Vnde criticus deriuatur. C riticus abſqꝫ aſpiratione&. i. latino ſcribitur: dicitur quaſi iudicans& arguēs. Vnde Seruiꝰ ſuper. xi. ænei. ubi ait Virgilius: Pilumno quos ipſa decus dedit orithyia inquit: Critici: culpant hoc loco Virgilium. Et Iuuenalis Critice pelluces: C reſſa cum. c. exili&. e. abſqꝫ diphthon. atqꝫ duplicato. ſ. ſcribitur:& a ησ quod eſt cretenſis deriuatur. Iuue. in ſatyra: Omnibus in terris: Nec ſthenoboea minus: Quam creſſa excāduit. i. cretenſis Phœdra. Vnde nec creiſſam quēadmodū threiſſam dicere poſſumꝰ. Nam creſſa ut diximus a ησ deſcendit: ubi apud græcos eſt. η. abſqꝫ diphthon. quod eſt. e. purum traducitur. At threiſſa cum. ei. diphth. apud græcos ſcribitur uidelicet θρεισα: quæ ut ſupra oſtendimus nōnunqͣꝫ a poetis noſtris diſſoluitur. Virgi. libro æneidos primo: Vel qualis equos threiſſa faticat Harpalice. C reta abſqꝫ aliqua aſpiratione:&. e. abſqꝫ diphth. ſcribit̉. Et teſte Virgi. li. iii. ænei. Creta iouis magni medio iacet inſula ponto. hāc dixit Pli. libro. iiii. natu. hiſto. Doſiades a Cretæ nympha heſperidis filia cognomīa tam uoluit. Anaximander uero a Cretæ rege curetum. Nōnulli autem alii a temperie celi: aeream primū dictam exiſtimauere. deinde macaroneſon. i. beatam inſulam. poſtea cretam a rege cognominataꝫ dixere. De qua Ariſtoteles li. politicorum. ii. ſic ait: Videtur hæc inſula ad principatuꝫ græciæ eē nata. ac p̄clare ſita cūcto namqꝫ īminet mari. Cum fere græci omnes circum mare ſint poſiti. Abeſt enī hinc modicum a peloponneſo: Illic uero ab aſia circa triopium:& rhodum. Quare imperium maris obtinuit Minos: ac inſulaꝝ alias ſubegit. Alias uero dudū īcultas habitare fecit. Tandē ficiliam aggreſſus: circa camerinam defunctus eſt. Et a creta cretæus cum. æ. diphthongo in penultima deriuatur. Virgilius libro æneidos. iii. Tertia lux claſſem cretæis ſiſtet in oris. C reta ꝓ terra quadam tenaci græcum uocabulum eſt:& ab creta inſula in qua melior cōperit̉: nomen aſſum pſit.& eodem modo ſcribit̉: nōnulli uero latinum putant:& a creſco uerbo deduci dicunt: quaſi concreta. Sane ut in Pli.& in diuerſis ānotaui: uniuerſaliter oīs terra tenax creta nominat̉. Vnde diuerſa illiꝰ genera Pli. ip̄e circa finem. xxxv. li. enumerauit: Vt cymoliam quæ cādida eſt:& quam alii a υμη urbe Italia: quæ litteris noſtris cum dicitur uocitatam ferunt. Cuius uſum& medicamentis& ueſtibus poſuit Pli. eſt etiam ſarda cymolia: quam ex ſardinia afferri dixit: ſed non niſi candidis ueſtibus commoda: uerſicoloribus non inutilis. Eſt ſimiliter& umbrica: quam non niſi poliendis ueſtibus aptam dixit. Et hinc non longe ad uerbum ſubdit. Alia creta argentaria appellatur: nitorem argenteum reddens. Eſtque uiliſſima:& qua pedes uenalium ſeruorum trans mare aduectorum denotare inſtituerūt maiores. hæc ille. Iuxta cuius ſententiam ait Tibullus libro ſecundo: Nota loquor regnum ip̄e tenet: quem ſæpe coegit. Barbara gypſatos ferre cataſta pedes. Et Iuue. in prima ſatyra: Sacro nec cedat honori Nuper in hāc urbeꝫ pedibus qui uenerat albis. i. argentea creta: illocreatis. Nam libertinus poſtea effectus opibus patricios om nes ſuperabat: quem Lucinium nomine fuiſſe:& primo tonſoreꝫ quidam ferunt. Vnde potentiſſimos ī urbe romana nōnullos fuiſſe libertos: idem rettulit Iuue. ut Criſpinum: quem nominanter exprimēs mōſtruꝫ eē dixit nulla uirtute redemptum. Qui ꝑs fuit niliaca plebis:& uerna canopi: hoc eſt ſeruus ī domo domini ex ancilla natus: ꝗ a græcis ὀικογενησ.i. domi natus dicitur. Et inde uernaculus uernacula uernaculum. quod eſt domi noſtræ uel in noſtra patria natum. Vnde lingua uernacula: quod uulgo dicit̉ lingua materna. Fuerat ergo Criſpinus apud canopum in domo ſui domini ex quadam ancilla natus:& romam uenalis aduectꝰ qui uenditus:& libertinus deinde effectus: principatu Domitiani tātum excreuerat: ut Tyrias humero reuocante lacernas Ventilet æſtiuum digitis ſudantibꝰ aurum. Eratqꝫ lacerna genus ueſtimenti nodo ſupra humerum alligati. Vnde tali ueſte indutus lacernatus dicit̉: ut idem auctor Ipſe lacernata cum ſe iactaret amica. Alium rettulit idem poeta libertum Claudii principis nomine Narciſſum. Quē in fine ſatyra Plurima ſunt fuſcine: ditiſſimum fuiſſe oſtendit: ut in dictiōe Narciſſus uidebimus. Et apud eūdem principem potentiſſimum: ut ī dictione Meſſallina monſtrabimus. Quare ſubdit Plinius ad ea quæ ſupra rettulimus. Iam non eſt enumerare libertos e ſanguine quiritum:& proſcriptionum licentia ditatos: hoc eſt inſigne uenalitiis gregibus opprobriumque inſolentis fortuna: quos adeo potiri rerum uidimus: ut prætoria quoque ornamenta decerni ſenatu iubente Agrippina:& Claudii Cæſaris libertis uiderimus. Tantumqꝫ de laureatis faſcibus non remittit his qui illocreatis pedibus adueniſſent. hæc ille. Sane īteruanalitios& uenalitiarios differentia ē. Nam uenalitiarii apud Varronem& Pli. dicunt̉ negotiatores ſeruoꝝ nouitiorum:& uænalitia ip̄a corpora: ut apud Paulum Iuriſconſultum de ædilitio edicto. Quicūqꝫ ex uænalitio nouitioꝝ emptus: alicui mīſterio p̄poſitus ſit: ſtatim eū ueteratorum numero eē. Venalitiꝰ quoquē adiectiuū: ut Pomponius iuriſcōſultꝰ de donationibus iteruirū& urorē li. xxiiii. digeſtoruꝫ īquit: Quod ſi familiam domeſticā uxoris aut uenalitiam parauit.& reliqua. C reſton abſqꝫ aliqua aſpiratione ſcribit̉: fuit tyſenorum ciuitas. C reſſæa cum. c. exili& duplicato. s. atqꝫ. æ. diphth. in penultīa ſcribit̉: regio ē macedonia littoralis: ut teſtis ē Herodo. li. hiſto. vii.& ei adiacet mari: quod themopontū dicit̉: habēs ab oriente pallenem cōterminaꝫ: ab occidente uero uerſus græciæ partes mygdoniam. C reſtona abſque aliqua aſpiratione ſcribitur: regio eſt macedonia contermina mygdonia: ut Herodotus libro hiſtoriarum. vii. C rethon cū. c. exili&. th. aſpirato ſcribit̉: fuit teſte Homero Dioclei filius: ab Aenea ī bello troiano īterfectꝰ ut uidebimus in dictione Orſilochus. C rines cū. c. exili&. i. latino ſcribit̉: a græca dictione diriuat̉: quæ apud illos dicitur κρινιλεσ. C rypta prīa cū. c. exili&. y. græco: ultima cū. p.&. t. abſqꝫ aſpiratiōe ſcribit̉: dici pōt a noſtris occulta ſeu abſconſa. Nā a ουπτo uerbo græco: quod apud nos ē cælo: ſeu abſcondo deducit̉. Vnde ait Iuue. in ſatyra Si te ꝓpoſiti: Et ſolitus mediæ cryptam penetrare ſubura. C ryſtallus prima cum. c. exili&. y. græco: ſecūda cum. t. exili ac duplicato. l. ſcribit̉. Vt nōnulli putant lapis ē ex ſola aqua ui frigoris in glaciem induratus: Quibus Solinus non cōſentit: eo quod in cypro& alabanda regione aſia locis ualde calidis generet̉. Et a cryſtallo cryſtallinus deducit̉. Vbi apud nos more noſtro accētus eſt in antepenultima ꝗa longa eſt:& penultima breuis: ut uidebimus in dictione Proſodia. Iuue. ī ſatyra Credo pudiciciam: Grandia tollunt̉ cryſtallina maxima rurſus Myrrhina: quæ ſimiliter in antepenultīa accentum detinet. Vnde Pli. li. xxxiii. natu. hiſto. Myrrhina inquit& chryſtallina ex eadem tellure effodimus: ꝗbus p̄cium faceret ip̄a fragilitas: hoc argumētum opum: hæc uera luxuria æſtimata ē: habere quod poſſit ſtatim perire. Nec hoc fuit ſatis: turbam gēmarum portamus ex ſmaragdis: teximus calices: ac temulentia cā temeramus diem. hæc ille. Iuxta quem Iuue. ait in. iiii. ſatyra: Byrrho ut multi gēmas ad pocula tranſfert A digitis. Sane cryſtallum librarū circiter ꝗnquaginta dicaſſe Diuū Auguſtum ī capitolio teſtis ē ideꝫ Pli. li. xxxvii. Quin& Xenocrates auctor ē uas amphorale ex cryſtallo uiſum ſextariorū quattuor. Quid ꝙ idem Pli. ueluti furorē refert quādam matrē familias: nec diuiteꝫ mercatam trullam unam cryſtallinam centūqͥnquaginta milibus. Refert etiā Neronem accepto amiſſaꝝ rerum nuntio duos calices cryſtallinos: neqꝫ aliꝰ ex eis biberet: cōfrægiſſe. Et hæc de cryſtallinis: at de myrrhinis ī ſua dictiōe uidebimus. C hriſtus cum. ch. aſpirato&. i. latino atqꝫ. t. exili ſcribitur: dici poteſt apud nos unctus. Nam a ια: quod ē ungo deriuatur. C hriſma cum. ch. aſpirato&. i. latio ſcribit̉: dici pōt a noſtris unctio:& ſimilimodo ut ſuperior dictio a xp̄ico uerbo græco: quod eſt ungo deriuatur. C hryſippus prima cum. ch. aſpirato&. y. græco: ſequens cum. i. latino ſequente duplici. p. ſcribitur. Nam ex ρυσοσ uerbo græco: quod eſt aurum:& ιπτος: quod eſt equus componitur: quaſi aureꝰ equus: fuit philoſophus Apolloni ſolenſis filius ſiue tarſenſis teſte Alexandro& Cleantis diſcipulus: fuit uir ingenioſus & acutus in omni genere orationis. In pleriſqꝫ a Zenone diſſenſit& Cleante: quotiens aduerſus Cleantem diſſerendo ægiſſet: tanta ducebatur pœnitentia ut crebro diceret: equidem alias fortunatus ſum: præterqͣꝫ in Cleantem: in hoc ſum infœlix:& ut dixit Cicero de natura deorum: Natus eſt homo Cryſippus ad mundum contemplandum atqꝫ miranduꝫ. Nam teſte Laertio ſeptingenta uolumina edidit:& quicquid incidebat mandabat litteris. Sæpe emendabat& magna teſtimoniorum nube utebatur. Quod adeo in cōſuetudine habuit: ut in quibuſdam ſuis opuſculis totam Euripidis Medeam inſereret: petentiqꝫ cuidaꝫ ab altero legente quidam id eſſet quod legeret: illi inquit Chryſippi Medea ē. Quare de illo ait Apollodorus athenienſis ſiquis tollat de Chryſippi libris quæ aliena ſunt: charta illi uacua relinquetur. Eius tamen libri clariſſimi ſunt:& in dialectica præcipue. In qua fuit adeo inſignis: ut dicerent ſi apud deos in uſu eēt dialectica non futuram aliam qͣꝫ chryſippeam. Refert noſter Valerius de ſtudio& induſtria illum octogeſimo anno uolumen cœptum quadrageſimo exactiſſima ſubtilitatis abſoluiſſe: unde dicere uidetur auarus apud Per ſium in fine ſui libelli neſciens ſuæ auaricia terminum imponere: O chryſippe finitor tui acerui: hoc eſt tui libri: in quo tanta coaceruaſti: depinge ſiue oſtende& deſigna mihi ubi ideſt in quo diuitiarum loco inuētus ſiſtam: hoc eſt pedem figam: quaſi dicat quia ex me reperire non poſſum. Erat hic teſte Laertio imbecilli tenuique corpuſculo: ut ex eius dicit imagine apparere. In potationibus ut refert agebat quietem: crura autē ſola mouebat: ut ancilla eiꝰ diceret Chryſippi tātū crura īebriari. Vnde teſte Hermippo a diſcipulis ad ſacrificiū ductꝰ: dulce meꝝ adeo bibit: ut fatigatꝰ anguſtis ſpūs eū ꝗnta die poſt reliq̄rit cū eēt octogitatriū ānoꝝ. Sunt qui dicant eū nimio riſu cōprehenſum interiſſe. Ita ut cū aſinus manducaſſet ficus anicule dixiſſet ut uinū aſino daret: nimioqꝫ dehinc riſu expiraſſe. Neminē regū laudauit. Sola anicula contētꝰ fuit. Aliꝰ fuit Chryſippus chidius medicꝰ: a quo Heraſiſtratꝰ teſtat̉ multa didiciſſe. Alius fuit huiꝰ filiꝰ Ptholema medicus: ꝗ calūniam paſſus ſupplicio ē affectus. Alius Heraſiſtrati diſcipulus. Alius poeta georgi. ſcriptor. C hryſe is prima cū. ch. aſpirato&. y. græco: ultima cū. i. latino ſcribit̉: fuit Chryſæ ſacerdotis Apollinis filia. Nam cū ante captam troiam diuerſa ex uariis troianoꝝ locis raptarent̉ puella: quæ īter alias formoſiſſima capta ſunt Chryſes. ſ.& Bryſes. Quarum Bryſeis in prædæ diſtributione contigit Achilli: Chryſes uero Agamēnoni:& quiſqꝫ ſuam ardenter amabat. Sed cū Chryſes Chryſidos pater ꝓ filia redimēda: ut ſcribit Homerus in initio iliados: ueniret ad græcos: non ſolū multa deferens munera: ſed ornatꝰ infulis& alijs ſacerdotalibus ornamētis orabat eos: ut Apollinis reuerentia: cuius ſacerdos in chryſa inſula erat: filiam ſibi reſtituerent:& p̄cioſa acciperent munera. Cui cū cæteri græci aſſentirent: ſolus Agamēnon ꝗ illam amabat: eum iniurioſis& minacibꝰ uerbis reppulit. Quare Apollini cōqueſtus ſacerdos. hæc ille referebat uerba: Quid coluiſſe mihi tua delphice numina prodeſtꝰ Aut caſtam uitam multos duxiſſe per annos? Quidue iuuat ſacros poſuiſſe altaribus ignes? Si tuus externo iam pellor ab hoſte ſacerdos. Quibus ſane cōmotus Apollo peſtiferam luem in danaorum miſit exercitum:& conſultus Calchas reſpondit nō ceſſaturam donec Chryſæ patri reſtitueret̉ Chryſes: qua demū reſtituta Agamēnon in amoris amiſſi ſolatium Bryſeida ab Achille iuſſit auferri. Ex quo ira inflāmatꝰ Achilles: ab exercitu cum ſuis diſcedens in idam montem ut ꝗdam dicūt ſeceſſit:& cū pugnare nollet græci interim a troianis præliis ꝗbuſdam ſuꝑati intra caſtrorum munimēta cōpellunt̉ atqꝫ obſident̉. Qui mittentes ad Achilleꝫ tris legatos maxima illi munera obtulerūt ſi arma caperet:& præcipue Bryſeida: quā ſe nunqͣꝫ tetigiſſe Agamemnon ꝑſancte iurabat. Fuerāt aūt legati Vlyres. Aiax:& Phœnix: ꝗ ab Achille benigniſſime ſucepti: re deinde infecta diſceſſerūt. Vnde Ouidius libro. ii. triſtium ait: Quid prius ē illic flāma chryſidos: aut quæ fecerit iratos rapta puella duces? C hryſothemis prima cū. ch. aſpirato&. y. græco: penultima cu. ch. aſpirato ſcribit̉: habetqꝫ accentum in antepenultima: fuit teſte Homero li. ix. iliados: filia Agamēnonis ex Clytemneſtra:& uocabulum eſt compoſitum ex χρυσσσ: quod eſt aurum:& θεμισ nomen deæ: ut in dictione Themis uidebitur qͣſi aurea Themis C hryſoſtomus cū. ch. aſpirato&. y. græco atqꝫ. t. exili ſcribit̉: dici pōt a nobis aureum os. Nam chryſos aurū & ςα os apud noſtros deſignat. C hryſolitus prima cum. ch. aſpirato&. y. græco penultima unico. l.&. i. latino: ultima cum. th. aſpirato ſcri bitur: lapis eſt p̄cioſus coloris aurei: unde componit̉ dictio ex chryſos quo ē auruꝫ:& λιθοσ lapis quaſi aureus ſit lapis: ob quod nōnunqͣꝫ& ꝓ ſuccino ꝗa ſimilis coloris eſt: cū ab antiquis poetis tum a noſtri tēporis poeta elegātiſſimo Maffeo Vegio in quodā epigrāmate ponitur cum ait: Aurea quæ quōdam defleuit muſa maronis: Nunc hoc chryſolithi claudor in orbe culex. Aurea muſa fuit: tumulus ſimul aureus ip̄e eſt. Quem miſerans etiam ſtruxit apollo mihi. C hryſopaſſus prīa cū. ch. aſpirato&. y. græco ſcribit̉: qn̄& iuxta finē. s. duplicat̉:& cōponit̉ id uocabulū ex chryſos qd̓ ē aurū:& ϖασσω uerbo græco: quod apud nos dicit̉ ſꝑgo: quaſi lapis ſit auro aſperſus. C hryſocolla prīa cū. ch. aſpirato&. y. græco: penultīa cū. c. exili: ꝗn& cū gemino. l. ſcribit̉:& ē teſte Pli. libro xxxiii. natu. hiſto. humor ꝗ ī aurifodicinis ꝑ uenas auri defluit:& craſſeſcēte humore rigoribꝰ hybernis uſqꝫ īduriciā punicis indurat̉: q̄ ſubtiliſſime cōtuſa(ut ille refert) auri pictura præbet:& īfra ſubdit chryſocollā aurifices ſibi uendicāt ad glutinandū aurum: unde& ip̄a appellata ē. i. auri colla& glutem. De hac locutus Pli. præfato libro: uiſum eſt inꝗt Neroni principi ſpectaculis arenam circi chryſocolla ſterni cū ip̄e auriga turus eſſet inducta opificum turba. C hryſogonus cū. ch. aſpirato&. y. græco ſcribit̉. Nomen ē uiri ꝓprium:& componit̉a chryſos quod ē aurū & γονυ genu uel angulus: quaſi ſit aureū genu uel aureus angulus. Iuue. ī ſatyra Credo pudiciciam īquit. Sunt quæ chryſogonum cantare uetant. C rito cū. c.&. t. exilibꝰ: hoc ē abſqꝫ aſpiratiōe ſcribit̉: fuit athēienſis philoſophus: unꝰ oīm(ut dixit Laertius maxīo& eximio quodā amori Socrati affectꝰ. Cuiꝰ ita diligentē curā ægit ut nūqͣꝫ aliꝗd ex his q̄ ſunt ad uitā neceſſaria ſibi deeſſe pateret̉. huiꝰ Socratis filii auditores fuere: hoc ē Critobolus: Hermogenes cū aſpiratione principii: Cteſipus cū. ct. exilibꝰ in eadē ſyllaba: Epigenes cū. i. latino: qui oēs fuere Socratis filii. C ritobolus abſqꝫ aliqua aſpiratōe& unico. l. ſcribit̉: fuit medicus. De quo Pli. li. vii. natu. hiſto. īquit: magna & Critobolo fama ē extracta Philippi regis oculo ſagitta:& citra deformitatē oris curata orbitate luminis hunc ego Socratis filium fuiſſe puto. C ritheis prima cū. c. exili&. i. latino: ultima cū. th. aſpirato&. i. latio ſimiliter ſcribit̉: fuit matris Homeri nomen: ut ſcripſerunt Herodo.& Plutarchus aliqꝫ nōnulli. Erocyllus cum. c. exili&. j. græco atque duplicato. l. ſcribitur: fuit uiri athenienſis nomen. De quo nōnunqͣꝫ Plutarchus meminit. C roſus cum. c. exili&. œ. diphthongo atqꝫ ſimplo. s. ſcribitur: fuit Alyattis filius ultimus lydorum rex: prīo quidem fœliciſſimus: ſed poſtremo ī infœlicitatē tractus:& a Cyro ſuperatus: cū miſerabiliter regnum perdidiſſet ad miſerabiliorem uitam coactus fuit. De quo Herodotꝰ li. hiſto. i. Et ſimiliter luſtinus li. i. ꝓſecuti ſunt oīa. unde ait Ouidius li. iiii. de ponto: Diuitis audita eſt: cui non opulentia creſi. Nempe tamen uitam captus ab hoſte tulit. C rocus abſqꝫ aliqua aſpiratione ſcribit̉: fuit teſte Plinio li. xvi. naturalis hiſto. adoleſcens: ob cuius amorem Similax uirgo in eiꝰ nominis fruticem cōuerſa eſt: ut in ea dictione uidebimus. Et ip̄e ſimiliter in florem ſui nominis ab Ouidio cōuerſus ponitur li. xiiii. metamorpho. Alii uero crocum dictum putāt a coryco cilicia oppido: ꝗa Solino ſumme laudatur:& melior cæteris in uſu medicina teſte Diaſcoride cōꝑitur. Quare ut de excellētiori ait Martialis ī epigrāmatibꝰ: Quod de corycio quæ uenit aura croco.& īde croceꝰ: ut Virg. li. georgi. i. Nōne uides croceos ut tmolus odores: India mittit ebur. De quo ī dictiōe tmolus habebit̉. C rocodilus cum. c. exili utrobiqꝫ&. i. latino atqꝫ unico. l. ſcribit̉: animal eſt quadrupes: quod nilus gignit: ſic dictus quia crocei eſt coloris: cuius forma fere per omnia dracōtea uidetur. Et noctem totam agit in aquis: diei uero maioreꝫ partem quieſcit in humo. oua quaſi anſerina edit: quæ uiciſſim mas& fœmina in terra fouent. Et ut ait Herodo. li. hiſto. ii. hic omnium quas nouimus beſtiarum ex minimo maximus ſit. Nā pullus iuxta oui quātitatem naſcitur: qui cum ad cremētum peruenerit: ſit ſeptem& decem cubitorum:& adhuc maior: īmo ut ſcribunt Plinius& Solinus reperiunt̉ frequenter. xx. cubitorum. Et aliquos refert Plinius ratos eſſe: quādiu uixerint ſuſcipere īcrementa: cum longo tempore. uiuat. Eſtqꝫ armatus dentibꝰ& unguibꝰ Tantaqꝫ ſuperioris ꝑtis cutis duricie: ut quāuis tergo percutiatur ictu fortium tormētoruꝫ nō lædatur: Inferioris uero ut dixit Seneca li. iii. de quæſtiobus naturalibus mollis eſt: habet oculos ſuis. Et obtuſe in aqua ſed in terra acutiſſime uidet. Detinetqꝫ dentes magnos ad corporis ꝓportionem: quos ut ait Apulegius li. i. de Magia īnoxio hiatu ad purgandū p̄bet. Et ut etiā teſtat̉ Herodo. mēſes. iiii. ꝗ magis hyemales ſunt: nihil comedit.& ſola beſtiarum linguam non habet. C rocyla abſqꝫ aſpiratione&. y. græco ſcribit̉: inſula nōnunqͣꝫ ab Homero ponit̉: quæ ab aliis cōmuniter cor cyra dicitur: ut in ea dictione uidebimus. C rocylus cū. c. exili utrobiqꝫ&. y. græco: atqꝫ unico. l. ſcribit̉: nomē ponit̉ paſtoris a Theocrito. C rotalū abſqꝫ aliqͣ aſpiratiōe:& unico. l. ſcribit̉: inſtrumētū eſt muſicū: quo utebant̉ egypti ī celebritatibus deoꝝ: ut oſtendit Herodotus li. hiſto. ii. de quo Virgilius in copa inquit: Coꝑa ſyriſca caput graia redimita mitella: Criſpum ſub crotalo docta mouere latus. i. ad ſonum eius inſtrumenti docta qͣꝫ moliter ſaltare:& ut puto a κρου quod eſt pulſo deducit̉:& cum etiam apud græcos quoſdam ꝓ plauſtro poſitum cōpererim: ab ea ſoni uoce cognomē accæpiſſe exiſtimo. C roton abſqꝫ aliqua aſpiratiōe ſcribit̉: ciuitas ē calabryæ: de qua Qui. plene li. xv. metamorpho. ſcripſit: ubi ait: Nec ī hoſpita tecta Crotonis. Et inde crotonita ille dicit̉: ꝗ ex ea originem traxit. C hromaticus prima cum. ch. aſpirato:& reliquæ ſine aſpiratione ſcribuntur: ille ſane dici conſueuit: qui nul la uerecundia colorem mutat. Nam ρωμα apud nos colorem indicat:& magis ad uerbum coloratus dici poteſt. C hromius cū. ch. aſpirato&. i. latino ſcribit̉: uir fuit argiuus: ut oſtendit Herodotus li. hiſto. i. ſimilis ſcribit̉ ab Homero li. iliados. ii.&. xi. odiſſeæ: filius Nelei& frater Neſtoris. Alius fuit Priami filius: quē teſte Homero li. v. iliados: Diomedes interemit in bello. C romna cum. c. exili&. m. ante. n. ſcribit̉: eſt urbis nomen. C hronus cum. ch. aſpirato ſcribitur:& tempus atque Saturnum apud antiquos græcos indicat. Moderniores uero quidam illorum grammatici: ut differentiam inter illos deſignent: cum denotare tempus uolūt cū ch. aſpirato ſcribunt: cum uero Saturnum per. c. exile: hoc eſt ſine aſpiratione deſcribunt. Sed antiquos ex his quæ dicemus imitandos cenſemus. Saturnus igitur ut teſtis eſt ſacra Euemeri hiſtoria: quam ille ex titulis& ſacris inſcriptionibus contexuit: Cæli fuit filius ex Veſta& frater Titani: Opemqꝫ ſororem duxit uxorem. Titan uero qui maior natu erat: poſtulat ut ipſe regnaret. Quod ubi Veſta eorum mater:& ſorores Ceres atque Ops perſenſerunt: ſuadent Saturno uti de regno ne concedat fratri: eo quod Titan facie deterior eſſet qͣꝫ Saturnus. Quod ubi Titan perpendit: conceſſit ei ut regnaret. Sed hoc cum Saturno firmato fœdere: ut ſiquis liberorum uirilis ſexus ei natus eſſet necaretur. Id eius rei cauſa fecit: ut ad ſuos na tos regnum rediret. Itaque qui primo Saturno natus eſt filius necatus eſt. Deinde poſterius nati ſunt gemini ſuppiter atque luno. Sed lunonem ſolam Saturno in conſpectum dedere. Iouem uero clam abſcondentes: Saturno inſcio educandum dederunt. Item Neptunū clam Saturno Ops parit: eūqꝫ clāculū abſcōdit.& cū deinde pareret Plutonē& Glaucam: illa patri oſtenſa clā Pluto ſeruatꝰ ē. Clauca deīde ꝑua emorit̉ Quod cum Titan poſtea reſciuiſſꝫ: nouiſſetqꝫ Saturno iā uirilis ſexus filios ſuꝑeſſe ductis ſecū filijs ꝗ Titani uocabant̉: Saturnū& Opem cōprehendit:& muro illos circūagit: cuſtodiāqꝫ appoſuit. Hoc cum eoruꝫ filius ſuppiter cognouiſſet: ueniens cū magna cretēſium copia Titanū atqꝫ filios expugnauit: parentes uin culis exemit:& patri regnum reſtituit: ip̄eqꝫ in cretam remeauit. Sed cū deīde Saturnus ſorte admonitꝰ eēt. ut a Ioue caueret ne eū regno expelleret: effugiendi periculi gratia: loui filio inſidias tendebat. Quod cum luppiter ꝑſenſiſſet: patrem fugauit& regnum ſibi uindicauit: miſitqꝫ armatos ꝗ illum ꝑ oēs terras ꝑſequē tes aut cōprehenderent aut necarēt. Saturnus uero cū diu erraſſet: uix ī Italia locuꝫ quo lateret īuenit. hæc ex ſacra hiſtoria dicta ſunt: quam teſte Lactantio interpretatꝰ:& ſecutus eſt Ennius noſter. Sed exceptus Saturnus a lano: ut dixit Virgilius li. ænei. viii. Is genus indocile& diſperſum montibus altis Compoſuit: legeſqꝫ dedit latiūqꝫ uocari Maluit: his quoniam latuiſſet tutus in oris. Et ut dixit Ouidius libro faſtorum primo: At bona poſteritas puppem formauit in ære: Hoſpitis aduentum teſtificata dei. Verū ꝗa talia ip̄a inferior eſt qͣꝫ græcia: in qua mō eſt olympus finerūt poete illum ab æthereo olympo ad Italiam deueniſſe: dicente Virgilio præfato loco: Primus ab æthereo uenit ſaturnus olympo: Arma iouis fugiens:& regnis exul ademptis. Sed ut in eodem libro dixit Qui. Ante perrato falcifer orbe deus. Nam falcifer dicebat̉ ꝗa italis primꝰ uit. putare oſtendit: dicente Virgi. li. ænei. vii. Vitiſator curuam ſeruās ſublimagine falcē. Et cuꝫ ea loca ubi regnabat Ianus:& ſuſceptus fuerat Saturnus iuxta mare: quod dicit̉ inferū ſint diſpoſita: dixerūt. poeta illuꝫ apud inferos relegatū fuiſſe: dicente Qui. libro metamorpho. primo: Poſtqͣꝫ ſaturno tenebroſa in tartara miſſo Sub ioue mūdus erat. ſubiit argentea ꝓles. Nam ut in eodē loco ait. Aureaqꝫ ut ꝑhibēt illo ſub rege fuere Sacula. Verum ſi ſubtilius rem ip̄am cōtem plemur: Saturnus ut græco uocabulo ſignificat̉. tempus ē quod ꝓfecto a cælo ortum ducit: cuꝫ nihil aliud tēpus ip̄m qͣꝫ cæleſtis motus mēſura a philoſophis diffiniri ſoleat. Itaqꝫ cū oīa tꝑe intereant: quæ aliquando orta ſunt: ſatis prudenter finxerūt poetæ illum etiam natos ſuos oēs deuorare ſolitū: cū oīa tꝑe cōſumerentur: ut uidebimus in dictione deus. Quāobrem dicebat Balbus apud Ciceronē li. ii. de natura deorum Saturnum ideo dici: ꝗa ſaturatur annis. C hronica prīa cū. ch. aſpirato: penultima cū. i. latino:& ultima cū. c. exili ſcribit̉: ꝓprie a noſtris dici poſſunt tꝑalia: cū deriuet̉ a ασ: quod eſt tp̄s. Quare ānales latine traduci cōſueuit:& īde chronimos: quod ē tēporalitas ſiue mora: ut dixit Hieronymus ī Oſeæ: ꝗ etiā utitur uocabulo ſynchroni. i. contēporanei. C rumena abſqꝫ aſpiratiōe ſcribit̉: ſignificatqꝫ loculum. Nam deducit̉ a t. uerbo græco: qd̓ ē ſuſpēdo ꝗa plærūqꝫ ſuſpenſa geſtatur. Alii uero ꝑ. ch. aſpiratum ſcribūt:& trahi uolūt ἀπότοῦγρήματος: quæ e pecunia. Iuue. in ſatyra Atticus eximie: Quis enim te deficiēte crumena. Et creſcēte gula manet exitus? Crumenam poſuit ꝓ pecunia: hoc eſt cōtinens ꝓ cōtento: metonymia eſt. C teatus cū. c. ſequente. t. ī eadē ſyllaba:& abſqꝫ aliqua aſpiratōne ſcribit̉: fuit teſte Homero li. iliados. ii. uir pelopōnēſius: pater Amphimachi: unus ex græcorū ducibus: quenerūt ad troiam. C teſias cū. c. ſequēte. t. in eadem ſyllaba:& abſqꝫ aſpiratiōe atqꝫ. i. latino ſcribit̉: fuit orator ſiculus ꝗ& Corax ſæpe referunt̉ a Cicerone:& putant̉ primi ꝗ præcepta dicendi ſcripſere. C teſippus cū. ct. exilibus ī eadem ſyllaba atqꝫ. i. latino& duplicato. p. ſcribit̉: fuit Socratis filiꝰ: de quo ſupra uidimus in dictione Crito. C theſiphon cum. c. exilibus:& unico. s. atque. i. latino ſcribitur: fuit athenienſis pro quo Demoſthenes orationem ſcripſit. C teticon abſqꝫ aliqua aſpiratiōe&. i. latino ſcribit̉: dicitur a noſtris poſſeſſiuum. C umæ cū. c. exili& unico. m. ſcribit̉: ubi. y. græcum quod apud græcos erat: in. u. noſtrū cōuerſum fuit: urbe eſt cāpanis ꝓpe baias ad tyrrhenum mare humili colle ſita: quā teſte Liuio li. viii. ab urbe: ueniētes a chalci de urbe euboiæ ad nouas quærendas ſedes primitꝰ cōdiderunt: dicente Virgi. li. ænei. vi. ubi de Dædalo loquitur: Chalcidicaqꝫ leuis tādem ſuꝑaſtitit arce. Iuxta quā ꝓpinquus ē ſubterraneus thalamus Sibyllæ uaticinatricis: quæ cum Erythrea eēt ut Ariſtoteles dixit: ab italis cumana dicta fuit. C uretes abſqꝫ aliqua aſpiratione ſcribit̉: populi fuerūt creta: quia& corybātes infantem louē aluere. Sed cū tēporis ſucceſſu religionē ꝓphanarent: ab ip̄o ioue ībribꝰ deleti ſunt. Quoꝝ tēpla cū deīde luppiter uacua& ſine honore cōſpiceret: ex fungis pluuia natis illos reſtituit: dicente Qui. li. metamor. iiii. Largoque ſatos curetas ab imbri. Sunt& alii eiuſdē nominis populi ætolis cōuicini: ꝗ teſte Homero lib. ix. iliados: in oratiōe Phœnicis cū ipſis ætolis bellū geſſere. Alios dixit Lucanus li. iii. feroces populos in dalmatia. Quos alit adriaco tellus circūflua pōto. Apud quos. M. Antoniꝰ fuit a pōpeianis clauſus cū magno ip̄iꝰ diſcrimīe. cia cum Acia cū. c. exili& nō. t. apud græcos& latinos antiquos: atqꝫ. i. latino ſcribit̉. Vnde& ī triūphalibꝰ. T. Plauti apud Tybur ſcriptū eſt filios dacoꝝ remiſit. Regio eſt ſcythiæ& portio thratia: ut quidā aſſerūt. Alii uero illi cōterminā eſſe uolūt. Dactylus cū. ct. exilibus&. y. græco atqꝫ unico. l. ſcribit̉ ꝓprie a noſtris digitꝰ tra ducit̉: ad cuius ſimilitudinē metri pes dicitur: qui ex prima longa& duabus bre uibus conſtat: ut Tityrre. Sed digitoꝝ apud latinos groſſior dicitur pollex: alius index: ſequens medius: alius annullarius: alius minimus. Quod ideo diximus: ut id declaremus: quod ſi medio digito quaſi per indicem quiſqͣꝫ olim monſtratus fuiſſet: inſania in demōſtrato arguebat̉. Quare Diogenes teſte Laertio plurimos aiebat inſanire per digitum: qui etiam peregrinis aliquando Demoſthenē uidere cupientibus: mediū intendens digitū: hic ait: hic eſt athenienſiū orator. Quod Perſius& Iuuenalis certiſſi me expreſſerūt digitū illuꝫ infamem uocitantes: hoc eſt infamiā irroganteꝫ. Qua de re non aliud ipſe Iuue nalis intellexit: dum de Democrito loqueretur in ſatyra: Omnibus in terris. Cum fortunæ ipſe minaci mā daret laqueū: mediūqꝫ oſtenderet unguem: hoc eſt mediū& infamem digitū accipiens: quod ſæpe ſit: partē loco totius: ut ſimiliter Plinius circa fineꝫ libri. ix. hiſtoriæ naturalis. Concharū inquit ē genere ſunt dactyli ob humanorū unguiū ſimilitudinē appellati: Vnguiū dixit. i. digitorū. Alii uero diuerſam ab ea quā dixi mus infamiam eſſe ſomniant:& de medio ungue aliud genus eſſe contumelia publica uulgi iactat opinio: quæ ſane nullo alio in loco legimus. Et a dactylo dactylotheca cōponitur: quo ſane uocabulo Vlpianꝰ non nunqͣꝫ uſus eſt:& Martialis in. xi. inquit: Nec cū lauat̉ cauſa quæ ſit quæritis. Dactylothecā nō habet. D adicæ cū. i. latino&. c. exili ſcribit̉: populi ſūt ſcyrharū ex parte aſia: ut dixit Herodotꝰ libro hiſtoriaꝝ. iiii. D amon cum a diphthongo ſcribitur: dici poteſt apud nos ſciens. Inde eudemon. i. bonus uel fœlix demon: & cacodemon malus uel infœlix dicitur. D ædalus cum. æ. diphthongo& unico. l. ſcribitur: fuit athenienſis Eupalami filius artis fabrica peritiſſimus teſte Plinio libro. vii. naturalis hiſtoriæ: lignariā fabricā primus adinuenit: ut ſerram: aſciam: perpendiculū terebellū:& nauibus primus malum& antennam impoſuit: qui cuꝫ accuſaretur peremiſſe Perdica magna indolis iuuenem:& ſororis filium: metuens futurum iudicium: fugit ad Chretam. Reliqua uero eius omīa tractauit Ouidius libro metamorphoſeos. viii. D ætor cum. æ. diphthongo&. t. exili ſcribitur: fuit uir troianus. D ai cum. i. latino ſcribitur: ſunt perſarum populi: qui teſte Herodoto libro hiſtoriarum primo: omnes ſunt paſtores:& ſimiliter mardi dropici& ſaratii. D almatia cum. t. exili&. i. latino ſcribitur: regio eſt. D amyndas cum. v. græco ſequente. n. ſcribitur: fuit teſte Plutarcho uir macedonius. D ama per unicū. m. ſcribitur. nam apud græcos δάμη dicitur: uel.: genus eſt capra ſilueſtris. Et pōt tam maſculini eſſe qͣꝫ fœminini. Virgilius in bucolicis: Cum canibus timidi uenient ad pocula dama. Hora tius in primo carminum: Et ſuperiecto pauida natarunt equore dama. D amaſcus cum. c. exili ſcribitur: fuit teſte Curtio libro. ii. de geſtis Alexandri: urbs nobiliſſima caput Syria. Vnde teſte Plinio libro. xv. damaſcena pruna dicta creduntur. D amaſithynus antepenultima cum. i. latino: penultima cuꝫ. th. aſpirato:&. y. græco ſcribitur: fuit teſte Hero doto libro hiſtoriarum. vii. Candaulis filius:& unus ex ducibus Xerxis perſarum regis. D amœtas cum. œ. diphthongo&. t. exili ſcribitur: nomē fuit paſtoris. de quo ſæpe Theocritus& Virgilius. D amon cum unico. m. ſcribitur: hic& phitias fuere pythagorici:& arctiſſimo amicitiarum uinculo conſtricti ut oſtendit Cicero libro. ii. de officiis:& libro. y. de quæſtionibus tuſculanis. D amocles cum. c. exili ſcribitur: nomen fuit uiri unius ex aſſentatoribus Dioniſi. D anæ cum unico. n.&. æ. diphthongo in fine ſcribitur: quæ ſane diphthongus nonnunqͣꝫ a poetis diuiditur. ut Horatius in. iii. carminum: Incluſam danæ turris ænea robuſtaqꝫ fores. Et uigilum canum. Ouidius de triſtibus libro. ii. Quid danaen danaſqꝫ nurus matremqꝫ lyxi. fuit Acriſi filia: ut uidimꝰ in dictiōe Acriſiꝰ. D anaides cum. i. latino poſt. a. ſcribitur. patronymicū eſt fœmininū a Danao ægiſthi fratre deductum. Cuius filia fuerunt: ut uidimus: in dictione belides: hæ uiros ſuos: ut in ea dictione oſtendimus: una nocte interfe cerunt: pro quo facinore dixere poetæ illas apud inferos hoc ſupplicio detorqueri: ut uaſis fundo carenti bus haurire aquam cogantur: dicente Seneca in Medea. Voſqꝫ urnis: quas foratis irritus ludit labor. Danaides coite: ueſtras hic dies querit manꝰ. Et in Hercule furēte: Vrnaſqꝫ fruſtra danaides plenas ferunt. D aphnis cū. ph. aſpirato&. i. latino ſcribit̉:& latine laurꝰ nuncupat̉. Sed fuit teſte Seruio filius Mercurii for moſiſſimus: per cuius cognitiōeꝫ ſcribit Diodorus ſiculus libro hiſtoria. vi. ſunt mōtes in ficilia quos ærios uocant: hos loci natura tanqͣꝫ cōtinua æſtate amœnos atqꝫ uberes reddit: fontes ſunt in eis denſis undiqꝫ arboribus: aquæ præter cæteras dulcis: frequētes quoqꝫ in eis quercus croſſiorē qͣꝫ quæ apud alios naſcuntur fructū reddunt. domeſticæ etiā arbores:& uinea permulte: adeoqꝫ fructiferi montes exiſtunt: ut aliquādo carthaginenſiuꝫ exercitum permagnum fame ſuperueniente abunde nutriuerint. In huius regionis ſyluadmodum amœna: in qua diuertebantur nymphæ: ex nympha Daphnide natum tradunt: qui a laurorum quoqꝫ multitudine quæ in ea frequentes ſunt appellatus eſt Daphnis: fuitqꝫ educatus a nymphis: ac boum permulta poſſedit armenta: a quorum cura bucolicus dictꝰ eſt. Et ut pergit idem auctor cum eſſet ingenio acri ſtudiumqꝫ plurimum gubernandis bobus impenderet: carmem bucolicum quod etiaꝫ nuncuſqꝫ a ſicu lis in precio habetur adinuenit: quo& Dianam nōnunqͣꝫ oblectaſſe idē auctor rettulit. Nunc ſcribit Theo critus in ſuo carmine bucolico amore deperiſſe: quin ad eum deos fere omnes confluxiſſe: quemadmoduꝫ ad Gallum deſcripſit deinde Virgilius in bucolicis. D ardanus cum unico. n. ſcribitur: fuit teſte Virgilio in. viii. æneidos Iouis filius ex electra: quæ deinde uxor fuit Corithi regis in Italia: a quo Corithum oppidum conſtruitur& cognominatur: huic Electra laſiuꝫ peperit. dicente Virgilio in. iiii. æneidos: Hinc Dardanus ortus laſiuſqꝫ pater. Hunc deinde Dardanus poſt mortem Corithi cum illo de regno diſſentiens interemit. Sed uidens contra ſe iratum populuꝫ naues quæ forte in portu paratæ aderant: aſcendit: ac inde fugiēs ſamothraciam aduentauit. dicente Virgilio in. vii. æneidos: fama eſt obſcurior annis. Aruncos ita ferreſenes: his ortus in agris. Dardanus: ideas phrygiæ penetrauit ad urbes. Threiciāqꝫ ſamon: quæ nunc ſamothracia fertur:& reliqua quæ ibidem habentur.& ab ipſo Dardano dar dania uocitata fuit regio in phrygia: quæ poſtea troia cognominata eſt: ut uidebimus in dictione phrygia & in dictione Priamus: ac dictione Troia. D arideus cum. i. latino&. æ. diphthongo ſcribitur: rex erat perſarum tempore Appolloni Tyanæi: hoc eſt tempore Tiberii Caii& Claudii imperatorum: ut oſtendit Philoſtratus in eius uita. Darius cum. i. latino ſcribitur: fuit primo nobilis perſa filius Hyſtaſpis. hic teſte Herodoto libro hiſtoriarum .iiii. cū cognouiſſet Smerdim fratrem Patizitis magi regnū perſarum dolo occupaſſe: ut in dictione mer dis& in dictione Praxaſpes late uidebimus: facta coniuratione cum ſex aliis nobilibus Smerdim iam regē & fratrem eius Patizitem magum trucidarunt: atqꝫ ita inter eos de perſarum regno conuenerunt: ut cuius eorum equus ſequēti die prius in ortu ſolis hinnitum ante regiam emitteret: ille perſarum rex eſſet: quod dario Oebaris ſtabularii ſui ſolertia contigit. Nam dimiſſam manum in genitiuam partem equæ: cum ad determinatū locum uentum eſſet: naribus equi admouit: quo odore ad uoluptatem irritatus: ante omnes hinnitum dedit: atqꝫ ita Darius perſarum rex creatus eſt. Nomina uero eoꝝ qui cum Dario in magum con iurauerunt:& quæ ſolum in Herodoto libro. iiii. hiſtoriarum legi: hæc ſunt: Oaues: Intaphernes: GobryaMegabitus. Aſpitiries: Hydarnes: quorum orthographiam in ſuis locis cōperies. Et regnauit Darius trigitaſex annos: ut idē oſtēdit Herodotus circa iniciū li. vii. cui Xerſes filiꝰ ex Atoſa filia Ciri ſucceſſit in regno. D aſtylus cū. t. exili&. y. græco atqꝫ unico. l. ſcribit̉: fuit teſte Herodoto libro hiſtoriaꝝ primo Cygis pater. Dates cum. t. exili ſcribitur: fuit unus ex ducibus Darii: qui teſte Herodoto libro hiſtoriarum. vi. duro bello apud marathona deuincitur. D auriſes cū. i. latino ſcribit̉: fuit teſte Herodoto circa finē li. vi. inꝰ ex ducibus Darij qui in carijs ceciderunt. D eiphobus per. i. latinum:& per. o. purum ante. b.& non deiphebus per. œ. diphthongum uel cum. e. ante b. ſcribitur. Nam ſic quoqꝫ a græcis δηιφοβοσ cum prima longa& penultima breui annotatur: quod Virgilius obſeruauit cum ait in. vi. Filius ex Hecuba uxore. hic poſt obitum Paridis Helenā duxit uxorem: de quo Virgilius præfato libro ſcripſit. D eiphobe eodem modo cum. o. puro ante. b. ſcribitur: ſic enim apud græcos: uidelicet δηιφοβη notat̉: fuit nympha quædam filia Clauci. Virgilius: Deiphobe glauci. Demetrius cum. t. exili&. i. ſcribit̉: fuit unus filius Seleuci filii Antiochi magni: de quo uidebimꝰ in dictione Seleucus. Alius fuit Phalerius cū unico. l. cognominatus. Et teſte Laertio fuit Phanoſtrati filiꝰ genere nō ſatis illuſtris. Hoc teſte Cicerone circa iniciū libri primi de officiis: diſputator fuit ſubtilis: orator paruꝫ uehe mens: dulcis tamē: ut Thephraſti diſcipulū poſſis agnoſcere. Fauorinꝰ uero dixit illuꝫ fuiſſe ex Zenonis familia:& Lamiæ amica cōgredi. Idem ob uirtutes eximias apud athenienſes præfuit annis decem: æreiſqꝫ ſta tuis trecentis ſexaginta honoratus eſt. quarum plures erant equeſtres:& in curribus ſeu bigis ſtabant. Sum moqꝫ ſtudio intra quadringentos dies fuerūt conſumate. Ciuitatē auxit redditibus& edificiis: deinde ab ſens ſententiā de morte a quibuſdā inuidis paſſus eſt: quin& illius imagines diruta: partim uendita ſunt: partim ſubmerſæ:& partim in fruſta confracta. Vna tantūmodo in arce ſeruata eſt. Et in ea accuſatiōe parū abfuit: quin Alexander comicus capitis ſententiaꝫ exciperet: non ob aliud niſi ꝙ erat illius amicus. Quem Theleſphorus eius gener purgauit. Demetrius uero ubi compertū habuit athenienſes ſuas imagines euer tiſſe. ait: uirtutē nō euerterunt: cuius gratia illas erexerant: nec ulli plures vnqͣꝫ ſtatuæ teſte Plinio li. xxxiiii. naturalis hiſtoriæ dicata fuere qͣꝫ ipſi Demetrio phalereo. Dicebatqꝫ tantū in republica ualere eloquentiā: quantū in bello ferrū. Circa huius tempora teſte Quintiliano libro. ii. de inſtitutiōe oratoria: inſtitutū fere conſtat fictas ad imitationē fori cōſiliorūqꝫ materias apud græcos dicere. An uero ab ipſo ip̄m genꝰ exerci tationis ſit inuentum parum compertū eſſe dixit. Sed ne hi quidem: ut ait qui hoc fortiſſime affirmant illo ſatis idoneo auctore nitunt̉. latinos uero dicendi præceptores extremis. L. Craſſi temporibus recepiſſe Ci cero auctor eſt. Quorum inſignis maxime Plocius fuit idem Gieronymus de uiris illuſtribus ait Plocius. Gallus primus romæ latinam rhetoricam docuit: de quo Cicero memoria teneo pueris nobis primū latinā docere cœpiſſe Plocium quendaꝫ. Sed ut ex diuerſis collegi atqꝫ Laertio plures fuere Demetri. Vnus fuit ex Alexandri magni ducibus: qui occiſo Alexandro filio Caſſandri: qui omnem magni Alexandri ſtirpē de leuerat:& græciam ac macedoniaꝫ occupauerat: fuit Macedo rex creatus. Alius fuit eius Philippi macedoniæ regis filius: qui cum romanis plurima bella geſſit. de quo Liuius libro. x. de bello macedonico:& Iuſtinus libro. xxxii. ſcripſerunt. Alius fuit Seleuci filius:& frater Antiochi Epiphanis. Alius chalcedonius fuit orator. Alius bizantius philoſophus peripateticus. Alius ſtatuarius: qui teſte Quintiliano libro. xii. de inſtitutione oratoria: tanqͣꝫ nimius in ueritate ſeu proprietate reprehendit̉. Nam ut pergit fuit ſimilitudinis qͣꝫ pulchritudinis amantior. Alius fuit Aſpendius Appolloni diſcipulus. Alius calantianus: qui de aſia& europa libros ſcripſit uiginti. Alius bizantius: qui gallorum aduentum ex europa in aſiam ſcripſit. Aliꝰ ſophi ſta moratus alexandria: qui artes oratorias ſcripſit. Alius atramitenus grammaticus appellatus lxion: quia lunoneꝫ īiuris aliquo affeciſſe uidet̉. Alius cyrenæꝰ grāmaticus uir magni precii. Alius ſepſius uir diues& ſtudioſus. Alius erithraus grammaticus. Alius bithynius filiꝰ Panæti rhodii. Alius orator ſmyrnaus:& hi omnes proſam ſcripſere. Alii etiam poetica ſcriptitauere. Vnus ueterem comœdiam ſcripſit. Alius fuit epi curus: qui contra inuidos ſcripſit. Alius ex tarſa ſatyricus. Quartus iambicus amarus uir. Quintꝰ erithræuarius ſcriptor. Vnde etiam hiſtoricos& oratorios conſcripſit libros. D emaratus cum unico. t.& illo exili ſcribitur: fuit teſte Liuio libro primo ab urbe condita corinthius negociator diues:& pater Tarquini priſci romanorū regis. hic cū ob ſeditionē corintho profugus eſſet:& forte Tarquinis conſediſſet uxore ibi ducta duos genuit filios: Luconem ſcilicet: qui deinde fuit romanorū rex & dictus Tarquinius:& Arunta. Aliter uero Demaratus fuit rex ſpartanus: qui ob indignationem a patria diſcedens: ad regem perſarum diffugit: de quo Iuſtinus nonnulla& Herodotus plura ſcripſere. D eiphyle antepenultima cum. i. latino:& penultima cum. y. græco ſcribitur: fuit Adraſti regis filia:& Tidei uxor: cui Diomedem peperit. D eiphylus eodē modo uti ſuperior ſcribitur: fuit teſte Homero libro iliados. v. Stheneli filii Capanei in bello troiano amicus obſequentiſſimus. D eipites cū. i. latino utrobiqꝫ&. t. exili ſcribit̉: fuit teſte Homero uir troianus quē Vlixes in bello interemit. D eiopia cum. i. latino in antepenultima. Verum penultima apud græcos habet ei diphthongum: quaꝫ nos in. e. aliquando longam commutamus: quandoqꝫ uero diuidimus:& ſecundam uocalem in conſonantē cō mutamus: ac dicimus Diopia Virgilius libro primo æneidos: Quarum quæ forma pulcherrima Deipeiā: Connubio iungam ſtabili. Nam græce δηιοπεια ſcribitur. D epyres cuꝫ. y. græco in penultima ſequente. r. in ultima ſcribitur: fuit teſte Homero libro. viii. iliados: unꝰ ex principibus iuuentutis græcorum. D eioces cum. i. latino&. c. exili ſcribitur: fuit teſte Herodoto Phraorca filius:& medorum rex. D elphinus cum. ph. aſpirato&. i. latino ſcribitur: piſcis eſt: de quo Plinius& Solinus plurima retulerunt. Quin& delphin nis. dici poteſt: ut Titantitanis uel titanos:& Titanus titani: Elephas elephātis uel elephātos:& elephantus elephanti. arabs arabis uel arabos:& arabus arabi. D elphi cum. ph. aſpirato& i. latino in fine ſcribitur: quo ſane uocabulo non ſolum oppidani ſed etiam oppidum ſic in plurali deſignatur. Idqꝫ non ſolum græci: ſed etiaꝫ noſtri obſeruauerunt: ut apud Thucydidē & Liuium ſæpe comperimus ſimiliter leontini pariter pro oppido& oppidanis accipitur. D elos cum. e. abſqꝫ diphthongo& unico. l. ſcribitur: inſula eſt in mari ægæo cantatiſſima a poetis ob Apolli nis& Diana natiuitatem:& an quod eſt manifeſto nomen aſſumpſit. Nam teſte Plinio libro. iiii. natu ralis hiſtoriæ Ariſtoteles ita appellatam tradidit: quoniam repente apparuit enata. Macrobius uero libro ſaturnalium primo dixit eam ſic uocitatam: quia ortus& quaſi partus luminum omnia facit δήλα. ideſt aperta clareſcere. eandem Agloſtenes teſte eodem Plinio: cynthiam prius dictam fuiſſe rettulit. Alii orthigiam de qua in dictione ortygia uidebimus. D emocedes cum. c. exili& abſqꝫ aliquo diphthongo ſcribit̉: fuit teſte Herodoto li. hiſtoriaꝝ. iiii. crotoniata medicus illuſtris: qui cū inter Darii captiuos eſſet:& Darius ipſe ob inuerſum pedē grauiter egrotaret: ita ut iam ſeptē dies in ſomnis egiſſet: nec a medicis ſuis uel paꝝ iuuaret̉: ductꝰ in mediū Democedes: uinctus compedibus Dariū penitꝰ liberauit. Et deinde maximo in honore apud regē habitꝰ eſt& omnes perſas. Democritus abſqꝫ aliqua aſpiratiōe& cum. i. latino ſcribitur: fuit abderites philoſophus Aegiſtrati filiꝰ: ſeu ſecunduꝫ alios Athenocriti: uel ſecundum alios Damaſippi. hic teſte Herodoto libro hiſtoriarū. vi. magos quoſdā& chaldeos primo audiuit Xerxe rege patriæ illius quando apud illū hoſpitatꝰ eſt: præceptores re linquēte: a quibꝰ theologiā& aſtrologiā didicit: cuꝫ adhuc puer eſſet. Is deinde Demetrio& Antiſthene teſtibus in egiptū iuit: ut geometriā perciperet:& in perſidem ad rubrūqꝫ mare& claldeos diuinarum reruꝫ cognitione auidus perrexit. Diuiſitqꝫ duobus fratribus ſuis ſubſtantiā minorēqꝫ partem pro ſe tenuit: quæ ſcilicet illi peregrinanti ſufficeret. Venit Athenas& in deſpectū gloria noluit agnoſci. Et cuꝫ cognouiſſet ipſe Socratem ignoratus eſt ab ipſo. Tandem in patriam a peregrinatōne reuerſus: a fratre ſumma inopia nutritus eſt. Nam relicto omni patrimonio in hortulis quibuſdā iuxta ſuæ urbis muros ſe ad ſolas rerū na turas contemplandas contraxit. Et ut ex epiſtolis Hippocratis habetur: quocunqꝫ fortunæ caſu& mutabilium rerum audito in riſum ſoluebatur dicente etiam Iuuenale in ſatyra: Omnibus in terris perpetuo riſu pulmonem agitare ſolebat Democritus. Et ſubdit: Tum quoqꝫ naturam riſus inuenit ad omnes Occurſus hominum. Et ſubdit: Ridebat curas: nec non& gaudia uulgi. Interdū& lachrymas. Quare creditus in inſania uerſus: ab abderitis conciuibus ſuis conuocatus fuit Hippocrates pro illius cura. Qui cum hominis altiſſimam ſapientiā cognouiſſet: eruditiorem ſe ab illo receſſiſſe faſſus eſt: ut in Hippocratis epiſtolis ſcriptum comperi. tandem teſte Cicerone libro quinto tuſchulanarū quæſtionū:& Gellio libro. x. noctiū acticarum: quod nullibi apud græcos legi ſeipſum occæcauit: quod ideo feciſſe dicunt ut natura ſecreta ſubtī lius rimaretur: ratus uarias imagines per corporeos oculos in animam irruentes: frequenter acumen cogitationū obtundere. Eius mors uarie ab auctoribus fertur. Agebatqꝫ centum& nouem annos cuꝫ mortuus eſt teſte Hipparcho: dixit omnia ex atomis fieri:& plures eſſe mūdos ac corruptibiles. Multa uolumina reliquit: utputa de medicina: de naturalibꝰ: de carmine: de uerſibus Homeri: de poeſi: de uenuſtate carminis de agricultura: de moralibus:& alia complura. Vnde Timon prætulit eum cæteris& monuit legendum. Fuere Democriti ſex. Primus hic. Secundus chius qui fuit muſicus& illi contēporaneus. Tertius ſculptor. Quartus qui de templo epheſiæ Dianæ ſcripſit. Quintus epigrammatū poeta clarus. Sextus pergameus orator clarus. Dercyllus cum. c. exili&. y. græco atqꝫ duplici. l. ſcribitur. fuit teſte Plutarcho unus ex præfectis Pirrhi:& inde dercillidas deducitur. Derſæi cum. æ. diphthongo in penultima ſcribitur: populi ſunt græcorum in littoribus thracia: ut oſtendit Herodotus libro hiſtoriarum ſeptimo. D eruſiæ cū. i. latino in antepenultima:&. æ. diphthōgo in penultima ſcribitur: fuerūt teſte Herodoto libro hiſtoriarū primo: oratores perſici. ſimiliter apud eoſdeꝫ germani& panthialei cū. th. aſpirato&. i. latino. D eucalion cū eū diphthongo&. c. exili atqꝫ unico. l.&. i. latino ſcribitur: fuit Promethei filius ex matre Clymene: ut græcorū plurimi atteſtantur. Heſiodus uero dixit Peryno cum. v. græco. Nonnulli autē alii Heſione. cui adulto Epimeus patruus Pyrrham filiam dedit uxorem. Quorum tempore ſæuum diluuium in theſſalia factum eſt: ita ut neminem præter illos duos poetæ euaſiſſe canant: ut uidebimus in dictione pyrra: Fuitqꝫ teſte Iuſtino octingenteſimodecimo anno ante urbem conditam: quo tempore regnabat Amphion apud thebas: apud athenas uero Granao: uel ut alii putant Cecrops. Ante hoc itaqꝫ diluuium aliud fuiſſe ſcribunt hiſtorici ſub Ogygio in achaia& boecia uaſtatione pene totius prouincia. ſed cum particu lares hæ fuerint inundationes aquarū: illa uniuerſalis fuit ſub Nōe: quam ſacræ litteræ atteſtantur. D emoſthenes cum. th. aſpirato ſcribitur: cuius uocabuli compoſitionē in ante habitis explicauimus. Naꝫ ex ex δήμοσ qui eſt populis:& σένοσ robur componitur quaſi robur populi. fuit omnium græciæ oratorū princeps: cuius uitam Leonardus Aretinus cōterraneus meus ex græcis ad latinos tranſtulit. Et auctoritate Hermippi oſtendit patrē in officina gladioꝝ fuiſſe. Vnde teſte Iuuenale in ſatyra Omnibus in terris: Pater Demoſthenen ardentis maſſæ fuligine lippus A carbone& forcipibus gladioſqꝫ parante Incude:& Luteo Vulcano ad rethora miſit: quid ultimū non plene cum his quæ Leonardus noſter ſcripſit concordare uide tur: cum longe poſt mortem patris hoc ſibi aſſumpſiſſe officiū referat. Sed ꝙ id ſit teſte Iuuenale Sæuus& illum exitus eripuit. Naꝫ fractis patriæ rebus: ne ueniret in manus ſtulti populi ſæuientis: ſe ueneno affecit inter ſatellites. Nequibat enim patriæ ferre ſalutem ut ſolebat. D emodocus cū. c. exili ſcribitur: fuit cithardꝰ: quē Homerus libro odiſſa. viii. inducit in conuiuio Alcinoregis phæacum: in quo Vixem excepit citharam pulſare& una canere. Vt ſimiliter apud Virgiliū in conui uio Didonis: Cithara crinitus iopas perſonat aurata. Vnde inquit Alcinus in eo conuiuio apud Homerū κάλέσασε δέθειου ἀοιδου δημολόκον: hoc eſt uocate diuinum cantorem Demodocum. Cecinitqꝫ ut late proſequitur idem Homerus Veneris Martiſqꝫ dolos:& dulcia furta. Et componit̉ Demodocus ex λήμοσ qui eſt populus& δοκισισ æſtimatio: quaſi populi æſtimatio diceret̉. Democoon cum. c. exili ſequēte duplicato. o. in pleno nomine: hoc eſt abſqꝫ ſynereſi ſcribitur: fuit teſte Homero libro quarto iliados: nothus Priami filius: qui uelociſſimos patris equos apud abydum cuſtodiebat hunc Vlixes in bello interemit. Demophoon ſequēte. o. duplicato in pleno: hoc eſt abſqꝫ ſynereſi nomine ſcribit̉: habetqꝫ accentū acutū in penultima: quia naturā græcā in declinatione græca etiā apud noſtros conſeruat: ut late uidebimꝰ in dictio ne proſedia. Sane per ſynereſim illa duo. o. quorū primū eſt breue ultimū uero longū in unū. o. longum: tam apud græcos qͣꝫ noſtros conuertunt̉ ut dicit̉ Demophon: ubi habet accentū circūflexum. In ultima fuit teſte Iuſtino libro. ii. Theſei ex Phedra cōiuge filius: qui cuꝫ Antigono fratre auxilia græcis cōtra troianos tulit. Tandem ilio deruto dum ad patriam rediret: tempeſtate furente in thraciam delatus eſt: ubi a Phylli de Lycurgi regis filia: non tantū regno: ſed hoſpitio& lecto receptus eſt. Et cum aliquādiu cum ea ſtetiſſet audito de fratre Meneſtheo athenarum rege ꝙ agitatus procellis ad melos inſulam deueniſſet: ibiqꝫ diem clauſiſſet extremū: impetrata ad breue tempus licentia a Phyllide:& ab eadeꝫ inſtauratis nauibus athenas redit. Vbi rex effectus: cum teſte Ouidio ultra promiſſum tempus tardaret: Phyllis amoris furentis impatiens laqueo ſe ſuſpendit:& in ſiccam amigdalū conuerſa fuit: quæ cum poſt Demophontis reditū ab illo amplexaret̉ folia emiſit: quæ deinde ab illa cognominata ſunt Phylla: cū teſte Seruio petalia prius dicerēt̉. Deus cum. e. abſqꝫ diphthongo ſcribitur: ut omnes aſſerunt a uerbo græco deſcendit. Sed quidam dicunt a θεῦ quod eſt uideo& ſpeculor deriuari. Alii uero a εομαι quod eſt timeo:& inde δέοσ timor: eo ꝙ om nibus ſit timendus. Vnde ait Statius: Primus in orbe deos fecit timor. Itaqꝫ Saturnus cum potentiſſimꝰ rex eſſet: ad retinendam parentum ſuorum memoriam: eoruꝫ nomina cælo terraqꝫ indidit. Quare patrē dixit ουρανον: quod celum latine indicat: Matrem uero γάιαν: quæ terram dicit:& Veſta interpretatur eo ꝙ rebus omnibus ueſtiatur ut quibuſdam placet: ſeu quia ui ſua ſtat ut dixit Ouidius libro faſtorum. vi. ubi ait: Statui terra ſua: ui ſtando Veſta uocatur. Fuit etiam alia Veſta uirgo perpetua: cui ueſtales uirgines ſa crificabant:& Veſtæ præfata neptis: hoc eſt Saturni filia ex Ope: ut late oſtendit Ouidius eodem libro faſtorum. vi. ubi tandem de hac ipſa concludens dixit: Nec tu aliud ueſtam: qͣꝫ uiuam intellige flammam. Nataqꝫ de flamma corpora nulla uides. lure ergo uirgo eſt quæ ſemina nulla remittit. Nec capit:& comites uirginitatis habet. Saturnus uero a nobis eſt appellatus: quia ſaturet̉ annis. ut refert Balbus apud Ciceronem li. ii. de natura deoꝝ. A græcis uero cronus dicitur quod apud nos tempus deſignat: ut ſupra in ea dictione uidimus. Nā cum Celi filiꝰ dictus fuerit: fingebant poetæ natos ſuos omnes deuoraſſe ſolitum qua fictōne oſtendere uo luerunt omnia ipſo tempore conſumi:& annis inſaturabiliter expleri. Omnia ergo uertūtur: ut dixit Pro pertius: Et theba ſteterant altaqꝫ troia fuit: Nec ſemper barbara memphys pyramidum miraculis gloriabat̉. Sed aliquando annoꝝ ſerie peribunt: Quam ſententiam Ouidius elegantiſſime expreſſit cum ait. Tempus edax rerum: tuqꝫ inuidioſa uetuſtas. Omnia deſtruitis uitiataqꝫ dentibus æui. Paulatim nigra conſumitis omnia morte. Saturniutor dicta fuit a græcis Rhea a pedo: quod eſt fluo. cum deorum multitudo ab ipſa fluxerit. Alatinis uero dicitur Ops: ut in ea dictione uidimus. Ex hac filius natus Iuppiter a nobis dicitur: quaſi iuuās pater: a græcis uero ζευσ: a uerbo ζω: quod eſt deductum: quia ut aiebant uitæ dator erat:& inde Zenobius quaſi μυοσιοσ. i. Iouis uita: uel etiam beatitudo: nam utrunqꝫ βιοσ deſignat. ſed teſte Balbo ī præfato libro conuerſis caſibus Iouem a iuuando appellamus. A poetis uero pater diuū atqꝫ hominū dicitur: a ma ioribus autem noſtris optimus maximuſqꝫ: hunc etiā antiqui græci nōnunqͣꝫ æthera dixerunt: ut Euripides cuius. i. latine ad poetæ ſententiā traduci uerſiculi poſſunt. Vides ſublime īmoderatum æthera. Qui terram teneto circūuentu amplectitur. Hunc ſummum habeo diuum: hunc perhibeto Iouem. Eius ſoror& coniunx fuit: quæ ut refert Cicero etiam a iuuando noīata creditur. Nam græce τρα dicitur. Vnde nos heram dicimus: hoc eſt dominam. hanc ſtoici ꝓ aere ſumunt: eo ꝙ ſimilitudinem habeat cū æthe re:& coniunctōem magnā cum eo quod Virgilius georgicoꝝ li. ii. cum ait. Tum pater omnipotens fœcundis imbribus æther. Coniugis in gremium lata deſcendit:& omnes. Magnus ait magno cōmixto corpore fœtus. Ex louis uero fratribus unus fuit Neptunus. quē idem Balbus apud Ciceronem præfato li. a nādo paululū primis litteris īmutatis dictum aſſerit: is græce σσιδιν noīatur: quē a τοσισ: quod eſt potus cogno minatum dicunt: eo ꝙ oībus potum exhibeat. Alter fuit Iouis frater dictus ab illis Pluto: a nobis uero hic dis:& hic Ditis: quia ut ait Balbus terrena quæqꝫ uis aut natura diti patri dedicata ē: eo ꝙ diuitie omnes e terris oriunt̉:& in terras recidunt. Nam ϖλουτοσ græce latine diuitiæ dicitur. Quintilianus uero in primo de inſtitutione oratoria a contrario interpretat̉: ꝗa minime diues ē. At plutoni ꝓſerpinā poete coniungūt: quod uocabulū ex græco περςεφονη trāſlatū ē: quā ut ait Balbus: frugū ſeme eſſe uolūt abſcōditāqꝫ queri a matre fingunt. quæ latine dicta ē ceres: quaſi gerēs hoc ē a gerēdis frugibꝰ appellata: prima.ſ. littera īmutata: ut idē rettulit Balbꝰ. Vnde a græcis dicit̉ δημητρα: quaſi γημητα: hoc ē terræ mater. At uero Seruiꝰ ſuꝑ primo georgicoꝝ. Cererē a creādo dictā uoluit. Vnde alma Ceres dicit̉: ꝗa nos alit. hæc fuit louis ſoror. quæ cū illi placeret ꝓſerpinā ex eo peꝑit. Ex Ioue uero& lunone: ut ꝗdā uolunt natus eſt Mars. Alii uero ex ſola lunone: ut Ouidiꝰ li. faſtoꝝ. v. At Mars ꝑ epētheſiꝫ Mauors dicit̉: ſic quoqꝫ teſte Balbo la tine dictus: quia magna ſit uertens. nam is græce αρησ noīat̉ ab αιρω: quod ē occido deductū. Ex ſouis uo ro capite Minerua naſcit̉: quæ ſic quoqꝫ latine appellat̉: qͣſi uim minet̉: uel a minuendo: ut in ea dictiōe late uidebimꝰ. Nā græce αηνα uocat̉. Sane louis& Latona filii fuerunt Apollo& Diana. Apollo quidem græcū eſt uocabulū: quē illi etiā φοινόν: hoc eſt ſolē appellant. Et Diana ſimiliter: qͣſi louis filia nuncupat quæ etiā alio noīe ab illis cum dicit̉ quā& luuā putant: eo ꝙ noctu luceat. Nā ut ait Balbus Sol dictꝰ ē ꝙ ſolus ex oībus ſyderibus ē tantꝰ. Vel quia cū eſt ortus obſcuritis oībus alijs ſolus apꝑeat diciturqꝫ græcis. Lunam uero a lucēdo dictā uoluit: quæ græce ςεληνη nūcupat̉. Eadem eſſe Lucinā dicūt. Itaqꝫ ut quæ apud græcos Diana a nobis lucifera:& iuno Lucina dicat̉: quā ſane in pariēdo inuocant. Vnde Vij gilius in Pollione: Caſta faue lucina: tuus iā regnat apollo:& Cicero Timæū quendā refert qͣꝫ cum in hiſtoria dixiſſet: qua nocte natus Alexander eſſet: eadem Epheſiæ Diana tēplum deflagrauiſſe: adiunxit id minime eſſe mirandū quod Diana eū in partu Olympiadis adeſſe uoluiſſet abfuiſſet domo. Nāqꝫ ob hoc teſte Seruio ſuꝑ. iii. æneidos tunc quoqꝫ a parturiētibꝰ inuocabat̉: ꝗa primū nata parturienti matri appollo. nē obſtetricis officiū exercuiſſe dicebat̉. Alia fuit dea Iouis filia latine Venus teſte Balbo appellata: ꝗa ad res oēs ueniret. At ex ea potius uenuſtas qͣꝫ uenus ex uenuſtate dici uoluit. Et cum deus deaqꝫ& deabus ab auctoribꝰ noſtris dicat̉: diuus diua diuabꝰ non dicit̉. Quod in quibuſdā alijs contingit. Nā dicit̉ filius filia filiabus:& nō priuignus priuigna priuignabꝰ: natus nata natabꝰ:& non genitꝰ genita genitabꝰ: ꝓut Valla dixit: licet Priſcianus dubitet utrū natabus a bonis auctoribꝰ comperiat̉: equus equa equabus: mulus mula mulabus:& nō aſinus aſina aſinabꝰ: nec inuēcus inuenca inuēcabus: nō ceruabus nec luꝑabus: nō libertabus: nō patronabus: nō cōcubinabus: nō pediſſequabꝰ: non ſeruabus: nō famulabus: nō dominabus: nō etiā aīabus: Tam& ſi ex poſterioribus quidā his duobꝰ ultimis utuntur. Cicero tamē ad uxorē& filiaꝫ ſcribens: duabus aīs ſuis dixit non aīabus. Et Curtius de matre& uxore Alexandri dominia& nō dominabus dixit. Quare dominabus& aīabus magis ꝑ licentiā qͣꝫ recto modo loquendi quoſdaꝫ uſos fuiſſe Laurentiꝰ meus Vallenſis putat in elegantiis ad me miſſis: quēadmoduꝫ& nonnulli ueteres dextrabus dixerunt pro dextris:& eabus ꝓ eis. Sed de recte loquendi uſu magis qͣꝫ ab uſu tetigimus. D exithea cum. i. latiuo&. th. aſpirato ſcribit̉: fuit teſte Plutarcho in uita Romuli Phorbantis filia. Diabolus cuꝫ. i. latino& unico. l. ſcribit̉: qͣꝫqͣꝫ a uerbo cū duplici. l. ſcripto deriuetur: uidelicet a αιαβαλλd quod eſt criminor: unde diabolus græce criminator dicitur:& componitur διαβαλλεx δια præpoſi tione quæ pro dicit.& βαλλdiacio. D iadema cum. i. latino ſcribitur: habetqꝫ apud noſtros accentum in penultima. apud græcos uero in antepe nultima: ut in diuerſis alijs contingit. Diereſis prima cum. i. latino:& ſequens cum. æ. diphthongo ſcribitur: dici poteſt a noſtris diuiſio: unde figu ra tunc quædam dicitur: cum una ſyllaba in duas diuiditur. Ouidius libro metamorphoſeos primo. Tertia poſt illam ſucceſſit ænea proles: ubi&. a.&. e. diphthongus diuiditur: Horatius: Diueſqꝫ deducunt Io. uem nunc mare: nunc ſiluæ: ubi ſiluæ teſte Priſciano triſyllabum eſt in ſcanſione. Virgilius ſimiliter li. ænei dos. iii. Aulai in medio libabant pocula bacchi: ubi. a.&. i. diphthongus græca diuiditur. D iata cum. i. latino&. æ. diphthongo atqꝫ. t. exili ſcribitur. D iagoras cum. i. latino ſcribitur: fuit philoſophus cognominatus atheos. i. negans deos: ut in ea dictione uidimus. Nam teſte Cicerone libro. iii. de natura deoꝝ cum ſamothraciam ueniſſet atqꝫ ei quidam amicꝰ dixiſſet: tu qui deos putas humana negligere: nōne aduertis ex tot tabulis pictis qͣꝫ multi uotis uim tēpeſtatis effugerint: in portūqꝫ ſalui peruenerint: ita ſit inquit. illi enim nunqͣꝫ picti ſunt: qui naufragia fecerunt: in mariqꝫ perierunt. Dialectica cum. c. ante. t. abſqꝫ aliqua aſpiratione atqꝫ. i. latino ſcribitur: dici pōt a nobis diſputatrix. Nam a διαλέγομαι deriuatur: quod eſt diſputo: unde etiam dialogus. dialegome uero a in præpoſitiōe: quæ dicit ꝑ:& λέγομαι: quod eſt ſermocinor: quia per ſermocinatōem diſputatio ipſa ꝓſequitur. Dialogus cum. i. latino:& unico. l. ſcribitur: dici poteſt a nobis diſputatio: unde a αια quod eſt per: λογος ſermocinatio: quæ& ſermonem& rationem comprehēdit: cum per ſermocinatōem diſputatio conficiat̉. Sane differt oratio cū ꝓprie accipit̉ a ſermone quod hic ſedatior remiſſior preſſior ac tenuior: qualis philoſophorum. oratio uero in qua ornamenta affectuſqꝫ inſunt popularibus accomodata auribus. Ideoqꝫ oratores uocantur: quod hoc genere utuntur: philoſophi uero magis ſermociocinatores. D ialyton prima cum. i. latino: penultima cum. y. græco: ultima cuꝫ. t. exili ſcribit̉: dici poteſt latine diſſolutū nam deſcendit a uerbo διαλυω. quod eſt diſſoluo. Et eſt figura cum ſine coniunctionibus punctatim dictiones ꝓferuntur. Vt Ite ferte citi ferrum. date uella: impellite remos. Similiter iuſticia prudentia fortitudine me ſuperaſti. Et eſt eadem figura cum illa: quam aſyntheton diximus. D iana cum. i. latino& unico. n. ſcribit̉: dictio eſt ab ios. i. Ioue deducta quaſi louiniana. Vnde licet plures fuiſſe Dianas. Cicero de natura deorum referat. illa tamē noīatiſſima eſt:& cui omnia attribuunt̉ quæ louis filia ex Latona eodem partu cum Appolline nata dicitur: hæc ob uirginitatis amorem hominuꝫ fertur conſortium auffugiſſe:& ut a ſe libidinis pruritum abdecaret uenando incolebat ſiluas ac montium ſaltꝰ Quare cuꝫ arcu& pharetra illā inceſſiſſe ferunt: quā uirgines plures ſimili ꝓpoſito ſequebantur: dicente Virgilio libro æneidos primo. Qualis in eurota ripis: aut per iuga cynthi. Exercet diana choros: quam mille ſecuta. Hinc atqꝫ hinc glomerantur oreades: illa pharetram. fert humero: gradienſqꝫ deas ſupereminet omnes. Idem longo& inſigni uerſu Claudianus poeta cum de laudibus Stilichonis agere explicauit: cuius primā Virgilius produxit cum ait: Exercet diana choros: Quaꝫ reliqui poeta corripere conſueuerunt. Ouidius libro. iii. metamorphoſeos: momine gargaphyæ ſuccincte ſacra diana:& alio libro. Vidi ſine ueſte dianaꝫ: Iuuenalis in. iii. ſatyra. Ne quoqꝫ ad eluinam cererem: ueſtramqꝫ dianaꝫ. Item in ſatyra: Omnibus in terris Pulchra gaudet latona diana: hanc acteonem in ceruum mutaſſe ferūt poetæ: ꝗa ipſam lauantē ſe nudā uiderat. Eandem Orionem occidiſſe ſcribitur: quia uim ſibi inferre uoluit. Fidem in taurica regione ex humana hoſtia ſacra fiebant: ut in dictione ephigenia uidebimus. Illa eadem templum habuit apud epheſuꝫ admirandum:& magna cum religione a ſageſtanis in ſicilia colebatur: a cretenſibus ſimiliter quam Britomartem eorum lingua cognominatam dixit Solinus: quod uocabulum ut ait ſermone noſtro uirginē dulcem ſonat: ab eiſdem græce Dictynna dicta fuit: ut in ea dictione monſtrabimus: hanc eādem refert Home rus in iliade iratam fuiſſe: quod ſibi thaleſia pro frugibus Ceneus Rex Calidonia non feciſſet: cum cæteri omnes dii ſacrificii ſuſcepiſſent honorem:& illa ſola inhonorata remanſiſſet: uel quia oblitus fuerat: uel quia illi non putarat agendum: quare terribilem ſetis ac dentibus immiſit aprum: qui regionem Oenei to tam uaſtaret: ut uidebimus in dictione Meleager: ſed cur diana a parturientibus inuocaretur: uidimus in dictione deus. D ianda cum. i. latino in prima:& in penultima cum. œ. diphthongo ſcribitur: dicitur a noſtris mens intellectus: unde etiam ab oratore pro quadam figura ponitur: quæ ſenſum magis qͣꝫ uerba deſignat: dicente Quintiliano in primo de inſtitutione oratoria figuras quæqꝫ lexeos quæqꝫ dianas uocantur. D iaſyrmos penultima cum. v. græco ſcribitur: dici poteſt diſtractio: nam a αιασυρω: quod eſt diſtraho deducitur. Vnde& figura ponitur quando una dictio ad duo diuerſa ſignificata diſtrahitur. Virgilius in bu colicis: Interſtrepere anſer oleres. i. malus poeta inter bonos. Ob quod eam etiam tunc figuraꝫ eſſe dicunt quando quis magna uerbis cōminuit:& minima extollit. D iaſtaſis cum. i. latino utrobiqꝫ:&. t. exili ſcribitur: dici poteſt latine diſtantia. Naꝫ ex δια componitur: quod nonnunqͣꝫ ob& longe deſignat:& ſtaſis quod eſt diſtantia. D iaſtole cum. i. latino&. t. exili atqꝫ unico. l. ſcribitur: dici poteſt a nobis diſtinctio uel dilatio. Quod quidem ſit cum una dictio uel ſententia ab alia diſtinguitur: uel cum breuis ſyllaba producitur: ut Virgilius æneidos libro primo. Et uerſa puluis inſcribitur haſta. Idem lib. ii. Luctus ubiqꝫ pauor& plurima mortis imago. Dicearchus prima cum. i. latino: ſequens cum. c. exili:&. æ. diphthongo: ultima cum. ch. aſpirato ſcribitur: quaſi iuſtus iudex. Nam λικαιοσ iuſtus dicitur:& archus princeps: eſt uiri nomen ꝓprium. D ictamus& dictamum utrunqꝫ comperitur:& utrunqꝫ cum. i. latino:&. ct. exilibus ſcribitur herba eſt medicinalis: de qua Virgilius libro. xii. meminit: quum hæc herba ab Venere in medelam uulneris in Aeneam il lati deportatur: ait enim Dictamum genitrix creta carpit ab ida Puberibus caulem folijs& flore comantem Purpureo. Dictynna prima cum. i. latino: ſequens cum. c. exilibus:&. y. græco: quin& cum duplicato. n. ſcribitur: dicta fuit a cretenſibus lingua græca Diana: quia cum uirgo quædam cretenſis quā britōnem Lactantius grāma ticus uocauit. Solinus Britomartem uirginitatem ſuam Dianæ dicaſſet:& a Mino tunc rege opprimi ad uirginitatem perdendam cogeretur: ſemelqꝫ uideretur aſtringi: cum non alia illi fuga dari poſſet: in mare ſe præcipitem dedit: cuius cadauer cum retibus a piſcatoribus forte comperatū eſſet: dyctinua deinde ab ipſis retibus cognominata fuit. nam δικτυου græce latine rete dicitur: ſed cum grandis peſtis ob id in cre ta ſequeretur habito reſponſo ut ædem Diana conſtruerent: Dianam ipſam a cognomine uirginis Dictynam uocauere: dicente Tibullo in elegia ad Priapum: Perqꝫ ſuas impune ſinit dictynna ſagittas. Quare& mons ubi fuit ædes dictynnus modo conſimili dictus fuit. Quæ ſane ædes teſte Solino manus Dedali oſten dit:& quā nemo nudus ingredi licite poterat. Dictæus prima cum. i. latino: ſequens cum. ct.&. æ. diphthongo ſcribitur: cognomen eſt montis cuiuſdam in creta:& a Dicte nympha: quæ teſte Seruio ſuper. iii. æneidos illic colebatur cognominatus. Virgilius libro georgicorum. Dicteo cæli regem pauere ſub antro. D idyme prima cum. i. latino:& penultima cum. y. græco ſcribitur inſula eſt una ex æolis in freto ſiculo. Didymus prima cum. i. latino: ſequens cum. y. græco ſcribitur: dici poteſt a nobis gemellus. Eſtqꝫ iuri nomen proprium. iiij D idymaon prima cum. i. latino: ſequens cum. y. græco ſcribitur: fuit armoruꝫ artifex eximius: de quo Virgilibro. v. æneidos meminit cum ait. Et clipeum efferri iuſſit didymaonis artes. D idrachma cum. i. latino&. ch. aſpirato ſcribitur: diciqꝫ poteſt apud nos hiſdrachma. nam ex δισ apud nos eſt bis:& δραχμη componitur. D ies cum. i. latino ſcribitur:& a αιοσ hoc eſt Ioue græca dictione deducitur. Naꝫ eodem modo ut noſtri Iouem adiutorem ita græci διαβονθον& nos diem adiutorem accipimus. Et inde Dieſpiter quaſi iuuās pa ter: qui lingua oſca teſte Seruio lucetiꝰ dicitur. Virgilius libro. viii. æneidos. Aliqui uero diē proprie ſigni ficare deum contendunt: quod ſi ſic eſſet a αιοσ: quod eſt timor: ut ſupra uidimus deduceretur. Et teſte Priſciano in. v. tam maſculini qͣꝫ fœminini generis in ſingulari numero inuenitur: ex quo diminitiuum fit diecula. Terentius in andria: Eo impudens non ſatis eſt: quod tibi dieculam addo pro dilatōne aliqua tem poris. In plurali uero ſemper maſculinum inuenitur:& dicitur dies ferialium teſte Varrone a ferendis in ſe pulchra epulis. Deſpiter cum. i. latino utrobiqꝫ&. t. exili ſcribitur: de quo uidimus in præcedenti dictione: quo ſane uocabulo cum alii plures ſint uſi: tum Horatius in primo carminum: Nanqꝫ dieſpiter igni coruſco Nubila diui dens: plerūqꝫ per purum tonantes egit equos uolucrēqꝫ currum. D igamma cum. i. latino& duplicato. m. ſcribitur:& ſignificat bis aut duplex gamma: quæ tertia eſt alphabeti græcorum littera: unde. f. noſtrum digamma uocabatur: quia figuram duplicis gamme detinebat. D ynaſta cum. v. græco&. t. exili ſcribitur: dici poteſt latine potentes: quo uocabulo utitur nonnunqͣꝫ Cicero & a αιναμι quæ eſt potentia deducitur. D indyma cum. i. latino ſequente. n. penultima cum. y. græco:& ultima cuꝫ m. littera ſcribitur: mons ē phrigiæ matri deum ſacer declinaturque tantummodo in plurali. Virgi. libro æneidos. ix. Ite ꝑ alta dindyma. D nocrates cum. i. latino:& abſqꝫ aliqua aſpiratione ſcribitur: fuit Alexandri magni architectus: de cuius for ma corpore& ingenio Vitrubius in proemio libri ſecundi de architectura plura ſcribit: hic teſte eodeꝫ Vi trubio Alexandro in ægypto alexandriam metatus eſt:& inſtaurationi templi epheſiæ Dianæ præfuit: ideꝫ teſte Plinio libro. vii. naturalis hiſtoriæ imperatori Alexandro dixit. Nequis ipſum alius qͣꝫ appelles pingeret: qͣꝫ Pyrgoteles ſculperet: qͣꝫ Lyſippus ex ære duceret: quæ artes pluribus inclaruere exemplis. Diocles cum. i. latino&. c. exili: hoc eſt abſqꝫ aſpiratione ſcribitur: nomen eſt uiri proprium: quod interpreta ri ualet Iouis gloria: hoc eſt διοσ quod eſt Iouis:& κλέοσ gloria: hic teſte Plutarcho in uita Romuli Peparethius cognominatur& laudatur hiſtoricus. Diocleus cum. i. latino&. c. exili ſcribitur: habetqꝫ accentum in penultima: hoc eſt ſuper. e.& fuit Orſilochi filius: ut in ea dictione uidebimus: hic teſte Homero libro. v. iliados habitabat in phara loco ſane inſigni: uir rebus omnibus ad uitam idoneis circūfluus:& genus ducens ab alpheo fluuio: quod libro. xv. odiſſeæ idem poeta confirmauit διοκλήοσποτι δμανοσ θρςιλοχοιοτονάλφειοστεκπαιδα. Et inter prætari ualet: διοσκλέοσ: hoc eſt Iouis gloria. D ion cum. i. latino ſcribitur: fuit ſyracuſanus nobilis Hippatini filius:& utraqꝫ dionyſiorum tyrannide com plicatus: Nanqꝫ ſuperior ille Dionyſius Ariſtomachem dionis ſororem in matrimonio habuit. Ex qua duos filios Hipparium& Niſæum procreauit: Totidemque filias: unam nomine Sophroſynem: alteram Are tem. Quarum priorem teſte Aemilio probo Dionyſio filio eidem cui regnum reliquit nuptum dedit. Alte ram ipſi dioni. Hic præter nobilem propinquitatem& generoſam maiorum famam multa alia ab natura bona recepit: ut ingenium docile come:& ad optimas artes aptum: magnam corporis dignitatem: magnas item diuitias a patre relictas: quas ipſi tyranni muneribus auxerat. Ideo adeo Platōnem amauit: ut ſe eidem totum traderet. Nec minus eo Plato delectaretur. Is deinde a dionyſio filio ſyracuſis eiectus: corithum confugiens: fretus non tam ſuis copiis: qͣꝫ odio tyranni maximo animo duabus onerariis nauibꝰ quin quaginta annorum imperium munitum quingentis longis nauibus decem equitum centumqꝫ pedituꝫ milibus profectus: poſt diem tertium qͣꝫ ſiciliam attigerit: ſyracuſas introiuit:& demum fraude Callicratis cu iuſdam athenienſis: qui cum eo ex peloponneſo uenerat interfectus eſt. Alter fuit dion Pruſæus orator exi mius: cui ob eloquentiam Chryſoſtomo cognomen fuit. D iogenes cum. i. latino ſcribitur:& dicitur quaſi διοσ: hoc eſt Iouis genus: fuit teſte dioce ſinopus ceſu menſarii filius: quem fugiſſe aiunt: cum pater eius publice menſam haberet: ac falſo pecuniam ſignaret. Eubolides uero in libro de diogene dicit ipſum hoc feciſſe.ſ. moneta falſam ſignationem. Alii putant euꝫ ſponte patriam reliquiſſe. hic ueniens athenas: ibi Antiſthenem comperit: a quo cum non reciperetur in di ſciplinam. nam ſtatuerat neminem recipere: perſeuerantia illum uicit. Pallium primus duplex habuit ſecū dum aliquos:& peram in qua cibos ferebat. Omniqꝫ utebatur ad omnia loco:& prandens:& dormiens& loquens. Cum ſcripſiſſet cuidam ut ſibi cellam pararet: faciente id illo tardius: dolium pro domo habuit. Aeſtate in feruida harena ſe uolutabat. hyeme coopertas niue ſtatuas amplectabatur: parans ſe his modis ad laborum tolerantiam. Idem cum uidiſſet puerum concaua manu bibentem abiecit uile uas: quod ha bebat: dicens puer me uilitate ſuperauit. Idem cum alium uidiſſet puerum perfracto uaſe pane concauo lenticulam ſuſcipientem: abiecit catinum. Dicebat omnia eſſe deorum:& ſapientes deorum amicos: huius diſceptationes cum Ariſtippo deſcripſit Horatius epiſtola decimaſeptima. Inerat illi teſte Laertio ſuauiſſimus ſermo: acerqꝫ in deſpiciendis aliis. Nam ſcholam Euclidis dicebat eſſe bilem Platonis auditorum con ſumptionem dionyſia certamina magna miracula ſtultorum: Oratores etiaꝫ urbe miniſtros grammaticos admirari ſe dicebat: qui cum Vlyxis mala requirerent: ſua ignorarent: muſicos mordebat: quod cum lyræchordas aptarent: animi inconcinnos motus haberent. Mathematicos carpebat: ꝙ ſolem: lunam:& ſydera intuerentur: quæ uero erant ante pedes non curarent oratorem itidem: ꝙ ſtuderent iuſte dicere: non au tem facere. Et alia complura: quæ longum eſſet referre: huic ad ſolem ſedenti: cum diceret Alexander: petequid uis: ait noli mihi umbram facere. Et fama fuit referente Laertio Alexandrum dixiſſe ſe uelle eſſe Diogenem niſi eſſet Alexander. hic deinde cum in æginam nauigaret: a piratis comprehenſus fuit: quorū prin ceps fuit Cerpalus:& cretam deductus eſt: ut uenderetur. Cum autem interrogaretur quid ſciret agere: di xit ſe ſcire uiris imperare. Atqꝫ ad præconem inquit prædica quiſnam dominum ſibi uult emere. Sedere ꝓhibitus: inquit nil refert. nam piſces quomodocunqꝫ iaceant emuntur. Et cum uideret corinthium quendā præclara effigie:& habitu ingenuo enidem nomine: inquit huic me uende: hic domino indiget: eum di gito denotans. Quem enides audito& inſpecto uiro libentiſſime emit. Et eum corinthum ſecum adducens: filiis ſuis præceptorem dedit:& omni præfecit domui: ille autem Xenidi eum ſibi parere oportere: qͣꝫ uis eſſet ſeruus. Cum& medico& gubernatori quanuis ſeruis ſæpius pareatur: cuius clariſſima præcepta ita comprobauit Xenides ut ſæpe diceret bonus demon domum meam intrauit. At ipſius Xenides filios teſte Eubolo in libro qui inſcribitur Diogenis uenditio: poſt reliquas diſciplinas: docuit equitare: arcus in tendere: fundas rotare: atqꝫ iaculari in palleſtra: tum eos exercebat: gratia tantum roboris comparandi:& bona ualitudinis. Tenebant pueri multa ex poetis& aliis. Tum ex ipſo memoriter omnem illis Diogenes rationem doctrina: ut facile memoria teneret breuiter collectam inſimulabat: domi eos miniſtrare docebat: leui contentos cibo: ac uili pane& aqua: ad cutem illos tondere faciebat: deducebatqꝫ incompoſitos: ad uenationes aliquando exercebat. Et cum teſte Cleomene in libro de pedagogis neceſſarii illum redime re uoluiſſent fatuos appellauit dicens leones nutrientiū non eſſe ſeruos: ſꝫ illos magis leonum. Senuit apd̓ Lenidem: ut Eubolus rettulit: obitqꝫ annoruꝫ nonaginta:& a filiis Xenide ſepultus fuit: cum multi alij eiꝰ corpus poſtulaſſent. Sed de illius morte uaria fuerunt ſententia. illa tamen magis approbatur: ꝙ deſiderio migrandi uita continendo ſpiritum animam exhalarit. De illius ſepulchro in dictione cynicus uidimꝰ. Illius ciues æreis eum ſtatuis honorauere: ita ſubſcribentes: ſeneſcet tempore quidem hoc es: ſed tua ſane Diogenes gloria obſoleſcet ſæculis. Nam uita gloria mortales illuſtrati per te ſunt facilēqꝫ uiuendi gloriā prætuliſti. ferunt quidam dialogos illum feciſſe nonnullos: Tragœdias ſeptem:& alia pauca. At ſatyrus ꝗ dem affirmat non eſſe eas Diogenis. Fuerunt diogenes quinqꝫ. Primus apolloniates phyſicꝰ eloquens ſapi ens& Anaximenis auditor: fuitqꝫ temporibus Anaxagora. Secundus ſicyonius: qui pelopōnefica ſcripſit. Tertius hic. Quartus ſtoicus ex ſeleutia: qui babylonius ob uicinitatem dictus fuit. Quintus tarſenſis quæ ſtionum poeticarum ſcriptor: ſed de quo intellexit Iuuenalis in ſatyra quæ incipit. Omnibus in terris quuꝫ dixit diogenem hominum errores ſemper deflere conſueuiſſe: cum Democritus contra ſoleret ſemper ridere: id dubium facere poteſt: quod apud auctores græcos de cynico nuſqͣꝫ comperi:& forte ſtoicus fuit. Diomedes cum. i. latino ſcribitur fuit rex ætoliæ: Tidei& deiphiles filius: a quo cum apud troiam uictus fuiſ ſet Aeneas: uocauit illum apud Virgilium libro æneidos primo fortiſſimum danaum. Nam ut dicunt poe ta. Aeneam peremiſſet: ni Venus mater ſe illius ictibus oppoſuiſſet: quæ ab illo uulnerata dicitur: ut late rettulit Homerus libro. v. iliados: quod apud Virgilium libro. xi. æneidos: Diomedes ipſe faſſus eſt: cū ait. Hæc adeo ex illo mihi iam ſperanda fuerunt. Tempore: cum ferro cæleſtia corpora demens. Appeti:& Veneris uiolaui uulnere dextram. Veꝝ cuꝫ poſt captā troiaꝫ ad ꝓpria rediret: compiſſetqꝫ Aegialē uxorem hortatu Naupli patris Palamedis Cylleboro filio Stheneli heſiſſe: uel uerecūdia cōcitus: ut quidā ferūt. Vel ꝗa ab ea receptꝰ nō fuerit: ut alii aſſerūt nauigio ductꝰ ſeceſſit in apuliā: ubi teſte Feſto cū dauno regni partē ſortitꝰ eſt: dicēte etiā Qui. li. fa ſtoꝝ. iiii. Et genꝰ œneidū appule daune tuū. Nā oeneꝰ Tidei pater fuit. Tādē excedēs Italia diomedes in in ſula ꝓpinqͣ: quæ ab illo diomedea dicta fuit ſepultus ē. Alter fuit diomedes truculentꝰ rex thracū: ꝗ equos ſuos aduenaꝝ carne ī tyrida oppido depaſcebat. Sꝫ tandē ab Hercule mactatis iumētis ſuis in pabulū datꝰ eſt: dicente hæc Seneca in Hercule furēte: Suiſqꝫ regē pabulū armentis datum. Ouidius uero libro. ix. metamorphoſeon dixit Herculem diomedem mactaſſe& equos. Vnde apud eum dicebat Hercules. Quid ꝙ Thraces equos humano ſanguine pingues: Viſaqꝫ deieci: dominūqꝫ ip̄oſqꝫ peremi. Plenaqꝫ corporibꝰ laceris præſepia uidi: Sane id quoqꝫ ultra rerum hiſtoriā aduertendum eſt: omnia nomina græca in es terminata: que genitiuo per plenam clocutionem. hoc eſt abſqꝫ ſynereſi in eos mittunt: cum in illo ſit ſynereſis: Inus genitiuum terminant: ut Diomedes huius diomedeos:& per ſynereſim huius Diomedus: ſimiliter huius Demoſthe nes:& per ſynereſim demoſthenus faciunt: datiuum deinde in ei diuiſas ſyllabas:& per ſynereſim in diph thongum coniunctas: ut diomedei:& per ſynereſim diomedei cum diphthongo ſimiliter demoſthenediuiſis ſyllabis:& per ſynereſim demoſthenæi cum diphthongo. Accuſatiuum plena elocutione in ea mitunt: ut diomedea demoſthenea: quæ duæ uocales per ſynereſim in unam. e. conuertuntur. Naꝫ apud gracos tranſferuntur in. η. ſane litteram nos in. e. tranſferimus: ut demoſthenea:& per ſynæreſiꝫ apud græcoδυμοσενη. Nos demoſthene dicimus. ſimiliter diomedea: nos per ſynereſim diomede dicimus: quod Virgilius teſte Seruio obſeruauit: cum ait libro. xi. Vidimus o ciues diomede argiuaqꝫ caſtra. Nam ſi dio medem cum terminatione in. n. dixiſſet: nec latinum protuliſſet: nec græcum: nec uerſus ſtaret: cum nunqͣ ecthlipſis per. n. litteram fiat. Sin uero cum. m. dicat diomedem: latinus accuſatiuus eſt:& ſtat uerſus: ꝗa fiecthlipſis: ut multum ille& terris. Sed obſtant teſte Seruio antiqui textus: qui diomede cum ſolo. e. habēt. quod rectiſſime ſtare poteſt ſeruata declinatione græca: cuius Virgilius ſæpiſſime obſeruantiſſimus fuit. D iomeda cū. i. latino:& abſqꝫ aliquo diphthōgo ſcribitur: fuit teſte Homero libro. ix. iliados Phorbātis fi lia: quā leſbo Achiles dum eſſet in bello troiano abduxerat. hæc eodem teſte poſt ablatam ab Agamemno ne Briſeida cum illo dormire conſueuerat. D yomeropus cum. v. græco&. o. ante. p. ſcribitur: fuit teſte Homero libro. ii. Iliados: Adraſti pater& Amphi. Dione cum. i. latino ſcribitur: fuit teſte Heſiodo in theologonia una ex nymphis filia Oceani& Thethyos: quæ teſte Seruio cum puella eſſet formoſiſſima a Ioue dilecta& compreſſa fuit. Illiqꝫ Venerem peperit. Idem Homerus libro. v. Iliados confirmare uidetur. cum illo referente Venus eam matrem ſemper appel let: atqꝫ itidem illam Venerem filiam. Sed id confundentes poetæ pro Venere ſæpe eam poſuerunt dicen te Ouidio libro faſtorum. v. Hyppollite infœlix uelles coluiſſe dionem. Cum conſternatis diripereris equis. Et a Dione dioneus cum. æ. diphthongo deducitur. Virgilius in bucolicis. Ecce dionei proceſſerit Cæſaris aſtrum:& li. iii. æneidos. Sacra dione matri. i. Veneri. Dionyſius prima& ultima cum. i. latino: antepenultima uero cum. v. græco ſcribit̉ fuit bacchi propriuꝫ nō men:& compoſitum ex dios& nyſa urbe inter arabiam& ægyptum: quaſi Iouis nyſius. Nam ut ait Diodo rus ſiculus libro hiſtoriarum quinto: Barbari quidem huius ſibi dei genus uendicauere: ut ægyptii: qui illum Oſiridem deum ſuum fuiſſe aſſerunt: quem& omnem circuiſſe orbem:& docuiſſe plantare uites:& uini repertorem fuiſſe dicunt: atqꝫ deinde a græcis dionyſium uocitatum. Indi ſimiliter apud ſenatum fuiſſe contendunt. Sed græci ex Semele filia Cadminatuꝫ dicunt: quæ cum ex Ioue pregnans eſſe: rogauit illuꝫ ut ſecum ꝓut cum Innone aſſueuerat coiret: Iuppiter maieſtate dei aſſumpta cuꝫ tonitribus ac fulgure ad eam deſcendit illa uero pregnans: Cum neqꝫ tonitruus neqꝫ fulguris uim ferre poſſet filiuꝫ aborſa igne expirauit. Infantem luppiter Mercurio dedit ad antrum nyſe urbis ut dixit Homerus in hymnis quod inter arabiam& nilumqꝫ eſt deferendum: a nymphiſqꝫ omni ſtudio curaqꝫ educandū: unde a Ioue nyſaqꝫ diony ſium dixerunt. Itaqꝫ nutritum a nymphis aiunt: uini uineaqꝫ extitiſſe auctorem. Orbem quoqꝫ ferme perambulanteꝫ: multas regiones addidiſſe domeſticas: ac præterea maximis apud omnes honoribus celebratum. nam quorum regio uites ferre non poſſet potum ex ordeo docuiſſe conficere non multum a ſapore uini diſtantem. Addunt& teſte præfato Diodoro illum peragrando orbem exercitum ſecum duxiſſe: non tantum uirorum ſed etiam mulierum. Vnde& multis græcis urbibus triennio bacchides mulieres conueniunt: apud quas de more uirgines thyrſum ferunt in honorem dei bacchantes: eiqꝫ per cœtus ſacrificantes: poſtremo memoriam menadum quæ feruntur: Illi deo aſtitiſſe hymnis& cantu renouant. Suſtulit eodem auctore diodoro& omnes impios qui in orbe erant: ſed maxime Pentheum atqꝫ Lycurgum: dicitur etiam primus boues ad iugum iunxiſſe: quorum opera uberiorem& nitidiorem frugem ſemina produxiſ ſe: qͣ ex re illum cum cornibus poetæ finxerunt: ferunt& illum deliciis deditum molli corpore ac præ cæteris decoro. tradunt& muſas uirgines cum eo profectas doctas pſallere.& bonis artibus eruditas: quibus deus ipſe oblectabatur: ſecutuſqꝫ eſt illū Silenus pedagogus illius ac nutritor: optimorumqꝫ inſtitutor ſtudiorum. Plurimum dionyſio ad uirtutem& gloriam reſqꝫ bellicas ꝓfuit: armicis bellicis. i. pugna utebat̉: & pardalorum pellibus pacis tempore& diebus ſolennibus: ueſtes gerebat floridas delicatas atque molles:& multa de illo Diodorꝰ diuerſis in libris proſequitur. Sed hæc tantum tetigit: quæ a poetis noſtris tā gi non conſueuerunt. Alius fuit dionyſius ſicilia tyrannus: qui ſyracuſanus cognominatus eſt: cuius qui dem origo ab hiſtoricis: quos legi ſubticetur: hic teſte Cornelio nepote manu fortis& bello peritus fuit: & id quod in tyranno non facile repperitur minime libidinoſus: non luxurioſus: non auarus: nullius rei denique cupidus: niſi ſingularis perpetuique imperi: ob eam que rem crudelis. Cuius filius ſimiliter Dionyſius in tyrānide ſucceſſit: uir omni turpitudine repletus: qui tandē teſte Cicero de li. iii. quæſtionū tuſculanaꝝ ſyracuſis pulſus: corinthi pueros docuit: ſicqꝫ imperio carere nō potuit: de quo Ouidius libro. iiii. de ponto ait. Ille ſyracuſia modo formidatus in urbe. Vix humi duram reppulit arte famem. De quo Iuſtinus li. xix. ſui epitomatis tractauit. D īpelus cum. i. latino& unico. l. ſcribit̉: fuit Sycli frater:& ambo teſte Pli. in creta inſula geniti medis imperātibꝰ: hoc ē prius qͣꝫ Cyrus in perſas regnare inciperet Olympiade circiter quinquageſima. ii. eodem Pli. teſte primi omnium marmore ſculpendo claruere. D ipſas cum. i. latino ſequente. pſ. ſcribit̉ apud nos dicit̉ ſitis:& ponit̉ a græcis& latinis ꝓ ſerpente ē genere aſpiduꝫ: cuiꝰ morſu incredibilis inducit̉ ſitis. Vnde Lucanꝰ li. ix. In mediis ſitiebāt dipſades undis: de quo plura habentur in eodem libro. Diphthongus prima cū. i. latino: ſequēs cū. ph.&. th. aſpiratis ſcribit̉:& ē diphthongus duaꝝ uocalium uim ſuā ſeruantiū in eadē ſyllaba cōplexio: ut es: præs:& ſimiles. Nā ſi iudex aut uolo dicimꝰ: cū nec. i. in prima nec. u. in ſecunda ſonū ſuū conſeruet: diphthongū nō fecimꝰ:& cōponit̉ diphthōgus ex dis quod nos bis dicit̉:& φογος qui uocalis eſt ſonus: Sunt igit̉ latinæ eloquētia diphthongi quattuor: quibꝰ noſtri auctores in ſcriptura noſtra uſi ſunt: uidelicet au. æ. eu. œ. præter nōnullas græcas: quas quinqꝫ ſcripſerūt: ut in præceptis oſtendimꝰ: ex barbaris uero acceperūt: nōnulli poetizantes ai: ut Rainaldus raimūdus Aimo. Itē uo: ut Voldericꝰ. Itē ui: ut Vilielmꝰ Vido: quibꝰ moderniores. g. præponere conſuerūt: ac dicere Guili elmꝰ Guido: ſꝫ his omiſſis ſolū ad eas: ꝗbus antiꝗ poetæ linguæ noſtræ patroni utunt̉: redeūdū duximꝰ. Ex illis igitur quattuor hæ duæ. au. eu. nullā in ſcribendo ābiguitatem ingerunt: ſꝫ litteris ſuis: ut ꝓferunt̉: ſic quoqꝫ& ſcribunt̉. Sed id ſane dubiū nōnunqͣꝫ efficit: quod diphthongꝰ in illis litteris aliquādo eſſe uidet̉ cū diuiſa ſint& ſeꝑata ſyllabæ: nec ulla mihi ē diphthongꝰ: ad quod utiqꝫ diſceruendū hæc ſubiici regula ualet: Vbicūqꝫ. a. uel. e. in omnibus ante us finalē reperiunt̉: fere ubiqꝫ. a.&. u. uel. e.&. u. ab inuicē ſūt diui ſæ: ut Nicolaꝰ. Archelaus: alueus: cæreꝰ. excipiunt̉ in latinis dictōibꝰ laus: fraus: heus. in quibꝰ diphthōgus eſt. In græcis uero dictionibꝰ nōnunqͣꝫ mutatōe illoꝝ in ſimilibus dictōibꝰ diphthongos in fine habemus: ut Orpheꝰ. Virgilius in buccolicis: Orpheus in ſiluis: inter delphinas orion: Simili modo Tydeus. Et hæc de au& eū diphthongis dicta ſufficiant. Porro de. æ.&. œ. diligentius diſſerendū eſt. Nā cū hæ diphthongi ꝓlatione diſcerni nequeāt: ſcribunt̉ enī& nō niſi ſono ipſiꝰ: e. ꝓferunt̉: difficultatē nō paruam quādoqꝫ cum in ſcriptura hoc ē quādo ſcribi diphthongꝰ: uel nō ſcribi debeat: tū etiā in tempore ingerūt: hoc ē an longa ſint uel breues eſſe poſſint. Sed de ſcriptura primitus ꝓſequentes de tēpore in fine tractatu li huius diſſeremꝰ. Omnis igit̉. æ. diphthōgus aut prīcipalis eſt dictionis ſyllaba: ut equor: aut finalis ut muſa: aut media ut coruus. De principali uero& media hoc ē diphthongo ſignari habent: generalis regula dari nō pōt. At de finali quoqꝫ regula dat̉. Omnis genitiuus ſingularis noīs in prima declinatiōe: datiuus ſingularis& noīatiuus: ac uocatiuus pluralis. æ. diphthōgo terminant̉. Quæ ſane regula nunqͣꝫ fallit.& hæc de. æ. diphthongo at de. œ. hoc quoqꝫ generaliter an notari pōt. Nullaꝫ ſane dictōem. œ. diphthongo ſcriptura recta aut ꝓbatione terminari poſſe. ſꝫ ſupra in medio: aut principio dictiōis cōperiri. De ꝗbus ut diximus cū generalis regula dari nō poſſit: latinas quaſdā dictōes ꝑ alphetū annotabimus: quæ in initio uel medio ſuo ordine diphthōgant̉. Nā græcaꝝ quoqꝫ dictionū orthographiā in toto noſtro uolumīe explicabimus Nec ex græcis hoc in loco niſi pauculas illas tātūmodo cōtingemus: quæ in frequētiori latinoꝝ uſu habēt̉. A e diphthongus ante. a. in latinis dictōibus cōperiri nō pōt. In græcis uero reperit̉: ut æs: quod nomē eſt ꝓpriū fluui: ut ſupra uidimus: ſimiliter ante. b.&. e. eadē diphthongo non utimur. Nec ante. f. repperitur. Non etiā ante. h. i. x.&. p. nec etiā ante. o. in latinis dictōibus illaꝫ habemus. In græcis uero utimus Aeolus: & ab eo deſcēdentia. At ante alias litteras comperi ualet: ut per ordinem oſtendemus. A edes cum. æ. diphthongo ſcribit̉:& ab edo uerbo. quod ſine diphthongo eſt teſte Varrone.& Seruio trahitur: eo ꝙ in illa ſacrificantes edere conſueuerint. Nam teſte Seruio ſuper ſecundum georgicorum quædam ſunt nomina quæ in initio diphthongantur:& a uerbo non diphthongato deſcendunt: ut ædes& eſculus: quæ cum. æ. diphthongo ſcribuntur:& ab edo uerbo: cuius prima breuis eſt:& ſine diphthongo ſcribitur: deſcendunt. Similiter cælatum quod eſt abſconditum cum. æ. diphthongo ſcribi dicit:& a celo celas ſine diphthongo aſſerit deriuari. Significat autem ædes in ſingulari templum: ut Cicero philippicarum libro primo: ex eo inquit die quo in ædem Telluris conuocati ſumus: in quo templo quantum in me fuit ieci fundamenta pacis. In quo templo dixit ideſt in qua æde Telluris:& fere ſemper cum adiectione ꝓ fertur: ut in æde louis: Mercurii. Mineruæ: in æde Concordia: Telluris: Honoris: Virtutis in æde ſacra. At in plurali ſecundum adiectionem.& priuatam domum ſignificat:& templum: ut ædes meas: ædes Mar celli non aliter quam pro domo mea:& domo Marcelli accipere poſſumus: etiam ſi egregias aut pulchras ædes. aut abſoluta ædes nos dicimus domum tantummodo deſignare ſolemus: Vt Virgilius libro georgicorum primo: Mane ſalutatum totis nomet ædibus undam. Si uero addimus aliquid ad religionem ſpectant: ut ſi in plurali etiam dicimus: ſacras ædes: aut deorum ædes: aut nympharū ædestempla plura annotamus. Lucretius de Ioue loquens ſic ait: ipſe ſuas ædes diſturbat: quod perinde eſt ac ſi dixiſſet: Iouis diuerſas ædes. Horatius uero in tertio carminū: pulchre ſignificauit dicens: Delicta maiorū immeritus lues Romana donec refeceris ædeſqꝫ labentes deorum& fœda uirgo ſimulacra fumo. Quare dixit Paulus iuriſconſultus titulo de ruina incendio& naufragio ædium appellatiōe omnes ſpecies ædificii continentur. Sane edo uerbum a quo deductaꝫ ædem diximus: ſine diphthongo ſcribi notauimus: ſiue græcum illud ſit:& tunc idem quod comedo ſignificat: ſiue latinū eſſe dicatur:& tunc ex e ꝓpoſitōe& do cōponit̉: nec comedere ſed extra dare ſiue prebere deſignat. Vnde libros edere dicimꝰ cū illos publicamꝰ A editui ſimili modo ſcribitur:& ab ædibus ſacris quas tuentur appellati ſunt: non a priuatis. A editimus cum. æ. diphthongo ſcribitur:& cum. m. ante us ſcribitur: uerbum quoqꝫ latinum eſt teſte Gellio libro. xii. noctium acticarum:& uidetur ea forma dictum qua finitimꝰ& legitimus. Et is dicitur qui ædibꝰ præeſt: ſicut clauſtritimus a Protheſilao dictus eſt qui clauſtris ianua præeſt. Vnde in exemplaribus fideliſ ſimis. M. Tulli in Verrem ſcriptum ſe inueniſſe dixit Gellius æditimi: cuſtodeſqꝫ mature ſentiunt: licet in uulgaribus libris æditui comperiri dicat. Et inde uerbum æditimor Pomponius in atelliana: Qui poſtquā tibi appareo atqꝫ æditimor in templo tuo. A edituentes: Lucretius teſte Gellio libro. xii. in carmine ſuo ꝓ ædituis appellat. ꝗ illis curādis præpoſiti erant qͣꝫ a priuatis. Vnde Pomponius iuriſconſultus de origine iuris inquit: Adiles duo ex plebe conſtituti ſunt ꝗ edibus præeſſent: in quibus oīa ſita ſua plebs deferebat:& ab eo deriuata eodē modo ſcribunt̉: ut ædilitas: ædilitius:& ſimilia. A edifico& ædificium ſimili modo ſcribuntur. Aeger cum ⁊ diphthongo ſcribitur:& ab ago uerbo cata antiphraſim deduci perhibet̉. eo quod egroꝝ ſit actione uacare. Vel potius ab eo quod acrius agit ex infirmitate. Quin& ab eo deſcendentia ſimili modo ſcribunt̉: ut egroto egrotus ægritudo. A edepol cum a diphthongo ſcribit̉:& aduerbiū eſt iurandi: quaſi per ædem Pollucis. A egi cum a diphthongo ſcribit̉:& eſt præteritum ab ago formatum. A emulor cum& diphthongo ſcribit̉:& ab amo oriri: ac ab eo primā uocaleꝫ diphthongi trahere perhibet̉ quod ſane iure factū uidetur. quū pro amare ponit̉: Sed cum pro inuideo uel ſequor poni dicitur: cata antiphraſim ab amo deriuatur. A eneꝰ cū æ diphthongo in prima ſcribit̉:& ab ære trahitur: de quo in ſua dictione uidebitur. A enum diphthongū ſimiliter exigere poſſe uidet̉: quia ab ære modo cōſimili deriuat̉. Sꝫ diuiſis litteris ſemper a noſtris poetis& tota ꝓfert̉: Horatiꝰ: Sub noctē gelidā lignis calefactat aenum. Nāqꝫ uas eſt æreum in quo aqua calefieri ſeu bulire dicit̉. Virgilius libro georgicoꝝ ſecūdo. Aut folis undam tepidi deſpumant aheni. Quod Gellius ꝑ interpoſitam aſpirationē uidelicet aheni a Virgilio emendatū fuiſſe refert: ut in ſequentibus uidebimus: cum de media aſpiratione uidebimus. A equus. i. iuſtus& planus cū æ diphthongo ſcribit̉:& ut ꝗdem perhibēt ab aquæ ſimilitudine tractū fuit: eo ꝙ elemētū illd̓ ſupra cætera aquā habere ſuꝑficiē uideat̉. Vnde ætas equalitas& æquo aquas uerbū atqꝫ ab eo compoſita cum diphthongo ſcribuntur: ut aquiparo: equiualeo:& ſimilia. At equus quod animaeſt abſqꝫ dubio fine diphthongo prorſus ſcribitur. A equor cū a diphthongo ſcribit̉:& modo cōſimili ab aqua originē ducit: ſed teſte Varrone ꝓpterea ꝑ æ diphthongū notat̉: quod equā habet ſuperficiē. Vnde dicimus equora cāpi:& equora ponti. A equinoctium cum diphthongo æ ſcribit̉: quia ex æqualitate noctium dicitur. A ero eras uerbum cū a diphthongo ſcribitur.& ab obliquis eiꝰ noīs: quod eſt æs eris deſcendit. Vnde etiā ē aliud uerbum ſubero ſuberas: quod ſimili modo cum. æ. diphthongo ſcribit̉. Perſius in ſatyra Vatibus hic mos eſt inquit. Nequa ſuberato mendoſum tinneat aurum. A erarium cū. æ. diphthongo ſcribit̉:& eſt eris repoſitoriū: hoc eſt nummoꝝ ſimulqꝫ rerum precioſaruꝫ atqꝫ opū. de quo late in dictōe roma uidebimꝰ. Et inde erarii tribunt: ꝗ teſte Feſto a tribuēdo eri ſūt appellati A eripies licet ab eo quod eſt aer& pes componat̉: a Virgilio tamē illud. a.& illud. e. in diphthongum coniū guntur: cum ait libro æneidos. Fixerit eripidem ceruā: licet aut erymanthi. A es eris cū. æ. diphthōgo ſcribit̉: quod. M. Varro ab eſſe: alii ab auri ſimilitudīe dictū putāt. Nōnulli a græco αια: quod ē terra. Sed a quouis hoꝝ oriat̉: liquet quod ab eo primā uocalē diphthongi contraxit. A eſtas& æſtus: æſtiuuſqꝫ:& uerbū æſtuo cū. æ. diphthōgo ſcribunt̉:& ab areo ueniūt: a quo primā diphthōgi uocalē aſſumūt. Accipit̉ tamē aliquādo æſtas ꝓ uere: ut Virgi. li georgicoꝝ. iii. Incipiens ſtabulis edico ī mollibus herbas carpere oues. dum mox frōdoſa reducit̉ eſtas. Sane eſtus: quia cōmotionem quandā īdi cit factum fuit: ut etiam cōmotionem quandam aquarum deſignaret. A eſculus cū. æ. diphthōgo ſcribit̉: arbor ē glādifera cuiꝰ fructu cū in primæua ætate hoīes ueſcerēt̉: ab edo quod eſt comedo: licet ſine diphthongo primā hēat& breuē deducit̉: ut ſupra uidimꝰ in dictione ædes. A etas eternus& æternitas cum. æ. diphthongo ſcribuntur:& oriri ab æuū Apulegius grammaticus atteſtat̉: vii. naturalis hiſtoria: Qui primus in ea familia ſic dictus eſt ex cæſo utero ſic tractus fuit. Itaqꝫ ceſus cæſura cæſarianus cæſareus cæſones& ſimilia: cum. æ. diphthongo ſcribuntur. Sane teſte eodē Plini.& in eodē. li. animi uigore præſtantiſſimus. C. Cæſar dictator fuit. Et ut pergit nec uirtutē conſtantiāqꝫ nunc cōmemoro nec ſublimitatē omniū capacē: quæ cælo continent̉: ſed propriū uigorē: celeritatēqꝫ quodam igne uolucrēſcribere& legere ſimul dictare: audire ſolituꝫ accepimus. Epiſtolas uero tantarū rerum quaternas librarius dictare: aut ſi nihil aliud ageret ſeptenas dictare. Idem ſignis collatis quinquagīes dimicauit. Nam præter ciuiles uictorias undecies centū& nonaginta milia hominū occiſa prœliis ab eo non equidem in gloria po ſueri tanta etiā coacta humani generis iniuriā quod ita eſſe cōfeſſus ipſe eſt belloꝝ ciuiliū ſtragē nō ꝓdēdo. Cæter cætera cæterū cū. æ. diphthongo ſcribi cōſueuerūt:& ab alter altera alterū deduci quidā putāt. Alii uo ro ſine diphthongo ſcribi uolūt:& a græco trahi aſſerūt: quod eſt τεροσέτερα τερον: in quibꝰ cū apud antiquos græcos aſpiratio in uerſu ſcriberet̉ quæ ſimilitudinē noſtri cōtinet: putauerūt quidā. c. noſtrū eſſe & cæter cætera cæterum traduxerūt: uel ut alii dicunt ſecundum litteraturā græcam in maſculino cæterus. quod in uſu non eſt. Cemeus cū. æ. diphthōgo a multis ſcribit̉:& claritate mētis dictū ꝑhibēt: ab aliis uero qͣſi cali mēs īterp̄tat̉ Cœnum cum. æ. diphthongo ex deriuatione Priſciani ſcribitur: quia a uerbo κοιη quod eſt inquino trahitur: ut ſupra uidimus cum de ſyllabis in. b. tractaremus. C opi uerbum defectiuū: uel ut alii dicunt præteritū huius uerbi cœpio: quod iam non niſi in præterito eſt in uſu:& ꝓ incipio& īcœpi capit̉: cū. œ. diphthōgo ſcribit̉. Sane futurū tēpus teſte Feſto ꝓtulit Cato cū inꝗt Cœpiam ſeditioſa uerba loqui. Et ꝑgit Feſtus inuenit̉ quoqꝫ apud maiores& infinitiui modi cœpere. F æcundus cum. æ. diphthongo ſcribendum dicunt:& a facio originem duci uolunt eo ꝙ faciat fructuꝫ. Alitunc tantum diphthongum ſcribendam aſſerunt: cum de ſenſibilibus dicitur. Cum uero ad inſenſibilia fer tur: differentia cauſa carere diphthongo. F ex cum. æ. diphthongo auctore Priſciano ſcribitur: quod ideo ſit teſte Apulegio grammatico: ut in datiuo diſſideat a præterito uerbi facio: quod ſine diphthongo ſcribi feci. F rægi præteritum deductum a frango: cum. æ. diphthongo ſcribitur. f ratus pro ſuſtentatus cum. æ. diphthongo ſcribi dixit Apulegius ut in obliquis differat a freto: quod ma re deſignat. F ratum cum. æ. diphthongo ſcribitur:& a frangendo equorū ut aliorū animaliū ora deducitur. F reſus cum. æ. diphthongo ſequente unico. ſ. ſcribitur: a frangendo ſimiliter dictum uolunt quaſi fractꝰ ſit: unde faba fræſa. i. fracta. f celix cum.& diphthongo ſcribitur:& ut quidam putant a ſonus deducitur: conuerſione. n. in. l. quaſi betus: hoc eſt diues& fœnore plenus qui fœlix eſt eſſe dicatur. Vt uero in antiquis inſcriptionibus ꝓſpeximus ſemper ſine diphthongo ſcribitur. t gdo cū. ce. diphthongo ſcribitur.& ut quidā putant ex foras& edo: quod eſt manifeſto compoſitum& in diphthongū redactū fuit eo ꝙ omnia fœda ſiue animi ſiue corporis foras edāt. unde apte Virgilius in. vii. æneidos: Impulerat ferro argolicas fœdare latebras. qͣꝫuis Seruiꝰ lacerare exponat: ego foras dare. i. aperire interp̄taret& manifeſtare. Rurſus& fœdū Seruiꝰ ipſe aliquādo crudele dixit apud Virgiliū& Saluſtiuſignificare. Non turpe ſanguine fœdantē quos ipſe ſacrauerat ignes.& Saluſtiꝰ fœdi oculi: quod ego ex ſe cūdaria quadā ſignificatōe poſſe fieri: ut in multis alijs non cōtenderi. ea enim quæ crudelia& nefaria ſun ipſa crudelitate fœda& maculoſa dici poſſunt: ut miro epitheto in quarto carminum expreſſit Horatius: Mos& lex maculoſum edomuit nefas: ubi acrō exponit: quia ex nefariis rebus macula naſcūt̉.i. fœdatōes F œdus cum. œ. diphthongo etiam in alio ſignificato a ſuperiori ſcribitur: ſed quia longam primam habet: & a uerbo ferio quod habet primam breuem deducit: ſcripſerunt auctores noſtri fœdꝰ cū. œ. diphthongo Idqꝫ ex primo fœdere factum eſt. quo teſte Liuio libro. i. ab urbe. Vetuſtior fœderis memoria non eſt. Nam tuncqꝫ porcum cum hoc carmine: ut idem rettulit ferierunt. Iuppiter audi Sine dolo malo: utiqꝫ ea hic hodie rectiſſima intellecta ſunt: illis legibus ſi prior populus romanus defecerit publico conſilio dolo malo tu illo die luppiter populum romanum ſic ferito. Vt ego hunc porcum hic hodie feriam tantomagis ferto: quantomagis potes polleſqꝫ. Id ubi dixit porcum ſaxo ſilice percuſſit. Vnde Virgilius in octauo ænei dos: Stabant& cæſa firmabant fœdera porca. Et magis cum diphthongo. œ. qͣꝫ. æ. ſcribi placuit: ne a facio deductum putaretur. F demina cum. œ. diphthongo ab antiquis noſtris ſemper ſcriptum comperi: deduciturqꝫ a uerbo facto fatas. i. pario paris uel genero generas: quod ſimiliter cum. œ. diphthongo: ut infra uidebimus ſcribitur. R peritur etiam in plurali fœmina generis neutri: cuius nominatiuus ſingularis fœmen in uſu nō eſt:& ſigni ficat partē illam īferiorē coxa molliorēqꝫ: quæ retro habet̉ cum anteriorē femera abſqꝫ diphthongo dicāt̉ Liuius li. xxii. Quoſdā inꝗt& iacētes uiuos ſucciſos fœminibꝰ poplitibuſqꝫ inuenerūt: a quo cōficit̉ nomē fœminalia. i. femoralia. Nam utrūqꝫ ꝓ bracchis ſcriptū cōperi. At coxa pars ſupra femora dicit̉ uertebrūqꝫ ipſum. quod quotiens uiciatū eſt: aut os illud quod in uertebro uoluit̉ fractū: cora uiciata fractaue dicit̉ & per ſincopam dicitur ætas quaſi auitas. A euum cum. æ. ſcribi in dictionibus græcis oſtendimus: atqꝫ teſte Apulegio ab ων latini traxerunt. u. quoqꝫ interiectantes hiatus cauſa. A mœnus cuꝫ. œ. diphthongo in penultima ſcribit̉:& teſte feſto ab amando deducitur. Vnde amœna inquit loca ſunt quæ ad ſe amanda alliciant. Seruius uero ab a quod eſt ſine:& mœnio quod eſt munio:& fructuꝫ capio: qui locus eſt iucundus:& ſine fructus captione. Arcera cum. æ. diphthongo ſcribitur:& ab arca deduci uidetur. Nam lex erat. xii. tabularū in hæc uerba: Siin ius uocat: ſi morbus euitaſue uitium extitit qui in ius uocabit iumentum dato: ſi uolet arceram ſternito Et ſubdit Gellius libro. xx. noctium acticarum: lumentum quoqꝫ non id ſolum ſignificat quod nunc dicit̉: ſed uectabulum etiam quod adiunctis pecoribus trahebatur ueteres noſtri iumentuꝫ a iungendo dixerūt: arcera autem uocabatur ploſtrum tectum undiqꝫ& munitum: quaſi arca quædam magna ueſtimentis inſtrata: qua nimis ægri aut ſenes portari cubantes ſolebant. B alua cum. æ. diphthongo ſcribitur:& ut quidam ferunt a uaſtitate: alii a ualentia: alii a balatu deriuatū exi ſtimant: itaqꝫ a quocunqꝫ ſit a principali primam uocalem traxit. B leſus cū. æ. diphthōgo ſcribit̉:& ablactero natū ferūt: de quo ſupra in dictione blacterare diximus. Cecus cū. æ. diphthongo in prima ſcribitur: dicitur quaſi captus oculis: uel ut alii uolunt quaſi carens luce: atqꝫ ideo per. æ. diphthongum notatur. Cædo ꝓ incido quod in præterito facit cecidi ꝑ. æ. diphthongū in præſenti ſcribit̉ ut a cedo alio uerbo differat: quod eſt locum do.& in præterito facit ceſſi:& licet teſte Priſciano lib. i. diphthongus in præſenti uerbo poſita: nunqͣꝫ in præterito cōmutet̉. ut hæreo hæſi: audio audiui: mœnio mœniui. excipit̉ cædo quod in præterito abſqꝫ diphthōgo facit cecidi:& ipſaꝫ. e. corripit atqꝫ penultimā ꝓducit: ut in ſequētibꝰ uidebimꝰ Sane cedo quod ponit̉ ꝓ dic quod abſqꝫ diphthōgo ſcribit̉& primā habꝫ breuē Iuuena. ī ſatyra: Credo pu diciā: poſt minor ē credas aliā: cedo ſi breui parui Sortita ē lateris ſpaciū breuiorqꝫ uidet̉ Virgīe pigmea. Celo pro ſculpo quidam latinum eſſe uolunt& cum. æ. diphthongo ſcribi ut differat a celo quod eſt abſcōdo:& ſine diphthongo ſcribitur. Alii uero a græco quod eſt κοιλου& ſignificat contauum deriuari uolunt: quia ſcilicet id neceſſario in ſculptura exigitur:& ob id cuꝫ. œ. diphthongo ſcribi uolunt: ut ſupra uidimus in dictione cœlum cum. œ. diphthongo. Celum ſimiliter cum. æ. diphthongo plures ſcribūt:& dictū aiūt eo ꝙ ſit cælatū.i. ſyderibꝰ ſculptum. Varro autem de lingua latina ſcribit cælū dictū a cauo: quod ſi a græco quod eſt κοιλον intelligere uoluit: cū. œ. diphthongo ſcribi debet. Sinuero a latino uerbo cū. æ. diphthongo ſcribendū eſt. Celſus cū. æ. diphthōgo ſcribit̉:& a cælo dictū aſſerūt. i. altus& ſublimis. Cælebs cū. æ. diphthongo ſcribit̉:& is eſt teſte Priſciano qui cæleſte uitam ducit: ubi. b. ꝓ. u. cōſonante in ultima apponi dicit: quia. u. cōſonās ante aliā cōſonantē locari nō pōt. Simili modo Feſtꝰ cælibē inꝗt dictū exſtimāt: quod celo dignā uitā agat: in quo ſane hi nō ſignificationē exp̄ſſiſſe uident̉: ſed etymologiā eo mō quo apud Quītilianū. li. i. de inſtitutōe oratoria ingenioſe inꝗt uiſus ē Caninius cælibes dicere ueluti cælites qd̓ onere grauiſſimo uacāt: idqꝫ græco argumēto innuit νι θεοῦς enī eandē cām dici affirmat. Nec cedit modeſtꝰ inuētōe. Nā ꝗa cælo Saturnꝰ gētalia abſciderit hoc noīe appellatos ꝗ uxore careāt ait. Itaqꝫ ut ex auctoribꝰ cōcæpimꝰ cælebs tam ē ꝗ caruit ſemꝑ uxore: qͣꝫ qui tūc caret. Vnde cælibatꝰ Plautꝰ in caſſina: Sed uirū nūc te cælebē eſſe magis liberū an maritū ſeruū ætate degere. Idē in mercatore: Si quē inꝗt ſcribimus ſeu maritū ſeu hercle adeo cælibē ſcortarier. Horatiꝰ epiſtola. i. Nil ait eſſe priꝰ meliꝰ nil cælibe uita. Si nō ē iurat bene ſolis eſſe maritis. Suetoniꝰ in Galbæ uita: Verū amiſſa uxore Lepida duobuſqꝫ ex ea liberis manſit in cælibatu: neqꝫ ſollicitari ulla cōditōe ampliꝰ potuit: ne Agrippina ꝗdē uiduitate morte Domiti: quæ maritū quoqꝫ adhuc necdū cælibē Galbā adeo oībꝰ ſollicitauerit modis. Itē in Claudii uita: Confirmauitqꝫ ꝓ cōcione apud prætorianos quoniā ſibi matrimonia male cederēt: ꝑmāſurū ſe in cælibatu: ex ꝗbꝰ oībus& qͣꝫplurimis exēplis cōſtat cælibē& maritū relatiua eſſe: ut apud Quītilianū: nam clarus an obſcurus magiſtratus an priuatus: ciuis an peregrinus: liber an ſeruus: maritus an cælebs: parēs liberorū an orbus ſit. Cæpe cum. æ. diphthongo ſcribitur:& a capitis magnitudine ductum dicitur. Vnde primā uocalē diphthōgi teſte Apulegio aſſumpſit. Cæpi præteritum eius uerbi quod eſt capio cum. æ. diphthongo ſcribitur: quin& alia ab eodē præterito deſcendētia uel cōpoſita: ut ceptus: inceptus: deceptus: præceptor:& ſimilia: quæ a præſenti eius uerbi primam diphthongi aſſumunt. At cœpi cum. œ. diphthongo a cæpio uerbo formant̉: quod apud antiquos erat in uſu:& incipio deſignabat. Cera cū. æ. diphthongo a noſtris ſcribi conſueuit qͣꝫqͣꝫ græcum ſit:& ſecundū græcam orthographiaꝫ abſqꝫ diphthongo ſcribi debeat: ut ſupra in dictione æthica late uidimus. Alii uero latinū putant:& a careo deduci uolunt: eo ꝙ melli careat ꝑfuſione:& ob hoc cū diphthongo ſcriptitari aſſerūt. Cæſaries cum. æ. diphthongo ſcribitur:& a creba caſione deducitur. Cæſar cum. æ. diphthongo ſcribitur:& a cædo uerbo deducitur: hoc eſt cæſa matris aluo. Nam teſte Plini. li. F onus cum. œ. diphthongo ſcribitur:& a fundo quod cuꝫ. o. fundo apud antiquos dicebatur: nomē aſſum pſiſſe perhibent. Nam proprie prouentus eſt ex naturali terræ fructu. Poſtea uero ad uſurā traſlatū: quaſi pecunia per ſe fructū ꝓducat: ſicut terra. ut lucanus: Hinc uſura uorax auidūqꝫ in tꝑe fœnus. At. M. Varro teſte Gellio li. xvi. Noctiū atticaꝝ a fœtu ductū putauit:& quaſi a fœtura quadā pecunia parturientis atqꝫ increſcētis. Et inde fœnerator atqꝫ fœnero uerbū: quæ eodē modo ſcribunt̉& ſub eiſdem ſignificatiōibus. Horatius in epodo: Hec ubi locutus fœnerator allius Omnem redegit idibus pecuniam: Querit calendis ponere. Et dicimꝰ fœnero tibi: ſicut mutuo tibi. unde qui fœnerat: pecuniam dat ad uſuram: Qui uero fœ neratur: pecuniam ad uſuram accipit: ſicut qui mutuatur: pecuniam mutuo accipit. onum cum. œ. diphthongo ſcribitur: a fœnus deducitur: cū nil aliud ſine aliqua cura tantū fœnꝰ prebeat. F ctus cum. œ. diphthongo ſcribitur: dicitur id uiuum quod ex mulieribus uel pecoribus naſcit̉:& a foueo uerbo deſcendit. Inde etiam fœtura. i. genitura: quæ ꝓ toto animaliū ꝓuentu poni conſueuit. Virgilius in bucolicis: Si fœtura gregem ſuppleuerit aureus eſto. Vnde fœto fœtas uerbum pro eo quod eſt gigno& pario deductum eſt. Et inde fœta uocatur: tam quæ pregnans eſt qͣꝫ quæ peperit. Virgilius in Tytiro: Non inſueta graues tentabunt pabula fœtas. Idem in. viii. æneidos: Fecerat& uiridi fœtā mauortis in antro ꝓcu buiſſe lupā. Iuuenalis in ſatyra: Plurima ſunt fuſcine. Patrem ipſuꝫ turbamqꝫ caſæ: qua fœta iacebat Vxor: & infantes ludebant quattuor unus Vernula tres domini. Cæſa per. æ. diphthongum& unicum. ſ. ſcribitur: genus eſt iaculi. Græcus cum. æ. diphthongo& omnia ab eo deſcendentia ſcribuntur. De qua dictione cū ſuis deriuatis: quia græca eſt: in ſequentibus late uidebimus. Hæc cum. æ. diphthongo a noſtris ſcribitur:& ut quidam exiſtimant a græco huiuſmodi dictio ortū habuit. Nam ubi nos hac dictione utimur: illi. i. aſpiratum ſcribunt: quare per adiectionē. c.& conuerſionem ipſi ii. grece litteræ: quæ apud illos ſemper producit̉ in. e. noſtrum quod ut cognoſcat ſemper productuꝫ diphthongum appoſuere: ut in nonnullis alijs dictionibus quandoqꝫ fieri diximus. Alii uero non ab. ii. græco: ſed ab hic maſculino formari exiſtimant per conuerſionē ſcilicꝫ. i. breuis in. e. breuem. Vnde nec diphthon gari illam uolunt: cui ſententia Priſcianus aſſentiri uidetur dicens abſqꝫ omni exceptōe ꝓnomina in. c. deſinentia breuiari. Quod uero apud auctores interdū reperiunt̉ ꝓducta: hanc aſſerit eſſe cauſaꝫ ꝙ cū gemina to. c. ſcribebant̉. Sed quia neſcio quo pacto id fieri potuiſſet: ideo nō placet: cū ſemꝑ hæc longa inueniat̉. Hæ nominatiuus pluralis cum. æ. diphthongo ſcribitur:& a græco tranſfert̉ apud quos ἀι cuꝫ aſpiratione& diphthongo ſimiliter ſcribitur: quā nos in æ noſtrā ſemꝑ cōuertere cōſueuimus: ut ſupra oſtendimus. Hædus teſte Varrone de origine linguæ latinæ quibuſdam placuit per æ diphthonguꝫ ſcribi: ut a uerbo edo in quibuſdam ſuis caſibus diſcreparet. Aliis uero uiſum eſſe ait: ut aſpiratōis nota hanc differentiā faceret. Et ob id maxime ꝙ ſabini a quibus romani hoc nomen habuerunt fedus abſqꝫ diphthongo dicebant. Cer tumqꝫ eſſe ait romanos ipſum. f. ſabinorum in aſpirationem ſolitos fuiſſe conuertere. Nam ubi ſabini fircꝰ romani hircus: ubi illi uefere romani uehere protulere. de quo late ſupra uidimus: cum de aſpiratione&. f. littera atqꝫ. u. tractauimus. Varroni uero ad uberiorem differentiam magis placet per aſpirationis notam: & per. æ. diphthongum hædum annotare. H æreo cum aſpiratōe principii& æ diphthongo in prima ſcribitur:& ꝓpterea aſpirari placuit& diphthongari: quoniam in ſecūda perſona ſingulari præſentis imperatiui modi uidelicꝫ hære neqꝫ ſola diphthōgus neqꝫ ſola aſpiratio ſufficere poterat ad differentiā: tum propter ablatiuum eius nominis es eris: quod facit ab hoc ære cum diphthongo& ſine aſpiratione: tum ꝓpter uocatiuum alterius nominis herus heri quod facito here cum aſpiratōe ſcilꝫ& abſqꝫ diphthongo. Significat enim hærere nonnunqͣꝫ dubitare& hæſitare. Iuuenalis in ſatyra: Credo pudicitiā: Dic Quintiliane colorem hæremus. i. dubitamus. H æres cū æ diphthongo ſcribit̉:& ab hæreo ut omnes ꝑhibent deriuat̉ eo ꝙ alteri bona hærere dicant̉. H æſito cum a diphthongo ſcribitur:& ab hæreo deſcendit. æci cum a diphthōgo ſcribit̉:& eſt præteritū deductū a iacio: unde primā diphthongi accepit. L ætus cū a diphthongo ſcribit̉:& dicit̉ teſte Varrone a latitudine mētis: quā ſcꝫ ex ſuo aſpectu efficit. Nam ꝓprie aīata dicunt̉ lata quādo ſenſibus dilatant̉. Sed quia ſic natura comparatū eſt: ut quæ bona corporis habitudine ſunt alacriora: quæ uero debili triſtiora ſint: factum eſt ut latas uocemus oues: latos greges:& lata armenta: quæ pīguedine& meliori corporis habitudine conſpiciunt̉. Homines uero quia rōnales ex meliori mētis habitudine ex qua alioꝝ ſenſuū dilatatio cōſequit̉: latos dicimꝰ:& nō meliori corꝑis diſpoſitōe. Inanimata uero lata dicimꝰ quæ aſpectu hoīes ipſos letificāt: undelatas ſegētes: latas uites: letas arbores:& lata oliueta ſæpiſſime poetæ dicūt: quia ex eorum aſpectu nos latos faciunt: uel ꝙ ipſa lata uidē tur:& eſt metaphora rei animata ad inanimatam: qua frequenter utūtur poetæ. L ætamen cum a diphthongo ſcribitur:& a latus deſcendit: quia facit latas ſegētes: nonnulli dicunt uulgo ſic quoqꝫ dici: ſed latine limus. L ædo cum a diphthongo ſcribitur: quam teſte Priſciano in. viii. etiam in præterito conſeruat:& utputo in ſupino& deſcendentibus. Mareo cū. æ. diphthongo ſcribitur:& primam diphthōgi uocalem a marceo unde deducitur aſſumere dixit Apuleius. Nam teſte Varrone: mereo dicit̉ eo ꝙ corpus etiā maceſcere facit. Alii uero diphthōgari dixerūt ut a mereo uerbo differat: quod facit præteritu merui. Virgiliꝰ: Equidē merui neqꝫ deprecor:& a mercede deſcendit: unde& dignuꝫ eſſe deſignat. ut Iuuenalis: Pone crucē ſeruo: meruit quo crimine ſeruus Supplicium. Significat etiā idem quod milito. Lucanus. Aere merent paruo. Et ſic dicimus Sertoriū diu meruiſſe & Statius in. iiii. thebaidos: Non hi tibi ſolū ampliare merent. cuius paſſiuū apud antiquos erat mereor ſi militer abſqꝫ diphthongo: quod ſane a poſteris in frequētiori uſu deponēs habet̉. Sane a mæreo quod cudiphthongo ſcribit̉:& facit in præterito meſtus ſum uel fui: ſit imꝑſonale meret cū ſignificato. ſ. ſui uerbiAmereo uero ſine diphthongo ſit ſimiliter aliud imꝑſonale meret. quod teſte Seruio ſuper quartum ænei dos: ſimili modo militiam ſignificat. Meror cum. æ. diphthongo ſcribitur:& a mereo uerbo deducit̉: ſignificatqꝫ triſticiam. Mœnia cū. œ. diphthongo ſcribit̉:& dicunt̉ quaſi munia. cuiꝰ ortographiæ cauſam dixit Seruius in decimuꝫ æneidos: quia ubi nos. u. habemus: græci. ου. diphthōgū habēt. quare putauerūt antiqui nos etiā pro eadē littera. u. diphthongū aliquaꝫ poſſe apponere. Et licꝫ nō eadē poſuerint: hanc tamē quæ eſt. œ. ponere cogtauerūt: inde mœnia pro munia dixerunt: pœnio ꝓ punio. quod uerbū ut ait Seruius a pœna uenit: hinc& pœnica regna uides cū. œ. ſcribendū dixit. Similiter mœrus cū. œ. diphthongo apud antiquos fuiſſe dicit quod apud noſtros murꝰ dicit̉. Idqꝫ Virgiliū in. x. æneidos obſeruaſſa uoluit cū ait: Quin intra portas atqꝫ ipſis prælia miſcet Aggeribꝰ mœrorū. uidelicꝫ cum. œ. diphthongo antiquorū more pro eo quod dicimus murorū. Sane mœnia ipſa:& pro muris accipi ſolent:& pro ædificiis ipſiꝰ urbis. Nam murꝰ quidē urbis eſt lapideꝰ ambitus: qui græce in neutro τοπειχοσ dicit̉. Nec urbis ſolū ſed munitionū caſtrorūqꝫ& ſimiliuꝫ. At uero domorum paries magis dicitur: qui græce in maſculino τοιχοσ nuncupatur. Na pro utiqꝫ& certe cum. æ. diphthongo ſcribitur: ſed quia græca dictio eſt& ſpecialem exigit difficultatē: de ea plene inter græcas dictiones tractabimus. Nenia cū. æ. diphthongo ſcribit̉:& a nanus ut quidā putant deducit̉. Nanos enim ueteres paruos dicebant. Vnde nania friuola& inania aliqͣ dicunt̉ qualia. ſ. parui actitare ſolēt. quidā aūt nania ab inani ꝑ dēptionē primæ uocalis aſſerunt deriuatum. Quintilianus uero in ſeptimo de inſtitutione oratoria: Tertiꝰ inquit eſt diuerſus tranſlationis modus: cum res communis pluribus in uno aliquo habet nomen eximium: ut carmē funebre proprie nania dicitur: de hoc in dictione epiodium clare uidebimus. Obſconū ut ſupra uidimꝰ cū de ſyllabis deſinentibꝰ in. b. tractauimꝰ: cum. œ. diphthongo ſcribit̉. Idqꝫ ſentit Priſcianꝰ: quod cōpoſitū dixit ex obs& cœnū. Varro aūt libro ſexto de lingua latina cū. æ. diphthōgo ſcri bendū dixit:& ex ob& ſcæna cōponi uoluit: quaſi ob ſcenā talia quæ obſcena dicunt̉ perpetrentur. P ægi cum. æ. diphthōgo ſcribitur: præteritum eſt Quintiliano teſte in primo a pago antiquiſſimo uerbo de ductum. unde ipſum a diphthongi aſſumpſit. P lebs cū. æ. diphthōgo ſcribit̉. ſic enī in antiquiſſimis inſcriptōibꝰ cōperi:& id iure fieri ab aliquibꝰ probat̉. quia a plaſion quod pluralitatē ſignificat deducit̉: ac ob id primā diphthongi litteraꝫ ab illo aſſumere uoſunt: quæ tamē dictio non niſi in cōpoſitōe apud græcos eſt in uſu: ut polyplaſion diplaſion& ſimilia. Nec ſoluꝫ declinatur plebs plebis: ſed etiā teſte Priſciano in libello de nomine plebes plebei ꝗntæ declinatōis Plerus cū. æ. diphthongo ſcribi dixit Apuleius:& a ϖλήροσ per conuerſionem. e. producta in. æ. diphthon gum deductum dixit. Nec tamen eſt in uſu. Præ cum. æ. diphthongo ſcribitur:& a ϖράι græco traduci nonnulli affirmant. Vnde omnia quæ ab ea præpoſitione deriuantur uel componuntur: cum. æ. diphthongo ſcribuntur. Deriuantur quidem ut præter componuntur uero ut præſes: prælatus: præfectus: præſum:& ſimilia.& ſimiliter omnia quæ præ longa in principio ſcribuntur: ſi diligenter inueſtigetur a præ cū. æ. diphthongo ducunt̉. excipiūt̉ precor: preces:& preciū: quæ& ſi cum præ præpoſitione præpoſitæ uideātur: abſqꝫ compoſitione tamē ſunt:& abſqꝫ diphthongo: quin& primaꝫ breuem habent. Virgilius libro. iii. æneidos: Hortatur pater ire mari ueniamqꝫ pre cari. Idem in eodem libro: Sed uotis precibuſqꝫ iubent expoſcere pacem. Sane præpoſitio præ cum uerbo iuncta nonnunqͣꝫ eandem pene ſignificationeꝫ cum ſuo ſimplici detinet: ut præcludo: præcido: præmoriopræcingo: idem ſunt quod cludo: cædo ſiue incido: morior: cingo. P rabeo quod ſignificat trado: ex præ& habeo compoſitum eſt. Nam is qui aliquid præbet: id præhabere ra tione dicitur. Niſi enim id quoquo modo præhaberet: alteri præbere nequiret. Præcox cum. æ. diphthongo ſcribitur: fructus dicitur ſæpiſſime præter morem cæterorum coctus: ſiue ante cæteros. unde ficus& uuæ præcoces dicuntur. Quidaꝫ uero non præcox: ſed præcoquus præcoqua præco quū declinant: ut Martialis: Vilia maternis fueramꝰ præcoqua ramis. Nunc in adoptiuis ꝑſica cara ſumꝰ. Præco cum. æ. diphthongo ſcribitur:& quaſi præcino intelligitur. nam componit̉ ex præ& cano. Præcipio cum. æ. diphthongo ſcribitur: cōponit̉ ex præ& capio:& ſignificat præcepta tradere: quod eſt tum magiſtrorū tum magiſtratuū: eodē modo deſcendētia ſcribunt̉. P ræda cū. æ. diphthongo ſcribit̉. Nam cōponi dicit̉ ex præ quod eſt ante& datū quaſi ante datū ſit: hoc eſt ꝙ ante dationem poſſidentis ui rapimus. Varro uero ſcribit prædam a pariendo dictam quaſi paridam. P redium cum. æ. diphthongo ſcribitur: ut uidimus in dictione agricola:& a præda deducitur. eo ꝙ capti ab hoſtibus agri militibus antiquitus diſtribui conſueuerant. Prædo cum a diphthōgo ſcribitur:& eodem modo componitur. P relum cum ⁊ diphthongo ſcribitur. Nā cōponitur ex præ& ſuo: eo ꝙ humore fluenti præluat̉.i. madefiat P relium cum a diphthongo ſcribit̉:& ut quidam ferunt a prælo deduci ꝑhibet̉: quia ſicut in prælo humor uuarū uel oliuarum: ita in prælio ſanguis hominum funditur. P reparo cum a diphthongo ſcribitur:& componit̉ a præ quod eſt ante& paro quaſi ante paro: quæ utilia mihi fore credo. Cicero officioruꝫ libro. ii. facile totius curſum uitæ uidet: ad eāqꝫ degendam præparat res neceſſarias: ut paſtum ut latibula& alia generis huiuſmodi. P ræripio cum a diphthongo ſcribitur:& licet componat̉ ex præ& rapio: illa tamen præpoſitio præ anteceſſionem temporis ꝓprie non declarat. Nam is qui alteri præripit in ſuos uſus capit. Cicero pro Galba: Demoſthenes tibi præripuit: ne eſſes primus orator: tu illi ne ſolus. Vnde ob hoc ab eripio differt ꝙ qui alteri aliquid eripit. poteſt uel non in ſuos uſus capere. Vt eripuit illi uitam. Nonnunqͣꝫ etiaꝫ præripio ablatiuū cum præpoſitione a uel ab poſtulat cum qua uerbum eripuit aliquando cōiungitur. Verum in uoce paſſiua nonnunqͣꝫ ante capere deſignat: ut Plinius nepos de uiris illuſtribꝰ. Immatura inquit morte præreptꝰ nō potuit præſtare qualeꝫ promiſerat regeꝫ: hoc eſt īmatura morte præuentus. picatum ⁊ diphthongo ſcribitur:& teſte Varrone a profundo ndendicitur. ideſt fideiuſſor:& ficit in g. nitiuo huius prædis. P reputiū cū. æ. diphthongo ſcribit̉. Et dicit̉ inde quod mēbris pudendis ſiue putentibus præemineat. P reſideo cum a diphthongo ſcribitur: cōponiturqꝫ a præ& ſedeo: ut Suetonius de Tiberio: præſedit actiacis ludis: hoc eſt etiā præfuit. Sane præſidere proprie ē ad opem præſtandā preeſſe. Cicero ꝓ Silla. Vos di& patrii penates qui huic urbi atqꝫ imperio præſidetis. Quintilianus li. x. de inſtitutiōe oratoria de Home ro loquens ait: Nam& beniuolū auditoreꝫ inuocatione dearuꝫ quas præſidere uatibus credituꝫ eſt:& intē tuꝫ ꝓpoſita rerum magnitudine& docilem ſumma celeriter comprehenſa facit. Præſes cum& diphthōgo ſcribit̉:& a præſide dicitur: ut a deſideo deſes a reſideo reſes: is dicit̉: Vulpiano te ſte: qui maius in ꝓuincia imperium habet omnibus poſt principem. Dicit̉ etiaꝫ præſes auxiliator: ut Liuius libro. vi. ab urbe: Dideaqꝫ qui capitoliuꝫ incolitis ſiccine ueſtrum militem ac præſidem ſinitis uexari ab inimicis: præſidem dixit ꝓ auxiliatore ac defenſore. P reſidium cum& diphthongo ſcribit̉: a præſideo cum opem præſtare denotet deduciturqꝫ: eſtqꝫ auxiliū pri cipale. Nam ſubſidium id dicit̉ quod in auxilium ſucceſſit: unde& milites qui ad tutelam oppidi caſtelli ſi miliūqꝫ collocati ſunt: preſidium uocant̉: ut impoſitum eſt preſidium Caieta. P reſul cum a diphthongo ſcribit̉:& a præſaliendo deriuatur. Sane is antiquitus dicebat̉: qui primus erat in ter ſalios. i. Martis ſacerdotes romæ dūtaxat a ſaliendo dictos in portandis.ſ. ancylibus: ut ſupra in dictiōe ancyle uidimus:& ita a præſilio: hoc eſt ante alios ſalio dictum putant. P reſto cum a diphthongo ſcribit̉:& componit̉ ex præ& ſto:& ideꝫ eſt quod adſum. Nec alteri uero uerbo cohæret: niſi uerbo ſubſtantiuo:& huic ſimplici: ut præſto ſum uel fui. Nam præſto adſum magis poeticuꝫ eſt: ſignificat autē tria præciſe ut uerbum adſum. primū quidē eſt præſens ſum Cicero in Bruto. Quibuſdā quidem cauſis tu etiā Brute præſto fuiſti. ſecundum uero ſignificatum eſt præſidio eſſe. Cicero ꝓ Murena Ius ciuile didicit: multum uigilauit: laborauit: præſto multis fuit. Et ꝓ eodem: Tu interea romæ ſcilicet pro amicis præſto fuiſti. tertium autem ſignificatum eſt aduenire ſiue comparere. Cicero ad Hieronymum: Hi rundines æſtiuo tempore præſto ſunt: hyeme pulſa recedunt. P rator cū a diphthongo ſcribitur: a præcundo nomen accepit:& dicit̉ prætor quaſi præitor. P œna cum& diphthōgo ſcribitur: ſed ut in ſequentibꝰ oſtendemꝰ græcum eſt: a quo teſte Seruio in. x. æneidos pœnicus pœnica pœnicum deſcendit cum& diphthongo ſcribit̉: at penitus aduerbiuꝫ prorſus abſqꝫ diphthōgo ſcribitur: cum eius prima breuis ſit. centet cum diphthongo ſcribitur:& a punio teſte Seruio in. x. eneidos deſcendit. quod ut ait apud anti quos cum& diphthongo ſcribitur. P omœriū cuꝫ& diphthongo in antepenultima ſcribit̉: Cuius uim uerbi teſte Liuio li. i. Solam intuentes poſt mœniū interprætant̉ eſſe:& pergit idem Liuius: Eſt autē circa murum locus: quē in condendis urbibꝰ quō dam hetruſci: qua murum ducturi erant certis circa terminis in augurato conſecrabant. Et hoc ſpaciuꝫ qd̓ neqꝫ habitari neqꝫ arari fas erat: non magis ꝙ poſt murum eſſet qͣꝫ ꝙ murus poſt id pomœrium romani ap pellarunt: hæc ille. Vnde ideꝫ ſentiens Lucanus ait: Longa per extremos pomoria iungere fines: eius uero orthographiæ rationeꝫ uidimus ſupra in dictione mœnia. At pomariuꝫ non cū& diphthongo ſed cum. a. abſqꝫ diphthongo in antepenultima ſcribit̉:& a pomis nomen accepit. Et eſt aūt locus conſitus pomis: Vt Ouidius in. iiii. metamorphoſeos. Id metuens ſolidis pomaria clauſerat atlas Mœnibus. Aut eſt fructuum pomi repoſitoriū: aut copia ipſa arborū pomiferarū. Pomeridianum ſimiliter abſqꝫ diphthongo ſcribitur & a poſt& meridie componit̉: hoc eſt poſt meridianum. Vnde ait Quintilianus in. iii. de inſtitutione orato ria: Iſocrateqꝫ iā ſeniore. octauū enī& nonageſimū īpleuit annū pomeridianis ſcholis Ariſtoteles precipe re artem oratoriam cepit. Quæ cum a diphthongo ſcribit̉:& ut aliꝗ dicunt differentia cauſa: ut a que differat cōiunctiōe. Alii uero pu tant ip̄um quæ ab ablatiuo qui& qua per deriuationem trahi: a quo ip̄um a diphthōgi accepit: ſꝫ ut puto nunqͣꝫ nominatiuus ab ablatiuo deſcendit. Quin& ab eo omnia compoſita diphthongant̉: ut quenā quæ dam quæpiam:& ſiqua ſunt alia. Quæro cum a diphthongo ſcribit̉:& teſte. M. Varrone: ex quæ& res cōponit̉ proprie enī querere ē quæ ſit res aliqͣ inueſtigare. Quod ſicui hæc nō placeat cōpoſitio audiat quæro ꝓpterea diphthongandum eſſe: ut paſſiuū eius quæror a deponenti quæror. i. conqueror: qd̓ ſine diphthōgo ſcribit̉: per diphthōgū differat Quæſo cum a diphthongo ſcribitur:& a quæro deriuat̉: ac diphthongum accipit. Ræte cum& diphthongo ſcribitur:& a rapio deſcendit: a quo primam diphthongum accipit. Ræda cum& diphthongo a multis ſcribi conſueuit. S aculū cum ⁊ diphthongo ſcribit̉: quod ſane abſqꝫ diphthongo poſſe ſcribi uidebat̉: quia a ſequor habēt. ē breue deducit̉: uel ut Varroni placuit a ſene habente ſimiliter primam breuē deriuatū eſt. Sed ꝗa reꝫ ꝓdu ctiſſimā deſignabat. placuit ātiꝗs noſtris ſignificatōis cā primā ſyllabā ꝓducere:& ꝑ diphthōgū id ſignare. S ædo ſædas primæ cōiugatiōis ꝑ æ diphthogū ſcribit̉:& qͣſi ſanuꝫ do deſignare ex ſua cōpoſitione uolunt. S æpe aduerbiū cū a diphthōgo ſcribit̉: ut a ſepe ablatiuo differat: qd̓ ſine diphthōgo hæc ſepes pis ſcribit̉. S cæuola teſte Varrone cum a diphthongo ſcribit̉:& a ſcæua. i. ſiniſtra deduci uoluit: eo ꝙ quæ ſiniſtra ſunt: bona auſpitia exiſtimantur. et inde ſcæuum omen apud antiquos dictum rettulit. S euus cum a diphthongo ſcribitur. Trda cum ⁊ diphthongo ab antiquis noſtris ſcribit.& a græco ſe Ad quod luminare ſignificat deducitur. unde a primam diphthongi aſſumpſit. Va interiectio cum ⁊ diphthongo ſcribitur: ut differata cōiunctione ue quæ abſqꝫ diphthongo ſcribit. Sietiam qui dicant eam ab dictione græca ουαι exortam eſſe. Vaneo cuꝫ ⁊ diphthongo teſte Apulcio ſcribitur: ut.ſ. in ſecunda perſona a uenio diſcrepet: quin& a datiuo & ablatiuo eius nominis: quod eſt uena quod ſine diphthongo ſcribitur. Venundo auando eodem teſte cum& diphthongo ſcribuntur. Quæ a uenum ſupino& do compoſita uolu it: unde a principali diphthongum ſuſcipiunt. Refert. M. Varro quoſdā putaſſe eas oēs dictiones diphthongari debere: quæ cuꝫ principalibꝰ ſyllabis ꝓdu cant̉ ab illis dictōibus deriuant̉: quæ in principalibꝰ. e. correptā habēt: ut uidelicet ip̄a diphthogus inditio eſſet correptionē primitioꝝ in deriuatis nō obſeruari: ut ſænus a ſex: denus uel denariꝰ a deceꝫ: ſeculū a ſequor uel ſæne: ſædes a ſedeo: licꝫ ſedile naturā primitiui ſeruauerit. Virgi. li. æneidos. i. Viuoqꝫ ſedilia ſaxo Quod& ſi iā in aliis non obſeruet̉: in ſeculo obtinuit rō ut diphthōgetur. Sunt etiā qui demū ob eandem cām diphthōgari uelint: quod a decē prouenire faciūt: eo ꝙ ſignificat ad finem& in decem naturalis ſit nu meri finis. Similiter ſecundū eos deniqꝫ: quod eodem modo ad finem ſignificat:& ob eandeꝫ cauſam a de nus deriuari uolunt. alii a denuo: nos uero præter ſæculum omnia alia abſqꝫ diphthongo ſcribimus. S ed reſtat iam grandē illā nobis quæſtioneꝫ euoluere: quæ de haruꝫ diphthongoꝝ ⁊& ꝙ tēporibus diligen tius intimiuſqꝫ diſquirit. Nam ab aliis oībus intacta relictaqꝫ uidet̉: præter qͣꝫ a Priſciano: qui illam pauculis hiſce uerbis uoluit diſſoluere. Itaqꝫ poſtqͣꝫ in primo libro dixerat huiuſmodi diphthōgos breuiari poſſe Immediate ſubdit. Vnde quidem non ſine ratione unū& ſemis ſingulas eas tēpus habere dicunt. Ideoqꝫ ſi ſequatur conſonans: quæ dimidiū tēpus habet omnino ꝓducunt̉. hæc ille. Qui paululū ſupra oſtendit cō ſequente uocali breuiari poſſe. Tū in eadē dictōe: ut Virgi. in. vii. Stipitibꝰ duris agit̉: ſubdibuſue præuſtis Quod Homerus ſimiliter nōnunqͣꝫ obſeruauit. Tum etiā ſequēte uocali in dictione diuerſa: ut idem lib. iii. In ſule lonio in magno. Sed illud rariſſime. Similiter& id quoqꝫ& eodeꝫ modo poſſe pati proſequit̉: ut apd̓ Aeſchiluꝫ οισοςαυτας ϖαρἐυοσοχοιε ταισε. Cuius ſane rei rōeꝫ hanc noſip̄i reddere explicareqꝫ poſſumus. Quoniā longitudo ipſa ſyllabæ: aut quæ tēporis breuitas dicit̉: ex metro ac eius ſcāſione dep̄ hendit̉: quæ uirtute ſyllabaꝝ quantitate conficit̉. Sed cōſtat au& eū eiuſmodi eſſe diphthongos: ut ita in metro: quēadmodū etiā extra metruꝫ ſcribant̉& ꝓferant̉: unde maiorem in ſono uocis ꝓnunciationem ne ceſſario exigunt qͣꝫ æ& œ. quæ tā& ſi ſcribunt̉: non tamē proferunt̉. Nāqꝫ in au& eū ſonus duarū uocaliuꝫ integer in unica tantūmodo ſyllaba cōſeruat̉:& ꝑ conſequens utriuſqꝫ illaꝝ uocaliū tempꝰ in metro rema nere debet. Et cum ſingula uocalis ſonum ſuuꝫ conſeruās: unū neceſſario tempꝰ habeāt: utraqꝫ illaꝝ dipth thongoꝝ. ſ. au& eu: duo tēpora quacunqꝫ ſubſequente littera: ſiue uocali ſiue conſonāte obtinebit. At ue ro æ&& diphthongi: cum tantūmodo ſcribant̉: neqꝫ ſecūdū qͣꝫqͣꝫ litterā in metro ꝓnuncient̉: non neceſſario earū quælibet duo tēpora cōtinebit. Sed tantūmodo conſonāte ſequēte: quæ cum teſte Diomede& Priſciano dimidiū tēpus habeat: cōuenientiſſime cōplebit diphthongi ſonū: quæ unū tempus:& ſemis primitus continebat. Nā neqꝫ unicū tantūmodo tēpus: cū duæ ſint uocales. Nec duo ſimpliciter habere poterit: cum ſono unius dūtaxat litteræ ꝓferatur: habebit ergo unū& ſemis: cui cuꝫ conſonabit altera littera: quæ mediū tēpus ſortitur: duo ſane tēpora complere habebit:& longā merito diphthongū reddet. Veruꝫ ſi altera uocalis ſequatur cum alterā ſyllabā& alterū ſonuꝫ neceſſario conficiat: priori diphthongo& ſyllabæ conſonare nō poterit. Remanebit ergo diphthōgus cū unico tēpore& ſemis:& per conſequēs breuis erit. Nec danū tunc quoqꝫ in uerſu pati poterit tēpus: cū uoce uniꝰ litteræ diphthongus ipſa ꝓferat̉. Nāqꝫ ī metro ꝓnunciatio magis qͣꝫ ſcriptura attēditur. Concludimus igitur has duas diphthongos æ&& in dictiōibus dūtaxat latinis naturaliter breues eſſe: cū naturaliter illaꝝ quæqꝫ unicū& ſemis tēpus contineat: quod longā ſyllabā reddere nō poteſt. Sed longas illas fieri poſſe diſcimus: uel ex loco quē in dictione ſortiūtur: ꝗ naturaliter longā ſyllabā& duoꝝ tēporum illā requirit: ut finalis ſyllaba genitiui& datiui numeri ſingu laris: noīatiuiqꝫ& uocatiui numeri pluralis nominū primæ declinationis: uel ex terminatiōe monoſyllabæ naturaliter longæ ut præ: uel ex conſonātis ſequela: quæ defectū ſoni in medio tēpore cōſonando ſupplet: uel ſi in dictionibꝰ græcis etiā non ſequēte cōſonante ponatur. Naꝫ tunc quoqꝫ longæ reddūtur. alio uero modo: hoc ē in dictionibꝰ latinis ſequente uocali minime longari poſſunt: ſed naturā ſui tēporis conſeruāt & breues illas eſſe conſtat: ut ſupra ex intentōe clariſſimoꝝ auctoꝝ una cum Priſciano oſtendimꝰ. Sed dubia circa hæc quoqꝫ nōnulla eſſe uidētur. Quia nō minorē uim duæ uocales: qͣꝫ unica tantū habere uident̉ Sed unica uocalis in unica ſyllaba duo tēpora ſæpe continet: ergo multo magis duæ in unica ſimiliter ſylla ba omni tēpore cōtinebunt. Amplius& ſi quælibet conſonās dimidiū tempus habet: quæ per ſe ſyllabā facere nequit multo magis& uocalis quæqꝫ ipſiꝰ unicuꝫ habebit quæ ſyllabā per ſeipſaꝫ reddere ualet. Si ergo in diphthongo duæ uocales erunt: duo tēpora neceſſario diphthongus habebit:& ſic quoqꝫ nunquaꝫ breuis eſſe poterit. Præterea non minoris uocales poteſtatis erūt in rōne tēporis qͣꝫ conſonātes: immo lōgæ amplioris: ſꝫ duabus conſonantibꝰ: aut una duplici ad uocalē ſequentibus ſit ſyllaba lōga: ergo multo ma gis uocales duæ in una ſyllabā coeuntes neceſſario illā producent. Porro nō alia rōne diphthongus a cecidi præterito abiici dicitur: niſi ꝗa eius prima ſyllaba correpta eſt: quæ in præſenti longa erat diphthongo: cum diphthongus ipſa breuis eſſe non poſſit. Ergo nec ullo pacto breuiari poſſe uidetur. Quid ꝙ Diome des: Seruius: Donatus:& alii grāmatici omnes uocalē longā diphthōgo eſſe cōmemorant: quomo illam ergo breuiari poſſe dicemus. Sed hæc quoqꝫ facillime diſſoluunt̉: ſi ea quæ ſupra diximus diligenter cōſiderare uelimus. Nā cum tēpus ratione ꝓnunciatiōis in metro magis qͣꝫ in ſcriptura attendat̉: ſi ex duabus uo calibus in eadē ſyllaba uno tantū ſono ſuo ꝓnuncietur: nihil īpedit ſyllabā ipſaꝫ alia ſequente uocali corri pi poſſe: cum nō tantū tunc tēporis habere poſſit: qͣꝫtuꝫ ad ꝓductōem prorſus requirit̉: unde& in ſyllabis naturaliter longis ꝑ alterius uocalis ſequentiā idem ſæpiſſime contingit: ut hæc monoſyllaba de cum natu raliter longa ſit: ſi cum dictione incipiente a uocali cōponatur: ſane ipſa quoqꝫ corripit̉: ut deinde: dehinc dehiſco& ſimiles. Virgi. li. æneidos. v. Infindunt pariter ſulcos totūqꝫ dehiſcit. Cōuulſum remis roſtris ſtri dentibus equor. Cum ergo dicit nō minorem uim duæ uocales habere uidentur qͣꝫ una. Verū id ſane eſt: ſi ſonum ſuum ambe cōſeruent:& ſi multo magis uocales duæ in unica ſyllaba ſonū ſuum ſeruantes: duo tēpora continebunt: qͣꝫ uocalis unica tantū: ut in au& eu manifeſtum uidebimꝰ. Nāqꝫ ſyllaba quo ad ꝓducti onē& correptionē: non ex multiplicatione litteraꝝ attenditur: ſed ex ſono ꝑ morā& quantitatē facit ī metro. Vnde ſi in eadē ſyllaba tres conſonantes uni uocali anteponant̉: non minus illa breuis eſſe poterit: qͣꝫ fi unica tantū aut nulla poſita eſſet: ut ſtrophades. Ad id ergo quod ſubſequēter dicebatur: ſi quælibet conſonans: quæ per ſe ſyllabā facere nequit: dimidiuꝫ tempus habet: multomagis quæqꝫ uocalis tempus unuꝫ habebit: quæ ſyllabaꝫ ex ſe facit. Dicimus id quoqꝫ uerū eſſe: quando uocalis ipſa ex ſe ſyllabā facit: uel ſonum ſuū in ſyllaba conſeruat. Quod ꝗa in diphthongis æ& œ minime fieri uidemus: nō obſtat illas uocali ſubſequente breues fieri poſſe. Nec id quod tertio loco propoſitū fuit obſtabit: cum dicebat̉ non minoris poteſtatis uocales eſſe qͣꝫ cōſonantes. Cum diuerſa ſit ratio quare duæ conſonātes: aut una duplex ad uoca lem ſequētes illam ꝓducunt:& duæ uocales in eadem ſyllaba coeuntes ſequente uocali corripiātur: cum in primo ratio ſit nimia ſoni aſperitas: quæ ex cōſonantibꝰ poſt uocalē in metro exoritur. Alterius uero rō ſit temporis breuitas: quæ in pronunciatōe eiuſmodi diphthongi ſequente uocali cōprehenditur. Non etiaꝫ id obſtat quod ſubſequēter dicebatur: non alia rōne diphthongū a præterito cecidi abiici niſi ꝗa eius prima correpta eſt: in qua diphthōgus ſtare non pōt. Nam ob id quoqꝫ diphthongus abiicitur: ꝗa illa remanē te nullo pacto breuis ipſa diphthongus eo in loco ob conſequentia conſonātis haberi potuiſſet. In quo ſa ne loco breuis ſyllaba ab auctoribus noſtris requiſita fuit: unde& ſi uocalis ſequi potuiſſet remāſiſſet utiqꝫ diphthongus:& breuis fuiſſet: quare magna cū ratione abſqꝫ diphthongo ſcripta fuit:& non illa qua dice batur: ꝗa diphthongus æ breuis eſſe non poteſt: quod falſum eſſe oſtendimus. Nec Diomedes alijqꝫ grammatici his quæ diximus contradicūt: cum uerū dicant uocalem longā eſſe diphthongo. ſ. ſequente cōſonāte: ut nos de illorum mente expreſſimꝰ. Sed iā ad alias græcas dictiones: quæ latine ſcribuntur redeunduꝫ ē D irce cum. i. latino&. c. exili: hoc eſt abſqꝫ aſpiratione ſcribit̉: fuit fœmina babylonia adeo ſua forma tumēs ꝙ Palladi cōuiciari non formidauerit. Quare cum ſe in paleſtinoꝝ ſtagno lauaret: in piſceꝫ cōuerſa eſt qd̓ ſentiens filia laqueo ſe ſuſpendere uoluit: ſed miſeratōe deoꝝ in columbā cōuerſa fuit: ut latius deſcripſit Ouidius li. metamor. iiii. ubi ait. Dirce quā uerſam ſquamis uelantibus artus& reliqͣ. Fuit& altera Dirco uxor Lyci thebaꝝ regis: qui cū prius Antiopā uxorē haberet: quæ a Ioue cōuerſa in formā ſatyri grauidata fuerat: ut in ea dictione uidimꝰ: illā uelut adulterā Lycus dereliquit:& Dircē ſuperinduxit: hæc ſemel in ſuſpitionē adducta: ne cū antiope Lycus cōcubuiſſet Antiopā ipſaꝫ carcerari fecit: quæ inſtāte partꝰ tēpore & agente Ioue uincula rupit. Ac in monte cithærone paries natos expoſuit: quos paſtor inueniēs ꝓ ſuis edu cauit. Sed tractu tēporis a matre recogniti:& in ultionē iniuriarū inducti Lycū interfecerunt:& thebanoꝝ regno occupato Dircē nouerca indomitorū taurorū caudis diſtrahēdā alligarunt: ꝗ cū uſqꝫ ad locuꝫ limpidiſſimi fontis illā traxiſſent: fingunt poetæ in ſui noīs fontem cōuerſam fuiſſe. Quare dixit Ouidi. in b. Perqꝫ feros montes tauro rapiente traharis. Vt tracta eſt coniunx imperioſa LyciD ircæus cū. i. latino&. c. exili atqꝫ æ diphthongo in penultima ſcribit̉ dicit̉ aonius ſiue thebanꝰ. nā pars boe tia in qua fons eſt dircæus a Dirca dirca cognominata fuit: Lucanus in. iiii. Cadimeaqꝫ dircæ. Quare Vi gilius in Alexi ait. Amphion dircæus in acteo aracyntho. i. Amphion thebanus. Similiter Statius in primo achilleidos cum narraret ſe thebana facta ſcripſiſſe inquit: ſcit dircaus ager. i. thebanus. D yrrhachium cū. y. græco& duplicato. r. a græcis ſcribit̉: quare a noſtris ſecundū. r. aſpirari debet ſecunduꝫ Priſciani doctrinā:& in penultima cuꝫ. ch. aſpirato&. i. latino ſcribitur: fuit ciuitas in epiro: de qua Lucanin principio li. vi. inquit: Dyrrhachi rapiendas tendit ad arces: Et uocata prius fuit epidānos: ut in ea dictō ne uidebimus: de qua Lucanus eodem libro. Vndiqꝫ præcipiti ſcopulis reuomentibus equor. Exiguo debet: quod non eſt inſula colli. D iſcus cum. i. latino&. c. exili ſcribitur. genus eſt uaſis lati:& ob id portandis carnibus ad menſam qͣꝫ aptiſſimū: ut oſtendit Iulius Pollux ad cōmodum īperatorē de uocabulis rerū: hoc nōnulli ex noſtris lanceꝫ puta uere. dicente Iuuenale in ſatyra: Si te ꝓpoſiti. Aſpice qͣꝫ longo diſtendat pectore lancē. ſ. piſcis qui ſuper il lo portabatur: ad cuiꝰ ſimilitudinē genus illud lapidis quo corpora exercebant ueteres: diſcus uocabatur. Vnde Hora. in primo carminū. Neqꝫ iā liuida geſtat armis brachia: ſæpe diſco: ſæpe trans finē iaculo nobilis expedito. D yſenteria cum. v. græco& unico. ſ. atqꝫ. t. exili:& in penultima cum. i. latino ſcribitur: eſt inteſtinorum exul ceratio. Nam dys cum componitur ſemper quid malum exprimit:& υτέρα inteſtina dicunt̉. D yſphilus prima cū. y. græco: penultima cū. ph. aſpirato&. i. latino atqꝫ unico. l. ſcribit̉ nomen ē fictitiū: qua ſi malum amicū deſignat. nā cōponitur ex dis: quod ut diximꝰ in compoſitōe ſemꝑ aliquid mali denotat: & φιλοσ quod ē amicus: iuxta quod ait Iuuenalis in. iii. ſatyra: ubi de græculis loquitur. Non eſt romano cuiqͣꝫ locus hic ubi regnat Prothogenes aliquis uel dyſphilus. D yſcholus cum. v. græco&. ch. aſpirato ſcribit̉ græcū uocabulū ē ſignificās malū ac ꝑnicioſum: ſeu toleratu difficilem. Nam componit̉ a dys:& χολή: quæ eſt cholera: qͣſi mala cholera: ſeu χολοσ iracundia. D iſpōdeus cū. i. latino& abſqꝫ aliqͣ diphthongo ſcribit̉:& cōponit̉ ex dis: qd̓ eſt bis:& ſpōdeꝰ. de quo ī ſua dictōe uidebimꝰ. Nā pes ē ex duabꝰ ſpōdeis cōſtās: hoc ē ex qͣttuor lōgis tēpoꝝ. viii. ut oratores: cōdimētis. D ābus cū duobꝰ. i. latinis ſcribit̉: atqꝫ ꝓfertur cōponiturqꝫ ex dis qd̓ ip̄m.ſ. ſæpe in compoſitione abiicit:& iambus. Nam pes eſt conſtans ex duabus iambis: hoc eſt ex breui& longa:& iterum ex breui& longa: temporum ſex: ut amœnitas olympii. D trocheꝰ cū. i. latino&. t. exili atqꝫ. ch. aſpirato& abſqꝫ diphthongo ſcribit̉:& ſimili mō pes ē bitrocheꝰ: ut in dictōe trocheꝰ uidebimꝰ: Nā cōſtat ex lōga& breui:& iteꝝ lōga& breui: tēpoꝝ ſex: ut cātilena: īperatoD iſtichus cuꝫ. i. latino utrobiqꝫ:&. t. exili atqꝫ. ch. aſpirato ſcribitur: dici poteſt a noſtris geminus uerſus. Nam ex dis quod eſt bis& ςικοσ uerſus componitur. D ithyrābus prima cum. i. latino: ſequens cuꝫ. th. aſpirato&. y. græco ſcribit̉: fuit teſte Herodoto uir theſpia cus: a quo credimus genus illud uerſuum cognominatū fuiſſe: de quibus Hora. in. iiii. carminū inquit. Lau rea donandus apollinari: Seu per audaces noua dithyrambos: Verba deuoluit numeriſqꝫ fert̉ lege ſolutiD ius cū. i. latino ſcribitur: dici poteſt a noſtris generoſus: quaſi a Ioue uel deo ortus: ſic& apud græcos obſeuaſſe uidetur Homerus: cum ait διοσαχιλλευσ.i. generoſus Achilles. Eodeꝫ modo Virg. li. xi. æneidos Quas ipſa decus ſibi dia camilla. D mos cum. m. poſt. d. in eadem ſyllaba:& cum. i. latino in fine ſcribitur: ſignificat apud nos ſeruum: qua ſa ne dictione quidam comici ex noſtris ad græcorum imitationem uſi fuerunt. Sane apud illos δμωοσ ſcri bitur: ubi hæc dictio conuertit. o. in. i. latinum: ut ſupra diximus. D ocꝰ cū. c. exili ſcribit̉: dici pōt latine tignū uel trabes: qͣ ſane dictōe utit̉ Pli. li. ii. naturalis hiſtoriæ cū ait. Emi cant& trabes ignea: ſimili modo quas docꝰ uocāt: quales cū lacedemoni claſſe uicti īperiū grætiæ amiſere D odona cū duplici. d.& duplici o ſcribit̉: fuit epiri oppidū habens propinquū nemus Ioui ſacratū quernuꝫ totū atqꝫ ideo glandibus ſuperabundans: eratqꝫ adeo nobilis quercus: ꝙ ex ea ornatiſſima fierent uaſa: ut Helenus apud Virgi. li. æneidos. iii. Stipatqꝫ carinis Ingens argentum dodoneoſqꝫ lebetas. Vnde ab excel lentia nemoris: ait Virgi. li. georgicorum. i. Prima ceres ferro mortales uertere terram. Inſtituit: cum iam glandes atque arbuta ſacra. Deficerent ſiluæ:& uictum dodona negaret. D olon cū unico. l. ſcribit̉: fuit teſte Homero li. x. iliados troianus eumenidis clariſſimi præconis filius. Vnicꝰ tunc cū explorator ad græcos miſſus ē: ſꝫ ex quinqꝫ fratribus ſuꝑſtes. Vir auri eriſqꝫ ualde locuples: illibera li ad modū facie: ſed egregia pedum pernicitate præditus. D onyſa cuꝫ. y. græco& unico. ſ. ſcribitur: inſula eſt in mari ægeo. D olopes cū unico. l. ſcribit̉ populi ſunt theſſaliæ: ut oſtendit Lucanus in. vi. Homerꝰ uero li. ix. iliados in oratione phœnicis ad Achillē dixit illos in extrema phthiæ ora: quæ ꝑs eſt theſſalia habitare. Solus Plinius inter omnes: quos legi li. iiii. naturalis hiſtoriæ dixit eos eſſe populos ætolia. D orycum. v. græco in fine: nomen eſt oppidi pontici: quod apud nos lanceam ſignificat. D oryphorꝰ cū. y. græco ſcribit̉: dici pōt latine ſtipator uel ſatelles. nā cōponit̉ ex δορυ qd̓ eſt lācea& φορος portans: fuit etiā nomē uiri ꝓpriū: de quo Quintili. in. v. An uero ſtatuaꝝ artifices pictoreſqꝫ clariſſimi cuꝫ corpora qͣꝫ ſpecioſiſſima fingendo pingēdoue efficere cuperēt: unqͣꝫ in hūc inciderūt errorē: ut Bogoā aūt megabyrū aliquē in exēpluꝫ operis ſumerēt ſibi: ſꝫ Doryphoꝝ illū aptum uel militiæ uel paleſtra: aliorum quoqꝫ iuuenū bellicoſorum& athelataꝝ corpora decora uere exiſtimarūt. Nos ꝗ oratorē ſtudemꝰ effingere nō arma: ſꝫ tympana eloquētia demus. De eodē Thucydides de bello pelopōneſiaco doryphorū inquit Polycletus effinxit: quam ſtatuā ſibi magiſtram ait fuiſſe Lyſippus. D oryclus cum. v. græco&. c. exili ſcribit̉: fuit teſte Homero li. xi. iliados filius nothus Priami: quē Aiax bello īteremit: pōtqꝫ interpretari lancea gloria. Nā δορυ ut diximꝰ lancea ſeu haſta ē& κλέοσ gloria. D oriſcꝰ cū. i. latino&. c. exili ſcribit̉ urbs ē littoralis thracia fere ex oppoſito ad ſamothraciā& a Dory nym pha hoc eſt mari cognominat̉: iuxta hanc teſte Herodoto li. hiſtoriaꝝ. vii. campus ē magnus eiuſdeꝫ noīs ꝑ quē hebrus amnis defluit: in hoc campo ſtruxit arcē Darius rex perſaꝝ Quo in loco poſt Dariū ueniēs erres filius cōtra græcos uoluit exercitū ſuuꝫ cōnumerare& ordinare. Quin& naues ad portuꝫ urbis reduci fecit: ac numerum omnium recenſceri: Sane doriſcū dixit Plinius li. iiii. naturalis hiſtoriæ decies centies milium hominum capax: atqꝫ ita Xerxem ſibi dinumeraſſe. D oris cū. i. latino ſcribit̉: fuit teſte Heſiodo in theogonia nympha quædā Oceani filia ex Thety uxore: quaꝫ Nereo fratri uxorē dedit: ex qua magnꝰ nympharū numerus ꝓcreatus ē: hæc a nōnullis interp̄tat̉ amaritu do quæ Nereū hoc eſt mare a υροσ qd̓ eſt aqua dictum: ſemper conſequitur. Quāobrem nōnunqͣꝫ a poetis doris ipſa pro mari ponitur: ut Virgi. in Gallo. Doris amara ſuam non intermiſceat undam. D oria& dorica cum. i. latino ſcribuntur: ac. c. exili in ſecunda noīa ſunt eiuſdē partis achaia: quæ propiqua eſt athenis dicente Platōne li. legū. iii. dori ꝓ archiuis mutato noīe appellari ꝓpter doricū: a quo exules reſtituti fuerūt. Seruius uero ſuꝑ. ii. æneidos. Dorica inꝗt a doro Neptuni filio ducit̉. Ex dorica aūt ducta fuit colōia ī aſiā iuxta æoliā: in qͣ urbes erāt teſte Herodo. li. hiſtoriaꝝ. i. Libos ielydos camiros coos& cordos D ories cum. i. latino& unico. e. ſcribitur: populi ſunt dorica iuxta æoliam. D orices cū. i. latino& geminato. e. ſcribit̉: populi ſunt ionū: ut oſtēdit Herodotus li. hiſtoriaꝝ. i. D orodoche cū. ch. aſpirato ſcribit̉: fuit teſte Homero li. xvi. odiſſeæ filia Orſilochi:& uxor Icarii D orcoon cum. c. exili ſequente geminato. o. ſcribitur: fuit teſte Homero li. v. iliados uir troianus pergaſi filiꝰ & Aenea ſocius: quem Agamēnon in bello interemit. D ortiū aliꝗ cum. t. nōnulli cū. c. abſqꝫ aſpiratione:&. i. latino ſcribūt nomē fuit femine diminutōis ſiue adulationis amatoria cā ſic ꝓlatum:& a ωροῦ ſic deductū quaſi dulce& amabile donum. D raco cū. c. exili ſcribit̉:& ut ſcribit Pli. li. viii. naturalis hiſtoriæ:& Solinus ſimiliter ueris draconibꝰ ora parua ſunt:& ad modū nō dehiſcentia ſꝫ arctæ fiſtula. ꝑ quas trahunt ſpiritꝰ& linguas exerūt: ꝗppe nō in den tibus uim: ſꝫ in caudis habeāt: et uerbere potius qͣꝫ rictu noceant: de quo late Lucanus li. ix. ſcripſit:& teſte Pli. in præfato libro dracones uiginti cubitoꝝ apud indos& ethiopas ſunt: in quoꝝ maritimis dicit qͣternos quoſqꝫ inter ſe cratiū more cōtextos: erectis capitibꝰ uelificātes ad meliora pabula arabiæ fluctibꝰ uehi de quo forte Lucanꝰ libro. vi. intellexit cū ait: Non arabū uolucer ſerpēs innataqꝫ rubris Aequoribꝰ cuſtos precioſe uipera conchæ. Vocamus etiā draconē teſte Pli. li. xvii. naturalis hiſtoriæ palmitē: ut ait emeritum pluribus induratūqꝫ annis quod ex tortuoſitatum ſimilitudine acceptum puto. D racena cum. c. exili& æ diphthongo ſcribitur: eſt draconis fœmina. O rachma cū. ch. aſpirato ſcribimus: qd̓ nōnulli moderniores in gob litteraꝝ affinitatē euertūt. Et ex decem & octo ſiliꝗs hoc ē tribus ſcrypulis cōſtare dicebat̉: ut uidebimus in dictōe talentū. Fuit etiā drachmō teſte Iulio Polluce de uocabulis reꝝ ad Cōmodum Cæſarē athenienſuꝫ nomiſma: qd̓ ut ait bos etiā uocabatur ꝗa eiuſmodi aīalis figura deſignatus erat. de quo ī legibus draconis ſe ſcriptū cōperiſſe aſſerit:& forſitan de illo ītellexit Homerus li. vi. iliados quū taxat Diomedis& Glauci arma quæ īuicem permutarunt. Ita ut Diomedis arma nouem bobus& Glauci centum taxata dixerit. Quod ſane Pliniꝰ de animalibus expoſuit. D repanum cum. e. abſqꝫ diphthongo&. p. abſqꝫ aſpiratione ſcribitur: urbs eſt Sicilia: haud longe a monte eryce trans promontorium lilybei: dicta teſte Seruio ſuper. iii. æneidos uel a curuitate littoris: in quo ſita ē uel a falce: quam Saturnus poſt amputata uirilia. Cælio patri illuc proiecit: Vbi ex cruore. Cælii& ſpuma maris Venerem natam quidam poetæ fabulantur. Alii id Ioui imponunt: qui id idem Saturno effecerit. de drepano uero inquit Ouidius libro faſtorum: Quiqꝫ locus curua nomina falcis habet. Naꝫ δεπum græce latine falx dicitur. D reſus cum. y. græco abſqꝫ diphthongo ſcribitur: fuit teſte Homero libro. vi. iliados: uir troianus ab curia lo in bello interfectus. D ryades cum. y. græco ſcribitur: ſunt nymphe a quercubus denominata: quia ſiluas habitare dicebātur. Nā quod græce δρυσ apud nos quercus dicitur. D ryas cum. v. græco ſcribitur: fuit teſte Homero uir theſallus& amicus neſtoris. D rylon cum. y. græco& unico. l. ſcribitur: fluuius eſt dalmatia: qui teſte Ptolemeo a ſcardo monte profluēs. & per mediam ſuperiorem myſiam pergens in danubium influit. D ryme cum. y. græco ſcribitur: fuit teſte Herodoto achiuorum colonia. D ryopis prima cum. v. græco:& ultima cum. i. latino ſcribitur: prouincia eſt a rege cognominata: quæ primo attica: poſtea helles dicta fuit. D ryopes cum. y. græco ſcribitur: populi ſunt iuxta parnaſum montem inſidentes:& teſte Seruio Apollinem maxime uenerantes. hos phocenſes Vibius eſſe dixit. de quibus Virgilius libro æneidos. iiii. meminit cum ait: Creteſqꝫ dyopeſqꝫ fremunt pictiqꝫ agatyrſi. D ryidæ cum. v. græco ſequente. i. ſcribitur: fuerunt gallorum religioſi quidam& ſapientes a quercubus denominati: quia in ſiluis habitare conſueuerant. Vnde Lucanus libro primo ad illos locutus inquit: Nemora alta remotis In colitis lucis: Et Plinius in fine libri. xvi. naturalis hiſtoriæ: Nihil inquit habent dryide. Ita enim galli ſuos appellant magos. Hos Ariſtoteles in libro de magia& Socion in libro ſucceſſionum diuini humaniqꝫ iuris peritiſſimos dixere: ac præterea religioni deditos& ſemotheos appellatos. i. caſtos& uenerabiles: Quorum ritum& mores Lucanus late proſecutus eſt:& quædaꝫ Plinius tetigit: ſed ut ait Sue tonius in uita Claudii dryidarum religionem apud gallos dyra immanitatis tantum ciuibus ſub Auguſto interdictam: Claudius imperator quintus penitus oboleuit. D romos cum. r. ante. o. ſcribitur: dicitur latine curſus:& accipitur non ſolum pro actu ſed pro loco ubi curri tur. Suetonius in uita Neronis: Elephanto ſuperſedens peragratum dromorum decucurrit. Dulichium cum. i. latino utrobique& unico. l. atque. ch. aſpirato ſcribit̉: inſula eſt in malliaco mari una echi nadum: hoc eſt teſte Plinio libro. iiii. naturalis hiſtoriæ corintho proxima ante leucada:& achaiam poſita: ab ortu uidens ſtrophades:& ab occaſu ithacam: in qua quidem regnauit Vyres. unde dulichius dictus ē. Bur ſine aſpiratione uel diphthongo cum primam breuem habeat: ſcribitur:& græca habere originem atque a barrhiendo nomen aſſumere quidem uolunt. Vnde eborea magis qͣꝫ eburnea in proſa dicere debemus: ut apud Quintilianum in. vi. de inſtitutione oratoria: ut Chryſippus inquit cum in triumpho Cæſaris eborea oppida eſſent trā ſlata. Et poſt dies paucos Fabii Maximi lignea ſtechas eſſe oppidorum Cæſaris dixit. Vlpianus de legatis. iii. Quod ſi inquit in codicibus ſint membraneis: uel charthaceis uel etiam eboreis: uel alterius materia: uel ceratis codicillis:& paulo poſt ſubdit eboream bibliothecam emit. Inuenitur etiam eburna. E cameda cum. c. exili ſcribitur: fuit teſte Homero li. xi. iliados magnanimi Arſino filia forma deabus æquan da: quam a cæteris græcis electam Neſtor quod conſilio reliquos antecelleret: ſibi donatam e tenendo ad græcorum caſtra deportauit: cui illa decore& iucunde miniſtrabat. E chenes cuꝫ. ch. aſpirato& abſqꝫ diphthongo ſcribitur:& fuit teſte Homero libro. vii. odiſſeæ omniū phæcum generoſior. E chidua cum. ch. aſpirato&. i. latino ſcribitur: dicitur latine uipera: ſed illaꝫ maxime accipimus: quæ ab Her cule interfecta fuit: dicente Ouidio. li. faſtorum. v. Sanguine centauri lernea ſanguis echidnæ. Mixtus ad auxilium tempora nulla dabat. E chineis cum. ch. aſpirato&. i. latino atqꝫ unica. n. ſcribitur: ac penultima per æ diphthōgum: Genus eſt pauorum piſcium: ut ſcripſit Plinius li. ix. naturalis hiſtoriæ:&. xxxi. eiuſdem uoluminis dixit idem auctor ſemipedales& admiranda uirtutis eſſe. Ita ut nauis cui adheret echinis: licet plenis uelis per mare decurrat. & cuncta maris procella deſeuiant: quaſi radicatam& immobilem firmet: de quo Lucanus libro. vi. Non puppim retinens euro tendente rudentes. Immediis echineis aquis. dicit̉ aūt echinis ab e. i. teneo& ναυσ hoc eſt a cōtinendis nauibus: Sed echi nus alius eſt piſcis optimi ſaporis: cuius cibum plures conferre bonitates oſtendit diaſcorides. Quin& iucūdi ſaporis ex eo fuiſſe uidetur: quod delicatiſſimi homines illo delectabantur adeo: ut dicat Iuuenalis in ſatyra Criſpini tunc quoque de Domitiano locutus: Et femel aſpecti littus dicebat echini. Vnde eos præcipue ad littus meſſenū oriri oſtendere uidetur: Horatius cum ait: Oſtrea circæis meſſeno oriuntur echini. A quibus ob ſimilitudinem ſpolia caſtanearum dicuntur echini: eo ꝙ pungunt: ut illi Martialis in ultimo. Iſte licet digitos teſtudine pungat acuta. Cortice depoſita mollis echinus erat. E chinades cum. ch. aſpirato&. i. latino ſcribitur: inſule ſunt teſte Herodoto libro hiſtoriarum. ii. in maleaco mari ex oppoſito ad hoſtium acheloi. Homerus uero libro. ii. iliados addidit ex oppoſito ad helideꝫ:& de clinatur ſecundum omnes poetas:& Homeruꝫ lib. ix. odiſſeæ echinas echinadis. Sꝫ li. iliados. ii. declinauit echina echina cum ait: δουλιχοιο χιναων. Nec dixit ειναλον ut ipſe alibi:& alii poetæ conſueuerūt ut nonnulli eius expoſitores annotauere: quod ideo dixi: quia certo apud quendam auctoreꝫ ex noſtris ſic quoqꝫ declinatum comperi: nec iam recordari ualeo cuius& apud Senecam eſt in troade: ubi dicit: Quoli bet uento faciles echina. E cyra cum. c. exili&. y. græco ſcribitur: dicitur a noſtris: ſed eo uocabulo utitur Terentius cum ait. Ecyra eſt huic nomen fabula. Vnde Modeſtinus de gradibus& affinitatibus ait: Viri pater uxoriſqꝫ ſocer. mater aūt ſocrus appellatur: cum apud græcos ꝓprie uiri pater κυροσ mater uera κυρα uocatur. E chēmon abſqꝫ aliqua diphthogo& cum. ch. aſpirato atque geminato. m. ſcribitur: fuit teſte Homero. li. v. iliados Priami filius: quem Diomedis in bello occidit. E chaſis cum. c. exili ſubſequente. b.&. i. latino ſcribitur: dici poteſt a nobis excurſus. naꝫ componitur ex εκ& αδιςμα quod eſt greſſus: ut Virgilius libro georgicoꝝ. i. deſcribens tēpeſtatē præcauendā a ruſticis. E ctaſis cum. c.&. t. exilibus atqꝫ. i. latino ſcribitur: dici poteſt a nobis productio: nam ab eo quod eſt pro duco deriuatur:& eſt quando breuis ſyllaba in longam producitur: Virgilius: Italiam fato profugꝰ:& Ex ercet diana choros. Item teſte Seruio ſuper. iii. georgicorum fecit ectaſim Virgilius in hoc uerbo reiicio: cū ait. Reiice me maculis infuſceret uellera pullis:& li. x. æneidos ſic ait: Atqꝫ oculos rutiloruꝫ reiicit aruis. Nā cum re naturaliter breuis ſit: a Virgilio utrobiqꝫ producitur: licet aliqui excuſent: ꝙ aliquando in declina tione poſitione ꝓducitur: ut cum primum. i. in conſonanteꝫ conuertit̉: ut reieci reieceram: ſꝫ ut ait argumē tum hoc magis eſt qͣꝫ ratio. Nam ut ſupra uidimus. i. ꝓ ſimplici conſonante ponitur. E cthlipſis cuꝫ. c. exili&. th. aſpirato atqꝫ. i. latino utrobiqꝫ ſcribit̉: dici poteſt expreſſio quando. ſ. ſequēte uocali littera uel ſyllaba precedentis dictionis exprimitur: ut Multum ille& terris iactatus& alto: ubi. u. cum m. exprimitur:& mille aliis in locis& eadem figura eſt: quæ alio nomine uocatur ellipſis. E do cum. e. abſqꝫ diphthongo ſcribitur:& græcum ac latinum eſt: ſed in diuerſo ſignificato: nam cuꝫ græcuꝫ eſt: idem ſignificat quod comedo. Homerus libro. vii. odiſſeæ de phæacibus locutus īquit ϖινουτεσκαι λοντεσ hoc eſt bibentes& edentes:& primam detinet breuem. Dum uero latinum ex. e. præpoſitiōe cō ponitur& do quaſi extra do: ſiue præbeo:& primam habet longam. Nam tunc quoqꝫ libros edere dicimꝰ cum illos publicamus. unde apud iuriſconſultos titulus ē de edendo. Et apud poetas nōnunqͣꝫ pro produ cendo& pariendo ponitur. Virgilius in bucolicis: Nec generis noſtri puerum nec ſanguinis edunt. E dya cum. y. græco&. i. latino in diphthongum coniunctis ſcribit̉: fuit teſte Heſiodo in theogonia nympha Oceani& Tethyos filia. E ythales cum. y. græco&. th. aſpirato ſcribitur: urbs fuit in ponto. E etion cum geminato. e.&. t. exili atqꝫ. i. latino ſcribit̉: habetqꝫ accentum in antepenultima: fuit teſte Home ro lib. vi. iliados pater Andromaches dilectiſſimæ uxoris Hectoris: qui apud opulentas cilicia thebas agēs cilicenſibus īperabat. Et ut ibidem oſtendit: ab Achille cū ſeptem filiis interfectus fuit atqꝫ eius urbs theba rū euerſa. Alius fuit hoc nomine: qui teſte Cleomene in ſtromateis ſamothracū cerimonias rituſqꝫ cōſtituit. E geſta abſqꝫ aliqua diphthōgo& cum. th. aſpirato ſcribitur: fuit filia Hippotis troiani: quā ne marinæ beluæ ob periuria Laomedontis ſecunduꝫ Appollinis reſponſa traderet̉: pater impoſitā nauicula miſit quo ſors tuliſſet: quæ tandem ad ficiliam delata: a crimiſio fluuio in canem conuerſo compreſſa Aceſtem edidit: ut in ea dictione uidimus:& ab ἐφοναι quod eſt ſurgo& τεον poſita: quaſi expoſita ſurgens. E ioneus cum. i. latino& abſqꝫ diphthongo ſcribit̉: habetqꝫ accentuꝫ in antepenultima: fuit teſte Homero liiliados. vii. unus ex græcorum principibus qui ad troiam uenerunt ab Hectore interfectus. Alter eodeꝫ no mine fuit thrax genere:& pater Rheſi illius regis: qui teſte Homero lib. x. iliados noctu a Diomede& Vlyxe interfectus fuit. E lectra abſqꝫ aliqua diphthongo&. ct. exilibꝰ ſcribitur: fuit teſte Heſiodo in theogonia nympha Oceani& Tethyos filia: uxorqꝫ Atlantis: quæ illi Hyam uirilis ſexus genuit:& filias quinqꝫ fœmellas. Quaruꝫ una ut nonnulli uolunt etiam: electra dicta fuit: quæ loui Pardanum peperit: dicente Virgilio li. æneidos. viii. Dardanus iliace primus pater urbis& auctor. Electra ut graii perhibent atlantide cretus:& ſubdit: Electram maximus atlas edidit: æthereos humero: qui ſuſtinet orbes. Similiter Ouidius libro faſtortim. iiij. Dardanon electra quis neſcit atlantide natum. At uero Seruius Atlantem hunc Electre patrem non illum. quem dixit Virgilius: ſed regem quendaꝫ fuiſſe Italia memorat. Altera fuit Electra Oreſtis ſoror: quæ illū e manibꝰ Clythamneſtræ matris:& Aegiſti uictrici liberauit: de qua late Sophoces in tragœdia: quæ naκτρα inſcribitur. E lectryō cū. ct. exilibꝰ&. y. græco ſcribit̉: fuit Amphitryōis frater:& filiꝰ Alcæi: ut teſtis ē Heſiodus in aſpideE legia cum. e. abſqꝫ diphthongo&. i. latino ſcribitur: dici poteſt latine miſerabilis ſiue miſeria. Nam prouenit ab eo: quod eſt miſericordia:& apud noſtros habet accentum in antepenultima: ut Ouidius libro .iii. de ſine titulo. Venit odoratos elegia nexa capillos: hinc uerſus illos elegos diximus: qui cum impares ſint: miſerabiles hominum erūnas: amorūque labores decantant. Vnde bene Horatius in præceptis poeti cis inquit: Verſibus impariter iunctis querimonia primum. Poſt etiam uoti incluſa eſt ſententia cōpos. Qui bus ut ait Quintilianus græcos prouocamus. Et omnium ille elegantiſſimum& terſuꝫ putat Tibullū. Scri pſerunt& alii ut Propertius Ouidius& Gallus. Apud græcos uero princeps habitus eſt Callimachus: ſe cundus Philetas. E leon cum unico. I.&. e. abſqꝫ diphthongo ſcribitur: fuit ciuitas boetiæ: de qua meminit Homerus libro. x. Iliados. E lis abſqꝫ aſpiratione principii:& cum unico. l. atqꝫ. i. latino ſcribitur: urbs fuit ardiæ: iuxta quaꝫ alpheus fleuius oritur: hoc eſt iuxta eius oppidi circum: ubi curſu exercebantur equi: unde adiectiuum eleus elea eleū deriuatur. Horatius in. iiii. carminum. Siue quos elea domuꝫ reducit palma cæleſtis Pugilēue equūue. Virgilius in. iii. georgicorum: Hic uel ad elei metas:& maxima campi ſudabit ſpacia. E lemoſyna abſqꝫ aliqua diphthongo:& cum. v. græco ſcribitur: deduciturqꝫ ab ελεω quod eſt miſereor. E ſenchus cum unico. I.&. c. aſpirato ſcribitur: dici poteſt a noſtris redargutiuus. Ideo dicuntur ſyllogiſmi elenchi: hoc eſt redargutiui& ſophiſtici elenchi: hoc eſt apparentes redargutiui. Sumitur& nonnunquam ꝓ lapide precioſo: ut Iuuenalis in ſatyra: Credo pudiciciam. Auribus extenſis magnos cōmiſit elenchos. E lephas& elephantus: utrunqꝫ apud nos comperitur:& cum. e. abſqꝫ aliqua diphthōgo&. ph. aſpirato ſcri bitur:& ut teſtatur Solinus duo ſunt genera elephantum: nobiliores indicat magnitudo: minores nothos dicunt: candore dentium intelligitur iuuenta: nobiliores ſunt indici qͣꝫ mauritani: biennio ut diffiniuit Ariſtoteles utero graueſcunt. Nec amplius qͣꝫ ſemel gignunt: nec plures qͣꝫ ſingulos. Viuunt annos trecentos: odorem muris uel maxime fugiunt. Similiter grunitum ſuis: elephantes eodem Solino teſte anno urbis cō ditæ trecenteſimo ſeptuageſimo ſecundo Italia in lucanis primo bello epirotico uidit. Sane elephas habet accentum in le. modo græco non latino. E lephantina cum. t. exili&. i. latino ſcribitur: fuit teſte Herodoto libro hiſtoriaruꝫ. ii. urbs clariſſima diſtans a thebis ægyptijs uiginti& octingentis ſtadiis. E leuſis uel eleuſim cum unico. l.&. i. latino ſcribitur:& teſte Seruio in primum georgicorum uerius in. n. de ſinit quod in obliquis habet qͣꝫ in. s. ut eleuſinos: ſicut delphinos& attinos: fuit urbs in thera inſula ſub eu boīa iuxta atticam: ut oſtendit Ptolomeus in geographia. Quare dixit Seruius ciuitatem eſſe atticæ prouiciæ: haud longe ab athenis: in hac Triptolomus natus eſt: ut in ea dictōe uidebimus ab hac tota inſula eleu ſina dicta fuit. E lice cum unico. l.&. i. latino atqͣꝫ. c. exili ſcribitur: fuit primo nomen oppidi cuiuſdam achiuoruꝫ in pelopo neſo: ut dixit Iginius: in quo Caliſtonem natam ferunt:& a quo elicen denominari uolūt: In hoc teſte Hero doto libro hiſtoriarū. i. lones fugati ſunt ab achiuis: Cum ergo Caliſtonem in maiorem urſam uerſaꝫ dicamus: conſueuimꝰ elicen ꝓ maiori urſa ītelligere: ut Cicero li. ii. de natura deoꝝ referēs uerſus arateos oſtēdere uidetur: cum ait: Aduerſum caput huic elice truculenta tuetur. E liſa cum unico. l.&. i. latino atqꝫ unico. ſ. ſcribitur: fuit nomen proprium Didonis: nam Dido lingua phonicia uirago latine exprimitur. E lyſium ſine aliqua aſpiratōe in emēdatiſſimis codicibꝰ græcis ſemꝑ comperi: ſecūda cū. y. græco& penultima cū. i. latino ſcribit̉: nec unqͣꝫ cū duplicato. l. ſcribi uidi: ut nōnulli inſcii uolunt:& ut dicunt poetæ elyſi in medio inferoꝝ eſt ſuis fœlicitatibꝰ plenū. Virgi. in. vi. Solēqꝫ ſuū ſua ſydera norūt. Philoſophi uero quidā dixerunt elyſium eſſe inſulas fortunatas: de quibꝰ late Horatius in epodo dixit incipiens his uerſibus. Manet oceanus circūuagus arua beata. Petamus arua diuites& inſulas. Reddit ubi cererem tellus innarata quot annis. Et īputata floret uſqꝫ uinea: quas Saluſtius in hiſtoriis inclytas eſſe dixit Homeri carminibus: ſecundū theo logos uero teſte Seruio in. v. æneidos eſt elyſium circa lunarem circulum: ubi iam aer purior eſt dicente Vigilio. Aeris in campis:& Lucanus: Quodqꝫ patet terras inter lunaqꝫ meatꝰ: Nō illic auro poſiti: nec ture ſe pulti Perueniunt: tunc genus omne tuū& quæ dentur mœnia diſces. E logiū ab aliquibꝰ græcis cū duplicato. l. ſcribitur: a nobis uero cū unico tātū:& ē apud nos teſtificatio de ali quo ſiue honoris ſiue uituperatōis cā. Vituperationis quidē ut Quintili. Non ē iudices qd̓ putetis: iō nullū adiectū ad exheredationē iuuenis elogiū: quia de ſcelere cōſtaret. Modeſtinus iuriſcōſultꝰ Deſertoreꝫ inꝗt auditū ſuū iudicē cum elogium. i. cū uituperatōe mutat. Honoris uero cā ut Cicero: In qd̓ elogiū plurima cōſentiūt gentes:& iteꝝ quid elogia ſepulchroꝝ: quæ qualia ſint Suetoniꝰ in Claudii uita oſtendit dicens: Nec contentꝰ elogiū tumulo eius uerſibꝰ a ſe cōpoſitis īſculpſiſſe: etiā uita memoriā ꝓſa oratione cōpoſu it. Cicero Solonis ꝗdē ſapiētis elogiū eſt: quo ſe negat uelle ſuā mortē dolore amicoꝝ& lachrymis uacare. E Ipenor abſqꝫ aliqͣ diphthongo ſcribit̉: fuit comes Vlyxis: ꝗ teſte Homero ī odiſſea a Circe cū alijs ſociis cō uerſus fuit ī porcū: dicēte etiā Iuuena. ī ſatyra: Quis neſcit uoluſi: Et cū remigibꝰ gruniſſe elpenora porcis. E llipſis cū duplicato. I.&. i. latino ſcribit̉: trāſfert̉ a Quintili. detractio: nā componit̉ ex εκ& λέιπο: quod ē deſero. Vnde aliqui penultimā quæ eſt diphthongus ei in. i. longā conuertūt: nōnulli in. e.& dicūt ellepſis cum. e. in antepenultima:& eſt figura cum in ſcanſione abiicit̉ conſonans in fine dictionis cum præcedenti uocali: quando. ſ. ſequens incipit a uocali: quod frequenter de. m. conſonante obſeruat̉. Virgiliꝰ in primo æneidos. Multum ille& terris iactatus. Horatius libro ſermonum: Omnibus hoc uitium eſt cantoribus inter amicos:& eſt eadem figura cum ea: quam ſupra ecthlipſim diximus. E mbryo iam a latinis omnibus dicit̉:& maſculini ponitur: ac cum. v. græco ſcribit̉: ſed apud græcos neutruꝫ eſt:& u. dicit̉ quod denotat intus germinans: ac ſcaturiens. Naꝫ componit̉ ex ευ quod intus hic de ſignat:& βρω germino id quoqꝫ ē quod in utero matris uiuit: anteqͣꝫ linementa ſuæ ſpeciei accipiat. E mathia abſqꝫ diphthongo& cum. th. aſpirato atqꝫ. i. latino ſcribit̉: regio eſt quæ teſte Gellio li. xiiii. noctiuꝫ atticarū poſtea macedonia dicta fuit: ut in ea dictione uidebimus. nam alibi a rege nomen aſſumpſiſſe comperi. E mpedoces cum. c. exili ſcribitur: fuit teſte Hippobato Metonis filius:& eius auus Empedoces agrigentinꝰ uir inſignis. Thelanges uero dixit illum filium fuiſſe Archiomi: habuitqꝫ fratrem teſte Fauorino in cōmentariis Callicradem nomine: fuitqꝫ Empedoces Pythagoræ auditor: ut Timæus atteſtatur:& primus oratoriæ inuentor: quēadmodum Zeno dialectica: ut ſcripſit Ariſtoteles libro de ſophiſtis: Refert Satyrus eum medicum fuiſſe& oratorem optimum: eiuſqꝫ diſcipulum Gorgiam leoncinū: qui de arte rhetorica ſcripſit quem Appollodorus in chronicis tradidit centum& nouem ætatis annos impleſſe. hunc ait Satyrus dicere ſolitum ſe adfuiſſe Empedoci magicā exercenti. Ipſūqꝫ in poematibus id ꝓfiteri:& complura alia: ut phama: quibus morbi& ſenectus arceantur: noxii uentorum flatus pellantur: ſalubres inducantur: mortui reuiuiſcant. Ideo eum multis modis admiratione dignum dixit Thyrrenus in. xix. hiſtoriarum li. Fidem teſte Zanto cum regnum offeretur: conſtanter renuit: carius.ſ. amplectens uita ſimplicitatem qͣꝫ regum delicias Scripſit uerſu tranſitum Xerxis:& alia nonnulla: quæ poſtea ſoror eius: uel ut alii dicunt filia cōbuſſit. Scri pſit tragœdias quas tamē Heraclides Serapionis filius alterius fuiſſe dixit. Hieronymus uero hiſtoricus di xit ſe illius quadragintatria opuſcula legiſſe. Ariſtoteles etiam ſæpiſſime illius opiniones rettulit cum olym pia adiſſet omnium in ſe uertebat ora. Nullius magiſqͣꝫ eius mentio apud omnes fiebat. Idem teſte Timeo carmine ſe deum dixit. Floruitqꝫ teſte Gellio libro. xvii. noctium atticaruꝫ eo tempore quo Fabii apud Cremeram interfecti ſunt. Mortem uero eius diuerſi diuerſimode rettulerunt. Nam dicunt aliqui ꝙ cum agrigentum conderetur:& illius inſtituto inimicorum nepotes obſiſterent: ille merore in peloponneſum decedens diem obit. Heraclides uero ait: quod cum intereſſet ſacrificio ad Pyſianactis agruꝫ una cum multis& peracto ſacro alii in diuerſis locis uilla huc& illuc euntes: ſub arboribus ſe componentes quieſcebant: ip̄e ſolus Empedoces in ſuo loco manſit: ubi accubuerat ad ſacrum: ſed mane cæteris ſurgentibus ip̄e non inuentus. Aliis de eo nihil ſcientibus: dixit unus ex ſeruis ſe media nocte uocem audiuiſſe magnam uocantem Empedocem: Cunque ſurrexiſſet nihil præter lucem uidiſſe:& tædarum ſplendorem. At uero Hippo batus dixit illum cum ſurrexit ætam petiſſe ſeque in ignes iaciſſe: ita ut cum fidem cuperet facere ſe deuꝫ effectum eſſe: flammis conſumptus fuit: poſtea rem agnitam& exploratam fuiſſe: cuꝫ una ex illius crepidis ui flamme ad exteriora reiecta atqꝫ comperta fuerit. Quam opinionem ſecutus Horatius circa finem ſuæ poetriæ inquit: Siculique poetæ. Narrabo interitum deus immortalis haberi. Dum cupit empedoces: ardentem frigidus ætnam. Inſilijt: Sunt& alii qui aliud ferunt: ſed hæc ſufficiant. E mphaſis cum unico. ſ. poſt. a.&. i. latino ſcribitur: figura eſt cum maius dicitur: ſub quo etiam minus intelligere uolumus. Virgilius libro georgicorum primo. Cum iam ſacræ deficerent ſiluæ:& uictum dodona ne garet: hoc eſt non ſolum aliæ: ſed etiam ſacra. Nam teſte Seruio harum ſterilitas aliarum denotat infœcun ditatem. E mpiricus cuꝫ. i. latino ſequente. c. exili ſcribitur: dici poteſt a noſtris experimentator:& deducitur ab euiρια quod eſt experimentum. E mpyreum cum. y. græco ſerbitur: dici poteſt igneum: naꝫ a ϖυρ quod ē ignis deſcendit: ſed ut dicunt theo logi magis ab ipſius ignis ſplendore: qͣꝫ ab igne denoīationem aſſumpſit. E mplaſtrum cum.ſ. immediate poſt. a.&. t. exili ſcribitur: dici poteſt a noſtris fictum ſeu informatum. Naꝫ ex tu præpoſitione quæ ſignificat in& ϖλαττω quod eſt fingo ſeu formo componitur. Vnde ex diuerſis re bus confingi& formari conſueuit. E mporium cum. i. latino ſcribitur: locus eſt mercatus uel nundinatōis:& a ϖοριζω quod eſt mercor uel acꝗ ro deducitur: quaſi emptorium. E natioſis cum. t. ſimplici&. i. latino utrobiqꝫ ſcribitur dici poteſt latine refragatio. E ncenia cuꝫ. c. exili& æ diphthongo in antepenultima:&. ι. latino ī penultima ſcribitur: dici poteſt a noſtris inuocatio. Naꝫ componitur ex ευ præpoſitione quod eſt in& καιυιζω nouo. E nceladus cum. c. exili&. e. abſqꝫ diphthongo ſcribitur: fuit Titani& Terræ filius: quem fulmine a Ioue ictū & æta monti ſuppoſitum dixit Virgilius libro æneidos. iii. E nchiridion cum. ch. aſpirato&. i. latino utrobique ſcribitur: dici poteſt a noſtris manuale. Nam componit ex ευ præpoſitione& χειριδιον quod eſt diminutiuum a manu deductum. E dromys cum. v. græco ſcribitur: genus eſt ueſtimenti uilloſi& hyemalis: de quo Iuuenalis in ſatyra tertia in quit. Igniculum brunæ ſi tempore poſcas. Accipit endromyda& tyrium ueſtimentum eſſe oſtendit cum ait in ſatyra Credo pudiciciam Endromydas tyrias& fœmineum ceroma: Quis neſcit. E ndiadis cum. i. latino utrobique ſcribitur:& eſt figura cum duo diuerſa nomina in unam conuenientiaꝫ cō iunguntur: ut Virgilius libro georgicorum. ii. Pateris libanus& auro. i. pateris aureis:& libro. i. æneidos Molēqꝫ& montes inſuper altos. i. molem montium. Idem libro. iii. In partem& prædam. i. in partē præda E ndymion cum. v. græco in antepenultima&. i. latino in penultima ſcribitur: fuit paſtor qui Lunam a poetis dicitur amaſſe: a qua primum repulſus poſtqͣꝫ albos eius greges aliquandiu pauit: in eius gratiam ſuſcepeſt:& ut dixit Cicero li. ii. tuſculanarum: Cum ſuper lamio monte ioniæ obdormiſſet: a luna deoſculatus ē Iuxta quod dixit Ouidius libro. iii. de arte amandi: Lamius endymion non eſt tibi luna pudori. Idem Virgilius libro. iii. georgicorum tetigit cum ait: Munere ſic niueo luna ſi credere dignum eſt:& reliqua quæ Macrobius libro ſaturnalium egregie expoſuit:& Pli. libro. ii. naturalis hiſtoriæ figmētuꝫ omne enodauit E nergia cum. i. latino ſcribitur: quiqͣꝫ apud græcos ſit ei diphthongus: dici poteſt latine efficacia. Vnde Hie ronymus: habet neſcio quid latentis energiæ uiuæ uocis actus:& componitur ex εν præpoſitōne& ειν quod eſt operari:& inde energumenos actiuus. Eſt etiam energia figura quædam: qua rerum geſtaruꝫ: aut quaſi geſtarum ſub oculis ſit inductio. E nipeus cum. i. latino&. p. abſqꝫ aſpiratione ſcribitur: fuit teſte Homero li. viii. iliados generoſi Lebei troia. ni filius& Hectoris auriga dilectiſſimus: quem Diomedes lancea: quam in hectora contorſit interfecit. E nipheus cum. i. latino&. ph. aſpirato atqꝫ eū diphthongo ſcribitur: fluuius eſt theſſalia ab othrymōte defluens: qui in apidanum ſeſceleri curſu præcipitat: iuxta quod fuit horrendum illud prælium inter Cæſarē & Pompeium: quod totum concuſſit orbem: dicente ipſo Pompeio apud Lucanum li. vi. Sanguine romanō qͣꝫ turbidus ibit Enipheus. Et ſubiunxit cum ordinaret acies bellaturas. Et iuxta fluuios& ſtagna undantis eniphei. Cappadocum montana cohoris:& largus habenis. Ponticus ibat equēs. E nnoſigæus cum duplici. n.& unis. ſ. ſequente. i. latino& æ diphthongo in penultima ſcribitur: nomen eſt Neptuni cōpoſituꝫ ex υγω quod eſt concutio& γαιαυ terram: eo ꝙ mare fluctibus terram concutere dicitur: exquo pro Neptuno græci poetæ poſuerunt: ut Homerus li. vi. odiſſeæ οπεμερραι εκαυτοσ ευ. ςιγαιος: quē imitatꝰ Iuuenalis in ſatyra Omnibus in terris ait de Xerre. Ipſum compedibus qui uinxerat ennoſigum. Itaqꝫ Gellius libro. ii. noctium atticarum cauſas terræ motus ſub dubio explicans inquit. Ven torum ne ui accidat ſpecus hiatuſqꝫ terræ ſubeuntium: an aquarum ſubter in terrarum cauis undantiuꝫ Luctibus pulſibuſue: ita ut uidentur exiſtimaſſe antiquiſſimi græcorum: qui Neptunum ei appelauerunt: an cuius aliæ rei cauſa nondum etiam pro certo creditum. E nope cum. e. abſqꝫ diphthongo& unico. n. ſcribitur: urbs fuit in agro non longe a pylo ſub regno Agamē nonis. E nthymema cum. th. aſpirato&. y. græco ſcribitur: genus eſt argumenti ex uno aſſumpto concludens: ut homo eſt ſubſtantia: ergo& animal eſt ſubſtantia. Quare feſtinus et imperfectus ſyllogiſmꝰ dicitur: ad quod perficiendum aſſumpti pars defuit: quæ eſt omnis homo eſt anima. Ideo Iuuenalis in ſatyra: Credo pudici ciam ait: Aut curuum ſermone rotato Torqueat enthymema. E panalepſis cum unico. l. ſequente. e. atqꝫ ultima. ſp.&. i. latino ſcribitur: dici poteſt latine replicatio uel re petitio. Componitur enim ab ei&.: quæ duo ſimul& re:& iterum denotant: atqꝫ ληψισ quod ē ac ceptio. Nam tunc quoqꝫ ſit: cum una dictio in principio uerſus aſſumpta iterum in fine eiuſdem uerſus reſumitur: ut Virgilius libro. i. æneidos: Multa ſuper Priamo rogitās ſuper Hectore multa:& Iuuena. Creſcit amor nummi quantum ipſa pecimia creſcit. E panodos cum unico. n. ſcribitur: dicitur a noſtris regreſſio. Naꝫ componitur ex ei&& quæ duo ſimul etiam retro indicant:& οδοσ uia quaſi retro poſt uiam hoc eſt regreſſioneꝫ indicet: ut principatus bonus: eſt non autem bonus: qui in tyrannidem commutatur. E paminundas cum. i. latino ſcribitur: fuit clariſſimus uir thebanus Polymini filius inter primos græciæ duces habitus: fuitque philoſophus ſummus:& adeo rebus omnibus præfulgens: quod teſte Iuſtino libro. vi. cum eo thebanorum gloria orta ſimul& extincta uiſa fuerit. Namque teſte Aemilio probo: erat modeſtus prudens grauis: temporibus ſapienter utens: peritiſſimus belli: fortis manu: animo maximo: adeo ueritatis amicus: ut ne ioco quidem mentiretur. Idem continens: clemens: patienſque admirandum in modum. Non ſolum populi ſed etiam amicorum ferens iniurias. In primis commiſſa celans: ſtudioſus audiendi. Ex hoc enim facilime diſci arbitrabatur. Paupertatem adeo facile ꝑpeſſus eſt: ut de republica nihil præter glo riam ceperit:& alia pene innumera quæ de illo leguntur. E pauxeſis cum au diphthongo ſequente. x. conſonante:& ultima cum. ſ. littera&. i. latino ſcribitur: dici poteſt latine incrementum. E picharmus cum. i. latino&. ch. aſpirato ſcribitur: fuit teſte Plutarcho poeta græcorum comicus. Alter fuit philoſophus patria cous: ut quidem uolunt. Nonnulli uero trimenienſem dicunt Elothalis filium: fuit que Pythagora auditor: cuius ſtatuæ apud ſyracuſas inſcriptum erat ipſum tanto excellere doctis omnibus& claris uiris: quanto uel ſyderibus cæteris ſol: uel mare amnibus cunctis. Reliquit commentaria de natura rerum: de ſententiis: de medicina. Obiit nonagenarius. E picharida cum. i. latino&. ch. aſpirato ſcribitur: genus eſt nauicula. E pectaſis cum. c.&. t. exilibus atque. i. latino ſcribitur: dici poteſt a nobis porrectio. Componitur eniꝫ ex ει quod in compoſitione dicit ſuper:& κτινω extendo: ut induperator pro imperator:& eſt ſimilis huic epentheſis. E penthelis cum th. aſpirato ſcribitur. dici poteſt interpoſitio. Componitur enim ex epi& eo quæ dicunt in ter& θσίς poſitio: ut Virgilius Maneant in relligione nepotes: dicens relligioni cum duplici. I. ubi unuꝫ interpoſuit. E piodium cum. i. latino utrobiqꝫ ſcribitur: aliqui uero magis proprie cum de diphthongo epicedium dicūt. Nam ex epi quod eſt ſuper& ωιδιον canticum componitur: ubi ⁊ mega cum. i. in diphthongum coniun ctis in& diphthongum noſtram: ut ſupra uidimus: cōmutatur:& traductum a quibuſdaꝫ antiquis compe ri nania:& id eſt teſte Seruio in Daphnim epiodiuꝫ: quod dicitur cadaueri nondum ſepulto: hoc eſt in eius laudem:& in hoc differre dixit ab epithaphio: quod poſt completam ſepulturam dicitur. E pidannos cum. i. latino& gemino. n. ſcribitur: urbs fuit in epiro condita tempore Anci Marci quarti roma norum regis: quæ deinde dyrrhachium uocata fuit. Nam ut ſcribit Pomponius libro. ii. cum portus eſſet ad omnem græciam:& prius id nomen uelud in dannum ituris protendere uideretur: priori nomine abiecto dyrrhachium dicta fuit. E pidaurus cum. i. latino& au diphthongo ſcribitur: urbs fuit quam quidaꝫ in epiro fuiſſe putauerunt:& poſtea dyrrhachium dictam: ſed hi nominum ſimilitudine decepti epidānuꝫ pro epidauro intellexere. Et eſt epidaurus teſte Plinio li. iii. naturalis hiſtoriæ ciuitas in achaia ſaronico querno nemore redimita. Aeſculapii de lubro percelebris. Vnde teſte Solino romani peſtilentia uexati continuis tribus annis: inſpectis libris ſibyllinis: ſub forma ſerpentis Aeſcalapium ueluti fatale remedium duxerunt ad urbem: a quo Aeſculapiꝰ ipſe Epidaurius cum. i. latino in penultima nonnunqͣꝫ uocatus eſt dicente Ouidio li. i. de ponto. Afferat ipſe licet ſacras epidaurius herbas. Sanabit nulla uulnera cordis opefuit etiam epidaurus inſula quedaꝫ iuxta dalmatiaꝫ in illerico mari ſita: quod Lucanus oſtendit libro. ii. cum ait: Illyris ionia: uergens epidaurus in undas. Sed ut ait Plinius libro. ii. naturalis hiſtoriæ inſula eſſe deſit. E piconum cum. i. latino. c. exili& de diphthongo ſcribitur: dicitur latine promiſcuum. Nam componitur ex ei præpoſitione& κοιυον quod eſt commune. E picherema cum. i. latino&. th. aſpirato ſcribitur genus eſt argumenti quod quidam ex noſtris rationem ap pellauerunt. Cicero melius rationatiuum. E ꝑicurus cum. i. latino&. c. exili ſcribitur: fuit teſte Metrodoro patria athenienſis pago carchetius: Neoclis & Cæreſtratæ filius: ex philadrum familia. Heraclitus uero dixit eum ſami nutritum: cum eam athenienſes ſortiti eſſent: ac decem& octo annos agentem athenas rediſſe. Quo tēpore enocrates in achademia. Arſtoteles chalcide ſcholam habebant. Defuncto autem Alexandro macedoniæ& athenienſium ſub perdica afflictis rebus: colophonem ad patreꝫ īuiſſe: ubi congregatis diſcipulis athenas rediit ſub Anaxicrater ibiqꝫ aliquatenus cum cæteris philoſophatus eſt. Poſtea a ſe dictam ſectam inſtituit. Et ut de ſeipſo teſtatur. xiiii. ætatis anno cœpit dare operā philoſophia: eo ꝙ Apollodorꝰ dicit: qd̓ percōtanti illi grāmaticū quendaꝫ: quid eſſet apud Heſiodū chaos: neſciuit exponere: adiecti ſunt ad philoſophādū tres eius fratres Neocles: Chæredemꝰ. Ariſtobolus: ſeruus itē Mus noīe: ut teſtat̉ Myromanꝰ. At Dionyſius alicarnaſeus aliter de eo rettulit dicens eū cū matre ædiculas circūiſſe purgamēta legentē: litteraſqꝫ cū patre docuiſſe exigua ſtipe Vnū ex fratribus eiꝰ lenocinatū eſſe: ip̄m aūt Leōcia meretrici cōgreſſuꝫ: attribuiſſe ſibi libros Democriti de atomis:& Ariſtippi de uoluptate. Nec fuiſſe ciuē legitimū teſte Herodoto in li. de pubertate epicuri. Sꝫ mili modo īſectātur eū Poſſidonius ſtoicus Nicolaus& Socyon qd̓ ſibi attribueret uigintiquattuor argumenta Dioclis: Quin& ſcribēs ad Themiſtā leonis uxorē inꝗt: Quotus enī ego ſuꝫ: niſi uos ad me ꝓficiſca mini: prōptus ipſe quocūqꝫ uos Themiſta accerſatis irruere ad Philocē formoſuꝫ adoleſcentem: ita ſcripſi. cōſumor ac deficio: amabilē tuū ac diuinū ingreſſuꝫ ſuſtinens. In libro de finibus ſic ait. Nihil habeo quod bonū intelligā: ſi ſapoꝝ uoluptates:& quæ ex Venere conſtant:& quæ auribꝰ percipiunt̉:& quæ ex forma uenuſtate blandiunt̉: oculis his auferā. Epictetus hūc lacerat laſciue tanqͣꝫ nimiū loquētē:& alia qͣꝫ plura: ut etiā Cicero de finibus meminit. Veꝝ ecōtra alii magnā huiꝰ uiri in oēs philoſophos gratitudineꝫ fuiſſe ferunt: nec eos uituꝑaſſe dicunt: ut multiputāt. Patria eū ſtatuis æreis honorauit: multi cum eo philoſophat. ſunt: ex ꝗbus Mus ſeruꝰ clarus& humanꝰ euaſit Diocles ait illū uiliſſimis cibis uitā duxiſſe. Illi cū ſuis poerat aqua: teſtat̉ ip̄e in epiſtola ſe aqͣ& pane tātū eſſe cōtētū:& mitte mihi inꝗt parūꝑ caſei: ut cum uoluero cœnare præcioſiꝰ poſſꝫ. huiuſmōi uita fuit illiꝰ: quoluptatē finē poſuit. Vtit̉ in rebꝰ ſuis uocabulis ꝓprijs quæ quoniā ſimpliciſſima ſunt. Ariſtophannes grāmaticꝰ dānat: Natus eſt annis ſeptē poſt Platonis obitum Obijt athenis ſub Pytharato annoꝝ. lxxii. calculo urinæ exitū īpediente teſte Hermacho. Scripſit de natura de atomis: de uacuo: de diis: de ſanctitate: de finibꝰ& alia cōplura. Dicebat uoluptatē eſſe finē: nō ut Laertius ait luxurioſoꝝ uoluptatē. Nec eā quæ in guſtu eſt: ut quidā male intellexere: ſꝫ eā quæ eſt non dolere: aīoqꝫ tranaliū eē:& ꝑturbatōe uacare. Nō enī cōuiuia: nō mulierū puerorūqꝫ cōgreſſus. et cæterorum quæ affert p̄cioſior mēſa luxuū: uitā uerā ſuauēqꝫ gignere. Sed rōneꝫ ſobriā cāſqꝫ ꝑſcrutātē: quæqꝫ uel eligenda ſint& opiniones expellentem: aīorūque perturbatōes: hoꝝ oīum iniciū maximū bonū eſſe prudentiam. E pilepſia cū. i. latino utrobique& unico. l. atqꝫ. pſ. immediate poſt. e. ſcribit̉: nōnulli uero īperite magis qͣꝫ ex ſenſu interponūt. m.& dicūt epilēpſia. Significatqꝫ apud nos app̄henſionē: eo ꝙ ſenſus oēs cōprehēdat. D cit̉ ab aliꝗbꝰ ex noſtris comitialis morbus: eo ꝙ ſi cuiqͣꝫ ī comitijs contigiſſe dep̄henſuꝫ fuerit dimittebātur comitia. E pilogus cum. i. latino& unico. l. ſcribitur: dicitur latine peroratio. nam componitur ab epi quod hic diminutionem indicat& logos qui eſt ſermo. E pimetheus cū. i. latino:&. th. aſpirato atque eū diphthongo in fine ſcribitur: fuit teſte Heſiodo lapethi fili us ex aſia coniuge:& frater Promethei. E pimenides cū. i. latino utrobique:& unico. n. ſcribit̉: fuit philoſophus cretēſis contēporaneus Pythagora: ut ſcripſit Apuleius li. ii. floridori. habuitque patrē epheſtiuꝫ: ut Theopōpus uoluit. Alii dicūt Doſiadem. Alii Hageſarchū. Oriūduſque fuit ex coſo uico. Hic ut refert Laertius aliquādo a patre miſſus: ut ouē rure deferret: meridiāo tēpore diuertit ex itinere atque in ſpelūca ꝗnqͣginta& ſeptē annis ꝑpetuo ſopore ꝗeuit: Excitus q̄ſiuit ouē. Putabat enī ſe parū obdormiuiſſe: quā cū nō inueniret in agrū reuerſus ē. Cuꝫ uero agꝝ in alterius ptāteꝫ ueniſſe uideret: cuncta mutata eſſe perpēderet: rediit in oppidū: ubi a iuniore fratre ſuo iam uetulo cognitus fuit: oēm ex illo didicit rei ueritatē. Qui deīde philoſophatus ſcripſit curetū& co ribantū generationē:& theogoniā ad ꝗnqꝫ millia uerſuū: Scripſit argos ædificationē:& laſonis in colchonauigationē ad ſex millia& quadringēta uerſuū. Primus fert̉ agros& domos expiaſſe. Dixit etiā in epiſto la quā miſit ad Solonē eſſe perdifficile hoībus liberis præclariſqꝫ inſtitutis ⁊ legibus ſub ſeruitute durare Obit anno ætatis ſuæ cēteſimoquīquageſimoſeptimo teſte Phaſgone in libro de longæuis. Vt autem cre tenſes tradunt teſte Laertio: ducentis nonagintanouem annis. E pimone cū. i. latino& unico. n. ſcribit̉: dicit̉ latine ꝑſeuerātia. Et eſt figura quādo ad maiorē certitudineꝫ in eadē dictōe perſeueratur: ut Virgi. Sic ſic iuuat ire ſub umbras. Eadem figura a nonnullis epizeuxis uoca tur: ut in ea dictione uidebimus. E pii cum. i. latino ſcribitur: populi ſunt: qui& helidenſes dicti fuerunt. E piphanes cū. i. latino ſcribit̉: trāſfert̉ ab aliꝗbus illuſtris: ut Antiochus epiphanes. i. illuſtris. Naꝫ componit ex ep̄i quod eſt ſuper& φανης clarus. E piphania cū. i. latino utrobiqꝫ ſcribit̉: dici poteſt a nobis apparitio ſeu manifeſtatio. Nam componit̉ ex epræpoſitione& φαγω manifeſto. Sed aliqui illuſtrationem tranſferunt. E pycum. v. græco in fine ſcribitur: fuit urbis nomen. De qua Statius. Et ſummis ingeſtum montibus epyE piſynalipha prima cū. i. latino: ſequēs cū. v. græco:& penultia cū. i. latino ſcribit̉: eſt cōglutinatio duaꝝ ſyllabaꝝ immunā: quod in diphthongo& ſynereſi ſæpiſſime fieri contingit. Nā συναλιον cōiunctio dicitur E pirus cum. e. abſqꝫ diphthōgo&. i. latino ſcribit̉. Vnde in penultima apud græcos& diphthongus habet̉: quæ a noſtris in. i. longam conuerſa fuit:& proprie επέιροσ apud nos firmam terram deſignat. Eſt itaque regio in europa:& aliquando moloſſia dicta fuit: ut Iuſtinus li. xvii. affirmare uidet̉. At Seruiꝰ ſuper. iii. a neidos non totā epirum ſe partem: quā Helenus tenuit moloſſiā dictaꝫ uoluit: quā deinde a fratre C quem per ignorantiā occidiſſe uenenata ſagitta perhibet chaoniā cognominauit dicente Virgilio. Morte neoptolemi regnorum reddita ceſſit. Pars heleno qui chaonios cognomine campos. Chaoniāqꝫ omnem troiano a chaone dixit. Et uidet̉ pars illa fuiſſe alpeſtris: dicente Pli. iiii. naturalis hiſtoriæ Chaonas ſunt primi mōtes epiri: a quibꝰ chaonia dicta eſt.ſ. epirus eſt& in chaoma mons dodone: in quo ſilua fuit dodona carminibus poetaꝝ græcorūqꝫ& latinoꝝ ꝑcelebris. Nā in ea tēplū fuiſſe dicit̉ Ioui dodoneo ſacꝝ in quod duas ē cælo colūbas deſcendiſſe ferunt:& inde ueteribus ſolitas inſidere quercubꝰ: e quibus poſtulantibus reſponſa ab illis dabā tur: dicente Virgi. li. georgicorum. ii. Aeſculus atqꝫ habita grais oracula quercus:& Lucanus in. iiii. Theſproti dyopeſqꝫ ruunt: quercuſqꝫ ſilentes. Chaonio ueteres liquerunt uertice ſella. Et dixit ſilētes: ꝗa lōge ante Lucanū ex illis colūbis ut aiūt una delphos boetia ciuitatē uolauit:& ibi Apol linis delphici clarius fecit oraculū. Altera in aphricā ad āmonis louis tēpluꝫ trāſmeaſſe ſcribitur: qͣ de re in chaonia Iouis oraculum terminatū fuit: iō dixit Virgi. Habita grais oracula quercus. E phyra cū. ph. aſpirato:& nōnunqͣꝫ ab aliquibus ſine aſpiratōe:&. y. græco ſcribit̉ urbs fuit achaia: quæ po ſtea corinthus dicta ē in qͣ pulcherrima& artificioſa ex ære fiebāt uaſa: dixit Virgi. li. georgicoꝝ. i. Illuſaſqꝫ auro ueſtes ephyræiaqꝫ era: ubi in penultima unū. i. cauſa metri īterpoſitū fuit. nā alias ephyræa cū æ diphthōgo in penultima: hoc eſt non ſequente. i. ante ultimum. a. ſcribitur: ut Lucanus circa initium li. vi. cū ait. inſedit caſtris epyræaqꝫ mœnia ſeruat. E phirediū cū. i. latino utrobiqꝫ:&. c. abſqꝫ diphthōgo uel aſpiratōe ſcribit̉ uocabulū eſt teſte Quinti. ex duo bus ꝑegrinis cōpoſitū: nā ut idē ꝑgit cū ſit præpoſitio epi græca: reda gallicū: nec græcꝰ tamen nec gallicus utit̉ cōpoſito. romani ſuū ex utroqꝫ alieno fecerūt. Iuuenalis illo utit̉ in ſatyra Stēmata quid faciūt cum ait Toruoqꝫ trahunt epiredia collo Segnipedes. E phyre cu. ph. aſpirato&. y. græco ſcribit̉: fuit nympha Oceani& Tethyos filia: de qͣ Virgi. libro georgico rum. iiii. meminit. E phyris penultīa cū ph. aſpirato:&. y. græco:& ultīa cū. i. latino ſcribit̉: fuit teſte Herodoto urbs in laconia. E pimerides cū. ph. aſpirato&. i. latino utrobiqꝫ ſcribit̉: dici poſſunt latine diurnales: uel ut interpretatus eſt Sēpronius Aſellia diaria& ephimeris in ſingulari diariū: nam ab epi& υμεριδέσ deriuatū ab ut qui eſt dies componitur: unde& pro libro in quo diurnales erant diuinatōes accepit Iuue. in ſatyra Credo pudiciciā: cū ait in cuiꝰ manibꝰ ceu pinguia ſuccina tritas Cernis ephimeridas:& Ouidi. li. i. de ſine titulo. Inter epimeridas melius tabulaſqꝫ iacerent. In quibus aſſumptas fleret auarus opes. E phebus cuꝫ. e. abſqꝫ aliqua diphthongo ſcribit̉: dicit̉ apud nos pubes: de quo in ante habitis late uidimus: habetqꝫ primam breuem. E phialtes cū. i. latino:&. t. exili ſcribit̉: hic& Oetꝰ fuerūt gigātes:& filii Alori: ut in dictiōe Aloeꝰ uidimꝰ:& teſte Seruio ſuꝑ. iii. æneidos interpretat̉ ephialtes latine incubꝰ. i. fatuꝰ& facundꝰ: hæc ille ad uerbum. E phippia prima cū. ph. aſpirato&. i. latino ſequēte duplicato. p. atqꝫ iteꝝ. i. latino in penultīa ſcribit̉: ſūt ornamēta equoꝝ: Hora. per ātiphraſiꝫ inꝗt. Optat ephippia bos piger optat arare caballꝰ:& cōponit̉ ex epipræpoſitione& hyppos qui eſt equus: ſecundum modum ſupra expoſitum. E ꝓpiphonenia abſqꝫ aliqͣ diphthongo&. i. latino ſcribit̉:& eſt teſte Quintili. li. viii. de inſtitutōe oratoria rei narratæ uel probata ſumma acclamatio: Virgi. in. i. æneidos: Tāta molis erat romanā cōdere gentem: Cice ro pro Milone: facere enim probus adoleſcens periculoſe qͣꝫ perpeti turpiter maluit. et componitur ex epipræpoſitione& φονη quod eſt clamor. E piſtola cū. i. latino&. t. exili ſequēte o ante. l. ſcribit̉:& deſcēdit a medio paracimeno huiꝰ uerbi ἔπέλλω quod ē mitto: nā amittit unū. l. in futuro:& dicit̉ πιςέλ.: deinde cū. e. in penultia futuri mutat̉ in. o. uocalē in penultīa paracimeni:& dicit̉ τισολα: unde nos epiſtolā dicimꝰ: quam illi τισολην uocant. et inde apoſtolus miſſus. E piſtropus cum. i. latino&. t. exili ſcribitur: fuit phocidis rex: unus ex græcorum ducibus: qui uenerunt ad troiam: ut oſtendit Homerus li. ii. illiados. E piſcopꝰ ꝑ. i. latinū:&. c. abſqꝫ aſpiratōe ſcribit̉:& ut ſupra uidimꝰ in præceptis ex epi præpoſitōe:& ſcopos quod ē ſpeculatio cōponit̉: itaqꝫ inſpector dici poteſt: unde& epiſcopatus dicitur: quæ ipſa eſt dignitas:& epiſcopium locus ubi epiſcopus ipſe commoratur. E piſtylion cū. t. exili ſequēte. y. græco:& penultia cū unico. I.&. i. latino ſcribit̉: traducit̉ ab aliꝗbꝰ colūnella: ita ut ſit diminitiuū ſtyli: quæ ē colūna. Alii etiā capitellū: quod ſupra ſtylon ponitur intelligi uoluerunt. E pitaphiū cum. i. latino&. t. exili ſcribitur: dicitur ſecundum eius compoſitionē& uerba ſupra ſepulchrum Nam cōponitur ex ep̄i præpoſitione: quæ eſt ſupra:& ταφοσ ſepulchrum: hoc ē ſupra tumulum. Sꝫ ab au ctoribus ꝓ laude ſumit̉: quæ poſt completā ſepulturā alicuius dicit̉: ut uidimus in dictione epiodium. E pithalamion cum. i. latino&. th. aſpirato ſcribitur: dicebatur ſacer hymnus: qui in ſponſalitis uiri& uxo ris canebatur. unde etiam Hieronymus ad Paulinum ait: Sanctarū nuptiaꝝ dulce canit epithalamium. E pitheton penultima cum. th. aſpirato:& ultima cū. t. ſimplici. i. ſine aſpiratione ſcribitur: dicitur a nobis adiectiuum. pōt dici impoſitū uel appoſitū. nā ex epi quod hic dicit in.& θετου poſitū cōponitur: ut Alma ceres: uenuſta uenus cælūqꝫ profundum Obſceniqꝫ canes: īportunaqꝫ uolucres: Et differt ab antonomaſia quæ uice nominis ponitur: epithetū quod nunqͣꝫ ſine nomine. Vnde id quoqꝫ fieri a poetis conſueuit: ut& præſentia ponant epitheta ad ea. ſ. quæ futura ſunt: ut Virgi. Præcipuæ infœlix Dido peſti deuota futura Et parum infra: inſcia dido Inſideat quātus miſeræ deus. Similiter li. xi. de Camilla puella quæ artificio patris ſaluata fuerat: Infœlix fugit in iaculo ſtridente camilla. Non.ſ. eo tēpore infœlix quo euaſit: ſed poſtecum in bello perit. fiunt etiā epithea nōnunqͣꝫ præſentia ex peractis rebus: ut idem Virgi. li. ii. æneidos. Infœlix qua ſe dum regna manebant: Sæpius andromache ferre incomitata ſolebat. E pithima cum. i. latino utrobiqꝫ:&. th. aſpirato ſcribitur: interpretari ad uerbum poteſt ſuꝑ impoſitum. naex epi quod eſt ſuper:& θημα poſitum componitur. E pitoma cum. i. latino&. t. exili ſcribitur: dici poteſt breuiarium: nam componitur ex epi præpoſitiōe:& τ. μη quæ eſt inciſio quaſi interfectum. E pigrāma cum. i. latino& duplicato. n. ſcribitur: dici poteſt aduerbum ſuperſcriptio: nam epi dicitur ſupe & γραμμα littera uel ſcriptio. E pitritus abſqꝫ aliqua aſpiratione&. i. latino utrobiqꝫ ſcribitur: pes ē ex quattuor ſyllabis cōſtans: quaꝝ unſemper ab aliis tribus diſcrepat. unde epitritus primus eſt pes cōſtans ex iambo& ſpondeo: hoc ē ex prima breui& tribus ſequentibus longis: temporum ſeptem:& ſic contrarius primo poni: ut ſacerdos ſalutari Epiritus ſecundus conſtat ex trocheo& ſpondeo: hoc eſt ex longa& breui:& poſtremis longis:& ſic tempo rum ſeptē: ac ſecundo poni contrarius: ut conditores imperatores. Epitritus tertius conſtat ex ſpōdeo& iambo.i. ex duabus longis& breui& longa: tēporū ſeptem& contrarius tertio poni: ut hæreditas Demo ſthenes. Epitritus quartus ex ſpondeo conſtat& trocheo: hoc eſt ex tribus longis:& quarta breui. tempoſeptem:& contrarius quarto poni oportunus: Cæleſtinus. E pizeuxis cum. i. latino utrobiqꝫ:&. z. conſonāte atqꝫ eu diphthongo in penultima:& in ultima cum. x. cōſonante ſcribit̉: dici poteſt latine cōbinatio. Id enī ζευσίς importat:& tunc figura eſt cuꝫ dictō in uerſu abſqꝫ medio aliarū dictionū combinat̉: ut Virgili. Ne me adſum ꝗ feci:& alibi: Sic ſic uiuat ire ſub umbras. E pos cum unico. p. exili ſcribit̉: dicitur a noſtris carmē. eſtqꝫ apud græcos generis neutri: ſꝫ compoſitum cum αδη qui eſt cantus: dicitur apud nos epodus qͣſi carminis cantus. Et inde epodion diminitiuum in recto. i. paruū carmen quod a lyricis clauſula breuis dicitur: quaſi præciſos uerſus integris ſubiiciat: ut apd̓ Hora tium: Beatus ille qui ꝓcul negociis deinde ſequitur præciſus. Vt priſca gens mortalium.& ſic deinceps alterni quibus aliqua pars deeſt:& ſunt ipſis præcedentibus ſimiles. E raſyſtratus abſqꝫ aliqua aſpiratione& cum. i. latino ſcribitur: fuit medicus eximius ex Ariſtotelis familia na tus:& deſcendit ab εράσ quod eſt amor& ςατου exercitum. E raſinꝰ cum. i. latino& ſimplo. ſ. ſcribit̉: eſt teſte Herodoto li. hiſtoriaꝝ. vi. achaiæ fluuiꝰ ex ſymphalide palude ꝓfluens:& adeo ꝑ nemeaꝫ ſiluā turgide labēs: ꝙ ripis minime cōtineri poſſit: ſꝫ arboꝝ ſit populator Et ut ſubdit Herodotꝰ poſt certū ſui curſus ſpaciū abſorbet̉ a terra:& in argolicis exuberātiſſimus exit: qd̓ ſane Ouidi. tetigit li. xv. metamorpho. cum ait. Sic modo combibitur recto quoqꝫ gurgite lapſus. Redditur argolicis ingens craſinus in aruis. E rate cum. t. exili ſcribitur: fuit teſte Heſiodo. in theogonia nympha Oceani& Thethyos filia:& ab excōquod eſt amor deſcendit. E rato cū. t. exili ſcribit̉: fuit muſaꝝ una dicta ſimiliter ab eros huiꝰ eratos.i. amor amoris: de qͣ Virg. li. vi. x. neidos meminit cū ait: Nūc age ꝗ reges erato quæ tēpora reꝝ. Quis latio antiquo fuerit ſtatus E rebus abſqꝫ aliqͣ aſpiratione aut diphthongo a græcis ſcribit̉:& ponit̉ ꝓ parte inferni: in qͣ teſte Seruio ſuvii. æneidos Virgi. Illi morabant̉ qui bene uixerant. Cum ad elyſios cāpos nō niſi purgati ꝓficiſcerent̉. E richtheꝰ cū. ch.&. th. aſpiratis ſcribit̉: fuit teſte Home. li. vii. odiſſeæ uir phæax. Alteꝝ dixit idē Home. li. ij. Iliad. regē fuiſſe magnanimū athenaꝝ: quē Minerua ē rura ubi natꝰ erat ſuſcepit educauit:& atheniēſi po pulo ꝓ rege tradidit: iōqꝫ ānua minerua. ſolēnia atheniēſes ī ea īſigni urbe agūt: tauroꝝ agnoꝝqꝫ ſacrificiis E remꝰ abſqꝫ aliqͣ aſpiratōe aut diphthōgo a græcis ſcribit̉: quoꝝ cū magis ꝓpria ſit aſpiratio: de cōſuetudīe noſtra miror qͣ ſemꝑ illā aſpiramꝰ dici pōt a nobis deſertū:& īde eremita ēt ſine aſpiratōe ſcribi dꝫ qͣſi colēE retria cum. t. exili&. i. latino ſcribit̉: fuit teſte Ptolomeo oppidum in euboia deſerta E reuthalion cum eu diphthongo&. th. aſpirato atqꝫ. i. latino ſcribitur: fuit teſte Homero libro iliados. iiij uir dius: quem Neſtor cuꝫ olim interemit:& li. vii. dixit illum cuꝫ miraculo corporis: tuꝫ excellentia armorū præcipuum in bello pyliorum& acadum fuiſſe. E rgaſtuluꝫ cū. t. exili ſcribit̉: dici poteſt latine taberna: uel officia:& deſcendit ab eorum quod eſt opor quo uocabulo noſtri poetæ ſæpe utunt̉. Iuue. in ſatyra: Credo pudiciciam: Poſcitqꝫ marituꝫ Paſtores pueros omnes ergaſtula tota: ſed cuꝫ in diuerſis locis noxii homines& ſerui durius operari cogerent̉: dixit Iuuenalis in alia ſatyra: quæ incipit Stēmata quid faciunt. Nempe in lucanos: ut tuſca ergaſtula mutas. i. tuſcas tabernas ubi plurimū operari cogebant̉. At in maſculino ergaſtulus ꝓ operario ſumit̉ dicēte Plinio lixviii. naturalis hiſtoria: ubi de ipſis agricolis loquit̉: Sed nos miramur ergaſtularuꝫ non eadeꝫ emolumēta eſſe: quæ imperator ergaſtulorum dixit: hoc eſt eorum: qui agriculturā exercebant. E rgaſylus penultima cum. v. græco ſcribit̉: fuit nomen uiri proprium. E ribora prima cum. i. latino:& penultima cum& diphthongo ſcribit̉: dicitur ab Homero lib. v. iliados nouerca Mercurii. i. Iuno cuius monitu& precibus ip̄e Mercurius Martē ex arctis uinculis liberauit: ut uidimus in dictione albeus:& interpretari ualet lis hucula ſeu iuuencæ: naꝫ έρισ lis dicit̉:& βοιου bucula ſeu iuuenca: quia Iſidem multa indignatione proſecuta fuit. E ricates cum. i. latino& abſqꝫ aliqua aſpiratione ſcribit̉: nomē fuit uiri proprium de quo Virgi. li. x. meminit:& interpretari ualet quaſi ira confractus. nā componitur ex εισ quod ē ira& κατεασσω infringo. E richthonius cum. i. latino utrobiqꝫ:&. ch. atqꝫ. th. aſpiratis in eandē ſyllabam concurrentibus: ut ſupra uidimus ſcribit̉:& ſignificat terræ litē. Nā componit̉ ex εις quæ eſt lis: χθονος.i. terræ quaſi ex lite& terra natus erichthonius ipſe fuerit: per hunc.ſ. modum: ut Euripides apud græcos:& Ouidiꝰ li. metamorpho. ii. apud noſtros ſcripſere: Cum Vulcanus in gigātomachia fulmina Ioui& aliis diis arma feciſſet: ei ſuppi ter pro premio obtulit: ut quicquid uellet ab eo peteret: nec ſe quicqͣꝫ negaturū: per ſtygem paludem iurauit. at claudus faber Mineruæ nuptias poſtulauit. Cuius ardenti amore tenebat̉: annuit Iuppiter ne periurus fieret: Mineruam tamen āmonuit. ut ſi poſſet uirginitatem uiribus: quia erat dea belli tueretur. Dum ergo Vulcanus blanditis quibuſdam conſumptis eam allicere non poſſet: uim molliebat̉: contra queꝫ cuꝫ uiriliter dea belli reſiſteret: contigit: ut ex hac colluctatione Vulcanus affectum libidinis in terram iaceret ſuper quem Minerua pudore cōmota puluerem pede coniecit: ex quo temporis ſucceſſu natū dicunt Erichthonium anguinos pedes habentē: ita ut ætate deinde ꝓuectus: ad pedum fœditatem tegendam iunctis equis currum primo excogitauerit: dicente Virgilio li. iij. georgicorum. Primus Erichthonius currus& quattuor auſus. Iungere equos rapidiſqꝫ rotis inſiſtere uictor. Sed quēadmodum a Minerua infantulus fuerat in ciſta poſitus:& in cuſtodia filiabus Erichthei athenaruꝫ regis datus Euripides& Ouidius late proſequunt̉. Hunc inueniſſe argentum dixit Plinius circa finem libri ſeptimi naturalis hiſtoriæ. E richtheus eandem orthographiam atqꝫ deriuationem habet: quin& eundē apud nonnullos græcorū poe tas deſignat. E tycina antepenultima cum. y. græco: penultima cum. c. exili&. i. latino ſcribitur: ponit̉ pro Venere: ut clare uidebimus in dictione eryx. unde Ouidi. Quid geminas erycina meos ſine fine dolores. E ridanus cum. i. latino& abſqꝫ aſpiratione principii ſcribitur: fluuius eſt galliæ ciſalpina: ſic quoqꝫ dictus a græcis: ſed a noſtris padus uocat̉: dicente Virgi. li. ii. georgicoꝝ: Necnon& torrentē undaꝫ leuis innatat al nus Miſſa pado. hunc dixit Plinius li. iii. naturalis hiſtoriæ a phatonte cognominari: qui alii nomine dice bat̉ Fridanus. Sed cum ab irato Ioue fulminatus cecidiſſet in padum: illi fluuio nomē dedit. Seruius uero ſuper. vi. æneidos addidit tunc quoqꝫ illum a luce ardoris ſui phatontis nomē aſſumpſiſſe. Id. n. id uocabuluꝫ indicat: ut uidebimus in ea dictione. Vnde Martialis lib. epigrammatū. x. Et phatontei qui petis arua padii. fundem poetæ græci dixerunt nonnunqͣꝫ fluuium eſſe inferoꝝ:& ad ſuperos ſcaturire: iuxta qd̓ dixiſſe uidetur Virgilius li. vi. dum ait. Inter odoratum lauri nemus: unde ſuperne. Plurimus eridanus per ſiluam uoluitur amnis. Et forſitan nil aliud intelligere uoluerūt: qͣꝫ ꝙ e ueſulo mōte ꝓpinquo mari tyrrheno quod infeꝝ dicimus proueniat:& in mare hadriaticū: quod ſupeꝝ uocare ſolemus: cadat. de quo fluuio pulcherrime meminit Virgi. li. georgicoꝝ. iiii.& Ouidius. ii. de ſine titulo cum ait: frigidus eurotas populiferqꝫ padus. E rigone cum. i. latino ſcribitur: fuit filia Icari: ut in ea dictione uidebimus. E rillus cuꝫ. i. latino& duplicato. l. ſcribitur: hic& Pyrrho fuerunt philoſophi: de quibus Cicero in libris de finibus& de officiis ſæpe meminit. E rymanthus cum. y. græco&. th. aſpirato ſcribit̉: mons ē in archadiæ finibꝰ quin& ſilua& fluuibꝰ in alpheū defluens: ut oſtendit Pli. li. iiii. naturalis hiſtoria Statius& Vibius: hunc oſtendere uidetur. Virg. libro. iiij. æneidos pinis conſitum eſſe cum ait. Vt quondam caua decidit aut erymantho. Aut ida in magna radicibus erudita pinus. De hoc ſæpiſſime in tragœdiis meminit Seneca: ubi oſtendit Herculē aprum menalium cuncta uaſtantem cepiſſe: atqꝫ interfeciſſe: ut quidam uelle uidentur uel ut alii uolunt uiuum Euryſteo detuliſſe. E rimantus cuꝫ. i. latino&. t. exili ſcribitur: poniturqꝫ ꝓ eo qui lites diſſeminando diuinat: quaſi ειδοσ. litis. μαντις: ſiue diuinus quo uocabulo Iuuenalis. iii. in ſatyra græcos uocauit: qui nobilium romanoruꝫ domos penetrantes omnia ſcire uolebant: ut inde timerent̉. unde ait. Aut dyſphilus aut erimantus. i. ꝗ ſui. mantiis& diuinationibus lites diſſeminat. E rinnis penultima cum. i. latino:& ultima cum. y. græco ac cum duplici. n. ſcribit̉: facitqꝫ ī plurali erinueunde nonnulli ex poetis noſtris ammouentes ultimum. n. cū. v. græco dicunt erines: furiæ ſunt infernales. E riphyle ſecunda cū. i. latino penultima cuꝫ. y. græco ſcribit̉: quidā cum. ph. aſpirato:& nonnulli abſqꝫ aſꝑ ratione ſcribunt: habetqꝫ accentum in penultima: poteſtqꝫ interpretari porta litis. Nam ϖυλη porta eſt:& tis lis: fuit Talaonis argiuorum regis filia: uel ut alii ſcribunt Teleſtoris: uxorqꝫ Amphiarea auguris arg ui: quæ cum ex uiro Amphilocum& Alcmeū peꝑiſſet amore monilis olim elaborati a Vulcano capta: ut ī lud ab argia Polynicis coniuge ſuſciperet uiri ſui latebraꝫ ꝓdidit: qui utiqꝫ latebas ne ad thebas obſiden das adiret: cum ſe in bello illo noſceret periturū: ut in dictione Amphiareus uidimus. Quare deinde in ult onem patris ab Alcmeo filio occiſa fuit: dicente Virg. li. æneidos. vi. His phedrā ꝓ criminiqꝫ locis mœſtāqꝫ eriphylem crudelis nati monſtrantē uulnera cernit:& Ouidius libro de ſine titulo ait. Ex quibus exierat traiecit uiſcera ferro. filius:& pœna cauſa monile fuit. Quare duit illam Seruius ſuper quarto æneidos apud inferos inter amantes cōmorari: quia monie cōcipierat: de eadem meminit Iuue. in ſatyra: Credo pudiciciam: cum ait: Occurrunt multa tibi belides atque eriphyle: quæ. ſ. uirorum ſuorum ſint cauſa mortis: ut hæ fuerunt. E ripſiſa antepenultima cum. i. latino: penultima cum. y. græco& cum ſimplo. ſ. ſcribit̉: inſula una eſt ex ac lis: quaſi li. i. litem φυσα. i. ſufflans. Eriſitos cum. i. latino utrobiqꝫ& t. exili ſcribit. nomen fuit iuri: qui Cererem prorſus aſpernebatur: ut oſten dit Ouidius li. viii. metamorphoſeos:& componit̉ ex ρισ quod eſt lis:& σιτοσ frumentuꝫ quaſi lis cum frumento. E cythron cuꝫ. y. græco&. th. aſpirato ſequente. r. ſcribitur: dicit̉ a noſtris rubruꝫ quo ſane nomine perſe ſi lius:& Andromade uocatus fuit: a quo teſte Solino& non ſoluꝫ ab arenaruꝫ colore: mare id uocatum fuit quod rubrum dicimus. E tythrea ſyllaba ſimili modo ſcribit̉: quia ex his locis: quæ iuxta rubrum mare ſunt originem traxiſſe dicit̉ E rythrea etiā inſula ponitur a Plinio circa fineꝫ li. iiii. hiſtoriæ naturalis in mari gaditano: quā ideo ſic cogno minataꝫ dicit: quoniaꝫ tyrii ab origine earum orti ab erythreo mari ferebant̉:& ſubdit in hanc Geryonehabitaſſe a quibuſdam exiſtimat̉: cuius armenta Hercules abduxerit:& ſubdit. Sūt qui aliaꝫ eſſe eam:& cō tra luſitaneam arbitrentur: quā eodem nomine appellant. E tythinus antepenultima cuꝫ. y. græco: penultima cum. th. aſpirato:&. i. latino ſcribitur: fuit hominis ac ur bis nomen. E rex cum. y. græco ſcribitur: ſut puta filij amici bebricioruꝫ regis ex venere filius ut celebres græcoꝝ anctores atteſtant̉. Seruius uero Neptuni filiū dixit. hic in ficilia regnans:& corporis uiribꝰ preſtans legeꝫ hopitibus dedit: ut cuꝫ eo cæſtibus decertarent: ꝗ tandeꝫ ab Hercule redeunte ex hiſpania uictus occubuit:& in ſummo montis ꝓpinqui drepano: ſub quo in honoreꝫ matris templum conſtrui fecerat:& uocari iuſſe rat erycina Veneris templū ſepultus fuit ex quo monti nomen erycis datum eſt. de quo Ouidi. li. ii. de arte Sed dea non patitur ſic ad ſua gaudia cogi. Colle ſub umbroſo quā tenet altus erix. Sane de ipſo eodem eryce: dixit Seneca in Hercule furente. Ipſius opus eſt cæleſtibus fractus ſuis. Eryx:& eryci uinctus antæus libis. E rodius cū. e. abſqꝫ diphthōgo:&. i. latino ſcribit̉: auis eſt: in quā libro. x. iliados conuerſam duit Homerus Palladam: cum faueret Vlyxi exploratori. E totima cum. t. exili:&. i. latino ſcribit̉: dicit̉ a noſtris interrogatio: quā figurā ornatus poeta obſeruant: ut Terentius in andria: Vbi illic eſt ſcelus: qui me hodie perdidit. Virgi. li. ii. æneidos. Quo res ſumma loco panthu: quā præhendimus arcem. Errare per duplex. r. ſcribitur:& dictū uerſūqꝫ ope in uerbo græco dixit Cloatius uerus in libris quos inſopſit uerboꝝ ē græcis tractorum: ut rettulit Gelllius li. xvi. noctiū atticaruꝫ: quo uerbo uſus eſt Homerꝰ cuꝫ ait: ἀρρεκακηγληυν:& alibi comperi θρρε εκ υησουτασσον ελέγχιςεζωουτου. E ſedones cuꝫ duplicato. ſ. ſcribitur: ſunt aliaticoꝝ ſchytaꝝ populi: quibus teſte Herodoto li. hiſtoriaꝝ. iiii. Mos eſt parentum funera cantu ꝓſequi& congregatis ꝓximis cadauera ipſa pecudum āmixtis carnibꝰ cō medunt. Quin& oſſa capitum incincta auro tenent ad ſeruitia poculorum: quæ teſte Plinio li. iiii. natura lis hiſtoriæ ultima ſunt pietatis officia. E trarchus cum. t. exili:& ch. aſpirato ſcribit. rex futari: urbis creta: ut in ea dictione uidebimus. E teocles antepenultima cum. t. exili&. e. abſqꝫ diphthongo: ultima cum. c. ſimplici ſcribitur:& habet accentum in antepenultima: fuit filius Oedipodis thebanorum regis: qui cū fratre Polynice diſſenſit: ut late mō ſtrauit Statius in ſua thebaide. E themon cum. th. aſpirato&. e. abſqꝫ diphthongo ſcribitur: nomen fuit uiri proprium de quo Virgi. lib. x. æneidos meminit cum ait: Et clarus ethemon lytia comitatur ab alta. E tymologia prima cum. e. abſqꝫ diphthongo ſequens cum. t. exili&. y. græco: penultima cum. i. latino ſcribi tur: hæc uerboꝝ originem inquirit:& a Cicerone dicta eſt notatio: quia nomen eius ut dixit. Quintilianus apud Ariſtotelem inuenit συμβολον quod eſt nota: nam uerbum ex uerbo ductum. i. ueriloquiū: ipſe Ci cero qui finxit teſte Quintialiano reformidat. Sunt qui uim potius intuiti originationem uocent. E thnicus cum. th. aſpirato: ſequente. n.&. i. latino in eadem ſyllaba: atqꝫ. c. exili in ultima ſcribitur: dici pōt a nobis gentilis: nam deriuatur ab ἐυος quod gentem ſignificat. E thos cum. th. aſpirato ſcribitur: ſed prima apud græcos dupliciter habet̉. Nam uno modo cum. e. ſcribitur abſqꝫ aliqua diphthongo: quæ ſane littera apud illos ſemper breuis eſt:& tunc quoqꝫ morem dicit: hoc eſt conſuetudinem& ritum:& Iuuena. in ſatyra: quæ incipit. Et ſpes& ratio obſeruauit cum ait: Scribendi ca cethos ægroqꝫ in corde ſeneſcit: ubi penultima eius quod eſt cacethos breuis habet̉:& malum moreꝫ ac cō ſuetudinem indicat: ut in ea dictione uidimus. alio uero modo apud illos: non cum. e. breui: ſed cum. η. ſcri bitur: quæ ſemper apud eos longa eſt:& tunc quoqꝫ uirtutem hoc ē morem: qui eſt habitus animi deſignat ut uoluit Ariſtoteles libro æthicorum primo: nonnunqͣꝫ etiā indolem traductum cōperi: ſed cum nos diuer ſas eiuſmodi litteras non habeamus:& ip̄m. η. in. e. longam apud nos tranſferatur: ut ea ꝓductio cognoſce retur: atqꝫ ob id uocabuli diuerſum ſignificatum comprehendi poſſet: conſueuerunt antiqui noſtri non. e. ſimplicem: ſed. æ. diphthongum ſcribere: ut uidimus in dictione æthica: quæ ab æthos ſecundum hanc ſignificationem deriuatur. Euam cum eu diphthongo&. n. littera in fine ſcribitur: interiectio quædam eſt laudantium Bacchum: quam quidem interprætantur bone puer. E uanne cum eu diphthongo& duplicato. n. ſcribitur: fuit ut quidā ferunt Martis filia ex Thebe uxore Aſopi: uxorqꝫ Capanei: quæ illum incredibili amore dilexit: ita ut cum audiret eū apud thebas cecidiſſe fere in mortis ſtuporem diriguit:& cum deinde illius celebraretur funus ſe in rogum proiecerit: ip̄a dicente apud Ouidi. libro. iii. de arte amandi. Accipe me capane: cineres miſcebimus inquit. E uenetus ſecunda cum a& ultima cum. t. exili ſcribitur: fuit teſte Herodoto li. hiſtoriarum. vii. Carnei filius & dux lacedemoniorum: qui ad cuſtodiendum introitum theſſalia contra Xerxem una cum Themiſtocle duce athenienſium a græcis conſtitutus fuit. E uamon penultima cum ⁊ diphthongo ſcribitur: fuit rex hormenti:& pater furypyli: ut oſtendit Homerus libro iliados ſecundo. E uander& Euandrus: utrunqͣꝫ ut ſupra oſtendimus comperitur:& interpretari ualet bonus uir: nam et bonum indicat:& αυηράναροσ uirum dicit: fuit teſte Seruio ſuper. viii. æneidos: Pallantis arcadum regis ne pos: qui cum patreꝫ caſu occidiſſet: uel ut aliis placet ſeditione: ſuadēte matre Nicoſtrata quæ uaticinatrix erat:& per uaticinium fugiente filio maxima ꝓmittebat: dimiſſa arcadia cum eo ad italiam uenit:& hoſtia thybridis intrans: atqꝫ pulſis ab originibus in pallatino monte conſedit: ubi modicum fundauit oppidum dictum nomine pallanteum: dicente ip̄o Euandro ad Aeneam apud Virgilium in. viii. Tum rex euandrus romane conditor arcis. Ne patria pulſum pelagiqꝫ extrema ſequentem. Fortuna omnipotens& ineluctabile fatum. His poſuere locis: matriſqꝫ ægere tremenda. Carmentis nymphæ monita& deus auctor apollo. Idem Ouidius libro. i. faſtorum longo ꝓceſſu expreſſit. Iuſtinus uero li. xliii. inquit. Euander rex arcadiæ a pallante urbe diſcedens in italiam cum mediocri turba populoꝝ uenit: cui faunus& agros& monteꝫ quē ille poſtea pallatium appellauit benigne conceſſit: de quo in dictione roma uidebimus. E uboia prima cum eū diphthongo penultima cum. i. latino diuiſo ab. o. ſcribitur: naꝫ apud græcos diphthō gus eſt oī: quæ a noſtris diuidit̉: ut ſupra uidimus. Inſula ē percelebris attica adiacens in mari: quod ab illa euboicū dicit̉:& tam modico ſpacio a continenti boetiæ diuidit̉: ꝙ dubiuꝫ fuerit teſte Solino an debuerit inter inſulas numerari: fuit etiam eodem nomine ciuitas in eadem inſula. E uclides cum. e. exili&. i. latino ſcribitur: fuit teſte Laertio geometra inſignis ab oppido megaris: qd̓ iſthmo adiacet: ſiue ut tradet Alexander gelonus: fuitqꝫ teſte Plutarcho Socrati contēporaneus. E uchariſtia cum. ch. aſpirato&. i. latino utrobiqꝫ atqꝫ. t. ſimplici ſcribitur: dici poteſt a nobis bona gratia. Nā componitur ex ευ quod eſt bonum& αρισ gratia. E uchion cum eū diphthongo& ch. aſpirato: atqꝫ. i. latino ſcribitur: nomen eſt Bacchi deductū ab eoꝝ: qd̓ uotum& precem indicat: quaſi dignus ſit uoto& prece ut τρακτεν quod a ϖας deducitur: indicaopere dignum: unde eiuſmodi terminationes ſimiliter indicant. Eudamidas cū diphthongo ſimiliter&. i. latino ſcribit̉: fuit teſte Plutarcho Archidami filius& frater Algidis E udemonidas cū prima ſimiliter: ſequens cū a diphthongo:& penultīa cuꝫ. i. latino ſerbitur: nomē fuit uir ꝓprium originem habens ab ευ quod eſt bonum& δαιμουιδησ quod originem habꝫ a demon quod ē intelligens quaſi bene diſcernens. E udora cum eu diphthongo ſimiliter ſcribitur:& interpretari ualet bonū donum: fuit teſte Heſiodo in theo gonia nympha Oceani& Tethyos filia. E udoxus cū eū diphthongo&. x. conſonāte ſcribit̉:& pōt interpretari bene glorioſus. δοξα enī gloria ē: fiit chidius patria Aeſchinis filius: fuit geometres& aſtrologus ſummꝰ: didicitqꝫ geometriā ab archita: fuitqꝫ medicꝰ ⁊ legifer: in medicina Philiſtione ſiculo præceptore uſus eſt teſte Callimacho: Iuit athenas:& funSocratis auditor Socyone teſte: nonnulli etiā Platonis aſſerunt. Deinde in ægyptū perrexit: ubi uno anno menſibus quattuor ſacerdotes audiuit: mento attōſo atqꝫ ſupercilio octo annoꝝ hiſtoriā cōdidit. inde maſeolea uidere uoluit:& apud cyricū in propōtide philoſophatus ē. dixitqꝫ teſte Laertio in ꝓemio de uitis philoſophorum homines magoꝝ ſententia reuicturos eſſe. Reliquit cōmentaria: pulcherrima& eruditionis plena. nā ſcripſit leges:& de geometria atqꝫ aſtrologia fecit libros eximios. unde Cæſar in cōuiuio Cleo patræ apud Lucanum li. x. dicebat ad Chorebum. Non meus eūdoxi uincet̉ faſtibꝰ annus. Nā teſte Seruio ſuper. v. æneidos ipſe primus annū depræhendit: poſt quem Hipparchus& ultimo cæſar. Meminit etiā iſt Ariſtoteles li. metamorpho. xii.& ſimiliter in æthicis: tres fuerunt Eudoxi: primus hic ſecundus rhodius ha ſtoricus: tertius ſiculus Agathocis filius& poeta comicus. E udoxia cum. x. conſonante&. i. latino ſcribit̉: dicit̉ a noſtris bona gloria: ut in præcedenti uidimus. E uenos cum eū diphthōgo ſecunda cuꝫ. e. abſqꝫ diphthongo& unico. n. ſcribitur: ſic quoqꝫ græce ευηνοσ fluuius eſt deſcendens a thratia& calydoniā ſecans. de quo Ouidius meminit libro metamor. ix. cum ait. Nāque noua repetens patrios cum coniuge muros. Venerat eueni rapidas Ioue natus ad undas. Et Lucanus libro. vi. theſſaliam deſcribens ait. Et meleagream maculatus ſanguine neſſi. Euenos calydona ſecat: caditqꝫ teſte Pli. iiii. naturalis hiſtoriæ ī corithiacū ſinū ex oppoſito ad urbē patras. E ueltho cum. th. aſpirato ſcribitur: fuit teſte Herodoto rex ſalamina. E umelus cū unico. l. præcedente. e. abſqꝫ diphthongo ſcribit̉: fuit Admeti regis theſſaliæ filius ex Alceſti uxo re: ut uidimus in dictione Alceſtis. E uemenes uel ut alijs magis placuit euemenius prima cū eū diphthōgo:& reliqua abſqꝫ diphthongo ſcribū tur: fuit uir cardianus: qui teſte Aemilio ſi uirtuti par data eſſet fortuna: non ille quidē maior ſed multo illuſtrior atqꝫ etiā honoratior fuiſſet: nā cum ætas eius incidiſſet in ea tēpora: ꝗbus macedones florerēt: multū ei detraxit inter eos uiuenti qd̓ aliena erat ciuitatis: neqꝫ aliud huic defuit qͣꝫ generoſa ſtirps& ſi illo domeſtico ſūmo genere erat tamen macedones eū ſibi aliquando anteponi indigne ferebant: uincebat. n. oēs cura: uigilantia: patientia: calliditate:& celebritate ingenii: adoleſcentulus ad amiciciā acceſſit Philippi patris Alexandri& breui tempore in intimam deuenit familiaritatem: quem cum Alexandro filio cōſeruauit de quo magna deinde ab græcorum hiſtoricis deſcribuntur. E umæus cum a diphthongo in penultima ſcribit̉: fuit teſte Homero ſubulcus: qui Vlyxem poſt longos errores in domum patris conduxit. E umenides cum eu diphthongo&. i. latino ſcribitur: indicat ſecundum uerbum mites: ſed per contrariū furiæ deſignantur infernales: quia longe ſunt immites. E umilus cum. i. latino& unico. l. ſcribit̉: fuit teſte Homero unus ex græcis ducibꝰ ꝗ ad troianū bellū uenere. E umonides cū. o. poſt. m.& ante. n. atqꝫ. i. latino ſcribit̉: fuit teſte Plutarcho uir thebanus. E uneus ſola prima cum eu diphthongo ſcribit̉. Nam triſyllabū eſt:& apud græcos habet accentuꝫ in prima: fuit teſte Homero in. vii. iliados Iaſonis filius ex Hypſiphyle filia Thoantis regis. E unuchus cum. ch. aſpirato ſcribitur: ille dicitur qui uirilibus eſt exectus. E uonymus cum. y. græco ſcribitur inſula eſt una ex æolis in freto ſiculo. E uphonia cū. ph. aſpirato&. i. latino ſcribit̉: tranſfert̉ a Priſciano bona ſonoritas. Quintilia. uero in primo elegātius& ſignificātius uno uerbo trāſtulit: uidelicet uocalitas: unde licꝫ græce ευφωνεια ex duobus cōpoſitum ſit: tamen aliud eſt compoſitum: aut diſſipatum:& laus linguæ latinæ eſt græcos in ſuis ipſoruꝫ uo cabulis tranſferendis proprietate ſuperare ſi poſſumus uel aquare. E phranor cū. ph. aſpirato ſcribit̉: fuit Iſthmius ſtatuariꝰ ſuo tēpore laudatiſſimꝰ: hoc ē olympiade li. huiꝰ te ſte Pli. li. xxxiiii. naturalis hiſtoria Alexāder Paris ē: in quo laudat̉ ꝙ oīa ſimul ītelligātur: iudex deaꝝ: amator Helena:& tamē Achillis interfector: eiuſdē dicit eſſe Mineruā Romæ: quæ catulliana appellat̉: hoc ē in fra capitoliū a. Qu. Luctatio catullo dicata:& ſimulachꝝ boni euētus dextera paterā& ſiniſtra ſpiceam: ac pauꝑ tenens: eūdē li. xxxv. dixit idem Pli. feciſſe coloſſos:& pinxiſſe ac cōpoſuiſſe uolumina de ſimetria& coloribus: ꝗn& eū docilē ac laborioſum:& in quocunqꝫ genere excellentē fuiſſe aſſerit. unde ait Quintili. li. xii. de inſtitutiōe oratoria: Euphranorē admirandū facit ꝙ& cæteris optimis ſtudiis inter præcipuos pin gendi fingendiqꝫ idem mirus artifex fuit. E uphrates cū. ph. aſpirato&. t. exili ſcribit̉: fluuiꝰ eſt grādis& memorādus quē haud lōge a fonte trigidis oriri in mōte periardes maioris armenia diligētiores aſſerūt. de quo Lucanꝰ li. iii.& Pli. li. v. plura dixerūt. hic cum longā uiā egerit& babylonē in duas partes diuiſerit: in mare rubrum tandem deſcendit. E phroſyna cum. ph. aſpirato:&. y. græco ſcribitur: fuit una ex gratiis: ut uidimus in dictione charites:& deſcendit ab ευραινομαι quod eſt lator. E uprepia cum eū diphthongo ſequens cū. e. abſqꝫ diphthongo& penultima cum. i. latino ſcribitur: dici poteſt decor. Nam componitur ex ευ quod eſt bonum& ϖεπον decens. E uryale cum eu diphthongo&. y. græco ſcribitur: fuit regis Minos filia: quæ Neptuno Orienem peperit. Alia fuit filia Proeti argiuoꝝ regis: ut in dictione Proetus uidebimꝰ. Alia ex tribus gorgonibus una. E uryalus ſimili mō cū. y. græco ſcribit̉: fuit teſte Home. li. ii. iliados unꝰ ex ducibꝰ pelopōneſiacis: ꝗ argos& ꝓpinqͣs urbes incolebāt:& ad troiā cū octoginta nauibꝰ uenerūt: quē dixit Homerꝰ diuina pulchritudine: aliū troianum effinxit li. y.&. ix. æneidos Virgi. fuit etiam iſtrionis cuiuſdam nomen: ut Iuuenalis in ſatyra: Credo pudiciciam. Nobilis euryalum: aut mirmidonum exprimat infans. E urybates cum. v. græco&. t. exili ſcribit̉: fuit teſte Home. li. iliados. ii. Vir ithacus: quē Vyxes præconē ſem ꝑ habebat ad manū idem& Talthybius miſſi fuerunt ab Agamennone ad Achillis tentoria pro briſeide ca pienda: de quibus ip̄a apud Ouidium in. iii. epiſtolarum heroidum ait. Nam ſimul eurybates me talthybiuſqꝫ uocarunt. E urybibia antepenultima cū. y. græco:& penultima cū. i. latino ſcribit̉: fuit teſte Heſiodo in theogonia nym pha: quæ ſtellas& lucifeꝝ genuit: hanc dixit Orpheus in argonautica filiā fuiſſe Ali ſenis. E rybiades ſecūda cū. y. græco: antepenultia cū. i. latino ſcribit̉: fuit teſte Herodoto unꝰ ex ducibꝰ xerxis. E urycion antepenultima cū. v. græco:& penultima cum. c. exili:&. i. latino ſcribitur: nomen fuit fabri argen tari: de quo Virgi. li. æneidos. x. Quæ bonus eurycion multo celauerat auro. E urycratidas abſqꝫ aliqua aſpiratōe:& cū. y. græco in ſecūda: atqꝫ. i. latino in penultima ſcribitur: uir fuit lacedemonius: de quo nonnunqͣꝫ Plutarchus meminit. E uryclea cum. v. græco&. c. exili ſcribitur fuit teſte Homero li. ii. odyſſeæ nutrix Vlyxis. E urydamas cū. v. græco ſcribit̉: fuit teſte Herodoto li. v. iliados uir troianus ſomniorum interpres. E urydame cū. v. græco ſcribit̉: fuit teſte Herodoto li. hiſtoriaꝝ. vi. uxor Leutichidis regis ſpartanorum. E urydice antepenultima cū. v. græco: penultīa cū. i. latino& ultīa cum. c. exili ſcribit̉: fuit una Orphei uxoamātiſſima:& ab Ariſteo filio Apollinis amata: quē cū ſemel ipſa fugeret e ſerpēte in calcaneo læſa occubuit: pro qua recuperanda uſqꝫ ad inferos deſcendit Orpheus: ut late& pulcherrime deſcripſit Virgi. lib. ge orgico. iiii. Altera fuit teſte Homero Clymeni filia& uxor Neſtoris: ex qua ſeptem filios& filiā unicam luſcepiſſe dixit. E urylochꝰ cū. y. græco& unico. l. ſcribitur: atqꝫ. ch. aſpirato: fuit phlegyoꝝ reꝝ: ꝗ teſte Pherecyde deſtruxit thebas anteqͣꝫ ueniret Cadmus: qui eas poſtea reedificauit. E urymedon cū. y. græco ſcribitur: fuit teſte Homero li. iiii. iliados. Predæ cuiuſdā filius:& auriga Ptolemei cuiuſdā græcoꝝ principis. Idē teſte eodeꝫ Home. circa initiū libri. vi. odiſſeæ fuerat pater Periboia: ex qua Neptunus genuit Nauſitho regē phæachū& patrem Alcynoni. Alter fuit atheniēſium dux cum Demoſthene: de quo apud noſtros Iuſtinus li. iiii. tractauit. E urymone cū. y. græco ſcribitur: fuit teſte Heſiodo in theogonia uympha filia Oceani& Tethyos: uxorque Orcami:& mater Leucothos. Altera fuit Apollinis filia: quæ Talaoni marito Adraſtum argiuorū regeꝫ:& Eriphylen amphiarei coniugem peperit. E uryon cum. y. græco ſcribitur: fuit Amynte macedonum regis filia: quæ patrem a maris inſidijs liberauit. E uripides cū. i. latino utrobiqꝫ ſcribitur: fuit poeta tragicus:& inter oēs eius generis meo iudicio clariſſimus qd̓ nomē ideo illi fuiſſe īpoſitū dixit Priſcianꝰ li. ii. de octo partibꝰ orationis: ꝗa natus ea die fuit: qͣ atheniē ſes cū perſis in euripo bellū geſſere. Cuiꝰ progeniē& alia multa: ꝗn& nō uulgarē eius morteꝫ: ꝗa a canibꝰ laceratus fuit late ſcripſit Gellius li. xv. noctium atticarum:& li. xvii. floruiſſe dicit circa annū fere poſt conditam urbem tricenteſimumuigeſimum tertium. E urippus cū. i. latino& unico. p. ſcribitur: ē maris ꝑs quædā inter boeciā ſeu phocidē boecia partē& euboiaꝫ inſulā ſita: qd̓ alterno curſu teſte Pōponio li. iiii. hoc ē curſibꝰ ſepties in die totidēqꝫ nocte refert̉:& adeo īmoderate cōuertit̉: ut uentos ac etiā plena uētis nauigia ſecū portet: dicente Seneca in Hercule œtheo. Eu ripus undas flectit inſtabiles uagas: Septēqꝫ curſus flectit& totidē refert. Dū laſſuꝫ titan mergat oceano iubar. Cuius cām utputo nemo nouit. Nam cum adoleſcens ſuꝑiori anno ē conſtantinopoli a Iuliano Ceſari nō cardinali ſancti Angeli ad Italiam reuocatus: cū imꝑatore græcoꝝ uenirē: rem hanc tanta admiratione conſpexit qͣꝫta aut unqͣꝫ aliꝗd uiderim: aut uidere poſſe exiſtimeꝫ: nec fationē Liui: quā lib. viii. de ſecundo bello punico uentis quibuſdā aſcripſit ueram putaui cum nulla flante aura id idem fieri conſpexerim. E urypylus cū. y. græco utrobiqꝫ ſcribitur: fuit Herculis& Gaſciopes filius: regnauit in coo inſula:& cūctorū græcoꝝ augur ꝑitiſſimus eſt habitus: non tamē ſimilis Calchāti troiano. Hic cū alijs græcoꝝ ducibus uenit ad troiā: ut oſtendit Homerus li. ii. iliados. de quo Virgi. Similiter li. ii. æneidos meminit cū ait. Suſpēſi E rypylum ſcytarum oracula phœbi mittimus. Alter eodem nomine ex ormenio fuit Euemonis filius: qui te ſte eodem Homero cum quadraginta nauibus ſuarum gentium uenit ad troiam. E uryſtheꝰ cum. y. græco&. th. aſpirato ſcribitur: fuit Stheneli mycenarū regis filius: qui aſtu Iunonis Hercu li imperabat uaria quottidie aggredi monſtra: quibus illum perire contigerit. E urytus cum. v. græco&. t. exili ſcribitur: fuit œcnaliæ rex:& pater Ioles: de quo uidebimus in dictiōe œcha lia:& ab Euryto patronymicū fœmininum eurytis cū. i. latino in ultima deducit̉. Ouidius nona heroidum epiſtolarū. Eurytidos ioles& inſani alcida. Alter fuit Eurytus centaurus: de quo Ouidius li. xii. metamorphoſeos inquit. Nam tibi ſeruorum ſæuiſſime centaurorum Euryte. E uropa cum eū diphthongo ſcribitur: fuit una Oceani& Tethyos filia: ut oſtendit Heſiodus in theogonia. Altera fuit agenoris phœnicū regis filia: quæ a Ioue in forma uituli rapitur:& in cratam tranſfertur: ut la te Ouidius li. iii. metamorphoſeos explicauit. E urotas cuꝫ eū diphthongo&. t. exili ſcribitur: fluuius ē teſte Pli. li. iiii. naturalis hiſtoriæ in laconia: qui teſt. Liuio li. iiii. de bello macedonico urbem lacedemona præterfluit:& ꝗa ripa eius abundant lauro: dicunt poetæ ſacratum illum fuiſſe Apollini: dicente Virgilio in Sileno. Omnia quæ phobo quondaꝫ meditante beatus Audit eurotas iuſſitqꝫ ediſcere lauros. E uſtathius antepenultima cum. t. exili& penultima cum. th. aſpirato&. i. latino ſcribitur. Nonnulli uero cōuertentes. t. in. c. ſcribunt Euſtachius ſed cum. th. ſcribi debet. E uſtratius abſqꝫ aliqua aſpiratione ſcribitur. nam a go qui eſt exercitꝰ deriuat̉ nomen fuit philoſophiqui in æthicam Ariſtotelis ſcripſit. E uterpe cum. t. exili ſcribitur: una fuit ex muſis: ut in dictione muſa uidebimus:& componitur ex ευ quod ē bene& τερπω delector: quaſi bona ſit delectatio. E utices abſqꝫ aliqua aſpiratione&. y. græco ſcribit̉: nomen fuit hæreſiarcha. E utychides antepenultia cum. t. exili&. y. græco penultima cum. ch. aſpirato:&. i. latino ſcribitur: nomen fuit uiri proprium: de quo nōnunqͣꝫ Plutarchus meminit. E uthymedon cum. th. aſpirato&. y. græco ſcribit̉: nomen fuit philoſophi cuiuſdam. E uxinus prima cū eū diphthōgo ſequēs cū. x. cōſonāte&. i. latino ſcribitur: mare illud ē: quod pōtū dicimꝰ: ut in ea dictōe uidebimꝰ:& cōponit̉ ex ευ quod bonū apud nos indicat:& εινοσ hoſpiciuꝫ uel amicꝰ: qͣſ bonū ſit hoſpitiū: quod ꝑ contrariū dictū eſt. Nam circa illud loca ſunt aſperrima& fera: unde ait Ouidi li. iii. de triſtibus. Euxinus falſo noīe dictus hꝫ:& li. eodē inꝗt. Quē tenet euxini mendax cognomine pontꝰ. Sed teſte Pli. li. vi. naturalis hiſtoriæ. Pontus euxinus antea ab inhoſpitali feritate axenus appellatus ē peculiari inuidia natura ſine ullo fine indulgentis auiditati maris. E uzonos cū eū diphthongo&. z. conſonāte ſcribit̉: cōponiturqꝫ ex ευ qd̓ eſt bonū& ξονη cingulum: nec ta mē ob hoc teſte Seruio circa finē. viii. æneidos per id ille appellat̉: qui bonā zonā hꝫ: ſꝫ ꝗ eſt ſtrenuus. Nā ut ait oēs qui militāt cinctos dicimꝰ:& ob hoc præcinctos ſtrenuos: ut Horatiꝰ altius ac nos præcincti ſunt: que admodū diſcinctos: inhabiles dicimꝰ& inefficaces. Virgi. in. viii. Hic nomaduꝫ genꝰ:& diſcinctos mulcifeaphros. Quāqͣꝫ ſecūdū habitum quidam exponant: qui uſqꝫ in talos fluebat quod Plautus ridet in penulo dicens: Quæ eſt illa auis cum aphrum uidiſſet ueſtem dimiſſam trahentem. E xodium cū. o. breui apud græcos& noſtros: atqꝫ. i. latino ſcribit̉: nā non ab ων ꝗ eſt cātus cōponit̉: ꝗa tūquoqꝫ cū& diphthongo apud nos ſcriberet̉: uel ſaltē cū. o. longa:& ſic eius dictōis ſecūda longa eſſet: qua ſemꝑ breuis a noſtris poetis ponit̉. Quare potius deſcēdit a uerbo εξολιαζω quod ē erogo uel expēdo:& inde exodiū erogatio quædā dicat̉: quod intellexiſſe uidet̉ Iuuenalis in. iii. ſatyra ait: Tandēqꝫ redit ad pupita notum Exodiū. i. cōſueta ac manifeſta cōtributio& erogatō: quæ quidē ex ludis dabat̉: dicēte etiā Sutonio in uita Tyberii: unde uox attellanico exodio ꝓximis ludis aſſenſu maximo excepta percrebuit hircuuetulum capreis naturā ligurire. E xoche cum. ch. aſpirato ſcribit̉: dici poteſt latine eminentia ſiue excellentia: quare catexoche. i. per excellentiam interpretatur. unde in quibuſdam inſcriptionibus comperi. E xochus cum. ch. aſpirato ſcribitur: poteſt interpretari eminens. E xorciſmus cum. c. exili&. i. latino ſcribitur: dici poteſt adiuratio: nā deſcēdit a uerbo εξορκιζω qd̓ ē adiuro Abii qui fuerunt lege hiſtorias longas& præſertim Plutarchi. Fumus latine: græce κάπυος dicitur. At fimus dicitur letamen: Sed iam ad. g. litteram tranſeamus. Nam. f. nullaꝫ habet difficutatem: niſi quā in principio libri diximus. Abii cum. i. latino ſcribit̉: urbs fuit uolſcoꝝ ſeptuaginta milibꝰ paſſuuꝫ ab urbe diſtās. Seruius uero cāpaniæ urbē dixit: eo ꝙ uolſci in parte cāpania ponunt̉. hāc Solinus dixit a Galacto& Bio fratribus ſiculis conditā fuiſſe: de cuiꝰ euentu late ſcripſit Liuiꝰ li. i. ab urbe:& a gabiis gabinus deducit̉. Virgi. li. æneidos. vii. Ipſe ꝗrinali trabea cinctuqꝫ gabino: ꝗ gabinus cinctus teſte Seruio eſt tota ſic in integꝝ reiecta: ut una eius lacinia a tergo reuocata hominē cingat. Quo genere ueſtimēti ut ait: cōſul utebat̉ bella indictu rus: quia cū ea ciuitas ſacris operaret̉: bellum ſubito uenit: tunc ciues cincti togis ſuis ad bella ꝓfecti ſunt:& adepti uictoriam: unde hic ortus eſt mos. Gades cum unico. d. a noſtris ſcribit̉: nōnulli uero græci duplicant. inſula eſt in ſine beticæ prouincia:& in ex tremo noſtri orbis uerſus occidentē: ubi europa ab aphrica dirimit̉. Nec deriuationē habꝫ græcam: ſꝫ uoca bulū pœnū eſt: qd̓ ut aiunt ſeptū indicat: eo ꝙ magis in morē ſepis circūdet̉: hanc teſte Solino Tyrii rubro mari ꝓfecti erythreā uocauere: dicente Lucano li. vii. Tyriis qui gradibꝰ hoſpes: de quo in ea dictiōe ſupra uidimus: in eadē dixit Pōponius li. iii. duo eſſe ꝓmontoria ea parte qua Oceanuꝫ proſpicit ſuper quorum uno eiuſdem nominis opulentam urbem eſſe dixit. ſuper reliquo uero Herculis ægyptii opulentum tēplū & religioſum in quo eius oſſa ſita dicebantur. G addir cū duplicato. d. etiā a noſtris&. i. latino ſcribitur: urbē eam puto: quā in gadibꝰ opulentaꝫ Pōponius dixit: de qua Saluſtius li. ii. hiſtoriarū referēte Priſciano in. v. ſic ait: ut alii tradiderunt tarteſſum hiſpania D ciuitatē quam nunc tyrii mutato nomine Gaddit habent. Et oſtendit eſſe generis neutri: quia accuſatiuum ſimilem nominatiuo poſuit. Nec eſt fœminini: ut multi putauerunt: quia tunc quoqꝫ dixiſſet gaddirem. C on cum a diphthongo ſcribitur: fluuius ille ab aliquibus dicitur: qui ab aliis nilus uocat̉. Galatea cum. t. exili ſcribitur: eſtqꝫ in penultia diphthōgꝰ ei apud græcos: quæ in. e. longā a noſtris cōuerſa fu it: fuit nymphaꝝ una filia Nerei ac Doridis: ip̄a dicente apud Ouidiū lib. xiii. metamorpho. At mihi cui pa tre Nereus& dedala Doris Enixa eſt.& reliqua de illa ꝓſequuntur. Galatia cū. t. exili&. i. latino ſcribitur: ꝓuincia eſt hiſpanis& luſitania cōtermina quā a meridie hꝫ. ab occidē te uero& ſeptētriōe oceanū. ab oriente aūt fluuiū ſequana:& prouincias germania:& a αλα quod ē lac nomē aſſumpſit: ꝗa lacteos hoc ē albos homīes producit. Vnde etiā gallia licꝫ alteꝝ. l. ſuperaſſumpſerit:& gallogræcia ſimiliter: quæ regio ē minoris aſia: quaſi græcia a gallis capta. ut monſtrat Iuſtinus li. xv. Gelaxaura cū unico. l.&. x. cōſonāte ſcribit̉: fuit teſte Heſiodo in theogonia nympha Oceani& Tethyos filia Galbana cū unico. n. ſcribitur: genꝰ eſt ueſtimēti: ut dicūt mulieribꝰ aptū: nā græce dicit̉ γαλβανη. Galbanū cū unico. n. ſcribit̉: eſt teſte Diaſcoride lachryma herba cuiuſpiā ſimilis ferula: quæ ab ipſo frutice ī æſtate prorūpit:& inde galbaneus abſqꝫ diphthongo deducit̉. Virgi. li. georgicorum. iii. Galbaneoqꝫ agitare graues nidote cylydros. Galerus cū unico. l.&. c. abſqꝫ diphthongo ſcribit̉: nec græcū uocabulū puto: qͣꝫuis nōnulli a vana quod eſt lac deduci uelint.& teſte Seruio ſuꝑ. vii. æneidos genus ē clypei: quod illi albū exiſtimāt. Quibꝰ Virgi. con tradicere uidet̉ cū ait. Fuluoſue lupi de pelle galeros. Dicit̉ etiā teſte Frōtone in neutro hoc galerum. Caleſus cuꝫ uuico. I.& unico. ſ. ſcribitur:& eſt teſte Vibio fluuius tarentinoꝝ: de quo Hora. li. carminū. Vnde ſi parca ꝓhibent iniquæ Dulce pellitis. Ouidi. galeſi flumen& regnata petā laconi rura phalato:& Virgi. Qua niger humectat flauentia culta galeſus. Martia. in. xii. Albi qui ſuperas oues galeſi. Galilea cu. i. latino& æ diphthongo ſcribitur: pars ē iudea: quæ teſte Pli. ſyriæ arabia atqꝫ ægypto cōiungit̉ Cammarus cum geminato. m. ſcribit̉: genus eſt cancri: de quo Iuuenalis in ſatyra: Si te ꝓpoſiti inquit. Sed ti bi dimidio conſtrictus gammarus ouo Ponitur. Gandarii cum. n. ante. d. ſcribitur: populi fuerunt aſia ſcythica: ut oſtendit Herodotꝰ li. hiſtoriaꝝ. iiii. G angarida cū. i. latino ſcribit̉: populi ſunt teſte Curtio de geſtis Alexādri li. ix. inde aſſyrios& indos iuxta gā gē fluuium. Vnde ſic quoqꝫ cognominari putant̉: de quibꝰ meminit Virgi. li. georgicoꝝ. iii. cū ait. In foribꝰ pugnam ex auro ſolidoqꝫ elephanto Gangariduꝫ faciam uictoriſqꝫ arma quirini: Sane ganges fluuius teſte Seneca de ſitu indiæ fluit per indiam nouem alueis: Melo. i. nilus ſeptem: quod Virgi. li. ix. æneidos tetigit cum ait. Ceu ſeptem ſurgens ſedatis amnibus altus Per tacitum ganges: ſꝫ ut idem Seneca cōmemorat: nōnulli dixere ꝙ tribus alueis fluat. C anymedes cum. y. græco& unico. n. ſcribitur: quia a poetis noſtris prima breuis ponit̉. Sed quoniam apud græcos plerunqꝫ producit̉: per duplex. n. ab illis ſcribi conſueuit. Fuit filius Trois regis dardanoꝝ: fraterqꝫ Aſſarici& Ili: qui ob admirandam pulchritudinem a Ioue in forma aquila raptus:& in celuꝫ tractus fingitur ab Homero. Quē Virgilius libro æneidos. v.& alii noſtri poetæ ſecuti ſunt. Vnde ait Ouidius li. metamorpho. x. Nunc quoqꝫ pocula miſcet: Inuitaqꝫ Ioui nectar lunone miniſtrat. Canyctor cum. v. græco& abſqꝫ aſpiratione aliqua ſcribitur: nomen eſt uiri proprium. Caramantes cum. t. exili ſcribitur: populi ſunt libyæ pſillis contermini: ſed in auſtri plagam magis conuerſi: a garamante Apollinis filio: ut quidam putant: ſic cognominati. Hi teſte Herodoto libro hiſtoriarum. iiii. omnem hominis aſpectum& loquelam diffugiunt ſuntqꝫ imbelles& inermes: nec priuata matrimonia no ſcunt: ſed uulgo omnibus in Venerem licet. Sunt etiam eodem Herodoto teſte alij garamantes in extreme uerſus auſtruꝫ libyæ diſpoſiti: magnus ut ait populus& fortis: e ꝗbus uerſus mare propinquior ē uia uſqꝫ ad lothofagos itinere dierum triginta. De quibus forte intellexit Virgilius in Damone: Extremi garaman tes:& Lucanus li. iiii. Non ſuper arantem merone cancriqꝫ ſub are. Qua nudi garamantes arant. Caramantis cum. t. exili&. i. latino ſcribitur: fuit filia garamanti garamantum regis: quaꝫ luppiter Ammodo apud fluuium bagradam compreſſit:& ex ea hiarbam genuit. G argittius cum. i. latino utrobiqꝫ:& duplicato. t. ſcribitur: fuit teſte Iulio Polluce li. v. de uocabulis reruꝫ ad Commoduꝫ Cæſarem canis cuiuſdam generoſi nomen: qui geryonis boues cuſtodiebat:& leonibus inſutabat: quem tunc Hercules interfecit: cum illius armenta abſtulit: fuitqꝫ Cerberi epirotici frater. C argara qͣꝫqͣꝫ cum. g. a nobis ſcribat̉: ſecundum tamen etymologiam per. c. ſcribi deberet. Nam teſte Seruio ſuper. viii. æneidos dicuntur: quaſi καρακαροσ i. caput capitis: hoc ē altitudinis altitudo. Naꝫ cacuminſunt mōtis ide: qͣre de illis locutꝰ dixit Virg. Lucus in arce fuit ſumma: de quibꝰ late ī dictōe myſia uidebim C aulus cum au diphthongo& unico. l. ſcribit̉: genus eſt nauis. G aurus cum au diphthongo& unico. r. ſcribit̉: mons eſt campania teſte Vibio haud lōge ab auerno lacu po ſitus. de quo luuenalis in ſatyra Neuole ait. Suſpectūqꝫ iugum cumis& gaurus inanis: hoc eſt intus uacu ut nonnulli exponunt: ego magis puto. i. pauca producens. G acum. ⁊. conſonante ſcribit̉: uocabulum eſt perſicum: quod apud nos opes indicit:& eſt generis femini ni: ut in ſequente dictione uidebimus. Gazophylacium ſecunda cum. z. conſonante: ſequens cum. v. græco: penultima cum. c. exili&. i. latino ſcribi tur: nomen eſt compoſitum ex dictione perfica& græca: perfica quidem ut gaza quæ opes nobis indicat: ut Virgi. li. æneidos. i. Et troia gaza per undas. Idem: Et gaza latus agreſti: Ex dictiōe uero græca: ut phylaciū quæ a φυλαττω quod eſt cuſtodio deducit̉: quaſi locus ille eſſe dicatur: in quo opes reconduntur. Gelon cum. e. abſqꝫ diphthongo& unico. l. ſcribitur: fuit tyrānus ſiculus: cui Hiero teſte Plutarcho ſucceſſit. Gelonus cū. e. abſqꝫ diphthongo& unico. l. ſcribitur: fuit teſte Herodoto libro hiſtoriaꝝ. iiii. Herculis filius: a quo ſcythici quidam populi geloni cognominati ſunt hi ꝓpinqui ſunt agathyrſis: qui ut illi coloribus ſe pingi conſueuerunt dicente etiā Virgi. li. georgico. ii. Eoaſqꝫ domos Arabū pictoſqꝫ gelonos. hi cuꝫ per deſerta ſcytica diſcurrunt: ſitientes equorū ſuorum uenas pertundūt: ac ſanguinē potant dicente Virgi. libro georgico. iii. Profuit intenſos æſtus auertere:& inter Ima ferire pedis ſalientem ſanguine uenam. Biſalta quo more ſolent: acerqꝫ gelonus. Cum fugit in rhodopen: aut in deſerta getarum. Et lacconcretum cum ſanguine potat equino. Hi teſte Solino et hoſtium cutibus indumenta ſibi conficiūt & equis tegmina ſuperponunt. Gela cum. e. abſqꝫ diphthongo& unico. l. ſcribit̉: fluuius eſt ſicilia: de quo Ouidius li. faſtoꝝ. iiii. Et te uorticibus non adeunde gela. A quo urbs illi adherens: gela ſimiliter cognominata fuit: ut Virgi. li. iii. æneidos Immaniſqꝫ gela fluuii cognomine dicta:& inde gelous: ut idem in eodem li. Campiqꝫ gelo. Genealogia abſqꝫ diphthongo& unico. l. atqꝫ. i. latino ſcribitur: dici poteſt generationis ſeries. Nam componitur ex γέυασ generationis& λοια ſermo. Genethlios cum. th. aſpirato&. i. latino ſcribit̉: dici poteſt a nobis natalis:& inde genethliacꝰ. i. natalitius. Geographia cum. e. abſqꝫ diphthōgo&. i. latino ſcribit̉: Et componit̉ ab i quod eſt terra:& γραφια de ſcriptio. nam γα terra:& per ſynereſim. Geometria abſqꝫ diphthongo:& cum. t. exili atqꝫ. i. latino ſcribitur: Et componitur ab ego quod eſt terra: & μετροσ menſura. Georgica cum. i. latino&. c. exili ſcribit̉: componitur a quod eſt terræ& εργον opus. Geryones cum. y. græco ſcribitur: fuit ut dicunt poetæ: hiſpanus: tergeminus: quem Hercules uictū nobilibꝰ priuauit armentis dicente Seneca. Inter remotos gentis heſperiæ greges Paſtor triformis littoris charcheſi Paremptus: acta eſt præda ab occaſu ultimo. Notum chiteron pauit oceano pecus. Et Virgi. li. viii. æneidos. Nam maximus ultor Tergemini nec Geryone ſpoliſqꝫ ſuperbus dicides. Nāqꝫ de clinatur hic geryones huius geryone: ut Anchiſes anchiſa. Heſiodus uero in theogonia triū capitū hominem dixit: quē fulguris filium aſſeruit dicens: γρυσα ορ δετεκεττρι καφαλονηρυοῦηα Cerrus cum duplicato. r. ſcribitur: fluuiꝰ eſt ſcythia:& teſte Hero. li. hiſto. iiii. ſeptimꝰ ab iſtro memoria dignꝰ G etæ cū. t. exili ſcribitur: populi ſūt thracia: ut dixit Pli. li. iiii. naturalis hiſtoriæ: de quibꝰ Qui. xviii. epiſtola libri ſecundi de ponto ait. Nulla getis toto gens eſt truculentior orbe:& li. v. triſtiū multa de illis ꝓſecut eſt. At uero Appianus inſignis hiſtoricus græcus dixit: Geta ſunt quos dacos uocāt. nonnulli uero alii illos eſſe affirmat: quos iam gothos uocamus. Saluſtius uero referente Seruio ſuper. vii. æneidos dixit illos eſſe myſios a Lucullo ſuperatos. Getulia cum. t. exili&. i. latino ſcribitur: regio ē in aphrica: quā Pli. li. v. naturalis hiſtoriæ dixit hactenus fuiſ ſe ætolorū partē: ſed pulſi incola propriā fecere genteꝫ uerſus æthiopes: quæ ab oriente mōtuoſa eſt:& elephantes gignit: ut Iuuenalis in ſatyra quæ incipit: Omnibus in terris ait: Cum getula ducē portaret belua luſcum. nam a getulia getulus deriuatur cū accentu in penultima: ut in ſcāſione præfati uerſus oſtendit̉:& in eo Virgilii li. iiii. æneidos cum ait. Aut captam ducat getulus hiarbas: ubi tam prima qͣꝫ ſecūda longatur Quod ab omnibꝰ poetis obſeruari comperimus: excepto Martiale: qui epigrāmatum primo taꝫ primaꝫ ꝙ ſecundam breuiauit cum ait. Traducta eſt getulis nec cæpit arena nocentes. Gyas cum. v. græco ſcribitur: nomen fuit uiri troiani proprium. Gyarus cum. y. græco ſcribitur: inſula ē parua:& una ex cycladibus ad quā noxi romani dānabant̉: dicēte lu uenali in prima ſatyra. Aude aliquid breuibus gyaris& carcere dignū ſi uis eſſe aliquid. Dixitqꝫ in plurali: ut hanc& ſimilem deſignaret hac& mycone: altera. ſ.& cycladum inſula Delon oras& littora circum Errā tem: ut dixit Virgi. li. iii. æneidos: Pius arcitenens īmotāqꝫ coli dedit:& contēnere uentos. Gigantes cum. i. latino&. t. exili ſcribitur: dicunt̉ a poetis terræ filii ſine patre: quos ꝗnta luna natos dixit Vir gilius li. georgico. i.& Ouidius li. y. faſtorum addidit cum pedibus ſerpentinis. Qui cum deos celo pellere conarentur: a Ioue fulminati fuerunt. Gigantomachia cum. i. latino utrobiqꝫ:&. t. exili atqꝫ. ch. aſpirato ſcribitur: dici pōt gigātū μαχια. i. belluꝫ. E illus cū. i. latino& duplicato. l. ſcribit̉: fuit uir tarētinꝰ: de quo Hero. li. hiſto. iiii. nonnulla explicauit. Gymnoſophiſta prima cuꝫ. y. græco ſequente. m.& penultima cū. i. latino ſcribitur: dictio eſt cōpoſita ex/ μυοσ qd̓ eſt nudus:& σοφιστησ ſapiens. Nam teſte Pli. vi. naturalis hiſtoriæ fuerunt indoꝝ philoſophi Alii dixerunt chaldeoꝝ: quos& dryiudas Laertius li. i. de uitis philoſophoꝝ obſcure& ꝑ ſentētias philoſo phari dixit. dicebantqꝫ colendos eſſe deos: nil mali agendum:& morteꝫ contēni oportere. De his meminit Lucanus li. iiii.& Hieronymus in prologo biblia. Gymnaſiū cum. y. græco ſequente. m. ſerbitur: locus eſt paleſtra: ubi nudi exercebant̉: quod nōnunquaꝫ ꝓ oīexercitio: ac exerciti cuiuſqꝫ loco ab auctoribus capitur. Gymnaſiarches prīa cū. y. græco antepenul. cū. i. latino: ultīa cū. ch. aſpirato ſcribit̉: dici pōt prīceps gymnaſu Gyges cū. v. græco ſcribitur: Tres hoc noīe dignos memoria cognomīatos cōperi. Vnū quē dixit Heſiodus ī theogonia cæli& terræ fuiſſe filium: Briareiqꝫ fratrē. De quo Ouid. in li. de triſtibꝰ ait: Centimanūqꝫ gygē ut in dictione Briareus uidimus. Aliū lydium quem Plato paſtorem regis lydiæ fuiſſe refert: qui cum die qͦ dam ueniſſet in nemus: coactus magnis imbribus in quendam terræ hiatum deſcendit: ubi equum æneum uidit: in cuius lateribus fores eſſe cum animaduertiſſet: illis apertis corpꝰ hominis comperit magnitudinis inuſitate: qui in dextera digito aureum annulum detinebat. Illum ergo cuꝫ detraxiſſet:& digito ſuo īdue ret: ad alios paſtores reuerſus eſt:& cum forte annulum ad palmas reduxiſſet perpendit a nemine ſe uideri Ipſe autē cuncta uidebat. Atqꝫ deīde annulo reuoluto cōſpiciebat̉ omnino: qua ſane oportunitate uſus regina ſtuprū intulit. Qua poſtmodū adiuuante regē interfecit:& illos ſuſtulit: quos ad regnū ſibi obſtare arbitrabat̉: unde beneficio annuli& regina rex lydia effectus eſt. Tertius fuit puer quidā Cnidius: qui ab Ho ratio in ſecundo carminum formoſiſſimus memoratur his uerſibus. Vt pura nocturno renidet Luna mari chidiuſue gyges: Quem ſi puellarum inſereres choro: Mire ſagaces falleret hoſpites Diſcrimen obſcurum ſolutus Crinibus ambiguoqꝫ uultū. Gynæcium cū. v. græco: ſequens cū æ diphthōgo& penultima cū. c. exili&. i. latino ſcribitur: locus eſt in ædi bus ſolis mulieribus ad habitandum datus Terentius in phormione: Vbi in gynaciuꝫ ire occipio: puer ad me occurrit:& a υυαικων hoc eſt a mulieribus deducitur. Gynæconitus eodē modo ſcribit̉:& idē quod gynæcium deſignare uidet̉ Aemilius Probus oſtendere in ꝓc mio de excellentibus ducibus cum ait: Mater familias apud romanos primum locuꝫ tenet ædium: atqꝫ in ce lebritate uerſatur: quod multo ſit aliter in græcia. Nam neque in conuiuium adhibetur: niſi propinquorū nec ſedet niſi interiore parte ædium: quæ gynæconitis appellatur. Gynacia eodem modo ſcribitur:& ponitur a noſtris nonnunquam pro bona dea: ut uidebimus in dictione Maia. Gyndes cuꝫ. y. græco ſcribitur: fluuius eſt qui naſcitur in montibus mantianis& fluens ꝑ dardaneos ingredit̉ tigri: ut ſcripſit Hero. li. hiſto. i. De quo Seneca li. iii. de ira inquit: Cum gyndes fluuiꝰ ſecūde poſt euphratē magnitudīs cyri īpetū ueniētis cōtra babylōios īterciꝑet:& ꝗdā ex militibꝰ ſūme dilectꝰ regi eiꝰ moliēs trā ſitū: rapacitate fluui abſorptꝰ eſſet: rex iratꝰ amicū ulciſci ſtatuit: iurās ut ꝗ nūc præclaꝝ equitē uorauiſſet mox uix tingeret genua mulieris. Nec peragendo ſegnior bellum indictum hoſti cum flumine geſſit: anno integro cum totis copiis gyndem fluuium ꝑ magnas deductuꝫ foſſas: in quadragintaſex alueos diſpartiuit eo opere prædoctis foſſoribus etiā euphratem longe ualidiſſimū per loca uaria deriuauit: nomenqꝫ tunc il li perdere fecit: quare& babylonem hoſtiliter cæpit. Gypſum cum. y. græco ſcribit̉: genus eſt calcis albæ: quæ facile conglutinat̉:& indureſcit. unde ſi labore ex il la ſigna formātur. Iuuenalis in ſecunda ſatyra. Plena omnia gypſo Chryſippi inuenies. Cyrtōne cum. v. græco&. t. exili ſcribit̉: nomen fuit urbis pelagice ſiue theſſalice. Cyrus cum. v. græco ſcribitur:& circuitum apud noſtros deſignat. Ciſco cum. i. latino&. c. exili ſecundum græcam litteraturam ſcribitur: fuit eo nomine Hamilcaris filius longe prius qͣꝫ punica bella fierent. Alter fuit pater eius Haſtrubalis: qui cum Scipione plurima bella geſſit. Gytheus cum. v. græco&. th. aſpirato ſcribitur: nomen fuit uiri proprium. C laphyrus cum. y. græco ſcribitur: dici poteſt latine feſtiuus. C lauco cum. c. exili ſcribitur: fuit athenienſis philoſophus. C laucus cum. c. exili ſcribitur: Quo nomine diuerſi cognominati fuerunt. Nam unus de potnia ciuitate fuit: ꝗ cum ſacra Veneris ꝓhiberet: illa irata immiſſo furore libidinis equabus: quibus ipſe ferebat̉: ab illis moſibus eſt dilaceratus: ut dixit Seruius ſuper. iii. georgicoꝝ: ubi dixit Virgi. Et menteꝫ uenus ipſa dedit quo tēpore glauci Potiades malis mēbra aſſumpſere quadriga. Alter fuit piſcator: qui conuerſus deinde in de uꝫ marinum: ardenter amauit Scyllam. De quo plene Ouidi. li. metamorphoſeos. xiii. Alium dixit Herodo tus li. hiſtoriarum. i. chium fuiſſe: qui primus ferri conſolidaturam adinuenit. Et alium in eodem li. rettulit Hippolochi filium: a quo reges apud iones nati ſunt. C lycerium prima cum. y. græco ſequens cum. c. exili& penultima cum. i. latino ſcribitur: nomen fuit puella. quod apud nos ſignificat dulcem amorem. Nam componitur ex γλυκυσ: quod eſt dulcis& εροσ amor. Et ſic quoqꝫ per diminutionem adulatione amatoria a græcis ꝓlatum. qͣꝫqͣꝫ& glycera reperiatur. Martia. in. xi. Formoſam glyceram amat ſupercus Gloſa cum unico. ſ. a noſtris ſcribitur: ſed a dictione græca traducitur: quæ per geminuꝫ. ſ. ſcribitur: hoc eſt a λλωσσα quæ eſt lingua: eo ꝙ uicem doctoris gloſa detineat. Et inde gloſſema cum duplicato. ſ. ſcribitur Quod Quintilianus in primo interpretat̉: quaſi uoces minus uſitatas. G nomon cum unico. m. ſcribit̉: dici poteſt teſte Pli. li. ii. naturalis hiſtoriæ umbilicus. Gnatho cum. th. aſpirato ſcribitur: nomen eſt uiri ꝓprium: ſed deductum a ναοσ quod ē bucca uel maxila: quā ille maxīe explere cupiebat. Nam ob id ſic quoqꝫ paraſitꝰ ille apud Terentiū noīatus fuit. G noſus cum. g. ante. n. a pluribus ex noſtris ſcribit̉: ſꝫ quia apud græcos habet. κ. quod in. c. noſtruꝫ tranſferri conſueuit: ſcribunt aliqui cum. c. uidelicꝫ choſus& non cum. g. Alii uero ob affinitatē litterarum. x. in. g. conuerti dicunt: ut in ſequenti dictione uidebimus: fuit creta ciuitas in qua Minos utplurimuꝫ habitare cō ſueuit: unde gnoſia deducitur. C obius cuꝫ. g. littera teſte Priſciano:&. i. latino a noſtris ſcribitur: qͣꝫqͣꝫ apud græcos. x. ſcribat̉: quod ī. c. ano bis conuerti conſueuit: ſed ob affinitatē litterarū in. g. conuerſuꝫ fuit: piſcis eſt uilis. de quo Iuuenalis in ſatyra. Atticus eximie ſi cœnat inquit: Nec nullum cupias cum ſit tibi gobio tantū in loculis:& Martia. in ultimo: Principium cœnæ gobius eſſe ſolet. Cobryas cum. v. græco ſcribit̉: fuit teſte Herodoto li. hiſtoriaꝝ. iiii. uir perſa nobilis: unus ex his ꝗ cuꝫ Dario cōiurarunt in magū. Nam erat Darii Socer anteqͣꝫ regnum Darius ip̄e adipiſceret̉: ut idem Hero. oſtendit circa initium lib. vii. hiſtoriarum. C onnus cum duplicato. n. ſcribitur: fuit teſte Herodoto li. hiſtoriaruꝫ. vii. urbs in ſuperiori ꝑte theſſaliæ: unde ad theſſaliaꝫ quiſpiā introitus cōperitur. alius ſcilicꝫ ab eo qui iuxta peneum fluuium habetur. C orgias penultima cū. i. latino ſcribit̉: fuit teſte Quintiliano lib. iii. de inſtitutione oratoria ſiculus natōne& Empedocis diſcipulus: quin& ſſocratis atqꝫ aliorum plurium philoſophorum& oratorū præceptor. Idē teſte Plinio li. xxxiii. naturalis hiſtoriæ: hominū primus& auriā ſtatuam& ſolidaꝫ delphis in templo ſibi po ſuit. lxx. circiter Olympiade: tantus erat tradenda oratoria artis quæſtus. G orogytion antepenultima cū. y. græco& penultima cum. t. exili&. i. latino ſcribitur: fuit troianꝰ Priami& Caſtianiræ filius formaqꝫ& uiribus præſtans: ut dixit Homerus li. viii. iliados. Gorgones cum unico. n. ſcribitur: fuerunt inſulæ in oceano æthiopico: in quibus Meduſa cum ſororibus regnabat: ut uidebimus in dictione pegaſus. Cortuna cum. t. exili&. y. græco ſcribit̉: fuit teſte Home. li. i. iliados urbe creta pulchris cinctamuris: quā te ſte Solino leneus præterfluit amnis: ꝑ quē Europā tauri dorſo uſqꝫ ad eā portatā ferūt: a qͣ terra ꝑs urbis co gnominata fuit: dicente Ouidio libro faſto. v. de illa loquēte. Parſqꝫ tuū terræ tertia nomē hꝫ. Iuxta gort nā naſcunt̉ calami ꝓ ſagittis aptiſſimi dicente Virgi. li. xi. æneidos: Spicula torquebat lytio gortynia cornu Nam ab gortyna gortynius& gortynia deducunt̉: ut idem Virg. in bucolico ait. Aut armenta ſecutuꝫ Per ducent aliqua ſtabula ad gortynia uaccæ. Nāqꝫ ibidē aliquādo fuiſſe armenta Solis teſtat̉ Seruius. Verum moderniores mutātes. g. in. c. non gorthynā ſꝫ cortynā iā dicūt: ac ſcribunt: ut in ea dictōe uidimꝰ. Sed nos ſeruato. g. in antiquis& emendatiſſimis codicibus ſcriptum comperimus: ſane cortina abſqꝫ aliqua aſpiratōne&. i. latino aliud ſignificat ut ſupra uidimus. Gracchus cū duplicato. c.& ſecundo aſpirato ſcribitur: nomen eſt auis a uoce deductum teſte Quintiliano in. i. de inſtitutione oratoria: fuit etiā cognomen clariſſimorum quorundam romanoꝝ qui non mō rebus geſtis: ſꝫ eloquentia præcipue claruerunt: dicente Hieronymo ſuꝑ Amos ꝓphetam: Oratores Lyſiaꝫ& Hy peridem: Pericē& Demoſthenē: Gracchos Catones Tullios& Hortenſios in cælū laudibꝰ ferunt poetæ: ſi epici ſunt Homeꝝ atqꝫ Virgi. ſi lyrici Pindarū& Flaccum crebro ſermone concelebrant. Gradiuus cū. i. latino ſerbitur: non ē uocabulum græcū neqꝫ latinū ſꝫ trax quod bellicoſum deſignat& fortē diciturqꝫ latine Mars: eo ꝙ maribus in bello præſit: ut dixit Varro de lingua latina: cū per uiros fiant prælia. Et dicit̉ filius Iouis ex lunone. Ouidius uero dixit in. r. metamorpho. illuꝫ fuiſſe iunonis filiū abſqꝫ patre: ita ut cū uideret Iuno maritū Iouē abſqꝫ mulieris ſeruitio percuſſo capite emiſiſſe Mineruam armatam ibat ipſa ad Oceanū quæſitura quoniam pacto& ipſa abſqꝫ uiro parere poſſet: ſed itinere feſſa cū forte ad hoſtiū dea Floræ uxoris Zephyri reſediſſet a flora interrogat̉ quorſuꝫ& qua de cauſa ꝑgeret. Quod cum didiciſſet Flora obtulit ſuffragari: ſi loui forent tacita noīa ſuffragantis. ꝓmiſit id Iuno ac iuramēto firma uit. Mox docuit illā Flora in campis oleniis florem eē: quo tacto repēte ſine uiro cōciperet. Quod Iuno experta Martē concepit:& deinde peꝑit ferociſſimū& bellicoſuꝫ: qui belloꝝ deus eſt habitus: unde flora ad Naſonem loquens in. v. faſtorum inquit. Mars quoqꝫ ſi neſcis per noſtras editus artes. ſuppiter hoc& adhuc neſciat uſqꝫ præcor.& reliqua ubi eandē fabulā ꝓſequit̉. Hunc Statius in li. thebaidos dixit in thracia tenere ſedē domūqꝫ illius deſcripſit& familiā: cuius& Bellonā ſororē aurigā eſſe uolu it. huic romani teſte Seruio ſuper primū æneidos duo conſtituere tēpla: unū in urbe tanqͣꝫ urbis cuſtodi: alterū extra urbē in uia appia porta ꝓximuꝫ: quaſi ꝓ republica pugnatori. Idē mutuo amore dilexit Venerē uulcani cōiugem: de quo Ouidi. in. iiii. metamorpho. li.& circa finē li. ii. de arte:& in primo de ſine titulo late ꝑtractauit eundē dixit Homerus in li. iliados ſemel uulneratū fuiſſe in extremo lateris a Diomede:& tā to uocis ſonitu exclamaſſe: qͣꝫto aliorū. x. millia potuiſſent: Quod lepidiſſime in latinum Caro noſter Arre ti. in ipſum Martem inuehens traduxit: cum dixit. Nec tibi iam ſemper proſunt crudelia bello. Vulnera: nam repeto ſæpe tuliſſe uices. Cum latus extremum cuſpis diomedea fixit. Proh pudor atqꝫ homini uulnera facta deo. Tum quantum exclamant hominum bis milia quinqꝫ. Cum repetunt acri bella nefanda manu. Tam magna terras compleſti ac æthera uoce: Vt tremerent dana dardaniqꝫ ſimul. Dicitur& xantus mediis exterritus undis: Concuſſa eſt ide: territus eſt ſimoīs. Viſaqꝫ tum uolucris tremulis petere aera pennis. Rhœtei& piſces concaua ſaxa petunt. Turbine dehinc cælo tendit ſic oblitus ille. Sanguine diuino conſtitit ante deos. Non hominum puduit regi diuumqꝫ parenti. Dicere mortali uulnera facta manu. Dicere nec puduit pedibus ſperaſſe ſalutem. Hei mihi qͣꝫ melius tardus inerſqꝫ fores. ſuppiter ipſe pater rabiem ſæuoſqꝫ furores Increpat:& matri quod nimis ip̄e places: Quodqꝫ tibi cordi bellum& diſcordia pugna Inuiſumqꝫ ſibi non minus eſſe docet: Heu quod tytide uulnus non altius actuꝫ Corqꝫ ferox medium ruperit haſta tuum. Quare& Iuuenalis in ſatyra Exemplo quodcunqꝫ malo ad Caluinū qui depoſito fraudatus fuerat inquit. Tu miſer exclamas: ut ſtentora uincere poſſis. Vel potius qͣꝫtuꝫ gradiuus homericꝰ audis ſuppiter hæc. Græcus cū a diphthongo&. c. exili ſcribitur: fuit rex atticæ regiōis: a quo græci dicti ſunt: ut dixit Ariſto. ī me theoris: unde græcia græcanicꝰ& græciēſis deducit̉. Sane apd̓ græcos uarie locuti ſunt auctores: qd̓ ex lin guaꝝ copia qͣ ſe plurimū iactāt ꝓuenire neceſſe fuit. nā ꝗnqꝫ apd̓ illos līgua habēt: quæ declinatōibꝰ noīuꝫ & uerboꝝ ac litteraꝝ quarūdaꝫ uarietate dep̄hēdunt̉: ut attica æolica ionica dorica& κοινη. i. cōmunis. Grāmatica cū duplici. m.&. t. ac. c.&. i. latino ſcribitur: dici pōt a nobis litteraria. Nā deſcēdit a αμμα ꝗd apud nos ē littera:& teſte Quintilia. inemēdate loquēdo atqꝫ ſcribēdo grāmatica cōſiſtit: ita ut litteræ ſuas cuſtodiunt uoces:& uelut depoſitū reddāt legentibus. Quod uero ad ſignificate& ornate dicendum aut ſcribendum ſpectat: maiori competit artifici: qͣꝫqͣꝫ& a grāmaticis auferri non debeat. Granicus cum unico. n.&. i. latino atqꝫ. c. exili ſcribitur: fluuius eſt phrygiæ in ꝓpontidem iuxta cyricum cadens: de quo meminit Homerus circa initium li. xii. iliados. G raphia cū. ph. aſpirato&. i. latino ſcribit̉: dici pōt a noſtris ſcriptura: quæ nō ſolū exarationē litteraꝝ: ſꝫ cuhoc etiā picturā quēadmoduꝫ apud græcos ea dictio graphia ſignificat: unde ſcribo apud noſtros ꝓ eo ꝗd eſt pingo ab auctoribus noſtris ſæpe poſitū fuit. Pli. li. xxxv. naturalis hiſtoriæ de Nicomacho pictore locutus inꝗt: ſcripſit& Apollinē& Dianā deū Matrē in leone ſedentē. i. pinxit. ſimiliter Iuuena. ī ſatyra: Credo pudiciciā inꝗt. Dacius& ſcripto radiat germanicꝰ auro hoc ē picto. Quare& picturas legere dicimur: quē admodū& ſcripturas. Virgi. li. æneidos. vi. Quin protinus nomē ꝑlegerēt oculis:& reliqͣ.& a graphia graphiū cū. ph. aſpirato ſtilus dicit̉: quo in cæris antiꝗ plurimū ſcribere cōſueuerant:& idem zographia quaſi τωων.i. animaliū pictura: unde Pli. eodē li. Dionyſius inꝗt nihil aliud qͣꝫ hoīes pinxit: ob quod anthropographos cognominatꝰ: quod cū. th. aſpirato ſcribit̉:& ſignificat αμορωπων i. hominū γραφεα pictoreꝫ ueꝝ ægypti ex annalibꝰ eoꝝ teſte eodem Pli. apud ip̄os inuentā picturā prius qͣꝫ in grætiā tranſiret affirmāgræci uero alii apud ſicionē: alii apud corinthios reꝑtam omnes ab umbra hoīs linteis circūducta. Itaqꝫ ta lē primā ſcripturā ſingulis coloribꝰ confectā monochromatō dixerunt: qd̓ cū. ch. aſpirato&. t. exili ſcribit & ſignificat. μονον. i. unicū χροματων.i. coloꝝ: ꝗa unico tantūmō uidelicꝫ umbratili colore pingebātur in quo pingendi genere teſte Quintili. li. xii. de inſtitutōe oratoria claruerūt Polygnotus atqꝫ Aglaophon quoꝝ ut ait ſimplex color tam ſui ſtudioſos adhuc hꝫ: ut illa prope rudia ac uelut futura mox artis primodia maximis ꝗ poſt eos extiterūt pictoribꝰ præferant: ꝓprio quodā intelligēdi: ut mea opinio fert ambitu Aut apud romanos teſte eodē Pli. honos huic arti mature cōtigit. ſiquidē cognomīa ex ea traxerunt fabia clariſſime gentis princepſqꝫ cognominis. Fabius ædeꝫ ſalutis pinxit: anno urbis cōdita quadringenteſimo quinqͣgeſimo quæ pictura ut ideꝫ Pli. pergit: durauit ad noſtrā memoriā in ædea Claudii principatu exuſta ꝓxime celebratas ē in foro ærei Herculis pacuui poetæ pictura Ennii ſorore geniti: hæc ille oſtendēs: deīde hanc artē ab honeſtiſſimis manibꝰ non ampliꝰ fuiſſe ſpectatā: ſed inter liberales ſemꝑ habitā:& nunqͣꝫ a ſeuis exercitā: ſed dignatio inquit præcipua romæ increuit Valerio Maxīo cōſule: cū Meſſalla princeps tabu lā pictā præli: quo carthaginēſes Hieronē in ſicilia uicerant: ꝓpoſuit in latere curiæ Hoſtilia anno ab urbe condita. cccc. xc. fecit hoc idem&. L. Scipio tabulā quā uictoriæ ſuæ aſiaticæ in capitolio poſuit: poſt quos idem& nōnulli alii fecerunt. At in tabulis externis auctoritatē romæ publice primus oīuꝫ fecit. L. Mūmius cui cognomē achaica uictoria dedit. Nā cuꝫ in præda uendēda rex Attalus ſexdeciꝫ libris Ariſtidis tabulam emere uellet: in qua liber pater pictus erat: p̄cium miratus ſuſpicatuſqꝫ in ea aliꝗd uirtutis quod ipſe neſciret reuocauit tabulā:& deinde in Cereris delubro poſuit. Quā primam picturam externaꝫ Plinius ipſe pu tauit romæ publicatā: iuxta quæ Iuuenalis poeta locutꝰ uidetur in ſatyra Atticus eximie cum ait. Tum rudis& graias mirari neſcius artes. Vrbibus euerſis prædarum in parte reperta. Magnoꝝ artifici fragebat pocula miles. unde li. xxxvi. inꝗtidē Pli. uictoria Pōpei: de Mithridate primuꝫ ad margaritas gēmaſqꝫ romanos mores inclinauit: ſicut. L. Scipionis:& Cn. Manilii cælatum argentum:& ueſtes attalicas ⁊ triclinia erata: ſicut. L. Mūmi ad corinthia& tabulas pictas. Gryllus cū. y. græco& duplicato. l. ſcribitur: quo noīe uocatus ē enophontis filius: qui glorioſe pro patria occubuit: cuius laudes& epitaphia ut dixit Ariſtote. innumeri ſcripſere. Socrates etiam ſi Hermippo cre dimus illius laudes ſcripſit. Grynia prima cuꝫ. y. græco:& penultima cuꝫ. i. latino ſcribitur: fuit teſte Herodoto li. hiſtoriaruꝫ primo urbi in æolia:& in finibus ionia: a gryneum nemus dici in ſequenti dictione oſtendemus. Gryneum nemus cum. v. græco ſcribitur: ſic quoque dictuꝫ a grynia ciuitate aſia in cōfinibus æoliæ& ionia quam puto aliquando clazomenam dictam. Nam de grynia loquitur Herodotus: de Clazomene uero arSeruius ſuper quartum æneidos librum: cum apud Virgilium dixiſſet ad Aeneam: Dido: Sed nunc Italiamagnam gryneus Apollo. Italiam liciæ iuſſere capeſſere ſortes: ubi dicit Seruius Clazomene ciuitas eſt in aſia: iuxta quam nemus eſt gryneum: ubi Apollo cum reuerentia magna colitur:& ſuper æglogam quæ in ſcribitur Silenus ait idem Seruius gryneum nemus eſt in finibus ionis Apolloni conſecratum. At conſtat gryneam in confinibus ionia eſſe: ut ſupra uidimus. Vnde ait ibidem Virgilius ad Gallum loquens de cala mis quos illi dabant muſa. His tibi grynei nemoris dicatur origo. Neqꝫ ſit lucꝰ quo plus ſe iactat apollo. Nāqꝫ in eo dabant̉ manifeſta Apollinis reſpōſa cui præfuit Mopſuꝫ ipſius Apollinis filius ex Mantone filia Tyreſiæ uatis thebani natus: ut dixit Pomponiꝰ libro. i. de quo Sta tius ſæpius in dubiis auditus laſone mopſus:& ut Seruius ipſe ſuꝑ eandem eglogam atteſtatur in hoc Cal chas& mopſus inter ſe contenderunt de peritia diuinandi: ſed a mopſo ſuperatus Calchas dolore interit: ut in carminibus Euphorionis ſcribi dixit. Gryps huius gryphis declinationē græca:& in plurali gryphes facit. at nonnulli ex noſtris hoc tempore grypho gryphonis declināt. Quorum omnium prima cum. v. græco ſcribitur: eſt animal quadrupes& penna tum: quod in hyperboreis montibus naſcitur:& in omni parte corporis leo eſt præter allas& faciem: quibus aquilas repreſentat: eſtqꝫ hominibus& equis maxime infeſtus: ut etiam tetigit Virgilius in buccolicis: lungentur iam gryphes equis. Grypus cum. y. græco& unico. p. ſcribitur: dicitur naſus gibbus ſeu aquilinus:& gryphis ſimilitudine dedu ctus. Adrianus cum aſpiratione principii:&. i. latino in antiquis inſcriptionibus ſemper ſcri ptum comperi. Naꝫ apud athenas ad fauces aquæductus extra ciuitatis mœnia ad unū miliare litteris latinis ſic ſcriptū comperi. Imp. cæſar ælius Hadrianus. Antonius. Aug. pius coſſ. iii. trib. pōt. ii. p. p. aquæductum in nouis athenis cœptum a diuo Hadriano pater ſuo conſūmauit: dedicauitqꝫ. At uero adrianus ſine aſpiratione nomen eſt genti le ab adria urbe deductum: ſane dictio hadriana ꝓ filia Minos regis cratæ: ut inſcii ꝙ dam moderni ſomniauerunt: nunqͣꝫ cōperta apud antiquos& doctos fuit: ut late uidimus in dictōe aradne H ama cum a diphthongo ſcribitur. dicitur apud nos ſanguis: unde dictio hæmilius forte deducitur:& ſimi li modo aſpiratur. Sed nos aſpirationem abiecimus: ut in antiquis inſcriptōnibus aſpeximus: de quo ſupra in dictione æmilius late uidimus. H amatites cum a diphthongo& duobꝰ. t. exilibꝰ atqꝫ. i. latino ſcribit̉: lapis eſt ruboris ſanguinei: a quo nomen aſſumpſit. Nam αιμα græce latine ſanguis dicitur. H amorrois cum a diphthōgo& duplicato. r. atqꝫ. i. latino ſcribitur: dici poteſt a noſtris ſanguinaria. Naꝫ ab αια quod eſt ſanguis deducitur. H æreſis ſola prima cum a diphthongo& ultima cum. i. latino ſcribitur: dici poteſt a nobis optio ſeu electio. Nam deducit̉ ab αιρουμαι quod eſt opto ſeu eligo: unde aphæreſis quæ apud noſtros ablatio dicitur:& diæreſis quæ eſt diuiſio atqꝫ ſynereſis quæ eſt diuiſorum coniunctio: a nōnullis uero ſecta hæreſis ipſa traducitur. Cicero autē uocabulo græco utitur in paradoxis cum ait: eſtqꝫ in ea hæreſi quæ nullum ſequit̉ florem orationis. H æreſius cum aſpiratione& æ diphthōgo ſcribitur: nomen eſt uiri proprium. H ageſilaus cum aſpiratione principii&. i. latino atqꝫ unico. l. ſcribit̉. fuit rex lacedemonius non poteſtate ſꝫ nomine: quēadmodum cæteri ſpartani reges creari conſueuerant: nam mos erat apud illos teſte Plutarcho & Aemilio a maioribus lacedemonis traditus: ut duos ſemꝑ haberēt reges noīe magis qͣꝫ imperio: ex duabus familis Prodi& Eriſthenis: qui princeps ex ꝓgenie herculis ſparte reges fuerant: hoꝝ ex altera in alterius familia locum fieri nō licebat. Ita utraqꝫ ſuū retinebat ordinē:& primū quidē ratio habebat̉: qui maximus natu eſſet ex liberis eius qui regnās deceſſiſſet: ſinis uirilem ſexū non reliquiſſet: tūc deligebat̉ qui pro ximus eſſet ꝓpinquitate: ꝑ quem modū mortuo hagi rege frater Hageſilaus ſubſtitutus eſt. hic cū a cæteris ſcriptoribus græcis tū eximie a Xenophonte ſocratico collaudatꝰ eſt: eo enī uſus eſt familiariſſime: geſſitqꝫ ſtrenue plurima bella& religioſus in deos: piuſqꝫ ī patriā fuit: ꝗn& magiſtratibꝰ obedientiſſimus. H ageſipolis cum aſpiratione principii&. i. latino utrobiqꝫ ſcribit̉: uir fuit athenienſis de quo nunqͣꝫ Plutarchus meminit. H alcyones cum aſpiratione principii&. c. exili atqꝫ. y. græco ſcribit̉: unde neceſſario dictionē hanc aſpirari īdicant poetæ: qui exilem conſonantē ante illam poſitam in aſpiratam conuertunt. Theocritus in buccolicis αλκυονεσστερευντιτα κυματατηνδελαλταταν ubi dixit χαλκυονεσ cū. χ.& nō καλκυονες cum. κ. quod factum eſſet ſi halcyones non aſpiraret̉. Nam ibi και eſſe debuit: ſꝫ per ſubſequentē uocalem diphthongus ipſa αι abiecta fuit:&. κ. littera exilis& ſimplex in. χ. litteram aſpiratā ob aſpirationē ſequen tis uocalis conuerſa fuit: quēadmodū ſupra oſtendimꝰ. Quare ſi nō fuiſſet eius dictiōis prima aſpirata exilis& ſimplex. κ. remanſiſſet. Et ſunt aues teſte Plinio li. v. naturalis hiſtoriæ paulo minores paſſeribꝰ: habēt qꝫ maiori ex ꝑte pēnas purpureas cādidis admixtas: collo gracili ac ꝓcero: quas uideri cōtingit raro: ꝗa nūqͣꝫ niſi circa ſolſticia& in bruma in qͣ oua deponunt apparēt. Nā tunc quoqꝫ medio fere hyemis in mari ip̄o nidificant: quo tēpore ſi pontus undoſus fuerit: ip̄is ouis māſueſcit. Caduntqꝫ ꝓcella oēs donec halcyones poſita oua foueant. Et cum ſeptem dies ſint quibus educunt pullos: ſeptem alios adiungunt quibus partꝰ enutriant. de quibus Ouidius li. xi. metamorpho. dixit. Perqꝫ dies placidos hiberno tempore ſeptem. Incubat halcyone pedentibus æquore nidis. Tum uia tuta maris: uentos cuſtodit& arcet. Aeolus egreſſu: præſtatqꝫ nepotibus equor. H alicarnaſus cum unico. l. ſequente. i. latino&. c. exili atqꝫ unico. ſ. ſcribitur: deriuaturqꝫ ab αλιοσ qd̓ manum indicat:& ſimili modo aſpiratur: ciuitas eſt maritima in caria regione minoris aſiæ argiuoruꝫ coloniaut Pomponius li. i. ſcripſit: in qua Mauſeoli nobilis extat opus: ut in ea dictione uidebimus. H aliacmon cum unico. l.&. i. latino atqꝫ. c. exili ſequente. m. ſcribitur. fluuiꝰ eſt macedonia: ut teſtatur Heſio dus in theogonia. H alis cuꝫ unico. l.&. y. græco ſcribitur: fluuius eſt qui teſte Plinio li. vi. naturalis hiſtoriæ oritur ex radicitauri montis& defluens per cappadociam diſiunxit olim regna lidia a perſis: ideꝫ teſte Herodoto inter paphlagonas uerſus boream exiens: in euxinum pontum deſinit. de hoc locutus Apollo ait: Croſus trāſgreſus halym plurima regna perdet. H alizones cum unico. l.&. i. latino ſequente. z. conſonāte ſcribitur: populi ſunt paphlagonuꝫ: ſic quoqꝫ dicit teſte Ariſtracho ſuper. y. iliados librum: quia undiqꝫ a mari circundatur: hoc eſt ab υποζωσται quod ē circundari αλι mari. H amadryades cum aſpiratione principit:&. y. græco ſcribitur. Nam componitur ex eue quod apud illos apiratur:& cum ſit aduerbium ordinis ſignificat ſimul& δρυσ huius δρυοσ quod ē quercus: hoc eſt nym phæ quæ una cum aboribus& naſcuntur& pereunt:& ponitur ſpecies arboris pro genere. H amaxāpeus cum aſpiratione principii&. x. conſonante in penultima ſcribitur: pars eſt fluminis hypanis: ꝙ cum fonte xampeo amaro cōmixtus eſt: nam componitur ex αμα quod eſt uua& ξαμπευσ quod nomen eſt fontis callipodum amara ſcaturigine infamis. H amilchar cum. i.&. ch. aſpirato a græcis& emendatis latinis ſcribitur: licet barbarum cum quibuſdā ſequē tibus eſſe dicatur: hic cognomento Barca dictus eſt:& fuit hannibalis filius:& pater alterius magni Hanni balis: fuitqꝫ carthaginenſis in extremis primi punici belli:& admodum adoleſcentulus in ſicilia præeſſe copit exercitui: cum ante eius aduentum& mari& terra male res gerentur carthaginenſiuꝫ: ipſe ubi affuit nō qͣꝫ hoſti ceſſit: neqꝫ locum nocendi dedit: ſæpeqꝫ econtrario occaſione data laceſſiuit: ſemperqꝫ ſuperior diſceſſit: ut Polybius hiſtoricus ampliſſime oſtendit. N amilcho ſimili modo ſcribitur: atqꝫ omnia huiuſmodi barbara cum aſpiratione ſcribūtur. H annibal cum duplicato. n.&. i. latino ſcribitur: fuit carthaginenſis Hamilcharis filius qui tanto cæteris ducibus prudentia preſtare uiſus eſt: quanto populus romanus cunctas gentes fortitudine anteibat: nam quā docunqꝫ cum eo populo congreſſus eſt in italia ſemper diſceſſit ſuperior:& niſi ſuoꝝ ciuium inuidia debilitatus eſſet: romanos uidetur ſuperare potuiſſe. Sed multorum obtrectatio teſte Cornelio nepote deuici unius uirtutem. hic minor quinqꝫ& uiginti annos natus imperator factus: proximo triennio omnes genter hiſpania bello ſubegit: ſaltum pyreneum tranſit:& ad alpes poſteaqͣꝫ uenit: quæ italiam a gallia ſeiungūt quas nemo unqͣꝫ cum exercitu præter Herculem tranſierat: ita itinera& loca lapidoſa ſtrues comburendo. & actum iniiciendo patefecit ut ea elephantus oneratus ire poſſet: qua antea unus homo inermis uix pōt rat repere:& cum iam romanos tribus præliis ꝓfligaſſet: pergens inde ꝑ ligures:& apoeninū tranſiliens po tebat hetruciam: quo itinere apud ea loca ubi nunc eſt florentia: adeo graui oculoruꝫ morbo afficit̉: ut detrum perdiderit: uel ut alii dicunt nunqͣꝫ eo bene uſus ſit. Qua ualitudine cum etiam p̄meretur. Et gætula ducem portaret belua luſcum. C. Flammine conſulem apud thraſumenū cum exercitu inſidiis circūuentum occidit: inde in appuliā pergens maxima clade romanos apud cānas effecit: ſed tandem ſemꝑ inuictucogitur a ciuibus ſuis italiaꝫ relinquere:& opē patriæ afferre: quæ a. p. Scipione premebatur: a quo ī aphica apud rhamā deuictus: dum ꝓ reparatione acerrime eſſet occupatus: carthaginenſes bellum cū romanis cōpoſuerunt. deinde cogentibus romanis cū in exilium mitteretur: ad Antiochum regem ſyriæ confugit: ꝙ cum contra romanos bella pararet:& Hannibalis conſilia ſperneret quē ſuſpectum ſermones cū Villio ro manoꝝ legato apud epheſum reddiderant: a romanis uictus Antiochus& ad pacem coactus: Hannibali ſi gnificauit illum peti a romanis: qui cum aufugiſſet ad Pruſiam regem bithinia:& eodem modo eius regis cum romanis res ꝓcederent: non illi ſimiliter romanoꝝ poſtulationem rex perfidus indicauit: ſed eū in romanorum manibus hoc eſt Titi Quinti: qui ob eam cauſam uenerat: ut Hannibalem romam captiuum duceret: ita tradidit ut uix tempus ſumendi uenenuꝫ: quod in annulo regio more gerebat: ei ſuperaſſe poſſet qui quidem aunulus: ut dixit Iuuena. fuit cannaꝝ uindex: ac tanti ſanguinis ultor& ſequit̉: Idemens& ſa uas curre per alpes. Vt pueris placeas:& declamatio fias: hoc eſt illis pueris: qui in rhetorum ſcholis Hann balis geſta ꝓ declamationis ſuæ materia aſſumere cōſueuerant: deceſſitqꝫ teſte Aemilio Probo anno ſeptugeſimo uitæ ſuæH armonia cum aſpiratione principii& i. latino ſcribitur: dici poteſt a noſtris concentus ſeu magis ꝓportio. litas. Nam deſcendit ab αρμοζω quod eſt coapto: fuit etiam fœmine nomen quæ filia fuit Gelonis ſyracuſarum regis:& uxor Themiſti ſyracuſani: quæ deinde ut omnis ſtirps regia tolleret̉ occiſa fuit. H armodius ſimiliter ſcribitur:& nomen fuit uiri proprium. H armodotus cum. t. exili ſcribit̉: nomen fuit poetæ de quo nonnunqͣꝫ Plutarchus meminit. H armonides cum. i. latino ſcribit̉: fuit troianus: quem teſte Homero libro. v. iliados præcipuo quodam amore Minerua re Minerua dilexerat: ideoqꝫ nihil eū fugit: ꝙ fabrili arte effici poſſit: is inter alia quæ fabrefecerat naues illas Alexandro ædificauit: quæ fuerunt maloꝝ omnium: quæ troianis contigerunt caput: pernicioſas quidē ac mortiferas: ut cæteris troianis: ita ipſi ædificatori: quia deorum monita non intellexiſſent. H arpalice cum unico. I.&. i. latino atqꝫ. c. exili ſcribitur: fuit filia Harpali regis thracia& amazonum regina: ut dixit Seruius ſuper primum æneidos: hæc cum ſenem patrem captuꝫ audiuiſſet a getis: congregata mul titudine ſubito impetu perrexit& patrem liberauit: quod tetigiſſe uidetur Virgili. li. æneidos. i. cū ait. Vel qualis equos threiſſa fatigat Harpalice uolucrēqꝫ fuga præuertitur hebrum. H arpaſa cum unico. ſ. ſcribitur: oppidum eſt in aſia iuxta quod teſte Pli. li. ii. naturalis hiſtoriæ cautes ſtathor renda uno digito mobilis: ea ſi toto corpore impellatur reſiſtens. H arpe ſimiliter aſpiratur: fuit enſis falcatus: quo uſus eſt Perſius: unde Lucanus: Harpem alterius monſtri iā cede rubentem:& ab αράζω quod eſt rapio nomen accepit. Harpia cum diphthongo&. y. græco&. i. latino compacta ſcribitur: ſed aſpirandam eſſe oſtendit Heſiodus in theogonia cum dixit ἀυγομοῦσ θαρπυιασ: ita ut cum debuerit eſſe. τ. ſimplex ſiue exile propter aſpi rationem ſequentis dictionis conuerſum fuit in. θ. quod eſt aſpiratum per modum quem in præceptis expucauimus: unde& uerbum a quo deriuatur ſimiliter aſpiratur: ut αρϖατω. i. rapio:& ponunt̉ a poetis latinis tres. ſ. Aello Ocypete:& Celeno. ab Homero uero additur quarta. ſ. Thyella. H arpalus cum aſpiratione& per unicum. l. ſcribitur: nomen eſt ꝓprium ad αρπάζω deductū: fuit regis Cyri præfectus: a quo teſte Iginio deducti fuerūt: qui ex terra phocide fugati ſunt:& quidā alii ueliā in agro Lucano reſederunt: unde uelinus dictus eſt portus: pars maſſiliā condiderūt: poſt annū amplius ſexcenteſimū poſtqͣꝫ Aeneas in Italiam uenit: ex quo reprehendit Virgilium Iginius: qui in. vi. Palinuruꝫ inducit portum hunc Aenea denominare& ſimiliter nonnullis alijs in locis quæ correcturuꝫ Virgi. exiſtimat: ut diffuſe Gel lius li. x. noctium atticarum pertractauit. ti aſtrubal cum. t. exilia græcis& non cum. d. ut nonnulli ex noſtris cōſueuerūt ſcribit. frater Hannibalis fuit. H eautōtimorumenon prima aſpiratur:& reliqua omnes ſine aſpiratione ſcribunt̉:& ſunt octo ſyllabæ: eam græcam dictionem apud nos deſcribentes: qͣ Terentii unica comœdia inſcribitur: ſignificatqꝫ ſeipſum cruciantem: de quo ſane in ea comœdia pertractat: naꝫ componit̉ ex hac dictione εαυτον: quæ apud illos aſpi ratur in initio& ſi ipſum deſignat: atqꝫ τιμοροῦμενον: quod ſignificat cruciantem: quia participium eſt huius uerbi τιμοροῦμαι: quod eſt uindicor& crucior. Sane repperi ſæpius ab antiquis: quibuſdā grāma ticis inductam eiuſmodi inſcriptionem cum participio in datiuo: pro quo nos quandoqꝫ ablatiuo utimur: uidelicet τημὤροῦμεν hoc eſt in ſeipſo uindicante ſeu cruciante hocqꝫ plerunqꝫ. H ebdomada cum aſpiratione principii& unico. m. ſcribitur: dicitur a noſtris ſeptimana: nā deriuatur ab eδομσ: quod apud illos aſpiratur:& apud nos ſeptimum ſignificat. H ebenum ſimiliter aſpiratur:& cum unico. n. ſcribitur: idqꝫ herodianus de orthographia atteſtatur: arbor ē quæ in india naſcitur. Virgi. libro georgico. i. Sola india nigrū fert hebenū: nam eius lignum teſte Plinio li bro. xii. naturalis hiſtoriæ nigri ſplendoris ac iucundi eſt: accendi Fabianus negat: uritur tamen odore iucū do: ac Herodotus etiam in æthiopia comperiri dixit: cuius tributi uice regibus perſidis centenas phalāgas tertio quoqꝫ anno penſitaſſe æthiopas cū auro& ebore prodidit: eſtqꝫ generis neutri& fœminini: neutri ꝗ dem ut Virgilius: Sola india nigrum fert habenuꝫ: fœminini uero ut Lucanꝰ: Qui hebenus inꝗt mareotica H ebe abſqꝫ diphthōgo ſcribitur: dicitur a poetis Iunonis filia ſine patre. Nam cum grāde cōuiuium Apollo in domo patris Iouis Iunoni nouerca paraſſet& ipſa auide lactucas comediſſet agreſtes: factum eſt: ut ex il lis grauida fieret cum uſqꝫ in id tempus ſterilis perſtitiſſet: peperitqꝫ deinde heben: quæ quia formoſa erat ab ipſo Ioue pincerna conſtituta eſt:& dea iuuentutis dicata: quæ deinde cum ſemel in deorum cōuiuio po cula miniſtaret:& caſu in terra caderet: ueſteſqꝫ ſubleuarent̉: ita ut obſcena dijs monſtraret: indignatus Iuppiter eam ab officio amouit:& eius loco Ganymedem rapiens ſubſtituit: poſtremo Herculi in numero deo rum iam aſſumpto coniunx dat̉: de quo Seneca in octauia inquit deus alcides poſſidet heben: nec Iunonis iam timet iras: cuius gener eſt qui fuit hoſtis.& Iuuenalis in ſatyra Exemplo quodcunqꝫ malo ait. Nec puer iliados formoſa nec herculis uxor Ad cyathos. Hebraus cum a diphthongo in penultima ſcribitur: Hebrus tam a noſtris qͣꝫ a græcis aſpiratur fluuius eſt thracum celeberrimus: qui Ariſtotelis teſtimonio lib. ii. meteororum ex monte pindo naſcitur. Seruius uero ex Oeagrio fluuio patre Orphei: qui etiam ex eodeꝫ monte pindo naſcitur ꝓfluere dixit: quod Virgilius tetigiſſe uidet̉ libro georgico. iiii. cum ait: Oeagriꝰ hebrus:& quia odryſſi montis niues eum plurimum augent: frigidiſſimum etiam reddunt: quare dixit Virgilius in Gallo: Si amore æſtuantes frigoribus mediis hebrūqꝫ bibamꝰ: nos tunc quoqꝫ refrigerari non poſſe. fuitqꝫ in illo ꝓiectum Orphei caput& lyra. fecate cum unico. c. exili atqꝫ. t. abſqꝫ aſpiratione ſcribitur: ponit̉ pro Diana: ſiue Luna ſeu Proſerpina. Naꝫ hecaton apud græcos centum ſignificat: quem numerū finitum ꝓ infinito ei antiqui ob mirabileꝫ potentiā tribuebant: quod tetigiſſe uidet̉ Virgi. li. æneidos. vi. cum ait. Voce uocans hecatē: cæloqꝫ ereboqꝫ potentē ubi dicit Seruius Hecate proſerpina dicta eſt: aut quod centum uictimis placetur: prout Menelaus conſtitu it: aut quod centum annos errare faciat inſepultos. Hecatōe ſimiliter per unicum. c. exile atqꝫ. t. ſine aſpiratione ſcribitur: ſacrificium erat centum boum: ut in præcedenti uidimus dictione Iuuenalis in ſatyra: Natali coruine die: Exiſtunt qui promittūt hecatōben: qͣ ſi hecaton. i. centum βους: quo uocabulo utitur& Homerus. Hecatōpylon cum. c.&. t. exilibus atqꝫ. y. græco ſcribitur: dici poteſt latine centum portarum ωιλλων eniꝫ portarum deſignat. Hector cum. ct. exilibus ſcribitur: fuit filius regis Priami ex Hecuba a poetis omnibus cantatiſſimus. H ecuba cum unico. c.& illo exili ſcribitur: fuit regis Priami uxor: quā Homerus Dimantis filiam dixit: idqꝫ te tigiſſe uidetur Ouidius libro. xiii. metamorphoſeos cum ait. Ergo alijs latraſſe dimantida flebile uiſum ē Euripides uero non Dimantis ſed Ciſſei regis thracum fuiſſe dixit: queꝫ ſecutus Virgilius libro. ix. æneido: dixit Ciſaſeis prægnans ignes enixxa iugales: uidelicet cum pepererat Paridem: quia prægnans ſomniauerat ſe accenſam facem parere: quæ patriam totam inflammaret. fuitqꝫ ſtatura grandi:& uirili animo pia& benigna: ſed amiſſo uiro patria& nobiliſſimis filiis: in canem conuerſa ponitur ab Ouidio libro. xiiii. metamorphoſeos. Hedera cum aſpiratione& abſqꝫ aliqua diphthongo ſcribi debet arboris eſt genus alijs arboribus uel muris inſidens:& ab εαράζω quod eſt colloco uel inſide deducitur:& non ab hæreo uerbo latino: ut quidam potauerunt: cuius primo diphthongum habet:& naturaliter producitur:& hedera primam corripit. hanc te ſte Plinio libro. xvi. naturalis hiſtoriæ negauerat Theophraſtus naſci in aſia: nec in india: niſi in monte mero. quare Alexandrum ob raritatem ita coronato exercitu ob uictoriam ex India rediiſſe exemplo liberi patris cuius dei ut ille inquit: Et tunc adornant thyrſo galeas: quintiam hac ſcuta thracia populi in ſolennibus ſacris teſte feſto in tutela liberi patris eſſe putabatur: quia ut ille iuuenis ſemper: ita hæc uirēs: uel quia ita illa omnia ſicut ille mentes hominuꝫ illigat: ſed pergit Plinius inimica arbor ſatis omnibus: ſepulchraqꝫ ac muros rumpens: ſerpentium frigori gratiſſima: ut mirum ſit illam in honore ullo habitaꝫ. huius ut in ſequentibus ille idem oſtendit: ſpecies ſunt tres. eſt enim candida& nigra hedera: tertia uocatur bellix& ianum: rurſus& hæ ſpecies diuiduntur in alias: quoniaꝫ eſt aliqͣ fructu tm̄ cādida. alia& folia ſimili modo& nigra: alicui ſemen nigrum: alii crocatum cuius coronis poetæ utuntur folijs minus nigris: quā quidam my ſiam: alii bacchiam uocant: hellix uero fructum non gignit: eſt& alia rigens hedera: quæ ſine adminiculo ſtat: ſola omnium generum:& ob id uocata cyſſos: de qua in ea dictione uidimus:& alia e diuerſo nunquaꝫ niſi humo repens dicta chamecyſſos: ut etiam in ſimili dictione uidimus. at uero Seruius in bucolicis dixit nigra autem uel alba hedera non ex folijs ſed in ligno cognoſcitur:& infra ſubdit Plinius hedera mira ꝓditur natura ad experienda uina: ſi uas fiat e ligno eius uina tranſfluere: ac remanere aquaꝫ: ſiqua mixta fuerit: eadem teſte eodem Plinio in eodem libro ſi teratur lauro uel laurum conterat: ignem admoduꝫ ſilici& ferri concipit: ſane coronabantur hedera poetæ: cum in certaminibus ex iudicuꝫ ſententia approbati fuiſſent: ut inuentum epigramma apud hiſtonium frentanorum oppidum ſaxo inſculptuꝫ his uerbis indicaL. Valerio pudenti. L. F. hic cum eſſet annorum. xiii. Romæ certamine ſacro louis capitolini Iuſtro. vii. clatate ingenii coronatus eſt inter poetas latinos omnibus ſententiis iudicuꝫ. huic plebs uniuerſa municipiū hiſtonienſium ſtatuam ære collato decreuit: ideo& de ſeipſo dixit Ouidi. in. viii. de ponto. Tempora ſacrata mea ſunt uelata corona. Publicus inuito quā fouor impoſuit: ſed ꝙ ex hedera coronarentur oſtendit Virgilius in bucolicis cuꝫ ait. Paſtores hedera creſcentem ornate poetam. Iuuenalis in ſatyra. Et ſpes& ratio inquit. Qui facis in parua ſublimia carmina cella. Vt dignus uenias hederis& imagine macra.& Perſius ſimiliter. Quoruꝫ imagine. lambunt hedere ſequaces:& hoc ſiue a ſimilitudine perpetui uiroris: ſiue quia libero patri hoc eſt baccho ſacrata ſit:& poetæ ut bachantes inſanire dicantur: ſiue ut alii dicunt: quia ex una parte folioruꝫ hederæ uiridior eſt: quo fama æternitas indicatur: ex altera pallor quia poetas ipſos ex ſtudioruꝫ labore conſequitur debatur: ut Perſius in prima ſatyra: En pallor ſeniumqꝫ. Iuuenalis ſimiliter de poetis qui tempore Meca natis florebant locutus inquit: Tunc utile multis pallere& uinum toto neſcire decembri: itaqꝫ cum trium. phantes duces lauro coronarentur:& Auguſtus non ſolum dux inclytus: ſed poeta clariſſimus fuerit: inꝗ ad illum Virgilius. Atqꝫ hanc ſine tempore circum. Inter uictrices hederam tibi ſerpere lauro: ſunt& que lint nonnunquam poetas etiam myrto fuiſſe coronatos: ut ingenii acumen:& ſcriptorum odor denotari poſſet. egeſippus abſqꝫ aliqua diphthongo&. i. latino atqꝫ duplicato. p. ſcribit. nomen eſturi proprium. H egeſias abſqꝫ diphthongo&. i. latino ſcribit̉: fuit unus philoſophus cyreniacus: qui copioſe diſputauit de bono mortis: alter fuit ſtatuarius qui teſte Quintiliano in. xii. duriora:& tuſcanicis proxima effingebat H egeſipyle antepenultima cum. i. latino:& penultima cum. v. græco ſcribitur: fuit teſte Herodoto lib. vi. hiſtoriarum Holori regis thracia filia: quam Milciades athenienſium dux uxorem accepit. H electrum cum unico. l.&. c. exilibus ſcribit̉: græcum uocabulum eſt ab nai o quod eſt ſol deductum: ut uidebimus in dictione heliades:& eſt ſuccus ex arbore pinei generis profluens:& ob id a latinis ſuccinum appellatum: a cuius coloris ſimilitudine puto eam mixturam helectrum dici: quæ ex parte quadam auri& argenti conficitur: dicente Plinio libro. xxxiiii. naturalis hiſtoriæ: aurum in quo quinta argenti portio eſt: helectrum uocatur:& ſi quintam portionem exceſſeris incudibus non reſiſtit:& ut pergit: eſt etiaꝫ helectro auctoritas Homero teſte: qui Menelai regiam auro helectro argēto ebore fulgere tradit. Minerua templū habet lyndos inſula rhodiorum: in quo helena ſacrauit calicem ex helectro. H elicon abſqꝫ diphthongo& cum unico. l. atqꝫ. i. latino&. c. exili ſcribit̉: unus eſt ex iugis parnaſi: qui& alio nomine cyrrha dictus eſt: fuitqꝫ Apollini ſacer: ut in dictione parnaſus uidebimus. Helios cum. e. abſqꝫ diphthongo& unico. l. atqꝫ. i. latino ſcribitur: dicitur a noſtris Sol:& inde heliades helio gabalus& plura alia deducuntur. Heliogabalus cum ſimplo. l. atqꝫ. i. latino ſcribitur: fuit naturalis filius Antoni Cara calla: illiqꝫ eo tempore ex Semiamira formoſiſſima fœmina apud phœnices genitus: quo pater eius Seuerus cum parthis bellū ha buit: hic cum adoleſcentulus eſſet: factus eſt ſacerdos Solis apud phœnices: unde Heliogabali cognomen adeptus eſt. Nam helios ut diximus: ſol eſt:& gabalus teſte Seruio ſuper ſeptimum æneidos illius propriū nomen fuit: uel ut alii dicunt lingua phœnicia ſacerdos. deinde artificio matris ad imperium apud antiochiam aſſumptus eſt interfecto. ſ. Macrino: qui firmata iam pace cum parthis libidinoſe cum illa uiuebat. Quare ad urbem ueniens Heliogabalus a ſenatu impetrauit: ut mater in ordine ſenatorio locaretur: quæ prima fœmina in eo ordine fuit: ut hæc& reliquam Heliogabali ſpurciſſimam uitam Helius lampridius ꝑ tractauit. H eliopolis cum ſimplo. l.&. i. latino utrobiqꝫ ſcribitur: ciuitas eſt ægypti: quæ a græcis teſte Diodoro ſiculo theba dicitur: huius ciues teſte Herodoto libro hiſtoriarum ſecundo apud ægyptios omnium ſapientiſſimi habentur: altera eſt in cicilia patria Cryſippi ſtoici: ut oſtendit Solinus cum de cicilia tractat. Heliades cum uuico. I.&. i. latino ſcribitur: patronymicum eſt fœmininum ductum ab helios qui eſt Sol. Naꝫ ſorores dicuntur phæthontis: quæ fraterna funera iuxta eridanum deplorantes conuerſa dicūtur in alnos dicente de illis Virgilio in ſileno. Atqꝫ ſolo ꝓceras erigit alnos: uel in populos: ut dixit Ouidiꝰ quæ ſane arbores ut aiunt cum ſol torrens Iunio Iulioqꝫ menſibus cancrum atqꝫ leonem attingit æſtu ualido fiſſis cordicibus ſuccum ſui liquoris in eridanum fluuium iaciunt: qui cum in lapidem obduretur helectrum dicit̉: quia Sol helios appellatur:& illud ex ui ſolis originem ducere dicunt. unde Ouidius libro metamorphoſeos. ii. Stillataqꝫ ſole rigeſcunt De ramis electra nouis: quæ lucidus annis Excipit:& nuribus mittit geſtanda latinis: hocqꝫ prius græci poetæ fere omnes dixere ut Aeſchilus: Polyxenus: Euripedes: Satyrus& Nicā der: quod ſane dictum: ut ait Plinius libro. xxxvii. naturalis hiſtoriæ falſum eſſe italiæ teſtimonio patet: ubi helectrum naſci nunquaꝫ compertum eſt: quare infra ſubdit certum eſſe gigni in inſulis ſeptētrionalis ocea ni:& a germanis appellari gleſſum: ob quod a noſtris unam earum inſularum gleſſaria eſt appellata: Germanico Cæſare ibi claſibus rem gerente:& ſubdit. naſcitur auteꝫ defluente medulla ex arboribus pinei generis: ut gummi ī ceraſis: reſina in pyris erupti humoris abūdantia. Denſatur rigore uel tēpore aut mari cū intumeſcens æſtus rapuit ex inſulis:& infra ſubdit arboris ſuccuꝫ etiaꝫ eſſe priſci noſtri credidere: ob id ſuc cinum appellantes: ſed famam rei priſcis poetis teſte eodem Plinio fecere ꝓxima pannonia id accipiētes cir ca mare hadriaticum:& pado annexa fabula fuit: quia tranſpadanorū agreſtes fœmina ſuccina decoris gratia maxime geſtare conſueuerant: ac etiam hodie obſeruant: uerum cum ex illis precioſa pocula ſuccauerētur: dixit Iuuenalis in ſatyra: Si te propoſiti: Ipſe capaces heliadum cruſtas& inequales berillos: uidelicet ob ſculptura artificium: uel ob aliarum gemmaruꝫ ornanienta. nam ut ſubdit Birrho ut multi gemnias ad pocula tranſfert a digitis: quas in uagine fronte ſolebat Ponere zelotypo iuuenis prelatus hiarba regi.ſ. mauritania: cui iuuenis Aeneas prelatus fuit: de quo Virgilius libro æneidos. iiii. Aſt illi ſtellatꝰ iaſpide ful ua enſis erat:& reliqua quæ hunc Iuuenalis locum explanant. Heliotropia cum. i. latino utrobiqꝫ:&. t. exili ſcribit̉: herba eſt quæ ad motum Solis conuertitur:& componi tur ab helios: quod eſt ſol:& τροπū conuerſio: ab aliquibus heliotropium ſcribit̉. Helichryſios cum. ch. aſpirato ſequente. y. græco in eadem ſyllaba ſcribitur: ſecundum nonnullos: flos eſt: ꝙ teſte Pli. lib. xxi. naturalis hiſtoria habet folia auro ſimilia:& tenue cauliculum grandeqꝫ ſed durum:& cōponitur dictio ex tio qui eſt Sol:& chryſos aurum quaſi aureus flos eſſe uideatur:& propterea rectius ſcribit̉ ſine aſpiratione in principio. Heleus cum unico. l. ſcribitur: nomen fuit Bacchi a ciuitate helidis: ubi plurimum honoratus fuit tractum. Helicopis cum unico. l.&. i. latino utrobiqꝫ atqꝫ. c. exili ſcribitur: nomē fuit nymphæ. Helena cum aſpiratione principii& unico. l. ſcribitur: habetqꝫ apud græcos accentum in penultima: quem te ſte Seruio ſuper. viii. æneidos commutauit in primam: de quo in dictione proſodia cauſam uidebimus: fuit filia Tyndari ex leda: quæ teſte Gorgia ex ſua admiranda pulchritudine uiſa eſt filia louis: quam primo uir ginem Theſeus rapuit ſed intacta fratribus reſtituta fuit: nupſit deinde Menelao:& uiro abſente a Paride iterum rapitur: poſt cuius mortem nupſit Deiphobo fratri Paridis: tandem poſt Troia excidiuꝫ redditur Menela: qui nauem cum illa aſcendit patriam petiturus: ſed acti tempeſtatibus in ægyptum ad Regem. quem Homerus Polybum uocat deuenere: unde deſcendentes: atqꝫ octo annis errantes: ut teſtis Euſebius in patriam tandem reducti ſunt: longe ante mortuo Agamennone:& illis forte diebus Aegiſtho ſane ex antiquis græcis ſcripſere nonnulli illam nequaquam a Paride raptam fuiſſe: ſed aliam cauſam troiani belli ex titiſſe: quod ſ. Herculem quærentem illam olim raptam a Theſeo& Protheo Regi ægypti cōmendataꝫ ſi ſcipere noluerunt: ad quam petendam Menelaum ad ægyptum poſt bella troiana profectuꝫ ferunt. hocqꝫ ex relatu Porphyrii in quibuſdam gloſulis ſuper Homerum accepi: Sed quæ ſupra diximus poetæ omnes græci quos legimus latiniqꝫ confirmant eandem fuiſſe immortalem ex longa ætate computare uoluit Ser uius ſuper ſecundum æneidos dicens conſtare fratres eius cum argonautis fuiſſe: argonautaruꝫ uero filiocum thebanis dimicaſſe: quorum iterum filios contra troiam bella geſſiſſe. ſꝫ utrunqꝫ res fuerit: rettulit Iſo crates illam ſenio iam confectam:& in rugas faciem contractam: per ſpeculum inſpicientem uiros illos fortes: ſeu heroas& ſemideos: ut uerbis Homeri loquar: longo riſu ridere conſueuiſſe: qui pro tam conduca tāque fallaci re tanto ardore ac pertinacia depugnaſſent: non enim ob aliud pugnaſſe ab Homero dicun tur: quia reſtituta helena ſe receſſuros promittebant. Ouidius uero illam fleuiſſe dixit: cum ait libro quintodecimo metamorphoſeos. Fet quoqꝫ ut in ſpeculum rugas aſpexit aniles. Tyndaris:& ſecum cur ſit bis rapta requirit. H elenius cum unico. I.&. i. latino ſcribit̉: flos dicitur teſte Plinio libro. xxi. naturalis hiſtoriæ ex lachrymis He lena natus:& ideo in Helena inſula ut ait laudatiſſimus. eſt autem frutex humi ſe ſpargens drodantalibus ramulis folio ſimili ſerpillo. Helcus cum. c. exili ſcribit̉: ideſt quod a nonnullis ex noſtris hulcus ſcribitur. Helorus cum unico. l. ſcribitur: fluuius eſt ſiciliæ teſte Plinio libro. iii. naturalis hiſtoriæ: qui campis ut nilus ſuperfunditur: dicente etiam Virgilio li. iii. æneidos. Exupero præpingue ſolum ſtagnantis heloriH elops cum unico. l. ſcribitur: piſcis eſt: quem teſte Quintiliano libro. v. de inſtitutione oratoria ait ſcarū no ſtro mari non ducas. unde columella li. ix. ait pamphylio ꝓfundo& nec alio paſci. H eliſabet cum unico. I.&. i. latino atqꝫ. t. exili in fine ſcribitur: nomen hebrea fœmina ꝓprium. Hellin cum duplicato. l.&. i. latino ſcribitur: fuit Ariſtarcho teſte ſuper decimum odiſſeæ Deucalionis filius a quo græci hellines uocitati fuerunt: ut uidebimus in dictione PyrrhaH ellas cuꝫ duplicato. l. ſerbitur: regio eſt: de qua in dictione attis plene uidimus:& teſte Plinio. lib. iiii. natura lis hiſtoriæ ab iſthmi anguſtis incipit: a noſtris appellata græcia: ſic quoqꝫ a græco Rege: qui primꝰ in illa regnauit: a cuius filia uocata eſt Attis: deinde ab Helline Deucalionis& Pyrrhæ filio dicta fuit hellas: ſed nos antiquius nomen ſeruamus: ac græciam dicimus. Helle huius helles cum duplicato. l. ſcribimus: fuit Athamantis argiuorum Regis filia:& Phryxi ſoror: ut ui debimus in dictione Phryxus. H elleſpotus cum duplicato. l.&. t. exili ſcribitur: mare eſt illud ſtrictum: quod a tenedo uſqꝫ ad ꝓpontidem uergit ab Helle denominatum: ut uidebimus in dictione Phryxus:& inde helleſponticus& helleſpontiaut Virgi. libro georgi. iii. Helleſpontiaci ſeruet tutela priapi. Helleborum cum duplicato. l. ſcribitur: herba eſt medicinalis: quæ plurima naſcitur in anticyra inſula: ut ī ea dictione uidimus:& uocatur teſte Plinio libro. xxv. naturalis hiſtoriæ apud italos ueratrum: ſuntqꝫ teſte Aulo Gellio li. xvii. duæ eius ſpecies coloris inſignes candidi& nigri: qui non in ſente neqꝫ ī uirgultis: ſed in ra dice dignoſcunt̉: de quibus plura ſcribuntur. Hellix cum duplicato. l.&. i. latino ſcribitur: genus eſt hedere: ut in ea dictione uidimus: quæ apud nos lubri cum indicat. H emis cum aſpiratione principii&. i. latino ſcribitur: apud nos traducitur: ut plurimum ſemis. naꝫ græce ſcri bitur ινισ cuius aſpiratō in. s. noſtrum conuerſa fuit& ultima littera abiecta. H emicyclus componitur ex hemi quod eſt ſemis& cyclus abſqꝫ aſpiratione&. y. græco: quod eſt circulus: q̄ ſi dimidius ſit circulus. H emina cum aſpiratione principii&. i. latino ſcribitur: genus eſt uaſis: quo uinum uel frumentum uendebat & ab hemis deſcendit quod eſt ſemis: quaſi media ſit ſextari: quod Gellius libro. iii. noctium atticaruꝫ oſtē diſſe uidetur: qum de dimidio& dimidiato loquens inquit ſi ſextario hemina fuſa eſt: non dimidiatum ſetarium fuſum dicendum eſt ſed dimidium. Perſius in ſecunda ſatyra: Fregerit heminas arreti ædilis iniqua: unde accentum detinet in penultima& inde heminaria quaſi mediocris dici poteſt. Quintilianus libro. vi. de inſtitutione oratoria Fabius maximus incuſans Auguſta congiariorum: quæ amicis dabantur: exiguita tem heminarium eſſe dixit: ſane congiarium id uini eſt: quod a principe aliquo doni gratia in populum de tur: eſt etiam menſura quædaꝫ: ut Paulus iuriſconſultus de fundo inſtructo:& inſtrumento legato oſtendit cum ait: item urna: erea& congiaria ſextaria. H emiſperium cuꝫ. i. latino utrobiqꝫ ſcribitur: dicitur a noſtris media ſpera. H emiſticos cum. i. latino utrobiqꝫ&. t. exili atqꝫ. ch. aſpirato ſcribitur: dicitur a noſtris medius uerſus: nā στι x græce latine uerſus dicitur: ſed in neutro poſuit Seruius ſuper primum georgicorum cuꝫ ait:& ē Vir gilii hoc hemiſtichon unum de multis: unde etiam a multis hemiſtichium nuncupatur. H eniochus cum. i. latino&. ch. aſpirato ſcribit̉: dicitur a noſtris auriga. H eracleus cum. c. exili&. e. in penultima ſcribitur: nomen fuit nonnulloꝝ imperatorum romanoꝝ compoſitumqꝫ eſt ex eo quod luno:& κλέοσ gloria: quaſi lunonis ſit gloria. Hera cum. e. abſqꝫ diphthongo& unico. r. ſcribitur: dicitur latine Iuno: quo uocabulo etiam antiquiores no ſtri uſi ſunt: ut Ennius in oratione Pyrrhi cum captiuos romauis reddidit: Ferro non auro tandem certemꝰ utrinqꝫ: Vos ne uelit an me regnare hera: quidue ferat ſors uirtute experiamur. H eraclea cum. c. exili ſcribitur:& componitur ex hera quæ eſt Iuno& cleos gloria quo nomine plures urbes cognominata fuerunt: nam una eſt in radicibus montis oetæ in plano poſita: quā aſaris flumē alluit: ut oſtē dit Liuius libro. v. de bello macedonico: alia fuit in propontico: quæ prius perinthus uocabat̉:& ut quidaꝫ ferunt ab heraclio conſtantinopolitano imperatore heraclea cognominata fuit: in hac fuit amphitheatruꝫ unum ex ſepteꝫ ſpectaculis orbis: alia fuit in ponto boeticorum colonia: alia in Italia in finibus campania. Heraclides cum. c. exili&. i. latino ſcribitur: fuit heracleotes philoſophus ex ponto& filius Euthyphonis: fu it uir diues: qui athenas proficiſcens Speuſippum primo audiuit:& licet etiam pythagoreoruꝫ fuerit auditor: Platonem tamen imitari ſtudebat: molliori ueſte utebatur. fuitqꝫ adeo tumens: ut attici non ponticum ſed pompicum uocarent: fecit dialogos plures& tragœdias. Sunt qui aſſerant illum patriam a tyranno liberaſſe: eo. ſ. necato: ut teſtatur Demetrius Magneſius: qui inſuper addit draconem illum nutriuiſſe:& cuꝫ iam moriturus eſſet iuſſiſſe cuidam ex neceſſariis: ut corpus occuleret: draconeꝫ lectulo ſupponeret: ut pu taret̉ ad deos migraſſe: quo facto efferentibus heraclidem ciuibus eumqꝫ laudibus ꝓſequentibꝰ: draco cla more audito ex ueſtibus ꝓdiens multos perturbauit: poſtea manifeſta ſunt omnia. Ideꝫ de illo Hippotꝰ ret tulit. Fuere heraclides quattuordecim: primus hic ipſe. Secundus conciuis huius: qui pyrrhicas nugas con ſcripſit. Tertius cumanus: qui perfica quinqꝫ libris abſoluit. Quartus cumanus orator qui artes rhetoricas ſcripſit. Quintus alexandrinus. Sextus itidem alexandrinus perficarum ꝓprietatum ſcriptor. Septimꝰ dialecticus Bazileites: qui contra Epicurum ſcripſit. Octauus medicus īceſiū. Nonus medicus carentius empe ricus. Decimus poeta qui præcepta conſcripſit. Vndecimus ſculptor phocenſis. Duodecimus argutus epigrammatum ſcriptor. Decimuſtertius magneſius qui mithridatica ſcripſit. Quartuſdecimus qui de aſtrologia libros compoſuit. Heraclitus cum. c.&. t. exilibus atqꝫ. i. latino ſcribitur: fuit Epheſius philoſophus Bliſonis: ſiue ut alii dicunt heratonis filius. hic teſte Laertio inter cæteros elato animo fuit:& omnes contēnens dicebat Homerum dignum ut de certaminibus eiiceret̉: colaphiſqꝫ cæderent: nec aliquem audiſſe ferunt: ſed per ſe oīa didiciſſe de republi.& de theologia diſſeruit:& librum illum in templo Dianæ repoſuit obſcure ſcriptuꝫ: ut ſoli do cti intelligerent: ne ſi nulgo tractaret̉ fieret contēnibilis. noluit ad Darium Hyſtaſpis filium& regem ꝑſarū accedere: qui eum benigniſſime per epiſtolam conuocabat: ſeceſſit deinde in montes& ibi olera comedēs: decidit in morbū intercutis: quare in urbem rediens ſciſcitabat medicos per enigmata: an poſſet ex imbreſiccitatem facere: illis non intelligentibus introiens in ſtabulum bouinuꝫ:& ſe fimo bubalino obruens: credens illo calore poſſe humorem exſiccare interit: ſexageſimum annum agens: fuitqꝫ teſte hermippo ſepultus in foro. Quinqꝫ fuerunt heracliti: primus hic ſecundus poeta lyricus: tertius halicarnaſeus uir elegans quartus leſbius qui macedonum ſcripſit hiſtoriam: quintus ridiculus uir. Hercules cum. c. exili& unico. l. ſcribitur:& interpretatur loco. i. Iunonis κλοσ gloria: quaſi illa perſequē te magnam gloriam ſit conſecutus:& dicit̉ a poetis omnibus Iouis ex Alcmena filius apud thyrinthiam urbem natus& educatus:& ut dixit Macrobius libro ſaturnalium: non exiſtimes Alcmena apud thebas boe tias natum ſolum uel primum Herculem nuncupatum: īmo poſt multos atqꝫ poſtremos ille hac appellatio ne dignatus eſt: honoratuſqꝫ hoc nomine: quod multa fortitudine nomen dei ꝓmeruit. Varro etiam cū no minaſſet quadragīta tres Hercules adiecit poſtea ꝙ omnes qui aliquid fortiter feciſſent Hercules uelut ap pellatiuo nomine dicti fuerunt. Sed huic qui louis filius dictus fuit: cuncta poetæ abſqꝫ aliorū differētia tri buunt. itaqꝫ eius laudes& duros mille labores diuina Virgi. li. æneidos. viii. proſeꝗtur: Vt prima nouerca Monſtra manu geminoſqꝫ premens eliſerit angues. Vt bello egregias idem diſiecerit urbes. Troiāqꝫ œchaliāqꝫ:& ſubdit: Tu nubigenas inuicte bimembres. Neleum pholeūqꝫ manu: tu creſia mactas: Prodigia:& uaſtum nemea ſub rupe leonem:& reliqua: quibus Martialis libro. iiii. epigrammatum alia ſu peraddidit dicens. Si cupis alcida cognoſcere facta prioris. Diſce: lybin domuit: aurea poma tulit. Peltatam ſcythico diſcuſſit amafona dono. Aeripedem ſiluis ceruam: ſymphalidas undis. Abſtulit: a ſtygia cum cane uenit aqua. Fœcundam uetuit reparari mortibus hydram. Heſperias tuſco lauit in amne boues. Hercyni cum. c. exili ſequente. y. græco atqꝫ. i. latino in penultima ſcribitur: populi ſunt teſte Herodoto uetus pelagorum colonia. Hercynia eodem modo ſcribi exiſtimo: ſilua eſt teſte Pomponio mella in Alemania maxima: quæ dierum. lx. iter occupans: ut maior aliis ſiluis quæ in germania ſunt ita notior. Hermagoras in initio aſpiratur: Sane maiores noſtri non in as ſed in. a. finiebant: ut Cicero in rhetoricis& in Bruto Hermagora ſemꝑ ſcripſit: quia teſte Quintili. nō temere maſculina græca in. a. atqꝫ in. s. littera exire recto caſu patiebant̉: unde ab antiquoꝝ pleriſqꝫ Aenea& Anchiſa ſcriptū fuiſſe dixit:& Pelia ꝓ pelias apd̓ Celiū legebat̉:& apud Meſſalā bene fecit Euthia. fuit itaqꝫ hermagoras rhetor græcus:& teſte Quintiliā. circa finem terti libri de inſtitutione oratoria: uir quidaꝫ ſubtilis:& in omnibus admirandus. Hermes cum aſpiratōe principii ſcribitur: dicit̉ a noſtris Mercurius: ꝗa mercibꝰ præeſſe aſſerit̉: ſed ꝓprie interpres traducit̉. Virgi. li. æneidos. iiii. Nunc etiā interpres diuuꝫ Ioue miſſus:& ut Cotta pōtifex apud Ci ceronē de natura deoꝝ oſtendit: quinqꝫ fuerunt Mercurii: quoꝝ quattuor ꝑ ordinē enumeratis: quintū ei fuiſſe dixit: a quo ſit Argus occiſus: ob eāqꝫ cām in ægyptū ꝓfugiſſe tradidit: a quo apud eos primꝰ anni me ſis: hoc ē ſeptēber nomē accæpit. idem oppidū condidit: quod etiā nunc græce hermopolis: hoc ē Mercuriciuitas nuncupat̉: qui tam& ſi homo fuit antiꝗſſimus: tamē& inſtructiſſimꝰ in oī genere doctrina: adeo ut ei multaꝝ reꝝ& artiū ſcientia Trimegiſto: hoc eſt ter maxīo cognomen imponeret: ſcripſitqꝫ libros multor ad cognitionē diuinaꝝ reꝝ pertinentes: qui adhuc apud græcos extāt& quorū magnā partē ego perlegiHermaphroditꝰ cum. ph. aſpirato. i. latino&. t. exili ſcribitur: fuit Mercurii filius ac Veneris: ex quoꝝ nomi nibus compoſitū ip̄e nomē habuit. nā hermes ut uidimꝰ eſt Mercu.& aphros ſpuma. i. Venꝰ: quæ ex marina ſpuma nata dicit̉: de quo Ouidius li. metamorpho. iiii. ait. Et pater& genitrix amboꝝ nomen habenti. quin omnem illius explicat fabulam:& iam pro eo qui utrunqꝫ ſexum habet accipi conſueuit. Hermenia cum. i. latino in penultima ſcribit̉: dicitur a noſtris interpretatio:& inde perihermenias: hoc eſt de interpretatione liber quidam Ariſtotelis inſcribitur. Hermione cum aſpiratione principii:&. i. latino ſcribitur: fuit Menelai filia ex Helena coniuge: quæ puellu la adoleſcentulo Horeſti Agamenonis filio deſponſata fuit: ſꝫ cum Aegiſtus regiā Agamēnonis occupaſſet & Electræ induſtria eius manus euaſiſſet Horeſtes ut rettulit Sophoces in Electra conceſſit illam. Aegiſtꝰ Pyrrho filio Achillis: ꝗ deinde ab Horeſte īterfectꝰ: ut oſtēdit Virgi. in. iii. æneidos illā ad ſe reduxit Hermus cum aſpiratione principii ſcribit̉: fluuius ē lydiæ teſte Seruio: qui arenulas aureas ducit: dicente Vir gilio libro georgicoꝝ. ii. Atqꝫ auro turbidus hermꝰ:& teſte Herodoto li. i. apud ſardis fluit: quæ ciuitas fu it in lydia:& Creſi regia: ut in ea dictione uidebimus. Herne cum aſpiratione principii ab antiquis ſcriptū cōperi: nec græcū eſt: ſꝫ teſte Seruio ſuper ſeptimū æneidos ſabinum uocabuluꝫ: qui a græcis originē habuerūt:& indicat ſaxa: unde hernici montes. i. ſaxoſi dicun tur. Virgi. uero ad maiorem expreſſionē inquit: hernica ſaxa colunt: quos diues anagnia paſcit. H eros cū aſpiratōe principii ſcribitur:& intelligit̉ apud nos uir fortis& ſemideus: hoc eſt plus homine detinens: ut ait Heſiodus: ex quo herois patronymicum uoce& declinatione fœmininum deducitur. Ouidius li. ii. de ſine titulo. Tu quia tam longa es ueteres heroidas aquas. Herodotus cum aſpiratione principii&. t. exili ſcribitur: fuit hiſtoricus græcus oībus præferendus: cuius hiſtoriā magna cum uoluptate ſemꝑ legi. nā teſte etiā Quintiliano eſt dulcis cādidus:& fuſus: ſcripſitqꝫ hiſtoriaꝫ ſuā teſte Plinio li. xii. naturalis hiſtoriæ: anno urbis romæ trecenteſimo. x. H eroſtratus cū aſpiratione& reliꝗs ſine aſpiratione ſcribitur:& ualet interp̄tari heros exercitus: fuit uir ſceleſtus& ignauꝰ: qui ut nomē memoria ſceleris ꝓpagaret: incēdiū nobiliſſima fabrica tēpli epheſiæ Diana manu ꝓpria ſtruxit: ſicut ipſe cōfeſſus ē uoto adipiſcēda famæ latioris: quo die Alexander magnꝰ natus eſt. poſt romā cōditam anno trecēteſimo octogeſimoꝗnto: ut annotauit Solinꝰ: qd̓ poſtmodum ut idem referepheſi ad cultū auguſtiorē reformauerunt Democrate architecto: qui alexandriam in ægypto iuſſu Alex. dri metatus fuerat: ut late de illo Vitruuius in ꝓmio libri ſecundi de architectura ſcripſit. Herſilla cum. i. latino utrobiqꝫ ſcribitur: fuit Sabina Romuli uxor. H eptamemeris uel heptimemeris mutatione. a. in. i. latinū cū aſpiratōe prīcipii:&. t. exili ſcribit̉: cæſura quæ dā eſt cū ſyllaba naturaliter correpta in uerſu ꝓducit̉: qd̓ fieri ſolet in principio qͣrti pedis uel ſeptima ſylla bæ: ſi tres ſpōdei præcedāt: quaſi ſeptima dicat̉ diuiſa pars: naꝫ ab εια quod ē ſeptē:& μέριξω quod eſt diuido componitur. H eptaporus cum aſpiratione principii:&. t. exili ſcribitur: fluuius fuit troia: ut oſtendit Homerus circa initiū libri. xii. iliados. nam componit̉ ab e. quod eſt ſeptem& ϖόροσ meatus. Heſiodus cum aſpiratione principii:&. i. latino ſcribitur: fuit poeta antiquiſſimus di filius ex Pycimide uxo re: qui cum æoles cum eſſent:& paupertate nimia eo in loco grauarent̉: relicta patria ad aſcraꝫ uicū boticorum cōfugerūt: ut græci omnes Heſiodi expoſitores atteſtant̉:& ſubdit cū oues patris in ꝑnaſo monte depaſceret: raptus a muſis ex lauro heliconis coronatus:& poeta ab illis conſtitutꝰ eſt: qd̓ Qui. li. faſtoꝝ. vi. tetigit cū ait: Ecce deas uidi: non quas præceptor arandi. Viderat: aſcreas cum ſequeretur oues.& Virgiliꝰ in bucolicis ad Gallum. Dixerit. Hos tibi dant calamos: en accipe muſæ Aſcræa quos ante ſeni: quibus ille ſolebat. Cantādo rigidas deducere mōtibꝰ ornos:& ut dixit Pliniꝰ lib. xiiii. naturalis hiſtoriæ primꝰ ipſe fuit: qui de agricultura metrice ſcripſit: quē ſecutus Virgi. ait li. georgicoꝝ. i. Aſcræūqꝫ cano romana ꝑ oppida carmē: ſcripſitqꝫ etiā ex his: quæ habemus theogoniā:& aſpida. hunc fuiſſe tēporibus Homeri oſtendit Gellius ex epigrāmate: quod apud heliconē in tripode muſis Heſiodus ipſe dicarat: cui ut dixit Quintilia. datur palma in illo mediocri genere dicendi: quod intelligo apud græcos. nam iudicio meo ſupereminet Virgi. Heſperus cum aſpiratōe principii ſcribitur: ſtella eſt ſærotina: ut Virgil. in ultīo bucolicoꝝ& tetigit cum ait: Venit heſperus ite capella:& illa eadē eſt dicit̉ ueſper: idem libro. i. georgico. Quid ueſper ſerus ueat: ꝗn & ueſperugo ab aliquibus noīatur: ut Plautus: nec ueſperugo nec uirgilia occidunt: a quo deductum ē uo cabuluꝫ ueſpera& ueſpillo ꝓ his: qui funeradis corꝑibus officiū gerunt: nam ut ait Feſtus: nō ſic ab eo ꝑuo uolatili dicunt̉: ſꝫ quia ueſpertino tēpore eos efferunt: qui funebri pōpa duci ꝓpter inopiam nequeunt: ut Martia. Qui fuerat medicus: nūc ē ueſpillo diaulus. ſimili mō& ueſtillio: ꝗa ueſpere uolet. Rurſus& illa eadem excogitata ſtella a Pythagora primū fuit: quæ ante ſolem oriri conſpicit̉:& quæ tunc quoqꝫ Lucifer noīatur: ut Virgi. in Damone. Naſcere præqꝫ diem ueniens age lucifer almū: qui græce φάσφοροσ dicit̉: a nobis etiā nonnūquā iubar tranſfert̉: eo ꝙ eius ſplendor in modū iubæ leonis diffundat̉. fuit etiā cognominatus Heſperꝰ Atlantis frater: a quo quæ nunc hiſpania: tunc quoqꝫ heſperia dicta fuit: ꝗn& ab eodem italiam heſperiam fuiſſe antiquitus nominatam graii auctores atteſtantur. Heſperides cū aſpiratione principii:&. i. latino ſcribitur: fuerunt teſte Seruio ſuper. iiii. æneidos Virgilii Atlā tis filia. Lactantius uero grāmaticus ſuꝑ. ii. thebaidos dixit illas filias fuiſſe heſperi fratris Atlantis: qd̓ etiā ip̄m nomē indicare uidet̉: hæ a poetis amœniſſimū uiridariū cuſtodire: cui inſomni dracone dicebantur: in quo aures erant arbores aurea mala tenentes: quæ teſte Ouidio lib. metamorpho. iiii. quia Themis prædixerat a quodam nato Iouis diripienda eſſe. Atlas pomariuꝫ montibꝰ circūſpſit. Sed tandē Hercules ad illa rapiēda ab Euryſtheo miſſus: occiſo dracone aurea mala tulit: dicente Lucano li. ix. ubi de hoc horto plura locutus eſt. Abſtulit arboribus precium memoriqꝫ laborem. Alcides: paſſuſqꝫ inopes ſine pondere ramos. Rettulit argolico fulgētia poma tyranno. Sane de horto& dracone quid fidei ratio attulerit: teſte Solino hoc eſt flexuoſo inquit meatu æſtuariū ferte mari: adeo ſinuoſis lateribꝰ tortuoſum: ut uiſcentibꝰ procul la plus anguineos fracta uertigine mentiatur:& quod hortos appellauere circundat: unde pomoꝝ cuſtodem interpretantes ſtruxerunt iter ad mendacium fabulandi: cum ut pergit inſula ſit: quæ præter arbores oleaſtris ſimiles:& aram ſacram Herculi nihil aliud præferat: quo ꝓpaget uetuſtatis memoriaꝫ. idem Plinius li. naturalis hiſtoria. u.& Martianus libro. vi. rettulerunt. Alii uero putant ouium greges ibidem fuiſſe: quæ purpuream lanam ꝓducentes: ab Hercule rapta fuerunt:& cuꝫ μήλον græce latine ouis dicat̉: occaſioneꝫ fabula de malis aureis dediſſe perhibent: dicente Ouidio in prænominato li. iiii. de Atlante. Mille greges illi totidemqꝫ armenta per herbas. Errabant:& humum uicinia nulla premebat. Arborea frondes auro radiente micantes. Ex auro ramos ex auro poma tegebant. H eteron cuꝫ aſpiratōe principii&. e. abſqꝫ diphthōgo atqꝫ. t. exili ſcribitur: dicit̉ a noſtris alteꝝ: atqꝫ reliquū & ut quidā putant deductū ē: cæterū ita ut aſpiratio in. c. noſtrū iuxta ſimilitudinē ſcriptura conuerſa ſit:& ob id cæterū ac cætera abſqꝫ diphthongo ſcribenda eſſe: cuiꝰ contrariū conſuetudo longa obſeruauit. H eteroclitū cum. c.&. t. exilibus atqꝫ. i. latino ſcribitur: dici poteſt a noſtris quaſi alterna declinatum. nam ex τεροσ& κνολιτ declinatum componitur. H eterogenus uel heterogeneus eodem modo ſcribitur:& componitur: dici poteſt alterius generis H etruria cū aſpiratione principii&. e. abſqꝫ diphthongo atqꝫ. t. exili&. i. latino ſcribit̉: ꝓuincia ē italia: quæ & ſi aliꝗbꝰ terminis apd̓ antiꝗſſimos deſignabat̉: ab hetruſcis tamē& latinis altero termino deſignata fuit dicente Liuio libro primo ab urbe: pax inter hetruſcos& latinos ita cōuenerat: ut hetruſcis latiniſqꝫ albula quē nunc tyberim uocant finis eſſet. hæc Liuius: unde Seruius ſuper undecīo æneidos id Virgilii exponens Hetruſciqꝫ duces equitumqꝫ exercitus omnis ait: hetruria dicta ꝙ eius fines ꝓtenſi ſunt uſqꝫ ad primam ripam tyberis:& ſubdit: nam heteron eſt alterum:& oros finis uocatur: hæc ille. at conſtat heteron cum aſpiratione ſcribendum eſſe: ſed ut ait Seruius: roma antea unam tm̄ tyberis ripā tenebat: ut Iuuenalis. Imperii fines tyberinum uirgo natauit: ut uidimus in dictione chloelia. H exameron cum aſpiratione principii&. i. latino ſcribitur: ut. ſ. more græco dictio ipſa reſonat: licet ubi nos .i. latinum: græci. η. habeant quod in. e. noſtrum conuerti conſueuit: ſignificatqꝫ apud nos ſex dierum: nam componitur ex et quod apud nos dicit ſex:& ημέρων dierum: inter quas compoſitas dictiones a cauſa eu phonia interponitur. H exametrum ſimiliter cum aſpiratōne&. t. exili ſcribitur: nam componitur ab et quod eſt ſex:& metron mi ſura: quaſi ſex pedum. H exagonium ſimili modo aſpiratur& cum. i. latino ſcribitur: dicitur quaſi ſex angulorum. H yas cum. v. græco ſcribit̉: fuit filius Atlantis ex Aethra: de quo in ſequenti dictione uidebimus. Hyades cuꝫ. y. græco ſcribitur: fuerunt quinqꝫ Atlantis filia quas ex Aethra ſuſceperat: fuit Oceani& Teth os filia:& ante illas Hyam filium uirilis ſexus: dicente Ouidio lib. faſtorum quinto. Nondum ſtabat atlas humeros oneratus olympo: Cum ſatus eſt forma conſpiciendus hyas: Hunc ſtirps oceani maturis menſibus æthra. Edidit& nymphas: ſed prius ortus hyas. Hic cum ſemel uenaretur a lena interfectus eſt: quem ſorores adeo fleuerūt: ut omnes quinqꝫ occubuerit a quo hyades cognominati ſunt: ut teſtis Muſæus poeta græcus: quæ deinde miſeratione deorum in celuꝫ tranſlata in ore tauri collocata fuerunt: dicente Ouidio li. faſtorum. vi. Poſtea lux hyades taurina cornua frontis. Euocat:& multa terra madeſcit aqua. Quare ab. uerbo græco: quod latine eſt pluo: Cicero lib. ii. de na tura deoruꝫ uerſus referens arateos illas dictas putauit. has ſuculas latine appellari dixit Seruius ſuper primum æneidos: unde Tullius Tyro. M. Ciceronis libertus in his libris: quos de uſu& ratione linguæ latinæ ſcripſit: adeo inquit ueteres romani litteras græcas neſciuerunt:& rudes græca linguæ fuerunt: ut ſtellas capite tauri ſunt: ꝓpterea ſuculas appellarint: qd̓ eas græci ὀλεσ uocant: tanqͣꝫ id uerbum latinuꝫ græc uerbi interpretamentum ſit: quia græci εσ ſues latine dicant̉: ſed εσ īquit θυκ ἀπο των ωυ. i. nō a ſuibus ita ut noſtri opici putauerunt: ſed ab eo quod eſt ειν appellant̉. nam cum oriunt̉& occidunt: tē peſtates pluuias largoſqꝫ imbros cient. Pluere aūt græca lingua υιν dicitur. hæc ille. nōnulli uero eas corrupte hædos uocant. at ſeptem aliæ ſorores dicta fuerunt pleiades: ut in ea dictione uidebimus. H iacynthus ab aliquibus& accuratiſſimis græcis ſic ſcriptum comperi: uidelicet cum aſpiratione principii& .i. latino penultima cum. c. exili&. y. græco: ultima cum. th. aſpirato. Et qui huiuſmodi ſcripturam confirmant: compoſitionem trahunt ex hia dictione dolentis:& cynthus qui ē Apollo a cyntho mōte dictus: hoc eſt Apollinis quærela: quā de amato puero: quem ille diſco agente borea interfecit:& in florem ſic dictū cō uerſus fuit: in quē ſimili modo Aiax cum ſeipſum interfecit conuerſus ſcribit̉ a poetis: quod tetigiſſe uideQui. libro metamorphoſeos. xiii. cuꝫ ait. Littera cōmunis mediis pueroqꝫ uiroqꝫ. ſ. Hiacyntho& aiaci īſcripta ē folis: hæc noīs illa querela: hoc eſt noīs Aiacis& q̄rela Apollinis: ſꝫ cū in eiuſmodi folijs nō ꝑpendaaſpiratio ip̄ius. i. latini: ſꝫ ſolū ſit. a. poſt. i.&. i. poſt. a. ſic uidelicꝫ ιαι uoluerūt quidā ſcribendū eſſe ut dix mus: ſꝫ ſine aſpiratione principii quā utiqꝫ ſcripturā nōnulli ex accuratis græcis obſeruātes cōpoſitionē ei dicunt: exion quod ē uiola:& cynthos Apolline quaſi uiola ſit Apollinis: in quā amatꝰ puer cōuerſus eſt. aalii plures cōperiunt̉: qui eius dictōis primā cum. y. græco aſpirato ſignātes: penultīa cuꝫ. c. exili&. i. latino deſcribūt. uidelicet hyacinthus: cuius ſane cōpoſitionē aut deriuatōeꝫ ſecūdū eaꝫ ſcripturā nō noui:& hæc hactenꝰ de illius orthographia. Sane ex illo hiacynthinꝰ deriuat̉: quod accentū datinet in penultīa dictāte regula ꝙ oīa deſinentia in tinus: ita ut deriuatīa a primitiuis. t. litterā contrahāt: ꝓducūt penultimā ut ueſperta ueſperta ueſꝑtinus. Cōſtans cōſtantis cōſtantinꝰ. clemēs clemētis clemētinus& reliqͣ: qd̓ ſi. t. primitia ipſa non detinent: corripiunt penultimā deriuatiua: ut cras craſtinus: diu diutinus: ſero ſerotinus: clam clā deſtinus mutatione. m. in. n. ob ipſius. d. litteræ conſequentiam. H yrna prima cum. y. græco: penultīa cū. æ. diphthōgo ſcribitur: aīal eſt quadrupes: qd̓ creſcit in aphrica: ut oſtēdit Herodo. li. hiſtoriaꝝ. iiii. de quo Pliniꝰ multa li. viii. naturalis hiſtoriæ rettulit: inter quæ ſcribit alte nis annis maſculum eſſe& fœminam: quod Ouidius li. metamorpho. xv. prius tetigerat: cum ait. Si tamen eſt aliquid miræ nouitatis in iſtis. Alternare uices:& quæ modo fœmina tergo. Paſſa mareꝫ: nunc eſſe mareꝫ miremur hyrnā. Addidit Pliniꝰ illū ſermonē humanū inter paſtorum ſtabula aſſimilare: nomenqꝫ alicuius ediſcere: quem euocatum foris lacerat:& alia de illa complura. H yalus cum. y. græco& unico. l. ſcribitur: dicitur a noſtris uitrum: quo uocabulo uſus Virgi. li. georgicoruꝫ iiii. ait. Mileſia uellera nymphæ Carpebant: hyali ſaturo fucata colore. H iarbas cum. i. latino ſcribitur.& a græcis ſemper aſpiratum comperi. Nonnulli pœnicum uocabuluꝫ putāfuit Iouis filius ex Garamantide nympha& getulorum rex: dicente Virgilio libro æneidos. iiii. Hic ammone ſatus rapta garamantide nympha:& reliqua. Hybia cum. y. græco ſcribitur: pars eſt atticæ regionis apibus& melle abundans: dicente Ouidio libro de pō to. O mihi dulcior illo melle: quod in ceris attica ponit apis. nam dixerat prius Virgilius: Hiblæis apibus florem de paſta ſalicti. unde teſte Plinio libro. xxi. naturalis hiſtoriæ mellis attici ī toto orbe ſumma laus exiſtimat̉: eſt etiam hybla teſte Seruio oppidum ſicilia: quod nunc dicitur mergara. Hybernus cum. v. græco ſcribitur:& ab hyems certo deducitur: nec ab imber oriri poteſt: quia nec aſpirāduꝫ eſſet: nec cum. v. græco ſcribi poſſet: cuius oppoſitum ſemper comperimus. H ibex cum. i. latino ſcribitur: dicitur a noſtris capreolus proprie. H ibiſcus cum. i. latino utrobiqꝫ&. c. exili ſcribitur: herba eſt hibicibus grata ad edendum: Hybrida prima cum. v. græco: penultima cum. i. latino ſcribitur: dicitur a noſtris ignobiliter& contumelioſe natus. unde ab υβρισ quod eſt contumelia deriuatur: quo uocabulo utitur Valerius libro. viii. cū ait. Qu. autem Varrus propter obſcurum ius ciuitatis hybrida cognominatus eſt. Horatius quoqꝫ eodem uocabu lo uſus eſt in primo ſermonum: Hybryda quo pacto ſit Perſius ultus opinor. Hicetaon prima cum. i. latino aſpirato: reliqua abſqꝫ aſpiratione atqꝫ diphthongo ſcribunt̉: fuit teſte Homero li. iii. æneidos nobilis& egregius uir troianus. Hydaſpes cum. v. græco ſcribit̉: fuit antiquiſſimus rex medoruꝫ: a quo fluuius media nominatiſſimus cogno minatus fuit: quin& alius indiæ. H idymeles prima cum. i. latino ſequens cum. v. græco ſcribit̉: nomen eſt hominis ꝓprium. H idragyron prima cum. i. latino penultima cum. v. græco ſcribitur: dici poteſt a noſtris ſudor argenteus: naꝫ componitur ex ιλρωσ: quod eſt ſudor:& ἀρυρι ον argentum. unde teſte Pli. lib. xxxiii. naturalis hiſtoriæ inuicem argenti uiui dilatum fuit: de quo plura loquitur. Hydria cum. v. græco& penultima cum. i. latino ſcribit̉: dicit̉ a noſtris urna:& ab ωρ quod eſt aqͣ deducit̉ Hydra& hydrus cum. v. græco ſcribitur: ſerpentes ſunt aquatiles: unde Hercules hydram occidiſſe dicitur: quæ lernaam arcadiæ paludem incolebat:& ut dixit Virgilius libro æneidos. vi. Quinquaginta atris īmanis hiatibus hydra Scæuior intus habet ſedem: de qua Ouidius. lib. metamorphoſeos. ix. plura proſequit̉ illam primo claua inuaſit Hercules: ſed peſtifero leſus afflatu: eandem ſagittis aggreſſus eſt: quibus ut hydra læſa ſolitis latuiſſet cauernis lignorum congeſta ſtrue conſumpta eſt. Hydropiſis prima cum. y. græco: ultima uero& penultima cum. i. latino ſcribitur:& deriuatur ab i. qd̓ eſt aqua. Nam infirmitas quædam eſt: quæ latine aqua intercus dicitur. Plautus in fibolaria: is mihi erat bilis aqua intercus tuſſis febris:& inde hydrops& hydropicus: qui eam infirmitatem patitur. Horatius in. ii. carminum: Creſcit indulgens ſibi dirus hydrops. Hydarnes cum. y. græco ſcribitur: fuit nobilis perſa: qui teſte Herodoto cum Dario in maguꝫ coniurauit: ut ī dictione Darius uidimus. Hyeme cum. y. græco&. mante. r. ſcribitur:& ab eo certe quod eſt pluo deductum fuit: unde aſpirationem. &. y. græcum ſuſcæpit. Priſcianus uero ab imber: quod græce ομβροσ dicitur deriuatuꝫ poſſe uideri aſſerit. Varro etiam ut omnia linguæ latinæ tribueret ab hiatu dixit. Hyella cum. y. græco& duplicato. l. ſcribitur: fuit teſte Herodoto libro hiſtoriaꝝ primo cenotriæ urbs a pho cenſibus condita: Hieros cū. i. latino ſcribit̉:& dicit̉ a noſtris ſacer a quo omnia deriuata& cōpoſita ſimili modo ſcribūtur: ut Hierotheus: quod cum. th. in penultima ſcribitur: nomen eſt uiri proprium: quaſi ſacer deꝰ: Hieropolis no men ciuitatis: quaſi ſacra ciuitas:& ſimilia eodem modo. Hierarchia cum. i. latino utrobiqꝫ&. ch. aſpirato ſcribitur: dici poteſt latine ſacer principatus. Naꝫ componit̉ ex ιερα quod eſt ſacer:& ἀρια principatus. Hierapicra cum. i. latino utrobiqꝫ&. c. exili ſcribitur: dicitur ad uerbum ſacra amara: nam πικρα amara dici tur: quaſi ea amara compoſitio ſacra eſſe dicatur: medicina quædam eſt. Hiera cū. i. latino ſcribitur:& ſacra īterpretatur: nā inſula eſt inter ficiliā& liparē Vulcano ſacra: quā dixit Pli nius libro. ii. naturalis hiſtoriæ tempore ſocialis belli cum ipſo mari pluribus diebus arſiſſe: donec legatio ſenatus romani hocipſum piauerit: de qua habebimus in dictione prologus: ubi antrum Vulcani a Iuuena le poſitum explanabimus. Hiero cum. i. latino ſcribitur: fuit ſyracuſarum tyrannus: in quo pulchritudine corporis& uires fuerunt admirabiles: fuitqꝫ in alloquio blandus: in negocio iuſtus: in imperio moderatus: adeo ut nihil niſi regnum ei deeſſe uideretur: quibus dotibus ut ſcripſit Iuſtinus li. xxiiii. creatur dux aduerſus carthaginēſes: mox crea tur rex ſicilia conſentiente fauore omnium ciuitatum: de quo plura ibidem leguntur. Hieri cum. i. latino ſcribitur:& interpretari ualet ſacri populi: ſunt teſte Herodoto lib. hiſtoriarum. iiii. ultra ſauromatas: budinoſqꝫ& thyſſagetas calui& ſimi a natiuitate omnes: hoc ē maſculi uel fœmina:& pariter barba habentes: qui iō hieri. i. ſacri dicunt̉: quia nihil iniuſte agunt: nec bella norunt: ultra hos ut idem auctor refert ſunt argippei monoculi: ut in ea dictione uidimus. Hieroſolyma prima cum. i. latino& penultima cum. y. græco ſcribitur: nomē eſt urbis in paleſtina: de qua la te in ſacra ſcriptura habetur: ſed alia nonnulla nos in dictione ſolymi uidebimus: Hieronymus prima cum. i. latino& penultima cum. v. græco ſcribitur: nomen eſt uiri proprium. H ilarus hilaris& hilaro uerbum cum. i. latino& unico. l. ſcribuntur:& iucundum deſignant. H ilarion uel hilarius cuꝫ. i. latino utrobiqꝫ ſcribuntur:& nomen eſt uiri proprium. Hylas cum. v. græco& unico. l. ſcribitur: fuit Thyodomantis filius pulchritudinis admiranda: quem Hercules argonautis comes ſecum ad libidinem duxiſſe ſcribitur: idem cum myſiaꝫ argonautæ ueniſſent:& aqua tum ad lacum quendam pergeret: raptus a nymphis fuiſſe dicitur. alii uero putant cum ad hauriendas aqͣꝫ cum urna inclinaretur: illum in lacum decidiſſe: quod Iuuenalis confirmaſſe uidetur: cum dixit: Et multuquæſitus hylas: urnamqꝫ ſecutus:& adeo ab Hercule quæſitus ꝙ teſte Virgilio in Sileno: Littus hyla hyla omne ſonaret. Hylæa prima cum. y. græco penultima cum a diphthōgo ſcribitur: ciuitas eſt ſcythiæ: ut ſcripſit Herodotus Hylacuus cum. y. græco&. c. exili ſcribitur: fuit pater cuiuſdam Caſtoris dicente Homero libro. xiiii. odiſſeæ κάστορῦλαγιδησ. Hyle cum. v. græco& unico. l. ſcribitur: dicitur a noſtris materia. Hyllus cum. v. græco& duplicato. l. ſcribitur: fuit Herculis ex Deianira filius: de quo Seneca in Hercule ꝙ theo plura ſcripſit. Ouidius uero libro metamorphoſeos. ix. oſtendit quemadmodum poſt patris morten ſolen patris amaſiam iubente patre ſibi matrimonio copulauit. nā ut ait illam imperiis thalamoqꝫ animoqꝫ receperat Hyllus impleratqꝫ uterum generoſo ſemine:& reliqua. Hymnus cum. v. græco&. m. ante. n. ſcribitur: dici poteſt a noſtris canticum uel laus. Himeridion cuꝫ. i. latino ubiqꝫ ſcribitur: dicitur ab aliquibus diurnale: ab aliis uero quod paruum diem durat. nam diminutiuum eſt υμέρασ. i. diei. Hymen cum. v. græco ſcribit̉: dicitur latine membranum: ſed ut græci nonnulli ferunt proprie. i. quo infans utero circumuoluitur: unde nonnulli hymeneum dictum uolunt. Hymeneus prima cum. v. græco& penultima cum a diphthongo ſcribitur: fuit teſte Martiano Capella Veneris& Bacchi filius: dictuſqꝫ nuptiarum deus cuius officium eſſe dixit pſallere in nuptijs: cantare ad thala mus& coronare limina ſertis. unde Ouidius heroicaruꝫ epiſtolarum ſexta de illo inquit. Affuit& ſertis tempora uinctus hymen: ubi per apocopem reliquum ablatum fuit: uerum& pro ipſis nuptijs ſeu connubis poſuiſſe uidetur Virgilius libro æneidos. iii. cum ait. Ledeam hermionem lacedemoni oſqꝫ hymenæos ſecutus:& li. vii. Turniqꝫ hymeneis. Hymees cum. y. græco& duplici. e. ſcribitur: fuit uir perſa ex ducibus Darii de quo plura loquitur Herodo tus circa finem libri quinti ſuæ hiſtoriæ. Hymelle uel hymella cum. y. græco& duplicato. l. ſcribitur: fluui nomen eſt: de quo Herodotus libro. vi.& Virgilius libro. vii. meminerunt. Hymetus cum. y. græco&. t. exili ſcribitur: mons eſt teſte Plinio libro. iiii. naturalis hiſtoriæ in attica regione. qui teſte Solino omnium græcorum montium obtinet principatum& floribus ſemper ueſtit̉: dicente Qui dio libro metamorphoſeos. vii. Vertice de ſummo ſemper florentis hymeti: ob quod dixit Iuuena. in ſatyra: Exemplo quodcunqꝫ malo: Duciqꝫ ſenex uicinus hymeto de ſene.ſ. Socrate locutus: ex hoc eodem mon te marmorum cruſtæ& trabes marmorea ſuccauabantur: dicente Horatio contra mecœnatem in odis: qui in ædificando ſumptuoſus nimium eſſe uidebatur. Non ebur neqꝫ aureum. Mea renidet in domo lacunar. Non trabes hymetiæ. Premunt columnas ultima reciſas. Aphrica:& in eadem oda. Tu ſecanda marmora. Locas ſub ipſum funus& ſepulchri. Immemor ſtruis domos:& in alia odafaſtidioſam deſere copiam:& Molem propinquam nubibus arduis Omitte mirari beata. Fumum& opes ſtrepituſqꝫ romæSane teſte Plinio. xxxvi. naturalis hiſtoria. L. Craſſus orator primus peregrini marmoris columnas habuit hymetias. Hyperbole cum. y. græco& unico. l. ſcribitur: dici poteſt eminentia: uel ut ait Cicero ad Herenium ſuperatio: nam ex. quod eſt ſuper& βολη quod eſt iactus componitur: unde figura tuncqꝫ dicitur quando dictio excedens fidem ponitur augendi minuendiue gratia: augēdi quidē ut niue cādidior: leonibꝰ fortior minuēdi uero ut folii uolātis ſonitꝰ te terret uel ille tardior ē teſtudīe: uel etiā quocūqꝫ alio mō excederet: ut Virgilius teſte Seruio in Daphnide: Nec ratia ceruis ulla dolum meditantur:& inde hyperbolicus ideſt fu perexceſſiuus. Hyperbaton cum. v. græco&. t. exili ſcribit̉: dici poteſt tranſgreſſio. nam ab ερβαινω deſcendit: quod eſt tranſcendo:& eſt figura cum uerbum aut ſententia ordine cōmutatur: cuius quinqꝫ ponuntur ſpecies anaſtrophe: parentheſis: temeſis: ſyntheſis:& hyſteron proteron: ut in ſuis dictionibus uidebimus. ypallage cum. v. græco& duplicato. l. ſcribitur: dici poteſt a nobis ſubmutatio: nam componitur ex o quod eſt ſub.& αλλάγή mutatio: dicitur figura cum uerba per aduerſum intelliguntur: ut Date claſſibꝰ æquor: Et ſceleratā intorſerat haſtam. i. ipſe ſceleratus:& libro. x. Stigi per flumina fratris: pro ſtygia:& in bucolico. Aduerſa tuentibus hirquis. i. oculis in hirquos. i. oculorum angulos retortis: ut dixit Seruius. Hypanis prima cum. v. græco: ultima cuꝫ. i. latino ſcribit̉: nec niſi unico. p. deſignatur: fluuius eſt teſte Solino ſcythicoruꝫ amnium princeps: quem tertium poſt iſtrum eſſe Herodotus libro hiſtoriarum. iii. rettulit: ut ī dictione tyres uidebimus:& ut idem Herodotus pergit: eſt purus& hauſtu ſaluberrimus: donec calliopuꝫ terminis inferatur: ubi cum fons ſit hamaxāpeus amara ſcaturigine infamis& illi ibidem cōmiſceatur: ip̄m ſimili amaritudine inficit: dicente Ouidio li. metamorpho. xv. Quid non& ſcythicis hypanis de montibus ortus. Qui fuerat dulcis: ſalibus uitiatur amaris. Et teſte Solino fuit Alexandri magni terminus: quem non exceſſit. ſicut illius are in eius ripis poſitæ atteſti tur. De illo ait Propertius. Quantum hypanis ueneto diſſidet heridano. ut Virgilius libro georgicoꝝ. iiii. Saxoſuſqꝫ ſonans hypanis: idem teſte Plinio libro. xi. naturalis hiſtoriæ circa ſolſtitium defert acinoruꝫ effigie tenues membranas: quibus erumpitur uolucris quadrupes nec ultra unum diem uiuit: ob quod himeridion appellatur. Hypacaris prima cum. y. græco: penultima cum. c. exili:& ultima cum. i. latino ſcribitur: fluuius eſt ſcythia: ꝙ teſte Herodoto li. hiſto. iiii. ſextus ab iſtro memoria dignus habetur. Hyperborei cum. v. græco ſcribitur: ſunt ſcytharum montes:& populi ſupra ip̄m ſtellarum cardinem ꝓtenſi quaſi ultra boream conſtituti: ac Feſtus ex eo ſic dictos putat. quia ibidem habitantes humana uita moduꝫ excedunt: uiuendo. ſ. ultra centeſimum annum: hoc eſt ἀπερβένουτεσ ουον. ſ. humani ſæculi: de quibus Herodotus plura dixit li. hiſtoriarum. iiii.& Plinius Solinuſqꝫ& Pomponius. Hypermeſtra cum. v. græco&. t. exili ſcribitur: fuit filia Danai: filii Belli. de qua uidimus in dictione belides. Hypermeter cum. v. græco&. t. exili ſcribitur: qui& hypermetrus a nonnullis ſcribitur: eſt metrum una ſylla ba ſuperabundans: ut Virgilius libro æneidos primo: lactemur doceas ignari hominūqꝫ locorūqꝫ.& libro .iiii. Omnia mercurio ſimilis uocēqꝫ colorēqꝫ. idem libro. vii. Profuit aptato conduntur tybridis alueo:& ut ait Seruius ſuper primum æneidos quotiens ſit hæc figura: debet ſequens uerſus a uocali incipere: ut in omnibus illis ſit: niſi forte ſynereſis fiat in fine: nam tunc quoqꝫ neceſſe nō eſt: ut ſequens uerſus a uocali īcipiat: ut Virgi. hæc cura peculi: nam ſequitur alius. Quāuis multa meis exiret uictima ſeptis. Hypenor cum. v. græco ſcribit̉: fuit princeps quidam troianus: quem teſte Homero lib. v. iliados Diomedes in bello occidit. Hyperiochus prima cum. y. græco: antepenultima cum. i. latino:& ultima cum. ch. aſpirato ſcribitur: fuit uitroianus ab Vlyxe interfectus: ut oſtendit Homerus li. xi. iliados. Hyperion prima cum. v. græco& penultima cum. i. latino ſerbitur: hunc græci teſte Lactantio ſuꝑ. iii. thebaidos querunt Ita& terræ fuiſſe filium. Soliſqꝫ& luna ac turore partem de eodem nemint Cicero in pronoſticis cum ait. Vt cum luna means hyperionis officit orbi. Stringuntur radii cæca caligine tecti. Hypotheca prima cum. y. græco: penultima cum. ch. aſpirato:& ultima cuꝫ. c. exili ſcribit̉: cuius cōpoſitioneꝫ uidimus in ante habitis:& teſte Vlpiano differt hypotheca a pignore: quia ꝓprie pignus dicimus: quod ad creditorem tranſit: hypothecam autem cū non tranſit poſſeſſio ad creditorem. Hypocriſis cum. v. græco: penultima cum. c. exili&. i. latino:& ultima ſimiliter cuꝫ. i. ſcribitur latino: dici poteſt a noſtris diſſimulatio. nam componitur ab υπό quod eſt ſub& κρίσισ iudicium quaſi ſit iudicii ſubtectio: cum aliud in re ſit: aliud in iudicio hominum ſe oſtendat: qui hypocriſi utitur. Hypocrita prima cum. v. græco: penultima cum. c. exili&. i. latino: ultima cum. t. etiam exili ſcribitur: dici poteſt a noſtris ſimulator. Et is proprie eſt qui in ſpectaculo perſonam ſubdit alienam: ut ſeruus plerunqꝫ domini& priuatus regis: Quo pacto& in hac uita ſicut in orcheſtra complures ſeſe uiuendo ſpectandos exhibent: aliaqꝫ in corde geſtantes. Hypopyrgium prima& antepenultima cuꝫ. y. græco ſcribūtur: componiturqꝫ ex hyppo quod eſt ſub& pyr gos turris: quaſi locus ſub turri. Hypoſtaſis cum. y. græco& penultima cum. t. exili ſcribitur: dicitur a noſtris ſubſiſtētia: ab hypo quod ē ſub& ego ſtatio: quin& a theologis quibuſdam perſona traducitur. Hyporeuſis cuꝫ. y. græco: penultima cum. z. conſonante& eu diphthongo: ultima cuꝫ. i. latino ſcribitur: dici poteſt latine ſubconiunctio. Nam componit̉ ab hypo quod eſt ſub& zeuſis coniunctō:& dicitur figura cū ſingulis ſenſibus ꝓpria aſſignatur clauſula: ut Virgilius libro æneidos. v. Regem adit:& regi memorat nō men genuſqꝫ. Terentius in andria: eu aſtuta ꝙ ſi quieſcet nihil emali. Sed eccum ipſum Pamphilum uideo: occidi. utinam mihi eſſet aliquid hic quo nunc me præcipitem darem. Hyphen cum. v. græco&. ph. aſpirato ſcribitur: dici poteſt a nobis ſubunio: nam componit̉ ex vno quod eſt ſub& t. cum aſpiratione quod eſt unum:& tunc quoqꝫ adeſſe dicitur cum plures dictiones ſub uno accentu leguntur: ut quando quidem ſimulac pro poſtqͣꝫ Hyperiphania prima cum. v. græco& reliquæ cum. i. latino ſcribunt̉: dicitur a noſtris ſuperbia:& componit̉ ex hyper quod eſt ſuper:& φαια apparentia uel ſplendor. Hypperides cum. v. græco: penultima cum. i. latino ſcribitur: fuit teſte Quintiliano in. x. orator dulcis& acutus temporibus Demoſthenis. Hypſenor cum. v. græco ſequente. pſ. ſcribit̉: fuit teſte Homero li. v. iliados filius magnanimi Dolopionis: ꝗ erat ſacerdos Scamandri in tanto honore habitus ac ſi deus quidem eſſet: illuꝫ Eurypylus in bello troiano interemit. H ippagines cum. i. latino utrobiqꝫ& duplicato. p. ſcribitur: ſunt teſte Feſto naues quibus equi uehuntur: eas græci in uocant: aliqui ex noſtris& maxime Cæſar actuarias nominauit: alij gerarias. ut Plautus in mercatore ædificat nauem gerariam:& merces emit. Nonius uero Marcellus actuarias diffiniens inquit actuaria nauicula celeres dicta: ꝙ cito agi poſſint. Saluſtius primo hiſtoriaruꝫ: ad hæc pauca piratica actua ria nauigia. Siſenna quibus occiſis actuarias ad uiginti milia. i. cuꝫ plures onerarias incendunt. H ipparchus cum. i. latino& duplicato. p. atqꝫ. ch. aſpirato ſcribitur: fuit uir mathematicꝰ in ea arte inſignis. H ippaſus cum. i. latino& duplici. p. atqꝫ ſimplo. ſ. ſcribitur: fuit philoſophus methapontinꝰ& ip̄e pythagoreus: nec teſte Demetrio opus aliquod ſcriptum reliquit: fuit& alter: qui laconum rēpublicaꝫ:& ipſe lacon libris comprehendit. H ipparchia cum. i. latino utrobiqꝫ duplicato. p.&. ch. aſpirato ſcribit̉: poteſt latine exponi equoruꝫ principa tus. Quo nomine uocata fuit ſoror Metrodis: quæ teſte Laertio Cratem thebanum philoſophum cynicuꝫ & illius uitam ac uerba ſumme amauit: nec potuit ꝓcorum opibus aut nobilitate uel alicuius forma auelli a Cratis amore: ita ut diceret parentibus ſuffocaturam ſeſe niſi Crati traderet̉: qͣꝫobrem rogatꝰ Crates a parentibus puella: ut illā ab hoc ꝓpoſito remoueret: poſt multa quæ non profuerunt: exurgens Crates omni ſua ſuppellectile ante illius oculos expoſita: hic ait ſponſus: hæc eius poſſeſſio eſt: ad hæc delibera: nec pote ris eſſe noſtri conſors: niſi eadē attigeris ſtudia: puella ſtatim aſſumpto Cratis habitu ſecū philoſophari uo luit: cum qua ille circum ibat:& in aperto congrediebat̉: atqꝫ ad cœnas ꝓficiſciebat̉. Et cū ſemel iuiſſent ad Lyſimachum in conuiuiū:& Theodorus dixiſſet: hæc illa eſt quæ textrinam& radios reliquit: reſpondit ad hæc puella: ſum equidem Theodore: ſed non tibi male de meip̄a ſtatuiſſe uideor ſi tēpus quod in textrina conſumptura eram: diſciplina potius& philoſophiæ impendi. H ippo cum. i. latino& duplicato. p. ſcribitur: fuit teſte Heſiodo in theogonia Oceani& Tethyos filia. H ippodamus ſimili modo ſcribitur:& eſt nomen uiri proprium. H ippodamia eodem mō ſcribitur: fuit Denoma Helidis& piſæ regis filia formoſiſſima: quæ cum a diuerſis in cōiugium peteretur: legem hanc ꝓcis illius pater indixit: ut qui illam matrimonio obtinere cuperet: cuꝫ ea certamen iniret: uictꝰ capite trūcaretur: uictor potiret̉ illa: cuius legis cām poſuit Diodorus ſiculus lib. hiſtoria. i. dicens eum de filia oraculum ſciſcitaſſe quō ſibi illa conueniret: ac reſponſum eſſe: tunc in fata il ſum conceſſurum cum filia hippodamia nupſiſſet: igit̉ filia nuptias ueritus decreuit: ut ī perpetua aſſerua retur uirginitate: hoc pacto exiſtimans uita periculum ſe uitaturum: itaqꝫ equorum curſum inſtituit a piſa ad Neptuni aram quæ eſt apud Iſtum corinthi: curſus erat eiuſmodi. Denomaus arieteꝫ Ioui ſacrificabat: qui uirginem poſtulabat quattuor equorum ferebatur curru. Denomaus curſu ſequebat̉ præcedenteꝫ au rigante Myrtillo: aſſecutum haſta quā geſtabat manu interficiebat: hoc pacto cum plures equorum ueloci tate peremiſſet. Pelops Tantali filius: qui piſam acceſſerat: uiſo hippodamia id concupiēs conubiuꝫ corru pto Myrtillo regis auriga obtinere ualuit. nam illi ꝓmiſerat ſi ſe uictorem faceret: primuꝫ hippodamia cō cubitū præſtiturum: quare meditullū plumbeum Myrtillus currui hippodamiæ ædificans curſu diſſolutꝰ Pelopem uictorem reddidit: dicente Seneca in Thyeſte: Victeqꝫ falſis aribus pendent rota.& Virgi. lib. iii. georgi. de Pelope locutus ait: Victor equus: qua ex re dolore actus Denomaus exiſtimans adueniſſe reſpō ſi tempus: mortem ſibi conſciuit. Pelops uero ſumpta uxore hippodamia illius regnum tenuit: ſꝫ cum ab illo Myrtillus pacta repoſceret: in mare proiectus eſt& ſubmerſus: qui mari perpetuum nomen dedit: unde Sophoces in Electra ἐυτεγαρ ῦπουτισθεισ μύρτιλοσκοι μάν Sane non ſolū Hippodamia: ſꝫ hip podam a noſtris auctoribus dicitur. Virgi. in præfato lib. inquit: hippomeqꝫ: naꝫ teſte Seruio nomina graca quæ in. e. exeunt plerūqꝫ ipſum in ia ſoluunt: ut Hippodame: Hippodamia: Penelopia. H ippodes eodem modo ſcribit̉:& ſunt populi ſcythici humana uſqꝫ ad ueſtigiuꝫ forma: ſꝫ in equinos pedes deſinunt: deſinunt: quos ιατασ Herodotus li. hiſtoriaꝝ. iiii. uocauit: ſed noſtri hippodes dicunt. H ippodromus eodem modo ſcribit̉: dici poteſt equorum curſus. nam ex ιν quod eſt equorum& δpoμοσ curſus componitur: hoc eſt locus ubi currere ſpectante populo conſueuerant: qui a noſtris dicitur cir cus: ut in ea dictione uidimus. ti ippocrine cum. i. latino utrobiqꝫ& duplicato. p. atqꝫ. c. exili ſcribitur: fons ē in boetia iuxta quā eſt aganippe. Dum Cadmus equeſtri exploratione inquirit: quæ nam loca inſediſſet cām dedit poetis: ut diuulgarent hippocrinem ungula uolantis eꝗ natum fuiſſe. nam hippi equi: crine. i. fons dicitur:& inde equus pegaſus a fonte: qui græce ϖυγη dicitur eſt cognominatus: ut in dictiōe pegaſus uidebimus:& ſimiliter Aganippe modo conſimili penitus nomen accepit. nam aganualde indicat:& υπτοσ equus: quaſi ualde equꝰ uel eꝗ ita ut ambo poti fontes facundiam præſtare poetis dicti fuerint: unde Ouidius circa initium lib. v. faſtorum inquit. Dicite quæ fontes aganippidos hippocrines Grata meduſei ſigna tenetis equi. H ippocoon cum. i. latino& duplicato. p. atqꝫ. c. exili:& duplicato. o. ſcribitur: fuit teſte Homero li. x. iliados patruelis Rheſi trachum regis: a Diomede& Vyxe interfecti fuerunt. H ippocrates cum. i. latino& duplicato. p. atqꝫ. c.&. t. exilibus ſcribitur: habetqꝫ accentum in antepenultima: ut uidebimus in dictione proſodia: fuit Aſclepii filius in inſula coo genitus: ut ex epiſtolis Democriti ad illum:& illius ad Democrituꝫ habetur. fuit Pythagora diſcipulus:& omnium medicorum princeps:& com ponitur ea dictio ex ιπτου quod eſt equi:& κρατοσ robur: quaſi equorum robur. hic medicinaꝫ longo tē pore perditam reuocauit in lucem. nam ut ſcribit Plinius li. xix. naturalis hiſtoriæ nulla artiuꝫ inconſtantior fuit:& nunc etiā ſæpe cōmutatur: cum ſit fructuoſior nulla. hæc primū inuentores ſuos cælo dicauit:& hodie multifariam ab oraculis petitur. hæc ille. Nāqꝫ Apollo primus medicine inuentor dicitur: Illo dicēte ad uirginem Daphnem apud Ouidium libro metamorphoſeos. i. Inuentum medicina meum eſt: opiferqꝫ per orbem. Dicor& herbarum ſubiecta potentia nobis. Sane Apollo ipſe eodem Ouidio teſte li. ii. eiuſdem operis ex Coronide nympha filia Phlegiæ regis theſſa liæ Aeſculapium genuit:& nutriendum Chironi pijſſimo centaurorum tradidit: a quo medicinā didicit:& ipſe plurimum ampliauit. Qua de re dixerunt nonnulli Chironem herbariam medicinaꝫ primitus comperiſſe. Sed ut ait Plinius libro. xxv. naturalis biſtoriæ centaureā herbam comperit: qua ut idem auctor ait: cu ratus dicitur a uulnere pedis contracto ex lapſu improuiſo ſagitta herculis e ſuis manibꝰ illitæ ueneno hydra. nam cum Chiron herculem excepiſſet hoſpitio:& eius arma contractaret: ſagitta cadens e manibus il lius leuum uulnerauit pedem: dicente Ouidio libro. v. faſtorum. Dūqꝫ ſenex tractat ſqualentia tela uenenis. Excidit:& leuo fixa ſagitta pede: ſed ut dixit ulterius Ouidius illum nunqͣꝫ tali uulnere liberatū:& poſt no num diem miſeratione deorum: ne amplius dolore cruciaret̉ ad celos tractuꝫ: unde ait: ipſe etiam lectas pe gaſeis collibus herbas. Temperat& uana uulnera mulcet ope:& infra ſubdit. Nona dies aderat cum tu iuſtiſſime ciron. Bis ſeptem ſtellis corpore cinctus eras. nāqꝫ herculem etiam heracleon ab eo nomine cognominataꝫ herba comperiſſe. idem Plinius rettulit:& achillem& achilleam: ſed Aeſculapius cum alias plures: tum etiā pana cem: quæ teſte Plinio ipſo nomine omnium morborum remedia ꝓmittit: a qua filiam nuncupauit. nā ϖαυ omne:& καιρία importunitatem& moleſtiam dicit: quaſi omnibus doloribꝰ& moleſtis ſubueniret. ueꝝ cum herbarum uiribus Aeſculapius ipſe hyppolytuꝫ occiſum in uita priſtina reuocaſſet. iratus Iuppiter eū fulmine ſtygias demerſit in undas. ſed ut ait Plinius libro. xxix. opera eius clara troianis temporibus uulne rum dūtaxat remediis fuere. Quod equideꝫ dixiſſe: puto ob Machaonem& Polydariū filios: qui teſte Ho mero libro. ii. iliados obſolertiam medicina cum alijs græcorum ducibus ex creta ad expeditionem troia nam conuocati fuere: ut in ſuis dictionibus oſtendemus. Sed ut ait Plinius lib. xxv. primus omniū quos me moria nouit. Orpheus de herbis curioſius aliqua prodidit. poſt eum Muſæus& Theſiodus polyion herham admirati ſunt. Homerus etiam alias nominatim herbas celebrat: ut moly: cuius inuentionē Mercurio aſſignat. Laudat etiam hos tres flores lotum: crochum& hiacynthum: ab Homero uero ut idem Pliniꝰ ret tulit Pythagoras clarus ſapientia primus uolumen de effectu herbarum compoſuit:& in totuꝫ Apollini& Aeſculapio diis immortalibus inuentionem& originem aſſignauit: compoſuit& Democritus per agratis iam perſidis arabia æthiopia ægyptiqꝫ magis: in quibus incredibilia dictu affirmauit: nā inter alia dixit De mocritus: ut ait Plinius credidit Theophraſtus eſſe herbom: cuius contactu illata a Pico exiliret cuneꝰ a pa ſtoribus arbori adactus. Zanthus etiam libro hiſtoriarum.i. tradidit occiſum draconis catulum reuocatum ad uitam a parente herba quā balym nominat: eadēqꝫ tilonem: quem draco occiderat: reſtitutum ſaluti. Iu ba etiam in arabia reuocatum quadam herba ad uitam hominem tradidit: quæ ut dixit Plinius etiaꝫ ſi fide carent: admirationem tamen implent& cogunt confiteri multū eſſe quod uero ſuperſit:& refert pleroſqꝫ exiſtimaſſe: nihil non herbarum ui effici poſſe: ſed plurimarum uires eſſe incognitas. Sane Pythagoras& Democritus tēpore Hippocratis fuere: ſed ut Plinius libro. xxix. mirum dictu ſequentia a troianis temporibꝰ in nocte denſiſſima latuere uſqꝫ ad pelopōneſiacū bellum: Tunc medicinā reuocauit in lucem Hippocrates genitus in inſula co: quod bellum ut idem oſtendit libro. xxx. eiuſdem uoluminis: geſtū eſt a tricenteſimo urbis noſtræ anno:& cum romana urbs teſte Solino in initio de memoralibus mundi fuerit poſt troianum bellum anno quadringēteſimotrigeſimotertio: conſtat medicina artem delituiſſe anelis ſeptingentis trig tatribus. At Hippocrites ut idem Plinius profitet̉: cuꝫ fuiſſet mos liberatos morbis ſcribere in templo eius dei qui auxiliatus eſſet: ut poſtea ſimilitudo proficeret: ex his ſcripturis excerpſiſſe eam tradit̉: quaꝫ ſane artem ut in epiſtolis ad Democritum ipſe idem oſtendit in nullo ꝓrſus quæſtu fuiſſe certum eſt. Quare cuꝫ ue nientem ab illyricis peſtilentia teſte Pli. li. vii. prædixiſſet ipſe Hippocrates:& diſcipulos ad auxiliandum ꝑ urbes dimiſiſſet: ob id meritum honores illi: quos Herculi decreuit græcia. Poſt Hippocratem uero auxit artem protideus ſylmibriæ natus& eius diſcipulus qui eam ad uectigal redigere cœpit: horum placita: ut Pli. xxix. lib. proſequitur Chryſippus ingenti garrulitate mutauit: plurimūqꝫ& ex Chryſippo diſcipulus eius Heraſiſtratus accæpit Ariſtotelis filia genitus. Hic Antiocho rege ſanato centum talentis donatus eſt: a rege Ptolomeo filio eius. idem Pli. præfato li. vii. rettulit magnam Critobolo famam adueniſſe: qui parum ante Heraſiſtratum fuit: extracta Philippi Regis oculo ſagitta:& circa deformitatem oris curata orbitate luminis. Sed alia interim factio ab experimentis ſe cognominans: empericum cœpit in ficilia a Cronte agrigentino Empedocis& Chryſippi auctoritatem condēnante. de quibus in ſuis dictionibus uidebimus poſt hos Herophilus oīa hæc condēnans ad muſecos uenarum pedes pulſu diſcreto per ætatū gradus medicinā reduxit: ſcrutabāturqꝫ morboꝝ cauſas& uini rationeꝫ inſtituerat: ſꝫ ut ait Pli. in præfato. xxix. li. de ſerta deinde& hæc ſecta eſt: quoniā neceſſe erat in ea litteraturam ſcire. Interiꝫ ut auctor eſt Caſſius Emina ex antiqͥs hiſtoricis primꝰ qui romā e medicis uenit: fuit a pelopōneſo Archagatꝰ Lyſanie filius. L. Aemilio M. Licinio conſulibus anno urbis ꝗngenteſimo trigeſimoquinto: eiqꝫ ius quiritum datuꝫ& tabernā in cō pito acilio emptā. hic primo uulnerariꝰ mox obſecandi urēdiqꝫ ſcæuitiā carnifex appellatꝰ fuit:& cū alii ad currerēt græculi idēqꝫ efficerēt: in tediū cū arte medicina oēs deuenerūt. Quare a. M. Catone cenſorio me dici cū ſua medicina reprobati urbe& italia pulſi ſunt: anno urbis ſexcēteſimoqnto: eoſqꝫ nō artifices ſanitatis: ſꝫ hominū carnifices cenſuit: ut ex eius epiſtola ad. M. filiuꝫ intelligi pōt: cuiꝰ uerba ſunt: Dicaꝫ de iſtis græcis ſub loco. M. fili ꝗd athenis habeā exquiſitū:& qd̓ bonū ſit eorum: litteras inſpicere nō ꝑdiſcere inicā nequiſſimū& indocile genus eorū:& hoc putabā interdixiſſe. Quādocūqꝫ iſta gēs ſuas litteras dabit: oīa corrūpet. Tū etiā magis ſi medicos ſuos huc mittet: iurauerūt īter ſe barbaros necare oēs medicina: ſed hoc ip̄m mercede faciunt: ut fides his ſit& facile diſꝑdant: noſqꝫ dictitāt barbaros& ſpurcius nos qͣꝫ alios apificos appellatione fædabāt. hæc ipſe Cato: ideoqꝫ tradunt tēpluꝫ Aeſculapii etiā cū reciperet̉ is deus extra ur bem feciſſe iterūqꝫ in inſula. Nāqꝫ ut late narrauit Liuius circa finē libri. x. ab urbe cū romana urbs triennio peſte laboraret: inſpectis libris ſybillinis decē fuerunt a ſenatu miſſi legati: qui ex epidauro deū Aeſculapiū in ſpecie ſerpentis romam adduxerunt: cuius aduentu urbs ſtatim a peſte liberata eſt. unde ut latiſſime narrauit Ouidius li. metamorpho. xv. de Aeſculapio locutus. Sedeſqꝫ ſibi circūſpicit aptas. Scinditur in geminas partes circūfluus annis. inſula nomen habet: laterumqꝫ a patre duorum. Porrigit equales media tellure lacertos: Huc ſe delata pinū phabeus anguis Contulit& finem ſpecie cæleſte reſumpta. Luctibus īpoſuit: uenitqꝫ ſalutifer urbi. Pulſi ergo ex Italia medici diu poſt Catōnem excepti ſunt. nā ut ait Pli. præfato. xxix. li. ſolam hac artiū græcaꝝ mundū exercet romana grauitas:& in tāto fructu pauciſſimi ꝗ ritum attigere:& ip̄i ſtatim ad græcos tranſfugere: īmo uero auctoritas aliter qͣꝫ græce eam tractantibus:& apud imꝑitos experteſqꝫ linguæ nō ē: ac minus credunt quæ ad ſalutem ſuā pertinent ſi intelligunt. Qua de re in hac ſola artiū euenit: ut cuicunqꝫ medicū ſe profitenti ſtatiꝫ credat̉: cū ſit periculū in nullo mēdatio ma ſus: non tamē illud ītuemur: adeo blāda eſt ſperandi ꝓ ſe cuiqꝫ dulcedo. Nulla præterea lex quæ puniat in ſcitiā capitaleꝫ: nullū exemplum uindicta: diſcunt periculis noſtris:& experimēta ꝑ mores agunt: medicoqꝫ tantū hominē occidiſſe ſumma īpunitas eſt. hæc ille:& li. xxv. ait: Minus hāc artē qͣꝫ par erat noſtri celebraue re oīuꝫ utilitatū& uirtutū rapaciſſimi. Primuſqꝫ& diu ſolus idem ille. M. Cato oīum bonarum artiū mag ſter: paucis dūtaxat attigit boum etiā medicamina non omiſſa. poſt eū unus illuſtriū tentauit. C. Eualgiꝰ eruditione ſpectatus īperfectto uolumine ad diuū Auguſtū inchoato præfatione religioſa: ut oībus malis hūnis illiꝰ potiſſimū principis ſemꝑ medicet̉ maieſtas: ante hunc cōdiderat ſolus apud nos: quod equidē inueni Pompeius Leoneus magni Pōpei libertus: quo primū tempore hāc ſcientiā ad noſtros ꝑueniſſe aīaduerto. Nāqꝫ Mithridates maximus ſua ætate regum: quē debellauit Pōpeius ante oīuꝫ ante ſe genitoꝝ diligen tiſſimus uita fuiſſe argumentis potius qͣꝫ fama ītelligit̉. Vni ei excogitatū libere quottidie uenenū preſum ptis remedijs: ut cōſuetudine ipſa innoxiū fieret: primo inuēto genere antitoti: ex quibꝰ unū etiā nomē eius retinet. Illum ſolum mortalium Mithridatē uigintiduabus linguis locutū certū eſt: nec ſubiectis gentibꝰ illum hominē per interpretē appellatū ab eo annis ſex& ꝗnquaginta: quibus regnauit. Is ergo in reliqua ingenii magnitudine medicina peculiariter curioſus& ab oībꝰ ſubiectis qui fuere pars magna terraꝝ ſingula exquirens: ſcriniū cōmentationū haꝝ& exēplaria effectuſqꝫ in arcanis ſuis reliquit. Pompeius autē oī regia præda potius tranſferre ea ſermone noſtro libertū ſuū Lenoeū grāmatica artis doctiſſimū iuſſit. uitaqꝫ ita profuit nō minus qͣꝫ reipublicæ uictoria illa ad Mithridatē etiam teſte eodem Pli. in præfato libro Aſclepiadis medendi arte clari uolumina cōpoſita extant: cuꝫ ſolicitatus ex urbe roma præcepta pro ſe mitteret: hunc dixerat Pli. li. vii. eiuſdem uoluminis fuiſſe pruſienſem.& li. xxvi. dixit primum fuiſſe magiſtrū rheto rica:& nec ſatis in ea arte quæſtuoſum:& ad alia ſagacis ingenii:& ad medicina artē ſe repente conuertiſſe atqꝫ ut neceſſe erat homini: qui nec id ægiſſet: nec remedia noſſet: meditata quottidie oratōe blandiens oīa abdicauit:& totā alioꝝ medicinā reuocando ad ꝗnqꝫ res redegit: uidelicꝫ ad abſtinentiam cibi: potus& ueneris: fricationē corporis& ambulatōeꝫ modeſtā. Quæ quiſqꝫ ſibimet preſtare poſſet. Quare uniuerſuꝫ ꝓpe humanū genus circūagit in ſe non alio mō: qͣꝫ ſi celo emiſſus adueniſſet. reparata etiam rōne qua unum agris mederet̉ dando etiam frigidam aquam:& ut auctor eſt. M. Varro alia quoqꝫ blandimenta excogitauit iam ſuſpendendo lectulos: quoꝝ iactura aut morbos extenuaret: aut ſomnos allicere. Concedebat etiā balnea auidiſſima hominū cupidine: ꝗn alia multa dictu grata atqꝫ iucunda magna auctoritate conſtituit. Nāqꝫ& uomitiones ſupra modum arguebat:& medicamētorū potus ſtomacho inimicos dixit. Is teſte Apu legio li. iiii. floridori cū ſeſe forte a rure ſuo reciperet. In pomœriis ciuitatis uidit circūſpectuꝫ funus ab ingenti numero: moxqꝫ illud addit ꝑtractauitqꝫ corpus hominis:& per quædā ſigna inuenit in illo uitā: cūqꝫ clamaret: ut reportaret̉ a rogo domū pars medico annuebant:& reliqui obſiſtebāt. tandeꝫ uelut ab inferis domum relatus eſt: moxqꝫ recreauit ſpiritus:& animā in latibulis corporis deliteſcenteꝫ ſuis medicamentis uniuerſo corpori reſtituit: qͣꝫobreꝫ uelut deus fuit ab hominibꝰ honoratus: quod tetigit Pli. lib. vii. cum ait relatu ē funere hominē conſeruauit.& ſubdit Pli. ſed maxime ſponſione facta cuꝫ fortuna me medicus cre deret̉. ſi unqͣꝫ inualidus ullo mō fuiſſet. Sicqꝫ uictor ſuprema in ſenecta lapſu ſcalaruꝫ exanimatus eſt. Vene runt his tēporibus romam medici qͣꝫplures& uiri celebres: ut Caſſius Calpitanus Aruncius Rubrius: inter quos Antonius muſa fuit: qui contraria medicina a ſectatoribus Themiſtōis qui diſcipulus fuerat Herophi li diuum Auguſtū graui periculo exemerat: ob quod illi Auguſtus ſtatuā ex ære iuxta ſignum Aeſculapii lo cari mandauit coluitqꝫ eū ſemper amiciſſime: ut teſtis eſt Sueto. in uita Auguſti. Poſt hunc exortꝰ eſt Vectiꝰ ualens: qui teſte Pli. li. xxix. adulterio Maſſalinæ uxoris Claudii Cæſaris nobilitatꝰ: pariterqꝫ eloquētia aſſentator: potentiā nactus nouā inſtituit ſectam. At Neronis principatu eadem uis ad Theſſalum tranſiliuit delentē cuncta placita:& rabie quadā in oēs æuimedicos perorantē. Idem teſte Galieno li. i. de regimine ſanitatis:& ſimiliter li. i. de ingenio: librū ad Neronem ſcripſit: in quo cunctis medicis philoſophis tā ueteribus qͣꝫ modernis ſeip̄m effremata quadā temeritate præpoſuit: Hippocratēqꝫ oīuꝫ medicoꝝ principem ma xime ſupplantauit hunc Galienus ipſe ignorantiſſimū fuiſſe oſtendit: nec inter medicos: ſed inter textrices ſordide creuiſſe: cū eius pater lana pectinator:& mater textrix fuerit. Interim ut eodem li. proſequit̉ Pli. ſu peruenit maſſilienſis Critias: qui ad motus ſydeꝝ ex Ephimeride mathematica cibos ꝑhibens: horas obſeuans: auctoritate Theſſalum præceſſit: diuitiaſqꝫ reliquit innumeras. poſt quē repente ex eadem maſſilia ut bem Charmis inuaſit:& damnatis non ſoluꝫ prioribus medicis ueꝝ& balneis aqua frigida etiā hybernis al goribus lauari ſuaſit quaſi cōtraria neceſſario contrariis curarent̉:& ut ait Pli. merſit ægros in lacꝰ& uidebamus ſenes conſulares uſqꝫ in oſtentationē rigentes. Qua de re extat etiā Annei Seneca aſtipulatio: nec du bium eſt omnes iſtos famā nouitate aliqua aucupantes aīas ſtatim noſtras negociari. hinc ille circa ægros mi ſera ſententiarū concertatōes nullo idē cēſente ne uideat̉ aſſertio alteriꝰ. hinc illa infœlicis monumēti aſcriptio turba ſe medicoꝝ periſſe. Interim ꝓdiere ex noſtris& exteris auctores nōnulli celebriores: ꝗ& herbarum naturas& pluriū reꝝ qualitates ſuis libris annotauere. Vt ex noſtris Macer ueronenſis qui tēpore Au guſti uolucrū qualitates:& herbaꝝ naturas uerſu expreſſit: de quo Ouidi. li. iiii. triſtium inquit. Sæpe ſuas uolucres legit mihi gradior euo. Quæqꝫ necet ſerpens: quæ iuuet herba macer. Euax ſimiliter rex arabum non ſolū herbarū: ſed lapidū etiam ſpecies nomina colores:& quibꝰ in regionibꝰ ualeāt cōperiri: magno uolumine ad Neronē principem ſcripſit. Eiuſdem meminit Plini. lib. xxv. dicens Euax Dionyſius& Metrodorus herbaꝝ effigies pinxere: atqꝫ ſubſcripſere effectus. Verū ut ſubdit pictura fallax eſt ex coloribus tā numeroſis præſertim in emulatione natura multū degenerare tranſcribentiū forte uaria. Præterea non paꝝ eſt ſingulas earū ætates pingi cū quadri partitis uarietatibꝰ anai faciem mutent. I hæc ille. Poſt hos fuit Diaſcorides uir militaris:& ī herbaria arte mirabilis: ꝗ ꝗnqꝫ uoluminibꝰ uirtutes her baꝝ arborum lapidū aromatū aīaliuꝫ accuratiſſima doctrina deſcripſit: īmo ut de ſeip̄o teſtat̉. Quacūqꝫ īquit in his libris poſui: non ex opinione aut fama cognoui: ſꝫ ex electione& exꝑimēto didici: Vidi ego apd̓ conſtantinopolim pulcherrimum eius auctoris codicē antiquiſſimis græcis litteris exaratum. In quo nō ſo lum herbarum effigies: ſꝫ uolatiliuꝫ quadrupeduꝫ& reptiliū tanto artificio& ꝓprietate depicta erāt: qͣꝫto natura ipſa: utputo producere potuit. At Plinius de ſeipſo loquitur nobis inquit certe exceptis ad modipaucis contigit reliquas: de quibus.ſ. tractat herbas contēplari ſcientia Antoni Caſtoris: cui ſumma aucto ritas erat in ea arte noſtro æuo uiſendo hortulo eius: in quo plurimas alebat centeſimum ætatis annum excedens: nullum corporis malū expertus: ac ne ætate quidem memoria aut uigore concuſſis: Sane temporibus Domiciani Traiani Hadrianiqꝫ& Antonini pii nonnulli medici ex græcia ipſa urbeꝫ inuaſerunt:& Pretogenes primum uir aſtutus& callidus: qui aſtutia& arte græca magis qͣꝫ ſcientia medicina famaꝫ& qua ſtum ſibi queritabat: cui Archigenes alter græcus tempore& ipſius Domiciani ſucceſſit: qui cuꝫ aſſentatoeſſet& mulieribus qͣꝫ facillimus: grandē romæ ſibi comparuit quæſtum. contra cuius mores& inſcitiaꝫ Ga lienus in libris ſuis ſæpe inuexit. Galienus uero doctiſſimus:& ea ætate in medicina ſingularis romam principatu traiani deuenit: eratqꝫ oriundus ex pergamo oppido aſia celeberrimo: ſed romæ temporibus Anto nini pii floruit: ut idem de ſeipſo diuerſis in locis teſtatur. hic in ea arte omnes præter Hippocrateꝫ ſuꝑaſſe creditur: compoſuitqꝫ libros multos& Hippocratis omnia ſcripta miro ingenio explanauit:& ut græcus quidam medicus mihi rettulit centū& quinquaginta uolumina in ea facultate edidit. Poſt illum uero Raſis quidam poenus fuit: qui lingua arabica ex omnibus ante ſe medicina auctoribus uolumen collegit. Sed diſtinctius& ſcientius: poſt eū in eadē lingua Auicenna hiſpalenſis effecit: qui cum reliquorum ſcripta uid. rit: tum maxime Galienum ſecutus eſt: quem ſuo li. i. de infrigidandis medicoꝝ principem appellauit. Poſt hos cœperunt Itali in ea facultate plurimuꝫ pollere: ut petrus de apono patauinus uir in omni ætate admirandus: tum in philoſophia: tum in his quæ ad medicina theoricā ſpectant: diuerſis conciliando opiniōes ſua doctrina clariſſimus eſt habitus: unde& conciliatoris cognomē adeptꝰ eſt. Quin& ad problemata Arſtotelis multa addidit:& illa ipſa ſubtili expoſitōne declarauit. Hunc non longe poſt Thaddeus florentinſecutus eſt: qui adeo obſcura omnia Hippocratis& aliorum principum in medicina detexuit& explanauit ut alter Hippocrates ſuo tempore habitus fuerit: diuitiaſqꝫ cumulauit innumeras: nam a principibꝰ Italia conuocatus. l. aureos in mercedem diurnam paciſci conſueuerat. ab Honorio uero ſummo pōtifice ſemeuocatus: non prius accedere uoluit: qͣꝫ centum aurei illi in diem ſtatuerent̉: unde liberatus pontifex decem milia illi aureorum condonauit. Tandem octogenarius moritur bononia circa annos domini mille ducen tos ſeptuaginta: Qua ætate etiam Accurſi. florentinus legum gloſator floruit. Thaddæo uero ſucceſſit ſimiliter Truſianus florentinus: qui pluſqͣꝫ cōmentum ſuper rechne Galieni mira doctrina conſcripſit. hic cū in practica artis medicina ut multi ferunt infortunatum ſe conſpiceret religioni ſe totum dicauit:& chartu ſinus effectus eſt monachus. Poſt hunc floruit Dinus de garbo florentinus ſimiliter& Thaddei diſcipulus qui patrem habuit Brunuꝫ nomine& arte chirurgiæ clariſſimuꝫ: ut Thomas eius Dini filius in ſumma quā de arte medicina ſcripſit atteſtat̉. Dinus uero adeo utilia in Auicennam ſcripſit cōmentaria: ut ſine illis Aui cēne doctrinam ſtare non poſſe a nōnullis creditum ſit. Scripſit etiam in Galienum de malicia uaria cōplexionis:& in Hippocratem de natura fœtꝰ. Quin& in philoſophia uarias ⁊ pulcherrimas diſputauit: ac teminauit quæſtiones: hunc non inferiori ingenio nec fama ſecutus eſt eius filius Thomas: poſt quem floruit Chriſtoforus de honeſtis patria bononienſis: fuit& Marſilius ſimiliter patauinus: qui multarum rerum cō gnitione:& ſcriptorū ſubtilitate ſua ætate præcelluit: quē Iacobus de foro liuiæ ſecutus& fama& ingenio ſuperaſſe creditur. hunc Vgo ſenenſis noſtris temporibus ſecutus eſt. Qui diuinitate quadā ingenii:& peri tia medendi omnes qui ante illuꝫ apud noſtros floruerunt: excelluiſſe creditur. Cuius uitā inclytā filius ei Sorinus philoſophus ſimiliter& medicus eleganti ſtilo ſcripſit. Sed ut putamus ad Vgonem ſummuꝫ ſubtilitatis facultatis medicina peruenit: quæ iā declinare uidet̉. Et hæc de Hippocrate: ac de ſucceſſoribꝰ eius quæ nouimus breuiter dicta ſufficiant. H ippolytus cum. i. latino ſequente duplicato. p.& penultima cum. y. græco: ultima cuꝫ. t. exili ſcribitur: fuit filius Theſei athenienſium ducis ex Hippolyta Amazonum regina ſecundū Iuſtinum: uel antiopa ſecundū Senecam in Hippolyto natus:& componitur ab hippos: quod eſt equus& λω qd̓ eſt diſcerpo: ſeu diſſouo: eo ꝙ ab equis diſcerptus fuit: ut uidebimus in dictiōe phædra. Naꝫ ut oſtendit Plato in eo libro qui di nomine Cratilus inſcribitur: hoc ut alia qͣꝫplurima non uera fuerunt nomina: ſed a poetis cōficta. Vnde abeuentu fabula nomen hoc inditum aſſumpſit. H ippolyta eodem modo cum ſuperiori ſcribitur:& fuit mater Hippolyti: quam Antiopam uero nomine qͥ ctam quidam uolunt:& ab euentu filii ſic poſtea cognominatā aſierunt: de qua Virgilius libro. xi. æneidomeminit eum ait: Bellantur Amazones armis: Seu circum Hippolytem: ſeu ſe cum martia curru Panteſilirefert. Nāqꝫ ambæ fuerunt Amazonum regina: ſed ab Hippolyta deuicta Hercules balteuꝫ abſtulit. H ippolochus in cæteris eodem modo:& in ultima cuꝫ. ch. aſpirato ſcribitur: fuit teſte Homero libro iliados vi. filius Bellerophontis:& Glauci pater. Alter teſte eodem lib. xi. fuit Antimachi troiani filius: qui una cuꝫ Piſandro fratre ab Agamēnone in troiano bello interfectus eſt. H ippomanes eodem modo ſcribitur: eſt teſte Seruio ſuper. iii. georgicorum uirus defluens ex equarum inguinibus: quo tempore feruntur in amoris furorem. Heſiodus uero dixit herbam eſſe: quam ſi comederēt equi furorem paterentur:& dicitur ab ιπων ideſt equorum μανια furia: unde etiam a poetis ponitur ꝓ ea caruncula in fronte equi pulli nata: quam ſiquis matri præriperet nunqͣꝫ deinceps pullum amaret. Et in quocunqꝫ ſignificato neutrum eſt terminatum in es: niſi cum pro uiri nomine ponitur. H ipſicratea prima cum. i. latino& unico. p. ſequens cum. pſ.&. i. latino: antepenultima cum. c. exili& penulti ma cum. t. ſimiliter abſqꝫ aſpiratione ſcribitur: fuit uxor Mithridatis: quæ ſumme uiꝝ ſuum dilexit. Hypſipyle prima& penultima cum. v. græco: antepenultima cum. pſ.&. i. latino ſcribitur: fuit Thoantis lem niadum regis filia: dicente Statio libro. v. thebaidos: ubi induxit narrare genus ſuum Adraſto argiuorū re gi: Claro generata Thoante: Seruitium hypſipyle ueſtri fero capta lycurgi. Et ut ipſe Statius ſcripſit: cū Ve nus Vulcani coniunx: indicante ſole. a marito in lemno inſula cum Marte adulterari palaꝫ compræhenſa fu iſſet. Lemniades alijs cum ſacra dijs peragerent: Venerem ipſam adulteraꝫ ſine honore liquerunt: quæ illis irata hircinum fetorem omnibus immiſit: ob quod a uiris ſuis ſpreta cuꝫ ad bella contra uicinos thraces illi exiſſent: conſilio ſtatuerunt publico occidere omnes cum redirent. Quod cum fieret ſola Hypſipyle patri Thoanti pepercit: quem naui expoſitum Bacchus pater ad coum inſulam proſperam nauigatione perduxit. At Hypſipyle conſtructo rogo in propria regia: alterius ſuppoſiti funera pro patre: quem occidiſſe aiebat celebrauit. Inde uero paulo poſt tranſeuntibus cuꝫ argonautis laſone: ab nis fœminis hoſpitio ac lecto ſuſcepti ſunt. Et ab Hypſipyle laſon: qui cum ea iam duobus annis demorantes orantibus ſociis pro di ſceſſu.& promiſſo reditu: ut teſtis eſt Ouidius in ſexta epiſtolarum Heroidum grauidam illaꝫ reliquit: quæ gemellos deinde peperit: Thoantem. ſ.& Euneum: quos alio alendos dimiſit: ne ſecundum ſuas ipſaruꝫ leges in inſula maſculi nutrirentur: hos niſi caſu poſtea reuiſere non ualuit. naꝫ paulo poſt fama ſubit portꝰ uectum tranſlata thoantem Fraterna regnare coo. Ex quo Hypſipyle tāquā perfida a lēnitatibus poſcitur ad ſupplicium: quæ cum fugeret a piratis in littore capta Lycurgo regi nemea dona data fuit. In cuius ſeruitio dum filium ipſius regis Opheltem ipſa nutrix aleret:& redeuntibus ab obſidione thebarum regibꝰ argiuis: ac in nemea ſilua ſiti pene pereuntibus: interrogata de aqua illos ad langiam fontem perduxit:& quænam eſſet iuterrogaretur:& ſuos illa enarraſſet caſus filii qui cum Adraſto erant matrem eſſe dignoſcē tes in ipſius proſilierunt amplexus. Sed dum inter hæc morat̉ infans: quem inter flores& herbas ludentem liquerat a ſerpente necatus eſt. Quod Lycurgus pueri pater ſentiens: ira inflāmatus eam inferias nato mitte re accurrebat: ſed a regibꝰ& filiis auxilia implorans ſaluata eſt. Quæ uero deinde illi contigerint: nec apd̓ græcos nec apud latinos memini me legiſſe. H ira cuꝫ. i. latino& unico. r. ſcribitur: fuit maritima urbs in agro propinqua pylo ſub Agamēnonis dominio ut oſtendit Homerus libro. ix. iliados. H yrcania prima cum. v. græco ſequens cum. c. exili: penultima cum. i. latino ſcribitur: Eſt in aſia ſcytharum re gio: ut. Qu. Curtiꝰ de geſtis Alexandri:& Plinius libro. xvi. attenſtantur. Quod Seneca ī thyeſte confirmauit dicens: Quænam iſta regio eſt: an ſub æterna niue hyrcana tellus. Et Lucanus ſimiliter libro. iiii. Tinxere ſagittas: Errantes ſcythiæ populi quos gurgite batros Includit gelido uaſtiſqꝫ hyrcania ſiluis: quæ teſte eo dem Curtio pantheris& pardis abundat pluribus: ſed maxime tigribus: Quod Lucanus etiam tetigit lib. .i. in oratione Cæſaris ad ſocios cum dixit. Vtqꝫ fera tigres nunqͣꝫ poſuere furorem. Quas nemore hyrcano matrum dum luſtra ſequuntur. Altus cæſorum pauit cruor armentorum. Ad prima cum græco:& ultima cum. i. latino ſcribitur: fluuius eſt ſcythæ: quia teſte Herodoto lib. niſtoriarum. iiii. intrat in tanam. Hyriæ prima cum. y. græco: penultima cum. i. latino ſcribitur: fluuius eſt boetis: de quo Homerꝰ li. ii. iliados meminit:& facit gentile hyriates. Hyrmos cum. v. græco ſcribitur:& dicitur quaſi ſyrmos quod eſt tractus. Nam ſeries eſt oratōnis uel conſtru ctio tenorem ſuum in multos uerſus protendens: ut apud Virgi. li. æneidos. i. Eſt in ſeceſſu longo locus inſula portum Efficit:& reliqua: ubi ſit tractus uſqꝫ in id Horrentiqꝫ atrum nemus imminet umbra.& libro vi. Principio celum ac terras campoſqꝫ liquentes: Lucentēqꝫ globum luna: titaniaqꝫ aſtra: Spiritus intꝰ alit Vnde teſte Seruio hyrmos longiſſimum eſt hyperbatum. Hyroades prima cum. v. græco: antepenultima cum. œ. diphthongo ſcribitur: fuit teſte Herodoto libro hiſtoriarum. i. uir mardus: qui primus ex Cyri exercitu muros ſardium aſcendit. H irpi cum. i. latino ſcribitur: uocabulum eſt ſabinum:& ut puto a græco corrumptum. Cum a græcis etiaꝫ ſa bini originem duxerunt: ſignificatqꝫ teſte Seruio apud nos lupos: quare ab. quod eſt rapax forſitan deductum fuit. Nam ut idem Seruius ſuper. xi. Virgilii refert: fuerunt populi habitātes in monte Soracte: qui cum Diti patri aliquando ſacrificarent: cum mons ipſe manibus conſecratus eſſet:& uenientes lupi exta rapuiſſent illos diu ſecuti ſunt: quoſqꝫ tandem ad quandam peſtiferam ſpeluncaꝫ aduenerunt: unde pe ſtem contrahentes habuerunt reſponſum poſſe eam ſedari ſi lupos imitarentur. i. rapto uiuerent. Quod poſtquam factum eſt dicti ſunt populi hirpiſorani. i. lupi Ditis: cum Pluto eorum lingua Soranus uocatus eſſet: cuius rei memor Virgi. Aruncē ex eo loco ducentem origineꝫ lupo cōparauit li. xi. At uero Plinius lib. naturalis hiſtoriæ non populos fuiſſe hirpos dixit: ſed per paucas phaliſcorum familias: quæ ſacrificiuꝫ annuum ad Soractis monte Apollini celebrabant: id operantes: ut ait Solinus geſticulationibus religioſis:& impune ardentibus lignorum ſtruibus in honorem diuina rei inſultabant: flammis parcentibus illis. Quibus ob deuotionis miniſterium ſenatus perpetuo conſulto omnium numerum uocationem dedit. Vnde Aruns apud Virgilium li. xi. Superos ſic uoce precatur. Sanguine deum ſancti cuſtos ſoractis Apollo: Quem primi colimus: cui pineus ardor aceruo. Paſcitur:& medium fræti pietate per ignem. Cultores multa premimus ueſtigia pruna. Dat pater.& reliqua. Varro autem ubique teſte Seruio religionis expugnator cum quoddam medicamen tum deſcriberet: ait ut ſolent hirpini. qui ambulaturi per ignes medicamento plantas tingunt: hæc ille. de his forte intellexit Virgi. li. æneidos. vii. cum ait. At meſapus equum domitor neptunia proles. Quem neqꝫ fas igni cuiqͣꝫ nec ſternere ferro:& ſubdit. Hi feſceninas acies equoſqꝫ phaliſcos Hi ſoractus habent arces.& reliqua. Hyrtacus cum. y. græco&. t. ac. c. exilibus ſcribitur: fuit uir troianus ex ida monte: qui filium habuit Niſum Aenea comitem: a quo Virgilius patronymicum ducens ait: Cyrtacides comitum Aenea queꝫ miſerat idahabuitqꝫ teſte Homero li. xii. iliados alterum filium nomine Aſium. H yrus cum. v. græco ſcribitur: nomen eſt uiri proprium: de quo Ouidius in remediis amoris: Cur nemo ē hecatem: nulla eſt quæ ceperit hyrum. Nempe ꝙ alter egens altera pauper erat. H iſpon cum. i. latino ſcribitur:& eſt nomen niri proprium. Hiſpania cum. i. latino utrobiqꝫ ſcribitur: regio eſt Eruropa quæ a montibus pyreneis incipiens: ut dixit Ap pianus clariſſimus hiſtoricus:& per columnas Herculis circuiens uſqꝫ in borealem oceanum protenditur/ ita ut omnia in eo circuitu ad hiſpaniā ſpectent: cuius magnitudo ut ait multa eſt:& incredibilis in unica re gione. Nam decem milibus ſtadiis latitudo commenſuratur. longitudo uero prorſus eadem eſſe uidetur. Quam gentes quoqꝫ diuerſa& uariis nominibus cognominata inhabitant. quin& fluuios plures naui gabiles continet: minoreqꝫ alios diuerſos& quāplurimos in illos defluentes. Terra quoque eſt fœlix:& op timarum rerum fertilis. hæc ille. ut ad uerbum ex illo traduximus. Nam ſita eſt hæc regio inter aphricam& galliam a ſeptentrione pyrenis montibus clauſa: reliquis partibus undique mari concluſa. Interfluunt eam flumina magna bethys mineus iberus& tagus aurum trahens: ut in aſia pactolus& hermus. habet prouin cias ſex taraconenſem: carthaginenſem: luſitaniam: galetiam:& bethicam. hæc eadem prius ibera ab ibero amne cognominata fuit. Poſtea ab Heſpero fratre Atlantis heſperia. Vma ab hiſpali urbe hiſpania nuncu patur: cuius urbis acculas Cæſar grauiter increpuit. Quod Cneo:& ſex filiis Pompeii magni fauerant. Sa ne eam dictionem aſpirari antiquæ inſcriptiones oſtendunt: ſed duæ ab hiſtoricis cognominātur hiſpania citerior: quæ eſt in ſeptētrionali plaga:& a Pyreneo uſqꝫ ad carthaginem porrigitur. Vterior quæ in meridie a celtiberis uſqꝫ ad gaditanum fretum extenditur. Hyſpeus cum. v. græco ſcribitur: fuit arcadiæ rex: quē nonnulli Cyrenes fuiſſe patreꝫ credunt. Virgi. uero eā fuiſſe Penei fluui filiam in libro georgico. iiii. oſtendit. Hyſtaſpes cum. y. græco&. t. exili ſcribitur: fuit pater Darii perſarum regis. Hyſteron cum. v. græco&. t. exili ſcribitur: dicitur a noſtris ultimū:& inde hyſteron proteron figura nomina tur: cum ſententia ordine cōmutatur: ut poſtqͣꝫ altos tetigit fluctꝰ:& ad equora uenit. Nā prius ad equora uenit qͣꝫ tangeret fluctꝰ. Virgi. li. georgi. i. Areatum primuꝫ ingenti eſt quanda cylindro. Et uertendama nū. Nam primus manu uertitur: qͣꝫ æquetur cylindro. Hyſterologia prima cū. y. græco.& ſequēs cum. t. exili ſcribit̉: dici poteſt a noſtris ſermo præpoſterus. H iſtiæus cū. i. latino utrobiqꝫ:&. æ. diphthōgo ī penultīa ſcribit̉: fuit teſte Hero. li. hiſto. vi. myleſioꝝ tyrann H iſtiæa eodē mō ſcribit̉: ciuitas fuit in euboia: de qͣ meminit Home. li. iliados. ii. ϖολυςαυλον θ ςιαια H iſtoria ꝑ. i. latinū&. t. exile ſcribit̉:& ab ipi: qd̓ eſt ſpectare& cognoſcere ſignificat. unde& i. ſcientē uocāt:& ισέον eſt ſciendū: ſꝫ primū a græcis aſpirat̉. unde nos hiſtoriā cū aſpiratione deduximus: relio non aſpirant̉. Sane teſte Gellio li. v. noctium atticaꝝ hiſtoriā ab annalibꝰ quidā differre eo putant: ꝙ cuꝫ ſit utrunqꝫ reꝝ geſtaꝝ narratio: eaꝝ tamen ꝓprie rerum ſit hiſtoria: quibꝰ rebꝰ gerendis interfuerit is qui naret. Annales uero eſſe cū res geſte pluriuꝫ annoꝝ obſeruato cuiuſqꝫ anni ordine deinceps cōponunt̉. Quaſane differentiā acceptaſſe Seruiū in. i. æneidos certum eſt. Sꝫ clarius ea differentia cōcipitur ex libro Sem proni Aſellionis primo oſtendentis: ꝙ inter annales& res geſtas interſit. Verum inter eos inquit qui anna les relinquere uoluiſſent:& eos qui res geſtas a romanis ꝑſcribere conati eſſent: omnium reꝝ hoc interfuit. Annales libri tantūmodo quod factū quoquo anno geſtum ſit demonſtrabant. i. quaſi qui ꝑ Dariū ſcribunt quā græci ἐφημέριδα uocant. Nobis non ſatis eē uideo quid factū eſſet id pronunciare: ſed etiam quo cō ſilio quaqꝫ rōne geſta eſſent demonſtrare:& paulo poſt idem Aſellio in eodem li. Naꝫ neqꝫ alacriores ad rēpu. defendendam: neqꝫ ſegniores ad rem perperā facundiā annales libri cōmouere quicqͣꝫ poſſunt. H iſtopus cum. i. latino&. t. abſqꝫ aſpiratione ſcribit̉: genus eſt nauis: quā teſte Gellio actuariam dicimus. Hyſtrix prima cū. y. græco:& ultima abſqꝫ aſpiratione:&. i. latino ſcribit̉: eſt aīalis genus: quod teſte Herodo. & Plinio li. ix. naturalis hiſtoriæ maxīe in india æthiopia:& aphrica creſcit: ericio ſimile: ſpinis tergus hiſpidum habens: quas tenſa cute plerunqꝫ laxatas uoluntaria iaculatione iacit:& aſſiduis aculeorum nimbis ca nes uulnerat inſequentes. Et ſex hybernis menſibus latet. H iſtrio cum. i. latino utrobiqꝫ ſcribit̉:& licet a græca dictione deſcendat: quæ minime aſpiratur: aſpirationeꝫ tamen apud noſtros ſuſcæpit. Nam teſte Feſto huiuſmodi ſcænici a nobis hiſtriones uocati ſunt: quia primꝰ qui hanc artem roma exercuit ab iſtria profectus eſt: ſed certiſſimum eſt iſtriam nullo mō aſpirari. At uero Liuius& Valerius maximus non ab iſtria: ſed ab hetruria illum ueniſſe dicunt: a quo eiuſmodi nomen tractum fuit: quare non græcum ſed hetruſcum uocabuluꝫ eſt. Similiter Cornelius Tacitus ab hetruſcis hiſtoriones accitos dixit:& a tyriis equorum certamina. Quos laudatiſſimo primum uſui fuiſſe habitos uidimꝰ in dictione Aeſopus. Naꝫ hi quoqꝫ perſonati in ſcæna tragœdias agebant: comœdiaſqꝫ uoce& corporis ge ſtu. Vnde ait Cicero: hiſtro ſi paululum extra numerum: aut ſi uerſus pronunciatus eſt una ſyllaba breuior aut longior exibilat̉ exploditur. i. pulſatione manuum eiicitur. Hyuſquianus prima cū. v. græco ſequente. u. ſcribit̉: herba eſt medicinalis: quæ a noſtris dens caballinꝰ uocat̉ H odius cum. i. latino ſcribit̉: fuit teſte Homero li. ix. iliados unus ex græcoꝝ preconibus in bello troiano. H ethyi cum. œ. diphthōgo&. th. aſpirato ſequente. y. græco ſcribitur: populi ſunt. H œtychius prima cū. œ. diphthongo ſequens cum. t. exili&. y. græco: penultima cuꝫ. ch. aſpirato&. i. latino ſcribit̉: fuit teſte Home. li. vii. iliados uir Achiuꝰ longe optimꝰ artis ſtatuaria opifex: qui apd̓ hylen hītabat Nolos cum unico. l. ſcribitur:& dicit̉ latine totus. Olus uero ſine aſpiratione latinum eſt:& uenit ab oleo uel olo quod ſine aſpiratione ſcribitur. H ololāpus ſimiliter cum aſpiratione& ſimplo. l. ſcribitur: dicit̉ a nobis totus flāmeus. H olor cum aſpiratione ſimiliter& unico. l. ſcribit̉: auis albæ nomē eſt: quā quidā cycnuꝫ putant:& dicit̉ quaſi holos.i. totus oreos albus: de quo Qui. in heroidibus: Sic ubi fata uocantudis abiectus in herbis. Ad uada meandri concinit albus holor:& Virgi. in bucolico. Argutos interſtrepere anſer holores. H olocauſta ſimiliter cum unico. l.&. c.&. t. exilibus ſcribitur: ea ſacrificia dicebant̉: in quibus tota hoſtia com burebat̉. Vnde componitur ex holon quod eſt totum& cauſtum combuſtum. H olographum ſimili modo cum unico. l. ſcribitur: dici poteſt a noſtris totum ſcriptum& capi conſueuit pro teſtamēto teſtatoris manu penitus ſcripto. H oloſathron cuꝫ unico. l.&. th. aſpirato ſcribitur: dici poteſt undiqꝫ quaſſatum. Nam componitur ex holon quod eſt totum:& σθροῦ quaſſatum: quo nomine Plinius li. xx. naturalis hiſtoriæ dixit genus quoddam petroſelini cognominari. Homerus cū aſpiratione principii:& unico. m. ſcribitur: fuit omnium poetaruꝫ clariſſimus: cuius matre teſte Herodo. in eiꝰ uita Eritheis uocata fuit: pater uero ꝗs fuerit ignorat̉. Ariſto. lib. iii. de arte poetica: ut rettu lit Plutarchꝰ Demonē quendā illiꝰ patrē fuiſſe dixit. Alii uero aliter ſenſerūt: ut de genere patria& uita illiꝰ taꝫ uaria ſint ſentētia: ut ſatiꝰ ſit de eo tacere: qͣꝫ aliꝗd affirmare. Nā ſi ab ephoro ut Plutarchꝰ refert patriā queras cumeuꝫ dices. Si a Pyndaro oīuꝫ lyricoꝝ principe: uidelꝫ tū ſmyrneū tuꝫ chiū aſſeuerabit: ſi ab Antimacho& Nicādro colophoniū cēſebūt: Sin aūt& ab Ariſtarcho& Dionyſio thracio haud dubitabūt athenienſeꝫ dicere. Demū cum Simonides chiuꝫ Ariſto. leceꝫ fuiſſe ſcribat nō deſunt qui eū ex cypro ſalami niū aut argiuū eſſe contendant. Qua itē tēpeſtate fuerit: tā uaria ſentētia ſunt: ut neſciamꝰ ꝗd efferre. Nam aliqui teſte Plutarcho eū aſſerunt tēporibꝰ belli troiani natū fuiſſe. Alii uero poſt troianū belluꝫ annis centū Nonnulli aūt centū quinqͣginta. Scripſit autē poeta hic clariſſimus ut ſubdit Plutarchus pœmata duo: ilia den.ſ.& odyſſes. Quoꝝ alteruꝫ bellum troianū: alterū Vlyxis uarios errores cecinit: Batracho myomachi am uero non ſibi uideri Homero eſſe attribuendaꝫ. dixit idem Plutarchus ꝗn& margiteꝫ Homeri itideꝫ eē negauit: de huiꝰ uero nullaꝫ prorſus fecit mentionem. Alii uero& hæc omnia Homero aſcripſerunt. hic ut Quintilianus quemadmodum ex Oceano ipſe idem dixit Homerus animum fontium curſus initium cape re omnibus eloquentia partibus exemplum:& ortum dedit: hunc nemo in magnis rebus ſublimitate: ī paruis proprietate ſuperauit: idem latus ac preſſus iucundus& grauis tum copia cuꝫ hreuitate mirabilis. Nec poetico modo ſed oratoria uirtute eminentiſſimus. hæc ille:& plura alia in laudes eiuſdem poetæ admiran das ꝓſequitur libro. ix. de inſtitutiōe oratoria:& ut egomet quod de illo ſentio fatear. Nihil iucundius aut dulcius aut gratius legere poſſuꝫ. De quo dixit Qui. in li. ii. de ſine titulo. Aſpice meonidem a quo ceu fonte perenni. Vatum pieriis ora rigantur aquis. H omeli cum aſpiratione principit:& unico. atqꝫ. i. latino ſecundum ueraꝫ orthographia ſcribit. indicuꝫ apud nos ſermonem:& deſcendit ab ομιλω ꝙ ſermocinor. H omoſis cum. œ. diphthongo in antepenultima ſcribitur: dicitur a noſtris ſimilitudo. Nam tropus eſt cuꝫ ex ſimilitudine alicuius cogniti in ſimilitudinem deuenimus incogniti. Cuius ſpecies ſunt tres: icon: parabola & paradigma: de quibus in ſuis dictionibus uidebimus. H omographia cum aſpiratione principii&. i. latino ſcribitur: dici poteſt equalis ſcriptura uel pictura. naꝫ cō ponitur ex ομου quod dicit pariter& γραφια ſcriptura uel pictura. Homolus cum unico. l. ſcribitur. mons eſt theſſalia. Homonymus penultima cum. v. græco ſcribitur: dicitur a noſtris eiuſdem nominis: quo etiam proprio nomi ne pater Apolloni Tyanei dictus fuit. Homonyma cum. y. græco in penultima ſcribit̉: dicuntur a nobis equiuoca hoc eſt aque uocata quaſi intelli gi uelit non eadem in re exiſtentia. Homonora cum aſpiratione principii&. œ. diphthongo in penultima ſcribitur: fuit liberta Cæſaris phāphili ti& coniunx dulciſſima Atimeti: ut in ea dictione uidimus: H omoptoton cum aſpiratione principii& cætera ſine aſpiratione ſcribuntur: dici poteſt latine ſimilium ca ſuum: uel ut ait Cicero in dignitatibus ſimiliter cadens. Naꝫ componitur ex ομοσ qd̓ eſt ſimiliter& πτα σίσ caſus:& dicit̉ figura cū quis diuerſas dictōes in ſimiles caſus eximit: ut apud Enniū merentes flentes la chrymantes:& miſerantes. item neqꝫ currentem neqꝫ noſcit euntem. Tollentemqꝫ manus ſaxumqꝫ in manmouentem. Homoteleuton cum. t. exili utrobiqꝫ:& eu diphthongo in penultima ſcribitur: dicitur a Cicerone in dignita tibus ſimiliter deſinens. Nam componitur ex au. quod eſt ſimiliter& τελευτον finituꝫ:& eſt figura cū plura uerba in eandem uocem terminātur: ut abiit abſceſſit euaſit erupit. ſimiliter malui eos reduci qͣꝫ relinqui: teneri qͣꝫ deſeri. Et differt a ſuperiori quoniam illa eſt ſolum nominum hæc aliarum dictionum. Hanc figuram uitans Virgilius in bucolico dixit: Cuium pecus:& non cuius pecus: ut teſtis eſt Seruius. H anapis cum unico. p.&. i. latino ſcribitur: fluuius eſt ſcythiæ: ut ſcripſit Herodotus li. hiſtoriarū. iiii. de quo in dictione tiarantus uidebimus. H ora cum aſpiratione a græcis tam pro tempore qͣꝫ pro termino ſeu loco ſcribit̉: nos uero ut differentiaꝫ annotemus: cum pro loco& termino accipitur: abſqꝫ aſpiratōne ſcribimus: ut Qui primus ab oris:& ut puto hinc deducitur ora quæ ſimiliter ſine aſpiratione ſcribitur:& ſignificat funem: quo nauis ad terram ligat̉: ut apud Liuium in libro. xiiii. in ip̄is quoqꝫ trepidatum nauibus: duꝫ ne hoſtes cum ſuis ſimul irrumperentrahunt ſcalas: oraſqꝫ& anchoras: ne in moliendo mora eſſet præcidunt. Quintilianus ī epiſtola ad triphonem ſimiliter ait: Permittamus uela uentis:& oram ſoluētibus bene precemur. Sane hora ab Homero finguntur libro. v. iliados non minus phyſica qͣꝫ poeticæ cæli portas cōſeruare: quin& ab hora omnia deriua ta aſpirationem habent. H oroſcopos cum aſpiratione principit:&. c. exili: hoc eſt ſine aſpiratione ſcribitur: dicitur latine ſolariū. Nauas quoddam ſeu inſtrumentum fuit: quo numerus horarum diei conſpici ad ſolem conſueuit:& componitur ex hora& σκοπόσ quod eſt conſideratio ſiue proſpectio. de quo Plinius libro. ii. naturalis hiſtoriæ inquit: uaſa horoſcopa non ubiqꝫ eadem uſui ſunt: cum in trecentis ſtadiis: aut quingentis longiſſime mutentur umbra ſolis. H orologium cum aſpiratione principii ſimiliter& i. latino ſcribitur: dicebatur ſimiliter latine ſolariū: ut de heroſcopo expoſuimus: ſed iam relicto latino nomine multū ſignificantius eo noſtro inſtrumēto concipit̉: in quo non tm̄ ratio horarum ex ſolaribus radiis: ſed etiā occultato ſole ſermo: ut ita dicam: horarum agno ſcitur. utrunqꝫ enim logos ſignificat rationem ſcilicet& ſermonem. Nam non ſolum horaꝫ oculis oſtendit ac præſcribit: ſed etiam auribus procul& domi manentium nunciat campana: quæ ſuper impoſita eſt numerum diſtinguente. Vnde quodammodo uitam habere uidetur: cum ſponte ſua cietur:& dies ac nocte pro homine opus facit: quo nihil neqꝫ utilius neqꝫ iucundius dici poteſt: nouum tamen inuentum eſt. ſimili ter& campana: ſed non admirabile: utilitatis tamen tanta ac iucunditatis: ut cum in rebus ciuilibus: tuꝫ ue ro in ſacris mirum proſit atqꝫ oblectet. Campanam dixi more uſitato nōnulli nolam uocant: ſed alteꝝ meo iudicio admirabilius inuentū habemꝰ:& apud nautas quoſqꝫ pariter uſitatū: pyxidē dico illam: quā propedixerim uiuā ad lapidē ſideriteꝫ qui magnes dicit̉: nauigationē ita iā moderant: ut cōmodius ne an acutius excogitatū ſit dubitē. nā tabulam illam quæ ſocia huiꝰ eſt: ubi ſpacia maris atqꝫ terraꝝ deſcribunt̉. neqꝫ ita multū miror. ē enī longi laboris ac ſedula diligentia potius qͣꝫ ingenii diuini: nec oīo ueteribꝰ nautis defu iſſe exiſtimo: qd̓ ſi nouū genus uelificandi: quod latinum uocant ab amalphitanis ut fertur excogitatuꝫ: niper perpetuam gloriam illis īmunitateꝫ apud nos omnes oras peperit. Quid tandē laudis præmiqꝫ debeainuentoribus pyxidis. Quāquā haud ſcio tantū ne tribuamus gloria nauigantibus: an credamus eos aliū de accepiſſe: hoc eſt ab eodem ingentiſſimo hominum genere: qui horologia iſta præclara excogitarunt. Siquidem horologiū illud ad eandem pene formam pyxidis: quæ magnete temperatur: eandeꝫ quoqꝫ ꝓpe modum rationem continet:& ubi quattuor& uiginti in orbem radii: totidem uentos demōſtrat: ita hic pa ri numero diei noctiſqꝫ horas ſua in circulo puncta: hoc nonnulli quadrantem uocant: Quæ tria ſiue ab eo dem ſiue a diuerſis adiuncta ſunt. Profecto nec Dædali qui ſerram: aſciaꝫ: perpēdiculū:& alia quæ in dictio ne Dædalus uidimus. Nec Theodori ſamiis qui normam: libella: tornum: clauem: nec cicopum: qui fabricam ferream: nec Panos qui fiſtulam: nec Mercurii qui monaulion adinuenit: inuenta cum his de quibus di ximus comparanda ſunt: ſicut econtrario. Non maioris ingenii fuit inueniſſe arcum& ſagittaꝫ: cuius aucto rem ferunt ſcytherem Iouis filiuꝫ: ut teſtis eſt Plinius li. vii. naturalis hiſtoriæ: nec alia pluria ad hominū ꝑniciem: quorū ſingula ad ſuos referuntur auctores qͣꝫ excogitaſſe: ad quod proxime accedit ad ſuperioruꝫ miraculum:& bombardam uocamus: cuius auctorem execremur: licet tam& ſi ignoremus dignuꝫ qui ī mo rem Salmonei fulmine deflagraſſet: quoniam nihil tam ſimile fulmini eſt luce: ſonitu: odore. huius nomen a bombo quod eſt græcum: a nōnullis quoqꝫ latinorum uſurpatuꝫ:& ab ardeo compoſitum eſt. Aliqui tor menta ænea magis dicere uolunt: habent& eius ſpecies ſua nomina: nec quem ſcriptorem ſequamur habemus: nec etiā ſcriptum habemus: quo nomine uocaret̉ id in quo uterqꝫ pes utrinqꝫ quieſcit eius qui inſidet equo. Nam ut marmoreis ſignis romæ conſpeximus: non utebantur illis antiqui. Quid ferrū quo uelut ſo leis calciantur pedes equorum iumentorūqꝫ: quid illud ex corio extrema in parte lancæ: quod ferreum cornū ubi ad pectus lancea ipſa infeſta reponitur. Quid magna pars armatura: ſed hæc non repono inter acude inuenta: acutius eſt inueniſſe ac multo utilius qͣꝫ ratione frumentum quaſi in piſtrino ad decurrētis aqua impetum moleretur: quod& ſi non admodum recens eſt: tamen nomine ſuo apud litteratos caret. Quidaꝫ ueteres uocant piſtrinum: uulgus uero molendinum: ſicut ea quæ uento aguntur: ſane mollendinarium:& molendinariam comperimus: ut Paulus iuriſconſultus de fundo inſtructo. Aſinam inquit molendinariam: & molam negat Neratius inſtrumento fundi contineri. idem conſultus de mata mollendinaria reſpōdit. Si ruſticus eius fundi operariis moleretur eam quoqꝫ deberi. Et ſubdit: eſt autem mata inferior pars molæ cathyllus ſuperior. hæc ille: rurſus& illud quoqꝫ utilius qui acutius excogitatuꝫ eſt ex eo frutice: cuius nomē non legi. alii cottonem. alii bombycem ad ſimilitudinem bombycis: qui ſericuꝫ gignit appellant: conficere tria præcipue quæ non deerant quidem nobis: ſed acceſſionem hanc adiectaꝫ gauiſi ſumus: ueſtes: chartas: uela. Adeo nec ueſtibus: nec chartis: nec uelis ullis melioribus utimur. Multa ſunt inuenta ad ſenſuuꝫ oblectationem. Partim eius generis cuius olim iam alia fuerant ut in muſica qd̓ equidem& admiratōe& laude dignū eſt: adhuc carēs apto noīe organa uocant. Quædā itē minora aptioribꝰ appellata noībꝰ monachordi um cum. ch. aſpiratione:& clauicymbalum cuꝫ. c. exili&. y. græco in antepenultima:& nōnulla alia his addamus. zuccara ſic enim omnes uocant& plurima ex eis confecta:& pilam luſoriaꝫ. Non dico qua priꝰ etiaꝫ utebamur: cuius Pithi inuentum. Plinius li. vii. dixit: ſed uento ut uulgus loquitur plenam:& ſi ueteres pueros luſiſſe folle accæpimus: tamen& aliud fuiſſe illud:& hoc multo artificioſius eſſe non dubium eſt. Cuiꝰ inuentum ad marchionem ferarienſem: qui proxime defunctus eſt referunt: in eadem quoqꝫ urbe reꝫ ſordi dam ſed utilem primum inuentam uolunt: e ſeuo candelam partim eiuſmodi apud priſcos nullum exēpluꝫ fuit domuiſſe aues ad uenandum. Nam de canibus qui cōturnices attagenes faſianos perdices anates: cæte raſqꝫ huiuſmodi aues uenat̉ minus affirmare auſiꝫ: qͣꝫ de altilibus: quæ ſuapte natura ſibi uenant̉ nunc etiā nobis quæ diligentia aut exercitatio adeo increuit: ut in artem& quidem non paruam euaſerit: ſcripti ſunt multi& magni deſtruxeria: ita enim hanc artem nominant libri ſtudium nobilium hominum ac diuitum: ſi cut pauperum ac tenuiorum. illud quod nec ipſum affirmem: olim in uſu non fuiſſe: noctua aſcione ulula alijſqꝫ quibuſdam uolucribus captare alias uolucres: quod proprie aucupari dicitur. Nam alterum magis uenari eſt hoc inſidioſum: illud uiolentum: hoc ex occulto: illud ex aperto: hoc blanda ſpecie decipiēs: illud etiam anteqͣꝫ noceat minans: ut ſciamus uerum eſſe quod Ariſtoteles& alii quidam ſcripſerunt pauperum proprium eſſe cum mali ſunt dolo uti diuitum ui. ideoque alterum uulpecula: alterum leoni comperatur. Sunt etiam minora dictu alia nonnulla: ut pelles: bractea: argentea indutas fuco: tingere in aureum colorem: quas auripelles uocant: meſſanenſium ut aiunt inuentum: qualia in ſingulis artibus ſua for taſſe recentia inuenta ſunt: ut in aurificina Niellum: illud in artem nullam cadit feciſſe duos orbes e tenui uitro chryſtalIoue aut berillo: ꝑ quæ infirmior uiſus melius ſi credibile ē uideat: quæ ocularia nomināt Nec id prætermittam quod ab ingenii arguitia non abeſt haſtam in modum tuba equaliter perforatam: ꝑ quam impulſo ſpiritu cretaceas pilulas emittimus: quibus certiſſimo ictu auiculas occidimus: cuius nomen antiquum non eſt: quia nec res antiqua erat: purpura antiquis in uſu fuerunt: Nobis ut mille ſint facit: quæ rariſſima eis fuit copia ſerici:& alia ſunt quæ his inſerere poſſemus: niſi in longum traheretur oratio: quibus conſtat nos rebus nouis noua nomina accommodare poſſe: ut ueteres a quibus præcepta habemus& exempla ſummimus factitarunt: Vnde ait Priſcianus in. viii. Si eniꝫ auctoribus timidas obſtitiſſet: ut nullis no uis uterentur dictionibus ipſa natura& ſignificationem rerum exigente perpetuis latinitas anguſtis damnata manſiſſet. H oratius cum aſpiratione principii&. t. exili atqꝫ. i. latino ab emendatiſſimis græcis ſcribit̉:& ſecunduꝫ illoab eo: quod eſt pulcher deriuatur. nōnulli uero ex noſtris latinum eſſe:& latinā deriuationem habere uolunt:& ab oro oras oratus deduci aſſerūt: quod ſi ueꝝ eſſet abſqꝫ aſpiratōne ſcribi deberet: ſꝫ prior ſcri ptura magis a doctiſſimis obſeruat̉: fuit ergo poeta laudatiſſimꝰ patria uenuſinus: dicente Iuuenale in prima ſatyra: Hæc ego non credam uenuſia digna lucerna: fuitqꝫ natus patre libertino: ut ipſe idem. xxiiii. epſtola atteſtatur dicens. Ne libertino natum patre:& in tenui re. Maiores pennas nidos extendiſſe loqueris. Vt quantum generi demas: uirtutibus addas: fuit ſtatura breuis: ut in eadē epiſtola ipſe idem ſubdit. Corporis exigui præcanum ſolibus aptum. Iraſci celereꝫ tamen ut placabilis eſſem.&. xxvi. oſtendit quēadmoduꝫ romæ litteris liberalibus eruditꝰ fuerat:& deinde uberioris ſcientia gratia nāſciſcenda thenas conceſſerit:& cū doctiſſimꝰ euaſiſſet familiarita tem. M. Bruti occiſoris Cæſaris adeptus: factuſqꝫ ab illo tribunus militū contra. M. Antoniū& Auguſtum ſed uicto Bruto ex clade aufugit ipſo dicente in odis. Tecū philippos& celerem fugā ſenſi recte non bene parmula.& ibidem: Sed me per hoſtes Mercurius celer denſo pauentē ſuſtulit aere. cui deinde Auguſtꝰ me cœnatis gratia indulſit: itaqꝫ liberatus ad poetica ſe conuertit:& præcipuus apud latinos uerſus lyricos ex preſſit: imitatur Archilochū alcrum Sapphon& Pindarum poetas græcos: unde in. xxiiii. epiſtola ait: Pauos ego primus iambos. Oſtendi latio numeros animoſqꝫ ſecutus. Archilochi: non res& agentia uerba lycambrem. Temperat alcaus:& reliqua: ſcripſit igit̉ odos: libros ſermonū duos: inſtitutiones poeticas: quæ poetria di cit̉:& epiſtolas:& cum diuitias optimis ſtudiis cumulaſſet: tandem romæ moriens Auguſtum rerum omniū ſuaꝝ hæredē inſtituit: obitqꝫ. lxiii. anno ſua ætatis. imperii uero Auguſti anno. xxxv. fuitqꝫ maxima pompa ſepultus in exquiliis apud Mecœnatem. H ormenus cum. e. abſqꝫ diphthongo ſcribit̉: fuit uir troianus interfectus a Polypete filio Peritho: ut oſtendit Homerus li. xii. iliados:& deſcendit ab ορμη quod eſt impetus. H orōtes cū aſpiratione principii&. t. exili ſcribitur: fuit ex lycia troianoꝝ amicus: qui occiſo apud troiaꝫ Pādaro lyciæ rege: qui troianis auxilia tulerat: ipſi Pandaro in militia ſucceſſit. Sed capta troia diſcedens cuAenea in ſiculo mari perit: ut oſtendit Virgi. li. æneidos. i. eadem litteratura fluuius quidā ſyriæ deſcribit̉: qui teſte Pli. li. v. naturalis hiſtoriæ inter libanū& antilibanū montes iuxta heliopolim urbs exorit̉. Et deinde anthiochiā nominatā epiphanē diuidit. De quo meminit Iuuena. in. iii. ſatyra cum ait. lāprideꝫ ſyrus īt berim defluxit horontes. Quo etiam noīe gener Artaxerxis perſarū regis cognominatus fuit. H orizon cum. i. latino ſequente. z. conſonante ſcribit̉: dici poteſt latine finitio uel terminatio:& deſcendit ab οριξω quod eſt finitio uel terminatio. H orthes cum. th. aſpirato ſcribitur: fuit teſte Homero li. ii. iliados theſſaliæ urbs. N ortenſius cum aſpiratione principii&. t. exili ſcribitur: latinū puto& ab hortor deriuari. Nōnulli græcum exiſtimant:& cum. th. aſpirato ſcribunt: atqꝫ ab horthes urbe theſſaliæ deductum putant: ſed prior ſcriptura etiā apud doctiſſimos cōmunior fuit. Hortenſius teſte Quintiliano libro. vi. de inſtitutiōe oratoria: quādoqꝫ oratorū princeps romæ habitus: inde æmulus Ciceronis& nouiſſime quoad uixit ſecundus. De eodē dixit Varro lib. iii. rerum ruſticaꝝ. Et poſt eū Gellius li. noctiuꝫ atticarū primo. Qu. Hortenſius fuit oratoclarus: ſed delicatior qͣꝫ uirū deceat:& forma non minus qͣꝫ eloquentia ſtudioſus. Nunqͣꝫ ſpeculo inconſul to proceſſit in publicū in illo ſe comere: in illo ſe mirari: in illo uultū togāqꝫ componere conſueuit. De quo plura idem ꝓſequunt̉. Et Valerius maximus ac illi plures. De aſpiratione dictionum latinarum tam in medio dictionis qͣꝫ initio& in fine. Is itaqꝫ de dictionibus græcis: quæ latine ſcribunt̉:& initio dictiōis aſpirantur per ordini habitis: decreui latinas quaſdam: quæ maxime difficultateꝫ habere uidentur: hoc loco nō præterire. Immo per ordinem eas annotare: quæ aliquo modo aſpirationis nota in initio dictionum uel mediis ſyllabis ac etiam in fine deſignantur. Nam omnis aſpirationis nota aut principalis eſt ſyllabarum: aut terminalis: aut media. Quæ quidem principalis eſt ſoliuocalibus præponitur:& duos retinet in dictōibus locos capitalem. ſ.& medium. Capitlem ut habeo: medium ut perhibeo: Quæ uero media eſt ut plurimum in dictionibus græcis ſcribit̉: ut rho tor: rhaphanus Theophraſtus& ſimiles. in latinis etiam ut quidam uoluerunt oīa terminata in cher uel in chra uel in chrum:& ante. c. habētia. I. ut pulcher pulchra chruꝫ: ſepulchrū fulchruꝫ. Nonnulli uero ſolum pulcher chra chrū:& ab eo declinata aſpirari uolūt. cætera ſine aſpiratōe ſcribēda eē dicūt. Quæ aūt terminalis aſpiratio ē in paucis īteriectōibꝰ latinis īuenit̉: ut uach ab on: de ꝗbꝰ loco ſuo dicet̉. Nūc de ea primū aſpiratōe tractabimꝰ: quæ capitalē in dictiōibꝰ locū obtinet:& ab a. incipiētes hoc quoqꝫ ānotādū duximꝰ ipſum. a. ante. f. g. k. l. o. p. q.&. t. in latinis dictionibus recte aſpirari non poſſeHa interiectio cū aſpiratōe ſcribit̉: ut ab a. differat cū præpoſitio ē: uel litteræ nomē. Nā tūc quoqꝫ aſpiratōe caret: uelut alijs magis placet: quia cum interiectio eſt: affectū ſignificat:& cum aſpiratione profertur. Inue nitur nonnunqͣꝫ interiectio an poſt ſe aſpirari: de qua poſtea pertractabimus. H abeo habes cum aſpiratione ſcribit̉: ut ab abeo is differat quādo cū ab præpoſitōe cōponit̉:& dicit̉ ſine aſpiratōe abeo is it:& dicimꝰ habui oratōeꝫ magis qͣꝫ feci orōneꝫ: ſꝫ feci orōneꝫ frequētius qͣꝫ habui dicimus. Habito cum aſpiratione ſcribitur:& ab habeo uenit: ſimiliter habilis& habena. Nā cū aliquā dictionē aſpira ri dicimꝰ oēs ab ea deſcendentes aſpirandas uolumꝰ: Et conſtruit̉ habito melius cū accuſatiuo qͣꝫ ablatiuo: ut Virgi. in Alexi. Atqꝫ humiles habitare caſas: Sane abūdo qd̓ in nōnullis locis aſpiratū comperit̉: librario ruꝫ uitio tribuendū eſt. Nā ex ab præpoſitione cōponit̉:& undo undas: qd̓ deriuat̉ ab eo ꝙ eſt unda. Hac ꝓnomen ſiue aduerbiū aſpirat̉: ut differat ab ac cōiunctōe: quæ ſine aſpiratōe ſcribitur. Veꝝ in articularibus ꝓnoībus& aduerbis monoſyllabis inde deriuatis: non ſolū. a. ſed cæteræ uocales aſpirant̉: ut hic hæc hoc huc. Quoniam hic ꝓnomen a quo cætera huiuſmōi oriunt̉ teſte Priſciano ab græco articulo hoc deriuatum eſt: quod apud illos aſpirari minime dubitari pōt: de quo in dictione eius uidebimus. Hactenus cū aſpiratōe ſcribit̉:& ex hoc aduerbio& tenus cōponit̉: ſꝫ in cōpoſitōe penultīa ipſa corripit̉. Vir gi. Hactenꝰ aruoꝝ cultus& ſydera celi:& teſte Feſto hac fine deſignat. ait enī quatenꝰ ſignificat qͣ fine: ſicut hactenus hac fine: ſed antiqui quate nos dicebant:& quando pro quando. quatinus uero quoniaꝫ: hæc ille: Sane pro horum uerborum declaratione: quia multi quatinus ꝓ quatenus:& ecōuerſo ſcriptitare conſueuerunt: exempla adducemus: inquit enim Iuuenalis in ſatyra Natali: Exiſtunt qui promittunt hecatomben Quatinus hic non ſunt: nec uenales elephanti: quatinꝰ ſcripſit per. i. hoc eſt ſunt nulli qui promittunt dijs ſacrificiū centum boum pro ſalute diuitis. Et ſubdit per antipophoraꝫ: nec eniꝫ mactare& ſacrificare de elephantis poſſent: non enim ſunt in latio:& ſi ſunt non uēduntur:& ſic quatinus poſuit pro quia: ut dixit feſtus: At uero quatenus cum. e. pro qua fine ponitur: hoc eſt ad quantum ſiue ut exempluꝫ ſit: cupio ſcire qͣte nus amor in amicicia debeat intendi ac ꝓgredi. i. ad quantum: ut ſcripſit Cicero in Lalio: quaſi ut uelim di cere utrum habeat finem ſeu matam uel limitem amor& amicitia. Similiter dicimus uerberaui filium meū quatenus ſit bonus. i. ad hunc finem ut ſit bonus. i. ad hoc ꝙ ſit bonus. Itaqꝫ male dicitur. Iniunxit mihi do minus meus quatenus legam. Hæ quod eſt plurale huius pronos hæc aſpiratur:& diphthongat̉: dum uero eſt præpoſitio minime: ſꝫ quod ab ea deſcendit ſine aſpiratione& cum duplicato. e. ſecūdo. ſ. diphthongato ſcribitur. Hædus cum aſpiratione& æ diphthongo ſcribitur: ut plene uidimus in dictione diphthongus ab illo tamen ſſidorus aſpirationem abſtulit: ſed præualet antiquorum uſus:&. M. Varronis ſententia. Hæreo uerbum cum aſpiratione& æ diphthongo: ut uidimus in dictione diphthongus ſcribitur. Hæres ſimiliter aſpiratur:& cum diphthongo ſcribitur. ut in dictione diphthongus uidimus a quo exhæredo penultima producta deducitur. H alo uerbum prima coniugationis cum aſpiratione ſcribitur: ut ab alo differat coniugationis tertiæ: quod ſine aſpiratione ſcribitur:& nutrire deſignat. At cum aſpiratione halare ſpirare eſt: unde halitum ſpiritum dicimus. Iungiturqꝫ cum ablatiuo: ut Sertiſqꝫ recentibus halant. At exhalo cum accuſatiuo: ut Virgili. vii. æneidos: Sæuāqꝫ exhalat opaca mephitim. Iuuenalis in ſatyra: Omnibus in terris Bellorum pompa animeꝫ exhalaſſet opinam. H alitus cum aſpiratione ſcribitur:& ab halo halas prima coniugationis uerbo deſcendit. Hamus cum aſpiratione ſcribit̉: ut in datiuo uel ablatiuo quod eſt hamo ab amo uerbo differat. Hara cum ſtabulum ſignificat porcorum cum aſpiratione ſcribitur: ut ab ara deorum: quæ aſpirationem nō habet differat. Significat etiam interdum hara aſpiratum teſte Seruio: in Donatum auem quandam auguralem: a quo nomine haruſpex& hariolus aſſerit deriuata: eoſqꝫ falſitatis arguit: qui ab ara deorū hæc ip̄a aſtruunt deriuari: cum in ara deorum principalis ſyllaba producta ſit: in haruſpex uero& hariolus ſit breuis. Sane Donatus in phormione inquit. Hariolus quaſi fariolus dicitur: aſpiratione poſita pro. f. littera. H aruſpex cum aſpiratione ſcribit̉: ut uidimus in præcedenti dictione. Hariolus cum aſpiratione ſimiliter ſcribitur: ut in dictione hara notauimus H arena a uerbo hæreo teſte Seruio deriuari uidetur: eo ꝙ mixta calce parietibus hæreat:& ob hoc aſpirādū eſt. Alii uero conuenientius ab areo uerbo deriuataꝫ putantes ſine aſpiratione ſcribunt arena: ſimiliter arū do cum ab ariditate dicatur: nunquā recte aſpiratur. Sunt qui uelint cum haſtam arundo ipſa deſignat: ut per aſpirationem ab arundine quæ cannam ſignificat: diſcrepare faciant. Sane arundo mihi ubiqꝫ nomē ui detur: quod cannam ex ſua proprietate ſignificat: haſtam uero per quandam inter ſe ſimilitudinem. Vnde nullo modo aſpirandum puto. H aſta cum aſpiratione principii ſcribitur: unde licet ab aſto uerbo: quod ſine aſpiratione ſcribit̉ deriuari dicatur: tamen ad differentiam ſecunda perſona eiuſdeꝫ uerbi in imperatiuo aſpirationē aſſumpſiſſe uidet̉. f aurio cum aſpiratione ſcribitur: ut in ſecunda perſona ab auris nomine diſcrepet quod non aſpirat̉. N aue uerbum ſalutatiuum antiqui nonnulli cum aſpiratione ſcribebant: ut ab aue ablatiuo nominis auis diferret:& ab imperatiuo uerbi aueo: unde auidus& auarus. Sed iam tenet conſuetudo: ut ſine aſpiratione ſcribatur. H ebeo ſecunda coniugationis uerbum aſpiratur: ut ab ebeo ebeas coniugatōnis prima differat. Vnde ebiti dicuntur qui fœlicitate aliqua ceciderunt. H ei interiectio cum aſpiratione ſcribitur: ut ab ei pronomine diſtet:& quoniam affectum ſignificat: cum auctiore ſpiritu promendum eſt. H eiulor aſpiratur: quoniam ab hei interiectione deſcendit. H em̄ interiectio ob maiorem ſpiritum aſpiratur. Helluor aris teſte Gellio li. ii. noctium atticarum cum aſpiratione ſcribitur: nulla ſane ratione niſi ut firmitas & uigor uocis: quaſi quibuſdam neruis additis intenderet̉:& inde helluones guloſi dicti ſunt. Herus cum aſpiratione ſcribitur: ut in datiuo& ablatiuo a uerbo futuri temporis ero differat. Herba cum aſpiratione& ſine diphthongo ſcribit̉: licet ut quidam uolunt a uerbo hæreo: quod cū diphthō go ſcribitur: deriuari dicatur: quia non naturaliter diphthongum hæreo: ſed ex quadam differentia accæpiſſe dicatur. Heruga& herugo ſimiliter aſpirari:& a uerbo hæreo deducta dicuntur: quia tenaciter rebus quas occupāhærent: licꝫ ſine diphthongo ob eandē cauſam quā in præcedenti dictione diximus ſcribantur. Heri ſimiliter aſpirari:& ab eodeꝫ uerbo hæreo deduci dicunt: quia heſternus dies hodierno ſine alterius.ſ. diei interpellatione cohæreat:& ſine diphthongo ſcribitur. H eritius ſiue herinatius cum aſpiratione ſcribuntur:& ab eo ꝙ ſetis horreat dictum eſt. Hernia cum aſpiratione& abſqꝫ diphthongo ſcribit̉: dicitur teſte Seruio lingua ſabinorum ſaxuꝫ: ſed magis placet illorum expoſitio: qui dicunt herniam aſperum una& durum indicare. Nam ſi ſaxum tantūmodo indicaret non dixiſſet Virgi. Hernica ſaxa colunt: ſed tantūmodo hernia uel hernica. Nam cum deſcendūt inteſtina ad pygam teſticulorum efficiunt illam duram& aſperam: ob quod poſtea hernia dicit̉: Iuuenalis ī ſatyra Credo pudiciciam. Quibus incendi iam frigidus æuo Laomedontiades& næſtoris hernia poſſit. un de& populi illi qui in campania aſpera ſaxa incolunt hernici ſunt cognominati: ut anagnini cum. g. ante. n. in penultima Priſciano teſte: ferentinates: uerulani: alatrini: fruſinoni:& his finitimi. Virgi. in. vii. æneidos Hernica ſaxa colunt quos diues anagnia paſcit. i. aſpera: uel ut alii uolunt a quodam ſabino illic habitante ac regnante hernici dicti ſunt. Macrobius uero dixit pelagum quendā nomine hernicū cōdidiſſe anagniā. Herenius proprium uiri nomen cum aſpiratione& abſqꝫ diphthongo ſcribitur: licet ab hærco deductuꝫ cre dat̉: quaſi hæreat annis. ſic enim ueteres quandoqꝫ filiis annos præſagientes noīa imponebant. H eſternus cum aſpiratione ſcribitur:& ab heri deſcendit. H eus aduerbium uocandi aſpiratur: quia huiuſcemodi uocatōes cum augmento ſpiritus efferri cōſueuerūt. H eu interiectio dolentis uel aduerbium reſpondendi: quia ex dolore uel turbida reſponſione effertur cū aſ piratione: hoc eſt cum augmento ſpiritus profertur. H ic ſiue pronomē ſit ſiue aduerbiū ſemper aſpiratur: ad quorum differentiā ſignandā quidā ueterū ut ī mamoribus compluribꝰ legi ſolebat aduerbiū ſcribere diphthongo græca: uidelicet hec: idqꝫ ratione. Nā ad uerbium ſemper ꝓducitur: ꝓnomē nonnunqͣꝫ corripit̉: ut apud Virgilius libro. iiii. Vnus hic inflexit ſen ſus quin& pronomē illud idem differentiam ſimilē detinet: quia cum maſculinū eſt primaꝫ producit: ut liuenalis in ſatyra: Omnibus in terris Exitus ergo quis eſt o gloria uincit̉ idem. Nam de Hānibale loquit̉. cū uero neutrum ſemꝑ illam corripit. datiuus autē ſiue ablatiuus pluralis facit eiſdem& ijſdem cuꝫ duplicato i. uel iſdem cum unico utrunqꝫ bene ſcribit̉: ſed in ſcanſione unico ſemper. i. utimur: ſicut in Virgilii& An toni dii& diis ij& iis: Iuuena. in ſatyra: Omnibus in terris: Et quicquid græcia mendax Audet in hiſtoria conſtratū cladibus iſdem Suppoſitūqꝫ rotis ſolidum mare credimus. Non tamen hic ponitur uerſus eiſdē quo tamen alibi poſuit: ut in ſatyra: Credo pudiciciam: Dat eiſdem ferre cinædis. H innio hinnis uerbum aſpiratur:& cum duplicato. n. ſcribitur: quia cum augmēto ſpiritus hinnitus ab eqꝫ profertur. H io hias uerbum& quæ ab eo tracta ſunt: ut hiatus hiatio aſpirant̉: eo ꝙ hiando maior ſit ſpiritus. Nam ab oris ſono cum aperitur os tractura uidet̉. oratores tamen hiare pro eo ſumunt: quod eſt aliquid ſua ſpon te& extrema aliqua ui diffindi: ut tellus æſtu:& lingua ariditate: aut nimio labore hiant. H ir cum aſpiratione ſcribit̉: quoniā ab hæreo uerbo deriuatur& uolaꝫ ſignificat. nam ut aiunt phyſici in uo la porri magis ſibi coherent qͣꝫ in cæteris corporis partibus: unde hæ partes ſolidiores eſſe dicūtur. Alii ue ro ideo ab herendo hir dici putant quoniam palma ipſæ rebus quibuſlibet hærere ſoleant. H irſutus aſpirari:& ab horreo deriuari uolunt: ut quaſi horrens ſetis dicatur. H irtus ſimili modo:& per ſyncopam idem eſt: quod complete hirſutus dicitur. H ircus cum aſpiratione principii ſcribitur:& ab hirſuto deducitur: unde teſte Feſto hircipuli dicuntur homi nes duorum pilorum. Quidam exiſtimant hircos dictos ab oculorum angulis: quos antiqui hirquos uoca bant: ad quos bant: ad quos frequenter libidinoſa illa aīalia luminum aciem in actu laſciuia contorquere conſueuerunt unde teſte feſto hirquitalli pueri primum ad uirilitatem accedentes: a libidine. ſ. hircorum dicunt̉. At Terē tius: Varro ut in dictione diphthongus cōmemorauimꝰ dicit hircum a ſabinis acceptum per cōmutationē .ſ. in. h. aſpirationem. H inqus cum aſpiratione principi&. q. ſequente unico. u. ſcribitur: oculoruꝫ dicitur angulus& oculis nōnūquā capit̉: ut Virgi. in bucoli. Tranſuerſa tuentibus hirquis. H irudo cum aſpiratione ſcribit̉:& ab herendo carni dicta uidetur. nam ſanguiſuga dicitur. Horatius in iſtitutis poeticis. Non miſſura cutem niſi plena cruoris hirudo. A rūdo cū. n. ante. d. ſimiliter ī prīcipio aſpirat̉: auis eſt: quæ ex terra pulchro artificio nidū tignis ſuſpēdit.& græce χελιδων dicitur: de qua bene Qui. Sub trabibus cunas tectaqꝫ parua facit. H iſpidus cum aſpiratione ſcribitur:& ab horreo quidam deriuari putant: quaſi horrens ſetis. Hi pluralis nominatiuus ab eo ꝙ eſt hic aſpirationis notam traxit: per quā ſane differt ab. i. uerbo:& per unicum. i. ſcribitur: ſicut& uerbum. ſi uero ſine aſpiratione ſcribitur. ipſuꝫ quoqꝫ. i. duplicatur:& dicitur i: ue nitqꝫ ab illo pronomine is ea id H iulcus aſpiratur:& ab hio uerbo deducitur. tiſco ſimiliter aſpiratur: quia frequentatiuū eſt ab his tractum. Sane facere deberet hiaſco. ſed hiatus cauſa abiicitur. a. Et ut oſtendunt oratores hiſcere eſt quidem oris:& tm̄ humani: accipiturqꝫ ꝓ eo ꝙ eſt loqui aut os aperire ad loquendum: ſed fere per negationem: ut coram illo non auderes hiſcere: uel quid nunc habes quod hiſcere audeas. Ouidius tamen poeticæ dixit: Hiſcere nempe tibi terra neganda foret: cum id quoqꝫ oratores ſoleant potiꝰ dicere dehiſcere. i. deorſum peſſumqꝫ aperiri. Quin& Virgi. in. i. His unda dehiſcēs Hodie& hodiernus aſpiratur: eo ꝙ ab hoc& die compoſita dicuntur. Homo aſpiratur:& ut omnes ferunt ab humo deſcendit: quod Quintilianus deridere uidetur: cum ait libro primo de inſtitutione oratoria: Etiam ne hominem appellari quia ſit humo natus: quaſi uero non omnibus animalibus eadem origo: aut illi primi mortales ante nomen impoſuerunt terra qͣꝫ ſibi. Honor& alter eius nominatiuus honos cum aſpiratione ſcribuntur:& ut multi putant differentia cauſa: ut ab onos qui eſt aſinus differat. cur uero duplex ſit terminatio nominatiui Seruius dixit: qui tūc honos dici cum ſcilicet affirmat: cuꝫ opus eſt ultimam longam habere in uerſu: cum. r. uero quando breuem. H ortor aſpiratur: ne ab orior frequentatiuum eſſe credatur. H orreor aſpiratur: ut aſpirationis horror cum eiuſdem uerbi ſignificatione concordet. H ordeum cum aſpiratione ſcribendum perhibēt: eo ꝙ horrere trahi uolunt. alii uero nō aſpirāt:& ab oriendi celeritate deduci putant. ſed magis ex teſtimonio Quintiliani aſpirari placet: qui ait in primo de īſtitutio ne oratoria: fordeum apud uetuſtiores cōſueuiſſe per f. loco aſpirationis ſcribi: ut ſimiliter fædus pro hædus:& alia nonnulla de quibus ſupra uidimus. H orreum cum aſpiratione ſcribitur:& teſte Varrone ab hordeo deriuatur. hoc teſte feſto antiqui farreuma farre dicebant. H ortus horti: quāuis ab orior ueniat pleriqꝫ aſpiranduꝫ putant: ut ab huius ortus huic ortui:& ab ortus orta ortum participio differat. is dicitur in quo olera& arbores oriuntur. unde olus unaquaqꝫ herba ſatiua dicitur: qua ueſcimur:& cuius folijs& caule in edulium utimur. Verum horti in plurali tantum non olerū ſunt: ſed arboribus conſiti uoluptatis amœnitatiſqꝫ cauſa parati: ut horti Saluſtiani: Pompeiani: Luculliani Claudiani: de quibus Plinius in. xviiii. naturalis hiſtoriæ inquit: In. xii. tabulis legum noſtraruꝫ nuſqͣꝫ nominatur uilla: ſed ſemper in ea ſignificatione hortus. Et non longe hinc ſubdit. lam quidem hortorum nomine in ipſa urbe delicias: agros: uillaſqꝫ poſſident. Et pergit: Primus hoc inſtituit athenis Epicurus hortoruꝫ magiſter. Fueruntqꝫ(ut idem auctor ait) teſte Plauto ſub Veneris tutela. At Virgilius Priapo hortorum curam dediſſe uidetur: cum ad illum in bucolicis ait: Cuſtos es pauperis horti.& in quarto georgicorum: ubi de hortis loquitur: inquit. Et cuſtos furum atqꝫ auium cum falce ſaligna Helleſpontiaci ſeruet tutela priapi. de quo pulchre Horatius meminit in primo ſermonū ipſum Priapū ſic loquentem introducens. Olim truncus eram ficulnus inutile lignum. Cum faber incertus ſcamnum faceret ne priapum. Maluit eſſe deum. deus inde ego furum auiumqꝫ Maxima formido. nam fures dextra coercet: Obſcenoqꝫ ruber porrectus ab inguine palus: Aſt importunas uolucres in uertice arundo Terret fixa: uetatqꝫ nouis conſidere in hortis. H oſtio is hoſtit quarta cōiugatōis uerbum: qd̓ ⁊ quo aquas ſignificat aſpirat̉: ut ꝑ id a datiuo& ablatio eius nominis qd̓ eſt oſtium differat: quod teſtimonio plurium grāmaticorum aſpirari non debet: eo ꝙ ab obſto obſtas non aſpirato deriuetur. Item nec oſpes: quia a nomine quod eſt oſtium deducitur. Sed ut puto tenet conſuetudo: quæ& hoſtium& hoſpes aſpirant. Sed hoſtio uerbum ideo ſumptū eſt: quia in hoſtiū cōflictu quædam fieri conſueuit ordinum adequatioN oſtis licet ab obſto obſtas non aſpirato deduci uelint: cum aſpiratione tamen ſcribendum differentia cauſa dicunt: ne in genitiuo plurali cum nomine prædicto.ſ. oſtium conueniret:& teſte feſto apud antiquos pere grinus dicebatur: qui nunc hoſtis perduellio. H oſtia declinationis prima ab nomine hoſtis deduci perhibent: quia teſte Feſto laribus īmolabant: quod ab illis hoſtes arceri putabant. Sed alio loco ait Feſtus hoſtia dicta ab eo quod eſt hoſtire. i. ferire. H oſtimentum ſimiliter aſpitatur:& teſte Feſto eſt beneficii compenſatio. H oſticapax. i. hoſtium captor:& aſpiratur eodem modo. H uc aſpiratur: quia ab hoc deriuatur. Humus cum aſpiratione ſcribitur. Humare ſimiliter aſpiratur:& dicitur quaſi humo tegere. H umor aſpiratur& ut ferunt) ab humo dicitur. H umeo eodem modo ſcribitur:& ſignificat humorem teneo: unde humeſcoH umilis aſpiratur: quia ab humo dicitur: hoc eſt humi decliuis. Numerus aſpiratur: quia ut perhibent ab humo deſcendit: eo ꝙ humeri inſtar hum ſufferendis oneribus H udus aſpirari quidam uolunt:& per ſyncopam ab humido deduci. alii uero ſine aſpiratione ſcribendū uo ſint aptilunt:& per abiectionem primæ litteræ a ſudore deducunt: unde& uuidus& uliginoſus. H ululo cum aſpiratione& ſimplo. l. utrobiqꝫ nonnulli ſcribi uolunt:& hoc ob ſpiritus uehementiam: uel qꝫ ab hui interiectione deriuari putant. Humanus cum aſpiratione ſcribitur:& iuxta litteram ab humo: ſecundum ſenſuꝫ uero ab homo deriuari uidetur. Vnde etiam humanitas quæ teſte Petronio grammatico proprie eſt eruditio inſtitutioqꝫ: quaꝫ in bonas artes didicimus: quas qui ſinceriter(ut ait) cupiunt appetūtqꝫ: hi ſunt maxime humaniſſimi. Et quoniaꝫ diſciplina hæc ex uniuerſis animantibus ſoli homini eſt conceſſa: humanitas maxime appellatur. De aſpiratis in medio dictionis. Idimus ut putamus ſufficienter de his dictionibus: quæ apud latinos in initio aſpirantur: Reſtat iam ut iam de his: quæ in medio aſpirationem retinent pertractemus. Ana interiectio eſt:& in medio duarum uocalium aſpirationeꝫ detinet. Nam ut aiunt grāmatici ipſe affectus quo interiectiones promunt̉: cogit eas interdum præaſpirari: ut cum dicimus: Ha uirgo infœlix. Interdum poſtaſpirari: ut A te ne frigora lædant. Naꝫ maior ī fine dictionis huiꝰ ſpiritus exigi uidet̉:& maior alteriꝰ in principio. Interdū īteraſpirari: ut Plautus: aba: ohe. Iuuenalis in ſeptima ſatyra. Statur eſt cum dixit Horatius obe. nam non ad placitū ue ra interiectiones eſſe uidentur: uelut cætera orationis dictiones: ſed naturales potius. Vnde etiā omni ſunt interdum nationi communes. Aſpirantur ergo in medio ana: una: one: quæ per apocopen plerunqꝫ profe rimus dicentes ab ua: ut Terentius: Vab conſilium callidum: ſimiliter on. A bhorreo cum aſpiratione poſt ab ſcribitur: Et uniuerſaliter omnes dictiones: quæ in initio aſpirantur: ſi cuꝫ præpoſitionibus componunt̉: ſeruant aſpirationem in medio: ut perhorreo: inhorreo:& ſimiles. A bhinc ob eandem cauſam in medio aſpiratur. A dhæreo ex ad& hæreo componitur:& aſpirationem ſeruat in medio. A henum aſpirandum eſſe ante. e. poſt. a. litteram putauit Gellius li. ii. noctium atticarum ex Fidi multi nominis romæ grammatici auctoritate: qui ei librum æneidos ſecundū mirandæ uetuſtatis oſtendit emptū uiginti aureis quem ipſius Virgilii fuiſſe credebat: in quo duo iſti uerſus cum ita ſcripti forent. Veſtibulum ante ipſum primoqꝫ in limine pyrrhus Exultat telis& luce coruſcus ahena: additam inquit ſupra uidimus. h. lit teram:& ahena factum: ſic in illo quoqꝫ Virgilii uerſu in optimis inquit libris ſcriptum inuenimus. Aut folis undam tepidi deſpumat aheni: cuius ut parum ſupra ait: nulla ratio uiſa eſt: niſi ut firmitas& uigor uo cis: quaſi quibuſdam neruis additis intenderetur. A nhelo ſcribitur ſimiliter per aſpirationem ante. e. nam ab halo trahitur:& am præpoſitione: quæ non inuenitur niſi in compoſitione:& mutat̉. m. in. n. alii uolunt ab ad. alii ab ana. Cohors cum aſpiratione in medio ſcribit̉:& quidam ſimplicem putant. Quidam ex con& hortor compoſitā uolūt: eo ꝙ tribunus illam: uel ipſa ſeſe mutuo frequenter ad pugnam hortari ſoleat. Cohabito cum aſpiratione in medio ſcribit̉: quam ex ſua compoſitione conſeruat. C ohæreo ſimiliter in medio aſpiratur: quia aſpirationem ex ſua compoſitione non reiicit. C ohibeo cū aſpiratione ante. i. ſcribit̉. nam deriuatur a con& habeo: ubi abiicitur. n.& ipſuꝫ. a. in. i. cōuertit̉ Non tamen coerceo cū aſpiratione ſcribitur: quia arceo(a quo deriuatur illam minime detinet. Dehinc ob eandem cauſam aſpirationem in medio detinet. E xhalo aſpiratur in medio: quia ab ex& halo componitur. I nhio quia ab hio aſpirato componitur: aſpirationem conſeruat in medio. Inhibeo ſimili modo aſpirationem mediam ſeruat. nhabilis eodem modo ſcribi habet. ncoho hac ratione aſpiratur in medio: ut ſecunda. ſ. uocalis per aſpirationeꝫ auctiore& differenti ſpiritu a prima eiuſdem ſpeciei littera ſonare uideatur:& licet in aliis tēporibus& perſonis ſecunda uocalis in aliā cōmutetur: tamen ne a principali diſcrepent: aſpirationem conſeruant. I ncho cum aſpiratione poſt. c. ſcribendum aſſerunt: alii ab ipſo. c. amouentes: inter duo. o. collocant: ac incoho ſcribunt. I nhorreo aſpiratur in medio: ut ſupra uidimus in abhorreo. L achryma teſte Gellio li. ii. noctium atticarum cum aſpiratione poſt. c. ſcribit̉: ex eadeꝫ ratione: quā diximus in dictione ahenum. Mihi cum aſpiratione in medio ſcribit̉: nec ante aſpirationem habet. c. conſonantem: ut in antiquis marmoꝝ inſcriptionibus romæ aſpeximus: nec ut puto cum ſono eius conſonantis proferebatur: ſed cum ab inſciis quibuſdam cum. c. littera ante aſpirationem ſcribi cœptum fuerit: eius litteræ ſonum aſſumpſit: quem etiā ea dictio nunc quoqꝫ recte deſcripta conſeruat. nam tunc quoqꝫ ut ſcribebatur: ſic prolataꝫ ſine. c. fuiſſe exi ſtimo: quod ſimile de nihil& nihilum puto. At nonnunqͣꝫ a noſtris mi unica ſyllaba abſqꝫ ſequenti aſpirata ſcribitur:& profertur. Iuuenalis in ſatyra Omnibus in terris: Pallidulus mi Brutidius meus ad Martis fuit obuius aram: ſimiliter Catullus: Leſbia mi dicit ſemper male. ideꝫ alio in loco. Miniſter uetuli puer phaleni Inger mi calices amariores. Virgilius: Et mi genus ab Ioue ſummo. Quod ex græcorum imitatione proceſſiſſe puto: qui oī ſcribunt& dicunt: ita ut diphthongus ipſa οι in. i. noſtruꝫ ſit conuerſa: quæ in. œ. cōuerti debuit:& dici mō: quod teſte Feſto antiqui noſtri obſeruauerunt dicentes ac ſcribentes mœ cuꝫ. œ. di phthongo pro mi. Vnde in emendatiſſimo Gellio circa initium libri. xi. noctium atticaruꝫ ſcriptum reppe ri italo cum. œ. diphthongo in fine pro itali. Nihilum cum aſpiratione media ſcribitur: a quo per apocopen extrema ſyllabæ factum eſt nihil:& per ſyncopam nil. Quibus hoc modo teſte Seruio ſuper. vi. æneidos in conſtructione utimur: ut ſi pars ſequēs oratio nis a uocali incohet dicimus nihil: ut Virgilius: Heu nihil inuitis fas quenquā fidere diuis. Si autem a conſonante initium ſumat nihil ponimus. ut Iuuena lis: Nil tale expectas:& tamen nil producit̉ cum nihil corripiatur. P ulchrum cum aſpiratione poſt. c. ſcribi conſueuit: qͣꝫqͣꝫ teſte Seruio& Priſciano in dictionibus latinis regulariter poſt eam conſonantem aſpirationis nota nunqͣꝫ ſcribatur. P ræhendo aſpiratur in medio: ut ſecunda uocalis per aſpirationeꝫ auctiore& differenti ſpiritu a prima eiuſdem ſpeciei littera ſonare uideat̉. Quod ſiquis quærat cur in Beem Creem Screē& cæteris huiuſmodi nota aſpirationis non ponitur: reſpondemus: ne a principalibus diſcrepare uideantur. nam Beo: Creo: Screo aſpiratione carent: quare& cæteræ perſona etiā ſi eiuſdem ſpeciei uocales habeant minime aſpirantur. P ernorreo in medio aſpiratur: ut ſupra uidimus in dictione abhorreo. S epulchꝝ cum aſpiratione media a pleriſqꝫ ſcribitur: ut pulchꝝ: de quo ſupra uidimus. T raho cum. t. ſimplici& aſpiratōne ante. o. ſcribitur. idqꝫ fieri dicunt ut in ſecunda& tertia perſona a uerbo differat Traeo: quod minime aſpiratur:& ex trans& eo componitur. nam quēadmodum tranſpono cū. ns. & trapono abſqꝫ. ns. ſcribit̉:& tranſduco ac traduco ſimiliter: ita etiam tranſeo& traco ueteres protulerūt V ehemens cum aſpiratione media ſcribitur:&(ut aiunt) dictum quaſi uehat̉ eminenter. alii ob id quoqꝫ aſpi rari dicunt: ut augmento ſpiritus eadem uocales in eadem dictione proferātur: ut de præhendo diximus. De aſpiratione terminali. Eſtat ut de terminali aſpirationis nota aliqua pertractemus: quæ ſane in nullis dictionibus la tinis reperitur: præterqͣꝫ in paucis interiectionibus: ut A Vah On: quæ Priſciano teſte ꝑ apo cōpenultima uocalis proferuntur. Quod ſimiliter nec in dictōnibus græcis comperiri libet At in barbaris quibuſdam poſt tres mutas terminalis habetur: uidelicet poſt. c. p.&. t. ut Sadoch Ioſeph Deleth. Et hæc de aſpiratione dicta ſufficiant. Dictionum græcarum& latinarum: quæ ſcribuntur per. h. litteram tam in principio medio qͣꝫ in fine othographia finit: Incipit earum quæ ab. i. uocali ſcribuntur. A cum. i. latino ſcribitur: fuit minor Athlantis filia: de qua Homerus libro. xiiii. odiſſeæ ait: τήν μένιαννήμφν: eſt etiam intereiectio exultantis. lachus cum. i. latino&. ch. aſpirato ſcribitur: nomen eſt Bacchi: quod deductum uolunt ab ia: hoc eſt eiuſmodi uoce:& χων hoc eſt fundens: quaſi eiuſmodi læticiæ uoce clametur. alij uero componi uolunt ex ινοσ quod eſt uinum per abiectionem partis diphthongi:& com mutationem aliarum litterarum in. a. uocalem:& χων quod eſt fundens. ſ 2 I alyſus cum. y. græco in penultima ſcribitur: fuit urbs cypri ambus cum. i. latino& ſine aſpiratione ſcribitur: pes eſt cōſtans ex prima breui& ultima longa: ſic quoqꝫ dictus ab inuentore: ut in gloſula quadam Ariſtarchi ſuper Homerum comperi. anira cum. i. latino utrobiqꝫ ſcribitur: fuit teſte Heſiodo in theogonia Oceani& Tethyos filia. anyſus penultima cum. v. græco ſcribit̉: fuit teſte Herodo. li. hiſtoriarum. i. urbs in arabia. antha cum. th. aſpirato ſcribitur: fuit nympha Oceani& Tethyos filia: ut rettulit Heſiodus in theogoniaapyx huius iapygos prima cum. i. latino in initio: ſequens cum. v. græco ſcribitur: fuit Dædali filius: a quo ea pars Italia quæ calabrya dicitur lapygia dicta fuit: ut dixit Herodotus:& Solinus confirmauit. De quo Virgilius libro æneidos. xi. Victor gargani condebat iapygis agris: pro gargani iapygi: ut expoſuit Seruius: nā eo teſte garganus mons eſt in iapygia: qui per calabryam uſqꝫ in hadriaticum tendit pelagus apix cum. i. latino utrobiqꝫ:& ſimili modo declinatur: uentus eſt: quem quidam circium uocant. Gellius ue ro caurum ꝓpemodum exiſtimat: de quo meminit Lucanus libro. vi. cum ait: Excipit aduerſos zephyros& iapiga pindus. T apis cum. i. latino utrobiqꝫ&. s. conſonante in fine ſcripto: huius iapidis declinatur: fuit nomen ætholi: qui ad Veneciæ partes deueniens oppidum de ſuo nomine condidit: a quo& ea Venecia pars ubi fluuius eſt ti mauus ſimili modo cognominata fuit: ut Virgilius libro Georgico. iii. Caſtella in tumulis& iapidis arua timaui. I apetus cum. t. exili ſcribitur:& habet accentū in prima: fuit teſte Heſiodo in theogonia Titani filius ex Aſia coniuge: ex qua etiam Prometheum genuiſſe Epimetheumqꝫ& Heſperum atqꝫ Atlantem dixit. I aſon cum. i. latino in principio& unico. s. ſcribitur: fuit Aeſonis filius fratris Peliæ regis theſſalia: quem cū Rex Pelias perditum propter inſignem periculoſamqꝫ regno ſuo uirtutem cuperet: denuntiata militia in colchos eum abire iubet: pellemqꝫ arietis memorabilem gentibus reportare mandat: ſperans interitum uiri: aut ex periculis tam longe nauigationis: aut ex bello tam profunda barbaria: ut hæc& alia quadrageſimo ſecundo libro ſui epitomatis ſcripſit Iuſtinus. Diodorus uero ſiculus libro hiſtoriarum quinto narrat. laſonem cum argonautis quo tempore ad colchos delatus fuit: Medeam iuxta littus ubi templum erat So lis comperiſſe: quæ ob ſuam humanitatē a crudelibus parentibus ſub libera cuſtodia expulſam fuiſſe ait: cui cauſa aduentus patefacta ipſa iminens a patre periculum crudelitatemqꝫ in hoſpitem explicans: ut caue rent admonuit. interim forma laſonis capta& communicato conſilio Medea ſe adiutricem ad perficiendū certamen propoſitum pollicita eſt: ita ut laſon iureiurando data fide uxoreꝫ illaꝫ(quoad uita ſuperſtes eēt ſibi futuram ſpopondit: cum qua argonautæ relictis in templo cuſtodibus: ad reliqua peragendo profecti ſunt: prout ab ipſo Diodoro late enarratur:& ab Ouidio libro ſeptimo metamorphoſeos: Et duodecima heroidum epiſtolaruꝫ: quin& ab aliis poetis græcis& latinis: qui argonautica ſcripſerunt reliqua referuntur:& aliqua uidebimus in dictōne Oeta. Sane in hac dictione laſon ponitur illud. i. a poetis: quādoqꝫ uocalis græco more:& quandoqꝫ conſonans: ut Ouidius in duobus uerſibus utrunqꝫ obſeruauit: cuꝫ ait libro ſeptimo metamorphoſeos: Vt ſine amore licet. quid enim commiſit laſon. Quem niſi crudelem non tangit laſonis etas. Nam in primo uerſu eſt. i. uocalis in ſecundo uero conſonans. T aſpis cum. i. latino ſcribitur: lapis eſt precioſus: de quo Plinius libro. xxxvii. naturalis hiſtoriæ ait: iaſpis de græco in latinum uiridis gemma interpretatur. Et ſubdit: Eius uocabuli compoſitionem: quæ adeo inemēdate in omnibus codicibus ſcripta habetur: ut nec ego nec alii uiri græcorum doctiſſimi elicere potuerim Quare ſubdit idem Plinius: Eſt autem uiridis ſicut ſmaragdus: ſed craſſi coloris. Alii uero putant magis cō poni ex ī quod eſt uiola:& ϖασ totus: quaſi totus ſit uiolaceus: cuius primuꝫ. i. nonnunqͣꝫ uocalis: ut Iuuenalis in quarta ſatyra: Præclara illic laudatur iaſpis. Aliquando autem& conſonans eſſe poteſt:& uocalis: ut Virgilius libro æneidos. iiii. Stellatus iaſpide fulua. I berus cum. i. latino in initio:& abſqꝫ aſpiratione ſcribitur: ut clariſſime monſtrauimus in dictione celtiberi fluuius eſt hiſpania nauigabili cōmertio diues: ut dixerunt Plinius& Solinus:& oritur in cantabris ſub radicibus montis pyrenæi: ut aſſerit Albertus alamanus: a quo uniuerſa hiſpania iberia olim dicta fuit: ut Vi gilius libro ſeptimo æneidos. Tyrrhenoqꝫ boues in flumine lauit iberas. i. hiſpanicas. Tandem in balearicum mare ſub feraria promontorio cadit. I beria abſqꝫ aſpiratione:& cum. i. latino utrobiqꝫ ſcribitur: dicta eſt hiſpania ab ibero fluuio: ut teſtatur P nius libro quarto naturalis hiſtoria. Eſt etiam prouincia quædam alia iuxta pontum inter colchida& arme niam: a Rege quodam cognominata: de qua Horatius. Herbaſqꝫ quas colchis atqꝫ iberia mittit Venenorum ferax. & Virgilius libro. viii. Pictus acu clamydem& ferrugine clarus ibera. I bis cum. i. latino utrobiqꝫ ſcribitur: auis eſt nili fluminis: quam ſemetipſam roſtro per anum purgare dicūt ueſtiqꝫ ſerpentim ouis& ex eis gratiſſimam eſcam ſueridie reportare. Iuuenalis inultima ſatyra. Ille pauet ſaturam ſerpentibus ibin. Quam quidam ciconiam eſſe uolunt. Eſt etiam bis proprium nomen hominis: quod fingit Ouidius inimi co ſuo: contra queꝫ opuſculum: quod in ibim inſcribitur: compoſuit: uoluitqꝫ Archilochum nomine inimi ci imitari: quod dicit his uerſibus. Nunc quo betiades inimicum deuouet ibim: Hoc ego deuoueo teqꝫ tuoſqꝫ modo. Ibyxultima cum. y. græco ſcribitur: genus eſt ſilueſtris caprea pernicitatis admiranda: ut oſtendit Plinius libro octauo naturalis hiſtoriæ. carus cum. c. exili ſcribitur: fuit filius Dædali: qui cum patre e creta fugiens fretus alarum fiducia: ultra pa rentis iuſſa altius euolaſſet:& ſolis ardore cæra qua penna continebantur: liquefacta eſſet: ita ut ab alis defluerent: in mare decidit: quod eſt inter myconem& gyaruꝫ: quod de ſuo nomine ab inde icareuꝫ mare deductum eſt dicente Ouidio libro tertio de triſtibus: Icarus immenſas nomine fecit aquas. Vnde Iuuenalis: Et mare percuſſum puero fabrumqꝫ ſonantem. Sane Varro teſte Solino Icarum cretem dixit ibi naufragio interiſſe: a cuius exitu locis nomen impoſitum fuit. carius cum. c. exili&. i. latino ante. u. uocalem ſemper ab Homero:& alijs poetis ſcribitur: fuit Oebali laco num regis filius pater Penolopes ut dixit Homerus in odiſſea: κυρνικαριο ϖημελοπεια:& ut puto ex Dorodoche filia Orſilochi: quam teſte Homero in. xv. odiſſeæ uxorem habuit. Fuitqꝫ Liberi patris comes cui ob iuſticiam& pietatem loco muneris uinū dedit: ut eius uſum mortalibꝰ demōſtraret. Quod cū meſſo ribus ſuis ad potandum dediſſet:& illi ebrii efficerentur: poſt ſomnum ad ſe reducti: putantes ab illo uenenum accæpiſſe: eum interemerunt: quod altera filia Erigone comperiens: dolore percita laqueo ſe ſuſpēdit ut Iginus latiſſime de aſtronomia poetica pertractauit:& Seruius circa finem libri ſecūdi Georgicorum teti git. Eſt etiam carius ſimili ſcriptura: ut Pli. li. iiii. naturalis hiſtoriæ atteſtatur: mons in attica regione. con cum. i. latino in initio per abiectionem. e.&. c. exili ſcribitur. nam apud græcos prima ei dipthonguꝫ ha bet uidelicet εικον:& latine effigies dicitur: quin& ſimulacrum& imago per unicu. m.& ſtatua:& inde ico nia effigies omni proprietate expreſſa dicitur. Vnde Plinius libro. xxxiiii. naturalis hiſtoriæ ait: Effigies ho minum non ſolebant exprimi: niſi aliqua induſtria cauſa perpetuitatem merentium. Et primo ſacroruꝫ cer taminum uictoria maximeqꝫ olympia: ubi omni qui uiciſſet: ſtatuas dicari mos erat. Eorum uero qui ter ibi uiciſſent: ex membris ipſoruꝫ ſimilitudine expreſſa: quas iconas uocant. Et parum ſupradixerat: romæ ſimu lachrum ex ære factum primum repperio ex peculio Spurii Caſſi: quem regnum affectanteꝫ pater ipſius īteremerat. Tranſit a dijs ad hominum ſtatuas atqꝫ imagines: quas multis modis antiqui tingebant: bitumine:& qd̓ magis mirū eſt: placuiſſe auro integere. hoc neſcio an fuerit romanum inuentum: certe etiam roma non habet uetuſtatem. Et infra ſubdit. Athenienſes neſcio an primi omniuꝫ Harmodio& Ariſtogitonityrannicidis publice poſuerunt ſtatuas. Hoc autem eſt eodem anno quo& reges romæ pulſi: excepta deinde res eſt a toto orbe terrarum humaniſſima ambitione etiam omnium municipiorum:& fori ſtatua ormentum eſſe cœpere: prorogarique memoria hominum& honores legi& baſibus inſcribi: ne ī ſepulchris tantum legarentur. mox& in domibus priuatis factum atqꝫ in atriis colentium: qui inſtituerunt ſic colere patronos. togata effigie antiquitus ſtatua dicabantur. Placuere& unde tenentes haſtam ab epheſiorum gymnaſijs exemplaribus: quas Achilleas uocant. Græcis mos eſt nihil uelare: ac contra romani militia thora cas addere. Cæſar quidem dictator loricatam ſibi dicare in foro ſuo paſſus eſt. Nam nuper facta& nouicia ſunt: quæ nuper prodiere penulis indutæ. Fuiſſe autem ſtatuatricem artem familiarem italiæ: ut inquit Plinius: ſimulachra uetuſta indicant. Hercules in foro boario ab Euandro ſacratus: ut produnt: qui triumpha lis uocatur: atque per triumphum ueſtitur in habitu triumphali. Præterea ianus geminus a Numa rege dicatus: qui pacis belliqꝫ argumento colitur: ſigna quoque tuſcanica per terras diſperſa: quæ in hetruria facti tata ſunt. Et ut idem Plinius in eodem libro ſcripſit: Rhodi etiam nunc tria milia ſignorum eſſe Mutianus. iii. eos prodidit. nec pauciora athenis:& olympia delphis ſupereſſe creduntur. Eſt etiam icon figura teſte Cicerone ad Herenium cum forma ad formam cuꝫ quadam ſimilitudine ſit collatio aut laudis: aut uitupe rationis cauſa: ut ibat in præliuꝫ corpore tauri ualidiſſimi: impetu leonis accerrimi. ſimilis iſte quotidie perforum tanqͣꝫ iubatus draco ſerpit dentibus aduncis. cus cum. c. exili ſequente. u. ſcribit̉ a Cicerone in rhetoricis breuis complexio appellatur. ctericus abſqꝫ aliqua aſpiratione&. i. latino ſcribitur: paſſio eſt ex diffuſione fellis procedens: coloreꝫ indu cens ſimilem animali: quod græci icterim uocant: ex quo nomen apud illos aſſumpſit. nonnulli uero ex noſtris arcuatum morbum dixerunt: a ſimilitudine arcus cæleſtis. At Varro auriginoſuꝫ ab auri colore: quo infirmos inficit appellauit. Iuuenalis tamen in ſatyra: Credo pudiciciam. græco uocabulo uſus eſt cum ait: Conſulit ictericæ lento de funere matris. chthyophagi: prima cum. i. latino in initio: ſequente. ch. aſpirato: ſecunda cum. th. ſimiliter aſpirata:&. y. græco ſcribitur: populi ſunt Solino teſte: qui montanas indorum regiones inhabitabant: quos ſubactos magnus Alexander iuſſit a piſcibus abſtinere: quibus antea alebantur. Naꝫ compoſita dictio eſt ex ichthyquod eſt piſcis:& phago cum. ph. aſpirato: quod eſt cōmedo. da cum. i. latino& abſqꝫ aſpiratione ſcribitur: mons eſt& ſilua troianorum in phrygia: quam Homerus libro octauo iliados ferarum parentem dixit:& locum continere: quod gargaron uocant. Vnde etiaꝫ ſcamā der& ſimois flumina maiora fama qͣꝫ natura defluunt: ut ſcripſit Pomponius libro primo:& etiam eodem nomine mons alius in creta: dicente Ouidio libro faſtorum quinto: Et creta nobilis ida. Virgilius ſimiliter libro æneidos ſecundo inquit. Mont ideus ubi. unde quæ ab ida per euꝫ formantur: per. æ. diphthongum ſcribuntur: ut ideus. deus per. æ. diphthongum ſcribitur:& non ſolum appellatiuum: ſed proprium etiam nomen ponitur ab Homero libro. vii. iliados: quem troianorum præconem eſſe dixit. T das huius idæ cum. i. latino ſcribitur: fuit teſte Homero libro nono iliados: omnium ſui ſæculi uiroruꝫ fomoſiſſimus:& maritus Marpiſſæ: ut in ea dictione uidebimus. Idem eodem Home. teſte arcu ſagittiſqꝫ ſuꝫ ptis Apollinem inuadere auſus eſt: ob Marpiſſam ſibi adeo ereptam. dalius cum. i. latino& unico. l. ſcribitur: mons eſt in cypro Veneri ſacer. de quo Virgilius libro æneidos. i. Aut ſuper īdalium ſacrata ſede recondam. dathyrſus penultima cum. th. aſpirato&. y. græco ſcribitur: qͣꝫqͣꝫ nonnulli græci indathyrſus cum. n. in prima ſcribere conſueuerunt: fuit teſte Herodoto& Plutarcho ſcytharum rex. I dios cum. i. latino utrobiqꝫ ſcribitur:& dicitur a noſtris proprius. diota cum. i. latino utrobiqꝫ:&. t. exili ſcribitur: dici poteſt a noſtris illiteratus uel litterarum ignarus. Quo uerbo doctiſſimi uiri: ut Hieronymus. Ambroſius: Hilarius. Auguſtinus: Cyprianus:& plures alij ſæpe utuntur. Cicero etiam in Piſonem: Sed plane animi ſui cauſa ludos nobis idiotis relinquet. Et in eadem ea contentus quæ illi idiota(ut tu appellas) præclare dixerunt: hinc idiomata: ut aromata: ut themata: ut periſtromata: ut emblemata: ut theoremata.& alia mille ſimiliter prouenerunt. I dolum cum unico. l. ſcribitur: nam licet apud græcos in initio ſit ei diphthongus: nos tamen abiicimus. e. & ipſum. i. longum retinemus.& dici poteſt a noſtris ſimulachrum. Et inde idolatria quaſi ſimulachrorum cultura. dolatria cum unico. l.&. t. exili atqꝫ. i. latino ſcribitur. dictio eſt compoſita ex idolorum latria. i. cultura. naꝫ λάτρνc uerbum: a quo latria deducitur: apud nos colo interpretatur. dothea cum. th. aſpirato ſcribitur: fuit Præti regis argiuorum filia: ut oſtendit Homerus in odiſſea. I domeneus cum. e. abſqꝫ diphthongo ſcribitur: fuit Deucalionis filius& Erctenſum rex: qui ſtrenue in expeditione troiana militauit: immo ut narrat Helena riamo Regi apud Homerum libro tertio iliados cretenſes illum ut deum) in honore habebant. idem cum poſt euerſam troiam ad cretam reuerteretur(ut rettulit Seruius ſuper tertium æneidos) orta tempeſtate uouit rem: cui primo in patria obuiaret ſe ſacrificaturum: itaqꝫ ſoſpes reuerſus cum primum filio obuiaſſet: illum(ut aliqui aſſerunt) immolauit̉: uel ut alij ferunt: cum immolare uellet: a ciuibus ob eam ſæuiciam pulſus: calabryam adueniens: ſalentinum calabryæ promontorium occupauit. ſuper quo petiliam paruam condidit ciuitatem: dicente Virgilio: fama uolat pulſum regnis ceſſiſſe paternis. Idomenea ducem deſertaqꝫ littora crate. Et ſubdit in oratione Heleni ad Aeneam: Et ſalentinos obſedit milite campos Lyctius idomeneus: dictus itaque Lyctius a lycto ciuitate creta. Vnde teſte Seruio pulſus fuit. de quo in dictione lyctus uide bimus: ſub eodem militaſſe ſe ſcribit apud troiam Ditis cretenſis. dum a cum unico. m.&. æ. diphthongo a græcis ſcribitur: regio eſt in ſatyra teſte Plinio libro quinto naturalis hiſtoriæ: a meridie quidem contermina arabiæ: a ſeptentrione uero phœniciæ: a qua libanus eam diuidit. habetque ciuitatem idumen phœnicia conterminam:& abundantē palmis: ut oſtendit Lucanus libro tertio dicens: Et arbuſto palmarum diues idume. Vnde idumaus idumea idumeuꝫ: etiam pro eptheto palmarum ponitur a Virgilio tertio georgicorum cum ait: Primus idumeas referam tibi mantua palmas. Quin& regionem ipſam ab eo quoqꝫ græco nomine phœniciam cognominatam puto: uel econtrario. dume cum unico. m. ſcribitur: ciuitas eſt contermina phœnicia: ut in præcedenti dictione uidimus. I es cum. e. abſque diphthongo ſcribitur: ciuitas eſt achaia ſuper promontorio eiuſdem nominis: iuxta quod alpheus amnis præterfluens ſex milibus paſſuum nauigatur. Et declinatur in genitiuo huius ietis ex qua etiam patrium ietes deducitur: ut Homerum Ariſtoteles ietem eſſe putauit. I eſus abſqꝫ aliqua aſpiratione:& cum. i. latino in principio ſcribitur. ſic enim græce ſcribitur: ησοῦσ quā ſane ſcripturam nos imitari oportet. elyſos penultima cum. y. græco ſcribitur: ponitur ab Homero libro iliados ſecundo: ciuitas Rhodi. Altera eiuſdem nominis narratur ab Herodoto in dorica regione græciayrca prima cum. i. latino: ſecunda cum. y. græco:& ultima cum. c. exili atqꝫ. æ. diphthongo ſcribitur: popuſi ſunt ſcythiæ ultra thiſſagetas: quibus teſte Herodoto libro hiſtoriaꝝ quarto contermini ſunt& ꝓpinqui Illarus cum. i. latino:& abſque aſpiratione: atque unico. l. a græcis ſcribitur: quæ ſcriptura& a doctis noſtris obſeruatur:& dici poteſt a nobis illarus ilara illarum:& hic& hæc illaris& hoc ilare latus. I llyris cum duplicato. l. ſequente. y. græco& ultima cum. i. latino a græcis iam ſcribitur. Noſtri uero ut in triumphalibus. M. Plauti apud tybur comperi: cum unico. l. ſcribebant: uidelicet ob res in ilyrico bene geſtas. Et eſt prouincia: cuius fines latiſſimi ſunt. Nam hinc eſt italia ſuperiorqꝫ germania: inde macedonia thracia& epirus: hinc ſinus adriaticus: inde fluuiorum maximus noſtri orbis danubius:& ab eo qd̓ eſt illyris: illyricus deriuatur: ut Virgilius: Illyricos penetrare ſinus. lus cum. i. latiuo abſqꝫ aſpiratiobe& unico. l. ſcribitur: fuit Troi Regis dardania filius: qui eam prouinciā ſe Troiam duerat: Et fut frater aſſaracii: hic patruo in regno ſuccedent. ciuitatem ampliaſſe ſcribitur. quam a ſe ilion dixit. Ilion ſimiliter cum. i. latino abſque aſpiratione ſcribitur: regia fuit Priami: quæ& Troia a nomine regionis cognominata fuit: ab Homero& omnibus poetis cantatiſſima. Hæc teſte Plinio libro quinto naturalis hiſtoriæ: mille quingentis paſſibus a portu remota erat:& ſubdit: Omnis rerum claritas extra ſinum eſt. lias cum unico. I.&. i. latino utrobiqꝫ ſcribitur: opus eſt illud clariſſimum Homeri: in quo bellum de illio ſcripſit. Vnde Ouidius libro tertio de arte amandi: Quis noſſet Homeruꝫ: Ilias eternum ſi latuiſſet opus. I lioneus ſimiliter ſcribitur:& llione maxima natarum Priami& iliades crinibus ſparſis atque iliacas ex ordine pugnas. Ilia ſimiliter Romuli mater& Remi. Ilba cum. i. latino ſcribitur: inſula eſt teſte Virgilio libro æneidos decimo: Innexauſtis calybum generoſa me tallis. Eſtqꝫ in mari tuſco a continenti diſtans decem millibus paſſuum. de qua dixit Plinius cum in aliis regionibus effoſſis metallis terræ ſunt uacuæ apud ilbam hoc eſſe mirum: quod ſublata renaſcantur:& rur ſum de iſdem locis effodiantur. lys ultima cum. v. græco ſcribitur: dicitur a noſtris limus. Vnde limax deducitur. mber cum. i. latino& ſine aſpiratione ſcribitur: deductumqꝫ eſt a græco per commutationem unius litteræ o. in. i. noſtrum. nam apud illos dicitur μβροσ ſine aliqua aſpiratione:& ut ait Lucretius: Omnia ex igni terra atqꝫ anima naſcuntur& imbre: a quo imbrices dici uolunt quaſi ſint imbrem recipientes. narime cum. i. latino utrobiqꝫ& unico. m. ſcribitur: dicitur a noſtris poetis inſula: quæ ſita eſt in tuſco mari ſinūqꝫ campano: in quo mons erat inſtar ætuæ incendia eructans: de quo in dictione prochyta uidebimus. Quāobrem dixerunt Typhœum giganteꝫ louis imperio ſub illo comprimi. Virgilius libro æneidos nono Tuꝫ ſonitu prochyta alta tremit: durumqꝫ cubile Inarime louis imperiis impoſta typhœo. Et Lucanus ſimi liter libro quinto. Homerus uero in ſecundo iliadis ait: ειναριμοισ quaſi diceret ut a græcis componitur ναρι μοσ: hoc eſt in arimis montibus ορεσι nachus cum. ch. aſpirato ſcribitur: fuit pater lonis& primus qui apud argiuos regnauit: cui Phoroneꝰ ſue ceſſit. hic a ſe fluuium achaiæ inachum nominauit: qui argolicum perſecat tractum:& ab inacho inachius chia chiū deriuatur: dicente Virgilio libro Georgicorum tertio: Inachiæ luno peſtem meditata iuuenta. Et libro undecimo æneidos: Vtro inachias ueniſſe ad urbes Dardanus. I nachis cuꝫ. ch. aſpirato&. i. latino ſcribitur: patronymicū eſt fœmininuꝫ deductū ab Inacho. nam ſic quoqꝫ lo filia Inachi cognominat̉:& facit in genitio inachidos Martia. in. xi. Nec petit inachidos limina ne futuat dathyrſus cum. th. aſpirato&. y. græco ſcribitur: fuit rex ſcythaꝝ: filius Sauli ſcythaꝝ regis. I ndia cum. i. latino utrobiqꝫ ſcribitur: regio eſt orientalis aſiæ terminus: quæ(ut omnes atteſtant̉) ab indo flu mine nomen aſſumpſit: itaqꝫ ab oriente incipiens uſqꝫ ad aſiam ex occidentali parte protēditur: ex meridia na uero uſqꝫ ad indicum mare: ex ſeptētrione uero uſqꝫ ad caucaſuꝫ. at indus ille fluuius teſte Herodoto lihiſtoriarum quarto ſolus poſt nilum crocodilos producit. ntyba cum. t. exili&. y. græco in penultima ſcribitur: berba eſt capilloſa& amara: cuius tenues capilli ſegetes ambiunt& necant: dicente Virgilio libro Georgicorum primo: Strymoniaqꝫ grues& amaris intyba fibris. Et(ut quidam uolunt) eadem dicitur cicorea: quod nobis minime uidetur. I no cuꝫ. i. latino abſqꝫ aſpiratione ſcribitur: fuit Cadmi filia ex Harmione coniuge: uxorqꝫ Athamatis regis thebarum:& Liberi patris nutrix: nouercaqꝫ Phryxi& Helles: eadem cum Melicerta filio in mare præcipiteꝫ ſe dedit: ut narrauit Ouidius libro metamorpho. iiii. eadē teſte Cicerone de natura deoꝝ a græcis dicit̉ λεικοία hoc ē alba dea: a nobis uero Matuta: quæ aurorā ſignificat. unde matutinꝰ Priſcia. teſte deriuat̉. I nclytus prima cum. i. latino: penultima cuꝫ. y. græco:& abſqꝫ aliqua aſpiratione ſcribit̉: deduciturqꝫ a x. τοσ quod almum& clarum indicat: quaſi nobilis ſit& eximius. ataphernes cum. t. exili ſcribitur: fuit nobilis perſa: unus ex his: qui cum Dario in magū coniurauerunt: ut in dictione Darius uidimus. locum. latino ſcribitur: ut nachi argioruꝫ tegis flua Ioue ardenter amara de qua dudus nemo phoſeos primo omnia pertractauit. hæc cū ad egyptios pergeret dicta fuit Iſis& Oſiri Iouis filio: qui poſmortem dictus fuit Apis nupſit: ut in dictione Oſiris uidebimꝰ. Et declinatur in genitio huius lonis& huic ſoni:& hanc lonem. Plautus in uidularia. Quod ſi argus ſeruet qui oculeus totus fuit: quem quondaꝫ loniſſuno cuſtodem addidit. on ſimiliter ſcribitur: fuit poeta græcus: de quo ſæpe meminit Plutarchus:& latine interpretatur uiola. ocaſta abſqꝫ aliqua aſpiratione ſcribitur: fuit Creontis thebani ex alto ſanguine filia: ut ſæpius Statius ī thebaide:& Seneca in tragœdiis oſtenderunt: nupſitqꝫ primum Laio thebanorum regi. Poſt cuius necem nupſit Oedipo incognito filio: quem poſtqͣꝫ regnum abieciſſe uidit:& filios Eteocē& Polynicem mutuis uineribus ſe confixiſſe: gladio ſe peremit: uel(ut aliudicunt) laqueo ſe ſuſpendit. Eadem habuit fratrem Cre tem nomine: ut oſtendit Seneca in initio ſecundi actus Oedipi. ocaſtus eodem modo ſcribitur: fuit teſte Homero li. x. odiſſeæ filius Aeoli ex Lepatra coniuge. onia cum. i. latino utrobiqꝫ ſcribitur: græcoꝝ eſt regio: atqꝫ colonia in extremitate minoris aſiæ uerſus nos media(ut ſcribit Pomponius) inter cariam& æoliam: quam a caria(ut ait Solinus) Meander filius diuidit accepitqꝫ nomen teſte Vitruuio libro quarto de architectura a duce lonio. nam(ut ait) poſteaqͣꝫ atheniēſe ex reſponſis Apollinis delphici cōmuni totius hellados conſilio tredeci colonias uno tempore in aſiā de duxerunt: duceſqꝫ in ſingulis colonis cōſtituerunt:& ſummam imperii poteſtatem lono dederunt: quem etiam Apollo delphicus ſuum filium in reſponſis eſt profeſſus: iſque eas colonias in aſiam deduxit:& caria fines occupauit: ubique ciuitates ampliſſimas conſtituit epheſum: militum: myantha: quæ(ut ait) olim ab aqua uorata fuit: pronē ſanniteō: colophona: chiū: erythras: phacea: clazomene: glebede: melite:& ultimo uenit ſmyrnam. nā& ſubdit idem auctor: eam terræ regionem a duce ſuo Ione appellarunt Ioniam. ibiquo deorum immortalium templa conſtituentes cœperunt phana ædificare. Et primo Apollini Pan lonio ædi uti uiderant in achaia) conſtituerunt:& eam doricam appellarunt: quod in doricon ciuitatibus primum factā eo genere uiderunt. nōnulli uero alii ab Ione Inachi filia hoc mare ionicum cognominatum uolūt qua uerſa in bouem:& a iunone œſtro exagitata in id mare ſe lecit. ponitur etiaꝫ alia ioniæ regio a Solino in extremis Italia: quam ſic quoque dictam dixit ab lone Naulochi filia: quam procaciter inſidentem uiis Her cules interemit: a qua quidem regiuncula ionicum mare dictum quidam uolunt. Alii uero a ſuperiori ionia eo ꝙ interiacētes inſulas intra ſe duodeciꝫ ciuitates habentes contineat.& hoc ionium magnum dici uolūt ut Virgilius libro æneidos tertio: Inſulæ ionio in magno. Quod uero Italiæ& Sicilia propinquum eſt: ionium minus cognominari contendunt. Seruius autem ſuper id Virgilii lonio in magno inquit. ioniū ſinū eſſe immenſum ab ionia uſqꝫ ad ſiciliam& eius partes eſſe adriaticum arcadicumqꝫ& epiroticum. ole cum unico. l. ſcribitur: fuit filia Euriti regis œchaliæ: ut in dictione œchalia oſtendimus.& in dictiōe hylus uidimus: qualiter poſt mortem Herculis ex eius iuſſu Hyllus uxorem illam duxit. oꝑas cū. i. latino& unico. p. ſcribit̉: fuit aphroꝝ rex unus de procis Didonis: ut punica teſtatur hiſtoria oppe cum. i. latino& duplici. p. ſcibitur: urbs eſt maritima paleſtina: quæ(ut quidam uolunt) regia fuit Ce phei patris Andromada. hæc referēte Solino ī collectaneis:& Plinio libro quīto naturalis hiſtoriæ: fuit antiquiſſima omnium urbium in toto orbe utpote ante inundationem terrarum condita. Quin& oſtendit ſa rum: quod uinculorum Andromadæ ueſtigia adhuc retinet: quam expoſitam beluæ(ut ait Solinus) non irritus rumor circumtulit. nonnulli uero alii non ioppem paleſtina: ſed aliam indiæ urbem fuiſſe dicunt: ubi Andromada marine beluæ fuit expoſita: cum dicat Ouidius libro primo de arte amādi: Perſeus andromaden nigris portauit ab indis. Et Sappho ad Phaonem: Candida ſi non ſum placuit cepheia perſeo. Andromade patriæ fuſca colore ſua. Ego uero etſi ex æthiopia indica partibus illam fuiſſe confitear: ad opem tamen paleſtine deductā exiſti mo: cum belua exponenda fuit. Lota cum. t. exili ſcribitur: nomen eſt litteræ græcæ: quæ formam habꝫ noſtri. i. latini: de qua Martialis ī fini libri ſecundi inquit: Vnum de titulo tollere iota potes. de quo in dictione beta. phe fuit teſte Homero in decimo odiſſeæ filia Aeoli ex Lepatra coniuge. phinaſſa cum. i. latino utrobique& duplicato. s. ſcribitur: fuit una ex filiabus Proti argiuorum regis qua poſt liberationem ſuam& ſororum nupſit Melampo liberatori: ut uidebimus in dictione Protus. fuit& alia eiuſdem nominis Agamēnonis ex Clytemneſtra filia: ut libro iliados nono monſtrauit Homerus. phis cum. i. latino utrobique ſcribitur: fuit teſte Homero libro iliados nono Patrocli amica: quam Achilles euerſa urbe in ſchyro quæ troianis auxilia miſerat: inde raptam amico donauit. I phicrates cuꝫ. i. latino&. c.&. t. exilibus ſcribitur: fuit teſte Aemilio Probo:& Plutarcho: uir athenienſis nō tam magnitudine rerum geſtarum qͣꝫ diſciplina militari nobilitatus. talis enim dux fuit ut non ſolum ætatis ſuæ cum primis compararetur: ſed ne de maioribus quidam natu quiſquā anteponeretur: multum in bello eſt uerſatus: ſæpe exercitibus præfuit: nunquā ſua culpa male rem geſſit: ſemper cōſilio uicit: tantūqꝫ eo ua luit: ut multa in re militari partim noua attulerit: partim meliora fecerit. I phidamas cum. i. latino ſcribit̉: fuit teſte Homero libro. xi. iliados: Antenoris filius corpore lato atqꝫ ꝓcero: qui ab Agamēnone interemptus fuit bello troiano. phigenia cum. i. latino tribus in locis:&. ph. aſpirato ſcribitur: fuit Agamēnonis filia ex Clytemneſtra. hāc ut poetæ ferunt) dū Agamēnon ī aulide famoſiſſimo portu boetia ceruaꝫ Diana ignarus occidiſſet:& obid Diana a græcis uentos abſtuliſſet: reſponſo habito: ut Agamēnonio ſanguine dea placaretur. impetratā Vyris aſtu a matre Clytemneſtra ſub colore facti matrimoni cum Achille immolare parabant: ſed miſeratione numinis: oblata a Diana pro ea cerua: Iphigeniam in tauricā regionem uentis deportauit: ubi operāte dea a Rege Thoante eius ſacris præpoſita fuit: quæ ipſi Diana ex humano ſanguine fieri conſueuerant. unde ait Chorus apud Senecam in octauia: Leues aura zephyriqꝫ leues Tectam quondam nube ætherea: Qui uexiſtis raptam ſæuæ Virginis ara iphigeniam. Poſt hæc ut dixit Qui. libro quarto de triſtibus epiſtola quarta: Oreſtes Iphigenia frater mactata Clytam neſtra matre:& Aegiſto patruelle adultero ob ultionem patris factus exul:& regno pulſus: ac rapta ſibi a Pyrrho Hermione coniuge inſanus efficitur: ob quod liberandus a Pylade ſocio in tauricam regioneꝫ ad aram Dianæ deducitur: ſed cum gentes illa alienigenas pro hoſtis Dianæ immolandis capere cōſueuerint Oreſtem tunc ipſum forte aduenientem cæperunt. Qui a ſorore Iphigenia cognitꝰ: occiſo Thoante Rege ipſa Diana ſimulacrum abſconditum in faſce lignorum ſuſtulit: atqꝫ cum fratre Oreſte aufugit: qui tandeꝫ ad italiam uenientes in aricia ſimulachrum locauere. unde& teſte Herodoto libro hiſtoriarum. iiii. Iphige nia ipſa deinde apud tauricos pro dea habita& honorata fuit. phthime cum. ph.&. th. aſpiratis atqꝫ. i. latino ſcribitur: fuit teſte Homero in odyſſea una ex filiis Icari. pidamus cum. i. latino utrobiqꝫ ſcribitur: fuit teſte Orpheo unus ex argonautis. phiclus cum. i. latino&. c. exili ſcribitur: fuit filius Amphytrionis:& frater Herculis habuitqꝫ filiuꝫ nomine ſolaum: ut oſtendit Heſiodus in aſpida. phitus cum. i. latino&. t. exili ſcribitur: fuit teſte Homero libro octauo iliados: uir troianus: quem Virgilius libro æneidos. ii. maximuꝫ armis dixit: huius filius Archeptolemus fuit auriga Hectoris: poſt mortē Eniphei prioris aurige. ris cum. i. latino utrobiqꝫ ſcribitur: dicitur a poetis Iunonis nuntia: immo& Iouis: ut ſæpiſſime oſtēdit Homerus: hanc libro. xi. iliados dixit idem Homerus habere alas ex auro& pedes ex aura:& ut Seruius ſuper quintum æneidos: ex magna parte ſeruatur: ut Mercurius ad concordiā: Iris ad diſcordiaꝫ mittatur. Vnde græce dicit̉ ἀρισ: quæ lis ē:& diſcordia dici uoluit: accipiturqꝫ pro arcu: quem uariis coloribus in celo con ſpicimus: ob quod dicitur thaumantis. i. admiratōnis filia: quæ ex illius uariis coloribus naſcitur. nam θάυ μα græce latine admiratio interpretatur. Eſt etiā Iris teſte Plinio libro. xxi. naturalis hiſtoriæ: herba ſuauiſſi mi odoris(cuius radicem in unguentis& medicinis commēdari dixit) laudatiſſima in illyrico locis ſilueſtribus. habetqꝫ caulē cubitalē& rectū: florēqꝫ diuerſi coloris: ſpecie ſicut arcus cæleſtis: unde nomē aſſumpſit. ronia cum. i. latino utrobiqꝫ ſcribitur: eius tamen prima apud græcos eſt ei diphthongus: ſed quidam abiiciunt. e.& retinent. i. productam: alij cōtra abiiciūt. i.& retinent. e. ſimiliter ꝓductaꝫ: ac ſcribunt eroniaꝫ. nā deriuatur ab ειρω: quod eſt dico:& inde ειρωνέομαι in uoce paſſiui: quod eſt cauillor. unde ironiam illuſionem interpretati fuerunt: nam figura eſt: cuꝫ aliquid per contrarium& illuſionem effertur: ut Horatius: Optat ephippia bos piger optat arare caballus. Vnde teſte Seruio: Tunc quoqꝫ ſit: cuꝫ aliud uerba:& aliud continet ſenſus: ut Virgilius libro. iiii. æneidos Egregiam uero laudem:& ſpolia ampla refertis Tuqꝫ puer tuus magnum& memorabile nomen. I ſchyros prima cum. i. latino: ſequens cum. ch. aſpirato:&. y. græco ſcribitur:& latine fortis interpretat̉: naꝫ deſcendit ab i.: quod eſt præualeo: habetqꝫ accentum in prima. I ſagoge cum. i. latino& unico. s. ſcribitur: qͣꝫqͣꝫ in initio apud græcos ſit ei diphthongꝰ: ſed a noſtris abiecto e. retinetur. i. longa:& dici poteſt introductio. Nam componitur ex εις: quod eſt in:& ἀγω duco. Vnde ωνή ductio. ſæus cum. i. latino&. æ. diphthongo ſcribitur a græcis. hic teſte Libano ſophiſta græco fuit romæ tempore Domiciani declamator admirandus. de hoc meminit. Quintilianus libro duodecimo de inſtitutione orato ria: quum de genere dicendi pertractans ait: Tranſeo plurimos Lycurgum Ariſtogitona:& his priores Iſæum Antiphonteꝫ: quos ut homines inter ſe genere ſimiles: differētes dixeris ſpecie. Iuuenalis etiaꝫ in tertia ſatyra cum ait de græculis: Ingenium uelox audacia perdita ſermo Promptus& iſro torrentior. ede quid illum Eſſe putes hunc etiam Plinius nepos: qui eiſdem temporibus fuit: plurimum laudat in quadam epiſtola inquiens: magna Iſæum fama præceſſerat: maior inuentus eſt: ſumma eſt facultas: copia: ubertas: diciſemꝑ ex tempore: ſed tanquā ſcripſerit diu: ſermo græcus immo atticus: præfationes terſa graciles dulces. graues interdum& erecta: poſcit controuerſias plures: electionem auditoribus permittit: ſæpe etiaꝫ partis ſurgit: iam igitur incipit: ſtatim omnia ac pene pariter ad manum ſenſus reconditi occurſant uerba: ſꝫ qua lia quæſita& exculta multa lectio: in ſubitis multa ſcriptio elucet: proemiatur apte: narrat aperte: pugnat acriter: colligit fortiter: ornat excelſe: poſtremo docet: delectat: afficit: quod maxime dubites crebra anth. memata ſyllogiſmi circūſcripti& effecti: quod ſtilo quoqꝫ aſſequi magnum eſt. incredibilis memoria: repetit altius: quæ dixit ex tempore: ne uerbo quidem labitur ad tantam φρασιν ſtudio& exercitatione perue nit. nam diebus& noctibus nihil aliud agit: nihil audit: nihil loquitur: annum ſexageſimum exceſſit:& ad huc ſcholaſticus tantū eſt. quo genere hominum nihil aut ſincerius: aut ſimplicius: aut melius. nos uero qui in foro ueriſqꝫ litibus terimur multum malicia qͣꝫuis nolimus) addiſcimus: ſchola& auditoriuꝫ ficta cauſares inermis: innoxia eſt: nec minus fœlix ſenibus præſertim. nam quid in ſenectute fœlicius: qͣꝫ quod dulciſſi mum eſt in iuuenta. Quare ego Iſæum non diſertiſſimum tantum: uerūetiam beatiſſimuꝫ iudico. hæc de illo Plinius præfatus ſcripſit. At uero contra uel ex inuidia: uel ex alia quauis cauſa. Quintilianus libro. x. d. inſtitutione oratoria dixiſſe uidetur: cum ait declamatores quoſdaꝫ peruerſa ducit ambitio: ut expoſita cō trouerſia protinus dicere uelint: quum etiam quod eſt in primis friuolum ac ſcænicum uerbum petant: quo incipiant: ſed tam contumelioſos in ſe ridet inuiceꝫ eloquentia:& qui ſtultis eruditi uideri uelint: ſtulti eru ditis uidentur. ſandrus cum. i. latino ſcribit̉: fuit filius Bellerophontis. s per. i. latinum ſcribitur: fuit teſte Herodoto li. hiſtoriaꝝ. i. urbs a babylone diſtans itinere dieꝝ. viii. apud quā fluuiꝰ eſt nō magnꝰ: is ſimiliter cognominatꝰ: ꝗ bitumē(ut ait) ſtructura totius babylonis ſubmīſtrauit ſis per. i. latinum utrobiqꝫ ſcribit̉: fuit filia Inachi argiuorum regis. dicta primo lo: ut in ea dictione uidim de qua latius uidebimus in dictione Oſiris:& declinatur genitiuo Iſidis& Iſis: ſicut Paridis& Paris. Iuue nalis in ſatyra Credo pudiciciam: Vt ſpargat in ædem īſidis antiquo quæ proxima ſurgit ouili. idem& ī ea quæ incipit Scire uelim: Nuper enim repeto phanum iſidis: ſed ꝙ etiaꝫ faciat huius Iſis oſtendunt poetæ cū ponunt in accuſatiuo Iſim. Lucanus circa finem libri. viii. Nos in templa tuam romana recæpimus iſim: niſi dicamus eiuſmodi genitiuuꝫ non ſemper accuſatiui regulam ſequi: ut thybridis thybrim. I ſidorus abſqꝫ aſpiratione:& per. i. latinum ubiqꝫ ſcribit̉: habetqꝫ accentum in penultima: ut uidebimꝰ in di ctione proſodia: nomen eſt uiri proprium: quod multi peruerſe ſcribunt: inter quos Apuleius grammatic alias præſtantiſſimus aſpirari uoluit: quod inter græcos nunqͣꝫ emendate comperit. ſion cum. i. latino ſcribit̉: fuit filius Phlegyæ:& pater centauroꝝ: de quo uidimus in dictione centaurus. ſmenius cum. i. latino ſcribitur: fluuius eſt boetia: ſic quoqꝫ cognominatus teſte Diodoro libro hiſtoriaruꝫ y. ab Iſmeno filio Pelagi. I ſter abſqꝫ aliqua aſpiratione:& per. i. latinum in initio ſcribitur: eſt maximus fluuiorum europe: alio nomi ne uocatus danubius: ut Ouidius libro. i. de ponto: Ripæ uicina binominis iſtri. Oritur teſte Plinio lib. iiii. naturalis hiſtoriæ in germania iugis montis noriæ: ex aduerſo oppidi gallorum ſcauri: qui uerſus ſeptētrio nem per innumeras lapſus gentes immenſo aquarum auctu: a ſiniſtris germanos linquens:& a dextris teutonicos: cum primum in illyricuꝫ uenit: mutato nomine iſter dicitur:& longiſſimo peracto curſu ſeptemqꝫ diuiſus hoſtijs ſecundum Solinum: uel ſex ſecundum Plinium in mare ponticum defluit: ut late præfati au ctores executi ſunt.& Ariſtoteles libro. ii. meteroꝝ ait: ſingula ora tanta eſſe: ut in ſexaginta milia paſſuū longitudinis mare uincant. I ſtria abſqꝫ aliqua aſpiratione:& per. i. latinuꝫ utrobiqꝫ ſcribitur: ponitur locus ab Herodoto libro hiſtoria rum. ii. iuxta pontum: ad hoſtia iſtri: quem incolere dixit mileſiorum colonos:& ab iſtria abſqꝫ aſpiratione deducitur teſte Pompeio hiſtrio: quæ apud nos aſpiratur: ut in ea dictione uidimus. I ſthmos cum. th. aſpirato ſcribitur: dicitur hoc nomine ea terra ſtrictura: quæ inter duo maria concluſa īter porrigit ad cheroneſum: dicente Ouidio in quarta epiſtolarum heroidum. Aequora bina ſuis oppugnanfluctibus iſthmon. Et tenuis tellus audit utrunqꝫ mare: idem in octaua: Qua duo porrectus longe freta de tinet iſthmos Vecta peregrinis hippodamia rotis. Et Lucanus libro. i. Gracilis mare ſeparat iſthmos: ſunt duo celebres achaicus: ſuper quo fuit urbs corinthi:& thracius ſuper quo teſte Plinio li. iiii. naturalis hiſto riæ: cardia ſimiliter ciuitas fuit. I ſmarus abſqꝫ aſpiratione& unico. r. ſcribitur: mons eſt thracia teſte Seruio ſuper decimum æneidos:& in buccolico:&(ut refert Vibius) in quadam ſui parte aſperrimus eſt& incultus: in reſiduo uero fertilis uintis& oliuis: Quin etiam clariſſimus eſt Orphei incolatu:& inde iſmarius: ut Ouidius in prima epiſtolaruꝫ: Dictus es iſmariis iſſe per agmen equis. Super hoc monte fuit iſmata ciuitas ciconū: qui gentes ſunt thracia: de qua meminit Virgilius li. x. cum ait Et tris quos idas pater:& patria iſmara mittit. hanc teſte Homero libro. ix. odiſſeæ Vlyxes a troia diſcedēs deſtruxit: quā iam maroniam uocari in gloſula quadam Homeri comperi. ſocrates abſqꝫ aliqua aſpiratione& per. i. latinum ſcribitur: fuit græcus orator clariſſimus Gorgiæ auditor multorum philoſophorum præceptor eximius: ut Macrobius atteſtatur. hic teſte Quintiliano in diuerſo dicendi genere nitidus fuit& comptus:& paleſtræ magis qͣꝫ pugna accōmodatus. omnes dicendi ueneres ſectatus in inuentione facilis: honeſti ſtudioſus: in compoſitione adeo diligens: ut cura eius reprehendatur huius orationes adhuc extant: quas maxima ſemper cum uoluptate lego. ſus cum unico. s. ſcribit̉: fuit filius nothus Priami: de quo in dictione antimus uidimus. talia græcuꝫ uocabuluꝫ eſt:& cum unico. I.&. i. latino utrobiqꝫ: atqꝫ. t. exili ſcribit̉: regio eſt europa& oīuꝫ totius orbis celeberrima: prius quidē dicta heſperia ab Heſpero Atlantis fratre: a quo& heſperus occidēta talis ſtella cognominata fuit. hic teſte Igino pulſus a fratre ab ea regiōe: quæ nunc hiſpania dicitur:& ea loca ubi nunc ē italia occupans heſperiam a ſe: ut priſtinam aliam prouinciam nominauit. At uero Macrobiꝰ li. ſaturnalium primo: qum de diei partibus loquitur inquit: ab heſpero ſtella(quam græci heſperaꝫ dicūt) ad eſt italia heſperia: ꝙ occaſu ſubiecta ſubiecta ſit. Quod Virgilius libro primo æneidos cōſumaſſe in detur cum ait. Eſt locus heſperiam graii cognomine dicunt. Terra antiqua: potens armis atqꝫ ubere gleba Cenotrii coluere uiri: nunc fama minores. Italiam dixiſſe ducis de nomine gentem. nam poſt cognomen heſperiæ dicta fuit œnotria: ſiue ab optīo uino quod in illa naſcit̉: ut dixit Seruius ſuper primū æneidos οινοσ græce latine uinum dicit̉: ſiue ut Varro docet& Pli. li. iii. naturalis hiſtoriæ cōfirmauit: ab Oenotrio ſabinorū rege in ea regnāte. Poſt hæc uero& italia nomen aſſumpſit ab Italo ſiculorum rege: qui(ut ait Seruius) uenit ad eaꝫ partē: in qua regnauit Tur nus: eāqꝫ ſuo nomine uocauit Italiaꝫ. unde illud eſt: Fines ſuper uſqꝫ ficanos: hoc eſt uſqꝫ ad ea loca: quæ ſicani. i. ſiculi ſic quoqꝫ a fratre Itali cognominati tenuere. At uero Ariſtoteles libro politicorum. vii. hæc de italia inquit: Tradunt periti homines illorum locorum fuiſſe Italum quendam œnotriæ regem: a quo mutato noīe: pro œnotris itali ſunt uocitati: oramqꝫ illam maritimam europe: quæ eſt inter ſcylaceum& lame ticū ſinum. diſtant uero hæc loca inter ſe meridiei iter. italiæ nomen primum cæpiſſe. hunc ergo Italum tra dunt agriculturaꝫ œnotrios docuiſſe: cum prius eſſent paſtores uagi: ac palantes: illiſqꝫ leges poſuiſſe:& cō meſſationes inſtituiſſe primum. hæc ille. ſed Varro ab omnibus diſcordare uidet̉. nam lib. ii. de agricultura ſic ait: Græcia antiqua. prout ſcribit Timæus in hiſtoriis: quas de rebus publicis ſcripſit: tauros uocabat ita los. a quorum multitudine pulchritudine ac fœtu italiam dixit. Eſt& italia pars latium ſic dictuꝫ(ut quidā aſſerunt) ꝙ in italia inter præcipitia alpium apœnimi lateat. Varro a latino dictum putauit. Virgilius a latē do. unde ait libro. viii. æneidos cum Euandrum Aenea loquentem induceret. Primus ab æthereo uenit ſaturnus olympo Arma louis fugiens:& regnis exul adēptis. Hic genus indocile ac diſperſum montibus altis. Compoſuit. legeſqꝫ dedit: latiumqꝫ uocari. Maluit. his quoniam latuit ſaturnus in oris. Idem Ouidius libro faſtoruꝫ primo confirmauit dicens: Dicta quoqꝫ eſt latium terra latente deo:& fuit teſte Solino latiū antiquū antea a tyberis hoſtijs ad uſqꝫ lyrim am nem: qui campaniæ fluuius eſt: minturnas maritimam urbem curſu mediā diuidens. Seruius uero ſuper pri mum æneidos ait uſqꝫ ad fundos urbem campania contineri:& aliud inſuper eſſe latium dixit: quod a fun dis uſqꝫ ad uulturnum protenditur. Quare cum antiquum latium heſperiam poſtea cognominatū ipſe dixerit. uoluit hoc a Virgilio annotari cum dixit libro æneidos. vii. Mos erat heſperio in latio. Rurſuꝫ& hæc omnis ora nonnunqͣꝫ poſt hæc auſonia dicta fuit. nam ut ſubdit Ariſtote. ad ea quæ ſupra dixit: incolebant inquit eam italiæ partem: quæ ad tyrrhenam uerſa eſt opici qui nunc Auſoni nominant̉. hæc ille:& ut quidam ferunt ab Auſonio Vyxis filio: ſic quoqꝫ cognominata fuit. Quodqꝫ nomen duraſſe uſqꝫ ad romanos conſules oſtendit Liuius libro. ix. ab urbe dicens. Minturnas& ueſtinas urbes auſonidum gentem eē. Qua re dixit Virgilius libro. viii. æneidos: Tum manus auſoniæ& gentes uenere ficana. Sæpius& nomen poſſu it ſaturnia tellas. nam poſt hæc quoqꝫ ipſa eadem ora magna græcia nuncupata fuit. Et ut dixit Plinius lib. .iii. naturalis hiſtoriæ fluuius ſilaris campaniā a lucania diuidit. erat igitur in campania neapolis ſalernuꝫ& capua: a cuius planicie(ꝗa alia italia pars eſt plurimum montuoſa) dictam campaniā multi uoluerunt. Poſt campaniam eſt lucania. poſt lucaniam uero brutium ſiue calabrya: quæ uſque in regium terminatur. oīs igitur iam Italia inter adriaticum& tuſcum mare ſiue ſuperum& inferum in formam cruris(ut nobis magis placet) extenditur:& a iugis alpium porrecta dorſoqꝫ apœnini montis ſe paulatim attollens uſqꝫ ad rhe ginuꝫ uerticē& littora brutioꝝ ꝓtendit̉. nā in ultimo ſui in duo cornua ſcindit̉. Quoꝝ alteꝝ& qd̓ breuiꝰ ē) ioniū reſpectat equor: alteꝝ ſiculū ī extremitate regiū oppidū cōtinēs eiꝰ lōgitudo ab auguſta prætoria quæ(ut dixit Pli. lib. iiii ī alpineo fine ſita eſt:& ꝑ romam capuāqꝫ porrigit̉ uſqꝫ ad oppidum regium: teſte Solino decies centena& uiginti milia paſſuum colligitur. latitudo uero ubi plurimum quadringenta decVbi minimū centuꝫ triginta ſex milia. umbilicum(ut Varro tradidit) in agro reatino habet. hæc dudum te ſte Plinio præfato in libro tertio ex latere maris ſuperi rubiconem fluuium pro finibus habuit. Quod Lucanus libro primo prius dixiſſe uidetur: cum ait: Et gallica certus Limes ab auſonis diſterminat arua colōis ita ut a rubicone uſqꝫ ad alpes gallia fuerit: quæ ciſalpina dicebatur:& non Italia. nōnulli uero hos fines de prouincia quo ad romanos duces:& non quo ad generalem Italiæ ſitum intelligere uoluerunt. I thaca cum. i. latino in initio:& th aſpirato atqꝫ. c. exili ſcribitur: inſula eſt teſte Plinio libro quarto naturalihiſtoriæ ante leucada& achaiam poſita: cantatiſſima quidem domino ulyxeo. in qua mons neritos eſſe dio tur: a quo tota inſula nōnunqͣꝫ neritos nuncupatur. thatus eodem modo ſcribitur:& cognomen fuit Vixis ab ithaca inſule ſuſceptum. tymoneus prima cum. i. latino ſequens cum. t. exili: ſequente. y. greco ſcribitur: fuit teſte Homero libro undecimo iliados Hyperochi filius: uir in primis ſtrenuus:& in bello pyliorum cum helidenſibus ab Neſtor. iaculo interfectus. chyreus cum. in aſpirato. ſequente. y. græco ſcribitur. dicitur quaſi ithyneus: hoc eſt directiuus: ab iluerbo græco: quod eſt dirigo. unde epitheton ponitur a Virgilio arcuum parthicorum: cum dixit libro ge orgicorum ſecundo: Ithyreos taxi torquentur in arcus. te prima cum. i. latino: ſequens cum. t. exili: ſequente. y. græco ſcribitur: fuit Terei thracum regis filius: au a matre Progne in fruſta defectus patri in cibum datus fuit: ut late monſtrauit Ouidius libro metamorpho ſeos.& libro ſecundo de ſine titulo ait. Atqꝫ ſua caſum mare quærūtur itym.& eſt faſianus: ut dixit Seruiꝰ. nam in faſianum conuerſum Itym dixere poetæ. Ludeus cum. æ. diphthongo ſcribitur: nomen eſt deductum a iudea: quæ ſimiliter per. æ. diphthongū ſcibitur.& prouincia eſt paleſtina: quam pulcherrime Solinus in collectaneis deſcripſit:& iudei populi: qua gens eſt teſte Plinio libro. xiii. naturalis hiſtoriæ contumelia numinum īſignis. ugurtha cum th aſpirato ſcribit̉ a græcis: fuit numidiæ rex: de quo Saluſtiuis elegantiſſimā ſcripſit hiſtoriā I ulus cum unico. I. ſequente. u. ſcribitur: fuit Aenæ filius: de quo uidimus in dictione Aſcanius. cuius deriua tiuum teſte Priſciano libro ſecundo eſt Iulius: cum. i. latino poſt. l.& ante. u. Virgilius libro æneidos primo Iulius a magno demiſſum nomen iulo. Dictionum græcarum: quæ latine ſcribuntur:& ab. i. littera initium ſumunt orthobraphia finit. Incipit earum: quæ a. k. conſonante ſcribuntur Littera conſonans cum eandem habeat in metro poteſtatem: ac in uoce ſonum cum. c. noſtra conſonante: penitus ſuperuacua eſſe uidet̉: ut dixit Priſcianus:& ante illuꝫ prius dixerat. Quintilianꝰ: nec ulla prorſus uidet̉ ratio cur in dictionibus græcis. a. ſequent. potius ſcribi debeat. x. qͣꝫ. c. ut nonnulli ex modernioribus abſqꝫ ratione uoluerūt: cō perimus etiam Nigidiū Figuluꝫ: quo& Varrone nemo apud romanos doctior habifuit: nunqͣꝫ in cōmentariis ſuis. x. aut. q. fuiſſe uſum: ideoqꝫ nos omnes dictōnes græca quas latine trāſcribendas nouimus per. c. ipſuꝫ& nō per. x. ex maioꝝ noſtroꝝ auctoritate ſcribemus. Et ma xime cum id idē Feſtum approbatiſſimū auctorem obſeruaſſe nouerimus. R yrieleiſon prima cum. y. græco:& reliquæ cum. i. latino ſcribunt: dictio eſt compoſita ex kyrie quod ſigniſ cat domine: hoc eſt uocatiuuꝫ huius nominis kyrios qui eſt dominus:& eleiſon: quod eſt miſerere: hoc eſt imperatiuum huius uerbi et quod eſt miſereor: ſed in compoſitione ꝑ colliſioneꝫ abiicit̉ primæ dictiōis ultimum. e. per modum quem ſupra uidimus:& proferri debet cum accentu in penultima. Dictionum græcaruꝫ: quæ latine ſcribuntur:& a. k. littera initium ſumunt orthographia finit. Incipit earum: quæ ab. l. conſonante ſcribuntur. Abatus cum. t. exili ſcribitur. nomen eſt uiri propriū: de quo ſepe Plutarchus memini Labdacus cum. c. exili ſcribitur: fuit Polydori filius filii Cadmi:& frater Laui. Labynetus cum. v. græco&. t. exili ſcribitur: fuit teſte Herodoto libro hiſtoriaꝝ primo uir babyloniꝰ filius Nictoris regina babylonia:& ipſe fuit babyloniorum tyrānus Labyrinthus ſecunda cuꝫ. y. græco: ſequens cum. i. latino:& ultima cū. th. aſpirato ſcri bit̉: fuit ſtructura pro magna ſui parte ſubterranea: uiarum ambagibꝰ adeo inflexa: u nemo: qui intraſſet poſſe inde exire diceret̉:& teſte Pli. li. xxvi. naturalis hiſtoriæ: in quattuor mundi parti bus compertus fuit: ut primus in ægypto: ſecundus in inſula creta: tertius in inſula lemni: quartus in cluſio italia oppido: ſed creticus famoſior nabet̉:& a poetis græcis& latinis maxīe decātatus: fabricatuſqꝫ a Dadalo ingenioſo fabro: dicente Ouidio li. viii. metamorpho. Dædalus ingenio fabra celeberrimus artis. Ponit opus: turbatqꝫ notas& limina flexu. Ducit in errorem uariaꝝ ambage uiaruꝫ. Et ſubdit. Vix ipſe reuerti ad limen potuit tanta eſt fallacia recti. Sed teſte Sed teſte Plinio centeſimam tantum portionem labyrinthi ægyptū accepit: quem pro exemplo habuit. C acena cum. æ. diphthongo&. c. exili ſcribitur: genus eſt ueſtimenti. L achana cū. ch. aſpirato ſcribit̉: græcū eſt uocabulū& numeri pluralis: atqꝫ oē genus oleris in ſe cōprehēdit L acenus cum. c. exili&. e. abſqꝫ diphthongo ſcribitur:& facit fœmininum lacena& neutrum lacenū: nomen eſt deductum a laconia:& dicitur laconicus. Virgi. li. Georgico. ii. Virginibus bacchata lacenis. i. laconicis L aconia cum. c. exili ſcribitur: prouincia eſt ī achaia ſiue pelopōneſo: quæ teſte ſeruio ſuper quartū georgico rum: œbalia dicta fuit. Idem ſenſiſſe uidetur Virgilius& Statius in achilleide: cum dixit: Soluerat œbalio claſſem de littore paſtor Dardanus. De quo in ea dictione uidebimus. T acedemonia ſecunda cum. c. exili:&. e. abſque diphthongo: ſequēs cū. æ. diphthongo ſcribit̉: fuit laconia urbs condita a Lacedemone Iouis filio ex Taygeta.& nonnunqͣꝫ a poetis declinat̉ Lacedemon: huius lacedemonis. ut Ouidius in prima epiſtolaꝝ: Qutinam tunc cum lacedemona claſſe petebat Obrutus inſanis eſſet adulter aquis. Hæc eadē alio noīe etiā ſparta dicta fuit: ut in ea dictione uidebimus. L acheſis cum. ch. aſpirato ſcribit̉: fuit una ex parcis: ut uidimus in dictione Atropos. de qua ait Martialis in primo. Nil adicit penſo lacheſis: fuſoſque ſoroꝝ Explicat:& ſemꝑ de tribus una rogat. L acinium cum. c. exili&. i. latino utrobiqꝫ ſcribit̉: promontoriū eſt italia inter adria cū& ionicum mare: ſic quoqꝫ cognominatū: ut in quibuſdā Theocriti gloſulis comperi: a Lacinio latrone quodam: qui illum inha bitans: ab Hercule interemptus fuit. Idem Seruius ſuper tertium æneidos: affirmare uidetur. fuit etiā famoſum ex templo lunonis lacinia. ut Virgilius. Attollit ſe diua lacinia contra. Eſtqꝫ ex parte orientali ꝓpinquum crotona: ut oſtendit Theocritus in ea ægloga quæ incipit: ειπεμοιω κορυδων. L acina eodē modo ſcribitur: cognomē eſt Iunonis: a lacinio ꝓmotorio tractū: ſuꝑ quo adē habuiſſe diximus quā Herculē interfecto Lacinio latrone& loco expiato: cōſtituiſſe in eiſdē Theocriti gloſulis cōperi. L acydes cū. c. exili&. y. græco ſcribit̉: fuit cyreneus philoſophus Alexādri filiꝰ:& noua academie princeps: atqꝫ Arceſilai ſucceſſor. Fuitqꝫ uir mire ſeueritatis:& ab adoleſcētia ſtudioſus: ſed pauper. Habuitqꝫ ſchola in horto: quē Attulus rex fieri curauerat: qui& Lacydiꝰ eſt appellatꝰ. Mortuꝰ eſt ex paralyſi: quā ex immodi ca potatione cōtraxerat: cum iam. xxvi. annos in ſchola regēda cōſumpſiſſet. L aocoon cū. c. exili: precedēte unico o:& duobꝰ ſequentibꝰ pleno nomine: hoc eſt ſine ſynæreſi ſcribit̉. Nam cum ſynereſi duo illa o: quoꝝ primū eſt breue:& ultimū longū: quia eſt ⁊ mega apud illos: in unum longu conuertuntur.& ſcribitur apud græcos λαοκων cum accentu circūflexo in ultimo: ut uidebimꝰ in dictōne proſodia. At cum plenum nomen eſt: habet accentū acutum in penultima: quod in dictōne græce declinata etiam a noſtris obſeruari debet. ut ibidē oſtēdimus. Fuitqꝫ ut nōnulli ferunt: regis Priami filius:& Apollinis ſacerdos. de quo Virgili. lib. æneidos. ii. inquit: Primus ibi ante omnes magna comitante caterua Laocoon ardēs ſumma decurrit ab arce. Et deinde ꝓſequit̉: quēadmodū haſta percuſſit fatalē equm a doloſis græcis confectum: ob quod a duobus ſerpentibꝰ cum duobꝰ paruis filiis poſtea compræhenſum: necatū depaſtūqꝫ oſtendit. Verum Euphorion referente Seruio dixit: cum poſt aduētū græcoꝝ ad troiam ſacerdos Neptuni lapidibus a troianis occiſus eſſet: quia illoꝝ aduentū ſacrificiis non prædixit:& poſtea Neptuno troiani ip̄i ſacrificare uellent Laocoon tymbræi Apollinis ſacerdos ſorte ad id ductus eſt: ut ſolet fieri cum deeſt ſacerdos certus. Et cum hic piaculū commiſiſſet ante ſimulachrū numinis cum uxore coeundo: ob id quoqꝫ im miſſis draconibus cum ſuis filiis interemptꝰ eſt. Et hoc quidē habere hiſtoriā dixit Seruius: Sed Virgiliū ad troianoꝝ excuſatōem aliter interpretatū fuiſſe. Cuius rei a Virgilio deſcripta ſimulachrū dixit Pliniꝰ libro xxxvi. naturalis hiſtoriæ: in domo Titi imperatoris romæ ſuo tempore eſſe opus omnibꝰ ⁊ pictura& ſtatuaria artis præponendū ex uno lapide euꝫ: ac liberos draconūqꝫ mirabiles nexus de conſili ſententia fecere ſummi artifices Argeander Polydorus& Athenodorus. L acrines cum. c. exili&. i. latino ſcribitur. fuit teſte Herodoto lib. hiſtoriarum primo: uir lacedemonius miſſus ad Cyrum. T amargia cū. æ. diphthongo ſcribit̉. dicit̉ a noſtris ingluuies.& inde lamergus guloſus. L æna cu. æ. diphthongo ſcribit̉. genus eſt uirilis ueſtimēti: quod ſuꝑ alia portabat̉. ut Virgili. in. iiii. Ardebat murice lena. hoc Homerus clenam uocat. ut in ea dictione uidimus. L epherigones prima cū. æ. diphthōgo: ſequēs cū. ph. aſpirato ſcribit̉: populi ſunt quidā. L aertes cum. t. exili ſcribit̉. fuit Acriſi filius& pater Vlyxis: ipſo dicente apud Ouidiū lib. xiii. metamorpho ſeos. Acriſius illi: ſuppiter huic. Hic cum ob filii abſentiā laborioſam uitam duxerit: tertio anno poſt reditū Vlyxis mortuus eſt: ut teſtis eſt ditis. Et quia eiuſmodi nomina græca terminata in es mittunt etiā nominatiui terminatōem in a: declinatiōem recipiūt latinā. ut Anchiſes& Anchiſa huius anchiſæ:& Laertes ac Laerta huius laerta.& ablatiuū etiā finit in a. Ouidius tertia epiſtolaꝝ: Laertaqꝫ ſatus per quos comitata redirē. Nam ſi diceret Laerte: minime ſtaret uerſus: cum illud. e. breue eſſet. Sed de his ſatis ſuperqꝫ uidimꝰ in dictione Anchiſes. Quin& notandū eſt non ſolum Laertes triſyllabū inueniri ſed biſſyllabū: quod in patronymico laertiades apud Horatiū in primo carminū annotauimꝰ. Sic enim antiquiſſimos textus ſcriptos cōpe rimus: Non tu Laertiaden exitiū tuæ gentis non pylium neſtora reſpicis. ſunt enim uerſus aſclepiadei. Alii uolunt ab eo uerſu tu abiiciatur: remanetqꝫ non laertiaden exitium tua: ſtareqꝫ uerſu ſine ſynæriſi: ſicut apud Ouidium in heroidibus: Laerteſqꝫ ſenex Telamachuſqꝫ puer. Et apud Horatiuꝫ in ſecundo ſermonū O Laertiade quicquid dicam aut erit aut non. ubi ea biſſyllabum poſuit. at Ouidius Horatii textum quem adduximus in carminibus. æ. monoſyllabum confirmans in duodecimo ſic inquit: Laertiadaqꝫ fuit tanta fiducia laudis. ubi aliter uerſus non ſtaret: niſi laertiadæ tetraſyllabum eſſet. T aſtrygones prima cum. æ. diphthongo ſequens cum. t. exili&. y. græco ſcribit̉: fuerūt teſte Martiano libro vi. in extremo Italiæ uerſus Siciliam gentes feritate famoſa. ad hos teſte Homero libro decimo odiſſeæ cū diuerteret Vlyxes:& illos aduerſos experiretur unica perdita naue diffugiens peruenit ad Circen. Deinde cum rediens peruenit ad phæacas:& in conuiuio Alcino hos& cycopas humana carne ueſci narrare: tāqͣ ſingentem& mendacem nōnulli aſpernati ſunt. ut Iuuena. in ſatyra: Quis neſcit uoluſi: Fingentem immanes leſtrigonas atqꝫ cyclopas. Sed id uerum fuiſſe aſſeruit Plinius circa initium libri ſeptimi naturalis hiſto ria. ob quod Aulus Gellius libro. xv. noctiū atticarum: præſtantiſſimos inquit uirtute prudentia uiribꝰ louis filios poetæ appellarunt: ut Aeacum:& Mino:& Serpedona. ferociſſimos& īmanes& alienos ab omni humanitate tanqͣꝫ in mare genitos Neptuni filios dixerunt: ut cycopa& cercyona& leſtrigonas. C aius cum. i. latino ſcribitur: fuit unus pater Oedipi. alter filius Polydori filii Cadmi& frater LabdaciL amachus cum. ch. aſpirato ſcribitur: nomen eſt uiri athenienſis proprium. T amius cum. i. latino ſcribitur: mons eſt ioniæ notus fama Endymionis. unde& ipſe Endymion lamiꝰ cogno minatus eſt. Ouidius li. ſecundo triſtium: In uenerem anchiſes in lunam lamius heros. In cererem iaſius qui referatur erit. Et libro tertio de arte amandi: Lamius endymeon non eſt tibi luna rubori& reliqua. L ampia cum. i. latino ſcribitur: fluuius eſt arcadit. de quo meminit Statius in quarto thebaidos cum ait. Cadenſqꝫ iugis lampia niuoſis. T amplacum cum. m. ante. pſ.&. c. exili ſcribitur: fuit teſte Cicerone libro tertio uerrinarum oppidum in helleſponto clarum& nobile: cuius ciues lampſaceni dicūtur: quæ dictio abſqꝫ. æ. diphthongo ſcribitur: ex ec oppido oriundus fuit Priapus: qui teſte Seruio ob magnitudinem uirilis membri ab aliis ciuibꝰ pulſus fuit & teſte Pli. li. quinto naturalis hiſtoriæ: eam urbem Homerus adraſtiam uocitauit. L ampetia cum. t. exili&. i. latino ſcribitur: fuit Solis filia ex Nerra ſororqꝫ hætuſa. hæc tranſeunte Vyre patri armēta cuſtodiebant: ut uidebimus in dictione Phætuſa. L ampheus cum. ph. aſpirato ſcribitur: mons eſt arcadiæ teſte Pli. libro quarto naturalis hiſtoria. L angia cum. i. latino ſcribitur: fons eſt in nemea ſilua arcadiæ ut oſtēdit Statius in quarto thebaidos:& nos ſupra uidimus in dictione Hypſiphile. C aphithæ ab aliquibus cum. ph. aſpirato: a nōnullis cum. p. exili: uidelicet lapithæ:& ultima cum. th. aſpirato ſcribitur: fuerunt in theſſalia alpeſtres populi: qui bella cum centauris geſſere. unde Virgilius li. georgicorum ſecundo ait: Et magno ilaū laphitis cratere minantē. de quibus in dictione centauri uidimus. T apathum cum. p. exili&. th. aſpirato ſcribitur: herba ea eſt: quā ſolo radicis nomine a uulgo cognominari exiſtimo: eamque uſque ad tria cubita deſcendere dixit Plinius libro. xviiii. naturalis hiſtoriæ ubi plura de lapatho loquitur. T arius cum. i. latino ſcribitur. Quidam græcum nomen eſſe putāt.& an aue: quæ latine fulica dicitur deductum. nam lacus eſt Italiæ teſte Seruio ſuper ſecundū georgicorum uicinus alpibus: apud queꝫ fulica maxime abūdat. Idem iuxta Catōnem in originibus per ſexaginta tenditur miliaria.& larius huius larii facit: ſicut Iulius Iuli Mercurius Mercurii. C ariſſa cum. i. latino& duplici. ſ. ſcribitur: fuit theſſaliæ urbs.& ob uicinitatem: quam habebat ad pthiaꝫ(ut dixit Seruius) Achillis eſt dicta patria: dicēte Virgilio libro æneidos ſecūdo: Quos neqꝫ tydides nec lariſſe achilles.& Lucanus libro ſexto ciuitates theſſaliæ cōnumerans ait: Atqꝫ olim lariſſa potens. L ariſe: quæ cum. i. latino& unico. ſ. ſcribitur: urbs eſt æoliæ: ut ſcribit Herodotus libro hiſtoriarum primo. L arodii cum unico. r. ſcribitur: populi ſunt teſte Horodoto libro hiſtoriarum quarto in aſia ſcythica. L addonia cum. o. poſt. a. in ſecunda:& per. i. latinū in penultima ſcribitur: fuit teſte Homero libro ſexto iliados filia Bellerophontis: quæ ex compreſſu louis effecta grauida dium Sarpedanē genuit. Sed Laodamia (ut ait Homerus) Diana irata mortem attulit. T aomedon cum. o. poſt. a. ſcribitur: fuit filius Ili regis troia: cuius omnē genealogiam poſuit Homerus uſqꝫ ad Hectorem& Aeneam: de qua in dictione Priamus plene uidebimus. L aodocia cum. o. poſt. a.&. c. exili: atqꝫ. i. latino ſcribitur: nomen fuit prouincia. L adice cum. o. poſt. a.&. i. latino: atqꝫ. c. exili ſcribitur: fuit una ex filiabus Priami formoſa quidem:& quæ Helicaoni filio Antenoris regis thratia nupſit: ut oſtendit Homerus libro iliados quarto: altera fuit Agamēnonis filia ex Clytemneſtra: ut idem libro octauo iliados enarrauit. L aodicus cum. o. poſt. a.& per. i. latinum: atque. c. exili ſcribitur: fuit teſte Homero libro iliados quarto. Antenoris traiani filius. L aodocus cū. o. poſt. a.& ante. c. exile ſcribitur: fuit teſte Homero libro octauo odyſſes. Alcino regis phacum filius. Item& Laodamas alter ἀλας ϖαίς ἀλκινόοιο. C atōna cum. t. exili ſcribitur: fuit Cæi Titani filia: dicente Niobe apud Ouidium libro. vi. Neſcio quam audetis nataꝫ titanida cæo Latōnam præferre mihi. fuitqꝫ mater Apollinis& Diana: quæ ab illa Latonia dicit̉. Virgilius. Aſtrorum decus& nemorum latonia cuſtos. C atomia cuꝫ. t. exili ſcribitur: dicuntur a noſtris lapidicina. Nec apud nos ſingulare habet qͣꝫqͣꝫ apud græcos λατόνιον comperim in ſingulari. at in plurali dici poſſunt quaſi λιθον id eſt lapidum τομιαι inciſores. unde Liuius in bello macedonico ſcribit. M. Catōnem ſuperiorem: qui dictus eſt cenſorinus in cenſura feciſſe atria duo martium& titium in latomiis. idem in ſexto libro belli punici ſecundi incendium romæ deſcribens ſic ait: Cōprehenſa poſtea priuata ædificia: neqꝫ. n. tunc baſylica erant compræhenſa latomia: forumque piſcarium:& atriū regium: ædes uix Veſte defenſa. L atymnus cum. t. exili&. y. græco: ſequente in ultima. m. ante. n. ſcribitur: mons eſt caria: ſuper quem Endymiona etiam obdormiuiſſe dicunt poetæ: ut Cicero refert libro primo: de queſtionibus tuſculanis. L atro cuꝫ. t. exili ſcribitur: dictio eſt græca teſte Seruio ſuper. xii. æneidos circa initiū.& deducit̉ a ατρέυc: quod eſt ſeruio. nam(ut ipſe Seruius inquit) latrones dicuntur obſequi& ſeruire mercede:& conducti milites uocantur latrones. Et ſubdit: moris autem erat: ut hos imperator circa ſe haberet:& primos mitteret ad omne diſcrimen. nam ut dixit Virgilius latronis telo. i. uenatoris fixum leonem ideo dixit: quia etiam ue natores operas ſuas locare conſueuerunt. Varro tamen dixit hoc nomen poſſe etiam latinaꝫ habere etymo logiam: ut latrones dicti ſint: quaſi laterones: quia circa latera leguntur: quos nunc ſatellites uocant. una ta men eſt ſignificatio licet diuerſa etymologia. L exna prima cum. e. abſqꝫ diphthongo: ſecunda cum. æ. diphthongo ſcribitur: græcum eſt uocabulū: quod leonem fœminam indicat. Virgilius in Alexi: Torua leena lupum ſequitur. Et libro georgicorū tertio: Catulorum oblita leena. Vbi dixit Seruius: leæna græcum eſt: ſicut dracena. nam nos hic& hæc leo dicimus. lea namqꝫ uſurpatum eſt: quia in. o. exeuntia maſculina ex ſe fœminina non faciunt: ut fullo latro leo. Sane an inter omnem uitam leena unum pariat: ut ſcripſit Herodotus libro hiſtoriarū tertio: uel plures gignāt & educet catulos: ut uoluit Homerus: ab Ariſtotele in li. de animalibus determinatum fuit plene. L ebes cum. e. abſqꝫ aliqua diphthongo ſcribitur:& eſt teſte Porphyrio ſuper nonum iliados: Homeri libruꝫ uas æneum in quo res bulliunt. Leleges cum unico. l.& abſqꝫ diphthongo ſcribitur: populi ſunt: quos(ut nōnulli ferunt alio nomine theſſa los uocitamus: quaſi λελογισενοῦς: hoc eſt rationales: quia cæteris græciæ populis præſtare uidebantur. Lucanus de theſſalia loquens ait: Mox lelegum dextra preſſum deſcendit aratro. Herodotus uero lib. hiſtoriarum primo dicere uidetur hos illos maritimos fuiſſe populos: qui poſtea cares uocati fuerunt. L ectus cum. c.&. t. exilibus ſcribitur: uerbum eſt græcum:& apud illos in neutro genere λκτρον dicitur. Euripides ⁊ inquit: λεκτραγάμμνον. Homerus ſimiliter in batrachomyomachia. L eda cum. e. abſqꝫ diphthongo ſcribitur: fuit Tyndari regis coniunx: cum qua Iouem ſub forma Cycni concubuiſſe dixere poeta. Eamqꝫ ouum unū perperiſſe: ex quo nati ſunt Caſtor& Pollux. Sed quod duo oua ediderit: intellexiſſe uidetur Horatius cum dixit: Nec gemino bellum troianum orditur ab ouo. Fuit etiaꝫ mater Helena.& a Leda ledeus cum. æ. diphthongo in penultima deriuatur. Virgilius li. æneidos tertio: Ledeam hermionem lacedemonioſqꝫ hymeneos. Lemnos cum. m. ante. n. ſcribitur: una eſt ex cycladibus ægeo mari circunflua: in quam luno Vulcanum filiū cum eum turpem peperiſſe conſpiceret: e celo deiecit. Hic poſtea cum deorum faber effectus eſſet: ad hāc inſulā ab æta refocilatiōis cauſa redire ſolebat. ubi ut ait Statius libro. v. thebaidos: Lēnius ignifera feſſus reſpirat ab ætna. Veſtit athos nemorumqꝫ obſcurat imagine pontum. Leneus prima cum. e. abſqꝫ diphthongo: ſequens cum. æ. diphthongo ſcribit̉: nomen eſt Bacchi deductum ano: quod eſt torcular. Virgi. li. georgicorum ſecundo: Huc pater o lenæe ueni. L eochares cum. ch. aſpirato ſcribitur: fuit ſculptor ſua ætate eximius. de quo uidebimus in dictōe mauſolus L eonides cum. i. latino ſcribit̉: fuit nobilis ſparta:& deīde rex eo modo quo ſpartani regem habebant. Hic non modo miranda contra Ierxem ægit: ſed pene incredibilia: ut apud græcos Herodotus libro hiſtoria. rum ſeptimo:& apud noſtros Iuſtinus libro epitomatum ſecundo: oſtenderunt. Quin& genealogiam traxiſſe ab Hercule oſtendit idem Herodotus in eodem libro cōnumerans omnes eius progenitores uſque ad Hyllum& Herculem. Fuit& alius Leonides Alexandri magni pedagogus: qui teſte Quintiliano li. primo: de inſtitutione oratoria eum quibuſdam uitijs imbuit: quæ robuſtum quoqꝫ& magnum regem ab illa inſtitutione puerili perſecuta ſunt. Leitus cum. i. latino&. t. exili ſcribitur: fuit teſte Homero libro ſecundo iliados: unus ex quinqꝫ boetiorum principibus: qui ad troiam uenere. Lerna cum. e. abſqꝫ diphthongo ſcribit̉: regiuncula quædam eſt in arcadia: ſic quoqꝫ a Lerno rege cognomi nata: iuxta quā fuit argos. iuxta quam fuit Argo oppidum unde græci Argiui dicti ſunt ut uidimus īdictōe Argos. Et alernas lernaus cum. æ. diphthongo deducit̉. unde lerna palus: in qua fuit hydra ꝗnquagint. capitum ab Hercule poſtea interfecta: ut uidimus in dictione hydrus. Ideo ait Virgi. libro æneidos octauoLernaus turba capitum circunſtetit anguis. L ethargus prima cum. e. abſqꝫ diphthōgo: ſequens cum. th. aſpirato ſcribit̉: ille dicitur qui obliuionē patit̉ & deſcendit a ηον: quod eſt obliuio. unde etiam lethæus. L ethæus eodem modo ſcribit̉:& eandem habet deriuationem. poteſtqꝫ latine dici obliuioſus. L ethum eodem modo ſcribit̉: ponitur a noſtris pro morte.& an quod eſt obliuio teſte Feſto traductum eſt. Alii teſte priſciano in decimo latinum faciunt:& a leo uerbo ſimplici naſci dicunt: quod in uſu ſic quoqꝫ non eſt: ſed in compoſitione deleo deleui habetur. unde letuꝫ dici uolunt: quia uitam deleat. quod ſi ſic eēt abſqꝫ aſpiratione ſcribi deberet. Sed magis placet græcum eſſe:& a non deduci. unde etiā teſte Solino fluuius ille: qui in aphrica iuxta beronicē urbem fluit: lethes hoc eſt obliuionis amnis uocatur: quem ut ait putant inferna inundatione prorumpere:& apud priſcos uates latex obliuionis commemoratur. De quo Lucanus libro octauo meminit cum ait: Quam iuxta lethes tacitus prælabitur amnis: Infernis ut fama trahen obliuia uenis. Et inde lethargus ⁊ lethæus: ut ſupra uidimus. At uero latum quod latinum eſt:& a leo deſcendit: eo quod ex læticia quis faciem delatare dicatur: cum. æ. diphthongo&. t. exili ſcribit̉. Idque appellamus: quod aſpectu gaudium promit. Nam gaudere proprie eſt intrinſecus: Latari extrinſecus. Et ꝗa na tura ſic inſtitutum eſt: ut quæ bona corporis habitudine ſunt alacriora: quæ uero debili triſtiora ſint: eo fiut pinguia uocemus lata: ut latas oues: latos gregres: lata armenta.& hinc tranſferimus ad ſimilia: ut ad ſe gētes: ad uites: ad oliueta: ad cæteras arbores. Vnde quemadmoduꝫ illa: ita hæc quoqꝫ qualia ſint: declarat aſpectus. Verum tamen non appellantur homines læti ob fœcunditatem: pinguedinem: pulchritudinem: grauitatem.& ſimilia. Sed ob ea quæ tantum in noſtros uſus cedunt: læticiam nobis uoluptatemqꝫ pariētia. Qua ſane regula multifariam latum& ſine ambiguitate in utendo ſuppeditabit. Vnde apud Seruiū ſigni ficat fœcūdum: pingue: grauidum: pulchrum: uiride.& multa alia: quæ ex Virgi. annotauit. L eucothea cum. c. exili:&. th. aſpirato ſcribitur: fuit filia Cadmi ex Hermione cōiuge: quæ& alio nomine di cta fuit Ino uxor Athamantis regis thebarum. quæ ut maritum ſuum furere conſpexit: cuꝫ Melicerta filio in mare præcipitem ſe dedit. Et ut ait Cicero de natura deorum dicta fuit a græcis quidem Leucotha: a noſtris uero Albunea: ſeu alba dea. Nam λευκη alba dicitur:& θα dea. Ab aliquibus uero interpretatur Ma tuta etiam græco uocabulo. quæ ab Homero ponitur pro Aurora. Vnde teſte Priſciano matutinum deriua tur. At uero Melicertam Palamona dixerunt: dicente Ouidio: Leucotheaqꝫ deam cum matre palamona di xit. Sed a noſtris Portunus cognominatus eſt. L eucotho ſecunda cum. c. exili: penultima uero per. th. aſpiratum ſequente. o. uocali ſcribitur:& alia fuit a ſuperiori. nam a θω: quod eſt curro deriuatur: quaſi alba fuerit& currens. fuit Orcami ex Eurimone filia: illa dicente apud Ouidium li. metamorphoſeos quarto: Rexit achimenias urbes pater orcamus: iſque Septimus a priſco numeratus origine belo. Et paulo prius dixerat: Tempore leucotho multarum obliuia fecit Gentis odoriferæ: quam formoſiſſima partu Edidit eurymone.& reliqua. L eucippus cum. c. exili contra græcorum grāmaticas regulas:&. i. latino: atqꝫ duplicato. p. ſcribitur: fuit philoſophus eleates patria. ſecundū uero quoſdam alios abderites:& fuit Zenonis auditor. L eutychides ſecunda cum. t. exili ſequente. y. græco: atqꝫ. ch. aſpirato:&. i. latino ſcribit̉: fuit teſte Herodoto li. hiſtoriaꝝ ſexto: uir lacedemonius inimicus Demarati: poſt cuius fugam conſtitutus fuit ſpartanoꝝ rex. L eucargillon cum. c. exili:&. i. latino: atqꝫ duplicato. l. ſcribitur: dici poteſt latine candida argilla. L eucas cum. c. exili ſcribit̉. inſula eſt teſte Pomponio diſpoſita contra ſinum ambracium iuxta epirum: habēt montem altiſſimum.& eſt memorabilis uictoria Auguſti contra. M. Antonium& Cleopatram. Eadem fuit hactenus continenti coniuncta: ut oſtendit Ouidi. li. metamorphoſeos. xv. cum ait: Leucada continuam ueteres habuere coloni: Nunc freta circueunt.& reliqua. Eſt etiam leucas oppidū percelebre in acarnania parte epiri: olim teſte Pli nereitum uocitatum.& a leucas deducitur leucadius. Virgi. li. æneidos tertio: Mox& leucadii nimboſa cacumina montis. Et formidatus nautis aperitur apollo. L yæus prima cum. y. græco: ſequens cum. æ. diphthongo ſcribit̉: ut in antiquis exactiſqꝫ marmoꝝ inſcriptionibus ſcriptum cōperi: nomen eſt Bacchi: dicente Ouidio li. iii. metamorphoſeos: Tura quæ dant bacchūqꝫ uocant bromiumqꝫ liæum. Et deriuatur a c.: quod eſt ſoluo: eo ꝙ mentem& membra uinum diſſoluat. unde ſequitur paralyſis. L ibanus cum. i. latino ſcribitur: mons eſt inter arabes& phœnices. eſt etiam genus arboris tus producentis. L ibya prima cum. i. latino: ſequens cum. y. græco ſcribitur:& terminatur in. a.& in. e. ac dici poteſt in recto libyæ abſqͣꝫ diphthongo:& ſiꝗdē in. a. deſinat accepta. e. facit genitiuū cū diphthōgo: ut libya huiꝰ libya. ſi uero in. e. deſinat in recto: græce declinat̉ huiꝰ libyes. Et eſt regio aphryca: quæ ab atlante monte maurita niæ incipit:& ad canopum uſqꝫ nili hoſtium pandit̉. ſic quoqꝫ dicta(ut plurimi aſſerūt) ab Libya uxore Epa phi Iouis filii. Qua utiqꝫ litteratura omnia ab illa deſcendētia ſcribunt̉: ut libyſſa huius libyſſæ oppidū bithynia: libyſtis nuius libyſtidis. Virgi. li. æneiodos. v. Horridus in iaculis& pelle libyſtidis urſa. libyſtinus libyſtina libyſtinum. Libyſſa eodem modo: ut ſuperior: ac per duplex. e. ſcribitur: oppidum fuit bithynia: ubi teſte Pli. circa fineꝫ libri quinti naturalis hiſtoriæ: nunc Hannibalis tantū tumulus eſt. Libyſtis ſimili modo cum. i. latino in prima: ſequens per. y. græcum: ultima cuꝫ. t. exili&. i. latino ſcribitur:& eſt ac ſi libycam diceres. Libyſtinus in eadem ſcriptura cum ſuperiori: dictus fuit Apollo ab his: qui pachynum ſicilia ꝓmontoriū incolebant: eo ꝙ īmiſſa libycis: hoc eſt hoſtibus carthaginēſibus peſte pene cucti ſubita morte interierunt. L ibs cum. i. latino: ſequente. bs. ſcribitur: qͣꝫqͣꝫ. ps. ꝓprie ſequi deberet. nam græce λιψ ſcribitur:& ē uentus aduerſus uulturnum: quē aphricum uocamus.& inde libonotus dicit̉: quem nos auſtrum dicimus. L iburnum cum. i. latino ſcribitur: græce uero λήβυρνον dicitur. ſed nos illud. y. græcum in. u. noſtrum con uertimus:& præponētes ad. r. dicimus liburnum: genus eſt nauicula uelociſſima a liburnis primo comꝑta ut Parthenius grāmaticus atteſtatur. Ad cuius ſimilitudinem conſtructum fuit uehiculum: quo romani nobiles uelociſſime portabantur: dicente Iuuenale in tertia ſatyra: Diues& ingenti curret ſuper ora liburno: cuius uelocitatem oſtendit cum dixit curret. ob quod etiam præco feſtinans liburnus dictus eſt: ut idem ī ſatyra Criſpini ait: Primus clamante liburno Currite iam ſedit rapta ꝓperabat ab olla. ſed liburnus ꝓ nauibꝰ uſus eſt Horatius in epodo: ibis liburnis inter alta nauiuꝫ amice ꝓpugnacula: quas& liburnicas in uita Auguſti Suetonius appellauit: alia tempeſtate in traiectu bis conflictatus. primo inter ꝓmontoria peloponneſi atqꝫ ætholia. rurſus circa montes ceraunios utrobiqꝫ parte liburnicaruꝫ demerſa: ſimulqꝫ eius in qua uehe batur fuſis armamētis ⁊ gubernaculo diſtracto. Liburnia cum. i. latino utrobiqꝫ ſcribitur: regio eſt inter illyrim& dalmatiam: de qua ait Pli. libro. iii. natura lis hiſtoriæ: liburnia finis ad initium dalmatia ſalona eſt. Lycia prima cum. y. græco: ſequens cum. c. exili:&. i. latino ſcribitur: regio ē in minori aſia finis pamphilia ex parte orientali: ex parte uero occidentali cariam terminat: ſic quoqꝫ cognominata a Lyco Pādionis filio: cū prius teſte Herodoto li. hiſtoriaꝝ primo: termile diceretur. in hac ciuitas eſt patera in qua ſex menſibus āni ab Apolline reſponſa dabantur: reliquū uero temporis apud delon. unde& lyciæ ſortes a Virgilio nūcupa tur. eſt etiam in ea ꝓuincia mons chimera: ut in ea dictione uidimus. Lycus cum. y. græco&. c. exili ſcribitur: a noſtris ꝓprie lupus dicitur: ut in dictione agnus uidimus. At eo nomine& ſcriptura plures legūtur uiri memorandi. Vnus quidem troianus fuit. de quo Virgilius li. æneidos primo: Et crudelia ſecū fata lyci. Alius thebanus genere ignobilis: qui cū a Creōte Herculis ſocio exulaſſet: & Hercules cum Peritho& Theſeo ad inferos deſcendiſſet: regnū thebanuꝫ cæpit: ut plene omnia ſcripſit Seneca in Hercule furente. Alius fuit etiam thebanus rex: qui cū uxoreꝫ formoſiſſimā Antiopena Ioue grauidam conſpexiſſet: eam a ſe abdicauit: ut in dictione Dirce uidimus. Alius fuit regis Pandionis filius: qui & a ſe lyciam nominauit. Lyconcum. y. græco&. c. exili ſcribit. fuit arcadit rex Titani& Terræ filius: qui cuꝫ ſolitus eſſet necare hoſpites:& Iouem ſimiliter hoſpitio ſuſceptum necare uellet: mutatur a Ioue in lupuꝫ: ut Ouidi. li. metamor. primo: plene monſtrauit. Fuitqꝫ pater Caliſtonis: quæ in arcton cōmutata: ut ī ea dictione uidimus. Tandem celo locata fuit: dicente Virgi. li. georgicorum primo: Claramqꝫ lycaonis arcton.& Ouidio li. iii. de triſtibꝰ Quæqꝫ lycaonio terra ſub are iacet. Alius fuit Priami filius:& pater Pandari. Cuiꝰ Thoracem teſte Homero libro iliados. iii. Paris cum Menelao induit. Lyctus prima cum. j. græco: ſequens cum. c. exili:&. æ. diphthongo ſcribitur: mons ē arcadit: in quo bicor nis fauni templum fuerat: a quo lycæa ludicra illi ſacra: a nobis lupercalia dicta ſunt. Vnde Ouidius li. faſtorum ſecūdo ait: Quid uetat arcadico dictos a monte lupercos: Faunus in arcadia tēpla lycæus habet. Nā ſut diximus) quos græce lycos: latine lupus dicitur. Et quēadmoduꝫ ex illo deriuat̉ lycæus& lycæa: ſic ex no ſtro lupercal.& lupercalia ludicra quædam dicuntur: quæ ob tēporis obſeruationē(ut dixit Plutharcus in uita Romuli: quā ego ē græcis in latinum tranſtuli) ad expiandos manes conſtituta uidebant̉. Fiebant enim (ut ille ait) nephaſtis diebus menſis februari: quem piacularem interpretātur. Vnde priſci quoqꝫ diem illaꝫ febratam uocabant. Quod Ouidius tetigit cum ait: Februa romani dixere piamina patres. Et ſubdit in eodem libro: Tertia poſt idus nudos aurora lupercos Aſpicit:& fauni ſacra bicornis eunt. Et ut pleriqꝫ exiſtimant ab arcadiis: qui cū Euandro uenerant hoc ſolen ne ad eas ꝑtes: ubi nunc eſt Roma allatū fuit. Quod expreſſit Ouidius cum de his ludis locutus eſt dicens: Tranſulterander ſiueſtianus ſecum. Hcubi nus ubi eſt tunc locutibuerat. vnde Lu. li. primo ab urbe ait: ferunt Euandrum ſolenne allatum ex arcadia inſtituiſſe: ut nudi iuuenes lycæum Panuenerantes: per luxum atqꝫ laſciuiam currerent: quem romani deinde uocauerūt Inuum. Hunc Seruiꝰ Pana eſſe dixit ab ineundo paſſim cū aīalibus. Alii uero referente Plutarcho putant a lupa: quæ Romulū edicauit potius emanaſſe: cum ut ait luꝑcales ludicrum inconent: ubi expoſitum Romulū fuiſſe ferunt: tāet quæ ad ſacra pertinent: minus conueniant. Nam ut ſubdit: Capellas mactant: deinde gemini adoleſcentepræclari ſanguinolento gladio fædatam ſibi faciem attingunt. Alii illico cū lana lacte madida accurrūtato abſtergunt ſanguinem. tum uero opus eſt ut rideant adoleſcentes. Et demū ereptis capraꝝ tergoribus nud in ſubligaculis ꝑ ciuitatē diſcurrunt: quicūqꝫ ſibi obuiam fiunt uerberant coriis. Et ut idē Plutarchus proſequitur: Mulieres uero iam adulta ultro ſe his offerunt. ac palmas uerberandas porrigunt: exiſtimātes id ſibi fœlicem pariundi facultatem præſtare. Quod Ouidius præfato ſecundo faſtorum libro tetigit cuꝫ ait. Nupta quid expectas: non tu pallentibus herbis Nec prece: nec magico carmine mater eris. Excipe fœcunda patienter uerbera dextra: Iam ſocer optatum nomen habebit aui. Et Iuue. ſimiliter in ſatyra ſecūda in adoleſcētulos: ꝗ nubebāt inuehens inquit: Et illis Turgida nō ꝓdeſt cō dita in pyxide lydæ: Nec ꝓdeſt agili palmas prebere luperco. Sed ut refert Plutarchus: Bucas ꝗdam ī illielegis: quas de romanaꝝ reꝝ deſcriptionibꝰ inſcripſit: fabuloſam quandā ſuꝑ his attulit ſnīam. Ait n. ꝙ ci Romulus Amuliū ſuꝑaſſet: una cū fratre Remo ad eū uſqꝫ locū: in quo lupa māmas expoſiti ſuxiſſent: pra læticia cucurriſſe. Et ut ait Aeterna eiꝰ rei memoria poſteritati foret eos ludos inſtituiſſe: Ideoqꝫ nobiles genere adoleſcētes currere: ac ferire eo pacto ꝗcūqꝫ obuiā fiebant: ut ſignificarēt Romulū ac Remū ipſum: cū olī ſtrictis enſibus ex alba ꝓfugiſſent: atqꝫ gladio illo ſanguinolēto faciē attingere: ut cædis illius& periculi poſteris monumētū eſſet. Et deniqꝫ eo lacte in ſanguinis abſterſione uti: ut indicarēt eoꝝ mirificā ac pene di uinam educationē. Sed mouet q̄ſtionē Ouidiꝰ: ac in hiſce uerſibus diſſoluit: aliā a Buca ſententiā aſſerens: Cur igitur currant:& cur ſic currere mos eſt: Nuda ferant poſita corpora ueſte rogas. Ipſe deus uelox diſcurrere gaudet in altis Montibus:& ſubitas concipit ille feras. Ipſe deus nudus nudos iubet eſſe miniſtros: Nec ſatis ad curſus cōmoda ueſtis erat. Refert etiā Plutarchꝰ. C. Aciliū ſcripſiſſe Romulū: cū ante conditaurbē ſua pecora ꝑdidiſſet: ſupplicatū Fauno primo cōceſſiſſe: deinde nudū ne ſudore īpediret̉: oēs ſaltꝰ cur rendo luſtraſſe. Ideo nudatos luꝑcales hæc ludicra celebrare. Seruiꝰ uero in octauū æneidos Virgili: ſuper eo uerſu cū ait: Hinc exultātes ſalios nudoſqꝫ luꝑcos dixit. Cū in honorē Fauni ſeu Panis luꝑcaliū ſolēnitas coleret̉ romanoꝝ pecora repēte a latronibus rapta ſūt: illi mox ꝓiectis ueſtibꝰ latrones ſunt ꝑſecuti: ꝗbꝰ op preſſis atqꝫ receptis aīalibus ꝓpter rē a nudis ꝓſpere geſtā: conſuetudo māſit: ut nudi luꝑcalia celebrarenIuſti. uero li. xxxiii. ſui epitomatis cū Ouidio cōcordās magis ex habitu dei: cui ea ſacra fiebāt: qͣꝫ ex alio nūditatis cām referre uidet̉. Ait. n. ſub Fauno Italiæ rege Euander arcadiæ urbe pallāteo ī Italiā cuꝫ mediocri turba populariū uenit. Cui Faunꝰ& agros& monte: quē ille poſtea pallatiū appellauit: benigne aſſignauit In huiꝰ radicibus tēplum lycæo: quē græci Pana: romani ſuꝑcū appellant cōſtituit: ipſum dei ſimulachrum nudū: caprina pelle amictū eſt: quo habitu romæ luꝑcalibus decurrit̉. hæc ille. Veruꝫ quia in his ſacris canimmolabant romani: cām reddens Plutarchus ait: Canē ad id ſacrificii genus plurimū pertinere. Nā& græci ipſi in huiuſmodi piacularibus ſacris ϖερισκυλάκισμα uocant) catulos mactare conſueuerāt. Vel potius ut Romulus ipſe lupa eius nutrici gratias referret: quæ atrociſſimos hoſtes canes habet. uel forte ut la ceſſeret ad curſum lupercales: quēadmodum canis ſuccendi ad iracundiā facile conſueuit. L ycaſtus abſqꝫ aliqua aſpiratiōe:&. y. græco ſcribitur: fuit teſte Homero li. iliados. ii. urbs in creta. L ycida prima cum. y. græco: ſequens cum. c. exili:&. i. latino ſcribitur: fuit ꝓprium cuiuſdā paſtoris nomena lycos deductum. De quo ſæpe Theocritus& Virgilius. L ycimus prima cū. y. græco: ſequens cuꝫ. c. exili&. i. latino ſcribitur: fuit frater Aſtyoces:& in bello troiano a Tepolemo interfectus: ut in ea dictione uidebimus. Lyciniꝰ prīa cū. y. græco:& ſequēs cū. c. exili&. i. latino ſcribit̉: nomē fuit ꝓpriū nōnulloꝝ illuſtriū uirorum. L ycomedes cū. v. græco:&. c. exili ſcribitur: fuit teſte Homero libro iliados nono: Creontis filius. Lyciſca prīa cū. y. græcor ſequens cū. c. exili&. i. latino: atqꝫ ſimiliter ultima ſcribitur: nomē ē cōpoſitū ex li cos: qd̓ ē lupꝰ& ſcylos canis: qͣſi lyci. i. lupi: ſcylos canis. Nā canis ē natꝰ ex lupa: ut Vir. Multū latrāte lyciſca L ycopa cum. y. græco&. c. exili ſcribitur: fuit urbs ætolia. L yctus cum. y. græco&. c. ac. t. exilibus ſcribitur: fuit teſte Homero libro. ii. iliados oppidum in creta ſub regno Idomenei: a quo eum lyctium Virgilius dixit li. æneidos. iii. cum ait: Et ſalentinos obſedit milite cāpos Tyctius idomeneus.& in bucolico: Lyctius ægon. Lyctonia eodem modo ſcribit̉:& ſimiliter creta fuit urbe. L ychus prima cum. y. græco: ſequens cum. ch. aſpirato ſcribit̉: a noſtris dicit̉ lucerna: quo nomine uſus fuit Virgilius in fine libri æneidos primi cum ait: Dependent lychni laquearibus aureis. Martialis in quarto: Pondero poto cano lauo laudo cœno quieſco: Dum paruus lychnus modicum conſumit oliui. Suetonius in uita Cæſaris. Aſcenditqꝫ capitolium ad lumina ſexaginta elephantis dextra& ſiniſtra lychnos. At lucerna teſte Seruio a lychno deducit̉. Alii a luce: licet ſyllabæ primæ quātitatem commutet. Lychnites prima cum. v. græco: ſequens cum. ch. aſpirato&. i. latino: ultima cum. t. exili ſcribitur: marmor ē album: quod in paro infula effodiebatur: ſic quoqꝫ cognominatū teſte Plinio li. xxxvi. naturalis hiſtoriæ: ꝙ ad lucernam in cuniculis cæderetur. Idem Varronem dixiſſe affirmat. L ycophron cum. v. græco&. c. exili ſcribitur. fuit Periandri corinthiorum tyrāni filiꝰ. Hic teſte Herodoto li. hiſtoriarum. iiii. patri(quia matrem occiderat) conciliari nunqͣꝫ potuit: quem etiam pater iam ſeneſcens cū in ſucceſſionem tyrānidis aduocaret: conſtantiſſime recuſauit: aſſerens ſe nunqͣꝫ rediturum corinthuꝫ: quoad pater ſupereſſet. Tandem cū Periander iam decreuiſſet dimiſſo filio cercyrame corintho cōcedere: ubi filius erat: re cognita a cercyrenſibus Lycophron ipſe interficitur:& Periander audito nouo defecit: ut ī dictione Periander uidebimus. Alius eodem nomine fuit poeta tragicus. L ycon cum. v. græco&. c. exili ſcribitur fuit philoſophus troadenſis filius cuiuſdam Aſtyanactis: uir eloquēs & educandis inſtruendiſqꝫ pueris maxime idoneus. Aiebat adiungi neceſſario pueris pudorē& laudis ſtudium: uelut equis calcar. Erat mundiſſimus babitu:& ueſtiū incredibili munditie ac nitore teſte Hermippo utebatur. Erat fortiſſimo corpore: pila ſe ludo exercuit. Tenuit ſchola principatū annis quadragintaquattuor. Obijt ānos natus. lxxiiii. feſſus morbo podagræ. Fuere& alii Lycones: Primus pythagoricus. Secundus hicipſe. Tertius uerſificator. Quartus epigrāmatum artifex. L ycopolis eodem modo: ut ſuperior ſcribit̉: fuit teſte Diodoro ſiculo libro hiſtoriarum ſecūdo: urbs ægypti ſic quoqꝫ a lupis cognominata: eo ꝙ æthiopes agros egyptios incurſantes: lupi facta acie uſqꝫ ad ciuitatem elephantinam repulerunt. Sed ibidem ciuitatem conſtruentes ægypti: ubi acieꝫ ſtruxerāt a beſtis illis lycopolim cognominarunt: ac pro diis lupos ipſos uenerantur. L ycoris cum. v. græco&. c. exili ſcribitur: ac a lycos deducitur. fuit cognomen liberta. L ycurgus prima cū. y. græco ſequens cū. c. exili: ultima cū. g. cōſonāte ſcribitur: fuit lacedemonioꝝ princeps uir clariſſimꝰ:& in oībus philoſophis admirādus. Hic lacedemonis leges ſanctiſſimas tulit. De quo Vale. de ingratis: Iuſtinus li. epitomatū. iii.& Ariſtoteles ī politicis plura ſcripſerūt. Alius fuit nemea regiōis rex: ꝗ Hypſiphylē Thoantis regis filiā ꝓ filio nutricem habuit: ut in dictōe Hypſiphyle uidimꝰ. Alius fuit thra cum rex: uel(ut alii uolunt) macedonū: qui Bacchum deū eſſe negabat. Ob quod dum conaret̉ uites īcidere: crura ſibi amputauit. Vnde abſtemium eū fuiſſe Seruius atteſtatur. L ictor cū. i. latino&. ct. exilibꝰ ſcribit̉. Quidā græcū uocabulū eſſe uolunt. Et ut ait Plutar. ī uita Romuli litor ſine. c. dicebat̉: eo ꝙ a græcis λειτοῦγοσ: hoc ē populi miniſter dictus ſit. Nā ut ait λέιτον græci adhuc populū uocant:& ἀργάτησ miniſter nūcupat̉. Sed(ut idē pergit) iā īterpoſito. c. romani lictorē dicūt. Alii uero(ut late oſtendit Gelliꝰ li. xii. noctiū atticaꝝ) non græcā ſed latinā etymologiā illi tribuūt.& a ligan do lictorem appellatū uolunt. eo ꝙ cū magiſtratus populi romani uirgis quempiam uerberari iuſſiſſent: crura eiꝰ ac manus ligari a uiatore ſolita ſunt.& is qui ex collegio uiatoꝝ officiū ligandi habebat: lictor eſt appellatus. Tyro uero Ciceronis libertus lictorē a lino uel a licio:(quod idē eſt) dici ſcripſit. Licio. n. ex trāſuerſo ꝗ miniſtrabant magiſtratibus cincti erant. Nāqꝫ erat lictor miniſter conſulis: ꝓcōſulis: præſidis:& prætoris: ꝗ faſcē uirgaꝝ alligatū cū ſecuri portabat. Et erant lictores conſulis duodeni: ſiue a numero auiuꝫ: q̄ Romulo auguriū regni portēderant. ſiue(ut magis placet Liuio) ab ipſo numero: ꝗ ab hertruſcis acceptus fuit. Nā(ut ait) apud hetruſcos ex. xii. populis cōiter creato rege: ſingulos ſinguli populi lictores dabant: a ꝗbus& ſellā curulē:& togam:& prætextā aſſumptā rettulit. Alioꝝ uero(ut diximus) officioꝝ lictores tantūmodo ſeni erāt. Sed ex qua materia uirga faſciū fuiſſent: nuſqͣꝫ memini me legiſſe. Exiſtimari tamē pōt ꝓlocoꝝ natura nunc ex hac: nunc ex illa arbore fuiſſe. Nōnulli uero ex uitæ: hoc ē ex ſarmētis uirgas illas fuiſſe cōtēdunt. qd̓ ex Iuuenale ꝓbare uolunt: ꝗ ait in ſatyra Oībus in terris: de Mario tūc uiliſſimo milite loquens: cū nōnunqͣꝫ uerberaret: Nodoſam poſt hæc frāgebat uertice uitē. Ego uero aliū puto eiꝰ uerſus ītellectū. Nā ſicut conſulū inſigne erat. xii. faſces hēre: prætoꝝ ac præſidū ſex: ita cēturionis erat inſigne nō ſamentū: ſed uitē manu deferre: aut certe illa milites delinquētes uerberare. qd̓ ſane cēturionatꝰ fuiſſe ſignuꝫ declaret Luca. de Scæua: ꝗ ex milite factꝰ erat centurio inquiens: Promotus latiā longo gerit ordine uitem. Hac caſtigatū uite Mariū ut uiliſſimū militem non modo in aliis membris: ſed in capite Iuuenalis intelligit Idem declarare uidetur Martianus iuriſconſultus libro digeſtoꝝ: unde quinquageſimo de re militari his uerbis: Is qui centurioni uolenti ſe caſtigari reſtiterit: ſi uitem tenuit militiam mutat: ſi ex induſtria frægit: uel manum centurioni intulit: capite punitur. L ydus cum. y. græco ſcribitur: fuit Herculis filius ex ſole Eurythi regis œchaliæ filia. Alter eodeꝫ nomine fi lius Atyis regis meonia: a quo ipſa meonia teſte Herodoto libro hiſtoriaꝝ primo: lydia cognominata fuit L ydia prima cum. v. græco: ſequens cum. i. latino ſcribitur: regio eſt teſte Plinio libro quinto naturalis hiſtoriæ: in minori aſia antiqua regnorum ſedes: quam meandri ſinuoſi& pactoli unda facit celebrem: cum aureas ducant arenas. Hæc a Lydo filio Atyis& fratre Tyrrheni lydia cognominata fuit: quæ prius meonia di cebat̉. Nam cum ob regni breuitatem fratres ſe ſimul ferre non poſſent: Tyrrhenus ſorte diſcedēs: atqꝫ ad Italiam ueniens: eam tenuit partem: quæ ad mare inferum uerſa eſt:& a ſe tyrrheniam nominauit.& Lydius remanens meoniam a ſe lydiam uocari uoluit. In qua ſunt urbes teſte Herodoto li. hiſtoriarū primo: lepra. epheſus: colophon: clazemene& phocea. L yenteria prima cum. y. græco ſequens abſqꝫ diphthongo uel aſpiratione:& penultima cum. i. latino ſcribiinfirmitas quædam eſt: quæ a noſtris inteſtinoruꝫ diſſolutio interpretatur. Nam cōponitur ex δύω: quod ē diſſoluo:& ευτερα inteſtina. L ygdamus cum. v. græco in prima ſcribitur: nomen eſt uiri proprium. L igyſtus prima cuꝫ. i. latino: ſequens cū. y. græco: ultima cū. t. exili ſcribitur: fuit teſte fabio pictore Phaton tis filius: a quo liguria cognominata fuit. L iguria cum. i. latino ſcribitur: regio eſt Italiæ pro maiori ſui parte montuoſa:& apœnino cōſtituta: ut mon ſtrat Liuius li. iii. de bello mocedonico. Hanc a legiſto Phaetontis filio conuerſione. y. græci in. u. noſtruꝫ d ctam fuiſſe in ſuperiori dictione oſtendimus. Eius caput eſt genua. L igyes prima cum. i. latino: ſequens cum. y. græco ſcribitur: populi ſunt aſiatici: qui cum Lerre teſte Herodo to li. hiſtoriarum quarto: contra græcos militarunt. Lympha cum. y. græco ſcribitur:& dicitur a noſtris aqua. fitqꝫ ꝑ mutationem. n. in. l. Nā ꝓprie dicit̉ nymphaL ymphaticus prima cum. v. græco: penultima cum. t. exili&. i. latino: ultima cuꝫ. c. exili ſcribitur: proprie illi dicitur: qui uitium ex aqua contraxit: qui eſt huc atque illuc diſcurrere. Vnde poetæ pro furioſis iam uocabulum acceperunt. L ilybrum prima cum. i. latino: ſequens cum. v. græco penultima cum. æ. diphthongo ſcribit̉: promontoriuꝫ eſt ſicilia uerſus zephyros diſpoſitum. quo nomine& ciuitas illi propinqua dicebatur. de quo in dictione Sicilia habebitur. Lyndus cum. y. græco ſcribitur: fuit teſte Homero libro iliados ſecūdo: ciuitas in inſula rhodi: in qua teſte lactantio li. primo diuinarum inſtitutionum: Herculis ſacra fiebant: ritu omnino diuerſo ab aliis: hoc eſt male dictis& execrationibus. Ita ut ſi inter ſolennia uerbum bonum exciderit: uiolata crederentur: cauſamqꝫ reillius ibidem explicat. Eſt& eodem nomine teſte Herodoto libro hiſtoriarum primo: ciuitas altera in dorica regione. Lynter prima cum. y. græco: ſequens cum. t. exili ſcribitur:& teſte Priſciano libro. v. græce dicitur Acutio. Vnde ex diphthongo abiecta. o. uocali:& adiecta. n. ſit lynter: quæ apud nos(ut ideꝫ notat Priſcianus) generis eſt fœminini: aqud græcos uero maſculini. Liuius in ſeptimo ab urbe: Iam multum expulſa lyntre.& genus eſt paruæ nauis. Linus cum. i. latino&. n. ſcribitur. fuit teſte Hermodoro platonico li. primo: diſciplinaruꝫ Mercuri ex miſVrania filius:& thebis genitus: ut elogium ſepulchro inciſum oſtendit. Virg. uero ait in bucolico: illi patre fuiſſe formoſum Apollinem. Scripſitqꝫ teſte eodem Hermodoro mundi generationeꝫ: Solis item& Luna curſus: animaliūqꝫ& fructuum generationes. Et in primo uerſu ſui operis cuncta ſimul nata dixit: quē ſecutus Anaxagoras facta ſimul oīa ſimiliter dixit: eaqꝫ mente accedente compoſita. Occubuitque in euboia ſa gitta ab Apolline tranſfixus. Lyrneſos cum. y. græco& ſimplo. x. ſcribitur: fuit teſte Herodoto li. hiſtoriaꝝ. x. phrygia ciuitas. Hanc per uius ſuper decimum æneidos: Briſeidis patriam fuiſſe dicit.& inde lyrneſius. Virgi. Haud partem exiguaꝫ montis lyrneſius agmon. ubi exponit Seruius. i. phrya. Lyrneſſus cum. y. græco:& duplicato. s. ſcribitur: fuit teſte Homero li. iliados ſecūdo: theſſalis ciuitas. L yſanias prima cum. v. græco& penultima cum. i. latino ſcribitur: fuit unus orator græcus. Alter uir arcas qui Lycaonem regno expulit. Liptote cuꝫ. i. latino ſequente. p.& abſqꝫ aſpiratione ſcribitur dici poteſt latine defectiua. Nam a ad ſe: qd̓ eſt deficio deriuat̉. Et eſt figura quæ ſit cum minus dicitur:& plus intelligit̉. ut Virgiliꝰ in bucolico: Quid ꝓdeſt ꝙ meipſe aīo non ſpernis amynta. i. libentiſſime amas. Et li. georgicorum primo: Nec nulla interea inaratæ gratia terra. i. multa gratia.& li. iii. Nec mihi diſpliceat maculis inſignis& albo: ideſt ualde placeat & Munera nec ſperno: ideſt libenter accipio. L ipſana cum. i. latino ſequente. ps. ſcribit̉: dicuntur a nobis reliquia: quæ tantū pluraliter declinantur. L ynx cum. v. græco ſcribit̉: fuit teſte Seruio ſuper primū æneidos: rex ſcythia: qui miſſum a Cerere Triptolo mum(ut hominibus frumēta monſtraret) ſuſceptuꝫ hoſpitio(ut in ſe tanta gloria demigaret) īterimere cō gitauit. ob quā rem irata Ceres: eū cōuertit in ſyncē ferā uarii coloris. Nā quadrupes ē habēs terga maculis diſtincta: ut pardus: ſed lupo ſimilis:& forte eiuſdem generis: dicente Virgilio libro georgicorum tertio Quid lynces bacchi uaria:& genus acre luporum. At lynx uiſus acumine cætera animalia ſuperare ſcribit̉: cuius urina teſte Plinio libro octauo naturalis hiſtoriæ ubi reddit̉ glaciatur in gemmas carbunculis ſimiles: & igneo colore fulgentes. lyncurium dictas. Vnde Ouidius li. xv. metamorphoſeos: Victa racemifero lyncas dedit india baccho: E quibus(ut memorant) quicquid ueſica remiſit Vertitur in lapides:& congelat aere tacto. Et eſt generis fœminini: ut Lynces bacchi uaria. L yncurium prima cum. v. græco:& ſequens cum. c. exili ſcribitur: dicitur lyncis urium ideſt urina. L ynceus eodem modo ſcribitur: fuit uir quidaꝫ teſte Seneca in Medea ſumma ī uidendo acuitatis: ut Quiqꝫ tranſpontum quoqꝫ ſummota Lynceus lumine immiſſo uidet. L yra cum. v. græco ſcribit̉. inſtrumentum eſt muſicum: quod teſte Heratoſthene poeta græco Mercurius primus ex teſtudine fecit: atqꝫ Orpheo tradidit: qui Calliopes& Oeagri fluminis fuerat filius:& eius rei maxime ſtudioſus. Et a lyra lyrici illi dicti ſunt poetæ: qui uerſus ad lyram decantandos componebant. Lyſias prima cum. v. græco: ſequens cum. i. latino ſcribitur: fuit orator græcus mira iucūditatis. Immo(ut ait Quintilianus) ſubtilis eſt atqꝫ elegans.& quo nihil ſi oratori ſatis ſit dicere) quæras perfectius. L yſius prima cum. v. græco: ſequens cum. i. latino ſcribitur: fluuius eſt Arcadiæ: iuxta cuiꝰ ripas tumulus fuit Aeſculapi. L yſippus prima cum. y. græco: ſequens cum. i. latino ſcribit̉. fuit in arte ſculptoria artifex clariſſimꝰ: ut Martialis in epigrammatibus libro nono: Nobile Lyſippi munus opuſqꝫ uides. Vnde Carolus arretinus conter raneus meus: ludens cum Poggio de Mercurio ſibi miſſo a kyriaco anconitano: in quodam carmine elegiaco inquit: Deniqꝫ lyſippus fingat ſpirantia ſigna. Omnia mercurio cedere uiſa meo. Nam animoſa ſigna effingere dicebatur.& teſte Quītiliano libro duodecimo ad ueritatem optime acceſſit. Ac ut refert Plinius libro. xxiiii. naturalis hiſtoriæ ad ſexcenta decem ſignorum opera effeciſſe dicitur. L yſippe eodem modo ſcribitur: fuit una ex natis Proti: quæ in uaccas commutata fuerunt: ut uidebimus in dictione Protis. L yſimachus prima cum. y. græco: ſequens cum. i. latino: ultima cum. ch. aſpirato ſcribitur. fuit macedo uir illuſtris:& Calliſthenis diſcipulus: de quo clariſſima ſcripſit Iuſtinus libro decimo. Alius fuit unus ex principibus Alexandri. L yſmachia eodem modo ſcribitur. nam tam hæc dictio: qͣꝫ ſuperior ex lyſio:& machia(quod eſt bellum) componitur. Veruꝫ lyſimachia teſte Iuſtino libro. xviii. ſui epitomatis fuit urbs helleſpōti: quæ terremotu corruit uigeſimoſecundo anno poſtqͣꝫ a Lyſimacho rege uno ex principibus Alexandri magni fuerat condita. Sed poſtmodum reedificata: cauſa fuit multarum cladum: dicente. L. Floro in ſecundo ſuarum hiſtoriaruꝫ li. Lyſimachia urbs a regibus ſyriæ condita: ab Antiocho magno hæreditario iure poſcebatur: ſed a romanis negata: fuit cauſa potiſſima ſecundi belli macedonici. L yſander cum. y. græco: ſequente. ſ. ſcribitur: fuit uir lacedemoniꝰ:& fœlicitate magis qͣꝫ uirtute glorioſus: Nam bellum athenienſium cum peloponneſis: quod iam ſex& uiginti annis durauerat: ille non ſui exercitus uirtute: ſed aduerſariorum immodeſtia: athenienſium omnen claſſem apud egon fluuium cœpit:& bel lum confecit. Quo facto athenienſes ſe lacedemonis dedidere.& Lyſander mirum in modum elatus eſt. Quo id ſecutum fuit: ut lacedemoni in maximum odium gratia peruenerint. Nam cum ſemper factioſus fuiſſet: nil aliud moliebatur: qͣꝫ ut omnes ciuitates in ſua teneret poteſtate: quod ſed lacedemonioruꝫ cā facere ſimulabat. Sed ille tandem a thebanis occiſus fuit. L inum cum. i. latino ſcribitur: dictum eſt a lineo uerbo græco& antiquo: quod detinere ſignificat: quia illo omnia detinentur: ac primam producit. Virgilius libro georgicorum primo: Vrit enim lini campum ſeges: urit auena.& ſimili mō apd̓ grecos producit. At pro homine breuis eſt. Virgilius in bucolico: ut linus hæc illi diuino carmine paſtor. Sunt lini genera nōnulla: ſed illud famoſius: quod a græcis σεστην: hoc eſt inextinguibile ex argumento naturæ ſuæ teſte Plinio libro decimooctauo naturalis hiſtoriæ: denominatur eo ꝙ non abſumatur ignibus. Id noſtri(ut ait) uuium uocant: ardenteſqꝫ in focis conuiuiorum ex eo ſe uidiſſe mappas Plinius atteſtatur: quæ ſordibus exuſtis ſplenduerunt igni magis: qͣꝫ poſſent aquis&(ut idem aſſerit) regum inde funebres tunica corporis fauilla ab reliquo ſeperatur cinere. Naſcitur in deſertis aduſtiſque ſole indiæ locis: ubi non cadunt imbres inter diras ſerpentes: aſſueſcitqꝫ uiuere ardendo: rarum inuentū: difficile teſtu propter breuitatem. cum inuentum eſt aquat precia excellentium margaritarum. Hæc de illo Pli.& huic proximum dicit byſſum: de quo in ea dictione uidimus. L īpare cum. i. latino& unico. p. ſcribitur inſula eſt una ex æolis: ſic quoqꝫ teſte Plinio libro tertio: naturalis hiſtoriæ a Liparo rege(qui poſt Aeoluꝫ regnauit) cognominata: ut interpretatur λιπαρος pinguis. Vnde liparaus deducitur: cum. æ. diphthongo in penultima ſcribitur. Iuuenalis in ſatyra Exemplo quodcunque malo: Et ſiccato nectore tergens Brachia uulcanus liperea nigra taberna. L iſus cū. i. latino& ſimplici. s. ſcribit̉: fluuius eſt thracia ꝑ thaſioꝝ mediū fluens. Ad hunc cū ueniſſet Xerrerex ꝑſaꝝ cū exercitu: ut teſtat̉ Herodotꝰ libro hiſtoriaꝝ. vii. nō ſufficiens ad potū deficit. Vnde ait Iuuenalis in ſatyra: Omnibꝰ in terris: Epotaqꝫ flumina medo Prandente. L ithargyriū prima cū. i. latino: ſequēs cū. th. aſpirato: tertia cū. y. græco:& penultima cū. i. latino ſcribit̉: ſpu ma eſt argenti:& uocabulū eſt compoſitū ex λιθος quod eſt lapis:& argyriū: quaſi ea ſpuma in lapidem argenteum ſit compacta. Lithoſtratum prima cum. i. latino: ſequens cum. th. aſpirato:& reliqua ſine aſpiratione ſcribūtur.& ē ait. i. lapidum ſtratum pauimētum. unde ex græco& uerbo latino a ſterno deducto componitur. L ituus cum. i. latino&. t. exili ſcribit̉: nonnulli uocabulum græcuꝫ putauerūt. ac nomen accepiſſe a ſonitu eauctoritate Homeri conantur. Alii latinum uolunt:& a lito uerbo deducunt. erat nanqͣꝫ baculus incuruus: quo ſedentes augures: auibus templa deſignabant. Et(ut rettulit Plutarchus in uita Romuli) fuit Romuli lituus conſeruatus in palatino colle uſqꝫ ad celtarum tempora: a quibus capta urbs: incenſa fuit. Sed poſteexpulſis a Camillo hoſtibus inter altiſſimas fauillas illeſus(cum omnia ignis conſumpſit) inuentus ē. Eſt etiteſte Feſto lituus genus buccina incurua: qua qui cecinerit dicitur liticen. Ennius: Inde loci lituus ſonitꝰ effidit acutos. Virgi. li. æneidos. vi. Et lituo pugnas inſignis obibat& haſta. L yus cum. v. græco ſcribit̉: fluuius eſt minoris aſiæ in pontum defluens. T olligo cum duplici. II.&. i. latino ſcribitur: piſcis eſt: ut ſepia: uel forte ipſa ſepia:& inde diminutiuum ſolliguncula. Plautus in Caſina: Emito ſepiolas lepidas ſolligunculas. L ocrinus cum. o. poſt. l.&. c. exili atqꝫ. i. latino ſcribit̉: mons eſt in brutis ad extremum Italia: ex oppoſito ad pelorum: ſuper quo locrus ciuitas ab Aiace Oileo.& naritiis(qui illum ſecuti ſunt ad Italiam) condita fuit dicente Virgilio li. æneidos tertio: Hic& naritii poſuerunt mœnia locri. de quibus Iuſtinꝰ libro. xxii. ſui epitomatis plura dixit. Nam cum nauigaret Aiax a troia procella naues diſpergens: cum illarum partem in libyam tranſportaret remanentes ibidem illi oppidum condiderunt: quod locrum uocauere. de quibꝰ Vir. libro ænedos. xi. Libyco ne habitantes littore locros. partem uero aliam cū Aiace in Italiam deportauit: ubi condiderunt ſoti oppidum: quod ſimiliter locrum uocauerunt. Et fuit hactenus teſte Platōne libro primo timæi flos Italia nobilitate diuitis ⁊ gloria geſtarum rerū: quā uſqꝫ ad ſua tempora dicit in arte ſapientia triumphaſſe. In hac& crotōne teſte Plinio libro. ii. naturalis hiſtoriæ uſqꝫ ad ſua tempora epidimia nuſquā fuit: nec terremotus aliquis annotatus eſt. At Lucrinus cum. u. poſt. l. ſcriptus: lacus eſt campania inter baias & cunas:& dictio eſt latina a lucro deducta. Naam cum in eodem multitudo piſcium caperetur: e quibus lucra mercatores conſequebantur: lucrinus a lucro uocitatus eſt. Verum cum ei proximuꝫ ſit mare:& ſæpe in lacum exeſtuaret: grandia quandoqꝫ damna mercatoribus ipſis& piſcatoribus inferebat. ob quod grande uectigal: quod romanis perſolui debebant: ſæpius fruſtrabatur. Vnde a ſenatu Iulio Cæſari cōmiſſum fuit: ut lucrinum a maris impetu immunem redderet: qui oppoſitis murorum molibus:& paruulo relicto mariquod ad lacum tranſcenderet rem ipſam confeciti. Ob quod aquas iulias uocari uoluit. Vnde Virgi. libro georgicorum. ii. in illius laudes hæc ipſa commemorat dicens. An memorem potius lucrinoqꝫ addita clau ſtra: Atqꝫ indignatum magnis ſtridoribus æquor: Iulia qua ponto longe ſonat unda refuſo. Verum ea loca ſaxoſa eſſe& oſtreis referta oſtendere uidetur Iuuenalis: cuꝫ ait in ſatyra Criſpini: Nulli maior fuit uſus edē di Tempeſtate mea circeis nata forent: an Lucrinum ad ſaxum rutupinouē edita fundo Oſtrea callebat primo depræhendere morſu. ſane teſte Plinio libro. ix. naturalis hiſtoriæ: Oſtrearum uiuaria primum omniuꝫ Sergius orata inuenit in baiano ætate Luci Craſſi oratoris. Et ut pergit. Is primum optimuꝫ ſaporē oſtreis lucrinis adiudicauit: quando eadem aquatilia generantur alibi meliora: ſicut lupi piſces ī thyberi amne inter duos pontes: rōbus rauenna: muræna in ſicilia: elobs rhodi:& alia genera ſimiliter. T ocrus cum. o. poſt. I.&. c. exili ſcribitur. ciuitas eſt in brutis ſuper monte lucrino: ut in præcedenti dictione uidimus. Lodie cum. i. latino ſcribitur:& ut quidam uolunta an̄os dictione græca deducitur: quæ apud nos ē lotioita ut ſit omne: quod lectulo imponitur:& lauari poteſt. Alii uero latinum magis putant: atqꝫ id apud nodeſignare uolunt: quod apud græcos σαγιον. hoc eſt lecti comparatorium. Iuuena. in ſatyra: Credo pud ciciam: Modo ſub lodice relictis. at penultimam producit. L otus cum. t. exili ſcribitur: fuit teſte Ouidio libro. ix. metamorphoſeon nympha: quam cum amatam Pria pus perſequeretur: illa fugiens:& deorum adiutorium implorans: illorum miſeratione conuerſa eſt in arboreꝫ ſui nominis: quæ ī aphrica teſte Plinio libro decimotertio naturalis hiſtoriæ ea parte: quæ ad nos uer git naſcitur inſignis:& præcipue circa ſyrtes& naſanonas. Eius magnitudo eſt: quæ Piro. qͣꝫqͣꝫ Cornelius nō pos breuem dicat inciſura:& folia breuiora qͣꝫ quæ ilicis uidentur. Sed quanto tempore hæc arbor durare poterit: oſtendit idem ipſe Plinius circa finem libri. xvi. naturalis hiſtoriæ dicens: Lotus eſt romæ in area luc næ: quæ eo anno condita fuit: ꝗ ſine magiſtratibꝰ tricenteſimoſexageſimonono urbis fuerat incertū quanto uetuſtior eſſe quidem uetuſtiorē non eſt dubium: cū ab eo loco lucina nominetur. Sed incerta eius loci ætas quæ capillata dicitur: quoniam ueſtalium uirginum capillus ad eam defertur. Verum altera Lotos in uulcanali: quod Romulus conſtituit ex uictoria de cunis. Fa æqueua urbi intelligit̉ ut teſtis eſt Maſſurius. radices eius in foro uſqꝫ ad cæſaris præſtationes municipioꝝ penetrant. Et ut pergit fuit cū ea Cupreſſus equalis ætatis circa ſup̄ma Neronis principis ꝓlapſa atqꝫ neglecta. Ex hac arbore teſte Iulio Polluce de uocabulis reꝝ ad Commodū cæſarē optime cōficiunt̉ tibiæ. Sane teſte Plinio libro. xxii. Qui lorum arborē tantum putant: Homero auctore argui poſſunt. Is enim inter herbas ſubnaſcētes: deorum uoluptati Lotum primū nominauit. T otophagi cū. t. exili&. ph. aſpirato ſcribit̉: populi ſunt libyci: quoꝝ quidā littora libyæ iuxta ſyrtes inhabitant: quidā uero magis ad auſtrū tendētes uſqꝫ ad fluuiū Tritona ꝓtendunt̉. Hi teſte Herodo. li. hiſtori. iii. uiuunt ex fructibus arboris loti: qui dulciores ſunt dactylis: ex quibꝰ etiā uinū eos cōficere dixit. Ad hos teſte Homero in odiſſea: tēpeſtate maris ꝑductus acceſſit Vlyres: a quibꝰ in ficiliā nauigauit. L ucani cum. c. exili ſcribit̉: populi ſunt inter campaniā& aprutiū: ſiue inter appulos& calabros. Hi teſte Pli. lib. iii. naturalis hiſtoriæ: in ſannitibus originē habuerunt. Lucrinus cum. c. exili ſcribitur:& eſt dictio latina denotans lacum campanis: a lucro deducta. ut uidimus in dictione locrinus. L uthum ꝓ colore. Et inde lutheus thea theum: cum. th. aſpirato ſcribit̉. Nam a υρον quod eſt ſanguinolentū traductū eſt. Eſt enim color rubeus ſanguini conſimilis. Perſius: lam chlamydes regū: iam luthea cauſapa captis.& inde lutheolus la luꝫ. Virgi. in bucolico: Mollia lutheola pingit uaccinia caltha. habetqꝫ primam longā. At cū ꝓ cœno ponit̉& ſorde: abſqꝫ aſpiratōe ſcribit̉:& habet primā breuē. Iuuenalis in ſatyra: Credo pudiciciā: Dum reddit: terrāqͣꝫ luto ferit inteſtino. Verū& pro colore nonnulli latinum putant:& a luce nomen aſſumpſiſſe. Gellius libro. ii. noctiū atticaꝝ: Lutheus cōtra ruffus color eſt dillucidior. unde eiꝰ nomē quoqꝫ eſſe factū uidet̉. Sed magis placet græcū eſſe:& cū. th. aſpirato ſcribit̉. Acarius cum. c. exili&. i. latino ſcribit̉: fuit nomen uiri ꝓpriū:& interp̄tat̉ beatꝰ. Machaon cum. ch. aſpirato ſcribitur: fuit teſte Homero libro. ii. iliados: filius Aeſcu lapi:& frater Polydarii: ut in ea dictiōe uidebimꝰ. Hic ob ſolertiam medicina artis cum alijs heroibus græcorū ad troiam ē creta conuocatus fuit: a quo Mochaonius deducit̉. ut Ouidius libro primo de ponto: Vtqꝫ machaonis peantius artibꝰ heros Lenito medicam uulnere ſenſit opem. Maceria cū. c. exili&. i. latino ſcribit̉: græcū multi eē uolūt:& a. u.: qd̓ ē lōgideriuari. Nam parietes ſunt ex lapidibus abſqꝫ cemento: quibus ſepiri cōſueuit uinea: qui non niſi longi eſſe poſſunt. Machera cū. ch. aſpirato&. æ. diphthōgo in penultima ſcribit̉: dicit̉ a noſtris ſica culter cultellꝰ gladiꝰ. Iuue. in ſatyra: Et ſpes& ratio ait: Nam ſi pieria quadrās tibi nullꝰ in arca Oſtēdat̉ ames nomē uictūqꝫ machara. Maccabeꝰ cū duplici. c.& ī penultīa cū. æ. diphthōgo ſcribit̉: nomē ē barbaꝝ: ſed a græcis ſic cōſcriptū. Macedonia cū. c. exili& abſqꝫ aliqͣ diphthongo ſcribit̉: ꝓuincia eſt in europa a Macedone filio Oſiridis teſte Diodoro ſiculo libro hiſturiaꝝ. i. cognominata. Hæc anguſtos primitꝰ terminos habuit: ſed uirtute ſuoruꝫ regū ⁊ gētis induſtria ſubactis finitimis ita ampliata ē ꝙ de ea ſic Solinꝰ ſcripſerit: Qui edoni olim populi: quæqꝫ mygdonia erat terra: aut emathiū theſſalicūqꝫ erat ſolū: nūc oē uniformi uocabulo macedonica res eſt: factūqꝫ corpꝰ unū. Nāqꝫ teſte Pli. li. iiii. naturalis hiſtoriæ: centū quinqͣginta populos tenuit. Quod ſane facit ad auctoꝝ quorūdā cōcordiā qui in eiuſmodi ꝓuintis deſcribēdis diſcordare uident̉. At teſte Solino macedoniā ab oriente præcingit thracius limes: meridiana theſſalia epirota tenent: ab occidente dardani ſunt& illyri. Qua in ſeptentrionem tendit: paonia paphlagonia protenditur. Macyberna cum. c. exili&. y. græco ſcribitur: fuit teſte Herodoto urbs ſithonia: ut in ea dictione uidebimus. Machina cum. ch. aſpirato&. i. latino ſcribitur. nam græce dicitur μηχαν: quod apud nos inuentionem indicat.& inde mechanicus cum. e. abſqꝫ diphthongo deducitur. Macrocoſmus abſqꝫ aliqua aſpiratione ſcribitur.& dicitur a noſtris lōgus mūdus. Nā cōponitur ex μακρός quod eſt longus:& κοσμος mundus. Macrologia ſimiliter abſqꝫ aſpiratione ſcribitur:& dicitur longus ſermo. Macrobius ſimiliter ſcribitur:& dicitur longæuus. Nam βιοσ quoqꝫ uita nuncupatur. Mactrochir ſecunda cum. c. exili: penultima cum. ch. aſpirato ſcribitur:&. i. latino. dicitur a noſtris longimanus. Nam componitur ex macros: quod eſt longa:& chir manus. Mander cum. æ. diphthongo ſcribitur: fluuius eſt phrygiæ. ut Qui. libro. viiii. metamorphoſeos: Non ſecuac liquidis phrygius meander in undis Ludit.& reliqua quæ de eodem ſcribit.& inde Meandrius: qui etiā pro nomine proprio ab Herodoto ponitur:& Polycratis amicus. Menalus cuꝫ. æ. diphthōgo ſcribit̉: mons ē arcadiæ teſte Pli. li. iiii. naturalis hiſtoriæ: altiſſimꝰ& amœniſſimꝰ propinquiſqꝫ ad argos: ut dixit Liuius lib. iii. de bello macedonico:& refertus pinis: ut oſtendit Virgilius in bucolico cum ait: Menalus argutumqꝫ nemus pinoſqꝫ loquētes Semper habet. ſemper paſtorum ille audit amores. Sed in plurali facit menala in neutro genere: atqꝫ idem quod ſingulare ſignificat. Menades cū. æ. diphthongo ſcribitur: deſcenditqꝫ a Manoma: quod eſt furio. Quare apud nos furioſæ ſeu inſana: uſitatiori uocabulo mulieres ille dicebant̉: quæ Bacchi ſacra capillis ſperſis hinc inde curſitabant Iuue. in ſatyra: Credo pudiciciaꝫ: Crinēqꝫ rotant ululante priapo Menades.& Perſius: Baſſaris& lyncem manas flexura corymbis. Meotis cum. æ. diphthongo&. t. exili atqꝫ. i. latino ſcribit̉: eſt ſcytharum maxima palus. quæ ex tana ab aqui ſone in pontum defluit.& ut ait Virgilius li. Georgi. iii. Puppibus illa prius patulis nunc hoſpita plauſtris: & alia qͣꝫplura: de qua pleniſſime Ouidius li. iii. triſtium epiſtola. x. Mera cum. æ. diphthongo ſcribitur: fuit quarta Præti filia ex Antia uxore. Magnes cum. g. īmediate poſt. a.& ante. n. ſcribitur: lapis eſt attrahens ferrum: cuius plures ſpecies Pli. cōnu merat li. xxxvi. naturalis hiſtoriæ: Et eodeꝫ teſte ſic quoqꝫ appellatus eſt ab inuentore: ut auctor eſt Nicāder. & in idā primum compertus. Magneſia eodē mō atqꝫ per. i. latinū ſcribitur: regio eſt teſte Pli. li. iiii. naturalis hiſtoriæ theſſalia ānera. Vnde & magneſi populi noīant̉. Itē& eodē noīe urbs ē in aſia: iuxta quā Scipio aſiaticꝰ Antiochū regē perculit. Magnetes eodem modo ac per. t. exile ſcribit̉. populi ſunt theſſaliæ in equeſtri certamine docti. de quibꝰ Lucanus libro ſexto: gentes theſſalicas deſcribens inquit: Et magnetes equis minyæ gens cognita remis. Hos & alio uocabulo magneſios uocitamus. Magus cum unico. g. ſcribitur. uocabulum eſt perficum id denotans quod apud græcos philoſophꝰ:& apolatinos ſapiens dicitur. hos galli dryiudas uocauere: ut in ea dictione uidimus. Aegypti uero in ea ſignificatione qua nos ſacerdotes:& græci ꝓphetas dixere. Indi gymnoſophiſtas græco uocabulo:& ſua interp̄tatione uocabant: ut ſimiliter in ea dictione uidimus. Babyloni nō& aſſyrii ſuos magos ſeu ſapiētes chaldeos uocauere. Itaqꝫ Laertio teſte: magi apud perſas deorū cultui maxime inſiſtunt: preces illis ac uota& ſacrificia offerūt: de deorum ſubſtantia& generatōe diſſerunt: ſigna ſtatuaſqꝫ reprehēdunt: improbāt illo rum errores qui dicunt mares etiam& fœminas in deis imperium eſſe. Dicunt teſte Socione: matri aut filia miſceri. Plena eſſe demonum aera aſſerunt. cultum& uſum auri interdicūt. his eſſe ueſteꝫ candidam: lectū hummum: eſcas olus caſeum paneꝫ: arundine uti pro baculo. Hos magica eſſe diuinatōis ignaros dixit Ariſtoteles in libro de magico. Quin& Zoro aſtrē ipſum cui eius artis initia ac principatū tribuūt. Dion ex interpretatione eius nominis aſtrorum aſſerit fuiſſe cultorem. Duoqꝫ eſſe apud illos principia bonuꝫ demona& malum. Vnum ex his Iouem: quem Horamaſdem: alterum Plutōnem: quem Arinnanium uocant. D. xeruntqꝫ teſte Fudoxo homines reuicturos. eos fuiſſe antiquiores ægyptijs dixit Ariſtoteles libro de philoſophia primo. ab his fuiſſe gymnoſophiſtas Clearcus ſolenſis aſſeruit. Sed poſt hæc tractu temporis hi tantummodo magi dicti ſunt: qui ob facinorum magnitudinem uulgo malefici appellātur. Nam& elementa ſæpe concutiunt: turbant mentes hominuꝫ:& ſæpe ſine ullo ueneni hauſtu: uiolentia tantuꝫ carminis inter munt: dicente Lucano: Mens hauſti nulla ſanie polluta ueneni. Incantata perit: Et Virgi. ī Damone: Carmina uel cælo poſſunt deducere lunam. Carminibus circe ſocios mutauit ulyxis. Frigidus in pratis cantando rumpitur anguis. Et alia quæ ſtatim uidebimus. Magos ergo ex Zoro aſtre ꝑſa habuiſſe initium dicunt: quē ſex milibus annorum fuiſſe ante Platōnis mortē Plinius libro. xxxv. naturalis hiſtoriæ ex teſtimonio Eudox prodidit. Hermodorus uero platonicus in libro diſciplinarum uſqꝫ ad excidium troiæ teſte Laertio annos quinqꝫ milia cōputauit. Sed unus hic tantū Zoroaſtres fuerit an poſtea:& alius nō ſatis conſtare Pli. dixit. Et paululum ſupra oſtendit eam artem: quam magicam dicimus: ab ipſo Zoro aſtre: ut omnes auctores conueniunt in ꝑſide ortum habuiſſe: quæ(ut ait) fraudulentiſſima artium in toto terrarum orbe plurimis ſæculis ualuit. Et ſubdit auctoritatem ei maximam fuiſſe: nemo miretur. ꝙ ſola artium tres alias īperioſiſſimas humana mentis complexa: in unam ſeſe redegit. natam primo ē medicina nemo dubitauit. hac ſpecie ſalutar irrepſiſſe uelut altiorē ſāctiorēqꝫ qͣꝫ medicinā. Ita blandiſſimis deſideratiſſimiſqꝫ promiſſis addidiſſe uires religionis: ad quā maxime alligatur humanū genus. Atqꝫ ut hoc quoqꝫ ſuggeſſerit: miſcuiſſe artes mathematicas: nullo non auido futura de ſeſe ſciendi: atqꝫ ea ē cælo ueriſſime peti credenti: Ita poſſeſſis hominuꝫ ſenſibus triplici uinculo in tantum faſtigii adoleuit: ut hodie etiam in magna parte gentium præualeat.& in oriente regum legibus imperet. Sine dubio illic orta in ꝑſide a Zoroaſtre: ut inter auctores conuenit. E infra ſubdens idem auctor pergit: mirum hoc in primis duraſſe memoriam ardentemqꝫ tam longo æuo cō mentariis non intercedentibus. præterea nec claris nec continuis ſucceſſionibus cuſtoditam. Mirum eſt etiin bello troiano tantum de ea parte ſilentium fuiſſe Homoro.& tantum operis ex eadeꝫ in Vlyxis erroribꝰ ut totum opus non aliunde conſtet. Et infra ſubdit: troianis itaqꝫ temporibus Chironis medicinis contenta eſt etas ſolo Marte fulminante. hæc ille. Sed qui fuerint eiꝰ artis ſcriptores: aut quo ordine ſucceſſerit: diffi cile eſt comperire. putant quidam Orpheum thraca primitus intuliſſe ad medicina profectum. Deīde motua uxore Eurydice. temptaſſe eam quibuſdam carminibus teſte Seruio ſuper. iiii. georgicorum Virgi. ad lucem reuocare. Quod quia facere nequiuit: fixiſſe poetas coniugem iam receptam iterum necauiſſe dura Plutonis lege. quin& id Virgilium ſenſiſſe confirmat: cum ait: Si potuit manes arceſſere coniugis orpheꝰ. cum arceſſere proprie euocantis ſit. Sed eius rei non inexpertem fuiſſe Orpheum prorſus exiſtimauit Pliex eo ex eo tunc quoqꝫ ꝙ tota thracia magices fuiſſet. Sane non thraciam: ſed theſſaliaꝫ ſolam in eo orbe eius ue neficii infamem fuiſſe oſtendit Lucanus libro ſexto ſuæ pharſalia. Et Apuleius de magia libro primo& ſecundo. Quin& ipſe Plinius qui ait: Miror equidem illis theſſalia populis famam eius artis tantam adeſſe: ut Menander quoqꝫ litterarum ſubtilis illis in locis genitus: theſſalam cognominaret fabulam complexam ambages fœminarum detrahentium lunam. quare primum de ea arte cōmentatum Hoſtenem putat: ꝗ(ut ait) maxime ad rabiem non auiditatem modo eius ſcientia græcorum populos egit. Ita ut ſummam littera rum claritatem gloriamqꝫ ex ea ſcientia peterent. hinc certe Pythagoras Emphedoces: Democritus: Plato ad hanc diſcendam nauigauere: exilis uerius qͣꝫ peregrinationibꝰ ſuſceptis. hanc reuerſi prædicauere. hāc in arcanis habuere. Dixit etiā Plinius xerxem ꝑſarum regem in ea uerſatum fuiſſe.& ut pergit diligentiores inquiens ante hunc ponunt Zoroaſtrem alium percōneſium: quem ego illum puto: de quo anthus lydius teſte Laertio inquit: a Zoro aſtre uſqꝫ ad Xerxis tranſitum ſexcenti connumerantur anni. poſt queꝫ plu res magos ſibi inuice ſucceſſiſſe dixit idem Laertiꝰ: ut Hoſtanes. Aſtropſychos: Cobrias: Paratas: donec ab Alexandro euerſum perſarum regnum fuit. concluſit ergo Plinius in eodem libro medicinam& magicem pariter eadem ætate effloruiſſe. illam Hippocrate: hanc Democrito illuſtrantibus circa peloponneſiacum græcia bellum: quod geſtum eſt a trigenteſimo noſtræ urbis anno. hæc ille. ſubdens eam artem totum orbem peragraſſe: atqꝫ tranſgreſſam oceanum:& britaniam uſqꝫ peruectā: quam ſuo tempore tantis cerimo nis celebrare dicit: ut deſiſſe perſis uideri poſſit. nāqꝫ& antiquioribus tēporibus in Italia fuiſſe oſtēdit Homerus in tota odyſſea.& cæteri poſt illum poetæ referentes Circem habitātem montem circauꝫ iuxta caietam: ex ea arte mirandos oſtendiſſe effectus: ut Virgilius in bucolico: Carminibus circe ſocios mutauit ulyris.& libro æneidos. vii. Hominum ex facie dea ſcæua potentibus herbis Induerat circe uultus ac terga ferarum. Qua de re Aeſchylum antiquum poetam græcum dixiſſe puto Italiam herbarum potentem. unde etiam Virgilius in Mœri quædam de his talibus dicit: quæ lege fœliciter. Durauit etiam& hæc uenefica ars in Italia per longa chriſtianoꝝ tempora: Ita ut temporibꝰ Theodoſi iunioris chriſtianiſſimi principis dicat celeberrimus Auguſtinus libro. xv. de ciuitate dei: Cum eſſemus in Italia audiuimus quaſdam mulieres imbutas his malis artibus dato caſeo ſtatim homines in iumenta conuertiſſe. quæ(ut alia iumenta neceſſaria quæqꝫ portabant:& finita opera iterum homines ab illis reſtitui. quibus(ut ait) mens ſemper humana conſeruata fuit. Quid non ne& Apuleius ipſe platonica ſecta philoſophus hiſtorice ſcripſit ſe in aſinuꝫ apud theſſaliam ueneficiis cuiuſdam mulieris: dum per magicam fieri auis conaretur: cōuerſum fuiſſe& tractu temporis in hominem reſtitutum: atqꝫ ſuæ metamorphoſeos librum ſcripſiſſe? Nōne etiam Plinius: Seneca & Cicero certiſſime affirmarunt meſſes in uarios agros magorum præſtigijs traduci poſſe. Vnde etiā apud Vrgilium in Mœri. Atqꝫ ſatas alio uidi traducere meſſes. Ouidius etiā de ſine titulo inquit: Carmine læſa ceres ſterilem uaneſcit in herbam. Deficiunt leſi carmine fontis aquæ: Ilicibus glādes. cantataqꝫ uitibꝰ uua Decidit.& nullo poma mouente fluūt. Quāobrem dixit Plinius libro. xxviii. romæ ſcriptum in. xii. tabulis: qui fruges excantaſſet.& alibi qui malum carmen incantaſſet. Et alibi teſte Seruio: neue alienam ſegetē pellexeris. Sed mirabiliora etiam ex hac arte patrata narrant poetæ. ut Medea apud Ouidium libro metamor phoſeos. vii. Cum uolui ripis ipſis mirantibus amnes In fontes rediere ſuos: concuſſaqꝫ ſiſto: Stantia concutio cantu freta: nubila pello. Nubilaqꝫ induco: uentos abigoqꝫ uocoqꝫ: Viuaqꝫ ſaxa ſua conuulſaqꝫ robo ra terra. Et ſiluas moueo: iubeoqꝫ tremiſcere montes. Et mugire ſolum maneſqꝫ exire ſepulchris. Te quoqꝫ luna traho.& reliqua. Tibullus etiam de maga locutus ait: Hanc ego de celo ducentem ſydera uidi. Flumi nis hæc rapidi carmine uertit iter. Hec cātu funditqꝫ ſolū: maneſqꝫ ſepulchris Elicit.& tepido deuocat oſſa rogo. Cum libet hæc triſti depellit lumina cælo: Cum libet eſtiuo conuocat orbe niues.& alia qͣꝫplura: quæ ipſe& alii poetæ loquūtur. non ergo tam grauiter romanis legibus ars hæc plecteret̉: ſi non ꝑnicioſa& cū effectu multarum rerum cognita fuiſſet. Quare coactam& inuitam Didonem induxit Virgiliꝰ libro æneidos. iiii. cum ait: Inuitam magicas accingier artes. ſane non omnia quæ per eam monſtrantur arteꝫ uera eſſe noſcuntur. ſed multa demonum illuſionibus oſtenduntur: quæ ueridice facta minime fuerunt: ut homineꝫ cōuerti in lupum: aut in iumentum: lunam trahi& ſimilia: quæ per humanorum ſenſuū alterationem: quibus illi plurimum præſunt:& non per uerum inducūtur effectum. Nam ſoluꝫ ea uere exequi poſſunt: quæ naturali uirtute ducūtur: ſed cum rerum cognitione ex ingenii acrimonia& longa experientia ac agilitate natura alterabilia facile cōiungere ualeant: ea nōnunqͣꝫ inducunt: quæ miracula hominibꝰ eſſe uidentur:& non ſunt. Sed hæc hactenus. Nunc ad eiꝰ artis ſpecies tranſeamus: quaruꝫ nōnullæ a romanis legibus ꝑmit tebantur. M. Varro libro. vii. rerum diuinarum quattuor tantūmodo ſpecies aſſignauit: pyromantiā: aero mantiam: hydromantiam:& negromantiam: pyromantiam illam uocitauit: quæ per ignem diuinare cōſue uit. Nam pyr ignis& mantia diuinatio a græcis dicitur. hæc inſpicit quid fulgur: quid fulmen quiſqꝫ ignis ſignificet. per quem modum Ciceronis uxor eum ſequenti anno futurum conſulem diuinaſſe dicitur: quia cum poſt ꝑactum ſacrificium quædam in cineribus conſpicere uellet: flāma repente exiluit: ut ipſe libro de diuinatione deſcripſit. iuxta quod Virgilius in Damone. Aſpice corripuit tremulis altaria flāmis Spōte ſua dum ferre moror cinis ipſe bonum ſit. Et Tanaquil Tarquini priſci uxor uidens flammam lambere Serui Tulli caput dixit: teſte Liuio libro. i. ab urbe futuꝝ ut puer unica fieret ſalus regis in rebus dubiis:& regnū illi prædixit. Simili modo poſt captā troiam diſceptante Aenea de fuga cū Anchiſe patre flāmula quædā atparuit uerticem lambēs Aſcani:& nullam illi inferens leſionē: quæ cū regnū Aſcanio futurū portenderet. diſcedere ꝑſuaſit. Aeromantia ea diuinatio erat: q̄ ī aere fieri uidebat̉: ut auiū auſpicia: auguriaqꝫ& uētoꝝ aut grandinū inſueta procella. Quēadmodum etiā teſte Plinio li. ii. naturalis hiſtoriæ: relatū ē in monumē ta. M. Actilio&. C. Portio. coſſ. lac& ſanguinem pluiſſe: quod ut alij ferunt ſequēti āno peſtem ualidā romā inuaſuram prenunciauit. Tempore etiam quo Hānibal lacerabat Italiam teſte Liuio de ſecundo bello punico aquæ ſanguini permixta e celo deciderunt in modum pluuia.& libro octauo de bello macedon co āno inquit: quo deceſſit Hannibal per biduuꝫ pluit ſanguis. Item teſte Plinio eodem libro ſecundo ferrum in lucanis(anteqͣꝫ. M. Craſſus in ꝑthis interremptus eſt) pluit. omneſqꝫ deinde lucani milites: quoꝝ magnus numerus in exercitu erat: cū eo interfecti ſunt. Et ſubdit. Eſtygies ferri quæ pluit ſpongiaꝝ ferro ſimilis erat etiā. L. Paulo&. C. Marcello cōs. lana:(ut idē inquit auctor) circa caſtellū cariphanū pluit. iuxta qd̓ poſt annū Titus Mamiliꝰ occiſus eſt. Et ſubdit Armorū crepitus& tuba ſonitꝰ auditos e celo cimbricis bellis accæpimus. Tertio uero cōſulatu Marii a mamertinis& tudertinis ſpectata arma cæleſtia ab ortu occaſuque inter ſe concurrētia:& ſimilia plura: quæ diuerſis tēporibus cōtigerunt: ex qͥbus ſemper aliquid pra diuinatum fuit. Hydromantia uero diuinatio illa ē: quæ in aqua cōcipit̉: ut teſte Varrone uidit puer ī aqua Mercurii effigiem: quæ centū quinquaginta uerſibus oēm mithridatici belli euentum prænūciauit:& ſimilia: quæ multa ſimiliter fuiſſe cōſpecta iam legimꝰ. Necromātia eſt per mortuos diuinatio. νεκρων enim. i. mortuoꝝ:& mantia diuinatio. ut Ericto apud Lucanū li. vi. mortuū ſuſcitans euentū belli pharſalici: Sexto Pompeio prædixit. Verū& a nōnullis alijs plures ſubdunt̉ diuinationū ſpecies.& chiromātia quæ per ma nuū inſpectionē diuinat. Iuuenalis in ſatyra Credo pudiciciā: Frontēqꝫ manūqꝫ præbebit Vati. Geomantia quæ ex terræ cōcuſſionibus& aperitionibꝰ diuinare cōſueuit: qͣſi ſit terræ diuinatio. Haruſpicina& ſacrificiis aīalium& extis diuinat. Iuuenalis in præfata ſatyra. Armenius uel cōagenus haruſpex pectora pullori rimat̉& exta catelli. interdū& pueri. Et ut uult Donatꝰ in cōmēto phormi. haruſpex cū aſpiratōe ſcribitur & a fari quæ inſpicit ſeu inſpexit dicitur: qͣſi faruſpex: ita ut. f. digāma in aſpirationē fuerit cōuerſum ſecun dum ea: quæ ſupra circa hoꝝ cōmētariorū initia demōſtrauimus. Arioli a ſacrificiis aræ ſuperipoſitis diuinare ſatagebāt. unde& nomē aſſumpſere. Sed præ cæteris auguria& auſpicia lege permittēte: immo& in publicis negociis iubente a romanis obſeruabant̉.& augures illi dicebant̉: qui ex auuiū garritibꝰ& uolatibus diuinabant. cōtra quos acrianū illud eſt: qd̓ refert Gelliꝰ li. xiiii. noctiū atticarū: Nihil inquit credo au guribus: ꝗ aures uerbis diuitāt alienas: ſuas ut auro locupletēt domos. ſed horū initiū& ꝓgreſſum uidebi mus in dictione Tages. Auſpicium uero dicit̉ uel a paſtu: uel ab inſpectiōe auiū. Sed quia cōſul anteqͣꝫ irein expeditionē capiebat auſpiciū. hinc factū eſt: ut dicamus auſpicio ductū: anteqͣꝫ principio quæ a ſolo duce capiuntur. Et hinc auſpicari non modo auſpiciū capere: ſed& incipere dicit̉. Nec in bonam tātum partem: uerū in malā quoqꝫ: ut apud Pliniū nepotē. At homo infœliciter natꝰ manibus pedibuſqꝫ deuinctꝰ aīacæteris imperaturū: ab auſpiciis uita auſpicat̉. ſed plerūqꝫ in bonum accipit̉: ut apud Terētiū: Haud auſpicato me huc attuli. i. non fœliciter: qͣſi auſpiciis repugnātibꝰ. quod melius Quinti. ipſe declarauit in decla mationibꝰ: cū de Achille: ut opinor locutus: qui ad mortem: quam dii futura denūciauerāt: cupiditate ulci ſcendi Patrocli ruebat. ſic ait: Eant nūc antiquaꝝ cōditores fabularū poetæ:& ſe ad exortandū amicicia fi dem magna quædā compoſuiſſe carminibꝰ putēt: ſi dixerint aliquos per maria terraſqꝫ aſperiorē fortunaꝫ amicorū cā ſecutos: aut principem græciæ uirum in ultionē interfecti amici inauſpicata bella geſſiſſe:& ali bi li. ix. de inſtitutione oratoria: Itaqꝫ ut apud illos Homerus: ſic apud nos Virgilius auſpicatiſſimū dederit exordium. Dicebat̉ etiā auſpex: qui præerat celebrādis nuptijs: quia auſpiciū pro nuptijs capere ſolebant. Iuue. in ſatyra Omnibꝰ in terris: Veniet cū ſignatoribus auſpex.& adhibebat̉ hic ꝓ parte mariti: ut ꝓnuba quæ præeſt& ipſa nuptijs celebrandis pro uxore: ut uidebimꝰ in dictione paranymphus. Aliquando etiam auſpex magis ꝓprie accipit̉ pro eo: ꝗ dux ē militia: ut apud Horatiū li. i. carminū. Nil deſperādū teucro dice:& auſpice teucro. Præter hos aūt& alii ſunt peiores malefici: ut ſpecularii qui in ſpeculis& terſis corporibꝰ: uti ſunt enſes pelues& ſimilia: futura ſe poſſe prædicere prædicāt. Phytonici ſimiliter& dicunt̉: quos phytonicꝰ ideſt Apollinis ſpiritus replet.& loquēdo futura prænūciāt. Præſtygiatores cum. t. exili ſequenti y. græco ſcribitur:& a ſtyge: in qua ſunt tenebra cōponit̉. hi enim humanis ſenſibꝰ tenebras& fantaſmat: incutiunt. Geneathliaci ſūt ꝗ ex die natiuitatis fortunā hōis ac ſucceſſum etiā in ſingulis actibꝰ prænūciare ſe poſſe iactant. Iuue. in præfata ſatyra: Si prurit frictꝰ ocelli. Angulus in ſpecta geneſi collyria poſcit. His ſimiles ſunt: ꝗ mathematici uocitant̉: quos teſte Gellio gentilitio uocabulo chaldeos dicere oportebat. Eut Iuue. ait: Nemo mathematicus geniū indēnatis hēbit. Ex iſtis hi ſunt: ꝗ aſtrologi nominant̉: nō ſolumeaſtroꝝ naturali curſu futura prædicētes: ſed& minuta quæqꝫ ex aſtris ſe poſſe prædicere ꝓmittūt: ut cōſilia ipſa hoīum: arbitria& uarias uolūtates: appetitiōeſqꝫ& declinatiōes:& fortuitos repentinoſqꝫ ī leuiſſimis rebꝰ aīorū impetus: receſſuſqꝫ moueri: agitariqꝫ deſuper e celo credūt. Ita ut ex neceſſaria quadā ſydeꝝ erantiū reciprocatiōe: eiuſmōi talia cōtingere pertinaci fronte aſſerāt. Et hi cæteris uaticinātibꝰ præſtare ui debant̉. Vt Iuue. in eadē ſatyra: Sed maior erit fiducia ꝗcꝗd Dixerit aſtrologus: credūt a fronte relatū Ammonis. Sortilegi ſūt ꝗ per ſortes futura prænūciare ſe credūt. Prodigiatores ꝗ ex prodigio futura p̄nūtiāt. Sed teſte Seruio ſuper. ii. æneidos in longum tempus dirigit ſignificationem. Vnde explanant aliqui prodi giuꝫ dici: quaſi ꝓcul elogiū. Sed cū oīa hæc& ſimilia cū ex ſapientiſſimis antiꝗs: tum ex chriſtiana religiōe uana& deceptoria fuiſſe claruerit. Reliquū ē ut ab oībꝰ quoqꝫ abiiciant̉& abominentur. Maia cū. i. latino ſcribit̉:& apud græcos ē diphthōgus αι. ſed apud noſtros diuidit̉: ut in antecedentibꝰ uidimus. Fuit atlantis filia ex Pleione coniuge& mater Mercurii: quā ſolā præcæteris Iouis pellicibꝰ luno ada mauit: ut uidimꝰ in dictiōe Mercurius. Ab hac nōnulli antiꝗ uoluerūt mēſem maii denominatū: id maxime ex eo ꝓbātes: quod illo mēſe mercatores oēs Maiæ pariter& Mercurio ſacrificabāt. Sed ut rettulit Macrobius in prīo Saturnalioꝝ Cornelius Labeo dixit eā Maiā: cui mēſe maio res diuina agit̉: terrā eſſe hoc adeptā nomē a magnitudine:& ip̄am eandē bonā deā eſſe ex ipſo occultiori ritu ſacroꝝ faunāqꝫ& opem& fa tuam pontificū libris indicari. Bonā ꝙ oīum nobis ad uictum bonoꝝ cā eſt. Faunā quod omni uſu animam tium fauet. Opē quod ip̄ius auxilio uita cōſtet. Fatuā a fando ꝙ infantes partu editi non priꝰ uocē edunt: qͣꝫ attigerint terrā. Hæc apud græcos ut idem aſſeruit Macrobius θεόςτυναικεια dicitur: quam Varro fauni filiam tradidit adeo pudicam: ut extra γυναικωνιτην. i. gynecium nunqͣꝫ ſit egreſſa. Nec nomē eius in publico fuit auditū: nec uirū unqͣꝫ uiderit: uel a uiro uiſa ſit: ꝓpter quod nec uir tēplum eius ingredit̉. Vnde Iuue. conqueſtus de turpitudinibꝰ fœminaꝝ ſui tēporis inquit in ſatyra Credo pudiciciā: Nota bona ſecre ta dea:& pꝰ pres uerſus oſtēdit nō licere uirilis ſexus figurā ī eo tēplo deſcribere: aut maſculū murē adeſſe Malachias cum. ch. aſpirato&. i. latino ſcribitur: nomen uiri ꝓprium. Malagma cū unico. l.&. g. ante. m. ſcribitur. Id dicit̉ cū res dura per admixtionē alterius rei in mollē eſt redacta.& deriuatur a ναλακια: quod ē mollicies. adde quod malua herba eſt. ideo ſic dicta ꝙ molliat aluū ut ait Macer. dixerūt maluā ueteres ꝙ molliat aluū unde Marcialis uterre lactucis& mollibus utere maluis Nam faciem durum phœbe cacantis habes. Malea cum unico. l.&. e. abſqꝫ diphthongo ſcribitur. nā licet apud græcos ſit ει diphthongus: tamē abiecto īꝑ ſolā. e. ꝓductam a nobis ſcribitur: atqꝫ eiꝰ prima corripit̉. ut Homerus li. odiſſeæ. ix. ϖεριγνάπτον Icμάλειαν. Et ut ibidē oſtendit Homerus ꝓmontoriū eſt laconia: quod teſte Seruio ſuper ꝗntuꝫ æneidos per quinquaginta miliaria in mare ꝓtendit̉: ubi unda adeo ſæua eſt: ꝙ ꝑſequi nauigantes appareat: dicēte Statio li. vii. thebaidos: Et rauca circū ſonat ira malea. Virgi. li. v. lonioqꝫ mari maleaqꝫ ſequacibꝰ undis. Aſſūpſitqꝫ nomē a Maleo argiuoꝝ rege: ꝗ ſuꝑ illo ſūptuoſiſſimū ēt Apollini tēplū cōſtruxit: qd̓ maleoticū dixit Malia cū unico. I.&. i. latino ſcribit̉: urbs fuit iuxta theſſaliam: cuiꝰ populi mailees:& mare maliacū uocitat̉. Malimus cū. i. latino:&. m. ante. n. ſcribit̉. ponitur a Theocrito ſicilia mons. Mandane abſqꝫ diphthongo ſcribitur: fuit Aſtyagis filia: quā teſte Herodoto li. hiſtoriaꝝ primo pater in ſom niis tantū minxiſſe uidit: ut oēm eiꝰ ciuitatē repleret. hæc Cambyſæ perſæ nupſit: ex qua natus ē Cyrus. Mantia cuꝫ. t. exili&. i. latino ſcribit̉: eſt tamē apud græcos ει diphthongus ī penultinia:& dicitur a noſtris di uinatio:& mantis diuinus uel uates: quæ oīa ſimilia per. t. exile ſcribuntur ut Necromātia: Chiromātia: Pyromantia: Hydromantia:& ſimilia. Manto cū. t. exili ſcribitur: fuit Tireſiæ uatis thebani filia: quæ poſt thebanoꝝ clades ſeruitutē primo ſub Creonte: poſtea ſub Theſeo: ꝗn& poſt patris interitū ad diuerſa loca diffugiens: primo in aſiā uenit: in cuiꝰ litore lebedon& clarii Apollinis fanū ſtruxit: deinde Italiam ueniēs: ſotijs ſuis græcis mantuā oppidū condidit. Sed cū interim ex Thyberino tuſco rege Ocnus ei natus eſſet: qui& Bianor deinde cognominatꝰ fuit: & ad ip̄m oppidū tuſci quoqꝫ& uenti confluerent: circūdedit Ocnꝰ oppidū muris:& in aliam formā redegit. Quin& a matre mantuā appellauit: dicente Virgilio li. æneidos. x. Ille etiam patriis agmenciet onus ab oris fatidica mantus:& tuſci filius amnis: Qui muros matriſqꝫ dedit tibi mātua nomē. Veꝝ cū māto diuina fuerit: ab ea mātiā.i. diuinatiōeꝫ deduci qͣꝫ plurimi putauerūt.& teſte priſciano ī. vi. declinat̉ hæc Māto huiꝰ mātꝰ. Inducit uerſū Virgi. quē mō uidimꝰ Mantua cum. t. exili ſcribitur. ciuitas eſt in uenētia galliæ ciſalpina condita ab Ocno Mantus filio: ut in præcedenti dictione uidimus. Mantius cū. t. exili&. i. latino ſcribitur. fuit Melampi filius ex phanaſſa filia procti. Ex qua teſte Homero li. xv. odiſſeæ duos filios genuit Polyphicleum& Cletum. Manichei cū. i. latino&. ch. aſpirato. atqꝫ. æ. diphthongo in penultima ſcribitur: fuerūt hæretici ꝗdam: ꝗ ab auctore hæreſeos Manicheo ſic quoqꝫ cognominati fuerunt. Mapalia cū unico. p. atqꝫ unico. l.&. i. latino ſcribitur. Vocabulū ē aphrū. De quo Hieronymus ſuper amos: agreſtes inquit caſas& furnoꝝ ſimiles aphri appellāt mapalia. Eadē& magalia eſſe dixit Seruius ſuper. iii. æneidos: ubi ait Virgi. Miratur molē æneas magalia quondā. Et in eodē li. Vt primū allatis tetigit magalia plantis. ubi magalia primā ꝓduxit. Sed mapalia primā corripit: ut idē: Et raris habitata mapalia tectis. Marclylas cū. y. græco ſcribitur: fuit latro quidam in ſilua dodonea. Maria penultima cum. æ. diphthongo ſcribitur: ciuitas fuit æthiopia. Mardonius cū. i. latino ſcribitur: fuit teſte Herodoto li. hiſtoriarū. vii. Cobryæ filius ex ſorore Darii: qui primum Xerxem Darii filium ad bellū cōtra græcos incitauit. Marathon cū. th. aſpirato ſcribitur: fuit ciuitas attica: diſtans ab athenis paſſus circiter decē milia: in cuiꝰ capis Artaphernes& Dathis Darii perſaꝝ regis præfecti cū centū milibus peditum& decem milibꝰ equitum ab athenienſibus ſolū decem milibus armatis conſilio& induſtria Milciadis præfecti ꝓfligati ſunt:& adeo perterriti: ut non caſtra: ſed naues petierint: ut late deſcripſit Herodotus li. hiſtoriaꝝ. vii. Quæ oīa contigerunt teſte Gellio anno ducenteſimo& ſexageſimo poſt urbem conditam. Marathron cū. th. aſpirato ſequēte. r. ſcribit̉:& dicitur a noſtris fœniculū: ſed græco uocabulo Plinius& alij nōnulli ſæpe utuntur. Mariandyni ſecūda cū. i. latino:& penultima cū. v. græco ſcribitur: populi ſunt teſte Herodoto li. hiſtoriaruꝫ primo: iuxta pontum: olim ſub tyrānide Croſi. Maris cū. i. latino ſcribit̉: fluiuiꝰ ē teſte Herodoto li. hiſtoriaꝝ. iiii. agathyrſoꝝ in iſtrum defluens Marſi cū. i. latino ſcribitur: populi ſunt in Italia: nō multū ab urbe longinqui: de ꝗbus Plinius li. vii.&. xxiii. naturalis hiſtoriæ ait: Gens marſoꝝ a marſo Circes filio ortum habuit. iōqꝫ marſis ui quadā genitali aſſerit datum eſſe: ut nō ſolū a ſerpentibus ſint illeſi: ſed ſerpentū ſint ipſi domitores:& incantationibus: atqꝫ hebarū ſuccis faciant miracula medellarū. Alii ſunt teſte Herodo. li. hiſtoriaꝝ. iiii. eodē nomine populi ſcythia quæ eſt in aſia. Marſya cū. y. græco ſcribitur:& apud nos terminat̉ in a: quæ apud græcos in. as. deſinit: habetqꝫ accentū ī prima: fuit uir ꝗdā: ꝗ cum Minerua ſonorā tibiā cōperiſſet:& afflatam pulchruꝫ habere ſonum ſenſiſſet: copit inter nymphas pulſitare. Vnde ex ea īam arte ſuperbus effectus: teſte Ouidio li. vi. faſtorum: Prouocat& phobum: phœbo ſuperante pependit. Cæſa receſſerunt acute mēbra ſua. Idem& latius li. vi. metamorphoſeon enarrauit. Ob quod inquit Iuuead Neuolā: Occurris fronte obducta ceu marſya uictus. ſic ergo a Phœbo excoriatus& uictus: dicit̉ a poetis cōuerſus in fluuiū ſui nominis: qui teſte Liuio li. vii. de bello macedonico a cellenis phrygiæ ciuitate: nec procul a meandri fontibus orit̉. Quin& in ipſum meandrū cadit: dicente Lucano li. iii. Qua celer& rectis deſcendens marſya ripis Errantē meandron adit mixtuſqꝫ refert̉.& reliqua. Solinus uero nō a celenis: ſed ab apamia magis dicere uidet̉. Quam ſane diſſonantiā ſoluerat Plinius li. vi. naturalis hiſtoriæ: cū ait. Apamia quæ prius celene dicta eſt. Iuxta hūc fluuiū: teſte Herodoto circa finē libri ꝗnti ſuarū hiſtoriarum: Perſæ& cares grande prelium inierunt. Marmaridæ cū. i. latino ſcribitur: populi ſunt aphroꝝ: teſte Plinio li. v. naturalis hiſtoriæ:& ægypto cōtermini: qui& uſqꝫ ad maiores ſyrtes ꝓtenduntur. Martyr cū. t. exili&. y. græco ſcribitur:& nōnunqͣꝫ more græco cū. s. ī fine terminamꝰ: dicit̉ a noſtris teſtis. Martha cū. th. aſpirato a græcis ſcribitur: nomen eſt hebrea fœmina ꝓprium. Marpiſſa cū. i. latino& duplici. s. ſcribit̉. fuit teſte Homero li. viiii. iliados: filia Eueni& ſpecioſa inter pauca nympha: uxorqꝫ Idæ oīum illius ſæculi uirorū formoſiſſimi. fuitqꝫ mater Cleopatræ pulcherrimæ fœmina & amantiſſimæ uxoris Meleagri. Et ut ſubdit idē Homerus cuꝫ eadē raperet̉ ab Apolline eius uir Idas arcū ſagittiſqꝫ ſumptis Apollinē inuadere non dubitauit. Quā poſtqͣꝫ rapta eſt: parentes Halcyonē cognominauerunt: quod mater eā domi deflebat ſortita luctuoſum ac flebile Halcyonis fatum. Marpeſia cū. e. abſqꝫ diphthongo& unico. s. atqꝫ. i. latino ſcribit̉. mons eſt teſte Seruio ſuper. vi. æneidos ī in ſula paro. de quo Virgilius: Quā ſi dura ſilex aut ſtet marpeſia cautes. Maſaniſſa prima cū. a. ſecūda ſimiliter cū. a. poſt unicuꝫ. s. penultima cū. i. latino ſubſequēte duplici. s. ſcribit̉ non enim primū. s. aliquo pacto duplicari potuit: ut ignari ꝗdam ſyllabarum uoluerūt: cum eius prima. a. poetis breuis ponatur. Ouidius li. vi. faſtorum: Poſtera lux melior ſuperat maſaniſſa ſyphacem: Et cecidit telis haſtrubal ipſe ſuis. At uero ex noſtris conſueuere ꝗdam ſecundū. a. in. e. cōmutare: ac dicere Maſeniſſam. Nōnulli uero in. i. ſed melius ē more græco per. a. qͣꝫqͣꝫ barbarum ſit uocabulū. Fuit Galæ numidarū regis filius: cui ſuccedens in regno primo romanis capitalis hoſtis fuit: deinde amiciſſimus effectuuſqꝫ in finem perſeuerauit. De quo oīa Liuius de ſecūdo bello punico:& maxime li. vii. Maſſagetæ cū duplicato. s.&. t. exiliſcribitur: diciturqꝫ in ſingulari maſſagētes: ſunt teſte Plinio li. vii. natura lis hiſtoriæ: nobiles populi ſcythiæ aſiatica. Hi cū per deſerta diſcurrunt: ſanguinē ſuoꝝ potant equoruꝫ dicente Lucano in li. iii. Longaqꝫ ſarmatici ſoluens ieiunia belli. Maſſagētes quo fugit equo: uolucreſqꝫ geloni. Et Claudianus in Rufinum: Et ꝗ cornipedes in pocula uul nerat audax Maſſagētes. De ꝗbus late ſcripſit Herodotus li. hiſtoriaꝝ. iii. Maſſilia cum duplicato. s. atqꝫ. i. latino utrobiqꝫ:& unico. l. ſcribit̉: urbs eſt in ſinu galliæ tranſalpina: ſeu teſtiSolino in narbonēſi ꝓuincia: a phocenſibus quondaꝫ fugatis perſarū aduētu quadrageſimaquinta olympiade condita fuit. Iuſtinus uero li. lxiii. inquit: Phocenſes coacti exiguitate terra: mare curioſius exercebāt piſcando mercando: plærūqꝫ latrocinio maris: quod illis tēporibus decus erat: uenientes in ſinum gallicum ad hoſtium amnis rhodani: cuius loci amœnitate capti: reuerſi domū ſollicitauere plures. Qui tandem du ce Proto ueniētes: maſſiliam condidere: ut idem late ꝓſequitur. Maſſylia cū duplicato. s. atqꝫ. y. græco ſubſequēte:& penultima cū unico. l.&. i. latino ſcribitur: nōnulli uero illud. v. græcū in. u. noſtrum cōuerterūt:& maſſuliā uocauerunt. Quod ſæpe fieri in antehabitis oſtendimꝰ Hec teſte Seruio ſuper. iiii. æneidos mediterranea eſt beronica ciuitatis libya. unde haud longe ſunt horti heſperidū:& mons atlas: dicente Didone apud Virgilium eodem in libro: Hinc mihi maſſylia gentis monſtrata ſacerdos: Heſperidum templi cuſtos epulaſqͣꝫ draconi Quæ dabat.& ſacros ſeruabat in arbore fectus. Martialis in. x. Nō mea maſſylius ſeruat pomaria ſerpent. Ab hac teſte eodē Seruio ſuper ſextū æneidos populi dicti ſunt maſſyli: quos alio nomine mauros dicimꝰ. Liuius uero li. viii. de ſecūdo bello punico non mauros ſed mauris affines dixit. Hos fuiſſe ualidiſſimos teſtatur Plinius li. v. naturalis hiſtoria. Ipſi quoqꝫ neqꝫ ſellam: neqꝫ frena quærētes: ſed ſola uirga cōtenti ſuos uelociter equos exagitant: dicente Lucano libro. iiii. Et gens quæ nudo reſidens maſſylia dorſo: Ora leui flectit frenoꝝ neſcia uirga. Sed hāc gentē bellis fuiſſe extinctā: dixit Plinius prallegato libro. Maſſuli cū duplicato. s. ſequēte. u. uocali:& unico. l. ſcribit̉: populi ſunt: ꝗ& maſſyli cum. y. græco ſcribunt̉ ut in præcedente dictione uidimus. Maſtiche cum. t. exili: ſubſequente. i. latino:&. ch. aſpirato ſcribit̉ genus eſt gummi:& teſte Plinio libro. xii. na turalis hiſtoriæ: gemma eſt. Laudatiſſima autem chia: quæ& candida eſt. Mathematica ſecūda cū. th. aſpirato:& abſqꝫ diphthongo: reliqua ſine aſpiratione ſcribūtur: dici pōt latine diſciplinalis. ad diſciplinā enim mathematica maxime ſpectant: ut geometria: arithmetrica: muſica:& aſtro logia. ſed alia eſt ſuperſticioſa: de qua in dictione magus uidebimus. Matuta abſqꝫ aliqua aſpiratiōe ſcribitur: ponit̉ ab Homero ꝓ aurora. unde teſte Priſciano matutinꝰ deriuat̉. A nōnullis uero græcis λευκοθα ideſt alba dea uocatur. Matthæus cū duplici. t.& ſecūdo aſpirato: ſubſequēte. æ. diphthongo ſcribit̉: nomē ē hebraū& uiri ꝓpriuꝫ. Mauritania cū. t. exili&. i. latino ſcribit̉: nomē ē regionis cuiuſdā in aphrica: deductum a um: qd̓ eſt nigrum: eo ꝙ nigros colonos habeat. Eſtqꝫ in ultimo aphricæ uerſus gaditanū frætū:& occidentale oceanū gignitqꝫ ſimias: dracones: ſtruchiones:& olim plena elephantibus fuit: quos iam ſola india gignit. Mauſolus prima cū. au. diphthongo: ſequens cū unico. s.&. o. uocali: ultima cū unico. l.&. u. uocali ſcribitur ſic græci: ſic Cicero: ſic Plinius:& Gellius ꝓ proprio uiri nomine ſcribūt. At uero poetæ noſtri cū ꝓ monumento accipiūt: inter. s.&. o. īterponere unū. e. cōſueuerūt:& dicere mauſeolum: ut id Caroli mei arretini: Nunc caria antiquo fuerit ſpoliata ſepulchro. Vel mauſeoli nobilis extet opus. Nam fuit eo nomine dictꝰ maritus Artemiſiæ cariæ rex: cui iā mortuo amantiſſima uxor nobile ſtruxit ſepulchrū:& de mariti nomine mauſeolū uocauit. ut Martialis li. x. epigrāmatum: Marmora ꝑua ꝗdem: ſed nō ceſſura uiator Mauſeoli ſa ris pyramidūqꝫ lege. Quādoqꝫ uero& ꝓ ſepulchro addiderūt nōnulli poetæ ante ſyllabā eius dictiōis ultimam in plurali alterum. e.& dixerūt mauſeoleā: ut ideꝫ Martialis li. epigrāmatū primo. Aere nec uacuo pēdentia mauſeolea. Et Lucanus li. viii. Pyramides claudāt indignaqꝫ mauſeolea. Sane id opus teſte Plinio lixxxvi. naturalis hiſtoriæ: inter ſeptē miracula cōputat̉. Quod maximi eiꝰ tēporis ſcupltores Scopas: Bryas Timotheus:& Leochares pariter cælauere. patetqꝫ ab auſtro& ſeptētrione ſexagenos ternos pedes: breuis a frontibus: toto circuitu pedes quadringentos: undecim attollit̉ in altitudinē: uigintiꝗnqꝫ cubitis cingitur colūnis trigintaſex. ab oriente cælauit Scopas: a ſeptētrione Bryas: a meridie Timotheꝰ: ab occaſu Leochares:& ut ſubdit priuſqͣꝫ ꝑagerent: regina Artemiſia(quæ mariti memoria id opus extrui iuſſerat) obit. non tamē ſculptores illi receſſerūt niſi abſoluto: id gloria ipſoꝝ tēpoꝝ artiqꝫ monumentū iudicantes: ſed ante mortē regina Artemiſia teſte Gellio li. x. nocticum atticaꝝ monumētū illud diis manibus ſacris Mauſoli dicauit: fecitqꝫ agona: ideſt certamē laudibꝰ eius dicūdis:& præmia poſuit pecunia aliarūqꝫ rerum bonarum ampliſſima. Ad eas laudes decertādas ueniſſe dicūtur uiri nobiles: ingenio atqꝫ lingua præſtabili Theopōpus: Theodoctus: Naucrites. Sunt etiā ꝗ ſocrateꝫ ip̄m cū his certauiſſe memoria mādauerint: ſed eo certamine uiciſſe Theopompū iudicatū eſt. Is fuit Iſoratis diſcipulus:&(ut idem Gelliꝰ teſtatur) extat nūc quoqꝫ Theodocti tragœdia: quæ inſcribit̉ Mauſolus: in qua eū magiſqͣꝫ in proſa placuiſſe Iginius in exēplis refert Mazares cum. z. conſonante ſcribitur: fuit Cyri miles. Mechanicus ſecūda cum. ch. aſpirato: ultima cum. c. exili ſcribitur. dicit̉ uilis artifex. Meciſteus abqꝫ aſpiratione aliqua&. i. latino: atqꝫ. eu. diphthongo in fine ſcribitur. fuit teſte Homero libro viii. iliados filius Echii:& ex ſotis Aiacis thelamoni. Medea abſque aliqua diphthongo a noſtris ſcribit. licet in penultima apud græcos ſit ei. diphthongus. ſed nos abiicientes. i. ſolum. e. productam retinemꝰ: fuit filia Oetæ regis colchorum ex Hypſea coniuge: quæ laſonem ſecuta: ab illo deinde ob Creuſam Creontis corinthiorum regis filiam abdicata fuit: ex quo furiis exagitata filios: quos ex laſone ſuſceperat interfecit: atqꝫ athenas aduolans Aegro rege annoſo nupſit: equo filium ſuo nomine Medum ſuſcæpit. ſed cum deīde Theſeus Aegi ex priori uxore filius a longa pegrinatione rediſſet: uidens illum Medea teſte Iuſtino libro. xliii. magnæ uirtutis uirum:& Medum filiū inſꝫ tem eſſe: ac maritum ſenem ab Aegeo per diuortium diſceſſit:& in aſiam cum filio deinde perrexit: atque ibi urbem condens: ab eius nomine mediā dixit. A qua tota deinde regio media dicta fuit. Hec eadeꝫ a poetis nōnunqͣꝫ dicta eſt Phaſides: ut in dictione phaſis uidebimus. A medea etiam medeides deriuatur. Qui dius libro ſecundo de arte amandi: Non facient ut uiuat amor medeides herba. Media cum. e. abſque diphthongo ſcribitur: regio eſt in aſia contermina aſſyrie& perſis: atque mari hirca no: ſic quoque cognominata a Medo medea filio. Medon cu. e. abſqꝫ diphthongo ſcribitur: fuit teſte Homero li. ii. iliados: filius nothus Oilei ex matre RhenaMedeficaſtes abſqꝫ aliqua aſpiratione uel diphthongo ſcribitur: fuit teſte Homero: filia notha PriamiMediſtuticus abſque aliqua aſpitatione a græcis hiſtoricis tranſlatum comperi. nomen eſt magiſtratus qui in campania ſummus habebatur. Meduſa abſque aliqua diphthongo:& cum unico. s. ſcribitur: fuit filia Phorci ex Cetho coniuge. De qua ple ne uidebimus in dictione pegaſus. Megera prima cum. e. abſqꝫ diphthongo: ſecunda cum. æ. diphthongo ſcribitur: cum pro furia ponitur: primamque ſemper corripit:& ſecundam producit. Virgilius libro duodecimo æneidos: Dicuntur gemina peſtes cognomine diræ: Quas& tartaream nox intempeſta megeram Vno eodem que tulit partū. Et alibi. furiali a ſede megera. Claudianus ſimiliter de laudibus Scilicoris in quit: Improba mox ſurgit triſti de ſede megera. Megara prima cum. e. abſqꝫ diphthongo: ſequens cum. g. ſequente. a. ſcribitur:& primam ſemper producit: ac ſecundam corripit. Fuitqꝫ filia Creontis: dicente Homero libro. xi. odiſſeæ: καίμεγάρνν κρειοντος Et. θύγατρα. Fadem fuit uxor Herculis: quam inſaniens interfecit: ut idem Homerus:& Seneca in Hercule furente oſtenderunt. Megabyrus cum. y. græco: ſequente. z. conſonāte ſcribitur: fuit nobilis perſaunus ex his: qui cū Dario in ma gum cōiurauerunt: ut in dictione Darius uidimus. Et fuit Zophyri pater: ut in ea dictione uidebimus: qui Zophyrus filium ſimiliter Megabyrum habuit. ꝗ teſte Herodoto li. hiſtoriaꝝ. vii. unꝰ fuit ex ducibꝰ xerxit Megaces cum. c. exili ſcribitur: fuit teſte Herodoto li. hiſtoriarum primo: uir athenienſis:& filiꝰ Alcmeonis. Megaleſia cū unico. l.&. i. latino ſcribit̉: fuerunt ludi magna matri deum facti. De quibus Liuius in bello ma cedonico inquit. M. Iunius Brutus ædem magna matris deū in palatio dedicauit:& ludos ob eam dedicationem factos: megaleſia appellauit:& a mega: quod eſt magnum deductum uocabulum eſt. Meges cū. e. abſqꝫ diphthongo ſcribit̉: fuit teſte Homero Phylei filius:& unus ex græcorum ducibus. Melan cum. e. abſque diphthongo:& unico. l. ſcribitur: dicitur apud non nigrum: ſed nō niſi in compoſitione utimur: ut melancholia: melancholicus dicitur: aut ſimile. Melancholicus antepenultima cū. ch. aſpirato: ſequens cum unico. I.&. i. latino ultima cum. c. exili ſcribitur: componiturqꝫ ex melan: quod eſt nigrum:& cholicus: quod a cholle: quæ apud nos eſt bilis deducit̉. Nam ille eſt: qui migram bilem habet. Et ut refert Cicero libro tuſculanarum primo: Ariſtoteles quidam ait inge nioſos melancholicos eſſe: ut ego me tardiorem eſſe non moleſte feram. Melanthius cum. th. aſpirato:&. ι. latino ſcribitur: nomen eſt uiri proprium. Et unus teſte Homero fuit uir troianus: quem furypylus in eo bello interemit. Alius teſte Theochrito fuit paſtor. Alius Quintiliano teſt. pictor fuit curapingendi præcipuus. Melanthia eodem modo ſcribitur: fuit teſte Ariſtarcho ſuper. x. odiſſeæ Homeri: filia Deucalionis ex Pyrrha Melas cum unico. I. ſcribitur: nomen eſt nōnullorum fluuiorum. Nam unum eſſe in mygdonia oſtendere uidetur Ouidius: cum ait li. metamorphoſeos. ii. Mygdoniuſqꝫ melas:& trænarius eurotas. Alium eſſe ī minori aſia& ſmyrnam circūeuntem Solinus in collectaneis dixit. Alium nauigabilem eſſe in cilicia:& ipſius terninum dixit Plinius libro quinto: hoc eſt ciliciam a pamphilia diuidens. Alium in thracia: ut in eodē libꝰ Plinius idem confirmat. Alium dixit eſſe Plinius li. ii. in boetia: qui a parnaſo profluens: Minerua ſacer dicitur a poetis: quia ripa eius oliuis ſint referta. De quo meminit Herodotus li. hiſtoriarum. vii. Aliuꝫ eſſe in ficilia oſtendere uidetur Ouidius li: faſtoꝝ. iiii. cum de fluminibus:& locis ficilia quæ pagrauerat Ceres lo quens inquit: Sacratumqꝫ melam paſcua lata boum. Melampus abſqꝫ aliqua diphthongo:& cum unico. l. ſcribitur.& declinatur in genitiuo huius melampodis ſicut huius Oedipodis. Nam nomen compoſitum eſt ex melan: quod eſt nigrum:& ϖους pes. ob quod ul timæ dictionis declinationem ſequitur. Fuit teſte Homero libro. xv. odiſſeæ filius Amythaonis ex patria ago. qui ſut ait mantes fuit egregius: iuxta quod Starius libro thebados. in. Amythaone cretus lam ſenior. ſed mente uirens phœboqꝫ melampus Aſſociat. paſſus dubium cui pronus apollo: Oraqꝫ cirrhea ſatiaret largius unda. At alii dicūt eum fuiſſe medicū illuſtreꝫ& filias Proti helleboro ſanauiſſe. Quod tetigiſſe uidet̉ Virgilius: cum dixit in. iii. georgicorum: cum de medicinis ꝓ ſæua peſte loqueretur. Nocent artes: ceſſere magiſtri Phylirides chiron amythaoniuſqꝫ melampus. Meleager abſqꝫ aliqua diphthongo& cum unico. l. ſcribit̉:& habet accētum in penultima. fuit enei regis calydonia& Alter filius: in natiuitate cuius infert Ouidius ꝑcas tres ab Altea iam labore partus ſoluta uiſas circa ignem ſtamina nentes:& cum flāmis ligni ſtipitem poſuiſſent dixere: omne nati erit aqua cum ſtipite uita. Quod cū audiſſet Altea illis diſcedentibus ſurgens: ſtipidem igni ſubtraxit: illūqꝫ ne cōbureret̉ diligenter ſeruauit. Quid uero de eo poſt fuerit: ip̄e Ouidius late deſcripſit metamorphoſeos in. viii. Melibus cum unico. l. ſequente. i. latino: penultima cū. œ. diphthongo ſcribitur: pro paſtore ponitur a poe tis:& eſt quaſi curam boum gerat. Meliboa cum eadē orthographia ſcribit̉: fuit urbs litoralis magneſia ꝓpīqua theſſalia: ut teſtis eſt Herodo. libro hiſtoriarum. vi. Et fuit patria Phyloctetæ: dicente Lucano li. vi. Precioqꝫ nephanda Lampados hercu leis fortis meliboa pharetris. Milicerta cum. i. latino& abſqꝫ aliqua aſpiratione ſcribitur: fuit filius Leucothea:& Athamantis regis theba rum: cū quo mater uidens furentem maritū in mare ſe præcipitē dedit. Et cuꝫ apud nos terminet̉ in. a. apud græcos deſinit in. s. de quo Parthenus poeta græcus: γλάυκω καινιρει και ἐιλινάων μελικέρτη. Melciades cum. c. exili&. i. latino ſcribitur: fuit teſte Herodoto li. hiſtoriarum. vi. uir athenienſis Cypſeli filiꝰ Vel(ut ait Aemilius Probus) Cimonis: qui factus dux belli contra Darium Hyſtapſis filium: mirāda contra illum confecit: ut uidimus in dictione marathon. Habuitqꝫ duos filios Cimonem& Metiochum. Tandem ob crimen peculatus in carcere defunctus eſt: ut omnia de illo Aemilius Probus breuiter collegit. Melicratum cū unico. l.&. i. latino& abſqꝫ aſpiratiōe ſcribit̉: dicitur uinum coctum cum melle. Nam meli cū unico. l. apud græcos dicitur mel:& cratum potens uinum. Melimella in primis habet ſimplum. l. in ultimis duplicatum. Et puto cānas illas eſſe: ex quibus iam ſaccharū elicimus. Martialis in primo: Dulcibus aut certant quæ melimella fauis. Meliſphyllum ſecunda cum unico. l.&. i. latino: penultima cum. ph. aſpirato&. y. græco: atque cum duplici l. ſcribit̉: dicitur apud nos apiaſtrum: hoc eſt μελισης: ideſt apis: φυλλον folium. Nam herba eſt cuius folia ſapiunt mel: uel quia ex illis apes qͣꝫ facillime mel excudunt. Itaque famelicis apibus conuenire dixit Virgilius libro georgicorum quarto: cum ait: Trita meliſphylla:& cerinthe ignobile gramen. Plinius ſimi liter libro. xx. naturalis hiſtoria. Apiaſtrum Iginius quidem meliſphyllum appellat Sed in confeſſa damna tione eſt uenenatum in ſardinia. Meliloton cū. i. latino& ſimplo. l. utrobiqꝫ: atqꝫ. t. exili ſcribit̉: herba eſt cū flore: quam teſte Plinio libro. xxi. naturalis hiſtoriæ: ſertulam campanam uocant a ſertis: quæ ex illa fieri cōſueuerāt. Odor eiꝰ croco uicinꝰ eſt Et flos ip̄a cāna placet maxime filiis breuiſſimis& pinguiſſimis. Vnde Ouidius. iiii. faſtorum: Pars thyma: pars rores: pars meliloton amant. Meliſſus cum. I.&. i. latino atqꝫ duplicato. s. ſcribitur: fuit rex cretenſis antiquiſſimus: qui teſte Didimo in li. narrationis tyndarica: ut rettulit Lactantius libro inſtitutionuꝫ primo: primus dijs ſacrificauit. Habuitque filias duas Amaltheam ſcilicet:& meliſſam: quæ Iouem puerum caprino lacte ac melle pauerunt. Vnde meliſſa apes dicta fuit:& Amalthea capra cuiuſdem nomen accæpit. Fuit Meliſſus alius philoſophus ex ſamo inſula Ithagenis filius ab Ariſtotele ſæpiſſime nominatus. fuitqꝫ Permenidis auditor: deīde præfectꝰ claſſis electus: magna dedit uirtutis documēta. Melita cum unico. I.&. i. latino atque. t. exili ſcribitur: inſula eſt in ſiculo mari: haud longe a ſicilia: periculoſo tamen diſiuncta mari: ut atteſtatur Plinius libro tertio naturalis hiſtoriæ:& Cicero libro ſexto uerrinarum In hac etiam fuit oppidum eiuſdem nominis: a quo non longe in ꝓmontorio fanum lunonis erat: a cunctis. ſumma cum reuerentia celebratum. Melodia ſecūdum rectam traductionem deberet ſcribi in ſecūda cum. œ. diphthongo: ac dici melodia. Nar componitur ex meli:& ωιλια cuius prima apud nos in. œ. diphthōgum tranſfert̉: ut ſupra uidimus. Sed ut ſeruet̉ ſonus græcus abiicit̉. e.& ſolum. o. retinet̉. ſignificatqꝫ dulcem ſonum. Meloboſis cum unico. I.&. i. latino ſcribitur: fuit teſte Heſiodo nympha oceani& Tethyos filia. Melpomene cū. p. non aſpirato ſcribit̉: fuit una muſaꝝ: ut uidebimus in dictione muſa. Memnon cum. m. ante. n. in eadem ſyllaba ſcribitur: fuit teſte Homero Tithoni filii Laomedontis troiani regis filius. De quo Diodorus ſiculus libro tertio hiſtoriaꝝ: ſcribit Theutamo in aſia regnante: qui uigeſimꝰ a Nino atque Semiramide deſcendit Agammenon aduerſus Troiam: cum græcis bellum mouit: cum iam aſſyrii amplius mille annis aſia imperaſſent. Priamus uero bello oppreſſus ab rege Theutamo preſidium(ut poetæ) aſſyriis ſubditus per legatos poſtulauit. Ille decem milia æthiopum: totidemque ſuſianos cum ducentis curribus duce Memnone ad Troiam miſit. Erat tūc quoqꝫ Tithonꝰ illius pater præfectꝰ ꝑſaꝝ acceptus maxīe regi. Mēnon uero ætate florens ac animi corporiſqꝫ præſtans uiribus: ea maxime tempeſtate uigebat. Aedificaſſe eum ferunt in ſuſis loco excelſior. regina: q̄ uſqꝫ ad perſaꝝ īperiū permanſit: mēnonia ab illo denominata. Strauit& uiā leopherā ī ea regiōe quæ adhuc mēnonia uocatur. Hic cum apud troiam multos græcos in bello occidiſſet: tandem a theſſalis ⁊ inſidias interficitur: cuiꝰ corpus ab æthiopibꝰ ereptū fuit:& crematū: ac illius oſſa ad Tithonū patrē delata Plato uero li. iii. de legibus dixit troiam nō aſſyriis ſubiectā: ſed illoꝝ potētia frætuꝫ. Ait enim: Nemo ꝓfecto ambiget: troianoꝝ exēplo cōmonitus: ꝗ aſſyrioꝝ potentia fræti: quæ a Nino traxit originē: bellum ī ſeipſos concitarūt. Erat enim adhuc principatus non contemnenda potentia. Et ſubdit. Aſſyriorum enī principatus particula quædam troia potentia fuit. Memphis cum. i. latino ſcribitur. fuit urbs in egypto: quam teſte Diodoro ſiculo li. hiſtoriaꝝ. ii. OgeIoue reægypti condidit: ambitꝰ ſtadioꝝ centū& quinquaginta: urbē oīuꝫ ægypti præclariſſimā opportuniori to tius eius oræ loco: ubi nilus in plures ſciſſus ꝑtes efficit formam delta: quo ſit ut tanqͣꝫ in nili clauſtro poſita aditum præbeat. ꝓhibeatqꝫ ad ſuperiora loca nauigātibus:& ad cohibēdaꝫ aquaꝝ inundationē uerſus notum aggeres ingentes oppoſuit. Et a ꝑtibus cæteris undiqꝫ effoſſus eſt lacus ingens: ac ꝓfundus: ꝗ urbē efficit munitiſſimā. Vnde& poſteri reges fere omnes relictis thebis:& regiam habitationem in ea ædificarint. Refertque etiam idem auctor quoſdam dixiſſe denominatam memphim a conditoris filia: aliamqꝫ refere mus opinionem in dictione Oſiris. Menalippe cū unico. l.&. i. latino atqꝫ duplicato. p. ſcribitur: fuit Antiopes amaronum regina ſoror. HæcaHercule capta fuit in bello: quod cōtra amazones geſſit: quā cū ſorori reſtitueret: accepit ī præciuꝫ regina arma& baltheum. Nam hæc quoqꝫ ex eo bello reportare fuerat iuſſus ab Ariſteo. De illa etiam Iuuenalis meminit in ſatyra: quæ incipit Stemmata quid faciunt: cum ait: Tu perſonam menalippes. Mendentium cum. i. latino ſcribitur: unum eſt ex nili hoſtijs. Menechæus penultima cum. ch. aſpirato:&. æ. diphthongo ſcribitur. De uiro hoc meminit etiam Cicero cir ca finem libri primi tuſculanarum: qui oraculo edito: largitus eſt patriæ ſuum ſanguinem. Menedemus abſqꝫ aliqua diphthongo ſcribit̉: fuit erethrienſis philoſophus: Phædonis cuiuſdā uiri nobilifilius: ſed pauperis architecti. Alii ſutorem tabernaculoꝝ aiunt fuiſſe:& utrāqꝫ artem Menedemū didiciſſe cōcedens deīde ad Platonē militiā deſeruit. Fuitqꝫ honeſtate& grauitate celebris:& præcipue auctoritatis in obiurgando. Fuit magnanimus& plane liberalis. Corporis in eo ſene: ut in iuuene ſtatus fuit: athletæ in ſtar firmus& ualidus atqꝫ aduſtus. Amabat inter poetas Aratum& Lycophronē tragicū. Maxime ſtudebat Homero. deinde lyricis. deinde Sophoci. Atqꝫ Achæo ſecūdas ꝑtes inter tragicos dabat. Aeſchylo prima: Magiſtros Platonē& Xenocratē pariter aſpernabat̉. Stilponem admirabat̉ ſolū infinitamqꝫ oratiōis copifundebat. Prius habitus ludibrio ab oībus: poſtea in tanta fuit oīum admiratōe: ut ei gubernacula ciuitati: traderent. Et cū ob calūniam ad Antigonū ꝓficiſceret̉: nec induci poſſet: ut patriā eriperet: ſeptē dies cibo abſtinuiſſe ferūt.& ſic. lxxiiii. ſuæ ætatis āno aīam exhalaſſe. Alius fuit Menedemꝰ ſimiliter philoſophꝰ Caloti lampſaceni diſcipulus. Hic teſte Hippoboto eo uenerat: ut ſumpto habitu furia circūiret dicēs: ueniſſi ſe ex inferno ſpeculatorē peccantium: ut iterato deſcēdens omnia demonibus renūciaret: quæ uidiſſet. Veſtis hæc erat pulla tunica tallaris aſtricta puniceo baltheo: pilleus arcadicus capiti impoſitus: habens ītexta elementa. xii. cōthurni tragici: prolixa barba: uirga in manu fraxinea. Menippus cū. i. latino& duplicato. p. ſcribit̉: fuit philoſophus cynicus genere phœnix.& ut ſcripſit Achaio in æthicis conditione ſeruus: cuius dominus teſte Diocle fuit Bathus quidam ponticus.&(ut rettulit Her mippus) fuit diurnus fœnerator:& uocatus Hemerodaniſtes. tandem inſidias paſſus: omnia quæ habebat amiſit. ex qua re ſe ſuſpendit. Fuere ſex Menippi. Primus quide lydiis ſcripſit: anthumque breuiauit Secundus hic ipſe. Tertius ſtratonicus ſophiſta. Quartus ſcupltor. Quintus& ſextus pictores: quorum meminit Apollodorus. Menalcas abſqꝫ diphthongo& cum. c. exili ſcribitur: nomen ponit̉ a poetis paſtoris ꝓprium. Meneſtius cum. th. aſpirato:&. i. latino in penultima ſcribit̉: fuit teſte Homero in initio libri ſexti iliados ex arna urbe Aritho.& Philomedula filius: quē Paris in bello occidit. Meneſtheus cum. e. poſt. th. aſpiratum: fuit Petei filius:& Diomedis auriga. Alius fuit athenarum dux Theſe & Phedra filius: ac frater Demophontis. At uero cum ſcribitur. n. īmediate poſt. m. uidelicet Mneſtheus fuit uir troianus: ut in ea dictione uidebimus. Meneſto cum. th. aſpirato ſcribitur: una eſt ex nymphis: quæ teſte Heſiodo in theogonia filia fuit Oceani & Tethyos. Mentius ſecunda cum. œ. diphthongo:& penultima cum. t. exili&. i. latino ſcribit̉: fuit teſte Homero libro undecimo iliados Actoris filius:& Patrocli pater: a quo Mentiades Patroclus a poetis noſtris ſæpe dicti eſt: ut Ouidius in prima heroidum: ſiue mentiadem falſis cecidiſſe ſub armis. Mentor cum. t. exili ſcribitur: fuit in uaſis cælandis mirus artifex. de quo Plinius libro duodecimo naturalis hiſtoriæ: Mentori inquit quotidie teſtimonium perhibet capitolinus Iuppiter:& Diana Epheſia: quibus fuere conſecrata artis eius uaſa. Quare ait Iuue. ī ſatyra Stēmata ꝗd faciūt: Rare ſine mētore mēſe.& Carolus noſter Arretinꝰ ad Cyriacū: Parrhaſium tabulis uinces: uinceſqꝫ cauandis. Pyrgotelem gemmis: mētoraqꝫ in pateris. Menander cū. e. abſqꝫ diphthongo ſcribitur:& nōnunqͣꝫ Menandrus etiam traducit̉: atqꝫ primā ſemper corripit. Ouidius de triſtibus: Fabula iucundi nulla eſt ſine amore menandri. Et ſolet hic pueris uirginibuſqꝫ legi. Nam fuit hic poeta comicus:& Teophraſti diſcipulus: atqꝫ ab eo teſte Pamphila. xxii. cōmentarioꝝ li. inſtitutus. Qui uel unus: ut ait in hæc uerba Quintilianus de inſtitutōe oratoria li. viii. Meo ꝗdem iudicio diligenter lectus ad cūcta: quæ præcipimus efficienda ſufficiat: ita oēm uita imaginem expreſſit: tanta in eo inueniēdi copia: eloquēdi facultas. Ita eſt omnibus rebꝰ ꝑſonis affectibꝰ accōmodatus. hæc ille. Ob quæ putauerat illū Ouidius ꝑpetuo duraturū: cū de illo li. de ſine titulo dixerat: Dum fallax ſeruus: durus pater: improba lena Vixerit:& meretrix blanda: menādrus erit. Hūc& apoſtolus Paulus ſe legiſſe indicat: cū ad corinthios ſcribens inquit: Vt ait unus ex ueſtris: Corrūpunt bonos mores cōfabulatiōes peſſima: querſiculus ē Menādri Menyllus cum. v. græco& duplici. l. ſcribitur: fuit uir ꝗdam athenienſis. Mentha cū. th. aſpirato ſcribitur:& uocabulū ē græcū herba nobis notiſſima. De qua Pliniꝰ li. xix. naturalis hiſtoriæ: Mēthæ inꝗt nomē ſuauitas odoris apud græcos mutauit: cū alioꝗn menta uocaretur. Vnde ueteres noſtri declinauerant. Meonia cū. e. abſqꝫ diphthongo&. i. latino ſcribit̉: regio ē in minori aſia: quæ deīde lydia a Lydo fratre Tyrrheni cognominata fuit: ut in ea dictiōe uidimꝰ. Et a meonia meonis patronymicū fœmininū deducitur: ut Ouidius li. ii. de ſine titulo: Meonis aſſyriū fœmina tinxit ebur.& meonides maſculinū: ut idē li. iii. Aſpice meoniden: a quo ceu fonte perēni Vatum pieriis ora rigauit aquis. Mephitis cū. i. latino utrobiqꝫ:&. t. exili ſcribit̉. Nā teſte Priſciano li. vii. Mephitis quoqꝫ quod ꝓpriū ē a græco. μεσιτις(ut ꝗbuſdā uidet̉) mutatiōe. s. in. ph. tranſlatū: rationabiliter in. in. facit accuſatiuū. Et proprie teſte Seruio ſuꝑ. vii. æneidos ē terræ putor: ꝗ de aquis naſcit̉ ſulphuratis:& ē in nemoribꝰ grauior ex denſitate ſiluaꝝ. Vnde ait Virgi. Lucoſqꝫ ſub alta Conſulit albunea nemoꝝ: quæ maxima ſacro fonte ſonat ſæuāqꝫ exhalat opaca mephiti. Et ob hoc lunonē eā eē ꝗdā uolūt: quā aerem eſſe cōſtat: ex cuiꝰ corruptiōe putor naſcit̉: ita ut dea ſit odoris grauiſſimi. Alii mephitī deū eē uolūt leucothea cōnexū. ſicut Veneri Adonis Menones cū. i. latino ſcribit̉: fuit teſte Homerali. x. iliados: Moli filiꝰ:& li. ii. dixerat fuiſſe aurigā Idomenei: & cū eo ducem nauiū: quæ uenerāt ad troiam: ipſi Marti(ut ait) Martis arbitrio cōparandū. Habetqꝫ accētum in antepenultima. De quo Horatius in primo carminū ad Agrippam memor fuit his uerſibus: Quis martem tunica tectum adamantina Digne ſcripſerit: aut puluere troico Nigrum merione: aut ope palladis Tydiden ſuperis parem: Mercurius cū. c. exili ſcribitur. Nec dictō græca ē: ſed latina a mercibꝰ(ut ꝗdā aſſerūt) deducta. Nā græce her mes dicit̉: ut in ea dictōe uidimꝰ. Fuit Iouis filiꝰ ex Maia Atlantis filia: quā luno præ oībꝰ pellicibus adama uit: ita ut illū mox natū teſte Martiano Capella) ſuis uberibꝰ allactauerit: ſicqꝫ diuīo lacte perfuſus licet ex mortali fœmina natꝰ) īmortalis tamen effectꝰ ē. dictuſqꝫ deus facūdia: mercatoꝝ: paleſtra: furū: nūtiuſqꝫ& interpres deoꝝ. Eundē dicūt ex ſorore Venere Hermaphroditū. Exqꝫ Lycaone Dædalionis filia Autholiū genuiſſe. Idē p̄cibꝰ lunonis Martē e duris carceribꝰ liberauit: ut uidimꝰ ī dictōe Aldus. Ip̄e idem Arguꝫ interemit. Prometheum in caucaſo religauit.& mille alia: quæ de illo poetæ cōfingunt. ip̄e lyrā ſeptichordē cōperit. Illi dat̉ uirga caducea:& tallaria allata ſibinnectit: dicente Virgilio in. iiii. æneidos: Primum pedibus tallaria nectit Aurea: quæ ſublimē allis ſiue equora ſupra: Seu terram rapido pariter cum flamine portant. Tunc uirgam capit: hac animas ille euocat orcho: Pallentes: alias ſub tartara triſtia mittit. Dat ſomnos: adimitqꝫ:& lumina morte reſignat. Illa fratus agit uentos:& turbida tranat Nubila. Addidit etiam his Statius galerum cum ait: Obnubitqꝫ comas:& temperat aſtra galero. De quo Horatius in primo carminum hymnum ſcripſit: Mercurii facunde nepos atlantis: Qui feros cultus hominum recentum Voce formaſti catus:& decore More paleſtra. Te canam magni Iouis:& deorum Nuntium: curuaqꝫ lyra parentem Callidum quicquid placuit iocoſo Condere furto.& plura. Mero cū. oe. diuiſis ſyllabis ſcribit̉: eſt teſte Herodoto libro hiſtoriaꝝ. ii.& Diodoro li. primo: īſula cuiuſdā nili metropolis: a qua& tota inſula nomen aſſumpſit: quā Cambyſes condidit. atqꝫ a matre denominauit. Et(ut ſubdit Diodorus) inſula forma ſcuto ē perſimilis: atqꝫ magnitudīe ſuperat cæteras nili inſulas. patet enim longitudine ſtadiis tribus milibꝰ: latitudine mille. ciuitates ī ea ſunt plures: ſed cæteris nobilior meroab cuiꝰ uno latere libyā uerſus plurimi arenæ cumuli: ab altero ad arabiam poſito præcipitia montiū inſulam cingūt. Effodiunt̉ in ea auꝝ: argentū: es: ferꝝ: inſuꝑ& hebenū fert. Lapidūqꝫ multiplex genus. diſtatqꝫ a ſyene teſte Plinio li. ii. naturalis hiſtoriæ: qn̄qꝫ milibus ſtadioꝝ: in qua bis in āno abſumit̉ umbra reꝝ: Solo ſcꝫ tenēte duodecimā partem tauri:& quartādecimaꝫ leonis. Quare dicebat Achoreus ad Cæſarē apud Lucanum libro. x. Ambitur nigris mero fœcūda colonis: Leta comis hebeni: quæ quāuis arbore multa Frondeat æſtatem nulla ſibi mitigat umbra: Linea taꝫ rectū mūdi fert illa leonē. Cuius incolis teſte Pōponio li. iii. dimidio ē ꝓtenſior uita qͣꝫ noſtra. Ho rum fœmina māmas hēnt grādes:& æquales īfantibꝰ. Vnde Iuue. in ſatyra Exēplo quodcūqꝫ malo inquit. Quis tumidum guttur miratur in alpibus.& quis In mero craſſo maiorem infante mamillamꝰ Meſana cū unico. s. ſcribitur: ciuitas eſt teſte Plinio li. iii. in ficilia ꝓpinqua peloro mōti. fuitqꝫ teſte floro li. ii. cā primi belli punici.& inde meſani eius urbis ciues. Meſpila cū. i. latino ſcribit̉:& uocabulum eſt græcum arboris nobis notiſſima. Meſopotamia cum unico. s. atqꝫ unico. p.&. t. exili ſcribit̉: regio eſt maioris aſiæ in medio euphratis& tigris Vnde& nomē aſſumpſit. nā meſos græce latine mediū:& potamos: fluuiꝰ. Itaqꝫ habet tigrim ab oriente: d̓ euphratem ab occidente: a meridie uero babyloniā:& a ſeptētrione caucaſum. Meſonyction cū unico. s.&. y. græco: ſequentibus. ct. exilibus: atqꝫ. i. latino in penultima ſcribitur: tēpus ē mi diæ noctis: quaſi μέσω: quod eſt medium& νοκτιων noctium. Meſſalina cum duplici. s.& unico. l. atqꝫ. i. latino ſcribit̉: putant ꝗdam dictionē hanc originaliter eſſe græcam & a meſſala quod cognomē fuit uiri a deuicta meſſana teſte Caſſiodoro acceptū.& fuit fœmina romana f lia Barbati Meſſala cōſobrini Tibeni Claudii quinti imperatoris: quæ cuꝫ adoleſcentula eſſet: ip̄i Claudio ſeni nupta fuit. Eadē tanta libidinis fuiſſe fert̉: ut īnumeris adulteris ſe ſubmiſerit.& ſæpe mutata ueſte lupanaria celebrauerit. Quin teſte Plinio li. x. naturalis hiſtoriæ:& Suetonio in uita Claudii certauit cuꝫ ſcoto famoſo ad libidinis actus: ſeqꝫ meretricem ſuperaſſe inter diem& nocteꝫ quinqꝫ& uiginti cōcubitꝰ affirmauit. Et interrogata reſpondit: potius labore feſſa: qͣꝫ cōcubitu ſaciata. Quod Iuue. ꝑ plures uerſus lepidiſſime tetigit in ſatyra Credo pudiciciam: quos qui uoluerit ibidē legere poterit: ubi tandē cōcludens in quit. Et quod potuit tamē ultima cellam Clauſit: adhuc ardens rigida tentigine uuluæ: Et laſſata uiris nondum ſatiata receſſit. ſandem teſte Cornelio Tacito li. xi. ſuarū hiſtoriaꝝ Meſſalina ita fuit libidinis ſtimulata furore in. c. Silij iuuētutis romana pulcherrimum genere nobilē: ingenio perſpicacem: ꝙ luliā Syllanam nobilē fœminam eius matrimonio exturbauit: ut uacuo adultero potiret̉. Nec illa furtim: ſed multo comitatu ueniebat ad domum: eius greſſibus adhærebat: largiebat̉ opes: eum honoribꝰ ſublimabat.& cū iam illa facilitate adul terorum in faſtidiū uerſa eſſet: ne Silius eā adulterā aſꝑnaret̉: nomē matrimoni concupiuit. Cū ergo Claudius ſacrificii gratia hoſtiam iuiſſet: cūcta nuptiarum ſolēnia celebrauit. duxitqꝫ inſomnē noctē licentia cō iugali. Timebāt oēs principi narrare patrata: reputātes hebetē Claudiū:& faſcinatiōibus uxoris deuictum Reminiſcebātur multoꝝ necis iuſſu meſſalina facta. tandē cū longa mora eſſet principis apud hoſtiā: dixi Narciſſus imperatori: Veniā peto. matrimoniū Silii& Meſſalinæ uidit populus& ſenatus. Et ni ꝓpere reuertaris: tenebit maritus urbē. Reuertit̉ ergo princeps: moxqꝫ adulterū iuſſit ad ſe uenire. Cui& Meſſalincuſtodē dedit: traxiſſetqꝫ Claudiū Meſſalina in iudiciū ſuū ni in cædem eius Narciſſus properaſſet: dicēdo centurioni& tribuno: qui aderat īperatorem iubere cædē. tribuni ergo ictu necata eſt: dū cū matre ī horto eſſet. fuitqꝫ corpus cōceſſum matri. Quæ hoc in loco tranſferre uolui: ut id Iuuenalis intelligi poſſet: quod ille in ſatyra: quæ incipit Omnibꝰ ī terris: ī hæc uerba explicauit: Sed caſto ꝗd forma nocet? Et ſubdit: Eligi ꝗdnam Suadendū eſſe putes. cui nubere cæſaris uxor Deſtinat. optimus hic& formoſiſſimus idem Gentis patritia. rapitur miſer extinguendus Meſſalina oculis.& reliqua: quæ elegantiſſime pluribus uerſibus exequitur. Meſſena cū duplici. ſ. ſequēte. e. ſcribit̉. fuit ciuitas græciæ ꝓpinqua pylo: quam teſte Lactātio ſuper. iiii. thebaidos amyſus amnis interfluit. Meſthles cum. th. aſpirato ſequēte. l. ſcribitur: fuit teſte Homero li. ii. iliados: unus ex his ducibus: qui in auxilium troianoꝝ aduentarunt. Metapontū abſqꝫ aſpiratiōe ſcribitur: fuit Italiæ oppidū in ſinu tarentino conditū teſte Solino a locrenſibꝰ. Et inde metapontini populi: de quibꝰ Herodotus li. hiſtoriaꝝ. iii. meminit. Metaplamus cū. t. exili ſcribitur: dici pōt a noſtris tranſformatio. Nam cōponit̉ ex meta: quod dicit̉ trans:& plaſma figmētum. unde tranſlatio quædam ē recti ſolitiqꝫ ſermonis in alterā ſpeciem metri ornatus: uel neceſſitatis cā. cuius ſpecies ſunt qͣꝫplures: ut diuerſis in dictionibꝰ apparebit. Methaphora cū. t. exili&. ph. aſpirato ſcribit̉. dicitur a Cicerone& Quintiliano latine trāſlatio. fitqꝫ Quintiliano auctore li. viii. de inſtitutōe oratoria: cum nomen aut uerbū ex eo loco: in quo ꝓprium ē: tranſfertur in eum in quo aut propriū deeſt: aut(ut dixi) quia decētius: ubi nihil horū præſtabit: quod tranſfert̉ improprium erit. Et a comparatiōe diſtat: eo ꝙ illa comparat̉ rei: quam uolumꝰ exprimere. hæc ꝓ ipſa re dicitur. Nam comparatio eſt: cū dico feciſſe quid homine ut leonem. tranſlatio cum dico de homine leonē. Huius uis omnis maxime quadruplex uidet: cum in rebꝰ animalibus aliud pro alio ponit̉. Vt Liuius Scipionem a Catōne allatrari ſolitum refert. In aīa pro alijs generis eiuſdem ſumunt̉: ut Virgiliꝰ in. vi. Claſſiqꝫ immittit habenas. Aut ꝓ rebus aīalibus in aīa: ut ferro an fato metus argiuū occidit. Aut cōtra: ut Virgiliꝰ li. ii. æneidos: Sedet inſcius alto Accipiens ſonitum ſaxi de uertice paſtor. Quid ꝙ ex his teſte Quintiliano orit̉ mira ſublimitas: quæ audacia proxīa periculo tranſlatiōis attollitur. Cum rebus ſenſu carentibꝰ actum quēdam & animos damus. Qualis ē id Virgilii in. viii. Pontem indignatꝰ arares. Et illa Ciceronis ꝓ Ligario Quid enim tuus ille Tubero diſtrictus in acie pharſalica gladius agebat cuius latus ille mucro petebat. Qui ſenſus erat armoꝝ tuorū: Duplicat̉ interim hæc uirtꝰ apud Virgi. cū ait in. vii. Ferrūqꝫ armare ueneno. Nam& uenenū armare:& ferrū armari: tranſlatio eſt. Metalluꝫ cū. t. exili& duplicato. l. ſcribitur: dici pōt apud nos perſcrutatū. Nā a εταλλω uerbo græco: qd̓ apud nos perſcrutor dici pōt: certiſſime deriuat̉. Vnde dicebat Iuppiter apud Homeruꝫ: μήτε συταυτα tui: μήτεμετάλλα. Ad quem luno reſpondens ait: καιλιησε παροςουτηρομαι vτεμεταλλω Metis cū. t. exili&. i. latio ſcribit̉: fuit teſte Heſiodo ī theogonia nympha q̄dā una ex filiis Oceani& Tethyos Methymna penultima cū. th. aſpirato ſequēte. y. græco: ultima cu. m. ante. n. ſcribit̉. Ciuitas ē ī leſbo optimū uinum bibēs. Ouidiꝰ in primo de arte. Gargara quot ſegētes: quot habet methymna racemos.& inde methymneus cū. æ. diphthongo in penultima deducit̉. Virgi. in. ii. georgicoꝝ: Non eadē arboribꝰ pēdet uindemia noſtris: Quā methymnao carpit de palmite leſbos. Ouidius in. xi. metamorphoſeos. Et methymnai potiuntur litore leſbi. Metatheſis ſecūda cū. th. aſpirato:& ultima cū. i. latino ſcribit̉: dicit̉ ad uerbū trāſpoſitio. Nam meta trans:& θσισ poſitio. fitqꝫ apud poetas cuꝫ unica littera neceſſitatis cā ex uno dictiōis loco in alium tranſponit̉. Virgi. in. x. At tibi tymbre caput euādrius abſtulit enſis. Nā dixit teſte Seruio thymbre pro thymber. Apud oratores uero fieri dicit̉: cum aīos iudicum in res præteritas tranſfert. Metamorphoſis cū. t. exili&. ph. aſpirato ſcribit̉: dicit̉ a noſtris trāſformatō. Nā cōpoſitū ē nomē ex meta qd̓ ē trās:& morphoſis mutatio. Vnde& nobile illud opus Ouidi īſcribit̉ metamorphoſeo. i. de trāſformatōibꝰ Methona cū. th. aſpirato ſcribitur. Vrbs eſt litoralis in peloponneſo. Metalepſis cū. t. exili&. p. ante. s. ſequēte. i. latino ſcribitur: figura ē quā teſte Quintiliano li. iii. de inſtitutiōe oratoria nos uarie tranſlatiuā: tranſumptiuā: trāſpoſitiuā uocamꝰ. Nā ex meta:& ληψισ: quæ ē acceptio cōponit̉. fitqꝫ cū aliqua dictio aliud a ſua propria ſignificatiōe ex his: quæ præceſſerunt denotat. Virgi. in Tityro: Poſt aliquot mea regna uidēs mirabor ariſtas. hoc ē ſegētes.& ſic æſtates:& ob id annos. Methodus cū. th. aſpirato ſcribitur: ut in antehabitis uidimus. dicit apud nos uiam: quæ ꝓ ratione ſumitur. Virgilius in primo georgicorum: Ignariſqꝫ uiæ mecum miſeratus agreſtes. Metonymia ſecūda cū. t. exili: ſequens cū. y. græco: penultīa cū. i. latino ſcribitur: dicit̉ a Cicerone denōinatio ut Bacchꝰ ꝓ uino: Ceres ꝓ pane. Terētiꝰ ī eunucho: Sine Cerere& Baccho friget Venus. Et ī andria: Fac piculū.i. experiētiā: q̄ ex periculis grādis accipit̉. Ad idē. i. Virgili: lā ꝓximꝰ ardet Vcalegon. i. domꝰ Vcalego nis. Dicimꝰ ēt ꝑ hāc figurā pigrū frigus: ꝗa hoīes pigros facit: pallidum timorē: eo ꝙ pallidos hoīes reddat Metiochꝰ cū. t. exili&. i. latīo: atqꝫ. ch. aſpirato ſcribit̉: fuit teſte Herodoto li. hiſtoriaꝝ. vi. filiꝰ Melciadis atheniēſis nō ex Hegeſiphyle filia Oloris regis thracia: ſꝫ ex priore defūcta: cuiꝰ nomē nō explicat Herodotꝰ: Et ut pergit idem auctor cū hic a phœnicibꝰ caperet̉:& Dario perſaꝝ regi: cōtra quē pater bellū agebat præſentaret̉: in nullo prorſus leſus fuit: ſed eū donauit Darius pulcherrimo palatio multis poſſeſſionibꝰ& diuitis: quin& uxorem Perſam illi dedit: ex qua fœliciter libros ꝓcreauit. Metrum cum. t. exili ſcribit̉: dicitur a noſtris menſura: qua quia uerſus cōmēſurantur: græco etiam uocabulo a nobis metra dicūtur. Sūtqꝫ eius genera multiplicia: de ꝗbꝰ diuꝰ Auguſtinꝰ ī muſica abſolutiſſime ꝓſecutꝰ ē Metrodorus cū. t. exili ſcribitur: interpretari pōt mēſura donum: uel mēſuratū donū: fuit athenienſis pictor: idemqꝫ philoſophus:& in utraqꝫ ſcientia teſte Plinio li. xxxv. naturalis hiſtoria: magna auctoritatis. itaque cum. L. Paulus deuicto Perſe petiſſet ab athenienſibus: uti ſibi qͣꝫprobatiſſimuꝫ philoſophū mitterent ad erudiendos liberos athenienſes: Metrodoꝝ elegerunt: profeſſi eundem in utroqꝫ deſiderio præſtantiſſimū Quod ita Paulus quoqꝫ iudicauit. Metrocles cuꝫ. c.&. t. exilibus ſcribitur: fuit philoſophus maronites: frater Hipparchia: auditor primo Teo phraſti: deinde Cratis thebani leuiri ſui. Obit ſenex a ſeipſo ſuffocatus. Metropolis abſqꝫ aliqua aſpiratione ſcribit̉: dici pōt ad uerbum matricia ciuitas. Nā cōponit̉ ex μήτηρ: quæ eſt mater.& πόλισ: ciuitas. Et inde metrapolites is dicitur: ꝗ ei ciuitati ſacerdotio præeſt. Myia prima cū. y. græco&. i. latino unam facientibus diphthongon ſcribitur. dicit̉ a noſtris muſca. Quā ſane dictionē cum alijs dictionibꝰ compoſitam nos eo modo ſemper tranſcribimꝰ: ut cynomyia. i. canina muſca. quēadmodum in ea dictiōe uidimus. Eſt itaqꝫ muſca animal īmundiſſimū:& prorſus ſine memoria. Et ut ta ſtis eſt Plinius li. xxi. naturalis hiſtoriæ: mons ꝗdam eſt in creta carma nomine nouem milia paſſuuꝫ ambituintra quod ſpatium muſca non reperiūtur. natūqꝫ ibi mel nuſqͣꝫ attingunt. Mycale cum. v. græco&. c. exili: atqꝫ unico. l. ſcribitur: fuit teſte Herodoto libro hiſtoriaꝝ primo ciuitas apud loniam: ubi eſt panioniū: ut in ea dictione uidebimus. Fuit etiā cuiuſdam concubina nomē: ut Iuuenalis in ſatyra Si te propoſiti: Sed tua nunc mycale. Mycaleſſus cum. v. græco&. c. exili: atqꝫ unico. I.& duplici. s. ſcribitur. puto regionem fuiſſe boetiæ: cum dicat Homerus de boetia tractans lateqꝫ diffuſam mycaleſſum. Mycenæ prima cū. y. græco:& ſequēs cu. c. exili&. e. abſqꝫ diphthongo ſcribit̉: urbs fuit teſte Plinio li. iiii. na turalis hiſtoriæ in achaia: hoc eſt in argolica achaiæ regiuncula: ſic quoqꝫ cognominata teſte Porphyrio in ſecundū iliadis Homeri librū a Micena nympha laconica. Fuitqꝫ Agamēnonis patria& regnū: dicente Vigilio: Eruet ille argos: agamēnoniaſqꝫ mycenas. Ponit̉ a poetis etiā nōnunqͣꝫ in ſingulari. ut Virgi. ī. v. enei dos. Argolicoue mari depræhenſus& urbe mycena. ubi dixit Seruiꝰ declinari mycene mycenes: ſicut Aga ue Agaues. Vel latina declinatione mycena mycena. Mycerinus prima cū. j. greco. ſequens cū. c. exili: penultima cū. i. latino ſcribit. fuit teſte Herodoto filiꝰ cleo pis regis ægypti: poſt quem& ipſe in ægypto regnauit. Micythus prima cū. i. latino: ſequens cū ypſilo:& cū. c. exili ultima cum. th. aſpirato ſcribitur: fuit uerna Anaxilei procuratoris reginoꝝ:& cauſa magna cladis tarentinorum. Mycone prima cū. y. græco: ſequeus cū. c. exili ſcribitur: inſula eſt una ex cycladibus uicina delo: ita ut Apollo ipſam delon ꝑ mare errantem(ut dixit Virgilius in tertio) Mycone gyaroqꝫ reuinxit. Microcoſmus cum. i. latino:& abſqꝫ aliqua aſpiratiōe ſcribitur: dicitur minor mundus. Nam componitur ex μικρός: quod eſt paruus.& κόσμος mundus. Micrologus eodē mō ſcribitur:& dicit̉ paruus ſermo: uel etiā ꝑua ratio. Nam utrūqꝫ logos deſignat. Micropſychos penultima cū. y. græco:& ultima cuꝫ. ch. aſpirato ſcribitur: dicitur puſillanimus. Naꝫ auquæ eſt anima componitur. Midas cū. i. latino ſcribitur:& a nōnullis abſqꝫ finali. s. fuit Cordia bubulci filius:& rex phrygū: ꝗ cūctorū po ne regū opes pecunia abūdantia anteceſſit. de quo Herodotus in li. hiſtoriaꝝ:& Iuſtinus li. epitomatū. xi. plura ſcripſerūt. Quin& Ouidiꝰ ſimiliter li. xi. metamor. illiꝰ fabulā elegātiſſime ē ꝓſecutus. Ita ut cū ultīo inter Apollinē& Marſyam decertantes in canēdo iudex cōſtitutꝰ eſſet:& ipſe ex hebeti ingenio ꝓ Marſya ſentētiā ferret: aſininis auriculis a Phœbo deturbatꝰ ē: ut tetigit etiam in prima ſua ſatyra Perſius. Mydon cū. y. græco ſcribitur: fuit teſte Homero in. v. iliados auriga Pylamenis ducis paphlagonum: quem Antilochus Neſtoris filius in bello troiano occidit. Mygdonia prima cū. y. græco: ſequēs cū. g. ante. d. penultima cū. i. latino ſcribitur: regio ē macedonia litora ſis: incipiens ab ænea ciuitate craſſæ: quæ teſte Herodoto in. vii. hiſtoriaꝝ ab oriēte ē illi cōtermina:& uſqꝫ in thermopontū ſeu thermicum ſinum(ut alii uocat) ꝓtenditur. In hac Niobe in ſaxum conuerſa cōſpicit̉ ut Ouidius in. xiiii. epiſtola heroidum: Quæqꝫ ſuperba parens ſaxo per corpus aborto: Nūc quoqꝫ mygdonia flebilis aſtat humo. Et Sappho in epiſtola ad Phaonē: Quæ mihi mygdoni marmo ris inſtar erant. Iuxta hāc eſt inſula mygdon: de qͣ meminit Iuue. ī. iii. ſatyra cū dixit. Aſt hic mygdone relicta Nygdonus eodē mō uti ſuperior ſcribitur: fuit frater Otrei. ac teſte Porphyrio ſuper tertiū iliados Homeri librū ābo fratres Hecubæ uxoris regis Priami:& Ciſſei filii. Ambo reges ī thracia:& Patrueles Polymeſto ris& a Mygdono eiꝰ filiꝰ Chorebus mygdonides. Nā teſte Seruio patronymicū ē: quia ſi gentis eſſet: mydonius diceret̉. Nam(ut ait) nullum gentis patronymicum in des. exit. Miletus cū. i. latino& unico. l. atqꝫ. t. exili ſcribit̉: fuit teſte Plinio li. v. naturalis hiſtoria: urbs inionia atqꝫ eius regionis regionis caput. in qua teſte Seruio ſuper. iii. georgicoꝝ Virgili lana optime tigebat̉: a qua mileſia uellera dicta eius cēſemus. ut Virgilius in. iiii. georgicoꝝ: Mileſia uellera nymphæ Carpebāt. Alia fuit teſte Home. li. ii. iliados in creta. Alia in leſbo: a qua nōnulli magis mileſia dici uellera uoluerunt. Mily prima cum. i. latino: ſequens cum. v. græco ſcribit̉: fuit teſte Herodoto locꝰ in aſia: qui ante ſolyma uoca batur: quem lycii incolunt. Mylitta prima cu. y. græco: ſequens cū unico. l.&. i. latino: atqꝫ ſubſequēte duplicato. t. ſcribitur: dicitur teſte Herodoto li. hiſtoriaꝝ primo: aſſyriorum lingua Venus. Milo cū. i. latino& unico. l. ſcribitur: fuit uir crotonēſis athleta illuſtris:& ꝗ ſupra humanas uires feciſſe dicit̉ Nam tauꝝ in olympico certamine ictu nuda dextra occidiſſe tradit̉:& ꝑ ſtadiū in humeris ſine fatigatione portaſſe: totūqꝫ die(quo illū mactauerat) comediſſe. Hūc teſte Gellio li. xv. noctiū atticarū in chronicis ſcriptum ē: Olympiade primum coronatū eſſe. Exitūqꝫ habuit uita miſerandū:& mirandū: ut idē late ꝓſequit̉ Et Valerius de mortibus non uulgaribus. Mimas cū. i. latino ſcribit̉. mons eſt in minori aſia: ut oſtendit Homerus in hymnis. In quo cū Bacchus mirum ī modū a mulieribus celebraret̉: dicta ſunt bacchantes mimallonides. Nimallonides cū. i. latino& duplicato. l. ſcribit̉: cognomē fuit bacchantiū mulierū deductū a monte minoris aſia: ꝗ mimas uocat̉: de ꝗbꝰ Ouidiꝰ de arte amandi li. i. tetigit: Ecce mimallonides ſparſis ī terga capillis. Nimus cū. i. latino ſcribit̉: dici pōt a noſtris effictor. Nam a. μιμοῦμαι: quod eſt imitor deriuat̉:& uel ītra uel extra ſcænam geſticulationes quaſdam exercebat: ꝗbus geſtis hominum ac naturas effingens: lætiſſimis ſen tentiis populum in riſum cōuertebat. Minerua cū. i. latino ſcribit̉: nec dictio græca eſt: ut ꝗdam ignari putauerūt: ſed latina: cuiꝰ interpretationē dixit Balbus apud Ciceronē in ſecūdo de natura deoꝝ: quaſi uim minet̉. Nam græce quoqꝫ Pallas dicit̉: ut ī ea dictione late uidebimꝰ. Et a uerbo ϖαλλω: quod ē uibro: deducta ē: eo ꝙ haſtam uibrare& docuerit: & conſueuerit: Vnde palladiū eius ſimulachrū dictū fuit: quod romæ in æde Veſtæ fuiſſe oſtendit Pliniꝰ li. vii. naturalis hiſtoria. Nam cū laudes ſummas. L. Metelli eiꝰ fœlicitatē īdicātes enarraſſet: q̄ nulli alij poſt ro mam cōditā cōtigere: ſubdit hæc oīa abunde uno caſu refutari poſſunt: quoniā is Metellus orbā luminibꝰ exagit ſenectā amiſſis incēdio cū palladiū raperet ex æde Veſtæ memorabili cā: ſed euentu miſero. Quo fit ut infœlix ꝗdē dici non debeat: fœlix tamē eſſe nō poſſit. Tribuit ei populus romanꝰ quod nulli alii abs cōdito æuo: aut quotiens in ſenatū iret: curru ueheret̉ ad curiam. Magnum ei& ſublime: ſed ꝓ oculis datum de quo certa intellexit Iuuenalis: cum ait in. iii. ſatyra: Da teſtem romæ tam ſanctum qͣꝫ fuit hoſpes Numinis idei: procedat uel numa: uel qui Seruauit trepidam flagranti ex æde minerua. Fuit nāqꝫ hoſpes numinis idei. Scipio Naſica eius. Cn. Scipio nis filius: teſte Liuio li. ix. de ſecūdo bello punico: qui cū. P. Scipione patre maioris Aphricani ī hiſpania cæſus eſt dictus Naſica: Donato teſte in arte maiori cu de agnomine tractat: ꝗa maiores nares habuit. hic teſte Plinio li. vii. naturalis hiſtoriæ:& eiꝰ nepote de uiris illuſtribꝰ cū adoleſcens eſſet: uir optimꝰ oīum romanoꝝ iudicio ſenatus& populi decretꝰ ē. Quare ideā matrē peſſimunte uenientē nō mō in urbē: uerū a mari ī palatium detulit. Procedat Numa: qui teſte Liuio lib. i. ab urbe: ſecūdus fuit romanorū rex e curribus ſabinis claro oppido natus: Pompilii filius ſuo ſaculo iuſtitia& religione clariſſimus: plene ius diuinū& humanū nouerat. Quare dixit Ouidius in. xv. metamorphoſeos: Deſtinat imperio clarum prænuntia ueri fama nummā. hāc tantā prudentiā natura portēdit: cū prima fuerit ætate canus: uel ꝓcedat ꝗ ſeruauit a flammis illæſam trepidā mineruā quæ lignea erat:& facile ab igni cōburi poterat: quo ſane incēdio luminibꝰ orbatus euaſit. Quare dixit idē Iuue. in ſatyra Credo pudiciciā: Dicite uos neptes lepidi cæciqꝫ metelli: quan do ſcilicet mineruam ꝑ flāmas ex flagranti æde. ſ. Veſtæ eripuit. Vnde Liuius in. vi. belli punici ſecūdi incen dium deſcribēs quo taberna argentaria arſerūt: ſubiunxit cōpræhenſa poſtea priuata ædificia: neqꝫ enī tūc baſylica erāt cōprehenſa latomia: forūqꝫ piſcarium& atriū regum ædes uix Veſte defenſa eſt: ſed ut puto aliud fuit eius ædis incendium uel forte alterius. Minyæ prima cū. i. latino: alia cū. v. græco ſcribitur: fuerunt theſſalia populi qui teſte Orpheo ī argonautica laſonē ad colchos ꝓficiſcentē ſecuti ſunt: unde ait Ouidius in initio ſeptimi metamor. lāqꝫ fretū minya pegaſea puppe ſecabant. Quare dixit Lucanus in. vi. theſſaliam deſcribēs: Vnde minyæ gens cognita remis. Minyrus eodē modo uti ſuperior dictio ſcribitur: fluuius eſt a theſſalia ueniens: qui teſte Homero in. xi. iliados: oppido arenæ uicinus hoſtia mari facit. Minos cū. i. latino ſcribit̉: fuit Iouis filius ex Europa: ut poetæ fere oēs aſſerunt. Alii uero nōnulli affirmāt eū nō louis: ſed anthi regis cretenſiū ex Europa filiū fuiſſe. cui in regno ſucceſſit. Herodotus uero in li. hiſto riarū primo: de illo loquēs dixit cū fratre Sarpedone de regno creta diſſenſiſſe: ſed illo fugato regnū obtinuiſſe. idem teſte Ariſtotele in æthicis& politicis primus cretēſibus leges dedit. Minotaurus cū. i. latino&. t. exili ſcribit̉: dictio eſt compoſita ex Mino& tauro: quaſi Minos taurus. Nā ut ſcribit Homerus li. viii. odyſſeæ: cū Minos bello cōtra athenienſes& megarenſes: ꝗ Androgeuꝫ filiū intermerant detineret̉: Paſyphæ eius uxor a Venere: quæ in ſobolē Solis irata erat: ad infauſtuꝫ amorē formoſtauri cōpellitur: cum quo arte Dedali in uacca lignea corio amata uaccæ circūpoſita cōcubuit: ac grauidfacta Minotaurū genuit: dicente& Virgilio in. vi. æneidos. Contra elata mari reſpondet gnoſia tellus Hic crudelis amor tauri ſuppoſtaqꝫ furto Paſyphæ: mixtumqꝫ genus ꝓleſqꝫ biformis Minotaurus ineſt: ueneris monumēta nefanda. Idem in bucolico Et fortunatam ſi nunqͣꝫ armenta fuiſſent Paſyphen: niuei ſolatur amore iuuenci. Quod cū reſciuiſſet Minos monſtruoſum filiū ex uxore natū: ꝗa media parte hō:& altera media taurꝰ erat illum in labyrintho cōcluſit: dicente etiam Ouidio in. viii. metamorphoſeos: ꝓQuo poſtqͣꝫ geminam tauri iuueniſqꝫ figuram Clauſit:& actæo bis paſtum ſanguine monſtrum Tertia ſors annis domuit repetita nouenis. Nam uictis athenienſibus iuſſit Minos in uindictam Androgeillos quotānis ſeptē ex filiis dare: quos minotauro deuorandos præbebat: dicente Virgilio in. vi. Tum pendere pœnas Cecropida iuſſi: miſerū ſeptena quotānis Corpora natoꝝ: ſtat ductis ſortibus urna. Et(ut non nulli ferūt) primis tribus ānis plebeiorū natos: ſecūdis tribus ānis populares: tertis uero nobiles exhibus rūt: inter quos Theſeus ſorte miſſus adiutorio Ariadnes minotaurū interemit:& ex ipſo labyrintho euaſit ac clam diffugiens Ariadnen& Phedram ſorores& minos filias tranſportauit: ut uidimꝰ ī dictiōe Ariadne N inturne cū. i. latino&. t. exili ſcribitur: fuit oppidum in campania habes ꝓpinquas paludes: in quibꝰ Mari cū Syllæ rabiē effugeret delituit. De quo Iuue. in ſatyra Oībus in terris inꝗt: Exiliū& carcer minturnarūqꝫ paludes: Et mēdicatus uicta carthagine panis: de Mario loquit̉: ſed ſubobſcure quædā tangit: quæ explanatione indigent: itaqꝫ ꝓ loci huius declaratione traducēdū duxi id Plutarchi quod in uita Marii ad rē hāc ſpectare uidet̉: cū narrauerit Plutarchus diſceſſum Marii ex minturnis: ꝗ ferre nudus& omni auxilio deſtitutus abſceſſit:& delatū eū ad enariam inſulā dixerit: ubi Graniuꝫ& amicos alios quoſdā cōperit: ꝓſequit̉ quēadmodū cū illis ad Hiempſalē numidaꝝ regē ꝓ auxilis nauigare decreuerat: Sed oīm egēs cū& aqua inopia grauaret̉: ericem uſqꝫ ſiliciā maxime aquatu uenit: ubi a locis eius quæſtore nōnullis ex ſotis amiſſis uix ipſe euadere potuit: quin cōpræhenderet̉. Sed ad nauē reductꝰ ad meningam inde inſulā nauigauit: in qua certitudine ſuſcepta de ſalute filii: ꝗ cum Cethego erat paulū reſpirauit: interim uenit in mēteꝫ petere carthaginē:& hoc iō quia erat libyæ& eius urbis præfectꝰ Sextilius uir ꝗdem romanus ſibi diu cognitꝰ qui licet a ſe hactenus neqꝫ grata neqꝫ ingrata ſuſcæpiſſet: ſperabat tamē illū quadā cōmiſeratiōe in ſe cōmoturum:& ſibi ad minus in cōmeatu præſidio affuturū: qͣre carthaginē attingens cū paucis ſotis naui egreſſus eſt. Quod cū Sextilius præfectꝰ perſenſiſſet: ſtatim obuiā Mario lictorē emiſit: q̄ illi quoqꝫ nūtiaret ex aphri ca qͣꝫprimū diſcederet: quod ſi ſecus faceret: uelle ſe decretis ſenatus obtēperare:& romanoꝝ hoſtē habere Quibꝰ a lictore auditis magna Marius maſticia afficit̉:& ingenti dolore cōfractꝰ īmobiles in lictorē oculos defixit: ac diu ītra ſilētiū ſe cōtinēs: repēſitabat caſus acerbitatē:& cōmeatus neceſſitatē cōſiderabat. Sꝫ inſtā te lictore ac īterrogāte ꝗd præfecto reſpōderet. Mariꝰ tūc ſuſpiriis ab alto pectore tractis:& atrocis oculos ī lictorē ītēdēs: in hæc tandē uerba prorupit: nuntia Sextilio te uidiſſe. C. Mariū in ruinis carthaginis ſeden tē: exulēqꝫ& panē mēdicātē. Nec plura dicēs ad nauē qͣꝫprimū redit. hæc ex Plutarcho traducere uolui: ut id Iuue. intelligi poſſit: Et mēdicatꝰ uicta carthagine panis: hoc eſt apud carthaginē uictā: ꝗa ī ipſius cartha ginis ruinis nec impetrare ualuiſſe. Nyoparo cū. y. græco ſcribit̉: genus ē nauis qua piratæ uti cōſueuerāt: a qua& ip̄i myoparones uocati ſunt. Nyoparrones cum. v. græco ſcribitur: dicti ſunt pirata ut in præcedenti dictione uidimus. Nyophones cum. v. græco ſcribit̉: dicit̉ myon. i. murium interfector: quo nomine nonnulli aconitū uocaue re: ut in ea dictino uidimus. Mipſæi prima cum. i. latino: ſequens cū. ps. ſequente. æ. diphthōgo ſcribitur: populi ſunt thracia: ut oſtendit Herodotus in. iiii. hiſtoriarum libro. Miraciū cū. i. latino&. c. exili ſcribitur. Nōnūqͣꝫ ab antiꝗs habitū eſt in uſu:& adoleſcentulum denotat. Myriandrus prima cū. v. græco: ſequens cū. i. latino ſcribitur: nomē eſt uiri ꝓpriū: qd̓ decēmilia uir ſignificat Myrica prima cū. v. græco: ſequens cū. i. latino& ultima cū. c. exili ſcribit̉: genus eſt uirgulti humilis: ut dixit Seruius: quod apud nos geneſtam ꝗdam dici putant. Ideo ait Virgilius in bucolico: humileſqꝫ myrica. Myrmix prima cum. v. græco ſequens cum. i. latino ſcribit̉: dicitur apud nos formica. Myrmidones prima cū. y. græco: ſequēs cū. i. latino ſcribitur: populi fuerūt theſſaliæ a myrmidone Iouis filio & eoꝝ duce cognominati: ut ſcripſit Heratoſthenes. Seruius uero ſuper. ii. æneidos librū: dicit fuiſſe in attica regione puellā Myrmionen nomine: ob ſolertiā& caſtimoniā Minerua gratā: quæ cū aratrum ī odiuCereris a Minerua cōditum hominibꝰ demōſtraret: a turbata Minerua in formicam uerſa fuit: quæ græca lingua myrmix dicitur: quam damnauit ut nunqͣꝫ deſiſteret a congregandis granis: ſed ꝗa adueniente peſte in ægina inſula ex formicis deinde populi reſtituti ſunt: ut late narrauit Ouidiꝰ libro metamorphoſeos: po puli illi dicti ſunt myrmidones. Myrmilon eodē mō ut ſuperior dictio ſcribit̉: fuit hiſtrionis nomen ut Iuuenalis: aut myrmilonem ex prima infans:& a myrmice quæ latine formica dicit̉: quaſi ferans micam deſcendit. Myron cū. y. græco ſcribitur: fuit teſte Plinio li. xxiiii. naturalis hiſtoria: ſtatuarius Eleutheris natus:& Hegeſiladis diſcipulus. Eſt etiā myron apud græcos quod a noſtris unguentū dicit̉:& ut dixit Plinius in initio libri. xiii. unguenta ꝗs primꝰ inuenit nō tradit̉: Iliacis tēporibus nō erāt nec ture ſupplicabit̉: cedri tantum& citri ſuoꝝ fruticū& in ſacris fumo cōuolutū in nidorē uerus qͣꝫ odorē nouerāt: iam roſa ſucco recepto. Et ſubdit primū quod equidē inueniā caſtris Darii regis expugnatis in reliquo eius apparatu Alexāder cæpit ſcrineū unguentoꝝ. Et in ſequentibꝰ inquit: unguentis cognomina dederūt alijs patriæ alijs ſucci: alijs arbo res: alijs cauſa:& ut alibi ait: fuit unguentaria uoluptas etiā a romanis inter laudatiſſima: atqꝫ etiam honeſtiſſima uita bona admiſſa. Myrapia prima cū. j. græco& penultima cū. i. latino ſcribit̉: genus ē pyroꝝ ſic quoqꝫ teſte dictoꝝ Plinio lib. xv. ꝗa odorem gratiſſimum gerunt: unde a myron deducit̉: quaſi odorem redolentia. Myrobalanū cū. y.&. o. ante. b.&. a. ante. l. ſcribit̉: fructus eſt teſte Plinio li. xii. naturalis hiſtoriæ: arboris quā helitropiū uocāt: magnitudine auellanæ nucis Cōmunis trogoditis:& thebaidi:& arabia: quæ iudeam ab ægypto diſterminat. Noſcentibꝰ unguēta cognitus: ut ip̄o nomine apparet. Nam μύρονunguētū deſignat & βάλανοσ nucē ſeu glandē: unde alio in loco de quodā palmarū fructu īquit rotundi ſunt:& qͣꝫ balanis ſimiliores:& illū eſſe puto: quē alibi phœnicobalanum uocauit. Myronides prima cū. y. græco ſcribit̉: nomē fuit ꝓprium uiri athenienſis. Myrtus cū. y. græco&. t. exili ſcribit̉:& non cū. th. aſpirato ut ꝗdam putauerūt: arpuſcula ē nobis notiſſima: &(ut dicūt poetæ) Veneri ſacra:& hoc teſte Seruio ſuper. ii. georgicoꝝ: uel quod gaudet litoribꝰ:& Venꝰ de mari dicit̉ ꝓcreata: uel quod(ut medicoꝝ indicant libri apta ē mulieꝝ neceſſitatibꝰ plurimis: eadē teſte Plinio in. xv. naturalis hiſtoriæ: primū Celenis ī Elpenoris tumulo uiſa tradit̉& eodē libro ait: uirga quoqꝫ eius geſtatæ uiatori pediti in longo itinere ꝓſunt. hac etiā coronabant̉ ouātes: ut uidebimꝰ in dictiōe ſtēma Myrſus prima cū. v. græco ſcribit̉: fuit pater Candaulis: ut in ea dictione uidimus. Myrſilus prima cum. y. græco: ſequēs cū. i. latino ſcribitur: fuit teſte Herodoto libro hiſtoriaꝝ primo: ille idē qui& Candaules dictus fuit. Myrtillus prima cū. y. græco: ſequens cū. t. exili&. i. latino: ultima cū unico. i. ſcribitur: fuit teſte Iginio in li. deaſtronomia poetica Mercurii filiꝰ ex Clytia:& Denomai regis bellidis:& piſæ auriga: a Pelope ī mare proiectus: unde pelagus myrtoum nomē aſſumpſit: ut in dictione Hippodamia uidimus. Myrto cū. y. græco&. t. exili ſcribit̉: Pelagus eſt pars maris ægæi nomen ab Myrtilo accipiens: ꝗ ī illo ꝓiectꝰ fuit. Horatius in primo carminum: Myrtoum pauidus nauta ſecet mare. Myrrha cū. y. græco& duplicato. r. atqꝫ ſecūdo aſpirato ſcribitur: fuit Cynaræ cyproꝝ regis ex Concrea con iuge filia: quæ id illa ꝓcurante a patre inſcio effecta grauida: atqꝫ deinde recognita: eius iram ī ſabæā diffugit: ubi deoꝝ cōmiſeratiōe in arborē ſui nominis tranſformata fuit. Cuius pariēdi tꝑe inſtante:& agente ſo lis calore Adonē peperit: quē nymphæ liquoribꝰ unxere maternis: atqꝫ adhibita diligentia nutriuere: ut late oīa pertractauit Ouidius li. metamorphoſeon. x. hāc arborem referente Plinio li. naturalis hiſtoria. xii. in eiſdē filuis cū ture permixtā naſci tradidere nōnulli: plures ſeparatim:& multis in locis arabia gignitur. Eſtqꝫ arboris altitudo ad ꝗnqꝫ cubita: nec ſine ſpina: caudice duro& intorto: craſſiore qͣꝫturis. Et(ut ip̄e Pli nius dixit) nō dant ex myrrha ſabæi portionē deo quoniā& apud alios naſcitur. Myrrhina cū. y. græco& duplicato. r. atqꝫ ſecūdo aſpirato ſequente. i. latino ſcribit̉: Nonnulli uero ex latinis illud. y. græcū in. u. noſtrum conuertunt ac ſcribunt murrhina: quā humorem ſubterraneuꝫ eſſe dixit Plinius libro xxxvii. naturalis hiſtoriæ:& ſub terra calore denſatū: dixitqꝫ habere nitorē potiꝰ qͣꝫ ſplēdorē. Sed in precio uarietatē coloꝝ eſſe ſubinde circūagentibus ſe maculis in purpurā candorēqꝫ:& tertiū quendaꝫ ex utraqꝫ igneſcentē ueluti per tranſitū coloris purpura: aut rubeſcentē lacteo. Sūt ꝗ maxime in his laudāt quoſdā coloꝝ repercuſſus: quales in cæleſti arcu ſpectant̉: macula pingues placēt: tranſlucere ꝗcqͣꝫ aut pallere uitium ē. Et(ut idem auctor ait) myrrhinā primus ī urbē Pompeiꝰ ex uictoria mitridatica īuexit. Eiuſqꝫ luſum in pocula excreſcere quotidie. fuiſſeqꝫ romæ myrrhinū calicē. lxx. talentis emptū: capaceſqꝫ ad ſextarios tres idē auctor rettulit. At Titum Petroniū cōſularē trullā myrrhinā trecentis talētis emptā morituruꝫ frægiſſe Neronis inuidia: rettulit etiā ip̄e Plinius ſe annumerari uidiſſe unius ſcyphi fracti mēbra: ꝗ corporis Alexandri magni conditorium fuit. Oriens myrrhinam mittit. Inuenit̉ ibi ī pluribus locis: nec in ſingulis præcipua in carmania. Myrina prima cū. j. græco ſequens cū unico. r.&. i. latino ſcribit̉: fuit teſte flomero in. ii. iliados: urbs ī æolia. Myrſinus prīa cū. v. græco ſequens cū. i. latino ſcribitur: fuit teſte Homero li. ii. iliados: ciuitas ī peloponneſo. Myſon cū. y. græco& unico. s. ſcribitur: fuit teſte Hermippo cheneus patria: ſed floruit athenis philoſophus inſignis: habuitqꝫ teſte Siſocrate patrem Strimonem nomine: quem tyranuꝫ fuiſſe aiunt. huius opera piſſtrato tyrāno aſcripta creduntur. Myſia prima cū. y. græco: ſequēs cū unico. s.&. i. latino ſcribit̉: ꝓuincia eſt phrygiæ adiacens helleſpōto: teſt. Plinio li. v. naturalis hiſtoriæ: conterminā habet æoliā: in qua ciuitas eſt Mœſia: dicente Seruio ſuper primū georgicoꝝ: myſia ꝓuincia eſt: mœſia uero ciuitas haud longe a troia: de qua in ea dictione uidebimus. Myſteriū prima cū. y. græco: ſequēs eū. t. exili ſcribit̉:& teſte Clemente in ſtromatibꝰ μυσοσ: quod ē odiū deducit̉. Apolodorꝰ uero ait a Myunte quodā atteo quenādo periit nomē funebris honoris accæpiſſe. Itaqꝫ uit dunt ruraqꝫ uti orgia abuſiue ꝓ ſolis bacchi ſacris poni conſuetum eſt. Myſticum eodē mō ſcribit̉:& a myſterio deducitur: at miniſterium a miniſtrando latinum eſt. Miſis cum. i. latino ſcribit̉: fuit teſte Herodoto li. hiſtoriaꝝ. ii. primus ægypti rexi. Mitylene prima cū. i. latino: ſequēs cū. t. exili&. y. græco ſcribit̉: inſula ē nobilis ī ægæo mari: alio noīe leſbocognominata: unde leſbides patronymicū femininū: quod in prima detinet accentū: ut Ouidius. Leſbides euerſa corpora capta domo. Mithridates prima cū. i. latino: ſequēs cū. th. aſpirato:&. i. latino: ultima cū. t. exili ſcribit̉: fuit rex ponti:& filiꝰ Pharnacis regis parthoꝝ:& romanoꝝ amiciſſimus: qui& filiū habuit Mithridatē romanorū hoſtem:& tea romanis uictum. Nā ut ait Pliniꝰ li. x. naturalis hiſtoriæ: quotidie Antidotū cōtra uenena ſumebat: adeo ut cū qͣdragintaſex ānis cū romanis bella fouiſſet: ut late oſtendit Iuſtinus li. xxxviii. tribus demū ingentibꝰ bellis fœlicitate Syllæ: uirtute Luculli:& Pompeii magnitudine uictus eſſet:& iam mortē ſibi inferri decreuiſſet: ut dixit Gellius li. xvii.& fruſtra uiolētiſſima uenena ſumpſiſſet: ultimo gladio ſe tranſfixit. Pliniꝰ ue ro nepos in li. de uiris illuſtribus dixit illū uenenū ſumpſiſſe: quo tarde agente ꝑcuſſorem gallū atroci uultu territū reuocauit:& in eadem ſua manū trepidātis adiuuit. Alii uero acutiſſimo ueneno extinctum illuꝫ fuiſſe aſſerunt. Quos Lucanus ſecutus in primo libro ait: s. Poſt cilicas ne uagos& laſſi pontica regis Prælia barbarico ix cōſummata ueneno. De cuiꝰ ſingulari memoria uidebimꝰ in dictiōe Themiſtoces. Mitra cū. i. latino&. t. exili ſcribit̉: nomē eſt barbarū: eratqꝫ teſte Seruio ſuper. iii. æneidos: incurruus pilleus de quo(ut ait) pendebat buccarū tegmen: quo phrygii& lydii utebant̉: iō Hiarbas in Aeneam dixit apud Virgiliū præfato li. Meonia mentum mitra crinēqꝫ madentem Subnixus. Et Iuuenalis: Ite quibus grata eſt picta lupa barbara mitra. Mythus cu. y. græco&. th. aſpirato ſcribit̉: apud nos interpretat̉ fabula:& inde mythicus fabuloſus:& fuit fa bulandi cōſuetudo teſte Gellio a græcis primū cōperta: quoꝝ leuitas inſtructa dicēdi facultate& copia: in credibile eſt quantas mēdacioꝝ nebulas excitauerit. M neſtheus cū. n. poſt. m.&. th. aſpirato ſequēte. eu. diphthongo ſcribit̉: nomē fuit ꝓpriū uiri troiani: ut Virgilius in primo æneidos. Mneſtea ſergeſtūqꝫ uocat: fuit ex domo regia ab Aſſaraco genus trahens: ut idein. xii. Et genus aſſaraci mneſteus. Nōnunqͣꝫ uero cā metri addit̉ īmediate poſt. m. alteꝝ. e.& dicit̉ a poetis Meneſteus: ut Virgilis in. x. Nec litio genitore minor: nec fratre meneſtheo: nec aliter uerſus ſtare poſſet. ut etiā Seruius ānotauit: atqꝫ in ultima ſynereſim fecit ex. e.&. o. ꝓpter rectam ſcanſionem. Mna cū. n. poſt. m. in eadem ſyllaba ſcribit̉: id dicitur quod noſtri minā uocant: quæ teſte Varrone& Priſcia no: unam continet libram. Monas cum unico. n. ſcribitur: dicitur a noſtris unitas:& monos unus. Monachus cū. ch. aſpirato ſcribit̉:& a monos deducitur: atqꝫ a noſtris ſolitarius dici poſt. Vnde& monoculū unicum habentē oculum dicimus. Monarcha cum. ch. aſpirato ſcribitur: dicitur a noſtris unicus princeps: μονοσ eniꝫ ſolus:& αροσ prīceps dicitur:& monarchia unicis principatus. Monacris cū. c. exili ſcribitur: mons eſt arcadiæ quaſi μονηαρκισ ideſt fola ſummitas. Monychus cū. y. græco&. ch. aſpirato ſcribit̉: nomē ē cētauri ꝓpriū: ut latini poetæ atteſtant̉: atqꝫ cōpoſitum ex μένοσ& ονυξ: quaſi ſolus ſiue unicus unguis. Nō enī erat ei pes aut unguis ut bobꝰ: ſed ut eos. At īcō poſitiōe a prīo nomīe ultīa aufert̉ ſyllaba: uidelicet νοσ:& remanet. mo. cū. o. micro: qd̓ naturaliter ſemē breue. ſecūdū uero nomē ſimiliter ab. o. micro incipit: q̄ duo breuia īuicē cōiūcta ꝑ ſynereſim unū. ω. me ga cōficiūt: quod ſemꝑ ē longū. Vnde ab Homero ſcribit̉ μάνυξ cuiꝰ genitiuꝰ μωνῦκοσ. a quo poetæ nō ſtri nomē ip̄m ꝓpriū formauerūt: uidelicet monychus cū prīa longa: ut Iuue. ī prīa ſatyra: Quantas iaculemonychus ornos.& Ouidius. viii. metamorphor ſeos. Monychus exclamat. Lucanus ſimiliter li. vi. Aſpera te pholos frangentem monyche ſaxa: Teqꝫ ſub oetheo torquentem uertice uulſas Rhete ferox qͣs uix boreas inuerteret ornos.& hoc uel ꝗa uterqꝫ potuit& ſaxa uellere& ornos iaculari. uel Iuue. Monychū ꝓ Rheto poſuit: ut Virgi. in. i. æneidos: Teucrū ꝓ Dardano: ī bucolico: Philomenā ꝓ Progne:& in li. georgicoꝝ. iii. Pollucē ꝓ Caſtore. Sane Homerus nō ꝓpriū illd̓: ſed appellatiuū poſuit: uidelicꝫ ꝓ epitheto equoꝝ: cum ait in. v. iliados αυτω τεκτινη κάιελασημὤνχοῦστουσ: hoc eſt ſi dicere poſſemus unguichinos equos cum prima longa: a quo poetæ noſtri ꝓprium deduxerunt: atqꝫ eodem mō productam primam ſeruauerunt. Monymus cū. y. græco ſcribitur: fuit mēſari cuiuſdā corinthi famulus: ad quē cū emides: ꝗ Diogene emerat ſæpe ꝑgeret:& laudes eximias uiri: quē emerat prædicaret: Monymuſqꝫ ſæpiſſime illū audiret: ī Diogenis deſideriū tractꝰ finxit ſe inſanū:& monetā ſpargere cœpit: quare a domino repudiatꝰ ad Diogenē ſe cō tulit: cuiꝰ doctrinam ſecutꝰ euaſit uir eloquēs:& doctus: de quo Menander comicꝰ mentionem facit. Nonomachia cū. ch. aſpirato&. i. latino ſcribit̉: dicit̉ a nobis ſingulare certamē. Nam cōponit̉ ex monos qd̓ ſingulum denotat:& machia quæ eſt pugna. Monoſceli cū. c. exili ſequēte. e. ſine diphthongo ſcribitur: hoīes illi dicebant̉ teſte Pli. li. vi. naturalis hiſtoria ꝗ ſingulis cruribꝰ naſcebant̉:& mira ꝑnicitatis ad ſaltū erāt. nam dictio ē cōpoſita ex monos qd̓ ē unicum: & σκλοσ crus. Moncecꝰ penultima cū. ce. diphthongo:& ultima cū. c. exili ſcribitur: portꝰ ē ī liguria: ſic quoqꝫ ab Hercule cognominatꝰ: de quo Virgiliꝰ li. æneidos. vi. Aggeribꝰ ſocer alpinis atqꝫ arce monci. Nā cōponit̉ ex monos ꝗ ē ſolus:& ὀικοσ domꝰ. Et teſte Seruio iō putāt Herculē ſic dictū: uel qd̓ pulſis oībꝰ illic ſolus habitauit: uel qd̓ ī eiꝰ tēplo nūqͣꝫ aliꝗs deoꝝ ſū colit̉: ſicut ī tēplo louis colit̉ Minerua& luno: ī tēplo ueneris Cupido. Monoptoton abſqꝫ aſpiratione ſcribitur: dici pōt unꝰ caſus. Nā cōponit̉ ex monos ꝗ ē unꝰ:& caſus. Nonoxla cum. v. græco& unico. l. ſcribitur: deſignat apud nos ea quæ tantūmodo ſunt lignea: monos eniꝫ ſolum:& ξύλα ligna dicuntur. Moloſſa cū unico. l.& duplicato. s. ſcribitur: regio ē europe: quæ poſtea epirus dicta fuit: ut ī ea dictiōe uidimus. Ouidiꝰ ī prīo metamorphoſeon: Nec cōtētꝰ eo eſt: miſſi degente moloſſa Obſidis uniꝰ iugulū mucro ne reſoluit. at in moloſſa bonos canes naſci cū a multis refert̉: tum ab Horatio in epodo: Nam qͣlis aut moloſſus: aut fuluus laconica uis paſtoribꝰ agaꝫ ꝑ altas aure ſublata niues quæqꝫ p̄cedet fera. Et Virgiliꝰ in. iii. georgicoꝝ: Nec tibi cura canu fuerit poſtrema: ſed una Velocis ſparthæ catulos acrēqꝫ moloſſum Paſce ſero pingui: ſed in canibꝰ ſparthanis ſeu laconicis uelocitas: in moloſſis fortitudo laudat̉. Et īde moloſſus dictus eſt pes ꝗdam in metro ab ea patria ſaltatiōe cognominatus. Molorchus cū. ch. aſpirato ſcribit̉: fuit teſte Seruio ſuꝑ. iii. georgicoꝝ: paſtor iuxta nemeā ſiluā habitans: que nientem Herculē ad occidēdū nemeū leonē: hoſpitio excepit:& interpretat̉ uix teſticulos habēs: nā μέλισ eſt uix:& ορσ teſtis. Occiderat enī unū ex duobus filiis nemeus ille leo& ip̄e ſenex erat. Molus cū unico. l. ſcribit̉: fuit teſte Homero li. x. iliados: uir cretenſis:& Merionis aurigæ Idomenei pater. Mœris prima cum. œ. diphthongo. ſequens cū. i. latino ſcribit̉: nomen fuit regis cuiuſdā ægypti: ac paſtor ꝗ dam ponitur a Virgilio. Morichus pria cū. œ. diphthongo: ſequēs cū. i. latino: ultia cū. ch. aſpirato ſcribit̉: fuit nomen uiri ꝓprium. Mœdoria cū. œ. diphthongo ſcribit̉: dicitur a noſtris dicacitas: ſeu mordacitas. Mœſia cū. œ. diphthongo& unico. s. ſequente. i. latino ſcribit̉: fuit teſte Seruio ſuꝑ primū georgicoꝝ: ciuitas haud longe a troia:& ut oſtendere uidet̉ Macrobius nō diſtans a gargaris oppido in radicibꝰ montis ide. nam ut Virgilius ait in. i. georgicorum libro: Humida ſolſtitia atqꝫ hyemes orate ſerenas Agricola: hiberno lætiſſima puluere farra: Latus ager: nullo ſe tantum mœſia cultu lactat:& ip̄a ſuas mirant̉ gargara meſſes: hoc eſt oīs regio quæ hyemes habebit ſerenas:& ſolſtitia hyemuꝫ humida fructꝰ optime ꝓducet. Et hæc quoqꝫ agris adeo neceſſaria ſunt: ut ſine his: nec illi natura fœcūdiſſimi mœſiæ: aut gargaroꝝ agri poſiti in imis radicibus idæ montis defluētis: unde humoribꝰ irrigant̉ opinio ni fertilitatis reſponſuri ſunt. Nā gargara teſte Ephoro li. hiſtoriaꝝ. v. Et Arato ī li. ꝗ dicit̉ elegion: oppidū eſt ad radices montis idæ: cuius etiā cacumē eodē mō gargara uocitat̉: ut Epicharmꝰ in fabula quæ īſcribit̉ troes oſtendit. Homerus etiā ꝓ excelſiſſimo montis loco gargara poſuit. Et teſte Plinio li. xvii. naturalis hiſtoria: licet hæc hyemis ſerenitas meſſibus cōueniat: nō tamē arboribus expetēda ē: cuiꝰ euidens cā eſt: quoniam arbores fœtu exinanitas:& folioꝝ quoqꝫ amiſſione languidas: naturale eſt auide eſurire: cibꝰ aūt eaꝝ eſt imber. Et infra cōcludens ait: Qui ergo dixit hyemes ſerenas optādas non arboribꝰ uota fecit: nec ꝑ ſolſtitia ībres uitibꝰ cōducūt. hæc ille: ꝗ& plura de his ꝓſeꝗtur. Eſt etiā mœſia cū. œ. diphthongo ꝓuīcia iuxta macedoniā pānonia cōtermina: quā ſuperiorē mœliā uocāt:& ē alia quæ inter danubiū uerſus orientē uſqꝫ ad tyras fluuium portendit̉: quæ mœſia inferior uocitatur. Morphoſis cū. ph. aſpirato:&. i. latino ſcribitur: dicit̉ a noſtris mutatio:& ideo morphea: ea dicit̉ infirmitas: qͣ mutatio ſit coloris in colorē: aliquādo tumorē:& īde metamorphoſis trāſmutatio ſeu uerius trāſformatio. Mucro cū. c. exili ſcribitur: ꝗdā græcū dicunt:& a ακρον: quod eſt longū deducūt. Nam ut oſtendere uidet̉ Seruiꝰ ſuꝑ. xi. æneidos: pars eſt lancea oppoſita cuſpidi: unde cū in Pallantis funere diſpoſuiſſꝫ Aeneas uerſis arcades armis ait Seruius: lugentiū more mucronē haſta non cuſpidem cōtra terrā tenētes erāt ſcuta etiā inuertentes ꝓpter numina illic depicta: ne eoꝝ ſimulachra cadaueris polluerent̉ aſpectu: cū lugētiū mos ſit prioris habitus īmutatio: itaqꝫ& ſi mortuis ſalue atqꝫ uale dicerent: ut Aeneas ibideꝫ: Salue eternum mihi maxime palla. Aeternūqꝫ uale. Non id teſte Varrone dicebant: quod aut ualere: aut ſalui eſſe poſſent: ſꝫ ꝗd ab his recedimus eos nunqͣꝫ uiſuri: unde ortū eſt teſte Seruio: ut etiā maledicti ſignificationē interdum uale obtineat: ut Terentius: ualeāt ꝗ inter nos diſcidiū uolūt: hoc eſt ita a nobis diſcedāt: ut nunqͣꝫ ad noſtrum reuertant̉ aſpectum. Ergo in uerbo uale quod mortuo dicebat̉: nō etymologia conſiderāda eſt: ſed cōſuetudo: quod nullis uale dicimus: niſi a ꝗbus recedimꝰ. Quare Donatꝰ expoſuit ſuper Terentio ī andria ubi dicit: Valeant ꝗ inter nos diſcidiū uolunt: hoc eſt abeant recedāt: ꝗa diſcedentibꝰ& mortuis uale dicimꝰ: uepotius cū male operaturus eſſet cōſiderato patre honeſtius locutꝰ ē:& non dixit quod intereant pereāt:& attende qd̓ moderate pluraliter dixit: cum ſignificaret patrem: ualeant renuntiationis:& imprecationis eſt uerbum. hæc ille. Nulcta cū. ct. ſine aſpiratiōe ſcribitur: de quo Gellius circa initiū libri. xi. noctiū atticarū inꝗt uocabulū ip̄m mulcta. M. Varro in undeuigeſimo rerū humanarū: non latinum: ſed ſabinū eſſe dixit. idqꝫ ad ſuam memo riam manſiſſe ait in lingua ſamnitum: qui ſunt a ſabinis orti. Mullus cum duplicato. l. ſcribit̉: genus eſt piſcis: qui græce myllos cum. y. græco ſcribitur: de quo luuenalis: Mullum ſex milibus emit. Muræna cū unico. r.&. æ. diphthongo in penultima ſcribitur: genus eſt anguilla: quā Plinius. ix. naturalis hiſtoriæ: dixit quocūqꝫ menſe parere: cum cæteri piſces ſtatuto tempore pariāt. Qua eius(ut ait) citiſſime creſcunt. Refert etiam murenas ip̄as in ſicco litore elapſas uulgus coitu ſerpētum impleri putāt. Et in eodem libro dixit meliores apud nos in freto ſiculo capiuntur: quod Iuuenalis tetigiſſe uidet̉ cum ait in. v. ſatyrByrrhoni murana datur: quæ maxima uenit Gurgite de ſiculo. Dixit etiam Plinius li. xxxii. murænam habere animā in cauda: eaqꝫ icta celerrime examinari: a capitis uero ictu difficulter. Et alibi in eodē libro murenarum inquit uiuariū priuatim excogitauit ante alios currus: qui cœnis triūphalibus Cæſaris dictatoris ſex milia numero murenarū appendit. Et infra ſubdit apud baulos in parte baiana piſcinam habuit Hortenſius orator: in qua murenā adeo dilexit: ut exanimatam fleſſe credatur. Et proſequit̉ in eadem uilla An tonia Druſi murena: quam diligebat in aures addidit: cuius propter famam nonnulli baulos uidere con cupiuerunt. Nus græce ſcribitur mys: ſed nos illud. y. græcū in noſtrū. u. cōuertimus:& dicimus mus: ꝗ latine ſorex dicit̉a corroſionis ſono:& facit apud nos diminutiuū muſculus cum. c. exili. Muſio cū unico. s.&. i. latino ſcribitur: dicit̉& a græcis& a noſtris catus: quaſi κάυτοσ ideſt cautꝰ. Sed ideo muſio dictus quia muribus ſit infeſtus. Muſchus cū. ch. aſpirato ſcribitur: animal eſt ad ſimilitudinē muris binos tantūmodo dētes ex parte ſuperioris mādibula:& totidem ex parte inferioris detinēs. ſuntqꝫ flexi ad interiora: iuxta cuiꝰ umbilicum naſcitur ſanguineum apoſtemma inter carnē& corium: quod cū pelle ablatū precioſum muſchum cōficit. Muſtela cū. t. exili& unico. l. ſcribit̉: dici pōt a noſtris ſorex longus. nam telon græce latine longum dicitur. Nuſa cū unico. s. ſcribitur:& dicitur teſte Herodiano a uis: quod eſt inquiſitio. has nouem poetæ fuiſſe dixerūt: ut Heſiodus in theogonia α θυγατρεσ μεγάλουλισ. hoc eſt nouē filia magni Iouis. Idē Homerus libro. ii. iliados: Sed ponit Heſiodus earum nomina tribus in his uerſibus: κλιαἐυτέρπητέθαλέια τεμελπομένητε τερψιχόρητρατ τρϖολυμνιατυρανιητε καλλιοπηονδε ϖροφερεστάτηστιν ἀπασάων. Et exponūtur a commētatoribus græcis: ita ut Clio dicatur a cleos quæ eſt gloria ex rebus ſcilicet geſtis: obquod hiſtorica ab illis dicitur. Et nōnulli ex noſtris: Clio geſta canēs trāſactis tempora reddit. Euterpe dele ctans interpretatur:& tibicinaria ponitur a græcis: quare ex noſtris quidaꝫ ait: Dulciloquis calamos eterde flatibus implet. Thalia a latinis quibuſdam interpretatur capacitas: ſed a græcis commœdia uocatur: ut Comica laſciuo gaudet ſermone thalia. Melpomene uero ut meditationē faciēs ab illis tragica nūcupat̉ ut Melpomene tragico ꝓclamat meſta boatu. Terpſichore exultās traducit̉: iōqꝫ ab illis cithariſtria nūcupat̉. ut Dulcia terpſichore citharis modulamia miſcet. Erato amore cantās ut Cū plectris erato ſaltat: canit: ambulat:& ſtat. Polyhymnia multe mēoria dicit̉:& ob hoc Rhetoricos dictat polyhymnia muſa colores. Vrnia cæleſtis īterp̄tat̉:& aſtrologia a nobis dicit̉: ut Vrania canit cælos:& ſydera tāgēs. Calliope uero pulche carmē dici pōt:& ob hoc poeſis a græcis cognōinat̉: ut carmīa Calliope libris heroica mandat: quā p̄cellere aliis dixit Heſiodus ī ultio uerſu: quē induximꝰ. Quod iō fieri expoſuit cōmentator Ariſtarchꝰ: ꝙ reliquas omnes intra ſe continet. Et cum hoc diuinam quādam metro uim ſuperaddit. at uero poetæ nōnunqͣꝫ pro prietates has confundentes unam pro reliqua ponūt. harū mater Theſpis dicta fuit: unde& muſa ip̄e theſpiades a poetis uocitātur. Ouidius libro quinto metamorphoſeon: Theſpiades certate dea. dicūtur etiaꝫ pierides a nouem natabus Pieri: quas canendo uicerunt: ut Virgilius in bucolico: Dicite Pierides. dicuntur etiam libetrides a fonte libetrio illis ſacro: qui teſte Solino eſt in magneſia: uel ut alii nōnulli uolunt a mon te ætolia. Virgilius in bucolico: Nymphæ noſter amor libetrides. dicuntur& aonia: ut in ea dictione uidi mus: quin& pegaſides a fonte pegaſeo: de quo in dictione Meduſa uidimus. Sappho ad Phaonē: At mihi pegaſides blandiſſima carmina dictant. Sunt non ſolum fontes: ſed etiam montes dicati muſis: ut Virgilius in quarto georgicoꝝ: Sed me parnaſi deſerta per auia dulcis Raptat amor.& alibi: Pandite nunc helicona dea. Similiter Ouidius: Virgineus helicon. Nuſæus cum unico. s.&. æ. diphthongo in penultima ſcribitur: fuit poeta antiquiſſimꝰ:& inſignis apud græcos:& tempore Orphei: ut Orpheus ipſe in argonautica atteſtatur: immo& unū ex argonantis fuiſſe oſtē dit. hunc nonnulli filium fuiſſe Apollinis atteſtantur. Alii Eumolphi cuiuſdam filium dicunt. inducuntque in teſtimonium illius epitaphium his uerbis traductum: Eumolphi dilecti filium habet phalericum ſolum Muſæū corruptū corpore ſub hoc tumulo. huius iucundiſſimū poema cōperi de amore Leandri:& Hero. Muſicus cum. i. latino:&. c. exili ſcribit̉:& a muſa deducitur. Ae cum. æ. diphthongo ſcribitur: dictio græca eſt:& pro utiqꝫ ac certe ponit̉: ut apud Terentium in andria: næ illa illum haud nouit. idem ait: faciunt næ intelligēdo: ut nihil intelligant: quaſi faciunt profecto. Cicero de oratore libro tertio: næ ille haud ſane: quemadmodum uerba ſtruat:& illuminet a magiſtros iſtis requiret. Et cum apud græcos licet cum diphthongo ſcribat̉ breuis ſit: apud noſtros etiam eandem regulam obſeruat:& breuis more græco a noſtris poetis ponitur. Virgilius Nabathea cum. th. aſpirato ſcribitur: regio eſt quæ ab arabia incipiens: quam intra ſe continet uſque ad mare rubrum ex latere dextro:& perſicum ſiniſtro: atque ex ſuperiori parte in indicum protenditur.& ut ſacræ litteræ atteſtantur a Nabaoth primogenito Hiſmaelis nomē accæpit. declinaturqꝫ hæc nabathea huius nabathea regio:& inde nabatheus nabathea nabatheum. Ouidiꝰ libro metamorpho ſeon primo: Eurus ad auroram nabatheaque regna receſſit. eadem olim mittebat elephantes: ut Iuuenalis in ſatyra Atticus eximie: Dentibus ex illis quos mittit porta ſyenes: Et quos depoſuit nabatheo bellua ſaltū. Nanus prima ac ſecunda cum unico. n. ſcribitur: græcum eſt uocabulum teſte Gellio in decimooctauo noctium atticarum: quo uocauerunt breui atque humili corpore homines paululum ſupra terram extantes: quos latine pomiliones dicimus. Narciſſus cum. c. exili&. i. latino atque duplicato. s. ſcribitur: fuit Cephiſi fluui ex Lyriope nympha filius formoſiſſimus: de quo Ouidius in tertio metamorphoſeon libro: fabulam omnē elegantiſſime pertractauit. tetigit etiam Statius in ſeptimo thebaidos:& Seneca in Hercule furente. Sed alius fuit Narciſſus Claudii imperatoris libertus potentiſſimus ſane apud principem: ut uidimus in dictione Meſſalina. Et ditiſſimꝰ ut oſtendimus in dictione creta: unde ait de illo Iuuenalis in ſatyra quæ incipit Plurima ſunt fuſcine: ubi ait Quod ſi non ſufficiunt tibi ſextertia quadringenta: Nec creſi fortuna unqͣꝫ: nec perſica regna Sufficient animo: nec diuitia narciſſi: Indulſit cæſar: cui claudius omnia: cuius Paruit imperiis uxorem occidere iuſſus: ut uidimus in dictione Meſſalina. Naritia cum. t. exili:&. i. latino utrobique ſcribitur: fuit inſula in mari ionio ex regno Vlyxis. Naſamones cum unico. s. ſcribitur: populi ſunt in libya iuxta auſchiſeos ex uno latere:& litora ſyrtium habitantes ex altero. Et ut ſcribit Herodotus in quarto hiſtoriarū: Sique naues infœliciter acta uenerint ſyrtibus inuoluta eas ſpoliant: Sicque per rapinam cum alijs habent commercia ſpoliando. Quod Lucanus tetigit in octauo: cum ait: Hoc tam ſegne ſolum raras tamen exerit herbas Quas naſamon geos dira legit: quæ proxima ponto Nudus rura tenet: quem mundi barbara damnis Syrtis alit: nam litoreis populator arenis Imminet:& nullos portus tangente carina Nouit opes: ſic cum toto cōmercia mundo Naufragijs naſamones habent. Idem Plinius in. v. naturalis hiſtoriæ confirmauit. Naſtes cum. t. exili ſcribit̉: fuit frater Amphimachi:& filiꝰ Nomionis:& teſte Homero in. ii. iliados: ex his unqui in troianorum auxilia conuenere. Nauci cum. au. diphthongo&. c. exili atque. i. latino ſcribit̉: ſignificat putamen nucis:& pro nihilo accipit̉. Plautus in muſtelaria: Qui homo timidus erit in rebus dubiis nauci non erit. idem in truculento. Tympanotrimpa amas hominem non nauci. Nauis a græco deſcendit quod eſt ναυσ. Nauigium cum. i. latino ſcribitur: dicitur nauis ductio. nam cum eo: quod eſt duco componitur. Nauta cum. t. exili ſcribit̉:& ſæpe ab antiquis nauita dicitur. Nauclerus cum. c. exili ſcribit̉: dici poteſt nauicularius: quaſi nauis cleros ideſt ſors. idem etiam græce nauarchos ꝑ. ch. aſpiratum. i. nauis princeps dicitur. Naumachia cū. ch. aſpirato&. i. latino ſcribitur: dicit̉ a noſtris bellum nauale ſeu magis prelium. Et compo nitur ex νασ: quod eſt nauis:& un bellum. Nauſica cū. i. latino&. c. exili ſcribit̉:& apud Homerū duplicat̉ aliquādo. a. in fine: ac dicit̉ nauſica: fuit Alcino phæacū regis filia: dicente Homero ī. v. odiſſeæ ναυσικάα θυγάτηρμεγαλήτοροσ ἀλκινορις hoc eſt Nauſicaa filia magnanimi Alcino. unde ait Martialis in. xii. Si mihi nauſica patrios concederet hortos Alcinos poſſem dicere malo meos: de qua in dictiōe Aeneas uidimus. N auſithous cū. i. latino&. th. aſpirato ſubſequente. o. uocali ſcribitur: fuit Neptuni filiꝰ ex Periboa Euryme dontis filia: ac Homero teſte li. vii. odiſſeæ. Alcino phæacum regis pater. Naxos cū. x. cōſonante ſcribit̉: inſula eſt in mari ægæo una ex cycladibus: cūctas alias uini fertilitate exuperās unde Virgilius in. iii. æneidos inquit: Bacchatemqꝫ iugis naxon. Nerra prima ſine diphthongo: ſequēs cū. æ. diphthongo ſcribit̉: nomen eſt fœmina: quæ teſte Homero lib. xii. odiſſeæ: peperit Soli duas filias Phætuſam ſcꝫ:& Lampetiā: quæ armēta Solis trāſeunte Vlyxe apud ſiciliā cuſtodiebāt: unde eodē mō ſcribendū eſt apud Virgiliū in bucolico: Ipſe neeram dum fouet. Nebrodes cū. e. abſqꝫ diphthongo&. o. poſt. r.& ante. d. ſcribit̉: dicunt̉ ꝓprie apud græcos damarū pelles: a ꝗbus bacchantes ipſæ cognominata ſunt: ꝗa illis utebant̉: ut uidebimus in dictione orgia. Nectar cū. c.&. t. exilibus ſcribit̉: dicitur deoꝝ potio: quæ teſte Feſto a noſtris murrina dicebat̉:& ut ꝗdaꝫ putant: ex uuæ genere murrina cognominata. Necos cū. c. exili ſcribit̉: fuit teſte Herodoto li. hiſtoriarum. ii. filius Pſammetici:& ægypti rex: cui filius Pſanmis in regno ſucceſſit. N eiphyle ſecūda cū. i. latino: ſequens cum. ph. aſpirato&. y. græco: ultima cum unico. l. ſcribitur. Neleus prima cū. e. abſqꝫ diphthongo& cū unico. l. ſcribit̉: fuit rex in pylo:& teſte Homero ī. xi. odiſſeæ: ha buit uxorem Clorim: ex qua genuit Neſtorē: Chromiū: Periclymenē. Agerochuꝫ:& Peronē. Et ut Neſtoip̄e apud Homerū in. xii. iliados enarrauit: Hercules eius domū:& patriā euertit: ita ut ex duodecim fratri bus ip̄e ſolus remāſerit:& a Neleo patronymicum neleides deriuatur. Nomenia abſqꝫ aliqua diphthōgo& cū. i. latino ſcribit̉: dici pōt a nobis nouiluniū. Nā cōponit̉ ex neos: qd̓ eſt nouus& μηνια: quæ eſt menſtrua: hoc eſt luna a ην: qui mēſis dicit̉ deriuata: eo quod ſingulo menſe a mulieribus defluant. unde ηνιαιοσ menſtruoſus a nobis dicitur. Neptolemus cū. t. exili& unico. l. ſequēte. e. abſqꝫ diphthongo ſcribit̉: dictio eſt cōpoſita ex neos ꝗ eſt nouus & ptolemus miles: quaſi nouus miles. nam ϖτολεμω apud æoles idē ē: quod apud atticos ϖολεμω ideſt pugno:& fuit nomē ꝓpriuꝫ filii Achillis ex Deidamia: qui deinde teſte Seruio ſuꝑ. ii. æneidos: a capilloruꝫ qͣlitate dictꝰ ē Pyrrhus. Ouidiꝰ ī octaua heroidū epiſtolaꝝ: Pyrrhus achilleides animoſus imagine patris. Neophytus cū. v. græco&. t. exili ſcribitur: dici pōt a nobis nouellus. Nam cōponit̉ ex neon: quod eſt nouum & φυτόν germen ſiue planta. Nepa uel more græco nepes: cū. e. abſqꝫ diphthongo ſcribit̉: dicit̉ teſte Seruio apud nos ſcorpio. huiꝰ græci genitiuū diuiſit Cicero in arato more græco cū ait: Atqꝫ oculos urget pedibꝰ pectuſqꝫ nepai: ꝓ nepa. Nephreſis abſqꝫ diphthongo& ſimplo. s. ſequēte. i. latino ſcribit̉: eſt renū paſſio: quam latine traductā con peri rien huius rienis. nam a νέφροι: quæ ſunt renes deducitur. Neptunꝰ cū. t. exili& unico. n. ſcribit̉: nā penultimā corripit: nō eſt dictio græca: uel ab illis originē trahens: Sed teſte Ballo apud Ciceronē in. ii. de natura deoꝝ: a nādo paululū primis litteris īmutatis deducit̉: ut uidimus in dictione deus: fuit Saturni filius ex Ope. de eodē Varro de lingua latina ſic ait: Neptunus ē deuꝫ maris: uel ip̄m mare dictū: quod terras nubat ideſt cooperiat. Nereus prīa abſqꝫ diphthongo ſcribit̉: fuit teſte Heſiodo in theogonia marinus deus Oceani:& Tethyos fi lius: ac Clorim ſororē uxorē accepit: ex qua nymphas plures ꝓgenuit. hūc oīm ātiquiſſimū dixit Orphe in argonautica cū ait: μήρεα μέν ϖρήτιστα καλω ϖρεσβυστον ἀπαντων: ſꝫ de filiis Oceani:& Tethyos Orpheū intellexiſſe puto: ut Heſiodꝰ ip̄e in theogonia ꝗ ait ϖρεστατον ϖαιδον ideſt antiꝗſſi mum filiorum ſcꝫ Oceani:& pro mare noſtro mediterraneo accipitur. Nereides cū. i. latio ſcribit̉: patronymicū ē fœmininū a Nereo deductū& ſignificat filias Nerei: quæ nympha fuerūt equores. Martialis in primo: Luſit nercidum docilis chorus æquore toto. Ouidius in heroidibus Vtqꝫ celer redeas uirides nereidas oro. Neritos cū. i. latino&. t. exili ſcribitur: mō ē teſte Plinio li. iiii. naturalis hiſtoriæ: in ithaca inſula: qd̓ nomē nō nunqͣꝫ ꝓ tota inſula capi uidet̉. Virgiliꝰ in. iii. æneidos: lā medio apparet fluctu nemoroſa iacynthos: Duli chiūqꝫ ſameqꝫ:& neritos ardua ſaxis. at neritum teſte Plinio eodē li. oppidū fuit percelebre ī acarnania ꝑte epiri: poſtea dictum leucas: ut in ip̄a dictione uidimus. Neſtor cū. t. exili ſcribitur: fuit teſte Homero in. xi. odiſſeæ: Nelei filiꝰ ex Clori uxore: ꝗ ut idem Homerus ii. iliados ait: cum quinquaginta nauibus ex pylo contra troianos uenit: qͣꝫqͣꝫ in tricenteſimo anno eſſet: ip̄o tunc dicente apud Ouidium in. xii. metamorphoſeos: Vixi annos bis centum& nunc tertia uiuit̉ etas. Et Iuue. in ſatyra Omnibꝰ in terris inquit: Rex pylius magno ſi quicqͣꝫ credis homero. Exemplum uita fuit a cornice ſecūda ideſt fuit exemplum ſecūde uita citra cornicē. nā fuit ut refert Plinius. vi. naturalis hiſtoriæ Heſiodus qui primꝰ de hoc aliqua prodidit fabuloſe: ut reor multa de hoīum auo referēs cornici nouē no ſtras attribuit ætates quadruplū eius ceruis: id triplicatū coruis:& reliqua fabuloſius in fœnice ac nymphis citra cornicē: ergo eſt etas hoīum quæ primū præbet uita exēplum: ea triplicata uitā facit Neſtoris: qd̓ ſecūdæ uitæ dat exēplū. Et Neſtoris uita triplicata eā quæ cornicis ē ideſt nouem hoīum ætates. ut Ouidius: Ora capitqꝫ nouem cornicis ſecula paſſæ. Neſtus cū. t. exili ſcribit̉: fluuius eſt thracia a ſtrymone ſecus abderā ciuitatē fluēs: ubi quondā Diomedes eꝗs hoſpites ſuos dare ſolebat in cibum: de quo Heſiodus in theogonia meminit. Niæthos prima cum. i. latino: ſequens cum. æ. diphthongo: ultima cum. th. aſpirato ſcribitur: fluuius eſt teſte Theocrito: quem expoſitores dicunt eſſe in ficilia. Nicander cū. i. latino&. c. exili ſcribitur: fuit poeta græcꝰ: quē Didimꝰ fabuloſum uocat: hic a nuptijs iunonis & louis incipiens: oēs deoꝝ ſucceſſus uſqꝫ ad ſua tꝑa pertractauit: quē in multis Virgi. imitat̉:& in captura troia:& in fabula Endymionis: ſed ꝗa nimiū fabuloſus inquit Virgilius: Si credere dignū eſt: Pan deus arcadia captam te luna fefellit. Nicanor cu. i.&. c. exili ſcribitur: fuit Seleuci macedonis regis cognomē: quaſi uinuictorioſus. Nam nice uictoria eſt:& ἀνηρ uir. Nicearchꝰ prīa cū. i. latino: ſequēs cū. c. exili: ultima cū. ch. aſpirato ſcribit̉: fuit pictor ſua ætate eximiꝰ. hic īter alia Venerem inter gratias:& Cupidinem pinxit:& Herculem triſtem inſania pœnitentia:& interpretatur nomen: quaſi uictoria princeps. Niciteria cū. i. latino ubiqꝫ:& abſqꝫ aſpiratiōe ſcribit̉: ornamēta ſunt quædā uictoria. Iuue. ī. ii. ſatyra: Et cero matico fert niciteria collo. Nam a νικη: quæ eſt uictoria deducitur: cum terminatione ſimilium nominuꝫ in eria: ut filateria: frabateria:& ſimilia. Nico cū. i. latino&. c. exili ſcribit̉: fuit tarantinus ꝗdam tꝑe Hānibalis: de quo ſatis Liuius. Nicos eodē modo: ut ſuperior: ſed cum. s. in fine ſcribitur: fuit ciuitas in aſia. N īcomachꝰ ultima cū. ch. aſpirato ſcribit̉: quaſi bello uictor dicit̉. μάγη enī eſt pugna: νικη uictoria: fuit hoc noīe Ariſtotelis pater medicia artis ꝓfeſſor& Amyntæ regis medicꝰ: ꝗ pater fuit Philippi patris Alexandri. alius fuit Ariſtotelis filius: cui æthicā iuſcripſit. alius fuit pictor ſua ætate nobilis: ut teſtat̉ Pliniꝰ li. xxxv. naturalis hiſtoriæ: fuitqꝫ filius Ariſtocheni: atqꝫ illiꝰ diſcipulus: nec aliū ī ea arte uelociorē fuiſſe dixit: pinxitqꝫ inter alia raptum Proſerpina: quæ tabula fuit in capitolio in Mineruæ delubro. I Nicomedes cum. i. latino&. c. exili ſcribitur: fuit rex bithyniæ: Nicophanes eodē modo ſcribit̉: fuit teſte Plinio li. xxv. naturalis hiſtoriæ: pictor ſua ætate eximiꝰ: ſꝫ arte mul tum:& a Zeuſi& Apelle diſtans. Nicoſtrata cū. i. latino& abſqꝫ aſpiratiōe aliqua ſcribit̉: interpretat̉ quaſi uictorioſus exercitꝰ. fuit mater Euā dri areadis futurorum uaticinatrix: quæ a carminibus ꝗbus Phœbi oracula ſignificare ſolebat: Carmentis latine dicta fuit uel(ut alii nōnulli uoluerunt) a carpento quo utebatur: ſic quoque fuit cognominata: ut in dictione Carmentis uidimus. hæc(ut in initio horum cōmentariorum uidimus) latinis primū litteras dedit Nyctileus prima cum. v. græco: ſequens cum. c.&. t. exilibus atque. i. latino ſcribitur: cognomen fuit Bacchi ab eius ſacris: quæ nocte celebrabantur acceptum. unde Ouidius libro primo de arte: Nyctileumqꝫ patreꝫ nocturnaqꝫ ſacra precare. Virgilius in quarto georgicorum: Inter ſacra deum nocturnique orgia bacchi. Nam vt græce:& in genitiuo νυκτοσ a nobis nox huius noctis dicitur. Et inde nyctileus ideſt nocturnus deducitur. Nyctimene eodē modo uti ſuperior dictio ſcribitur:& fuit puellæ nomen: quæ cū patre cōcubuit: ſed facinꝰ recognoſcens aufugit in ſiluas:& lucem exoſa: non niſi nocte uolat. Nycticorax prima cum. v. græco: reliquæ ſine aſpiratione:& cum. i. latino ſcribunt̉: nonnunqͣꝫ etiam a noſtris dicitur nocticorax cum. o. loco ipſius. y. græci. interpretaturqꝫ nocturnus coruus: κύρας enī a noſtris coruus dicitur. nam auis eſt nigra:& ſola nocte uolans atqꝫ clamans. Nyctoris prima cuꝫ. y. græco: ultima cū. i. latino: reliq̄ ſine aliqͣ aſpiratiōe ſcribuntur: deſinitqꝫ in. s.& nō in. x. fuit regina babylonia: quæ teſte Herodoto li. hiſtoriaꝝ prīo: ſola poſt Semiramini fœmina ibidē regnauit. Nilus cum. i. latino& unico. l. ſcribitur: ſed apud græcos prima diphthongum habet ei: quæ apud nos abiici ens d: ſolam. i. productam retinet. nam dictio eſt compoſita ex neos qui eſt nouus:& ilis limus: ubi abiecta ultima ſyllaba primæ dictionis remanens. e. cum. i. ſequentis dictionis diphthongum facit: ita ut dicat̉ nouus limus: ſcilicꝫ inundationis tempore. Quod Virgilius in nono æneidos tetigiſſe uidetur: cū ait. Aut pin gui flumine nilus. nam prius teſte Seruio ſuper. iiii. georgicorum: melo dicebatur. quo nomine illum Seneca de ſitu indiæ uocitauit. Et eſt fluuius ægypti ex maioribus totius orbis: cuiꝰ teſte Lucano in decimo. Arcanum natura caput non prodidit ulli: ſed immenſa aquarum mole ſingulis ānis ſole exiſtente in cancro totā ægyptum exundat. Et ut ait Virgilius in. iiii. georgicorum: Diuerſa ruens ſeptem diſcurrit in ora Vſqꝫ coloratis amnis deuexus ab indis ideſt nigris æthiopibus. Ninibus nō ē dictio trahens originē a græcis: ſed mere latina: ideo cum. i. latino neceſſario ſcribitur. Nympha cū. y. græco ſcribitur: latine dicitur ſponſa. Sed putauerunt antiqui nymphas aquaꝝ eſſe deas: qͣſi lymphaꝝ numina. unde teſte Seruio in Tityrum oībus aquis præſunt. Varro uero nymphas eſſe dixit: quas & muſas: nec īmerito cū teſte eodē Seruio ſuper ſeptimā eglogam: aquæ motꝰ muſicaꝫ faciat. Quare idem Varro tres tantū muſas cōmemorauit. Vnam quæ ex aquæ naſcit̉ motu. Aliā quæ ex ſonū ſit aeris percuſſi Tertiam quæ mera tantū uoce conſiſtit. Ex quo Virgilius muſas ip̄e uelut nymphas nōnunqͣꝫ inuocauit: cū ait in bucolico: Nymphæ noſter amor libetrides. Niobe cū. i. latino ſcribitur: fuit filia Tantali:& ſoror Pelopis: uxorqꝫ Amphionis: ut in ea dictione uidimus hæc teſte Diodoro ſiculo libro hiſto. v. Filios ſeptem& totidē filias peperit ſummo decore preſtātes: unde tali prole ſuperbiens admodū gloriabat̉ ſe Latōne præferens numero filioꝝ: itaqꝫ ira motam fabula Lato nam ferūt Apollini ut Niobis filios: Dianæ ut filias arcu interficerent mādaſſe: ꝗbꝰ matri obtēperantibꝰ con tigit eodē tēpore:& abundare filiis Nioben& carere. Nireus cū. i. latino ſcribitur: fuit teſte Homero li. iliados. ii. oīum græcoꝝ: ꝗ ad troiam nauigauerunt ſpecio ſiſſimus: infra tamē Achillē: ſed quia imbellis erat: pauci eum ſunt ſecuti. Niſa cū. i. latino& unico. s. ſcribitur: fuit teſte Homero li. illiados. ii. urbs hellados: eſt etiam nomen femine. de qua Virgilius in damone: Mopſo niſa datur. Nyſa cū. y. græco& unico. i. ſcribitur: fuit teſte Diodoro ſiculo li. hiſtoriarū prīorurbs fœlicis arabis ꝓpin qua ægypto: unde& græci a patre ideſt Ioue hoc eſt die:& loco ideſt nyſa Dionyſiuꝫ appellant. huius urbis Homerus ꝗ in ægypto fuit: in ſuis hymnis meminit: dicens eſſe nyſam urbē ſupra montē excelſum ac floren tem longe a phœnicia: ferme ægypto cōterminū: in qua ſane urbe uinea fuiſſe inuentorē Dionyſiū dicunt Quē græci Bacchū: ægypti. Oſirim fuiſſe aſſerūt: unde& unus ex duobus parnaſi collibus deo Baccho di catus nyſa dicit̉: ꝗ& alio nomine citharon cognominatus fuit: ut uidebimꝰ in dictione parnaſus. Nyſus eodem mō ſcribit̉:& eſt Bacchi cognomē a nyſa urbe fœlicis arabia: ut in præcedenti dictione uidim cognominatus. Nyſca prima cū. j. græco: ſequēs cū. æ. diphthongo ſcribitur: fuit teſte Herodoto& Curtio urbs clariſſima india a Libero patre cōdita ſub radicibꝰ montis: quē meron uocant: id quoqꝫ nomē a cognomine cōditori: ſortita: at uero ægypti teſte Diodoro Oſirim: ꝗ& Dionyſiꝰ cognominatꝰ fuit: illius conditorē in memoriā illius: quæ erat ī ægypto fuiſſe aſſerunt: in qua& hederam plantaſſe dicunt. Niſus alius ꝗ Hyrtaci fuit filius: uti ea dictiōe uidimus: cū. i. latino ſcribitur:& ſimiliter Niſa pro femina: ut ſuperius uidimus. Niſeus prima cum. i. latino: ſequens cum. æ. diphthongo ſcribitur: locus eſt teſte Herodoto libro hiſtoriarū vii. inter medos: ubi magni& pulcherrimi equi naſcuntur. Niſæe eodem modo ut ſuperior dictio ſcribitur: nomen eſt nympha proprium: de qua Virgilius circa finem y. æneidos meminit cum ait: Niſæeqꝫ thaliaqꝫ cymodoceqꝫ. Niſyrus inſula ē teſte Homero li. iliados.i. quā expoſitores circa cōum eē dicūt:& optimū uinum ꝓducere. Nos cū. oe. diuiſis ſyllabis ſcribitur: fluuius ē thracia teſte Herodoto li. hiſtoriaꝝ. iiii. ꝗ in iſtrum defluit. Nonacria cū. c. exili&. i. latino ſcribitur: eſt teſte Lactantio grammatico ſuper. iiii. thebaidos: nomen loci ſeu agri arcadia: in quo ſuppiter in ſpeciem Dianæ conuerſus cū Caliſtone Lycaonis filia cōcubuiſſe narratur. nōnulli uero& pro tota arcadia capiunt atqꝫ ex latino: quod eſt nouē:& græco qd̓ eſt κρη ideſt uertices: hoc eſt montes compoſitum uolunt: quaſi nouem ſit montibꝰ redimita. Sed cōſtat plures in ea eſſe ut uidimus in dictione arcadia. Noricum cū. i. latino&. c. exili ſcribitur: regio eſt macedonia: hæc teſte Plinio li. iii. naturalis hiſtoriæ: ē cōtermina dalmatia: atqꝫ mari ionio: de qua ſic meminit Virgilius in fine libri georgicorū terti cū ait: Tum ſciat aereas alpes& norica ſi quis Caſtella in tumulis. Notion cum. t. exili&. i. latino ſcribit̉: fuit teſte Homero in. ii. iliados urbs in æolia. Notus cum. t. exili ſcribitur: uentus eſt meridionalis nebuloſuſque& humectus. Et teſte Gellio græce notus: latine humor dicitur. Nothus cū. th. aſpirato ſcribitur: quēadmodum latine dicendū ſit. teſte Seruio ſuper. vii. æneidos non habeunde Virgilius in. ix. græcum uocabulum poſuit cū ait: Et primum antiphatenis enī ſe primus agebat The bana de matre nothum ſarpedonis alti.& in. viii. Suppoſita de matre nothus furata creauit. Nox ut in primo horum cōmētariorum libro uidimus a græco per conuerſionē. y. græci in. o. noſtrum dedu citur:& teſte Varrone: hæ noctis ſolida ſunt partes: ueſpera: cōticinium: intempeſtum: galliciniū: diei uero lucifer: mane: ortus: meridies: occaſus: crepuſculum uero quod eſt dubia lux a crepero: quod dubium de ſcendens: licet utriqꝫ tēpori poſſit cōiungi: uſus tamen teſte Seruio ſuper. ii. æneidos obtinuit: ut matutino iungamus. at Lucanus ab ea cōſuetudine diſſentire uidet̉: cū ait: Longa reꝑcuſſo nituere crepuſcula phobo. manum uero unde eſt mane: bonum dixerunt ueteres. Numidia cū. i. latino utrobiqꝫ ſcribitur:& originem trahit a uocabulo græco: quod ē noueat:& paſtore deſignat: unde νόνη apud græcos pabulū dicitur: inde Plinis li. v. naturalis hiſtoriæ: numide uero inꝗt nō mades a ꝑmutandis pabulis dicunt̉:& mapalia ſua hoc eſt paluſtres domꝰ ſunt circūferētes. hæc ille. Quare ab νομη nomedia magis dicenda uideret̉: cū. o. poſt. n. in prima ſyllaba: ſed nos in. u. noſtrum traduximus & numidiā diximus: habetqꝫ ab ortu ſyrtes qͣſdā ꝑuas: unde regio carthaginēſes incipit a ſeptētriōe mare: quod uerſus ſardiniā tendit: ab occaſu mauritaniā:& a meridie æthiopiam: nec teſte Plinio præter marmoris numidici ferarūqꝫ ꝓuentū aliud inſigne habet. Sunt in ea clare urbes hippon: rhegyum:& ruſticacia. Numiſma cum. u. a nobis unico ſequēte. m.&. i. latino ſcribit̉: qͣꝫqͣꝫ a græcis cū. o. poſt. n.& ante. m. ſcribat̉ uidelicet nomiſma. Nam a νύμοσ quod eſt lex deriuari dicunt. Quam ſane ſcripturā:& Horatius ip̄e ſerua uit cū ait Regale nomiſma philippos. At alii cum. u. ſcribūt:& breuē primam cōſeruant: ut Martialis libro epigrammatum primo: Cum data ſint equiti bis quinqꝫ numiſmata quare Bis decies ſolus ſextiliane bibis: a quo ſane: ut pluribus placet Nummus cū duplicato. m. deriuat̉. quod ideo duplicare dicit̉: ut primā ꝓducere poſſit. Perſius ī ſatyra quæ īcipit Hic mos eſt: Credere tum nūmos marco ſub iudice palles. Erantqꝫ nūmi ærei: argentei:& aurei atque ex his mixti. Et ut refert Plinius. xxxiiii. naturalis hiſtoriæ: Populus romanus ne ꝗdem argento ſignato ante Pyrrhum regē deuictū uſus eſt libera: unde etiā nūc libella dicit̉:& dipondius appēdebat̉ aſſis. Quare eris grauis pœna dicta:& adhuc expenſa in rōnibus dicunt̉. Quin etiā militum ſtipendioꝝ: hoc eſt ſtipis ponde randa penſatores libripendes dicunt̉. Seruiꝰ primꝰ ſignauit es: antea rudi uſos romæ Timæus tradit ſigna tum eſt nota pecudū: unde& pecunia appellat̉: maximus cenſus. c. x. aſſiū fuit illo rege: argentū ſignatū eſt anno urbis quingenteſimooctogeſimoꝗnto. Qu. Fabio. cos. ꝗnqꝫ annis āte bellū primū punicū. Et placuit denarius ꝓ decē libris æris: ꝗnarius ꝓ qn̄qꝫ: ſextertiū ꝓ dipondio ac ſemiſſe. libra autē pondus æris īminutum bello punico primo cū īpenſis reſpublica nō ſufficeret. Nota eris fuit ex altera ꝑte lanus geminus: ex altera roſtrū nauis: in triente uero& quadrāte æs quadrās ante triūcis uocat̉ a tribus unciis. Poſtea Hānibale urgente. Qu. Fabio maximo dictatore aſſes untiales facti. Placuitqꝫ denariū ſexdeciꝫ aſſibꝰ ꝑmutari: qua rium octenis: ſextertiū quaternis: ita reſpublica dimidiū lucrata eſt. In militari tamē ſtipendio ſemꝑ denariꝰ ꝓ decē aſſibꝰ datꝰ. Nota argenti fuere bige: atqꝫ quadriga. Et inde bigati qͣdrigatiqꝫ dicti: mox lege papiniana ſemiūciales aſſes facti. Licinius druſus ī tributo plebis octauā ꝑte eris argento miſcuit. Aureus nummus poſt ānū ſexageſimū ſecūdū ꝑcuſſus eſt. Sed præter alia inꝗt Pli. miror populū romanū uictis gentibꝰ ī tributo ſemꝑ argentū nō aurū īperaſſe: ſicut carthagini Hānibale uicto argenti pōdo ānua ī ꝗnqͣginta annos: nihil auri:& infra ſubdit auri ī populi romani Aerario fuerūt. Sex. Iulio. Laurelio. cōſſ. ſeptē ānis ante punicū bellū tertiū pondo ſeptingenta uigintiſex argenti nonagintaduo milia. Et extra numeꝝ trecenta& ſeptugintanqꝫ milia. Itē belli ſocialis initio octingentaqͣdragintaſex auri pondo Cæſar primo introitu in ciuili bello ex erario ꝓtulit. Lateꝝ aureoꝝ trigintaſex milia:& in numero pondo trecenta: nec fuit alijs tēporibus reſpu. locupletior. Intulit& Aemiliꝰ Paulus Perſa rege macedonia deuicto prædā pondo triū milium: a quo tꝑe populus ro. tributū petere deſit:& ut idē Plinius atteſtat̉: ꝗ primo denarium ex auro ſigna uit: latet auctore incerto. Numitor cum. i. latino&. t. exili ſcribitur: fuit albanorum rex:& frater Amuli. Littera apud græcos duplicis eſt forme: ut in primo horū cōmentarioꝝ li. oſtendimus. Nos uero unius tantū habemꝰ: ut& illi antiquitꝰ habuerūt: quā aſpirātes articulū maſculinū cōficiūt:& quā alterius forma adinuenerūt: atqꝫ. o. magnū uocant: cū ſolū ꝓferunt ſemper ſine aſpiratiōe ſcribūt:& ꝓ aduerbio capiūt. Nos uero nunqͣꝫ ſolū. o. aſpi rare cōſueuimꝰ: ſed ꝓ aduerbio ſemper aſſumimus. Quandoqꝫ ꝗdā uocādi: ut Virgi. in primo æneidos: O regina nouā cui condere luppiter urbē Iuſtitiaqꝫ dedit. Perſius in prima ſatyra: Quiſqꝫ es o mō quem ex aduerſo dicere feci ideſto tu. quādoqꝫ uero optandi: ut Virgi. in. viii. Aſſis o placiduſqꝫ iuues: numina firmes. Quādoqꝫ etiā īdignādi ut Cicero li. inuectiuaꝝ primo: O tēpora o mores. Perſius in. i. ſatyra: O mores: Vſqꝫ adeo neſcire tuū nihil eſt: niſi te ſcire hoc ſciat alter. Aliquādo aūt& ꝓ aduerbio ponit̉ admirādi: ut Iuue. O qualis facies:& quali digna tabella:& Perſiꝰ: O curas noīuꝫ. nā īmoderatas ſollicitudines admirat̉: qͣs græci. μελελόνασ uocāt eo quod non ideſt mēbra corrodūt: iō apud nos cura: quod cor urant uel rodāt uocant̉: ob qd̓ & ꝓ amore nōnunqͣꝫ ponit̉. Virgi. in. iiii. æneidos. At regina graui iā dudū ſaucia cura: Et ueneris iuſtiſſima cura. nōnunqͣꝫ uero& curare ꝓ reficere dicimus: ut Virgi. in. iii. æneidos: Corpora curamꝰ feſſos ſopor irrigat artus. Idem in. iiii. georgicoꝝ: Tum tecta petunt: tum corpora curant. O axus cū. a. poſt. o.& ante. x. cōſonātē ſcribit̉: ciuitas ē creta: ī qͣ teſte Herodoto li. hiſto. iiii. Etearchus pater Phronima regnauit: quā dixit matrem fuiſſe Bati: ꝗ cyrenem libyæ urbem ædificauit: de quo in dictiōe Batus:& dictione cyrene uidimus. O belus cū. e. abſqꝫ diphthongo& unico. l. ſcribitur: dicit̉ latine uerū. Et inde obeliſcus diminutiuū nomine magis qͣꝫ re: cum magne moles obeliſci: dicantur: ut in ſequente dictione uidebimus. O beliſcus cū. i. latino&. c. exili ſcribit̉: eſt teſte Ammiano Marcellino reꝝ geſtarum li. xvii. aſperrimus lapis in figurā mata cuiuſdam ſenſim a ꝓceritate in excelſum cōſurgens:& ne radiū imitet̉ paulatim gracileſcens. ſpecie quadrata in uerticē ꝓductꝰ anguſtū: manu leuigatꝰ artifici. Obeliſcos fuiſſe plures romæ cū hiſtoriæ: tum res ip̄a indicat. Sed ꝗ integri corruptiue aut fuerint: aut nūc cernūtur: a thebis: ac alijs ægypti urbibus ꝑductos fuiſſe Pliniꝰ in naturali hiſtoria& præfatꝰ Ammianus oſtēdūt. Sed de eo ꝗ quoqꝫ in uaticano iuxta baſilicam beati Petri cōſpicit̉:& corrupte ab inſciis iulia uocitat̉. Pliniꝰ ip̄e li. xxxv. meminit: atqꝫ illū tertiū ex maioribꝰ ponit: qui unqͣꝫ romæ aduecti fuerūt. Et li. xvi. ubi de arboꝝ magnitudine pertractat: hæc inꝗuerba abies āmiratiōis præcipue uiſa eſt in naui: quæ ex ægypto Caii principis iuſſu: obeliſcum in uaticano circo ſtatutū abduxit: de qua naui plura ꝓſequit̉:& nihil admirabilius in mari uiſum fuiſſe aſſerit. Ammianus uero in præfato li. cū thebarum ægyptiaꝝ ſitum:& ſucceſſum pulchrrime enarraſſet: ſubdit ī hac urbe inter labra ingētia diuerſaſqꝫ moles figmēta ægyptioꝝ numinū exprimētes obeliſcos uidimꝰ plures: alioſqꝫ iacentes& cōminutos: quos antiqui reges bello domitis gentibꝰ: aut ꝓſperitatibus reꝝ elati: montiū uenis uel apud extremos orbis incolas ꝑſcrutantes exciſos erectoſqꝫ diis ſuperis dicarunt. Et in ſequētibꝰ idē auctor oſtendit obeliſcos nō ſolum a thebis romā aduectos: ſed Octauianū Auguſtū duos admirandos ex heliopoli urbe etiā ægyptia tranſtuliſſe. Quorū ut ait unus in circo maximo. alter in campo locatꝰ ē martio:& iucūdiſſima plura ꝓſequit̉: quæ ſane referre longū eſſet. Plinius etiā ī. xxvii. naturalis hiſtoriæ: refert Theophraſtum tradidiſſe in ægyptioꝝ cōmētariis reperiri fuiſſe apud eos in louis delubro obeliſcuꝫ ē quattuor ſmaragdis quadraginta cubitoꝝ longitudine: latitudine uero in parte duorū in ꝑte quattuor: id etiā præte reundū non ē: obeliſcos ut plurimū notis hierographis inſculptos fuiſſe: quas(ut præfatus Ammianus ait. undiqꝫ inciſas initialis ſapientiæ uetus inſigniuit auctoritas. Nam multa uolucrū& ferarū etiam alieni mū di genera inſculpebant: quæ uel regū gloriam ſequētibꝰ etatibꝰ: uel eorū perſoluta uota monſtrabāt: non enim ut nūc litterarū forma ac numerus præſtitutꝰ erat: ꝗbꝰ quicꝗd humana mens cōcipere pōt: facile exprimitur: ſed ſingulæ litteræ apud illos quæ aīalium figuris deſignabant̉: ſingulis nominibꝰ inſeruiebāt:& uebis nōnunqͣꝫ& integros ſenſus repræſentabāt. Nam ꝑ uulturē natura uocabulū pandūt: quia nullos mare: poſſe inter has alites inueniri rōnes memorant phyſica: perqꝫ ſpeciē apis mella conficientis regē indicabāCui cū iucūditate moderante aculei ineſſe debent: qn̄ etiā& Seruio referente ſuper ꝗntū æneidos ꝑ draco nem in caudā reuolutum& illā mordētē ānum illi idem indicabāt: cū in ſeip̄m eodē mō recurrat: ac conſumatur. Itaqꝫ teſte Cornelio Tacito primi ꝑ figuras aīalium ægypti ſenſus mentis effingebāt:& antiꝗſſima monumēta memoria humana īpreſſa ſaxis cernunt̉: de ꝗbus in dictione fœnices loquemur. O bolus cū unico. l. ſcribit̉: genus ē ponderis ſex continens ſiliquas: ꝗ& alio nomine ſcrupulus dicit̉: de quo in dictione talentum late uidebimus. Ocalex cū. c. exili& unico. l.& duabꝰ. e. ſubſequētibꝰ ſcribitur. fuit teſte Homero li. ii. iliados: boetia ciuitaOcha cū. ch. aſpirato ſcribit̉: nomē eſt a græco deductuꝫ: ac a noſtris cōpoſitū ex illoꝝ maſculino articulo: qd̓ eſt. o.& χινχηνοσ: qd̓ apud illos ideſt apud nos anſer huius anſeris: itaqꝫ cōponētes antiqui noſtri. o. ci. λήi:& in recto abiicientes ultimū. n. dixerunt ocha huiꝰ ochæ: nonnulli uero commutantes illud. o. in. au. diphthongon dixerunt aucha auchæ: ꝑ modū quē in. ii. horū cōmentariorū libro quum de. au. diphthōgo tractaremus declarauimus. O ceanus cū unico. c. atqꝫ illo exili&. e. abſqꝫ diphthongo ſcribitur: dicit̉ id mare: quod uniuerſam circuit teram: ob quod& ab ip̄is græcis amphitrites etiā uocitat̉: ut in ea dictione uidimus. Sed oceanus teſte Solino a uelocitate cognominatus eſt. Nam& unde oceanus dicit̉: a noſtris uelox interpretat̉. Sane ex hoc ma ri oīa nata fuiſſe dixit Heſiodus in theogonia: iuxta quod Virgilius in. iiii. georgicoꝝ inquit: Oceanūqꝫ pa trem rerum nymphaſqꝫ ſorores. Homerus uero dixit in iliade illum deoꝝ patrem:& Tethym matrē: cū ait t. τε θων γένεσιν κα μηπέρα τηθύν. dixit etiam ex ip̄o oīum amniū fontiūqꝫ curſus initium capere. Itaqꝫ cū uniuerſam terrā circūeat: etiā ab occaſu Solis irrūpens mediā hāc noſtram habitabilē regione amplis:& nominatiſſimis æquoribꝰ alluit. Et ſciſſis calpe atqꝫ abila mōtibꝰ: quos colūnas Herculis nomināīter hiſpaniā quā leuo latere radit:& mauritaniā circa quā dextro diffundit̉: fretū prīo efficit longitudinis t. miliū paſſuū:& latitudinis uix ſeptē: ut Pōponiꝰ atteſtat̉. Ita ut facto quodam hoſtio limen aꝑire dicat̉ Et inde mediterraneis finibus īmixtus uſqꝫ in orientem:& ſeptētrionem ꝓpellit̉. Is ergo oceanꝰ ꝗ hiſpaniperfundit: hibericus nominat̉: ab ip̄a ſcilicet hiſpania: quæ olim hiberia dicebatur:& circa inſulas baleares quas primo oſtendit balearicus dictus eſt. Deinde ꝗ narbonēſem prouinciam contingit gallicus: mox a ligiria liguſticꝰ. Deinde uſqꝫ ad ſiciliam tuſcus uocatur: quem græci tyrrhenum: Itali inferum nominarūt. inde inter ficiliam& Italiam pergens ionicum mare incipit: ſed in leuum ex aduerſo ad illyricum adriaticuꝫ uer ſus uenetias ſinū efficit. At ab initio adriatici ioni nomen accipiens: longa per ſpatia in aſiam uſqꝫ protendi tur: ut in dictione lonium mare late uidimus. Ex altero uero ſicilia latere in cretam uſqꝫ protentum ſiculuꝫ nominatur. Inde uero uſqꝫ in mare pamphylicum ex leuo creticus dicitur: ex dextro uero uſqꝫ in ægyptum ægyptius uocitatur. Sed ab lonio iuxta græciam in ſeptemtrionem diffuſus crebras circuit inſulas. Qua quia in formam capra(ut quidā uoluit) diſponūtur: ægæi nomen aſſumpſit: uel alij potius uolūt ab Aego athenarum athenarū rege: quēadmodū in ea dictiōe oſtendimꝰ. Deinde per helleſpōti anguſtias progreſſus: aſiā ip̄am ab europa ſtricto ſecernit mari: quod helleſponticum ab Helle: ut in ea dictione uidimꝰ noīatur. Inde ī propontidem dilatatus mare aliud conficit: quod per cōtrarium euxinum nūcupatur: ut in eiuſmodi dictione deſcripſimus. Sed rurſum iuxta tauricam regionē reſtrictus: boſphorum alterū efficit: qui chimericus nominatur: ut in dictione hoſphorus uidimus. Nam a boum meatibus peruis hoſphori nomē aſſumpſit: eo ꝙ ab uno litore in aliud cōmode tranare poſſunt: poſt boſphorū uero palus eſt meotis magna quideꝫ& la ta: in quā tanais fluuius influit: qui a ſeptētrione& ꝑtibus ſcythicis ueniēs: aſiam ip̄am diuidit ab europa. At palus illa hyeme glaciatur. Et ut ait Virgilius: Puppibus illa prius patulis nūc hoſpita plauſtris. Sed diuerſis in locis eiuſmodi mare nomina habet plura& diuerſa: quæ etiam non eadem cauſa prodita ſunt. Nā aſiaticum mare eſt quod& phœniciū ægyptiūqꝫ:& pamphylicū a prouinciis nomina accepere. Ab inſulis balcaricum: ſiculum: carpathium: cyprum. Agentibus liguſticum: auſonium: tuſcum: dalmaticū. Ab oppidis argolicum: adriaticū: corinthium: tyrium. A caſibus hominū myrtoum icareū: helleſponticū:& ut pluribus placet ægæum a memoria regis teſte Solino lonium: licet Seruius non a memoria: ſed a caſu in illum dicere uelit. Nam ait ſuper. ii. æneidos: regem illum antiquiſſimū in eo ſubmerſum mari nomen reliquiſſe: a tranſitu bouis: uel ab anguſtis meatibus boum paruis boſphorus: a moribus incolarum: ut in ea dictiōe uidimus cuxinus. ab ordine fluendi ꝓpontis: ut in dictione pontus uidebimus. Aegyptiū pelagus aliæ dat̉ gallicum europe: aphrycum libyæ. Et hæc de mediteraneo. Sed rurſus in terræ circuitu oceanus ip̄e aduer ſis oris: quas amplectit̉ diuerſa accipit nomina. Nam a litoribus ſuis arabicus: perſicus: indicus: eos: ſericus: ſcythicus: germanicus: atlanticus:& de reliquis eodem modo. at uero caſpium mare a caſpiis montibꝰ ꝗbus adiacet dictum eſt. Et id idem hircanum dicitur ab hircania ſibi cōtermina. Sed ut uolunt ātiqui: qui nōdum ſufficienter ea loca perſcrutati fuere: ex oceano hyperborico anguſto ore in morem fluminis terras ingredienti conficitur. Qui uero diligentius iam eadem loca rimati ſunt: aſſerunt id eſſe mare uaſtiſſimuꝫ: quod nec ullum habet exitum: nec alicuius aquæ ſalſa habet introitum: ſed ex īmenſis in ip̄um cōfluentibꝰ fluminibus factum: quod Ptolomeus etiam uerum eſſe fatetur. O cheſius cū. ch. aſpirato& unico. s. ſequente. i. latino ſcribit̉: fuit Homero teſte ætolorum dux: uir lōge præſtantiſſimus: qui in bello troiano moritur. O cyalus cum. c. exili&. y. græco atqꝫ unico. l. ſcribit̉: fuit unus ex nominatis phæacibus tēpore Alcino regis: ut oſtendit Homerus in. viii. odiſſeæ:& compoſitum eſt uocabulum ex ϖυσ: qd̓ ē uelox:& ἀλσ mari: qͣſi uelox ut mare. Ocimum cum. c. exili&. i. latino ſcribit̉: eſt teſte Plinio li. xix. naturalis hiſtoriæ: herba hortēſis: quæ particulata etiam ab uno incipit: qua de cauſa diutiſſime floret: habetqꝫ primā longam: cū apud græcos ωμυμον: cum. o. magno in prima ſcribit̉. O cyros cū. c. exili&. y. græco ſcribit̉: fuit teſte Heſiodo ī theogonia nympha quædā Oceani& Tethyos filia O cyron eodem modo ut ſuperior ſcribit̉: fluuius eſt in finibus arcadia. O cus cū. c. exili&. y. græco ſcribit̉. Nam ab ϖυσ græca dictione deducit̉: quam noſtri quidam antiquiſſimi uertentes. y. græcum in. u. noſtrum ocus traduxerunt. Sed a ſequentibus in uoce comparatiui traductū fuit: hoc eſt remanente. y. græco. u. noſtrum addiderūt: nec latine poſitiuo utimur. Et aduerbialiter cito:& qͣꝫprompte deſignat. Virgilius li. æneidos. iiii. Ocyus omnes Imperio lati parent. Iuuenalis in ſatyra Credo pudiciciam: Collige ſarcinulas dicit libertus:& exiOcyus& ꝓpera: ſicco uenit altera naſo: Seruius aūt ſuper. viii. ænei. dixit: ocyus poſitiuus antiquus eſt: nec etiaꝫ pōt comparatiuꝰ eſſe: ubi nulla eſt comparatio. Sed pace eiꝰ magis Plinio adhæreo: qui& illud quoqꝫ in ſignificatione cōparatiui poſuit: et ſuperlatiuum nōnunqͣꝫ ei aſſignauit. Ait enim in. ii. naturalis hiſtoriæ Mercurii ſidus inferiori circulo fertur nouem diebꝰ ocyore ambitu: modo ante Solis exortū: mō poſt occaſum ſplendens:& libro. viii. ſuperlatiuum exprimens dixit: itaqꝫ multi extitere: qui non naſci optimuꝫ cenſerent: aut qͣꝫocyſſime aboleri. Ocuus cū. c. exili ſequente. n. cōſonante ſcribit̉: fuit teſte Virgilio in. x. æneidos: fatidica Mantus& Tuſci filiꝰ amnis: Qui muros matriſqꝫ dedit tibi mantua nomen: ut in ea dictione uidimus. Et ab eodē poeta in bucolico Bianor uocatus fuit: ut in ſua dictione monſtrauimus. O ctopes abſqꝫ aliqua aſpiratione ſcribit̉: piſcis eſt octo pedes habens: quem polypum quidam putant. Odius cū. i. latino ſcribit̉: fuit teſte Homero ī. v. iliados: alizonū dux: quē Agamenon in bello troiano occidit O dyſſea cum. v. græco& duplicato. s. ſcribitur: loco quoruꝫ nōnulli. x. ſcribere uoluerunt: ſed magis placet litteraturam græcā obſeruari: dūmodo cōmode poſſit. ſcribitur eniꝫ apud illos non cū. x. ſed cū duplicato s. uidelicet δυσέισ:& deriuatur ab θαυσεῦσ: quem nos Vlyxē non cum duplicato. s. ſed cū. x. duplici conſonāte ex inueterata cōſuetudine tranſcribimus. At eiꝰ dictōis quæ eſt odyſſea: penultima apud græcos eſt. ei. diphthongus: a qua a nos. i. abiicientes: ſolam. e. retinemus. Eſtqꝫ odyſſea uolumē aliud ſublime Homeri in. xxiiii. libros diuiſum: in quo Homerus errores& caſus Vlyxis poſt bellum troianum:& Penelopes uxoris patriā diuino carmine deſcripſit. unde Ouidius in. ii. de triſtibus libro inquit. Aut ꝗd odyſſea ē niſi fœmina propter amorem. Dum uir abeſt multis una petita procis. O egrius cū. œ. diphthongo&. i. latino ſcribitur: fluuius eſt thracū: a quo teſte Seruio hebrus naſcit̉.&(ut nō nulli ferūt) pater fuit Orphei: ac in hebro a ciconibꝰ Orphei caput ꝓiectū fuit: dicēte Virgilio ī. iiii. georgiTum quoqꝫ marmorea caput a ceruice reuulſum Curgite cum medio portans agrius hebrus. Oebades cum. œ. diphthongo ſcribitur: fuit nomen uiri proprium. Oebaris cū. œ. diphthongo&. i. latino ſcribitur: fuit Darii ſtabularius: cuiꝰ induſtria Darius ipſe regnuꝫ per ſarum adeptus eſt: ut in dictōne Darius uidimus. Oebalus cū. œ. diphthongo& unico. l. ſcribit̉: fuit teſte Lactātio ſuper thebaidos li. rex laconum: de quo cre tenſis Ditis in hiſtoria troiana apertius loquens ait: Oebalus fuit filiꝰ Arguli filii Amidatis: fuitqꝫ rex laco niæ:& a ſe ꝓuinciam ip̄am œbaliam dixit. hæc ille. Alius fuit Oebalus Telonis regis Capreæ filius: quæ īſula ē ex oppoſito ad neapolim ex Sebetride nympha genitus: de quo Virgi. in. vii. ænei. inquit: Nec tu carminibus noſtris inductus abibis Oebale: quem generaſſe telon ſebetride nympha Fertur: teleboum capreas cum regna teneret. lam ſenior. Hic(ut ꝓſequitur Virgilius mortuo patre nō contētus patris aruis campaniaꝫ intrauit:& mul tos populos ſuæ ditioni ſubiacit: fauitqꝫ deinde Turno cōtra Aeneam: a quo œbaliam regionē dictam nō nulli putauerunt: quæ eſt iuxta tarentum: ut in ſequenti dictione uidebimus. O ebaliam cū. œ. diphthongo&. i. latino ſcriptā duplicem eſſe comperio: unaꝫ quæ& laconia dicta fuit:& alOebalo filio Arguli œbaliam cognominatā: de qua Statius in achilleide: Soluerat œbalio claſſem de litore paſtor Dardanus.& Ouidius in. v. faſtorum loquēs de caſtore& Polluce: qui fuerant ex amycla ciuitate laconia ait: Effugere œbalida curſu potuere ſequentes. alteram uero ī Italia iuxta tarentum urbē inclytacalabryæ ab Oebalo filio Telonis(ut ꝗdam uolunt) cognominatam. Virgilius in. iiii. georgicoꝝ: Namqꝫ ſub œbalia memini me turribus altis: qua niger humectat flauentia culta galeſus Corytium uidiſſe ſenem & reliqua. eſt enim galeſus:(ut dixit Liuius li. v. de. ii. bello punico) calabryæ flumen tarento proximum peꝗnqꝫ milia paſſuū: iuxta quod caſtrametatus eſt Hānibal: cum arcē tarentinā obſedit. Alii uero quibꝰ aſſen tire uidet̉ Seruius: nō aliam fuiſſe dicūt in Italia œbaliam: nec id quoqꝫ Virgiliū intellexiſſe: ſed cum dixit ſub turribus œbalia intellexit: ideſt eorum ꝗ ex œbalia laconiæ in Italiam aduenere:& turres iuxta tarētu ædificauere. Nam(ut rettulit Seruuis) lacones diu bello attriti ab athenienſibus:& inopiam uirorū timētes præceperūt: ut uirgines cum ꝗbuſqꝫ concūberent: quo facto cum iuuenes de incertis parentibus nati: originem ſuam deinde erubeſcerent:& partheniata ideſt de uirginibꝰ nati appellarent̉: duce Palanto octauo ab Hercule nauigiis ꝓfecti uenerūt ad oppidum calabryæ quod Taras Neptuni filius condiderat:& id auctum habuerunt. Dechalia cū. ce. diphthongo&. ch. aſpirato atqꝫ unico. l.&. i. latino ſcribit. licet ex defectu librariorū in qui buſdam latinis codicibꝰ non cum. ch. aſpirato: ut diximus: ſed magis cū. t. aliquādo legerimꝰ: fuit laconis pars ꝓpinqua theſſaliæ: quæ œchaliæ nomen aſſumpſit a ciuitate eiuſdē nominis: quæ in illa erat. Ipſa uero ciuitas teſte Homero li. ii. iliados: ab œchaleo fluuio ꝗ circa illam præterfluit: nomen eiuſmodi accæpit. In hac regnauit Euritus pater Ioles: ꝗ cū filiā olim Herculi ſpopōdiſſet:& poſtea diſſuadēte filio denegaſſe ut dixit Seruius ſuper. viii. ænei. indignatus Hercules illum& filios interemit: atque œchaliam illius urbeeuertit: dicente Virgilio: Vt bello egregias idem diſiecerit urbes: Troiamqꝫ œchaliāqꝫ: ut duros mille labores Suſtulerit. Quin& ſolem rapiēs ita ardenter illā amauit: ut quæqꝫ ab illa pateret̉: uti ab Omphale regina lydiæ prius paſſus fuerat: ad quē Deianira ſcribēs apud Ouidium in epiſtolis heroidum inquit: Gratulor œchaliam titulis accedere noſtris Victorem uicta ſuccubuiſſe queror:& ī eadem epiſtola ſubdit: Ingreditur late lato ſpectabilis auro: Qualiter in phrygia tu quoqꝫ cultus eras. Dat uultum populo ſublime ſub Hercule uicto: Dechali uiuo ſtare parente putes. ſed hæc deinde ſole iubēte Hercule ante mortem ſuam ſyllo Herculi filio nupſit: ut in dictione Hyllus uidimus. Oecineres prima cū. œ. diphthongo ſequēs cū. c. exili&. i. latino penultima cum. y. græco ſcribitur: fuit teſt. Homero circa initium libri. xi. iliados: uir argiuus: ꝗ donauit Agāmenoni thoracem eximium. O economꝰ cū. œ. diphthongo&. c. exili ſcribit: dicit̉ a noſtris diſpēſator. Nā apud græcos ἀικοσ dicit̉ domꝰ & νάμοσ lex. nam decet diſpenſatorē legem eſſe domꝰ. Et ſic Ariſtotelis œconomica& economicꝰ ſcribit̉ Oecumenicus cum. œ. diphthongo& abſqꝫ aliqua aſpiratiōe ſcribitur: dictio eſt deducta ab eo: quæ uniuerſum orbem deſignat quaſi uniuerſalis ille dicatur. O edipus cū. œ. diphthongo&. i. latino atqꝫ unico. p. ſcribitur: dictio eſt cōpoſita ab οιδημα: quod ē tumor & ϖοσ pes: hoc eſt pedum tumor. Nam ut Statius diuerſis in locis ſuæ thebaidos ſcripſit. Et Seneca ī tra gœdia: quæ inſcribit̉ Thebas: dum Oedipus matris utero teneret̉:& pater Laius Apollinem de naſcitura ꝓle conſuleret: Et ab oraculo percepiſſet ſe debere a naſcitura ꝓle interfici: natum puerū paſtori ſuorū armētoꝝ occidendū tradidit: qui dum ætati cōpateret̉:& regium imperium cōtēperare optaret: paruuli pedes gladio perforauit:& uimine ſuſpendit ad arborem quaſi in nedia moriturum. Quod ip̄e apud Senecā in Oedipo teſtatur dicens. Ne deo teſte damnauit parens Callidoqꝫ teneros tranſtulit ferro pedes: Et in alta nemora pabulum immiſit ferris. Sed cū uagitu Phorbantē paſtorem Polybi corinthioꝝ regis ad ſe puer traxiſſet. Ille cōſciſſis uinculis: iam tumidū pedibꝰ puerū corinthio cuidā largitꝰ eſt: qui latus ad Meropē uxorem Polybi regis liberis carentem ꝓ magno munere dedit. Illa una cum uiro tanqͣꝫ filium cælitus miſſum paterna charitate ſuſcæpit. Et a pedū tumore Oedipodem cognominauit. Cuiꝰ penultima breuis a poetis noſtris poni cōſueuit:& declinat̉ huius Oedipodis. Plautus tamen in penulo ab Oedipo ꝓ Dedipode in ablatiuo ꝓtulit. hic cum ſemel thebas pergeret ſphinge cōperta eius ænigma diſſoluit:& monſtrum interemit. Vnde rerū obſcuriſſimarum interpres deinde dictus fuit. Itaqꝫ homo ille apud Terentium Dauus ſum inꝗt: non Oedipus. Plautus in penulo: Nam iſti quideꝫ Heraclida orationi Oedipi opus ē cōiectura qui ſphingis enigma diſſoluit. O enochonum cum. œ. diphthongo&. ch. aſpirato ſcribitur: eſt teſte Herodoto theſſaliæ fluuius in peneum defluens: ut uidebimus in dictione theſſalia. O enos cū. œ. diphthongo ſcribit̉: dicit̉ apud nos uinum: ſed non utimur ea dictione niſi in compoſitis. O enophorum cū. œ. diphthongo&. ph. aſpirato ſcribit̉: uas eſt uinarium. Nam cōponit̉ ex œnos quod ē uinum:& φύρον portans: de quo Iuue. in ſatyra Credo pudiciciā: Totū œnophoꝝ ſitiens.& Martialis in. vi. Reddidit œnophori pondera parua ſui. Denotrū cū. œ. diphthongo:&. t. exili ſcribitur: populi fuerūt ī Italia: de ꝗbꝰ ſatis habuimꝰ dictione italia. O eneus cū. œ. diphthongo in initio ſcribitur: fuit Parthaonis filius: dicente Acheloo apud Ouidiū ī. viii. me tamorphoſeos: cū ad eneū regē ueniſſet. Accipe me generū dixit parthaone nate.& fuit rex ætoliæ: cuius urbs regia calydon cognomīata fuit: iō frequēter rex legit̉ calydonia. fuitqꝫ pater Meleagri:& ob hoc Me leager a poetis dictus eſt œnides. Ouidius in tertia epiſtolarum heroidum: Coniugis œnides uerſus in arma prece eſt. Denomaus cū. œ. diphthongo ſcribit̉: fuit filius Martis: rex helidis& piſa atqꝫ Hippodamia pater: ut ī ea di ctione uidimus. Alius Homero teſte fuit uir pelopōneſius ab Hectore in bello troiano interfectus. O enops ſimiliter ſcribit̉:& fuit uir pelopōneſius: ut idem poeta monſtrauit. O eſtrum cū. œ. diphthongo&. t. ſcribit̉: uolatile eſt paruū: Cui nomen aſilum romanū eſt: ut dixit Virgilius ī iii. georgicoꝝ. Iuue. in. iii. ſatyra: Non cedit Veiento: ſed ut phanaticꝰ œſtro percuſſus bellona tuo diuinat Et id ſane nomen a uoce: quam edidit aſſumpſit. O eta cū. o.&. e. ſeparatis uocalibus:&. t. exili ſcribitur: ut late in. ii. horum cōmētariorū li. oſtendimꝰ: fuit rex colchorum potētiſſimus:& teſte Homero in. xi. odiſſeæ: filius fuit Solis ex Perſa filia Oceani. Nam ut ait Diodorus ſiculus hiſtoricꝰ præſtantiſſimus li. hiſtoriaꝝ. v. Solē ferunt duos ex Perſa uxore ꝓcreaſſe filios: Oetam ac Perſem: Oeta in colcho regnauit: in taurica Perſes: crudeles ambo efferiqꝫ. e Perſa filia Hecates orta eſt ſuperans audacia& īmanitate patrem: ut quæ cruciatu hoīum lata eos ꝓ feris appetere ſagittis cōſueuerit. Quin& ad uenena mortifera cōficienda ſummū ſtudiū operāqꝫ impēdit: quæ aduenis in cibis exhibebat. unde& prima aconitū inueniſſe dicit̉. Quibus in rebꝰ experta admodū& edocta: ueneno patrem primū ſuſtulit: deinde regno aſſumpto tēplum ſtatuit Dianæ: cui hoſpites nauigātes ſacrificabat: exiſtimās ea crudelitate ſuū nomen clarius futurum. Poſt hæc nupſit Cetæ patruo: genuitqꝫ liberos tres: Circem Me deam ac Aegialeuꝫ. Circe ad oīs generis uenenorū curā uerſa: multaꝝ herbarum radicūqꝫ uarias uires mirabileſqꝫ repperit. Et qͣꝫuis a matre Hechate in plurimis inſtructa eſſet: multis tamen ab ſe de nouo inuentis oībus ī ea re præſtitit. hæc ſarmatarum regi: ꝗ ab alijs ſcythæ dicunt̉ cū nupſiſſet: primum ueneno uirū abſtulit: deinde regno capto: multa ui crudelitateqꝫ regnū uexauit: ꝗbus ex rebus ex ip̄o regno pulſaꝫ ad Italiam ueniſſe tradunt. Inqꝫ eo ꝓmontorio: quod nunc quoqꝫ ab illa circeū uocat̉ reſediſſe. Medeā quoqꝫ tū a matre: tum a ſorore ſingula ueneficia edoctam: diuerſis moribꝰ uixiſſe ferunt. Nam cū Oeta rex tuum ſua natura: tum uxoris ſuaſu crudelis eſſet:& necandoꝝ hoſpitum morē ſeruaret: illa hoſpites a uita diſcrimīe eripiebat:& ſæpe a patre precibꝰ ⁊ gratia ꝓ dānatorum ſalute intercedebat: quādoqꝫ ipſamet ex cuſtodia captos dimittebat. Ob quod cū Medea indies magis parentū crudelitati eſſet aduerſa: a patre ob timoreꝫ in liberam cuſtodiam deſtinata fuit. Illa ad Solis oui tēplum: quod in litore ſitū erat confugiens: iuxta litus ambulans: argonautas noctu delatos conſpicit: a qua de hoſpitum cæde edocti: humanitatem uirginis experti ſunt: ut uidimus in dictione laſon. O etha cum. œ. diphthongo&. th. aſpirato ſcribit̉: mons eſt inter theſſaliam& macedoniam famoſus morti rogo& ſepulchro Herculis. Eſtqꝫ teſte Plinio li. xxv. naturalis hiſtoriæ: hellebori herba fertilis. O etoſyros cum. œ. diphthongo&. y. græco ſcribit̉ a græcis. Nam teſte Herodoto in. iii. hiſtoriarum: dicitur lingua ſcythica Apollo. O etus cū. œ. diphthongo&. t. exili ſcribit̉. nā apud græcos eſt diphthongus ex. ω. mega&. i. unde ωιτος alillis ſcribit̉: ſed a nobis Oetus traducit̉: ut in. iii. horum cōmentarioꝝ li. uidimus. fuit frater Ephialis:& filiAlci: pugnauitqꝫ cum diis in creta: ut dixit Saluſtius: unde œtii campi dicti ſunt. O ethyni prima cū. œ. diphthongo: ſequēs cū. th. aſpirato&. y. græco ſcribit̉: populi fuerunt iuxta pontum. Ogdous cum. g. ante. d. ſcribitur: fuit teſte Diodoro ſiculo li. hiſtoriaꝝ. ii. ægypti rex: ꝗ& Voboreus cognominatus eſt:& memphim cōdidit: ut uidimus in dictione mēphis. Ogygia ſecūda cū. y. græco: penultima cū. i. latino ſcribitur: inſula eſt: ut ꝗdam ferunt phœnicii& ſyrii maris Sic quoqꝫ ab Ogygio rege in ea regnante cognominata: de qua Homerus in li. primo odiſſeæ: νησον: or. στρνομεν. Nam uoluit in ea poſtea regnū fuiſſe Calypſus: ut ī dictiōe Calypſo uidimus. Ogygius eodē mō cum ſuperiori dictione ſcribit̉: fuit teſte Seruio ſuper Silenum Virgili thebanoꝝ rex: ſub quo primū diluuiū fuiſſe dixit Varro in ꝓlogo libri terti de re ruſtica: quā longe antiquiorē urbana oſten dere conatur. Et fuiſſe tempus ait: quo rura colebant hoīes: nec ciuitates habebāt. Et ſubdit. eſtqꝫ uetuſtiſſi mum oppidum boetiæ theba: quod rex Ogygius ædificauit: pactis iam duobus milibꝰ annorum& centuSed ut diuꝰ Auguſtinꝰ de ciuitate dei li. xviii. rettulit: tēporibꝰ inꝗt Ogygii regis: diluuiū magnū factū ē: nō illud maximū: quo nulli hoīes euaſerūt: niſi ꝗ ī arca fuerūt. Sꝫ tamē maiꝰ: qͣꝫ quod poſtea tꝑe deucaſiōis fui Oicleus cum. i. latino diuiſa ſyllaba ab. o. ſcribit̉. nam neqꝫ apud græcos eſt diphthongus: fuit filius antipha tis filii Melampi: dicente Homero in. xv. odiſſeæ: ἀυτιφάτης μένέτικπέν ὀικλήα μεγάθυμον. Idē fuit pater Amphiarei argiui uatis. Oileus cū. i. latino diuiſa ſyllaba ab. o. ſcribit̉: ut de ſuperiori dictione diximus. Non enim pōt eſſe diphthō gus: ut Virgiliꝰ in primo: Vnius ob noxā& furias aiacis olei. fuit locroꝝ rex:& pater Aiacis Olei. Olympus cū. y. græco ſcribitur: quo nomine quattuor diuerſos legimus montes. Vnꝰ ē inter theſſaliā& macedoniam altiſſimus: dicente Lucano in. ii. Nubes exceſſit olympus Lege deū. Alius ē ī gallogræcia. Alius apud myſos: ad cuius radices urbs eſt Pruſa ab Hānibale(ut fertur) extructa. Quartꝰ ē ſecus mare rubrum in æthiopia: haud longe ab heliopoli ciuitate: ꝗ oriente ſole uſqꝫ ad ꝗntam diei horā flāmas emittit. Add quod de hoc dicit Claudianus in Stilicone: Sed ut altus olympi Vertex: ꝗ ſpatio uentos hyemeſqꝫ relinꝗ Perpetuum nulla temeratus nube ſerenum. Celſior exurgit pluuiis: auditqꝫ ruentes Sub pedibus nimbos:& rauca tonitrua calcat: Olympias eodem modo atqꝫ. i. latino in penultima ſcribit̉. Olympionices ſecūda cum. v. græco: aliæ cum. i. latino: atqꝫ cum. c. exili ſcribit̉: is dicitur qui in olympico certamine uicit: quaſi olympiorum nices: ideſt uictor a υικη: quæ eſt uictoria. Olor cū unico. l. ſcribit̉: fuit teſte Herodoto libro hiſto. vi. thraciæ rex: ꝗ filiam ſuaꝫ Hegeſiphylen Melciadiduci athenienſium uxorem dedit. Eſt etiam olor auis alba: quæ alio græco nomine cycnus dicitur. Olenos cum unico. I.& unico. n. ſcribit̉: ciuitas eſt ætoliæ: ut oſtendit Homerus ī. ii. iliados: iuxta quā aper ille calydonius occiſus dicit̉. Aliam ponit Iginiꝰ de aſtronomia poetica ī boetia ciuitatē eſſe: ſic quoqꝫ cognomi natam ab Oleno Vulcani filio: de qua forte intellexit Seneca in troade: cū ait: Olenos tectis habitata raris. Quin& in ea Amaltheā capram nutritā fuiſſe ꝗdā aſſerunt: quæ poſtea ad celum tracta fertur: dicēte Quidio in. xvii. epiſtolaꝝ heroidum: Pleias& arctophylax oleniūqꝫ pecus. Et in li. faſtorum. v. Naſcitur olenia ſignum pluuiale capella. Et inde olenius ut flora ad Iunonem apud Ouidium in eodem. v. faſtorum ait: Quod petis oleniis inquam mihi miſſus ab oris Flos dabit: eſt hortus unicus ille meis. Olynthus cum. v. græco&. th. aſpirato ſcribitur: fuit ciuitas ſithonia iuxta atticam: quæ cum ab atheniēſibꝰ deficeret:& Philippo ſe dediſſet: fuit demum ab athenienſibus euerſa. Ombrici cū. i. latino&. c. exili ſcribit̉: populi ſunt iuxta illyricos: ex quorū locis teſte Herodoto li. hiſtoriari iii. capris& alpis fluui uerſus boream in iſtrum cadunt. Omonyma cum. y. græco ſcribit̉: ea dicuntur quæ ſolum idem nomen habent: hoc eſt non etiam rationem & traducuntur æquiuoca. Omphatiū cū. t. exili&. i. latino ſcribit̉: eſt genus uini certo artificio confecti: ut oſtendit Plinius li. xiiii. naturalis hiſtoriæ:& deriuatur ab θας: quod uuam ſignificat acerbam. Onager cū unico. n. ſcribitur: dicit̉ a noſtris aſinus ſilueſtris. Nam cōponit̉ ex vς: quod eſt aſinus:& ἀγριος ſilueſter. de quo Virgilius in. iiii. georgicoꝝ: Sæpe etiam curſu timidos agitabis onagros. O chiſton cū. ch. aſpirato&. i. latino: atqꝫ. t. exili ſcribitur: locus eſt teſte Homero li. iliados. ii. ī finibꝰ thebaꝝ. O neſicritus abſqꝫ aliqua aſpiratione&. i. latino ubiqꝫ ſcribit̉: fuit philoſophus ꝗdam: quem nōnulli æginenſem dicunt. Demetriꝰ uero magneſius illū aſtypalenſem fuiſſe dixit. fuit Diogenis diſcipulus. Et ut Xenophon cum Cyro: hic cum Alexandro militauit. Et ut ille Cyri pediam: hic Alexandri ſcripſit initia:& ut ille Cyri: hic Alexandri ꝓſeꝗtur laudes. Dicitur etiam ſtilus utriuſqꝫ qͣꝫſimillimus. O nyx cum. v. græco ſcribit̉: genus eſt lapidis in ſimilitudinē unguis. Nam onyx græce latine unguis dicitur: de quo Horatius in. iiii. carminum: Nardo uina mereberis nardi ꝑuus onyx eliciet caduꝫ. Qui nūc ſulpitiis accubat horreis. ubi Acro dixit: onyx metallum gēmæ ſimile: de quo ad unguenta odorata fiebāt ꝑua uaſa Sed Lucanus de gēmis mihi locutꝰ uidet̉: cum dixit ad luxum oſtentandum: Totaqꝫ effuſus in aula Calcabatur onyx. Qnytes cū. y. græco&. t. exili ſcribit̉: nomen eſt uiri ꝓprium: qd̓ Donatus ſuper. xii. ænei. Virgili: aut gentile aut patronymicū putauit: ſe tamen gentem neſcire fatetur. Sed Serui magis ſentētia placet: ꝗ ꝓpriū exiſtimauit& deriuari puto ab onyx: ac forſitan onyces cū. c. exili primitus ſcriptum. Quomatoria cum. t. exili&. œ. diphthongo atqꝫ. i. latino ſcribit̉: ē ονόματοσ ideſt nominis: ϖόνια fictio. Nam cum uocis cōfuſæ nomen ad imitandū ſonum effingimus: eiuſmodi figuram facimus: ut ouiū dicimꝰ balatuꝫ: boum mugitū: equorū hinnitum: terribilis buccina ſonitum taratantara. Ennius. At tuba terribili ſonitu taratantara dixit. hac etiam figura dicit̉ turtur: grus: ſcropha: quæ nouiter comperire nobis raro cō ceditur: græcis uero teſte Quintiliano: inter maximas eſt habita uirtutes. Onophrius cum. ph. aſpirato recte ſcribitur. nam deſcendit ab onos qui eſt aſinus. Opheltius cum. t. exili&. i. latino ſcribitur: fuit uir troianus. Opheltes cum. t. exili ſcribit̉: fuit nauta tyrrhenus: de quo Ouidius in. iii. metamorpho. Aſſumus en inquit ſotiorum primus opheltes. Opites cum. i. latino&. t. exili ſcribit̉: fuit uir argiuus:& ab Hectore in bello interfectus. Opheleſtes cum. t. exili ſcribitur: fuit uir troianus. Ophis cum. i. latino ſcribit̉: dicitur apud nos ſerpens. unde Cotta in arateis uerſibus apud Ciceroneꝫ in. ii. de natura deorum de ſerpente loquens inquit: Quem clare perhibent ophim cognomine græci. Ophiulcus cū. i. latino&. c. exili ſcribitur: deriuat̉ ab ophis:& dicitur a noſtris ſerpentarius: quem Seruiꝰ ſuꝑ xi. æneidos. Aeſculapium eſſe dixit. Ophiophagi eodem modo ſcribitur:& hi ſunt ꝗ ſerpentes mandunt. Nam quod apud græcos phago: a nobis mando dicitur. Ophiogenes cū. i. latino& unico. n. ſcribit̉: dicunt̉ ſerpentibꝰ geniti: quos dixit Plinius li. vii. naturalis hiſto. teſte Erato ꝑgameno circa helleſpontū paruū genus hoīum fuiſſe ſerpentū ictꝰ tractu leuare ſolitos:& manu impoſita uenena leuare corpori. unde a ſerpentibꝰ genus traxiſſe dicebantur. Ophites cū. i. latino&. t. exili ſcribit̉: eſt teſte Plinio in. xxxvi. naturalis hiſtoriæ: genus marmoris maculas ſerpentinas detinētis: a ꝗbus nomen ip̄um aſſumpſit. Opobalſamū cum unico. p. ſcribitur:& eſt ſuccus balſami: ωποσ enim græce latine ſuccus dicitur. unde& ꝓ quocūqꝫ odorifero unguento aliquando ſumit̉. Iuuenalis in. ii. ſatyra: Sed tamen unde Hec emis hirſuto ſpirant opobalſama collo. Quæ tibiO ps cū. p. ante. s. ſcribit̉: fuit filia Cæli ex Veſta:& ſoror: uxorqꝫ Saturni. Quam ut refert Seruius in. xi. ænei. græci Rheam uocāt. Vnde latinā dictionē Ops nō græcam puto:& corripit. o. ut ops oꝑis. Dicit̉ etiā copia. ſed in hac ſignificatiōe nominatiuꝰ in frequēti uſu nō eſt: niſi in cōpoſitiōe: ſed tūc quoqꝫ cōmunis ē generis ut hic& hæc& hoc inops huius inopis. uetuſtiſſimi tamē teſte Capro: hic& hæc& hoc ops& cops ꝓ eo: ꝗ ē opulētus& copioſus: ꝗn& ꝓ auxilio ꝓferebant. Et Actium quoqꝫ de Hercule ſic dicentē inducit: Quoruꝫ genitor fert̉ eſſe ops gentibus ꝓ ope ferens:& auxiliū gentibꝰ. Terentiꝰ luno Lucina fer opeꝫ: ſerua me obſecro. Item in genitiuo apud Ouidiū de remedijs legit̉: Carminis& medica phobe repertor oꝑis. At opes in numero plurali ꝓ cenſu accipimus. Horatius in. iiii. carminum: Per damna per cedes ab ip̄o Ducit opes: aīumqꝫ ferro: de romano populo loquebatur. Opis cū. i. latino in noīatiuo nympha fuit: ac primā ꝓducit: ut Opis ad æthereum pēnis aufert̉ olympum. Vir gilius in. xi. Velocem interea ſuperis in ſedibꝰ opin Compellabat. Eſt etiam opis teſte Herodoto in primo hiſtoriaꝝ: ciuitas iuxta quam tigris ꝓfluit:& mare rubrum ingreditur. Opſonium cū. p. ante. s. atqꝫ. i. latino ſcribit̉: ſic enim apud græcos θύνιον ſcribit̉: ſed ex noſtris. p. in. b. ob litterarū uicinitatem: nōnulli cōuerterunt: quod ſæpe fieri ſupra oſtendimus. Et eſt ꝗcꝗd comedendo additur pani& uino. Ac ſecūdam eius ſyllabam uti græci: ſic& noſtri producunt. Iuue. in ſatyra Atticus eximie Manubria cultellorum. Oſſea nō tamē his ulla unqͣꝫ obſonia fiūt Rācidula.& ſic uerbū obſono uel obſonor neutrū uel deponens. O phthalmos cū. ph. aſpiratis ſcribit̉: dicit̉ a noſtris oculus: ſed ſic quoqꝫ nō niſi ī cōpoſitis ꝗbuſdā:& deriua tiuis tranſcribit̉: ut ophthalmia: quæ ē oculi infirmitas. Et triophthalmꝰ lapis: qui teſte Plinio in ultimo na turalis hiſtoriæ: tres hominis oculos ſimul exprimit.& ægophthalmus lapis alius: qui caprinum oculum repreſentat. Opterus cū. t. exili ſcribit̉. eſt aūt(ut Iuue. uidet̉ uelle oſtēdere) auis cū inquit in ſatyra Atticꝰ eximie: apd̓ quē ſcilicet tripherum Sumine cum magno lepus atqꝫ aper ac epigardus: Et ſcythiæ uolucres:& phœnix opterus ingens. Et getulus oryx hebeti lautiſſima ferro Cæditur. O reades cum unico. r.& abſqꝫ diphthongo: nymphæ ſunt ſic quoqꝫ cognominata ab oreſi ideſt montibus quos inhabitare ſolebant. O reſtes abſqꝫ aliqua aſpiratione ab emādatiſſimis græcis ſemper ſcribit̉:& ab oros quod apud nos eſt mons deriuatum nomē dicūt: atqꝫ ob magnitudinē illius: eiuſmodi nomen ſic quoqꝫ a poetis effictum: quē inſtar montis fuiſſe dicūt. Vnde Solinus corpus eiꝰ inquit iuſſione oraculi apud taygetā mōtē īuentū eſt longitu dinis cubitorū ſeptem: quoꝝ ꝗlibet pedē& ſemis geometrica ratiōe dicit̉ cōtinere. Et fuit Oreſtes Agamē nonis regis mycenarū filius ex Clytemneſtra cōiuge: hic paruulus Hermionē Menelai patrui:& Helena filiam deſponſauit. Sed cū opera Cletemneſtræ matris& Aegiſti adulteri pater Agamēnon a bello troiano qͣꝫprimū reuerſus interficeret̉: quæritur hic ſimiliter ab eiſdem in mortem. Sed diligentia Electræ ſororis a Strophilo phocenſi clā mycenis ſubtrahit̉:& ſeruatur. Aegiſti interi:& Clytemneſtræ auxilio rapit̉ He mione a Pyrrho Achillis filio. Sed cū creuiſſet Oreſtes tꝑe& opportunitate captata clam mycenas intrat. atqꝫ Aegiſtuꝫ interemit:& matrē qͣꝫ crudeliſſimis pœnis affecit: poſtqͣꝫ illa iā ſimul cum Aegiſtho ānis ſeptē regnauit: ut elegantiſſime hæc oīa proſecutus eſt Sophoces in Electra: atqꝫ Euripides. Sed de nimia crude litate a ciuibus incuſatus Oreſtes: iudiciū arcopagitarum ſubire coactus eſt: a quo teſte Cicerone in oratiōe ꝓ Milone uariatis hoīum ſentētijs non ſolū diuina: ſed& ſapientiſſime dea ſententia liberatꝰ ē. Interim interfecto Pyrrho:& recuperata Hermione: conſcientia geſtoꝝ exagitatus: in inſaniā& furias uerſus: uidere ſibi uidebatur matrem ſe ardentibus facibus:& ſerpentibus atris inſequentem: dicente Virgilio in quarto æneidos: Armatam facibus matrem& ſerpentibus atris Cum fugit: ultriceſqꝫ ſedent in limine dire. Sed cum illi fidus: ac perpetuus eſſet comes Pylades: præfati Strophili filius: non paſſus eſt illum in inſania perſiſtere: quin opportuna diſquireret medicamina. Itaque illum ad tauricam regionem in ſcythia ad Dianæ aram pro recuperanda ſanitate conduxit: comitibus etiā (ut nōnulli aſſerunt) Hermione& Electra: ubi dea ex humana carne ſacra fiebant. Sed cum moris eſſet ad uenas pro eiuſmodi ſacrificio captiuare: contigit ut& ipſe pro re tali caperetur. Sed ab Iphigenia ſorore recognitus: quæ ibidem ſacerdos numini miniſtrabat: ut in ea dictione uidimus. liberatus etiaꝫ ab omni inſania euaſit. Cum quo Iphigenia ipſa ablato ſimulachro aufugit:& alia innumera ſunt: quæ de illo poetæ loquūtur: ita ut dicat Iuuenalis: Scriptus& in tergo. nec dum finitus oreſtes. Præbebat enim materiā om nibus uolentibus aliqua ſcriptitare. Ob quod dixit Virgi. in æneidos: Scenis agitatus oreſtes. O rexis cum unico. r.&. x. conſonante atqꝫ. i. latino ſcribit̉: ponitur a græcis pro appetitione. At uero Iuuena. latinum feciſſe uidetur:& pro uomitu poſuiſſe: quaſi ab ore:& ex eo ſit compoſitū. unde ait in ſatyra Credo pudiciciam: Ducitur ante cibum rapidam facturus orexim.& in ſatyra Atticus eximie: Hinc ſurgit ore ris: Hinc ſtomacho bilis. Orchades cum. ch. aſpirato ſcribit̉: inſula ſunt oceani ſeptentrionalis ultra britāniam:& circa tilem numero uiginti tres: quarum uiginti deſertas:& tres coli nōnulli aſſerunt. Solinus tamen dixit illas hominibus ua care:& ſiluis: quin& herbis uinceis inhorreſcere. Nōnullas uero dixit inherbidas: harenamque& ſteriles herbas detinentes. Orcheſtra ſecunda cum. ch. aſpirato: ultima cum. t. exili ſubſequente. r. ſcribit̉: proprie locus eſt in theatro uel amphitheatro: uel circo ubi ſaltabatur. Nam deriuatur ab epi: quod eſt ſalto: ut Poſſidonius orcheſtram quatit alter. unde etiam θρήρία ſaltatrix dicitur. nam ut refert Liuius ī. ii. bello punico: Cū ludi circenſes Apollini celebrarentur:& Hānibal nuntiatus eſſet circa collinaꝫ urbi ingruere: omnes raptiarmis concurrerunt. Reuerſi poſtea cum piaculum formidarent: inuenerunt ſaltātem in circo ſenem quen dam: qui cum interrogatus dixiſſet ſe non interrupiſſe ſaltationem: ductum eſt hoc prouerbium: Salua reeſt ſaltante ſene. Sed ut plurimum pro toto theatro orcheſtra ponitur: ut Iuuena. in ſatyra Et ſpes ⁊ ratio Quæqꝫ reportandis poſita eſt orcheſtra cathedris: ideſt theatrum. Suetonius in uita Neronis: Mediaqꝫ in orcheſtra frequente populo epulatus eſt. Vnde& nōnunqͣꝫ pro loco eminentiori ponitur ab eodem Iuuenale: ut in tertia ſatyra. Aequales habitus illic ſimileſqꝫ uidebis Orcheſtram& populum. Nam cum locucommodior ad ſpectandum pro ſenatoribus& maioribus prepararetur: ab ipſis ſaltationibꝰ inſpectis no men aſſumpſiſſe uidetur. Orchites cum. ch. aſpirato&. i. latino atque. t. exili ſcribitur: genus eſt oliuarum: quæ teſte Seruio in ſecundo georgicorum: a græca etymologia: ſed obſcena ideſt a teſticulis nomen aſſumpſerunt. Nam θρεισ teſtes dicuntur: quorum figuram retinent. Orchomenus cum. ch. aſpirato&. e. abſqꝫ diphthongo ſcribit̉: ciuitas eſt in boetia theſſaliæ contermina: in qua fons erat tribus charitibus ſeu gratiis:& Veneri ſacer: ut teſtatur Iginius in aſtronomia poetica:& Seuius ſuper primum æneidos confirmauit. At hanc urbem Homerus ī octauo iliados: īnumera quotidie nauibus deferri dixit in oratione Achillis ad Vlyxem Aiacem& Phœnicem. Orcus abſqꝫ aliqua aſpiratione ſcribit̉: cognomē eſt fluuii inferni: ab ουσ: quod eſt iuramentum deductū: eo ꝙ per illum hoc eſt ſtygem paludem: a qua teſte Homera profluit: iurabant dii: nec peierare licebat. Nā ut dixit Homerus in ſecundo iliados: fluuius eſt theſſalia: qui ab inferna ſtyge manat:& in peneum defluit quem nec peneus recipit: ſed olei modo ſupernatātem breui ſpatio portatum abdicat: nec pœnales aquas diriſque genitas argenteis ſuis miſceri permittit:& ſubdit Homerus: huius fluui apud deos ſanctiſſimum iuſiurandum eſſe. Orichalcum ſecunda cum. i. latino: ſequens cum. ch. aſpirato: ultima cuꝫ. c. exili ſcribitur: dictio eſt ex auro& λλκον: quod eſt æs compoſita. Sed. au. diphthongum conuertit in. o. breuem ſecundum antiquorum conſuetudinem in quibuſdam dictionibus: ut ſupra oſtendimus in ſecūdo horum commentariorum libro ubi de au. diphthongo tractauimus. Nam aurichalcum dicebatur: quod teſte Seruio in duodecimo Virgilii apud maiores precioſius omnibus fuit metallis: ubi multa grata de illo rettulit: quæ qui ſcire cupiet: ibi legere potuerit. Orgia cū. i. latino ſcribit̉: dicebantur Bacchi ſacra: primū apud thracas ab Orpheo inſtituta: quæ(ut aiunt) a ſolis mētruoſis celebrari ſtatuit: ut eo potiſſimū tꝑe a uirorum cōmixtione diuerterēt: quod nō ſolū ē abominabile: ſed pernicioſum uiris. Sed deinde ut illarū obprobria tegerent̉:& a nō mēſtruatis celebrari permiſſum fuit. Et teſte Seruio ſuper. iiii. ænei. orgia olim apud græcos oīa ſacra dicebant̉: quēadmodū apud latinos cerimonia. Quod Iuue. in ſatyra obſeruaſſe uidet̉: ubi de ſacris bona dea: quæ ſimili modo a ſolis mulieribus celebrabant̉: loquens inquit: Talia ſecreta coluerūt orgia tæda. Sed ut ait Seruiꝰ abuſiue ſacra Liberi orgia dicunt̉: uel ab eo: quod eſt furio:& θργή furor: uel ab ορεσι: hoc ē a montibꝰ ī quibus agitabant̉: incedebātqꝫ crinibus paſſis:& indutæ pellibus damarū: quæ græce nebrodes appellantur. nam νεβροσ græce latine dama uocatur. Virgilius in. iiii. georgi. pictis incincta pellibus ambæ. ideſt pellibus damarum quæ uarii ſunt coloris: ibantque ut furiis agitata cum tibiis cymbalis& clamore. unde Manades hoc eſt furioſa appellabantur: ut in ea dictione uidimus. nec fas erat adeſſe uiros: dicente Statio in achilleide. Lex procul ire mares iterat præcepta uerendus Ductor: in acceſſumqꝫ uiris indicitur antrum: Nec ſatis eſt. ſtat ſine dato metuenda ſacerdos Exploratqꝫ aditus: ne quis temerator oberret Agmine fœmineo tacitus ſurriſit achilles. Orion cum. i. latino ſcribitur: hunc dixit Heſiodus in theogonia fuiſſe Neptuni filium ex Curiale Minos filia. Ariſtonicus uero& Pindarus aliam illius geneſim deſcripſerunt dicentes: Hireum quendam ſenem fuiſſe: qui cum apud thebas: teſte Ariſtonico parui cultor eſſꝫ agelli: uel in inſula chio: ut dixit Pindarꝰ:& louem forte ac Mercurium hoſpitio excepiſſet: petit ab his: ut ſibi aliquid liberorum naſceret̉. dicebat eniꝫ ſe olim coniugem habuiſſe: ac illi promiſiſſe non recepturum aliam: optaret tamen filium pro hærede. Et ut hoc facilius impetrare poſſet: bouem eis īmolauit: atque ad ueſcendū appoſuit. Iuppiter uero& Mercurius poſt epulas: ab eo corium ē boue detractum popoſcerunt: atqꝫ in illud quod fecerant urinæ incluſerunt. Et referente Ouidio: qui horum opinionem ſequitur in. v. faſtorum libro: Tunc ſuper iniecta texere madentia terra ſamque decem mēſes:& puer ortus erat: Hunc hireus quia ſic genitus uocat uriona: Perdidit antiquum littera prima ſonum: ita ut iam Oriona dicamus. Eſt enim urina græca dictio: quam illi quo dicunt. Sed deinde maxime excreſcēs uenator magnus euaſit. Quem ſibi comiteꝫ Delia fecit. Et ut dixit Ouidius: Ille dea cuſtos ille ſatelles erat: Itaque uenandi artificio elatus: auſus eſt dicere nulluꝫ gignipoſſe anima: quod non ipſe ſuperaret: ob quod uolentibus dijs emiſit terra paruum anima: ſcorpionem ſcilicet a quo ſuperatus occubuit: dicente Lucano libro nono. Ille ſcilicet ſcorpius minax nodis:& recto uerbere ſæuus: Teſte tulit cælo uicti decus orionis. Et dixit teſte celo: quia& Orion& ille ſcorpius ad celum tracti fuerunt. Voluit hic pleiadibus uim inferre: ut in dictione pleiades oſtendemus. Tentauit& ſimiliter teſte Callimacho Dianam uitiare: ob quod ab ea ſagittis confixum illum dixit. Ideꝫ Horatius libro carminum tertio: in quarta oda tetigiſſe uidetur: cum ait: Tentator orion Dianæ uirginea domitus ſagit ta. Seruius uero aliam ab his: quæ diximus fabulam ſuper. x. æneidos Virgilii librum rettulit: quæ ſane no bis ſatiſfacere non potuit: ideo alios magis ſecuti ſumus.& habet Orion primam& ſecūdam quandoque breues:& quādoqꝫ longas: ut in dictione Arion uidimus. Orithyia ſecūda cū. i. latino: penultima cū. th. aſpirato& diphthongo cōpacta ex. y. græco&. i. latino ſcribifuit puella pulcherrima:& famoſa filia Erithei athenarū regis: quā cū Boreas adamaſſet:& ſibi coniugem dari poſtularet: nec impetrare ualuiſſet: illā rapuit:& in thraciam ſecū detulit. Ex qua Zetū& Calaim filioꝓcreauit: ut ꝓ uera hiſtoria rettulit Euſebius in libro tēporum. Alia eodem nomine regina fuit amazonū: quæ Marpeſiæ matri ſucceſſit in regno: de qua Iuſtinus in. ii. epitomatum li. locutus fuit. Orithos cū. i. latino&. th. aſpirato ſcribitur: fuit teſte Herodoto li. hiſto. v. ciuitas inter macedoniā& epirum iuxta quā(ut rettulit Seruius in. x. ænei.) naſcit̉ terebinthus arbor: de qua in ſua dictiōe uidebimꝰ. Ob ꝗd Plinium dixiſſe puto in. xiii. naturalis hiſto. Terebinthus in macedonia breuis eſt arbos: atqꝫ fruticoſa. Et Seruium qui dixit orithos ciuitas eſt epiri. O rex cū. v. græco ſcribit̉: de hoc Plinius ī. ii. naturalis hiſto. inquit: orygē appellat ægyptus feram: quā in exortu eiꝰ cōtra ſtare& cōtueri tradit: ac uelut adorantē cōſterni. Ideꝫ in. viii. Solos oryges dixit cōtrario pilouerſi: hoc ē ad caput uerſo: de quo Iuue. in ſatyra Atticus eximie: Et getulus oryx hebeti lautiſſima ferroOrdeſſus cum duplicato. s. ſcribitur: eſt teſte Herodoto in. iii. hiſto. primus fluuiorum ſcythia: magnuſqꝫ: d̓ ab oriente profluens cum iſtro miſcetur. O rodes ſine aſpiratiōe principii ſcribit̉: nomen ē uiri ꝓpriū: de quo Virgi. in. x. æneidos meminit:& interpre tari poteſt montanus. Nam ab eo: quod eſt mons deriuatur. O rotes cum. œ. diphthongo: ultima cū. t. exili ſcribitur: fuit teſte Herodoto li. hiſtoriarū. iii. uir perſa& ſardium præfectus: ꝗ Polycratem ſaniorū tyrānum dolo captum ſuſpendit. Hic poſtea iuſſu Darii:& operaſtuqꝫ Bagei in ſardis trucidatus eſt. Ormenius cum. i. latino ſcribit̉: eſt teſte Homero libro iliados. ii. ciuitas magneſia. Idemque Plinius in quarto naturalis hiſtoriæ confirmauit. Orphanus cū. ph. aſpirato ſcribit̉:& ē dictio græca: quā nōnulli pupillū interpretari dicunt. Alii uero īter eas differentiā ponūt:& pupillū eū eſſe dicunt: ꝗ caret ꝗdem patre: ſed nō preſidio paterno: cū tutore iuuetuOrphanus uero ꝗ caret patre: præſidioqꝫ paterno:& ſummopere deſideret illiꝰ ope: cū ſine eo male hēat Orpheus cū. ph. aſpirato&. cu. diphthongo ſcribit̉: ut Virgilius in Damone: Orpheus in ſiluis: fuit theologus:& poeta gente trax Oeagrii fluuii filiꝰ. Alii dicūt Apollinis fuiſſe filiū ex muſa Calliope. hic teſte Dio doro ſiculo li. hiſto. v. doctrina melodiaqꝫ ac poeſi exceſſit oēs: quoꝝ extet memoria:& ſuauitate cantꝰ pra cæteris clarus fuit: Idem citharā ab Apolline patre accæpiſſe dicit̉ a poetis: quā nuper ad ſimilitudinē teſtudinis Mercurius confecerat:& Apollini dono dederat. Cuius modulatu& dulcedine non ſolum homines ſed lapides& ſiluas in numerū ſe motare cogebat: dicēte Ouidio in. iii. de arte: Saxa feraſqꝫ lyra mouit rho dopeius orpheus: Tartareoſqꝫ lacus trigeminūqꝫ canem:& Virgilius ī Daneta: Orpheaqꝫ ī medio poſuit ſiluaſqꝫ ſequētes. Nam mortua Eurydice uxore ad inferos pergens: ualuit eos cithara ad cōmiſerationem deflectere: ita ut uxorem ſibi reſtituerēt. Sed ea iterum ꝑdita: ꝗa illam ante tempus cōtra datam legem aſpe xerat(ut elegantiſſime dixit Virgilius in. iiii. georgicoꝝ.) Septem illum totos perhibent ex ordine menſes Rupe ſub aerea deſerti ad ſtrymonis undam Fleuiſſe:& gelidis hæc euoluiſſe ſub antris Mulcentē tigres:& agentē carmine quercus. Et in eodē loco Nulla uenus: nulliqꝫ aīum flexere hymenei. Nam ab illo ſpreta Cicones: quæ eū in uirū habere quærebāt inter orgya Bacchi: quæ ille idē īſtituerat: eū penitus lacerarunt. Cuius caput cū in oeagrium fluuiū ꝓiectum eſſet: una cum cithara leſbum ꝑuenit: qͥd cū ſerpens edere uellet: ab Apolline ſaxificatuꝫ dicit̉. Laertius uero Diogenes pro uera hiſtoria dixit illum a mulieribus diſcerptum: ſed fulmine deperiſſe. Idqꝫ epigrāma in macedonia ſcriptum oſtendere: ubi a muſis ſepultus dicitur:& ut ait Ouidius: Ille etiam thracum populis fuit auctor amorem In teneros tranſferre mares: citraqꝫ iuuentam Aetatis breue uer:& primos carpere flores. Habeo huiꝰ antiꝗſſimi poetæ hymnos ad deos fere oēs: habeo argonautica: ſed non illius opus eſſe dixit Ariſtoteles. Ponit̉& nōnunqͣꝫ adiectiue Orpheus: ut Martialis ī primo: Quicꝗd in orpheo rhodope ſpectaſſe theatro Dicitur: exhibuit cæſar arena tibi. Orſilochus cū. i. latino& unico. l. atqꝫ. ch. aſpirato ſcribit̉: fuit teſte Homero li. iliados. v. filiꝰ Alphei fluminis ꝗ lato gurgite terrā interfluit pylioꝝ:& magni populi princeps fuit. Nam Orſilochꝰ genuit Diodeū: Diodeus ip̄e geminos genuit Crethona:& Orſilocū: ꝗ gratificātes Agamēnoni Menelaoqꝫ una cū illis alijſqꝫ principibus ad troiā nauigarunt:& uno occubituri hora momēto: quos(ut ip̄e ait) præſtantiſſimos uiros: & in omni genere bellandi peritiſſimos: magnanimus Aeneas coram Agamēnone interemit. Ortygia ſecunda cum. v. græco: penultima cum. i. latino ſcribitur: īſula eſt in mari ægæo: quæ& alio nomine delos dicit̉. Sed ortygia cognominata Solino teſte: ꝗa in ea. primū uiſa ſunt conturnices: qͣs græci ortigias uocāt. Nos a ſono uocis qualias dicimꝰ. Sed de ortygia talē Seruiꝰ ſuper tertio æneidos Et Lactantius ſuꝑ primum thebaidos: fabulam rettulerunt. Poſtqͣꝫ inquiunt luppiter Latonā uitiauit: eius& ſororē nomino Aſteriem uitiare conatus eſt: quæ miſeratione numinū in auem conuerſa fuit: quam nos cōturnicē dicimus. At ſuppiter ī aulam ſe uertit: ut eā raperet. illa uero eadē miſeratione numinuꝫ in lapidem cōuertit̉ qui diu ſub aquis latuit: ſed ſupplicante Ioui Latona ſuper aquas deferri cœpit. Interim cū luno Latonā grauidam perſentiſceret: īmiſſo contra illā phytone ſerpente: ꝑ omnē terram ꝑſecuta eſt: quæ tandē cū ad litora maris deueniſſet: a ſorore ſuſcepta fuit: dicēte Ouidio li. vi. metamor. Errantē accepit: tunc cū leuis inſula nabat ſcꝫ ortygia. In ea ergo inſula peperit Latona Dianam:& Apollinē: a ꝗbus delos eſt cognominata: ut ī ea dictione uidimus. Nec paſſi ſunt eam āplius errare: ſed illam teſte Virgilio in. iii. ænei. Pius arquitenēs oras& litora circum Errantem mycone excelſa gyaroqꝫ reuinxit: Immotāqꝫ coli dedit:& contēnere uentos. Ortygia eodē mō ſcripta: inſula alia fuit circa ficiliam ex oppoſito ad plemmyrium ficilia fluuiū: de qua Vir gilius circa finem terti ænei. ait: Sicano prætenta ſinu iacet inſula contra Plemmyrium undoſum: nomen dixere priores Ortygiam: alpheum fama eſt huc elidis amnem Occultas ægiſſe uias ſubter mare: qui nunc Ore aretuſa tuo ſiculis confunditur undis. de quo in dictione aretuſa ſatis uidimus. Ortona cum. t. exili ſcribitur: urbs eſt pelignorum circa adriaticum pelagus. Orthos cū. th. aſpirato ſcribit̉.& interpretatur a noſtris rectus: nec niſi in cōpoſitione eo utimur. Orthographia cū. th. aſpiratis: atqꝫ in penultima cū. i. latino ſcribit̉: dici pōt a noſtris recta ſcriptura. Nā com ponitur ex vς:& γραφια: quæ eſt ſcriptura. Quintilianus uero recte ſcribēdi ſcientiā interpretatur. Orthogonium cū. th. aſpirato:&. i. latino ſcribit̉: dici pōt ad uerbū rectiangulus. Nā cōponit̉ ex orthon: qd̓ eſt rectum:& γωνιον angulus. Eſt enim figura habens rectos angulos. Orthodoxus eodē modo ſcribit̉:& latine recta opinionis aut fidei interpretatur. Nam δέξα:& gloriam:& exiſtimatiōem: ſiue opinionem& fidem:& ſententiam deſignat. Orthoepeia cū. th. aſpirato:& diuiſis uocalibus ſcribit̉:& ꝓfert̉:& teſte Quintiliano dici pōt emendata cum ſuauitate uocū explanatio. Nam cōponitur ex orthon: quod eſt rectum:& ποσ carmen. Orthocorybantii ſecūda cū. th. aſpirato: ſequens cū. c. exili: ſequens cum. v. græco: ultima cum. t. exili ſcribit̉: ſunt teſte Herodoto in. iii. hiſto. libro: populi ſcythia: quæ eſt in aſia. O ſcylla& græcam& latinā pōt etymologiam cōtinere: ut oſtendit Seruius ſuꝑ. ii. georgi. Nam ex os: quæ eſt facies:& cylleo: quod eſt moueo cōponi dicūt: eo ꝙ teſte Virgilio: Oſcylla ex alta ſuſpendunt mollia pinu ideſt facies quaſdam pictas ꝑ funiculos: ut hinc inde moueri poſſint:& alta ſuſpendebant pinu. Oſiris cū. i. latino utrobiqꝫ ſcribit̉:& fuit ſecūdum poetas græcos: quos noſtri ſequūtur: louis filius ex Niobe filia Phoronei: licet eū ægyptium fuiſſe longo ꝓceſſu referat Diodorus græcus hiſtoricus li. hiſtoriaꝝ primo. Hic ut græci& noſtri affirmant: cum Pboroneo auo in argiuoruꝫ regno ſuccederet:& per annos plures argiuis imperaſſet. Aegialeum fratrem regno achaiæ præfecit: ip̄e uero maioris gloria cupidine captꝰ: ad ægyptios tranſfretauit: quos cum ſuo ſummiſiſſet īperio: Iſidem Inachi filiam primum lo dictam:& ad ægyptios effugatam: matrimonio ſibi copulauit. Qua deīde magiſtra ægyptii litteras didicere. Oſiris ſimiliter cum rudes eius loci homines multas res& homini qͣꝫ maxime cōuenientes edoceret: diuinos ab illis eſt adeptus honores: dicente Tibullo: Primus aratra manu ſolerti fecit oſiris: Et teneram ferro ſollicitauit humum. Primus inexperta commiſit ſemina terra: Pomaqꝫ non notis legit ab arboribus. Hic docuit teneram palis adiungere uitem: Hic uiridem dura cædere falce comam. Et alia plura: quæ idem poeta ꝓſequit̉. Sed tandē teſte Callimacho ægyptio hiſtorico: quē ſecutꝰ ē Seneca in li. quē de ſacris ægyptioꝝ cōpoſuit: cū Oſiris a Stityphōe ægyptō uel(ut ait Seruiꝰ ſuꝑ. vi. ænei.)a Typhone fratre occulte occiſus& laniatꝰ fuiſſet:& ab uxore Iſide diu eius mēbra q̄rerent̉: nec īueniri poſſent: iraſcebat̉ ī ægyptios regina:& magnos quotidie ī fletꝰ ꝓrūpebat: dicēte Lucano circa finem octaui: Nos in templa tuam romana recepimus iſim: Semideoſqꝫ canes& ſiſtra iubentia luctus. Et quē tu plangens hoīem teſtaris oſirim. Sed tandē ad locū deueniens philas: iuxta ſyenē extremā egypti ꝑtem: cū laceratum illum cōperiſſet: in maximos prupit luctus. Et illic ægyptijs placata: ob cōperta mēbra locum græce philas: hoc eſt latine amicas: teſte Seruio ſuꝑ. vi. ænei. nominauit:& ad illū ſepeliēdū ſe accinxit: locūqꝫ cōperit:& elegit ꝓ illius ſepultura tutiſſimū:& tranſitꝰ difficillimi: hoc ē īſulā abaton: quæ inacceſſibilis interpretatur: eo ꝙ ſit in palude iuxta mēphim limoſa:& papyris undiqꝫ implicita: in hac illū ſepeliri curauit:& paludem ſtygem: hoc eſt merorē uocari uoluit. Nec illā trāſire: aut ad inſulā quēuis poſſe accedere ſtatuit: niſi certis diebus:& quibuſdam priꝰ ſacris imbuti& initiati eſſent. Siquis forte ī ea palude deperiſſet: nec cadauer cōperiri poſſet: cētū ānis ut præfati ferunt auctores: illi ſacra q̄dā officia ſoluebant Quod Virgilius ipſe tetigiſſe uidetur: cū in. vi. ænei. ait: Centum errant ānos: uolitantqꝫ hæc litora circum Sed cū deinde ægyptijs apparere cœpiſſet bos īſtar numinis: putauerūt illū Oſirim eſſe:& ut deū adorare cœperunt. Et cōmutato nomine Apim illū uocauerūt: hoc eſt bouem. Sic enī bos eoꝝ lingua apis uocatur. Ouidius in. ii. de ſine titulo: Et comes in pompa corniger apis erat. Nā teſte Solino in collectaneis:& Pli. in viii. naturalis hiſtoriæ: bos inſignis ex īprouiſo illis apparet: quē certo tēpore detinent:& adorāt. Et(ut nō nulli ferunt) ꝑ annū illū detinere conſueuerūt: alii ꝑ decēnium dixere. Deinde referentibꝰ præfatis auctor bus ſtatuto die ſacerdotes illū in ſacro fonte ſubmergunt. Mox alter nec ſine publico luctu querit̉. Nā do nec alium inuenerint inſtar Iſidis merent. Sed nō diu quærit̉. Quem cōpertum cētum antiſtites memphim cū puerorū gregibus populoqꝫ:& omni muſicoꝝ genere proſequūtur: dicente Tibullo: Te canit: atqꝫ ſuum pubes miratur oſirim Barbara mēphitem plangere docta bouem. Et Ouidius in. viii. metamorpho. Nunqͣꝫqꝫ ſatis quæſitꝰ oſtris Semꝑ enim perdūt: ſemper& inueniūt. Quo ſane inuento populus mira applaudens læticia: magna cū uo ce ſalutat. Quod tetigit Iuuenalis in ſatyra quæ incipit: Stemmata quid faciunt cum ait: Salue getulice: ſeu tu Syllanus quocūqꝫ alio de ſanguine rarus Ciuis& egregius patriæ contingis ouanti Exclamare libat populus quod clamat oſiriInuento. Quin& Plinio ac Solino referentibꝰ ad motum:& ſtationē Apis ægypti ipſi oīa mouent̉:& ſtam delubra quibꝰ ſuccedit. aut incubat: myſtice thalamos nomināt: dat omnia manifeſtātia de futuris. Illud ma ximum ſi de conſultātis manu cibum capiat. deniqꝫ auerſatus Germanici Cæſaris dexteram ꝓdidit ingruētia. Nec multo poſt Cæſar extinctus eſt. pueri& Apim gregatim ſequētes uelut lymphatii futura præcinūt Bos illi oſtenditur fœmina in āno ſemel:& ip̄a non abſqꝫ certis inſignibus: quæ atqꝫ inuenta:& oblata ē ſta tim: eadem die neci datur. Aꝑis naturale memphitici celebrant litatiōe pateræ aurea: quam ꝓiiciunt in nili ſtatim gurgitē: ſed cur etiam dictus fuerit Serapis: in ea dictione uidimus. Sane teſte Seruio ſuper. iii. ænei in Iſidis ſacris imitatio eſt inuenti Oſiridis: quē ip̄a eius uxor dilaniatū a Typhone illius fratre per totū orbem requiſiſſe narratur. Sed ex alio capite Lactantius in primo diuinaruꝫ inſtitutionū Iſidi ſacra fuiſſe mō ſtrauit. Nam(ut ait) Iſidis ægyptia ſacra ſunt: ꝗa filium paruulum ꝑdiderit:& inuenerit. Nam primo ſace dotes eius de glabrato corpore pectora ſua tūdunt: lamentanturqꝫ ſicut ip̄a: quæ ꝑdiderat natum fecerat deinde quaſi inuentus puer ꝓducit̉:& in læticiam uertitur ille luctus. hæc ille. Nam ut teſtis eſt Herodotuii. hiſto. li. reliquerat Oſiris filiū Horum nomine: quē(ut nōnulli ferunt) poſt patris mortē ſemel illū amiſi Vnde timēs ne id idem filio: quod olim patri contigiſſet: in meſtiſſimos ꝓrupit fletus: ſed illo tandem inuē to: maximam in læticiā luctum cōuertit. Quod eius ſacerdotes ī illius ſacris repræſentāt. De quibꝰ locutꝰ eſt Iuue. quū ait in ſatyra Credo pudiciciam: Plangentis populi currit deriſor anubis. Erat autē romæ tēplum Iſidis iuxta cāpum martium: ut Iuue. in eadem ſatyra oſtendit: cum ait: Cōtra ſuperſtitioſas romanas: ſi cādida iuſſerit Io. i. Iſis: quæ olim in candidam uaccam fuerat commutata: anteqͣꝫ in ægyptum aufugeret: Ibit ad ægypti finem calidaſqꝫ petitas Amero portabit aquas: ut ſpargat in ædem Iſidis antiquo: quæ ꝓxima ſurgit ouili. i. campo martio. In quo ſepta quædam merant in ſpeciē ouilis. Naloca erant tabulatis cōcluſa: in ꝗbus ſtans præfectus urbis: cum alijs urbis principibus: ſuffragia cōferre cō ſueuerat. Quare a poetis nōnunqͣꝫ ouilia ꝓ eiuſmodi ſeptis poſita fuerunt: ut Lucanus in primo: Et miſera maculauit ouilia romæ. Vtebanturqꝫ etiā in ſacris Iſidis cymbalis ꝗbuſdā: quæ ægyptio uocabulo ſiſtra uo cabant: ꝗbus(ut nōnulli graues uiri aſſerunt) nunc puella florentinæ utuntur. His itaque(ut ſupra uidimꝰ. ad luctum populum incitabant. Vnde Iuuenalis uerba illius referens ꝗ putabat eſſe deos:& peierabat in quit in ſatyra Exemplo quodcūqꝫ malo: Decernet quodcūqꝫ uolet de corpore noſtro Iſis:& irato feriat mea lumina ſiſtro: Dum uel ego cecus teneam: quos abnego nummos. At uero Laertius in procemio libri de uitis philoſophorum refert ex philoſophia ægyptia materiam principium fuiſſe:& Solem& Lunaꝫ eſſe deos: unū Oſirim: alteram Iſim appellatos. figurateqꝫ illos loqui per cātarum& ſerpentem: accipitremque:& alia non nulla animalia teſte Maneto. Quod ſane de ſerpente Iuuenalis perſenſit: ac non aliud intelligere uoluit: cū dixit in ſatyra Credo pudiciciam: Et mouiſſe caput uiſa eſt argentea ſerpens Illius lachrymis. Et hoc ideo quia ſubdit: Scilicet& tenui pepono corruptus oſiris: ideſt uili pepone. Nam hic pepo peponis:& hic peponus peponi declinatur. Et hæc de Oſiride ſecundum græcos& latinos poetas dicta ſufficiant. Dio dorus uero ſiculus uarias& longas diuerſarum nationum Oſiris atque Iſidis theologias rettulit: quas ſi qꝫ uidere cupit: apud illum uariis in libris ſui operis legere poterit: nobis ea rettuliſſe ſufficiat: quæ ad poe tarum noſtrorum explanationem uenire poſſunt. Oſſa cum duplicato. s. ſcribit̉: mons eſt teſte Solino in finibus theſſaliæ centaurorum ſtabulum cuꝫ tanta pinorum copia: ꝙ in flexione atque reflexione ramorum tonitru præſentetur: quod Lucanꝰ in primo tetigit cum ait: It tantus in æthera clamor: Quantus pinifera boreas cum thracius oſſa Rupibus incubuit: curuato robore preſſa fit ſonus: aut rurſum redeūtis ad æthera ſilua. Hunc Seneca dixit olympo olim fuiſſe coniunctum. Oſtrea cum. t. exili ſcribit̉: piſces quidam ſunt intra conchas degentes: ut Ouidius in. v. faſtorum: Oſtreaqꝫ in conchis tuta fuere ſuis. Et Iuuenalis in quarta ſatyra: Oſtrea callebat primo depræhēdere morſu. Nec habet latinitas teſte Seruio ſuꝑ primum georgicoꝝ: propriū nomen animalis: quod neutri ſit generis. Oſtrum cum. t. exili ſcribit̉: eſt purpura: ſic quoque dicta ab oſtrea: ī qua ſarpiſcis comperit̉ apud tyrū: ex cuius ſanguine tingitur purpura. Oſtracon abſque aliqͣ aſpiratiōe ſcribitur: dicit̉ apud nos teſta. Et inde oſtracopos quē nos fictiariū uocamꝰ. Oſtraciſmus abſqꝫ aliqua aſpiratione:& cum. i. latino ſcribitur:& ab oſtraco deriuatur. Nam cū apud athenienſes aliqui ad arripiēdam tyrānidem ob potentiam: uel popularem gratiam: uel aliā quāuis cauſam ꝓximi uiderent̉: obligabantur ex lege ciues eius: de quo ſuſpicabantur nomen teſtis inſcribere: quod cum certum ſuperaſſet numerum: illum quinquēnio toto exulare iubebant: hocqꝫ ad debilitandas opes frangendamqꝫ potētia audaciam:& frangenda illius hominis incremēta ſanciuerant: ut teſtis eſt Diodorus in. xi. hi ſtoriaꝝ libro. Et Demoſthenes in oratione pro Etheſiphonte:& Ariſtoteles in politicis. Quam legem cū ſyracuſi ab atheniēſibus ſemel acciperent:& id nomen nō teſtis: ſed oliua folis inſcriberent petaliſmuꝫ non oſtrociſmū uocauerūt: hoc eſt a folijs: quæ petala uocabantur. Otanes cum. t. exili ſcribitur: fuit uir nobilis perſa:& unus ex his: qui cuꝫ Dario in Magum cōiurarunt: ut uidimus in dictione Darius. Otrieus cum. t. exili ſcribit̉: hic teſte Porphyrio ſuper. iii. iliados libro:& Mygdonus fratres fuerūt Hecuba filii Ciſſei:& patrueles Polymneſtoris: a quo otriadem patronymicum deductum puto. Otriades cum. t. exili&. i. latio ſcribit̉: patronymicū puto: deductū ab Otrio: de quo Virgi. Panthꝰ otriades. O thrys cum. th. aſpirato&. y. græco: ſequēte. s. conſonante ſcribit̉: mons eſt theſſaliæ uerſus meridiem ex oppoſito ad oſſam diſpoſitus: ut oſtendit Herodotus in. vii. Et ut dixit Plinius in. iiii. naturalis hiſto. li. patria fuit lapitharum. Vnde Virgilius in. vii. Deſcendunt centauri homolem othrymqꝫ niualem. Oxia cum. i. latino ſcribit̉: licet apud græcos ſit diphthongus ei: ſed abiecta. e. retinetur. i. producta: ut in ſimi libus ſæpe diximus: dicitur a noſtris acutus. Oxys cum. v. græco ſcribitur:& dicitur ſimiliter apud nos uelox citus acutus. Ox cum. v. græco abſqꝫ finali. s. neutrum eſt:& id idem: quod ſuperior dictio in maſculino deſignat. Oryſchœnon ſecūda cum. v. græco: penultima cum. ch. aſpirato:&. œ. diphthongo ſcribit̉: dicitur a noſtris teſte Pli. ī. xxi. naturalis hiſto. iuncus marinus. Nā cōponit̉ ex oxis ꝗ ē acutꝰ:& σκοινος funis: quaſi acutus funiculus. Cuius plura genera ponit Plinius. unum quod oloſchœnon uocat: quaſi ꝑ totum ſiue æqualiter funis: quod ad uitalia utiliſſimum dicit: quia mollis eſt:& carnoſus. Aliud melāchrus cuꝫ. ch. aſpirato. i. fuſcus: cuius uſum ad naxas cōuenientē dicit. Aliud dixit eſſe genus iunci trianguli: quē cyperum uocat: cum c. exili&. y. græco ſcriptum: quod apud aliquos ſilignum traductum comperi. Quum ex græco deducitur: quod eſt ων per interpoſitionem ſcilicet unius. u. conſonātis inter duo uocalia hiatus cauſa: ut ſupra in prima horum cōmentariorū libro uidimus: cuiꝰ prima eſt. ω. mega:& naturaliter longa apud illos. Vnde& apud nos ſimiliter ꝓducitur. Iuue. in ſatyra Credo pudiciciā inquit: Niſi ſe cētū luſtrauerit ouis:& inde ouatarica. i. ſalſa: quæ corrupto uocabulo butarca dicimꝰ. Nā τάρικον ſalſum eſt. Quis ꝓ pecude a græco ſimiliter trahit̉: quod ē οισιή ſicut in ouū hiatus cā interponimus inter duo uocalia u. cōſonantē. Et ꝗa prima apud græcos continet. o. paruū: quod ſemꝑ eſt breue: ſimili modo apud noſtros primā ſemꝑ corripit: ut Virgilius ī bucolico: Parcite oues nimiū ꝓcedere: nō bene ripa Credit̉. Et ſimiliter ouo ouas uerbum: quod ab oue deſcendit primā breuiat: ut idem in primo georgicoꝝ libro: Omnis quam chorus& ſotii comitentur ouantes. Achynus cū. ch. aſpirato&. y. græco ſcribit̉: eſt ſicilia ꝓmontoriū uergēs ī auſtrum ſeu mauis ad meridianā plagā:& ab aeris craſſitudīe teſte Seruio ſuꝑ. iii. ænei. cognomina tū. Nā pachy græce latīe pingue:& craſſum interpretat̉. huic ꝓpinqua eſt ſyracuſa. Pactyas cū. c.&. t. exilibus: atqꝫ. y. græco ſcribit̉: fuit teſte Herodoto li. hiſto. primo: uilydius: ꝗ ſardis perſuaſit: ut a Ciro deficerent. Pædia prima cū. æ. diphthongo: ſequēs cū. i. latino ſcribit̉. nā licet apud græcos ſit īpenultima. ei. diphthongus: a noſtris tamen abiicit̉. e.& retinet̉. i. ꝓducta:& teſte Gellio dicit apud nos eruditionem inſtitutionēqꝫ in bonas artes. P ædaretus prima cū. æ. diphthongo: ultima cum. t. exili ſcribit̉: nomen fuit uiri ꝓprium: ſed nomen eſt com poſitum ex pedia: quæ eſt diſciplina:& per uirtus. P edagogus cū. æ. diphthongo ſcribit̉: īterpretaturqꝫ apud nos pueri ductor. Nā ϖαίς a noſtris puer tradicit̉:& αγογοσ ductor.& ſimiliter oīa quæ ab ea dictione pas deducūtur: cuꝫ. æ. diphthongo ſcribunt̉: ut pedotriues. i. ludi litterarii præceptor. P ædico cū. æ. diphthongo&. i. latino: atqꝫ. c. exili ſcribitur:& ſimiliter a ϖαισ: qui eſt puer deducitur. Atapud nos puerarius interpretatur. is eſt: ꝗ pueros ad libidinem aſſectatur. P ran cū. æ. diphthongo: ꝓprie laus eſt Apollinis: quæ in illiꝰ honore canitur: Virgilius in. vi. æneid. Latūqꝫ choro peana canētes. Et libro. ii. de arte amandi Ouidius: Dicite io paan.& iobis dicite pean Decidit in caſſes præda petita meos. Et abuſiue oīum deorū laus dicitur. unde Pindarus opus ſuum: quod & hoīum& deorum cōtinet laudes: pana inſcripſit. Ponitur etiā& pro ip̄o Apolline. unde& carminis nō men tractum putant:& nunc quoqꝫ a ϖαίω: quod eſt ferio deducitur: iuxta quod Iuuenalis in ſatyra Credo pudiciciam inquit: Parce precor paan.& tu depone ſagittas. Nil pueri faciunt: ipſam configite matrem: Amphion clamat: ſed pean cōtrahit arcum. Nam cū primo phythonē ſerpentem: ꝗ matrem inſequebat̉ ſa gittis cōfecerit: fuit laudibus:& carminibꝰ a populis ſublimatꝰ: quæ(ꝗa a feriendo& ſagittatione cauſan aſumpſerūt) peana ſunt uocitata. Itaqꝫ genus eſt pedis pean: ex quo carmē cōficiebat̉: ꝗ duplex eſſe dicit̉ Nam aūt cōſtat ex lōga: quā tres breues ſubſequūtur: aut ex tribꝰ breuibꝰ:& lōga poſtrema. Quoꝝ alterū Ariſtoteles ip̄e principiis: alteꝝ clauſulis aſſignauit. Nāqꝫ pedes& numeros uir ille clariſſimꝰ nō ī uerſu mō uerū etiā ſoluta in oratiōe ſeruādos cēſuit:& in ſcriptis ſuis dactylū& tribrachū reiecit: qͣſi nimiū elatos po des:& altiꝰ exaggeratā orationē reddētes. Rurſuſqꝫ iābos& trocheos qͣſi nimiū dep̄ſſos renuit.& peana: ut diximꝰ cōprobauit. Nec ab hoc peantiꝰ. i. Philoctētes deducit̉: qͣꝫuis ſagittaria artis fuerit ꝑitiſſimꝰ: ut oſtdit Homerꝰ ī. ii. iliados: ne ſcꝫ excellētia Apollinis deroget̉. Et ob hoc alio mō a græcis ſcribit̉: uidelꝫ cū. œ diphthongo:& non cum. æ. quemadmodum qum pro Apolline: aut eius carmine accipitur: ut in ea dictio ne uidebimus. P ron cū. æ. diphthongo ſcribitur. at uero græci alterū. e. poſt diphthongū:& ante ultimā interponūt: ac ſcri bunt pæcon. fuit medicina artis ꝑitiſſimus: quē Homerus in. v. iliados: dixit curaſſe Plutōnem in celo grauiter in terra ab Hercule uulneratū: appoſitis ſcꝫ uulneri mitigatoriis medicamentis. Ab hoc proniam her bam compertam:& cognominatam aſſerunt. P ronia cū. æ. diphthongo&. i. latino ſcribit̉: dudum fuit regio: ut ferūt ab herba paonia(quæ in illa abūda bat) cognominata: poſtea a rege dicta emathia:& peones populi: qui teſte Herodoto ī. vii. niſto. libro iuxta pangæū ꝓmontorium emathiæ cōterminum ex latere ſeptētrionis inhabitāt: ſed eam iam eſſe partem ma cedonia dixit Iuſtinus in. vii. P ægma cū. æ. diphthongo ſcribit̉: dicitur a noſtris ludus: nā deſcendit a ϖαίξω uerbo græco: qd̓ apud nos ē ludo: quo uocabulo uſus eſt Plinius li. xxxiii. cū ait. C. princeps in circo pagma duxit: in quo fuere argent pondo. cxxiiii. Iuue. ſimiliter ī ſatyra Criſpini: Et pagma& pueros inde ad uelaria raptos. Nā cū ludis pueri īmiſcerent̉: inde ad uelaria& loca tecta ac ſecretiora nōnunqͣꝫ raptabant̉ ad ſtuprū. Ponunt̉& nonnunqͣ pagmata ꝓ āphitheatris ⁊ locis ubi pagmata agitabant̉. Martialis li. primo: Hic ubi ſidereus ꝓpius uideaſtra coloſſus. Et creſcūt media pagmata cælſa uia. Et a pagma deducit̉ pagnia ꝑ diuiſionē olim de. m. fa ctam in. n.&. i. quæ ludibria dicuntur. P æſtum cū. æ. diphthongo&. t. exili ſcribitur: oppidū eſt lucania tanta cæli indulgentia redimitū: quāta ītealias delitias ſufficit fructus quoſdā bis ī āno ꝓducere: de quo Virgi. ī. iiii. georgicoꝝ: Biferiqꝫ roſaria peſt & Ouidius: Caltaqꝫ peſtanas uincat odore roſas. P aganus cū unico. n. ſcribit̉: dici pōt uillanus: hoc eſt in uilla natus. Nam cū iuxta fontem: ꝗ græce ϖηγή dicitur: uilla fieri cōſueuerit: deductum eſt uocabulū paganus. i. uillanꝰ. Iuue. ī ſatyra. Quis numerare queat inquit: Citius falſum ꝓducere teſtem Cōtra paganum poſſis. Et Perſius. Ipſe ſemipaganus. P agus ꝓ uilla a latinis ſcribit̉:& ꝓfertur:& a ϖυγή: qui eſt fons deducit̉: eo ꝙ iuxta fontē uilla ſemperfieri cōſueuerat. Virgiliꝰ li. georgi. iii. Præmiaqꝫ ingentes pagos:& cōpita circum Theſide poſuere. P aleſtina ſecūda cū. æ. diphthongo penultima cū. t. exili&. i. latino ſcribit̉: ē teſte Plinio in. v. naturalis hiſtoꝓuincia in ſyria arabia cōtermina: dictaqꝫ eſt a phileſtin urbe: quæ in eo eſt metropolis. P alamedes cum unico. I.&. e. ante. d. ſcribit̉: fuit Naupli euboiæ regis filius: forma elegans& facūdia: atque grandi aīo præditus: ꝗ cum alijs græcoꝝ principibus ueniſſet ad troiam: Vlyxis fraude necatus fuit: ut oſtē dit Virgilius in. ii. æneidos:& Plinius de illo in. vii. naturalis hiſtoriæ ait. P aleſtra ſecūda cū. æ. diphthongo: ultima cum. t. exili ſcribitur: dici poteſt latine luctatio. Nam nudi palmis ſe homines depalmabant. Virgilius in. vi. æneidos: Pars in gramineis exercent membra paleſtris. Itaqꝫ componitur ex ϖαγιν: quod eſt iterum:& ϖαια ferio: uel percutio:& ut teſtis eſt Seruiꝰ ſuper. iii. æneidos: primum apud athenienſes: paleſtre ludus compertus fuit. Palamon Palamon ſecūda cū. æ. diphthongo ſcribitur: nomen fuit marini dei ꝓpriū: qui latine Portunus eſt dictus: dicente Ouidio ī. vi. faſtorū: Quem nos portunū: ſua lingua palamona dicet. Et hoc ideo Seruio teſte ſuper r. ænei. quia portubus præeſſe dicebat̉. fuitqꝫ Athamantis thebarū regis ex Inone filia Cadmi filius: cū quo mater præcipitē ſe dedit in mare. Vnde marinus ille deus euaſit. Alius fuit Phinei regis arcadiæ filius ex cō iuge Sthenobia. Alius fuit grāmaticꝰ ætatis Quintiliani: de quo ī primo īſtitutionū meminit cū ait. Alii ta men ex idoneis dūtaxat auctoribus octo grāmaticæ partes ſecuti ſunt: ut Ariſtarchus.& ætate noſtra Pala mon. de quo Iuuenalis in ſatyra Credo pudiciciam meminit: cum ait: Odi Hanc ego: quæ repetit uoluitqꝫ palamonis artem. Paliſci cū unico. l.&. i. latino: atqꝫ. c. exili ſcribit̉: fuerunt duo fratres: ut eſt apud Macrobiū in ſaturnalibus Iouis filii& Thaliæ nymphæ. Seruiꝰ uero ſuper. ix. ænei.& Lactantiꝰ ſuper. xii. thebaidos: dixerūt Aetuæ nym phæ. de quibus talē fabulā refert Macrobius: in ficilia fluuius ſemetus eſt: iuxta hunc Thalia nympha a loue cōpreſſa metu Iunonis aptauit: ut ſibi terra dehiſceret. quod ubi factū eſt:& maturi partus tp̄s adueniſſet terra: recluſa eſt:& duo infantes ex utero Thaliæ progreſſi emerſerunt: appellatiqꝫ ſūt Paliſci a ιν quod rurſus:& hiſco: uel quia poſt hiatū materni uteri: hiatu rurſus terra ſint egreſſi. uel ꝗa bis terra aper ta ſit in ingreſſu: ſcilicet nymphæ cū illis:& egreſſu qͣſi iterū apparentes. Vnde ait Virgilius: Semetia circū flumina pinguis: ubi& placabilis ara paliſci. hoc eſt teſte Seruio: quia humanis hoſtijs olim illis ſacrificaba tur.& mitioribus deinde inductis etiā placati ſunt. Vel ſecūdū Macrobium: quia ſi quis pro furto peieraſſet ſine remedio necabatur in fluuio. Paliurus cū unico. l.&. i. latino ſcribitur: herba eſt ſpinoſa& aſperrima: de qua Virgilius meminit in bucoli co: Carduus& ſpinis ſurgit paliurus acutis. Pallas cū duplicato. l. ſcribit̉: hanc dicūt pœtæ Iouis filiam ſine matre. Ita ut cū uideret Iuppiter Iunonē uxo rē nō ferentē filios: percuſſo ſibi capite Palladem armatā miſit: dicēte Lucano ī libro. ix. Hāc& pallas amat patrio: quæ uertice nata eſt. Et Ouidius libro faſtorū. iii. An ꝗa de capitis fert̉ ſine matre paterni Vertice cū clypeo proſiluiſſe ſuo. hanc eandē Cicero libro de natura deorū. iii. belli fuiſſe inuentricē: ac principē dixit Ob qd̓ a nōnullis Bellona uocata fuit: ſoror ſcilicet& auriga Martis: dicēte Statio: Regit atra iugales San guinea bellona manu: lōgaqꝫ fatigat Cuſpide. Nanqꝫ toruā oculis:& armis inſignē longāqꝫ cū clypeo chryſtallino ferre haſtā:& pictum habuiſſe peplum dicūt poeta. Quin& uirgo fingitur:& innupta: ut Virgiliꝰ in. ii. ænei. Pars ſtupet innupta donū exitiale minerua. Sed cū ipſi uirgini Palladi Pallas Gigas Titani filius deorūqꝫ inimiciſſimus Vel ut Cicero uoluit: eius pater uim inferre attētaret: eum illa ſua uirtute peremit. A quo(ut quidā aſſerūt)& ipſa Pallas poſtea dicta fuit. Nam primo quidē Tritonia dicebat̉: ꝗa iuxta trito nidis paludem primitus cōperta dicitur: ut in dictione Titon late uidebimus. At uero græci omnes grāma tici: quibus magis adheres: a ϖλλω uerbo græco dictā putāt: quod apud nos uibro īterpretat̉: eo ꝙ ha ſtam uibrare conſueuerit: docueritqꝫ. Fuit etiā cognominata Minerua: quaſi uim ipſa minet̉: ut interpreta tus eſt Balbus apud Ciceronem in. ii. de natura deorū. uel(ut alii nōnulli uolunt) ꝗa ſit ipſa minuēs neruos eo ꝙ qui optimis artibus uerū laborē impendūt: uires corporis minuere dicant̉. Nā ipſa eadē ſapiētia dea & omniū artiū inuentrix appellatur: eo ꝙ teſte Seruio ſuper. ii. Virgilii æglogam: de capite louis eſt nata. Vnde lanifices: fullones: tinctores: teſtriceſqꝫ puelle teſte Ouidio libro faſtorum. iii. eius feſtū religioſe cele brabant.& ſubdit Ouidius: Hanc cole: qui leſis maculas de ueſtibus aufers: Hanc cole ueleribus: quiſquis ahena paras. Et idē in. iii. de ſine titulo. Artifices in te uerte minerua manus. Ob quod ſeruius ſuper tertiā eglogam: illi digitos conſecratos: ut genua Miſericordia dixit. Sed cū nihil excellentius ſit ingenio: quo uniuerſa regunt̉: Et ipſa ex ingenio nata ſit: illi etiā arces hoc eſt rerū ſublimi tates cōſecrari uoluerunt. Virgilius in Corydone: Pallas quas cōdidit arces Ipſa colat. Eius templū apud mi leſios teſte Herodoto libro hiſto. primo: admirandum fuit: quod ab Aliatte uiro iniquo igne aſſumptū fuit. Apud quos ipſa Pallas Aſiſia uocabatur. Palladiū cum duplici. l.&. i. latino ſcribit̉: atqꝫ a Pallade deriuat̉: fuit in urbe troiana antiquiſſimū Palladis ſignū ē ligno cōpactum: mouens oculos: atqꝫ haſtā: quā manu detinebat: ut dixit Seruius ſuper. ii. ænei. Nā cū apud troiam in honorem Palladis arx:& in eius ſummo templū illi ædificaret̉ c. cælo cecidit:& locū ſibi in eo templo ſtatuit: nōdū cooperta æde. moxqꝫ ab Apolline datū fuit oraculū: eius ciuitatis futurū exitiū: ſi id ſimulachrum extra mœnia portaretur. Quod Ouidius in. vi. faſtorum: eloquentiſſime proſecutus eſt. Quo factum eſt: ut tempore belli troiani Vlyres& Diomedes per cuniculos& cloacas arcē ipſam aſcen derent: atqꝫ occiſis cuſtodibus ſimulachrum ipſum aſportarent. hoc cum poſtea finito bello Diomedes ipſe obtineret: ut Seruius atteſtatur:& Virgilius pro parte tangit: ac Varro in libris de familis romanis pleniſſime proſequit̉:& multis poſt caſibus iactaretur: oraculo monitus iuſſus eſt palladiū troianis reſtitu ere. Quod cum implere cuperet: tranſeunti Aenea ad italiam illi offerre conatus eſt: quē cum ſacrificanteꝫ uelato capite cōperiſſet: ne ſacrificii ordinē irrumperet: alteri ex troianis obtulit: atqꝫ Nautes quidā illud accæpit. Vnde Minerus ipſius ſacra nō iulia gens habuit: ſed nautarū. hinc Virgilius libro ænei. v. ait. Vnū tritonia pallas Quē docuit. Alii eodē referente Seruio: dicūt a troianis tempore belli: intra ſtructū pariet. abſconditum:& tempore belli Mithridatici cōpertum: atqꝫ a Fimbria romano romam delatum: quod ab unico tantū ſacerdote cuſtodiri conſuetum fuit. Vnde Lucanus: Tritoniam ſoli cui fas uidiſſe mineruam P allene cū duplicato. l. ſcribit̉: regio ē in litoribus macedonia iuxta ſithoniā& themopontū: ut oſtēdit Hero dotus libro hiſto. vii. in qua has eſſe ciuitates enarrat: Potidæā cum. t. exili&. i. latino:& in penultima cū. æ. diphthongo: Aphytiam cū. y. græco in ſecūda:&. t. exili atqꝫ. i. latino in penultima: Neapolim. Aegam cū æ. diphthongo in prima: Therabū cum. th. aſpirato: Scienā cū. c. exili&. i. latino: Mendam& Sanā: hanc fi iſſe patriā Protei oſtendit Virgilius in. iiii. georg. cū ait: Hic nunc amathiæ portus patriamqꝫ reuiſit Pallo nem. Nec de ciuitate pallene: quā eſſe in achaia Plinius in. iiii. naturalis hiſto. dixit intelligere potuit Virg. lius: quia dixit amathia. i. macedonia portus:& nō achaiæ: quæ longe ſatis a macedonia diſtat. P alillogia cum. i. latino utrobiqꝫ:& duplicato. l. poſt. i.& ante. o. ſcribit̉: dici poteſt reduplicatio. Nā cōponi tur ex palim quod eſt iterum:& logia ſermo. Palmyra cum. y. græco ſcribit̉: urbs fuit aſſyria: de qua Plinius in. v. naturalis hiſtoria ſic ait: palmyra urbnobilis ſitu diuitijs ſolo:& aquis amœnis uaſto undiqꝫ ambitu arenis includit agros. ac uelut terris exēpta a rerū natura priuata ſorte inter duo imperia ſumma romanorū parthorūqꝫ:& prima in diſcordia ſemꝑ P almyreni cum. v. græco in antepenultima ſcribitur: ciues ſunt palmyra. P amphilus cum. i. latino ſcribitur: nomē eſt uiri propriū: quod interpretari libet totus amans. Nam παn to tū dicit:& φιλων amans: uel ꝙ amicus. ita ut totus dicatur amicus. Quo nomine teſte Quintiliano fuit pictor quidam eximius: qui multa ratione depinxit. P amphylia ſecūda cum. y. græco: penultima cum. i. latino ſcribitur: regio eſt minoris aſia inter ciliciam& ſiriam. ab hac mare illi adiacens pamphylicum nominatur: atqꝫ eadem litteratura ſcribitur. P amiſus cum. i. latino ſcribitur: eſt teſte Herodoto in libro hiſto. vii. theſſaliæ fluuius: unus ex quinqꝫ princi palibus: ut in dictione theſſalia uidebimus. Panatoliū ſecūda cū. æ. diphthōgo: ſequēs cū. t. exili: penultima cū. i. latino ſcribit̉: ē teſte Plinio in libro. iij. naturalis hiſto. mons maximꝰ in ætolia: qd̓ eiꝰ dictiōis cōpoſitio indicat. Nā pan totū& maximū deſignat. Panætius ſecunda cum. æ. diphthongo: penultima cum. t. exili:&. i. latino ſcribitur: fuit ſtoicæ ſecta philoſo phus. Quem Cicero in libris officiorum eſt imitatus. Pandecta cum. c.&. t. exilibꝰ ſcribitur: nomen eſt cōpoſitum a αν: quod eſt totum:& participio eius uerbi αχομαι: quod eſt capio: quaſi omnia inter ſe comprehendens. Pandion cum. i. latino ſcribitur: fuit Frithei regis athenarum filius: cui ſucceſſit in regno: quod quadraginta annis teſte Euſebio tenuit. Vnde ait Martialis in primo: Quod nec cecropia dānent pandionis arces. Nec ſi leant noſtri prætereantqꝫ ſenes. hic cū adiutorio Terei regis Tracum fugit regē pōti qui athenas obſederain cuius meritum Pandion illi Prognē filiam uxorem dedit: ut oſtendit Ouidius in. vi. metamorph. libro P anchaia cum. ch. aſpirato&. i. latino ſcribitur. regiuncula eſt ſaba in arabia: que tota arenoſa eſt:& in qua arbores ſponte nata tus emittunt. Virgilius in. i. georg. Totaqꝫ turiferis panchaia pinguis arenis. Nam in primo dixerat: Solis eſt turea uirga ſabæis. Panægyris ſecunda cum. æ. diphthongo: ſequēs cum. y. græco ſcribit̉: erant ſolennitates: in quibus& di& principes laudari conſueuerant. Vnde& panægyrica laudationes illæ uocant̉: quæ romanis imperatirab per annos dicebantur. Pangrum penultima cum. æ. diphthongo ſcribit̉: eſt teſte Plinio in. iiii. naturalis hiſtoria: thracia ꝓmontor um beſſis cōterminum:& macedoniæ iunctum: ad cuius radices meſtus defluit amnis.& addit Herodotꝰ/ bro. vii. fodicinas argenti& auri in illo eſſe: atqꝫ eius ſeptentrionalē partē paonas inhabitare.&(ut putocirca montē regio panga: cum dicat Statius in. x. thebaidos: Procumbunt inarata diu pangæa iuuēci. Et componitur ex pan quod eſt totum:& γαιον terra. Paionium cum. i. latino ſcribitur: locꝰ eſt ſacer teſte Herodoto libro hiſtoriarum primo: in mycale ciuitate iō niæ uerſus arcton: ab ionibus Neptuno heliconio publice dicatus: unde nomen aſſumpſit. Panticapes cum. t.&. c. exilibus: atqꝫ. i. latino ſcribitur: fluuius eſt ſcythiæ teſte herodoto in. iiii. hiſtoriarum: quem quintum dicit eſſe ab iſtro: hoc eſt immediate poſt boryſtenem: cui ultimo cōmiſcetur. P antagia cum. t. exili&. i. latino ſcribitur: dictio eſt compoſita ex græco& latino: hoc eſt panta: quod eſt om nia agitans. Nam fluuius eſt ſicilia: qui teſte Seruio ſuper. iii. æneidos: olim cum plenus incederet implebat ſonitu pene totam ficiliam. Ex quo quaſi ubiqꝫ ſonitans dici uoluit. Sed poſtea cum Cereri querenti filiam obſtreperet: tacere eſt iuſſus numinis uoluntate. Panſelinos cum unico. l. præcedenti. e. uocali.& i. latino ſubſequente ſcribitur:& dicitur a noſtris plenium um: uel conuenientius duobus uerbis plena luna exponitur. Nam componitur ex pan quod eſt totum:& σελήν: quæ eſt luna. deberetqꝫ eſſe in penultima. e. ſed ut ſeruetur uox græcæ dictionis(quæ tamen apud accuratos non habetur in uſu) ponitur. i. uocalis. P anteſilea ſecunda cum. t. exili:&. c. uocali: ſequens cum. i. latino ſcribitur: fuit amaronum regina: quæ Ori thyæ ſucceſſit in regno.& teſte Iuſtino in. ii. epitomatum libro: contra græcos troianis fauens magnæ uirtu tis bellicæ documenta monſtrauit. P antomimus cum. t. exili&. i. latino ſcribitur: deſignat ad uerbum rerum omniū imitatorem. Nam componitur a ϖυτων. quod eſt omnium:& μιμοσ imitator: a uerbo. μινοῦμαι: quod eſt imitor. Nā hi in ſcænis perſonas per ſingulorum actuum ſimulationes oſtendebant.& ut refert Caſſiodorus in epiſtolis ſuis: Cum primum in ſcænam pantominus inuitatus aduenerit: aſſiſtunt conſoni chori diuerſis organis erudit: ille compoſitis ſignis quaſi quibuſdam litteris edocet contuentiū aſpectus: per quod non ſcribendo id facit: quod ſcriptura declarauit. Quin& idem chorus Herculem deſignat:& Venerem fœminā præſentat:& marem regem facit:& militem ſenem reddit& iuuenem: ut in uno credas eſſe multos tam uaria imitation diſcretos. Nec hoc tamen agitabant ſine uariarū ueſtium cōmutatione: ut uarias hominū ætates& conditiones perſonarent. Quod Horatius ipſe oſtendit in libro epiſtolarū primo epiſtola. vi. cum ait: Clamydes lucullus(ut aiunt) Si poſſet centum ſcenæ præbere rogatus. Qui poſſum tot ait: tamen& queram:& quot habebo Mittam poſt paulo. ſcribit ſibi milia quinqꝫ Eſſe domi chlamydum: partem uel tolleret omnes. P anthera cum. th. aſpirato ſcribitur: nomen eſt animalis compoſitum ex pan quod eſt totaliter:& non feranam animal ferum prorſus dicitur.& ut dixit plinius libro. viii. naturalis hiſto. in hyrcania:& in india abun dant: minutis orbiculis ſuper picta habentqꝫ in candido breues macularum oculos.& ſunt: qui tradant in armo panthera maculam ſimilem luna eſſe cauatam pari modo cum ea. P anthus cum. th. aſpirato ſcribitur: fuit uir troianus ex primoribus urbis: ut oſtendit Homerus in. iii. iliados: & per ſynereſim: ut apud græcos in ουσ diphth. profertur. Nam ſecundū integrorum regulam apud illos in ος deſinit: uidelicet ϖανθοοσ:& in ου terminat genitiuum uidelicet ϖανθοου. Quare& a noſtris integrū declinat̉ hic Panthous huius pantho:& ſimiliter per ſynereſim: ut apud illos ſic ϖόυσ ϖανθον: Sic apud noſtros hic panthus huius panthi. Virgilius ī. ii. æneidos: Panthꝰ otriades arcis phobiqꝫ ſacerdos. Et in eodem ponit uocatiuū in. u. cum ait: Quo res ſumma loco panthuꝰ quā præhendimus arcem Et puto illum fuiſſe filium Otrei fratris Hecuba.& ratione iuſticia:& conſanguinitatis regina ad eiuſmodi ſacerdotium ſublimatum fuiſſe. Papæ cū. æ. diphthongo in ultima ſcribitur: aduerbium eſt admirandi:& deducitur a papas: qui eſt pater. Papeus cum. æ. diphthongo in penultima ſcribitur: quo nomine teſte Herodoto libro hiſtori. iiii. uocatur ſuppiter apud ſcythas. Papyrus cum. v. græco ſcribitur: dicitur a noſtris iuncus: a nonnullis uero ſcirpus. Lucanus in. iiii. Conſeritur bibula memphitis cymba papyro. Et inde papyraceus: ut per imaginem papyraceā crematus eſt. Paphlagonia ſecunda cum. ph. aſpirato:& penultima cum. i. latino ſcribitur: prouincia eſt minoris alia: quæ teſte Solino cytoro monte conſurgit: ut in ea dictione uidimus. Eſt etiam inſignis loco ueneto: a quo teſte Cornelio nepote paphlagones in italiam tranſuecti mox uenti dicti ſunt. Paraclitus abſqꝫ aliqua aſpiratione:& cum. i. latino ſcribitur: quāqͣꝫ potius. e. qͣꝫ. i. eſſe deberet: cū apud græcos eo in loco habeatur. h. quod in. e. noſtrum uel. a. conuerti conſueuit: ſed ut eiuſmodi dictiones græcæ apud nos ſonus ſeruetur: ponitur. i.& dici poteſt acclamatus: uel aduocatus. Nam ex ϖαρά præpoſitione componitur: quæ ad hic quoqꝫ deſignat:& κλητος uocatus. Paradiſus cum. i. latino: ſequente unico. ſ. ſcribitur. ſane apud græcos penultima habet. ei. diphthongum: ſed nos abiicientes. e. conſeruamus. i. productam:& dici poteſt latine pomariū: dum pro horto conſito pomis accipitur: ut late in dictione hortus explicauimus. Nam ſunt horti olerum:& horti non olerū: ſed arboribus conſiti:& uoluptatis gratia comparati. Eſt itaqꝫ olus quæqꝫ herba: qua ueſcimur.& inde olitor ille dicitur: qui hortum olerum exercet. quem nonnulli hortulanum uocant. Paraſitus cū unico. r.& unico. ſ. atqꝫ. i. latino&. t. exili ſcribit̉: ille dicit̉ ad græce dictiōis etymologiā: ꝗ aliorū menſas& cibaria ſequitur. Nā ex ϖαρα componitur: quod hic quoqꝫ iuxta ſignificat:& σιτος: quod non ſolum frumentū: ſed cibaria quæqꝫ deſignat: hoc eſt teſte Iuuenale in. iiii. ſatyra: Vt bona ſumma putet aliena uiuere quadra: ideſt menſa. Nam ut hoc quoqꝫ conſequi poſſit: omnia ad uoluptatē eius: cuius eſt tractus nidore culina primo loquitur: omnia deinde aſſentatur. omnia illius facta ſimul: ac dicta laudat. nihil repugnat. omnia ſuffert: ut Iuuenalis in eadeꝫ ſatyra: Si potes illa pati: quæ nec ſarmentus iniquas Cæſaris ad menſas: nec uilis galba tuliſſet. Et(ut concludam) nihil uentris cauſa facere recuſat: in quo ſummū bonū conſtituit& horum non parua erat copia in domibus principum. uerū& paraſitus nōnunqͣꝫ pro illo accipitur: qui ſimplicibus uerbis riſum ab audientibus captat: ut idem Iuuenalis: Ad menſas quotiens paraſitꝰ uenerit infans.& a paraſito formatur paraſitaſter: qui quidem non paruus eſt paraſitus(ut nōnulli putauerunt) ſed imitator paraſitorū. aliter enim non diceretur a comico paraſitaſter paruulus. Nanqꝫ huiuſmodi diminutiua quæ terminantur in aſter: imitationē potius: qͣꝫ diminutionē ſignificāt: ut apud. M. Tullium ꝓ Vareno: Furitius hic noſter antoniaſter eſt. Et ad Atticum libro. xii. Omnino ſolet eſſe fuluiaſter. i. AntoniFuluiqꝫ imitator. P arabola cum unico. l. ſcribitur:& ſecundum meram ſignificantiam dictionū ualet dici iuxta ſententiā. Nam componitur ex para: quod indicat iuxta:& βουλή ſententiā: quaſi rerum diſſimilium comparatio. Vnde ait. Quintilianus: Parabola(quam Cicero collationem uocat) longius res: quæ parentur repetere ſolet: ut tam fortiter periit apud hipponem Scipio: qͣꝫ utiqꝫ apud utinam Cato. D aradoxa cum. x. conſonante ſcribitur:& a nonnullis iuxta ſententiam interpretatur. ab aliquibus uero inopinabilia traducuntur. Nam utrumqꝫ para: ſcilicet præter& iuxta deſignat:& doxa opinionem fidemqꝫ d̓ ſententiam dicit. Vnde paradoxa Ciceronis electas ſententias interpretari poſſumus. P aragogon cum duplicata ſyllaba ſcribitur: habetqꝫ accentum in antepenultima:& dici poteſt deriuatiuum ut florea rura campiqꝫ uirentes. quod ſatis criſpa flexione deriuauit Horatius ab albeo albicant: cum ait in primo carminum: Nec prata canis albicant pruinis. Paradigma cum. i. latino ſcribitur: dicitur a noſtris exemplum dicti ſcilicet uel facti alicuiꝰ: ut Virgilius in primo æneidos. Antenor potuit mediis elapſus achiuis Illyricos penetrare ſinus.& reliqua:& fieri conſueuit modis tribus: ut a pari Virgilius in eodem libro: Ac ueluti magno in populo cum ſæpe coorta eſt Seditio. & ea alia quæ ſequuntur. Amaiore ad minus: ut idem: Qualiter expreſſum uentis per nubila fulmen. Aminore ad maius: ut idem: Si potuit manes arceſſere coniugis orpheus Threicia frætus cithara fidibuſqꝫ canoris. i. inſtrumento inanimato. Ergo& multomagis ego pietate P aralyticus tertia cum unico. I.&. y. græco: penultima cum. t. exili&. i. latino: ultima cum. c. exili ſcribit̉ denotat apud nos diſſolutum. Nam a ϖαραλυω deſcendit: quod eſt diſſoluo. atqꝫ eodem modo paralyſis. P aranymphus cum. v. græco ſcribitur: dicitur ab Hieronymo:& quibuſdam alijs doctiſſimis modernioribꝰ pronubus. ab antiquis uero auſpex. Nam quia antiqui pro nuptijs celebrandis auſpicium capere ſolebant. qui præerat huic rei pro parte uiri a græcis paranymphus: a noſtris auſpex dicebatur. ut Lucanus: Contenta eſt auſpice bruto. Iuuenalis in ſatyra Omnibus in terris: Veniet cū ſignatoribus auſpex. Plautus in Curgulione: Vtro ibit nuptū: non manebit auſpices. Et ut auſpex ꝓ parte uiri Sic& pronuba pro ꝑte mulieris adhibebat̉. Itaqꝫ cū apud chriſtianos auſpicia mīme captēt̉: adhibēt̉ ſacerdotes: ꝗ& ꝓnubi a noſtris uocāt̉. P aradiaſtole cum. i. latino&. t. exili ſcribitur: dici poteſt per dilationem. Nam tunc quoqꝫ fieri dicimus cum rem noſtra interpretatione dilatamus: atqꝫ aſtutum ſapientem uocamus: prodigum dicimus liberalem. te merarium fortem.& ſimilia. Daragoge cum unico. r. ſcribitur: poteſt dici deductio: ut admittier pro admitti. Paronomaſia eodem modo ſcribitur: dicitur a Cicerone agnominatio. Nam tunc quoqꝫ ſit cum aliquod nomen ex alio inſignificatione diſtante apte conficitur: ut Terentius: lam inceptio eſt non amantium: ſꝫ amē tiū. Similiter abire an obire te conuenit. D araſceue cum. c. exili: ſequēte. e. abſqꝫ diphthongo ſcribit̉: dici poteſt latine præparatio. Nā a ϖαρασκεῦω quod eſt præparo deriuatur. P archus cum. y. græco ſcribitur: fuit filius Merdyos filii Cyrii:& unus ex ducibus xerxis: ut Herodotus bro hiſtoriarum. vii. oſtendit. P arectateni abſqꝫ aliqua aſpiratione ſcribitur: ſunt teſte Herodoto libro hiſtoriarum primo: gentes in mediaParentheſis cum. th. aſpirato ſcribitur: dici poteſt a noſtris interpoſitio. Nam cōponit̉ ex para& en: quæ duo dicūt inter:& theſis poſitio. Virgilius ī primo ænei. Hic tibi fabor enī quādo hæc te cura remordet) Lōgius & uoluens fatorū arcana mouebo Bellū ingēs gerit italia:& in eodem libro ubi inquit: Aeneas(neqꝫ enim patrius conſiſtere mentem: Paſſus amor rapidum ad naues præmittit achatem. P arnaſus cum unico. ſ. ſcribitur a nobis: licet a poetis græcis nōnunqͣꝫ duplicetur:& ſcribatur parnaſſus: ſed ſæpius cum unico. ſ. uti nos conſueuimus: mons eſt non theſſaliæ:(ut nōnulli errantes aſſerunt) ſed aoniæ: quæ alpeſtris eſt pars boetiæ: unde aonides ſæpe muſæ dicta ſunt: ut Iuuenalis: Cupidus ſiluarū aptuſqꝫ bibendis fontibus aonidum. iuxta quem montem regiuncula eſt phocidos inter thebas: ſcilicet& athenas: dicente Ouidio in primo metamorpho. Separat aonias attris phocis ab aruis Terra ferax.& ſubdit: Mons ibi uerticibus petit arduus aſtra duobus: Nomine parnaſus ſuperatqꝫ cacumine nubes. Et Lucanus libro. v. ait: Parnaſus gemino petit æthera colle. horum utiqꝫ unus dicitur helicon: alter citheron: ut in ſuis dictio nibus uidimus. Quin& helicon alio nomine cirrha cognominatus eſt:& citheron Nyſa. ē citheron Bacchoſacer non longe a thebis depreſſiorqꝫ ac cirra amplior: ut Lucanus in. v. Tu quoqꝫ uix ſummā ſeductus ab æquore rupem Extuleras unoqꝫ iugo parnaſe latebas. Helicon uero altior:& appollini cōſecratus. ſub quo monte: ut dixit Plinius: oppidum eſt delphi clariſſimum oraculo Appollinis: fonte caſtalio:& amne cephi ſio præterfluente delphos: ut in ea dictione uidimus. Quin& inter eos colles uallis eſt: quæ pyrene uocat̉. aryſatis ſecunda cum. v. græco: ſequens cum ſimplo. ſ. ultima cum. t. exili&. i. latino ſcribitur: fuit teſte Plu tarcho Cyri filia:& Artaxerxis mater. P armenides cum. i. latino ſcribitur: fuit philoſophus patria heleates: cui Plato nobile opus de principiis rerum inſcripſit. Quem Ariſtoteles arguere non ad mentem Platonis in libro primo de phyſico auditu conatur. hic(ut ferunt) primus terram globoſam: ac rotundam dixit. fuit& alter Parmenides orator. Paros abſqꝫ aſpiratione ſcribitur: inſula eſt una ex cycladibus: quæ candidiſſimū marmor gignit. Acuius can dore dixit Virgilius in. ii. æneidos: Niueamqꝫ paron. Ouidius in. iii. metamorph. Heret ut e pario formatum marmore ſignum Spectat humi poſitus geminum ceu lumina ſidus. Permia ſecunda cum. œ. diphthongo: penultima cum. i. latino ſcribitur: dicitur a noſtris prouerbium: ut Virgilius in Mœri: Lupi mœrim uidere priores. Parrhaſia cū duplicato. r.& ſecūda aſpirato: atqꝫ. i. latino ī penultima ſcribit̉: fuit arcadiæ nomē: Lycaonis pa tria. Vnde eius filia Caliſto parrhaſis a poetis dicit̉. Ouidius in. ii. metamorpho. Parrhaſis erubuit. idem in xvii. epiſtolarum heroidum. Quæqꝫ micat gelido parrhaſis urſa polo. Comperitur etiā parrhaſius parrhaſia parrhaſium: pro arcadicus arcadica arcadicum: ut Virgilius: Parrhaſio dictū panos de monte lycei. Parrhaſius eodem modo: ut ſuperior dictio ſcribitur:& ſubſtantiuū nomen eſt: ac proprium: fuit teſte Plinio pictor ſua ætate ſummus: hoc eſt quinta& nonageſima olympiade. Et(ut. xxxv. naturalis hiſto. rettulit) fuit epheſi natus. Hic(ut idē auctor proſequitur) primus ſymmetria pictura dedit: primus argutias: uultus elegantiam: capilli uetuſto more confuſi artificium in lineis extraneis palmam adeptus. quod rarum etiam in ſucceſſu artis compertum eſt. Idem deſcendiſſe cum Zeuſide in certamen ab eodem auctore traditur:& cū Zeuſis detuliſſet uuas pictas tanto ſucceſſu: ut in ſcænam aues aduolarent: ipſe detuliſſe linteum auibus pictum traditur ita ueritate repreſentatis: ut Zeuſis alitum indicium timens afflagitaret: ſed tandem remo to linteo:& oſtenſa pictura: atqꝫ intellecto errore palmam ingenuo pudore Parrhaſio conceſſit: quoniam ipſe aues fefelliſſet: Parrhaſius autem ſe artificem. Quod elegantiſſime Carolus arretinus noſter tetigit in elegia ad Poggium de Mercurio Cyriaci: cū ait: relinque uacuū aliquantiſper. At uero Quintilianꝰ in. xii. de inſtitutione arotoria: non ſimul eos fuiſſe dixit: ſed nō multum ætate diſtantes circa peloponneſia ambo tꝑa. Et ut ſubdit: cum Parrhaſio ſermo Socratis apud enophontem inuenitur.& ita omnia eum circūſcri pſiſſe rettulit: ut legum latorem illum uocatum fuiſſe affirmet: quia deorum atqꝫ heroū effigies quales ab eo tradita: cæteri tanqͣꝫ ita neceſſe ſit ſequuntur. Idem multa& admiranda pinxit: ut longo ſtilo in prænominato libro Plinius ipſe recenſuit. ſed(ut ait) nemo illo inſolentius uſus fuit gloria artis. Nam ſe principē artis appellabat:& eam a ſe conſummatam. ſuper omnia Apollinis ſe radice ortum.& Herculem: qui eſt lindi talem a ſe pictum: qualem ſæpe inquiete uidiſſet. P arthia cum. th. aſpirato&. i. latino ſcribitur: hæc dudum pars fuerat orientalis ſcythia. Sed teſte Iuſtino in primo& quadrageſimo libris ex illis locis uenientes in aſſyriam exules:& illam occupantes de ſuo nomine parthiam uocauere. Nam(ut dixit) parthi lingua ſcythica dicuntur: qui apud nos exules uocitantur. Eſtqꝫ illis ſermo ex ſcythico& medo cōmixtus. omnes equitare& ſagittare magna induſtria docent liberos. auri & argenti nullus eſt: niſi in armis uſus. ſinguli plures habent uxores. Nec illa delicta puniunt grauius adulterio. Ob quod fœminis non tantum cōmixtis uiris conuiuia interdicunt: ſed uirorum conſpectum apertū prohibent. Quare dixit Macrobius in ſaturnalibus: Parthi cum concubinis non coniugibus conuiuia ineunt: tanqͣꝫ has in uulgus prodire& laſciuire deceat: illas non deceat. Vnde Lentulus apud Lucanum in. viii. adeo libidinoſos dixit: ut reiecto pudore natura cum ſororibus& filiis cōmiſceantur. ait enim. Tot fœmineis complexibus unum. Non laxat nox tota marem: iacuere ſorores In fratrum thalamos: ſacrataqꝫ pignora matrum. Hi pugnas admirabili ardore ineunt: ſed diu pugnare nō ualentes in fugam uerſi uictoriam ex ipſa reportant: dicente Virgilio in. iii. georg. Fidentemqꝫ fuga parthum: uerſiſqꝫ ſagittis. unde pluries magna damna romanis intulere. Parthenope cum. th. aſpirato ſcribitur: fuit una ex ſirenibus: ut in ea dictione uidebimus: a qua teſte Plinio& Solino ciuitas campania: quæ nunc neapolis uocitatur cognominata fuit: quia eo in loco ubi conſtructa fu it tumulus eius fuerat parthenopes. Quo nomine Virgilius etiam uocitauit in. iiii. georg. cum ait: Illo uirgilium me tempore dulcis alebat Parthenope. Sed neapolim hoc eſt nouam ciuitatem Auguſtus eam inſtau rans dici maluit. Et denotat parthenope uirginem apud nos. unde& parthenopus deducitur: quod a Vir gilio nomen proprium in. vi. ænei. ponitur cum ait: Hinc inclytus armis Parthenopeus. P arthenopus cum. th. aſpirato ſcribitur de quo in præcedenti uidimus dictione. Parthenius cum. th. aſpirato&. i. latino ſcribitur: fluuius eſt paphlagonum:& teſte Plinio in ſexto carambi ꝓ montorio ſatis proximus. caditqꝫ in pontum: ut Orpheus in argonautica:& Herodotus in libro hiſtoriarū ii. monſtrauerunt. Eſt etiam parthenius mons arcadiæ(ut ſcribit Pomponius) a uirginibus: quæ illic uenari conſueuerant ſic quoqꝫ cognominatus. Virgilius in gallo: Non me ulla uetabunt Frigora parthenios canibus circundare ſaltus. Nam partheus græce uirgo latine dicitur. Paſcha cum. ch. aſpirato ſcribitur:& græcum eſt uocabulum a do. uerbo græco: quod latine eſt patior deductum: cum eo tempore& agnus& Chriſtus paſſus fuerit. At hebraice phaſe dicitur: qui eſt tranſitus filiorum iſrael ex ægypto. P aſyphe ſecunda cum unico. ſ.&. y. græco ſcribitur: fuit Solis filia:& uxor Minos regis creta: materqꝫ Ariadnes& Phedra: atqꝫ Minotauri: quem ex infami amore tauri progenuiſſe dicunt pocta. De quo Virgiliin ſileno: Ouidius in primo de ſine titulo:& in ſecundo de arte amādi: atqꝫ in metamorphoſeon libro. iiii. plura ſcripſere. P aſithoa ſecunda cum unico. ſ.&. i. latino: ſequens cū. th. aſpirato&. o. uocali ſcribitur: fuit una ex nymphifilia Oceam& Tethyos: ut dixit Heſiodus in theogonia. Patella& patina abſqꝫ aſpiratione ſcribuntur:& a græco uerbo: quod eſt ϖλάττω: ideſt fingo nōnulli deri uari uolunt. Alii uero a ϖλάπέια: quæ eſt latitudo deducunt. alia latina putāt:& a pateo pates deriuari uoſunt. uas eſt latum& condiendis obſonis aptum.. Patina cum. t. exili&. i. latino ſcribitur: ut uidimus in præcedenti dictione: habetqꝫ accentum in prima. eius uſus mirabiliter romæ creuit: ita ut dicat Plinius in. xxxv. naturalis hiſto. libro: Hos cum in una Aeſopi tra gœdiarum hiſtrionis patina auium diceremus ſexcenta ſextertia ſtetiſſe: non dubito indignatos legentes At Vitellius in principatu ſuo decem talentis condidit patinam: cui facienda fornax in cāpis ædificata erat quoniam eo peruenit luxuria: ut etiam fictilia pluris conſtiterint qͣꝫ myrrhina. Quare in domitiani dedecus Iuuenalis inquit: Debetur magnus patinæ ſubituſqꝫ prometheus Argillam atqꝫ rotam citius properare. ſed ex hoc Tempore iam Cæſar figuli tua caſtra ſequantur. Patera cum. t. exili ſcribitur: cum pro ciuitate ponitur lyciæ: habet accentum in prima. in hac ſex menſibus an ni dabantur Apollinis reſponſa. Vnde lyciæ ſortes dicta ſunt: ut uidimus in dictione lycia. Cum uero pro uaſe ponitur: habet ſuper penultima accentum ut Virgilius in georgicorum. ii. Hic laticis qualem pateris libamus& auro. Patizites abſqꝫ aliqua aſpiratione:& cum. i. latino ſcribitur: fuit perſa magus: quē Cambyſes apud perſas p̄fectam reliquerat. hic merdim fratrem ſuum ſimilem Smerdi fratri Cambyſis perfarum regem declarauit ut uidebimus in dictione merdis:& in dictione Praxaſpes. Paticus cum. c.&. t. exilibus: atqꝫ. i. latino ſcribitur. ſane hæc dictio& uerbū patior: a quo deriuatur origini a græco quod eſt phatos traxerunt: quod cum. th. aſpirato ſcribitur:& paſſionem perturbationemqꝫ& patientiam denotat. Vnde pathiticus: ideſt paſſiuus cum ſecunda aſpirata deducitur: a quo per ſyncopam noeam ſyllabam deducentes abſqꝫ aliqua aſpiratione paticum dicimus. Quo Iuuenalis pro ea paſſione: qua quis ſeipſum ſtuprari paſſus eſt: utitur: ut ille tenet ſpeculum patici geſtamen othonis. Nam(ut ait Sueto nius) Otho a prima adoleſcentia fuit prodigus: ac procax adeo: ut ſæpe flagris obiurgaretur a patre. Deinde uero poſt patris mortem: libertinam aulicam gratioſam: quo efficacius ſe coleret: etiam diligere ſimulauit: quāuis anum ac pene decrepitam: per quā inſinuatus Neroni facile ſummū inter amicos locum tenuit congruentia morum. quod initium fuit affectandi imperi: dicente Iuuenale: Cum te ſubmoueant qui teſta menta merentur Noctibus. in celum quos euehit optima ſummi Nunc uia proceſſus uetulæ ueſica beata ideſt diuitis. Et(ut pergit Suetonius) Vt uero quidam tradunt& conſuetudine mutui ſtupri. Quod luuenalis tetigit: cum ait: patici Othonis. unde in ſatyra Neuole inquit: Nunqͣꝫ paticus tibi deerit amicus. at uero poſt mortem Neronis: cum ab imperatore Galba ſperaret adoptari in filium:& prælatum ſibi Piſonen cerneret: curauit Galbam occidere& Piſonem atqꝫ īperiū occupare: quod diebus nonogintaqn̄qꝫ optinuit Nam cum uitellio decertans:& tribus mediocribus prælis apud alpes citraqꝫ placentiam uictor: nouiſſimo maximoqꝫ apud bebryacum fraude ſuperatus. Bebryacum oppidum fuit inter Veronam& cremonā qua nunc dicitur Labina: Quo effectum fuit: ut unico ictu infra leuam pupillam ſeipſum occideret: trigeſimo octauo ætatis ſuæ anno. Hic teſte Suetonio mundiciarum fuit pene muliebrium:& uulſo corpore faciē quo tidie raſitare: ac pane madido linire conſueuerat.& ut aiunt(inquit Suetonius) ſpeculum ſemper ſecum gſtabat: etiam dum ciuile bellum contra Vitellium gereret: ut in eo quotidie ſe proſpicere poſſet. Quod tagens Iuuenalis contra molles:& effœminatos ſui temporis uiros inquit: Ille tenet ſpeculum: ſcilicet in morem fœmina cum ſe pingit& ornat.& deriuatur a ſpecio ſpecis: quod non eſt in uſu: a quo ſpeculum:& peſyncopam amota ſyllaba. ci. euphonia cauſa dicitur ſpeculum.& ſubdit appoſitiue patici geſtamen othonis. diciturqꝫ geſtamen a gerendo. ut Virgilius in. iii. æneidos: Clypeum magni geſtamen abantis. Et pergiIuuenalis ironice loquens in ipſius Othonis molliciem: Actoris arunci ſpolium: hoc eſt erat ne id ſpeculum quod ſecum in ciuili bello gerebat Otho: forſitan ualida illa Turni rutulorum regis haſta: quæ ſpolium furat Actoris arunci uiri fortiſſimi: ironice id eſſe affirmat. Nam(ut refert Virgilius in. xii.) cum ſe Turnus in bello contra Aeneam armaſſet: Exin quæ mediis ingenti annixa columna Aedibus aſtabat ualidam ui corripit haſtam Actoris arunci ſpolium: quaſſatqꝫ trementem Vociferans nunc o nunqͣꝫ fruſtrata uocatus Haſta meos.& reliqua: quæ proſequitur. Vnde poeta ille lepidiſſimus locum ironice accæpit. Patres cum. t. exili& duplicato. e. ſcribitur: quin& phares: qui teſte herodoto libro hiſtoriarū primo popu li erant achiuorum. Patiramphes cum. t. exili&. i. latino ſcribitur: fuit teſte Herodoto in ſeptimo uir perſa:& Xerxis aurigaPauſania cum. i. latino ſcribitur:& apud græcos in. ſ. terminatur: fuit lacedemonius uir magnus: ſed in omni genere uitæ uarius.& ut uirtutibus eluxit: ſic uitijs eſt obrutus. Nam iſto duce teſte Thucydide Mardonius Satrapes natione medus:& perſarū regis gener manu fortis& conſilii plenus: cum ducentis milibus peditum: quos uiritim legerat:& uiginti equitū: haud ita magna manu græcia prorſus fugatus eſt: atqꝫ in eo cecidit prelio. Qua uictoria elatus Pauſania plurima peruerſe agit.& cum cætera pari fœlicitate confeciſſet: adeo elatus eſt: ut in ſui libidinem patriam prodere:& totam græciam perſarum regi ſummittere conaret̉ In quibus cum depræhenſus fuiſſet:& per adoleſcentem Argilium: quem ille amore uenereo amabat res ꝓ deretur: turpem mortem a ſuis ſubire coactus eſt. Alius fuit macedonius adoleſcēs Cereſtis filius:& ab Ore ſte inclytum genus trahens: qui cum ſemel malignitate cuiuſdem a multis ſtupratus eſſet: nec uindictam a Philippo rege macedonia impetrare ualuiſſet: qui rem quoqꝫ ipſam ridere conſueuerat: regē ipſum Philippum interemit.& ut multi ferunt conſentiente ac uolente Olympiade regis uxore:& Alexandri magni genitrice: ut late omnia Iuſtinus in. ix. epitomatum libro proſecutus eſt. Pedaſus cum. e. abſqꝫ diphthongo:& unico. ſ. ſcribitur: fuit teſte Homoro in. vi. iliados Bucolionis maximi fi liorum Laomedontis filius. Fuit etiam eodem nomine atqꝫ eadem ſcriptura ciuitas in agro propinqua pylo ruini abundantiſſima:& ſub dominio Agamemnonis: ut idem poeta in. ix. iliados libro demonſtrauit. Pedeus cum. æ. diphthongo in penultima ſcribit̉ a noſtris: a græcis uero poetis nōnunqͣꝫ inter. d.& diphthōgum. æ. interponitur alterum a:& dicitur pedatus. Fuit teſte Homero in. v. iliados: filius nothus Antenoris qui in bello troiano a Megephylide interfectus fuit. Pegaſus cum. e. abſqꝫ diphthongo:& unico. ſ. ſcribitur: equus fuit allatus natus ex ſanguine Meduſa: qui ad montem parnaſum aduolans: cum terram ungula pedis effoderet: ϖυγην: hoc eſt fontem produxit: a quo ipſe pegaſus cognominatus eſt. Cuius rei fabulam Ouidius in. iiii. metamorphoſe. libro: Lucanus in. xi. Et Iginius in aſtronomia poetica deſcripſerunt: quæ ab omnibus breuiter compræhenſa talis eſt: Phorcus ex Cetho coniuge tres habuit filias eximia pulchritudinis: Euryalem Sthenionem:& Meduſam omnium ma iorem natu. Nōnulli addunt& quartam: uidelicet Scyllam. Has tenuiſſe dicit Pomponius Mela inſula gor gades in oceano æthiopico poſitas. Vnde& nos illas gorgones dictas putamus. Fingunt deinde poetæ has ipſas ſorores unicum tantum habuiſſe oculum: quo emergente caſu ſingulæ pro libito utebantur. Vnde& nōnulli putant ſapientem quendam fuiſſe: cuius conſilio ſingula regebantur. Et ulterius addunt poetæ: ꝙ cum die quadam Meduſa ſola circa litora uagaretur: a Neptuno uiſa:& amata fuit: qui illam fugientem ꝑſecutus eſt: donec iam feſſa in templum refugit Palladis: in quo ardens deus illam compreſſit. Sed turbata Minerua(ne ignominia templi maneret inulta) crines ipſius Medula mutauit in angues: quia Neptuno per capillos maxime placuerat. fecitqꝫ ut omnes Meduſam aſpicientes uerterentur in lapides. Quod ob ſtupo rem admiranda pulchritudinis fictum uoluit ſeruius. Hanc deinde dormientem Perſeus Iouis& Danaes fi lius acceptis Mercurii tallaribus: eiuſqꝫ falcato enſe:& ſcuto Palladis chryſtallino: per quod illam impune aſpicere poſſet: uno ualidiſſimo ictu peremit. Ex cuius cruore mox fingitur natus pegaſus allatus equus. Qui inde uſqꝫ ad heliconem collem peruolans:& pede humum fodiens: heliconem ſeu pegaſeum fontem eduxit muſis ſacrum. Quod ideo fictum puto: quia cum perſeus illam deuicerit: eius opibus fratus: præcla ra multa perægit. Nam& Atlantem mauritaniæ regem:& aphricam totam ſubegit: græciāqꝫ expugnauit Ita ꝙ ſāguine: hoc ē diuitijs Meduſa eiꝰ fama uſqꝫ adeo creuerit: ut poetis græcis materiā fabulādi p̄ſtiterit. Pelamys cū unico. I.&. i. græco ſcribit̉: genꝰ ē piſcis: ꝗ(teſte Plinio ī. ix. naturalis hiſto.) mira celeritate adoleſcit & p̄cipue in pōto ob multitudinē amniū dulces inferētiū aquas. cōſueuerūtqꝫ in uaſis ſaliri: ut etiā oſtendit Iuuenalis in ſatyra Et ſpes& ratio quū ait: Quod uocis preciū: ſiccus peta ſunculus& uas pelamydum. P elagi cum. e. abſqꝫ diphthongo:& unico. l. ſcribitur: populi fuerunt: qui prius dicti ſunt theſſali: Et pelagia quæ prius dicebatur theſſalia: ut Ariſtotelis grāmatici gloſula in Homerum expoſuit. Pelaſgus eodem modo ſcribitur: atqꝫ etiam nomen uiri proprium fuit filiuſqꝫ Teudamantis: ut Homerus in ii. iliados oſtendit. P electronium cum unico. I.& abſqꝫ aliqua aſpiratione&. i. latino ſcribitur: fuit oppidum theſſaliæ: de quo in dictione centauri uidimus. Pella cum duplici. l. ſcribitur: ciuitas eſt in macedonia: ut dixit Liuius libro ſexto de ſecundo bello punico:& in litore maris ægi: ut oſtendit Herodotus in. vii. Quam pomponius dixit maxime illuſtrari alumnis philippo& Alexādro eius filio. Nam in ea Alexāder natus dicit̉. Vnde dixit Inuenalis ī ſatyra Omnibꝰ ī terris: Vnus pellæo iuueni non ſufficit orbis: ideſt Alexādro: qui deinde babylone morbo uinolentia(ut dixit Solinus quāqͣꝫ alii ueneno affirment) conſumptus eſt. Philippus uero ægis a Pauſania: cum ſpectatum ludo. iret: iuxta theatrum occiſus fuit: qui ſimiliter pellaus a poetis eſt uocatus: ut Lucanꝰ in. x. Illic pellai proleueſana philippi.& fuit pella ciuitas exigua: ut idem poeta oſtendit: cū ait: Exiguæ ſecura fuit ꝓuincia pella P eleus cū unico. l. ſcribitur: fuit Acaci regis& Aegina filius maritus Thetidis:& pater Achillis. de quo plurOuidius in. xi. metamorphoſeos proſecutus eſt. Et a Peleo pelides dictus eſt Achilles. Idem in. viii. epiſtola heroidum: Pelides utinam uitaſſet apollinis arcus. P elias cū unico. I.&. i. latino ſcribitur: fuit Neptuni filius ex Tyro nympha filia Salmonei regis. hæc fuit uxor Crithei: cui Aeſonem genuit patrem laſonis. Sed timens Pelias laſonem ex quodam oraculo reſpōſo perſuaſit illi: ut colchos pro aureo uelere pergeret: putans illum in ea expeditione deficere. P ellex cum. e. abſqꝫ diphthongo:& duplicato. l. ſcribitur: nec græcum eſt(ut oſtendemus:& multi aſſeruerūt ſed latinum. Apud antiquos uero Maſſurius iuriſconſultus Paulo teſtante ſcribit libro memorabilium eā habitam quæ cum uxor non eſſet: cum aliquo tamen uiuebat: quam nunc uero nomine amicam paulo honeſtiorem concubinam appellari. C. Flaccus libro de iure Papyriano ſcribit pellicem nunc uulgo uocari: qͥ cum eo: cui uxor ſit corpus miſceat. Quoſdam eam: quæ uxoris loco ſine nuptijs in domo ſit: quam græϖαλλάκήν uocant. Ego hos omnes uere ſenſiſſe& dixiſſe arbitror. Sed de hoc ammonendi uidemur: Pelicem apud oratores& poetas eam demum haberi: quæ cum eo cui uxor eſt corpus miſcet. Ita ut non uiri pellex: ſed uxoris dicatur. Ouidius in primo metamorphoſeon loquens de lunone: Protinus exarſit nec tempora diſtulit iræ: Horificamqꝫ oculis animoqꝫ obiecit herinnym Pellicis argolica: ſtimuloſqꝫ in pectore cæcos Condidit:& profugam per totum terruit orbem. Sic Iuno pellices ſuas ſemper proſequitur: quæ ſibi uxori Iouem præripuerant. At uero Liuius in. xxxv. ab urbe libro: cum de Alexandro loqueretur qui Apellem di lecta cōcubina donauit:& tunc cælebs Alexander eſſet: maluit uocabulo græco uti: quā ueteri latino. Ita atem ait: nanqꝫ cum dilectam ſibi ex pellicibus ſuis præcipue nomine Campacem undam pingi ob ammira tionem forma ab Apelle iuſſiſſet. Quo ſit ut opiner Curtium:& cæteros ſcriptores: cum de concubina calibis hominis loquuntur: potius pallacem græcæ: qͣꝫ pellicem latine dixiſſe. Quod ſi ſecus reperire contingat: culpa potius librariorum uitiatum fuiſſe puto: qͣꝫ ſic quoqꝫ deſcriptum. eodem modo Iuſtinū ſcripſiſſe reor: cum ait: anaſtaſiam pallacem fuiſſe Cyri. Ita cum ad uirum referat non pellicem: ſed pallacem poti dixerit. Vnde Suetonius de Veſpaſiano loquens pallacarum nomine græco: non pellicum latino locutus. Et inde pallaciam fallaciam:& pallacem fallacem dictum puto. Virgilius in. iiii. georg. Verum ubi nulla figam reperit pallacia uictus: In ſeſe redit. Videtur etiam dici pellex non tantum: quæ iam pellex eſt: ſed qua olim fuit: ut Iuuenalis in. ii. ſatyra: Horrida quale facit reſidens in codice pellex. Nam horrida effecta expeli domo conſueuit.& miſero codice ſeu ſedili reſidens: dure lanam trahere ab egeſtate cogitur.& dicitur co dex quaſi caudex. Virgilius in. ii. georgicorū libro: Quin& caudicibus ſectis: pro codicibus. P elion cum unico. I.&. i. latino ſcribitur: mons eſt theſſaliæ ab orientali parte: ut oſtendit Herodotus in. vii. hi ſtoriarum libro:& Lucanus in. vi. In huius ſummitate maxima ſunt pineta: reliquā uero partem quercus occupat. de quo etiam Ouidius in. v. faſtorum. Pelion amonia mons eſt obuerſus in auſtros: Summa uirent pinu cætera quercus habet. In hoc habitauit Chiron. fuitqꝫ in illo cōuiuiū Thetidis& Pelei P elopidas cum unico. I.&. i. latino ſcribitur: fuit thebanus filius uir magni animi induſtriæqꝫ& conſilii. Nam cum a quadam ciuium factione theba opprimerentur:& ſummas poteſtates illorum nōnulli gererent: alterius factionis principes partim interfecerunt: alios in exilium eiacerunt: inter quos Pelopidas pulſus patria carebat. Hi omnes fere athenas ſe contulerunt: qui cum patriam pro uiribus recuperare niterentur:& tempus rei gerenda cum his: qui thebis idem ſentiebant uiſum eſſet: duodecim coierunt adoleſcentuli ex his. qui exilio erant mulctati: quorū Pelopidas princeps erat. Qua paucitate percuſſa eſt non ſolū aduerſarios factio: ſed lacedemoniorum potentia. hi cum athenis interdiu exiſſent: ut ueſperaſcente die thebas poſſent peruenire: cum canibus exierunt uenatricibus ratia ferentes ueſtitu agreſti. Qui cum tempore ipſo: quo ſtuduerant perueniſſent: domum Charonis deuenerunt: a quo& tempus& dies ſtatutus fuerat. Nā eo die maximi magiſtratus ſimul conſueuerant epulari: nec tanta calliditate id adoleſcentes conficere ualuerun quin nunciatum eſſet auribus magiſtratuū thebanorum exules in urbem ueniſſe. Sed illi uino epuliſqꝫ de diti uſqꝫ adeo deſpexerunt: ut ne quærere quidem de tanta re laborarint. Quin& uni ex magiſtratibus ex athenis allata fuit epiſtola: in qua omnia de profectione exulum perſcripta erant: quæ cui iam accubanti in conuiuio eſſet reddita: ſicut erat ſignata ſub puluinum ſubiiciens: in craſtinum inquit differo res ſeueras. At illi omnes cum iam nox proceſſiſſet: uinolenti ab ipſis exulibus duce Pelopida ſunt interfecti:& thebaꝫ patria liberata. Sed hæc& reliqua omnia Plutharcus in eius uita:& nōnulli alij proſecuti ſunt. Quæ qui legere uoluerit locum noſcat: ubi legere poſſit. elorus cum unico. l. ſcribitur: mons eſt ſicilia ad italiā uergens: a qua teſte Martiano intermedio fretu miſſe quingentis paſſibus ſeparatur. Et a peloro gubernatore nauis Hannibalis ibidem ſepulto cognominatus dicitur a Saluſtio in Valerio de temeritate. Quod ſeruius ſuper. iiii. æneidos confirmare uoluit: dicens ſe legiſſe ante illum pelorum dictum eſſe. elops cum unico. l. ſcribitur: fuit Tantali regis phrygum filius. Cuius pater cum deorū diuinitatem tentare uellet: cæſum filium comedendū illis appoſuit: a cuius eſu cum cæteri ſe abſtinerent: ſola Ceres guſtauit:& illius humerū comedit. Sed cū cōuenienti pœna luppiter Tantalū demulctaſſet: uoluiſſetqꝫ Pelopem reuocare ad uitam: eburneū illi humerū infixit. Quod tangens Virgilius in. iii. georg. inquit: Humeroqꝫ pelops inſignis eburno. Hic idem cum in græci regionibus deinde regnaret: peloponneſum cherroneſon a ſe nominauit. Quin& deinde piſas intuſcia cōdidiſſe nōnulli affirmant Virgilium inducentes: qui ait in. x. æneidos: hos parere iubent alphea ab originepiſæ: Vrbs hetruſca ſolo. Alii uero non piſam tuſciæ: ſed alpheam illum condidiſſe uolunt. a qua hoc eſt ab eius colonis:& ea quæ eſt in tuſcia originem traxit.& a Pelope pelopeia pro fabula pelopis a Iuuenale deducitur in ſatyra: quæ incipit Et ſpes& ratio: cum ait: Præfectos Pelopeia facit philomena tribunos. Nam cum poetæ pauperes& imponētes eiuſmodi intactas fabulas donaſſent Paridi Pantomimo: qui potentiſſimus in palatio Domitiani euaſerat:& ille pro ſuis oſtenderet: largiebatur illis in recōpenſam tribunatus& præfecturas. eloponneſus cum ſimplo. l. atqꝫ ſimplo. p.& ſimplo. ſ. quin& duplicato. n. ſcribitur: regio eſt teſte Plinio in iiii. naturalis hiſto. pene inſula: haud ulli terræ nobilitate poſterenda: inter duo maria ægrum& ioniū: platani folio ſimilis. Et ut in priori dictione uidimus: a Pelope rege denominata: cuius indicium notū eſt. Nam dicit̉ quaſi Pelopis νησος: ideſt inſula. Vel ut alii uolunt ϖέλόπων: ideſt denominatorū a Pelope: νησος inſula. Et ut ipſe Plinius rettulit propter anguloſos receſſus circuitus quingentorū ſexaginta trium miliu paſſuum colligitur. Quin ut infra idem colligit de arcadia tractans: Peloponneſo inquit in longitudinem promontorio maleæ ad oppidum regium corinthiaci ſunus cētū octuaginta miliaribus patet. At in tranſuerſum ab idile in epidaurum centum uigintiqꝫ. Ab olympia argas per arcadiam nouem& quinquaginta. Ab eodem loco ad philonta: dicta menſura eſt. Et ut uidimus in dictiōe iſthmos: In ea ſtrictura: quæ cherro neſon efficit: ciuitas eſt corinthi medio interuallo colli applicata. Sed has ipſas anguſtias(ut ipſe rettulit Plinius) perfodere nauigabili alueo tētauere Demetrius rex. Cæſar dictator: Caius princeps: Domitius Nero infauſto(ut omnium exitu patuit) incepto. Peluſium cum unico. I.& cum unico. ſ. atqꝫ. i. latino ſcribitur: unum eſt ex hoſtijs nili uerſus aſiam& arabiam quā ab ægypto diſterminat. Iuxta quod eiuſdem nominis ſtat ciuitas: ut oſtendit Plinius nepos in uita. M. Antoni.& Pomponius in primo inquit. Alexandria aphrica eſt contermina: peluſium arabia. Nec longe apeluſio caſſius mons eſt:& delubrū Iouis Caſi. Atqꝫ teſte Solino oſtracina locus Pompeii magni ſepulchro inclytus. Inde etiam idumea incipit palmis opima. deinde ioppe: ut in ea dictione uidimus. Iuxta peluſium etiam teſte Seruio optima lens naſcitur. Quare caterochendixit Virgilius in primo georg. Nec peluſiace curam aſpernabere ſentis. eneus abſqꝫ aliqua diphthongo a noſtris ſcribitur. græci uero in penultima habent ei: cuius nos. i. abiiciētes ipſam. e. productam retinemus. Eſt theſſaliæ fluuius: qui ex una parte pindi iuxta gomphros naſcitur. Et ut ait Plinius in. iiii. naturalis hiſtoriæ: Interqꝫ oſſam& olympum nemoroſa conualle defluens quingentis ſtadijs dimidio eius ſpati nauigabilis: in eo curſu tempe uocant: quinqꝫ milia paſſuum longitudinem ultra uiſum hominis attollentibus ſe dextra leuaqꝫ leniter connexis iugis intus ſua luce uiridante. Hac labitur peneus uiridis calculo: amœnus circa ripas gramine: canorus auium concentu. arripit amnem orcon nec recipit: ſed olei modo ſupernatantem(ut dictum eſt ab Homero breui ſpacio portatū: abdicat pœnales aquas diriſqꝫ genitas argenteis ſuis miſceri recuſans. de quo uidimus in dictione orcus. Peneleus cum unico. l. ſcribitur: fuit teſte Homero in. iii. iliados: unus ex quinqꝫ boetiorum ducibus: qui ad troiam uenerunt. Pentarchus cum. t. exili&. th. aſpirato ſcribitur: is dicitur qui quinqꝫ uiris præeſt. Nam dictio compoſita eſt ex pente: quod eſt quinqꝫ:& archos princeps. Penta contarchus ſola ultima aſpiratur.& is dicitur: qui quinquaginta præeſt. Nam dent̉ fronta quinquaginta dicuntur:& archos princeps. Pentecoſte abſqꝫ aliqua aſpiratione ſcribitur: nomen eſt deriuatum a ϖευτήκοντα: quæ ſunt quinquaginta & πεντηκός: facitqꝫ in genitiuo huius pentecoſtes. Pentateuchus cum. t. exili utrobiqꝫ:&. ch. aſpirato in fine ſcribitur: liber eſt quinqꝫ uoluminum. Nam Henre quinqꝫ:& τεῦχοσ uolumen dicitur. Pentathlum penultima cū. t. exili: ultimo cū. th. aſpirato ſcribit̉.& cōponit̉ ex pēte: quod ē quinqꝫ:& αλον exercitamētū. Nā teſte Feſto genus erat exercitationis in his quīqꝫ artibꝰ iactu diſci: curſu ſaltu iaculatione & luctatiōe. Dixitqꝫ apud nos uocari ꝗnquertiū.& apud Liuiū ip̄os athletas quiquertiōes. Alii quinqͣtriū traduxere. Alii uero dixere quinquatria eſſe quinqꝫ dierū exercitia Minerua cōſecrata: in cuius ſolennibus habebantur dicente Ouidio in libro faſtorum: Vna dies media eſt:& fiunt ſacra mineruæ: Nominaqꝫ adiunctis quinqꝫ diebus habent. Nec in his ſolum: quæ dixit feſtus: ſed etiam in aliis quia artibus: ut etiam poetica& oratoria ſecundum ea: quæ uidimus in dictione Mauſolus. Iuxta quoduidetur Iuuenalis in ſatyra Omnibus in terris cum ait: Eloquium ac famam demoſthenis ac ciceronis Incipit optare:& totis quinquatribus optat Quiſquis adhuc uno partam colit aſſe mineruā. Celebranturqꝫ teſſe Feſto poſt quintum diem iduuꝫ mēſi Pentheus cū. th. aſpirato ſcribit̉:& deducit̉ a deo: quod ē luctus. Nā fuit teſte Ouidio ī. iii. metamorphſeos: filius Echionis ex Agaue cōiuge filia Cadmi: ꝗ cū Liberi patris ſacra aſpernaret̉: ira numinis a matre qͦ ſorore ī furiā ſeu maniā uerſis laceratꝰ fuit. Facitqꝫ regulariter accuſatiuū more græco ī ea: ſꝫ etiā īum repiStatius in ſecundo thebaidos: Pentheumqꝫ trahens nondū te præhendimus æquo Bacche genu. At uocauū ſemper ab auctoribus Pentheu poſitum cōperi. Horatius in primo ſermouum: pentheu rector thebas Penthyllus cum. th. aſpirato:&. y. græco: atqꝫ duplicato. l. ſcribitur: fuit teſte Herodoto libro hiſtoriaꝝ. vi. f. lius Demoni: qui ex papho naues duodecim in adiutoriū Xerxis eduxit: quas apud ſepiā exorta tempeſ amiſit. Ipſe uero captus plura de exercitu xerxis græcos edocuit. Percope cum. c. exili ſcribit̉: ciuitas erat teſte Homero iuxta pontum: quæ troianis auxilia miſit. P erga cum. æ. diphthongo in penultima ſcribitur: fuit tede Pomponio in primo: Diana cognomen: a per ga oppido pamphylia acceptum: in quo memorabile templum habuit. P eriander cū. i. latino ſcribit̉: fuit corinthius tyrānus ex heraclidaꝝ gēte patre Cypſelo. Hic Lyſidē duxit uro rē: quā Meliſſam appellabat. ex qua cū duos filios ſuccæpiſſet Cypſelū& Lycophronē: calūnis pellicū obtemperās: eā pregnātē calcibus interemit. puerūqꝫ Lycophrona matri iuſta ſoluētē abdicauit. atqꝫ in coro rā agi p̄cepit: quē poſtea corcyrēſes teſte Horodoto libro hiſtoriaꝝ. iiii. īterfecerūt. Quo audito Periāde merore cōfectꝰ: obiit annos natꝰ fere octuaginta: poſtqͣꝫ tyrānidē exercuerat ānis qͣdragīta. Hūc Ariſtoteles dixit fuiſſe unum ex ſeptē ſapiētibus græcæ. Plato negauit. Sed alteꝝ philoſophū: alteꝝ tyrannū eſſe dixit P eriarchon ultima cum. ch. aſpirato ſcribitur: diciturqꝫ latine de principiis. Nā ϖερι præpoſitio dicit de: ρχων principiis: licet genitiui ſit caſus: qui ablatiuo carent: pro quo& genitiuū ponunt. P eribolus cum. i. latino:& unico. l. ſcribitur: dici poteſt circuitus a deo: quod eſt circumeo P erides cum. i. latino&. c. exili ſcribitur: fuit athenienſiū dux inclytus: philoſophuſqꝫ:& orator inſignis: ato Anaxagoræ diſcipulus. Rexitqꝫ remp. athenienſium quadraginta annis mira prudentia. De quo late luſt nus in tertio ſuorum epitomatum libro eſt proſecutus. P ericlymenes ſecunda cum. i. latino: ſequens cū. t. exili&. y. græco ſcribitur: fuit teſte Homero in. xi. odiſſe. filius Nelei:& frater Neſtoris. Periodus cum. i. latino ſcribitur:& componitur experi: quæ in compoſitione nōnunqͣꝫ dicit circū:& hodoquæ eſt uia. Vnde nōnunqͣꝫ interpretatur circuitus: aliquando ambitus: quandoqꝫ compræhēſio: nōnuncircumſcriptio: atqꝫ etiam quandoqꝫ continuatio: a nōnullis anfractus: a quibuſdam etiā terminus ponit̉ P erihermenias ſecunda& penultima cum. i. latiuo: tertia cum aſpiratione ſcribitur. quāqͣꝫ ſint apud græcodictiones duæ:& non una compoſita.& inſcriptio eſt ſubtiliſſimi cuiuſdam Ariſtotelis libri in dialectica facultate: quæ latine ſignificat de interpretatione. Nam peri præpoſitio cum genitiuo pro ablatiuo: quo ca rent græci dicit de:& hermenias interpretatione. P ercōſius ſecūda cū. c. exili: ſequēs cū. ſ.&. i. latino ſcribitur: fuit teſte Homero ī ſecūdo iliados: troianoꝝ am cus: longe omnium doctiſſimus ſciētia diuinādi futura. Cuiꝰ filii fuerūt Adraſtus& Amphiꝰ: quos neqꝫ ad mirāda patris doctrina(ut dixit Homerus) neqꝫ paterna ſollicitudine ſubtrahere a morte potuit: cū eos ret. nere conaretur: ne ad troianū bellum: ubi morituri erant: proficiſcerentur. Illi enim(nam ſic miſera neceſſi tas fati trahebat) nec parere imperio: nec credere conſilio ſenis totiens monentis uoluerunt. P eripleroma cū. i. latino& unico. l. ſcribitur: dici poteſt ſupplemētū. Id enī πλήρωμα deſignat. Et eſt figurcum aliqua particula in metro: uel etiam in eleganti proſa non propter ſenſum modo: qui abſqꝫ illa intege ſtaret: ſed propter metrum ſeu ornatum additur: ut Virgilius in primo æneidos. Multum ille& terris iact. tus& alto: ubi abſqꝫ ille ſtaret ſenſus: ſed non metrum. Similiter Multa quoqꝫ& bello paſſus. ubi duas con iunctiones naturaliter ſeparantes poſuit: unam ſcilicet metri neceſſitatē ſupplens. Quod frequenter fieri conſueuit. P eriphraſis cum. i. latino utrobiqꝫ:&. ph. aſpirato ſcribitur: interpretatur a nonnullis circum locutio. a Cice rone uero in dignitatibus ad Herennium dicitur circuitio: quæ ſecundum illum eſt oratio rem ſimplicen aſſumptam circumſcribens elocutione: ut Scipionis prouidentia carthaginis opes frægit: ideſt Scipio carthaginē. Virgilius in Tityro: Quium teneros depellere fœtus: ideſt agnos.& in primo georgicorum: frumēti herbam ideſt ſegētem.& in æneide: Et iam prima nouo ſpargebat lumine terras Tithoni croceum linquens aurora cubile: hoc eſt luceſcere incipiebat ſol: uel dies oriri:& mille alia. Perinthus cum. i. latino:&. th. aſpirato ſcribitur: fuit urbs uetuſta in propontico olim thracia metropolis: quæ hodie dicitur heraclea ab Heracleo principe cōſtantinopolitano cognominata. In qua Veſpaſiani Domitiani Antoniniqꝫ pii palatia fuerunt ingentia. quin& ex uno marmore magnum amphitheatꝝ& miran dū: qd̓ inter ſpectacula mundi connumeratur. P erinthi cum. i. latino ubiqꝫ:&. th. aſpirato ſcribitur: ſunt teſte Herodoto circa initium libri hiſtoriarum. v. populi circa helleſpontum. P eripatetici abſqꝫ aliqͣ aſpiratiōe:& cū. i. latino ubiqꝫ ſcribit̉: fuit philoſophorū ſecta: quæ ortum habuit ab Ariſtotele& denominationē ꝑ hūc modum Alexandro in aſiam cū exercitu profecto: Ariſtoteles athenas re dit: ac ſui copiam ī licieo exhibere cœpit: enocrate ꝑ id tp̄s academiā obtinēte. Docebat uero plærūqꝫ inambulans auditorū turba circūfuſus. ex quo ip̄e ſectatoreſqꝫ eius peripatetici philoſophi nuncupati ſunt Sunt etiam qui tradant partem illam gymnaſi: qua docebat περιπατον. i. deambulatorium dictū fuiſſe. P eripetaſma cu. i. latino&. t. exili ſcribitur: genus eſt cortinæ. P rillus cum. i. latino& duplicato. l. ſcribitur: fuit atheniēſis ingenioſus: ꝗ(ut placeret Phalaridi) uenit agrigētū:& ex ære taurū artificioſiſſimū fabricauit: cui ianuā in latere poſuit. ut cū incluſus reus ſubiectis ignibus torqueret̉ mugitū& nō hoīs uocē uideret̉ emittere. ꝓ quo inuēto cū munꝰ a crudeliſſimo tyrāno Pha laride: qui nouis hominū tormentis delectabatur poſtulaſſet: in illo ipſe intercludi iuſſus a tyranno: ac ſuꝑ poſitis ignibꝰ exuſtus: primus artificii ſui ueꝝ experimētū prebuit dicēte Ouidio in primo de arte amādi: Et phalaris tauro uiolenti membra perilli Torruit infœlix: imbuit auctor opus. Et in eodem libro: Nec eniꝫ lex æquior ulla eſt: Quam necis artifices arte perite ſua. ut& ipſe Phalaris athenienſibus de ſe pro illo conqueſtis: reſcripſit. Comperi tamen in quibuſdā græcoꝝ codicibꝰ nō pillū: ſed perillaū ſcriptū: quo noīe Ouidii uerſus ſtare nō poſſet: niſi cū licētia. P eriſtera cum. i. latino&. t. exili ſcribitur: dicitur latine columba. Nam ponitur a poetis uirgo: quæ a cupidi ne tranſformata fuit in columbam. P eriſſologia cum. i. latino utrobiqꝫ:& duplicato. ſ. ſcribitur. dici poteſt ſecūdū uerba ſuperflua locutio. Nā ϖερισος ē ſuꝑflua:& logia locutio: Vt uiuat Auguſtꝰ& nō moriat̉. dūmō nō ſit aliud uiuere: qͣꝫ nō mori. P erithous cū. i. latino:&. th. aſpirato ſcribit̉. ſane ꝗa ī prima apud græcos ē ei diphthōgꝰ: q̄(ut ī ſecūdo hoꝝ cōmētarioꝝ libro uidimꝰ) ī ſono ip̄iꝰ. i. noſtri apud illos ꝓfert̉ placuit ex noſtris magis accuratis eūdē ſonū ſeruari dere:& abiecto. e. ip̄ꝫ i. retineri: ac ſcribi Perithoꝰ cū. i. latīo ī prima:& quo ī ea litteratura uidebimꝰ. P ero cū unico. r.& habet apud græcos accētū in fine: fuit teſte Homero ī. xi. odiſſeæ: filius Nelei& frater Ne ſtoris. At uero cū accētū habet in prima genus eſt calciamēti.& declinat̉ hic pero huius peronis:& habebat plures fibulas: a quibus nomē aſſumpſit. Nāqꝫ ϖερόνη græce dicit̉: q̄ latine eſt fibula. De quo Iuuenalis me minit: cū ait in ſatyra: quæ incipit. Plurima ſūt fuſcina: Quē nō pudet alto ꝑ glaciē perone tegi. Et inde pe ronatus ille dicitur: qui eiuſmodi calciamento eſt calciatus. Perſius: Natum ſi poſcat ſibi peronatus arator. Permeſſꝰ cū duplicato. ſ. ſcribit̉. fluuiꝰ ē boetia: ex helicone fōte muſis ſacro defluēs: de quo Virgiliꝰ ī Sileno Tū canit errātē ꝑmiſſi ad flumina gallū Aonas ī mōtes: ut duxerit una ſoroꝝ. At uero apud Martialē in primo ꝑmiſſis in recto cū. i. latino poni uidet̉: cū ait ad Flaccū: Quod tibi cū cirra: ꝙ eum ꝑmeſſidos unda. P erſia cum. i. latino ſcribitur: regio eſt nobis orientalis: quæ ab antiquo quodam rege nomē aſſumpſit. Hec teſte Curtio in. iiii. de geſtis Alexandri. ab hac teſte Plinio libro. xv. naturalis tulo ꝑſica poma aduecta fuerunt. Et ut ſubdit falſum eſt uenerat. cū cruciatu in perſia gigni:& pœnarū cauſa a regibus trāſlata in ægyptū:& ea terra mitigata. Perſeis cū. i. latino ſcribit: fuit teſte herodoto in theogonia: una ex nymphis Oceani& Tethyos filia. Perſephone cum. ph. aſpirato ſcribitur: ea eſt quæ a nobis Proſerpina dicitur: quāqͣꝫ& priori uocabulo non nunqͣꝫ noſtri poetæ utuntur. Ouidius in. iiii. faſtorū. At neqꝫ perſephone digna eſt prædone marito: de qua in dictione Proſerpina uidebimus. P etaliſmus abſqꝫ aſpiratione:& cum. i. latino ſcribitur:& a petalo: quod eſt folium deriuat̉. expulſio erat cu iuſdam ciuis apud ſyracuſios: qui tyrannidem appetere uidebat̉ ut late habetur in dictiōe oſtraciſmus. P etilia cum. t. exili atqꝫ. i. latino utrobiqꝫ& unico. I. ſcribitur: fuit ciuitas brutiorum: a philoctete melibro: hoc eſt de meliboa ciuitate theſſaliæ ſuper monte zephyro teſte Solino ſuper. iii. ænei. a πετασαι: quod eſt uolare petilia cognominata: quia ex augurato locum ipſum delegit. Peteona cum. t. exili ſcribitur: fuit teſte homero in. ii. iliados: boetia ciuitas. P etorritum cum. t. exili utrobiqꝫ& duplicato. r. atqꝫ. i. latino ſcribitur: uerbum eſt gallicum teſte Quintilia no. Idem Varro& lanceam ſignificare dixit. Alii(ut refert. A. Gellius) græcum eſſe& uoluere rotas ſignifi care dicunt: ita ut genus ſit ueniculi:& quaſi petorutum dicatur. eodem Horatius bis in ſermone utitur.& epiſtolis libro primo ſermonum inquit: plures calones: atqꝫ caballi paſcendi: ducenda petorrita: nunc mi hi curto ire licet mulo: uel ſi libet) ire tarentum. Petra penultima cum. t. exili&. æ. diphthongo ſcribitur: fuit teſte Heſiodo in theogonia: una ex nymphis fi lia Oceani& Tethyos. Petra cum. t. exili ſcribitur: uerbum eſt græcum: quod latine dicitur lapis: ex quo& σέλινον: quod eſt apicomponitur petroſelinum: quod apii ſimilitudinem detinet. Petroſelinon cu. t. exili& unico. l. atqꝫ. i. latino ſcribit̉: dici poteſt a nobis petroſum apiū: ut ī præcedēti dicti one uidimus. Nam inter lapides melior naſcit̉. Huius plures ſpecies Plinius in. xix.&. x. nominauit. Nam quoddā hippoſelinon: hoc eſt equitū apiū nocari dixit: eo ꝙ apud nemaam uictores equeſtri certamine coronabantur. Aliud uocat orthoſelinon. i. rectū apium: cuius eſt frutex recto ſemine:& cumino ſimile. Aud dicit helioſelinon quaſi ſolare apium. Petoſiris cū. t. exili& unico. s. atqꝫ. i. latino utrobiqꝫ ſcribit̉: fuit mathematicus nominatiſſimus: de quo Plin us in. ii. naturalis hiſto. ſcribit dicēs. Aegyptia ratio: quā Petoſiris& Necepſus oſtendere ſingulas partes in lunari circulo: ut dictū eſt: minimo triginta tribus ſtadiis paulo amplius patere colligunt. Et in. vii. eiuſden uoluminis qum de uarietate aſcendi pertractat: maximos eos fuiſſe mathematicos oſtendit. Vnde& Iuus nalis in ſatyra Credo pudiciciā inquit. Aptior hora cibo niſi quā dederit petoſiris. P ezice penultima cū. 2. conſonante&. i. latino: ultima cū. c. exili ſcribitur: genus eſt fungorū: qui teſte Plinio libro. xix. naturalis hiſto. ſine radice: aut ſine pediculo naſcuntur. P hæaces prima cū. æ. diphthongo ultima cū. c. exili ſcribit̉: fuerūt populi corcyræ ſub dictione Alcino regiut late monſtrauit Homerꝰ diuerſis in libris odiſſeæ: de quibus Virgilius ī. iii. ænei. Protenus aereas phæa cū abſcondimus arces. Et Iuuenalis in ſatyra: Quis neſcit uoluſi: lam uacui capitis populū phæaca putauit P hædon cū. æ. diphthongo ſcribit̉: fuit teſte Gellio in. ii. noctium atticarū: helidenſis ex cohorte ſocratica. So cratiqꝫ& Platōni per fuit familiaris. Eius nomini Plato illū librū diuinū de īmortalitate anima dedit.& ui pergit idē auctor) Is Phædon ſeruus fuit forma: atqꝫ ingenio liberali& ut quidā ſcripſerunt) a lenone do mino puer ad merendū coactus: eum Cebes ſocraticus hortāte Socrate emiſſe dicit̉: habuiſſeqꝫ in philoſo phiæ diſciplinis. Atqꝫ is poſtea philoſophus illuſtris fuit. ſermoneſqꝫ eius de Socrate admodū elegantes leguntur. At uero Laertius dicit eum ex nobili familia cū patria una cōpræhenſum coactūqꝫ intra cellulā infami ſe quæſtui addicere.& adiecto hoſtiolo Socratis cōtubernio magiſterioqꝫ uſum: quo ad ipſum Alcibi ades ſeu Crito Socrate monente redimeret. P hædrus cū. æ. diphthongo ſcribit̉: fuit unus ex diſcipulis Platonis: cuius nomini plato librū nobilē edidit P hædra cū. æ. diphthōgo ſcribit̉: fuit regis Minbis ex Paſyphe cōiuge filia. Hæc una cū Ariadne ſorore Th ſeum Aegæi regis athenarū filiū ſecuta eſt: quā ille: relicta Ariadne: uxorē ſibi copulauit: cui Demophonte peperit& Antigonū: de qua in dictione Ariadne:& in dictione Hippolytus uidimus. P hædyme prima cū. æ. diphthongo ſequens cum. y. græco ſcribitur: fuit teſte Herodoto in. iiii. hiſtoriarum Otanis nobilis perſæ filia. P hæræus cum. æ. diphthongo in prima& ſecunda ſcribitur: fuit Alexādri cuiuſdam tyranni in phera urbe cognomen: de quo Cicero in. ii. rhetorica de inuentione:& in. iii. de officiis meminit. P hæſtus cū. æ. diphthōgo&. t. exili ſcribit̉: fuit teſte Homero in. v. iliados: filius Bori meonū ſiue lydij: qui uo niens in auxiliū troianoꝝ ex fertili tarna ab Idomeneo interficit̉. eſt etiā mons creta: ſiue promotoriū circa cortinam urbem: ac ciuitatis in eo loco nomen: ut oſtendit idem Homerus& in. ii. iliados:& in odiſſea. P hæthuſa prima cū. æ. diphthongo ſequēs cū. th. aſpirato ſcribit̉: fuit Solis filia ex Nerra nympha& ſoroLampetia: quæ in ſicilia patris ſui: hoc eſt Solis armenta cuſtodiebant. de quibus ſotii Vyxis contra Circemonita deguſtantes naufragium fecerunt: ut in. xii. odiſſeæ: monſtrauit Homerus. Ouidius etiam de illa meminit in. ii. metamorph. dum de mutatione ſororum phatontis loqueretur: cum ait: Ille more ſuo(nam morem fecerat uſus) Plangorem dederant: equis phætuſa ſororum Maxima: cum uellet terra procumbere: queſta eſt Diriguiſſe pedes. Phalacrus cum unico. l.&. c. exili ſcribitur: dici poteſt latine caluus. Sed fuit eo nomine teſte Homero in. x. odiſſeæ: Aeoli filius ex Lepatra coniuge. Phalaris cum unico. I.&. i. latino ſcribit̉: fuit acrigentinus tyrannus crudeliſſimus ante urbē cōditā circa annos ſexagintaquattuor: ut quidā ferunt. Cui perillus eris opifex cupiens placere: ex ære taurū fabricauit:& ianuam in latere poſuit: ut incluſus reus ſubiectis ignibus torqueret̉:& ſonus uocis hominis exclamātis nō gemitus: ſed bouis mugitus uideretur: pro quibus dicebat ad tyrannum teſte Ouidio in. iiii. de triſtibus: ut munus munere penſes: IIIII Da precor ingenio munera digna meo. Dixerat.& phalaris pœna miranda repertor Ipſe tuum præſens imbue dixit opus. Phalera cū unico. l. ſcribit̉: eſt equoꝝ ornamētū: hoc eſt phanera: Nā a φανερω: quod eſt illuſtro deſcendit cog eo ꝙ huiuſmodi ornamentis illuſtrari uidebatur equus: dicente Iuuenale ī ſatyra: quæ incipit Atticus eximie: Magnorum artificum frangebat pocula miles: Vt phaleris gauderet equus. Et Virgilius in. v. Primus equum phaleris inſignem uictor habeto. Sed dicitur magis pluraliter. P halanx cum unico. I.& in fine cum. n. ante. x. ſcribit̉: uerbum eſt peregrinum etiam apud græcos. Nam teſte Seruio ſuper. xi. ænei. lingua macedonū legio dicit̉. Ideo ait Virgilius: Tum meſta phalanx.& alio in loco Agamēnoniaqꝫ phalanges. Sed nōnulli alii phalangē. hoc eſt agmen exponunt: quod teſte Seruio ſuꝑ. viii. æneidos: proprie eſt exercitus ambulans:& ut inquit) omne aliud abuſiue dicitur. Sane apud Pliniū ī. vii. naturalis hiſtoriæ: phalanges etiam ipſæ fuſtes quidam dicuntur. Vnde ait: Prelium aphri cōtra ægyptios fecere fuſtibus: quos uocant phalangas. P halernus cum unico. l. ſcribitur:& in genere maſculino mons eſt campaniæ uinetis refertiſſimus.&(ut quidam putant) ab homine ſic cognominato nomen ſumpſit. Eſtqꝫ prope puteolos: ut dixit Seruius ſuꝑ. ii. georgicoꝝ. De quo Martialis in. xii. meminit cum ait: Nec in phalerno monte maior autūnus. Phalernum cum unico. l. ſcribit̉:& in genere neutro: atqꝫ etiam maſculino uinum ē optimū: ſic quoqꝫ cogno minatum: ꝗa in agris phalerni montis naſcit̉: Qui teſte Plinio in. iii. naturalis hiſto. ſunt in campania. Eſtqꝫ uinum fumoſum: ut oſtendit Tibullus in. ii. cū ait: Nūc mihi fumoſos ueteres ꝓferte phalernos Cōſulis:& chio ſoluite uincla cado. Et ſimiliter dicit̉ uinum ſetinū: gauranū: ſurentinū: ut uidimus in dictiōe cæcuba& uidebimus in dictiōe ſurrhentū:& ut ait Pli. li. xiiii. naturalis hiſto. Cæſar dictator triūphi ſui cœna uiniphalerni amphoras: chii cados in cōuiuio diſtribuit. Epulū uero in tertio conſulatu ſuo phalernum chium leſbium mamertinū. Quo primum tꝑe quattuor genera uini appoſita cōſtat. Poſtea uero alia oīa in nobilitatem uenere:& circiter ſeptingenteſimo urbis anno. haliſci cū unico. l.&. i. latino atqꝫ. c. exili ſcribit̉: populi fuerunt hetruſci: de ꝗbus habuimꝰ in dictione hyrpi. Hi potiſſimum colebant Iunonem: ut oſtendit Ouidius in. vi. faſtorum cum ait: Adde ſenem tatium Iunonicolaſqꝫ phaliſcos. Phanum cum. ph. aſpirato ſcribit̉: ædes eſt ſacra: quæ latine ſplendiduꝫ& illuſtre deſignat. Nam a deo: quod eſt illuſtro deducitur. P haneus abſqꝫ aliqua diphthongo ſcribitur: habetqꝫ accētum ſupra. e. Nam græce φανής ſcribit̉. Et ē teſte Seruio ſuper. ii. georgi. mons in chio: ſic quoqꝫ dictus a Phaneo rege. P hago cuꝫ. ph. ſcribit̉: dictio eſt græca: quæ apud nos dicit̉ manduco. unde phagos edax dicit̉.& phagolodoros turpiter comedēs. Hieronymus ſuper Ezechielē. Vereor ne illud eis eueniat: quod græce ſignificantius dicit̉: ut uocent̉ phagolodori: ſcꝫ cū. œ. diphthongo in antepenultima. Nam componit̉ ex phago:& λοιδορον: quod eſt cōtumelioſum. Sane ex phago cū. ph. ſcripto deducit̉ fagus arbor: quæ per. f.& nō ꝑ ph. ex inueterata cōſuetudine ſcribit̉. Nam teſte Seruio ſuper Tityrū Virgili: fagus arbor a φαγέιν: quod eſt comedere deducit̉. Cum prius hoīes glandes comederet: quas ut dixit Plinius in. xvi. naturalis hiſtoriæ: proprie ferunt robur fagus: quercus: æſculus: cerrus: ilex: ſuber. Et in eodē li. prius dixerat: Dulciſſima om nium glans fagi: ut qua obſeſſos etiam hoīes duraſſe in oppido chio tradat Cornelius Alexander: ꝗn& a phago phagus deducitur: ut in ſua dictione uidebimus. P hanes cum unico. n. ſcribit̉: fuit teſte Herodoto li. hiſto. iii. uir alicarnaſſeus: ꝗ cum diu in ſocietate Amaſis regis ægypti fuiſſet: tādem accuſatus: ex ægypto in perſas tranſfugit:& Cambyſæ traiicere uolēti ī ægyptū adheſit: cuiꝰ conſilio Cambyſes uſus eſt:& cum uiam nō ſatis cōmodam ad traiiciendum cōperiret: hic euꝫ docuit per arabiam iter facere. P haretra cum. t. exili ſcribit̉: id dicitur inſtrumētum: in quo ſagitta portantur. P harmacum cū. c. exili ſcribit̉: dicitur latine uenenū. Vnde Caius iuriſconſultus ad legē. xii. tabularū inquit Qui uenenū dicit: adiicere debet: utrum malū an bonum. Nam& medicamēta uenena ſunt: ꝗa eo nomine omne continet̉: quod adhibitū naturam eiꝰ cui adhibitum eſſet mutat. Cum id quod nos uenenū appellamus: græci φάρμακον dicunt. Apud illos quoqꝫ tam medicamēta: qͣꝫ quæ nocent: hoc nomine continentur Vnde adiectione alteriꝰ nominis diſtinctio fit. Admonet ſummus apud eos poetarum Homerus ſic dicens. Pharos cū unico. r. ſcribit̉: fuit olim ꝑua egypti inſula contra nili hoſtia: ſic cognominata(ut Anticlides ſcriptor græcus atteſtat̉) ab nauclero Menelai: cui id nomē erat: ꝗ ibidem ab aſpide interēptus:& ſepultus fuit Et(ut homerico carmine ꝓditum eſt) ab eiſdem oris curſu diei obducebat̉. At tꝑe Pomponi eodē teſte alexandria(quæ illi appoſita iacet) ponte cōiungit̉: dicente etiā Lucano in. x. Pharon inſula quondam In medio ſtetit illa mari: ſub tempore uatis Proteos at nūc eſt pelleis ꝓxima tauris. In hac teſte Curtio Magnus Alexander nouam urbē cōdere ſtatuit ſed cū magna ſedis capax nō eſſet: ex illius oppoſito condidit alexandriā. Sane in eadē inſula teſte Plinio ī xxxvi. naturalis hiſto. litoralis maxima turris fuit: nauigantibꝰ lumē exhibens a Philadelpho rege cōſtructa quæ inter ſpectacula mundi cōnumerat̉: ꝗa ſuper qͣttuor caneris uitreis locata fuit. Alii uero ab Alexādro conſtructam eam dicunt. eadem palmis abundat: ut oſtendit Ouidius in li. ii. de ſine titulo: dicens ad Iſim Quæ colis& memphi: palmiferamqꝫ pharon. P haſis cū unico. s.&. i. latino ſcribit̉: eſt colchorum ꝑgrandis fluuius: de quo Lucanus in. iii. Colchorum qui rura ſecat ditiſſima phaſis. Per hūc argonauta: cū laſone intrauerūt ad colchos: dicente Ouidio iuxta initium libri. vii. ubi fabulam late ꝓſequit̉. Multaqꝫ ꝑpeſſi claro ſub iaſone tandem contigerāt rapidas limoſi phaſidos undas. Vnde& ipſa Medea phaſias a poetis nōnunqͣꝫ dicitur. Ouidius in. iii. de arte: Phaſias æſonidem: circe tenuiſſet ulyxem. Phariſeus penultima cū. æ. diphthongo ſcribitur: nomen eſt appellatiuū cuiuſdam ſecta iudeorum: ꝗ pra cæteris religioſiores uidebantur. P heræ prima cū. e. abſqꝫ diphthongo ſcribit̉: fuit teſte Homero in. ix. iliados: ciuitas in argo: ꝓpinqua pylo & ſub dominio Agamēnonis. Et(ut ꝗdā expoſitores aſſerunt) ſic quoqꝫ a flumine ꝑ eā decurrēte cognita P herecydes abſqꝫ aliqua diphthongo& cū. y. græco ſcribit̉: fuit ſyrus Baſis filius& philoſophus ſuo tēpore egregius. fuitqꝫ Pittaci auditor. Et(ut Theopompꝰ tradit) primꝰ ꝗ de dijs& natura apud græcos ſcripſi primuſqꝫ teſte Cicerone in li. tuſculanaꝝ aīos hoīum ſempiternos eſſe aſſeruit. Quin& teſte Laertio: multa etiam prædixit: quæ mirabilia uidebant̉. Nam cū uideret ex litore currentē nauem plenis uelis: eā mergen dam prædixit: quod ante illius oculos factum eſt. Aquā ex puteo cū biberet poſt diem tertiū futuruꝫ terræ motū prædicauit: atqꝫ ita factum ē. Conſuluit Perialo hoſpiti ut meſana cū tota familia diſcederet: qd̓ ille neglexit. Sed urbe deinde ab hoſtibus capta: ſe& ſua perdidit. Quin& plura alia de illo ferunt̉: quæ apud eundē auctorem(quoluerit) legere pōt. Idem teſte Plinio in. xii. naturalis hiſto. ꝓſam orationem primꝰ cōdidit tꝑe Cyri regis. Eundēqꝫ dicit ſpiraſſe copia ſerpentū ex corpore eius erumpente. floruit regnāte lio Hoſtilio:& fuit præceptor Pythagore. P heremon abſqꝫ diphthongo ſcribitur: fuit teſte Homero ī. x. odiſſeæ: filius Aeoli ex Lepatra uxore. P heretrū cū. ph. aſpirato&. t. exili ſcribit̉. Nam teſte Seruio ſuper. xi. ænei. græcū uocabulum ē: qui latine qͥ citur capulus ab eo ꝙ corpus capiat. Vnde ait Plautus: Capularis ſenex. i. uicinus capulo. Quid ꝙ fero in ſuo themate græcū ē: quod ſi tꝑa uniformiter ꝓduceret cum. ph. ſcribēdum eſſet. Sed hic quoqꝫ præualet cōſuetudo: niſi ab eo deriuata cū alijs dictionibus græcis cōponant̉: ut œnophoros: Chriſtophoros& ſimi lia. Quid quod etiā fama: ut in prioribus libris uidimus græcū dicit̉:& cū. ph. a nōnullis ſcribit̉: ac latīe rumorem dici affirmant. Vt Cicero philippicis: improbiſſimis inquit rumoribus diſſipati.& non longe poſt: hoc triduo: uel quatriduo triſtis a mutina fama manauit. Nam ſignificat̉ his duobꝰ nominibus ſermo ꝗda in populo ſine certo auctore de re aliqua recenti: ſiue bona: ſiue mala. frequēter tamen& pro opiniōe quadam inueterata accipit̉: ut fama eſt athenas nō plus uiginti milibꝰ ānorum fuiſſe cōditas. Accipit̉ etiam prolaude& celebritate hōis: ut fama Camilli: fama Scipionū: fama tua: fama mea. pro quo nō recte dixeris rumor. Sed latinum eſſe:& potius per. f. qͣꝫ per. ph. ſcribi debere Priſcianus in primo cum de. ſ. littera pertractat oſtendere uidetur. Phala cū. i. latino ſcribit̉: nec uitrea uaſa deſignat: aut ab hyalos: quod ē uitrū deriuat̉: ſed teſte lulio Poli ce de uocabulis rerū ad Cōmodum imperatorē: uaſa quæqꝫ deſignat uini aut aquæ capacia: ꝗbus in mēſe utimur. Iuue. idem ſentire uidet̉ in ſatyra: Si te ꝓpoſiti cum ait: Byrrho tenet phialas: tibi non cōmittit̉ aurum. hoc ē tenet uaſa aurea: quæ tibi non cōmittūtur. P hidias cū. i. latino utrobiqꝫ ſcribit̉: apud græcos uero eſt in prima. ei. diphthōgus: quæ a noſtris(ut ſæpe uidimus) in. i. ꝓductam commutatur: fuit ſtatuarius clariſſimus:& teſte Quintilia. in. xii. de inſtitutōne ora toria: dijs qͣꝫ hōibus effingendis melior artifex creditꝰ. In ebore uero longe citra æmulū: uel ſi nihil: niſi M neruam athenis: aut olympiū in elide Iouē feciſſet. Cuiꝰ pulchritudo adiæciſſe aliquid etiā recepta religio ni uidet̉: adeo maieſtas operis deum æquauit. Quare inquit Plinius in. xxxvi. naturalis hiſto. Phidiam clariſſimuꝫ eſſe ꝑ oēs gentes: quæ dei louis olympii famā intelligūt: nemo dubitat. Sed ut merito laudari ſciā etiā ꝗ opera eius nō uiderūt: perferimus argumēta ꝑua& ingenii tantū. Neqꝫ ad hoc Iouis olympii pulchr tudine utemur: nō Minerua athenis facta amplitudine: cū ſit ea cubitorū uigintiſex. Ebore hæc& auro cō ſtat. Sed in ſcuto eius: in quo amazonum præliū cælauit: ambitu parma eiuſdē cōcaua ꝑte:& gigantū dimicationem. In ſoleis uero laphitharū& centaurorū: adeo momēta oīs artis illi fuere. In baſi aūt(quod cælati eſt) dij ſunt triginta numero: noſcentes uictoriā mirabili& præcipuo precio. Miramur& ſerpentem:& ſub ipſa cuſpide æream ſphingem. hæc ille. Sed ut ait Cicero in primo tuſculanarū: cum īſcribere nō liceret: ſuoris ſimilē ſpeciem adeo artificioſe incluſit in clypeo: ꝙ ea conuulſa tota operis colligatio ſolueret̉. Et(u de fiducia ſui Valeriꝰ Maximꝰ rettulit ꝑfecto ſimulachro louis olympici: quo nullū præſtantius: aut āmira bilius hoīum manus fecerant: interrogatꝰ ab amico: quonā mētem ſuam dirigens uultum Iouis ꝓpemodi ex ipſo cælo petitum eboris liniamētis amplexus eſſet Homeri uerſibus quaſi magiſtro ſe uſuꝫ fuiſſe reſpō dit. Et Plinius in. vii. naturalis hiſto. Phidia ſuppiter olympius īquit quotidie artificii excellētia teſtimoniū perhibet. Et li. xxxvi. rettulit Venerē illius eſſe romæ in Octauia operibus eximia pulchritudinis. Et libro xxxiiii. dixit illum floruiſſe olympiade tertia& octuageſima circiter tricenteſimo noſtræ urbis anno. Nec ſolum ex ebore(ut in eodē libro idem auctor oſtendit) ſed ex ære ſigna fecit. Fuereqꝫ eodem tꝑe eius emuli Calchamenes: Critias Beſtotes. Aeglas. Et deinde olympiade octuageſimaſeptīa Hagellades: Gallon: Polcletꝰ: Gorgias: Lacō: Miron: Pythagoras: Scopas: Peliꝰ. ex his Polycletꝰ diſcipulos hūit Argiū. Aſopodoꝝ Alexi. Ariſtidē: Phœnionē: Dinonē. Antenodorum: Demeam: Clitoruꝫ: Miron. Nonageſimaquinta olympiade floruere Naucides: Dinon: Patroclus. Centeſimaſecūda Polycles: Cephiſodotus: Lemares. Hippoto dorus. Centeſima. iiii. Praxiteles:& Euphranor. Centeſima. vii. Etioter: Hymachus. Centeſima. xiiii. Lyſippus fuit: cū& Alexander magnus. Item Lyſias: Toſius:& frater eius Thones: Euphronides: Soſtratꝰ: lon: o teſte Plinio nullo doctore nobilis fuit. ipſe diſcipulm habuit Zeuſiadem. Centeſiumauigeſima Eutychides Eutycrates: Chepis: Sicrotus: Timarchus: Pyrromaches. Ceſſauit deinde ars teſte eodem Plinio. Ac rurſus olympiade centeſima quinquageſimaſexta reuixit. Habuitqꝫ artifices longe infra prædictos ꝓbatos. P hyleus cum. y. græco& unico. l. ſcribitur: fuit teſte Homero in. xii. iliados: unus ex ducibus græcia: qui ad troiam nauigarunt. P hilos cū. i. latino& unico. l. ſcribit. dicitur latine amicus: unde philocalus bonus amicus:& philocharis cū ch. aſpirato in penultima charus& gratioſus amicus. Et philotimus precioſus amicus. Nam cōponit̉ ex philos:& κάλός: qui ē bonus: ac κάρίς: quæ ē gratia:& τιμή: quod ē precium. Plinius in. vii. naturalis hiſto. publius inquit Catienus philotimus patronum adeo dilexit: ut hæres omnibus bonis inſtitutus: in rogum eius ſe iaceret. Philolaus cum. i. latino& abſqꝫ duplicatione ipſiꝰ. i. ſcribit. fuit crotoniata philoſophus pythagoricus. Hic opinatus eſt oīa harmonia ac neceſſitate cōpleri: terrāqꝫ moueri ſecūdum primū circulū. Morit̉ ſuſpectꝰ de molitiōe tyrānidis. Ab huius cōſanguineis ſcripſit Hermippus Platonē ꝓfectuꝫ in ficiliam emiſſe pythagoricos libros argenti minis alexādrinis ſexaginta: atqꝫ inde tranſſumpſiſſe Timeum: de quo in dictione Plato uidebimus. Philomena cū. i. latino& unico. i. ſcribitur:& interpretat̉ φιλοῦσ. ideſt amans un̄as mala: quæ poma ſūt ſeu oues. fuit Pandionis athenaꝝ regis filia:& ſoror Prognes uxoris Terrei regis tracū: a quo cum cōduceretur ad Prognem uiſendā ſtuprata: ac deinde tantū ſcelus acclamās lingua priuata fuit. Quod cum ſoroProgne poſtmodū cognouiſſet: Itym filium comedendū patri appoſuit. Atqꝫ deinde oēs in auem cōuerſa ſunt: ut in. vii. metamorpho. li. Ouidius eloquētiſſime enarrauit. Quā omnē tragœdiā miro ſtilo& par antiquis Gregorius Corrarius uenetus diuino quodā ingenio noſtra ætate: dū adoleſcētulus eſſet ꝑtractauit imitatus Thyeſtem Seneca: quo in nulla re minor comperitur. P hylortium cū. i. latino utrobiqꝫ&. t. exili ſcribitur: nomē eſt fœmina: more græco ꝑ diminutionē amatoria adulationis ꝓlatum. Et a philos: ꝗ eſt amor deductum. P hiloſophia cū. i. latino& unico. l. ſcribit̉:& latine dici pōt amor ſapientia. Nā philos amor:& ſophia ſapiētia dicitur. Et apud perſas primū claruiſſe: ac eorum ſapiētes magos fuiſſe dixerūt. Apud babylonios uero: & aſſyrios deinde fluxiſſe chaldeos. Apud indos aūt gymnoſophiſtas: quos ꝓ ſapientibꝰ habuerūt. Nam ut clearchus ſolenſis affirmat: a magis gymnoſophiſta ꝓfluxerunt. Ex his(ut aiunt ad egyptios philoſophia manauit. Cuius rei antiſtites: ſacerdotes ac prophetas appellāt. Nā teſte Ariſtotele li. i. de philoſophia ægyptis ātiquiores ſunt magi. Inde apud celtas: ſeu gallos dyida ſapientes fuere: de ꝗbus in dictione dryida uidimus. Sed magorum principem Zoroaſtrem perſen fuiſſe memoria ꝓditum ē. hūc Dion ex interpretatione ſui nominis aſtrorū aſſerit fuiſſe cultorē. Ab hoc uſqꝫ ad excidium troiæ Hermodorus platonicus ī li. diſciplinarū ānos ꝗnquemilia computat. Aegyptis uero nili filiis Vulcanuꝫ philoſophiæ principia apuiſſe dicunt: a quo uſqꝫ ad Alexandrū macedonē regē annos fluxiſſe aſſerūt octo milia octingentoſſexagintatres Fuiſſe etiam apud phœnicas Ochū ſapientum uolūt. Apud thracas Zamolxi& Orpheum. Apud libycos Atlantē. Apud græcos uero Muſæuꝫ& Linū primos fuiſſe dicūt. Poſt quos Homerū adueniſſe& Heſiodū ferūt. Nāqꝫ etiā poetas ſophorū uocabulo exornabant. Hos ſeptē græcia ſapientes nō paruo temporis interuallo ſecuti ſunt: quoꝝ hæc ſunt nomina Thales: Solon: Periander: Cleobolus: Chilon: Bias: Pittacꝰ: de ꝗbus in ſuis dictionibꝰ explicauimus: explicabimuſqꝫ. Sane his ānumerant ꝗdam Anacharſim ſcythā Myſo nem cheneum Pherecydē ſyrum:& Epimenidem cretēſem. Alii& Pyſiſtratum tyrānum. Poſt hos Pythago ras primus non ſe ſophon: ſed philoſophon appellauit. Nam cum Leontē ſiconioꝝ tyrannum: ſiue philaſiorum teſte Heraclide in olympicis alloqueret̉:& diceret ſe non ſapiētem: cum ſolus deus ſapiens eſſet. Interrogatus quonam cognomine uocaret̉. Reſpondit ſe philoſophum eſſe: hoc eſt ſapientia amatoreꝫ: quē reliqui omnes ſecuti ſunt. Itaqꝫ duo philoſophiæ principia ꝓfluxere. unum quod ab Anaximandro ionicū eſt appellatum: eo ꝙ Thales fuerit mileſius ex ionia:& hic quoqꝫ Anaximandrum inſtituit. Quod uero ex Pythagora italicū ē dictū: eo ꝙ eiꝰ auctor Pythagoras: ut plurimū in Italia philoſophatꝰ eſt. Et deſit ionica philoſophia in Clytomachum: Chryſippum:& Theophraſtum. Italica uero in Epicurum. Itaqꝫ Thaleti uni ex ſeptē ſapientibus ſucceſſit Anaximāder philoſophus. Anaximandro Anaximenes. huic Anaxago. ras. huic Archelaus. huic Socrates: ꝗ primus æthicam inuexit. huic Plato: ꝗ academiaꝫ inſtituit. huic Speuſippus& Lenocrates. Ei Polemo. huic Crantor:& Crates. Cui Arceſilaus: ꝗ mediam induxit academiam. huic Lacides: ꝗ nouam inuenit. huic Carneades. huic Clythomachus. atqꝫ in hunc modū in Clythomachū deſit. At& in Chryſippū ſic quoqꝫ deſit. Naꝫ& Socrati etiā ſucceſſit Antiſthenes. huic Diogenes cynicus. huic Crates thebanꝰ. huic Zeno. huic Cleantes. huic Chryſippꝰ. In Theophraſtum uero per hūc modū deſit. Platoni ſucceſſit Ariſtoteles: ꝗ peripateticā ſtatuit. huic Theophraſtus. Et in hūc modū ionica philoſophia in Theophraſtū deſit. Italicæ autē hæc fuit ſeries: Pherecydi ſucceſſit Pythagoras. huic Thelāges filius. huic Xenophanes. huic Parmenides. huic Zeno Heleates. huic Leutippꝰ. huic Democritus. huic qͣꝫplurimi. Sed inter reliquos Nauſiphanes Nacydeſqꝫ celebrant̉. His ſuo ordine ſucceſſit Epicurus.& ſic Italica philoſophia in Epicurum deſit. Sane ex his quos rettulimus:& eoꝝ auditoribꝰ nōnulli a ciuitatibꝰ ſunt atpellati: ut helienſes megalēſes. ꝗdam a locis: ut academici: ſtoici. ab euentibꝰ: ut peripatetici: ab effectibus. ut eudemoniaci. ab elationis faſtu: ut ꝗ ſe philalethes. i. ueritatis ſtudioſos: ſiue electicos: aut analogiticos uocauerūt. a natura reꝝ: ut phyſici. a præceptoribꝰ: ut ſocratici. Platonici. Ariſtotelici. epicurei. a moribus ut æthici. a diſſerendo dialectici. Veteris academia inſtitutor& princeps fuit Plato. mediæ Arceſilaꝰ. noua Lacydes. peripatetica Ariſtoteles ſtagyrites. ſtoicæ Zeno cictienſis. epicurea Epicurus. Cyrenaica Ariſtipicyreneus. heliaca Phædon helienſis. megarica Euclides. cynica Antiſthenes athenienſis. eretrica Menedemus eretrienſis. Philoſophia igit̉: cū amor ſit ſapientia:& ſapientia ipſa doctrinas oēs cōplectat̉: cōſtat ph loſophiam cōueniētiſſime ad oīum diſciplinarū amorē ꝓtendi. Ita ut ſi quē ꝑfectū philoſophum eſſe dicamus: eundē& in oībus doctrinis excellere nobis quoqꝫ fatēdum ſit. Quin& eundē illū oratorem dici poſſe quē& Cicero& Quintilianꝰ in libris ſuis cupiūt: exoptātqꝫ. Sed cū eiuſmodi excellētiaꝫ ac ꝑfectionē nullos adhuc adeptus fuiſſe nouerimꝰ:& pleroſqꝫ legerimus: ꝗbuſdā philoſophiæ partibꝰ:& illiꝰ ꝓfeſſione fuiſſe cōtentos. Id actū eſt: ut philoſophus& orator mutuo ſe diuiſerint: ꝗa nec ille: quæ ad uerū philoſophum nec hic: quæ ad uerū oratorē ſpectant: conſequi ualuerūt. Quæ et ſi utiqꝫ habuiſſent: in nullo ꝓrſus a ſe inucem diſtarent. niſi& ea oīa Ariſtoteli magis: qͣꝫ alteri hoīum affuiſſe dicamꝰ: Theophraſtoqꝫ eiꝰ auditori: ⁊ oēm magiſtri ſui doctrinā mira eloquētia ꝓſecutus ē. Cui etiā cū Tyrtamo nomē eſſet Ariſtoteles ipſe teſte Boetio& Laertio: ob diuinā illius eloquentiā Theophraſtū uocitauit: ut in ſua dictione uidebimꝰ. Qui tamen(ut Gellius in. viii. noctiū atticaꝝ: rettulit) cum oībus ſuæ ætatis facūdiſſimus eſſet: uerba pauca ad po pulum athenienſem facturus: deturbatꝰ uerecūdia ſiluit. Itaqꝫ& qui dicerent:& ꝗ ſaperent ſe diuidētes:& ꝑtes quiqꝫ ſuas ꝓ facultate capientes: ſeipſos etiā nominibꝰ diuiſerūt: ut hic philoſophus: ille orator diceret Vnde ait Cicero in ꝓcmio de officiis. Eꝗdē Platonē exiſtimo ſi genus forenſe tractare uoluiſſet: grauiſſime & copioſiſſime potuiſſe dicere.& Demoſthenē ſi illa: quæ a Platōne didicerat tenuiſſet:& ꝓnuntiare uoluiſſet: ornate ſplendideqꝫ facere potuiſſe. Eodē mō de Ariſtotele& ſocrate iudico: quoꝝ uterqꝫ ſuo ſtudio delectatus cōtēpſit alteꝝ. Sed ipſa philoſophia(ſeu mauis ſapientia) in quinqꝫ ꝑtes principaliter ſeparat̉: in phiſicā: Metaphyſicā: æthicā: mathematicā:& logicā. Phiſica ea dicit̉: quæ de mūdi huiꝰ corporalis: ac mobilis natura:& his quæ in eo ſunt corporalibꝰ partibus: ſuis rōnibꝰ diſſerit:& inquirit: quam ſolā uſque ad Archelaū Socratis præceptorē philoſophi oēs ꝓſecuti ſūt. Poſt hos uero Socratē& Platonē Ariſtoteles pliribus libris exarens. exactiſſime pertractauit. Metaphiſica uero illa dicit̉: quæ ſupra mutabilē naturā ſe ergens: incorporalia quæqꝫ& ſempiterna certis rōnibus ꝑſcrutat̉. Sed hoc quoqꝫ cum duplici uia fieri poſſe contingat: duplicē ex ea cā metaphiſicā efficit. Nam uel ex ipſius natura principiis incedit:& ſic quoqꝫ Arriſtotelis eſt metaphyſica. Theophraſtiqꝫ:& ꝓ magna parte Platonis. Vel ex his ꝓgredit̉ initis: quæ ſupranturam degūt:& nobis ex diuina reuelatione prorſus inclaruerūt:& ſic quoqꝫ chriſtianarum ē altiſſima me taphiſica: quā theologiam appellamus:& quæ ex fidei articulis diuinitꝰ releuatis ꝓgredit̉:& argumentat̉ quā ſane ex auctoribus antiquis ſolus Plato aliquātiſꝑ deguſtauit. Aethica aūt ea eſt: quæ delinſtitutiōe humanæ uitæ ſuis rōnibꝰ diſſerit:& pertractat. Sed hoc triꝑtito apud illos fieri contingit. Quoniā uel inſtitutionem explicat hōis: ut aīal eſt rōnis capax. Vel ut pater fami. uel ut ciuis. Et primam horuꝫ ꝑtem Socrater pulcherrimis diſputationibꝰ inconauit. Quā poſt illū& Platōnem Ariſtoteles in decem uoluminibus: qua æthica nominant̉: abſolutiſſime ꝑtractauit. Quin& in illiꝰ apprehēſione finis academici quoqꝫ plurimum inſudarūt: ſtoiciqꝫ:& cyrenaici philoſophi: ac heliaci: megariciqꝫ:& cynici:& erethrici. Apud noſtros uero ex antiquioribꝰ ꝗdem Cicero& Seneca. ex modernioribꝰ uero nōnulli celebres clariſſimiqꝫ chriſtiani fuerunt: qui rem oēm manifeſtiſſime enuclearūt. Secūdam uero ꝑtem: quæ inſtitutū apud ſe hoīem accipit:& familiam inſuper regere: ac diſponere docet enophon ipſe ī economicis:& poſt illū Ariſtoteles:& Theophraſtus explicarunt. Traduxit Xenophontis œconomicā Cicero: quam perdidimus. Tertiam aūt partem: quā ciuilē uocant& in adminiſtration ē reipublicæ uerſat̉ Plato ipſe dece clariſſimis uoluminibꝰ abſoluit Ariſtoteles octo.& noſter Cicero ſex de repu. libris editis explicauit. Compræhendit& tertia hæc pars ītra ſe ſanctas leges& ciuilia iura: quæ inadminiſtrationē reipublicæ ſunt neceſſaria. Quas Plato tredecim uoluminibus: Cicero quattuor licet modo diuerſo) collegerūt. Mathematica uero: quæ& diſciplina a nobis dici pōt. Quadrifariā diuidit̉: arithmeticam: muſicā: geometriam:& aſtronomiam. Arithmetica: quæ& numeralis dici pōt: ꝗa de numeris& eoꝝ qualitatibus tractat a pythagoricis plurimū celebrata fuit.& a Boe tio noſtro pulcherrime in artem redacta eſt. Muſica uocū ꝓportiones generaqꝫ& qualitates explicat. Quā Pythagoram inueniſſe:& Ariſtoxenum abſoluiſſe dicunt. Apud noſtros uero Boetius& Auguſtinus aliqͣꝫ nōnulli tractauerūt. Geometria menſuras rerum in longum latum& ꝓfundum edocet. ī qua Euclides præcipuus fuit. hæc ſub ſe perſpectiuam continet:& geographiam:& illa quidem radiorum reflexiōes: ac qualitates īquirit. hæc uero terram pingit: ac urbiuꝫ diſtātias:& loca quæqꝫ menſurat: ut Ptolomeus tempore Traiani& Antonini principum romanorū:& ante illum Strabo magnis ⁊ pulcherrimis uoluminibꝰ indicarunt. Apud noſtros Plinius in li. naturalis hiſto. Solinus in collectaneis:& Pomponius: alijqꝫ nōnulli abſolutiſſime tradiderunt. Aſtrologia(ut eius nomen deſignat) aſtrorum curſus:& recurſus: eorūqꝫ cōiunctiōes & diſtantias certis rationibus indicat. In qua& perſa quoqꝫ& ægypti præcipue floruerūt. Immo teſte Laertio aſſerunt ægypti primos ſe fuiſſe aſtrologiæ inuentores: arithmeticeqꝫ& geometria. Id idem Ariſtoteles in ꝓmio methaphyſica confirmauit: in hac maxime Ptolomeus effloruit. Et apud noſtros celebres ꝗdam uiri& moderni: ut Andalo ſenenſis: Chriſtophorus:& alii nōnulli claruerunt: Logica aūt: quæ& ſemocinatiua interpretat̉: in grāmaticam diuidit̉: poeticam: dialecticam: rhetoricam:& hiſtoricā. Nam& hæ oēs ampliores ſunt:& uniuerſaliores diſciplina:& uniuerſaliora ſermocinant̉: ac ad cæteras extendi ualēt. Grāmatica ꝗdem: ut recte quoqꝫ& ſecūdum approbatorū cōſuetudinem in qualibet diſciplina cōſtruat:& loquatur. Poetica uero: ut ex omni doctrina accipiēs: effingendo: ac fabulando doceat& delectet. Dialecti ca aūt: ut cōciſa& preſſa diſputatione uerū& falſum undecūqꝫ eliceat. Rhetorica ut apta& ampla oratiōe ex qualibet diſciplina ꝓ tꝑe aſſumēs apte dicat: ſuadeatqꝫ: uel diſſuadeat. Hiſtorica aūt: ut geſta regū& gētium: ac tēporum:& rerum oīum diſpoſitiōes& qualitates fideliter& cōmode explicet. Quarū oīm aucto res notiſſimi nobis ſunt:& quotidie ī manibꝰ uerſant̉. Nā quæ de grāmaticæ initis cōperimus: in prīo horū cōmētariorum li. explicauimus. Poeticā uero in primis Muſæus Linus& Orpheus inceptarunt. P hiloctetes cum. i. latino&. c. atqꝫ. t. exilibꝰ ſcribitur: fuit teſte Seruio ſuper. iii. ænei. Pæantis filius: Herculis comes: quem ip̄e Hercules cum hoīem in œtha monte deponeret: petit ne alicui corporis ſui reliquias īdicaret: ꝓ qua re eum iurare compulit. Eiqꝫ ꝓ munere ſagittas dedit hydræ felle intinctas. unde apud Senecā in Hercule æthæo ſic ad illum Hercules inquit. Accipe hæc ſate Pœante dona:& munus alcida cape: Nec fallet unqͣꝫ dexteram hic arcus tuam: Librare tela didicit:& certam dare Fugam ſagittis. ipſa non fallunt iter Emiſſa neruo tela. Et Lucanus in. vi. Precioqꝫ nephāda Lampados herculeis fortis meliboa pharetris. Poſt hæc aūt in troiani belli expeditione reſponſum fuit a delphico oraculo: Sagittis Herculis ad troia expeditionem opus eſſe. Inuentꝰ itaqꝫ Philoctētes: cum ab eo Hercules quæreret̉:& primo ſe ſcire negaret: tandeꝫ mortuū illū eſſe cōfeſſus eſt. Deinde cum acriter ad indicādum cogeret̉: ne uerbis peieraret pede locū percuſſit. Sed cum ab aliis græcorum ducibꝰ ip̄e etiā duceret̉ ad bellum: ꝗa ſolus ip̄e eiuſmodi ſagittis uti poterat: unius ſagitta caſu ille pes uulneratus eſt: quo Herculis tumulum indicauerat. Cuius inſanabilis uulneris cā: putorem græci cū ferre nō poſſent:& tamen ꝓ oraculi neceſſitate diu ductꝰ fuiſſet: conſilio ac calliditate Vlyxis apud lēnum reliquit̉. Quare Aiax id Vyxi exprobās inꝗt apud Ouidiū ī. xiii. metamorpho. Non te pœantia proles Expoſitum lemnos noſtro cum crimine haberet: Qui nunc(ut memorant) ſilueſtribus abditus antris: Saxa mouens gemitu mala laertiadaqꝫ precaris: Et nunc ille eadem nobis iuratus in arma: Heu pars una ducum: quo ſucceſſore ſagitta: Herculis utuntur fractus morboqꝫ fameqꝫ: Venaturqꝫ aliturqꝫ auibus: uolucreſqꝫ petendo Debita troianis exercet ſpicula fatis. Tandem cum græci illum priſtina ſanitati reſtitutum audirent: ꝑ eundem Vlyxem placatus ad troiam deductus eſt: ipſo Vyre apud eundem Ouidium dicente: Nec me ſuaſiſſe negabo: Vt ſe ſubtraheret belliqꝫ uiæqꝫ labori Tentaretqꝫ adeo requie lenire dolorem: Paruit& uiuit. Et ſubdit deriſiue ad Aiacem: Quem quoniam uates delenda ad pergama poſcunt: Ne mandate mihi melius telamonius ibit: Eloquioqꝫ uirum morbis irraqꝫ furentem: Molliet: aut aliquo ꝑducet callidus aſtu. hic tandē poſt troia euerſionē ſecutus oracula(ut nōnulli aſſerunt calabryā uenit) ubi petiliam& turinā cōdidit ciuitates: atqꝫ in turina deīde ſepultꝰ fuit. Alii uero nō ſanatū illum ad troiam deductum dicunt: ſed eodē uulnere etiam poſt euerſionem troia laboranteꝫ horrore uulneris ad patriam redire abnegans calabryam uenit: ubi paruam edificauit petiliam. V niltra cum. i. latino&. t. exili ſcribit̉: dici poſſunt amatoria: genus eſt ueneni amorem ingerentis:& ut plurimū inſaniam: ut Iuue. in ſatyra Credo pudiciciam: Hic theſſala uendit Philtra: quibꝰ ualeat mentem uexare mariti. Et Ouidius in. ii. de arte amandi: Philtra nocent animis uimqꝫ furoris habent. P hillyra prima cum. i. latino& penultima cum. y. græco: atqꝫ duplicato. l. ſcribitur: fuit nympha Oceani& Tethyos filia. Ex qua Saturnus in equū uerſus(ut dicunt poetæ) Chironē progenuit. Et ab illa Chiron philyrides eſt nominatus Virgilius in. iii. georgicorum: Phillyrides chiron amythaoniuſque melampus. P hinaus cū. i. latino&. a. abſqꝫ diphthongo ſcribit̉: fuit teſte Ouidio in. vi. metamorpho. rex arcadia: ꝗ ſuꝑ geſtione Harpalacis cōiugis ꝓprios filios occæcauit. In cuiꝰ uindictam:& illū dii oculis priuauerūt: atqꝫ ilnarpyias aues rapaciſſimas:& fœdiſſimas ſuperinduxerūt: quæ nedū oīa ex eius mēſa rapiebāt: ſed quæqꝫ uentris ꝓfluuio cōfœdabāt. Sed cū ab illo laſon cū argonautis benigniſſime reciperet̉: hoc mercedis illi cō tulit: ut cōtra harpyias Zetū mitteret& Calaim filios Borea ex Orithyia cōiuge iuuenes alatos:& arcub promptos: ꝗ illas perſequerent̉:& a Phineo ꝓrſus depellerēt. hi igit̉ illas fugātes uſque ī inſulas ploas per ſecuti ſunt. Vbi ab Iride admoniti: ne ulteriꝰ louis canes inſequerent̉: retro cōuerſi īſulis eiuſmodi ubi har pyias reliquerūt: nomē ſtrophados. i. cōuerſiōis īdiderūt. Quæ oīa tetigit Ouidiꝰ in initio li. vii. metamor. P yllis prima cū. y. græco: penultīa cū. i. latino: atqꝫ duplicato. l. ſcribit̉: fuit Lycurgi thracū regis filia: cui adfeſcentula ſucceſſit in regno. hæc Demophoontē Theſei athenaꝝ regis filiū ē bello troiano redeuntē: atqꝫ ad ſe tempeſtate aduectū uehemēter amauit:& coniugiū rogauit. ipſe id ꝓmittens dixit ob morteꝫ Mene ſthei fratris uelle prius athenas ꝓficiſci: res ſuas ordinaturus: mox ad eius nuptias reuerſurus. Profectꝰ itaqꝫ cū tardior eſſet: Phyllis amoris impatiēs ſe ſpretam credēs laqueo uitā finiuit. quæ(ut ait Ouidius) cōuerſa eſt in arborē amygdalū ſine foliis: ſed nō multo poſt reuerſus Demophoon:& rem cognoſcēs plorans trucum arboris eſt amplexus. illa uelut ſponſi amorem ſentiēs exilit:& folia emiſit: quæ ab ipſa Phyllide Phyla græce cognominata ſunt. Vnde& nos folia diximus: quæ teſte Seruio ante petala dicebantur. P hyllum cū. v. græco& duplicato. l. ſcribit̉: dicitur apud nos folium. Et inde meliphyllum herba: cuiꝰ folia ſapiunt mel: ut in ea dictione uidimus. P hyſis prima cū. y. græco: ſequēs cū. i. latino ſcribit̉: dicitur latine natura:& inde phyſicus phyſica phyſicunaturale. Et phyſica Ariſtotelis in plurali& neutri generis: ſubſtantiue dicunt̉ naturalia ipſius Ariſtotelis P hyſionomia prima cū. y. græco ſcribit̉: dicit̉ ad uerbum natura regula. Nā teſte Gellio id uerbuꝫ ſignificamores naturaſqꝫ hoīum cōiectatōe qͣdā de oris& uultꝰ īgenio deqꝫ totiꝰ corporis filo atqꝫ habitu ſciſcitari. P hython cū. v. græco&. th. aſpirato ſcribit̉: ſerpens fuit horrenda magnitudinis ex caleſcente terra poſt di luuium Deucalionis ꝓcreatus: quem Phœbus interemit: ludoſqꝫ phythea in rei memoriam nominatos in ſtituit. de quo late Ouidius in. i. metamorpho. pertractauit. P legethon cū. th. aſpirato ſcribit̉: dicitur a poetis inferni fluuius flāmis rapidus. Virgilius ī. vi. æneidos: Mœnia lata uidet triplici circūdata muro: Quæ rapidus flāmis ambit torrentibus amnis: Tartareus philegethon torquetque ſonantia ſaxa. Nam a deo: quod eſt inflammo deriuatur. hunc potæ Cocyti filium dixerunt. P legyas cum. y. græco ſcribitur: fuit teſte Lactantio grāmatico ſuper primum thebaidos: Martis filiꝰ& relaphitharum in theſſalia: paterque lxionis& Coronidis. P legyæ eodem modo ſcribit̉: populi ſunt theſſaliæ a Phlegya lxionis patre cognominati. hi cum ſacrileg. eſſent deoſqꝫ& homines ſpernerent ab irato Neptuno immiſſo diluuio ſubmerſi ſunt: quos apud inferos poſuit Virgilius in. vi. li. æneidos cum ait: Infœlix theſeus phlegyaſqꝫ miſerrimus omnes: Ammonet:& magna teſtatur uoce per umbras: Diſcite iuſtitiam moniti:& non temere diuos. P legi penultima cū. æ. diphthongo ſcribit̉: nomen eſt adiectiuū deductum a phlegya. Nam& campi illi phlegæi dicuntur teſte Plinio li. iii. naturalis hiſto. ꝙ non longe ſunt ab acheruſia palude& cumis. P hleps cū. ps. in fine ſcribit̉: nōnulli ob litteraꝝ uicinitatē apud noſtros cū. bs. ſcribere conſueuerunt. Nam apud noſtros dicit̉ uena. Vnde& phlebotomia deducitur. P hlebotomia cū. t. exili:&. i. latino ſcribitur: eſt apud nos uenæ inciſio. Nam philebs uena dicit̉:& tomīa inci ſio: a τομω: quod eſt incido deductum. P legma cum. g. ante. m. in eadē ſyllaba ſcribitur: dicitur latine pituita. P hlegmone eodē mō ſcribit̉: dici pōt a nobis tumor: a ϖλεγμαιν uerbo: qd̓ ē tumeo:& nōnunqͣꝫ ſtupeo. P hoca cū. c. exili ſcribit̉: piſcis ē ꝗ alio nomīe: hoc ē a ſono mugitꝰ(ut ait Pli. i. ix. naturalis hiſto.) uitulus ma rinꝰ noīat̉. Et addit phocas ī terra more pecudū parere ſpirareqꝫ ac dormire: qd̓ tetigit Virgil. ī. iii. georgiSternūt ſe ſomno diuerſo in litore phoca. īmo(ut dixit Plinius) nullū aīal grauiore premit̉ ſomno. Idē ſen ſiſſe uidetur Iuuenalis: cum ait: pro re magna in. iii. ſatyra: Eripiunt ſomnum druſo uituliſqꝫ marinis. P hocion cū. c. exili&. i. latino ſcribitur: fuit uir athenienſis: ꝗ teſte Aemilio: et ſi ſæpe exercitibꝰ præfuit: ſummoſqꝫ magiſtratꝰ cæpit: tamē multo eius fuit notior integritas uita: qͣꝫ rei militaris labor: ꝗppe cū ex illa cognomine bonꝰ appellatꝰ ē. fuit enī ꝑpetuo pauper cū ditiſſimꝰ ꝓpter frequētes delatos honores eē potuiſſꝫ poteſtateſqꝫ ſummas: quæ ei a populo dabant̉. Repudiauitqꝫ cōſtātiſſime munera magna pecunia: quæ illi a rege Philippo dabant̉. Ad quæ recipienda cū legati regis hortarent̉: ſimulqꝫ admonerēt: ſi ipſe his facile careret liberis tamē ſuis ꝓſpiceret: ꝗbus difficile eſſet in ſumma pauꝑtate tantā paternā tueri gloriā. ꝗbꝰ ille Si mei ſimiles erūt: nequaqͣꝫ difficile erit. Idē hic agellus illos alet: ꝗ me ad hanc dignitatē ꝑduxit. Sin diſſimiles ſunt futuri: nolo meis īpenſis illoꝝ ali augeriqꝫ luxuriā. Idem cū iā ꝓpe ad annum octogeſimum proſpera perueniſſet fortuna: extremis temporibus magnum in odium ſuorum ciuium peruenit. P hocis cū. c. exili&. i. latino ſcribit̉: eſt teſte Liuio in. ii. de bello macedonico: ꝑua græcoꝝ regio famoſo oraculo Apollinis delphici. Nā in illa ē ciuitas delphi: in qua tēplum erat ditiſſimū Apollinis: de qua Ouidius in. i. metamorpho. inꝗt: Seꝑat aonios attris phocis ab aruis Terra ferax. Et inde phocides ſimili mō ſcribit̉ P hoces cum. c. exili: ſequente duplicato. e. abſqꝫ diphthongo: fuerunt teſte Herodoto in. i. ionum populi: & primi qui longis nauibus uſi ſunt. P horbus cu. c. diphthongo ſcribit̉: ē linū ex nōibus Apollinis: quādo illū a ſpecie uel nitore laudabāt tractū a ꝙ quod eſt lumē: ubi eſt. ω. mega cū. i. faciens diphthongū: quæ(ut in. ii. horū cōmentariorū uidimꝰ) in. œ. diphthongū noſtrā apud nos cōuertit̉: unde& ꝓ ſole illū accipiunt. Virgi. in. iii. ænei. Argolici clypei aut phœbes lampadis inſtar. Similimodo& Phœbe ſcribit̉ ꝓ ſorore eius Diana. Ouidius in. v. faſtoꝝ: Reſpice theſtiadem flāmis abſentibus arſit: Cauſa eſt quod phœbes ara ſine igne fuit. P homon cum. œ. diphthongo ſcribit̉: lacuus eſt arcadit. de quo Ouidius in. xv. metamorpho. inquit: Eſt lacus arcadiæ phomon dixere priores Ambiguis ſuſpectus aquis: quas nocte timeto: Nocte nocent pota: ſine noxa luce bibuntur. P honit prima cū.& diphthongo ſequēs cū. i. latino ſcribit. fuit ut nōnulli aſſerūt. Agenoris regis filius:& frater Cadmi. Vel(ut alii etiā ferūt) Agenoris pater. A quo regio ubi regnabat phœnicia dicta fuit. Fuit& aliꝰ Phœnix Amyntoris filiꝰ: ꝗ teſte Homero ī. viii. iliados: cū ſuggeſtiōe matris cū patris pellice rē haberet: & pater id ꝑſentiſceret: terribilia illi īprecatꝰ ē. Quare a patre diffugiens ad Peleuꝫ Achillis patrē acceſſit: a quo benigniſſime ſuſceptꝰ:& unice dilectꝰ ab illo multū populū& delopes ſub ſuo dominio accæpit. Nutriuitqꝫ ut pater Achillē. Fuit etiā phœnix fluuius non magnus: ꝗ teſte Herodoto li. hiſto. vii. ex thermoylarum montibus fluens: in aſopum deſcēdit. Quin& ab hoc fluuio uſqꝫ in thermopylas. xv. dixit ſtadia cōputari. Eſt etiam phœnix auis: de qua Ouidius in. xv. metamor. plene oīa ꝓſecutus eſt. P hœnicia cū. œ. diphthongo&. i. latino: atqꝫ. c. exili ſcribitur: regio ē in aſia ſic quoqꝫ cognomīata a Phœni ce uel patre uel filio Agenoris. Eſtqꝫ ꝑs ſyriæ& finitima iudea: terra adeo fertilis: ut dicat Plin. i. v. naturalis hiſto. centeſima fruge agricolis fœnus eſſe. Et a phœnicia phœnices populi uocitant̉. hos dixit Ioſephus ad Appionē grāmaticū: litteraꝝ græcaꝝ fuiſſe inuentores. Cornelius uero Tacitꝰ ī. xiiii. ſuarū hiſtoriarum libri primi inꝗt: ægyptii ꝑ figuras aīalium ſenſus mētis effingebāt. Et antiꝗſſima monumēta humana memoria ſaxis īpreſſa cernūtur: litterarūqꝫ ſemet īuentores ꝑhibēt. Inde phœnices ꝗa mari præpollebāt græcia ītulerūt. Sūtqꝫ adepti gloriā tanqͣꝫ quæ acceperāt īueniſſent. Et ꝑgit: Fama ꝗppe ē Cadmu claſſe phœnicū uectum rudibꝰ adhuc græcoꝝ populis eiꝰ fuiſſe auctorē artis. Quæ oīa Lucanus tetigit: quādo dixit in li. ii. Phœnices primi(famæ ſe credit) auſi Menſuram rudibus uocem ſignare figuris. Nondum flumineas memphis contexere biblos Nouerat:& ſaxis tantum uolucreſqꝫ feraqꝫ: Sculptaqꝫ ſeruabāt magicas aīalia linguas.i. ſapiētes īterpretatiōes. de ꝗbꝰ dictiōe obeliſcus uidimꝰ. Sane a phœnicia phœniſſa deducit̉ cū. œ. diphthongo:& duplicato. s. quam pro Didone: quæ ex phœnicia fuit: Virgilius accipere conſueuit. P hocton cū. œ. diphthongo:&. t. exili ſcribit̉: fuit Solis ex Clymene nympha filiꝰ: ꝗ cū de genere ſuo dubita ret:& ad domū ubi Sol oritur accederet: ualuit ab eo tandē obtinere: ut patris equos ꝑ diem ſaltē regeret: quos deīde ducēs tremefactꝰ habenas cū relinqueret: ne ſuppiter eū deflagraſſet: fulmine cælū ac terrā una cōbuſiſſet. Quæ oīa latiſſime& eloquētiſſime Ouidius ī fine primi& ī initio ſecundi metamor. libro ꝑtractauit. Sane a Phœtonte phœtontides patronymicū fœmininū:& licentia poetica: ut dixit Priſcianꝰ: phœcontiades deducit̉. Virgi. ī Sileno: Tum phœtontiades muſco circūdat amara Corticis. Nā in ſingulari patronymicum ipſum fœmininum eſt phœtontis huiꝰ phœtontidos: ut idem auctor affirmauit. P holus cum unico. l. ſcribit̉: fuit unus ex centauris Ixionis ex Nube filius. hic teſte Seruio ſuꝑ octauo æneados: Herculem ſuſcæpit hoſpitio: cum ad expugnandos cētauros pergeret: dicente etiā Lucano in. vi. Hoſpes& alcide magni phole. Tādē ī nuptus Pirituo orto prælionter laphithas& cētauros occubuit dicente Virgilio in ſecundo georgicorum: Lato domuit rhetumque pholumqueP holo cū unico. l. in fine cu. oe. diuiſis ſyllabis ſcribit̉: mons eſt arcadia: ut ſcribit Pomponius: ſiluoſus ut di xit Vibius: de quo Lucanꝰ in. vii. Scilicet ip̄e petet pholon: petet ignibꝰ oethen. atqꝫ eadē ꝓrſus litteratura accipit̉ a Virgilio ī. v. ꝓ fœmina quadā cū ait: Creſſa genus pholo geminiqꝫ ſub ubere nati. P horcꝰ cū. c. exili ſcribit̉: apud græcos uero dicit̉ Phorcis: ſed nos. y. græcū in. u. noſtrū cōmutauimus: quod tamē nos etiā ī genitiuo cōſeruamꝰ. Nam declinat̉ huiꝰ phorcydos& huiꝰ phorci. facit patronymicū phorcynis huius phorcynidos. Lucanꝰ in. ix. Squalebāt late phorcynidos arua meduſa. fuit Thoſeæ nymphæ filius:& Neptuni: ut dixit Seruiꝰ ſuꝑ. v. ænei. Atqꝫ Varronē inducit dicentē eū regē fuiſſe corſicæ& ſardinia ꝗ cū Atlante nauali prælio decertans uictꝰ:& in mari ſubmerſus: loquacitate græca marinus deꝰ uocatꝰ fuit Quod Virgiliꝰ præfato li. tetigit cū ait: Tritoneſqꝫ citi phorciqꝫ exercitꝰ oīs. Et habuiſſe ſcribit̉ filias qͣttuor eximia pulchritudinis Scyllam Eurialē Sthemonē& Meduſam: ut in dictione pegaſus iam uidimus. P hormio cum. i. latino ſcribit̉: nomen eſt uiri ꝓprium. P raortes cū. t. exili ſcribitur: fuit teſte Herodoto li. hiſto. i. Deiocæ filiꝰ:& rex medoꝝ. Hic nō cōtētꝰ medos regno: ꝑſas ſubiugauit: cui Cyaxares filiꝰ ſucceſſit. huic Aſtyages filiꝰ fuit: ꝗ ei ſimiliter ī regno ſucceſſit. P hraſis cum ſimplo. s.&. i. latino ſcribit̉: interpretatur teſte Quintiliano in. x. de inſtitutōe oratoria: eloquētia corpus. Et inde Theophaſtus quaſi diuina eloquentia præditus. P hreneſis cum ſimplo. s.&. i. latino ſcribit̉:& græcū eſt uerbum a ꝙ deductū: quaſi deturbatio ſit men tis:& inde phrenetici: habetqꝫ accētum in penultima: ut Iuue. ī ſatyra Plurima ſunt fuſcine: Cū furor haud dubius cum ſit manifeſta phreneſis. P hrygia prima cū. y. græco: ſequēs cū. i. latino ſcribitur: ꝓuincia eſt teſte Solino minoris aſia: quæ a phrygio amne: quæ illā a caria diuidit: ſic quoqꝫ cognominata fuit. Alii uero uolunt a phrygia Cecropis filia. In hac eſt dardania a rege Dardano Iouis filio ſic cognominata: quæ poſtea a Troo nepote: hoc ē filio Erioththonii filii Dardani troia cognominata fuit: ī qua fuit ilion:& a phrygia phryx deducit̉: quod ē ſubſtantiuū:& ſolū maſculinū. Iuue. in fatyra Credo pudiciciā: Diuitibꝰ reſponſa feret phryx augur. At phrygiꝰ phrygiphrygiū adiectiuū. Ideo dixit Virgilius: Quere phrygiæ(neqꝫ enim phryges) ite per alta Dindyma. P hrynicus prima cum. y. græco: ſequens cum. i. latino: ultima cum. c. exili ſcribitur: fuit poeta comicus: queſæpe Iulius pollux nominat. P hryxus cū. i. latino ſequēte. x. cōſonante ſcribitur: fuit Athamātis regis thebarū ex Neipyle uxore filiꝰ fraterqꝫ Helles: ꝗ ābo mortua matre(ut ſcribunt Heſiodus& Pherecydes) cum nouercales inſidias ferre non poſſent:& cōſentiēte patre aufugerēt: ac ſuꝑ ariete aurea pellicula quē eis pater in tutamen dederat ponti tranſfretarēt: ea ꝑte qua ſtrictior eſt: nec multū freti ſulcaſſent: Helle puellari timore exterrita: decidit ī potum: dicente Lucano ī. iiii. Delapſæ portitor helles. Quæ ab Neptuno qͣꝫprimū cōprehēſa& tutata ac uxo deuincta: illi poſtea ꝓcreaſſe Pæona ſcribūt. Et cū primitꝰ mare illud pontū diceret̉: ab illa deinde helleſpō tum uocitatu ē: dicente Lucano in. ix. Qua pelago nomē neipylas abſtulit helle. At uero Phryxus īcolumieuadens colchos ad Oetam regem tandem ꝑuenire ualuit. Vbi ariete quo uectus fuerat Ioui īmolato: pelle auream in templo affixit:& ipſe aries in celum a Ioue tractꝰ: inter ſidera locatꝰ fuit. Ad quā pelliculā rapiē dam(ut ſcribit Iuſtinus in. xliii. ſui epitomatis) uenit deinde laſon: ut in ea dictione uidimus. Phthongus cum. ph.&. th. aſpiratis in eadem ſyllaba ſcribitur:& eſt ſonus uocis: unde diphthongus cū dipræpoſitione componitur. hucus cū. c. exili ſcribitur:& ꝗa a græco deſcēdit: quod ē φάγω: cū. ph.& nō cū. f. ſcribēdū cenſent. Nā uolatile dicit̉ maius ape:& minꝰ ſcabrone:& dici quaſi phagꝰ uolūt: eo ꝙ apū labores libēter depaſcat. Quod tetigiſſe uidet̉ Virgilius ī li. georgi. iiii. cū ait: Immuniſqꝫ ſedens aliena ad pabula phucus. At uero Plinius/ xi. naturalis hiſto. inꝗt: Phuci ſunt ſine aculeo imperfecta apes: nouiſſimeqꝫ a feſſis& iam emeritis īconata ſerotinus fœtus& qͣſi ſeruitia uerarū apū. Quāobrem īperant his: primoſqꝫ in opera expellūt: tardātes ſine clemētia puniunt. Et ſubdit cū mella ceperūt matureſcere abigūt eos multaqꝫ ſingulos aggreſſe trucidāt. Eſt etiā phucꝰ color ꝗdam purpureus: ꝗ græce φυκος dicit̉: ubi ip̄m. v. græcum in. u. noſtrum cōuertit̉. De quo enophon ī pedia Cyri: Quidā inꝗt oculoꝝ īferiores palpebras quodā phuco depīgētes: decorē gratiſſimuꝫ ī aſpectu cōtrahebāt. Quod Iuue. ī. ii. ſatyra ſenſiſſe uidet̉ cū ait: Pingitqꝫ tremētes Attollēs oculos P icus cū. i. latino&. c. exili ſcribitur: neqꝫ dictio græca ē: ut ꝗdā putauerūt: ſed latina. Nā auis ē uncoꝝ unguium& duriſſimo roſtro: quo arbores cauat:& intus latet: atqꝫ pullos educit. Cuius introitū teſte Plinio libex. naturalis hiſto. ſiꝗs cuneis clauderet: adhibita quadā herba a clauſura uiolēter excutiunt̉. Quin& illum refert apud latinos maximū fuiſſe in auguriis. Et id a Pico Saturni filio: ꝗ huic aui nomen dedit. P icenum cum. i. latino&. c. exili ſcribitur: regio eſt Italia: quæ hodie ab ancona: marchia ancomitana dicitur. Et picenum a pico aue: ꝗ olim in eorum uexillis conſediſſe dicitur: cognominati putant. P idytes prima cum. i. latino: ſequēs cuꝫ. y. græco: ultima cum. t. exili ſcribitur: fuit uir ꝑcoſiꝰ:& ab Vlyxe(ut dixit Homerꝰ in. vi. iliados) bello troiano interēptus. Pierides cum. i. latino utrobiqꝫ ſcribit̉: eſt muſarum agnomē a filiabus Pieri acceptum: quas canendo uice runt: ut late oſtendit Ouidiꝰ in. v. metamorphoſeos. P ygardus per. y. græcum apud quoſdam auctores græcos ſcriptū:& ꝓ caprea quadā ſilueſtri non diſſimili a damis poſitū cōperi: qd̓ Plimiꝰ in. viii. naturalis hiſto. li. cōfirmare uidet̉. Sed in li. x. oſtendit eodem nomīe genus quoddā aquila uocitari: quæ in oppidis habitare cōſueuit: nōnunqͣꝫ in campis albicāte cauda. Sꝫ de quadrupede puto Iuue. intellexiſſe: cū dixit in ſatyra Atticꝰ eximie: Summe cū magno lepꝰ atqꝫ aper atque pygardus. Nam de quadrupedibꝰ loꝗtur: cū non dixerit: Et ſcythicæ uolucres. yga cū. v. græco ſcribit̉: burſa eſt teſticulorum: ad quam cum deſcendūt inteſtina ſit dura aſpera& tumens ob qd̓ hernia ideſt aſpera& difficilis dicitur. Vnde hernici populi dicti ſunt: qui aſpera incolunt ſara: ut ui dimus in dictione hernia. P ygmæ cū. y. græco: penultima cū. æ. diphthongo ſcribitur: populi ſunt teſte Plinio li. vii. naturalis hiſtoriæ tenētes mōtana indiæ: uicina tamē oceano ſalubri cælo ſemperqꝫ uernāte. Horū ꝗ longiſſimi ſunt teſte Gel lio in. ix. noctiū atticarum non excedūt pedes duos& quadrantē. Iuue. uero dixit: Vbi tota cohors pede nō ē altior uno. Quin& teſte Solino earū mulieres ꝗnto āno pariūt:& octauo ſeneſcūt. habētqꝫ ſingulare bellū contra grues: dicente Homero in initio libri terti illiados de troianis contra græcos tendētibꝰ clamore ac clāgore ſublato nō ſecꝰ ac grues ſolent: cū ſidꝰ hybernū fugientes matutino tꝑe cum ingenti clāgore cateruatim cælo ferunt̉: ad oceanūqꝫ ſe conferūt illaturæ dirū pygmæis ac mortiferū bellū. Quibꝰ pygmaꝰ bellator in armiſaccurit. Sed aliquando inpar a grue rapit.& para curius unguibꝰ deportat. dicēte ſiue. in ſatyra Exemplo quodcūqꝫ malo: Ad ſubitas tracum uolucres nubemqꝫ ſonoram Pygmaus paruis currit bellator in armis. Mox impar hoſti: raptuſqꝫ ꝑ aera: curuis Vnguibus a ſæua fert̉ grue. Nam(ut dixit Plinius) Fama eſt arietū caprarūqꝫ dorſis inſidentes armati ſagittis ueris tꝑe uniuerſo agmine ad mare deſcendere:& oua pulloſqꝫ eoꝝ alitū cōſumere: ternis expeditiōe eā mēſibus confici: aliter futuris gregibus non reſiſti. P ylades cū. y. græco& unico. l. ſcribit̉: fuit Strophi phocenſis filius: Agamēnonis amiciſſimi. Nec ipſe eius filii Oreſtis minor amicus: ut uidimus in dictione Oreſtes. quē etiam in inſaniam uerſum nunqͣꝫ dereliquit: dicente Ouidio in. ii. de ponto. Affuit inſano iuuenis phocæus oreſti. Et in eodem libro: Non ita uixerunt ſtrophio atqꝫ Agamēnone nati. P ylamenes prima cū. y. græco: ſequens cū. æ. diphthongo ſcribit̉: fuit teſte Homero dux paphlagonū: ex his qui uenerūt in auxilium troianoꝝ: atqꝫ in bello a Menelao interfectus. Quin& nōnunqͣꝫ hic idem ſcribit̉ a poetis græcis Pylemeneus. ylaus prima cum. y. græco: ſequens cū. æ. diphthongo ſcribit̉: nomen eſt uiri ꝓprium: ꝗ nōnunqͣꝫ cum aſpi ratione Phylaus a græcis ſcribitur. ylartes cū. y. græco:& unico. l. atqꝫ. t. exili ſcribit̉: fuit teſte Homero in. xi. iliados: uir troianꝰ ab Aiace bello interfectus. ylene cum. y. græco:& abſqꝫ aliqua diphthongo ſcribit̉: eſt Homero teſte ī. ii. iliados ciuitas ætolia. P ileus cum. i. latino& unico. l. ſcribit̉: oꝑimentum quoddam eſt capitis. P ylos cū. v. græco& unico. l. ſcribit̉: fuit oppidū iuxta theſſaliam uerſus marinū litus a Neleo patre Neſtoris cōditū dū a fratre Peleo theſſalia pelleret̉. Vnde& Neſtor ip̄e dictꝰ ē Pyliꝰ. Ouidius in. iii. de ſine titulo: Illius attactu pylius iuueneſcere poſſet. Idem in li. primo de ponto. Crede mihi) pylio neſtore maior ero. ylon ſimiliter cū. y. græco ſcribit̉: nomē fuit ꝓprium uiri troiani:& habet accentū in ultima. P ilūnus cū. i. latino:&. m. ante. n. ſcribit̉: louis dictꝰ ē filiꝰ: ac ſtercorādoꝝ agroꝝ uſum cōperiſſe dicit̉: ob qd̓ Sterquiliniꝰ etiā cognominatꝰ fuit. Sed cognomē hoc fuiſſe Saturno Macrobiꝰ rettulit. At uero hūc pinſce di frumēti:& ab eo pilū denominatū: atqꝫ ob id a piſtoribꝰ coli dixit Seruiꝰ ſuꝑ nonū ænei librū. Ꝙ quod nō græcū uerbū: ſꝫ latinū magis eſſe cōſtat. Ad hūc ferūt Danaen cū ꝑuo Perſeo iram Acriſi fugiētē: a paſto re quodā delatā fuiſſe. Quā ille genere cognito uxorē duxit:& derelicta regiōe apuliæ ad rutulos cum Dana demigraſſe: ubi ardeā urbē cōſtruxit. Et ex ip̄a Danae Daunū ſuſcæpit filiū: q̄ in apulia deīde regnans: dauniā illā a ſe cognominauit. Et hūc quoqꝫ daunū ꝗdā turni fuiſſe patrē dixerūt. Eo ꝙ de Turno loquens dicat Virgiliꝰ in. x. ænei. Naſcentē& patria turnū cōſiſtere terra: Cui Pilūnus auus: cui diua uenilia mater. Alii uero dixerunt aliū illū fuiſſe Daunū: hoc ē ꝓxime auū patris Turni. Et Virgiliū nō intellexiſſe de ꝓxīo auo: ſed de Turni atauo: cū alibi ī eodē li. in ꝑſona lunonis dicat. Ille tamē noſtra deducit origine nomen: Pilūnuſqꝫ illi quartus pater.& reliqͣ. Sed nomen filii Dauni:& patris alteriꝰ dauni nuſqͣꝫ legiſſe me memini P indarus cum. i. latino:& unico. r. ſcribitur: fuit teſte Platone li. quarto de legibus: poeta thebanus. Hic teſte Quintiliano in decimo: de inſtitutione oratoria nouem lyricorum longe princeps fuit ſpiritus magnificentia: ſententiis: figuris: beatiſſima rerum uerborūqꝫ copia: uelut quodam eloquentia flumine: ꝓpter quod Horatius in quarto carminum: eum merito credidit nemini imitabileꝫ. Quas ob clariſſimas uirtutes a regibus macedonia ſui temporis maxime dilectus fuit.& magnus Alexandet cum thebas raperet:& ciues uenderet ſub corona: penatibꝰ& familia Pindari uatis parci iuſſit. Cuius mors nō uulgaris cū a diuerſis: tū a Valerio Maximo ſcribitur. Qui cū in gymnaſio ſuper gremio pueri quo unice delectabat̉ depoſito capite quieti ſe dediſſet: nō prius fuit cognitus deceſſiſſe: qͣꝫ a Gymnaſiarcho claudere locuꝫ uolente: ne quicqͣꝫ excitaretur. indus cum. i. latino ſcribit. mons ē in finibꝰ theſſalis a parte occidua. Ex cuiꝰ ima parte peneus fluuiꝰ puut in ſua dictione uidimus. Eſt etiā inſignis origine lapitaruꝫ:& partu fluui acheloi. P inarius cū. i. latino ſcribit̉:& deſcendit a πέινα: quæ eſt fames: cuius prima cū. ei. diphthongo ſcribitur: ſed apud nos relicta. e. remanet. i. ꝓducta. Virgilius in. viii. æneidos: Et domus herculei cuſtos pinaria ſacri. N ut teſtis eſt Seruius) cum Herculi ab Euandro ara maxima in Italia ubi nūc eſt roma conſtituta fuiſſet:& de ſuo armēto ad ſua ſacrificia Hercules boues dediſſet: inuēti ſunt duo ſenes Pinarius& Potitius: ꝗbus quali ter ſe coli uellet oſtendit. Scilicet ut mane& ueſpere ei ſacrificarent. Itaqꝫ perfecto matutino ſacrificio: cum circa Solis occaſuꝫ eſſent ſacra repetēda: Potitiꝰ prior aduenit: Pinariꝰ poſtea extis uidelicet iā redditis. Vnde iratus Hercules ſtatuit: ut pinarioꝝ familia tantū miniſtra eſſet: epulantibꝰ potitiis:& cōplentibus ſacraVnde teſte Seruio Pinarii dicti ſunt. i. famelici: cū prius alio nomine ſenex ille uocaret̉. Et ab hoc pinariam domū cuſtodem ſacri Herculei dixiſſe Virgilium: hoc ē miniſtrā intellexiſſe uoluit: ut alio loco: Triuiæ cuſtos iam dudū in montibus oꝑis: ideſt miniſtra. Et Potitius a uerbo potizo: quod ē bibo deductum. Sed ut ſcribit Liuius in nono ab urbe) Cum Appio Claudio auctore: ꝗ cenſor cognomīatꝰ fuit: ſacra Herculis gēpotitia in mancipia tranſtuliſſet: qua tēpeſtate. xii. familia eius gentis erāt puberes: ad trigeſimū intra ānucum ſtirpe extincti fuerunt. Et ip̄e Appius deū ira poſt aliquot ānos luminibus captus eſt. P yræus prima cū. y. græco: ſequens cu. æ. diphthongo a noſtris ſcribit̉: ab Homero uero& nonnullis poetis græcis cū additione alterius. e. in ultima ſyllaba ante. u. uidelicet pyræeus πυραιεῦς. Fuit athenienſiū po tus a pyræco ꝓmontorio: ut oſtendere uidet̉ Plinius in li. iiii. naturalis hiſto.) cognominatꝰ. Et in. xxxiii. oſtē dit fuiſſe ī eo ædē Iouis ſeruatoris:& Mineruā mirabilē ab Iſidoro ſtatuario confectaꝫ: cui pauca poſſe cōparari dixit. yrachmes prima cum. y. græco: ſequens cū. æ. diphthongo: ultima cum. ch. aſpirato ante. m. ſcribit̉:& fuit nomen uiri ꝓprium: de quo Homerus ipſe meminit. P iræus cum. i. latino:&. æ. diphthongo ſcribit̉: fuit nomen uiri proprium amici Telemachi: ut oſtendit Homerus in. xv. odiſſeæ. Pyra cū. y. græco ſcribit. ſtrues eſt lignoꝝ: in qua corpora cremabant̉. latine rogus dicta. Et nomē a pyr: qui eſt ignis cōtraxit. At uero Seruiꝰ ſuꝑ. xi. ænei. Cum cadauer inꝗt ardere cœperit rogus uocat̉: exuſtuꝫ uero buſtū dicit̉. Quæ Virgilius ip̄e accurate in præfato. xi. obſeruauit cū ait: Cōſtituere pyras. Itē Subiectiſque ignibꝰ atris Ter circū accēſos decurrere rogos. Itē poſtea: Semiuſtaqꝫ ſeruāt buſta. Et ut idē Seruiꝰ ſuꝑ. viii. ænei. inꝗt: Cadauer corpꝰ ē nōdū ſepultū.& ſuꝑ. x. inꝗt: Inferiæ ſunt ſacra mortuoꝝ: eo ꝙ inferis ſoluūtur yramis prima cū. y. græco: ultima cu. i. latino ſcribit̉:& ſimiliter ab igne: ꝗ græce dicitur πυρ nomē aſſum. pſit: eo ꝙ illius figura imitatur: quæ ex inferiori parte eſt lata: paulatim gracileſcens in acuitatem deſinit. Efuerunt pyramides in ægypto ſtructura ex quadratis lapidibꝰ admirāda: faſtigiatæ ultra omnē excelſitatequæ manu fieri poſſet: ut dixit Solinus in collectaneis. Et regū pecunia: ut dixit Plinius ī. xxxvi. naturalis h ſtoriæ: Ocioſa ac ſtulta oſtentatio: ꝗppe cuꝫ faciendi eas cā a pleriſqꝫ tradat̉ ne pecuniam ſucceſſoribus aut emulis inſidiantibꝰ preberēt: aut ne plebs etiā ocioſa fieret: de ꝗbus uidimus in dictiōe cheminis: atqꝫ alij nōnullis in locis uidimus:& uidebimꝰ. fuerūtqꝫ& ſub eis reges ſepulti. Vnde& ſepulchra a nobis plurimi nominātur. Lucanus libro. ix. Non mihi pyramidum tumulis euulſus amaſis. P yramꝰ cū. y. græco ſcribit̉: fuit adoleſcēs mēphiticus: ꝗ apud pyramides amore Thyſbes amata ſeip̄m īteremit: ut pulcherrime enarrauit Ouidius in. iiii. metamorpho. Et a pyramide pyramus nomen accæpit. P yrallis prima cum. v. græco:& ultima cum. i. latino: atqꝫ cum gemino. l. uolatile eſt: ut refert Plinius in undecimo naturalis hiſtoriæ: quod in cypro ex ærariis fornacibus maior muſca in igne ſolum uiuens reperit̉ & a noſtris ignicola dici poteſt. Pyrrhus cū. y. græco:& duplicato. r. atqꝫ ſecūdo aſpirato ſcribit̉: fuit Achillis filiꝰ ex Deidamia filia regi. ſy comedis in ſcyro: cū qua in habitu uirginali degerat: ſic quoqꝫ dictus teſte Seruio ſuper. ii. æneidos: a colo re: quo tingebatur: hoc eſt ꝗa coloris erat ruffi. Nam a patre uocatus fuit Neoptolemus: ideſt nouus miles. Vt ip̄e ad Priamum in ſecundo æneidos: Degeneremqꝫ neoptolemum narrare memento. Fuitque rex epiri:& ab Oreſte interfectus. ut uidimus in dictione Oreſtes. Alius ſimiliter fuit Pyrrhus Aeacidis filius:& rex epiri: qui paterno genere a priore originem traxit materno ab Hercule. Hic cum romanis belluꝫ geſſit de quo Iuſtinus in. xvii.&. xviii. ſuorum epitomatum pertractauit. deinde cuꝫ argos oppidū in pelopōne ſo oppugnaret: lapide ictus interit. A quo pyrrhichiū metrū dictū aſſerunt: quo ille ī ſuis ludis frequētiſſi me utebatur. Et cōſtat ex duabus breuibus pes ip̄e pyrrhichius: ut pater. P yrrha uti ſuperior dictio ſcribit̉: fuit uxor Deucalionis:& filia Epimethei patrui ipſius Deucalionis: quos ſolos ſuperſtites e ſæuo diluuio(quod tꝑe illoꝝ fuit) dixere poeta. Et cū decreuiſſent aquæ: uiderentqꝫ humanum genus defeciſſe:& ip̄i ſenes eſſent:& ex ſe poſſe reſtaurari diffiderent: perrexerūt ad oraculū Themidos poſtulantes: quonā mō genus humanum refici poſſet. Quibꝰ dea reſpondit: id fieri poſſe: ſi poſt ter ga iacerent materna oſſa. Deucalion uero ſapiens intellexit terrā genitricem eſſe cunctaꝝ reꝝ: oſſaqꝫ illius lapides eſſe. Itaqꝫ quæ poſt terga lapides iaciebat facieꝫ traxere uiroꝝ: Et de fœmineo reparata eſt fœmina iactu: ut dixit Ouidiꝰ li. i. metamor. Quod Iuuenalis lepidiſſime tetigit: cū ait in prima ſatyra: Ex quo deucalion nimbis tollentibus equor: Nauigio aſcendit montem: ſorteſqꝫ popoſcit: Paulatimqꝫ anima caluerunt mollia ſaxa: Et maribus nudas oſtendit pyrrha puellas. Nam(ut refert Euſebius de tꝑibus) regnante Cecrope aquarum illuuies maiorē ꝑtem populoꝝ theſſaliæ abſumpſit: paucis per refugia montiū liberatis maxime in monte parnaſo: in cuius circuitu Deucalion tūc regno potiebat̉. Et teſte Iuſtino in ſecūdo ſuoꝝ epitomatum: Rex erat theſſaliæ: ꝗ tūc ad ſe ratibꝰ cōfugientes ſuſceptos per ſūma parnaſi iuga fouit& aluit: a quo ꝓpterea genus humanū reparatum ferūt. Ego uero cōperi in gloſa Ariſtarchi ſuꝑ decimū odiſſeæ: Homeri Deucalionem ex pyrrha uxore quattuor filios ꝓcreaſſe: duos mares. Amphictyona& Hellena:& totidē fœmellas Protogeniā& Melanthiam. Et quoſdā refert exiſtimaſſe Hellena ex ſemine Iouis fuiſſe: ſed ſibi cōpertum eſſe: fuiſſe ex ſemine Deucalionis. Sed an ante diluuium hos filios habuerit uel poſt: nec ip̄e declarat. Vnde Ariſtoteles ī. ii. meteororū: ſub Deucaliōe inꝗt fuit magna hyems& exceſſus ībriū: ubi nūc habitāt hellines ꝗ priꝰ dicebant̉ græci. Ita ut ab Helline filio Deucaliōis hellines cognoīati fuerit: ut uidimꝰ ī dictiōe attis. P irata cum. i. latino& unico. r. atqꝫ. t. exili ſcribitur. At apud græcos in prima eſt. ei. diphthongꝰ: a qua amota ē: ſolam.i. ꝓductā retinuimus: dicūt fuiſſe nomē ꝓprium cuiuſdā latronis: ꝗ primus mare latrocinis infe ſtare cœpit. Vnde& oēs ſimiles pirata cognominati ſunt. yraſus cum. y. græco& unico. s. ſcribitur: fuit teſte Homero in. xi. iliados: uir troianus: ab Aiace bello īterfectus: habetqꝫ accentum in prima apud illos. yreneus cū. y. græco ſcribit̉: mons eſt in hiſpania: ſic quoqꝫ a crebris igniū fulminibꝰ cognominatꝰ. Et teſte Appiano(ut ex hiſtoria illius ad uerbū interpretati ſumus) a tyrrheno incipit mari:& in oceanū boreale ꝓtendit̉: habetqꝫ ex orientali ꝗdem ꝑte celtas: ꝗ& olim galata: nunc quoqꝫ galli cognominant̉. Ex occidentali uero iberos continet& celtiberos. Nam quæ in circuitu detinet: ad iberos ſpectat. Nec ex maioribus eſt europe montibus: nec ex minoribus. P yreneus cū. y. græco&. æ. diphthongo ſcribit̉: hic uidens teſte Ouidio li. v. metamor. muſas ad tēpla parnaſia pluuioſo tꝑe gradiētes conſiſtite dixit. Nec dubitate precor tecto graue ſidus& ībrē: Imber erat: uita re meo: ſubiere minores Sæpe caſas ſuperi: quas ex tēporis diſpoſitiōe:& uerbis perſuaſas in ſuis ædibꝰ lætus excepit. Sed poſt pluuiā uolētibus diſcedere domū clauſit:& uim parabat. Ille effecta alites uiolentiam effugerunt: quas ille ꝓſequi conatus: de culmine turris ſe præcipitem dedit. yretrum cum. y. græco&. t. exili ſribit̉: herba eſt medicinalis: quæ(ꝗa igneā uirtutem habere uidetur) a pyr qui eſt ignis nomen extraxit. yrgus cu. y. græco ſcribitur:& apud nos turris dicit̉:& ī plurali pyrgi: hoc ē turres. Quod teſte Seruio ſuꝑ decimū ænei. caſtellū fuit nobiliſſimū eo tꝑe: quotuſci piraticā exercebāt. Nā illic(ut ait) metropolis fuit: de quo Virgilius ip̄e meminit cū ait: Pyrgi ueteres intēpeſtaqꝫ grauiſce: hoc eſt aliud oppidū: quæ teſte Catōe ideo grauiſcæ dicta ſunt: ꝙ grauem aerem ſuſtinent. P yrgoteles cū. y. græco&. t. exili ſcribit̉: nomē ē ꝓpriū: qd̓ a pyrgos deducit̉:& fuit gēmarum ſcupltor admirandus adeo: ut teſte Plinio in. xxxvii. naturalis hiſto. Alexandri magni edictum fuerit: quo uetuit ī gemma ſe ab alio ſculpi: qͣꝫ a Pyrgotele non dubie clariſſimo eiꝰ artis. Vnde& Carolus noſter Arretinus inquit ad Cyriacum. Parrhaſium tabulis uinces: uinceſqꝫ cauandis Pyrgotelem gemmis: mentoraqꝫ in pateris. P irithous cū. i. latino utrobiqꝫ&. th. aſpirato ſcribit̉: hocqꝫ ut ſeruaret̉ ī prīa græcꝰ ſonus: ī qua ē. ei. diphthō gus: quæ ſonū noſtri. i. detinet: ut ſupra uidimꝰ: cū ſcripſimꝰ Pirethous cū. e. uocali in prima. fuit Ixionis filius: nō ex nube: ſed ex cōiuge: fuitqꝫ rex laphithaꝝ: ꝗ cū ad inferos cū Theſeo ad rapiēdā Proſerpinā deſcē diſſet: a cerbero cane tricipiti deuoratꝰ ē: ut de illo oīa Seneca in tragœdia furentis Herculis ꝓſecutus eſt. Pyro cum. y. græco ſcibit̉: habetqꝫ accentum in ultima:& fuit teſte Heſiodo in theogonia nympha quædam filia Oceani& Tethyos. P irous cū. i. latino ſcribit̉: nomen fuit herois cuiuſdam: de quo Homerus in. ii. iliados ϖιρόςήρωσ. At cū y. græco nomen fuit unius ex equis Solis: dictꝰ a pyr: quaſi ardens. Ouidius in. ii. metamorpho. Interea uolucres pyrous ethous& æthon Solis equi: quartuſqꝫ phlegron hinnitibus auras Flammiferis implent: pedibuſqꝫ repagula pulſant. yrous cum. v. græco: nomen eſt equi: de quo in præcedenti dictione uidimus. P yrodes cum. y. græco ſcribitur: fuit teſte Plinio in ſeptimo naturalis hiſtoriæ: Cilicis filius: qui primus ē ſilice ignem elicuit. Pyrrno cuꝫ. y. græco& duplicato. r. atqꝫ ſecundo aſpirato ſcribitur: fuit elidenſis philoſophus:& teſte Diocle Pliſtarchi filius. Hūc Apollodorus priꝰ fuiſſe pictorē dixit. Audiuitqꝫ Anaxarchū: a quo nihil declinari uiſus eſt: cū oīa ſuſtinuiſſe illum dicant. Immo aiunt Pyrrhonem quādoqꝫ furore adeo inſtigatum fuiſſe: ut ſumpto uerū cū carnibus coquū in forum uſqꝫ perſequeret̉. Quin& in Elide diſcipulorū diſputationibꝰ fatigatum: abiecto pallio alpheū tranaſſe. Eratqꝫ ſophiſtis infeſtiſſimus. Et cum primo ualde pauper fuerit. a ſuis ciuibus magno deinde honore habitꝰ: factus ē pontifex. Vixitqꝫ ad ānos ferme nonagīta. Et illū puto de quo Cicero in li. de finibus ſæpiſſime meminit:& Gellius in. xi. noctiū atticaꝝ li. capitulū ſpeciale cōfecit P irus cum. i. latino ſcribit̉: fuit teſte Homero in. iiii. iliados Imbraſi filius:& tracum princeps: ꝗ ex Eno patria ꝓfectus in adiutorium troianoꝝ: a Thoante rege ætolorum in bello occiditur. P per cū. i. latino ſcribit̉: ſed apud græcos cum adiectione uniꝰ. i. in fine:& accentu ſupra. e. ſcribit̉:& ꝓfert̉. Et(ut ait Herodianus) gūmi& piperi barbara ſunt. At latini noſtri piper huius piperis declinauerunt. Perſius: Et piper& perne. Idem rugoſumqꝫ piper. Arbuſcula eſt: quæ teſte Plinio in. xii. naturalis hiſto. iuniporis noſtris eſt ſimilis. Semina a iunipero diſtant paruulis ſiliquis: quales in ip̄is paſſim faſiolis uidemus. Ha priuſqͣꝫ dehiſcant decerpta: toſtaqꝫ ſole: faciunt quod uocatur piper lōgum: deinde paulatim dehiſcentes per maturitatē oſtendunt candidū piper: quod deinde toſtū ſolibus colore rugiſqꝫ mutat̉. Et addit idē au ctor: In fronte caucaſi ſolibus oppoſita gigni tantum eam arborem aliqui tradidere. P iſa cum. i. latino& unico. s. ſcribit̉: fuit teſte Plinio in. vi. naturalis hiſto. arcadiæ oppidū præterfluente apheo amne:& abūdantia leguminis piſi. Ab hac igitur& Elide ciuitatibꝰ arcadiæ teſte Seruio uenerūt: qu piſas in Italia cōdidere: quas ſic ex priſtina ciuitate uocauerunt. Quod Virgilius tunc tetigit: cum ait: Hoparere iubēt alphea ab origine piſæ: Vrbs hetruſca ſolo. Et Iuſtinus in. xx. epitomatum libro: Habuerun inquit piſæ auctores græcos:& Solinus: Quis ignorat a Pelope piſas dici? Vnde& in plurali declinatur ad differentiam arcadiæ piſa: quæ ſingulariter effertur: ex qua piſæus cum. æ. diphthongo ī penultima. Quidius in tertio de ſine titulo: A qua pene pelops piſto conciditare. Dum ſpectat uultus hippodamia tuos. Piſiſtratus cū. i. latino& t. exili utrobiqꝫ ſcribitur. fuit teſte Herodoto li. hiſto. i. Hippocratis filius:& athenrum tyrānus: ut late Iuſtinus de illo in. iii. ſuoꝝ epitomatum. Nam hic doctrina ingenio& eloquentia tant. fuit: ꝙ athenienſes ſe ac libertatē ei ſponte ſūmitterent: qͣꝫqͣꝫ Solon iuſtiſſimꝰ ⁊ grauiſſimus orator ꝓ liber tate aduerſum illum ſtaret. Sed eloquētia Piſiſtrati libertas cū Solone ſuccubuit tꝑe quo Seruius Tulliꝰ r gnabat romæ: ut ſcripſit Gellius li. xvii. noctium atticarum. Hic primus apud athenas bibliothecam īſtituut ſupra uidimus in dictione bibliotheca. Piſtrix cū. i. latino utrobiqꝫ&. x. conſonāte in fine ſcribit̉. Seruius tamē ſuper quartum ænei. inquit: piſtrix ci x. piſce: cum. ſ. ꝓ naui a nobis ſcribi conſueuit. Virgilius: Immani corpore piſtrix. Plinius in. xxvi. naturalis hiſto. inquit: Item tritones coruſqꝫ& piſtrices: idqꝫ ſæpius replicauit: de piſcibus loquens. At ꝓ naui terminatur in. ſ. Virgilius in. v. Poſt hos æquo diſcrimine piſtris. Et alibi in eodem li. Velocem mneſtheꝰ agit acri remige piſtrin: ubi eſt accuſatiuꝰ deſcendens a recto deſcinēte in. is. At Priſcianus in primo uelle uidet̉ apud græcos ſemper in. ſ. terminari. Nam cū de. ſ. conſonāte pertractat: dicit illam ſæpe a noſtris in. x. cōmutari. ut Aiax ꝓ ἀιασ piſtrix pro πιςρις in quo nos ſequi dores dicit: ꝗ ρνιξ dicunt ꝓ ornis:& ē piſtrix piſcis P ythacuſa cum. v. græco&. th. aſpirato: atqꝫ. c. exili ſcribit̉: inſula eſt in tuſco mari: ſinūqꝫ cāpano ſita: in cuiꝰ quodam colle oppidum fuit nomine pythacuſæ in plurali numero. Ouidius in. xiiii. metamorphor. Aenca nauigationem deſcribēs ait: Inarimē prochytēqꝫ legit ſteriliqꝫ locatas Colle pythacuſas. Hanc olim ſimiaꝫ fœcundiſſimam fuiſſe nōnulli uolunt. ythagoras cum. y. græco&. th. aſpirato ſcribit̉: fuit teſte Apulegio in primo de magia natu ſamus pulchri tudinis inſignis: apprime pſallendi& muſica doctus. Et licet a Polycrate tyrāno ſami dilectus eſſet: eo tamē incipiente tenere dominiū clam fugit ab inſula: amiſſo Veſcare patre: quem comperio inter gemmarios artifices laudem magis in ſculpendis gemmis: qͣꝫ opes quæſiſſe. At uero Iuſtinus in. xx. ſuorum epitomatum Demaratum negotiatorem diuitem illiꝰ patrem uocauit. Laertius Mneſcarchum ānuloruꝫ ſculptorē dixit Sunt& qui Marmachum illius patrem uocatum dicant: auum Hypaſum: attauum Eutiphronem: abauum Cleonymum. Hunc ex pliunte profugiſſe dicunt:& pronepotem Marmachū. Habitaſſe deinde ſami: unde ſamius ipſe Pythagoras dictus fuit. Sed ante apud leſbum ſub diſciplina fuiſſe Pherecydis ſyri aſſerunt. Quo mortuo ſamum demigraſſe& Hermodamāti iam ſeni ſe ibidem in diſciplinam dediſſe. Ac patriā deinde linquens cum iuuenis eſſet:& ſtudioſiſſimus ægyptum diſciplinarum cauſa perrexit. Et tunc quoquēpolycrate per epiſtolam Amaſidi commēdatum: portaſſeqꝫ tres calices argēteos: quos ſingulis ſacerdotibꝰ dono dedit dono dedit:& teſte Antiphone in li. de his: ꝗ in uirtute fuerunt principes omnem ægyptiorum linguā perdidicit: a quibꝰ præteriti æui facta edoctus: tranſiuit in perſiam:& babyloniā. Vbi ſiderū motus curſuſque ſtellarum:& oēm cæli rōnem ab aſtrologis edoctus: regreſſus eſt inde cretam ac ſpartā: atqꝫ ab eorum ſapiētibus mores egregios Minos: ac Lycurgi leges perdidicit. ibiqꝫ una cum Epimenide in idæum antrū deſcē dit. Vbi ſecūdum ea: quæ in ægypto didicerat: a dijs in arcano magna edoctus eſt. Indeqꝫ ad olympicū certamē aſcendēs cum multarū diſciplinarū ibi de ſe maximā admirationem exhibuiſſet: interrogatꝰ a Leonte philaſiorū tyrāno: uel(ut alii dicunt) ſicyoniorū: quo nomine uocaret̉: cū ſolum deū ſapientem diceret. Re ſpondit ſe philoſophū eſſe: hoc eſt ſapientia amatorem: cum uſqꝫ ad id tēpus oēs: ꝗ circa rerum occultaruꝫ ſpeculationē uerſarent̉: ſapientes habiti uocatiqꝫ fuerint. Poſt quem ſermonē cū in patriam rediret:& a Po lyerate iam tyrāno illam cōprimi offendiſſet: clam inde diſcedēs crotonā in Italiam ꝑrexit. Ibiqꝫ leges Italis dedit: atqꝫ cū diſcipulis clariſſimus eſt habitꝰ: ꝗ ferme trecenti teſte Laertio rēpublicam oēm adminiſtrabāt ut merito ariſtocratia: hoc eſt optimorū principatus diceret̉. Idem primꝰ oīum teſte Timeo dixit. Amicorū oīa eſſe cōmunia:& amicitiā eſſe equalitatem. Sicqꝫ ipſiꝰ diſcipuli oīa in mediū īponentes: facultates ꝓprias cōmunes efficiebāt:& coibatur ſocietas inſeparabilis. Ordo uero ac ratio Pythagora: ac deinceps familia ſucceſſionis eius recipiendi inſtituendique diſcipulos: huiuſmodi fuiſſe tradit̉ teſte Gellio in primo noctiū atticarū. Nam a puericia adoleſcētes: ꝗ ſeſe ad diſcendū obtulerant. ἀφυσιογνωμάνει: id uerbum ſignificat mores naturaſque hoīum cōiectatiōe quadam de oris& uultꝰ īgenio: de que totius corporis filo atque habitu ſciſcitari. Cum ꝗ exploratꝰ ab eo idoneuſque fuerat recipi in diſciplinā ſtatim iubebat:& tēpus certum tacere. Non oēs idem. Sed aliud aliꝰ tēpus ꝓ æſtimato captu ſolertia. Is aūt ꝗ tacebat: quæ dicebant̉ ab alijs audiebat. Neque ꝑcontari ſi parū intellexerat: neque cōmētari: quæ audierat fas erat. Sed non minus quiſqͣꝫ tacuit: qͣꝫ biēnium. Hi ꝓrſus appellabant̉ intra tempꝰ tacendi: audiendiqꝫ κουςικοι. Aſt ubi res didicerant: rerum oīum difficillimas tacere: audireque: atque eſſe iam coperāt ſilētio eruditi: cui erat nomen κεμυαν: tum uerba facere:& quæque audiſſent ſcribere:& quæ ipſi opinarent̉ poteſtas erat expromere Hi dicebant̉ in eo tempore μαθηματικοι. ſcꝫ ab his artibus: quas iam dicere ac meditari inceptauerant. Quoniā geometriam gnomonicā muſicam cæteraſque itē diſciplinas altiores. μανήμαθα ueteres græci ap pellabant. Ex inde his ſcientia ſtudijs ornati ad perſpicienda mundi opera:& principia natura ꝓcedebant Ac tūc denique nominabant̉ φυσικοι. Et hæc de illo fauorinū philoſophum rettuliſſe dixit Gelliꝰ teſte An ticlide. Idem Pythagoras geometriā oēm ꝑfecit. Vacauitque maxime circa arithmeticam: nec medicinā neglexit. Quin& teſte Ariſto xeno muſico primus græcis pondera& mēſuras inuexit. Primus luciferuꝫ& heſperum idem eſſe ſidus teſte Parmenide dixit. Fuitque adeo admirationi oībus: ut familiares eius dicerent: ip̄m eſſe dei omnigenas uoces. Vnde ſiquis præſentia illiꝰ frui meruiſſet: uidebat̉ ſibi præclarum quid: ſeu fœlicitatē adeptum. Nam(ut refert Ariſtippus cyrenaicus) dictꝰ Pythagoras: ꝙ non minus uera Pythio loqueret̉. Fuit uenuſtiſſimæ forma adeo: ut illū diſcipuli eſſe Apollinē opinarent̉. Idem fertur octuageſimo ætatis ſuæ āno diem obiiſſe: de cuius morte uaria fuerunt ſententia: quas ſiquis cognoſcere cupit: legat La ertium: ꝗ longo decurſu illas explicauit. P itana cū. i. latino&. t. exili ſcribit̉: urbo fuit teſte Herodoto libro hiſtoriarū primo: in ætolia. Pytheas cum. v. græco&. th. aſpirato ſcribit̉: fuit ꝓprium uiri macedonis nomen. P ythermꝰ cū. y. græco&. th. aſpirato ſcribit̉: fuit teſte Herodoto li. i. hiſto. uiri phocalenſis nomen ꝓprium. P ythius prima cū. y. græco: ſequens cū. th. aſpirato&. i. latino ſcribit̉: agnomē fuit Apollinis a pythone ſerpēte(quem occidit) deductum:& nōnunqͣꝫ etiā a græcis utrūque cū aſpiratione ipſiꝰ. p. ſcribit̉: ac dicit̉ phython.& phythius: ut ſupra uidimꝰ. Et pythia: ac phythia feſta: quæ in ipſius Appollinis honorē: ob phythonem interfectum: primum introducta fuere. de ꝗbus Ouidius in primo metamorphoſeos. Inſtituit ſacros celebri certamine ludos Phythia per domiti ſerpentis nomine dictos. Pythia autem Hora. in arte poetica protulit. Multa tulit fecitqꝫ puer: ſudauit& alſit: Abſtinuit uenere ac uino: qui pythia cantat. P itiſma cū. i. latino utrobiqꝫ:&. t. exili ſcribit̉:& dicitur quaſi pidiſma. Nam noſtri dictiōes græcas tranſcribē tes. d. in. t. nōnunqͣꝫ ob litterarū uicinitatē cōuerterunt: cum ip̄m. d. medium ſit inter. t. exile:&. th. aſpiratū ut in primo horum cōmētariorum li. monſtrauimꝰ:& deſcendit pidiſma a τηδω uerbo græco: quod ē ſalto:& inde pitiſma ſaltatio quædam in numerum facta dicit̉. Iuue. in ſatyra. Atticus eximie: Ille fruatur uocibus obſcenis: omniqꝫ libidinis arte: Qui lacedemonio pitiſmate lubricat orbem. P imo cū. i. latino&. th. aſpirato ſcribitur: fuit teſte Heſiodo in theogonia Oceani& Tethyos filia. P ithodorus cū. i. latino&. th. aſpirato ſcribit̉: nomen eſt compoſitū: quaſi pithoos: hoc ē eiꝰ nymphæ doron donum:& fuit teſte Plinio in. xxxvi. naturalis hiſto. marmorarius ſculptor eximius. P ittacus cū. i. latino& duplicato. t. atque. c. exili ſcribit̉: fuit mityleneus unus ex ſeptē græciæ ſapiētibꝰ Herradio patre: quē thraca fuiſſe Duris ē auctor. Hic una cū Alci fratribꝰ Mellancrū leſbi tyrānum ꝓfligauit Et dum de agri achillitidis poſſeſſione inter atheniēſes& mitylenæos armis decerneretur imperator ip̄e ciPhrinone athenienſiū duce(ꝗ& pancratiaſtes& olympionices fuerat) ſingulari certamine pugnare īſtituit Rete igitur clypeo tegēs Phrinonem inuoluit: atqꝫ illū interemit. Sicqꝫ patriā& agrū ſeruauit. Et cum ites. athenienſes patriā infeſtarent: ciues ſuæ ciuitatis imperiū illi tradiderūt. Quod cū ille cōſeruata patria deciannis tenuiſſet:& optimis inſtitutis: ac ordinibꝰ conſtituiſſet: ſeip̄m ſponte a magiſtratu abdicauit. Eiꝰ ea lefuit in ebrios: cū peccarent duplici pœna afficiendos eſſe. Fuit tꝑibus Creſi lydorum regis: ad quē eiꝰ extat epiſtola:& cū pluſqͣꝫ ſeptuaginta ānis uixiſſet: tertio āno ꝗnquageſima primæ olympiadis obſit. P ittheus cum. i. latino& duplicato. t. atqꝫ ſecundo aſpirato ſcribitur: fuit teſte Homero in. ii. iliados. Aethra comitis:& miniſtræ Helena pater. P yxis prima cū. y. græco: ſequēs cū. x. cōſonāte&. i. latino ſcribit̉: dicitur a nōnullis buxolū: mutatiōe. y. græci in. u. noſtrū. Nam ϖυξον buxum dicit̉.ſ. lignum ex quo buxola fiunt. Iuue. in. ii. ſatyra: Et illis Turgida non prodeſt cōdita in pyxde lyde. Ouidius in primo de remediis: Pyxidas inuenies:& reꝝ mille colores. P laga cum. g. conſonante a noſtris ſcribitur: a græcis uero cum. k. quæ in. c. cōuerti debuerat: ſed ob litteraꝫ affinitatē a noſtris ip̄m. g. ē acceptū: ut ſimile uidimꝰ ī dictione Cygnꝰ:& in dictiōe Aragne. diciturqꝫ a noſtris regio. Euripides ī c. οςτήνχερρωνησιανπλάκα σπειρει: hoc ē ꝗ cherroneſā regionē ſemīat. P laneta cum. t. exili ſcribitur: dici pōt erraticus. Nam deriuat̉a ανη: ꝗ eſt error. Gellius in. xiiii. noctium atticarum: Stellas iſtas inquit multi erraticas: Nigidius errores uocat. P latea cum. t. exili&. æ. diphthongo: etiam in penultima ſcribitur: ciuitas eſt boetiæ: ut oſtendit Homerus ii. iliados: de qua Statius in. vii. libro theb. inquit: Nuntiat excubis uigiles arſiſſæ plateas. Eodem nomine eſt inſula in mari libyco: quaſi ex oppoſito ad cyrenem: ut oſtendit Herodotus in. iiii. hiſtoriarum libroVnde& platæenſis deducitur. P latanus cū. t. exili ſcribit̉: arbor eſt:& nobis notiſſima a platos: quod eſt latum deducta. P laſtice cum. t.&. c. exilibus atqꝫ. i. latino ſcribit̉: dici pōt a nobis fictoria uel figularia. Nam a ϖλάττω: qd̓ eſt fingo deducit̉. Et(ut dixit Plinius circa finē libri. vii. naturalis hiſto.) Ars figulina a Chorebo athenienſ cōperta fuit. At in li. xxxv. dixit Debutadē ſicyonium primū ex induſtria filia illam cōperiſſe: de qua pluriloquit̉. Et in ſequentibꝰ ſubdit: Turianuꝫ attiū a fregellis accitum cui locaret Tarquinius priſcus Iouis effigiem in capitolio dedicandā fictilem fuiſſe eam. Et iō non mirari ſolere fictilis in faſtigio tēpli eiꝰ quadrigas Ab eodē factum Herculē: ꝗ hodie materia eius nomē in urbe retinet. Hæc enim tum deoꝝ erāt effigies ladatiſſima. Nec pœnitet nos eoꝝ: ꝗ tales deos coluere. Aurū enī& argentū ne in diis ꝗdem cōficiebat̉. Du rant etiam nūc pluribꝰ in locis talia ſimulachra: faſtigia ꝗdem tēplorum: etiā in urbe crebra:& munita mira cælatura& arte: firmitateqꝫ ſanctiore auro certe īnocētiore. Iuxta quæ locutꝰ ē Iuue. in ſatyra. Atticꝰ eximie Argenti quod erat: ſolis fulgebat in armis: Ponebant ergo tuſco farrata catino: Templorum quoqꝫ maieſtas præſentior:& uox Nocte fere media mediamqꝫ audita per urbem: Litore ab oceano gallis uenientibus:& diis Officium uatis peragentibus: his monuit nos. Hanc rebus latis curam præſtare ſolebat: fictilis:& nullo uiolatus iuppiter auro. Et(ut idem Plinius proſequitur) Quæqꝫ adhuc diximꝰ: uel aſſidui tate ſatiant figulinaꝝ opera:& fictilibus dolis ad uina excogitatis: ad aquas thyberis: ad balneas: ad tecta coctilibus laterculis. Atqui Numa rex ſeptē collegia figuloꝝ inſtituit. Quin& defuncti ſeſe multi fictilibꝰ condi maluere. Hæc ip̄e Plinius. Et. M. Varro figulos uno in loco romæ fuiſſe oſtendere uidet̉: cū dixit: Ve nerem myrtheam fuiſſe inter figulos& myrtheā iō appellari: ꝗa locus ille prius myrthis eſſet feraciſſimus. Ex ꝗbus colligere poſſumus montē illū teſtaceū: q̄ iuxta portam hoſtienſem cōſpicit̉: ex fractis tūc quoque figuloꝝ uaſis fuiſſe confectū. Et apud illū artifices exercere figulariam artē: nec(ut uulgꝰ nūc aſſerit/ ex oblatione uaſorū: in quibus tributum romam portabatur: quod uarium erat. Et non ſolum romæ: ſed diuerſis in locis pro romanorum opportunitatibus ſoluebatur. P lato cū. t. exili ſcribit̉: fuit philoſophus clariſſimus:& oīum nominatiſſimꝰ Ariſtone patre:& matre Pericto nia. ſiue(ut alii dicūt) Petona. Athenis ſimili die natus: quo apud delon Apollo: ut rettulit Appolodorus. Mater a Solone certiſſimū duxit genus: a quo Plato ſextus in hūc modū fuit. Solonis frater Critiaꝫ genuit. Critias Caleſtrum. Caleſtrus Glauconem. Glaucon Carmidē& Perictoniam. Perictonia ex Ariſtone Platonem. At Solon& Critias ad Neleū& Neptunū genus referebāt. Similiter Ariſto illius pater ad Codrū Me lanthi filium refert̉: ꝗ a Neptuno ſimiliter ſanguinē trahere dicebat̉. Habuit fratres Plato Adimantem& Gauconem:& ſororem Petonā: de qua naſcit̉ Speuſippus. Litteras didicit Plato apud Dionyſiuꝫ grāmaticum. Exercitatus eſt apud Ariſtonē paleſtritem: a quo Plato ꝓ egregio corporis habitu cognominatꝰ ē: cuꝫ teſte Alexandro prius Ariſtoclex ex aui paterni nomine diceret̉. Studuit pictura: poemata edidit:& tragodias. Et cum tragicū certamē initurus eſſet: ante dionyſiacum theatrū: audito Socrate excuſſit poema dicēs Hic Vulcane Plato tua indiget oꝑe. Vicēnis audiuit Socratem. Illo mortuo audiuit Crathylum& Hermogenem. Annorum. xxviii. teſte Hermodoro megaram ſe ad Euclidem contulit. hinc cyrenē ꝓfectꝰ Theodorum audiuit. Pythagoreos Philolaum:& Eurytum. Poſtea in ægyptū ꝓfectꝰ ꝓphetas ſacerdoteſqꝫ audiuit ubi comitē habuit Euripidē tragicū. Regreſſus athenas in academia morabat̉. Idem teſte Ariſto xeno ter mi litauit. primo in tanagtā: ſecūdo in corinthum: tertio in delū: ubi uictoriā habuit. Ter nauigauit in ficiliam. primo ut inſulam uideret tyrāno exiſtente Dionyſio Hermocratis filio. Vbi Plato illi dixit: Nō id præſtare tyrānum: quod ſibi ſoli eſſet utile: niſi uirtute excelleret: cui Dionyſius reſpondit. Verba tua ocioſoꝝ ſenū ſunt: Cui Plato: Et tua tyrānidem ſapiunt. Dionyſius iratus uoluit Platōne occidere. Sed a Dione& Ariſto mene oratus ſe continuit. Illum tamen Polydi lacedemonio: qui ad eū legatus uenerat uendendū tradidit. Polydes uero illum ſecū ducens in æginā uendidit. Quo tꝑe Camander cum reum mortis dicebat: quod.ſ. capitale eſſet: ſi quis athenienſis eam inſulam adiſſet. Sed allegatum eſt eū philoſophū eſſe: quare diſciplinæ gratia abſolutus eſt. Hūc An yceris cyrenaicꝰ emit. xx. minis. remiſitqꝫ athenas ad amicos:& ſtatim pecu nia Anyceridi ꝑ amicos reſtituta eſt: alii dicunt miſſam a Dione illā pecuniam: eāqꝫ uoluiſſe remiſſam. Polydem in calabrya ſuꝑatū:& in elice ſummerſum fuiſſe. fama ē Demone teſte fauorino illi ānūtianti propter Platōnem talia perpeti. Hæc ſciens Dionyſius ſcripſit ad Platonē: ne ī ſe maledicta torqueret: Cui reſcripſit Plato: dicēs ſibi non tantū ocii ſupereſſe: ut Dionyſi meminiſſet. Secūdo iuit in ficiliā:& a iuniore Dionyſio petit terram& hoīes: q̄ iuxta republicam ab eo conſtitutā uiuerent. Non defuit ſuſpicio illum Dioni& Theota ꝑſuadere tentaſſe: ut inſulam tyrāno liberarēt. Quo tēpore Archytas pythagoreus miſſa ad Dionyſium epiſtola: Platōnem purgauit. Ereptūqꝫ athenas remiſit. Tertio ſiciliā acceſſit: Dionem recōciliaturꝰ Dionyſio. Qua re non obtēta rediit in patriam. Multi cōtra Platonē uaria dixere: inter quos Amarulentus teſte Gellio in. iii. noctium atticarū librum maledicētiſſimū conſcripſit: qui ſilos inſcribit̉. In eo libro Platonem ip̄m admodum tenui pecunia familiarē fuiſſe: contumelioſe appellat.& ꝙ impēſo precio: hoc ē deceꝫ milium denariū tris Philolai pythagorici libros emiſſet. Ex eo ꝙ Timaū nobilē illum dialogū continuaſſet Ad id p̄cium donaſſe amicū eius Dionē ſyracuſanum ꝗdam ſcripſerunt. Idēqꝫ& Hermippum ſcripſiſſe uidimus in dictione Philolaus. Ariſtippus etiam in libro antiquaꝝ deliciarū ait: Platonē amore uenereo adoleſcentē quēdam Aſterē nomine: hoc ē latine Stellam adamaſſe: cum quo aſtrologiæ uacaſſe dicunt. Tum& modo conſimili Dionē. Alii etiam Phædrum. In illoſqꝫ eē epigrāmata ab ip̄o compoſita. Quoruꝫ unum de Stella Guarinus ueronenſis noſtra ætate uir inſignis hunc in modum tranſtulit: Ardentes ſtellas lucens mea ſtella tueris: Celū utinā fierē te ut multo lumīe cernā. Deinde ip̄o Stella mortuo: aliud in hunc modū cōpoſuiſſe dicūt: Stella prius ſuperis fulgebas lucifer. at nunc Heſperus. an fulges manibus occiduis. Quod& alii in hunc modum traduxerunt: Iam dudum ſidus uiuentibus lucebas matutinum: Nunc heſperus fulges uita functus mortuis. fertur etiam illum ī adoleſcentia amaſſe quēdā Alexim: ꝓ quo lepidiſſimos:& uenuſtiſſima breuitatis uer ſiculos edidit eo tempore: quo tragœdiis faciendis præludebat: quos ab eruditiſſimo adoleſcente in latinū uerſos rettulit Gellius in. xix. noctium atticarum libro:& Macrobius in ſaturnalium. Qui quoniam iucundiſſimi ſunt:& memoratu digni: nos etiam ſubdidimus: Dum ſe multo ſauio meum puellum ſuauior: Dulcemqꝫ florem ſpiritus duco: ex aperto Tramite anima ægra& ſaucia cucurrit Ad labia mihi rictumqꝫ in oris ꝑuium: Et labra pueri mollia rimata Itineri tranſitus: ut tranſiliret nititur. tum Si mora quid pluſcula fuiſſet in cœtu oſculi. Amoris igni percita tranſiſſet:& meLinqueret:& mira prorſus res moueret: Vt ad me fierem mortuus. Ad puerum intus uiuerem. In Dionem uero poſtqͣꝫ uita ceſſit: talia græce ſcripſit: quæ in illius tumulo ſyracuſis inſcripta ferūtur. Et latine utrunqꝫ traducta hæc ſunt: Lachrymas quidem hecuba: atqꝫ iliadibus Mulieribus dudum geniti dedere: At tibi dion poſt geſtas præclaras res: Demones effuſas ſuſtulere ſpes: iaces. Ecce in patria ſpatioſa chariſſimus ciuibus: O meum in te animum: qui excitaſti dion. Dicunt etiam illum amaſſe Agathonem mulierem ſpecioſam. Plato& Xenophon non fuere grato inter ſe animo:& contentionis ſtudio ſimilia ſcripſere: ut in dictione enophon uidebimus. Habuitqꝫ Plato diſcipulos præcipuos Speuſippum atheniēſem: enocratē chalcedonium. Ariſtotelē ſtagyritē: Philippum opū tium: Eſtiæum terinthiū: Diona ſyracuſanum:& alios plures. Et cum his fœminas duas: Laſceniam manthineam. Axiotheam phliaſiam: quæ teſte Dicearcho uirili utebantur ueſte. P laxaura cum. x. conſonante ſequente. au. diphthongo ſcribitur: fuit teſte Heſiodo ī theogonia una ex nym phis filia Oceani& Tethyos. P lectrum cum. c.&. t. exilibus ſcribit̉: dici poteſt latine pecten. Pleiades cum. i. latino ſcribit̉: apud græcos uero eſt. ei. diphthongus: quæ a noſtris quādoqꝫ diuidit̉: ut in. ij. horū cōmentarioꝝ libro oſtendimus. Et(ut dicunt poetæ græci/ ſeptē fuerūt Atlantis filia: nō ex Electra cō iuge: ſed ex Pleione nympha: dicente Ouidio in. v. faſtorū li. His ſata Pleione cū cælifero atlāte. Has(ut ip̄i poetæ græci ferunt) cum mater boetiā ducere uellet: Orion illis uim inferre tentauit. Sed fuga euaſerunt quas ille. xii. annos ē ꝓſecutus. At Iuppiter pietate in puellas cōmotus illas in aſtra locauit: quæ in humero tauri cōſpiciunt̉: incipiuntqꝫ oriri tꝑe ueris uigeſima die martii. Vnde Vergilia a latinis dicunt̉. Lucētqꝫ in calendis Iunii unica hora:& ſucceſſiue magis: quouſqꝫ mēſe ſeptēbris& octobris duodecim perlucēt horis menſe uero februarii penitus abſcōdunt̉:& a matre Pleione pleiades ſunt cognominata. P leione cū. i. latino ſcribit̉:& ut in ſuꝑiori dictione uidimꝰ: ſic in iſta. ei. græca diphthōgus diuidit̉: nympha fuit ex qua Atlas ſeptē ꝓgenuit filias: quæ ab illa pleiades ſunt cognominate: ut ī ſuperiori dictiōe uidimꝰ P leonamus cū unico. n. ſcribit̉: dici pōt a nobis cumulatio ſiue adiectio. Virgi. Sic ore locuta ē.& li. georgiii. Hactenus aruoꝝ cultus:& ſidera cæli. Non enī niſi ore loꝗmur: Nec alibi qͣꝫ in celo ſunt ſidera. P lemmyriū ſecūda cū. v. græco penultima cū. i. latino ſcribit̉: fluuiꝰ ē ſicilia ex oppoſito ad ortygiam inſulā Hunc cū Virgiliꝰ in. iii. æneidos: dixiſſet undoſum: expoſuit Seruius illum uerbū ex uerbo expreſſiſſe: cum idem ſit plēmyrium: quod undoſum. Nā a ϖλεμμυρω: quod eſt exundo deducit̉: ob quod plēmyrium cū duplicato. m. nōnulli(ut puto) melius ſcripſere: cum& apud græcos ip̄m. m. reduplicat. P leuron cū. eu. diphthongo& unico. r. ſcribit̉: dicit̉ latine coſta:& ob id nōnunqͣꝫ latus. Vnde pleureſis. P leureſis eodem modo ſcribit̉: dolor eſt pectoris: in quo coſtæ locantur. Pluto cum. t. exili ſcribit̉: fuit teſte Heſiodo in theogonia: una ex nymphis Oceani:& Tethyos filia: habetqꝫ accentum in ultima: quē ſi in prima haberet fratrem louis deſignaret. P luto cum. t. exili ſcribit̉: habetqꝫ accētum in prima: fuit Saturni ex Ope uxore filius: frater Iouis: ſed eodeꝫ parti cū Claucā natus: ut in dictione Chronus uidimus. Is a noſtris dicit̉ hic Dis& hic Ditis: eo ꝙ ϖλου τος græce apud noſtros diuitias indicat: ut oſtendimus in dictione Deus. Huic ſorte datum eſt imperium infernorum. Vnde ait Statius: Forte ſedens media regni infœlicis in arce Dux herebi: populos poſcebat crimina uitæ: Nil hoīm miſerans: iratuſqꝫ oībus umbris.& reliqua: quæ ꝓſequit̉ Seneca etiaꝫ in Hercule furente ſimilia enarrans: eius aſpectū terribilē explicat. Idem Proſerpinā Iouis& Cereris filiā rapuit. Nā tūc quoqꝫ: ut di xit Ouidius in. v. metamorpho. Tenebroſa ſede tyrānus Exierat: currūqꝫ atroꝝ uectus equoꝝ. Ambibat ſi cula cautꝰ fundamina terra. Fuitqꝫ oli uulneratꝰ ab Hercule Pluto ī bello quod geſſit Hercules cōtra pylō patriā Neſtoris.& undecī Neſtoris fratres īteremit auxiliāte Plutōe Neſtori. Vnde ait Seneca ī Herc. furēte: Hic(qui rex populis pluribus imperat) Bello cum peteret neſtoream pylon: Tecum conſeruit peſtiferas manus: Telum tergemina cuſpide perferens. Effugit tenui cuſpide ſaucius. Et mortis dominus pertimuit mori. P neuma cum. n. poſt. p. in eadem ſyllaba ſcribitur:& dicitur latine ſpiritus flatus: deſcenditqꝫ a ω: quod eſt ſpiro flo: unde& græce pneumon ꝗ latine pulmo dicitur. P odaliriꝰ cū unico. l.&. i. latio ſcribit̉: fuit teſte Homero ī. ii. iliados: filiꝰ Aeſculapii& frater Machaonis: ꝗ obſolertiam medicina una cum fratre ex creta ad troianū bellū conuocatꝰ fuit: de quo Ouidius ī. ii. de arte: Quantus apud danaos podalirius arte medendi. u. II Automedon currū: tantus amator ero. P oderis cum unico. r.&. i. latino ſcribitur: dicitur latine talaris:& a ϖοδων ideſt pedibus deſcendit. P can cū. œ. diphthōgo ſcribit̉: fuit pater Philoctetis. Vnde& ip̄e Philoctētes Pœātiꝰ dictꝰ ē. Qui. ī. v. triſtiū: Pene decem totis aluit pœantius annis: Poſt ſerum tumido uirus ab angue datū. Nec cū. æ. ſcribitur: ut nōnulli forte putauerūt credentes a iu deduci: quod eſt ferio: cū ip̄e teſte Homero in. ii. iliados: fuerit ſagittandi peritiſſimus: ſed patronymicum ē deductum a patre: ꝗ ſemper(ut diximus) ab illis ποιαν ſcribitur. 10 P orantius cū. œ. diphthongo&. t. exili: atqꝫ. i. latino ſcribitur: filius Porantis dicit̉: hoc ē Philoctetes: ut ī præcedente dictiōe uidimꝰ: quēadmodum Amithaonius ſimiliter Amithaonis filius dicitur: de quo ſatis in dictione Philoctetes uidimus. P œna cum. œ. diphthongo ſcribit̉:& inde pœnitentia: ac pœnitet. P oeta cū. oe. diuiſis ſyllabis:&. t. exili ſcribit̉: uocabulū græcum ē ꝗ latine factor dicit̉. Nā a ϖοιέω: quod eſt facio deſcēdit. Et cū apud græcos prima ſit diphthongꝰ os: nos abiiciētes. i. retinemꝰ. o. euphonia cā. Ne cō uerſa ī. œ. diphthōgū q̄ apud nos ſonū hꝫ ſoliꝰ. e.& cū ſimiliter ſecūda ſit. e. diſſonātiā ſoni cōficere uideret̉ P ogoma cū unico. m. ſcribit̉: dici pōt a nobis barbata. Nam genus eſt cometæ ſic quoqꝫ dicti a ſpecie barba: dicente Plinio in. ii. naturalis hiſtoriæ: Idem Pogomas uocant. Cuius inferiore ex parte in ſpecie barba lon ga ponitur iuba. Nam πέγον barba dicitur. P olemo cum unico. l.&. e. abſqꝫ diphthongo ſcribit̉: fuit atheniēſis philoſophꝰ Philoſtrati filiꝰ pago acenſi oriundus. Hic adoleſcens adeo īpudicus erat: ut pecunias circūferret: quo eſſet ad oēs implendas uoluptates paratior: eas itidem in angiportis& uiis occulebat. Sed cū ſemel ebrius& coronatus in ſcholam Xenocratis irrūperet: ille prætermiſſa oratione: quā inceperat: de pudicicia dicere cœpit. Vel(ut alii ferunt/ tunc forte apud illū de pudicicia ſermo erat: quē uiſo Polemone ardentius ꝓſecutꝰ ē. Quo ſecutuꝫ dicunt: ut im pudens adoleſcens paulatim ſe colligeret:& ante egreſſum ſchola cōponere inciperet: ac de cætero ſtudio: & induſtria adeo ſeip̄m uinceret: ut enocrati in regenda ſchola ſuccederet. P olycletus cū. y. græco&. c. atqꝫ. t. exilibus ſcribit̉: fuit teſte Plinio in. xxxiiii. naturalis hiſto. ſtatuariꝰ ſua ætate maximus: Hageladiſqꝫ diſcipulus. Fuitqꝫ ī eodē teſte Quintiliano li. xii. de īſtitutiōe oratoria diligētia ac decore ſupra cæteros. Cui qͣꝫqͣꝫ a pleriſqꝫ tribuit̉ palma: tamē ne nihil detrahat̉: deſſe pondus putāt. Nā ut humana forma decorē addiderit ſupra uerū: ita nō expleuiſſe deoꝝ auctoritatē uidet̉. Qui ætatē quoque grauiorē dicit̉ refugiſſe nihil auſus ultra leues genas. Et q̄ Polycleto defuerūt Phidia: atqꝫ Alcameni dant̉. Nam& ī ebore ut Phidias oꝑatus eſt: dicente etiam Iuuenale ī ſatyra Stemmata ꝗd faciunt: Phidiacum uiuebat ebur: necnon polycleti. P olycrates cū. y. græco&. c. ac. t. exilibus ſcribitur: fuit ſamius tyrānus: de quo Cicero de finibꝰ bonoꝝ& ma loꝝ: Pliniuſqꝫ& diuerſi græci auctores meminerūt. Hic adeo ſibi fortunā obſeꝗoſam habuit: ꝙ oīa deſide rata ꝑficiebat. Ad moderandā igit̉ fortunæ īuidiā ſumpto ē manu ānulo: quē p̄cioſiſſimū poſſidebat ī mare iacit. Nōnulli uero caſu decidiſſe dicūt: ſed inopinate illū repenteqꝫ recuperauit. Nā poſt dies paucos a piſcatoribꝰ piſcis captus: ꝗ ānulū ſorbuerat tyrāno donatꝰ eſt. In cuius uentre cōpertꝰ ānulus illi ueluti a Neptuno reſtitutus tradit̉. Qui ſane ānulus teſte Plinio li. xxxvii. naturalis hiſto. romā delatꝰ: dono Auguſti in delubro Cōcordia cū aureis coronis eſt appenſus. Sed de Polycrate tandē accidit: ꝙ cuꝫ aduerſus Darium ꝑſarū regē exercitū duceret: ab Oronte præfecto Darii acie fuſus& captꝰ: in ſummo megalēſis mōtis uerti ce ſuſpēdi iuſſus ē: ac relictꝰ auibꝰ lacerādus: ut ꝗ ubiqꝫ fœliciſſime ī terra uixerat: ī aere miſerrime expiraret P olydamas cū. v. græco ſcribit̉: nomen fuit uiri ꝓprium troiani compoſitum ex poly. i. multum:& δαμάζω domito. Fuit troianus ꝗ cum Antenore& Aenea urbem troianam græcis tradidiſſe dicitur:& a Perſio Polydamas ꝓ tragœdia de Polydamante accipitur. Polydectes cū. y. græco&. c. exilibus ſcribit̉: fuit Magnetis filius:& rex inſulæ ſcriphi. Hic ꝑſeū louis& Danas filiū educauit. Cuius tandē ingeniū ueritꝰ: audaciāqꝫ:& fœlicitatē: ſub umbra æterna gloria illū ad ſu perandā Gorgonē Meduſam compulit. Qua deuicta redeūti Perſeo cū ſemꝑ detraheret: conuerſus eſt ab illo in ſilicem monſtrato capite meduſæo: ut oſtendit Ouidius in. v. metamorpho. Polydorus cū. y. græco ſcribitur: interpretariqꝫ ualet multū doni. Et fuit filiꝰ Priami ex Hecuba. De quo Euripides pulcherrimam tragœdiā ſcripſit:& ab illo Virgilius in. iii. ænei.& Ouidius in. xiii. metamor. plura tranſtulere: de quo in dictione Polymneſtor aliꝗd uidebimus. Polydora eodē mō ſcribit̉: fuit teſte Heſiodo in theogonia una ex nymphis filia Oceani& Tethyos. Polygnotus cū. y. græco&. t. exili ſcribit̉: fuit teſte Quintiliano in. xii. de inſtitutione oratoria pictor antiꝗſſi mus: de quo uidimꝰ in dictōe Aglaophon. fuitqꝫ atheniēſis. Et(ut dixit Theophraſtus) teſte Plinio in. vii. na turalis hiſto. primꝰ picturā cōperit. Quod nō fuiſſe ueꝝ idē Pliniꝰ in. xxxv. oſtendere uidetur. Nā(ut ait) pri mus mulieres lucida ueſte pinxit. Capita eaꝝ mitris uerſicoloribꝰ operuit: plurimūqꝫ pictura primus cōtulit. Siꝗdem inſtituit os adaperire: dentes oſtendere: uultum ab antiquo rigore uariare. P olygonius ſecūda cū. y. græco: penultima cum. i. latino ſcribit̉. dici pōt anguloſus. P olymneſtor cū. y. græco:&. m. ante. n. in eadē ſyllaba ſcribit̉: fuit rex thracū tꝑe belli troiani:& regis Priami amicus. Ad quē Priamus iam dubitās de ſtatu troia filiū Polydoꝝ cū magno auri pondere cōſeruandū nutriendūqꝫ miſit: ut ſi cōtingeret troiā capi: ip̄e genus& urbē inſtaurare poſſet. Sed deſtructa troia auri cupi ditate Polydoꝝ interemit. Quod cū cognouiſſet Hecuba: finxit ſe illi aliud auri pondus uelle ſecreto indicare: ut ip̄e illud ꝓ filio acciperet. Quæ auarus rex uera eſſe credens:& in cōſpectu Necubæ ueniens: ab illa unguibꝰ occecatꝰ fuit: ut eloquētiſſime ꝑtractauit Euripides ī m.& Qui. multa tetigit ī. xiii. metamor. Polymitus ſecunda cum. y. græco: ſequens cum. i. latino:& ultima cū. t. exili ſcribit̉: nomen eſt adiectiuuꝫ. Et id dicitur: quod uariis filis: hoc eſt diuerſorum colorum eſt cōtextum. Nam. uiros filum dicit ſeu licium. Vnde ueſtis illa dicitur polymita: quæ uariis in colore filis eſt contexta. P olymnia ſecūda cū. y. græco: penultima cū. i. latino ſcribit̉: una ē ex muſis quaſi polyhymnia hoc ē plurimū cantās uel laudās. hymnos enī laus ē cū cantico. Vel(ut alii dicūt) multa memoria: ita ut poly cōponat̉ cum μυνια: quæ ē memoria. Ouidiꝰ ī. v. faſtoꝝ: Diſſenſere dea: quaꝝ polyhymnia cœpit Prima: ſilent aliæ: dictaqꝫ mente notant:& Horatius in primo carminū: Si neqꝫ tibias eūterpe cohibet: nec polyhymnia leſbouꝫ refugit tendere barbiton. P olyion cū. y. græco ſequēte. i. latino diuiſis ſyllabis ſcribit̉:& eſt nomē cōpoſitū ex poly: quod ē plurimū:& τον uiola: quaſi plurima ſit uiola. Nā herba ē teſte Plinio ī. xxi. naturalis hiſto. īclyta Muſei:& Heſiodi laudibus. Cuius folia(ut illi poetæ tradunt) mane candida: meridie purpurea: ſole occidente cerulea aſpiciun tur. Et a radice protinus nunqͣꝫ palmo altiora. P olyphemꝰ cū. y. græco&. e. abſqꝫ diphthongo ſcribit̉: fuit teſte Homero in odiſſea: filiꝰ Neptuni ex Thoſa filia Phorci. Et nomē ē cōpoſitū ex poly quod multū denotat& φημησ fama: qͣſi fuerit ualde famoſus. Nā dū Vlyxes uagus poſt excidiū troia forte ſiciliā Homero referēte) ꝑueniſſet: cū. xii. ſotis ꝑſcrutatū loca pre xit: tres optimi uini cados ſecū portātes: ubi uilloſum conſpexerūt hoīem ſtaturæ gigante unicū in fronte oculū habentē ip̄o dicēte apud Ouidiū li. xiii. metamor. Vnū ē ī media lumē mihi fronte: ſed inſtar Ingētis clypei: ꝗ greges mūgebat:& ſolus ab antro lapidē tollebat: quē. xx. bo paria mouere nequiſſent. ad quem ingreſſus Vlyxes: ſciſcitabat̉ de ritu gentiū:& auxilia ob gratiā louis reuerēter poſtulabat. Ille ſuꝑbe reſpō dēs dixit ſe nō timere Iouē& duos ex Vyxis ſotijs apprehēdēs ritu beluæ deuorauit: ac cæteros detinēs ſequēti mane totidē abſūpſit. Idēqꝫ ueniēte ſero cōfecit. Quod ulyxes ꝓſpiciēs& de ſe ac reliꝗs iā timēs: cadū optimi uini: quod ſecū portauerat: illi obtulit miſericordiā poſtulās. ꝓmiſit Cyclops ſe illi miſereri ſi uinuꝫ iterū ꝓpinaret:& ſic tertio cū potaſſet effectꝰ ebriꝰ: in medio clauſi antri ſe ꝓſtrauit dormiēs: quē Vyres cū ſotis acuto ſtipite occæcauit. Tandē cū gregibꝰ aperire cogeret̉ pecudes oēs exeūtes palpabat. Vlyxes uero cū ſotis aſſumptis pecudū pellibꝰ: eiꝰ manus effugit. Et quēadmodū id illi prædictū fuit a Telemo ī ſua dictione uidebimus. Amauit hic Galateā: ut late& pulcherrime narrauit Ouidiꝰ ī præfato. xiii. metamor. lib. Sꝫ(ut ſcribit Seruiꝰ ſuꝑ. iiii. ænei.) Multi inꝗt polyphemū dicūt unū habuiſſe oculū. alii duos: alij tres. Sꝫ to tū fabuloſum eſt. Nā uir fuit prudentiſſimus: ob quod oculum in capite iuxta cerebrum habuiſſe dicit̉: ꝗa prudentia plurimū uigebat. Verum Vlyres eum prudentia ſuperauit:& ob hoc cæcaſſe eum fingitur. P olypotes ſecunda cū. v. græco: ſequens cū. œ. diphthongo: ultima cū. t. exili ſcribit̉: habetqꝫ accentum īpenultima. Fuit teſte Homero in. xii. iliados: filius Piritho.& Hippodamia. P olytes cum. y. græco&. t. exili ſcribitur: fuit regis Priami filius ex Hecuba uxore: cuius mortem in ſecundo iliados Virgilius enarrauit. P olyptoton cum. v. græco:& abſqꝫ aliqua aſpiratione ſcribit̉. Ideſt quod multiplicē habet caſum. poly enim multiplex ē:& πτωσίς caſus. Accipi tamen cōſueuit ꝓ figura: qua diuerſis caſibus ſententia uariat̉. ut Litora litoribus cōtraria: fluctibus undas. Perſius: Ex nihilo nihil in nihilum nil poſſe reuerti. P olypus cū. v. græco ſcribit̉: genꝰ ē piſcis multos pedes habēs. Nā cōponit̉ ex poly: quod multitudinē īdicat. & ποῦσ pes. Quare bene Ouidius in. iiii. metamorpho. inquit: Vtqꝫ ſub æquoribus depræhenſum polypus hoſtem continet: atqꝫ omni dimiſſis parte flagellis. P olyſyntheton cū. y. græco in ſecūda& tertia: penultima cū. th. aſpirato: ultima cū. t. exili ſcribit̉: dici poteſt multipliciter cōiūctum. Nam componit̉ ex poli: quod multiplicitatē indicat:& συνθετον compoſitionem Accipiturqꝫ ꝓ figura: qua locutio multis cōcatenatur cōiunctiōibꝰ. Virgilius li. georgi. iii. Tectumqꝫ larēqꝫ armaqꝫ Amycleumqꝫ canem creſſamqꝫ pharetram. P olitia cum. i. latino utrobiqꝫ:&. t. exili ſcribitur. Nec cōponit̉ a poly: quod eſt multum. Ideoqꝫ nō ſcribitur cum. v. græeo. Sed deriuat̉ a polis cum. i. latino: quæ eſt ciuitas. Vnde latine ciuilitas: ſeu reſpublica īterpretatur:& inde deductum puto uerbum polio: quin& polities. P olyxena cū. y. græco ſequēte. x. cōſonante ſcribit̉: fuit Priami regis filia ex Hecuba cōiuge: quæ demuꝫ poſ captam troiā iugulata fuit ſupra tumulū Achillis. Et nomen ē cōpoſitū ex poly: quod ē plurimum:& εινη admirāda: quaſi plurimū fuerit āmiranda: ob elegentiā ſcꝫ forma:& morū præſtantiā. Habetqꝫ apud poetas noſtros accētū ī antepenultima:& nō ī penultīa: ut multi inepte ꝓferre cōſueuerūt. Iuue. in ſatyra Oībꝰ in terris: Caſſandra inciperet ſciſſaqꝫ polyxena palla.& Ouidiꝰ: Placet achilleos mactata polyxena manes. P olyxenus eodē modo ſcribit̉:& eundem accentū detinet. hūc Homerus in. ii. iliados cōnumerauit inter du ces græcos: ꝗ ad troiam uenere:& filiū fuiſſe dicit præſtrenui Augei: ac diuina pulchritudine præditum. P oltys cum. t. exili&. y. græco ſcribit̉: fuit teſte Plutarcho rex thracum:& in troico bello. P ollux cum duplicato. l. ſcribit̉ a latinis: ꝗ eius primā apud græcos naturaliter breuem ꝓducunt. At uerogræcis cū unico. l. ſcribit̉. Et cum apud illos longo nomine dicat̉ ϖολέυκης: apud nos breuiore dicitur pollux. Nam teſte Priſciano in. viii. Latini gaudentes breuitate plærūqꝫ ī dictionibꝰ græcis faciūt cōciſione: ut quod illi διδω: nos do. Quod illi βυλομαι: nos uolo dicimus. Item quod illi eum: nos me: quod illi os: nos bos: ϖοῦς: nos pes. Idemqꝫ in nominibus litterarum: ut in primo hoꝝ cōmētariorum li. uidimꝰ Et fuit pollux filius Tyndari ex Leda:& frater Caſtoris: de quo in dictione Caſtor ſatis uidimus. P ompa græcū uocabulū ē: quod ad ſacras res auctores noſtri nōnunqͣꝫ referūt: ut ſacrificiorum pōpa: ſed ut plurimū ad res alias. Cicero in Piſonem diſſerens de triumpho: Quid tādem inꝗt habet iſte currus? ꝗd legati in equis:& tribuni? Quid clamor militum; quid tota illa pōpa: Inania ſunt iſta(mihi crede) delectamēta pene puerorum captare plauſus: uehi per urbem: cōſpici uelle. Lucanꝰ ſimiliter de triumphātibus: Quā ſeriem rerū longa præcedere pompa: Quas potuit belli facies. Hæ aūt facies ſimulachraqꝫ uictoriarū: quæ in triumpho geſtant̉: fercula dicunt̉. Cicero de officiis: Ne pomparū ferculis ſimiles eſſe uideamur. Neque uero in lætis modo pompa dicit̉: uerum& in triſtibus. Quintilianus: Quid ſibi uelit ille funebriū longus ordo pomparum. Liuius: Conſulares uero faſces& prætextam curulem nihil aliud qͣꝫ pompam funeris putant claris inſignibus uelut infulis uelatos ad mortem deſtinari. P ontus cū. t. exili ſcribit̉. Et dicitur id mare quod a palude meotidos uſqꝫ in tenedum ꝓtendit̉. Sed iam mare illud anguſtū: quod a tenedo incipit poſt caſum Helles: in illud helleſpontū uocitatū fuit. Quin& quod ab ea ſtrictura incipit: hoc eſt ab helleſponto:& uſqꝫ in boſphorū thracium ꝓtendit̉: ꝓpontis uocatur.& a boſphoro thracio uſqꝫ in paludē mæotidem pōtus dicit̉. Atqꝫ alio noīe mare euxinū: ut ī ea dictōe uidimꝰ. luxta quē locum locꝰ ē tomos clarus Naſonis exilio: ut ī ſua dictōe monſtrauimus.& a pontus pontinꝰ pōtina pontinum deducitur. P ontina palus cum. t. exili&. i. latino ſcribit. Eſt teſte Vibio uolicorū palus iuxta forum Appi haud longe a taracina: diſtatqꝫ ab urbe uiginti milibus paſſuū. De qua Lucanus in. iii. Et qua pontinas uia diuidit uda pa ludes. Nec longe etiam circeis fuiſſe dixit Plinius in. iii. naturalis hiſtoriæ: quem fuiſſe olim locum. xiiii. urbium ex auctoritate Mutiani ter conſulis ꝓdidit. Hanc latrūculorum olim fuiſſe ſedem oſtendit Iuuenalis in. iii. ſatyra cum ait: Interdum& ferro ſubitus graſſator agit rem. Armato quotiens tuto cuſtode tenentur Et pontina palus ⁊ gallinaria pinus. P opiſma cum. i. latino ſcribitur: ſonus eſt cunni ex cōfricatione mentula. Vnde& cūnus ip̄e popta apud nōnullos antiquos dicebat̉. Martialis in. vii. Quis ridere poteſt fatui popiſmata cunni: Cum ſonat hic cui non mentula menſqꝫ cadit. Vnde& popiſma ꝓ coitu nōnunqͣꝫ accipit̉. ut iuue. in ſatyra Credo pudiciciā: Frontemqꝫ manumqꝫ Præbebit uati crebrum popiſma roganti ideſt coitum: in quo popiſma ex crebritate agitationis innaſcitur. P orphyris ſecunda cū. y. græco: ultima cum. i. latino ſcribitur: inſula eſt teſte Plinio li. iiii. naturalis hiſtoriæ: in laconico mari ſita a males ꝓmontorio ꝗnqꝫ milibus paſſuū diſtans ancipiti mari ꝓpter anguſtias. Eadeꝫ poſtea dicta fuit cythera tantum plurali numero: ob memorabile templum Veneri ſacrum: quod in illa cō ſtructum fuit: ut in ea dictione uidimus. P orphyrites eodem modo uti ſuperior: atqꝫ cum. t. exili ſcribitur: dicit̉ affirmante Plinio in. xxxvi. naturalis hiſto. marmor rubeum candidis interuenientibus punctis: qui in ægypto maxime comperit̉. Et nomen a ſimilitudina porphyra: hoc eſt purpura accæpiſſe creditur. P orthmeus cum. th. aſpirato:& eu. diphthongo in fine ſcribitur. Nam ſic quoqꝫ litteris græcis ϖορομευσ dicitur: latine uero portitor uocatur. Virgilius in. iiii. georgicorum: Nec portitor orci Amplius obiectam patitur tranſire paludem. Sed eo græco uocabulo uſus eſt Iuuena. in. iii. ſatyra cuꝫ ait: lam ſedet in ripa tetrumqꝫ nouiſſimus horret Porthmea. Et is dicitur qui traducit homines ac uehit nauigio: uel ad nauim de litore: uel de naui ad litus: uel ad ulteriora fluminis: lacus: ſtagniue ſeu ripas: ſeu litus. Et licet ſic quoqꝫ frequentius dicatur: poteſt etiam accipi pro eo: qui portorium conduxit: ideſt qui fructus pecuniarios ex portu conduxit:& a uenientibus illos exigit. Et dicitur portorium uectigal portus uel fluminum: uel lacuum: uel ſtagnorum. Sane præter portorium& amatorium: ut plurimum neutra deſinentia in orium locum ſignificant: ubi aliquid ſit: ut deambulatorium locus ubi deambulatur. Dormitorium ubi dormitur. Repoſitorium ubi quid reponitur. Tentorium ubi tendimus uela: aut ſiquid inſtar uelorum habet: Ver ipſa potius uela: ſiue uelamēta contra iniuriam cæli. Auditoriū locus ubi audimus præceptorem aut oratōnem in non uera cauſa: aut opus nouum recitantem. Aut ſiquid ſimile eſt uel ipſa turba: aut ipſe cœtus auditorum Tectorium uero illinimētum eſt:& quaſi pauimētum parietis atqꝫ incruſtatio. P orſena cum unico. n. a græcis ſcribitur:& penultimā corripit. Quod apud noſtros Martialis cōſeruauit cū ait in epigrāmatibus: Hanc ſpectare manum porſena non potuit. At in Virgilio circa finem libri. viii. productam comperi: atqꝫ ob id cum duplicato. n. neceſſario ſcriptam. ait enim: Necnon tarquinium eiectū poſenna iubebat Accipere. Vbi ait Seruius unum. n. additur metri cauſa. Vnde& penultima datus accentus eſt: qui in prima eſſe debet. P otia cum unico. t. exili ante. n.&. i. latino in penultima ſcribitur. Erat arcadix ciuitas: ex qua Claucus fuit ꝗ cum Veneris ſacra ſperneret: Potniades malis membra aſſumpſere quadriga. i. equæ: quas dicunt Glaucum ipſum a Venere continuiſſe: ut uelocius currerent: ſed in furiam uerſa: eū cū currum aſcendere uellet laceraſſe dicunt. Et deducitur potnia a ϖότιος: qui eſt uenerabilis. P ractius cū. c.&. t. exilibus:&. i. latino ſcribit̉: fuit teſte Homero ciuitas in ponto: quæ troianis auxilia miſit. P reneſte prima cū. æ. diphthongo poſt. r. aliæ ſine diphthongo uel aſpiratione ſcribūtur. Oppiduꝫ eſt Italia ſuper arretino monte poſitū urbi ꝓpinquū decē& octo milium paſſuū: cōdit̉& nomīat̉(ut placuit Solino a Præneſte Latini regis filio:& Vlyxis nepote(ut uero uoluit Virgilius) a Cæculo filio Vulcani: quem iuxta ignē ſorores digitioꝝ fortuitu cōpererunt: illo dicente in. vii. æneidos: Nec præneſtina fundator defuit urbis Vulcano genitum pecora inter agreſtia regem: Inuentumqꝫ focis: omnis quem credidit etas Cæculus. Nam ut ait Seruiꝰ: Erāt eo in loco pontifices& dii indigētes ſicut etiā roma. Quin etiā& duo fra tres ꝗ digiti appellabant̉. hoꝝ ſoror dū ad focū ſederet: diſſiliēs ſcintilla eius uterū percuſſit. Vnde dicta ē cōcæpiſſe: poſtea enixa puerū iuxta tēplū louis abiecit: quē uirgines aquatum euntes iuxta ignē inuentum ſuſtulerūt: ꝗa a fonte haud longe erat. Vnde vulcani dictus ē filiꝰ:& Cæculus cognominatus: ꝗa oculis minoribꝰ fuit. Hic poſtea collecta multitudine poſtqͣꝫ diu latrocinatꝰ præneſtinā ciuitatē in montibus cōdidit. Et cum ad ludos populos uicinos īuitaſſet: cœpit eos hortari: ut ſecū habitarēt:& ꝓ gloria iactare ſe filium Vulcani. Quod cū illi nō crederēt: īuocato Vulcano: ut eū filium ſuū cōprobaret. Itaqꝫ corā oīs multitudinis cœtu: flāma ē circūdatus. Quo facto cōmoti oēs ſimul habitauerūt:& Vulcani filiū crediderūt. Ob qd̓ dixit Virgi. Omnis quē credidit etas. Sed quare dictū fuerit præneſte non ponit. Vnde dixerunt nōnulli a multitudine arboꝝ eius nominis: quæ eo in loco frequēter naſcunt̉ cognominatū. fuitqꝫ ſitū in loco præminenti: dicente Virgilio: Quiqꝫ altū præneſte uiri. Ob quod& frigidū: dicēte Iuuenale in. iii. ſatyra: Quis timet aut timuit gelida præneſte ruinā. Nā declinat̉ teſte Seruio hoc præneſte& hæc prænaſtis.& ob id dixit gelida. Virgi. etiam: Cum primā aciem præneſte ſub ip̄a. Idem& Priſcianus in. vii. confirmauit. P ragmaticus cū. c.&. t. exilibus ſcribitur: dicit̉ a noſtris negotiator: ſeu forenſis. Nā a ϖραγματέυομαι: qd̓ eſt negotior deriuat̉: Iuuenalis in ſatyra: Et ſpes& ratio: Inde cadunt partes in fœdere pragmaticorū ideſt forenſium: ꝗ negotia clientum conducunt. P raxiteles cū. x. conſonāte: ſequente. i. latino:&. t. exili: atqꝫ unico. l. ſcribit̉: fuit īter marmoris ſtatuarios glo ria ſummus. Sculpſitqꝫ inter cætera Venerem chidi: quæ nō ſolū ibi teſte Plinio in. xxxvi. naturalis hiſtoriæ: ſed in toto orbe terrarū præcipua fuit. Quā ut uiderent multi nauigauerūt chidū. Nam duas fecerat: quas ſimul uendere optabat. Alteram uelata ſpecie: quā ꝗdam prætulerūt optima: ſeuerū id atqꝫ pudicum arbitrantes. conditio erat cū eodē precio. Reliquā chidii emerunt īmēſa differentia fama. Voluit etiam poſtea a chidiis mercari rex Nicomedes totum æs ciuitatis alienū: quod erat ingens diſſolutū repromittens: oīa cidii ꝑpeti maluere. Nec īmerito illo enī ſigno Praxiteles nobilitauerat chidum. ædicula eiꝰ tota aperit̉: ut cō ſpici poſſit undiqꝫ effigies dea: fauente ip̄a(ut credimus) facta. Nec minor ex quacūqꝫ ꝑte āmirata eſt. ferūt amore captum quēdam cū delicuiſſet noctu ſimulachro cohæſiſſe: eiuſqꝫ cupiditatis eē indicem maculam. Hec Plinius. iuxta quæ dixit noſter Carolus arretinus: Praxiteleſqꝫ chidi rurſus te marmore ſignet Pulchra uenus: quo ſit nobis ipſa cnidos. Omnia mercurio cedere uiſa meo. Quæ aūt illius ſigna romam portata fuerunt: ponit Plinius in præfato libro: quod quoluerit cognoſcere: ibidem legere poterit. P raxaſpes cū. x. cōſonāte poſt. a. uocalē:& ante. a. alterā ſcribit̉: fuit nobilis perſa: ꝗ teſte Herodoto li. hiſto. iii. Smerdim Cābyſæ fratrē iuſſu ipſius Cābyſæ ꝑſarum regis occidit. Deīde poſt cū mortē Cābyſæ ad perſas rediſſet: interrogatꝰ ē a magis illis: ꝗ regnū occupauerāt: quēadmodū in dictiōe merdis oſtendimus: ut publice prædicaret Smerdim Cābyſæ fratrē uiuere. Et eū eſſe: quē Magus regē declarauerat: nec ab eo interfectū fuiſſe. Quod ſi faceret: facturū eū maximū inter ꝑſas. Et eo beneficio regē ſibi in ꝑpetuū deuictuꝝ. Qui cū facturū ſe oīa: quæ illi uellent: abunde pollicitus eſſet. Suadentibꝰ illis turrim aſcendit. Ex qua ꝑſis quæ magi rogauerāt denūtiaturus uidebat̉. Cæterū nihil eoꝝ prædicauit. Sed potiꝰ magoꝝ fraudem aperuit. Nec eū merdim ꝗ regnaret eſſe Cābyſæ fratrē. Quinimo iādiu ab eo cogente Cambyſæ fuiſſe interfectum. Sed aliū Smerdim magū a fratre dolo ſuppoſitū: ꝓpterea orare perſas oēs: ut memores beneficiorū Cyri:& alioꝝ regū nequaqͣꝫ ſinerēt Magum hoīem externū ac aduenticiū perſis īperitare. his dictis ex turri præcipitem ſe deiecit: atqꝫ ita diem obit: ut hæc oīa ex Herodoto in latinum interpretati ſumus. P reſbyter cum. v. græco&. t. exili ſcribitur: dicitur latine ſenior. P riamus cū. i. latio ſcribit̉: fuit Laomedōtis troianoꝝ regis filiꝰ. Et nomē ip̄ꝫ aſſerūt græci a uerbo ϖριαμα quod ē redimo cōtraxiſſe. Nā puer ab Hercule captꝰ cū Heſioria ſorore ip̄e ſolus pecunia redimi potuit. Et ab Ioue originem traxiſſe dicunt: ꝗa Dardanus Iouis fuit filius ex Electra Cuius filius fuit Erichthonius. Hic filium habuit Trōem: qui regionem quæ a dardano Dardania dicebatur: troiam a ſe dixit. Huius filii fuerunt Aſſaracus& Ilus: qui urbem ipſam Ilion a ſe uocauit. Hic filium habuit Laomedontem: qui pater fuit Priami. At Priamus ip̄e patre ab Hercule interfecto:& auro redemptꝰ: Ilion reformauit& exornauit. Habuitqꝫ teſte Cicerone in prīo de queſtiōibꝰ tuſculanis filios ꝗnquaginta: quorū decē& ſeptē iuſta uxore ſunt nati. At uero ex altero latere Aſſaracus Capim genuit. Ex quo Anchiſes:& ex illo Aeneas. Quam ſane genealogiam Ouidius in. iiii. faſtorum libro pulcherrime expreſſit cum ait: Dardanon electra quis neſcit atlantide natum: Scilicet electræ concubuiſſe Iouem. Huius erichthonius: tros eſt generatus ab illo. Aſſaracum creat hic aſſaracuſqꝫ capim. Proximus anchiſes cum quo cōmune parentis Non dedignata eſt nomen habere uenus: Hinc ſatus æneas. Priapus cū. i. latino ſcribit̉:& habet accētum in penultima: fuit uir ex lampſaco urbe helleſponti: a qua teſte Seruio ſuper ſecundū georgi. ꝓpter uirilis mēbri magnitudinē pulſus eſt: ꝗa ſæpius cū illo delectabantur fœmina. Hunc dixerunt græci ob fœcūditatē hortorum numen. Ideo dicebat ille apud Virgilium in buco lico: Cuſtos es pauperis horti. Et in. iii. georgi. ait Virgilius: Et cuſtos furū atqꝫ auiū cū falce ſaligna Helleſpontiaci ſeruet tutella priapi. Huic erat aſellus uictima: ꝗa(ut ait Ouidius in. i. faſtorum) cum dii oēs ad feſtum matris deum cōueniſſent:& epulis ſaciati eſſent: noctem ludis ducebāt: Lotidam uero nymphā Somnus arripuit. Cuius pudicicia Priapus ip̄e inſidiabat̉: ſed rudente aſello: quo Silenus uehebat̉: excitata eſt & Priapus deſiderio fruſtratus. In cuius uindictam lampſaceni aſellum illi litare ſtatuerunt. P rymno cū. v. græco&. m. ante. n. ſcribit̉: fuit teſte Heſiodo nympha Oceani& Tethyos filia. P roblema cum unico. m. ſcribit̉. Eſt propoſitio interrogationem detinens annexam cum διάτι ideſt quare ut eſt apud Ariſtotelem. P robatica cum. c.&. t. exilibus atque.i. latino ſcribitur: dici poteſt ouilis. Nam a τρατον: quod eſt ouis ϖοβατική deſcendit. Vnde& piſcina: in qua oues lauabantur: ꝓbatica dicta eſt. P roceleumaticus abſqꝫ aliqua aſpiratione:& cum unico. l. atqꝫ. i. latino ſcribit̉: pes eſt conſtans ex qͣttuor bre uibus: ut Tytire paſcentes a flumine reiice capellas. Nam in. v. pede ꝓceleumaticū poſuit ꝓ dactylo. Et dicit̉ quaſi primitus iuſſus: eo quod in ſacris Minerua prius eius pedis uerſus pronuntiari iubebantur. ϖό enī ante deſignat:& κελέω iubeo. P rocyon cu. c. exili&. y. græco ſcribit̉: ſtella eſt: quæ ante canem: ꝗ ſirius dicit̉: exoriri conſpicit̉. Nam ex pro quod eſt ante:& κυων canis cōpoſitum uocabulū eſt. Vnde Cicero in. ii. de natura deorum referens uerſus arateos inquit: Anticanem procyon graio ꝗ nomine fertur.& Horatius in libro carminū tertio ait: Iam clarus occultum andromeda pater Oſtendit ignem: iam procyon furit: Et ſtella ueſani leonis Sole dies referente ſiccos. P roconeſſus cum. c. exili:& duplicato. s. ſcribitur. Ciuitas fuit in minori aſia. P rochyta cum. ch. aſpirato ſequēte. y. græco:&. t. exili ſcribit̉. Inſula ē ī tuſco mari ſinu campano ſita: una ex æoliis: de qua Virgilius in. ix. æneidos: Tum ſonitu ꝓchyta alta tremit. Et Ouidius in. xiiii. metamor. deſcribens Aenea nauigationē dixit: Inarimen ꝓchytamqꝫ legit. Vnde ait Plinius in libro naturalis hiſtoriæ: Inarimes mons fuit: qui terremotum paſſus: alteram fudit inſulam: quæ prochyta ab effuſione dicta eſt. Nam ϖροχω effundo a noſtris dicitur:& προυτήριον fuſorium. P rocris cū. c. exili&. i. latino ſcribit̉: fuit Erithei Athenarum regis filia& Cephali uenatoris uxor: ut in ea dictione uidimus. Quam Homerus in. xi. odiſſeæ: dixit Vyxem apud inferos comperiſſe. rotus cum. œ. diphthongo:&. t. exili ſcribit̉: fuit Abantis argiuorum regis filiꝰ: cui ſucceſſit in regno. Hic teſte Homero in. xi. odiſſeæ: Antiam habuit uxorem: ex qua quattuor filias genuit Meram: Euryalem: Ly ſippē:& phianaſſam: quæ cū teſte Pherecyde ī forma ſeu pulchritudine ſe lunoni prætuliſſent: offenſa dea eis furorem talem īmiſit: ut uaccas ſe eſſe arbitrarent̉:& aratra timentes ſiluas peterent: dicente Virgilio in Sileno: Prætides implerunt falſis mugitibus agros. Ouidius uero inquit in. x. metamorpho. Illas ob ſpetam uenerem ira numinis prius in uaccas: mox in lapides cōmutatas dixit. Sed ut græci ferūt Pherecydis hiſtoriam proſequentes ꝓpoſuit Protus regni partem:& quam ex eis mallet in coniugem ſiquis eas in priſtinum mentis ſtatum reſtituiſſet. Cuius primi cupiditate tractus Melāpus uates ac mātes peritiſſimꝰ:(ut dixit Homerus) illas ſuo artificio liberauit.& ut dixit Seruius helleboro. Ac deinde phianaſſaꝫ uxorem ſibi ele git. Ex qua teſte Homero in. xv. odiſſeæ li. Antiphatē& Mantium ꝓcreauit: Antiphates Dideum. Vitruuiꝰ uero de architectura dixit illas a Melampo conductas apud clitorium arcadiæ oppidum: ut ab ebrioſitate liberarentur. Nam ibi ſpeluncam eſſe dixit limpidiſſimam aquā ꝓfluentem: quæ pota facit hauriētes odiſſe uinum. Ob quod ſuper eius fornice græcis litteris ſcriptum rettulit: aquā illam non eſſe potabilē& uitibꝰ inimicam. Quod Ouidius tetigit in. xv. metamorphoſeon cum ait: Clitorio quicūqꝫ ſitim de fonte leuauit: Vina fugit: gaudet̉qꝫ abſtemius undis. P rogymnaſmata ſecunda cum. y. græco: ſequens cum. m. ante. n. ultima cum. t. exili ſcribitur. Et latine interprætatur præexercitamenta. Idem& proagonaſtica deſignat. P rologus cum unico. l. ſcribit̉. Et dicitur a nobis præfatio ſiue ꝓloquiū. Nam rē in toto libro narrandā ꝓponit: licet Terentius ꝓlogis abuſus ſit. Et in prologis ſcribēdis opera abutit̉. Non ꝗ argumētum narret: ſed ꝗ maledictis ueteris poetæ reſpondeat. Et cū rem de qua tractare intēdunt ꝓpoſuerint: ſolent latini poeta inuocare: deinde narrare. Quod modo cōtrario fit a græcis. Nam cuꝫ primo inuocauerint: quæ tractatur: ſunt: deinde ꝓponunt: enarrantqꝫ deinde. Satyrici uero nec inuocant: nec breuiter quicqͣꝫ primitꝰ dicēdum ꝓponunt. Sed ex abrupto incipientes: a repræhenſione ſui(qua ſe primū expurgare poſſe putant) exordiuntur. Ac ſe mixtim cū alijs reprehēdētes: de ꝗbꝰ locuturi ſunt: longiori ꝓceſſu ꝓponūt. Ob quod nō minus ꝓlogo: qͣꝫ Terentiꝰ ip̄e fecerit: abutūtur. At uero ꝗ apud græcos ātiquā comediā in morē noſtræ ſatyra conſcripſerūt: ut Ariſtophanes: Cratinus& Eupolis magis etiam qͣꝫ noſtri a re ip̄a ꝓceſſerunt. Hoc differen tes ac comediæ retinētes: ꝙ nō ſeip̄os ipſimet: ſed alium inducūt ex abrupto alteruꝫ repræhendentē: ut ex Ariſtophane libet latine uerſiculos aliquos referre: quos Leonardus arretiuus delitiæ noſtræ mecū olim ludens interpretatus ē. Nam in prima comœdia inducit Ariſtophannes Chremetē uirum bonū: cæterū inopeꝫꝗ cum paupertate offenderet̉: ad oraculū Apollinis ꝓfectꝰ quæſiuit. Num præſtaret mutare mores& aliter uiuere. Reſpondit Apollo: cui primū obuius fieret de tēplo exiens: euꝫ ſequeret̉: ac domū ſuam adduceret Ille aūt accepto reſponſo cæcū ſequebat̉. Nam is primū ſibi obuius fuerat. Carinus aūt ſeruꝰ ꝗ cum Cremete uenerat: ignarus huius reſponſi mirabat̉ domini factū:& inſaniſſe illum exiſtimabat. Itaqꝫ cū pluries eum ab illius cæci inſecutione uerbis reuocare tentaret. Et nihil Chremes penitus reſponderet. Inſaniā domini ac fortunam ſuam conquerens: talia loqui occepit: Vt permoleſta res eſt ου& dei Seruum fieri decipientis domini. Si recta ſint enim illa: quæ ſeruus monet: Placeat tamen domino nequaqͣꝫ ſic agere: Neceſſum habet ſeruus eiſdem eſſe in malis. Corporis enim fortuna non ip̄m ſui Sinit eſſe compotem. ſed eum ꝗ poſſidet. Et iſta quidem iſta nempe ego obliquo deo Reſponſa: quidat ex tripode intorquens aureo Iuſtam querelam cōqueror ſuccenſens: quia Cum augur ſit& medicus(ut aiunt) optimus: Herum tamen remiſit inſanum meum. Qui nunc ſequatur cæcum hoīem contra faciens Quam oporteat facere. uidens enim folet Dux eſſe cæcorat iſte poſt cæcum uadit. Neqꝫ una trahit: ac nihil reſpondet: dum petorEgo igitur nihil eſt: cur feram nunc etiam amplius: Ni mihi reſpondeas here: cur iſtum ſequeris: Tibi moleſtus eſſe non deſiſtam ego. Non hercle me pulſabis coronatum quidem Nequaqͣꝫ. at enim dempta tibi corona prius Quo magis doleas) Nugæ eꝗdem non deſiſtam Prius qͣꝫ mihi dicas: quid eſt. nāqꝫ hoc fides Te erga mea facit: ut adeo de te petam. Et reliqua. Vbi abſqꝫ aliquo ꝓlogo ad rem ip̄am ſubito decurrit. Satyrici etiā noſtri poetæ a repræhenſiōe ſua incipiūt: ut id ip̄m: quod in ſe reprehendūt: in alios ueriꝰ ꝓſequātur. Quāobrem uehemēter aberrāt: ꝗ Perſiū mundiſſimū ſatyrū exponere uolētes: dicūt illum in. i. ſatyra uoluiſſe eos reprehēdere poetas: ꝗ cuindocti ſint& arrogātes: quadam uerboꝝ ineptia ſeip̄os claros oſtendere conant̉: quod a muſis in parnaſo deportati heliconē deguſtarūt:& diuinoꝝ poetaꝝ aīas intra ſe ſuſceperunt: ꝗ cū ſint pica& corui: merito ueniunt repræhendēdi. Sed longe aliꝰ ē eius poetæ ſenſus: ſeip̄m enim reprehendit: ꝙ repente& feſtinꝰ nimium poeta ꝓdit: nec unqͣꝫ aquas heliconis depotaſſe meminerit: aut ꝑ ſomnū ꝗd unqͣꝫ magnū uiderit: qui bus qͣꝫocyſſime poeta fieri potuerit: ut Heſiodo cōtigit& Ennio. Nā(ut in ſua dictione uidimus) cū Heſio dus iuxta ꝑnaſum patris oues depaſceret: a muſis raptꝰ:& ad heliconē deductꝰ: ſacriſqꝫ aꝗs epotꝰ:& hedra coronatꝰ: repēte poeta apparuit. Enniꝰ ſimiliter cū ſomniaſſet Homeri aīam ī eū ītraſſe: qͣꝫprimū ſe poetan egregiū māifeſtare ualuit: ut ī dictōe Pythagoras oſtēdimꝰ. At cū nil tale mihi cōtigerit inꝗt Perſiꝰ: Sꝫ poti ruſtico ſim fonte potꝰ:& muſas locaqꝫ: q̄ īhabitāt illis reliqueri: quoꝝ imagines ſequaces ipſæ hedere labūt merito reprehēdēdus uenio: ſi ad ſacra uatū:& illorū certamina poema aliquod affero. Sed fame cōpulſus & ſpe lucri: quæ duo ne dicā hoīes: ſed muta quoqꝫ aīalia uerba cogunt humana confingere: coactꝰ ſum id quoqꝫ efficere:& ob id forſitan excuſari potero. Vt ꝑ hæc ſane& illos reprehēdere ualeat: ꝗ cū talia quoti die ſe potaſſe& ſomniaſſe cōfingāt ſola ſpe lucri īeptiſſima quæqꝫ poemata ad ſacra uatū adferre nō uerēt̉ Vnde ait Perſius: Nec prolui: quod eſt ꝓpe& luo compoſitum puto: hoc eſt bibēdo attigi: uel etiā immerſi labra: quæ nō tantū hoīum: ſed aliorum ſunt aīalium: ut Iuue. in. iii. ſatyra: Et elixi ueruecis labra comedit. Quin& terræ margines: unde labruſcam dictā uoluit Seruius. Fonte caballino: ꝓducto. ſ. a pegaſo allato caballo: ut in dictione pegaſus oſtendimus: iuxta id: Vectanti ad rura caballo. Vt ſic repente: hoc eſt per euꝫ modum: quo Heſiodus& Ennius poeta ꝓdirem.& heliconidas. i. muſas patronymicū eſt fœmininuꝫ dedu ctum a græco. Et pallidam pyrenē: quæ uallis eſt inter duos parnaſi colles muſis ſacra: ut diximꝰ in dictione parnaſus: quæ ab effectu pallida dicta eſt: ꝗa ſe incolentes hoc eſt poetas: ob ſpeculationes pallidos reddat: ut infra idem dixit poeta: En pallor ſeniūqꝫ. Et Iuue. de poetis tēpore Mœcenatis: Tunc utie multis Pallere & toto uinum neſcire decēbri. Muſas ergo& eoꝝ loca illis relinquo: quorum imagines ex gypſo uel marmore deducta habent̉: ut Iuue. Qui facis in parua ſublimia carmina cella: Vt dignus uenias hederis& ima gine macra. Quas& ip̄i ſibimet quādoqꝫ apponere conſueuerant: dicente Plinio in. xxxiiii. naturalis hiſto. Notatum eſt ab auctoribꝰ. L. Actium poeta in camenaruꝫ æde maxima forma ſtatuā ſibi poſuiſſe: cū breuis admodū ip̄e fuiſſet. Hederaqꝫ ſequaces: hoc eſt poetarum ſtudia cōſequētes. Virgi. in. ix. Flāmiſqꝫ ſequacibus iras Lambunt: hoc eſt leniter contingūt. Cum egoipſe ego ſemipaganꝰ ſim: hoc eſt ruſticano fonte pode quo in dictione pegaſus uidimꝰ. Affero ad ſacra uatum. i. poetarū certamina. de quibꝰ late uidimꝰ in dictione hedera. Carmen: hoc ē poema noſtrū. Quēadmodū Virgil. in Daphi. Cū plures Mopſus ceciniſſet uerſus inquit: Tale tuū carmen nobis diuine poeta:& reliqua. Et ꝓſequitur cām Perſiꝰ quare ad hoc cogit̉ ſub ſimilitudine pſitaci& picæ dicens: Quis expediuit. i. docuit expedite ꝓferre ac dearticulate. Pſitaco ſuum chere: quod græcum ē& tantūdem ac ſalue: ut in ea dictione uidimꝰ:& exponūt nōnulli ſuum. i. naturale: quod falſum eſſe: cū experiētia: tum ex ſenſu poetæ apparet. Sed ideo ſuū dixit: uel ꝗa illi conſuetū fue rat:& uſitatum addiſcere: ut Virgi. in Palamone: Sua ſemper apud me Munera ſunt lauri. Vel ꝗa ita dearticulate illud effert: ut ſibi naturale uideat̉. Quēadmodum in. ii. georgicorū ait Virgiliꝰ Quæqꝫ ſuo uiridi ſemper ſe gramine ueſcit. Quis docuit picas uerba noſtra conari: hoc eſt cum conatu effingere: ac deide exprimere. Ad quod ip̄e Perſius reſpondet: Venter magiſter artis& ingenii largitor: ut Virgi. in primo geor gicorum. Labor omnia uincit Improbus:& duris urgens in rebus egeſtas. Qui utiqꝫ uenter artifex eſt ſenegatas uoces. ſ. a natura. Quin& idem ex eo confirmat. Quod ſi refulſerit:& manifeſta fiat Spes doloſi nummi ideſt ob quē mille fraudes& doli naſcuntur. de quo late uidimus in dictione numiſma. Videbis ſcꝫ Coruos poetas. Nam(ut ſcribit Macrobius libro ſaturnalium) Redeunti Auguſto ex actiaco bello cum ingenti gloria quidam romæ obuiā ſe illi cum Coruo dedit: ꝗ ad imperatorē ait. Aue imperator inuicte: quo delectatus Auguſtus: uiginti milibus nummis emit. Cuius exēplo alter excitus: ſimilē coruum edocuit: quē cū audiſſet Auguſtus: Taliū inquit ſalutatorum ſatis domi habeo. Refert etiā Plinius in. x. naturalis hiſtoriæ Quod īperante Tiberio coruꝰ ꝗdā aſſue factꝰ oībus matutinis in foꝝ uolabat:& roſtra ubi primo Tiberiuꝫ: deinde Germanicū& Druſum Cæſares noīatim: mox tranſeuntē romanū populū ſalutabat: poſtea remeās ad tabernā pluribꝰ officio mirus fuit. Quē ut poſtea ſubita iracundia mēceps ꝗdaꝫ examinauit: ꝗa excremē tis eiꝰ calciamēta fœdauerat: ſumme populus honorauit. Nā primo pulſus ē reus: mox īterēptꝰ: funuſqꝫ alitis memorabiliter celebratū fuit: ꝗppe cōſtratꝰ lectꝰ ſuper duoꝝ æthiopū humeros precedēte tibicine& coronis oīum geneꝝ uſqꝫ ad rogū: ꝗ conſtructꝰ ē dextera uiæ appia ad ſecūdū lapidē in cāpo ridiculi apellato Et poetridas. Format̉ ꝑ modū patronymici:& dicit̉ poetris huiꝰ poetridis. Pegaſeū. i. poeticū: metaphora a fonte ſacrato muſis: ut uidimꝰ in dictiōe muſa. Melos canticū ſiue carmē dulce: hoc ē ſuaue. Simili mō& ſe repræhenſione dignum uideri oſtendere uult Iuuenalis in initio ſui poematis: ꝙ ſemper tantū auditor fue rit: ꝙ talium ſane poetaruꝫ: a quibꝰ quicquid dixerant: merito habuiſſe poterat.& nihil aliud a ſono mi nimoque poeta(præter ea quæ audiuerat/ ſcribi conſuetum ſit:& nec ip̄e aliquid ſcribat: ſed ſemper audiat. Itaque repræhenſione dignum ſe indicat. Et licet proprie prima ſatyra prologus dici non poſſit: prologi tamen quippiam detinet: quia& in illa etiam quid in operis reſiduo dicturus ē: proponit cū dixit: Quicquid agunt homines uotum: timor: ira: uoluptas. Gaudia: diſcurſus noſtri eſt farrago libelli. Et cauſas qͣre potius ſatyram qͣꝫ aliud poema& plura alia: quæ ad materiam prologi ſpectare poſſunt: ut in ſequentibus oſtendemus. Nec inter poetas dicaciſſimos: atqꝫ acriter mordentes a iunioribꝰ noſtris Iuuenalis ip̄e loquat̉. Neqꝫ eam detinet libertatem: quam priſca comœdia habuit: dicente Horatio: Eupolis atqꝫ cratinus ariſtophaneſqꝫ poetæ: Atque alii quorum comœdia priſca uirorum eſt. Siquis erat dignus deſcribi: quod malus: aut fur: Quod mœchus foret: aut ſicarius: aut alioquin Famoſus: multa cum libertate notabant. Quin& oſtendit deinde quomodo illos ſecutus eſt apud noſtros Lucilius dicens: Anc omnis pendet lucilius hoſce ſecutus: Mutatis tantum pedibus numeriſque facetus. Cuius ſane Lucili ſeueritatē& libertatem Iuue. ipſe in fine prima ſatyra tetigit cum ait: Enſe uelut ſtricto quotiens lucilius ardens Infremuit. rubet auditor: cui frigida mens eſt Criminibus. Ob quā ſane rem& maledicentiā nimiamqꝫ libertatem fuit hoc comediarum genus romæ lege ꝓhibitum: ne potētiores urbis aliquādo offendi cōtingeret: ꝗbus tacita ſudant præcordia culpa. Quare dicebat idem poeta. Vnde illa priorum ſcribendi quacūqꝫ aīo flagrante liberet Simplicitas. cuius non audeo dicere nomen.ſ. libertatis: quæ adeo a ſua ætatis tyrāno ſuppreſſa fuerat: ut ne illius quidē nomē pro ferre liceret. Nā teſte Suetonio Domitianus: ſub cuius imperio Iuue. florere ac ſcribere contigit: ſcripta famoſa uulgoqꝫ edita: quibꝰ primores uiri ac fœmina notabant̉: aboleuit non ſine auctorū ignominia. Quā ob cām teſtatur ip̄e Iuue. nolle ſe uiuos repræhendere: cum ſtatim adeſſet accuſator: qui nulla alia in re eucriminari curaret: qͣꝫ ꝙ uerum dixerit. Sed(ut ait) Experiar ꝗd concedatur in illos. Quorum flaminia tegicinis: atqꝫ latina. Quæ. ſ. uiæ erant romæ: in ꝗbus mortuorum cineres in ſepulchris cum ſuis titulis plurimū locabantur. Sed(ut mihi certiſſimum liquet/ uſus fuit lepidiſſimus poeta præoccupatiōe: qua quod tacere ꝓmittit: pulcherrimo pandit artificio. Nam(ut cætera facilius oſtendamus) conſtat eum temporibus fuiſſe Domitiani principis: quem ſub nomine Neronis manifeſtiſſime ille nōnunqͣꝫ acriter inſecutus eſt: ut in ſatyra Criſpini. Contra quem& Domitianum de luxuria& ingluuie aperte inuehit̉: licet ſub cognomine Ne ronis principem exprimat: quādo ait: Cū iam ſemianimē laceraret flauius orbem Vtimus& caluo ſeruiret roma neroni. De Domitiano locutus eſt: quem cōſtat ex domo flauia& caluuꝫ fuiſſe. Et(ut longos ꝓceſſu omittamus) hæc paucula: quæ infert Suetonius in uita Veſpaſiani id cōprobēt. Ait enim: Rebellione trium principum:& cæde incertū diu.& quaſi uagum imperiū ſuſcæpit: firmauitque tandem gens flauia obſcurilla ꝗdem ac ſine ullis maiorum imaginibꝰ: tamen reipublica nequaqͣꝫ pœnitenda: licet conſtet Domitianū cupiditatis ac ſæuitiæ merito pœnas luiſſe. Ex quo de Domitiano loquens Martialis li. epigrāmatū. ix. inꝗCum ianus hyemes domitianus autūnos: Auguſtus annis commodabit æſtates: Manebit altum flauiæ gentis decus. Nam teſte Suetonio mēſem octobris de ſuo nomine Domitianuꝫ cognominari edixit. Fuit ergo flaui omitianus: hoc eſt de gente flauia. Quin& ipſe idem Caluus Nero. Nam cū ipſius Domitiani ſtaturam idem Suetonius explicaret:& eū toto corpore decētem fuiſſe: ac pulchrum oſtendiſſet ſubdit: Poſtea quoqꝫ caluitio deformis erat. Et ut parum infra pergit: Caluitio ita offendebat̉: ut cōtumeliam ſuā traheret ſicui alij ioco uel iurgio obiectaret̉. At manifeſte conſtat: Neroneꝫ illum ſextum imperatorē non fuiſſe de domo flauia: nec caluum extitiſſe: ſed teſte Suetonio ſufflauo capillo: ita ut nec minima in eo caluities annotetur. Auero Neronem eum uocauit Iuuenalis: uel ex ſimilitudine morum: uel per ironiam: cum Nero egregiam præſtātemqꝫ fortitudinem indicet:& ille teſte Suetonio laboris fuiſſet impatiens: nec pedibus per urbem temere ambulaſſet. Nam nec Nero ſextus ille imperator: ſed Domitius nomine ꝓprio dictus fuit: quē Claudius Neronem uocitauit: poſtea qͣꝫ eum in filium adoptauit. Itaqꝫ teſte Gellio libro. xiii. noctium atticarum Ex Claudiis(quos a ſabinis oriundos accæpimus) ꝗ orat egregia atqꝫ præſtanti fortitudine Nero appellat. eſt. Sed id ſabini accæpiſſe a græcis uident̉: qui uincula& firmamenta membrorum dicūt. Vnde nos quoqꝫ latine neruos appellamus. Non igitur in Neronem ſextum imperatorē: ſed in domitianū Iuuenalis ſuo tē pore regnantē inuexit. Sed ut rem ipſam ſatyricis uelamētis occulere:& ſolis eruditis ꝓpalare poſſet: pulcherrimo artificio in fine ſatyre: nōnulla de Nerone& illius morte ſubtexuit. Nam cū Montanus de rum. bo ſentētiam coram Domitiano dixiſſet: ſuaꝫ ſubinfert poeta noſter: Vicit digna uiro ſentētia. nouerat ille Luxuriam imperii ueterē. Nec dixit īperatoris: ſed imperii. Et ſuperaddēs ueterem a Domitiano ad Neronem rem tranſtulit. Quod& melius ꝑ id quoqꝫ declarat: quod deinde ſubnectit: Nocteſqꝫ neronis lam medias. Nāqꝫ(ut ipſe Suetoniꝰ refert) Nero epulas a medio die uſqꝫ ad mediam noctē ꝓtrahebat. Et inuita Domitiani circa libri finē: Cōuiuabat̉ inquit Domitianus frequēter ac large: ſed pene raptim certe nō ultra ſolis occaſum. Ex quo cōſtat non illū tūc quoqꝫ de Domitiano: ſed de Nerone fuiſſe locutū. Sed rurſus ut De mitiani cōcilium diſſoluere ualeat:& de quo uoluerit intelligere ſubocculte oſtēdat ſubdit: Surgit̉& miſſo ꝓceres exire iubentur. cōſilio.& reliqua: uſqꝫ dum rem magis occultare intendens: ad Neronē ip̄m rediiſſi potuit: quādo ait. Atqꝫ utinam his potiꝰ nudis tota illa dediſſet Tempora ſæuitiæ claras ꝗbꝰ abſtulit urbi I luſtreſqꝫ aīas impune& uindice nullo. Quāqͣꝫ& id idem de Domitiano intelligi ualeat: ut ex Suetonio ha beri pōt. Et ut quod ꝓmiſerat) de mortuis ſe potiꝰ ꝓſecuturum confeciſſe oſtendat: ſubnectit Neronis motem dicens: Sed perit poſtqͣꝫ cerdonibus eſſe timēdus Coperat: hoc ē uilibus ꝑſonis: ut idē in ſatyra Stem mata quid faciunt: At uos troiugenæ uobis ignoſcitis:& quæ Turpia cerdoni uoleſos brutumqꝫ decebant. Idem& in. iii. ſatyra. Quis tecū ſectile porrum Sutor:& elixi ueruecis labra comedit. Accepit enim ſutoreꝫ ꝓ quauis ꝑſona uili. Nam(ut oſtendit Cornelius Tacitus) plebeios quoſqꝫ ꝓſecutꝰ eſt: qurbis incendiū ab illo iuſſum affirmaſſent: qn̄& crudelibus illos afficiebat pœnis: ꝗbus cū ſic timendus eſſe cōperit captata: opportunitate opportunitate nobiles in euꝫ iurauerunt. Namqꝫ cum a plebeis ob ludos& ioculationes prius plurimum amaret̉: timebant nobiles in eum aliꝗd attentare. Sed in Domitianū ꝑſeuerauit plebis amor& deſiderium etiā poſt illiꝰ peractam mortē dicente Suetonio circa operis ſui finē: Occiſum domitianū populus indifferē ter& miles grauiſſime tulit: ſtatimqꝫ diuū appellare conatus ē: paratꝰ& ulciſci duces. Quāobrem de Domi tiano intelligere non potuit Iuue. Et hæc hactenus de Domitiano. Sed ꝗd iam dicemus de Criſpino. Et cer te eodem tꝑe cū Iuuenale fuit& Martiale: in quē tamen ille nomināter& ꝓbroſe inuehere non formidauit qͣꝫqͣꝫ& potentiſſimus eēt in aula Domitiani. Quid enī mordaciꝰ de illo dicere potuit: qͣꝫ ꝙ mōſtrū nulla uirtute redēptum Auitiis: æger ſolaqꝫ libidine fortis. Nemo malus fœlix minime corruptor& idem Inceſtus: cum quo nuper uittata iacebat: Sanguine adhuc uiuo terrā ſubitura ſacerdos.& reliqua. Ad quem tamen Martialis(ꝗa ex primoribus erat) benigniſſime ſcribit dicens in li. epigrāmatum. Sic placidum uideas ſemper criſpine tonantem. Nec te roma minus: qͣꝫ tua memphis amet. Carmina parrhaſia ſi noſtra legentur in aula: Nāqꝫ ſolent ſacra cæſaris aure frui: Dicere de nobis: ut lector candidus aude: Temporibus præſtat: non nihil iſte tuis. Nec marſo nimium minor eſt doctoqꝫ catullo: Hoc ſatis eſt. ipſi cætera mando deo. De illo uero in prima ſatyra Iuuenalis dicere nō curauit: Cum ꝑs niliaca plebis cū uerna canopi Criſpinus de quo nos late in dictione creta ꝓ terra diximus. Qui& ſi de illo uera forſitan dixerit Iuue. cōtra leges tamen principis ægerat: ꝗ(ut uidimus) hæc de primoribus uiris ac fœminis dici ꝓhibuerat. Vnde ſecreto illuꝫ has ſatyras ſcripſiſſe coniector: nec niſi amicis ꝗbuſdam eo tꝑe oſtendiſſe: ut. Quintiliano: Martiali: Vmbri tio:& alijs nōnullis: in ꝗbus ſe poſſe cōfidere iudicabat. Ob quam ſane cām cum de poetis ſatyricis Quintilianus ip̄e in. vii. de inſtitutione oratoria loqueret̉: nomen Iuuenalis poetæ ſuppreſſit: de quo tamen ītelli gens inquit: Sunt clari hodie:& ꝗ olim nominabunt̉. Oſtendiſſe etiā ſatyras Martiali: id epigrāma īdicare uidetur: quod ad Iuuenalem ille idem Martialis li. xii. ſcripſit: ubi de primorum factis& dictis curioſuꝫ eū fuiſſe oſtendit: quod ſane tale eſt. Cum tu forſitan inquietus erras Clamoſa iuuenalis in ſubura: Aut collem domina teris dianæ Dum per limina te potentiorum Subdatrix toga uentilat: uagumqꝫ Maior cælius& minor fatigant. Ne multos repetitas poſt decembres Accepit mea: ruſticumqꝫ fecit: Auro bilbilis& ſuperba ferro. Et reliqua. Quæ in eodē epigrāmate idem auctor proſequitur. Et ī libro ſeptimo: ad eundem Iuuenalem alio in epigrammate: quod tale eſt dixit: De noſtro facunde tibi iuuenalis agello Saturnalicias mittimus ecce nuces: De Vmbritio uero: ꝙ ſatyras uiderit dubiū nō uidet̉. Immo& in nōnullis coadiutorē eum habuiſſe Iuuenalis ipſe oſtendit in fine tertia ſatyra. Vbi poſt ea ipſa quæ in tota ſatyra Vmbritius locutus eſt: hæc quoqꝫ ad Iuuenalem iam ab eo diſcedens ſubdit: Ergo uale noſtri memor.& quotiens te Roma tuo refici properantem reddet aquino: Ne quoqꝫ ad eluinam cererem: ueſtramqꝫ dianam: Conuelle a cumis. ſatyrarum ego(ni pudet illas) Adiutor gelidos ueniā caligatus in agros. Nec his ſolū: ſed& alijs ꝗbuſdam ſatyras ſuas oſtendiſſe ueriſimi le eſt: e cibus nōnullos fallaces: atqꝫ ꝓditores illum habuiſſe dicunt: q̄ ut a Paride Pantomimo potentiſſimo in aula Domitiani(in quē Iuue. inuexerat) gratiam captare poſſent: eos uerſus illi oſtēdere non ſunt ueriti. Quos in ſatyra: quæ incipit Et ſpes& ratio: huiuſmodi inſcripſit: Curritur ad uocem iocundam& carmen amica. Thebaidos latam quum fecit ſtatiuus urbem. Promiſitqꝫ diem. tanta dulcedine captos Afficit ille animos: tantaqꝫ libidine uulgi Auditur. ſed cum frægit ſubſellia uerſu: Eſurit intactam paridi: ni uendat agauem. Ille& militia multis largitur honorem. Mutatis tantum pedibus numeriſque facetus. Cuius ſane Lucili ſeueritatē& libertatem Iuue. ipſe in fine prima ſatyra tetigit cum ait: Enſe uelut ſtricto quotiens lucilius ardens Infremuit. rubet auditor: cui frigida mens eſt Criminibus. Ob quā ſane rem& maledicentiā nimiamqꝫ libertatem fuit hoc comediarum genus romæ lege ꝓhibitum: ne potētiores urbis aliquādo offendi cōtingeret: ꝗbus tacita ſudant præcordia culpa. Quare dicebat idem poeta. Vnde illa priorum ſcribendi quæcūqꝫ aīo flagrante liberet. Simplicitas cuius non audeo dicere nomen.ſ. libertatis: quæ adeo a ſua ætatis tyrāno ſuppreſſa fuerat: ut ne illius quidē nomē pro ferre liceret. Nā teſte Suetonio Domitianus: ſub cuius imperio Iuue. florere ac ſcribere contigit: ſcripta famoſa uulgoqꝫ edita: quibꝰ primores uiri ac fœmina notabant̉: aboleuit non ſine auctorū ignominia. Qua ob cām teſtatur ip̄e Iuue. nolle ſe uiuos repræhendere: cum ſtatim adeſſet accuſator: qui nulla alia in re eucriminari curaret: qͣꝫ ꝙ uerum dixerit. Sed(ut ait) Experiar ꝗd concedatur in illos. Quorum flaminia tegicinis: atqꝫ latina. Quæ. ſiuiæ erant romæ: in ꝗbus mortuorum cineres in ſepulchris cum ſuis titulis plurimū locabantur. Sed(ut mihi certiſſimum liquet/ uſus fuit lepidiſſimus poeta præoccupatiōe: qua quod tacere ꝓmittit: pulcherrimo pandit artificio. Nam(ut cætera facilius oſtendamus) conſtat eum temporibus fuiſſe Domitiani principis: quem ſub nomine Neronis manifeſtiſſime ille nōnunqͣꝫ acriter inſecutus eſt: ut in ſatyra Criſpini. Contra quem& Domitianum de luxuria& ingluuie aperte inuenit̉: licet ſub cognomine Neronis principem exprimat: quādo ait: Cū iam ſemianimē laceraret flauius orbem Vtimus& caluo ſeruiret roma neroni. De Domitiano locutus eſt: quem cōſtat ex domo flauia& caluuꝫ fuiſſe. Et(ut longos ꝓceſſus omittamus) hæc paucula: quæ infert Suetonius in uita Veſpaſiani id cōprobēt. Ait enim. Rebellione trium principum:& cæde incertū diu.& quaſi uagum imperiū ſuſcæpit: firmauitque tandem gens flauia obſcura illa ꝗdem ac ſine ullis maiorum imaginibꝰ: tamen reipublica nequaqͣꝫ pœnitenda: licet conſtet Domitianū cupiditatis ac ſæuitia merito pœnas luiſſe. Ex quo de Domitiano loquens Martialis li. epigrāmatū. ix. inꝗCum ianus hyemes domitianus autūnos: Auguſtus annis commodabit æſtates: Manebit altum flauiæ gentis decus. Nam teſte Suetonio mēſem octobris de ſuo nomine Domitianuꝫ cognominari edixit. Fuit ergo flauo. mitianus: hoc eſt de gente flauia. Quin& ipſe idem Caluus Nero. Nam cū ipſius Domitiani ſtaturam idem Suetonius explicaret:& eū toto corpore decētem fuiſſe: ac pulchrum oſtendiſſet ſubdit: Poſtea quoqꝫ cal uitio deformis erat. Et ut parum infra pergit: Caluitio ita offendebat̉: ut cōtumeliam ſuā traheret ſicui alii ioco uel iurgio obiectaret̉. At manifeſte conſtat: Neroneꝫ illum ſextum imperatorē non fuiſſe de domo fla uia: nec caluum extitiſſe: ſed teſte Suetonio ſufflauo capillo: ita ut nec minima in eo caluities annotetur. At uero Neronem eum uocauit Iuuenalis: uel ex ſimilitudine morum: uel per ironiam: cum Nero egregiam præſtātemqꝫ fortitudinem indicet:& ille teſte Suetonio laboris fuiſſet impatiens: nec pedibus per urbem temere ambulaſſet. Nam nec Nero ſextus ille imperator: ſed Domitius nomine ꝓprio dictus fuit: quē Claudius Neronem uocitauit: poſtea qͣꝫ eum in filium adoptauit. Itaqꝫ teſte Gellio libro. xiii. noctium atticarum Ex Claudiis(quos a ſabinis oriundos accæpimus) ꝗ orat egregia atqꝫ præſtanti fortitudine Nero appellat. eſt. Sed id ſabini accæpiſſe a græcis uident̉: qui uincula& firmamenta membrorum dicūt. Vnde nos quoqꝫ latine neruos appellamus. Non igitur in Neronem ſextum imperatorē: ſed in domitianū Iuuenalis ſuo tē pore regnantē inuexit. Sed ut rem ipſam ſatyricis uelamētis occulere:& ſolis eruditis ꝓpalare poſſet: pul cherrimo artificio in fine ſatyre: nōnulla de Nerone& illius morte ſubtexuit. Nam cū Montanus de rum bo ſentētiam coram Domitiano dixiſſet: ſuaꝫ ſubinfert poeta noſter: Vicit digna uiro ſentētia. nouerat ille Luxuriam imperii ueterē. Nec dixit īperatoris: ſed imperii. Et ſuperaddēs ueterem a Domitiano ad Nero nem rem tranſtulit. Quod& melius ꝑ id quoqꝫ declarat: quod deinde ſubnectit: Nocteſqꝫ neronis lam medias. Nāqꝫ(ut ipſe Suetoniꝰ refert) Nero epulas a medio die uſqꝫ ad mediam noctē ꝓtrahebat. Et inuita Domitiani circa libri finē: Cōuiuabat̉ inquit Domitianus frequēter ac large: ſed pene raptim certe nō ultra ſolis occaſum. Ex quo cōſtat non illū tūc quoqꝫ de Domitiano: ſed de Nerone fuiſſe locutū. Sed rurſus ut Domitiani cōcilium diſſoluere ualeat:& de quo uoluerit intelligere ſubocculte oſtēdat ſubdit: Surgit̉& miſſo ꝓceres exire iubentur. cōſilio.& reliqua: uſqꝫ dum rem magis occultare intendens: ad Neronē ip̄m rediiſſi potuit: quādo ait: Atqꝫ utinam his potiꝰ nudis tota illa dediſſet Tempora ſæuitiæ claras ꝗbꝰ abſtulit urbi Illuſtreſqꝫ aīas impune& uindice nullo. Quāqͣꝫ& id idem de Domitiano intelligi ualeat: ut ex Suetonio ha beri pōt. Et ut quod ꝓmiſerat) de mortuis ſe potiꝰ ꝓſecuturum confeciſſe oſtendat: ſubnectit Neronis motem dicens: Sed perit poſtqͣꝫ cerdonibus eſſe timēdus Cœperat: hoc ē uilibus ꝑſonis: ut idē in ſatyra Stemmata quid faciunt: At uos troiugenæ uobis ignoſcitis:& quæ Turpia cerdoni uoleſos brutumqꝫ decebant. Idem& in. iii. ſatyra. Quis tecū ſectile porrum Sutor:& elixi ueruecis labra comedit. Accepit enim ſutoreꝫ ꝓ quauis ꝑſona uili. Nam(ut oſtendit Cornelius Tacitus) plebeios quoſqꝫ ꝓſecutꝰ eſt: ꝗ urbis incendiū ab illo iuſſum affirmaſſent: qn̄& crudelibus illos afficiebat pœnis: ꝗbus cū ſic timendus eſſe cōperit captata: opportunitate opportunitate nobiles in euꝫ iurauerunt. Namqꝫ cum a plebeis ob ludos& ioculationes prius plurimum amaret̉: timebant nobiles in eum aliꝗd attentare. Sed in Domitianū ꝑſeuerauit plebis amor& deſiderium etiā poſt illiꝰ peractam mortē dicente Suetonio circa operis ſui finē: Occiſum domitianū populus indifferē ter& miles grauiſſime tulit: ſtatimqꝫ diuū appellare conatus ē: paratꝰ& ulciſci duces. Quāobrem de Domi tiano intelligere non potuit Iuue. Et hæc hactenus de Domitiano. Sed ꝗd iam dicemus de Criſpino. Et cer te eodem tꝑe cū Iuuenale fuit& Martiale: in quē tamen ille nomināter& ꝓbroſe inuehere non formidauit qͣꝫqͣꝫ& potentiſſimus eēt in aula Domitiani. Quid enī mordaciꝰ de illo dicere potuit: qͣꝫ ꝙ mōſtrū nulla uirtute redēptum Auitiis: æger ſolaqꝫ libidine fortis. Nemo malus fœlix minime corruptor& idem Inceſtus: cum quo nuper uittata iacebat: Sanguine adhuc uiuo terrā ſubitura ſacerdos.& reliqua. Ad quem tamen Martialis(ꝗa ex primoribus erat) benigniſſime ſcribit dicens in li. epigrāmatum. Sic placidum uideas ſemper criſpine tonantem. Nec te roma minus: qͣꝫ tua memphis amet. Carmina parrhaſia ſi noſtra legentur in aula: Nāqꝫ ſolent ſacra cæſaris aure frui: Dicere de nobis: ut lector candidus aude: Temporibus præſtat: non nihil iſte tuis. Nec marſo nimium minor eſt doctoqꝫ catullo: Hoc ſatis eſt. ipſi cætera mando deo. De illo uero in prima ſatyra Iuuenalis dicere nō curauit: Cum ꝑs niliaca plebis cū uerna canopi Criſpinus de quo nos late in dictione creta ꝓ terra diximus. Qui& ſi de illo uera forſitan dixerit Iuue. cōtra leges tamen principis egerat: ꝗ(ut uidimus) hæc de primoribus uiris ac fœminis dici ꝓhibuerat. Vnde ſecreto illuꝫ has ſatyras ſcripſiſſe coniector: nec niſi amicis ꝗbuſdam eo tꝑe oſtendiſſe: ut Quintiliano: Martiali: Vmbri tio:& alijs nōnullis: in ꝗbus ſe poſſe cōfidere iudicabat. Ob quam ſane cām cum de poetis ſatyricis Quintilianus ip̄e in. vii. de inſtitutione oratoria loqueret̉: nomen Iuuenalis poetæ ſuppreſſit: de quo tamen ītelli gens inquit: Sunt clari hodie:& ꝗ olim nominabunt̉. Oſtendiſſe etiā ſatyras Martiali: id epigrāma īdicare uidetur: quod ad Iuuenalem ille idem Martialis li. xii. ſcripſit: ubi de primorum factis& dictis curioſuꝫ eū fuiſſe oſtendit: quod ſane tale eſt. Cum tu forſitan inquietus erras Clamoſa iuuenalis in ſubura: Aut collem domina teris dianæ Dum per limina te potentiorum Subdatrix toga uentilat: uagumqꝫ Maior cælius& minor fatigant. Ne multos repetitas poſt decembres Accepit mea: ruſticumqꝫ fecit: Auro bilbilis& ſuperba ferro. Et reliqua. Quæ in eodē epigrāmate idem auctor proſequitur. Et ī libro ſeptimo: ad eundem Iuuenalem alio in epigrammate: quod tale eſt dixit: De noſtro facunde tibi iuuenalis agello Saturnalicias mittimus ecce nuces: De Vmbritio uero: ꝙ ſatyras uiderit dubiū nō uidet̉. Immo& in nōnullis coadiutorē eum habuiſſe Iuuenalis ipſe oſtendit in fine tertia ſatyra. Vbi poſt ea ipſa quæ in tota ſatyra Vmbritius locutus eſt: hæc quoqꝫ ad Iuuenalem iam ab eo diſcedens ſubdit: Ergo uale noſtri memor.& quotiens te Roma tuo refici properantem reddet aquino: Ne quoqꝫ ad eluinam cererem: ueſtramqꝫ dianam: Conuelle a cumis. ſatyrarum ego(ni pudet illas) Adiutor gelidos ueniā caligatus in agros. Nec his ſolū: ſed& alijs ꝗbuſdam ſatyras ſuas oſtendiſſe ueriſimi le eſt: e ꝗbus nōnullos fallaces: atqꝫ ꝓditores illum habuiſſe dicunt: ꝗ ut a Paride Pantomimo potentiſſimo in aula Domitiani(in quē Iuue. inuexerat) gratiam captare poſſent: eos uerſus illi oſtēdere non ſunt ueriti. Quos in ſatyra: quæ incipit Et ſpes& ratio: huiuſmodi inſcripſit: Curritur ad uocem iocundam& carmen amica. Thebaidos latam qum fecit ſtatius urbem. Promiſitqꝫ diem. tanta dulcedine captos Afficit ille animos: tantaqꝫ libidine uulgi Auditur. ſed cum frægit ſubſellia uerſu: Eſurit intactam paridi: ni uendat agauem. Ille& militia multis largitur honorem. Semeſtri uatum digitos circūligat auro. Quod non dant ꝓceres: dabit iſtrio. tu camerinos. Et bareas: tu nobilium magna atria curas. Præfectos pelopea facit philomena tribunos. Haud tamen inuideas uati: quem pulpita paſcunt. Quos uerſus cum legiſſet Paris dolore intrinſecus concepto: curauit Iuuenalem ſub nomine dignitatis ab urbe depellere. Et nihil de ſatyra ſe legiſſe oſtendens: præfecturā illi militū in ægyptū a Domitiano dari curauit. Qua ſane adepta:& corruptā militarem oēm diſciplinā conſpiciēs: ſe cōtinere non ualuit: quin in caſtrenſes ante diſceſſum ē roma(ut nōnulli ferūt) ꝑuam ſatyrā inſcriberet quæ incipit: Quis numerare queat fœlicis premia galle Militiæ. In ægyptum deinde ꝑgens: aliam de ſuꝑſtitionibus ægyptiorū ibidē ſcripſiſſe conſtat: quæ incipit: Quis neſcit uoluſi bithynice. Sed ſtatim artificio Paridis a dignitate deiectꝰ: rem ipſa: dinoſcens: ac deceptum ſe uidens: moleſtis deuictus interit. Poſt quem paucis admodum diebus Paridem romæ deceſiſſe dicunt: Cui epitaphium hoc Martialis inſcripſit. Quiſqꝫ flamineam teris uiator: Noli nobile præterire marmor: Verbis delitia: ſaleſqꝫ nili: Ars& gratia: riſus& uoluptas: Romani decus ac honor theatri: Atqꝫ omnes ueneres cupidineſqꝫ: Hoc ſunt cōdita quo paris ſepulchro. Quis ergo non uideat Iuuenalem homines ſuo tempore uiuentes ex induſtria inuaſiſſe:& nec potētioribus peperciſſe. Quin& ex minoribus ſiꝗs diligēter inſpicere uelit: nemi nem inſequi aut aliū quēuis mō aliquo nominare: in quē& Martialis ip̄e nō ſcripſerit: uel de illo uel aliquo in loco meminerit. Nā ſummouet̉ Iuuenalis ad ſcribēdum ſatyram: Quod meuia tuſcū Figat aprum: nuda teneat uenabula māma. ad quam Martialis li. iiii. Dum nō uis leporē: dū nō uis carpere mullos: Et pluſqͣꝫ pa tri meuia parcis apro. Et reliqua. Non pōt etiā tam patiens eē Iuuenalis nō tam ferreus: ut ab ſcribēdo ſatyram teneat ſe: Cauſidici noua cū ueniat lectica mathonis Plena ip̄o: hoc eſt uel nouiter facta: ꝗa ex turpi ſer uitio iam tū ad cauſidicandū ſe contulerat: uel admirabilis& egregia. ut Virgilius ī bucolico: Pollio& ip̄e facit noua carmina i. eximia& admiranda. Ad quē& Martialis in. x. epigrāmatum li. ſic inꝗt: Oīa uis belle matho dicere dic aliquādo Et bene: dic neutrū: dic aliquādo male. Et li. xi. ad eundem ait: Parua rogas ma gnos: ſed nō dant hæc quoqꝫ magni: Vt pudeat leuius tu matho magna roga. Quid ꝙ nomē delatoris ſeu accuſatoris cuiuſdam magni amici ip̄e Iuuenalis ſubticet:& illū ex nominibꝰ eorum quos etiā accuſauit cognoſcēdum oſtendit hominibꝰ eius tꝑis. Et ut ꝗdam ferunt fuit Heliodorus Domitiani libertus: ꝗ cum cito rapturus eēt ꝗcquid ſupererat de nobilitate iam ab aliis uorata libertis timebat̉ a Maſſa:& munere palpabatur a Caro ſimiliter uiro nobili: ad quem iam ꝓſcriptū Martialis ſcribēs ait: Care parectonias latias non rite ꝑ urbes Nobilis:& centū dux memorande uiris. Et reliqua plura: quibꝰ oſtendit eū iam exulem eſſe:& bona ꝑdidiſſe. Nam ait Plinius circa finē libri. xxxv. Iam non ē enumerare libertos ex ſanguine ꝗritū:& ꝓſcriptionum licētia iam ditatos: ut late uidimus in dictiōe creta. Quid ꝙ a nōnullis ob timorē uxor illi ſum mittebat̉. Et ne uero nomē oppreſſorū ignominiam Iuue. exprimat: fictis nominibꝰ ioculatorū quorūdam ſeu deriſorū id triumphis rem illā ip̄e pādit cū ait: Et a trepido timele ſummiſſa latino. Sed de uero Latino & uera Timele ait Martialis ad Domitianū in quodam epigrāmate: Conſueuere iocos ueſtri quoqꝫ ferre triumphi Materiam dictis nec pudet eē ducē: Quam timelem ſpectas deriſorēqꝫ latinū: Illa fronte precor camina noſtra legas. Quin& eadem figura uſus ē in ſatyra Stēmata ꝗd faciunt: qum dixit: Morteꝫ ſic quiſqͣꝫ exhorruit: ꝗs ita mortem ut ſit uxoris zelotypus:& ſic ſimilis ſtupido latino. hoc ē uiro ita mortē timenti ut uxorem quā ſumme amare contigerat: ꝓ euadenda morte Heliodoro: aut cuius alii ſummittere nō curaret qͣſi dicat potiꝰ mortem eligere debes: qͣꝫ rem adeo turpē ꝑpetrare. Sed nec id quoqꝫ ſibi ꝓfuit. Nec ꝓfuit Po ſthumū uirū alium peſſimū totiens ſub ciſta locare: ut eo inſcio uxorem Timele audire uideret̉. Quin tandem ab illo uel quouis alio ob ſuas diuītias accuſatus& ꝓſcriptꝰ fuerit: dicēte eodeꝫ Iuuenale ad Poſthumū in ſatyra Credo pudiciciam: Quem totiēs texit perituri ciſta latini. hoc ē ꝗa nec illi ſua ciſta ꝓfuit. At ad po ſthumū ait Martialis in principio epigrāmatum. iii. Occurris quocūqꝫ loco mihi poſthume clamas Protinꝰ & prima ē uox tua: dic ꝗd agis: Hoc ſi me decies una cōueneris hora Dicis habes puto nil poſthu tunc quid agas. Verū& ip̄a eadem qua diximus figura: iterum Iuue. in eadem prima ſatyra uſus ē: qū de Galla loquit̉ Nā cum ſe prius ſubmoueri dixerit: ab his ꝗ teſtamenta merent̉ noctibꝰ:& ab his quos in cæluꝫ euehit optima ſummi Nūc uia ꝓceſſus uetulæ ueſica beata. i. illius aulicæ Neronis liberta de qua uidimus in dictōe paticus: quæ ob id quoqꝫ initia dedit Othoni ꝓgredi ad imperiū: ut ibidē late declarauimus. Ira deinde excā deſcit in quēdam pupilli ſpoliatorem: cuiꝰ nomen& ꝓpriam hiſtoriaꝫ ob deperdita antiqua uolumina nō dum cōperire ualui. Et frui illum iratis dijs ꝑ comparationē Marii oſtendit: eo ꝙ ſola infamia notatꝰ fuera& ſic dānatus inani iudicio: Quid enī ſaluis infamia nūmis. Nāqꝫ ueluti Marius tꝑe Syllæ deductus anteqͣ ab Hiemſale numidarum rege(ut tetigimus in dictione minturna) auxilia in patriam colligere poſſet: uoluptatibus frena laxauit.& ab octaua diei hora: cōtra romanā conſuetudinē: iuxta numidarum ritum ꝓ libi to bibebat& epulabat̉: atqꝫ ita quoqꝫ iratis diis fruebat̉: ut apud Senecam in Hercule furente: ꝗ a lunone coactꝰ ad domitāda ꝑ orbem monſtra: ex quibus ſemper gloriā reportabat: ut illa inquit: Itaqꝫ noſtra fruit̉. In laudes ſuas mea uertit odia: dū nimis ſæua impero. Sic ſpoliator ille ac ꝓſtrator pupilli notatus ſaluis infamia nūmis diis iratis ob eam notam fruebat̉: ꝗa pecuniis ſaluis in uoluptates ꝓ libito laxabat̉:& ꝑ urbem gradiens ſeruorum gregibꝰ populū comprimebat. Et alia cū narrauerit: quæ in diuerſis dictionibꝰ explica uimus ad illum deinde conuertit̉: ꝗ denſiſſima lectica: uel ex lignoruꝫ ſtrue& compagine: uel ſeruorū mul titudine uxorem pregnātem: uel lāguidam circūducebat: ac quadrantes centū ꝓ illius impenſis mēdicatim poſtulabat. Eſt enim quadrans quarta pars aſſis ideſt romana libra: ut uidebimus in dictione talentū. Et ad illum ſimiliter ꝗ oſtendens uacuam& clauſam ꝓ coniuge ſellaꝫ: Galla mea ē inquit. Et ſic priori figura utitur: ut nomine uilis mulieris illos quoſcūqꝫ repræhendere poſſit: ꝗ ſimilia cū uxoribus ꝑpetrabant. De Gal la uero& Martialis ip̄e meminit in. ix. epigrāmatum li. cū ait: Funera poſt ſeptem nupſit tibi galla uirorum Picentine ſequi uult puto galla uiros. Et in eodem li. de eadem. Auriolis futui cum poſſit galla duobus: Et pluſqͣꝫ futui: ſi totidem addideris. Aureolos a te cur accipit æſchyle denos; Et reliqua: quæ ꝓſequit̉. Sed ne nimium digrediar: libet ad huiꝰ prima ſatyra introductionem redire. Cuiꝰ ſenſus præ cæteris difficillimꝰ eſſe uidet̉:& mētem lepidiſſimi poetæ indicare curabo: ac nonnulla illius uariis in locis obſcuriſſima cōtingam: quæ in aliis horū cōmentariorū libris non tetigimus: quæ ꝓ poſſe explanare curabo. Incedit igit̉ hac uia in ip̄a prima ſatyra Iuue. primo ſe aliꝗd debere ſcribere oſtendit:& cum hucuſqꝫ nil ſcripſerit: dignum eſſe repræhenſiōe. Qui tā et ſi uere ſit diſciplina ignorās: neceſſum tamē eſt ea optime nouiſſe: quæ a maxīo minimoqꝫ poeta ferūtur: cū ea quoqꝫ& ſemper audiuerit:& nec aliis aliud ſcribere tētauerit: qͣre repræhen dendus uenit: quod ſemper auditor fuerit:& nunqͣꝫ ſcriptor. Quāobrem iam aliꝗd ſcribere intendēs: oſtē dit ſecūdo ſe ex multis concitū malle ſatyrā qͣꝫ aliud poema deſcribere:& illo decurrere campo: ꝑ quē magnus equos arunca flexit alūnus. i. Lucilius: ꝗ fuit ex arunca:& primus apud latinos ſatyrā ſcripſit. Et cū cō citantia rettulit: ꝓbat tertio ea magis uenuſina digna lucerna: hoc eſt ſtudiis& laboribus ac uigiliis Horatii: qͣꝫ alia poemata: quæ ab aliis paſſim ſcribunt̉:& maxime cum ſuæ uxoris maritꝰ ſit leno:& ſolus accipiat mœchi bona: nec ſit accipiendi ius ullum uxori:& alia quæ elegantiſſime ꝓſequit̉ adeo turpia. Quod ſi natura negat: facit indignatio uerſum. Quarto oſtendit quænam eſſe debeat aūt poſſit ſatyræ ſuæ materia. Quinto materiā ip̄am ſatyra copioſiorem ſuo tꝑe eſſe oſtendit: qͣꝫ retroacto fuerit tꝑe. Quod cū multis exemplis monſtrauerit: oſtendit ſubſequēter nil futurū eſſe. Quod noſtris moribus addat Poſteritas:& quod omne uitium ad ſummū uenit: nec amplius aſcendere ualeat:& quod eadeꝫ facient cupientqꝫ minores. Sexto modū oſtendit quem in ſua ſatyra conſcribenda obſeruare poterit etiā ſi aliquis dicat: Hic forſitan un de ingeniū par materia ē. Sed hoc ueluti diſſolutum reliquit: ꝗa facit indignatio uerſum Qualēcūqꝫ poteſt Et ſiquis iterum dicat: Vnde illa priorum poetarum ſatyricorū ſcribendi quodcūqꝫ animo flagrāte liberet Simplicitas. Reſpondet idem illam non eſſe: ſed dimiſſurum ſe uiuentes& potētes: ac experiri uelle: Quid concedat̉ in illos: Quorum flaminea tegit̉ cinis atqꝫ latina. Et præoccupatione uſus in uiuentes ac urbis pri mores inuenit: ut oſtendimus. Dicit ergo interrogatiue primū contra ſeip̄m inuehēs: Semper ego auditor tantum. hoc ē ne ego unqͣꝫ ceſſabo audire. Nunqͣꝫ ne reponā. hoc eſt nunqͣꝫ ne aliꝗd ſcribam. uel ea quæ audiui uel alia: Vexatus totiens rauci rheſeide codri. Sane in uerbo repono uim græcaꝫ obſeruauit: ut Home rus: πιγό νασι θρκα ideſt poſui: hoc eſt ſcripſi. Nam ſic quoqꝫ apud poetas græcos id uerbuꝫ ſignificat. Quod& noſtri poetæ ſimiliter obſeruauere. Perſius ī prima ſatyra: Ecce modo heroas ſenſus afferre uidemus: Nugari ſolitos græce nec ponere lucum Artifices. i. ſcribere Simili modo repono. ut Martialis ad Iuuenalem libro. xii. epigrāmatum: Et totum mihi nūc repono ꝗcquid tardos euigilaueram ꝑ ānos Repono dixit ꝓ ſcribo. Horatius in poetria. Aut famam ſequere: aut ſibi cōuenientia finge Scriptor honoratū ſi for te reponis achillem. i. ſcribis. Nec id ſolum deſignare depræhendimus. ut Virgilius in li. georgicorum. iii. Non illis epula nocuere repoſta. i. delicata ſeu ſeruata: ut exponit Seruius. Et primo æneidos: Manet alta mente repoſtum. i. infixum& collocatum iudicium Paridis. Et in. iiii. Stratiſqꝫ reponūt. i. collocant. Et ī eodem libro. Ariſqꝫ reponimus ignem. i. iterum ponimus. At uero impono idem eſt quod decipio: ut quis ſe deo putet poſſe imponere. i. deum decipere. Et ſubdit poſtea noſter: Totiens uexatus.i. totiens audiēdo repercuſſus. de quo uerbo Gellius& Macrobius plura dixere. Theſeide. i. fabula de Theſeo recitata: quaꝫ in dictione Theſeus explicabimus. Rauci cōdri. i. poetæ illius: qui ob aſſiduam recitationē raucus effectꝰ erat. Ouidius circa finem libri quarti metamorphoſeon. Raucaqꝫ garrulitas ſtudiūqꝫ immane loquēdi. Erat aūt Codrus poeta pauperculus: quem pulpita paſcebant. Iuue. in. iii. ſatyra. Lectus erat codro procula minor urceoli ſex Ornamentum abaci. necnon& paruulus infra Cantarus:& recubans ſub eodem marmore chiron: lamqꝫ uetus græcos ſeruabat ciſta libellos. Et diuina opici rodebant carmina mures. Et Martialis libro epigrāmatum quarto: Plus credat nemo qͣꝫ tota codrus in urbe Cum ſit tam pauper: quomodo cæcus habet. Et ſubſeꝗtur Iuuenalis dicens: Impune ergo mihi recitauerit ille togatas. hoc ē ſine aliquo effectu recitauerit mihi ille togatas: ut nec aliꝗd hauſiſſe uidear: cū non ſimiliter ego aliꝗd ſcribā. Nam impune quoqꝫ commune eſt uocabulū: nec tantum ad hoc quod eſt ſine pœna: quātum ad omnem effectum referri conſueuerat: ut eſt illud Apulegi: Impune capitoliū aſcendi cum nemo eſſet: ꝗ ſententiam diceret. Et eſt togata comœdia genus: qua ſolum romanorum uiſia& communia narrabant̉. In quibꝰ teſte Quintiliano Affraniꝰ excelluit: ꝗ(ut ait) utinam non inquinaſſet argumenta puerorū fœdis amoribꝰ mores ſuos faſſus. Nec hoc loco ait Iuuenalis mihi: ut ex cō memoratione perſona propriæ rem faciat gratiorem: quæ pluribꝰ competere poterat. ut Virgiliꝰ libro georgicorum primo: Non illa quiſqͣꝫ me nocte per altum ire aut a terra moneat conuellere funem. Sed ad ſeip̄m ſpecialiter tale quid refert poeta: ut oſtendimus. Et ſubdit Hic elegos. de quibꝰ uidimus in dictione ele gia. Impune diem conſumpſerit ingens Telephus. hoc eſt ſine aliquo effectu: ut ſcilicet ego nihil didicerim & propter hoc nihil ſcribere debeam. Ille alius recitauerit mihi grande poema de Telepho: in cuiꝰ recitatio ne diem conſumpſerit. de quo in dictiōe Telephus oſtendemꝰ. Quid quod nec minus ingentia recitant̉ de Oreſte poemata:& nihil ego ſcribere audeam. Et tamen reſtent de illo plura cū Scriptꝰ& in tergo nec dū finitus oreſtes. Nam ut uidimus in dictione Oreſtes: præbebat ille materiam omnibꝰ ſcribere aliquid uolen tibus. Ideo ait Virgiliꝰ in. iiii. æneidos. Aut Agamemnoniꝰ ſcenis agitatus oreſtes. Et dixit tergo: hoc eſt exteriori parte membrana. Nam conſueuerūt ut plurimum antiqui poemata aut orationes: quas alijs recitare uolebant: in rotulis deferre. ut idem Iuuenalis: Duo cæſaris anticatōnes.& hoc ꝗa facile& ſine temporis interruptōe illos explicabant& replicabant. Vnde& uolumina dicta puto. Tergū autem erat pars exterioipſiꝰ membrana: ut Virgiliꝰ in. iii. georgicorū: Vndaqꝫ iam tergo ferratos ſuſtinet orbes. In qua& Oreſtes etiam ſcriptus erat: cum ab interiori capi non potuiſſet. Sed in ip̄a exteriori etiam deſcriptus nondum finitus erat. Accipit̉& nōnunqͣꝫ tergum pro toto animalis corio: ut Virgiliꝰ in primo æneidos: Taurino qͣꝫtum poſſet circūdare tergo. Et in primo georgicorū pro ultima rei alicuiꝰ parte idem poeta expreſſit cum dixit: Stiuaqꝫ quæ currus a tergo torqueat imos. Cum ergo tanta audiuerim:& tanto tempore: ꝙ ueriſimile fime ea optime accepiſſe& noſſe: ita ut nulli magis ſit ſua nota domus: qͣꝫ hæc ip̄a mihi.& nihil ego ſcribo: uenio merito repræhendendus. ideo ait: Nota magis nulli domus eſt ſua qͣꝫ mihi lucus Martis.& reliqua. Sane hūc locum omnes quos legi ineptiſſime exponūt: dicentes ipſum Iuuenalem profiteri ſe utranqꝫ philoſophiam naturalem ſcilicet& moralem: tartariqꝫ& occultarum rerum noticiam dilucide adeptuꝫ fuiſſe Cum Vulcani antrum& uentorum qualitates ac pœnarū apud tartareos differentias ſe ſcire proponat. Et ſic quod ille ad fabulas: hi ad altam perſcrutationem& ſapientiam referunt. Quod utiqꝫ ineptiſſimum eſt: & contra intentionem eiꝰ: ac ſatyricum morem: manifeſtiſſime comprobat̉. Neqꝫ eniꝫ poetas quoſdā alios de ineptia& arrogantia occulte damnās: in hæc eadem uitia ip̄e incidiſſet. Nec ſe ſane ſapientem: ſed potiꝰ ignorantem declarare intendit cum dicat: Si natura negat: facit indignatio uerſum. Qualemcūqꝫ poteſt. Similiter Perſiꝰ: Nec fonte labra prolui caballino. Nec in bicipiti ſomniaſſe parnaſo Memini me: ut ſic repente poeta& doctus& indoctꝰ ſcribat:& ea ſolum quæ iam iā mihi ita innoteſcunt: ut nulli alii nota ſit ma gis domus ſua. Cur& non ego etiam tametſi indoctus ſim aliquid: quāuis periturum ſcribā magis qͣꝫ ſem per audire debeam? Quod uero illa quæ quotidie poeta illi proclamant ſibi nota eſſe debeant: hac cōprobat ratione: quæ omnem abiicit arrogantiam Platani Frontonis: hoc eſt quæ in domibꝰ ſunt Frontonis. nec non& eiuſdem domus columna crebra recitatione confracta: eius nomini omnia referunt& reclamāt: ꝗn & marmorea ſedilia mea aſſidua ſeſſione conuulſa: id idem retūdunt. Ac ip̄a eadem: quæ illi dicunt ſe ſcire deſignant. Cur& non ego ꝗ ſemper auditor fui: iſta etiam optime pernoſcere debeam? Rurſus& quod īter poetas indoctos:& non inter doctos: cōnumerari habeat: duabus rationibꝰ explicat. Prima ꝗa manum feruſæ ſubduximus: hoc eſt ueræ diſciplina ſubtraxit. Nam ſic poetæ frequenter pro diſciplina ferulam aſſumpſere ut oſtendimus. Secūda eſt cauſa quia conſilium ip̄e dedit Sylla: priuatus ut altum dormiret. De quo Cæſar teſte Suetonio neſciuiſſe illum litteras dixit: ꝗa dictaturam depoſuit. Sed ꝗa id multo fortius de illo intelligi debuit: qui ei ignauum hoc conſilium præſtitit: ut aliquid prouerbium ferre uidebat̉. quare ſi luuenalis eiuſmodi illi conſilium dedit: longe magis& inter indoctos uidebatur cōnumerandus: qͣꝫ ipſe Sylla indoctꝰ dici debuit. Cū ergo ea ſolū quæ optīe cognoſcere potuit: a ſummo minimoqꝫ poeta ſcribant̉: ſtultū uidet̉ ob id ſe ab ſcribēdo cōtinere: quia perituꝝ quod ſcriberet eſſet opꝰ: cū nullū eo tꝑe ſcriberet̉ opuquod nō utiqꝫ periturū eēt. Ait ergo ſic poeta lepidiſſimꝰ: Nota magis nulli domꝰ eſt ſua: qͣꝫ mihi lucꝰ Matis: hoc eſt Marti romæ conſecratus. ꝗa teſte Iuſtino in ultimo ſuorum epitomatum libro in illo Rhea numi toris filia duos pueros(incertum ſtupro an Marte conceptos) enixa eſt. Cū ergo lucꝰ ip̄e quotidie a poetis agitaretur:& illorum ip̄e poeta noſter ſemper auditor fuerit: conſequens erat(ut probabit) id quoqꝫ ꝑfecte ſibi innoteſcere. Quin& Acolis uicinum rupibus antrum Vulcani: ſcilicet& ei notum. Nam ab ætna mon te per ſubterraneos ſpecus uſque in hieram inſulam antrum eſſe perhibetur: quod Vulcano ſacrum dicit̉. Virgilius in. viii. æneidos: Inſula ficanium iuxta latus. æoliamqꝫ Erigitur liparem: fumantibus ardua ſaxis: Quam ſubter ſpecus:& cycopum exeſa caminis Antra ætnea tonant: ualidiſqꝫ incudibus ictus. Ideo ait antrum illud uicinum rupibus æolis: quia eſt ab æta in hieram inſulam iuxta latus ficanium& iuxta liparem atqꝫ ſtrongylem: ubi regnum fuit Aeoli: ut late uidimus in dictione æolia:& in aliis dictionibꝰ. Nulli ergo eſt ita nota domus ſua: ut mihi antrum Vulcani: hoc eſt omnes fabula: quæ de antro Vulcani ab hiſce poetis recitantur. Quicquid agunt uenti: hoc eſt uel ab Aeolo compreſſi: uel ad aliquid exequendum iuſſi. ut hi: ſcilicet poetæ fabulantur: mihi cognitum eſt: Quas torqueat umbras acus: qui louis fuit filius ex Aegina.& apud inferos cum Rhadamanto& Mino conſtitutus iudex dicitur: ut in ſua dictione uidimꝰ Vnde alius furtiue deuehat aurum Pellicula: hoc eſt omnes laſonis fabula: quæ illum pelliculam auream ex colchide deduxiſſe loquūtur mihi probe innoteſcunt. Quin& quantas iaculetur monychus ornos: ut ī ea dictione uidimus. Sed ꝙ hæc omnia ip̄e ſcire deſciderat: per rationem a minori ſumptam comprobat. Nam ſic hæc ip̄a Frontonis Platani conuulſaqꝫ marmora clamāt ſemper:& proloquūtur. Et aſſiduo rupta lectore columna: ut Virgilius in quarto georgicorum: Et cantu querula rumpunt arbuſta cicada. Quid ego obtuſior ne ſum marmoribus; Et platanis: quaſi dicat:& ſi talia hæc ip̄a ſciunt: multo magis& ego rationis capax:& ſimili modo ſemper auditor eadem ſcire debeo. Nec intelligere uoluit Iuuenalis: ut omnes exponere cōſueuerūt: Frontonem illum eundem fuiſſe poetam: qui in propria& tam egregia domo eiuſmodi poemata recitaſſet: cum in ſequentibus oſtēdat ſui temporis poetas pauperrimos eſſe: nec ſimiles habere domos: in quibus ſunt porticus columna& platani. Sed(ut idem oſtendit in ſatyra quæ īcipit Et ſpes & ratio Romani diuites cum iam nihil prorſus poetis conferrent: ædes tamen commodare ſolebant: ut in illis ſaltem recitare poemata poſſent: ut in ea ſatyra ad Teleſinum pauperem& egregium poetam inquit: Didicit iam diues auarus: Tantum admirari tantum laudare diſertos: Vt pueri iunonis auem.& ſubdit: At ſi dulcedine fama Succenſus recites: maculonus commodat edes. Ac longe ferrata domus ſeruire iubet̉. In qua ſollicitas imitatur ianua portas. Et reliqua: quæ proſequitur. Vnde ſimili modo nobilis hic Fronto poetis egregias domos pro poematum recitatione præſtabat. Ad quem Martialis in epigrāmatibꝰ ſcribit dicens: Vota tui bre uiter ſi uis cognoſcere marci: Clarum militia fronto togæqꝫ decus. Cum ergo nō alia poemata a docto uel indocto poeta ſcribantur: qͣꝫ quæ rettulimus:& in his omnes diuerſentur. Nam(ut inquit) Expectes eadem a ſummo minimoqꝫ poeta: quid amplius reſtat niſi ꝙ& ego aliquid ſcribere debeamꝰ qͣꝫqͣꝫ indoctus ſim& ignorans. Quod ex hoc comprobat dicens: Et nos ergo manuꝫ ferula ſubduximus: hoc eſt quonam pacto doctus eſſe ualeo: qui manum a ferula: hoc eſt diſciplina ſubtraxi.& potiꝰ præfatas nugas& fabulas audire uolumus: qͣꝫ ſub ferula perſiſtere. Nam tranſlationem duxit ab eo: qui cum manum ferula præbet: ſe diſciplina ſubiectum oſtendit. Eſt enim ferula flagelli genus quo puerorum manus uapulare conſueuerūt. Horatius in ſermonibus: Nam ut ferula cædas meritum maiora ſubire. Sed hic pro diſciplina accepit: ut ſimiliter obſeruauit: ac intellexit noſter Carolus arretinus cum ait ad Cyriacū: Ignorant docti cauſas: querūtqꝫ frequenter: Vnde tibi eloquium copia tanta tibi eſt? Nec certe immerito: cum nil didiciſſe magiſtro. Dicas& ferula ſurripuiſſe manum. Probat& alia ratione Iuuenalis ſe inter indoctos connumeradum eſſe cum ait. Et nos conſilium dedimus ſylla priuatus ut altum Dormiret: hoc eſt ut abſqꝫ grauibus dictatura curis quieſceret. Virgilius in. iii. georgicorum: Nec ſomnos abrumpit cura quietos. At quia ob hoc quod dictaturæ renuntiauit: dictus fuit neſciſſe litteras: multo magis ego qui id quoqꝫ illi conſilium dedi neſcire litteras dici mereor. Et hæc dicta quidem ſufficiant pro explanatione difficillimi loci:& introductōe ad primam ſatyraꝫ nobilis poetæ Iuuenalis. Cætera uero quæ difficilia uidentur diuerſis in dictionibus horū cōmentariorum pro noſtra facultate explanare conabimur. Nec id ſane formido quod nōnulli uaticinari uidentur futuros quoſdam: qui commentariola quædam ex his noſtris commentariis diuerſos in poetas ſine honore noſtro traducere: ac quæ noſtra ſunt ſibi arrogare non uerebuntur. Ego enī quoſqꝫ ſimiles paruipendo. ſuo enim illi mendacio& furto detecti erubeſcent: modo amicis pro mea uirili ſatiſfaciam. hæc hactenus. Verum& nonnulla in hac ſatyra reſtant: ac in aliis quibuſdam deinceps ſatyris: quæ ex amiſſorum librorum defectu nunqͣꝫ plene intelligere ualui: ut quis ille fuerit de quo ſupra meminimus: qui pupillum expoliauit:& proſtituit. Quis ille qui bona dedit præſepibus:& caret omni maiorum cenſu: dum peruolat are citato flamineam. Ac ille qui ſe lautum ac beatum exiguis tabulis:& gemma fecerat uda: licet quidam fuiſſe Mathonem putent: quod mihi non conſtat. Quis etiam ille qui dedit tribus patruis aconita. Et licet hæc nonnullis ſorſitan parua eſſe uideantur: nobis tamen ſic iucunditatem& lepiditatem(ut decet) poetæ captare cupimus: neceſſaria prorſus apparent. Sed quod non ualemus: prætermittere libet. Et ad aliqua in ſecūda ſatyra tranſeamus: quæ obſcure a poeta tractari uident̉. Mittamuſqꝫ iā ſocraticos cinædos: quos in dictōne cinædus explicauimus. Quin& illos quibus podice leui Cædunt̉ tumida medico ridēte mariſca ideſt tumores illi difficiles: qui ex confricatiōe podicis puerorū oriri dicunt̉:& a medico ſcilicet ridente obid quia turpem cauſam recognouit incidūtur in podice leui: ideſt ſine pilis: ut ætatem monſtret: Virgilius in Sileno de filia Præti: Quamuis collo tumuiſſet aratrum: Et ſæpe in leui quæſiſſet cornua fronte: ideſt abſqꝫ pilis. Martialis in ultimo epigrammatum: Sit nobis ætate puer non punice leuis: Propter quem placeat nulla puella mihi. Sed uerius& magis ingenue Peribonius: qui uultu morbum inceſſuque fatetur. De quo Martialis ait: Quid quod ad ſextum fictum philoſophum& uirum obſcenum Infamis uarillus ait: ego te ceuentem ſexte uerebor: ideſt dum pedicaris apte te mouentem. Nam ceuere quidem eſt maſculoruꝫ: hoc eſt ſe apte motare dum pædicantur. Martialis in tertio: Sed pedicaris ſed pulchre neuole ceues. lam iam tu prior es: neuole uincis: aue. Criſſare uero eſt mulierum apte ſcilicet ſe ſimiliter motantium dum futuuntur. Iuuenalis in ſatyra Credo pudiciciam: de Laufella loquens: quæ præmia proponebat illis mulieribꝰ quæ meliꝰ id agitabāt inquit: Frictum criſſantis adorat. Martialis ſimiliter: Scire cupis quo caſta modo matrona loquaris: Nunquid cum criſſas blandior eſſe potes: At de eodem Sexto meminit idem Martialis ī libro ſeptimo epigrammatum cum inquit: Ad natalitias dapes uocabar: Eſſem cum tibi ſexte non amicus. Et ſubdit: Sed cauſam ſcio nulla uenit a me: Argenti tibi libra poſtulanti: Nec leuis toga nec rudes lacerna: Non eſt ſportula quæ negotiatur. Poſcis munera ſexte non amicos. Et ſubdit deinde Iuuenalis: Quis cælum terris non miſceat:& mare cælo Si fuit diſpliceat uerri: P rolepſis ultima cum. p. ante. s.&. i. latinoſcribit̉: dici poteſt præceptio. Nam componitur ex pro quod eſt ante& λιψισ acceptio. Et eſt figura teſte Seruio ſuper quarto georgicorum ex perſona poetæ: quæ tunc quoqꝫ ſit: cum aliquid præ accipit ad qualitatem quæ ſubſequitur: ut Virgilius cum dixiſſet Pancheiam telurem fleuiſſe: Eurydicem uxorem Orphei dixit: Pancheia rheſi: mauortia tellus: quam ſcꝫ longe poſtea ꝙͣ fuit Orpheus ille tenuit. P rometheus cum. th. aſpirato ſcribit̉: fuit teſte Ouidio in primo metamorphoſeos: ſapeti filius ex Aſia nym pha coniuge: Quam ſatus iapeto mixtam fluuialibus undis Finxit in effigiem moderantum cūcta deorum: & reliqua: de quo fere oēs poetæ loquūtur. Ex quo Promethides cum. i. ꝓducta ante des deducit̉. Ouidiꝰ li.i. metamorphoſeos: Vnde Promethides placidis epimethida dictis. P rogemium cum. œ. diphthongo in ſecunda ſecundum græcam litteraturam ſcribitur: quam ſane latini no ſtri iam non obſeruant: ſed ſine diphthongo ne eiuſdem litteræ fiat inculcatio proemium ſcribunt: dicit̉ latine initium uel exordium:&(ut dixit. Quintilianus circa initium libri quarti) Maiori quadam ratiōe graci uidentur procemium nominaſſe: quo a noſtris initium modo ſignificatur. Illi partem hāc eſſe ante īgreſſum rei: de qua dicendum ſit oſtendunt. Nam ſiue propterea quod οινη cantus eſt:& citharœdi pauca illa quæ antequam legitimum certamē incohent emerendi fauoris gratia canunt proemium cognominarunt Oratores quoque ea quæ prius qͣꝫ cauſam exordiantur: ad conciliandos ſibi iudicum animos proloquunt̉ eadem appellatione ſignarunt: ſiue quod ιον: id quod ante ingreſſa rei ponitur: ſic uocare eſt inſtitutū: idem græci uiam appellant. P ropylaa ſecunda cum. y. græco ſequens cum. æ. diphthongo ſcribitur: dicitur latine ueſtibulum uel porticus: ſed de ueſtibulo plura locutus eſt Gellius: quæ qui uoluerit in libro decimoſexto noctium atticarum: legere poterit. P ropina cum. i. latino ſcribitur: apud græcos uero. ei. diphthongus: cuius abiecta. e. retinemus. i.& iuxta cō poſitionem græcam dici poteſt ante famem. Nam componitur ex pro quod apud nos dicit ante:& πέινα fames. Et(ut nonnulli aſſerunt) locus erat iuxta thermas& balnea publica: ubi poſt lauacrum a fame ⁊ ſiti reficiebantur: unde& alii quidam ex latina præpoſitione pro:& dictione græca compoſitum potius uolūt qͣꝫ ex ambabus græcis: ita ut id quod datur pro eſurire indicet ſiue eſculenta ſint: ſiue poculenta: unde uerbum propino deducitur: quod indicat eſculentum tibi porrigo uel poculentum. Iuuenalis in ſecūda ſatyra: Quando propinat byrrho tibi ſummitqꝫ tuis contacta labellis Pocula ideſt porrigit tibi uinum: quod ip̄e prius ſuis labellis attigit. P ropheta cum. t. exili ſcribitur: dicitur latine uates:& deſcendit a ϖρόφημι quod eſt exprimo uel profero. P roſcenia cum. c. exili&. æ. diphthongo a latinis ſcribitur: qui ſcænam ex qua componitur cum diphthongo teſte Priſciano ſcribūt: apud græcos uero ſine diphthongo ut in ea dictione uidebimꝰ: Et ſunt proſcænia teſte Seruio ſuper. ii. georgicorum: pulpita ante ſcænam in quibus ludicra exercentur. P roſelytos cum. e. abſque diphthongo&. y. græco in penultima&. t. exili ſcribitur: dicitur a noſtris aduena P roſelenus cum. e. abſqꝫ diphthongo& unico. l. ſcribit̉: ſignificat apud nos ante lunam: ut Cicero in fondana: arcades cōmemorat ꝗ ſe proſelenos eſſe aſſerunt: ut uidimus in dictione arcadia. Nam cōponit̉ ex pro quod eſt ante& σελήνη luna. P roſeucha cum unico. s.&. ch. aſpirato ſcribitur: dici poteſt latine obſecratio uel oratio. Id enim dictio græca quæ eſt προσευγή indicat. poni tamen uidetur a Iuuenale pro loco ubi precibus& obſecrationibꝰ aliqui a tranſeuntibus mendicabant: ut iuuenis ille petulans ad illum: quem acriter pulſauerat ad Iuuenalem ait in. iii. ſatyra: Ede ubi conſiſtas in qua te quæro ꝓſeucha. P roſerpina cum. i. latino ſcribitur: apud græcos uero non cum. i. ſed cuꝫ. o. περσεφόνη ſcribitur: fuit Iouis filia ex ſorore Cerere. Nam cum Pluto teſte Quio in quarto faſtorum& quinto metamorphoſeos: ex inferis emerſiſſet: ut fundamenta trinacria conſpiceret: quæ cum Typhœus ingentibus uiribus ſuperimpoſitam ſibi inſulam abiicere conaretur aperiri uiſa ſunt:& lucem uſqꝫ ad inferos demittere luſtrans ſiciliam Proſerpinam conſpexit in campis ætneis cum Cyane nympha& ſirenibus flores legentem: quam rapuit& ad inferos ſecum duxit: ac matrimonio ſibi copulauit. Hanc mater Ceres accenſis facibus maximo cum ulu latu perquirens ab Arethuſa certiorata eſt illam apud inferos degere: unde frægit aratra& cætera ruralia inſtrumenta:& apud Iouem conqueſta obtinuit eam poſſe retrahere: ſi nil apud īferos comediſſet: quæ Aſcalapho accuſante comperta eſt ſeptem grana malepunici comediſſe. Quapropter ad leniendum Cereris dolorem ſtatuit Iuppiter ut ſex menſibus anni cum marito apud inferos: ſex cum matre apud ſuperos degeret. Quæ diuus Auguſtinus in ſeptimo de ciuitate dei:& alii nonnulli interpretantur ut Proſerpina fœcunditatem ſeminum indicet. Et a proſerpendo Proſerpina ipſa dicatur:& filia Cereris ideſt terra: quæ cum quodam tempore defuiſſet apud inferos rapta dicebatur: unde ceſſauerunt aratra& ruralia inſtrumē ta. Sed cum luctu publico celebrata rediſſet fœcunditas: fuerunt præ gaudio ſolennia quædam illi inſtituta quæ apud athenienſes nobiliſſima habita ſunt. Solinus uero dixit in ficilia campum ætneum eſſe floriduꝫ & ſemper uernantem: ubi& demerſum foramen aſpicitur: per quod Ditem ad raptum Proſerpina exeuntem fama eſt hauſiſſe lucem. Euſebius autem libro temporum dixit Proſerpinam ſpecioſiſſimam fuiſſe uirginem Cereris filiam& Sicani regis uxorem: quam ob famam pulchritudinis ſingularis Orcus moloſſorum rex rapuit:& matrimonio ſibi copulauit. At Varro in quinto de lingua latina: Proſerpinam inquit lunam eſſe: quæ ut ſerpens modo in dexteram: modo in ſiniſtram: modo in ſuperiorē: modo in inferiorem partem cæli moueatur. Et ipſa luna apud ſuperos& inferos æquis temporum ſpaciis cōmoratur. P roſopis cum. i. latino ſcribitur: inſula eſt teſte Herodoto in delta nili hoſtio: in qua eſt atarbechis ciuitas. P roſopopœia cum. œ. diphthongo in penultima ſcribitur:& ad uerbum dicitur perſona factiua. Nam com ponitur a ϖρόσοπον quod eſt perſona:& ποια facio: figura eſt uel quando inanimatum ad animatū loquitur: ut apud Ouidium in initio libri de ſine titulo: ut. Qui modo naſonis fueramus quinque libelli. uel animatum ad inanimatum: ut Horatius in epodo: Quid amplius: o mare:& o terra ardeo. uel quando etiā ad inanimatum ipſum quoqꝫ inanimatum loquitur: ut apud eundem in ſecūdo metamorphoſeos: terra& maria loquntur& flumina. P roſodia cuꝫ. œ. diphthongo in ſecunda ſcribi deberet: ſed ut idem ſeruetur ſonus apud nos qui apud græcos: conuerſa eſt diphthongus in. o. longam:& cum. i. latino in penultima ſcribitur. Dicique poteſt latine accentus: qui lex eſt ſiue regula ad eleuand deprimendamque ſyllabam uniuſcuiuſque particula orationis accōmodata. Et alio nomine apud græcos τόνοσ dicit̉. Nā antiquos noſtros accētꝰ etiā uocaſſe tonores Quintilianus eſt auctor declinato ut ait uerbo a græcis ꝗ tonos dicūt quos nos accētus ꝓprie nominamus. Et ſunt tā apud græcos: qͣꝫ apud latinos tres: acutꝰ: grauis:& circūflexꝰ. Nā hi ſoli denotāt ubi quæqꝫ ſyllaba eleuari deprimiue debeat: quod ex maxima uocū cōſonantia perceptū ē. Ideoqꝫ dicebat. Quītili. li. prīo de inſtitutione oratoria: nō eſſe cuiuſlibet auris litterarum exigere ſonos: non hercle magis qͣꝫ neruorum. Acutus igitur ille accentus eſt quo ſyllaba uocem acuit eleuatqꝫ:& ſignatur ea uirgula quæ a ſiniſtra parte in dextram ſurſum ducta eſt. Grauis uero eſt quo ſyllaba deprimitur: ſiue deponitur: unde ſignatur uirgula: quæ a ſummo in dexteram deponitur. Circūflexus autem quo ſyllaba:& acuitur ſimul:& deprimit̉: unde ex acuto& graui confectus uidetur. Quare ſemicycli linea deſignatur: quæ ſane accentuum ſigna a latinis non ſcribuntur: a græcis uero ſemper. Sed nec etiam apud illos accentus grauis ubi eſt deſignat̉: ut oſtē demus. Nam omnis dictio tam apud græcos qͣꝫ apud noſtros ſiue monoſyllaba ſit: ſiue polyſyllaba: unum habet accentum prædominantem atqꝫ principalem: qui acutus eſt: uel circūflexus: nec plures acutos aūt circunflexos: nec unum acutum:& alterū circūflexum habere poteſt. Sed accentus graues tot habet dictio polyſyllaba: quot ſyllabas ultra eam in qua acutus eſt uel circunflexus habere comperitur. Vt ſi apud græcos ανθρωποσ dicatur: prima quidem acuitur: ſequentes uero duæ grauantur. Similiter in illa αιναιοσ penultima circunflectitur:& reliqua omnes grauantur. Quod ſimili modo apud latinos licet nō ſignetur in pronuntiatione: tamen æqualiter obſeruantur. Nam in hac dictione italicus ſecunda: hoc eſt antepenultīa acuitur: reliquæ uero omnes grauantur. Similiter in ea quæ eſt Octauianus penultima circūflectitur:& reliquæ omnes grauantur. Idem in compoſitis: ut ϖαρυμον:& maleſanus: quæ unicum habent accentum circūflexum: græca quidem in ultima: latina uero in penultīa. Aliæ uero omnes eorum ſyllabæ graues ſunt unde nec etiam apud græcos accentus grauis: hoc eſt ſuper graues ſyllabas deſignatur. Sane& ſi illius uirgula hoc eſt quæ a ſummo in dexteram deponitur: ſæpiſſime in græcorum ſcripturis conſpicitur. nō ob id quoqꝫ fieri Noſchopolus diligens illorum grammaticus:& Diomedes apud noſtros approbatiſſimus: ut accentum in illa grauem eſſe dicamus: cum ſemper in ea ſyllaba ubi eiuſmodi conſpicitur uirgula ſit acutꝰ: Sed ut denotetur acutum illum accentum per conſequentiam aliarum dictionum ſequentiuꝫ eſſe legendū nec ſententiā tunc quoqͣꝫ in ea dictione completam eſſe:& ob id quoqꝫ cum ſuppreſſione quadam licet acu tus efferendum: unde quū dici Demoſthenes in oratione cōtra Aeſchinem ϖολλάμέν υν γωγέλαττοῦμαι κατάτουτονι τον ἀγωνα ἀισκινου.& in pluribus dictionibus ſignata ſit uirgula accentꝰ grauis: non ob id accentus ibi grauis eſt: qui non ſignatur:& accentus dicitur ſyllabicus:& ibidem quoqꝫ plures ſint monoſyllabæ quæ acutum uel circūflexum neceſſario exigunt: Sed ut acutus qui eſt in illis in aliarū dictionum conſequentiam proferatur: hoc eſt in aliqualem ſimilitudinem grauis. Nam ſi grauis ipſe ſigna retur accentus quæqꝫ ſyllaba præter quam illam ubi acutus eſt:& circūflexus ſignari haberet. Verum nec inter acutum& circūflexum perceptibilis eſt ab uno quoqꝫ in pronuntiatione diuerſitas: niſi forte ab execito muſico. Nam per unumquemqꝫ illorum uox ip̄a eleuari uidetur. Sed acuti quidem ſupra longam& breuem: circūflexi uero tantummodo ſupra longam: nāqꝫ ſupra breuem poni nō poteſt. Vnde circūflexus accentus duos tantummodo locos in dictiōibus polyſyllabis apud græcos obtinet ultima ſcilicet& penultima. Et hoc ideo quia dictiones noſtræ accentum regulariter in ultima non patiuntur. Acutus auteꝫ apud græcos tria detinet loca: ultima ſcilicet penultima& antepenultima. Apud latinos uero ob eandem cauſaꝫ ſolum penultima& antepenultima. Itaqꝫ ultima exeunte breui& penultima longa: ſi ſuper penultimam ſit accentus circūflexus habetur: ut αθηναιοσ. Similiter in latinis fortuna: romanus: marinus: arretini Octauianus: ſanus: amoris: legebat: ut etiam in monoſyllabis: dos: flos: cos: quas uocales eſſe lōgas neceſſe eſt. At amant quia primam breuem habet:& ultimam longam:& ſuper primam habet accetum: neceſſe eſt illum eſſe acutuꝫ. Idem ſi penultima& ultima longæ ſint: ut legebant athena mycena. Sed ut diximus ſi in antepenultima accentus eſſe dicatur: acutus erit ſemper:& nunqͣꝫ circūflexus: ut dominus: Virgilius: Tulliꝰ Quare& regula in latinis de accentibus datur: quod in triſyllabis dictiōibꝰ& tetraſyllabis ſiue deinceps: ſꝫ penultīa breuis fuerit antepenultīa acuet̉. Iuu. in prīa ſatyra: Vnciolā proculeiꝰ hꝫ: ſed gillo deunceꝫ. Idē in ſatyra Credo pudiciciam. Fiunt uerceoli pelues ſartago patella. Virgilius in Coridone: Præterea duo nec tuta mihi ualle reperti Capreoli: in quibus unciolam urceoli& capreoli in antepenultima acutum habent. Idem in primo æneidos: Vnius ob noxam& furias aiacis olei: ubi eiꝰ uerſus prima dictionis acuitur. Nam ut ait Seruius in his ſcilicet: unius illius ipſius media ſyllaba naturaliter producitur: ſed cum opus eſt corriuires. Vt apud eundem in tertio æneidos: Inſulæ ionio in magno:& in ſeptimo: Sudibuſue præuſtis. Idem in bucolico: Et longum formoſe uale uale inquit iolla. Quamobrem& in eo uerſu. i. ante. u. uocalem coripi potuit. Ideoqꝫ in antepenultima tunc quoque accentꝰ fuit: quæ ſane regula& in græcis ſimiliter dictio nibus obſeruatur: ut infra uidebimus. Sed econtrario fieri contingit: cum antepenultima corripitur. Nam tunc quoqꝫ penultima habet accentum: ut Virgilius in primo: Nauibus infandum amiſſis unius ob irā: ubi eius dictionis unius antepenultima corripitur:& media producitur: atqꝫ accentum detinet circunflexum. Rurſum& ſi penultima& ultima in eadem dictione longæ quidem fuerint: antepenultima uero breuis: ip̄a antepenultima acui nō pōt. inde teſte Quintiliano in primo de inſtitutione oratoria: olympo& tyrāno acu tam media ſyllabā noſtri dedere: ꝗa duabus longis ſequentibus primā breuē acui noſter ſermo nō patit̉. Quod autem ſupradiximus dictiones latinas regulariter accentum in ultima pati non poſſe: ob hoc quoqꝫ regulariter diximus: ꝗa ut idem Quintilianus nōnullos grāmaticos ſic dicere ac loqui: ut propter quædaꝫ uocum diſcrimina dictiōes quædam acuto ſono finiant̉: ut circum litora circum piſcoſos ſcopulos: ut ſi nō acuerent ultimam circus dici uideatur:& non circuitus. Sed ut infra oſtendit id ſibi non placet. Et magis dicendum putat dictionem illam mutare conditionem: ita ut in illis locis uerba coniungantur:& tanquam unum ſub uno accentu diſſimulata diſtinctione enuntientur. itaque tanquam in una uoce una eſt acuta. Quod idem accidit in illo Troiæ qui primus ab oris. Simile dicimus in his quas græci uocant ἐλυσεισ ut uirumqꝫ cano. ubi ſoliti ſumus ſemper ſubſequente illa coniūctioneqꝫ applicare accentum ultima præce denti. Immo ut quidam ferūt non ſolum accentum ea coniunctioqꝫ commutare poteſt: ſed quādoqꝫ& tem pus. ut Virgilius in Damone: Vno eodemqꝫ igni: ſic noſtro daphnis amore. Vbi tandem dictio eodem quæ penultimam naturaliter longam habebat:& ultimam breuem: tūc quoqꝫ ratione encletica penultimā breuem fecit:& ultimam longam. ut alibi: Vna eademqꝫ uia ſanguiſqꝫ animuſqꝫ ſequūtur. Simile& inſteterūt: & miſcuerūt penultimaꝫ breuiauit. ut Virgiliꝰ in. iii. æneidos: Obſtupui ſteteruntqꝫ comæ: uox faucibꝰ hæſit. Et libro georgicorum primo: Miſcueruntqꝫ herbas& non innoxia uerba. Alii uero putant magis id ex auctoritate factum qͣꝫ ratione encletica: cum abſqꝫ encletica idem nōnunqͣꝫ comperiatur. ut in eo uerſu: Nō eodem curſu reſpondent ultima primis: qui quanta ſit auctoritatis ip̄emet indicet auctor. uerum& in quibuſdam aduerbis conſueuimus omnino differentia cauſa accentuꝫ in ultima ponere: ut alias una eo poneſane cum acuto in ultima: ne ſi in penultima haberent nomina magis aut uerba crederent̉. Rurſus& ꝑ ſyncopam defertur quandoqꝫ accentus in ultima: ut in ea dictione ardeatis quæ circūflexum habet accentum ī penultima:& per ſyncopam facit ardeas: cum in eodem circūflexo in ultimat. Naꝫ ut ait Priſcianus in ꝗnto Antiquiſſimi hic& hæc ardeatis: harpinatis: ſuffennatis capenatis: ferentinatis: cum circūflexo in penultīa proferebant: quæ nos per ſyncopam ardeas: harpinas: ſuffennas: capenas: ferentinas: cum eodem accentu ī ultima dicimus. Quin& eodem modo ut idem in alio loco dixit: hoc eſt cum circūflexo in fine proferunt̉: optimas: primas: pontias: crotonias: larinas:& rauennas. Similiter& in eadem gentilium nominum forma eodem teſte antias nomen proprium cuiuſdam hiſtorici: qui Valerius dictus eſt: cū eodem circūflexo ꝓfertur accentu. Item& ad appellatiuorum differentiam hæc propria Manas& Lenas cum accentu ſimiliter cir cunflexo in fine proferuntur. Iuuenalis: Quod captator amat lenas aurelia uendat. Iteꝫ& noſtras nominatiuus ſingularis(ut idem auctor in. viii. eiuſdem operis dixit) ultimam circunflectit: ad differentiam accuſatiui pluralis qui acutum habet in penultima: uerum& alia quædam per ſyncopam eodem teſte in. iiii. eiuſdem uoluminis tranſferunt circūflexum de penultima in ultimam: ut audiuit audit: cupiuit cupit: fumauit. fumat. Virgilius ī tertio æneidos: Et omnis humo fumat neptunia troia. Item& per apocopen: ut produce produc: illice illic: iſticce iſtic. Idqꝫ omnibus artium ſcriptoribꝰ placuiſſe refert: qui de accentibus ſcriptitarunt. Quid quod fio dum in declinatione monoſyllabam facit: ſi cum alio ſimiliter infinito componat̉ uerbo: non ſolum ſignificationem& coniugationem: ſed accentum in eadem ſyllaba: hoc eſt etiam in fine con ſeruat. ut calefio caleſis caleſit: tepeſio tepeſis tepeſit: tam in ſecunda qͣꝫ in tertia perſona accentum queꝫ in ſimplicibus habebat: in fine conſeruat. mutat etiam accentum metri conditio. ut cum dixit Virgilius: Pecu des pictaqꝫ uolucres. Nam uolucres media acuta legenda eſt: quæ& ſi natura breuis eſt: poſitione tamen ē longa: ne faciat iambum quem non recipit uerſus heroicus. Similiter cum ait in undecimo: Tu uoluſe arma ri uolſcorum edice maniplis. Exigebat ars teſte Seruio: ut in ea dictione maniplis eſſet accentꝰ ſuper ni: hoc eſt antepenultimam: cum penultima natura breuis ſit. Sed quia penultima poſitione longa eſt: accentū lon ga detinet: hoc eſt ſuper ni: ſed utiqꝫ longa eſt ex muta& liquida: quod quotiens ſit tertia a fine: hoc eſt antepenultima accentum etiam ſortiri potuit: ut latebra tenebra. At in eo uerſu ut ſecunda a fine accentum haberet uerſus obtinuit: ut in ſimilibus fieri contingit. Solet etiam ſynereſis ſpeciem accentus commutare & locum. Nam quotiens exigente metri neceſſitate in nominibus græcis ſit ſynereſis:& ſuper ſynæreſiꝫ remanet accentus: neceſſe eſt illum circunflexum eſſe. unde in quibuſdam plenis nominibꝰ: ut Thermodoon Demophoon& ſimilibus: quæ habent acutuꝫ in penultima. Et per ſynereſim fit Thermodon Demophon mutatur accentus ex acuto in circūflexum:& tranſfertur in finalem. Sed dubium eſſe uidetur de græcis dictionibus quæ latine ſcribuntur: an eundem apud nos prorſus accentum ſeruare habeant queꝫ apud græcos primitus retinebant. Quod aſſerere uidetur Seruius ſuper primum georgicorum: quando ait Virgiliꝰ Heliadum palmas epiros aquarum. ubi ait epirus habet accentum ſuper. e. quia græcum eſt: quod ſi latinū eſſet haberet ſupra pi quæ longa eſt. Quod ſi uerum eſt idem dicendum eſſet de tragœdia comœdia:& nō nullis alijs quæ apud illos habent accentum in penultima:& apud noſtros in antepenultima detinēt. Quare cū hæc quoqꝫ cuꝫ Gaſpare ueronenſi grāmatico præſtantiſſimo pro noſtra conſuetudine conferrem: dixit non ſcribendum eſſe ī eo uerſu Virgilii epirus per. us. finalem: ſed epiros per. os. ita ut litteraturam græcam conſeruet. Idque in antiquis Virgilii codicibus comperiri aſſeruit: ut Ouidius ſimiliter libro metamorphoſeos decimotertio. Rura petunt epiros ab his regnataqꝫ uati. Et Seruiū id idem intellexiſſe cum ait quia græcum eſt: hoc eſt litteratura græca ſcriptum:& græco ſono prolatum ſeruat accentum in prima. Nam etſi græcæ dictiones latina litteratura ſcribunt̉& ꝓferuntur: mutare illas quoqꝫ accentum conſtat ſecundum exigentiā noſtram: ut tragœdia: quæ ꝗa latina litteratura ꝓfert̉ hoc eſt ſono diphthongi noſtræ& non græcæ: accētum ꝗ apud græcos in penultima erat in antepenultima cōmutauit: quæ apud nos quoquē longa eſt:& diphthongum noſtrā. œ. detinet. Ouidius in. ii. de triſtibus: Omne genus ſcripti grauitate tragœdia uincit. Horatius in poetria. Effutire leues indigna tragœdia uerſus. ſimili modo comœdia. ut idem Horatius: Interdū tamen& uocem comœdia tollit. At uero ꝓſodia ꝗa litteraturam ſeu magis ſonum gracum cōſeruat: accentum ip̄m in penultima: ut ē apud græcos: ſic apud noſtros detinet. Vnde ait ip̄e Seruiꝰ in. iiii. ænei. Accentus ſane græcꝰ tūc eſſe pōt: cū declinatio græca ſeruat̉: ut olympos tyrānos: quæ ſic quoqꝫ more græco ꝑ os terminata habet accentū in prima: At ſi terminatiōe latina ꝓferimus acutum in media accetum detinet ut ſupra uidimus. Qua de re id quoqꝫ diligenter inſpiciendū ē: accentū apud græcos in antepe nultimam locari non poſſe: ultima.ſ. exeunte longa: īmo& ſi in uno caſu alicuius nominis accentus forte ī antepenultima eēt: ꝗa ut diximus ultimā breuem tūc eſſe neceſſe eſt: ſi in aliis caſibus eadeꝫ ultima lōga fiat mutabit̉ accentus:& de antepenultima in penultimā cōmigrabit̉: ut ἀνθρωποσ in nominatiuo breuem hꝫ ultimā:& accentū acutum detinet in antepenultima:& id idē in accuſatiuo cōtingit: ut ανθρωπον: etiaꝫ in uocatiuo ut ουορωπε. At in genitiuo& datiuo ꝗa ultimā longam detinēt: hoc ē diphthongū: mutat̉ acce tus ex antepenultima in penultimā: ut ανθρωποῦ& in datiuo ſimiliter: ut ανθρωπωι. ecōtrario etiā quādoqꝫ cōtingit nomen aliquod longā ultimam habere in recto:& accētuꝫ in penultima:& ꝗa in aliquo caſu um ultima breuis ſit: mutat̉ accentus in antepenultima: ut ἀριστοπέλησ: cuius ultima ꝗa longa eſt habet accentū in penultima: nec in antepenultima habere pōt. At in pleno genitiuo: hoc eſt ī nō habēte ſynereſim ꝗa breuis eſt ultima: facit accentū in antepenultima: uidelicet αριστοτελεοσ. Similiter in uocatiuo αρι στοτελεσ. Simili modo διμοστενησ άντιστενησ:& mille alia. Itaqꝫ cuꝫ nos hæc nomina traducimꝰ ꝙ ultimam recti quæ apud illos eſt. η. in. e. noſtrum tranſferimus:& noſtra litteratura illa ꝓferimus: nuitamus etiā accentū ip̄m in antepenultimā ſecūdum quod in eadem litteratura apud illos accentꝰ ip̄e cōperit̉:& dicimus Ariſtoteles Demoſthenes Antiſthenes cū accentu in antepenultima: tam in recto qͣꝫ in aliis caſibus. Nā cum in ſimili litteratura apud illos: hoc eſt cum. e. in ultima:& nō cū. η. ea nomina ꝓferunt̉: ut in eorum uocatiuis apparet: quæ in es& non in. ησ. deſinunt: accentū detinent ī antepenultima& nō in penultima: ut cū dicunt ωραριστοπτελεσ: ω δημοστενεσ: ω ανθστενεσ in omnibus cū accentu ſuper antepenultimam. Nos ergo cum hac litteratura tam in recto qͣꝫ in aliis caſibus utamur eodem quoqꝫ accentū:& in recto& in aliis utimur caſibus& dicimus in recto Ariſtoteles:& in accuſatiuo Ariſtotelem cum accentu in antepenulti ma. Iuuenalis in. ii. ſatyra: Si quis Ariſtotelē ſimilem uel pittacon emit. Similiter Demoſthenis: ut idem ī ſatyra Omnibꝰ in terris: Eloquium ac famā Demoſthenis ac Ciceronis. Nam& hæc ac ſimilia nomina penultimam corripiūt: niſi aliquādo ratione liquidæ poſt mutam ꝓducantur. Quare& ſecūdum regulam primo habitam accentum apud nos in antepenultima detinere habent. Sed diximus ratione liquidæ poſt mutam ꝓduci poſſe. ut Virgilius in bucolico: Sola ſophoceo tua carmina digna cōthurno. ubi. pho. ratōne muta & liquida ſubſequētium producit̉. At uero in aliis ſeruant correptam. ut Iuue. in. ii. ſatyra: Inter ſocraticos notiſſima foſſa cinædos. ubi. cra. corripit̉. Sane& in aliis pluribus dictionibꝰ græcis mutamus accentum. Nam τραγωλια: cuius ultima ſemper longa a græcis deponit̉ habet neceſſario accentū apud illos in penul tima. Similiter κωμωλια. Sed ꝗa a nobis in litteratura noſtra ultima ip̄a corripit̉: mutamus accentum in antepenultimā:& dicimus tragœdia: comœdia: cum acuto in antepenultīa. Vnde hæc quoqꝫ uerba ait Priſcianus in. vi. Hoc quoqꝫ ſciēdum ꝙ omnis nominatiuus deſinens in. a. a noſtris corripit̉: quamuis ſit apud græcos ꝓductus: ut lydia: ſyria: phrygia: Italia hiſpania:& omnia alia nomina regionū. unde accentꝰ quoqꝫ cum tempore a nobis mutat̉: ꝗa. ſ. apud græcos habent accentū in penultima: eo ꝙ ultima longa ē:& apud nos antepenultima: ꝗa ultima breuis habet̉. In paucis tamen græcis inueniuntur noſtri poetæ ſeruaſſe morem græcum. Statius in quarto thebaidos: Non tegea non ip̄a deo uacat alite fœlix Cyllene. Idem in ſexto Te plangeret argos: Te nemea: tibi lerna comas: lariſſaqꝫ ſupplex Poneret. ubi tegea& nemea quia produ ctam conſeruant a finalem accentum quoqꝫ græcum detinent: ideſt acutum in penultima. Et hæc hactenus. Nunc quaſdam particulares dictiones inſpiciamus ubi accentum habeant. A ffatim teſte Amiano primam acuit. Sicqꝫ ſe audiuiſſe legentem Probum grammaticum hos Plauti uerſus in ciſtellaria: Potine tu homo facinus facere ſtrenuum. Aliorum eſt affatim qui faciant. Idem confirmat Gel lius libro ſeptimo noctium atticarum. A ttentim teſte Gellio præfato libro. vii. primam acuit. A dmodum teſte eodem auctore primam acuit. A ffabre ſimiliter eodem teſte acutum habet in prima. A pprobe ſimili modo in prima acuitur. A pprobus teſte Gellio in præfato libro ſeptimo: cum ſignificat ualde probus primam acuit: quo uocabulo uſum fuiſſe dixit Cecilium in comœdia quæ inſcribitur triumphus: cum ait: Hierocles hoſpes eſt mihi ado leſcens approbus. A pprimus teſte eodem Gellio non acuitur in prima: ſed ut apparet ex hexametro uerſu Liui in odiſſea media circūflectitur: ꝗ talis eſt. ibi deniqꝫ uir ſummus apprimus patroclus. A pprime ſimili modo mediam circūflectit: nec Gellio placet acui primam. A ppotus non placet ſimiliter Gellio primam acui: quare media circūflectitur. A poſtemma habet accentū in antepenultima ſi græce uis enūtiare: at latine in penultima αποστημα. A ra ſine aſpiratione deorum:& primā circūflectit: quia longa eſt ſubſequente ultima breui. At cū aſpiratiōe ſtabulum deſignat porcorum: ac primam corripit& acuit. C ecidi præteritū ſi uenit a uerbo cædo quod ē incido habet accētum in penultima: in quā diphthongus con uerſa fuit. Iuue. in. iii. ſatyra: Ebrius ac petulans: ꝗ nullū forte cecidit. At ſi uenit a cado habet accentum in prima: ut Virgilius in. iii. æneidos: Ceciditqꝫ ſuperbum ilium. C yclops acuit primā: ſed quonāmodo accentū hēat in genitiuo& accuſatiuo plurali in ea dictione uidimus. D ecus decoris quū ꝗdem neutrū eſt in oībus ab eo declinatis corripit. o.& a decet uerbo deſcendit: habetqꝫ accentū in antepenultima: quem etiā in plurali cōſeruat. Virgilius li. ænei. prīo: Scenis decora alta futuris. cum uero eſt maſculinum habet accentuꝫ in penultima: hoc eſt ſupra. o. quā ſemper producit: ut decor deris: ſicut auctor auctoris. E adem in recto habet acutum ſuper primā:& penultimam corripit: quæ eſt. a. Virgilius in primo æneidos: Nunc eadem labente die conuiuia quærit. At in ablatiuo habet accentū ſuper penultima: quā ſemper producit: hoc eſt ea ſemper producit. a. in ablatiuo. E odem quia ſemper ablatiuꝰ eſt:&. o. ſemper producit: niſi auctoritate uel metri neceſſitate impediatur ſem per illam penultimam acuit E rgo quādo ꝗdem eſt coniunctio illatiua acutum habet in prima. Iuue. in ſatyra Credo pudiciciaꝫ: Nullam inuenies quæ parcat amati. Ardeat ip̄a licet tormētis gaudet amantis: Et ſpolis: ergo longe minus utilis illi uxor ꝗſꝗs erit bonus optanduſqꝫ maritꝰ. Quando uero eſt aduerbiū cū genitiuo iunctū& pro illius gratia uel illiꝰ ob cauſam ponit̉ teſte Seruio: habet accentū in ultima quæ circūflectit̉: ut Virgilius in. vi. æneidos: Illius ergo uenimꝰ: ideſt illius gratia uel ob cām illius. E uphrates apud nos uti apud græcos penultimam acuit. Virgiliꝰ in primo georgicorū: Hinc mouet euphra tes: illinc germania bellum E xaduerſum huiꝰ ſecūdam ſyllabam debere acui: una cū Aniano exiſtimauit Gelliꝰ li. vii. noctiū atticarum:& ſic apud Terentiū legi oportere dicūt cū ait: in quo hæc diſcebat ludo exaduerſum loco tonſtrina erat q̄dā F ictilis primam acuit. Iuuena. in ſatyra Atticꝰ eximie: fictilis:& nullo uiolatus iuppiter auro. G atulus habet accentū ſuper penultima quam circūflectit. Iuuena. in ſatyra Omnibꝰ in terris: Cum gatula ducem portaret belua luſcum. Virgiliꝰ in. iiii. æneidos. Aut captam ducat gætulus hiarbas. quod Martialis non obſeruauit: ut uidimꝰ in dictione gætulia. Hara qum aſpiratur ſtabulū deſignat porcorū& primam acuit. Heliodorus habet accentū in penultima. Iuue. in ſatyra Credo pudiciciam: Tonſoris tantū dāno rapit heliodorus. Nā componit̉ ex ηιοσ i. ſol:& δωρον donū: cuiꝰ ſane prima naturaliter longa eſt: ꝗa apud illos eſt ω. mega. Et ſic uniuerſaliter omnia cōpoſita a ωρον: quod eſt donū: habēt penultimā longā: ſuper qua ē accentꝰ: ut Polydorꝰ Dyodorus. Martialis in. x. Natali dyodore tuo cōuiuia ſenatꝰ Accubat: Theodorꝰ. Iu uenalis in ſatyra Et ſpes& ratio: Lautorū pueros artem ſcindens theodori. H ippocrates habet accentū in antepenultima. Martialis in. ix. Os hominis mulſum me rogat hippocrates. I ncus in obliquis caſibꝰ ſemper habet accentū ſuper ſecūda. Iuuenalis in ſatyra Omnibꝰ in terris: A carbōe & forcipibus gladioſqꝫ parante Incude& luteo uulcano ad rhetora miſit. I ſidorus cū accentu ſuper penultimam contra uulgarem conſuetudinem proferri debet. L egeris ſi ſecūda eſt perſona præſentis eius paſſiui quod eſt legor: habet accentū in prima: ſi uero futuri habet in penultima:& ſic uniuerſaliter in tertia& quarta uerborum paſſiuorū cōiugatione comperit̉. ut audieris uel audiere: legeris uel legere: duceris uel ducere: poneris uel ponere. Iuuena. ī. v. ſatyra: Duceris plā ta uelut ictus ab Hercule cacus: Et ponere foris. Malea promontorium laconia habet accentū in penultima: ut in ea dictione uidimus. Marſya acuit primam: ut in ſua dictione oſtendimus. Orpheus primam ſimiliter acuit. P atina habet acutum in prima: ut in ea dictione. Præmodum primam acuit teſte Gellio li. vii. noctium atticarum: quod apud. L. Liuium in odiſſea ſignificat ſupra modum. Nam parcentes inquit præmodum: hoc eſt præter modum. P ero pro nympha habet accentum in ultima: ut in ea dictione. pro calciamento uero in penultima. P orſena habet accentum in prima: teſte Seruio ſuper octauum circa finem:& cum unico. n. ſcribitur: ut in ea dictione uidimus. Polyxena habet accentum in ſecūda: ut in ea dictione oſtendimus. P reneſis habet accentum in penultima: ut in ſua dictione ꝓbauimus. P roceres ſubſtantiuū eſt:& in omnibus quos habet caſibus acutum detinet in antepenultima: ut huius ꝓceris:& hi proceres:& ſemel comperi hūc ꝓcerem. Iuue. in ſatyra Stemmata quid faciunt. Agnoſco procereꝫ. ſalue gætulice ſeu tu. At uero ꝓcerus ꝓcera ꝓcerum adiectiuum eſt:& habet accētū ſemper in penultima: ut corpora ꝓcera. Virgilius in ſileno: ꝓceras erigit alnos. Quando dupliciter poni conſueuit:& pro ꝗa:& pro temporis aduerbio. Siquidem pro ꝗa ponitur: teſte fe ſto actū habet ī ultima: quod pluribus exēplis monſtrare poſſumꝰ. Virgiliꝰ ī primo æneidos: Hic tibi faboenim quādo hæc te cura remordet. i. ſiquidem ſeu ꝗa. Idem in bucolico: Dicite quādoqdem in molli conſe dimus herba. i. ꝗa ſedimus. Iuue. in ſatyra Omnibus in terris: Diſcutiēda ualent ſterilis mala robora ficus: Quādoꝗdem data ſunt ipſis quoqꝫ fata ſepulchris. i. ꝗa data ſunt. At cum ꝓ aduerbio tēporis ponit̉ accentum habet in penultima. Ouidius in heroidibꝰ: Quando ego non timui grauiora pericula ueris; R ecido ſi a cado deducitur accētum habet in prima: ſi uero a cædo in penultima. R hetorica acuit ātepenultimā: lꝫ penultīa lōga ſit. Iuue. i. vii. ſaty. Ad pugnā ꝗ rhetorica deſcēdit ab umbraS erpedon ſecundū duplicem declinationē: duplicem habet accētum. Nam ſi in ultima ſyllaba habet accētū: facit in genitiuo huius ſerpedontis: ſi uero in penultima facit ſerpedonis. T ribulis habet penultimam ꝓductam:& ſuper illa accētum. Horatius: ut cum pilleolo ſoleas cōuiua tribulis. Martialis in. viii. Nunc anus& tremulo uix accipienda tribuli. T orcular etiam ſuper penultima habet accentum. T heodorus habet accentum: ut uidimus in dictione Heliodorus. P roſtheſis cum. s. ſequēte. th. aſpirato:& in ultima cum. i. latino ſcribitur: dici pōt appoſitio uel additamētū ut in principio dictionis alicuius additur littera uel ſyllaba: ut cum dicimus gnatum ꝓ natum: aſtans ꝓ ſtās. Virgilius in ſecūdo æneidos. Arduus armatos mediis in mœnibus aſtans Fundit equus uictorqꝫ ſinon.& componit̉ ex pros: quod eſt ad& θσισ poſitio. P rotagoras cum. t. exili ſcribit̉: fuit teſte Apollodoro Abderites& Mæandri filius: ſiue Artemonis ut alii dicunt. at uero Eupolis illum fuiſſe teium rettulit.& fuit teſte Apulegio in. iiii. Floridori cū primis rhetorica inuētoribus ꝑfacūdus. hunc teſte Gellio li. v. noctium atticarū: in ſtudiis doctrinarum egregius cuiꝰ nomine Plato libros ſuos illi inclyto ſcripſit adoleſcentem aiunt uictus quærendi gratia in mercede miſſum: uecturaſqꝫ onerum corpore ſuo factitauiſſe: quod genus græci ἀχθοφορουσ uocant: latine baiulos appellam Et late deinde ꝓſequit̉ quēadmodum Democritus Abderites ex eo genere oneris animi illius aciem ſolertiamqꝫ cognouerit: ſecūqꝫ abduxit: ut habuit: atqꝫ ſumptū miniſtrauit:& philoſophias docuit:& eū eſſe fecit quātus poſtea fuit. Idem teſte fauorino uocatus ē ſapientia: dixitqꝫ de diis non poſſe ſtatuere an ſint an non ſint: ob qd̓ pulſus fuit ab atheniēſibꝰ:& eiꝰ libri ī foro cōcremati fuere. Idē teſte Heraclito thuris leges dedit. Et cū iam nonagenariꝰ ſiciliam nauigaſſꝫ obit. fuit alius aſtrologus:& alius ſtoicus philoſophus. P roteſilaus cum. t. exili&. i. latino: atqꝫ unico. s. ſcribit̉: ut oſtendit Ouidius in heroidibꝰ: ꝗ ait: Bella gerant alij: proteſilaus amet. Homerus uero nōnunqͣꝫ cum duplicato. ſ. ratōne metri ſcripſit: fuit ex phylace oppido theſſaliæ Iſiphyli filius: habuitqꝫ uxorē Laodomiam filiam Acaſti: ip̄a dicēte apud Ouidiū ī. xiii. epiſto. heroidū: Vix ſocer iſiphylus: uix me grandauꝰ acaſtꝰ: Vix mater gelida meſta refecit aqua. Et cū unꝰ eēt ex græcoꝝ ducibus ꝗ ad troiā iuerunt:& primus ex nauibus ī litus ꝓſiliret: ab Hectore interfectus fuit. roteus cum. t. exili ſcribit̉: fuit teſte Heſiodo in theogonia Oceani& Tethyos filius: habuitqꝫ patriam pallenem in theſſalia: qua relicta regnauit in carpatho inſula. Imperauitqꝫ etiā ægyptiis:& fuit uates Maximus de quo plura Virgilius in. iiii. georgicoꝝ ſcripſit: alijqꝫ poetæ diuerſi græci& latini. Vnde Theocritus ω. ροτευσ φοκασκαι θοσ ων ἐνεμε: hoc eſt uti ꝓteus deus exiſtens etiam phocas pauit. P rothoue cum. th. aſpirato ſequente. o. ſcribit̉. fuit teſte Homero libro. ii. iliados: unus ex ducibus græcis: ꝗ ex magneſia uenit ad troiam. P rotogenes cum. t. exili ſcribitur: nomen ē ſignificans aliquem primi generis:& ut plurimū ꝓ eo ponit̉ a potis: ꝗ ſe talem cōfingit: ut Iuue. in. iii. ſatyra: Non eſt romano cuiqͣꝫ locus: hic ubi regnat Protogenes aliquis Fuit etiam nomen cuiuſdam pictoris illuſtris: ꝗ teſte Gellio in fine libri. xv. noctiuꝫ atticarum: memoratiſſimam illam imaginem Hyliſi apud rhodios in ædibus ꝗbuſdam publice factis extra muros urbis pinxit. P rotogenia cum. t. exili ſcribit̉: fuit teſte Ariſtarcho ſuper decimū odiſſeæ: Deucalionis filia ex Pyrrha. P rothœnor cū. th. aſpirato ſequente. œ. diphthongo ſcribit̉: fuit teſte Homero in. ii. iliados: unus ex quinqꝫ boetiorum ducibus: ꝗ ad troiam uenerunt. P toto collum cum. c.&. t. exilibus atqꝫ duplicato. l. ſcribit̉. Dicunt nōnulli poſſe hoc quoqꝫ uerbum interpre tari ꝓ prima cōglutinatione: hoc eſt ꝓ prima illa& raptim confecta ſcriptura: quæ aliam magis compoſitaꝫ deſiderat. Et ꝗa in cæræ glutino quæ ꝑ tabulas extenſa erat: ꝓtocollum ideſt prima conglutinatio uocata ē ita ut ϖροτον primum dicat:& κολλησισ glutinatio. Alii uero non cū duplicato. l. ſed cum ſimplo ꝓtocolum. i. primū ſcꝫ ſcriptura membrum: κολον enim membrum dicit interpretari uolunt. ProtomartiP rotologia cum. t. exili ſcribit̉:& quaſi prima locutio. P rotomartyr abſqꝫ aſpiratione:& cum. y. græco ſcribitur: eſtqꝫ protos: ideſt primus martyr. P rotonotarius abſqꝫ aliqua aſpiratione ſcribit̉: dictio eſt ex græco: quod ē protos. i. primus:& notarius quæ dictio eſt latina: a nota ſcꝫ deducta: hoc eſt primus notarius. P roxeneta abſqꝫ aliqua diphthongo:& cū. x. conſonāte: atqꝫ. t. exili ſcribit̉: dictio eſt græca:& qua utit̉ Demoſthenes cōtra Aeſchinem: deduciturqꝫ a ϖρωνιξω: quod eſt hoſpitio coapto. Sed ille iā apud nos dicitur: ꝗ compoſitor& mediator eſt emibilium& uendibilium. Pſalmus cum. s. immediate poſt. p. ſcribit̉: diciqꝫ poteſt latine canticum. Nam a ω uerbo græco: quod eſt canto deducitur: unde& pſalterium. Pſaltria cum. s. poſt. p.&. t. exili atqꝫ. i. latino ſcribitur. dicebat̉ apud romanos illa quæ ſequebat̉:& amabat iſtriones:& deducit̉ a pſallo quod eſt canto: ꝗa illi quos eiuſmodi fœmina amabat: quotidie in ſcenis cantare ſolebant. Iuuenalis: Quæ pſaltria penem. Pſalmodia eodē mō ſcribitur:& componit̉ ex pſalmo:& odia ꝗ eſt cantus. Quod ſi plene tranſferret̉ deberet cū diphthongo pſalmœdia ſcribi: ſed ut græcus ſonus cōſeruet̉: dicitur pſalmodia ſicut ꝓſodia. P ſammis cum duplicato. m.&. i. latino ſcribitur: fuit Neci regis ægypti filius cui teſte Herodoto libro hiſtoriarum ſecūdo: in regno ſucceſſit. P ſammenitus cū duplicato. m.&. i. latino atqꝫ. t. exili ſcribit̉: fuit Amaſis filius& ægypti rex: ꝗ teſte Herodoto li. hiſto. iii. mortuo patre ꝑ id tp̄s: quo uix in ægyptum Cambyſes traiecerat: apud memphim una cū reliquis ægyptiorum a Cambyſe prelio ſuperatus captus eſt. P ſammetichus cū duplicato. m.&. t. exili atqꝫ. i. latino:&. ch. aſpirato ſcribit̉: fuit antiquus ægyptiorum rex: ante hūc teſte Herodoto li. hiſto. ii. ꝗ de illo late pertractat. Aegypti primos oīm hoīuꝫ ſe eſſe putabāt: poſtea uero huius induſtria didicerūt phrygas primos fuiſſe: ſe uero ſecūdos. P ſeudus cū. eu. diphthongo in prima ſyllaba ſcribitur: dicit̉ apud nos falſus:& inde pſeudo propheta falſus P ſylli cū. y. græco ſubſequēte diplicato. l. ſcribit̉: populi ſunt in libya iuxta naſamones: atqꝫ ꝓpinquiores garamantas. ni teſte Herodoto li. hiſto. iiii. cōtra noxiuꝫ uirus incredibili corporis firmitate muniti erāt: quod Lucanus in. viii. tetigit cum ait: Gens unica terras Incolit: a ſcæuo ſerpentum īnoxia morſu. Marmarida pſylli par lingua potentibꝰ herbis.& reliqua: quæ ꝓſequitur. Sed ut dixit Herodotus: hæc gēs prorſus deleta fuit: nec ꝗcqͣꝫ præter opinionem de ueſtigio ſui nominis reliquerūt. Quod per quem modū euenerit: ip̄e idem præfato libro deſcripſit. Cuiꝰ locum Gellius li. xvi. noctium atticaꝝ: elegantiſſime ꝑ hūc modum pene ad litterā traduxit: dicens pſyllos quondā fuiſſe in terra aphrica conterminos naſamonibus: auſtrumqꝫ in finibꝰ eorū quodam in tꝑe per qͣꝫ ualidū ac diutinum flauiſſe eo flatu aquam oēm in locis: ī qui bus colebant exaruiſſe: pſyllos re aquaria defectos: eam iniuriam grauiter auſtro ſuccenſuiſſe: decretumqꝫ feciſſe uti armis ſumptis ad auſtrum: ꝓinde quaſi ad hoſtem iure belli res petitū ꝓficiſſerent̉: atqꝫ ita ꝓfectis uentum auſtrū magno ſpiritꝰ agmine ueniſſe obuiam: eoſqꝫ uniuerſos cū oībus copiis armiſqꝫ tumulis mōtibuſqꝫ arenarum ſuperuectis operuiſſe: eo facto pſyllos ad unū oēs interiiſſe. Itaqꝫ eoꝝ fines a naſamonibꝰ occupatos. hos dixit Plin. circa initiū libri. vii. a Pſyllo rege cognomīatos. Similes& his fuerūt marſi ī Italia D ſitacus cum. i. latino&. t. ac. c. exilibus ſcribit̉: auis eſt: quam teſte Plinio li. x. naturalis hiſto.& Solino ſimiliter in collectaneis: india ſola mittit: ſed nunc quoqꝫ iuxta meron& ægyptum capi comperimus: ip̄a colo re uiridis eſt: cum torque puniceo. Cuius roſtri tanta eſt duricies: ut ſi e ſublimi præcipitet̉ in ſaxū nixu oris ſe conſeruat illeſam: quæ tenet quinos digitos: habēt aūt ternos cæteri:& cū linguam lōge latiorem qͣꝫ cæteræ aues habeant: articulata exprimit uerba. P ſythium prima cum. v. græco ſequens cum. th. aſpirato:&. i. latino ſcribitur: genus eſt paſſi: de quo late uidebimus in dictione ſurrhentum. P ſora cum unico. r. ſcribitur: dicitur latine ſcabies: quo uocabulo ſæpe utit̉ Plinius in naturali hiſtoria. P thia prima cum. th. aſpirato īmediate ſubſequente. i. latino ſcribit̉: ſicqꝫ frequentius ſcribitur: licet Homerus addat quādoqꝫ aſpirationem ad. p.& dicat phthia: fuit theſſaliæ regio:& Achillis patria: ut diuerſis in locis oſtēdit Homerus:& nos late uidimus in dictione aſopus: uerum latini noſtri poetæ cōſueuerūt īterpo nere aliud. i.& dicere phithiam tribꝰ ſcꝫ cū ſyllabis: ut Briſeis in epiſtola ad Achillē apud Ouidiuꝫ in heroi. Quam ſine me phithiis caneſcant equora remis: Et uideam puppes ire relicta tuas. Virgilius in primo æneidos: Veniet luſtris labentibus ætas: Cum domus aſſarici phithiam claraſqꝫ mycenas: Seruitio premet ac uictis dominabitur argis: ſic græci mnam nos minam dicimus. P thiſis cum. th. aſpirato&. i. latino utrobiqꝫ ſcribitur: eſt exulceratio pulmonis ex humorū concurſu. hͦ ipſis prima abſqꝫ aliqua aſpiratione&. j. græco ſequens cum. i. latino ſcribitur: dicitur ſpuitio:& a territoquod eſt ſpuo deducitur. P teria cum. t. exili&. i. latino ſcribitur: locus eſt capadocia munitiſſimus: apud ſinopem ciuitatem: ubi Crœſus primum cum Cyro pugnauit. P tolemus prima cū. p.&. t. exilibꝰ: atqꝫ. o. uocali: ſecunda cū. e. abſqꝫ diphthongo quam nōnulli in. o. conuertunt: penultima cum. æ. diphthongo ſcribitur: nomen eſt ꝓprium deductum a ϖολέμω: quod apud æoles: idem eſt quod apud atticos ϖολέμω ſine. t. i. pugno:& eſt apud grāmaticos regula: ꝙ omnia nomina deſinentia in eus:& a uerbis circūflexis deducta: ſemper. æ. diphthongum detinēt in penultīa: ut τιμω quod eſt æſtimo: iudico: honoro Timæus: ϖτολἐμω Ptolemus. Et fuerūt hoc nomine uocitati uiri qͣꝫplires clariſſimi. Et reges ægypti: quibus Ptolemus Lagi gregarii militis filius initium dedit. Nam ſic teſte Iuſtino libro. xiii.&. xvii. ſuorum epitomatum uirtute ſua humilitatē patris excedens: unus ex patriciis Alexandri magni effectus eſt. poſt cuius mortem potitus ægyptum aphricamqꝫ& magnaꝫ arabia partem: poſt quadrageſimo āno regni ſui tam amplum ſucceſſoribus ſplendorem reliquit: quod ſubſequentes ægyptiomnes reges Ptolemæi ab illo dicti ſunt. Reliquit hic duos filios Ptolemæum Philadelphum:& Ptolemaum Ceraunum. Philadelphus illi ſucceſſit in regno uir ſane doctiſſimus:& Stratōnis philoſophi diſcipulus. Qui& bibliothecam illam nominatiſſimam fecit: quæ uſqꝫ ad primum alexandrinum romanorū bellū durauit. Et cum ānis trigintaocto regnaſſet: diem extremum obiuit: cui Ptolemus filiꝰ cognomēto Euergētes in regno ſucceſſit. Hic ſex& uiginti ānos regnans moritur. Cui& filius Ptolemus Philopater dicti heres ſucceſſit in regno: qui cum decem& ſeptem annis regnaſſet uita deceſſit. poſt quem filius eius Ptolemaus Epiphanes uigintiquattuor ānos regnuꝫ tenuit: cui per trigintaquinqꝫ ānos Ptolemus Philomater cognominatus ſucceſſit in regno. poſt quem Ptolemus alter Euergētes noueꝫ& uiginti ānis regnauit. poſt huc Ptolemus Phython: qui& Soter etiam cognominatus fuit: decem& ſeptem ānis regnauit. Huic Ptolemus Alexander per decem ānos ſucceſſit. poſt quem nequiſſimus ille adoleſcēs Ptolemus Dionyſius ꝗ Pompeium magnū truncari permiſit ultimo regnauit. fuerūt& nōnulli alii Ptolemei: ut filius Pyrrhi regis. Item& quidam Cypriorum rex: qui ſuis diuitijs romanum ditauit erarium. fuit& aſtrologus ex ægypto non ſtirpe regia: quæ longe ante illum defecerat: ſed pheludienſis qui floruit temporibus Traiani & Hadriani īperatorum: ut ip̄e in ꝗnto nono& decimo maioris ſui operis atteſtatur. P urpuriſſa cum. i. latino:& duplicato. s. ſcribitur: color eſt qui bombyci īmixtus: mulieruꝫ genas tinger ſueuit: de quo uidimus in dictione phucus. Apud Græcos in initio dictionum ſemper aſpiratur: ut in primo horum cōmentariorum libro monſtrauimus. Rhadamanthus cum. th. aſpirato ſcribitur: fuit Iouis filius ex Europa:& rex ſyciæ: quo tempore apud argos regnabat Danaus: hic quia uit fuit ſeuerꝰ:& iuſticiæ executor: a poetis fingitur apud inferos nocentum explorare culpas: dicente Virgilio libro æneidos ſexto: Cnoſius hic rhadamanthus habet duriſſima regna: Caſtigatqꝫ auditqꝫ dolos: ſubigitqꝫ fateriQuæ quis apud ſuperos furto lætatus inani: Diſtulit in ſeram commiſſa piacula mortem. R hamnis ultima cum. m. ante. n.&. y. græco ſcribitur: fuit teſte Herodoto libro hiſtoriarum. vi. Vrbs in euboīa: in qua Fortuna maxime colebatur. Quod Lucanus tetigit li. v. cum de euboia loqueret̉ dicens: Et tumidis infeſta colit qua numina rhamnis: unde& ip̄a Fortuna a poetis nōnunqͣꝫ rhamnuſia dicta fuit: cōuerſione ſcꝫ. y. græci in. u. noſtrum. ut Ouidius libro. v. triſtium: Exiget ad dignas ultrix rhamnuſia pœnas.& Iuuenalis in ſatyra. R hamnuſia cū. m. ante. n. in ſecūda ſcribitur: dicebat̉ a poetis Fortuna: ut in præcedenti dictiōe uidimus. R hānetes cū. m. ante. n.&. t. exili ſcribitur: nomen eſt uiri ꝓprium: de quo Virgiliꝰ in. ix. enei. meminit. R hampſinitus cum. m. ante. p.&. i. latino utrobiqꝫ atqꝫ. t. exili ſcribitur: fuit teſte Herodoto libro hiſtoriarum ſecūdo: rex in ægypto poſt Protea. R haphanū cū. ph. aſpirato ſcribit̉: herba ē quæ& alio nomine: ut puto lapatū dicta ē: ut ī ea dictōe uidimus R hea cum. e. abſque diphthongo ſcribitur: fuit filia Cæli ex Veſta:& ſoror atque uxor Saturni: ut uidimus in dictione ops. R hebanus cum unico. n. ſcribitur: eſt Orpheo teſte in argonautica fluuiꝰ in faucibus boſphori thracii. Idem Plinius in. v. ſuæ naturalis hiſtoriæ: confirmauit. R hegyum cum. y. græco ſcribitur: ciuitas eſt teſte Liuio in quarto de ſecūdo bello punico: ī ultimo calabryſeu brutiorum: eo ſcꝫ in loco quo Italia a ficilia dirupta ē: unde& a pi: quod eſt dirūpo nomē aſſumpſit. Et rhegyni qui ex hoc ſunt oppido cognominantur ab hiſtoricis. Et etiam regium ſine aſpiratōne ip̄i r.&. i. latino oppidum aliud eſt in gallia ciſalpina: a quo regienſes ciues cognominantur ab hiſtoricis:& nō rhegyni: ſicut cumani ex oppido cumarum in campania:& commenſes ex como oppido gallia. Item albanexalba oppido quod eſt ī latio:& albēſes ex alba oppido ad lacum fucinum. R heſus xum. e. abſqꝫ diphthongo& unico. s. ſcribitur: fuit teſte Homero in. x. iliados: rex thracia: qui cum albiſſimis equis& magnanimis: in adiutorium troianorum deueniſſet: a Diomede& Vyxe noctu claꝫ abſtractis ī caſtris ſuis īterfectus fuit. Eſt etiā fluuii troiani nomen: ut idem circa initium libri. xii. demonſtrauit R hetorica cum. t.&. c. exilibus: atqꝫ. i. latino ſcribitur: dicit̉ a noſtris oratoria. R hetor eodem modo ſcribitur: dicitur a noſtris orator: qͣꝫqͣꝫ iam diuerſa ſignificare dicunt̉. Nam oratoris dicitur qui cauſas orat uel in iudiciis uel in concionibus. Rhetor uero nō iam orator: ſed rhetorica profeſſor dicitur:& græca declinatione facit in accuſatiuo rhetora. Iuuenalis in ſatyra Omnibus in terris: de Demoſthene loquens ait: Quem pater ardentis maſſa fuligine lippus: A carbone& forcipibus gladioſqꝫ parante Incude:& lutheo uulcano ad rhetora miſit: ideſt ad ꝓfeſſorem rhetorica. Sane oratores nōnunqͣꝫ etiā legati a perorando ꝓ republica nominati ſunt. Virgilius in. x. æneidos: lamqꝫ oratores aderant ex urbe latina. Declamator autem is dicitur qui ſtudiis apud rhetorem in conuentu ſcholaſticorum fictā cauſam orat At ipſe quoque rhetor:& quicunqꝫ alius ſi etiam extra ſcholaꝫ hoc genere utitur: ſiue ut alios ſiue ut ſe exerceat declamator uocatur. R heuma cū aſpiratiōe ip̄iꝰ. r. ſimiliter ſcribit̉. Nā dictio græca ē: quæ latine eruptio ſiue fluor dici poteſt. R hexenor abſqꝫ aliqua dihthongo:& cum. x. conſonante ſcribitur: fuit teſte Homero circa initium libri. vii. odiſſeæ: Nauſithoi filius:& frater Alcino regis phæacum. R hinoceron cum. i. latino&. c. exili ſcribit̉: animal eſt quadrupes habens in rhine ideſt naſo ceras: ideſt cornu Nam& alio nomine dici monoceron nōnulli uolunt: eo ꝙ unicum cornu habeat: quod aliud animal eē pu to:& in fronte cornu illud habere exiſtimo: atqꝫ latine unicornis dici. Sed rhinoceronta habere reꝑandum cornu dixit Solinus: ideſt recuruū: quod ſubinde attritum cautibus in mucroneꝫ excitat eo ꝙ aduerſus elephantos prœlietur: par ipſis longitudine breuior cruribus: naturali telo alium petēs: quam ſolam intelligit ictibus ſuis peruiam. Eſtqꝫ beſtia eodem Solino teſte color buxeus. R hynitalcus: prima cuꝫ. y. græco: ſequens cum. i. latino: reliqua ſine aſpiratione ſcribunt̉: fuit uit thracius: cuius exemplo teſte Plutarcho in uita Romuli Cæſar ſæpe dicere conſueuerat: amare ꝗdem eſt ꝓditionem: ſed ꝓditores magnopere abhorrere. R hypes cum. v. græco ſcribit̉: populi ſunt achiuorum. R hiphæi prima cū. i. latino: ſequeus cum. ph. aſpirato&. æ. diphthongo ſcribit̉. Sic quoqꝫ dicunt̉ ꝗdam ſcythici montes a perpetuo uentorum flatu. Naꝫ ριφιζω græce dicit̉: quod apud nos flo. Virgiliꝰ ī. iii. georgi. Gens affræna uirum rhiphæo tunditur euro. R hipa prima cum. i. latino: ſequens cum. p. abſqꝫ aſpiratōne&. æ. diphthongo ſcribit̉: ſunt teſte Seruio ſuꝑ nono æneidos: montes in arcadia quos ad ſcythicorum differentiam nos ſine aſpiratione ipſius. p. ſcribere & ꝓferre conſueuiſſe dixit. R hytius prima cum. v. gæco: ſequens cum. t. exili&. i. latino ſcribitur: fuit teſte Homero libro ſecundo iliados: ciuitas creta. R hythmus prima cum. v. græco: ſequens cum. th. aſpirato in ſubſequēte ſcribitur. Nec aliud latine qͣꝫ numerum deſignat. Quintilianus libro nono de inſtitutione oratoria: Sunt inquit numeri rhythmi: ut& Cicero ip̄e conſtituit:& ſecutus eum Virgilius cum dixit: Numeros memini ſi uerba tenerem.& Horatius in carmi nibus: Numeris quæ fertur lege ſolutis. Et pergit Quintilianus rhymi ut dixit: neqꝫ finem habēt certum: nec ullam in contextu uarietatem: ſed qua cœperunt ſublatiōe ad poſitionem uſqꝫ decurrūt. R hœtus prima cuꝫ. œ. diphthongo: ſequens cum. t. exili ſcribit̉: mons eſt troianus: in quo Aiax telamonius: poſtqͣꝫ ſeip̄m interfecit ſepultus fuit: unde& rhœteꝰ deducitur: qui græce φοιτειοσ dicitur. Sed nōnunqͣꝫ ꝗdem abiicientes. i. retinētes. e. ꝓductam: ut Virgilius in. iii. ænei. Primum rhœteas aduectꝰ in oras. Aliquā do uero diphthongus ipſa a noſtris diuiditur rhoeteius rhoeteia rhoeteium. Virgilius in. v. enei. Non berōe nobis: non hæc rhoeteia mater eſt. Doricli coniunx. R hodope cum unico. p. ſcribitur: mons eſt thracia: ut dixit Florus libro ſuarum hiſtoriarū tertio: Sic quoqꝫ a Rhodope regina thracum ibi ſepulta cognominatus. Solinus uero dixit montē eſſe mygdonia quæ portio eſt macedonia: ſed utrunqꝫ eſſe poteſt: quia contermina ſunt regiōes:&(ut ait Seruiꝰ ſuper. iii. georgi.) Rhodope in plagam orientalē porrigitur:& ſeptētrionalem reflectitur. Ideo ait Virgiliꝰ: Quaqꝫ redit medium rhodope porrecta ſub axem: Illic clauſa tenent ſtabulis armenta.& reliqua. R hodos cum unico. d. ſcribitur: inſula eſt lyciæ teſte Pomponio libro ſecundo:& prima cycladum uenientibus ab oriente: in qua roſa capulum dicitur a nōnullis fuiſſe inuentum: dum urbis fundamenta foderent̉: a quo& ciuitas& inſula cognominata putatur. Nam rhodos græce latine roſa dicitur. huius circuitus admirandus: ut uidimus in dictione colloſſus. R hodia cum. i. latino ſcribit̉: fuit teſte Heſiodo in theogonia nympha quædam filia Oceani& Tethyos. R hodius eodem modo ſcribit̉: fuit teſte Heſiodo in theogonia:& Homero iuxta initium. xii. iliados: fluuius troianus olim ex monte ida effluens: nūc uero ita deperditus: ut cōperiri non poſſit. R hodopis cum. i. latino ſcribitur:& facit in genitiuo declinatione quidem græca rhodopidos: latine uero rhodopidis: fuit meretrix quædam thracia mira pulchritudinis: quæ teſte Herodoto libro hiſtoriarum ſecundo: una cum Aeſopo captiua fuit. Illam Charaſſes mityleneus frater Sapphus poetiſſa maxima pecunia redemit: ut idem Herodotus in eodem libro teſtatur. Cuius etiam rei meminit Sappho ſoror in epiſtola ad Phaonem cum ait. Arſit inops frater uictus meretricis amore: Multaqꝫ cum multo damna pudore tulit. hanc eandem Plinius libro uigeſimoſexto naturalis hiſtoriæ: Pyramidem laudatiſſimam conſtruxiſſe dixit: nequis opes regum miretur: ut maiore ſit miraculo eam tantas opes meretricio quæſtu conquiſiſſe. aſſe ritqꝫ una cum Herodoto illam Aeſopi fabullarum philiſophi:& compoſitionis conſeruam& cōtubernalem fuiſſe. R homphæa cum. æ. diphthongo in penultima ſcribitur: dici poteſt framea: genus eſt gladii. R hoxolani cum aſpiratione principii:&. x. conſonāte atqꝫ unico. l. ſcribit̉: populi ſunt ſcythici ultra danubiū quos dici rutenos puto: de quibꝰ in dictione baſtarne uidimus. R homa cum aſpiratione principii(ut nonnulli uoluerunt) ſcribitur. Qui& græcum eſſe uocabulum ex auctoritate magnorum uirorum contendunt. Nā Solinus in initio ſui operis: ſunt īquit qui uideri uelint rhomæ uocabulum ab Euandro primum datum: cum oppidum ibi offendiſſet: quod extructum ante ualentiam dixerit latina iuuentus: ſeruatqꝫ ſignificatione impoſiti prius nominis rhomam græce ualentiam ipſam nominarunt. Idē Hieronymꝰ noſter a put: qd̓ robur īdicat:& ualentiā denominatā romā aſſerit. Vnde& Macrobius li. iii. ſaturnaliū: romani inquit ipſius noſtræ urbis latinū nomē ignotū eē uoluerūt. Itaqꝫ uelut nomē græcū& nō latinū cū aſpiratione ipſius. r. illi idē qui hæc inducūt ſcribere uoluerūt. Quoꝝ nōnulli deinde ſententiam commutantes: ut ex eorundem nouis inſcriptionibus aſpeximus: antiquam ſcripturam ſequentes: abſqꝫ aſpiratione romam iam ſcribere decreuerunt. Itaqꝫ& nos cum illis illorum ſequimur ſententiam: qui romam non a græco acceptam ſed latinam:& a Romulo cognominatam eſſe aſſerunt. Nam & græcus ipſe Plutarchus de eo nomine unde& qua potiſſimum cauſa emanauerit: ſententias cum plurimas rettuliſſet: eam tandem ueram eſſe dixit: quaꝫ Varro& Liuius noſter:& exactiſſimi quique græci aſſeruerunt: a conditore Romulo urbis romæ nomen acceptum fuiſſe. Idemque Saluſtius aſſeuerauit. At uero Romulū latinam etymologiam habere ex eo potiſſimū conſtat: quod dixit Ouidius libro faſtorum: Arbor erat: remanent ueſtigia: quæqꝫ uocatur Romula nunc ficus: romula ficus erat: Quam ſane ficum ſic quoqꝫ uocatam a rominando dixit Plutarchꝰ inuita Romuli: cum ſub ea pecudes æſtatis tempore frigora captantes: herbas rominare conſueuerūt. Vel ut dixit Plinius libro decimoquinto naturalis hiſtoriæ: ab eo quod ſub illa inuenta eſt lupa: Romulo& Remo infantibus præbens rumen: ita enim tunc ut ait: uocabant mammam. Quamobrem cum ipſo. r. abſque aſpiratione romam ſcribendam puto. Idemqꝫ ab antiquis noſtris in nummiſmatibus:& marmoꝝ inſcriptionibus obſeruatum conſpeximus. Romæ igitur ambitum diuerſis temporibus fuiſſe uarium: ex diuerſoruꝫ auctoritate comprobari poſſe uidetur. Naꝫ primus quidam ambitus: teſte Cornelio Tacito a foro boario ubi æreum inquit taurum aſpicimus: quia id genus animalium aratro ſubditur: ſulcus deſignandi oppidi ceptus: ut magnam Herculis aram amplecteretur. Inde certis ſpaciis interiecti lapides per ima montis pala tini ad aram Conſuti: mox ad curias ueteres: tum ad ſacellum larem forumqꝫ romanum:& capitolium nō a Romulo: ſed a Tito Tacito additum progreſſum eſt. Quæ omnia loca cum ad radices palatini montis fue rint: in ſequentibus deſignare curabimus. Plinius uero in tertio naturalis hiſtoriæ: ex Auguſti traditionibꝰ ſcribit urbis ambitum ſuo tempore milia paſſuuꝫ uiginti continere: portaſqꝫ habere triginta:& tūc quoqꝫ ſeptem clauſas eſſe. Flauius autem Vopſcus ſcribit Aurelium imperatorem ambitum urbis ad triginta milia paſſuum ampliaſſe: nec de portis mentionem fecit. Quarum nomina ad plenum inueſtigare: ac comperire difficile eſſet. Nam cum diuerſis temporibus aucta fuerit:& quæ intra ultimum murorum ambituꝫ remanebalit: porta formam decuſqꝫ amitterent. fueritqꝫ deinde roma diruta& confracta: illas prorſus inue ſtigare ac percipere uidetur impoſſibile. Sed earum tantum nomina explicabimꝰ: quas apud hiſtoricos expreſſas cōperimꝰ: hoc eſt flumentanā: collatinā: collinā: exquilinā: uiminalem: neuiā: querquetulam: gabiuſam: lauernalem: ruduſculanam: rutumenam: latinam: appiam: atqꝫ eandem capenam: trigeminam: aureliam: fontinalem: carmentalem: quæ& ſcelerata dicitur: pandanamqꝫ:& liberamugoniam: quæ& trigonia cognominatur: catulariam: triumphalē. Quarum etymologiam& ſituꝫ: ut apud approbatos auctores cōperimus: ſi non omnium: nonnullarum ſaltem explicare conabimur. Sed id primuꝫ prænotare liceat thybrim a ſeptentrione urbem intrare:& ex latere meridiano uerſus hoſtiam exire. Ita ut ex latere quidem dextero uaticanum comperiat:& ianiculum: quæ duo regionem trāſthyberinam complent: a ſiniſtro uero ſit romana urbis ambitus ſeptem complectens colles. Erat igitur porta flumentana illa cognominata: quam thybris urbem intrans in ſiniſtra ripa parte relinquitur. Sic quoqꝫ dicta teſte Feſto Pompeio: quod thybris eam quandoqꝫ influxerit. Nec in aliam ex diſpoſitione loci influere thybris potuiſſet: de qua Liuius ī ſexto ab urbe meminit cum ait: prædicta die in petilinum lutum extra portam flumentanam. Quin& illaꝫ de cæto tractam meminit. Collatina uero porta: quæ per eundem circuitum ad ſiniſtram thyberis partem flumē tanæ iam etiam contermina teſte eodem feſto a collatia oppido prope romam: in quod aliarum ciuitatuꝫ opes fuerunt collata appellata eſt. De quo Liuius in primo ab urbe dixit: collatia& quicquid circa illam agri erat ſabinis ademptum eſt. hæc eadem multos poſtea annos pinciana dicta eſt: a palatio ſibi propinquo. cuius teſte Caſſiodoro in epiſtolis rex oſtrogotorum primus Theodoricus demolita marmora rauēnam portari curauit. Ad hanc conſequens porta fuit quæ gabiuſa dicebatur eo quod recta in Gabios duceret. Vnde& Liuius in bello macedonico: gabiuſam de celo tactā fuiſſe cōmemoret. At ſubſequens pota ꝗrinalis dicta fuit. Sic quoqꝫ eodē Feſto teſte cognominata: ꝙ ea in collē ꝗrinalē itur: ſiue quod proxime eam Quirini ſacellum eſt. hæc eadem(ut nonnulli uolunt) aliquando ægonenſis dicta fuit: eo ꝙ mons ipſe quirinalis prius ægonus cognominatus eſt. Alii uero aliam portam fuiſſe:& ad quedam quirinalis collem deduxiſſe contendunt qui eo nomine cognominatus fuit. huic proxima collina dicebatur: quæ ad quirinalem conducebat. Quod Varro ipſe de lingua latina: ſic quoqꝫ indicare uidetur cum dixit: in quiri nali colle plura ſunt collium nomina. Nam collis tricepſos: ubi ædes Quirini: collis ſalutaris ꝗ tricepſos collis pollinaris: qui eſt ad ædem Salutis:& collis mutialis: ad ædem dei Diffidi: ab qua collium uarietate quam quirinalis habuit collis: dicta eſt porta collina. huic porta propinquū fuit Veneris erycine templū: de quo Ouidius libro faſtorum: Templa frequentari collina proxima porta Nunc decet. a ſiculo nomina rege tenent. Et hanc eandem rerum talium curioſi illam eſſe dicunt: quæ iam ſalaria nominatur. Quod nomen prius uiæ ſtratæ adfuiſſe Cornelius Tacitus indicat. Nam ingreſſum militum Vitelli imperatoris in urbem deſcribens: inquit tertium agmen per ſalariam collina porta appropinquabat. Feſtus uero ait: quod per eaꝫ ſabini a mari ſalem deferebant. Sequens porta& collina ſuccedens uiminalis dicta: ꝗa ſcilicet ad uiminalem collem ducebat. Eadem(ut nonnulli ferunt)& numentana dicta fuit: cuius etymologiam nondū com peri: atqꝫ eā fuiſſe quæ ſancta Agnetis nunc quoqꝫ uocatur: nonnulli contendunt. huic exquilina ſuccedit qua ſcilicet in exquilias itur: nunc(ut ferunt) ſancti Laurentii: atqꝫ etiam tyburtina appellatur. hanc candem aliquando taurinam a capite tauri: quod illi inſculptum erat nonnulli cognominatam fuiſſe credunt Alii aliam taurinam ipſam extitiſſe contendunt. Fuit& alia quæ neuia olim nunc maior dicitur. Sequens iam pridem eſt aſinaria: a priſcis celimontana a celio monte: nunc ſimilis ſancti loannis uocatur. octaua cu ius equiualens in angulo clauſa cernitur Metrodii porta dicebatur. Quin& omnes quas nominamus Li uius ipſe in ſecundo ab urbe: cum Porſenæ obſidionem deſcriberet: ſic quoqꝫ a maioribus cognominatas fuiſſe ſatis oſtendit. Sequens porta(ut omnes coniectantur etiam nunc nomen retinet) latina dicta fuit: quod ea in latium ducebat. Eadem uel illi propinqua capena dicebatur: de qua Solinus Italum inquit regem de inſula ſicilia cum ſyracuſanis ad lanum perueniſſe: ac eius conſilio auxilioqꝫ ciuitatē iuxta albulam condidiſſe capenam nomine: a qua poſtmodum porta capena nomen fuit. De eadem Iuuenalis in ſatyſa Vmbricii: qui unica rheda domum totam ad cumas deferebat inquit: Subſtitit ad ueteres arcꝰ: quos latericios a Romulo conſtructos dicunt. Nec florentes poſtea opibus romani paſſi ſunt in marmora commutari: ut antiquitatem& memoriam conditoris conſeruarent: madidamqꝫ capenam: ratione ſcilicet fontium propinquorum: Hic ubi nocturna numa conſtituebat amica: Nunc ſacri fontis nemus& delubra locantur. ludeis eadem uiam ſtratam habet: neapolim uſque ducentem: quæ appia dicta fuit. Nam etiam rō ma porta trigemina: per quaꝫ ut dicunt trigemini fratres Horati exierunt: quando Curatios deinde ante albam occiderunt. Sed teſte Liuio tertius qui ſuperſtes remanſit: porta capena redit. de illa tamen ſæ piſſime meminit Liuius: ut in bello macedonico ædiles inquit eo anno porticum unam extra portam trige minam emporio ad thybrim addito fuerunt.& libro quarto ab urbe Minutius extra portam trigeminaꝫ boue aurato donatus eſt. hanc eandem eſſe quæ hoſtienſis deinde dicta fuit: eo quod hoſtiam uenus ducat quidam affirmare non dubitant. nunc uero ſancti Pauli cognominari dicunt: quia ad eius ædem celeberrimam uergit. Ego uero an eadeꝫ ſit: uel alia affirmare nequeo: ſicut nec de porta aurelia: an ea ſit qua in loco ianiculi edito etiam nunc conſpicitur:& ſancti Pancratii ob propinquitatem ad illius ædem appel latur:& illa fontinalis quæ ex ianiculo in uaticanum dimittit(licet hoc quidem nonnulli certum aſſerant hoc tamen ex Feſto habemus fontinalia fontium ſacra eſſe: unde& romæ fontinalis porta. Et quia dixit ro ma non puto id ianiculum contigiſſe: quod extra romam tranſthyberim erat:& magis capenam fuiſſe exiſtimo iuxta quam fontes erant: qui eam madidam reddebant. Vnde ait Liuius in bello macedonico: cenſores uiam ſternendam a porta capena ad Martis ædem locauerunt. Et Alio libro in eodem bello: ædiles alteram porticum ad portam fontinalem ad Martis aram: qua in campos iter eſſet perduxere. Fuerunt aliarum: ut rettulimus portarum nomina: quæ uel intra breuioris circuitus muros: uel amplioris locata erant: uel forte etiam eorundem alio tempore fuerunt obſeruata nomina. Quod exacte diſcerni poſſe im poſſibile exiſtimo. Certi tamen ſumus Romulum ipſum in ſuæ urbis conſtructione: tres portas ſtatuiſſe: unam carmentalem: quæ& ſcelerata dicta fuit. Aliam pandanam: quæ& libera. Tertiam mugoniam: qua & trigonia: hoc eſt trium angulorum cognominata fuit. Varro tamen dixit pandanam ſaturniæ urbis nomen porta fuiſſe: non dixit romæ. Verum eum locum roma poſtmodum complexa fuit: ut in ſequentibus apparebit. Itaque roma aucta etiam portaruꝫ nomen detinuerunt. Carmentalis porta a Carmente matre Euandri: quæ inibi prius habitauerat dicta fuit. Illa uero carminibus quibus reſponſa dabat: cuꝫ Nicoſtra ta uocabulo græco uocaretur. Quare dixit Virgilius in octauo æneidos: Et carmentalem romano nomine portam. Sed poſtea teſte Feſto ſcelerata uocata eſt: quod per eam trecenti Fabii cum clientibus quinque milibus egreſſi: aduerſus hetruſcos ad amnem cremeram omnes interfecti ſunt. Vnde etiam de illa ait Ouidius libro faſtorum ſic dicens: Carmentis porta dextra eſt uia proxima iano: Ire per hanc noli quiſquis es omen habet. Illa fama refert fabios exiſſe trecentos. Porta uacat culpa: ſed tamen omen habet. At uero pandana& mugonia etymologiam nondum comperi. Querquetulana autem porta: de qua ſupra mentionem fecimus: ubi fuerit incertum habemus: ea tamen ſic quoque cognominata fuit: teſte Feſto quod quercum intra muros iuxta ſe habeat. Quin& de lauernali ſic inquit: Lauerniones fures antiquꝰ dicebant: quod ſub tutela deæ Lauerna eſſent: in quouis loco obſcuro abditoqꝫ. hinc& lauernalis porta hæc illius uerba. Ruduſculana eodem teſte appellata eſt: quaſi tudis& impolita ſit relicta. Dixit etiam rutumenam. Item Feſtus a nomine cuiuſdam aurigæ cognominatam fuiſſe. Quin& Catulariam ſic quoqꝫ cognominatam uoluit: quia aut longe ab ea ad placandum canicula ſidus inimicum frugibus ruffæ canes immolabantur: ut fruges matureſcentes ad maturitatem perducantur. Triumphalis uero porta: quaꝫ inter alias ultimam nominauimus: omnium romana urbis celeberrima fuit. Sic quoque cognominata quia per eam& nullam aliam triumphi agebantur. huius porta adhuc intime fundamentorum molles in extrema thybridis ripa conſpici poſſunt:& pons ſimiliter ad illam conducens: cuius pilarum baſes a cruſtis marmorum decruſtata in ipſo thyberi ab porta ripa: uſque ad hoſpitale Sancti Spiritus: etiā noſtro tem pore decernuntur: a quo loco uſque ad Neronis circum: in quo Caii Callicula obeliſcus aſpicitur: ꝗ nunc quoque corrupte Iulia nuncupatur:& ad ſiniſtrum latus baſilica beati Petri adiacet: triumphale teritorium nuncupatur. Sed de porta meminit Ioſephus approbatiſſimus hiſtoricus libro ſeptimo: de captiui tate iudaica: ubi Veſpaſiani principis& Titi filii de iudeis triumphum deſcribens ait: ipſos enim imperatores: qui non in palatio maiori: ſed in Iſidis templo nocte quieuerant ad octauianas ambulationes trāſiuiſſe: ubi eos ſenatus& honorati equites præſtolabantur. Et cum fauor militaris eoſdeꝫ meritis honoraſſet laudibus: uotis rite celebratis ad portam receſſiſſe: quæ ab eo quod per illam ſemper triumphorum pompa duceretur nomen accæpit: finiſque pompa erat Capitolini louis templum. Suetonius etiam de fu nere Octauiani loquens ait: quoſdam ſenatores cenſuiſſe Auguſti funus porta triumphali ducendum. Sed de territorio triumphali non parum eſt teſtimonium Damaſi: qui ſcripſit beatum Petrum ſepultum fuiſſe in uaticano iuxta erritorium triumphale. Verum& triumphale territoriuꝫ& adherentia illi locauaticani nomen a uaticano colle aſſumpſerunt. De quo Iuuenalis in ſatyra Credo pudiciciam: meminit cum ait: Et uaticano fragiles de monte patellas. Martialis& cum ait: Quid te tucca iuuat uetulo miſcere phalerno In uaticanis condita muſta cadis. Nam& patellæ olim ut nunc ex creta Vaticani Montis formabantur. Sed unde collis ipſe Vaticani no men aſſumpſerit: dixit Feſtus: ꝙ eo potitus ſit populus romanus uatum reſponſo: pulſis hetruſcis. Gellius uero in libro noctium atticarum decimooctauo. Agrum inquit uaticanum& eiuſdem agri deum præfidem appellatum accæpimus a uaticinis: quæ ui atque inſtinctu eius dei in eo agro fieri ſolita erant. Sed præter has cauſas:& aliam rettulit Varro in libris diuinarum rerum dicens: Quemadmodum aruis deus appellatus: araqꝫ ei ſtatuta infima uia noua: ꝙ eo in loco diuinitus uox edita erat. Ita uaticanus deus nominatus: penes quem eſſent uocis humana initia: quoniam pueri ſimul atqꝫ parti ſunt eam uocē edunt quæ prima in uaticano ſyllaba eſt. Iccircoqꝫ uagire dicit exprimente uerbo ſonum uocis recentis. Et conſtat iam uaticanum collem eum eſſe qui eccleſiæ beati Petri adiacet: nec ſupra illum: aut propinquū fuiſſe Neronis palatium: ut inſcii quidam mentiuntur: de quo in ſequentibus pertractabimus. Sed teſte Cornelio Tacito: apud quem geſta Neronis particulariter deſcribuntur: Clauſit inquit Nero in ualle uaticana ſpatium: in quo equos regeret: haud promiſcuo ſpectaculo: de quo in dictione circus:& ī dictione obeliſcus ſatis uidimus. Et ſubdit idem auctor Neronem apud nemus: quod nauali ſtagno circum poſuit extru xiſſe conuenticula:& cauponas reliquaqꝫ: qui legere cupit ibidem poterit. Rettulit etiam Plinius circa finem. xvi. ſuæ naturalis hiſtoriæ libri: uetuſtioreꝫ urbe ſuo tempore in uaticano ilicē eſſe. In qͣ titulus æreis litteris& hetruſcis: quæ religione arborem iam tunc dignam fuiſſe ſignificant. Sed præcunctis rebus celebrior& religioſior cōſpicit̉ uaticanus reliquis beati Petri& eius excelſa baſilica: ac romani pontificis palatio: quod Nicolaus papa eo nomine ſecundus primum fundauit: ac grande uiridarium fortiſſimis muris cinxit. Sed iam mirum ī modum:& pene incredibili ornatu inſtaurat id Nicolaus quintꝰ totius orbis delitia: ac religio: qui diuina ſua uirtute pontificatus maximi gradum ſummum aſcendit. Vaticanum uero primitus Leo papa quartus muro muniuit:& de ſuo nomine ciuitatem leoninam uocauit. Ea ſex portas etiam nunc ſtantes habet. Quarum prima in ianiculum dimittens ab eccleſia cui ſubiacet ſancti ſpiritꝰ nomen accæpit. Alia eſt edito in colle ſita pertuſa: hoc eſt perforata uocatur. Tertia iuxta metam a ſiniſtro latere a poſterulano quodam Saxone iuxta illam habitante: poſterulæ nomen accæpit. Quarta quæ pontificis uiridario ſubiacet: ab eccleſia beati Peregrini nomen accepit: nunc uiridaria uocatur. Quinta iuxta metam Hadriani: quod nunc caſtrum ſancti Angeli uocatur:& qua in campos itur ſancti Angeli pota uocatur. Sexta ea eſt: quæ ſimiliter ſub ipſa Hadriani mata ad urbem per pontem ipſius Hadriani cōducit: atqꝫ ab æneis foribus ænea uocitatur. Et hæc hactenus. Nunc de collibus urbis uidendum reſtat: qui ſeptem ab auctoribus deſcribuntur: dicente Virgilio bro georgicorum ſecundo: Scilicet& rerum facta eſt pulcherrima roma: Septemqꝫ una ſibi muro circundēdit arces. Quorum nomina ſunt Capitolinus: idem& Tarpeius. Auentinus: Palatinus: Cælius: exquilinus: Vimina lis:& Quirinalis. laniculus uero regionem ipſam totam tranſthyberinam: excepto uaticano indicat: ſed abſqꝫ ianiculo:& uaticano ſepticollis ipſa urbs dicebatur. Vnde apud romanos ipſos antiquitus feſta erāt quæ ſeptimontinalia uocabantur. Capitolinus igitur mons teſte Varrone de lingua latina dictꝰ eſt: quod cum in eo fundamenta ædis Iouis foderentur: caput humanum inuentum eſt. Et ut addit Liuius litteris tu ſcis annotatum. Sed ante hoc ipſum nomen eodem Varrone teſte tarpeius a Tarpeia uirgine uaſtali dice batur: quæ ibidem quoqꝫ a ſabinis necata armis:& ſepulta fuerat: quod etiam nunc teſte Varrone tarpeium ſaxum appellatur. Et ut idem pergit hunc antea montem ſaturnum appellatuꝫ prodiderunt:& ab eo late ſaturniam terram. Et etiam Ennius appellat antiquum oppidum in hac fuiſſe ſaturnia ſcribitur. Eius ueſtigia etiam nunc inquit Varro manent tria. Quod Saturni fanum in faucibus. Quod ſaturnia porta: quam Iunius ſcribit: ibi quam nunc uocant pandanam. Quod poſt ædem Saturni in ædificiorum legibus priuatis pariete: poſtici muri ſunt ſcripti. hæc ille. Fuit in hac arce capitoli celeberrimuꝫ louis optimi maximi templum: de quo ſic inquit Cornelius Tacitus in decimonono ſuarum hiſtoriarum: uouerat Tarquinius priſcus rex bello ſabino ſedem Ioui optimo maximo lacitque fundamenta ſpe magis futura magnitudinis: qͣꝫ tunc populo romano competeret. Mox Seruius Tullius ſotiorum ſtudio adiecit aliquid. Deinde Tarquinius ſuperbus capta ſueſſa& pometia per hoſtium ſpolia fecit. Sed gloria operis libertati ſeruata pulſis regibus Horatius puluillus iterum conſul dedicauit magnifice. uerum teſte Lactantio cū Tarquinius capitolium facere uellet: atqꝫ in eo loco multorum deorum ſacella eſſent: conſuluit eos ꝑ auguria utrum Ioui cederent. Et cedentibus cæteris ſolus deus terminus manſit: qui lapis erat informis ac rudis. Vnde illum Virgilius capitoli immobile ſaxum uocat:& eum eſſe dicebant: quem pro Ioue Saturnus dicitur uoraſſe: de quo Sed facto capitolio ſupra ipſum terminum foramen eſt in tecto relictum: ut quia non ceſſerat libero telo frueretur. Fecit etiam Auguſtus in capitolio ædem Ioui tonanti: dicente Suetonio: Tonanti Ioui ædem in capitolio conſecrauit: liberatus periculo cum expeditione cantabrica per nocturnum iter lecticam eius fulgur perſtrinxiſſet: unumque præſentem exanimaſſet. Fuit& in eadem arce lunonis moneta templum: quod per hunc quoque modum ipſi deæ in capitolio dicatuꝫ fuit. Nam capta urbe a gallis:& obſeſſo capitolio: anſeres ibidem erant Iunoni ſacrati: a quibus teſte Liuio libro quinto ab urbe: romani etiam ī ma gna ciborum penuria abſtinebant. Sed gallicum nocte ſubluſtri tanto cum ſilentio ad ſummum capitolii ueniſſent: ut non modo cuſtodes: uerum canes fallerent: anſeres ipſos ſacros non fefellere. Quoruꝫ clan gore& allarum ſtrepitu excitus. M. Manſius: qui ante tertio anno conſul fuerat:& cuius ædes in arce capitoli ſtructa erant: correptis armis& alios ad arma ciens: gallos in ruinam:& præcipicium dedit. Quod & Virgilius in. viii. æneidos tetigit cum ait: In ſummo cuſtos tarpeia manſius arcis Stabat pro templo& capitolia celſa tenebat. Rommuleoqꝫ recens horrebat regia culmo: Atqꝫ hic auratis uolitans argenteus anſer: Porticibus gallos in limine adeſſe canebat. His ſucceſſibus elatus Manlius cum in maximas diſſenſſiones cum Camillo: ex inuidia ut creditur deueniſſet: a tribunis militum conſulari poteſtate creatis: damnatus crimine regni de tarpeia rupe: quam a galis tutatus fuerat: in thyberim præcipitatus occubuit: ut cuius diruta domo lunonis ædes conſtructa fuit: Dicente Liuio libro ſeptimo ab urbe: dictator ſcilicet Camillus ædem Iunoni moneta uouit: cuius dam natus uoti: cum uictor romam reuertiſſet: dictatura ſe abdicauit. Senatus duumuiros ad eam adem ꝓ amplitudine reipublica faciendā creari iuſſit: locus in arce deſtinatus quæ area ædium. M. Mauli capitolini fuerat. Vnde inquit Ouidius libro faſtorum quinto: Arce quoqꝫ in ſumma iunoni templa moneta: Ex uoto memorant facta camille tuo. Ante domus manſi fuerat: qui gallica quondam A capitolino reppulit arma ioue. Sed ob quam cauſam dicta fuerit moneta oſtendere uidetur Cicero libro diuinationum primo cum ait: Poſt illam cladem maximam a ſenonibus gallis factaꝫ: audita uox ex arce Iunonis fuit: ex quo luno illa ap pellata moneta eſt. hæc ille. Ita ut ſi ante id tempus ab aliquo luno ipſa moneta appelletur: non quideꝫ ut tunc quoque: ſed quia poſtea moneta appellata fuit intelligendum eſt. Fuit etiam in eadem arce capitoliMineruæ delubrum: ut oſteddit Plinius libro trigeſimoquinto naturalis hiſtoria. Nam loquens de Nicomacho pictore inquit: pinxit raptum Proſerpina: quæ tabula fuit romæ in capitolio ī Minerua delubro & libro trigeſimoquarto ſcripſerat: molles quippe excogitatas uidemus ſtatuarum: quas coloſſos uocant Talis eſt in capitolio Apollo tranſlatus a Lucullo ex appollonia ponti urbe triginta cubitorum quingentis de talentis factus. Et infra ſubdit: habet in eodem capitolio admirationem& capita duo quæ Publius Lentulus conſul dicauit. Alterum a Carete lindio Lyſippi diſcipulo factum. Alterum fecit Decius compa ratione in tantuꝫ uictus ut artificium minime probabilis artificis uideatur. Dixit etiam Herculem eſſe in capitolio qui a tarento fuit tranſlatus. Et ut breuiter in his concludam teſtatur Seruius ſuper ſecūdo ænei dos librum: ubi ait Virgilius. Ecce autem panthus telis elapſus achiuum: in capitolio omniū deorū ſimulachra celebrari. Ex quo dixit Ammianus hiſtoricꝰ li. uigeſimoſecūdo: rerum geſtarum huius totius arcis ornamenta quibuſcunque ægyptiorum miraculis ſunt anteponenda. Quare aurea capitolia cognominantur a Virgilio libro octauo æneidos. Ad hanc autem arcem Cliuus erat publicus non longe ab eo loco incipiens: ubi pons erat ſublicius: qui iam ſancta Mariæ uocitatur: ut in ſequentibus oſtendemus: quo iter a ianiculo in fora ducebatur. De quo Ouidius libro faſtorum primo inquit: Vtqꝫ leuis cuſtos armillis rapta ſabinos Ad ſumma tacitos duxerit arcis iter Inde uelut nunc eſt per quem deſcenditis inquit Arduus in ualles per fora cliuus erat. Nam circa eum locum(ut uidebimus) duo fora iungebantur: boarium ſcilicet& piſcarium. Boarium id dicebatur forum quod inter palatinum& arcem capitolinam conſtitutum erat. In quo& lacus curtius cō tinebatur: Dicente Varrone de lingua latina: in foro lacum curtium a Curtio dictum conſtat. Et ſubdit. Eſtque de illo triceps hiſtoria. Nam procilius non idem prodidit quod Piſo: nec quos is Cornelius a Procilio relatum in eo loco dehiſſe terram:& id ex ſenatus conſulto ad haruſpices relatum eſſe reſponſum: deum Manio peſtilionem poſtulare. Idem ciuem fortiſſimum eodem mitti. Tum quendam Curtium uirum fortem armatum aſcendiſſe in equum:& a concordia uerſum cum equo in eo præcipitatuꝫ. Eo facto locum coiſſe: atque eius corpus diuinitus humaſſe: ac reliquiſſe genti ſuæ monumentum. Piſo in annalibus ſcribit ſabino bello quod fuit Romulo& Tatio: cum Romulus cuꝫ ſuis ex ſuperiore ꝑte impreſſionē feciſſet: Metius Curtius ſabinus uir fortiſſimus in locum paluſtrem: qui tum fuit in foro antequaꝫ cloaca ſint facta ſeceſſiſſe: atque ad ſuos in capitolium recæpiſſe: ab eo locū inueniſſe nomen. hec Varro. Cui& Liuius in ſeptimo ab urbe: aſſentiri uidetur. Quam ſane opinionem Plutarchus ipſe in uita Romuli latietiam pertractauit. Quin& Ouidius in libro faſtorum. vi. ſic quoqꝫ dixit: Curtius ille lacus ſiccas qui ſuſtinet aras: Non ſolida ē tellus: ſed fuit ante lacus. Et pergit Varro ad ea quæ dixerat ſubdens: Cornelius uero& Luctatius ſcribunt eum locum eſſe fulguritium:& ex ſenatuſconſulto ſeptum eſſe. Id quia factum eſt a Curtio conſule: cū. M. Megentius fuit collega: curtium appellatum. Sed ut diximus hoc quoqꝫ forum in quo curtius locus erat: boarium uocabatur. quod hac ratione expreſſiſſe uidetur Cornelius Tacitus libro hiſto riarum primo: quia eo in loco boues ad ſulcum pro ambitu urbis deſignanda adhibiti primuꝫ ſunt: ita ut ubi ſulcus cœptus eſt: æneus ſit taurus. Quod etiam opinari facit capita boum: quæ pene omnibꝰ romanis ædificiis inſculpta uidemus: quaſi ab optimo fieret bouis augurio: quod in deſignanda urbe conceptum fuit. Alii a boue bouarium cognominatum forum dicunt: quem Hercules ibidem deuicto Caco Ioui īmolauit: de quo Ouidius libro faſtorum: Immolat ex illis taurum tibi iuppiter unum Victor:& euandrum ruricolaſqꝫ uocant: Conſtituitqꝫ ſibi quæ maxima dicitur aram Hic ubi pars urbis de boue nomen habet. Alii de bobus inibi uendundis& emundis dictum putant. Inducuntqꝫ in argumentum portam quandam marmoream circa ea loca adhuc reſtantem: hoc eſt ad latus eccle ſiæ beati Georgii in uelabro: ubi hæ litteræ inſcripta ſunt. Imperatoribus Lucio Seuero Septimio:&. M. Aurelio Antonino:& Iulia Auguſta matri negotiantes boarii eorum numini. Vnde& Varro de lingua latina oſtendere uidetur dicens: Quo quid generatur conferrent forum appellatum additumqꝫ ab eo cogno men: ut forum boarium. Macrobius in tertio ſaturnalium libro: romæ auteꝫ inquit: uictoris Herculis ædes ſunt duæ: una ad portam trigeminam: altera in foro boario: huic& piſcarium forum coniunctum uidetur quod iuxta thyberim fuiſſe idem Varro de lingua latina oſtendere uidetur dicens: Secūdum thyberim ad ianum forum piſcarium uocant: hoc eſt iuxta ianum: de quo Ouidius in libro faſtorum primo: deum ipſuꝫ interrogat dicens: Cum ſint tot iani cur ſtas ſacratus in uno: Hic ubi iuncta foris templa duobus habes. Ad quem lanus reſpondens hiſtoriam refert belli ſabini: quod uirginum raptarum gratia cōmiſſum ē quo cum romani portam: quæ ſub radicibus collis erat:& ab aduentu ianualis poſtea dicta fuit: claudere feſtina rent: quia in illam hoſtes ruebant: mox ut clauſa eſt patefacta fuit. Vnde ait Ouidiꝰ id lunoni īpingens: Et iam contigerant portam ſaturnia: cuius Dempſerat oppoſitas inuidioſa ſeras. Et ut dixit Macrobius in ſaturnalibus cum iterum: ac tertio ideꝫ contigiſſet: armati plurimi pro limine ſtetere cuſtodes. Sed cum ex parte aduerſa acri prælii certaretur: proferretqꝫ fama noſtros fugere territi aditum reliquerūt. Tunc per patentem portam hoſtes irruunt. Sed repente fertur ex eo loco ubi ædes eſt Iani: per hanc portam magna fluenta aquarum feruentium decurriſſe multaſqꝫ cateruas hoſtium: tū ex feruore tum rapida uoragine deperiſſe. Vnde loqui pergit lanus apud eundem poetam: Cum tanto ueritus cōmittere numine pugnam. i. cum lunone. Ipſe mea moui callidus artis opus: Oraqꝫ qua pollens ope ſum fontana recluſi Sumqꝫ repentinas eiaculatus aquas Ante tamen calidis ſubiæci ſulphura uenis: Clauderet ut tacito feruidus humor iter. Itaqꝫ in eo loco ubi aquæ illa calida defluxerūt templum lano a Numa conſtructuꝫ fuit. Quod teſte Liuio in primo: Ille index belli paciſqꝫ fecit Numa apertum ut in armis eſſe ciuitatem. Clauſuꝫ pacatam circa om nes populos ſignificaret. Nam cum apertum erat profecti ad bella ſperare uidebantur ſuffragia opitulante deo: dicente eodem apud Ouidium: Vt populo reditus pateant ad bella profecto. Tota patet dempta ianua noſtra ſera Pace fores obdo ne qua diſcedere poſſit. Virgilius uero dixit: ut intus furor coerceretur: Scæua ſedens ſuꝑ arma:& centum uinctus aeris: Poſt tergum nodis fremit horridus ore cruento. Sane teſte Liuio bis deinde poſt Numæ regnum clauſum fuit. Semel Tito Manſio conſule poſt primum punicum perfectum bellum. Iterum ut ait quod noſtra ætati dii dederunt: ut uideremus poſt bellum actiacū ab imperatore Cæſare Au guſto pace terra mariqꝫ parta. Rurſum& tempore Veſpaſiani clauſum fuiſſe Suetoniꝰ eſt auctor. Sed tem plum ipſum nonnulli hæc ipſa curioſius perſcrutantes etiam noſtra ætate integrū aſpici aſſeruerunt: ex can dido ſcilicet marmore patentibus quadrifariam portis iuxta ſanctum Georgium in uelo aureo. Vnde cliuus publicus ad capitoli arcem incipiebat. De quo Seruius ſupra ſeptimo æneidos dixiſſe uidetur: cum ait captis phaleris ciuitate tuſciæ inuentum eſt ſimulachrum lanicum frontibus quattuor. Vnde quod Numa inſtituerat tranſlatum fuit ad forum tranſitorium:& quattuor portarum unum templū eſt illi inſtitutum hæc ille. hoc ignari quidam Boeti domum uocant. Nec minus ignare eccleſiam beati Georgii in uelo aureo uocitant. Cum locus ille Varrone teſte uelabrum:& non uelum aureum diceretur: ut quum de auentino monte tractabitur oſtendemus. Scribit etiaꝫ Suetonius de Cæſare: quod gallici triūphi die uelabrum præteruehens pene curru excuſſus eſt axe diſtracto. Aſcenditqꝫ capitolium ad lumina ſexaginta efephantis dextra& ſiniſtra lychnos geſtātibus: ſed quia lani templuꝫ ad ſiniſtrum argiletum fuiſſe dixit Liuiꝰ. Quid id argiletum fuerit dicemus.& teſte Seruio ſupra octauo æneidos: locꝰ erat: qui uel ab argilla terra pinguidicitur: uel ab Argo hoſpite Euandri: qui cū Euandro inſidias paraſſet. ab ipſius Euādri ſotijs īterfectꝰ fuit Cui tamen hoſpitalitatis gratia Euander locum& ſepulchrum conſecrauit. Vnde cum Virgilius Euādruꝫ induceret ea loca monſtrare Aenea ſubdit: Necnon& ſacri monſtrat nemus argileti: Teſtaturqꝫ locum:& lotum docet hoſpitis argi. Verū& præter ea duo fora: quæ ſupra nominauimꝰ: boarium ſcilicet& piſcarium: nōnulla alia romæ fuiſſe diuerſis ex auctoribus recollegimus. Vnum ſcꝫ quod forum romanum ſimpliciter dicebatur: conſtitutum quidem poſt boarium iuxta palatiū in uia ſacra ad radices capitoli& arcum Seueri: ut infra uidebimꝰ. Aliud uero Traiani foruꝫ dicebatur: quod ille mirabilibus ædificiis ſtruxerat. Nam teſte Ammiano libro decimoſexto de rebus geſtis: Conſtantis filii. Flaui Conſtantini magni. Cum primum inquit Conſtans ex conſtantinopoli ubi natus educatuſqꝫ fuerat: romam uenit. Vrbe inſpecta obſtupuit.& infra ſubdit: uerum cum ad Traiani forū ueniſſet: ſingularem ſub omni cælo ſtructuram: ut opinamur æternam mœnium aſcenſionem mirabilem hærebat attonitus perqꝫ giganteos contextus circūferens menteꝫ: nec relatu effabiles: nec rurſus mortalibus appetēdos. omni itaqꝫ ſpe huiuſmodi quicqͣꝫ conādi depulſa Traiani equum ſolum locatum in atrii medio: qui ip̄m principē uehit imitari ſe uelle dicebat& poſſe: cui prope aſtās regalis Ormuſda rēſpondit: Ante ſtabulum talem condas: hæc ille in cuius fori partem ſtructura cellarum admirabiles fuiſſe depræhendūtur: quas dicunt Traiani principis milites habitaſſe: quibꝰ a Bonifacio ſummo pontifice eius noōis octauo ſuꝑ iniecta fuit turris: quæ militiaꝝ appellatur. fuit ī eodē foro& adhuc integra conſpicit̉ colūna altitudinis centum quadraginta cubitorum: ut quidam ferunt: intrinſecus ꝗdem cochlea: extrinſecus uero res geſtas præſtantiſſimi principis admirabili opere ſuper inſculta. Ad cuius baſim inciſæ litteræ oſtendunt terreum collem: qui eius turris altitudinem æquabat: ut area fieret plana. Inde operibus effoſſum aſportatumqꝫ fuiſſe iuxta hoc forum uerſus eccleſiaꝫ Hadriani martyris. aliud prius forum inſtructum fuerat a Nerua: quod tranſitoriuꝫ dicebat̉: ut Heliꝰ Spartianus in Alexandri Seueri uita: his quoqꝫ uerbis indicauit. Statuas inꝗt locoſas uel pedeſtres nudas uel eq̄ ſtres diuis imperatoribus in foro diui Neruæ: quod tranſitorium dicitur locauit: omnibus cum titulis& columnis æreis: quæ geſtorum ordinem continerent. hæc illius uerba. Sed ob id quoqꝫ tranſitorium dictum comiicimus: quod ex eo ad alia ꝓpinqua contiguaqꝫ fora tranſiretur: ad romanum ſcilicet& traianum. Nā a Petro bibliothecario ſcriptum legimus eccleſiam beatiſſimi Hadriani in tribꝰ foris ab Honorio romano pontifice eius nominis primo ædificatam fuiſſe: iuxta quam portas cuiuſqꝫ fori admirabiles etiaꝫ conſpicere libet: qͣꝫqͣꝫ ab ignaris quibuſdam Cæſaris domus pars fori traiani dicatur. legimus inſuper& in Plinio:& in aliis alia duo fuiſſe fora: unum Cæſaris dictatoris: aliud Diui Auguſti. de foro Cæſaris dixit ī. xxxiiii. natu ralis hiſtoriæ cum ait: Cæſar quidem dictator loricatam ſibi dicare in foro ſuo ſtatuam paſſus eſt. De foro uero Auguſti ſic inquit Suetonius: plurima opera publica extruxit: e quibus præcipue forum cū æde Martis ultoris. Plinius ſimiliter de hoc ip̄o foro frequentius meminit. Nam in uigeſimoſecundo inquit. Aemilianum donatum obſidionali corona in aphrica: quod ſtatua eius in foro ſuo Diuus Auguſtus inſcripſit. Item& in trigeſimoquinto: ſuper omnes inquit Diuus Auguſtus in foro ſuo ī celeberrima parte poſuit ta bulas duas: quæ belli faciem pictam habent:& triumphum.& ī eodem libro: ubi opera apellis indicat. Ro. ma inquit ex illius picturis Caſtorem etiam habemus:& Pollucem cum uictoria& Alexandro magno. Iteꝫ belli imaginem reſtrictis ad terga manibus Alexandro in curru triumphante. Quas utraſqꝫ tabellas Diuus Auguſtus in fori ſui celeberrimis partibus dicauerat. Gellius etiam in nono noctitium atticarum: Statuam inquit Valerio Coruino Diuus Auguſtus in foro ſuo ſtatuendam curauit. In eius ſtatua capite corui ſimulacrum eſt rei pugnaqꝫ: quam diximus monumentum. At uero huiuſce fori extruendi: ut dixit Suetonius: cauſa fuit hominum& iudiciorum multitudo: quæ uidebatur inſufficiens duobus:& tertio indigere. Itaqꝫ feſtinantius necdum perfecta Martis æde publicatum eſt. Cautumqꝫ ut ſepararentur in eo publica iudicia: ac ſortitiones iudicum fierent. hæc ille. Sed quæ fuerint ea duo fora: in quibus iudicia dabant̉: non habeo certum: ſed puto romanum& Cæſaris: ſicqꝫ poſtea in tribus fieri: hoc eſt etiam in foro Auguſti Diui: dicēte etiam Martiale in. iii. epigrammatum: Cauſas inquis agam cicerone diſcertius ipſo: Atqꝫ erit in triplici par mihi nemo foro. Et ut ſeꝗtur Suetoniꝰ adem Martis bello philippenſi ꝓ ultōne paterna ſuſcepto Auguſtꝰ uouerat. Sanxit ergo: ut de bellis ibi triūphiſqꝫ cōſuleret̉: huc ſenatores ꝓuīcias cū īperio petituri huc deducerent̉ ꝗcūqꝫ uictores rediſſent: huc inſignia triumphoꝝ cōferrēt̉. Sed hæc hactenus. Nūc de auentino colle dicendū eſt: de cuiꝰ nomine Varro ſic ait. Auentinū aliquot de cauſis dicūt. Neuius ab auibꝰ: eo ꝙ ſe a thyberi ferrēt aues. Alii a rege auentino albano ꝙ ibi ſit ſepultꝰ. Alii auētinum ab aduētu hoīm: quod cōmune latinoꝝ ibi Dianæ templum ſit conſtitutū. Sed ut ait: Ego maxime puto qd̓ a uehendo auentinus ſit dictus: quod cum mons ipſe a cæteris partibus urbis paludibus eſſet excluſus uehe bantur ad illum nauibus homines. Cuius ueſtigia quod ea pars dicitur uelabrum:& ab eo uehēdi actu uelatura: ſicut merces a marcando:& aere. hæc ille. At uero Liuius ſecūdum quam rettulit opinioneꝫ aſſeruit Idem Ouidius in. iiii. faſtorum cum ait: Venit auentinus poſt hos: lacus unde uocatur Mons quoque. Et in xiiii. metamorphoſeos libro inquit: Tradit auentino ꝗ quo regnarat eodem Monte iacet poſitus: tribuitqꝫ uocabula monti. fuit ſuper hoc monte ara: quam Liuius libro primo ab urbe: dixit primam in auentino Herculi ab Euandro poſitam. Idem in eodē libro refert Numā loui elicio arā dedicaſſe. fuit& ſuper illo templum Lunæ ſacrum: de quo Ouidius libro faſtorum: Luna regit menſes: huius quoqꝫ tempora menſis. Finit auentino luna colenda iugo. fuit inſuper& in illo templum ſumptuoſiſſimū ſacratuꝫ: quod de parte prædæ ueientana Camillus uouerat: ut Liuius in ꝗnto ab urbe teſtat̉. fuit& ædes Libertatis quam Gracchꝰ teſte Liuio de ſecūdo bello punico ex mulctatitia pecunia faciendum curauit. Qui& Plinio teſte libro. xvi. naturalis hiſtoriæ: fuit ſuper eodem monte lauretum ſilua loui ſacrata. fuit etiaꝫ aquæ claudia forma: quæ teſte Caſſiodoro ex cælio monte in auentinū perducebat̉. Sub illo uero fons fuit: de quo oli bibebant Faunus& Picus ſatyri: iuxta quem Numa uinū ponens ſatyros inebriauit. Vnde Ouidius: Lucus auentino ſuberat niger ilicis umbra: Quo poſſes uiſo dicere numen ineſt.& reliqͣ. fuit& maioris famæ ſpelūca Caci: ex eo ſcꝫ latere montis: quo auentinꝰ in palatinū ſpectat: de quo late Virgiliꝰ in. viii. æneidos.& Ouidiꝰ in faſtis: Cacus auentina timor atqꝫ infamia ſilua. Et hæc de auentino. Nūc ad palatinū accedendum eſt. Cuiꝰ uocabuli cām reddidit Varro de lingua latina cū ait: Quartæ regionis palatium: quod palantes cū euandro uenerūt: qui& palatini aborigines ex agro reatino: qui appellat palatium ibi conſederunt. Sed hoc alii a Palantia uxore Latini putarunt. Eundem hunc locum a pecore dictum putant quidam. Itaqꝫ Neuius balatium appellauit. hæc Varro.& licet cum unico. l. ſcribatur: eius tamen prima longa a poetis ponitur: ut Martialis epigrammatum libro quarto aſſeruit: Poſſeſſa malis palatia regnis. Verum& ante has Varronis deſignationes puto pallanteum cum duplicato. l. cognominatum: cum dicat Virgilius in. viii. æneidos: Arcades his oris genus a pallante profectum: Qui regem euandrum comites qui ſigna ſecuti Delegere locum:& poſuere in montibus urbem: Pallantis proaui de nomine pallanteum. Et infra idem ait. Nobile pallanteum. Vel forte pallanteum urbs: aut pro auo Euandri: aut ut aſſerit Plinius libro quarto naturalis hiſtoriæ: a pallantio urbe arcadia cogno minata fuit. Et palatium ac palatinus mons ex cauſis: quas ſupra poſuit Varro ſuper hoc monte: ut ex Cōnelio Tacito accæpimus primo urbs roma ædificata fuit. Et in eo reges primo: deinde conſules: poſtea imperatores maiori ex parte ſedem habuerunt. habuitqꝫ etiam teſte Liuio libro ab urbe condita tertio: ædes Vani ducis Fudani: quæ Vani prata diruto ædificio publicatoqꝫ ſunt appellata.& in bello macedonico dixit idem Liuius. M. Iunius Brutus ædem magna matris deum in palatio dedicauit:& ludos ob eam dedicationem factos megaleſia appellatos. Et in. viii. de ſecūdo bello punico: matrem inquit magnam deū a græcia aduectam in ædem uictoriæ quæ ē in palatio pertulere. fuit etiā in palatio teſte Plinio li. naturalis hiſto. primo: phanum febri dicatū:& li. xii. dixit fuiſſe ī palatio templū quod fecerat Diuo Auguſto cōiunx Auguſta. Quod deinde incendio cōſumptuꝫ fuit: ut uidimus in dictione cinamomū. Et ut refert Suetoniꝰ. C. Calicula ſuper templū Diui Auguſti ponte tranſmiſſo palatium capitoliūqꝫ coniunxit. Cuius& reliquias quaſdā adhuc cōſpicere libet. In eodem teſte Suetonio Cæſar Auguſtus templū Apollinis in ea parte excitauit: quam fulmine ictam ſedari adeo haruſpices ꝓnūciarant: addidit porticus cū bibliotheca latina græcaqꝫ: quo loco iam ſenior ſæpe etiā ſenatum habuit: decimaſqꝫ iudicum recognouit. Vnde ait Ioſephus ī ſe cundo de captiuitate iudaica: Itaqꝫ conuocato ab Auguſto Cæſare opimatum romanorū amicorūqꝫ conci lio in palati Apollinis templum: quod priuatū ipſiꝰ ædificium admirandis operibꝰ exornatū erat. multitudo quidem iudeorum conſtitit cum legatis. fecit etiam Auguſtus teſte præfato Suetonio quædam opera ſub nomine alieno: nepotum& uxoris ſororiſque: ut porticum baſilicamque Luci:& Caii. Item porticum Liuiæ& octauiæ: theatrumque Marcelli. Sed et cæteros principes urbanos ſæpe hortatus eſt: ut pro facultate quiſque monumentis uel nouis uel refectis:& excultis urbem adornarent. Multaque a multis tunc extructa ſunt: ſicut a Martio Philippo ædes Herculis& muſarum: a. L. Cornificio ædes Diana: ab Aſinio Pollione atrium libertatis: a Mimacio Planco ædes Saturni: a Cornelio Ballo theatrum: a Statilio Tauro amphitheatrum: a. M. uero Agrippa complura& egregia. Cælius uero mons Varrone teſte a Cælio Iubennio duce nobili: qui cum ſua manu dicitur Romulo ueniſſe auxilio contra Latinum regem nomem ſumpſit. In quo ut puto: uel habitauit uel ſepultus fuit. Et ut teſtatur Liuius libro primo: fuit urbi additus: quo tempore Tullius Hoſtilius albam euertit:& albanorum familias romam duxit. Et quo frequentior habitaretur eam ſedem regia cœpit: ibiqꝫ habitauit. Et ſubdit: curiam fecit quæ Hoſtilia uſqꝫ ad patrum noſtrorum ætatem appellata eſt. Et infra dicit albanos eum incoluiſſe monteꝫ: Suetoniſcribit Veſpaſianum imperatorē in eo monte templum Diui Claudii ædificaſſe. Et Iulius capitolinus in ge ſtis Tetrici tyrāni: tetricorum inquit domus fuit in monte celio contra lyſium metelinum:& fuerunt fauniVeneris& Cupidinis: aliorumqꝫ deorum ædes: ara:& templa in cælio monte.& teſte Sexto Ruffo in deſcri ptionibꝰ ſuis fuit macellum magnum antrum Cyclopis: lupanaria cohortes quinqꝫ uigilum: caſtra peregrina ſpoliarium& armamentariū. Nūc etiam medio in eius dorſo bina aquæductus forma ſumptuoſiſſimi ſuperbiſſimiqꝫ operis conſpiciunt̉. Quarū una cubitales detinet litteras Antoni Caracalla: quæ deſignant eam ab illo in capitolium eſſe deductam. Altera a Claudio in palatinū: ut tituli marmorea tabula inciſi iuxta xenodochium lateranēſe demonſtrant. In extremo eiuſdem montis baſilica iam eſt lateranenſis: quæ ſic quoqꝫ cognominata ē: ꝗa in lateranēſiū nobiliſſima gentis ædibꝰ extructa fuit. Vnde Hieronymus ad Mar cellam inquit: Quis credat mulierem nobilem& potentem in domibus laterani: ꝗ neroniano truncatus eſt gladio publice pœnitentiam ægiſſe. De quo ſane laterano Cornelium Tacitum locutū exiſtimo in uita Netonis cum ait: Proximam necem Plantii laterani conſulis deſignati Nero adiungit adeo ꝓpere: ut non amplecti liberos non illud breue mora arbitriū permitteret. Et Iulius capitolinus de. M. Antonio Aurelio di cit: educatus eſt in eo loco: in quo natus in domo aui ſui iuxta ædes laterani: non longe ab hac baſilica. alia ē ſancta crucis in Hieruſalem: ab Helena Flaui Conſtantini matre conſtructa: eo ſcꝫ loco teſte Petro bibliothecario: ubi templa erant Veneris& Cupidinis ſimul iuncta. Videt̉ adhuc illi ꝓpinquum amphitheatrum ſemidirutum: quod Statilii Tauri maiores noſtri appellauere. Ex parte uero qua ad palatinum cælius uergit: ædes fuerūt paterna beati Gregorii: in quibꝰ ille monaſterium ſupeſtruxit. Exquilini autem montis eo quo omnium maximus eſt longam poſuit Varro nominis expoſitionem. Et in multis partibꝰ Varronis etiā ætate obſcurati. Sed quæ ad rem faciunt: hæc pauca ſunt. Secūda inquit regionis exquilia: alii eas ſcripſerunt ab excubiis regis dictas: alii ab eo quod exculta a rege Tullio eſſent.& infra exquilia duo mōtes abitiVerum ut iam ꝓſpicere ualeamus: Celebrior ꝑs illa fuit quæ a foro Traiani& turribus quas comitū& militia appellant: incipiens per montem cui caballo nūc nomen eſt: ad thermas uſqꝫ dioclitianas protenditur: & in portam deſinit quam ſupra exquilinam diximus:& quæ iam ſancti Laurentii nominatur. Altera uero pars collis uia īterſecatur: quæ Patricii uicus dicit̉. Et ſuper hac parte eccleſia eſt celeberrima ſancta Maria maioris: alij ſancti Viti ī macello: aduſqꝫ. C. Marii trophea:& ultra protendit̉. Dirimiturqꝫ a cælio monte per iam: quæ porta neuia uſqꝫ ad amphitheatrum: quod colloſſeuꝫ uocamus reducit̉. fuerunt igitur ī exquilis ædificia qͣꝫplurima& admiranda:& primo a turri militiarum aſcendentes cernunt̉ ruina thermarū: quas& Conſtantini ſtatuis illius fuiſſe coniector:& uſqꝫ in domum ꝓſperi cardinalis de columna uiri ī toto orbe clariſſimi declinare conſpicimus. de quibus Apollodorus& Ammianus mētionem fecerunt. Cernuntur& illic ingentes ſeminudorū ſenum marmorea ſtatuæ: iuxta quem locum uicus eſt: qui corneliorum dicitur: ubi illorum ædes fuiſſe putamus: proximo ab inde ac pene contiguo loco cōſpiciūtur caballi marmo rei ingentes: cum uiris ſeminudis: lora tenentibꝰ miro artificio compacti. Quorum unus opus Praxitelis latinis litteris inſcribitur: alter Phidia. Quos teſte Sexto Ruffo Tiridates armeniorum rex romam portauit. Quem uenturum Nero ut laute acciperet theatrum Pompeii unius diei opera totum inauraſſe: Cornelius Tacitus& Plinius rettulerunt. Hic eniꝫ rex ut diuerſi alii ex aſia græcia alijſqꝫ locis multas tabulas& plura ſigna clariſſimorum artificum romam detulerunt: ut nōnulli auctores& maxime Plinius atteſtatur. Iuxta hūc locum turrim illam fuiſſe nōnulli aſſerunt: ex qua Suetonius Neronem ſcribit urbis incendiū ſpectaſſe & ſcænico habitu troiæ incendium decantaſſe. Inde non longe aliæ ſunt Dioclitiani therma: ædificiū quip pe pulcherrimum& admirādum. In eadem exquiliarum parte uico patricii therma fuerunt nouatiana: ut oſtendit Damaſus in uita Pii romani pontificis: quem ſancta Praredis rogatu eccleſiam ſancta Pudētianæ ſororis ſui ſupra thermas nouatiana ædificaſſe ſcribit: ſimiliter in geſtis beati Laurentii legimus monaſterium ſub ſuo nomine in pane& perna in thermis olympiadis ædificatum fuiſſe. Fuerūt& in alio exquiliaꝝ colle trophea. C. Marii de cimbris atqꝫ teutonis: quæ nūc ultra ſanctum Vitum in macello cernunt̉:& cimbria uocantur. De quibus ac eorum deriuatione in dictione trophæum uidebimus. cernūtur& diuerſoruꝫ ædificiorum ſpectanda inſigneſqꝫ ruina. Inter quas adhuc integros fornices conſpicimus: quos uulgo galuci thermas appellant. Et ut quidam nimium curioſi diuinant: fuit ibi inſignis illa baſilica: quā Suetonius ſcribit. C. Cæſarem Caio& Lucio nepotibus extruxiſſe. Idqꝫ ex præfato Galluci nomine īterpretari uolue runt. fuit& in eodem colle macellum: cuius uerbi hanc Varro expoſitionem affert. Omnia poſtqͣꝫ cōtracta in unum locum quæ ad uictum pertinebant:& ædificatus locus macellum appellatus: ut quidam ſcribunt: quod ibi fuerit hortus. alii quod ibi domus fuerit: cui cognomen fuit macellum: quæ ibi publice ſit diruta: & in qua ædificatum hoc quod uocetur macellum: nec umcū hoc ī loco romæ fuiſſe macellum puto: ſed& ꝑ alia diuerſa urbis loca. Vnde& Iuuenalis in ſatyra Atticus eximie inquit: Multos porro uides quos ſæpe eluſus ad ipſum Et quibus Creditor introitum ſolet ſpectare macelli. Et quibus in ſolo uiuendi cauſa palato eſt. Sed iuxta exquiliarum macellum eccleſia conſpicitur ſancti Vitiquæ dicitur in macello: cui contiguus eſt triumphalis arcus: quem litteræ adhuc ſtantes indicant compoſitū honori Galieni imperatoris fuit.& teſte Plinio libro. i. naturalis hiſto. ī exꝗliis ædes mala fortuna:& ædes erant nepotis Plinū: ut ex epiſtola de morte Martialis apparet. Quin& alia pene īnumerabilia: quæ omnia ꝑueſtigare longum eſſet& impoſſibile. Sed nunc de quirinali& uiminali ꝓſequimur: quos ob ꝑuitatē Varro colles& non montes appellat: dicens tertiæ regionis colles ꝗnqꝫ: ab deoruꝫ phanis appellati: e quibꝰ nobiles duo colles: uiminalis a Ioue uimineo: cuiꝰ ibi ara ſunt. collis ꝗrinalis a Quirini phano. Sunt qui a ꝗritibus qui cum Tatio curibꝰ uenerunt romā: quod ibi habuerint caſtra. hos duos colles ſcribit Liuius in primo ab urbe: Seruium regem addidiſſe cum amplificanda urbi animum adiæciſſet: deinceps auxiſſe exquilias: inibiqꝫ ipſum ut loco dignitas fieret habitaſſe: aggeris foſſa& muro circundidiſſe urbem. ſane quod a porta flumentana uſqꝫ ad collinam continet̉: ad ꝗrinalem pertinere dicūt: ꝗ paruo quoqꝫ īteruallo ob ædificiorum ruinas a uiminali diſcernit̉. Qui uſqꝫ ad thermas dioclitianas ꝓtendi dicit̉. Verū ī colle uiminali: & ſi plura fuerint ædificia: nihil tamen aliud certum comperi: qͣꝫ tres in illo ſpecioſiſſimas totius urbis domos fuiſſe. De quibꝰ Plinius libro. xv. naturalis hiſto. ſcribit. ut. M. Craſſi oratoris unaꝫ. Aliāqꝫ preſtātiorē Q. Catulli illius qui cum. C. Mario cimbros fudit. Ac poſtea capitoli tegulas inaurauit: ipſumqꝫ capitolium ſpolis cimbricis adornauit. Tertiam ambarū pulcherrimā. C. Aquilii equitis romani: queꝫ clariſſimū fecit iuris ciuilis ſcientia. Ipſeqꝫ fuit quem. M. Cicero in officiis dicit legem de dolo malo tuliſſe: cuiuſqꝫ ad legem aquiliam extantium adhuc legum titulus annotat̉. Fuerunt& in illo ut nōnulli putant ſaluſtiani hoti: quorum reliquias obſtupendas deſignant: a porta uiminali in collinam.& ad ſanctam uſqꝫ Suſanam extendi putant. In colle uero quirinali dixit Liuiꝰ ī bello macedonico ædem fortunæ primogenia fuiſſe: quā primo bello punico uotam Cneus Domitius prætor urbanus dedicauit. Fuerūt& nōnulla alia quæ paulo ante: cum de collina porta loqueremur nouinauimꝰ. Et hæc de collibus urbis dicta ſufficiant. Nūc ad campum martiū tranſeuntes: ꝗ ſic quoqꝫ a Liuio deſcribitur in. ii. ab urbe: ager tarquiniorum: ꝗ inter urbem& thyberim fuit conſecratus Marti: martiꝰ deinde cāpus fuit. ea Liui uerba nōnulli acutius conſiderātes: ꝗcquid ꝓpe capitolium& thyberim interfuit: campum martiū fuiſſe dixerunt. Cum eo tēpore urbs ad capitolium aut parum citra finiret̉. Idem Ouidius luturna ædem deſcribens oſtendere uidet̉: quaꝫ ea in parte fuiſſe dicit: qua campus martius uirginea ambit̉ aqua. ait enim: Te quoqꝫ lux eadeꝫ turni ſoror æde recepit Hic ubi uirginea campus obitur aqua. Conſtat autem uirgineam aquā ꝑ quirinalis collis cauernas campuꝫ olim martium: quæ nunc triui regio dicit̉ illabi. Nam ea ſola aqua iam urbem romā ex exteris ingreditur. Quam teſte Suetonio. M. Agrippa prius induxit: deinde a Tiberio Claudio inſtaurata fuit: ut titulus ī marmore exciſus indicat: qui talis eſt: Tiberius Claudius Druſi filius Cæſar Auguſtus ductus aquæ uirginis deſtinatos ꝑ Cæſarem fundamentis nouos refecit ac reſtituit. habuit olim campꝰ martius ædificia plura& admiranda. Quoꝝ ꝑuula ruina adhuc reſtantes ad miraculum reſpiciunt̉. Nā in ea parte qua depreſſior erat naumachia fuit a Cæſare conſtructa. Poſt quem Auguſtus ſexto cōſulatu mauſeolum inter uiam flamineaꝫ & thybridis ripas cōſtrui fecit: opus ſane in toto orbe admirandū. Ita ut Suetonius& Alii nōnulli ſcriptores eternum: ut puto iudicantes deſcribere neglexerint. Solus ex his quos legere ualui Caſſiodorꝰ ultimus de rebus his ſcriptor:& ꝗ illum integrum uiderat talia refert. Auguſtus mundi dominus ad potentiam ſuā opus extollens in campo martio mirandam erexit romanis fabricam:& moles extendens īmēſas firmiſſimis ſtruxit montibus: ubi magnarum rerum iudicia clauderent̉. Biſſena quippe hoſtia ad duodecim ſigna appoſuit. Et infra dixit duos in campo martio fuiſſe obeliſcos: interpretationem ægyptia philoſophiæ continētes. Plinius uero. xxxvi. naturalis hiſto. libro: ſic quoqꝫ ſcripſit: is obeliſcus qui eſt ī campo martio centum decem pedum eſt a Meroſide inſcriptus: cui Diuus Auguſtus mirabilem addidit uſuꝫ ad Solis umbras depræhendendas: dierūqꝫ ac noctium horas. conſtruxit& ideꝫ in campo martio iuxta thyberim porticū: quæ teſte Iulio capitolino in uita ultimi Cordiani mille pedum erat:& ex oppoſito aliam ſimiliter mille pedum æqualiter diſtantes ad ſpatium pedum ꝗngentorum frequētatum undiqꝫ uiridanti lauro myrtoqꝫ& buxo & in medio ſtratum breuibꝰ columnis altrinſecus poſitis ad pedes mille: quod eſſet deambulatoriū: ita ut ī capite eſſet baſilicum pedum ꝗngentorum. Cogitauerat præterea eodem Iulio teſte cuꝫ Myſitheo: ut poſt baſilicuꝫ thermas æſtiuas ſui nominis faceret: ita& ut hyemales in principio porticus poneret ſuoque uſui eſſet. Erat& ſimiliter in campo martio locus alius quem ecuria: alii equiria uocitabāt: de quo. M. Varro ſic ſcripſit: ecuria ab equorū curſu dicunt̉. Eo enim die ludis currūt in martio campo. hæc ille. Nam& locus lu dorum& dies quo agitabant̉: ecuria dicebatur. de quo Ouidius circa finem ſecūdi libri faſtorum inquit: lamqꝫ duæ reſtant noctes de menſe ſecūdo Marſqꝫ citos iunctis curribus urget equos: Ex uero poſitum permanſit ecuria nomen: Quæ deus in campo præſtitit ipſe ſuo. Vnde& nunc quoqꝫ in campo martio:& adhuc eccleſia conſpicitur quæ ſancta Maria in ecuria uocitatur. Erat& templum Iſidis: de quo uidimus in dictione Oſiris. fuit etiaꝫ in campo martio:& adhuc conſpicitur colūna intrinſecus cōchlea:& extrinſecus multiplicibꝰ rerū geſtarū ſculpturis elaborata: honoriqꝫ Aureli Antonini Pii: teſte Sexto Ruffodicata. Cuius imperatoris imago in illa talis conſpicit̉: qualem in antiquis nummiſmatibꝰ cernere conſueuimus. Iuxta hanc columnam: ut multi uolunt comitia: centuriata romani populi fiebant: quando. ſ. tribus ad ſuffragia illic reddenda citabantur Quod ueriſimile eſſe uidetur: cum tumulus ſit poſt eam uerſus occidētalem plagā: qui corrupte hodie acceptorum dicit̉: ab antiquis citatorum mons uocabatur: hoc eſt eorū: qui poſtqͣꝫ citati ſuffragia intra ſepta contulerant: ne laturis ſe denuo īmiſcerent ab aliis ſeparabantur.& per pontem: qui ab ſeptis uſqꝫ ad tumu lum conducebat diſcedere conſueuerant. De quo ponte Suetonius in uita Cæſaris: ubi de conſilijs cōiuratorum in Cæſarem diſſerebat: inquit primum cunctati: utrum ne in campo martio per comitia tribꝰ ad ſuffragia uocantem ꝑtibus diuiſis ponte deiicerent. Nam teſte eodem Suetonio imperatores nōnunqͣꝫ: ut unde populo ſuffragia dabāt. Ait enim de Auguſto in illius uita: quotiens magiſtratuū comitiis īterfuiſſet tribus cum cādidatis ſuis circuibat: ſupplicabatqꝫ more ſolenni. ferebat& ip̄e ſuffragium in tribubꝰ: ut unus e populo. hæc ille. Comitii uocabulum: ut quidam ferunt:& loco& actui cōmune fuit: hoc eſt a cōmunita te ubiqꝫ dictum eſt. Nōnulli uero alii comitium in ſingulari locum eſſe dixerunt ꝓpe ſenatum: quo ire eꝗti bus romanis:& populo romano licebat. Comitia uero in plurali actionem eſſe creandorum magiſtratuum Vnde& iuxta palatium comitium fuiſſe:& Varro& Plutarchus oſtendere uidētur. Ait enim ſic Plutarchꝰ in uita Romuli. Quo ambo duces Romulus ſcilicet& Tatius ad percutiendum fœdus conuenere: hucuſqꝫ comitiuꝫ uocant. Nam conſtat eodem Plutarcho teſte eo in loco fuiſſe: ubi ſabina patrum& uirorum animos conciliauere. Sed clarius id Varro demonſtrat: ait enim ante curiam hoſtiliam roſtra ſub dextera huiꝰ comitio locis ſubſtructus. hæc illius uerba: ex quibus& his quæ ſupra narrauimus cōſtat eum locum ad ra dices palatini fuiſſe: quod comitium in ſingulari uocabant. In quo forte priuatiora ſuffragia impendi con ſueuerant. Nam ait ſic quoqꝫ Gellius in. xv. noctium atticarū: in libro Læli fœlicis ad Quintum Mutium primo ſcriptum ē: Labeonē ſcribere calata comitia eſſe: quæ ꝓ collegio pontificum habentur: aut regis: aut flaminum maugurandoꝝ cā. eorum autem alia eſſe curiata: alia centuriata: curiata ꝑ lectorem curiatum calari. i. cōuocari: centuriata ꝑ cornicinē. Et ſubdit in eodem Lælii fœlicis libro. Hæc ſcripta ſunt: is qͥ nō uniuerſum populum: ſed ꝑtem aliquam adeſſe iubet: nō comitia: ſed cōciliuꝫ edicere debet. Tribuni autē neqꝫ aduocant patricios: neqꝫ ad eos referre de ulla re poſſunt. Ita ne leges ꝗdem ꝓprie: ſed plebiſcita appellan tur: quæ tribunis plebis ferentibus accepta ſunt: quibꝰ rogationibꝰ ante patricii nō tenebātur: donec. Q Hortenſius dictator eam legem tulit: ut eo iure quod plebs ſtatuiſſet oēſqꝫ quirites tenerent̉. Item in eodē libro hoc ſcriptū eſt. Cum ex generibus hoīm ſuffragium ferat̉: curiata comitia eſſe: cum ex cenſu& ætate centuriata: cum ex regionibus& locis tributa. Centuriata autē comitia intra pomœrium fieri nephas eē ꝗa exercitū extra urbem imperari oporteat: intra urbē imperari ius nō ſit: ꝓpterea centuriata ī campo martio haberi: exercitūqꝫ imperari præſidii cā ſolitum: quoniam populus eēt id ſuffragijs ferendis occupatus. hæc ille. Ex quibus id quoqꝫ intelligi pōt: quod Liuius in. ii. ab urbe dixit: patres incontione: quæ ꝑ ānum dura uit: effugere nō ualuerunt. Quin Volero ex plebe tribunus reficeret̉. Cum rogationem tulerit ad populū ut plebei magiſtratus tributis comitiis fierent. Nam nō ſolum tribꝰ quinqꝫ ex his: quæ romæ eſſent: ſiue intra mœnia: ſiue in ſuburbanis:& agro complexa. ſed par ꝓpe numerus ex Italia ad ferenda ſuffragia comi tiorum temporibꝰ confluebant. Vnde& Suetonius in Auguſti uita: ſic inquit. Vrbe urbaniſqꝫ rebus admi niſtratis Italiam duodeuiginti coloniarum numero deductarū refrequētauit: operibuſqꝫ ac uectigalibꝰ pu blicis plurifariam inſtruxit: etiaꝫ iure ac dignitate urbi quodāmodo ꝓ ꝑte aliqua adequauit: ex cogitato ge nere ſuffragiorū: quæ de magiſtratibus urbicis decuriones colonici in ſua quiſqꝫ colonia ferent. Et ſub die comitiorū obſignata romā mitterent. Quæ oīa Aſconius Pædianꝰ Ciceronis oratōes exponēs longo ꝓceſſu explicauit. Et cū præter illas duodeuigīti colōias pluribꝰ alijs Italia ciuitatibꝰ ferēdi ſuffragia ius fuiſſe oſtēderit: īfra ſubdit. Cn. Pōpeiꝰ Strabo pater. Cn. Pōpeii magni trāſpadanas colonias nō nouis colonis īſtituit ſꝫ ueteribꝰ incolis manentibꝰ ius dedit lati: ut poſſent habere ius qd̓ cæteræ latinæ colonia. i. ut petēdi magiſtratus iure ciuitatem romanam adipiſcerent̉. Hæc illius uerba: quæ ad comitiorum intelligentiam dicta ſufficiant. Iam de roſtris: quæ dixit Varro ante curiam hoſtiliam fuiſſe uidenduꝫ eſt: de quibꝰ Liuius in. viii. ab urbe loquens ait. Naues antiatum partim in naualia ſubductæ ꝑtim incenſa: roſtriſqꝫ earum ſuggeſtum in foro extructuum adornari placuit. Erant ergo roſtra in foro locus ad palatini radices. Vnde ad populum loqui plurimum conſueuerant:& a roſtris nauium ſic quoqꝫ cognominatus. Ideo ait Seruius ſuꝑ. viii. ænei dos. Romanum forum eſt: ubi nunc roſtra ſunt. Præter hæc Varro locum alium eſſe dixit: etiam non longe a comitio qui græcoſtaſis uocitatus fuit: dicens ubi nationum ſubſiſterent legati: qui ad ſenatū eſſent miſſi: hic græcoſtaſis a parte: ut multa dictus eſt: hoc ut puto intelligens quia græci cum inter cæteros ad ſenatum miſſos ob philoſophiam& oratoriam digniores eſſe uiderent̉ a legatorum ꝑte hoc eſt ab ipſis græcis locus ubi omnes ſubſiſterent legati græcoſtaſis dictus eſt. Et ſubdit Varro de loco alio quod ſenaculum uocabāt dicens: Senaculum ſupra græcoſtaſim ubi ædes Concordia:& baſilica opina ſenaculum uocatum: ubi ſenatus: aut ubi ſeniores conſiſterent. hæc ille. de quo Valerius Maximꝰ in. ii. li. meminit cū dixit. Antea ſenatꝰ aſſiduam ſtationem eo loci peragebat: ꝗ hodie ſenaculū appellatur. Et puto ædem Concordia non longe a lacu curtio in eodem palatino fuiſſe: cum ſupra idem ipſe Varro rettulerit Curtiuꝫ ut rapidiore curſu ī hiatum ſe præcipitaret a concordia mouiſſe: hoc eſt a loco ubi poſtea Concordia templum fuit. Nāqꝫ aliā Cōcordia adem fuiſſe puto: quam Ouidius in primo faſtorum libro: a Liuia Germanici matre ædificatam ret tulit cum ait ad Germanicum: Hanc tua conſtituit genitrix:& rebus& ara Templaqꝫ feciſti quæ colis ip̄a dea. Quam a Tiberio imperatore dicatam Suetonius ſcripſit. Qui lōge poſt Ciceronem: ad quē Varro de lingua latina ſcripſit. Fuit& ſimiliter in radicibus palatini tēplum Ioui ſtatori a Romulo uotum bello ſabinorū: eo. ſ. in loco ubi romani precibus Romuli: ac pudore commoti pugnādi contra ſabinos animos& audaciam recuperarūt: atqꝫ eo in loco primum ſteterunt. Fecerat& ſimiliter non longe a tarpeia tēplum Romulus Ioui feretrio: ubi quercus erat paſtoribus ſacra: quem teſte Plutarcho ī uita Romuli ſic appellauit ob illata uulnera in Acronē regem ceninēſium: quem ſingulari certamine īteremerat. Nam ut ait Plutarchus latini uulnus inferre ferire dicūt. Cuius exuuias manibꝰ ꝓpriis ip̄e Romulus deportauit:& ad ſacram paſtoribus quercū depoſuit. Vbi ab eo cōſtructo templo romani duces: ut idem Plutarchus pergit nō niſi de ſingulari prælio cæſis hoſtiū ducibus ferebāt ſpolia: quæ uocabant opina: uel ab ope: ut dixit Varro: uel ab opere ut exiſtimat Plutarchus: cuꝫ ſit opus egregiū: ac clariſſimū ducē belli pare ſibi ductorem ſuperare. Vnde Virgilius in. x. Aut ſpolis ego iam raptis laudabor opimis. Quod ꝗbus romanis ducibꝰ cōtigerit: uidimus in dictione Acron. Fuerunt& alia romæ loca ab noſtris auctoribus nominā ter expreſſa: ut carina ſubura: tabernola: uia ſacra: de ꝗbus aliquid loqui Varrone duce uiſum eſt. hic libro iiii. de lingua latina inuere uidet̉ planum illud quod inter Marii trophæa& lateranēſe palatium interiacet tabernolam regionē cognominatā fuiſſe. Aqua uult Varro carinas incipere:& in uiam ſacram deſinere: ita ut ea loca ubi nunc eſt eccleſia ſancti Petri ad uincula:& uaſtiſſimæ ruina: quæ contra amphitheatrum coſoſſei adhuc cernunt̉ ſub carinis teneantur: quæ etiam ſic quoqꝫ ab inhabitātibus:& tabellionibus nominantur. Quin& ibidem ex ꝗbuſdam inſcriptionibus ueterem curiam fuiſſe cōiectamur. In qua augures ſe dem habentes inaugurari conſueuerant. De qua Varro curia inquit duorum generum ubi curarent ſacer dotes res diuinas: ut curiæ ueteres:& ubi ſenatus humanas: ut curia hoſtilia:& alia in loco idem Varro curare a cura dictum:& cura quod cor urat: curia ubi ſenatus rempublicam curat. Et illa ubi cura ſacrorū publica. at uia ſacra a curia ueteri incipiens: ſecus amphitheatrum coloſſei ad ſeptētrionem plagam uergens: ſubtus Titi& Veſpaſiani arcus: uſqꝫ ad ꝓximam capitoli arcem perducebat. Et inde dictam dixit Varro: ꝙ ꝑ eam ab arce ideſt a capitolio ad augures ſacra quot menſibus ferebantur. Et ſubdit ſacræ uiæ ꝑtem ſolam tunc fuiſſe uulgo notam: quæ eſt a foro eunti primo cliuo. Vnde ait Liuius in. ii. ab urbe: uicus romæ erat ꝙ uia ſacra dicebatur. Et Horatius in. i. ſermonum: ibam forte uia ſacra ſicut meus ē mos. Quare& recte Petrus bibliothecarius ſcripſiſſe uidet̉: Flicem ſummum pontificem eo nomine tertiū feciſſe eccleſiam ſanctorum Coſma& Damiani uia ſacra in tēplo Romuli in hac ꝗa iuxta forū romanuꝫ erant: fructus& poma uendicabant̉: dicente Ouidio in primo de arte amandi: Rure ſuburbano poteris tibi dicere miſſa Illa uel in ſacra ſint licet empta uia. In huius ſummo teſte Liuio poſita fuit equeſtris ſtatua ī honorē Clolia. Virgo. ſ. inſidens equo. Suburam uero inde dictam Varro affirmat: quod ſub muro terræ carinaꝝ fuerit. Et ſubdit ſubura Iunius ſcribit ab eo quod fuerit ſub antiqua urbe. Cui teſtimoniū pōt eſſe quod ſubeſt loco ꝗ terreus murus uocatur. Quare ait Iuuen. in. v. ſatyra de tyberino quodam ignobili piſce: Et ſolitus mediæ cryptam penetrare ſubura. Nam tota adiacens regiuncula ab ea crypa quæ uſqꝫ in tyberim protendebatur: ſubura cognominata fuit. Vnde& Petrus bibliothecarius dixit beatum Gregorium conſecraſſe gothorum eccleſiam: quæ ē ī ſubura ſub nomine uirginis Agatha. Et ut ſcribit Suetonius in uita Cæſaris: habitauit primo Iulius æſar in ſubu ra modicis ædibus. Poſt autem pontificatum maximum: in ſacra uia domo publica. Et Plinius li. xix. Cæſar inquit dictator totum forum romanum: uiamqꝫ ſacram ab domo ſua in cliuum uſqꝫ capitolinuꝫ in munere gladiatorio linteis contexuit. Fuitqꝫ ea domus quam Octauianꝰ Auguſtus teſte Suetonio ſumptuoſe nimis a Liuia ornatam ad ſolū uſqꝫ dirui fecit. In cuiuſqꝫ area porticus Liuia cognominata: poſtea ſtructa fuit. De quo Ouidius libro faſtorum. vi. Diſce tamen ueniens ætas ubi liuia nunc eſt. Porticus immenſæ tecta fuiſſe domus. Ad quam deinde porticum teſte Plinio Veſpaſianus pacem ſuā edificauit. Erat& non longe a ſubura:& carinis pagus dictus ſuccuſanus. Cuius tertiam litteram non cum. b. ſed cum. c. ſcribendam dixit Varro: quia eo dictus eſt: quod ſuccurrit carinis. Erat& inſuper romæ ſub capitolio ad eam ꝑtem: quæ in Luci Septimi Seueri arcum triumphalem conuerſa eſt: nō longe a foro bouario uicus: qui iugalis a iugis boum: quæ inibi fieri conſueuerāt cognominatus eſt. De quo Liuius in libro mace donico inquit: Saxum ingens ex capitolio in uicum iugarium procidit:& multos oppreſſit. Legimus& in Ciuio libro. iiii. ab urbe: de aquimelio: quod cum. æ. diphthongo in prima ſcribitur: quid romæ fuerit. Nam cum factam cædem Spurii Meli ex equeſtri ordine ob regnum concupitum ſcripſiſſet: addidit nec ſatis eſt eius ſanguine expetitum: niſi tecta parieteſqꝫ intra quæ tantum amentia conceptum eſſet diſſiparē tur: bonaqꝫ contracta preciis regni mercandi publicarentur. Iuſſere itaqꝫ quæſtores uendere ea bona: atque in publicum redigere. Domum deinde: ut memoria area eſſet oppreſſa nepharia ſpei dirui ex templo duxerunt. Id æquimelium appellatum eſt. Itaqꝫ ait Varro in. iiii. de lingua latina. Aequimelium quod aquata Meli domus publicum quod regnum occupare uoluit. Et ſubditis locus ad buſta gallica quod roma recuperata galloꝝ oſſa: qui poſſiderant urbem ibi coaceruata ac conſepta ſunt. Sed iam de uelis quæ in plurali& ſingulari efferuntur uidendum eſt. de quo Liuius in. ii. ab urbe: cum de Valerio Publicola primo cuꝫ Bruto conſule loqueretur. Quod ædificabat in ſumma uelia alto& munito loco domum: ut arceꝫ inexpugnabilem: quam ob ſuſpitionem regni demolitus in infimo cliuo reædeficauit. De qua Varro cum palatiū a balatu ouium deſcripſiſſet: Inquit huic germalium& uelias coniunxerūt. Et infra ſubdit Veliæ unde eēnt plures accæpi cauſas: in quibus cum ibi paſtores palatini ex ouibus ante tonſuram inuentam uellere lanam ſint ſoliti: quaſi dicat a uellendo ueliam collem quēdam dictum: qui cum germalio alio colle palatio per aggeres coniunctus fuit. De inſula uero quæ in medio thybridis inter urbem& ianiculum adhuc conſpicitur ſcribit Liuius in. ii. ab urbe: poſtqͣꝫ conſecratus Marti Tarquiniorum campus fuit: forte ibi tunc ſeges farris dicitur fuiſſe matura meſſis: quem campi fructum quia religioſum erat conſumere deſectam cum ſtramen to ſegētem magna uis hominum ſimul immiſſa corbibus fudere in thyberim tenui fluentem: a qua ut medijs caloribus ſolet: ita in uadis hæſitantis frumenti aceruos ſediſſe illitos limo. Inde inſulā paulatim& aliis quæ fert temere flumen eodem uectis factam. Poſtea credo additas moles manuqꝫ adiutum: ut tam eminēs ara firmaqꝫ templis quoqꝫ ac porticibus ſuſtinēdis eſſet. hæc ille. Ea autem in inſula duo fuere templa louis & Aeſculapii nepotis ex Phœbo. De ꝗbus Ouidius li. faſtoꝝ primo inquit: Quod tamen ex illis licuit mihi dicere faſtis Sacrauere patres hoc duo templa die: Accæpit phobo nymphaqꝫ coronide natum Inſula diuidua quam premit amnis aqua. ſuppiter in parte eſt: cœpit locus unus utrūqꝫ ſunctaqꝫ ſunt magno templa nepotis auo. Inſuper& de erario romano uidendum eſt. De quo Macrobius in ſaturnalibꝰ libro primo ſcribit: Romani ædem Saturni erarium eſſe uoluerunt: quod tempore quo Italiam incoluit: fertur in eius finibus nulluꝫ furtum eſſe commiſſum. Aut quia ſub eo nihil erat cuiuſqͣꝫ priuatum. Nec ſignare ſolum: aut partiri limite campum Fas erat in medium quærebant: ut ait Virgilius. ſimiliter& Feſtus ærarium inquit populus romanus in ædem Saturni habuit. Ideo inquit præfatus Macrobius apud eum locabat̉ populi pecunia cōmunis ſub quo fuiſſent cunctis uniuerſa communia. In eo etiam teſte Seruio ſuper. ii. georgicorum reponebātur acta: quæ ſuſceptis liberis faciebant parentes. Iuuenalis in ſatyra Neuole: Nullum ergo meritum eſt ingrate ac perfide nullum: Quod tibi filiolus uel filia naſcitur ex me Tollis enim.& liberis actorum ſpargere gaudes Argumenta uiri. Varro libro. iiii. de lingua latina: ueſtigium inquit etiaꝰ nūc manet in æde Saturni. Quod etiam nūc ꝓpter penſuram trutinam habet poſitam: erarium ab eo appellatum. Et fuiſſe uidet̉ in faucibus capitoli. Nam ut ait Seruius ſuper. ii. æneidos: ubi dixit Virgilius: Sanguine placaſtis uētos:& uirgine cæſa. Oreſtis oſſa ab aritia romam tranſlata ſunt:& condita ante templum Saturui: quod eſt ante cliuuꝫ capitoli iuxta Concordia templum. Vnde Macrobius: habet inquit Saturnus aram:& ante ſenaculū illic græcoritu capite aperto res diuina ſit: quia primum a pelagis: poſtea ab Hercule ita eam a principio factitataꝫ putant. Fuit& romæ locus ꝗ pro caſtris habebatur: quem primus oīum principum Octauianus Auguſtus inſtituit: non alia ut putat ratione: qͣꝫ ne milites uagi:& per urbem diſperſi rapinis tumultu contētionibꝰ ciuitatem redderent inquietam. Nam poſt uictoriam partam de. M. Antonio de Cleopatra īperio quiete potitus inter multa: quæ prudentiſſime egit binam inſtituit Claſſeꝫ. Vnam apud miſenum lucania portū: quæ Italia inſulas oramqꝫ galliarum maritimam hiſpanias aphricamqꝫ mauritaniaſqꝫ& ſeptem trionalis oceani plagam tutaretur. Alteram apud rauēnam in loco nūc candiano. In quo poſtea claſſenſe oppidum fuit. Cu ius claſſis partes tutarentur ſinus maris adriatici: illyrici: dalmatia: epiri: græciæ: thracia: ponti: mæotidis& aſiæ in noſtrum mare uergentis: atqꝫ oræ ægypti neceſſitatibus ſubuenirent. Quorum multitudo cum nōnunqͣꝫ romæ uocaret̉: in ianiculo caſtra rauēnatibus Auguſtus ipſe ſtatuit: ex quo regio tranſthyberina abinde quandoqꝫ urbs reuēnatium dicta fuit. At miſenatium peregrinorumqꝫ militum in cælio monte caſtra locauit. Poſt Auguſtum Tiberius pernicioſiſſimam libertati romana atqꝫ etiam imperio rem exorſus eſt. Nam teſte Suetonio caſtra romæ conſtituit: quibus prætorianæ cohortes uagæ ante id tempus& per hoſpitia diſperſa continerentur. Cuius tyrānidis fomes locum habuiſſe in ſuburbis uiæ appiæ: ubi nunc eccleſia eſt ſancti Sebaſtiani nōnulli coniectantur. Et prima horum tyrānis in aſſumptōe Claudii ad īperiū apparuit ut præ cæteris hiſtoricis loſephus approbatiſſimus auctor in libro de captiuitate iudaica late deſcripſit. Et poſt illum breuiter Suetonius tetigit in ipſius Claudii uita. Idemqꝫ in morte Galbæ:& nouo Othonis imperio contigiſſe:& acre prelium in circo maxīo capitolioqꝫ:& palatio cum militibus prætorianis fuiſſe oſtē dit. Et tandem intantum ꝓceſſit prætorianorum militum auctoritas ſiue temeritas: ut quem uellent imperatorem facerent:& factum imperio deturbarent. Vnde Helius Lampridius ī uita Heliogabali arbitriuꝫ ui ta ac necis in prætorianis fuiſſe oſtendit: ait enim in caſtris milites precanti præfecto dixerunt ſe perſuros eē Heliogabalo: ſi& impuros homines& aurigas ab ſe dimoueret: atqꝫ ad bonam frugem rediret. Scribit& Iulius capitolinus ædem fuiſſe in prætorianis caſtris: in quā ſenatus aliquādo uocari cōſueuit: præſertim cū de abrogādo alicui imperio agendum eſſet. Nāqꝫ eo in loco Maximinis patri& filio abrogato īperio Cordiani duo pater item& filius declarati ſunt Auguſti.& in uita Pupieni& Balbini imperatorum quātum ca ſtra prætoriana urbi offuerint idem Capitolinus oſtendit dicens. Maximino quidem ad bellum ꝓfecto: romæ prætoriani remāſerunt. Inter quos& populum tanta ſeditio fuit: ut ad bellum ueniretur inteſtinum: ro ma pars maxima incenderetur: templa fœderentur: omnes platea cruore polluerentur. Et infra ſubdit interea romæ iterum ſeditiones inter populū& milites orta: ut nec cum edicta ꝓponeret Balbinus audiret̉. Veterani ſe in caſtra prætoria contulerunt cū ipſis prætorianis: quos cœpit populus obſidere. Nec unqͣꝫ ad amicitiam eſſent reducti: niſi fiſtulas aquarias populus incidiſſet. Idem Iulius eorūdem imperatoꝝ uita exitum narrās: hæc in uerba ꝓſequitur. Illis contēdentibus milites ſuperarunt: atqꝫ eos nudatos ambos ueſtibꝰ regalibus de palatio cū iniuriis perduxerūt:& per mediam ciuitatem ad caſtra raptare uoluerūt magna ex ꝑte laniatos. Sed ubi compertum ē germanos ad defenſionem illorum ſuperuenire ambos occiderunt: in itinere medio reliquerunt. Inter hæc Gordianus Cæſar ſublatus a militibus imperator eſt appellatꝰ Auguſtus. Et idem Capitolinus ſenatuſcōſultum inquit de imperio Valeriani principis optimi in prætorianis caſtris factum fuit. Et multa quæ de his diuerſis in locis legunt̉. Quibus oſtenditur prætoriana caſtra grandē peſtem libertati romana: atqꝫ imperio intuliſſe. Pontes etiam romæ ſuper thyberim fuiſſe legimus& uidimus. Quorum nomina cum ſuis cauſis adhuc ſatis comperta nō habemꝰ. Scribit tamen Liuius in primo ab urbe pontē ſubliciuꝫ ab Anco Martio cōſtructū fuiſſe. Qui teſte Pli. ligneus ꝓrſus:& ſine ferreo clauo priꝰ fuit: ita diſpoſitus contignatione: ut eximerent̉ trabes ſine fulturis: ac reponerent̉. Quod quidem ſic facere religioſum erat. Poſtqͣꝫ Horatio Coclite defendēte ægre reuulſus eſt. Sed teſte capitolino illū Antoniꝰ Pius imperator marmoreū fecit. Hunc eundem ipſuꝫ eſſe nōnulli putant: qui ad radices auentini demolitus aſpi citur. Alii quibus adhæreo eum illum eſſe uolunt: qui nunc ſancta Maria Pons uocitatur. Iſque ad tranſitum eius temporis urbis commodior eſſe uidetur. Sicqꝫ uel huius uel alterius nomen ignoratur. Nonnulli uero putant eum: qui eſt ad radices auentini: æmilium dictum fuiſſe. Alii illum qui iam dicitur pons mollis in uia tyburtina æmilium olim uocitatum aſſerunt. his alijs ſuperinductus eſt pons: qui louis inſulam urbiconiungit. Quem. Q. Lepidum&. M. Curium ædiles ſtruxiſſe titulus in marmore exciſus oſtendit. Cum uero qui ad ianiculum inſulam applicat: Valētinianum ſuperiorem& ualētem ſtruxiſſe ſimilis titulus indicat. Alius fuit qui ad ianiculum etiam& portam aureliam maxime deferebat: qui aureliꝰ ſimiliter uocabat̉. Cui iam demolito rupto nomen eſt. Aliꝰ fuit pons triumphalis porta coniunctus: qui& ip̄e nomen a triūphis: qui per illum agebantur accæpit. Proximus pons eſt huic Hadriani: caſtello ſeu mata coniunctus: qui & ſancti Angeli uocitatur. Eſt etiam ſupra flumentanam portam in uia flaminea extra urbem pons alius: ꝗ miluuius neſcio a quo denominatur. Arcus triumphales fuiſſe Romæ qͣꝫplurimos& legimus& conſpicimus ſed quoſdam dirutos: quoſdam ruinis coopertos: quoſdam etiam nouis ædificiolis ab aſpectu hominū ſemotos. Integrum pene illum conſpicimus: qui Flaui Conſtantini fuit iuxta amphitheatrum coloſſei. Cui talis inſcriptus eſt titulus. Imp. Cæſari Fauio Conſtantino Maximo publi filio Auguſto ſenatus populuſqꝫ romanus. Quod inſtinctu diuinitatis mentis magnitudine cum exercitu ſuo: tam de tyrānos qͣꝫ de omni factione uno tempore iuſtis rempublicam ultus eſt armis. arcum triumphis inſignem dicauit. Alium ſimiliter pene integrum Luci Septimi iuxta ſanctum Hadrianum ſub capitolio cernimus: in quo talis ſtat titulus. Imp. Cæſ. L. Septimo. M. F. Seuero Pio ꝑtinaci auo patri patriæ parthico arabico& parthico adiabenico Pōt. max. trib. poteſtatis. xi. Imp. xi. Cos. iii. procos. Et Imp. Cæſ. M. Aurelio. L. F. Antonino Augu. Pio fœlici tri. pōt. vi. ꝓcos. P. P. optimis fortiſſimiſqꝫ principibus ob remp. reſtitutam imperiumqꝫ ro. propagatū inſignibus uirtutibus eorum domi foriſque. S. P. Q. R. Videmus& alium ſemidirutum iuxta palatium & templum Pacis in uia ſacra: in quo hæc quoqꝫ inſcripta ſunt uerba. S. P. Q. R. Diuo Tito Diui Veſpaſiani. F. Veſpaſiano Augu. Et licet etiam in hoc arcu ex uno quidem latere: ipſum Titum triumphantem in currū a quattuor equis ducto conſpicere: ex altero uero latere uaſa templi:& candelabrum illud ditiſſimū ſeptem ramorum: tanqͣꝫ ante currum Titi portarentur inſculpta. De quibus loſephus libro ſeptimo de bel lo iudaico deſcribens Titi triumphum ſic ait. Spolia uero alia quidem paſſim ſequebantur. Eminebant autem ante duces ea quæ apud hieroſolymam in templo reperta ſunt. Menſa aurea ponderis talēti magni: & candelabrum ſimiliter quidem auro factum: ſed opere commutato ab uſu noſtræ conſuetudinis. Nam media quidem columna baſi hærebat: tenues autem ab eo cannula producebantur formata ad ſimilitudinem fuſcina:& in ſummo quæqꝫ in lychnis ſpeciem fabricata erant numero ſeptem ſeptimi diei: qui apud iudeos eſt indicantes honorem. uel ut idem auctor alibi dixit ſtellas errantes ſignificabant. Et ſubdit poſt hæc autem portabatur lex iudeorum nouiſſima ſpoliorum. Et poſtqͣꝫ totum triumphum deſcripſit infra ſubdit: Veſpaſianus pacis templum ædificare decreuit. Itaqꝫ mira celeritate:& quæ hominum cogitationes ſuperaret effectum eſt. magna enim diuitiarum largitate uſus: inſuper perfectis id pictura: ac figmentorum operibus exornauit. Omnia nāqꝫ in illud phanum colecta ſunt ac depoſita: quorum uiſendorum ſtudio ꝑ totum orbem: qui ante nos fuerunt homines uagabantur: quomodo aliud apud aliud ſitū eſſe uidere cupientes. Hic autem repoſuit etiam quæ iudeoruꝫ fuerunt inſtrumenta his ſeſe magnifice ferens. Legem uero eorum& penetralium uela purpurea in palatio condita ſeruari præcæpit. Hieronymus ſimiliter ſuper lohelem: Veſpaſianus inquit& Titus romæ templo Pacis ædificato: uaſa templi hieroſolymitam:& uniuerſa donaria in delubro illius conſecrarūt. quod ut ſubdit græca& romana narrat hiſtoria. Eſt& alius arcus iuxta eccleſiam ſancti Georgii. In quo talis eſt inſcriptio. Imperatori. Cæſar. L. Septimo Seuero Pio ꝑtinaci. Augu. Arabic. Adiabenic. Parth. M. fortiſſimo fœliſſimo. pont. maximo. trib. poteſt. xii. Imp. xi. Conſ. iii. patri patria. Et Imp. Cæſ. M. Aurelio Antonino Pio fœlici. Augu. tribu. poteſt. vii. Cos. iii. P. P. procos fortiſſimo fœliciſſimoqꝫ principi& Iulia Augu. matri Augu. ii. Et caſtrorum& ſenatus& patria. Et Imp. Caſ. M. Aurelii Antonini Pii fœlicis Augu. parthici maximi britannici maximi argentarii:& negotiantes boarii huius loci deuoti numini eorum. Cernimus& arcum alium in macello: queꝫ ſupra Galieni īperatoris fuiſſe diximus. Quin& alios qͣꝫplures: quorū inſcriptōnes& tituli ſunt demoliti. Quidam tamen diuinare uolūt arcum illum: qui in uia flaminea iuxta eccleſiam beati Silueſtri:& Laurentii in lucina conſpicitur. Domitiani principis fuiſſe: a quo licet tituli& marmora cruſta ablata fuerunt. In una tamen quæ reſtat Domitianū eum ſculptum eſſe uolunt: qualis a Suetonio deſcribitur. Sed tunc ſedentem dormientemqꝫ& Mineruam: quam ſuperſtitioſe colebat ſomniantem excedere ſacrario: negantemqꝫ ſe ultra eum tueri poſſe: quod exarmata eſſet a Ioue. Fecit etiam Claudius teſte Suetonio Tiberio marmoreum arcuꝫ iuxta Pompei theatrū decretum quidem olim a ſenatu tamen omiſſum perægit. Fuerunt& romæ templa phanaqꝫ admiranda:& ſacella pene innumera: ut templum Iouis capitolini cum his quæ ſupra rettulimus. Templum Iſidis in campo martio: ut uidimus in dictione Oſiris. Cuius reliquias quaſdam porticus& marmoreas columnas inter Antonini columnam:& pantheon conſpici quidam uolunt: quæ phani ipſius magnitudinem& pulchritudinem aliquantulum argumentari uidentur. Nec inde longe ex antiquis ædificiis templum ꝓ magna parte integrum conſpicitur: quod pantheon cum. th. aſpirato ab hiſtoricis cognominatur. Quod mea quoqꝫ interpretatione ſummum deorum indicat. Nam ϖαν denotat omne quod ſane in ſimilibus ſæpe comperi ad ſummum ſpectat:& θων deorum. Vnde ait Plinius libro. xxxvi. naturalis hiſtoriæ: pātheon Ioui ultori ab Agrippa factum fuit. Dion uero hiſtoricus græcus pantheon dictum ait ſiue ꝙ in Martis Veneriſqꝫ imaginibus ſub ipſo templo conſtitutis omnium deorum imagines efficta erant: ſiue ut potius arbitrari uidetur: ꝙ templum ipſum rotundum ſit: cæloqꝫ perſimile:& ſic quoqꝫ omnium deorum habitatio cenſeatur. Sed quod ab Agrippa factum fuerit: oſtendit etiam idem Plinius in. xxxiiii. eiuſdem operis cum ait: Syracuſana ſunt in pantheo capita columnarum poſita ad id idem titulus in frontiſpicio templi ſic indicat. M. Agrippa L. F. conſul tertium fecit. Deinde ab Hadriano inſtauratum fuiſſe Spartianus ī eius uita atteſtatur. Quin& poſt hanc inſtaurationem aliam a. L. Septimo&. M. Aurelio Antonino minores litteræ: quæ in eodem fron tiſpicio leguntur indicare uidētur: quæ ī eodē fuiſſe etiā ſimulachrū Veneris oſtendit Macrobius in ſaturnalibus dum magnitudinem eius unionis deſcribit: quem in auribus Cleopatra geſtabat. Cuius magnam partem per actum conſumpſerat in conuiuio: quo. M. Antoniuꝫ ſumptibus ſuperare contendebat. Sed ꝙ ſuperfuit uicta regina:& capta ægypto romam delatus diſſectuſqꝫ eſt. Et facta ex una margarita duæ īpoſitaqꝫ ſimulachro Veneris: ut monſtruoſa magnitudinis conſpiciuntur in templo: quod pantheon dicitur. Fuit et templum Pacis Veſpaſiani opus: de quo paulo ante uidimus. Nec ī tota urbe alterius ædificii ruina ſpectabiliores admirabilioreſqꝫ cernuntur. Præter hæc& aquæductus mutiplices& admirādi romæ fuerūt qui aquas in urbem teſte Frontino: qui de his proprium librum ad Neruam imperatorem ſcripſit: uarie cō ducebant: quas omnes Sextus Ruffus: qui poſt illum fuit in deſcriptionibus ſuis: undeuiginti connumerat. uidelicet: traianam: anniam: atticam: martiam: claudiā: ceruleam: iuliam: auguſteam: appiam: algentianaꝫ: cyminiam: ſabatinam: aureliam: damnatam: uirgineam: tepulam: ſeuerianaꝫ: antonianam: alexādrinā: quæ uel a conditoribus: ut traiana: annia: martia:& plures aliæ: uel a locis unde ducuntur: ut cyminia: uirginea: cerulea:& aliæ nonnullæ nomen aſumpſere. Virgilius in ſeptimo: Et cymini cum monte lacum. De martia ſic inquit Plinius libro. xxxvi. naturalis hiſtoriæ: dicantur nunc uera æſtimatione inuiſa: alibi miracula. Q Martius iuſſus a ſenatu aquarum anienis ductus reficere nouam a nomine ſuo appellatam. Cuniculis per montes actis intra præturæ ſuæ tempus adduxit. Agrippa in ædilitate ſua adiecta uirginea aqua cæteriſque corriuatis: atqꝫ emendatis lacus ſeptingentos fecit. næc ille. ob quæ puto ſubiratum reſpondiſſe Auguſtum romana plebi uinum petenti. Cum apud Suetonium ait: tot aquas introduxit Agrippa gener meus& uinum queritis. Sed non longe poſt proſequitur Plinius uicit antecedentes aquarumductus nouiſſimum im pendium operis inconati a. C. Cæſare:& peracti a Claudio. Quippe lapideam excelſitatem omnes urbes& fontes aquantem: ut lauacra impleret curtios atqꝫ ceruleos fontes addctuos. Erogata in id opus talentuꝫ quingenta ſexaginta milia. Et proſequitur idem Plinius. Si quis aquarum abundantiam in publico bal neis: piſcinis: euripis: domibus: hortis: ſuburbanis uillis: ſpatiaqꝫ uenientium: extructos arcus montes ꝑfoſſos: conualles æquatis: fatebitur nihil magis mirandum fuiſſe in toto orbe terrarum. hæc ille. quæ ſiquis latius noſcere cupit legat Frontinum de aquæductibꝰ ad imperatorem Neruam. Cuius tempore ob aquaruꝫ copiam urbem dicit a ueteri infamia purgatam: quæ tribus menſibus anni dicebatur peſtilens. Fuerunt& romæ therma theatraqꝫ& amphitheatra. de quibus in propriis dictionibus uidimus: uidebimuſqꝫ. Sed ꝗa nonnullis dubium eſt ubi nam fuerit domus Neronis: quæ aurea dicta fuit: de illa quæ noſtri auctores ſcripſere referendum explanandumqꝫ duximus. De qua primum Suetonius in illius uita ſcripſit domum dicēs a palatio exquilias uſqꝫ fecit. Quā primo tranſitoriam: mox incendio abſumptam reſtitutamqꝫ auream nominauit. De cuius ſpatio atqꝫ cultu ſuffecerit hæc rettuliſſe. Veſtibulum eius fuit in quo coloſſus centumuiginti pedum ſtaret. Ipſius effigies tanta laxitas: ut porticus triplices militarias haberet. Item ſtagnum maris inſtar circumſeptum ædificiis ad urbium ſpeciem rura inſuper aruis atqꝫ uinetis:& paſcuis ſiliuſqꝫ uaria cū multitudine omnis generis pecudum atque ferarum. In cæteris partibus cuncta auro lita diſtincta gemmis unionumqꝫ conchis erant: cœnationes laqueata tabulis eburneis uerſatilibus: ut flores fiſtulis& unguenta deſuper ſpargerentur: præcipua cœnationum rotūda: quæ perpetuo diebus ac noctibus uice mundi circūagerentur. Balnea marinis albulis fluentes aquis eandem domum cum abſolutam dedicaret hactenus com probauit: ut ſe diceret quaſi hominem tandem habitare cœpiſſe. hæc Suetonius. De eadem Cornelius Tacitus ubi incendium roma deſcripſit: ſic inquit. Eo tempore Nero Antii agens nō ante in urbem regreſſus eſt: qͣꝫ domui qua palatium& Mecennatis hortos continuauerat ignis appropinquaret. Neque tamen ſiſti potuit quin& palatium& domus& cuncta circum haurirentur& infra ſubdit. Cæterum Nero nixus ē pa triæ ruinis extruere domum. In qua haud proinde gemma& aurum miraculo eſſent ſolita pridem& luxuuulgata: qͣꝫ arua& ſtagna& in modum ſolitudinum hinc ſiluæ& aperta ſpatia& proſpectus. Itaque teſte Plinio in trigeſimotertio naturalis hiſtoriæ: apparatus fuit aurea domus ambientis urbem. Et in. xxxiiii. de eadem inquit. In aurea domus Neronis ſolariis aues ex argento mirabili opere ſculpta fuerunt. Et libro trigeſimoſexto dixit. Eam in domum Neronem incluſiſſe adem fortuna: quæ ex lapide pheginide tranſlu cens ædificata foribus clauſis claritatem diei intus haberet. Verum hæc domus a ſequentibus deinde principibus diruta fuit:& uaria deſuper ædificia conſtructa. Inter quæ amphitheatrū id fuiſſe accæpimꝰ: quod coloſſeum a Neronis coloſſo uocamus: dicente Martiale: Hic ubi conſpicui uenerabilis amphitheatri Erigitur moles ſtagna neronis erant. In eadem domo ſuperædificata fuerunt& therma: dicente eodem Martiale: Hic ubi miramur uelocia munera thermas:& reliqua: quæ uidimus in dictione amphitheatrum:& di ctione coloſſus. Nam quia coloſſus ille Neronis relictus fuit: qui ſtabat in porticu domus aurea:& iuxta illum amphitheatrum conſtructum fuit dicta eſt moles tota coloſſeum. Ex quo ſane Neronis coloſſo: ut ſcribit Helius Lampridius in uita Commodi Antonini Neronis caput Commodus abſtulit:& ſuum ſuperimpoſuit: ac titulum more ſolito ſubſcripſit:& certe apud lateranenſem eccleſiam nō longe ab amphithea tro caput grande æneum etiam nunc aſpicimus: quod Commodi fuiſſe ex numiſmatum imagine depræhendimus: ob quod nōnulli id eē putant: qd̓ ipſe ſpurciſſimꝰ Cōmodus capiti flagitioſiſſimi Neronis ſubrogauit. Conſpicitur& hoc tempore moles: non longe ab arcu Conſtantini:& amphitheatro coloſſeo: hoc eſt ante beati Gregorii monaſterium: quam a nonnullis ſeptizonium: ab aliis ſeptodium uocari legimꝰ Nam cum magna ex parte demolita ſit: tres adhuc ī illa columnarum ordines inuicem ſuperimpoſitos hoc tempore uidemus. Hanc quoque molem Seueri Aphri imperatoris ex Helio Spartiano fuiſſe depræhendimus. Ait enim de illo loquens opera eius publica romæ præcipua extant. Septizonium& therma ſeueriana. Et paulo infra ſubdit: cum ſeptizonium faceret nihil aliud cogitauit: qͣꝫ ut ex aphrica uenientes ſuum opus cernerent:& medium ſimulachrum eius locatum additum palatinis ædibus. Is regium arcum ab ea parte facere uoluiſſe perhibetur: quod etiam poſt Alexander cum uellet facere ab aruſpicibus dicitur eſſe prohibitus: cum hoc ſciſcitans non litaſſet. Iulius uero Capitolinus in Antonini Getæ uita: qui eiꝰ Seueri filius fuit non ſeptizonium: ſed ſeptodium dixit. Nam de Antonino locutus inquit. Illatus eſt maiorum ſepulchro: hoc eſt Seueri: quod eſt in uia appia euntibus ad partem dexteram ſpecie ſeptodii ſtructum quod ille ſibi uiuens ornauerat. hæc ille. Quæ ſane uocabula diriuationem græcam detinēt. Ita ut uel ſeptē zonarum ædificium fuiſſe dicatur: uel ſeptem uiaruꝫ hoc eſt per illas zonas incedentiū: ut iam cōſpici libet. Abacus cuꝫ. c. exili ſcribitur: fuit teſte Herodo. li. hiſto. ii. æthiopum rex: qui Anyſim ægypti regem fugauit:& illius regnū ꝗnquaginta annis obtinuit. Sabyllus cuꝫ. y. græco& duplicato. l. ſcribitur: fuit teſte Herodo. li. hiſto. vi. Gela urbis ſicilia tyrānus poſtqͣꝫ.ſ. interfecit Cleandrum panternei: qui tyrānidem prius ſeptem annis occupauerat. Sabini cū. i. latino ſcribit̉: fuerūt teſte Plinio in. iii. naturalis hiſto. populi in italia a religiōe& cultu deoꝝ: qͣſi ſeuini cognominati. Nā σέβομαι græce dicit̉ latine colo: uel ueneror. hi teſte Plutarcho in uita Romuli ciuitates ſine mœnibꝰ incolebant: ut priſcam illā lacedemonioꝝ cōſuetudinē referrēt. Vnde in ea quæ romanæ urbi ꝓpinqua ſunt colonias: deinde deduxerunt tanqͣꝫ nullū alium aduerſum populū ob animi magnitudinē ꝑtimeſcerent. Ideoqꝫ cū diceret Virgi. in. ix. Tacioqꝫ ſeni curribuſue ſeueris inꝗt Seruiꝰ iō dixit Seueris quod cū filias ꝑdiderint ceninēſes: antēnates: cruſtumeri:& ſabini cæteris primū cieſcētibꝰ: ſoli ſabini bella ſumpſere. Hi aduerſum nouos maritos licenter plurimū ſcōmatibꝰ iocabantur. Quod Lucanus ī. ii. tetigit cū ait: Nec ſoliti luſere ſales nec more ſabino. Excepit triſtis cōuitia feſta maritꝰ. Et a ſabino ſabellus deducit̉. ut Virgi. in. ii. georgi. de Italia loquens ait: Hæc genꝰ acre uirū marſos pubēqꝫ ſabellam Extulit.& in. ii. georgi. Denteſqꝫ ſabellicus exacuit ſus. Item Iuue. Menſamqꝫ ſabellam. S adyattes cū. y. græco& duplicato. t. ſcribit̉: fuit Ardyos filii Cygis filius: qui teſte Herodoto li. hiſto. i. poſt patrem regnauit in lydia. Cuius regno eius filius Alyattes ſucceſſit. S agarus cū unico. r. ſcribit̉: ē teſte Herodoto li. hiſto. iii. fluuius phrygia. Liuiꝰ uero in. vii. de bello macedofluuium eſſe dixit Gallogræcia: qui per phrygiam defluens:& ad berecyntū oppidum pertingens: ī ꝓpontidem tandem influit. S ais cum. i. latino ſcribit̉: ciuitas ē ī egypto iuxta hoſtiū quoddam nili: quod ab ipſa ciuitate ſaīticum cogno minatum fuit. S aiticum cum. i. latino utrobiqꝫ& abſqꝫ aliqua aſpiratione ſcribitur. Vnum eſt ex hoſtis nili: ut in dictiōe ſebenniticum uidebimus. S aliunca cū. i. latino&. c. exili ſcribit̉: uoluerūt ꝗdam græcū eē: quod minime ueꝝ ē. ſed latinā hꝫ etymologihoc eſt a ſaliēdo dictū: ut ait Plinius. xxi. naturalis hiſto. li. ſaliunca folioſa ꝗdeꝫ ē: ſed breuis& quæ necti nō poſſit radici numeroſe cohæret herba uerius qͣꝫ flos:& quæ manu cōpreſſa facile cōdenſat̉. de qua Virgilimeminit in bucolico: Puniceis humilis qͣꝫtum ſaliunca roſetis. S alamin cū unico. l.&. i. latino ſcribit̉:& ſalamis etiā dici pōt atqꝫ ſalamina: ſed uerius ī. n. deſinit: quod retinet in obliquis quēadmodum attis& attin delphin& delphis: eleuſin& eleuſis. Eſt ergo ſalamin inſula in euboico mari cōtra athenas ſita: urbeꝫ retinēs ſui nominis: in qua Telamon Aiacis& Teucri pater regnauit. Sꝫ cū reuerteret̉ Teucer a bello troiano nec de inimicis Aia eis: teſte Iuſtino ultus fuiſſet: a patre expulſus cyprum perrexit. Ibiqꝫ urbē aliam ſalaminā condidit. De qua Horatiꝰ ī primo carminū meminit. Nil deſperā dum teucro duce& auſpice teucro. Certus enim ꝓmiſit apollo ambiguā tellure noua ſalamina futuraꝫ. Ade priori ſalamina intellexit. Quintilianus ī. vi. de inſtitutione oratoria cū ait: Neqꝫ eſt ignobile exemplum megarios athenienſibꝰ cū de ſalamina contēderent uictos Homeri uerſu. Qui tamen ipſe in omni editione reperitur: ſignificans Aiacē naues ſuas athenienſibus iunxiſſe. uerſus aūt Homeri hi ſunt ἀιασκσαλα μινοσ άγεν δύο και δκανασ στησελάγονινθηνάιωνισταντο φάλαγνεσ. Horum primum quidem Ariſtoteles in. i. rhetoricorum rettulit: ſecūdum uero apud Herodotuꝫ cōperi. Nam adhuc ī nullo exemplari homerico inueni. S almoneus cū unico. l.&. n.&. eu. diphthongo in fine ſcribit̉: habetqꝫ accentū ſuper ſecūda: fuit teſte Lactātio grāmatico cuiuſdā Aeoli filius: ꝗ apud helidem regnauerat. hic maxima inſolētia diuinos ſibi honores quæritabat: factitabatqꝫ iacere fulmina: ut Iuppiter. Sed a Ioue ip̄e fulminatꝰ in inferna demerſus ē: dicente Virgilio in. vi. ænei. Vidi& crudeles dantem ſalmonea pœnas. Idem Homerus in. xi. odiſſeæ. S almoxis ultīa cū. x. cōſonāte&. i. latio ſcribit̉: fuit teſte Herodo. li. hiſto. iiii. demon ꝗdam thracum. S alum cum unico. l. ſcribit̉:& ſignificat apud nos mare: deduciturqꝫ a uerbo græco: quod eſt λεῦσαι quod eſt moueri& agitari. S amos cū unico. m. ſcribit̉: nomē ē duaꝝ inſulaꝝ ī mari ægxo: de ꝗbus in ſequēti dictione uidebimus S amothracia cum. th. aſpirato&. c. exili atqꝫ. i. latino ſcribitur: inſula eſt in ægæo mari thracia adiacens: qua prius ſamos dicta eſt: poſtea ex commixtis thraciæ incolis ſamothracia dicta fuit: dicente Virgilio ī. vii. ænei. Threiiciamque ſamum: quæ nunc ſamothracia fertur. Nam dixit threiciam ad differentiam alterius inſula ſami: quæ aſiæ adiacet ex oppoſito ad epheſum& an dro uicina: ut oſtendit Ptholemus in geographia: de qua Iuuenalis in. iii. ſatyra meminit cum ait: Hic andro ille ſamo. Ate ſamothracia teſte Apulegio in ſecundo floridori deſpicitur parum pelagi: eſt que frumento pigra fœcundior oliueto: nec uinitori nec olitori ſcalpit̉: incolis frequens eſt:& hoſpitibus celebra ta. oppidum habuit quod fuiſſe ampluꝫ indicant mœnia ſemiruta. hæc teſte Lactantio in primo diuinarum inſtitutionuꝫ ex Varronis teſtimonio fuit Iunoni dicatiſſima: eo ꝙ in illo nata fuit educataqꝫ:& loui nupta ut inquit cantatiſſimus rumor ē. Ob quod præ cæteris numinibꝰ alamiis in nobiliſſimo tēplo illi dicata: ut idem auctor ſubdit honorabat̉. Et ut Apuleius in præfato li. rettulit ante aram lunonis in ſamo erat: eiꝰ ſtatua a Polycrate tyranno dicata: qua nec pulchrius nec ditius ꝗcqͣꝫ eſt: adoleſcens eſt uiſenda pulchritudine crinibus fronte:& in oībus membris ſuis admirabilis. Quin& teſte Plinio in. xxxvi. naturalis hiſto. fecit ſcopas Venerem: quæ ſamothracia ſanctis cerimonis colunt̉. Quare dixit Iuue. lures licet& ſamothracuꝫ Et noſtroruꝫ aras.& maxime cū romanis timēda uideret̉ luno. Hæc eadem fuit Pytagora patria& unius ſibyl larum. Et cum ſit in ea gleba tenaciſſima: primum illic fictilia uaſa facta dicunt̉: quæ ab auctoribꝰ ſamia uocitat̉. In eadem teſte Homero circa initium libri. xiii. iliados: nemoroſus eſt collis: unde omneꝫ idam& oēm troianam urbem ſubiicere oculis ꝗs poſſet. S ambuca cum. c. exili ſcribit̉: genus eſt inſtrumēti: ut dixit Iulius pollux ad Cōmodum imperatorem. S andyx cū. v. græco ſcribit̉:& ponitur a græcis teſte Plinio in. xxii. naturalis hiſto. inter olera ſilueſtria. Idem Opinion& Heraſiſtratus affirmarūt: dicūtqꝫ illam breui cauſe& in aliis fœniculo ſimilē eſſe. hæc eſt quam Ariſtophanes poeta comicus Euripidi tragico obiicit ioculariter matrē eiꝰ ne olus ꝗdeꝫ legitimū uēdicaſſe ſed ſandycem: ex eadē ſit color ſandycinus: ut teſtis ē Seruius ſuper id Virgilii in bucolico: Sponte ſua ſandyx paſcētes ueſtiet agnos. Qui ſane color teſte Pli. in. xxxv. li. conficit̉ ex ſandaraca& rubrica admixta. Sꝫ ut idem dixit in præfato. xxii. libro peculiaris laus eiꝰ herba ē: quod fatigato Venere corpori ſuccurrit: marcenteſqꝫ ſenio iam coitus excitat: ſiſtitqꝫ profluuia alba fœminarū. S angaris cū unico. r.&. i. latino ſcribit̉: fluuius ꝗ teſte Liuio in. vii. de bello macedonico: ab adoreo mōte diffuſus:& per gallogræciam phrygiamqꝫ defluēs: egradium midæ urbē alluit.& ut dixit Seruiꝰ ſuꝑ. vi. ænei. iuxta caſtellum berecynthos fluens: miſcet̉ deinde thymbræo fluuio: ita ut geminatis aquis maior effectus: haud longe a troia in ꝓpontidem cadit. S annites cum duplicato. n.&. i. latino atqꝫ. t. exili ſcribitur a græcis: populi ſunt italici in ſannio inter picenū campaniam& apuliam poſiti. S aꝑiri cū. i. latino ſcribit̉: ſunt teſte Orpheo in argonautica populi iuxta pontum. S appho cū duplicato. p.& ſecūdo aſpirato ſcribit̉: fuit fœmina leſbia& nobilis uates: a qua uerſus ꝗdam l rici ſapphici ſunt cognominati: quos illa comperit. De hac Ouidiꝰ in. ii. de triſtibus inquit: Leſbia quid docuit ſappho niſi amare puellas; Et de remedijs li. ii. inquit: Me certe ſappho melioreꝫ fecit amice. Martialis ī. vii. Carmina iam fingi ſappho laudauit amatrix. Cuiꝰ ſane opera ex maiorū negligentia amiſimus: nec īter græcos eius aliquid cōperire ualui. Habemus aūt traductā(ut putamus ab Ouidio) eius quādam nobilem epiſtolam: quam uerſu elegiaco ad Phaonem amaſium direxerat. S arcariꝰ cū. c. exili&. i. latino ſcribit̉: fluuiꝰ ē teſte Heſiodo ī theogōia: quē Ariſtarchi gloſa dicit eē ī phrygia S arcamos cū. c. exili ſcribit̉: dicitur teſte Seruio ſuꝑ. ii. ænei. iocus cū amaritudine: ut Priamo inꝗt Pyrrhus apud Virgilium in. ii. æneidos: Referes hæc& nuntius ibis Pelidæ genitori: illi mea triſtia facta Degenerēqꝫ neoptolemum narrare memento. S arcophagus cū. c. exili&. th. aſpirato ſcribit̉: accipiturqꝫ a noſtris ꝓ ſepulchro: eo quod σκα.i. carnem: φαγει: hoc eſt comedit. Vnde Pliniꝰ ī. ii. naturalis hiſto. inquit circa aſon troadis lapis naſcitur: quo conſumunt̉ omnia corpora:& ſacrophagus uocatur. S ardanapalus cū unico. l. ſcribit̉:& cū accētu ſuꝑ penultia a latinis ꝓnuntiat̉: q̄ ſane ꝓducit̉. Iuue. ī ſaty. Oībꝰ ī terris: Et uenere& cœnis& plumis ſardanapali. Nā fuit aſſyrioꝝ rex ultimꝰ: de quo Diodorꝰ hiſtoricꝰ apd̓ græcos plene ſcripſit.& Iuſtinus apud noſtros tetigit: tandē ab Artabano: ꝗ eius noīe medis præerat regno priuatꝰ ē: ꝗ ē mediis ſcortis ſeip̄m in regnū iacit. Iuſſitqꝫ teſte Cicerone in. v. de queſtiōibꝰ tuſculanis: uerba hæc buſto ſuo inſcribi. Hæc habui quæ edi quæqꝫ exaturata libido Hauſit: alia iacēt multa& p̄clara relicta. S ardanis cū unico. n.&. i. latino ſcribit̉: fuit uir lydius ꝗ Croſo ſuadere conatꝰ ē: ne perſis bellum inferret. S ardinia cū. i. latino ſcribit̉: inſula eſt in tyrrheno mari ſita: quæ a Sarbo filio Herculis: ꝗ e libya ueniens inſu lam occupauit teſte Solino nomē ſortita fuit: a qua ſardous adiectiuū nomen deducitur. Qui. in. iiii. faſtoꝝ Sardoaqꝫ regna ſiniſtris reſpicit a remis. S ardis cū. i. latino ſequēte.ſ. ſcribit̉: eſtqꝫ numeri pluralis:& teſte Priſciano ī. vii. terminat noīatiuū& accuſatiuū ī. is. ut. ſ. ſonū græcū ſeruet. Nā eodē Priſciano teſte apd̓ græcos ei diphthongū finalē hꝫ: ut ἀισαρδε ιστασσαρεισ. Similiter ut dicit alpis: ſyrtis: trallis: urbs fuit ī lydia ad latꝰ tmoli mōtis maxīe ꝑcelebris ut teſtis ē Herodotꝰ li. hiſto. i. Et Pliniꝰ li. v. natu. hiſto. Eadē fuit olim regia Creſi lydoꝝ regis: ut late oſtendit præfatus Herodotꝰ. Et Horatius i. x. epiſtola. Quid concinna ſamos: quid Creſi regia ſardis. S ardonyx cū. v. græco ſequēte. x. ſcribit̉: lapis ē olim apud romanos p̄cioſus. Eſtqꝫ generis maſculini& fœmi nini. Perſiꝰ: Et natalicia tandē ſardonyce. Iuue. in ſatyra Et ſpes& ratio: Ideo cōducta paulus agebat ſardo nyce. maſculini ut idem in ſatyra Credo pudiciciam: In manibus denſi radiant teſtudine tota Sardonyces: eſt que dictio compoſita ex ſardo qui lapis fuit in Sardinia primum compertus coloris rubei:& onyx qui eſt unguis: quaſi utriuſque colorem teneat. Ideo inquit Macrobius de lapidibus ſardonycē facit duo noīa ſardus& onyx:& ut dicūt habet colorē ſubcandidum cum rubro ac more latino dicit̉ etiā ſardonycꝰ. Iuuein ſatyra Exēplo quodcūqꝫ malo. Arguit ipſoꝝ quos littera gēmaqꝫ princeps Sardonycus. S armata cum. t. exili ſcribit̉: hi populi ſunt quos græci ſauromatas uocant: ut in ea dictione uidebimus. S arnus cū. n. poſt. r.& non ſarrus: ut ꝗdam uoluerūt ſcribit̉: fluuius ē cāpania ex ſarno mōte campania ortū ducens iuxta oppidū ſarni in radicibꝰ montis poſitum: primoqꝫ magno cū murmure montis defluit: mox inpaludes amplas deſinit: quæ graues incolis nebulas toto āno emittut: deinde coactus rupibꝰ ueſeuum mon tem radit:& ab inde ꝑuo contentus curſu in tyrrhenum mare concidit. De hoc Virgilius li. ænei. vii. meminit dum cāpanos deſignat populos turno fauētes dicens. Saraſtes populos de qua rigat equora ſarnus. Et teſte Seruio ſaraſtes ipſi populi ſunt a ſaryno fluuio cognominati. S arra cū duplicato. r. ſcribitur:& cū dictio ſit phœnicia& nō græca ſecūdū. r. minime aſpirari cōſueuit: urbs fuit in phœnicia: quæ teſte Seruio circa finē ſecūdi georgi. dicta fuit deinde tyrus: ſed id quoqꝫ nomen a piſce quodam accepit: ꝗ illic abundat:& ſar illa lingua uocatur: ex cuius ſanguine ſericum in purpuram tingebatur. Ex quo adiectiuū ſarranus deducitur: ut Virgilius in præfato loco: Vt gemma bibat:& ſarrano dormiat oſtro. S arpedon cū. e. abſqꝫ diphthongo ſcribit̉: ſuper quā habet accentū:& declinat̉ huius ſarpedontis: fuit teſte Homero louis filius ex laodomia Bellerophontis filia. Herodotꝰ uero dixit in primo eum fuiſſe louis filiū ex Europa: ac Minos fuiſſe fratrem: ut in ea dictiōe uidimꝰ. Hic cō rex eēt lyciæ& in armis ſtrenuꝰ troianis cōtra græcos fauit:& multa bellādo ſtrenuitatis documēta demonſtrās: a Patroclo tādem interimit̉. S ataſpis cū. t. exili&. i. latino ſcribitur: fuit teſte Herodoto li. hiſto. iii. Vir magnus& diligens: quem erres ad ꝑſcrutandam libyam miſit. S atra cum. t. exili ſcribitur: populi ſunt græcorum in litoribus thracia: ut oſtendit Herodotus in ſeptimo: hiſtoriæ libro. S artago cū. t. exili ſcribitur: dicit̉ patella in qua caro frigit̉:& a ce̓t: quæ eſt caro nomen aſſumpſit:& latine frixoriū ab ipſo frixationis ſono dictā uolunt. dicitur& apud illos alio uocabulo τιανον: quod ſane uocabulum ꝓ eadem re tuſci obſeruāt: dicentes teganum frictumqꝫ apud græcos dicit̉ τιγάνιστον. At uero peluis a pelluendis pedibus uel manibus dicit̉. Feſtus ſolum de pedibus dixit. Malluuiū eodem teſte ideſt in quo manus lauant̉: labrum cōmune eſt quod uulgo dicit̉ bacile. Addit Feſtus gutturnium eſſe uas: ex quo aqua ī manꝰ datur: ab eo quod per oris anguſtias gutta fluat. Patella poſſunt etiā lances& parapſides dici Horatius in epiſtolis: Nec modica cœnare times holus omne patella. S atyrus cū. t. exili&. y. græco ſcribitur: animal eſt: quod teſte Plinio in. v. naturalis hiſto. de homine nil aliud præfert qͣꝫ figuram: habitatqꝫ in receſſu inſula canopea: in confinibꝰ ethiopia.& ut ſcribit Hieronymus in uita Pauli: ad quem cum pergeret beatus Antonius uidit homūculum aduncis naribus& fronte cornibus aſpera: cui extrema corporis in caprarum pedes deficiebant. Et præmiſſo ſigno crucis cum quiſnaꝫ eſſet interrogaſſet Antonius: reſpondiſſe fertur mortalis ego ſum: unus ex accolis heremi: quos uano errore delu ſa gentilitas phaunos ſatyroſqꝫ& incubos colit. S atura cum. t. exili&. y. græco ſcribitur: genus eſt poematis: quod quaſi ſaturam dictum nōnulli putāt. Nam teſte Feſto ſatura genus eſt cibi ex uariis rebus conditum. Et ſubdit inde genus carminis dici in quo de mul tis rebus diſputatur. hæc ille. nec abſunt qui dicant a ſimilitudine ſatyrorum dictā. Nam illi leues: nudi: dicaces:& capripedes appellant̉: hi uero leues ꝗ de his quæ ſunt uitia in cōmuni hominum uſu deſcribūt: uel quod facile de uitio in uitium arguētes labātur. Nudi quod aperte repræhendāt: dicaces ꝗa impetuoſi garuliqꝫ& abūde dicant. Et ꝗa capra uile animal eſt& turpe:& hi ſimiliter de turpibus& rebus uilibꝰ: hoc eſt uitioſis ſcribere conſueuerūt capripedes ſunt appellati. nam nō ita eleuatur carmen ſatyricum aut augeſcit nec talem habet tubam: qualē heroicum ip̄m habet: nec unam eandēqꝫ materiā continuat: ſed ī multas ſcinditur: ac in fine ſæpenumero langueſcit: pluſqꝫ habet deinde grauitatis atqꝫ difficultatis: qͣꝫ carmen elegiacum. Habet etiā quādam miram rerum uariarū ſuauitatem: doctrinam: atqꝫ copiam ſub illa obſcuritate latentem:& ſic mordax eſt dicax: nudum: petulcum: ferox: de una re in alteram more ſatyrorū aīalium tranſiliens. Sane ip̄a ſatyra ut dixit Quintilianus tota noſtra eſt: hoc ē non a græcis cōſueta niſi in modum como diæ antiquæ: ut uidimus in dictione comœdia:& in dictione prologus. Primus apud latinos inſignem laudem adeptus ē Lucilius. Sed purus magis ac terſior. Quintiliani iudicio fuit Horatiꝰ. Perſius uero ut nobis uidetur obſcurus fuit& preſſus: eius tamen labor(ut dixit Quintilianus) fuit præcipuus:& multum uera gloria: quāuis in uno libro promeruit. Ideo dicebat Martialis ad Pudentem in epigrammatibus. æpius in libro numeratur perſius uno. Quam leuis in tota marſus amazonide. Sed ut mihi uidetur lepidiſſimꝰ inter cæteros eſt Iuue. de quo Quitilianus intellexit de ſatyricis loquēs cum ait: Sunt clari hodie:& qui olim noīabuntur. S atrapa cū. t. exili ſcribit̉: dictio eſt perfica: quæ apud nos præfectum indicat. S atagytæ abſqꝫ abliqua aſpiratione& cum. v. græco ſcribitur: fuerunt teſte Herodoto libro hiſtoriaruꝫ. iiii. populi in aſia ſcythica. S auromata cū. t. exili ſcribit̉: ſunt teſte Herodoto li. hiſto. iiii. populi ꝗ ex ꝓfundo paludis motidos īcipiētes: regionē uerſus boreā itinere dieꝝ ꝗndecī incolunt exilē ꝗdē ac tenuem. Sed fœlicibus& īfœlicibus arboribus referta. hos dixit Plinius in. vi. naturalis hiſto. eſſe medorū ſobolē:& prius li. iiii. dixerat ſauromatas ſcytharum gentes græci uocant: quas ſarmatas romani dicūt. Et Florus in. iiii. ſarmata inquit: nihil præter niues raraſqꝫ ſiluas habent: quibꝰ ē tanta barbaries: ꝙ pacē non intelligant. Ideo hos ꝑ Lentulum ꝓhibere danubio ſatis Auguſto fuit. De quibꝰ etiam Seneca in tragœdia furentis Herculis ait: Illic dura carent æquora fluctibus: Et qua plena rates carbaſa tenderent: Intonſis teritur ſemita ſarmatis. S aulius cum. i. latino ſcribit̉: fuit teſte Herodoto li. hiſtoriarum. iiii. rex ſcytharum:& pater Indathyrſi: ut in ea dictione uidimus. S aurus cum. au. diphthongo ſcribitur: dicit̉ a noſtris lacertus. Fuit etiam teſte Plinio in. xxxvi. hiſtoriæ natu. ꝓprium nomen ſculptoris eximi. S atiōis cū. t. exili ſequente. n. conſonante&. i. latino ſcribitur: fuit teſte Orpheo fluuiꝰ phrygia. S cæna cum. c. exili&. æ. diphthongo teſte Priſciano ſcribit̉: hocqꝫ ex antiquorum cōſuetudine magna: qͣꝫ ex uera orthographia obſeruari dixit. Nam cū dictio ſit græea: nec apud græcos diphthongū habeat: abſque diphthongo etiā apud nos tranſferri debuit: dicit̉ enim græce σκρηνή. Sed iam certa ē& approbata cōſuetudo ex antiquiſſimis marmorū inſcriptionibꝰ& claris auctoribꝰ: quæ ꝑ diphthongū illaꝫ ſcribi demōſtrāt Varro tamen dixit ſuper hac dictione uariā. fuiſſe ueterum opinionem. Aliis. ſ. ꝑ. e. exile ſicut apud græcos ſcribendū aſſeuerantibꝰ: aliis in ſignum ꝓductiōis ꝑ. æ. eſſe notandū. Et hanc ultimaꝫ opinionem ex eadem cā cōfirmauit Apulegius grāmaticꝰ: ut uidimus in dictōne æthica: atqꝫ in dictōne cera.& traducit̉ a noſtris ſcæna. i. īumbratio. Nā teſte Seruio& Caſſiodo. a ruſticis primū inūbratōis cā cōperta fuit: ubi priꝰ carmīa incōdita ſæpiꝰ decātabāt: Quare& a nōnullis tabernaculū traductū fuit. Vnde& ſcænophegia tabernaculorum feſta ducta ſunt. Verū eodem Caſſiodoro teſte cū in urbes deducta fuit ſcæna redactū ē nomen ad eā ꝑtem theatri: quæ ab uno eius cornu ad aliud ducebat̉. Nam ut uidebimus in dictōe theatrū: cōſtruebatur ip̄m theatrū in formā ſemicycli. Et illa ſcæna dicebat̉: quæ ab uno illius cornu in aliud cornu cū cōpertura ducebat̉. Et teſte Seruio in. iii. geor. Apud maiores theatri gradus tantū fuerūt:& ſcæna de lignis ad tēpus fiebat. Vnde ut ait ꝑmanſit cōſuetudo: ut cōponant̉ pagmata a ludorū theatralium editoribꝰ. hæc ille. Scæ na autē quæ fiebat: aut uerſilis: ut ductilis erat. Verſilis tūc erat cū ſubito tota machinis ꝗbuſdā cōuertebatur:& aliam picturæ faciem oſtendebat. Ductilis tunc cum tractis tabulatis hac atqꝫ illac ſpēs picturæ nudabat̉ interior. Quod perite utrūqꝫ tetigit Virgilius cum ait: Vel ſcæna ut uerſis diſcedat frontibus: ſingula ſingulis complectens ſermonibus. S cenita quia teſte Solino a ſcæna dicunt̉: cū. c. exili&. æ. diphthongo ſcribit̉: populi ſunt nobiles arabia ha bitantes montē caſſitū: ꝗ ſcænita cām nominis īducūt: quod tētoriis ſuccedūt: nec altas domos habent. S cæa porta troiana cum. c. exili&. æ. diphthongo ſcribitur: ut oſtendit Homerus libro tertio iliados: ubi ait τισκάιαιπυλαιηςαν. S camander cum. c. exili ſcribitur: fluniꝰ ē troia ex ida deſcēdēs: quē Heſiodus θειον σκάμαναρον: hoc ē diuinum ſcamandrū uocauit. hunc ex noſtris plures xanthum fuiſſe dixerunt. S camandrius cum. c. exili&. i. latino ſcribitur: fuit filii Hectoris& Andromachæ nomen: quod illi teſte Homero in. vi. iliados: primo pater impoſuerat. Sed ut ait eum cæteri Aſtyanactem uocare maluerunt. Quod ſolus illius pater urbem tutaretur: ut uidimus in dictione Aſtyanactes. g camonea cum. c. exili ſcribitur: frutex eſt teſte Diaſcoride ex una radice uirgas plures efferens: cuius ſuccus ualet in medicinis. S capha cum. c. exili&. ph. aſpirato ſcribitur: eſt nauicula in ligno cauata:& a σκάπτω: quod eſt cauo deducitur. Vnde& a multis foſſura: alueus& linter traducitur. Aphricanus iuriſcōſultus de euictōne ſcapha inquit per ſe parua nauicula eſt. S caphium cum. c. exili ſcribit̉: uas ē concauū in quo cacari conſueuerat. Vlpianus iuriſcōſultus de auro& agento legato. Scaphia habita uentris cā non puto argento legato contineri. Quare loquens Iuue. de mulieribus quæ romæ luctabant̉ dixit in ſatyra Credo pudiciciam: Et ride poſitis ſcaphium cū ſumitur armis. Martialis ſimiliter in. xi. Te potare decet gēma ꝗ mētora frangis In ſcaphium mœcchæ ſardanapale tua. Plautus in bacchidibus ꝓ galea ſcaphium ꝓ inſigni ſit corona plectilis. S carus cum. c. exili ſcribitur: piſcis eſt teſte Columella libro nono: de agricultura: qui totius aliæ græciæ litore ſicilia tenus frequentiſſimus exit. Nunqͣꝫ in liguſticum nec per gallias enauit ad ibericum mare. Itaqꝫ ne ſi capti quidem perferantur in noſtra uiuaria diuturni queunt poſſideri. Et Quintilianus in quīto: nec helorum noſtro mari nec ſcatum ducas. Vnde teſte Macrobio libro. iii. ſaturnali. Adeo ignotus italicis litoribus erat: ut nec nomen latinum eius piſcis habeamus. S captēſula abſqꝫ aliqua aſpiratione:& cū. p. ante. t. ſcribitur: locus eſt teſte Feſto in macedonia: ubi argētum effodit̉: dictꝰ a ſcappo uerbo græco: qd̓ ē effodio. Vnde Lucretiꝰ: Quales ſcaptēſula ſubter odorēs emittit. S ceptrum abſqꝫ aliqua aſpiratione uel diphthōgo ſcribit̉: uirga erat qua reges in ſimilitudinē Iouis uteban tur: cum teſte Seruio ſuper. xii. æneidos: ipſiꝰ louis ſit ꝓprium. hoc& ad fœdera ſemper adhiberi conſueue rat. unde in fœdere Aenea& Latini ait ip̄e Latinus apud Virgilium præfato loco: Vt ſceptrum hoc dextra ſceptrum. nā forte gerebat nunqͣꝫ fronde leui fundet uirgulta.& reliqua. cuius cām dixit idem Seruius: qui maiores ſemper in fœdere ſimulachrum louis adhibebant: quod cum tedioſum eſſet præcipue quādo fiebant: cum longe poſitis gentibus fœdera inuentum ē: ut ſceptrū tenētes qͣſi imaginem ſimulachri redderēt louis: cuiꝰ ꝓprium ē ſceptrum. Iuppiter enī& non detinens ſceptrum pater ē patratꝰ: ſed ille quaſi pater. S chema cum. ch. aſpirato ſcribit̉: dici poteſt latine figura ſiue cultus. S cheſis cū. ch. aſpirato ſcribit̉:& dici pōt habitudo: ut nominū quoqꝫ cū multitudo incōiunctoꝝ nominum quodam ambitu copulat̉ iuxta id Nubila: nix: grandoqꝫ: ꝓcella: fulmina: uenti. S cyla cū. c. exili&. y. græco atqꝫ unico. l. ſcribitur: ſignificat apud græcos id quod dicimꝰ ſpolia uel manubia tantum in plurali: at in ſingulari nomen fuit uiri ꝓpriuꝫ: ꝗ teſte Herodoto libro hiſto. iiii. filius fuit Ariapithis ſcytharum regis cui in regno ſucceſſit. S cylus eodem modo ut ſuperior dictio ſcribit̉: fuit frater Dipeli: de ꝗbꝰ in dictione Dipelus uidimus. S cylurus cū. c. exili&. i. latino ſcribit̉: nomen fuit uiri ꝓpriū: qui teſte Plutarcho. lxxx. filios maſculos habuit S cylla cum. c. exili&. y. græco& duplicato. l. ſcribit̉: nomen fuit duarum maxime mulierū: de ꝗbꝰ poetæ memorant. Vna fuit Niſi megarenſium regis filia: de qua Ouidius in. ix. metamorpho. omnia ꝑtractauit. Naꝫ cum eius patriam Minos obſideret:& ſtatutum ſatis eēt urbem capi nō poſſe: quouſqꝫ pater Niſus purpuream quam habebat comā conſeruaret. Illa amore Minos capta: capillum patri abſcidit:& ſic patriā ac pa trem ꝓdidit. Sed a Mino deinde ſpreta: lamentabilibꝰ quæſtibꝰ deficiens in auem ſui nominis uerſa ē. De qua etiam idem Ouidiꝰ de arte amandi li. i. dixit: Filia purpureos niſi furata capillos: Puppe cadēs nauis facta refert̉ auis. Altera teſte Seruio ſuper. iii. ænei.& ī bucolico: fuit Phorci filia: ex Cretaria nympha: de qua Ouidius in. xiiii. metamorphoſe. omnia expreſſit. Nam cum deus marinus Claucus hanc ardenter amaret. a quaip̄e ſpernebatur. Et Circe Glaucum ip̄m mirum in modum amaret. ſuadebat Glauco Circe: ut ſpernentem Scyllam ſperneret:& ſe amantem amaret. Cui prius inquit Claucus: naſcentur in æquore frondes. Et in ſummis naſcentur montibus algæ Soſpite qͣꝫ Scylla noſtri mutentur amores. Et quo irata Circe nec uolens amatum lædere contra Scyllam ip̄am incanduit: quæ ſibi præferebat̉. Et quod fontem in quo Scylla ipſa lauari conſueuerat: ueneficiis potētiſſimis uitiauit: adeo ut cum fontem ītrauit: canes terribiles iuxta inguina ſua conſpiceret: ꝗ monſtruoſis latratibꝰ ipſam deterrebant. Quibꝰ ipſa exterrita præcipitē ſe mari dedit: quā ut ait Virgi. in. iii. ænei. Cæcis cohibet ſpelūca latebris Ora exertātem:& naues in ſaxa trahenteꝫ Vnde& Qui. li. i. de arte inquit. Altera ſcylla maris monſtrum medicamine circes. Pube premit rapidos inguinibuſqꝫ canes. huiꝰ formam depingens Virgi. in eodem libro. iii. ænei. inquit: Prima hominis facies:& pulchro pectore uirgo Pube tenus: poſtrema immani corpore piſtris. Delphinum caudas utero cōmiſſa lupoꝝ. Saluſtius uero cōcordans cū Plinio li. iii. hiſtoria naturalis dixit. ſicilia eſſe ſaxum ingens humanam habēs effigiē in ꝑte ſuperiori: in īferiori uero plures habere dixerūt reſectos ſcopulos ſub radicibus cauernoſos. Inter quos dum eſtuoſuꝫ mare intrat: ab eiſdem refractū tumultuando repræſentat latratū canum& ululantes lupos. S ꝙ laceum cū. c. exili utrobiqꝫ:&. y. græco atqꝫ unico. l.&. c. ſine diphthongo ſcribit̉: fuit oppidū ab atheniē ſibus ī ſcylacea regiōe: quæ ē in ultimo Italia cōſtructū: ut dixit Solinꝰ in litore ſinꝰ ſcylacei: ut oſtēdit Ptholemus in geographia. de quo Virgi. circa finē libri. iii. ænei. Cauloniſqꝫ arces& nauifragū ſcylaceum. S ciopodes cū. c. exili&. i. latino ſcribit̉: fuerūt hoīes ꝗdam monſtruoſi in deſertis indiæ: ꝗ teſte Plinio li. vii. naturalis hiſto. in maiori æſtu humi iacentes reſupini: umbra ſe pedū ꝓtegebāt. Et cōponit̉ dictio ex σκια: quæ eſt umbra:& πόδεσ pedes. S cyphus cum. c. exili&. y. græco ſcribit̉: fuit teſte Macrobio Herculis poculū ut liberi patris cantharus ē.& aliud uas quod abſqꝫ. f. dicit̉ cyphus: de quo in ſua dictione uidimus. S cyrus cum. c. exili&. y. græco ſcribit̉: inſula eſt in mari ægæo una ex cycladibꝰ:& Lycomedis regis patria: in qua Achilles ſub puellari habitu adoleuit: atqꝫ eius regis filiā Deidamiā grauidauit: quæ ab īſula& ip̄a ſcy rias nunqͣꝫ nominat̉. Ouidius in. i. de arte amandi. Scyrias amonio uicta puella uiro. S cyronia ſaxa eodē mō ſcribit̉. Nā ſaxa ꝓpinqua ſunt athenis ſex milibꝰ paſſuū porrecta in memoriā ultoris Theſei. E quibꝰ ino cū Palamone filio in ꝓfunda ſe præcipitē iaculata auxit mari nomen. S cytha prima cū. c. exili&. y. græco: ſequens cū. th. aſpirato ſcribit̉: fuit teſte Herodoto libro hiſto. iii. Hercu lis filia a qua ſcythiam dictam putat. S cythia prima cum. c. exili&. y. græco: ſequens cū. th. aſpirato ſcribit̉&. i. latio: regio eſt ſeptētrionalis: quæ diuidit a fluuio tanas:& ꝑs ꝗdem una remanet in europa: altera uero in aſiam ꝓtendit̉. Et quæ ē in europa ad thraciam terminat̉: paucaqꝫ gignit aīalia. Et teſte Plinio in. viii. naturalis hiſto. a fulmine ē īmunis. Qua uero in uero in aſia ad orientem uergens diuerſas continet gentes: de quarum moribus dixit elegantiſſime Iuſtinꝰ in primo ſuorum epitomatum. Vniuerſaliter aūt oēs ſcythica gētes teſte Herodoto li. hiſto. iii. arcubꝰ ſunt equitantes: non ex aratro ſed ex feris: quas uenant̉ uitam ducentes. S chiſma cum. ch. aſpirato&. i. latino ſcribitur: dici poteſt a noſtris ſciſſura:& deriuat̉ a ijt: qd̓ eſt ſcindo S chœnos cum. ch. aſpirato&. œ. diphth. ſcribit̉: dicitur latine funis: quo nomine dicta fuit ciuitas una boetiarū: de qua meminit Homerꝰ ī i. iliados. Et ſic quoqꝫ teſte Ariſtarcho cognomīata a Schœno patre Atlātis S chœnobates prima cum. ch. aſpirato&. œ. diphtgongo ultima cū. t. exili ſcribitur: dici poteſt latine funiābulus. Nam componit̉ ex ſchœnos qui eſt funis:& bates ambulans: qua dictione utitur Iuuenalis in. iii. ſatyra: cum de græculis loquitur. S chola cum. ch. aſpirato ſcribit̉:& dicit̉a σολάζω uerbo græco: quod eſt uaco: quia teſte feſto cæteris rebus omiſſis uacare liberalibus ſtudiis pueri debent. S copas cū. c. exili ſcribitur: fuit ſculptor marmorarius. Cuius opera ubi romæ habeantur:& quæ fuerint retulit late Plinius in. xxxvi. naturalis hiſtoriæ. S combrus cū. c. exili ſcribitur: genus eſt uilis piſcis: ideo frequēter ſaliuntur hi piſces. S corpius& ſcorpio cum. c. exili ſcribit̉: uermis eſt ferens in cauda mortale uenenum. S copulus cū. c. exili ſcribit̉: ſed a græcis dicitur ſcopelos cū. e. in penultima: quā nos in. u. noſtrum cōuertimꝰ S cōtonia abſqꝫ aliqua aſpiratione:&. i. latino ſcribit̉: dici pōt obtenebratio. Nam infirmitas eſt tenebroſitatem inducēs:& deducitur a σκοτοῦμαι uerbo: quod apud nos eſt uertiginor. Vnde& deducit̉ σκότοσ: quod eſt tenebra. S cutulata abſqꝫ aliqua aſpiratione ſcribit̉. Et ut ꝗdam uolunt græca eſt dictio deducta a ω: quod eſt ſuo: ita ut ſcutulata ueſtis ſit undiqꝫ ſuta: quæ mulieribꝰ permaxime cōueniebat. Ego cū id nunqͣꝫ apud græcos compererim: magis latinū puto:& ex eo potiſſimum: quod dicit Pli. li. viii. naturalis hiſto. duꝫ de generibus lana& ueſtium pertractat: Scutulis diuidere ueſtes gallia docuit. Iuxta quem ſenſum dixiſſe uidet̉ lu uena. in. iii. ſatyra cum ait: Cærulea indutus ſcutulata:& galbana raſa. Nam ſcutuꝫ& ſcuta rotūdam formā indicat:& inde ſcutula diminutiuū pro ſcutella ſumitur: ut Lucilius teſte Priſciano circa finem terti: dū de diminutiuis tractat dixit libro. v. Scutulam ligneolam in cerebro infixit. Martialis etiā in. xi. Sic īplet gabatas parapſideſqꝫ& leues ſcutulas cauaſqꝫ lāces. Et inde hæc ſcutulata ueſtis ſcutulis diſtincta. Galbana uero genus ueſtis ſimiliter dicūt mulieribus aptum: quæ græce γαλβη uocatur. S ebennyticum cum duplicato. n. ſequente. y. græco: penultima cum. t. exili&. i. latino ultima cuꝫ. c. exili ſcribitur: nomen eſt unius ex hoſtis nili: quod teſte Herodoto libro hiſto. ii. in duo alia diuiditur ſcilicet in ſaiticum:& mendeſium. S eleucus cum. c. exili ſcribit̉: fuit unus ex principibus Alexandri: ꝗ poſt Alexandri mortem: primus ī ſyria regnauit: de quo Appianus clariſſimꝰ hiſtoricus græcus libro de bello ſyrico: ſic inquit: Seleucum audio: cum Alexandri camillus adhuc eſſet ꝑ longum tēpus equitanti pedes aſtitiſſe: cumqꝫ ex labore deficeret appræhenſa equi cauda inſequi ꝑſeueraſſe: caſu uero extremam aciem regii teli frontem eiꝰ ꝑſtrinxiſſe: ſtatimque cruore effuſo Alexandrū cū tenta careret diademate ꝓprio obligaſſe uulnus: diadema ex cruore fœdatum eſſe. Ob hæc Ariſtandrū uatē inſpecto eo prædixiſſe ferūt regem illū futurū ꝗdem: uerum cum maximo labore regnaturū. Sic ille per. xl. regnauit ānos cōputatis his ꝗbꝰ ſatrapes habitus eſt. Cæterū iugi labore: ut octogenarius adhuc bellū gereret:& depugnans extinctus ſit. Et ut idem auctor ꝓſequit̉ defuncto Seleuco ꝗ deinceps ab illo ſyriæ regnum ſuſceperunt hi fere habent̉ Antiochus primus: ꝗ nouercaꝫ fert̉ duxiſſe:& Sotheris cognomē habuit. Nam ut idem auctor in eodē uolumine late prius oſtenderat. Stratonicē Seleuci uxorem Antiochi nouercam& iam pueruꝫ Seleuco enixam Antiochus ip̄e adoleſcens miſere deperibat: uerum paſſionē comprimēs non palam cuiqͣꝫ facere audebat: tantum morbo indulgens ultro mortē appetebat. Sed tādem Eraſiſtratus medicus re cognita ad Seleucum inquit. filius tuꝰ inſanabili morbo corripit̉. Ad clamitātē regem addidi Eraſiſtratꝰ paſſio hæc amor ē:& ꝗdē mulieris quam cōſequi haud potis ē. admiratꝰ Seleucꝰ: nōne uniuerſa inquit aſia īperito& ꝓ ſuꝑſtite filio oīa dare poſſuꝫ ſolum quæ mulier hæc eēt efflagitabat. Cui Fraſiſtratus meam inquit uxorem deperit: tum rex miris pollicitationibꝰ rogabat: ut illam in cōiugium filio daret: cui tātum regnum debebat̉. Cui reſpondens Eraſiſtratus: an tu inquit qͣꝫqͣꝫ eiꝰ parēs ſi uxorem tuā cuperet Antiochus illam ultro daturus eſſes tum Seleucus deos oēs ſancte deierans ſponte ac late daturum obtulit. Quod cum non ficte regem effari Eraſiſtratus cognouiſſet: paſſionē oēm filii detegit:& quēadmodum id depræhendiſſet enuntiat Seleucus gaudio elatus unicū opus ſupereſſe ſibi arbitratus eſt: quo pacto id filio ꝑſuadendum eſſet: quo pacto& uxori: ſed tandē uoti cōpos coacto exercitu rē pandit: ei filio uxorem cōiugem dedit: quod magnificū& regale ab omnibus exiſtimatū fuit: ac magnificētius ꝗddam& ſapientius adoleſcentis amor: atqꝫ ad amorem eius inſignis moderatio. Ex huius igitur Antiochi& nouerca cōiugio natus eſt alter Antiochus: cui etiā dei cognomē affuit a mileſiis primū inditū: qd̓ Timarchum eorum tyrānum expuliſſet: huic Antiocho pharmaco interempto Seleucus filius ex Laodice ī regno ſucceſſit Callinicus cognominatus. Seleuco aūt ipſi filii duo affuere ætate adulti: Seleucus. ſ.& An tiochus. Seleucus ex mala ualitudine cum iam duobus ānis regnaſſet: per Pharmachum ſublatus: cui frater Antiochus ſuccedens magnus cognominatꝰ ē. Hic bellum cum romanis geſſit: ac ſeptem& triginta ānis regnū tenuit. habuitqꝫ filium ſeleucum& antiochum. Sed facta cum romanis pace miſſus fuit Antiochus obſes romam:& mortuo patre ſucceſſit Seleuchus: ꝗ dato romanis Demetrio filio fratrem antiochū liberauit is cum in patriam reuerteret̉:& iam athenis ꝓpinquus eſſet Seleucus ex inſidiis Heliodori cuiuſdaꝫ ex ſuis interficit̉: quem ſuſcipere regnū conantē Eumenes& Attalus ui pepulere: antiocho in regeꝫ ſubſtituto: cui blandiebant̉ maxime. Huic filius Antiochus nouē ānos habēs ſucceſſit in regno: quem ob patris uirtutem Syrii Eupatrū cognominauerūt: quē Lyſias aluit:& Demetrius obſes clanculū ē roma diffugiens:& a ſyriis grate ſuſceptus: Lyſiam pariter& pueruꝫ Antiochū interemit:& ipſe regno præfuit: ꝗ a babylonis Sotheeſt cognominatꝰ. Poſt quē ex eodē genere multi fuerunt principes& tꝑe perbreues: fuitqꝫ belluꝫ mithridaticum:& ſyria in romanorum poteſtatem uenit. S elymbria ſecūda cum. v. græco: penultima cum. i. latino ſcribitur: ciuitas eſt teſte Herodoto libro hiſto. vi. ī S emiramis cum. i. latino utrobiqꝫ ſcribit̉: fuit aſſyriorum regina:& Nini regis uxor: hæc mortuo marito: nō ꝓpontide propinqua byzantio. eſt auſa tradere imperiū filio impuberi derelicto: nec ip̄a palaꝫ tractare timēs illos non eſſe fœmina parituros. Quare teſte Iuſtino in primo ſimulat ſe filiū eſſe Nini:& pueruꝫ ꝓ fœmina: hoc ē ip̄a Semiramide oſtēdebat: ſicqꝫ ſexum mētita magnas res geſſit: quarū amplitudine ubi inuidiam ſuperatam putat: quæ ſit:& quē ſimulaſſet fatetur. Quod nec illi dignitatē ademit: ſed admirationē auxit: quod mulier nō fœminas mō uirtute: ſed etiam uiros anteiret. hæc ut græci ſcriptores& latini illos ſequētes ferūt: babylonem condidit. Sed hos redarguit loſephus diligentiſſimus hiſtoriarū ſcriptor libro ad Appionē alexandrinum grāmaticum primo inducens Beroſi chaldei auctoritatē antiquiſſimi& ueriſſimi ſcriptoris: ꝗ manifeſtiſſime oſtēdit urbem primo ampliatam& exornatā: ac muro cinctā fuiſſe a Nabuchdenoſor rege lōge ante Semiramidē. Sed hæc ut idem refert Iuſtinus: non cōtenta acꝗſitos a uiro regni terminos tueri: æthiopiam quoqꝫ īperio adiecit: indis bellum intulit: quo præter illam& Alexandrū magnum nemo intrauit. Et ut refert Valerius Maximus de ira& odio: dum die quadā circa cultū ſui corporis occupata eſſet:& nuntiaret̉ illi babylonem defeciſſe: ſoluta adhuc altera ꝑte crinium ꝓtinus ad eam expugnādam cucurrit: nec prius decorem capillorum redegit in ordinem: qͣꝫ tātam urbē in ſuā poteſtatē reſtituit. Quare merito a Iuuenale redargui potuit Otho romanorū imperator: ꝗ dum romanis uiris oīm uariorū grauiſſimis& fortiſſimis imperitare certaret: ſpeculum in ciuili bello cōtra Vitellium deferebat: quo ſeip̄m armatum uidebat: an decēter cōptus eēt: cum iā tolli uexilla iuberet. Quod neqꝫ in aſſyrio pharetrata Semiramis orbe Meſta: nec actiaca fecit Cleo patra carina. Verum cū Semiramis in præliis ſemper& ſanguīe uerſaret̉: a ſtupris nunqͣꝫ ceſſauit. Immo teſte Plinio in. viii. naturalis hiſto. Equū fuiſſe amatum a ſemiramide uſqꝫ in coitum luba auctor eſt. nec erubuit filio cōmiſceri. Alios uero flagitioſe cōceptos expoſuit impie: quibꝰ rebꝰ cognitis ac diuulgatis: ut eius infamia tolleretur ꝑ legem ſtatuit: ut inter parentes ac filios nulla delata reuerentia: ut cuiqꝫ libitum eēt liber concubitus fieret. Iuſtinus uero non cōſueuiſſe illam cū filio cōcubitum dixit: ſed ad extremum ait cum filii concubitum petiſſet: ab eodem interfecta eſt: duos& quadraginta annos poſt Ninum regno potita Diodorus uero ſiculus alia& auerſa his etiam ſcribit. S epia cum. i. latino ſcribitur: ſcopulus ē teſte Herodoto diuerſis ī locis: quē iuxta litora atheniēſium eē oſtēdit. Eſt etiam genus piſcis: de quo ſatis Plinius eſt locutus. S erbonis cū. i. latino ſcribit̉. Eſt teſte Herodoto in. ii. palus: iuxta quam eſt mons caſius. S eres cum. e. abſqꝫ diphthongo& unico. r. ſcribit̉: ſunt Solino teſte in collectaneis:& Plinio in. vi. naturis hiſtoriæ: populi aſiæ ſcythica mites& quietiſſimi inter ſe. Reliquorum mortaliū cœtus fugiunt adeo ꝙ cæterarum gētium cōmercia abnuant. arbores apud hos non ſolum folia ſed lanam etiā ꝓferunt: quæ ab eis denominata ſericum appellatur. Vnde Seneca in hippolyto: Procul ſit muricis tyrii robur: q̄ fila ramis ultimi ſeres legūt. Et Virgi. in. i. georgi. Velleraqꝫ ut folijs depectunt tenuia ſeres. Et ut dixit Plinius Primū eorum flumen ꝓſitharas: ꝓximum cambri: tertium lanos: a quo ꝓmontorium. Et ſubdit Solinus in ripis cambris ſine interprete depoſita rerum precia oculis æſtimātes: ſua tradunt aliena non emunt. Quare debet intelligi eos non egredi terminos ſuæ gentis. Vnde ideſt: Ignoti fa cie ſed noti uellere ſeres. horū nomen teſte eodem Plinio latine ſiluarum nobiles ſonat. S ermyle cū. v. græco ſcribitur: fuit teſte Herodoto ciuitas in ſithonia: ut in ea dictione uidebimus. S eriphius cum. i. latino utrobiqꝫ ſcribit̉: a ſeripho inſula. S expillus cū. i. latino& duplicato. l. ſcribit̉: herba eſt ꝑuorum foliorū capillis ꝑ herbam ſerpentibus: unde no men accæpit: ut in primo horum cōmētariorum libro uidimus: S eſoſtris cū. t. exili&. i. latino ſequente. s. deſinit: fuit teſte Herodoto li. hiſto. ii. rex ægypti. Idē referente Plinio in. vi. naturalis hiſto. conatus eſt nauigabilē alueuꝫ ex rubro mari in nilum ꝓducere: qua ꝑte ad peluſiū decurrit ſeptuaginta duobꝰ milibꝰ paſſuū interuallo. Mox Darius rex perſarum idem excogitauit. Deinde Ptholemus ſequens geduxit foſſam latitudine pedū centū: altitudine triginta: longitudine trigītaſeptem milium paſſuum uſqꝫ ad fontes amaros: ultra deterruit iundationis metꝰ excelſiore tribꝰ cubitis rubro mari comperto: qͣꝫ terra ægypti.& ſubdit. Aliqui non eam afferunt cām. Sed immiſſo mari corrūperetur aqua nili: quæ ſola potus præbet. S etinum cū. t. exili&. i. latino ſcribit̉: uinum eſt ſic quoqꝫ cognominatū ab agro eius nominis ubi naſcit̉: qui teſte Plinio libro. iii. naturalis hiſto. eſt in campania. S yagros cum. v. græco ſcribitur: a noſtris aper cognominatur. Nam quod apud græcos συσ: apud nos ſus dicitur:& αγροσ ferus. S ybaris prima cū. y. græco: ultima cū. i. latino ſcribit̉: fuit oppidū antiquiſſimum. xii. milibus paſſuū ab urbe diſtans. Quin& aliud teſte Herodoto li. hiſto. v. crotone ꝓpinquū eſt:& eodeꝫ nomine fluuius in calabrya crathi fluuio ꝓpinquus. Item nomē iuuenis cuiuſdam apud Horatiū in primo carminū: Lydia dic per oēs te deos oro ſybarim cur ꝓperes amando ꝑdere. S ibylla prima cū. i. latino: ſequēs cū. y. græco: qn& duplicato. l. ſcribit̉. Nomen eſt non ꝓpriū mulieris: ſꝫ officii. Nam ςιοῦσ deos æoles uocant: βουλή uero ſentētia eſt ſeu cōſilium: ex ꝗbus id nomen cōponunt. Ita ut ſibyllas. i. dei ſentētias: antiqui noſtri uaticinatrices mulieres dixerunt: quas deceꝫ fuiſſe memorat Varro in libris rerū diuinaꝝ: quos ad. C. Cæſarem pontificē Maxi. ſcripſit: eaſqꝫ oēs ut rettulit Lactantius enumerauit ſub auctoribus: ꝗ de ſingulis ſcriptitauerūt. Primā fuiſſe dixit de ꝑſis: cuius mentionē fecit Nicanon ꝗ res geſtas Alexandri macedonis ſcripſit. Secūdam libycam: Cuius meminit Euripides ī lamiæ ꝓlogo. Tertiam delphicam: de qua Chryſipppus loquit̉ in eo libro: quē de diuinatione compoſuit. Quartā cymeam ī Italia: quā Neuius in libro belli punici Piſo in ānalibus nominat. Quintam erythream: quaꝫ Apollodorus crythreus ſuā affirmat eſſe ciuē. Eāqꝫ graiis ilion petētibus uaticinatā:& perituram eſſe troiā. Et Homerum mendacia ſcripturū. Sextam ſamiā. De qua ſcribit Fratoſthenes in ātiꝗs ānalibus ſamioꝝ repperiſſe ſe ſcriptum. Septimā Cumanā nomine amaltheam: quæ ab aliis Frophile uel Demophile nominat̉. Eāqꝫ nouem libros attuliſſe ad regē Tarꝗniū Priſcum: ac pro his trecentos philippos poſtulaſſe. Regēqꝫ aſpernatū precū magnitudinē deriſiſſe mulieris inſaniā illam in conſpectu regis tres combuſſiſſe: ac ꝓ reliquis idem p̄ciū popoſciſſe. Tarquiniū multo magis inſanire mulierē putauiſſe: quæ denuo tribus alijs exuſtis: cū in eodem precio perſeueraſſet: motū eſſe regem ac reſiduos trecentis aureis emiſſe. Quoꝝ poſtea numerus ſit auctus capitolio refecto: quod ex oībus ciuitatibus& italicis& græcis præcipueqꝫ erythreis coacti allatiqꝫ ſunt romani. Cuiuſqꝫ ſibilla nomine fuerūt. Octauam holleſpontiā: in agro troiano natam uico marmeſſo circa oppidū gergitheum: quam ſcripſit Heraclites ponticus: Solonis& Cyri fuiſſe tēporibus. Nonā phrygiam quæ uaticinata ſit Ancyra. Decimā tyburtē uel tyburtinam nomine Albuneā: quæ tybure colitur. ut dea iuxta ripas amnis amœnis. Cuius in gurgite ſimulachrū eius inuentū eſſe dicit̉ tenens in manu librum. S ycābri prima cū. v. græco: ſequēs cū. c. exili ſcribit̉. Sed apud græcos prima diphthongum habet ου: a qua nos. o. abicimꝰ& retinemꝰ. υ. populi ſunt germania. De ꝗbꝰ Marti. ī. i. Crinibꝰ ī nodū tortis uenere ſycābri. S icani prima cū. i. latino: ſequens cū. c. exili ſcribit̉: fuerunt ſecūdū nōnullorum opinionem populi hiſpania a fluuio ſicoride cognominati. Vnde& Lucanus inquit: Heſperios inter ſicoris non ultimus amnis. Hi duce Sicelo ad Italiaꝫ ueniſſe dicunt̉: eāqꝫ tenuiſſe excluſis ab originibus. Mox ip̄i pulſi ab illis: quos ante pupu lerant: inſulam uicinā Italia occupauerūt. Eāqꝫ ſicaniā ꝗdem a gentis cognomine: ſiceliā uero a nomine ducis uocitauerūt. Et inde quoqꝫ Italum regem ueniſſe: a quo Italiā cognominatam fuiſſe dixerunt. S icilia cū. i. latino utrobiqꝫ&. c. exili ſcribit̉: inſula eſt ad ultimū Italia: quam græci ſiceliam: uidelicet ſecūdā cū. e. uocali ſcribētes dicunt: quod latini in. i. cōuerterūt. Hæc ut Plinius in. iii. naturalis hiſto.& alii fere oēs putauerūt hiſtorici: olim Italiæ cōiuncta fuit: ſed terræmotu agēte ſeu alia quauis ruina diuiſa ea ꝑs fuit ab Italia: undis intermediis ſine requie fluctuantibus. Vnde& Virgilius in. iii. ænei. ait: Hæc loca in quondam& uaſta cōuulſa ruina: Tantum æui longinqua ualet mutare uetuſtas. Diſſiluiſſe ferunt: cū ꝓtinus utraqꝫ tellus Vna foret.& reliqua: quæ ꝓſequit̉. Idem Lucanus in. iii. cōfirmauit. Hanc ſicilia inſulam pulchritudine deſcripſit Thucydides de bello pelopōneſiaco libro. Cuius formā ut ſummatim dicamus triangularē poſuit ꝗn& ipſos angulos totidē ꝓmontoria in extremitatibus ſuis cōficere dixit. E ꝗbus ip̄a a poetis trinacria dicta fuit. Horum ꝗdem unus in meridiē uergit:& pachynus dicit̉. Alius uero ad ſeptētrionem ſpectat:& pelorus uocat̉. Nec plus diſtat ab Italia qͣꝫ mille ꝗngentis paſſibus. Alius aūt in libyam& occaſuꝫ tendit: atqꝫ in ip̄am carthaginē maxime ſpectare uidet̉. Nec ab aphricæ litore pluſqͣꝫ centūuiginti milia paſſuuꝫ diſtare conſtat: uocaturqꝫ lilybeus.& hi tres montes tria inſula latera cōſtituentes. Vnum ꝗdē ad aphricā exponūt reliqua uero duo latera uerſus Italiam ipſam coartantes inſulā in peloꝝ deducunt. Sane a ficilia ſiculus deriuat̉: paucioꝝ.ſ. ſyllabaꝝ qͣꝫ primitiuū quod rariſſime fieri cōtingit: cū in deriuatiuis additio fieri ſoleat: ut pater paternus: mater maternus: hō humanus: roma romanus. Et raro aliter: ut ab hiſpania hiſpanꝰ: a lauinia lauinus: a ficilia ſiculus:& pauca alia. Nam de his loquor quæ ſunt adiectiua. S icyon prima cū. i. latino: ſequens cū. c. exili&. y. græco ſcribit̉: fuit teſte Plinio in. iiii. naturalis hiſto. achaia urbs in laconia: unde& laconia quandoqꝫ ſicyonia uocata fuit: Refertiſſima oliuetis: ob quod ait Virgiliꝰ. ii. georgi. Teritur ſicyonia bacca trapetis. de qua Cicero in. v. de officiis. Aliam eodē nomine oſtendit Pliniꝰ eſſe in mari ægæo inſulam ex oppoſito ad epidaurū: quā altam eſſe& eminētem uoluit. Ideꝫ Iuue. in. iii. ſatyra cum ait: Hic alta ſicione. Vnde& hæc ſicyonia calciamēti genus acceptum fuit. Lucanus: Et pedibus leua ſicyonia demit honeſta. S ycos cum. v. græco&. c. exili ſcribitur: uocabulum eſt græcū id ſignificans quod ficum dicimus:& a nōnullis ex poetis noſtris antiquiſſimis teſte Parthemio uſitatum fuit:& Neuium rettulit dicentem: Hodie ſycos mihi recens fuit. Vnde& ſycomorus ficus fatua dicitur:& ſycophanta ficuū comeſtor. Sed iā apud noſtros ſicus cum. f. atqꝫ. i. latino ſcribit̉: quaſi a fœcūditate dicatur. Et ſic quoqꝫ apud cæteros antiquos ſcriptū cōperimus. Sane ut moderniores ꝗdam grāmaticorum putant: cum pro fructu quidē ponitur ſemper ē quartæ: cum uero ꝓ arbore ſecūda eſt declinationis: quæ ambo contra rationē& antiquorum auctoritatē dicta ſunt. Nam in ſecūda quoqꝫ declinatione& genere maſculino nō modo apud poetas: ſed apud oratores ap probatiſſimos ficus etiam ꝓ fructu cōperit̉. ut Horatius in fine ſermonum: Pinguibus& ficis paſtum iecur anſeris albi. Plinius in. xv. naturalis hiſto. Culices uolant morſuqꝫ ficoruꝫ crebro: hoc eſt auidiore paſtu apiunt ora.& ſimilia in mille locis. Vnde& eius nepos in epiſtola ad Octauum Ruffum: Quæ nunc cuꝫ ficis& boletis certamen nōdum habent. Cicero de ſenectute ex tantulo grano fici. Quin& ī genere maſculino ꝓtulit ipſe auūculus Plinius uariis in locis ſuæ naturalis hiſto.& Macrobius ut clariſſime oſtēdemus. Rurſus & ꝓ arbore ſæpius quarta ponit̉: ut idem Cicero de oratore dixit uxoreꝫ ſuā ſuſpendiſſe ſe de ficu. Quāqͣꝫ & ſecunda etiam ponat̉. ut Iuue. in ſatyra Omnibus in terris inquit. Ad quæ diſcutiēda ualent ſterilis mala robora fici. Idem& Macrobiꝰ ſemper fere ſecundæ declinatōnis utitur. Qui& plurimos ueterū uſos fuiſſe oſtendit. At uero Priſcianus uoluit ꝓ fructu quoqꝫ& morbo tantūmodo quarta eſſe declinationis: hocque auctoritate Martialis dicentis in primo epigrāmatum: Cum dixi ficus rides quaſi barbara uerba: Et dici ficos cæciliane iubes. Dicemus ficus: quas ſcimus in arbore naſci. Dicemus ficos cæciliane tuos. Ita ut quodlibet horum uerſiculorū ponat̉ quarta declinationis præterqͣꝫ in ſecūdo:& per hoc oſtendat Martialis ſecūdum Priſciani expoſitionem uitium& fructuū quarta eſſe declinationis: genere aūt differre. Alii uero aliam dicūt Martialis fuiſſe ſcripturā:& frequētius ſic haberi uidet̉ Cum dixit ficos rides quaſi barbara uerba: Et dici ficus cæciliane iubes. Dicimus ficus: quas ſcimus in arbore naſci. Dicemus ficos cæciliane tuos. Ita ut in primo ꝗdem& ultimo uerſiculo ſit declinatiōis ſecūda: in duobus uero intermedijs ſit qͣrta. Nam ut hi ſic legentes aiunt: nō riſiſſet ille Martialem quod diceret ficus: cum certum ac manifeſtuꝫ eſſet nō eſſe barbarū: nec quod genere forſitan abuſus fuiſſet: cū dicendo ſolum ficus nō magis ad unū genus: qͣꝫ ad reliquū ſe cōtraheret. Sed certe ridebat illum alia declinatione uſum fuiſſe qͣꝫ debebat: ut etiā ex mutatōe declinationis in ſecūdo uerſu apparet. In quo Martialis ad declinationē non ad genus reſpondet: cū ficos qd̓ barbarū& nō reperiri Cecilianus uolebat: ip̄e Martialis dixiſſet& nō ficis: quod latinū erat. At Martialis utrūqꝫ poſſe dici& latinū eſſe oſtendit. Et magis ioco qͣꝫ ſerio ad ſolum morbū ficos rettulit: oſtendens illuꝫ adeo ſtolidū eē: ut negaret ficos reperiri: quo clariſſimi auctores utunt̉:& ficos hoc eſt morbū ad ſimilitudi nem fructꝰ appellatum: ipſe ſecū& ꝗdem cū dolore geſtaret. Itaqꝫ& latinum& uſitatū eē. Quin& ficꝰ qͣrta declinationis non poſſe etiā eſſe generis maſculini oſtendit. Ficꝰ ergo cum ſecūda declinationis eſt& fructi& morbū: ad cuiꝰ ſimilitudinē aſſumptum eſt deſignare habet: ꝗn& ꝓ utroqꝫ generis eſt maſculini: ut multis in locis oſtendit Plinius. Vnde in. xvi. naturalis niſto. ait: Fici mirabiles ſunt& abortiui ꝗ nunqͣꝫ matureſcunt. Et in eodē li. heladis inquit: ficos ſub folio ꝗdem ꝑuos groſſos uero ſupra foliū naſci. Similiter Macrobius groſſi appellant̉ inquit fici: ꝗ non matureſcunt: hos græci dicunt ὀδύνθοῦσ. Et ſubdit in milibus tot ficoꝝ nō uidebitis groſſum. At uero cū generis ē fœminini& declinatōis ſecunda arborē tātūmodo: ut Plinius eodē li. Magna inquit& radicū differentia copioſa fico: platano: robori:& ſubdit. Aliis recto meatu: ut lauro: oles: aliis flexuoſo: ut fico.& infra ſubdit. Quidā breuitate radicū celeriꝰ ſeneſcere arbores pu tant: quod coarguūt fici: quarum radices longiſſima& ſenectꝰ ocyſſima. Cū aūt quarta ē declinatiōis fructum& arborem deſignare pōt: ac ſemper ē generis fœminini: ut idē Pliniꝰ in eodem li. ficus inquit: ſola ex oīm arborum fœtu maturitatis cām meditant̉. Sic Iuue. Si uis aliam decerpere ficū. Sed de ficulnea dubiuꝫ apud quoſdā habet̉: an ab antiquis uſitatum fuerit uocabulum: quod nos uſitatū cōperimus: non ſolū interpretatiōe Hieronymi cum ī euangelio ait: Reſpice ficulneas& cæteras arbores. Sed ī Plinio auctore præſtantiſſimo li. xvi. natu. hiſto. ubi tractans de cura& uſu foliorū inꝗt: bobus ꝗbus& ficulnea:& ligna ex hedera tradent̉:& ex harūdīe ac lauro. Reperitur ſimiliter ficulnus ficulna ficulnuꝫ adiectiuū eſſe: ut Horatiꝰ Olim truncus eram ficulnus inutile lignū. Et ꝓ materiato ex ea arbore accipiendū eſt: ut a corylus colurnꝰ Virgilius li. georg. iii. Pinguiaqꝫ in uerubus torrebimus exta colurnis. a populus populnus: ab abies abiegnus. Plautus in caſina: Sed mane dum num iſtac: aut populna ſors: aut abiegna eſt tua. a quercu quernus. Virgiliꝰ li. georgi. i. Sed tamen& quernas glandes tum ſtringere tempus. Ab ilice iligneus uel iliceus: Terē tius in adelphis: Lectulos iligneis pedibꝰ. Statiꝰ in. vi. thebaidos: Orniqꝫ iliceaqꝫ trabes metuendaqꝫ ſucco Taxus. a ſalice ſalignus. Virgi. in eodem li. Et cuſtos furum atqꝫ auiū cum falce ſaligna. S ycomorus cum. v. græco:&. c. exili ſcribitur: dicit̉ a noſtris ficꝰ fatua. Nam componitur ex ſycos qui eſt ficꝰ: & μωρός fatuus. S ycophanta prima cū. v. græco: ſequens cū. c. exili: tertia cū. ph. aſpirato: ultima cum. t. exili ſcribit̉: traducit̉ apud noſtros calūniator: ad uerbum dici ficorū comeſtor φάγω enim eſt manduco:& phanta is dicitur qui edit: συκοῦσ.i. ficos. Sed quare calūniator dicatur: duabus id rationibꝰ fieri comperi. Vnam ꝗdem apud Syneſium grāmaticum græccum. Alteram uero apud Pompeiū Feſtuꝫ. Prima eſt quod ex duobꝰ ſeruis græcis alter abſumpſerat ficos: alter quis ꝓrſus exediſſet ignorabat: domino tamē conquerēte a ſonte īſons ac cuſabat̉: Herus prudentiſſimus utriqꝫ calidam præbuit. Solus delinquens euomuit. Quid enim ieiunꝰ euo meret: niſi inteſtina. tunc primū natum eſt id uerbum ſycophanta. i. calūniatur: ꝗa inſontē falſo crimine calūniabatur. Feſtus uero hac de cā ſycophātas appellatos dixit atticos inquiens quōdam iuuenes ſolitos aiūt in hortos irrūpere: ficoſqꝫ colligere: quam ob cām lege eſt cautum:& cōſtitutum: ut ꝗ id feciſſet capite trun caret̉: quam pœnam ꝗ perſequerentur: ob ꝑuula detrimēta ſycophantas appellatos. S idon cum. i. latino ſcribit̉: urbs fuit: quam teſte Iuſtino in. xviii. ſuorum epitomatū: phœnices cōdidere: qui terremotu uexati relicto patrio ſolo aſſyrium ſtagnum primo: mox mari ꝓximum litus incoluere condita ibi urbe: quam a piſcium ubertate ſidona uocauerunt: eo quod tali nomine piſcem phœnices uocent. Sed deinde poſt multos annos a rege aſcalonioꝝ expugnati ciues nauibꝰ appulſi tyron urbē ante ānum troiana cladis cōdiderunt. De eiꝰ ſucceſſu præfatus Iuſtinus ꝓſequit̉. Sed ex his ſatis cōſtat quare Dido ipſa ſidonia nōnunqͣꝫ a Virgilio cognominata fuit. S idus cum. i. latino ſcribit̉:& latinum eſt uocabulū: ac a fido quod eſt fixus ſto deductū puto. Nec illis credo qui græcum eſſe uolunt:& a συνοδέω: quod eſt cōmeo& conuenio tractum exiſtimant: ita ut ſecundum illos cum. v. græco ſcribat̉:& ſit plirium ſtellarum cōuentus. Nec alijs ſimiliter aſſentior ꝗ græcum eſſe putantes ex συν componi dicunt: quod indicat ſimul:& ιδειν uidere: quaſi ſimul conſpectam ex pluribꝰ ſtel lis formam indicet. Macrobius latinum eſſe dixit:& ſuper ſomnū Scipionis ponēs differentiā inter ſtellas& ſidus ita ſcribit. Nūc uideamus quæ ſint hæc duo nomina: quoꝝ pariter meminit Cicero cuꝫ dicit: Quæ ſidera& ſtellas uocatis. Neqꝫ enim hic res una gemina appellatione monſtrat̉: ut enſis gladiꝰ. Sed ſunt ſtella ꝗdem ſingulares& erraticæ& certa quæ nō āmixta aliis ſola ferunt̉. Sidera uero quæ in aliud ſignum ſtellarum plurium compoſita ferūtur: ut aries: taurus: andromeda: perſeus: corona:& quæqꝫ uariaruꝫ genera formarū in celo recepta credūtur. Sic& apud græcos aſter& aſtrum diuerſa ſignificant:& aſter ſtella una: & aſtrū ſignū ſtellis coactum: quod nos ſidus uocamꝰ. Hæc ille ſecūdū merā uocabulorū ꝓprietatem expreſſit. Nam& quādoqꝫ etiam ꝓ ſtella ſidus ab auctoribꝰ poſitum legimus: ut apud eundem Ciceronē in eodem li. de uniuerſitate inquit. Itaqꝫ neſciunt hos ſiderū errores. Et li. ii. de natura deorum ait: Nam cum duo ſint genera ſiderū: quorum alterū ſpatiis īmutabilibus ab ortu ad occaſum cōmeans nullum unqͣꝫ curſus ſui ueſtigium inflectit: alterum aūt cōtinuans cōuerſiones duas: idem ſpatis curſibuſqꝫ conficiat. Quintilianus ſimiliter in mathematico: Quid hæc inquit fulgentium ſiderum ueneranda facies: quod quædam uelut infixa: ac coherentia perpetua ſemelqꝫ capta ſedulo collucēt. Alia toto ſparſa cælo uagos curſus certis ematiūtur erroribus. aſtrum ſimiliter a Virgilio pro unica ſtella poſitum fuit: quam in funeribus Cæſaris apparuiſſe dicunt: cum ait in bucolicis: Ecce dionei proceſſit cæſaris aſtrum. Fateor tamē nunqͣꝫ ſtellā dici arietem: taurum: andromedam: perſeum: ſed ſidus: unde eſt quod dicimus hibernū ſidus Et illud Quitiliani: Nos graue huius āni ſidus afflauit. S iderites cū. i. latino utrobiqꝫ&. t. exili ſcribit̉: lapis eſt ferro fimilis: a quo nomen aſſumpſit. Nam apud græcos σιδηροσ ferrum dicitur. S pene cum. y. græco ſcribit̉: ciuitas eſt in cōfinibus æthiopia& ægypti. Et teſte Plinio in. ii. naturalis hiſto. ſu pra alexandriam uerſus merediē ꝗnquaginta miliū ſtadiorum. Ac ut ſcribit Macrobius li. ii. ſuper ſomniuꝫ Scipionis directe locata eſt ſub tropico æſtiuo: ideſt ſub cancro in extremo torrida zona. Quare cuꝫ ſol ad cācrū uenit in medio ſolſtiti die ſupra uerticem ciuitatis cadens: nullam ꝓrſus in ea umbram efficit. Quod Lucanus tetigit in. ii. cum ait: Vmbras nuſqͣꝫ flectente ſyene: hoc eſt per dies ſolſtiti. Et ſubiunxit in. viii. Nā quis ad exuſtam cancro torrente ſyenem ibit. Idē li. x. Cancroqꝫ ſuam torrente ſyenem.& ut dixit Seruius in bucolico philoſophi eo loco effodere puteum nimia altitudinis: quem ſol radiabat recto intuitu octauo calendas iulias: quando ē in cancro. S yla cū. j. græco& unico. l. ſcribit̉: mons eſt lucanis& ſilua in illo ſic dicta: quaſi gra. i. tracta. hoc ē latronibus frequētata. ut Saluſtius de fugitiuis in ſilua inꝗt ſyla fuerūt: de qua Virgi. li. xii. meminit. S ylla cum. y. græco& duplicato. l. ſcribit̉: de cuius ortographia in primo horū cōmentarioꝝ li. mōſtrauimꝰ fuit teſte Saluſtio romanus nobilis:& ut nōnulli dicunt ex antiqua Scipionum familia. In adoleſcentia omnibus flagitiis inꝗnatā uitaꝫ duxit: hoc eſt uſqꝫ ad quæſturā: quā ſub Mario adeptꝰ eſt. In qua uitam omnepenitus cōmutauit.& ut dixit Valerius Maximus: catenas Iugurtha manibus iniecit: Mithridateꝫ compeſcuit: ſotialis belli luctus repreſſit: Cinna dominationē frægit:& Marium ꝗ olim ſe quæſtorem faſtidierat: ip̄am illam ꝓuinciam ꝓſcriptum& exulem coegit petere. Fuitqꝫ litteris græcis& latinis doctiſſime eruditꝰ: facūdus: acer: aſtutus: gloria cupidus: ſui ſecurus: multarum rerū& pecunia maxime largitor: aīo grandis: ita ut dicat Saluſtius dubitari potuit fortior an fœlicior eſſet. Naꝫ fœlix eo dici uoluit: quod de inimicis ma rianis fœliciter ultus fuit. Et dictator inde effectus ita rempublicam ſuppreſſit: ut teſte Cicerone in. v. uerrinarum: nemo illo inuito nec bona nec patriam nec uitam retinere poſſet. Vtimo teſte Plinio nepote de uiris illuſtribus ordinata republica dictaturam depoſuit:& ſub priuata uita ſe contulit puteolos. Qua de re Suetonio teſte Iulius Cæſar dicere conſueuerat illum litteras neſciuiſſe: quia dictaturam depoſuiſſet. De quo in dictione ꝓlogus uidimus. Tādem incidit in morbum ulcere in inteſtinis oborto. Quo tꝑe tanta pediculorum: ut aiunt uis toto corpore eius manauit: ut nullo argumento cohiberi poſſent: atque hoc pacto mortem obit. S ilenus cū. i. latino& unico. l. ſcribit̉: prima tamen apud græcos habet diphthongum ei: quæ in. i. longā cō uerſa fuit: ut ſæpe fieri uidimus: fuit Bacchi nutriciꝰ ꝗ iam ſenex ſuper aſello ſedens: Bacchuꝫ ꝑ loca omnia ſequebat̉. ut Ouidius primo de arte amandi: Ebrius ecce ſenex pando ſilenus aſello. Vix ſedet:& preſſas continet arte iubas. S yllaba cū. y. græco& duplicato. l. ſcribit̉: dici poteſt latine complexio. Nam compoſitum uocabulum eſt ex συν: quod eſt con.& λαμβάγω capio. S yloſon cū. v. græco& unico. l. ſcribit̉: fuit teſte Herodoto li. hiſto. iiii. Samiorum tyrānus. S ilphi cum. i. latino ſcribitur: fuerūt teſte Herodoto libro hiſtoria. iiii. populi libyci ab inſula platea uſque ad os ſyrtium protenſi. S ilarus cū. i. latino& unico. l. ſcribit̉: fluuiꝰ eſt campania ſalerno propinquꝰ: ita ut a fluuio exiſtiment ꝗdam oppidum ipſum nomen aſſumpſiſſe. Et ut ait Pli. ī. iii. naturalis hiſto. campaniā a lucanis diuidit. In quo ultra ſurrhentū: ut idem dixerat ī. ii. non mō uirgulta: ſed uolatilia lapideſcūt. Alias potu ſalubres ſunt aquæ eius. De hoc meminit Virgiliꝰ in. iii. georgi. cum ait: Eſt lucos ſilari circa. S yllepſis cū. v. græco:& duplicato. l. ſcribit̉: dici pōt latine conceptio. Nam componit̉ ex συn quod ē con& ληψισ acceptio:& tunc quoque fieri dicitur cum aut pluralis dictio ſingulari uerbo complectitur: ut Sunt nobis mitia poma Caſtanea molles:& preſſi copia lactis. Aut cum pro multis unus ponit̉. Iuxta id Vir gilii in. ii. ænei. Verūqꝫ armato milite complent: milite dixit pro militibus. Item& pro uno multi: ut idem in viii. ænei. Vos o calliope precor aſpirate canēti. Nam rectum fuiſſet: uos omuſæ:& tu Calliope. S yllogiſmus cū. v. græco& duplicato. l.& penultima cum. g. ſequente. i. latino ſcribit̉. Eſt argumentationis ſpecies alias& diuerſas ſub ſe ſpēs detinens. De quibus omnibus late uidimus in commentariis dialectica: quæ nuper edidimus. S ilua cum. i. latino ſcribit̉: atqꝫ græcam originem habere depræhendit̉. Nam η latine materia dicit̉: qua aſpirationem primū cōuertens in. s. ut in pluribus dictionibus fieri ſupra oſtendimus:& non nihil mutatis litteris: ut. y. græcum in. u. noſtrum& poſt. l. appoſitum: atqꝫ in initio addito. i. latino reſultat ſilua: ideſt ma teria: ſeu prima materia. Quintilianus libro. x. de inſtitutione oratoria: diuerſum inquit eſt eorum uitiuꝫ o primo decurrere per materiam ſtilo qͣꝫuelociſſimo uolunt. Et ſequentes calorem atqꝫ impetum ex tempore ſcribunt: hanc ſiluam uocant: repetunt deinde& componunt quæ effuderant. Sed uerba emendant̉:& nu meri manent a rebus temere contextis: quæ fudit leuitas. S yma cū. v. græco ſcribit̉: urbs fuit in aſia: ꝗn& pro monte iuxta pontum poſuit Orpheus in argonautica. S ymeon cū. v. græco&. e. abſqꝫ diphthongo ſcribit̉: nomen fuit uiri ꝓprium. S imon cum. i. Intino ſcribitur: fuit uir athenienſis coriarius& philoſophus. Nam ut ſcribit Laertius quotiēs ad eius officinam perrexiſſet Socrates: atqꝫ diſſereret omnia quæ meminiſſe poterat annotabat. Vnde& ipſius dialogos trigintatres uno eodem codice compræhendi dixit Idem auctor: cui cum Pericles ſi ad ſe pergeret polliceretur cuncta neceſſaria exhibiturum: reſpondiſſe fertur: fiduciam inquit uendere conſilinon fuit. Alius fuit Simon qui ſeripſit rhetoricam. Alius item medicus Seleuci& Nicanoris neceſſarius. Alius ſculptor. S imilax cum. i. latino utrobiqꝫ:& unico. m. atqꝫ unico. l. ſcribit̉: arbor eſt: quam teſte Sextio latini taxū dicunt Vnde Callimachus σίμιλακα φθερονταχωα. Alii dicunt eſſe genus hedera denſis geniculata cauſibus ſpinoſis frutticoſa ramis: folio: ceu hedera paruo non anguloſa: ac ræticulo eminente: pampinos flore candido olente lilium. Fert racemos labruſca modo non hedera colore. hanc dixit Plinius. xvi. naturalis hiſtoomnibus ſacris& coronis eſſe infauſtam: quoniam ſit lugubris uirgine eius nominis propter amorem iuuenis Croci mutata in hunc fruticem. Et ſubdit id uulgus ignorans plerumque feſta ſua polluit hederam exiſtimando ſicut in poetis: aut Libero patre: aut in Sileno quis omnino neſcit quibus coronarentur. Et ſequitur ex ſimilace fiunt codicilli propriumqꝫ materiei eſt: ut admota auribus leuem ſonum reddat. At uero de taxo arbor ē teſte eodem Plinio aſpectu ſimilis pino& picea minime uirens: graciliſque& triſtis: ac dira nullo ſucco. Et fert letalem fructum baccas: quibus in hiſpania præcipue uenenum ineſt. Vaſa etiaꝫ uinaria ex ea in gallia facta mortifera fuiſſe compertum eſt. hæc ille. Reperitur& in inſula cyrnes quæ corſica dicit̉ dicente Virgilio in Nœri: Sic tua cyrneas fugiant examina taxos. atqꝫ idem in georgicis. Amant aquiloneꝫ & frigora taxi. Dixit etiam præfatus Sextius eſſe in arcadia tam præſentis ueneni: ut ſiqui dormiant ſub ea: cibumue capiant moriantur. Et ſubdit Plinius: Sunt& qui toxica hinc appellata dicant uenena: quæ nūc to rica dicimus: quibus ſagitta tinguntur. Et ſubdit: Repertum innoxiam fieri ſi in ipſa arbore clauus æreus adigatur. Et ut non longe ſupra idem dixerat auctor in europa ſex genera cognatarum arborum feruntur pinus pinaſter: quæ eo teſte nihil aliud eſt qͣꝫ pinus ſilueſtris: mira altitudine& a medio ramoſa ſicut pinus ī uertice. Picæa quæ ut idem aſſerit montes amat atqꝫ frigora feralis arbor:& funebri indicio ad fores poſita Quartum genus abies. Quintum larix: cui fere eadem cum abiete eſt facies: ſed materia præſtantior:& longe incorruptior:& odore acrior: nec alio modo ignis ui conſumitur qͣꝫ lapis. Sextum genus ē tæda quæ oīa amant montes:& perpetuo ut ait uirent: nec facile diſcernunt̉ in fronde. S imichida cū. i. latino utrobiqꝫ:&. ch. aſpirato ſcribit̉: ponitur a Theocrito in bucolico paſtor: quem expoſitores patrem fuiſſe Theocriti aſſerunt. S ymmachus cū. y. græco& duplicato. m. atqꝫ. ch. aſpirato ſcribit̉: nomen eſt uiri ꝓprium: compoſitū ex cōquod eſt con.& μάχοσ bellator:& pōt eſſe appellatiuum. S ymmetria prima cum. y. græco ſubſequente duplici. m. atqꝫ. t. exili&. i. latino in penultīa ſcribitur: dici pōt cōmenſuratio. Plinius tamen melius inquit in. xxxiiii. naturalis hiſto. Non habet latinū nomen: ſymmetria quam diligentiſſime cuſtodiuit Lyſippus nō incerta ratione. S immias cum. i. latino utrobiqꝫ:& duplicato. m. ſcribit̉: fuit teſte Laertio philoſophus thebanus: qui uigintitres dialogos ſcripſit. S ymbolum cum. v. græco ſcribitur. Erat teſte Iulio Polluce ad Commodum imperatorem de uocabulis reꝝ paruū numiſma. Vnde& ſignum a nōnullis traducitur. Qui& euſymbolum bonum omen interpretantur Item& cum ex συμβάλλω: quod eſt confero deducatur. Quidam collationem interpretari uoluerunt. Ita ut cœna illa dicatur collatio: in quam comparandam plures aliquid contulerunt. Symbola enim huius ſymbola eſt collatio: Iuxta quod forſitan locutus eſt Terentius cum ait in andria: Symbolum dedit. i. iudicio meo portionem ſuam contulit: uel ſymbolum dedit ideſt ſignum dedit: ut ānulum uel aliquid tale quo uſqꝫ pecuniam conferret. S immethus cum. i. latino&. th. aſpirato ſcribit̉: fluuius eſt ſicilia haud longe ab urbe catinenſi: iuxta quē Tha lia ſiue ut alii uolunt Aetua nympha Ioui paliſcos peperit. De quo ſane fluuio meminit Ouidius li. faſtorū iiii. cum ait: Quaqꝫ ſimetheas accipit equor aquas. Et Virgilius in. ix. æneidos: Eductum martis luco ſimethea circum flumina. S impoſiuꝫ prima cum. y. græco ſcribitur. Et apud nos teſte Cicerone honeſtiore uocabulo: magiſqͣꝫ accurato cōuiuium dicitur. S ymphonia prima cum. y. græco ſcribit̉: dicitur a noſtris conſonantia. Nam componitur a ſyn quod eſt con& φωνια uocalitas. Et inde ſymphon conſonatus: ut Iuuenalis in ſatyra Credo pudiciciam: Micturiūt hic Effigiemqꝫ dea longis ſymphonibus implent: ideſt diutius:& iugibus ſonitibus urina. Nam eſt in mictura fœmina quædam uniformis conſonantia. S ympho cū. y. græco ſcribit̉: apud græcos uero per additionem. n. deſinit: ſonitus ꝗdam eſt cum conſonantia: ut in præcedenti dictione uidimus. S ympinium prima cū. y. græco: ſequens ac penultima cū. i. latino ſcribit̉: uas eſt non diſſimile cyathō ī ſacrificiis cōtinēs libabile: ut dixit Feſtus:& cōponit̉ ex συν: quod ē con.& ϖίνω bibo: de quo Iuuena. in ſatyra Credo pudiciciā inꝗt: Et ꝗs tunc hoīum cōtemptor numinis: aut quis Sympiniū uidere nume: nigrumque catinum. Sane ſecūda ſyllaba quam. i. latinum continere diximus pōt illud more antiquorū in. u. cōuertere ac dici ſympunium: ceu optumus ꝓ optimus lubens ꝓ libens& ſimilia. S ymplegades cū. y. græco ſcribit̉: ſunt teſte Plinio in. iiii.&. vi. natura. hiſto. ſcopuli: uel ſecūdū Pomponiuꝫ in ſecūdo duæ inſula helleſponti cōtra thraciū hoſphoꝝ mille ꝗngentis paſſibꝰ ab europa diſtantes: quas nōnulli ex poetis noſtris etiā cyaneas uocauerūt: ut ī ea dictione uidimꝰ. Has Qui. in. xv. metamor. li. mobiles primū fuiſſe: ſed poſtea īmobiles factas dixit: Timuit cōcurſibꝰ argo Vndaꝝ ſparſas ſymplegadas eliſaꝝ Quæ nunc īmota perſtant uentiſqꝫ reſiſtunt. S imos cū. i. latino utrobiqꝫ ſcribit̉: ultima tamen apud græcos habet. ei. diphthongum: quam nos cōuertimus in noſtrum. i. productum:& format genitiuum ſimoentis cum. o.&. e. diuiſis: ut Virgilius in prīo ænedos. Alma uenus genuit phrygii ſimoentis ad undas. Nā diuiſa diphthongo ei quæ eſt ī ultīa recti:& interpoſitis. n.&. t. ac in fine addita. s. ip̄m formamus genitiuū. Similiter in accuſatiuo ſimoenta: ut idē ī. v. enei. Victor apud rapidum ſimoenta. Et in eodem libro: Hectoreos amnes xanthum: ac ſimoenta uidebo: ꝑ quē modum& Homerꝰ ip̄e declinauit. At Heſiodus non ſimoenta: ſed per ſynereſim ſiniunta dixit in theogonia cum ait θειον σίμοῦντα: hoc eſt diuinum ſimoenta cum. œ. cōiunctis. ut libet illam diphthongum. oaliquando in. œ. traducere: ut in antehabitis uidimus:& eſt fluuius ex ida troiano monte ſcaturiēs: iuxtaqꝫ troiam decurrens: qui cuꝫ mari approuinquat: xantho commiſcet̉:& in paludem coactus iuxta ſigeū pro montorium in mare deſcendit. S imoeſius cum. i. latino utrobiqꝫ:&. o. diuiſis ſyllabis ſcribitur: fuit troianus Anthemionis filius: queꝫ ideo ſic uocatū dixit Homerus in. iiii. illiados: quod eū mater cū ab ida deſcenderet:& pecora ad parentes reuiſenda deduceret: ad ripam ſimoentis peperit: eum deinde ætate florentem: nec dum uxorē ſortitū: ut dixit Homerus Aiax Telamonius interficit. S ynereſis prima cum. y. græco: ſequens cum. æ. diphthongo ſcribitur: figura eſt qua plura per unum coniūguntur. Nam componitur a συν: quod coniunctionem indicat:& ἀρεσισ diuiſio: quaſi diuiſorum cōiun ctio: quod tam in græcis qͣꝫ latinis dictionibus facere conſueuimus. In græcis quidem ut Panthus pro panthous. Alcinus pro alcinos: Demophon pro Demophoon: Laocon: pro laocoon. In latinis uero maxime in genitiuis ſecūda declinationis facimus: qui cum ſæpe in duo. ii. terminentur: a poetis noſtris in unum cōiunguntur: ut Virgilius in Tityro: Nec ſpes libertatis erat nec cura peculi. In eodem Pauperis& tuguritugurii. Idem in. iiii. georgicorum: Florentem ſtudijs ignobilis oti pro oti. Idem in primo æneidos: Hic tamen ille urbem pataui: pro pataui. Iuuenalis in ſatyra Omnibus in terris. Antoni gladios potuit contēnere: pro Antoni. Similiter dicit̉ bige probiuga: quadrigæ pro quadriiuga. In quibus unuꝫ. i. primū abicitur:& per ſynereſim alterum. i.&. u. in unicum ſolum. i. conuertuntur: ut ſimiliter bini pro biuni: derit in ſcanſione pro deerit& ſimilia. Sicuti econtrario per aliam figuraꝫ nōnunqͣꝫ dicimus fieri pro firi: amariepro amari& ſimilia. S magoga cum. y. græco ſcribitur: dici poteſt coadunatio: quæ& prore& loco accipitur. Nam componitur ex συν: quod eſt con.& ἀγωγή ductio. S ynalopha prima cum. y. græco: penultima cum. œ. diphthongo ſcribitur: dici poteſt compreſſio. Nā componitur ex συν: quod eſt con.& ἀλοφή preſſio. Et eſt cum uocalis aliqua in fine dictionis per ſubſequēteꝫ uocalē abiicitur in metro: ut Semper ego auditor tantum:& in mille alijs locis. S ynanche cū. y. græco&. ch. aſpirato ſcribit̉: dicitur a noſtris angina: ut Plautus: Vellem me in anginaꝫ uerti ut huic auicula fauces præoccuparē. Nā componit̉ ex συν:& ἀχω: quod ē affligo: ango: ſuffoco. Vnde & morbus eſt ꝗ ſpiritum ſuffocat. S yncopa cum. j. græco&. c. exili ſcribitur: dici poteſt latine conciſio. Nam componitur ex ſyn quod eſt con& κύπτω incido. Et eſt figura quando littera uel ſyllaba in medio dictionis uel cōſonātiæ uel metri cā abſcindit̉: ut forſan pro forſitan: cōpoſtus ꝓ compoſitus. Virgi. ī. i. ænei. Compoſtus pace quieſcit. Porgite ꝓ porrigite: ut Et pocula porgite dextris. S yncathegorematica prima cū. y. græco:& tertia cū. th. aſpirato: reliqua oīa ſine aſpiratione ſcribunt̉:& tra ducit̉ a Priſciano li. ii. dum de oratione ꝑtractat. i. conſignificatiua. S yncheſis cum. y. græco&. ch. aſpirato: atqꝫ. e. ſine diphthongo ſcribitur: dici poteſt a noſtris cōfuſio. Nam συν dicit con.& χεσισ fuſio. Eſtqꝫ Donato teſte hyꝑbatum undiqꝫ confuſum: ut id Virgilii in. i. ænei. Tris nothus abreptas in ſaxa latētia torquent: Saxa uocant itali mediiſqꝫ in fluctibus: aras. Quoruꝫ ordo eſt tris .ſ. naues abreptas nothus torquet in ſaxa: quæ. ſ. ſaxa in mediis fluctibꝰ latentia itali uocant aras. Item ī. ii. li. uenes fortiſſima fruſtra Pectora ſi uobis audētē extrema cupido Certa ſequi quæ ſit rebus fortuna Videtis exceſſere adytis oēs ariſqꝫ relictis Dii quibus imperium hoc ſteterat ſuccurritis urbi Incenſa. Ordo eſto iuuenes fortiſſima pectora fruſtra ſuccurritis urbi incēſæ: quia exceſſere dii adytis: unde ſi uobis cupido certa eſt ſequi me audentē extrema:& reliqua: quæ Seruius:& latius Macrobius ꝓſecuti ſunt. S ynechon cum. y. græco&. ch. aſpirato ſcribitur: dici pōt a nobis cōtinent. Nam componit̉ ex συν: quod eſt con.& ex habeo. S inciput cum. y. græco ſcribitur. Nam ut nonnulli uolunt ex σ. præpoſitione græca componit̉: quæ con & ſimul indicat: atque caput dictione latina: ita ut ea pars ſimul caput eſſe dicatur. Eſtque anterior pars capitis: occiput poſterior. S ypecdoche prima cū. y. græco: ſequens cum. c. exili ante. d. ultima cū. ch. aſpirato dici pōt cōceptiora Cice rone uero in dignitatibꝰ dicit̉ intellectio:& ē figura cū a ꝑte totum uel a toto ꝑs intelligit̉. a parte ꝗdeꝫ totū ut flāmas cum regia puppis Extulerat. i. regia nauis. A toto uero ꝑs: ut Quāmulta glomerant̉ aues ubi frigidus ānus Trans pontum fugat. i. frigida hyemis. S ynodus cū. y. græco ſcribit̉: dici pōt a noſtris cōuentus. Nā cōponit̉ ex συ quod ē con:& δόuia:& a cō uentū ſit cōuenticulū: ut Cicero ꝓ Sextio: Cōuenticula inꝗt hoīm: quæ ciuitates nominarūt. S yneſius prima cum. y. græco: penultima cum. i. latino ſcribitur: nomen eſt uiri ꝓprium deductū a συπεσις quæ eſt conſcientia. S Ingraphū cum. y. græco&. ph. aſpirato ſcribit̉: dici pōt ſecūdum litteram ip̄am conſcriptio. Suetoniꝰ li. j. Non dubitauit a ꝗbuſdam iuſiurādum: atqꝫ etiam ſyngrapha exigere. S ynonyma cum. y. græco utrobiqꝫ ſcribitur. S inopes cū. i. latino ſcribit̉: fuit teſte Orpheo in argo. ciuitas iuxta pontū: quā Pomponius dicit eē in cappadocia:& a. L. Lucullo romano ſubacta īperio. Eadē teſte eodē Pomponio in. i. fuit Diogenis patria. S inopis cum. i. latino utrobiqꝫ ſcribit̉: terra eſt rubea: quæ teſte Plinio in. xxxv. naturalis hiſto. īuenta ē primū in ponto:& nomen a ſinope urbe aſſumpſit. S yntaxis prīa cū. y. græco: ſequens cū. t. exili: ultima cū. x. conſonāte: atqꝫ. i. latino ſcribit̉: dici pōt a noſtris cō ſtructio& ſeries. Nā cōponit̉ ex ſyn quod eſt con.& τάττω ordino: unde τρισ: quæ ſeries ē& ordo. Syntheſis cū. y. græco ī prima:&. th. aſpirato ī ſequēti ſcribit̉: dici pōt a noſtris cōpoſitio. Nam componit̉ ex ſyn: quod eſt con.& θεσίς poſitio. Et eſt figura cū ſingulare nomen multitudinē deſignās: cū uerbo plurali cōponitur. Virgi. in. i. ænei. Pars in fruſtra ſecant: uerubuſqꝫ tremētia figunt. Ouidius in heroidibus: Turba ruunt in me luxurioſa proci. yphax cū. y. græco ſcribit̉ a græcis: quoꝝ ſcriptura nos& in barbaris ſequi debemus: fuit numidaꝝ rex: de quo Liuius li. iiii. de ſecūdo bello punico:& aliis in locis loquitur. S iphnos cū. i. latino ſcribit̉: inſula eſt in mari ægeo. In qua teſte Herodoto libro hiſtori. iiii. argentifodina& aurifodina multa erant. S yracuſæ ꝑ. y. græcū:& duplex. r. a græcis ſcribit̉: nos uero ꝗ primā corripimus cū unico. r. ſcribimus: ut plures etiam ex illorū poetis cōſueuerūt. Virgi. in bucolico: Prima ſyracuſio dignata eſt ludere uerſu. urbs eſt ſicilia ſub pachynno monte ſita. Quā pulcherrime deſcripſit Cicero li. uerrinaꝝ. vi. Florus uero in li. ii. ſic de ſyracuſis breuiſſime inquit: longe illis triplex murus totidēqꝫ arces portꝰ marmoreus fons celebratꝰ aretuſa: quæ hactenus eis ꝓfuere: ut pulchritudini uicta urbis parceret̉. S irenes prima cū. i. latino ſcribit̉: licet apud græcos ſit ei diphthongus: quā in. i. ꝓductā: ut in multis uidimꝰ cōuertimus: deduciturqꝫ ab eo: quod eſt cōnectere& retinere. Cuius aſpiratio ut ſæpe fieri uidimus ī s. cōmutata fuit. Et fuerūt ut dicūt poetæ tres achelo fluminis filia ex Calliope muſa. Hæ īſulas quaſdā iuxta pelorum inter ficiliam& italiā habitaſſe ſcribūtur. Quod Ouidius etiam tetigit in. xiiii. metamorpho. dū Aenea tranſitū deſcribēs inquit: Terraſqꝫ calenti Sulture fumātes acheloiadūqꝫ reliquit Sirenū ſcopulos. Quod Claudianus poeta īſignis clarius oſtēdit: ac latius in li. de raptu Proſerpina. Haꝝ una uoce teſte Seruio ſuꝑ. v. æneidos circa finē: alia tibiis: alia lyra canebat. Sed tanta dulcedine cantꝰ tranſeūtes nautas afficie bant ut ſopirent̉: quos cū ſopitos ꝑſentiſcerēt: ſubmergebāt& deuorabāt. Quare cū iuxta illas tranſiturꝰ eſſet Vyres: admonitꝰ a Circe ſotioꝝ aures cera obturauit:& ipſe ſe ad nauis malum ligari iuſſit: atque ſic quoqꝫ tranſiuit illeſus. Quod illa grauiter ferentes:& ira ſuccēſæ ac dolore cōmota ſe præcipitauerunt in fluctus: quod Iuue. tetigit in ſatyra Neuole: quādo apud illū ait Neuola: Nam ꝓ me fortuna rogat̉. Affigit ceras illa de naue petitas: Quæ ſiculos cantꝰ effugit remige ſurdo. Quod iō dixit Neuola: ꝗa cū paꝝ ſupra uellet fortunā ꝓ diuitijs poſtulare intendēs dicere: o quādo ero diues: quodā ominali uerbo ꝓiecto non dixit diues: ſed dixit quādo ego pauper ero: quod ille in malū omen aſſumens: inquit deinde: Nam ꝓ me fortuna rogat̉.& reliqua. Has ſane ſyrenas dixit Ouidi. in. vi. metamorpho. comites fuiſſe Proſerpina cū raperet̉ a Plutōne. Et tres fuiſſe dicunt̉: una nomine Parthenope: alia Leucoſia: rertia Ligia. S irius cū. i. latino utrobiqꝫ ſcribit̉: apud græcos quoqꝫ eſt. ei. diphthōgꝰ ī prima: quæ in. i. noſtrū cōuerſa fuit ut ſæpe fieri uidimꝰ:& ut ꝗbuſdā placet a εία qd̓ ē moueo: uel ut aliis magis uidet̉ a io qd̓ ē ſicco deri uat̉. Et dicit̉ ſtella quædā: quæ a nōnullis ꝗdem ponit̉ ī fronte cæleſtis canis: ab aliis uero ī eiꝰ ore. Oriturqꝫ in uigeſimonono gradu craneri: hoc ē circa mediū mēſem Iuli:& circa mediū Septēbris occidit. uel ut alijs placet ante id tp̄s influxum amittit. Nā ī eo tꝑe intermedio oīa cōmouet atqꝫ ꝑturbat: dicente Plinio li. ii. na turalis hiſto. ſentiri ex eiꝰ ortu effectꝰ maxīos in terra. Et ꝗa ē de natura Martis hoīes nimio ſolitardore fati gat. Ideo dixit Iuue. Sirius ardet. Quin& tūc quoqꝫ feruent maria: in cellis uina mouent̉: herba areſcunt. ut Virgi. in. iii. ænei. Tū ſteriles exurere ſirius agros. Canes eo tꝑe maxīe agitant̉ in rabiē. Et ut idē ait Virgi. in. x. ænei. Ille ſitim morboſqꝫ ferens mortalibus ægris Naſcit̉:& leuo contriſtat lumine cælū. Sane uoluerūt nōnulli a uerbo συρω: quod ē traho deductum fuiſſe cū ut dicūt ex magnitudine ſigni longū tractū habere uidet̉: uel ꝗa oīa ad ſe trahit. Quæ utiqꝫ etymologia orthographiæ nō correſpondet: ꝗa tūc quoqꝫ ꝑ. y. græcū ſcriberet̉: quod nūqͣꝫ apud illos cōpertū fuit. Nec longū hꝫ tractū ſirius: ſed ſignū totū: quod canis dicit̉ magnū ē. In quo teſte Ptholemæo ſtella ſūt. x.& octo & extra corpus. xi. Verū hunc canem fuiſſe ſcari a meſſoribus trucidati oſtendit Ouidi. li. faſtoꝝ. iiii. cū ait: Eſt canis īcarium dicunt quo ſidere moto: Toſta ſiti tellus præripiturqꝫ ſeges. Et tūc quoqꝫ canē occidere: Virgi. cū ſolē taurꝰ gerit: ait enī ī i. georgi. Candidus auratis aperit cū cornibus ānum Taurus:& aduerſus cedens canis occidit aſtro. Nam tūc quoqꝫ ob ſolis ſplēdorem uideri nequit:& cū com munis ſit generis canis diminutiuū canicula tantūmodo fœminini comperitur. S yrma cuꝫ. y. græco ſcribit̉:& eſt generis neutri: poniturqꝫ ꝓ cauda: hoc eſt tractu ueſtis fœminaꝝ:& a συρω: quod eſt trano deducit̉. Vnde ait Seneca de baccho: ꝗ habitu muliebri nōnunqͣꝫ ſe ornabat: Auro decoru ſyrma barbaricū trahit: ut uidimus in dictiōe Bacchus. Iuxta quod& ipſuꝫ ſyrma aliquādo ꝓ lōga tragica orationis ſerie tenorē ſuū uſqꝫ in ultimū ꝓtrahens ponit̉. luxta quod dixit Iuue. in ſatyra Stēmata ꝗd faciūt cum Neronis meminit: Gaudentis fædo peregrina ad pulpita ſaltu Proſtitui graiaqꝫ apiū meruiſſe corona Et ſubdit. Ante pedes domiti longū te pone thyeſtæ: hoc eſt longa de Thyeſte tragœdiā: ob quā apiū graia ꝓmeruit corona. Et ꝑgit dicens ſyrma uel Antigones: hoc ē uel longū ſcriptura tractū de ip̄a Antigone ab illo recitando ꝓductum: ut idem in ſatyra: Quis neſcit uoluſi. Iuxta hanc eandē ſentētiam ait: Nam ſcelus a pyrrha qͣꝫqͣꝫ oīa ſyrmata uoluas: Nullus apud tragicos populus facit. hoc ē qͣꝫqͣꝫ longa tragœdiarum uolumina legas: nullū cōperies populum hoīem comediſſe: ut ille de quo illic loquit̉. Similiter Valerius in phormione: ut rettulit Priſcianꝰ ī. vi. inquit: Quid hic cū tragicis uerſibus& ſyrma facis: ubi dixit ſyrma ꝓ ſyrmate. S yrtes cū. y. græco&. t. exiliſcribit̉. Sane cū ī ultima ſit ei diphthongus: nōnulli ex noſtris abiiciētes. i. retinēe.& dicunt ſyrtes. Alii uero abiiciunt. e.& retinēt. i. Vel ut alii putant totā diphthongū in. i. noſtrū cōuertūt & dicūt ſyrtis. hoc eſt hæ ſyrtis& has ſyrtis: ut uoluit Priſcianus in. vii. Inducitqꝫ Virgiliū dicentē ī. x. ænei. In ſyrtis in ſaxa uolens uos turnus adoro. At in prīo ut in emēdatis codicibus ſemꝑ aſpexi in es finit cuꝫ ait. In breuia& ſyrtes urget miſerabile uiſu. Et ſunt loca q̄dā maris periculoſa circa fines aphricæ uerſus ægyptum: a συρείν: quod eſt trahere cognominata: ut Placuit Saluſtio in iugurthino. Eſtqꝫ in eis teſte Plinio ſivi. naturalis hiſto. inequalitas magna maris& terræ:& ī uno ꝗdē loco ꝓfundiſſima ſit aqua. In alio uero un doſa: nec in eodē ſtatu ꝑmanet. Nā ſpirante uēto ꝗ mō cumulus& ſupra mare fuerat: in ꝓfundiſſimas reſidet ualles:& ꝗ deprimebat̉ in ualles nūc ſupra aquas aggerit̉. Suntqꝫ loca hæc duo in aphrica& maiores fa ciunt ſyrtes ac minores dicente Ouidio li. ii. de ſine titulo: Quo lateant ſyrtes magna minorqꝫ ſitu. Et teſte Solino ducentoꝝ ꝗnqͣginta miliū paſſuū interuallo ſeparant̉. Eſtqꝫ minor aliquanto clementior: quæ teſte Polybio diſtat a carthagine trecentis milibus paſſuū: atqꝫ totidem ambit̉. Maiores uero ambitu qͣdringentorum uigintiꝗnqꝫ miliū paſſuū cōmenſurant̉. Inter unā uero& reliquā ſpatiū ē ducentoꝝ qͣdragīta miliuꝫ paſſuū. Vnde& teſte Seruio ſuꝑ. x. ænei. id fieri cōtingit: ut ibi arenoſa ſint in mari loca ſyrtes uocitent̉. Sꝫ de præfatis ſyrtibus plura loꝗtur Lucanus in. ix. ſuæ pharſaliæ libro. S yria prima cu. y. græco:& ſequēs cū. i. latino ſcribit̉: regio eſt aſiæ quæ ab oriēte fluuio euphrate: ab occidē te noſtro mari& ægypto terminat̉: a ſeptētrione uero hꝫ armeniā& cappadociā: a meridie aūt ſinū arabicū S yringa prima cū. v. græco:& ſequens cu. i. latino ſcribit̉: fuit arcadiæ nympha a Pane ardenter amata: quaꝫ teſte Ouidio in. i. metamorpho. ſe ſpernētem cū Pan cupide ſequeret̉:& illa fugiens ad Ladonē fluuiū ꝑueniret:& fluuio impedita nō amplius effugere poſſet: īuocato aliaꝝ nympharum auxilio in paluſtres cāna: cōuerſa eſt: quas cū Pan excideret ex ſeptē calamis in amoris ſolatiū fiſtulam primus ſibi cōfecit. ut Virgiliin corydone: Pan primus calamos cæra cōiungere plures Inſtituit. S iſyphus prima cū. i. latino:& penultima cū. y. græco ſcribit̉: fuit teſte Homero li. vi. iliados. Acoli filius: hiiſthmon: hoc eſt ſtricturam illā terra: quæ inter mare ioniū& ægrum conſiſtit: latrocinis occupabat: Ita ut Autholiam Autholi filiā Laerta deſponſatam cū ad maritum duceret̉: ut quidam dicunt: uel ut alii aſſerūt ad oraculū Apollinis cōſultura accederet latrocinio ceperit.& ut multi crediderunt grauidauit: ex qua tūc natum Vlyxē uolūt. Quod Aias illi exprobauerit apud Ouidiū li. xiii. metamorpho. quādo ait: Quid ſanguine cretus Siſyphio: furtiſqꝫ& fraude ſimillimus illi Inſeris æacidis alienæ nomina gentis? Tandē occiſus Siſyphus a Theſeo apud inferos trudit̉:& hac pona afficit̉: ut grāde ſaxū ſupra montē portare coactum cū ad apicē deduxerit: cōtinuo ad ima relaxet̉: dicente Ouidio in. xiii. metamorpho. Aut petis Aut urges rediturū ſiſyphe ſaxū. Et Seneca in Hercule furente: Ceruice ſaxum grande ſiſyphea iacet. S yſtole cum. v. græco:&. t. exili ſcribitur: dici poteſt correptio. Nam figura dicit̉: cū longa ſyllaba cōtra eius naturā corripit̉. Virgi. in. i. ænei. Cōnubio iungā ſtabili ꝓpriāqꝫ dicabo. Vbi nu. breuē poſuit: quæ naturaliter longa eſt. Nā alio in loco longā poſuit: ut in. iii. ænei. Hectoris andromache pyrrhī cōnubia ſeruas. Ideꝫ in. iiii. Cuiqꝫ loci leges dedimus cōnubia noſtra reppulit.& ī eodē: Nomadūqꝫ petam cōnubia ſupplexꝰ S iſamus cū. i. latino ſcribit̉: teſte Homero in. ii. iliados: urbs paphlagonia. S ithonia cū. i. latino&. th. aſpirato ſcribit̉: ꝑs ē litoralis macedonia citra athon uerſus thermopōtū: habetqꝫ teſte Herodo. li. vii. hiſtoriaꝝ: ciuitates toronē: galipſon: ſermylē: macybernā:& olynthon. In eadē mons eſt ſithon qͣꝫmaxīe niuoſus: de quo Virgi. ī ultīa ægloga: Sithoniaſqꝫ niues hyemis ſubeamꝰ aquoſa. In hac eadē locꝰ ē dictꝰ κυσ.i. canis: ubi Hecuba cōuerſa ī canē: Veterūqꝫ diu memor illa maloꝝ: ut ait Ouidius: Tum quoqꝫ ſithonios ululauit meſta ꝑ agros. S itula cū. i. latino&. t. exili ſcribit̉: nec uerbū eſt græcū: ut ꝗdam uoluerunt ſed latinum:& a ſorte ut aſſerūt nomen accæpit. Nā ciſtam illā deſignat: qua ſortitio ſuffragiorū accipit̉. Plautꝰ ī caſina: Sortitio illa ī ſitula. Nec in diminutiuo ſitellam: ut nōnulli aſſerunt: ſed ciſtellā a ciſta deductam ſemper legimus. Cicero de natura deoꝝ li. i. Vt igitur. T. Gracchum cum uideor concionātem in capitolio uidere de. M. Octauiano deferentem ciſtellam. Nam in illam ſuffragia. i. uoces ſuas de approbanda lege ponebant: aut quid ſimile. Solitum autem erat afferri ciſtellam cum lex ferenda eſſet. Quod oſtendit Cicero cū ait in rhetoricis ad Herennium. Cum. L. Saturnius legem frumētariam de ſemiſſibus& trientibꝰ laturus eſſet. Q. Cepio ꝗ ꝑ id tp̄s quæſtor urbanus erat: docuit ſenatum erarium pati non poſſe largitionē tātam. Senatus decreuit ſi eā legē ad populum ferat aduerſus rempublicam uideri ferre: cum uiris bonis legem cœpit: collega intercedere. Ille nihilominus ciſtellam detulit: Cepio ut illum cōtra intercedentibꝰ collegijs aduerſus rempublicā uidit ferre cum uiris bonis impetum fecit: pontes diſturbat: ciſtellas deiecit: Impedimēto eſt quo ſecius ferat̉: accerſitur maieſtatis& reliqua. Liuius in. iiii. ab urbe: Teſtibus datis tribuni populū ſummouerūt. Ciſtellaque lata eſt ut ſortirentur: ubi laturi ſuffragium ferent. S merdis cum. m. poſt. s. in prima:& in ultima cū. i. latino ſcribit̉: fuit Cambyſæ regis frater: quem cū Cambyſes in ſomnis uidiſſet regio throno ſedentē metuens ne regnum occuparet occidi iuſſit. Cæterūqꝫ dum di uitiis in ægypto Cambyſes moram traheret: Patizites ꝗdam magus: quem rebus ſuis præfectum domi reliquerat: Smerdim fratrem ſuū ſimilē Smerdi fratri Cambyſæ regem declarat. Quem deinde Darius Hiſtaſpis filius coniuratione facta cum nōnullis perſarum nobilibus trucidauit:& ip̄e ꝑſarum rex creatus fuit: ut Herodotus in. iii. hiſto. ſcripſit: ut nos ſupra uidimus in dictione Darius. S myrna cū. v. græco ſcribit̉: urbs ē minoris aſia: quā fluuius melles circūfluit. hanc teſte Herodoto ī uita Homeri Theſeus theſſalus in monumētum uxoris ſuæ: quæ ſmyrna uocabat̉ cōſtruxit. S ocꝰ cū. c. exili ſcribit̉: fuit troianus Hippaſi filius generoſus aīo& corporis dignitate: hic teſte Homero ma gno aīo Vlyxem uulnerauit: ſed ab eo ip̄e deinde interfectus eſt. S ocrates abſqꝫ aliqua aſpirarione ſcribit̉: fuit athenienſis philoſophus clariſſimus: ex pago alopecenſi: filius Sophroniſci marmorari:& Phanareta obſtetricis. Fuitqꝫ ut ꝗdam ferunt Anaxagoræ primum auditor: po ſtea Archelai: cui in ſchola ſucceſſit. Et cū ante illum philoſophi oēs rebus phyſicis ꝑſcrutandis operā tantū modo īpenderent: ip̄e ut ꝗdam putant tedio reꝝ obſcuraꝝ& incertarum faſtidiēs res obſcuras: phyſica po ſtergauit:& ad aliꝗd ꝓbatu& certū cōperiēdū: quod beatæ uita neceſſariū foret: aīm applicauit. Itaqꝫ prīo teſte Cicerōe ī ꝓlogo ꝗnti tuſculanaꝝ libri philoſophiā euocauit e celo:& ī urbibꝰ collocauit: domoſqꝫ ītro duxit& coegit de uita& moribꝰ rebuſqꝫ bonis& malis quærere: qͣꝫobrē ut ſcribit Solinus nō ſolū conſenſu hoīm: uerum etiā Apollinis oraculo fuit ſapientiſſimꝰ iudicatus. Fuitqꝫ orator ꝓmptus& acer. Et primꝰ teſte fauorino cū Aeſchine diſcipulo oratoriæ artis campos aperuit. Fuitqꝫ etiā illi cura corporea exercitationis atqꝫ erat præclari habitus: ut dixit Laertius. Militauitqꝫ quādoqꝫ& enophontē ab equo deiectum in pro lio facto in delo uiriliter ſuſcipiens ſaluū reddidit: fugientibus athenienſibꝰ uniuerſis in bello nauali uicit. Victoriāqꝫ Alcibiadi: quē ip̄e teſte Ariſtippo ſuis manibus armauerat: de cuius morte uidimus ī dictiōe anytus. Reliqua latius in Diogene Laertio legere poteris. Fuit& alius Socrates thebanus uir diues& nobilis: ꝗ paupertatis amore: quam multū dilexit: rem familiarē largam& uberē donauit populo. Arbores plurimas & fructiferas ſpreuit: unico contētus baculo quo infirmitatē ſuſtentabat humanā. Alius fuit hiſtoricus: qui argos diligenter deſcripſit. Alius epigrāmatū poeta. Alius Cous ꝗ īterpretatiōes& īuocationes ſcripſit. S olymi ſecūda cum. v. græco ſcribit̉: fuerunt populi iuxta lyciam: quos Homerꝰ li. iliados. vi. pugnaciſſimos fuiſſe dicit:& a Bellerophonte deuictos. Et li. v. odiſſeæ: oſtendit idem Homerus etiā in montibus habitaſſe cum ait: τήλοθεν κσόλύμων θρειων. Vnde& Cornelius Tacitus cū de iudeorum origine opiniones ait. Alii clara iudeorum initia ſolymos carminibus celebratam Homeri gentem conditam urbem hieroſolymam nomine ſuo feciſſe. Vnde Iuuenalis in ſatyra Credo pudiciciam inquit: Interpres legum ſolymarū. Similiter Martialis in. vii. Linges non mihi nam ꝓba& puſilla eſt. Sed quæ de ſolymis uenit peruſtis dānatā mō mētulam tributis.& declinat̉ urbs: hæ ſolymæ ſolymaꝝ:& hieroſolyma hieroſolymarū: ꝗn& hieroſoS olon cū unico. l. ſcribit̉: fuit unus ex ſeptem ſapiētibus græciæ Execeſtiadæ filius: patria ſalaminius qui teſte lyma hieroſolyme: unde hieroſolymitanus. Gellio li. xvii. noctiuꝫ atticarum: athenis claruit regnāte Tarquinio Priſco romæ. de illo Plato in primo Timei inquit: Memini Critiam doctiſſimum oīum doctrinaꝝ dixiſſe plane Solonē uideri non ſolum prudentia cæteris laude dignis: ſed etiam carminibus præſtitiſſe. Et ſi ſermonē quem ab ægypto reuerſus īſtituerat impleſſet: a quo quidem ſeditionibus cæteraqꝫ intēperie ciuilis diſſenſionis impediente deſciuit: opinor nō minorem Heſiodo uel Homero futurum eſſe. Erat quippe ſermo de magno ac famoſiſſimo titulo: de his q̄ geſſerat ciuitas athenarum: cuius memoria extincta eſt: tam illorum morte ꝗ geſſerant: qͣꝫ impendio tēporis laſſioris. Idem teſte Ariſtotele in. ii. politicorum libro dedit atheniēſibus leges cum tanto temperamēto cōpoſitas: ut dixit Iuſtinus ſimiliter in ſecundo: quod parem gratiam a ſenatu& plæbe cōtraherēt: qͣꝫqͣꝫ plebs & ſenatus in ſumma prius eſſent diſſenſione. Et ut dixit Valerius de ingratis: Si illis athenienſes ꝑpetuo uti uoluiſſent: ſempiternum habituri fuiſſent imperiū. Idem cum oīum hoīm ac oraculi iudicio ſapientiſſimus haberetur: indulſiſſe ſcribitur uino. S olociſmus cum unico. l. ſequente. œ. diphth.&. c. exili atqꝫ. i. latino ſcribitur: dicitur uitioſa uerborū compoſitio: ut inter nobis ꝓ inter nos: uel date ueniam ſceleratorū ꝓ ſceleratis. Et ut oſtēdit Gellius li. y. noctiū atticarum: ab Aſinio Capitōne:& eiuſdem ætatis aliis imparilitas eſt appellatus. Vetuſtioribus uero latinis ſtribiligo dicebat̉ a uerſuta uidelicet:& praua compoſitione tortuoſa orationis: tanqͣꝫ ſterobiligo quædam Quod uitium Aſinius Capito in litteris: quas ad Clodium tuſcū dedit hiſce uerbis diffiniuit. Solociſmꝰ: inquit impar& incōueniens compoſitura ꝑtium orationis. Vnde ait Iuue. in ſatyra Credo pudiciciam: Solociſmum liceat feciſſe marito. Et tranſlatiue Martialis in epigrāmatibus inquit: Sæpe ſolociſmum mētula noſtra facit. Et teſte Laertio nomē hoc a Solone cōtraxit: ꝗ cum ī cilicia urbem a ſuo nomine ſolon cōderet & paucos in ea atheniēſium habuerit tractu temporis cum patriam uocem corrumperent:& inconuenienti patrium cōpoſitura loquerent̉: factum ē ut qui ſimili uitio aliquādo peccaſſent: ſolocizare dicerent̉. Quo tamen uocabulo teſte Gellio qui elegantius locuti ſunt uſi non fuerūt. Ita ut de ſe dicat: nos neqꝫ ſolociſmū neqꝫ barbariſmum apud græcorū idoneos adhuc inuenimus. Nam ſicut barbaron: ita ſolocon dixerunt. Et ſubdit: noſtri quoqꝫ antiquiores ſolocon facile ſolociſmō haud ſcio an unqͣꝫ dixerit. Quod ſi ita ē īquit ille: neqꝫ in græco neqꝫ in latino ſolociſmus ꝓbe dicitur. S omatopria media cu. t. exili: ſequens cū. œ. diphthongo ſcribit̉: dicitur ad uerbum corporis factura: ideſt σίμάτοσποια. Et eſt figura cū incorporeum mō corporeo loqui introducit̉. S ophocles cū. c. exili ſcribitur: fuit atheniēſis poeta tragicus& clariſſimus: de quo plures ex noſtris uaria& magnifica ſcripſere. Quem Cicero diuinum poetam libro. i. de diuinatōe uocauit. Ex quo Virgilius Auguſto alludēs in bucolico ait: Sophoceo tua carmina digna cothurno. hūc primū ex poetis græcis didici a uiro clariſſimo Iſidoro græco: iam nūc ſancte romana eccleſiæ cardinali ruſſienſi cognominato. S ophiſta cū. i. latino&. t. exili ſcribitur: nomen ē deriuatiuū a ſophos: ꝗ eſt ſapiens: quaſi emulator ſapientis Nōnunqͣꝫ etiā& ꝓ ſophia.i. ſapientia calūniatore accipit̉. Quin& ꝓ apparente: ac non exiſtente ſopho. S ophroniū cū. ph. aſpirato ſimiliter&. i. latino ſcribit̉: nomen eſt fœmina ꝑ diminutionē adulationis amatoriæ ꝓlatum:& a σοφροσυνή: quæ eſt prudentia deductum uelut totula prudens. S ophroſyne cum. v. græco ſcribit̉:& interpretatur ut in præcedenti dictione uidimus prudentia. Fuit etiam eo nomine uocitata filia ſuperioris Dionyſi tyrāni ſicilia. uidi etiaꝫ interpretatū modeſtiā& prudentiam. S ora cum unico. r. ſcribit̉: fuit oppidum agri uolſci: quod teſte Liuio in. x. ab urbe: poſtea ſannites poſſederunt:& ob difficillimum aditum tutiſſimū credebat. Quod deinde quomodo defecerit a romanis: atqꝫ etiā in illorū poteſtatem redierit: oſtenderat idem Liuius in. ix. ab urbe. de eodem Iuue. meminit cum ait: Optīa ſora Aut phabrateria domus. S oſia cū unico. s.&. i. latino ſcribit̉: nomen ē ꝓprium:& apud græcos habet. a. in fine: quod noſtri abiciunt. At apud illos ςασίας ſcribit̉:& cū habeat& mega in prima naturaliter illā ꝓducit. S oſtratus abſqꝫ aliqua aſpiratione ſcribit̉: fuit teſte Herodoto li. hiſto. iiii. uir Aeguntes filius Laodamantis. S oter cum. t. exili ſcribit̉: dicit̉ a noſtris ſaluator:& a uerbo σέξω: qd̓ ē ſaluo deducit̉. Vnde& ſotiria ſalus. S padix cum. i. latino ſcribitur: teſte Gellio in. ii. noctium atticarū: Spadica græci uocant auulſum palma termitem cum fructu ideſt palmitem. S pera cū. æ. diphthongo ſcribit̉:& latine dicitur globus atqꝫ ideſt quod ex omni exteriori ꝑte rotundū apparet. Et nōnunqͣꝫ cū. ph. aſpirato etiā a noſtris ſcribitur uidelicet ſphera. S pargapiſes cū. i. latino& unico. s. ſcribit̉: fuit teſte Herodoto li. hiſto. i.& Iuſtino ſimiliter ī primo: filiꝰ Iomyris regina maſſagetarū: quem dolo Cyrus cæpit: ut late præfati auctores tractauerunt. S parta cum. t. exili ſcribitur: fuit ciuitas: quæ& alio nomine lacedemon dicitur: ſeu latine lacedemonia: atqꝫ in plurali lacedemonia lacedemoniarum. Ex Herodoto tamen colligere uiſus ſum: ſpartam urbem fuiſſe: & lacedemona regionem: in qua illa cōſiſteret: ſed indifferenter ꝓ alterutra tam ab illo: qͣꝫ ab aliis auctoribus poſitam legimus. Sed quā ob cām ſparta dicta fuerit: ponit Iuſtinꝰ libro ſuoꝝ epitomatū tertio dicens: Et ut rettulit Cicero in ſecūdo de quæſtionibꝰ tuſculanis: Spartanis uirginibꝰ magis paleſtra: puluis uenaticus: labor:& militia in ſtudio ē: qͣꝫ fertilitas filiorum. Vnde& uarium habitum ab aliis uirginibus ferre cō ſueuerant: dicente Virgi. in. i. ænei. Virginis os habitumqꝫ gerens& uirginis arma Spartana. S patha cū. th. aſpirato ſcribit̉:& latine dici pōt enſis: deriuaturqꝫ a uerbo σπωμαι: quod ē euagino. S peleum penultima cum. æ. diphthongo ſcribitur: dicit̉ a noſtris ſpelunca. Virgiliꝰ ī ultima ægloga: Certum eſt in ſiluis inter ſpelea ferarum Malle pati. S perchius cum. ch. aſpirato:&. i. latino ſcribit̉: apud græcos uero eſt in penultima ei diphthongus quaꝫ nos in. i. cōuertimus. in. i. conuertimus. Eſt fluuius theſſaliæ: quemūt ait Pomponius pelion mons effundit:& cum uelociſſimo curſu defluit in ſinum maliacum cadit. S peuſippus cū. eu. diphthongo&. i. latino: atqꝫ duplicato. p. ſcribit̉: fuit athenienſis philoſophus: Eurymedontis filius: ex pago myrrhuniſio:& Parthone Platonis ſorore natꝰ: octo ānos ſchola platonica magiſter fuit. Iraſcebatur facile:& uoluptati dederat manus. Nam aiunt illū ira cōcitatum catulū in puteū deieciſſe & uoluptatis gratia in macedonia ad Caſſandri nuptias iuiſſe:& cū uehiculo in academiā ferret̉: haberetqꝫ Diogenem obuiū: diceretqꝫ illi ſalue. Reſpondit Diogenes: at tu nequaqͣꝫ ſalue: ꝗ eiuſmodi cum ſis uiuere ſuſtines. Deinde cum iam paralyſi ſolueretur: orauit enocratem ut ſibi in docendo ſuccederet. Aiūt ſenio confectū ſibi mortem conſciuiſſe merore impulſum. Plutarchus uero ſcrip ſit illum pediculis efferueſcentibus interiiſſe. Fuit corpore gracili teſte Timotheo. Reliquit plura cōmentaria:& dialogos eius libros Arſtoteles tribus talētis emit teſte fauorino. Ad hūc Simonides ſcripſit hiſtorias. Primus inuenit quo pacto ex gracilioribus lignis fierent uaſa capacia. S pyridon prima cū. y. græco ſequenens cū. i. latino ſcribit̉: nomen eſt uiri ꝓprium. S phinx cū. i. latino ſcribit̉: atqꝫ a nōnullis aſpiratur prima:& facit in genitiuo declinatione ꝗdē græca huiꝰ ſphingos: latina uero huiꝰ ſpingis: aīal eſt prodigioſum: quod cū hōibus offertur ſi illū præſentiat ſaluat̉ ſi uero beſtia prius hoīem ſenſerit ꝑditur ipſe homo. S pinter cū. i. latino&. t. exili ſcribit̉: nō græcum ſed latinum: iōqꝫ cū. y. græco ſcribi non pōt: ut ꝗdam inſciuoluerūt: diciturqꝫ græce κροχεριον& aut fibulam in humeris aut armillam ſignificat. Plautus ī Menachinis: lubeas ſpinter nouū recōcinarier. Idem in eodē: mihi tu dederis pallam& ſpinter nunqͣꝫ factum. S pondeus cū. e. abſqꝫ diphthongo a latinis ſcribit̉: græci uero habēt ei diphthōgū in penultima. ex qua nos abiicientes. i. retinemus. e. Et eſt pedis genus ſic quoqꝫ dictus ꝙ in ſacrificiis& libamētis eo maxime uterentur. Nam σπονδι libamētum deſignat: fœduſqꝫ ac ſponſionē. Et ab eo σπονδιοφόροι apud græcos dicebant̉ ſacerdotes ꝗ a noſtris feciales dicunt̉:& cōſtat ſpondeus ex duabus ſyllabis lōgis: ideo pes ē tardus & grauis. Vnde Homerus in. i. iliados: inducens chryſeida Agamēnonis puellam uolentibus græcis reſtitui patri Chryſæ:& quaſi īuitam ab Agamēnone diſcedentē: aſcendētemqꝫ lento paſſu nauē: uerſus illos duos ſpondeis omnibus refecit: hocqꝫ ut illius tardum diſceſſum magis effingeret. Rettulit etiam Cicero in li. de ſuis conſiliis. Cū uiolenti adoleſcentes tibiaꝝ etiam cantu: ut ſit inſtincti mulieris pudica fores frangerent admouiſſe tibicinam: ut ſpondeū caneret Pythagoras dicit̉: quod cum illa feciſſet tarditate modoꝝ& grauitate canentis illoꝝ furentē petulantiā cōſedaſſe. Idē Quinti. rettulit in. i. de inſtitutione oratoria. S purius cū. i. latino ſcribit̉: ille dicit̉ qui incerto patre natus ē:& a σπορειν quod eſt ſeminare deducit̉. quia nihil aliud de patre qͣꝫ ſemen affert. S tadium cū. t. exili&. i. latino ſcribit̉: latine curriculū tranſfert̉ quod Herculē primum ſtatuiſſe dicunt:& eo ſpatio terminaſſe: quod ip̄e uno ſpiritu confeciſſet. Nam octaua ꝑs mille paſſuū eſt. S tather prima cū. t. exili: ultima cū. th. aſpirato ſcribit̉: genus eſt ponderis:& ut ꝗdam dicūt uncia medietas: deſcenditqꝫ a ςαμάζω: quod eſt trutino uel pondero. Et inde ſtatheram dictum puto īſtrumētum quo res ponderantur. S temma cū. t. exili& duplicato. m. ſcribit̉: dici pōt a noſtris infula uel corona: Homerus circa initium iliados ςεματἔξων νχερςι. Atqꝫ idem deſignat: quod apud illos ſtephanos. Nā& ſtēma& ſtephanos a ερανω quod eſt corono deducit̉: Vnde& tranſumptiue ꝓ nobilitate generis capit̉: quā plærūqꝫ ex uictoris& coronis maiorum noſtroꝝ cōtrahimus: ꝑ quem modū ait Iuue. in tertio: Stemmata ꝗd faciunt ꝗd ꝓdeſt pontice longo Sāguine cenſeri: Quid& ꝓ inſcriptionibus ſaxorū: ut Martialis in. x. Triſtia ſaxorum ſtemmata delet herus. Sane accæpiſſe Virgiliū. li. v. ænei. Coronam ꝓ galea: teſtis eſt Seruius ꝗ id exponens. Omnibꝰ in morem tonſa coma preſſa corona inquit. i. galea: atqꝫ illū ſermone homerico uſum fuiſſe dixit ꝗ ſtephanon ꝓ galea poſuit. Et ut Plinius circa initium libri. xxi. Quædam corona funiculis in orbem obliquūque & in ambitū currunt: ꝗbus tenuioribꝰ utebant̉ antiqui ſtrophios appellantes. hæc ille. quod ſane græcū uo cabulum eſt. Intortūqꝫ& inuerſum deſignans. Et ſubdit ip̄e Plinius: Vnde nata quæ ſtrophiola dicuntur. Quin& uocabulū ipſum tarde inde cōmunicatum eſt inter ſacra& bellicos honores coronis nomen ſuuꝫ uindicantibꝰ. Et pergit cum uero a floribus fierent ſerta a ſerendo ſeriue appellabant̉. Hæc ipſe Pliniꝰ. Cæterum licet ſertus ſerta ſertum adiectiuū ſit: ut ſertos flores: ſertas coronas. Lucanus. Accipiunt ſertas nardo florente coronas. In neutro tamen genere ſertum:& in plurali ſerta abſqꝫ additione alterius ſubſtātiui a noſtris auctoribꝰ ꝓferunt̉: ut Virgilius in Sileno: Serta ꝓcul tātum capiti delapſa iacebant. Adduntqꝫ illi adiectiuū ueluti ſubſtantiuo: ut idem in primo ænei. Ture calent aræ ſertiſqꝫ recentibus halant. Et ut idem Plinius in. xvi. naturalis hiſto. ſuæ atteſtatur. Antiquitꝰ nulla corona niſi deo dabat̉. Ob id Homerus cælo tantum eam& prælio uniuerſo tribuit. Viritim uero ne in certamine ꝗdem ulli. Feruntqꝫ primuꝫ oīum Liberum patrē impoſuiſſe capiti ſuo coronaꝫ ex hedera. Poſtea deoꝝ honores ſacrificātes coronas ſumpſere uictimis ſimul coronatis. nouiſſime& in ſacris certaminibꝰ uſurpata: in quibꝰ hodieqꝫ non uictori dant: ſed patriam ab eo coronari ꝓnuntiatur. Inde natum ut triumphaturis conferrent̉ in templis dicanda: mox ut ludis darentur. Verum ut idem auctor in. xviii. li. refert:& ſabinus Maſſurius in li. memoraliū romæ aruorum ſacerdotes Romulus in primis inſtituit ſeqꝫ duodecimū fratrem inter illos appellauit. Et tunc ab Acca laurentia nutrice ſua ſpicea corona: quæ uitta alba colligaret̉ in ſacerdotio ei ꝓ religioſiſſimo inſigni data: quæ primo apud romanos fuit corona: honoſqꝫ ſacerdotibꝰ non niſi uita finitur. Et exules etiam ut ideꝫ ait captoſqꝫ comitat̉. Quin& in li. xvi. idem rettulerat Plinius Romulū frondea hoſtium corona Hoſtiliū coronaſſe: quod fidenam primus irrupiſſet. Auus hic Tulli Hoſtili regis fuit. Nec alias tūc quoqꝫ nouiſſe coronas qͣꝫ bellicas certum ē. At uero deinde uni gentiū romanis plura coronarum genera cōtigere: qͣꝫ cunctis aliis gentibus: de quibꝰ oībus quædam referre curabo: quæ in diuerſis auctoribus uariiſqꝫ eoꝝ locis:& præcipue in Plinio& Gellio legi. Fuerunt ergo apud romanos diuerſorum generum corona: in magno.ſ. honore& precio: uidelicet triumphalis: obſidionalis: ciuica: muralis: uallaris ſiue caſtrenſis naualis: qualis:& oleagīa. Triumphalis corona laurea erat: quæ.ſ. ex lauro confecta triumphāti dabat̉. Nam ut ait Pliniꝰ circa finem libri. xv. naturalis hiſto. laurus triumphis ꝓprie dicata erat. Et infra ſubdit romanis ea arbor præcipue eſt læticia: uictoriarūqꝫ nūcia:& militum lanceas piloſqꝫ& faſces imperatorū decorat. Ex ea ī gremio louis optimi maximiqꝫ deponit̉: quotiēs læticiā nouam uictoria attulerit. Idqꝫ nō ꝗa ꝑpetuo uiret: nec quia pacifera eſt: cū præferenda ſit olea: Sed ꝗa ſpectatiſſima in monte pernaſo. Ideoqꝫ etiā grata Apollini aſſuetis eo dona mittere. lam& regibꝰ romanis teſte Lutio Bruto fortaſſis etiaꝫ in argumētum quoniā ibi ī libertatem publicam: is meruiſſet lauriferam tellurem illā oſculatus ex reſponſo:& ꝗa fulmine ſola nō iacit̉. Ob has cās eꝗdem crediderim in honorē habitā in triumphis: adeo quod in ꝓfanis uſibꝰ polluui laurum& oleā fas non eſt. Et infra ſubdit Tiberiū principem tonāte cælo coronari ea ſolitū ferunt cōtra fulminum metus. Sed& circa Diuū Auguſtū euēta eius digna memoratū. Nāqꝫ Liuiæ Druſilla: quæ poſtea Auguſta matrimo nii gratia nomē accæpit: cum nupta eſſet illi Cæſari gallinam cōſpicui candoris ſedenti: aquila ex alto abiæcit in gremiū illeſam. Intrepideqꝫ miranti acceſſit miraculū tenēte roſtro laureum ramū onuſtū ſuis baccis. Conſeruari alitem& ſobolē iuſſere aruſpices: ramūqꝫ cū ſeri: ac rite cuſtodiri. Quod factū eſt in uilla Cæſarum fluuio tyberi impoſita: iuxta nouū lapidem flaminea uia: quæ ob id uocat̉ ad gallinas: mireqꝫ ſilua ꝓue nit ex ea triumphans. Poſtea Cæſar laurum in manu tenuit: coronāqꝫ capite geſſit: ac deinde īperatores Cæ ſari iuncti: tradituſqꝫ mos ē ramos: quos tenuerūt ſerendi:& durant ſiluæ nominibꝰ ſuis diſcreta. Obſidionalis corona erat: quā liberati ab obſidione dabāt ei: ꝗ ip̄os liberauerat. Et hæc teſte Plinio li. xxii. erat uiridis ē gramīe decerpto: īde unde obſeſſos ille obſeruaſſet. Nāqꝫ ut ait ſummū apd̓ antiquos ſignuꝫ uictoria erat uictos porrigere herbā e terra:& altrice humo: q̄& quādoqꝫ cæde humectata fuerat: qͣ graminea nulla fui trorona nobilior in maieſtate populi terraꝝ principis. Nā cæteras oēs magno īteruallo ſuperabat: quas ſinguli hoīes:& duces ip̄i īperatoreſqꝫ militibꝰ: aut aliquādo collegis dedere. Vnde ſi ciuica corona honos ut uidebimus uno aliquo ciue ſeruato: ut idem auctor inquit præclarus ſacerqꝫ habet̉. Quid tandē exiſtima ri debet uniꝰ uirtute reſeruatꝰ uniuerſus exercitꝰ. Hanc ſane coronaꝫ gramineā teſte Gellio li. v. noctiū atticarum. S. P. Q. R. Quinto Fabio Maximo dedit bello pœnoruꝫ ſecūdo: quod urbē romanam obſidione hoſtium liberaſſet. Hac eadem corona Plinio teſte Publius Decius Mus pater tribunus milituꝫ ab exercitu conſeruato donatus fuit imperatore Cornelio Coſſo conſule ſamnitum bello. Quod late oſtendit Liuiꝰ liviii. ab urbe:& hiſtorici alii plures: quin& āno deinde. iiii. ſequēte: ut idem Liuius refert. Decius ipſe creatꝰ conſul in bello cōtra latinos ꝓ exercitu ſe deuouit. Idem& poſt illū Decius filius ter cōſul fecit: ut late Liui in. x. ab urbe oſtendit. Eadem corona. L. Siccinius Dētatus ſemel donatus eſt: de quo miranda ſcribūt Pliniꝰ li. vii.&. xxii. naturalis hiſto. Solinus circa initiū ſuorū collectaneorum:& Valeriꝰ de fortitudine. Cōtigit& ſimiliter eiuſdē corona honos. M. Calphurneo flamini tribuno plebis: q. M. Attilium regulū in ſicilia tꝑe primi belli punici apud cecinam liberauit. Quin& Cneo Teio Acinati ceturioni teſte Plinio ī præfato. xxii. li. idem honos euenit. Nam capeſſens is primum pilum ſub catulo excluſam ab hoc legionē ſuam hortatus tribunum ſuū dubitātem ꝑ caſtra hoſtium errumpere interfecit: legionēqꝫ eduxit. Scripſit& Sylla dictator ab exercitu ſe quoqꝫ donatum apud nolā legatum bello marſico: Idqꝫ etiam in uilla ſua tuſculana: quæ fuit poſtea Ciceronis pinxit. Et ut dixit Plinius: Si uerum ille de ſe ſcripſit maiori ignominia ciuiuꝫ ꝓſcriptione coronam ip̄am deturpauit: qͣꝫ paucorū cōſeruatione ꝓmeruit. Eadem corona Aemilianum Scipionē ī aphri ca donatum Varro ipſe teſtat̉ Manilio conſule:& cohortibꝰ ſeruatis: totidemqꝫ ad ſeruandas eas eductis. Quod ut rettulit Plinius in eodē. xxii. libro ſtatua eius ī foro ſuo Diuꝰ Auguſtus inſcripſit:& hæc hactenus de obſidionali. Ciuica uero corona illa dicebat̉ teſte Gellio præfato li. v. quā ciuis ciui a quo ſeruatꝰ eſt ī prælio: teſtem uita ſalutiſqꝫ percepta dat.& fuit eiuſmodi corona teſte Plinio li. xvi. primo ilignea: poſtea magis placuit ex æſculo. Seruius uero ſuper. vi. ænei. dixit ex quercū: ꝗa ante cā uitæ in hac arbore hominibus fuit: ꝗ glandibus ueſcebant̉. Similiter Gellius ea inquit ſit ex fronde querna: quoniam cibus uictuſqꝫ antiquiſſimus ex quercu capi ſolitus eſt. Etiam ex ilice quod genus ſuperiori ꝓximum eſt: ſicuti ſcriptum eſt in quadam comœdia Cecili. Aduenunt̉ inquit: cū ilignea corona:& chlamyde noſtram fidē. Et ſubdit: Maſſu rius aūt ſabinus in. xii. librorū memoralium ciuicam coronā tum dari ſolitum inꝗt: cū is qui ciuē ſeruauerat eodem tēpore etiā hoſtem occiderat: neqꝫ locū in ea pugna reliquerat: alteriꝰ ciuica corona negat cōceſſuꝫ. & pergit Gellius: Tiberium tamen Cæſarem conſultum an ciuicam coronam capere poſſet: qui ciuem ī prælio ſeruaſſet:& hoſtes ibidem duos interfeciſſet: ſed locuꝫ in quo pugnabat nō retinuiſſet. Eoqꝫ loco hoſtes potiti eſſent. Reſcripſiſſe dicit eum quoqꝫ ciuica dignum uideri. Quod apparet& tam iniquo loco ciuuē ab eo ſeruatum: ut ip̄e fortiter pugnātibus retineri nō quiuerit. Quod autem fuerit ius ciuica corona: Pliniꝰ li. xv. explicauit dicens. Accepta licet uti perpetuo ludos ineunti: ſemper aſſurgi etiam a ſenatu in more eſt: ſedēdi ius ī ꝓximo ſenatu uocatio munerū oīum ip̄i patriqꝫ& auo paterno. Quatuordeciꝫ eas accæpit Siccinius Dentatus: tres Capitolinus. Aphricanus de patre accipere noluit apud trebiam. hæc Plinius. Hac eadem corona teſte Gellio. L. Gellius uir Cēſorinus in ſenatu Ciceronem conſulem donari a republica cēſuit: quod eius opera fuiſſet atrociſſima illa coniuratio Catilina detecta:& uindicata.& ut Plinius præfato proxime libro inquit: Cedunt his coronis murales uallareſqꝫ: qͣꝫqͣꝫ aures& precio antecedētes: cedūt& roſtratæ: qͣꝫuis in duobus dicat ſuo æuo celebres fuiſſe: ut infra uidebimus. Muralis corona teſte Gellio ī. y. aurea erat qua donabatur ab imperatore: qui primus murum ſubijt. Inqꝫ oppidum hoſtium ꝑ uim aſcēdit. Iccirco quaſi muri primus aſcenſor decoratus ē. Vallaris uero corona ea ē: quæ& caſtrenſis dicitur. Eadeꝫ aurea erat: habēs inſigne ualli. hac teſte Gellio donabat imperator eum qui primus hoſtium caſtra pugna introiuit. Naualis ſimili modo ex auro erat: quaſi roſtris nauium inſignita qua donari conſueuerat: ꝗ primꝰ maritimo prælio armatus in nauem hoſtium ui tranſibat: accepitqꝫ eam in bellis piraticis dante Pōpeio. M. Var ro romanorum oīum doctiſſimus. Quin& tribuēte Auguſto. M. Agrippa e ſiculis bellis: quæ& ip̄a piratica fuere. Qualis uero corona teſte Gellio myrtea erat: ea utebantur imperatores: ꝗ ouantes introibant urbē Quandi ac non triumphandi: ut ſubdit cā erat. Cum aut bella non rite indigna: neqꝫ cum iuſto hoſte geſta ſunt: aut hoſtium nomē humile:& non idoneum ſit: ut ſeruorum piratarumqꝫ: aut deditione repente facta in puluere: ut dici ſolet incruētaqꝫ uictoria obuenit. Cui facilitati aptam eſſe Veneris frondem crediderunt quod non martius: ſed quaſi uenereus quidam triumphus foret.& ſic quoqꝫ teſte Plinio li. xv. natu. hiſto. Poſitius libertus in conſulatu triumphās de ſabinis primus omnium ouās ingreſſus urbem ē: quoniam reꝫ leniter ſine cruore geſſerat. Et myrto ueneris uictricis coronatus inceſſit. Nam ut ꝓfequitur Gellius ad ea q̄ ſupra poſita ſunt: hāc myrteam coronam. M. Craſſus cū bello fugitiuorum cōfecto ouans rediret: inſolēter aſpernatus ē. Senatuſqꝫ cōſultum faciūdū ꝑ gratiam curauit: ut lauro non myrto coronaret̉. Sane prætereundū non ē quod ad ouatiōes attinet: ſuper quo diſſenſiſſe ueteres ſcriptores accipio. Partim enī ſcripſerūt ꝗ ouarent introire ſolitos equo uehente. E ꝗbus Seruiꝰ ſuꝑ. iiii. ænei. dixit: Qui ouationē meret̉: uno equo utitur:& a plebeis uel ab equitibꝰ romanis deducit̉ ad capitolium:& de ouibꝰ ſacrificat. Vnde& ouatio di cta eſt. At Sabinus Maſſurius(ut refert Gellius) pedibus ouantes ingredi dicit ſequentibꝰ eos non militibꝰ ſꝫ uniuerſo ſenatu. Item Suetonio teſte Tiberius Auguſti priuignus ante imperium primꝰ oīum ouans curru urbem ingreſſus ē triumphalibus ornamētis: nunqͣꝫ ante cuiqͣꝫ tributo talis honoris genere. Maſſurius teſte Plinio eodeꝫ. xv. li. auctor eſt: curru quoqꝫ triumphantes myrtea corona uſos. Vnde&. L. Piſo tradidit Papyrium Maſonem: qui primus in monte albano triumphauit de corſis: myrto coronatū ludos circenſes ſpe ctare ſolitum. M. Valerius auus maternus Aphricani ſequētis duabꝰ utebat̉ coronis laurea& myrtea. Olea gina aūt corona poſtrema ē: qua teſte Gellio uti ſolent: q̄ in prelio non fuerūt: ſed triumphū ꝓcurant. Et ut refert Gellius. M. Cato obiecit. M. Fuluio nobiliori: quod milites ꝑ ambitionē coronis leuiſſimis de cauſis donaſſet: de qua re uerba ip̄a appoſuit Catōnis. Nam principio ꝗs uidit corona donari quēqͣꝫ cum oppidū captum non eēt: aut caſtra hoſtium incēſa non eſſent: Fuluius aūt in quem hoc a Catōne dictuꝫ ē coronis do nauerat milites: quallum curauerant: aut ꝗa puteum ſtrēnue foderāt. Dabant̉ etiam corona ī ludis& ſacris certaminibꝰ: quas primum ē floribus cōſertas habebāt: ita ut uerſicolorum florū mixtura: ſuaues etiam miſceret odores. Nam teſte Plinio in. xxii. ſuæ hiſtoriæ naturalis: Pauſias Sicyonius ex ingenio Glyceriæ coronaria ab eo dilecta: pulcherrimuꝫ coronaꝝ artificiū inſurrexit. Nam ille cū ſua opera picturæ Glyceriuꝫ cū coronis effingeret: illa ut eū ꝓuocaret coronas ſæpius uariaſſet: eētqꝫ inter eos certamē artis& natura tabel las interim plures eiuſmodi picturæ reliquit: quæ exemplar uariis& pulcherrimis ſertis exhibuere. Idqꝫ factum eſt teſte eodem Plinio poſt Olympiadē centeſimam. Sic coronis e floribus receptis paulo mox ſubiere quæ uocātur ægyptiæ: ac deinde cum hyeme terra flores negat Iberna uenere ramento ē cornibus cincto: poſteaqꝫ ē lamina aurea tenui uel aurata: aut inargentata dabant̉. Et ſubdit Craſſus diues primus argento auroqꝫ folia imitatus ludis ſuis coronas dedit. primus ꝗ inſtituit celare eas. P. Claudius pulcher brachteaſqꝫ & phaleras dedit. Hec Plinius: ꝗ in eodem libro oſtēdit eo luxuriā ꝓceſſiſſe: ut coronas ex odoratiſſimis flo ribus mero infunderent:& in hilaritate odorum uinum abſorberēt. Vnde& ſcelerata Cleopatra apparatu belli actiaci Antonio gratificationem ipſius regina timente: nec niſi præguſtatos cibos ſumēte fertur ab ore eius luſiſſe extremis coronis floribus ueneno illitis: ipſiuſqꝫ capiti impoſita: mox ꝓcedente hilaritate inuitauit Antonium: ut coronas biberent. Quis iſtas timeret inſidias Ergo cum ſerta in cyphum incipiēti haurire oppoſita manu. En ego ſum inquit illa chare Antoni: quā tu noua præguſtantiū diligentia caues. Ideo mihi ſi poſſum ſine te uincere libere occaſio:& ratio adeſt. Inductum in cuſtodiā bibere iuſſit illico expirantem. Scripſit de coronis apud græcos Mneſtheus: atqꝫ Callimachus medici oſtendentes: q̄ nocerēt capiti:& quæ prodeſſent. Scripſit& Theophraſtus Apud latinos uero nonnulli ut ferunt: ſed de floribus ſolus Plinius proſecutus eſt. S tentor abſqꝫ aliqua aſpiratione ſcribit̉: fuit heros magnanimus& fortis ex his græcis: qui ad troiā uenerūcuius teſte Homero li. iliados. v. tantus erat uocis ſonitꝰ qͣꝫtus aliorū ꝗnquaginta. Quod Iuue. ip̄e tetigiſſe uidet̉ in ſatyra Exēplo quodcūqꝫ malo quū ait: Tu miſer exclamas: ut ſtentora uincere poſſis: Vel potiꝰ qͣꝫtū gradiuus homericus. i. mars. De quo late uidimus in dictione gradiuus. S thenelus cum. th. aſpirato& unico. l. ſcribitur: fuit teſte Homero Papanei regis filius ex Euadne uxore: qui ꝓ græcis ī expeditiōe troiana pluria glorioſa peregit. Fuit& alter eodē nomine quē in cōtiōe Agamēnonis refert Homerus Perſei fuiſſe filium ex Andromeda coniuge: atqꝫ patrem Euryſtei mycenarum regis. S thenobra prima cum. th. aſpirato: penultima cum. æ. diphthongo ſcribitur:& a ſthenos quod ē robur deſcendit. Fuit Ariobatis lyciorum regis filia: atqꝫ uxor Proti regis argiuorum. De qua in dictione Bellerophontes uidimus. S teſichorus prima cū. t. exili: ſequens cū. i. latino: penultima cū. ch. aſpirato ſcribit̉: fuit poeta lyricus eximꝰ. De quo etiam Quintilianus meminit in. x. de inſtitutione oratoria:& Horatius in. iiii. carminum: Cæaqꝫ& alcæi minaces Steſichoriqꝫ graues camena. S tilpon cum. t. exili&. i. latino ſcribitur: fuit megarenſis philoſophus:& teſte Heraclide in tantum& mutatione& eloquētia& ſapientia præceſſit alios: ut parum abfuerit: quin omnis græcia in illū intenta: ī megarā tranſiſſe diceret̉. Cicero uero in li. de fato dicit illū fuiſſe acutum hoīem: maximeqꝫ ſuis tēporibus approba tum. Laertius aūt cū eum maxime ciuilē dixerit ſubdit: ac præter uxorem quā dixerat: Nicarete etiam pellice utebatur. S tymphalis prima cum. t. exili&. y. græco: ultima cum. i. latino ſcribitur: palus eſt in achaia: ex qua eraſinus ꝓfluit fluuius:& ab illa ſymphalidas aues dictas nōnulli putauerunt. S tymphalides prima cum. t. exili&. y. græco: penultima cum. i. latino ſcribit̉: aues fuiſſe ſcribuntur mira magnitudinis: ita ut illarum allæ ſolares radios occulerent. Seneca in tragœdia furētis Herculis: Solitaſqꝫ pēnis cōdere obductis diem: petūt ab ipſis nubibus ſtymphalides. has Herculem ſagittis trāſfixiſſe: ad terrāqꝫ cecidiſſe: ſcripſerunt poeta. Quin& eſſe diuerſas ab harpyiis oſtendit Seneca in præfata tregœdia: atque in Medea dicens: Reliquit iſtas inuio plumas ſpecu Harpyia cum zetem fugit: His adiice pennas ſaucia ſymphalidis Lerna paſſæ ſpicula. Vnde Iſidorum atque Bocatium erraſſe conſtat: qui inter harpyias& ſymphalides non diſtinxerunt. S tigma cum. t. exili&. i. latino ſcribit̉: dici poteſt nota:& inde etiam punctum:& a ij. uerbo græco: quod ē pungo. Ponitur tamen ꝓ ꝓprio quodam ſigno: ut Martialis in primo: Cæſaris atqꝫ iouis cum fert nūc ſtigma iuuentus: Paronus ut tulerint altius iſte tulit. Idem in. xii. Frons hæc ſtigmate non meo notāda eſt. Et ut quidam putant etiam ſtilla ex eodem uerbo originem traxit: ita ut apud nos gutta dicatur: ut ſtilla aquæ: ſtila olei. Martialis in præfato. xii. Atqꝫ olei ſtillam donaret opellicus unctor.& inde ſtillicidium: hoc eſt ſtillaꝝ cadium ſi dici poſſet:& ſtillo uerbum ac diſtillo. S tylus cum. t. exili&. y. græco ſcribitur: dicitur a noſtris columna: unde epyſtilium capitellū id dicitur: quod ſupra columnam locatur. S typo cū. t. exili&. y. græco ſequēte. ps. ſcribit̉. At uero græci dicūt. ευποσ: hoc ē ſtypus:& ſignificat omne quod facile incēdit̉: atqꝫ nomen aſſumpſiſſe dicit̉ a vi: quod ē ſtuppa: ꝗa ea facillime incendatur. S timachon prima cū. t. exili&. i. latino: ultima cū. ch. aſpirato ſcribit̉: nomen ē uiri ꝓprium: ſed cōpoſituꝫ ex ςιξω: quod ē pungo:& μαχū bellum. Virgi. in Daphnide: lampridem ſtimachon laudauit carmīa nobis. S tyx cū. t. exili&. y. græco ſcribit̉: palus eſt inferni poetarum carminibꝰ decantata.& deducitur a συγνός: q̄ eſt triſticia: uel maſticia. Hanc Heſiodus fuiſſe filiam dixit Oceani& Tethyos: quæ cum Pallāte concūbens genuit Zelum& Victoriam. At uero Victoria adeo in giganteo bello Ioui fauit: ut ꝓ munere cōcederet illi ſuppiter: ut ſiꝗs deorum per ſtygem paludem matrem eius peieraret: cētum ānis priuaret̉ diuinitate: ut Vir gilius li. ænei. vi. Stygeamqꝫ paludem Dii cuius iurare timent:& fallere numē. Similiter Homerus ī hymno Apollinis καιτό κατείβομενον ςῦγοςῦλωρ οςεμενιςος θρκος δεινοτατοςτε ϖέλει μάκάρες θεοισ. Herodotus uero li. hiſtoriarum. vi. dixit ꝓ uera hiſtoria ſtygem paruam eſſe aquam in arcadia in ciui tate: quæ dicit̉ nonacris ex petra quadam profluētem. Hæc eadem teſte Plinio li. ſecūdo naturalis hiſto. licet neqꝫ odore neqꝫ colore ſit abominabilis: ilico tamen pota necat: qualia ſunt magoꝝ artificum uenena: quæ depræhendi niſi morte non poſſunt. Et in li. xxxi. de eadem inquit: piſciculos quoſdam generat: ꝗ comeſti repente perrimūt comedētes. Eſt& palus alia eodē nomine apud Memphim: de qua uidimꝰ ī dictiōe Oſiris. S toici abſqꝫ aliqua aſpiratione&. i. latino ſcribitur: fuerunt philoſophi apud athenas eximi originem ducētes a Zenone cictiēſi: ſic quoqꝫ dicti teſte Laertio de uitis philoſophorum a quadā porticū: quæ erat athenis & pyſianactica uocabatur: referta uaria& multa ſcientia pictura polygnoti. In qua cum diuerſis tēporibus iam mille quadringenti triginta ciues interfecti fuiſſent: uoluit Zeno locum illum ſtabilem atqꝫ inuiolabilem reddere. Quare cœpit in illo docere: ad quem eo audiendum diſcipuli cōfluentes: ꝗ antea Zenoni dicebantur: poſtea ab ip̄a porticū ſtoici ſunt uocati: ut Epicurus in epiſtolis atteſtat̉. Siquidē& ante Zenoneꝫ teſte Eratoſthene poetæ in illa morantes dicti ſunt ſtoici: a quibꝰ multū incremēti illa appellatio cæpit. S tomachus cuꝫ. t. exili&. ch. aſpirato ſcribitur. Nec componi poteſt: ut quidam uolunt ex ſtomatos. i. ore:& κοιλιας uentre: quaſi ſit os uentris: ꝗa tunc quoqꝫ. c. ipſum aſpirari non poſſet: quod apud græcos ſemꝑ aſpiratur. Ideo melius alij dicunt componi ex ſtomatos ideſt ore:& ex: quod eſt habeo: ꝗa os ſit habēs:& ſic. c. aſpirandum eſt. S tola cum. t. exili ſcribit̉:& dicitur a noſtris indumentum. S torax cum. t. exili ſequente. o. iam ſcribitur. At uero a græcis& antiquis latinis cū. y. græco ſcribebat̉ uidelicet ſtyrax. Vnde cum ſit genus aromatis dixit Plinius in. xii. naturalis hiſtoriæ: arabia ex ſyria reuehūt ſtyracem acri odore: eius in focis abigentes ſuorum faſtidium. Quin& ad ſerpentes fugandos urunt in odoriferis ſiluis frequentiſſime. S tlata abſqꝫ aliqua aſpiratione ſcribitur: latinum eſt& non græcum: ut quidaꝫ putauerūt. Eſtqꝫ teſte feſto ge nus nauigii latum magis qͣꝫ altum: a cuius latitudine ſic appellatū ē. Nam ut in primo horum cōmentariorum li. uidimus: antiqui cōſueuerūt dictioni incipienti ab. l. apponere. ſt. Et inde ſtlataria: ut Spondet enim tyrio ſtlataria purpura filo. i. quæ per mare allata eſt. S tranguria cum. t. exili&. i. latino ſcribit. difficultas eſt urina. Nam componit̉ dictio ex εραγαλιν: qd̓ ē conſtringo:& uros urinam. S trategemata abſqꝫ aliqͣ aſpiratiōe ſcribit̉: dicuntur exēpla ſeu cōſilia militaria: ꝗbus hoīes ad ſimilia faciēda uel imitanda dicunt̉. Nam cōponitur dictio ex ςτος: ꝗ eſt exercitus:& ἀγω duco. S tratocles abſqꝫ aliqua aſpiratione& cū. i. latino ſcribitur: nomen eſt uiri ꝓprium: cōpoſitū tamē ex σατος qui eſt exercitus:& κλέος gloria. S tratonicus ſimiliter ſcribit̉:& cōponit̉ ex ſtratos& νικη: quæ eſt uictoria: quaſi exercitus ſit uictor. S trato abſqꝫ aliqua aſpiratione ſcribit̉: fuit lampſacenus philoſophus Arceſilai filius uir eloquentiſſimus. Et in ſpeculatōne phyſica præ cæteris diligentiſſime ſpeculatus. Vnde& phyſicus eſt appellatus. Fuit Ptholemei Philadelphi præceptor: a quo talentis octuaginta donatꝰ ē. Scripſit de regno libros. iii. de iuſticia. iii. de diis. iii. de magiſtratibus. iii. de regia philoſophia: de fortitudine: de celo: de ſpiritu:& de alijs multis rebus. Aiunt eum fuiſſe tam tenuem: ut ſine ſenſu moreretur. Fuere Stratōnes. viii. Primus Iſocratis auditor. Secundus hicip̄e. Tertius medicus. Quartus hiſtoricus ſcriptor geſtorum Philippi.& Perſæ: qui contra romanos bella geſſere. Sextus poeta epigrāmatum. Septimus antiquus medicus teſte Ariſtotele. Octauꝰ peripateticus: quixit alexandria. S trymon cum. t. exili&. y. græco ſcribit̉: fluuius eſt: qui teſte Plinio in. v. naturalis hiſto. macedoniam a thracia ſeparat: fluitqꝫ a uertice montis æmi. Et ut refert Vibius plurimo gelu ſtringitur: ad quē tēporibꝰ calidis multa grues cōfluunt. Quare Virgilius in. i. georgi. grues ſtrymonias uocauit: duꝫ ait. Strymoniaqꝫ grues & amaris intyba fibris. Et ſimilia Lucanus in tertio. S trongyle cum. t. exili&. y. græco ſcribit̉: inſula eſt in mari tyrrheno una ex æolis ſic quoqꝫ dicta: ꝗa ſit rotūda& globoſa: quod ſtrongylon græce deſignat. S trophades cū. t. exili ſcribit̉: ſunt teſte Plinio in. iiii. naturalis hiſto. inſula duæ ī mari ionio ante cephaloniā poſita prius dicta plota harpyiarum patria: ut ſupra uidimus in dictione Phineus. S tropylus cum. t. exili&. y. græco ſcribitur: eſt auicula ægyptia: quæ teſte Solino in collectaneis cum eſcas ap petit in os crocodili intrans beluæ dentes paulatim ſcalpit: ſenſimqꝫ ſcalpurigine blandiente adituꝫ ſibi uſqꝫ ad fauces facit: moxqꝫ ad interiora penetrat:& populatis uitalibus aluo exit. S trophius cū. t. exili&. i. latiuo ſcribit̉: fuit rex phocenſis pater Pyladis: amicuſqꝫ& conſanguineus Agamēnonis: de quo in dictione Pylades uidimus. S truthius prima cū. t. exili: ſequēs cū. th. aſpirato:&. i. latino ſcribit̉: auis eſt grandis& corpore grauis: quare uolando currit: creſcitqꝫ in aphrica: ut oſtendit Herodotus in. iiii. hiſtoriarum. S tuꝑa cum. t. exili& unico. p. ſcribit̉: nam græce dicitur στηπιον:& habet primam longam. Virgilius in. v. ænei. Stupa uomens tardum fumum: ubi dixit Seruius ſecundū antiquam orthographiaꝫ: hoc eſt ubi illud y. græcum in. u. noſtrum conuerſum. Nam nos.ſ. moderniores ſtypam dicimus a ſtypādo. Et ut ſubdit abuſiue etiam dicitur linum. S ulmo cum. u. ante. l. ſcribitur: oppidum eſt in brutis pelignæ regionis. De quo Ouidius. Sulmo mihi patria eſt gelidis uberrimus undis: Milia qui nouies diſtat ab urbe decem. Et in libro quarto faſtorum ait: Serus ab iliacis& poſt antenora flammis Attulit eneas in loca noſtra deos. Huius erat ſolemus phrygia comes unus ab ida: quo ſulmonis mœnia nomen habent. Et ſubdit oſtendens ſe illos faſtorum libros eo tꝑe cōpoſuiſſe: quo apud ſcythas relegatus erat: dicens ad Germanicum: cui opus inſcripſit: Mœnia Sulmonis patriæ germanice noſtra: Ne miſerum ſcythico qͣꝫ procul illa ſolo eſt. S urrhentum cum duplicato. r.& ſecūdo aſpirato atqꝫ. t. exili ſcribitur: oppidum fuit campanis a græcis teſte Iginio conditum: quod palmitibus generoſum dixit. Vnde& Plinius in. xiiii. naturalis hiſto. Vina ſurrhētina in uineis tātum naſcentia: cōualeſcentibus maxime probata: propter tenuitateꝫ ſalubritatemqꝫ. Et ſubdit Tiberius Cæſar: dicebat conſenſiſſe medicos: ut nobilitatem ſurrhentino darēt. Alioquin eſſe generoſuꝫ acetum. C. Cæſar: qui ſucceſſit illi nobilem uappam certant maſſica: atqꝫ ex mōte gaurano puteolos baiaſqꝫ proſpectantia. Nam phalerno contermina ad principatus uenere. Et paululum ſupra dixerat Diuus Auguſtus Setinum prætulit cunctis. Et pergit ſecunda nobilitas phalerno agro erat: quod exoleſcit nimietate copiæ: potius qͣꝫ bonitate. Et infra ſubdit: his præponi ſolebant calena. De quibus in ea dictione uidimus. Qui & ſubſequitur infra mulſum appellant muſto uſqꝫ ad tertiam ꝑtem menſuræ decocto. Quod uero ad dimidiam eſt de frutum uocamus: omnia in adulterium mellis excogitata. Et ſubdit oſtendens quid ſit paſſuꝫ dicens id fieri ex quacūqꝫ uua alba& dulci: tamen præcocta ſiccante ſole: donec paulo amplius dimidiū pondus ſuperſit: tunſaqꝫ leuiter exprimunt. Idqꝫ dici paſſum: deinde quantū expreſſere adiiciunt uinaciis aqua putearia: ut& ſecūdarium paſſum faciant. Et pergit diligentiores eodem modo ſiccatis acinos eximunt: ac ſine ſarmentis madefactos uino excellenti donec intumeſcant premunt. Et ſupra dixerat pſythium paſſi ge nus addito melle eſſe. Et utitur Plinius declinatione uini in plurali uina uinorum& uinis. Idem Horatius in ſermonibus cum ait: Surrhentina uater qui miſcet face phalerna Vina columbino limuꝫ bene colligit ouo Et Ouidius de arte amandi libro primo: Illic ſæpe animos iuuenum rapuere puella. Et uenus in uinis: ignis in igne fuit. Littera apud græcos& exilis habetur& aſpirata. Exilis quidē hoc ē quæ ſine aſpiratione eſt: ta ab illis nominat̉: aſpirata uero theta dicitur. quæ diuerſaꝫ a priori formam detinet:& uim ipſius noſtri. th. aſpirati detinet: ut in primo horum commentariorum libro late uidimus. Et ut quidam ferunt: erant hæ duæ litteraꝝ for ma exilis.ſ.& aſpirata militum nota apud ueteres. quibus uti deſignabat̉: quot poſt bellum ex militibꝰ ſupereſſent: quotue ī bello cecidiſſent: ita ut. T. quæ exilis eſt: in capite uerſiculi appoſita ſuperſtitem deſignabat militem. Si uero ipſum. θ. ad cuius militis nomen appoſitum fuiſſet: illum defunctum annotabat. Quod Perſius in quinta ſatyra tetigiſſe uidetur cum ait: Et potis es nigrum uitio præfigere theta. T aburnus cum. t. exili ſcribit̉:& eſt teſte Seruio ſuper ſecundum georgicorum: mons cāpanis oliuetis abundans. Quare dixit Virgilius: Iuuat iſmara baccho Conſerere: atqꝫ olea magnum ueſtire taburnum. Eundeꝫ retinere optima paſcua dixit idem Seruius ſuper. xii. æneidos. achompſo cū. t. exili&. ch. aſpirato ſcribit̉. Eſt teſte Herodoto li. hiſto. ii. inſula quædam nili. T ænarus cum. t. exili&. æ. diphthongo ſcribitur: promontorium eſt laconia iuxta ſpartam ciuitatem: hoc eſt circa finem malea montis: ut dixit Seruius ſuper. iiii. georgi. In quo ꝗa hiacus magnus eſt: ex quo agēte ſpi ritu: ꝗa nōnunqͣꝫ ſtrepitus ꝓgredi ꝑcipiuntur: dixere ueteres ꝑ hunc eſſe deſcenſuꝫ ad inferos. Vnde VirgiTenarias etiam fauces alta hoſtia ditis. Et Seneca in Hercule furente: Spartana tellus nobile attollit iugum: Denſis ubi æquor tenarius ſiluis premit: Hic ora ſoluit ditis immitis domus. Et reliqua quæ eloquentiſſime proſequitur: atque idem Statius in ſecundo thebaidos. T ania cum. t. exili&. æ. diphthongo: atqꝫ. i. latino ſcribit̉: a noſtris dici poteſt faſcia Virgilius in. vii. æneidos Fit longæ tenia uitta: ubi Seruius uitta extremitatem dixit. Sed pro uittis poſuit manifeſte Virgilius in. v. ubi ait: Puniceis ibant euincti tempora tenis. Alii uero nō putant eſſe græcum ſed latinū:& a tenēdo deductum: quod falſum eſt. Nam ſyllaba qͣꝫtitas diuerſa eſt:& ſane notandum ē ubi tenis dixit Virgi. a nominatiuo tena: non autem tenia deduxiſſe. T agus cum. t. exili ſcribitur: fluuius luſitania toletum radens: qui ut ait Pliniꝰ li. iii. naturalis hiſtoriæ: oritur prope hiſpaniam carthaginem:& ob arenas auriferas cæteris eiuſdem regionis amnibus antefertur. Vnde ait Iuuenalis in. iii. ſatyra: Tanti tibi non ſit opaci Omnis arena tagi: dixitqꝫ opacii: ideſt frigidi: ut Virgilius in Tityro: frigus captabis opacum: ideſt auram frigidam. Item in primo georgicorum: Et ruris opaci falce premes umbram. Vel dicas opaci: ideſt ob arenulas aureas turbidi. Idem in primo georgicorum: Atqꝫ auro turbidus hermus. T aygetus cum. t. exili utrobiqꝫ:&. y. græco ſcribitur: mons eſt laconum inter lacedemoniaꝫ poſitus: ſic quoqꝫ cognominatus a Taygeta filia Agenoris regis phœnicum. Eſtqꝫ mons gelidus: dicēte Lucano ī. iiii. Gelidiqꝫ inculta iuuentus Taygeti. Virgilius uero etiam taygetam montem uocat cum ait in li. ii. georgi. Virginibus bacchata lacenis Taygeta. Vnde& adiectiuum deducitur. ut Taygetiqꝫ canes. Eſtqꝫ etiam Taygeta nomen ꝓprium unius ex pliadibus. alemeneus ſecūda cū. æ. diphthongo ſcribit̉: nomen uiri fuit ꝓprium: ꝗ troianis auxilia tulit. T alentum ſine aſpiratione aliqua:& unico. l. ſcribit̉: eſt teſte Iulio Polluce de uocabulis rerum ad Cōmoduꝫ Cæſarem ponderis cuiuſdam nomen: oſtenditqꝫ hoc auctoritate Homeri dicentis χρυσεα ϖατήρ τιτα vt ταλεντα. Cæterū ut apud auctores noſtros comperi: duplex eſt talentū: atticū& euboicuꝫ. Rurſus& talentum atticum duplex eſt magnum. ſ.& paruum. De magno dixit Liuius in. xxxvi. ab urbe cōdita. Magnū talentum atticum octoginta libras habet:& paulo plus. Idem in. xxxiiii. manifeſte monſtrauit talentuꝫ illud magnum octogintatres libras& quattuor habere uncias: quod ſi uolumus ad nūmos referre romanos ait Priſcianus: ſex milia denariorum romanorum habere. hoc quoqꝫ ſi complete ſpeculari uolumꝰ: ex ipſis pō deribus facile cognoſcere poſſumus. Nam apud romanos hæc ſane pondera in uſu erant: Siliqua primū quod græci κεράτιον uocauerunt: hoc eſt granum illud: quod ex ea ſiliqua: qua nos fabam græcam uulgo dicimus: extraxerant:& pro pondere aſſumpſerant. Hoc quoqꝫ apud romanos minimum ex nominatis pō deribus habebatur. Poſt ſiliquam erat obolus: qui Dardano auctore ſcrypulis ſimiliter apud græcos dicebatur: hic ſex ſiliquas continebat. Drachma deinde poſt ſcrypulum erat: quæ ex deceꝫ& octo ſiliquis: hoc eſt tribus ſcrypulis conſtare dicebatur. Poſt drachmam argenteus habebatur nummus: qui denarius apud romanos uocabatur. Hic ex quattuor ſcrypulis: hoc eſt drachma:& tertia parte confectum erat. Poſt hunc uncia dicebatur. hæc ex octo drachmis ſiue ſex denariis conſtabat. Poſt unciam libra italica erat: quæ ex. xii. conſtabat unciis: hoc eſt denariis ſeptuagintaduobus: ſiue drachmis nonagintaſex. Eadem apud italos as: apud græcos uero mna dicebatur: quam nos minam per interpoſitionem unius. i. traducere conſueuimus. Sed ut certo argumento comprobari poſſe uideo: maior erat qͣꝫ libra noſtra. Namqꝫ ut ait Plinius in. xii. naturalis hiſtoriæ: de ture locutus etiam inueniuntur gutta: quæ tertiam partem mina: hoc eſt trigintatrium denariorum pondus æquent. hæc ille. Atticum igitur talentum: quod magnum dicebatur: ut diximus libras octogintatres:& uncias quattuor ex noſtris continebat. Vnde ait Terentius in phormione: Siquis da ret talentum magnum. Quare apud romanos teſte Liuio ſic inſtitutum eſt. Talentū ne minus pondo octuaginta romanis ponderibus pendat. Idem alio loco ſic decreuit ſenatus: ut non pluſqͣꝫ tertiæ libræ& quaterna uncia ſingulis deſint talentis. Paruum uero talentum teſte Dardano libras habet ſexaginta: de quo Seneca in decimo epiſtolarum ad Nouatum: Viginti inquit quattuor ſeſtertia: ideſt talentum atticum paruum. Nam igitur uigintiquattuor ſeſtertia teſte Varrone: ſexaginta libras habent:& ſic ſeſtertium duas libras habet& mediam: dicente etiam ipſo Varrone de lingua latina: dipondius enim& ſemis antiquuꝫ ſeſtertium eſt& ueteris conſuetudinis: ut retro æra dicerent ita ut ſemis. Quintus ſemis: quartꝰ ſemis: tertius pronuntiarent a ſemis tertius: ſeſtertius dictus. hæc ille. Id ſcilicet denotans poſt dipondium: hoc eſt duas libras ſemis: hoc eſt mediam libram tertium pondus eſſe. Ita ut ſemis cum ad duo pondera ſit: tertius dicatur ſeſtertius ſeu ſeſtertium: ſicut dipondus& dipondium: quæ per. s.& non per. x. ſcribuntur eo quod a ſemis componuntur. Nam dipondius a duobus ponderibus dictum fuit:& unum pondus aſſipondium di cebatur. Id ideo quod as libra erat pondus. Deinde a numero reliquum dictum uſque ad centuſſis: ut a tribus aſſibus treſſis:& ſic uſque ad decem. Adecem uero aſſibus decuſſis: a duobus decuſſibꝰ uiceſſis: deinde triceſſis uſque ad nonuſſis& centuſſis. Vnde ait Perſius: Et centum grætis uno centuſſorcetur: ideſt auctione uenditur: quæ per incrementum precii fiebat: ut ſupra late uidimus in dictione Auctio. Sed ad talentum redeundo dixit Plinius teſte Varrone talentum atticum ſexdecim alijs taxari. Euboicum uero licet minus attico fuerit: non tamen longe minus. Nam teſte Feſto quattuor milium nummuꝫ romanorum erat. Legimus etiam apud Homerum talentum ſua ætate quid paruum fuiſſe. Nam in ludis funebribꝰ Patrocli ultima præmia dixit duo talenta eſſe. Et primum uictorem bouem accæpiſſe: quo fieri uidetur: ut minus duo talenta qͣꝫ unus bos fuiſſent. Fuerunt præterea diuerſarum unciarum nomina apud antiquos prolata: ita ut libra uel as unciæ duodecium eſſet. Deuns unciæ undecim: quaſi uncia dempta ex aſſe. Dextans unciæ decem: quaſi dempto ſextante ex aſſe. Dodrans nouem: quaſi dempto quadrante ex aſſe: Beſſis unciæ octo quaſi bis triens uel binus triens. Septuns unciæ ſeptem. Semis untiæ ſex: quaſi ſemis as ideſt libra media. Quincuns uncia quinqꝫ. Triēs unciæ quattuor. i. tertia pars aſſis. Quadrās unciæ tres: ꝗa ſunt qͣrta ꝑs aſſis. Sextans unciæ duæ ideſt ſexta pars aſſis. deinde uncia ab uno dicta eſt. At ſeſcuns uel ut alii dicunt ſeſcuntia cum. s.& non cum. x. uncia eſt& media. Sicut ſemodius unus modius eſt& dimidiatus:& ſelibra libra cum dimidia: ſemiuncia ſemis eſt uncia. duæ ſextula ſunt tertia ꝑs uncia. i. ſcrypuli octo. Sicilicus ſcrypuli ſex. Sextula ſcrypuli quattuor. Dimidia ſextula ſcrypuli duo. Rurſus ſextula& dimidium ſextula ſicilicus appellatur. ſcrypulus ſiliquæ ſex. T althybius prima cum. t. exili: ſecūda cum. th. aſpirato atqꝫ. y. græco: penultima cū. i. latino ſcribit̉: fuit teſte Homero in græcorum exercitu Agamēnonis præco: qui una& Eurybates miſſi ſunt ab Agamemnone ad Achillis tentoria pro Briſeide abducenda. T halpius cum. th. aſpirato&. i. latino ſcribit̉: fuit teſte Homero unus ex græcis: ꝗ ad troiam uenere T halamus cum. th. aſpirato& unico. l. ſcribit̉: eſt coiugis utriuſqꝫ cubiculum. T halia cum. th. aſpirato&. i. latino ſcribit̉: una eſt ex nouem muſis: ut uidimus in dictiōe Muſa. Et apud græcos quidem habet accentum in prima: apud latinos uero in penultima. Virgilius in bucolico: Noſtra neque erubuit ſiluas habitare thalia.& deriuatur. a θάλλω: quod eſt germino uel uireo. Sed ut dixit Seruius latine ſcribi debuiſſet Thalea cum. e. ſicut cytherea& non cytheria. ſed græce protulit Virgilius Thalia ꝑ euphoniam i: ut græcum ſeruaret ſonitum: ius uel legem regula contēpſit: quaſi dicere uelit: Regulam eſſe ut ibi apud græcos ē ei diphthongus: apud latinos tranſferri habeat in. e. non in. i. quod(ut ſæpe uidimus nō ſemper obſeruamus ut νειλοσ nilus σπονλειος ſpondens:& plura alia. Sane hæc eadem uel altera eodē nomine gratiarum fuit una: ut uidimus in dictione charitas. T halaſſius cum. th. aſpirato& unico. l. atqꝫ duplicato. s. ſcribit̉: nomē fuit uiri ꝓprium: cui in raptu ſabinaꝝ pulcherrima cōtigit uirgo: ut dixit Plutarchus ī uita Romuli:& a θαλάσς: quod eſt mare deducitur. T hales cum. th. aſpirato:& uuico. l. ſcribitur: fuit unus ex ſeptem græcia ſapientibꝰ:& teſte Herodoto ex patre Examio:& matre Cleobolina ex thelidarum familia: qui Phœnicum nobiliſſimi a Cadmo:& ab Agenore originem ducūt. Platoneqꝫ teſte natus primuſqꝫ ſapiens uocatus eſt: quo tempore Damaſiꝰ athenis prin ceps erat: ſub quo ſeptem quoqꝫ ſapientes appellati ſunt: ut Demetrius Phalerius in deſcriptione principi meminit. Fuit& mileti ciuis inſcriptus. Idem poſt reipublicæ negotia ad contemplādam rerum naturaꝫ ſele tranſtulit. Et ut ait Cicero in primo de natura deorum: primus de reruꝫ natura traditur diſputaſſe. Sane iuxta quoſdam nulluꝫ ingenii ſui monumentum reliquit. Callimachus hunc dicit inuentorem fuiſſe minori. urſæ: ac illius ſtellas notaſſe: quibus phœnices nauigant. putant hunc pleriqꝫ primum aſtrologiæ ſecreta rimatum: ſolis defectus: cōuerſioneſqꝫ prædixiſſe: ut pudenius de aſtrologiæ hiſtoria Heraclituſqꝫ& Democritus atteſtantur. Sunt qui illum primum dixiſſe immortales eſſe animos affirment: ut Cherillus poeta. ab ægyptiiſqꝫ præcepta geometriæ accæpit. Ipſe idem teſte Hieronymo rhodio oſtendit philoſophum ditapoſſe ſi uellet: cum olei penuriam præuidiſſet. Obit cum certamen gymnicuꝫ ſpectaret: æſtu.ſ. ac ſiti fatigtus. Ortum Thaletem primo anno. xxxv. olympiadis Appollodorus in chronicis tradidit. Mortuū āno æra tis. lxxviii. uel nonageſimo ſecūdum Soſicratem: fuitqꝫ temporibus CreſiT hamanæi prima cū. th. aſpirato: penultima cum. æ. diphthongo ſcribit̉: fuerunt teſte Herodoto libro hiſto. iii. populi in ſcythia aſia. T hamyra cū. th. aſpirato&. y. græco ſcribit̉ nōnulli thamyras cum. s. ī fine: apud græcos uero Thamyris cui. latino ante. s. ſcribitur: fuit uir thracius cantandi arte præclarus. Hic teſte Homero in. ii. iliados. Cum ex œchalia ueniens in dorio eēt: muſaſqꝫ obuias habuiſſet: ſcientiam cantādi gloriabūdus ſibi uēdicauit: eaſqꝫ ad certamen muſices ꝓuocauit: ad cuiꝰ inſolētem uocē illa louis filia ſtomachata:& modulationē qua præditus erat:& pulſanda cithara peritiā& ſenſum uiſus penitꝰ abſtulerūt. Quāobrē dicebat Ouidius: Quid miſerum thamyram picta tabella iuuatꝰ cum. ſ. eam uidere non poſſet. Et Propertius: Me licet& thamyra cantoris fata ſequantur: Nunqͣꝫ ad formoſos inuide cæcus ero. T anager cū. t. exili& unico. n. ſcribit̉: fluuiꝰ ē lucaniæ regionis: quæ eſt inter campaniā& calabryam: quem in æſtate ſiccari oſtēdere uidet̉ Virgi. cum ait in. iii. georgicoꝝ: Et ſicci ripa tanagri. exponit Seruius ideſt non multum abdantis aqua. T anais cū. t. exili&. i. latino ſcribit̉: fluuiꝰ ē ſeptētrionalis in ſcythia: qui ī paludē mæotidem defluit: quem ni ualem dixit Virgilius in. iiii. georgi. Et Lucanus in. iii. Aſiæ quoqꝫ terminus idem Europe mediæ dirimens confinia terra. Nunc huc: nunc illuc qua flectitur ampliat orbem. T hanatos prima cū. th. aſpirato: ultima cū. t. exili ſcribitur: dicit̉ a noſtris mors:& inde athanatos īmortalis. Et nōnunqͣꝫ mors ipſa actum moriēdi dicit̉: ut Virgi. in. xi. ænei. Multa boum circa mactant̉ corpora mortiAliquando uero deam quādam: ut Statius in ſcopulis: Mors ſæua ſedet. Et Lucanus: ip̄amqꝫ uocatā: Queꝫ petat a nobis mortem tibi coge fateri. anes cum. t. exili ſcribit̉: fuit uir perſa:& unus ex ducibus Darii. T antalus abſqꝫ aliqͣ aſpiratione ſcribit̉: fuit teſte Lactantio grāmatico ſuper. ii. thebaidos Iouis ex Plote nym pha filius: quod ille apud Senecā in Thyeſte ꝓfitet̉ cū ait: Magne diuoꝝ parens noſterqꝫ qͣꝫuis pudeat. Hūc dicit Euſebiꝰ li. de tēporibꝰ regeꝫ fuiſſe phrygiæ:& bellū aduerſum Troē Dardaniæ regē: ac Ganymedis patrem geſſiſſe: eo quod uenātē Ganymedē uiolēter abſtulerat. Idem cū deos hoſpitio ſuſcæpiſſet filiū ſuū Pelopem eis comedendū appoſuit: mentitꝰ alias eē carnes: a ꝗbꝰ epulis dei oēs excepta Cerere abſtinuere: quæ illius comedit humerum: ob quod facinus illuꝫ ſuppiter in īfernū detruſit: atqꝫ hoc ipſo ſupplicio dānauit: ut uſqꝫ ad inferiꝰ labiū ī lympidiſſima diuerſaret̉ aqua: ſed tunc quoqꝫ cū ad potum inclinaret̉ fugaciſſima Inſuper& inclinari arbores redolentibus pomis uſqꝫ ad os eius ſtatuit: quæ omnia fugiebant: dum ea fame uel ſiti capere conaretur. Quare de illo dicebat Seneca in Hercule furente: In amne medio faucibus ſiccis ſenex: Sectatur undas: abluit mentum latex. Fidemqꝫ cum iam ſæpe decepto dedit: Perit unda in ore: poma deſtituūt famem. Et Ouidius in. iiii. metamorpho. Tibi tantale nulla Depræhenduntur aquæ: quæqꝫ īminet effugit arbos. Et in li. ii. de ſine titulo: Querit aquas in aquis& poma fugacia captat Tantalus: hoc illi garrula lingua dedit. Quō ſit ut inter odorata poma& aquas poſitus fame ſitiqꝫ pereat. & ut dicūt poetæ fuit hic Tantalus Agamēnonis& Menelai auus: a quo patronymicum deducit̉ tātalides. Ouidi. li. ii. de triſtibus: Quid niſi tantalides agitāte cupidine currus Pyſaam phrygiis uexit eburnꝰ equis. Fuit& alius Tantalus corinthiorum rex adeo pius: ut dicat̉ a poetis deoꝝ mēſis accubuiſſe. Aliꝰ fuit Thyeſtis filius ex Merope Atrei coniuge ſuſceptus: quem ip̄e Atreus occidit:& patri comedendum appoſuit. T apetum cuꝫ. t. exili utrobiqꝫ ſcribit̉: habetqꝫ accētum in penultima. Virgilius in. vii. Inſtrato oſtro allipedes pictiſqꝫ tapetis. Et dicit̉ etiam hic tapes huius tapetis. Vnde eſt: Qui forte tapetibꝰ altis Extructꝰ. Et ſimiliter idem: Pulchroſqꝫ tapetes. T apinoſis cū. t. exili&. i. latino utrobiqꝫ ſcribit̉: at ſecūda apud græcos habet ei diphthongum:& dicitur latine humiliatio. Vnde& figura quædam tūc dicit̉: cum rei magna ſit humilis expoſitio. Virgilius in primo ænei. Apparent rari nantes in gurgite uaſto. ubi gurgitem ꝓ mari poſuit teſte Seruio. Nam ταπεινος græce: latine dicitur humilis. Taphos cū. t. exili ſcribit̉: a noſtris dicit ſepulchrum. Eta tapho deducitur epitaphiuꝫ:& ut ait Plinius in. vi. naturalis hiſto. Sepultus intelligit̉ quoquo mō conditus: humatus uero humo contectus. T apſus cū. t. exili ſcribit̉: nomē eſt inſulæ decem ſtadiis a ſicilia diſtantis uerſus ſyracuſas:& pene fluctibꝰ par uel parū maior: ut dixit Seruius. Vnde inquit Virgilius in. iii. ænei. Tapſūqꝫ iacentem. aracina cū. t. exili& unico. r. a nōnullis ſcribit̉. At uero in oībus græcis codicibus. r. duplicatū comperi: oppidum fuit uolſcorum in campania: quod prius anxur dicebatur: ut in ea dictione uidimus. Et teſte Solino cum inſula. ante eēt circūflua īmenſo mari: nunc æuo nectente addita cōtinēti:& ob diuerſam fortunaꝫ a reginis expertam taracinam a ταράττω: quod eſt conturbo dictam putat. T nara cum. th. aſpirato ſcribit̉: fuit teſte Herodoto parthorum uicus. aratius cum. t. exili utrobiqꝫ&. i. latino ſcribit̉: fuit teſte Plutarcho inuita Romuli miniſter Tarcheti impialbanorum regis. T harchetis cum. t. exili:& ch. aſpirato ſcribitur. Rettulit Plutarchus inuita Romuli quoſdam diuiſſe hunc immanem fuiſſe: ac impium albanorum regem. T archon cum. ch. aſpirato ſcribit̉: nomē eſt ꝓprium compoſitum ex Iō articulo græco:& archon ꝑ abiectionem. o. dicitur Tarchon: ſed cum ſit ꝓprium accipit. ω. magnum in ultima: hoc eſt τάρος. Sane cum ad la tinos tranſfert̉: deberet abiici ultimum. n.& dici Tarcho: ſicut Apollo: quēadmodum ī primo horum commētariorum li. ut plurimum fieri oſtendimus. Et ſic Virgilius in. viii. ænei. n. abiecit cuꝫ ait: Hinc tarcho:& tyrrheni tuta tenebant: cā metri feciſſe dicunt: ut. ſ. ſcynalepha fieri poſſet. ut ſimiliter in. x. cū ait: Partheniumqꝫ rapho& præduꝝ uiribus horſen. Nam rhaphon dicit̉: ſimiliter tarchon cū. n. Idem alibi expreſſit: ut in. x. Haud ſit mora tarchon iungit opes T arentum cum. t. exili utrobiqꝫ: atqꝫ unico. r. ſcribitur: fuit calabryæ urbs inclyta in ultimo Italia circa ſalētinorum confinia: a Tara Neptuni filio teſte Seruio ſuper tertio æneidos primum ædificata: atqꝫ a ſpuriis ſpartanorum Pallante duce deinde plurimum ampliata. Quod Iuſtinum intellexiſſe puto cum ait libro. iii. ab illis conditam: unde& græci tarantum dicunt: ſicut talantum: ſe per quem modum uenerunt longo& pulchro ſtilo proſequitur idem Iuſtinus. Similiter Florus pulcherrima refert cum bellum ſcribit tarentinū. Et inuita Pyrrhi in Plutarcho. Id Iuuenalis declarat in ſatyra Stemmata quid faciunt cum ait: Iunctamqꝫ tarentum. aras cum. t. exili ſcribitur: fuit Neptuni filius: quem tarentum ædificaſſe quidam putant. T arna cum. t. exili ſcribitur: urbs ponitur ab Homero libro ꝗnto iliados fertiliſſima: quam expoſitores uocatam poſtea ſardis dixerunt. arpeia cum. t. exili ſcribit̉: fuit teſte Plutarcho inuita Romuli filia Tarpeii: quæ romanam arcem in capitolio conſtitutam ſabinis prodidit. Tarſus cū. t. exili ſcribit̉: urbs fuit præclariſſima cilicia: quam teſte Plinio libro quinto naturalis hiſtoria. Per ſeus Danaes nobiliſſima proles ædificauit. Vnde& Lucanus in qͣrto. Deſerit̉ tauriqꝫ nemus ꝑſeaqꝫ tarſus. Per hanc fluuius amœniſſimus cydnus defluit: ut in ea dictione uidimꝰ: fuitqꝫ Pauli apoſtoli patria. T artarus abſqꝫ aliqua aſpiratione ſcribit̉: locus eſt infernalis: quem Ariſtarchus ſuper Heſiodi theogonia a ταραττομαι: quod eſt conturbor deriuari dixit: ꝗa illic omnia perturbata dicunt̉:& ī plurali ſolo neutro genere effertur. T arteſſus abſqꝫ aliqua aſpiratiōe:& cū duplicato. ſ. ſcribit̉: locus ponitur ultra colūnas Herculis. T aſium cū. t. exili&. i. latino: atqꝫ unico. ſ. ſcribit̉: genus eſt uini a τάσίς quæ eſt detentio deductum atianus abſqꝫ aliqua aſpiratione ſcribit̉: nomen ē uiri ꝓprium. T aurus cum. t. exili ſcribit̉:& ꝓ quocūqꝫ forti boue accipit̉. Virgilius li. georgi. i. Ergo age terræ Pingue ſolum primis ex templo a mēſibus āni Fortes inuertant tauri. Et inde taurinus: ut in. iiii. eiuſdem operis. Alij taurinis follibus auras Accipiunt. Nam omnia nomina quæ a mutis aīalibus in hanc formam deriuant̉: ī lō gam in penultima ſeruant: ut aper aprinus: caper caprinus: lupus lupinus: formica formicinus. Plautꝰ ī menachinis. Atqꝫ eccum incedit gradu formicino. Lepus leporis leporinus. Hirūdo hirūdinis herūdinus. Ideꝫ Plautus in rudente. Ad hirūdininum niduum uiſa eſt mihi ſimia aſcenſionem ut faceret. Similiter ueruecinꝰ: ueruere:& porcinus a porco: ouinus item ab oue: ſuinus a ſue. Nam ouilla& ſuilla teſte Priſciano diminutiua ſunt. Eſt etiam taurus mons: ꝗ teſte Plinio in. v. naturalis hiſto.& Solino ī collectaneis primo: ab indico mari ſurgit. Deinde inter ægyptum& pamphilicum pelagus obiectus ſeptentrioni dextero latere: leuo meridianæ plaga occurrit. Deniqꝫ ſe rhypheis iugis ānectit: ſed pro gentium ac uarietate linguarum plurifariam nominatur. Apud indos hiamos: apud parthos prephates: inde taurus. Aſt ubi in excellentiſſimam ſublimitatē cōſurgit caucaſus. Pomponius uero Mela li. i. ſuæ coſmographiæ conat̉ oſtendere caucaſuꝫ nō eē iugum tauri montis ꝑ hoc quod euphrates ꝗ a latere tauri demiſſus eſt: tendens in meridiem caucaſum a finiſtra:& taurum excludit a dextera. T aurominium cum. t. exili&. i. latino ſcribit̉: mons eſt& ſupra illum in ficilia: quam eē romanorum coloniaꝫ dixit Ptholemus in geographia. Eſtqꝫ teſte Appiano aſperrimus:& acutiſſimos detinēs lapides: iuxta cui litus optimos capi mullos oſtendit Iuue. in ſatyra Si te propoſiti cum ait: Mullus erit domino: quē miſit coſica: uel quem Taurominitanæ rupes.& reliqua. Nam teſte Priſciano circa finem libri ſecundi a taurominio taurominitanus deriuat̉: ut a gadibus gaditanus: a drepano drepanitanꝰ. Vnde Pliniꝰ libro. xiiii. naturalis hiſto. Taurominitanus inꝗt honos lageis. i. uuis ꝓ mamertino plærūqꝫ ſubditur. T auchira cum. ch. aſpirato:&. i. latino ſcribitur: ciuitas eſt teſte Herodoto libro hiſtoriarum quarto: barceorum in libya. T antologia cum. t. exili utrobique ſcribitur: ad litteram exponi poteſt ideſt eloquium: ut Virgilius in primo æneidos: Si fata uirum ſeruant: ſi neſcitur aura Aetherea: neqꝫ adhuc crudelibus accubat umbris. Idē in. iii. Humilēqꝫ uidemus Italiā: italiam primus cōclamat achates: Italiā lato ſotii clamore ſalutāt. Naꝫ totū quod repetit̉ unum ē: ſed ad exprimēdum affectum crebro ſermone denuntiatur. T axus cum. t. exili ſcribitur: dictio latina eſt:& denotat arborem: de qua late in dictione Similax uidimus.& eſt generis fœminini: cum ponitur ꝓ arbore. ut Virgilius in bucolicis: Sic tua cyrneas fugiant examina taxocum uero ꝓ animali ē generis maſculini. T haumantias prima cum. th. aſpirato:& penultima cum. t. exili:&. i. latino ſcribitur: uocata fuit hoc nomine Iris ab θαυμα: quod eſt miraculum: ſeu admirabile. Nam ſic quoqꝫ apud mortales is diuerſorum colorum aſpectus uiſus eſt:& iō thaumātis. i. miraculi filia dicta ē. Vnde& thaumātias deriuatum eſt. Virgi. libro. ix. ænei. Ad quem ſic roſeo thaumātias ore locuta eſt. T haſi cū. th. aſpirato& unico. s. ſcribit̉: populi ſunt thracia: teſte Herodoto li. hiſto. vi. in inſula thaſo degites: apud quos fodit̉ materia auri:& aliorum quorūdam metallorum. T earus cum. t. exili& unico. r. ſcribitur: fluuius eſt thracia: ad cuius caput cum Darius ad ſcythas proficiſcēs & boſphorum tranſmeaſſet: applicuerit caſtra diebus tribus cōtinuit: cuius dulciſſima& limpida aqua de lectatus: eo in loco columnam teſte Herodoto libro hiſtoriarum quarto: græcis litteris inſcriptam appoſuit cuius īſcriptioneꝫ latine ſic traducimus: O teari fluui fons: cum omnium fluuiorum optimam& pulcherrimam proferas aquam:& ad te Darius Hyſtaſpis filius perſarum& meſopotamiæ rex omnium hoīm opti mus& pulcherrimus: ad ſcythas ꝓficiſcens ꝑuenerit: hæc quoqꝫ tibi inſcripta appoſuit. T heatrum prima cum. th. aſpirato: ultima cum. t. exili ſcribitur: dici poteſt a nobis uiſorium uel ſpectaculū Cuius origo teſte Caſſiodoro(neminem enim præter hunc de re hac legere ualui ab græcis tracta eſt. Nam cum agricultores feriatis diebus ſacra diuerſis numinibus per lucos uicoſqꝫ celebrarent: athenienſes primū agreſte principium in urbanum ſpectaculum collegerūt: theatrū græco uocabulo appellantes: quod eminus aſtans turba conueniens ſine aliquo impedimento conſpiciat. Et infra ſubdit: hos ritus romani ſicut ca tera extrema ad ſuam rempublicam non inutiliter trahentes: ædificium alta cogitatione conceptum magnanimitate mirabili condiderunt. Hæc illi in epiſtola ad Symmachum Boeti ſocerum oſtendit eam machinam in hemicycli ſpeciem eſſe conſtructam:& frontem illam quæ uelut corda inter arcus cornua patebat ſcænam appellari: Quæ binis& ſæpe pluribus contignationibus conſtabat. Hemicicus uero nullo obtectus fornice lintheis quandoqꝫ regebatur. Vnde ait Plinius li. xix. naturalis hiſtoriæ: Primus omnium Catullus lintheis in theatro umbram fecit:& pariter byſſina uela primus in theatrū duxit. habebat& theatrum gradus: in ꝗbus hoīes ad ſpectādum conſidebant: ita ut altiores in ambitu ſemper excreſcerent. In quam ſane formam primū theatrum. M. Scaurus in ſua ædilitate: non ꝗdem perpetuo: ſed triginta tātūmodo diebus ſcænicorum ludorum duraturum extruxit. dicente Plinio: Hic fecit in ædilitate ſua opus maximum oīum: quæ unqͣꝫ fuere humana manu facta: non temporaria mora: ueruꝫ etiā æternitatis deſtinatione. theatrū hoc fuit ſcæna triplicis trecētarum ſexaginta columnarum: ꝑs ſcænæ inferior ē marmore fuit: media ē uitro. Inaudito etiam poſtea genere luxuria ſumma colūna tabulis inauratis:& co lūna(ut diximus) duodequadraginta pedū. Signa erea inter colūnas ut diximus fuerunt. xxiiii. numero. cauea ip̄a cæpit hoīm octoginta milia. Quod aūt ſcribit Plinius ſe ſupra dixiſſe: fuit in li. xxxiiii. in hæc uerba In. M. Scauri ædilitate tria milia ſignoꝝ in ſcæna tātum fuere temporario theatro. Et li. xxxvi. non longe ab initio: trecētas inꝗt ſexaginta colūnas. M. Scauri ædilitate ad ſcænam theatri temporarii:& uix uno mēſe fu turi in uſu uiderunt portari. Et infra ſubdit: Maximas earū duodequadraginta pedibus luculei marmoris. hæc ille. qui& marmora de tēporariis theatris ſcripſit. Nam eodē li. oſtendit. C. Curionē: ꝗ bello ciuili partibus cæſarianis fauit: in funebri patris munere theatra duo temporaria conſtruxiſſe. Vnde ait theatra duo iuxta fecit ampliſſima ex ligno acerno: ſingulorum uerſatili ac penſili libramēto. In quibus utriſqꝫ ante meridianum ludoꝝ ſpectaculū numerum fiebat edictio inter ſe auerſis: ne īuicem obſtreperēt:& repente circū actis: ut conſtet poſtremo die ſedētibus aliquibꝰ& cornibus inter ſe coeuntibus amphitheatrum gladiatoꝝ ſpectaculum edebat ip̄m magiſtratum& populū circūferens romanum. Et ſubdit longo ꝓceſſu oſtendens ſe populi romani furorē admiratum: qui terrarum uictor:& totiꝰ dominator orbis uniuerſus uelut duobꝰ nauigiis impoſitus binis cardinibus ſe crediderat:& ſeip̄m depugnātem ſpectabat periturus momento aliquo laxatis machinis. Verum māſurum theatrum ex quadrato lapide primus Pompeiꝰ magnus romæ ſtruxit. De quo Cornelius Tacitus: Nerone inꝗt quartum Cornelio Coſſo conſulibus. Quinquēnale ludicrum romæ inſtitutum eſt more græci certaminis uaria fama: ut cuncta ferme noua. Quin. Cn. quoqꝫ Pompeium incuſatum a ſenioribꝰ ferunt ꝙ māſuram theatri ſedem poſuiſſet. Nā antea ſubitariis gradibus& ſcæna in tempus ſtructa fuerat. Et infra ſubdit: Sed conſultum ꝑſimonia quod perpetua ſedes theatro locata ſit: potiuſqͣꝫ īmenſo ſumptu ſingulos per ānos conſurgeret ac ſtrueret̉. huius theatri magnitudinē ideꝫ Corneliꝰ Tacitus ex illo oſtendere uidet̉: ꝙ Nero nobilibus germanis populi romani magnitudinē oſtenſurus. Eos ut inquit in Pomponei theatrum populo plenum introduxit. Quin& teſte Plinio li. xxxiiii. naturalis hiſto. hoc ip̄m theatrum Nero inſano ſumptu inaurauit: ut in illo Tiridantem armeniorū regem exciperet. Verū Suetonio teſte: licet hoc theatrum a Cn. Pompeio inconatum fuiſſet:& magna ꝑte extructum Caligula im perator abſoluit. Hoc inter miranda totius orbis ædificia Caſſiodorus in epiſtolis admirat̉. Apud hoc ip̄m theatrum Pompeius atrium ſui nominis(quæ multis poſtea in locis curia appellata eſt) ſtruxit. Quo in loco C. Cæſarem occiſum fuiſſe Suetonius ſcribit. Ante quod atrium porticus fuit pompeiana. De qua Ouidiꝰ de arte amandi dixit: Tu modo pompeia lentus ſpatiare ſub umbra: Cum ſol herculei terga leonis adit. Theatrum etiam ſumme magnitudinis teſte Suetunio a Cæſare ſtruit̉: tarpeio monte accubans. Scænæ uero cauſa ex eo proceſſit: ut inde comici tragiciqꝫ& cæteri poetæ ſua reci tarent poemata. Sunt& additi pantomimi: quibus perſonatis tragicorum& poetarum inuenta per ſingulorum actuū aſſimulationem monſtrarentur. Erant& in ſcæna aula: erant præcones: erant tibicines: citharodi: cornicines: choraules: organarii: ſymphoniaci: tragœdi: comici: homeriſta: funiambuli: pilari: podarii.& ſimiles. Et ut ait Seruius in undecimo æneidos: ludi theatrales apud ueteres non erant niſi in honoreꝫ Liberi patris. heatrides cū. th. aſpirato ſcribit̉: fuit nomen uiri ꝓprium. T hebe huius thebes: uel theba harum thebarum in plurali numero utrūqꝫ ab auctoribus comperitur:& cū th. aſpirato ſcribitur: nomen fuit nonnullarum ciuitatum. Nam una in ægypto erat: quam teſte Diodoro ſiculo libro hiſtoriarum ſecundo: Buſyris ægypti rex condidit:& quam græci heliopolim: ideſt ſolis urbeꝫ uocauere. Cuius mœnia centum quadraginta ſtadiorum ambitu fuiſſe dixit. Eamqꝫ magnis ædificiis ac ſpe cioſis deorum templis: alijſqꝫ ornamentis pulcherrimis exornauit. Simili modo& priuatorum domus uſqꝫ ad quartam& quintam contignationem ſtruxit. Ciuitatem inſuper non ægypti ſolum: ſed aliarum orbis omnium reddidiſſe fœliciſſimam idem auctor enarrauit. Hanc eandem Plinius libro trigeſimoſexto naturalis hiſtoriæ: penſilem totam fuiſſe ſcribit: ſubter quam reges ſoliti erant exercitus maximos armatorum educere nullo ſentiente ex oppidanis. Et quod mirabilius eſt medium oppidum fluuius interſecabat. Habuitque teſte Homero libro iliados quinto: portas centum: quod Iuuenalis tetigit in ultima ſatyra cum ait: Atqꝫ uetꝰ theba centū iacet obruta portis. Aqua ut Plini. cōfirmauit: regio thebaica æthiopia cōtermīa denomīata ē. Alia fuit thebe ī boetia ab Cadmo Agenoris filio primū ædificata: ſꝫ ab Amphiōe: ut ī ea dictiōe uidimꝰ muris plurimū exornata. Fuitqꝫ urbs clariſſima:& Bacchi atqꝫ Herculis patria: quā tandē Alexāder magnus euertit uenditis ciuibus ſub corona. Hec nōnunqͣꝫ a poetis draconigena nominat̉: quia a Cadmo cum ꝗnqꝫ uiris natis ex quodam dracone ab ipſo interfecto cōſtructa fuit:& apud auctores obſeruatum eſt ut thebani a thebis in boetia:& thebei a thebis in ægypto dicantur. Alia teſte Homero lib. iliados. vi. fuit in cicilia patria Andromaches uxoris Hectoris: quod Ouidius li. i. triſtium cum ait: Nec cruciere minus qͣꝫ cuthebana cruentum Hectora theſſalico uidit ab axe trahi. de qua uidimus in dictiōe Andromache. Alia etiā teſte Plinio libro. iiii. naturalis hiſto. fuit in lucania: quæ regio eſt Italia inter campaniaꝫ& calabryam: ut uidimus in dictione Italia. T heano cū. th. aſpirato ſcribit̉: habetqꝫ accētum in fine. Fuit teſte Homero li. iliados. vi. filia Ciſſi thracii:& Antenoris dia coniunx: quā troiani ſacerdotio Mineruæ præfecerūt. T echna cū. t. exili&. ch. aſpirato ſcribit̉: dicit̉ apud noſtros ars. Terentius: Quam ſcio hanc eſſe technā Parmenonis.& inde technites artifex. Vnde teſte Vitruuio li. iiii. de architectura: Callimachus ob elegantiaꝫ& ſubtilitatem artis marmorea Calotechnus fuit nominatus ideſt bonus artifex:& ſic per oppoſitum cacote chus malus artifex dici poteſt. hecla cum. th. aſpirato&. c. exili ſcribit̉: nomen eſt ꝓprium mulieris. T elamon cum. t. exili ſcribit̉: fuit Aeaci filius: frater Pelei patris Achillis: atqꝫ pater Aiacis:& rex ſalamina: ut uidimus in dictione Aſopus. electus cum. c.&. t. exilibus ſcribitur: rex fuit laconia. elemachꝰ cū. t.&. ch. aſpirato ſcribit̉: fuit filiꝰ Vyxis ex Penolope: quē ad troiā ꝑgēs cū uxore ꝑuulū reliꝗtT elemus cum. t. exili& unico. l. atqꝫ ſine aliqua diphthongo ſcribit̉: fuit teſte Homero in odiſſea:& Theocrito in bucolicis unus ex cyclopibus& mantes magnus: ꝗ Polyphemū occæcādum ab Vlyxe prædixit: di cente ip̄o Polyphemo apud Theocritum in ea ægloga: quæ īcipit δαμοιτασκαιλάφνισ: de ipſo ſcilicet Telemo: τήλεμος χθράγορων χθρα φέρωποινικονόποστεκεσσι φυλάστι. Ouidiꝰ uero lib. xiii. metamorpho. ſi texus iam emendatus habet̉ non Telemum: ſed Telephum uocauit dicens: Telephus eurymedes: quem nulla fefellerat ales Terribilem polyphemon adit: lumēqꝫ quod untim Fronte geris media rapiet tibi dixit ulyres. Sed ex defectu librarioꝝ ex ſimilitudine nominum ꝓceſſiſſe exiſtimo. T elephus cum. t. exili:& unico. l. ſcribit̉: fuit Herculis filius ex Auge nympha ꝓgenitꝰ: ut Sophoces atteſtat̉ quem in ſiluis expoſitum a cerua lactatum dixit. Sed tractu temporis robuſtus effectꝰ in licia cithenſibꝰ imperauit. Venienſqꝫ deinde in auxilium troianoꝝ: dum Vlyxem inſeꝗtur a trunco: quē in uinea forte oſtēdit præpeditus: ab Achille in ſiniſtro femore uulnerat̉: ſed a ſuis ꝓtectus manus illius effugit. Ac cum īdies uulneris dolore grauaret̉: nec adhibita ꝓficerent remedia: Apollinē cōſuluit: qui reſpondit non aliter illum liberari poſſe: qͣꝫ quod iterum ab Achille uulnerandus accederet: qui ſic quoqꝫ ab illo iterum uulneratꝰ incolumis effectus eſt. Quod Ouidius tetigit li. i. de remediis cum ait: Vulnus achilleo quæ quōdam fecerat hoſti: Vulneris auxiliū pelias aſta tulit. Quin& Pyrrhus Agamēnoni apud Senecam in troade dixit: In hoſpitali telephus regno impotens Dum myſiæ ferocis introitus negat: Rudem cruore regio dexteram imbuit: Fortēqꝫ tandē ſenſit& mitem manum. Quod Plinius ad naturalē referens hiſtoriam dixit ferri naturā ſtiticiſſimam eſſe& ſiccā. Quare in emplaſtris plagaꝝ cōſolidatiuis limaturā ferri medici cōſueuerūt adhibere ut Achilles edoctus a Chirone ꝑ īmiſſionem ferri Telephi uulnus ſanaſſe dicitur. T elegonus cum. t. exili& abſqꝫ aliqua diphthongo ſcribitur: fuit Vlyxis filius ex Circe: qui poſtea patreꝫ in cognitum interfeciſſe ſcribitur. eleſco cū. t.&. c. exilibus ſcribit̉: fuit nympha Oceani& Tethyos filia: ut oſtendit Heſiodus in theogoniaT elis cum. t. exili&. y. græco ſcribit̉: fuit teſte Herodoto libro hiſto. v. Sybaritum tyrānus: facitqꝫ ī genitiuo Telyos: ut Tethys tethyos. cleſarchus cum. t. exili&. ch. aſpirato ſcribitur: ciuis fuit ſamius. eleſtor abſqꝫ aſpiratione:& unico. l. ſcribitur: fuit pater Euripidis. T elonaus cum. t. exili& unico. l. atqꝫ. æ. diphthongo in penultima ſcribitur: locus eſt ubi ꝓ magnis mercibꝰ exigitur. Nam τελοσ græce apud nos tributum& uectigal& penſio traducitur. T ellus cum. t. exili& duplicato. l. ſcribitur: fuit teſte Herodoto libro hiſto. primo: uir athenienſis: quem Solon Crœſo beatiorem putauit. T elum cum. t. exili& unico. l. ſcribit̉: omne id dicitur quod iaci poteſt:& a τήλορ quod latine longum ē deriuatur. Vnde& ꝓ gladio: ꝗ longus eſt nōnunqͣꝫ ſumitur. Virgi. li. ix. ænei. At nō hoc teluꝫ mea quod ui dextera uerſat Effugiens. ubi telum. i. gladium intellexiſſe Virgilium dixit Seruius. T hemillas cum. th. aſpirato&. i. latino: atqꝫ duplicato. l. ſcribitur: nomen fuit uiri troiani. thecure. T hectamenes prima cum. th. aſpirato: reliqua ſine aſpiratione ſcribūtur: nomen fuit uiri ꝓprium. T empe cum. t. exili ſcribit̉: nemus eſt ammonia inter oſſam& olympum ſitū: ꝗnqꝫ milibus paſſuū in longitudinem tendens: arboribꝰ tectum ſe ab utraqꝫ ripa penei fluminis in cæluꝫ tollentibꝰ: quæ inter alia placidiſſimam umbrā reddūt. Nā ꝑ eius medium amnis peneus a pindi radicibꝰ ꝓfluens: iucūdiſſime diſcurrit: gramine ueſtitis marginibꝰ auiūqꝫ concentu:& calculorum aquarum ſonitu peramœnus. Vnde ait Virgiliꝰ in iiii. georgi. Paſtor ariſteus fugiens peneia tempe. Et Ouidius in. i. metamorpho. inquit: Eſt nemus emonia prærupta: quod undiqꝫ claudit Silua: uocant tempe: per quæ peneus ab imo Effuſus pindo: ſpumoſis uoluitur undis. Et reliqua. empſa cum. t. exili ſcribit̉: fuit ciuitas brutiorum. embrius cum. t. exili ſcribit̉: fuit teſte Orpheo in argonautica fluuius iuxta pontum. T hemis cū. th. aſpirato ſcribit̉: fuit dea: quam teſte Feſto putabant eam eſſe: qua hōibus præciperet id petere quod fas eēt: illāqꝫ id eē exiſtimabant: quod fas ē. Naꝫ μισ fas apud græcos deſignat: habuitqꝫ templum in boetia iuxta cephiſium amnem: ad cuius oraculum acceſſit Deucalion cum pyrrha uxore pro cōſilio recuperationis humani generis. T hemiſtocies prima cū. th. aſpirato: reliquæ ſine aſpiratione ſcribūtur: fuit uir atheniēſis Neocli filiꝰ: ab ado leſcentia infamis. Sed hanc infamiā mirandis uirtutibus reliquo ſuæ uite tempore expurgauit: adeo ut anteferat̉ huic nemo: uel pauci pares putent̉. Nam teſte Thucydide de inſtātibꝰ: quibuſqꝫ ueriſſime iudicabat de futuris callidiſſime coniiciebat. Hic cuꝫ Xerxes& mari& terra bellum uniuerſæ inferret græciæ: cū tātis copiis: quantas neqꝫ ante neqꝫ poſtea habuit quiſqͣꝫ: ut in dictione Xerxes uidebimus: nō foluꝫ ſalus patria & totius græciæ: ſed totius europe fuit. Nam cū maxime athenienſes peti dicerent̉: ob pugnaꝫ.ſ. marathoniam: in qua perſa turpiter debellati fuerant:& ip̄i delphos cōſultum ꝗdnam facerent de rebus ſuis mitterent. Reſpondit Apollo teſte Herodoto: ut mœnibꝰ ligneis ſe munirent. Quod cū nemo intelligeret: Themiſtoces perſuaſit conſilium Apollinis: ut in nauibꝰ ſe ſuaqꝫ cōferrent. Quod ita fuiſſe cōpertum eſt. Nam ſic quoqꝫ ſe cōponentes Xerxem ſua uirtute Themiſtoces nauali prœlio debellauit:& ex europa diſcedere tanto artificio curauit: ut ſe a Themiſtoce conſeruatuꝫ magis qͣꝫ ſuperatū crederet. Fecitqꝫ præclara multaquæ alii hiſtorici tractauerūt. De quo Quintilianus li. xi. de inſtitutione oratoria: Cæterum inquit quantuꝫ natura ſtudioqꝫ ualeat memoria. Vel Themiſtoces teſtis: quē unum inter ānum optime locutū perſice conſtat. Vel Methridates: cui duas& uiginti linguas: quot natōnibꝰ imperauit: tradit̉ notas fuiſſe. Vel Craſſus ille diues: ꝗ cum aſiæ præeſſet: qn̄qꝫ græci ſermonis differentias ſic tenuit: ut qua quiſqꝫ eum lingua poſtulaſſet: eadem ius ſibi redditum ferret. Vel Cyrus: quē oīm militum tenuiſſe creditū eſt nomina. Quin ſemel auditos quālibet multos uerſus ꝓtinus dicitur reddidiſſe Theodectes. hema cum. th. aſpirato ſcribit̉: dici poteſt latine poſitum. T enedus cum. t. exili ſcribit̉: fuit inſula notiſſima fama in conſpectu troia. T henſa cū. th. aſpirato ſcribit̉: ſunt uehicula quibꝰ deoꝝ ſimulachra religioſe portabant̉. Vnde Liuiꝰ lib. v. Quæ auguſtiſſima inꝗt ueſtis ē thēſas ducētibꝰ triūphantibꝰ: ut ea ueſtiti medio ædiū eburneis ſellis ſedere. heognis cū. th. aſpirato ſcribit̉: fuit poeta græcus. de quo Plato in li. de legibꝰ ſæpe meminit. T heoclymenes prima cum. th. aſpirato: ſequēs cum. t. exili&. y. græco ſcribit̉: fuit mantis quem Telemachus de Vyxe conſuluit. Theodorus cum. th. aſpirato ſcribit̉: nomen eſt uiri ꝓprium. de cuius cōpoſitione in antecedentibꝰ uidimꝰ. & de illiꝰ accentu in dictione Proſodia circa finem. heodoſius cū. th. aſpirato ſcribit̉: nomen fuit ꝓprium duorum clariſſimorum principum. T heon cū. th. aſpirato ſcribit̉: fuit teſte Quintiliano li. xii. de inſtitutiōe oratoria: ſamius pictor:& in cōcipiēdis uiſionibus(quas græci φατασιας uocant) eximius. T heopompus cum. th. aſpirato ſcribit̉. Quo nomine clariſſimi uiri nominati fuerunt. Vnus fuit ſpartanorū rex: de quo Quintilianus de inſtitutione oratoria:& Valerius de moderatione meminerūt. Alius teſte Gellio libro. x. noctium atticarum: fuit tragicus& orator. T heophraſtus prima cuꝫ. th. aſpirato ſcribit̉: fuit creſius.& teſte Anthenodoro in li. deambulationū. viii. fullonis filius. In propria patria audiuit primo Leucippum ciuē ſuuꝫ. Inde cū Platōnem audiuiſſet: ſe ad Ariſtotelem tranſtulit. Eoqꝫ in chalcidem ꝓfecto illi in ſcolæ regimine ſucceſſit. Fuit uir ſumma prudentia: ſtudiiqꝫ ſingularis: atqꝫ eloquuii admirandi. Ita ut cum antea teſte Laertio in uitis philoſophorū:& Boetio ſuꝑ libros periphermenias Ariſtotelis: illi tyrāno nomen eēt: ob diuina meloquētiam Ariſtoteles Theophraſtū uocitauerit. Et ut idem rettulit Boetius ſuper Porphyriū: cōſueuit Theophraſtus in oībus his: quæ poſt ma giſtrum diſputat leuiter illa ꝑtingere: quæ ſ. ab ip̄o Ariſtotele dicta ante cognouit. At quæ ab illo non ꝑtractata fuiſſe ꝑcepit diſſerit diligentius. Itaqꝫ circa trecenta librorum uolumina edidit. Et teſte Laertio libros tres priorum analyticorū ſcripſit:& poſteriorū ſeptem. De naturis. viii. quorum ſeptem ut grandē& precioſiſſimum theſauꝝ teneo. De naturalibus hiſtoriis decem. De motu tres. De queſtiōibꝰ. xxiiii. De diis. iii. De legibus unum. De poetica unum. De oratoriis præceptis unum: ꝗn& plures alios: quos omnes diuina eloquētia præditos dicūt. Credit̉& primum illū: quē metaphyſicoꝝ Ariſtotelis dicimus: librum illius fuiſſe Verum cū teſte Gellio li. noctium atticaꝝ. viii. Omniū ſua ætatis facūdiſſimus eēt: uerba tamē pauca ad po pulum atheniēſem facturus: deturbatꝰ uerecūdia ſiluit. Pergebant ad eū audiendum teſte Pamphylo in uigeſimoſecūdo cōmētariorum libro: duo milia diſcipuloꝝ.& ut idem auctor rettulit Menādrum comicum īſtituit. Habuit& Nicomachū Ariſtotelis filium diſcipulū: quem teſte Ariſtippo in antiquis delitis lib. iiii. libidinoſe amauit. Fuitqꝫ beneficus& affabilis:& athenienſibꝰ mirum in modū gratiſſimus. habebatqꝫ hoc ſemper in ore: Sumptus precioſiſſimus tempus ē. obiit ānorum. lxxxv. T erebrum& terebra cū. t. exili ſcribit̉: ut ꝗdā putant græcū ē:& a uerbo τερέτρω quod eſt forare deſcēdere dicunt. Alii uero ꝗbus magis adhæreo latinum putant:& a terrendo deducūt: atqꝫ ex ſe diminutiuuꝫ gignit terebellum non terebellam. T eredon cū. t. exili ſcribit̉: uermis eſt ille: ꝗ rodit ligna.& græcū eſſe cōtēdunt: atqꝫ ab ſono illos deducere di cunt: qui eſt τερήδων. Nōnulli uero ex noſtris capta opportunitate a terendo deducūt. T erebinthus prima cū. t. exili: penultima cū. i. latino: ultima cū. th. aſpirato ſcribit̉: arbor eſt quædam nigruꝫ lignum cū ſplendore præferens: habēſqꝫ ſoliditatem in buxi ſpeciem. Virgili. li. x. ænei. Incluſum buxo aut orithyia terebitho Lucet ebur. De hac arbore late Plinius in. xiii. naturalis hiſto. T ereus cū. t. exili ſcribit̉: fuit rex thracum:& Martis filius ex Biſtonide nympha: ut Callimachꝰ enarrauit: dicente etiam Ouidio li. vi. metamorpho. Et genus a magno ducentem forte gradiuo. Hic teſte Solino ī cenienſi traciæ regione bectiam urbē ꝓ regia poſſidebat. Sed cum teſte Ouidio præallegato loco athenas belica uirtute a barbaris liberaſſet: loco meriti: ut inter eum& Pandionem athenaꝝ regē firmior amicicia ſeuaretur: Prognem Pandionis filiā duxit uxorem. Quinto deinde ſequēti anno Progne marito blandiens: cum iam illi Itym filium peperiſſet: Si gratia(dixit) ulla mea eſt: uel me uiſendam mitte ſorori: uel ſoror huc ueniat. magni mihi muneri inſtar germanam uidiſſe dabis. Profectus igit̉ athenas Tereus impetrauit a Pandione: ut ad uiſendam ſororem duceret Philomenā: quam cū ſua litora tetigiſſet: in nemora alta traxit:& turpiter ſtuprauit: fruſtra clamato ſæpe parente: ſæpe ſorore ſua.& cū clamare: ac lamētari minime ceſſaret. ira cōcitꝰ Tereus linguam illi enſe abſcidit: atqꝫ fidis mulierū cuſtodibus dereliquit. Inde ad Prognem flens ueniens dixit Philomenam maris nauſea deperiſſe. Interim Philomena in candida tella purpureis filiis mala intexuit ꝑpetrata: rogauitqꝫ geſtu ancillam: ut tellam ip̄am ad Prognē deferret. Qua conſpecta premens atum corde dolorem Progne:& læticiā confingens inſtantibus Bacchi orgiis thyrſis& pellibus: cum multis ornata mulieribꝰ ſiluas penetrans:& fractis ſororis ianuis Philomenam ſimili habitu indutā cōduxit in regiam. ibidēqꝫ furiarū ſtimulis agitata: Itym quem Tereo fuerat enixa ꝓpriis manibus iugulans: patri come dēdum appoſuit. Et poſt epulas Sicut erat ſparſis furiali cæde capillis Proſilit natiqꝫ caput Philomena cruentum Miſit in ora patris. Quas cū Tereus gladio ꝑſequeret̉: in aues ſui nominis cōuerſa ſunt. Progne in hirūdinem: Philomena in eius nominis auiculam: Itys in faſianum:& Tereus in upupam: ut elegantiſſime ꝑtractauit Ouidius:& nec minus eleganter noſtra ætate Gregorius Corratius uenetꝰ in præſtantiſſima tragœdia: cuius titulus eſt Progne. facitqꝫ Tereus declinatione græca in genitiuo Tereos. ut Martialis in ultimo: Flet philomena nefas inceſti tereos:& quæ Muta puella fuit: garrula fertur auis. T herma cū. th. aſpirato ſcribit̉:& a θερμόν: quod eſt calidū deducit̉. Naꝫ ea loca: quæ aut calētibꝰ aquis: aut ip̄o ſine aꝗs fornice: igni calefacto lauandi ſudandiue uſibus deputata: thermas græco uocabulo uocauere Itaqꝫ cū romanis frequens: atqꝫ quotidianus eēt lauandi uſus: ut romana oēs atteſtant̉ hiſtoriæ. ad id quoqꝫ res ipſa ꝓceſſit: ut ciues fere oēs: ꝗ diuitijs abūdare uidebant̉: priuata balnea in ꝓpriis domibus detinerent Hinc Cicero ꝑ epiſtolam Terentiam uxorem monet: ut curet labrum in balneo eē. ꝗn& in aliis. Q. fratreꝫ aſia ꝓcōſiſſem certiorem reddit de balneis: quæ in arpinate extrui curabat. Sed præter priuatorum ciuium multa ſunt publice inſtituta balnea: in ꝗbꝰ plebs ip̄a ꝓ libito ſe lauare conſueuerat. Quæ ſane cū ad principum luxuriam duceret̉: nihil magis populare putabant: qͣꝫ cū ꝓmiſcue cū plæbe lauabant̉. Nōnulli etiā frequentius: ut Cōmodus imperator: ꝗ teſte Capitolino ſepties in die lauabat: comedebatqꝫ in thermis. Quin & Gordianum iuniorē ita lauandi cupidum dixit idem auctor: ut æſtate quater: aut quinquies in die: hye me ſecundo lauaret. Galienū ſimiliter iuniorem lauiſſe dixit æſtate in die ſepties: hyeme bis uel tertio. Quē præfecti magiſtriqꝫ officiorum omnes ſæpiſſime ſequebant̉:& conuiuis nationibuſqꝫ ſimul cū principe in ſiſtebant. Admittebanturqꝫ ſæpe mulieres pulchræ:& puellæ cum his anus deformes: cum quibus iocari ſe princeps dicebat. Sed teſte Helio Spartiano in Alexandri Seueri uita prohibuit Alexander balnea romæcū mulieribus mixtis uiris exhiberi: quod prius prohibituꝫ Heliogabalus fieri permiſerat. Namqꝫ ipſi prīcipes ad ſuam luxuriam:& populi ſolatium ingentia& immania termarum ædificia conſtruxerūt. De qui bus Ammianus libro. xvi. rerum geſtarum inquit: lauacra romæ in modum prouinciarum extructa uident In quibus principum luxuria eo perducta eſt: ut nulla in re modeſtiam ſobrietatemqꝫ ſeruaſſent. Verum ut præfatus Helius rettulit. Alexander brachtearioruꝫ: uitrariorum: pellionum: clauſtrariorum: argentarioꝝ aurificum: cæterarumqꝫ artium pulcherrimū inſtituit uectigal. Ex quo iuſſit thermas: quas ipſe& ſuꝑiores fundauerant principes calefieri:& populo uſibus exhiberi. Siluas ip̄e in thermis publicas deputauit: addiditqꝫ oleum luminibus thermarum: cum antea non ante auroram paterent:& clauderentur ante ſolis occa ſum. Et infra ſubdit: Opera ueterum principum inſtaurauit. Ipſe noua conſtruxit: iuxta eas quæ neronianæ fuerant: nemus thermis ſuis de priuatis ædibus: quas emerat: dirutis ædificiis fecit Antonini Caracalla ther mas additis natatoriis perfecit& ornauit. Et ſubdit idem Spartianus Alexandrum ipſum opus ſuum duobus primuꝫ marmoribus porphyrico& lacedonico īſtituiſſe: etiaꝫ palatio exornato.& alibi refert illū thermis ſuis& ueterum frequēter cum populo uſum fuiſſe.& licet plures fuiſſe credamus: duodecim tamē nos thermas ex antiquis ſcripturis ānotauimꝰ: ut agrippinas: neronianas: Veſpaſiani Titi: domitianas: antonianas: alexandrinas: gordianas: ſeuerianas: dioclitianas: aurelianas: cōſtantinianas:& nouatianas. Agrippina iuxta pantheon:& nō longe a Minerua fuerunt quarum ueſtigia adhuc extant. In quibus teſte Plinio libro xxxvi. naturalis hiſto. Arcus& pauimenta ex uitro poſuit. Et ut atteſtatur Rurſus in deſcriptionibus nō lon ge ab agrippinis alexandrina fuerunt. Cuius adhuc apud beati Euſtachi eccleſiam ueſtigia conſpiciuntur. Quas ip̄e Alexander Spartiano teſte iuxta neronianas ædificauit. Martialis in. xii. Et thermas tibi habe neronianas. Antōianæ therma: q̄ Baſſiani Antoni Caracalla fuere: ſitæ fuerūt teſte Spartiano ī regiōe piſcina ad uiā ardeatinam: nunc iuxta cœnobiū ſancti Xiſti:& eccleſiam ſancta Priſca ac ſanctoꝝ Nerei& Achillei Quarum celſam ſoleariam eodē referente auctore architecti negabant poſſe ulla ratiōe fieri: niſi qua facta eſt. Nam ære& cupro cācellos confectos dixit: ꝗbus cameratio tota concreta eſt:& tātum ē ſpati: ut id ip̄m potuiſſe fieri negent docti mechanici. Thermas uero gordianas ſcribit Iulius Capitolinus iuxta gordianorum domum in uia preneſtina fuiſſe: quales præter urbem tunc nuſqͣꝫ haberet orbis terrarum:& domū ducentas habere colūnas uno ſtilo dixit. Vbi nunc poſt eccleſiā ſancti Euſebi multa& maxima cernunt̉ ruina Conſtantinianas ab Apollodoro traditum legimus in exquilis fuiſſe in dictione roma: cum exquiliaꝝ mon tem deſcripſimus oſtendere curauimus. Quin& in eodem monte ſimili modo nouatianas extitiſſe mōſtrauimus. De ſeuerianis uero thermis nihil aliud certum habemus: qͣꝫ Spartiano teſte Seuerum Aphruꝫ imꝑatorem illas in tranſthyberina regione ædificaſſe. Idem de aurelianis Flauius Vopiſcus ſyracuſanus ſcripſit eaſqꝫ hyemales Aurelianum principem ī tranſthyberina regione ædificaſſe: quod aquæ frigidi aeris ibi deeſſent. Thermas autē Titi iuxta tēplum pacis: quod ædificium fuit patris ſtructas legimus. At uero domitianas uoluerunt ꝗdā ex auctoritate Petri bibliotecharii iuxta ſancti Silueſtri cœnobiū extitiſſe. Ait enim præfatus Petrus beatū Silueſtrum eccleſiā in thermis domitianis ædificaſſe: quæ poſtea eius nominis fuit. T hermodoon cum. th. aſpirato:& duplicato. o. poſt. d. ſcribit̉: pleno.ſ. nomine:& abſqꝫ ſynereſi. habet acce tum acutum in penultima: quem apud nos cum græcum ſit nomen obſeruat. at cum ſynereſis illa duo. o. in unum longum cōuertuntur: in quod tranſit accentus circunflexus: ut uidimus in dictiōe Proſodia. Ouidiꝰ li. iiii. de ponto: Et tu fœminea thermodoon cognita turba. Nam fluuius ē in regione colchidis: iuxta quē amazonides habitauerunt: de cuius tamen ortu uaria ſunt ſententia. T hermopyle cum. th. aſpirato:&. p. exili: ſequente. y. græco ſcribitur: mons eſt longiſſimus: qui mediam ꝓrſus græciā diuidit: ſicut& apœnini dorſo Italia ſcindit̉: ut atteſtat̉ Liuius de bello macedonico li. v. Habetqꝫ anguſtas fauces: a ꝗbus pylarum. i. portaꝝ nomen aſſumpſit. iuxta quas cū aquæ ſint calida thermopylarū nomen adeptus eſt: apud quas magnus eris exercitus corruit. T hero cum. th. aſpirato ſcribitur. græciuero addunt. n. in fine: ac dicitur θρόν: quaſi ardens. nomen eſt pro prium: de quo Pindarus meminit:& Virgilius in decimo cum ait: Occiſo therone uirum: qui maximus ultro Aeneam petit. T herſilochus cum. th.&. ch. aſpiratis:&. i. latino ſcribit̉: nomen eſt uiri ꝓprium. T herſites prima cum. th. aſpirato: penultima cuꝫ. i. latino:& ultima cum. t. exili ſcribit̉: fuit uir græcus: Quo nō deformior alter uenerat ad troiam ut dixit Homerus: Linguaue ꝓteruior alter. Vnde ait Iuue. in ſatyra Stēmata ꝗd faciunt: Malo pater tibi ſit therſites dūmodo tu ſis Acacida ſimilis. T hera cum. th. aſpirato ſcribit̉: inſula ponitur ab Herodoto libro hiſtoriaꝝ. iiii. quam Iuſtinus puto therannem:& nos corſicam dicimus: ꝗa in illa Cyrnum regnaſſe dixit. Vnde& ab illo cyrnus etiam cognominata fuit: ꝗ filium habuit Ariſteum: cui nomen fuit Batus ob linguæ obligationem: ut poſuit Iuſtinus. Herodotus uero exponit uocatum lingua libyca ideſt regem: qui deinde urbem cyreneꝫ in libya ædificauit: ut in dictione cyrene oſtendimus. T hericyon prima cum. th. aſpirato: ſequens cum. i. latino: penultima cum. c. exili&. y. græco ſcribitur: nomē fuit uiri proprium. T erpſichore prima cum. t. exili: ſequens cum. i. latino: penultima cum. ch. aſpirato ſcribit̉: una fuit ex nouem muſis: ſic quoqꝫ a τρπομαι: quod eſt delector cognominata. de qua in dictione muſa. T heſaurus cum. th. aſpirato ſcribitur. T heſeus cum. th. aſpirato ſcribit̉: fuit ægæi athenarum regis filius ex Aethra coniuge: qui dū eſſet adoleſcēs operante Medea nouerca pene a patre ueneno perit. Sed poſt mortem patris ad regnum athenarum euectus tot memoratu digna peregit: ꝙ inter plures Hercules unus ip̄e cōnumeret̉. Et inde theſides cū. i. latio pro Hippolyto ponit̉: ut Ouidius heroidum epiſtolaꝝ quarta: Theſides theſeuſqꝫ duas rapuere ſorores. T heſmophorea cum. th. aſpirato ſcribit̉: ſacra ſunt Cereris: quæ a noſtris cerealia dicuntur. ſed uerbum ip̄m legis lationem diſignat. Nam θσος legem indicat:& phoria lationem. Et hoc ideo quia leges hominibꝰ prima Ceres indidit: dicente Virgilio in. iiii. Legifera cereri. Nam ante inuentum frumentum homines ſine lege uagabantur: illo inuento abiecta fuit feritas:& ex agrorum diuiſione primo nata ſunt iura. Vnde bene Ouidius in. v. metamorpho. muſam dicentē introduxit: Prima ceres unco glebam dimouit aratro. Prima dedit fruges alimētaqꝫ mitia terris. Prima dedit leges. cereris ſunt oīa munus. T heſſalia cum. th. aſpirato& duplicato. s. atqꝫ. i. latino ſcribit̉: regio eſt græciæ: quæ ſub attica olim compra hendebatur: ſed prius teſte Plinio li. iiii. naturalis hiſto. emonia dicta fuit. Eademqꝫ pelagis& conargos: atqꝫ hellas: theſſalia& dyopis ſemper a regibus cognominata fuit. Et ſubdit Plinius: ibi genitus rex noīe Græcus: a quo græci: ibi Hellinꝰ: a quo hellines. Ex his phiota oppida celebrata hellas: halos: lamia: phthia Eadem a rege Theſſalo ibi regnante theſſalia dicta fuit. Sed ut refert Herodotus li. hiſto. vii.& poſt illū alij plures: fama eſt theſſaliam fuiſſe olim lacum: a montibus undiqꝫ concluſum. Nam(ut proſequitur) ab oriēte habet montem pelium:& coniunctos colles: a ſeptētrione olympum: ab occidente pindum:& a meridie othiym. In quorum media concauitate theſſalia ipſa concluditur: per quam iam quinqꝫ fluuios principales decurrere dixit: uidelicet Peneum. Apidanum: Denochonum: Enipheum:& Parmiſum. Qui omnes deīde in unum commixti per unicum ſolum tranſitum in mare decurrunt:& ſolius Penei nomen detinent. Nam per mediam uiam: quæ ſola eſt īter olympum& oſſam gradiens: ipſe Peneus in ægæū mare deſcendit. Hanc uiam eodem auctore teſte a Neptuno factam dicunt: ſeu(ut magis aſſerere uidetur) a terræmotu ꝑ ip̄m deū inducto: ut theſſaliam ipſam habitabilē efficeret. Lucanus uero in. v. dixit id Herculem confeciſſe. ſed ut ait Herodotus diligenter inſpicientibus manifeſte apparet terremotus opus fuiſſe. T eſiphone cū. t. exili:& non cū duplicato. s. ſequente. i. latino ſcribit̉: una dicitur ex furiis infernalibus: ut uidimus in dictione alecto. Cōponiturqꝫ dictio ex τω: quod eſt τιμοροῦμαι ulciſcor:& phonon necem. nō nulli uero ſeruantes ipſum. i. paruū in prima: nec in. e. apud nos cōuertētes dicunt tiſiphone. T heſis cum. th. aſpirato&. i. latino ſcribitur: dicitur a noſtris poſitio uel poſitura:& eſt figura: q̄ ſenſus orationis per cola: commata:& periodos: diſtinguit. dicta quidem poſitura: quia punctis poſitis conuenientes denotat ſenſuum partes. uel quia ibi uox pro interuallo diſtinctionis deponitur. Nam dum in initio pronū tiationis nondum plena pars ſenſus eſt:& tamen reſpirare oportet: ſubſcribatur punctum: quod a græcis comma: ideſt perticula dicitur: a noſtris ſubdiſtinctio uocitatur: eo ꝙ ſub littera: uel ad finem litteræ ſignabatur ſie uidelicet: nos iam uirgula utimur. Vbi uero in ſequentibus iam ſentētia ſenſum præſtat: ſed adhuc aliquid de ſententia plenitudine reſtat puctum ſignabatur: quod dicitur colon. i. membrum& circa litteræ medium ponebatur: loco cuius nos hodie duobus punctis utimur. Vbi autem nos plenam ſententia clauſulam facimus: ſit punctum: quo periodus: hoc eſt terminus dicitur: ut in ea dictōe uidimus. Apud nos uero uocatur diſtinctio: quia integram a ſequentibus diſtinxit ſententiam.& hoc apud oratores. Cæterum apud poetas ubi in uerſu poſt duos pedes ſyllaba alicuius dictionis remanet cōma dicitur: hoc eſt particula præciſio: quæ per ſcanſionem facta eſt. Vbi uero poſt eoſdem pedes nulla dictionis ꝑticula remanſit: colon dicit̉ & totus uerſus periodos dicitur. T heſpiei cum. th. aſpirato ſcribit̉: populi ſunt græciæ. T heſtylis cum. th. aſpirato: ſequēs cū. t. exili&. y. græco: ultima cum. i. latino ſcribit̉: nomen ē ꝓpriū mulieris de qua Theocritus& Virgi. meminere. T heſtor prima cum. th. aſpirato: ſequens cuꝫ. t. exili ſcribitur: fuit troianus pater Calchantis: ut oſtendit Homerus libro iliados primo. T heta cum. th. aſpirato: ſequens cum. t. exili ſcribit̉: nomē eſt litteræ græcæ: quæ uim detinet. th. aſpirati. De qua in initio huius tractatus. T. litteræ uidimus. T hetis prima cū. th. aſpirato: ſequēs cū. t. exili quādo ꝓ matre Achillis poni cōſueuit) ſcribit̉. Et fuit filia Chi ronis& uxor Pelei regis theſſaliæ: ut ait ip̄e Chiron apud Orpheū in argonautica καιήμέτερον κοῦρον τισ ἀρυρόπέζα. De qua Ouidiꝰ li. xii. metamorpho. Virgiliꝰ etiam meminit circa finem libri. vi. ænei. quādo ait: Leua tenet thetis& melite panopeaqꝫ uirgo. cuiꝰ tam prima ſyllaba qͣꝫ ſecūda breuis ē:& declina tur thetis huius thetidos uel more noſtro thetidis. T ethys prima cum. t. exili: ſequens cuꝫ. th. aſpirato&. y. græco ſcribit̉:& hac quoqꝫ litteratura deſcripta fuit teſte Criſpo filia Cæli& Veſtæ: atqꝫ uxor Oceani. Ouidius uero uidet̉ eam filiam fuiſſe Titani cum ait li. faſtorum. v. Duxerat oceanus quōdam titanida tethym.& habet tam primam qͣꝫ ſecūdam longam: de qua intellexit Virgilius libro georgicorum primo cum ait: Teqꝫ ſibi generum tethys emat omnibus undis. Et declinatur Tethys huius tethyos: ut Orpheus in argonautica: καιτήθυοσ ἔσκατον υδωρ. Ouidius ī præfato libro: Pars credidit eſſe. Tethyos has neptes oceaniqꝫ ſenis. Martialis li. i. epigrāmatum: Et quem ſupremæ tethyos unda ferit. T etrametra abſque aliqua aſpiratione ſcribitur. Componitur que a teſſara: quod eſt quattuor:& metrum: carmina quattuor pedum. T etrarcha ſola ultima aſpiratur: ille dicitur qui quartaꝫ regni partem detinet. Et componitur ex τταρτος qui eſt quartus:& ἀρσ princeps. T etradoron abſqꝫ aliqua aſpiratione ſcribit̉: interpretari ualet quattuor palmoꝝ. Nam cōponit̉ ex tetra: qd̓ eſt quattuor:& dorum palmus: dicente& Plinio li. xxxv. naturalis hiſto. Græci enī antiqui duorum palmaꝫ uocabant. Et inde pentadoꝝ ꝗnqꝫ palmorum:& ſimilia dicuntur. T ethippobata prima cū. t. exili: ſequēs cū. th. aſpirato&. i. latīo: ꝗn& geminat̉. p. atqꝫ ultima ſine aſpiratiōe ſcribitur: ſunt Herodoto teſte populi in libya iuxta aſbiteos. T eucer& quādoqꝫ Teucrus: ut in antehabitis uidimus: abſqꝫ aliqua aſpiratione ſcribit̉: fuerunt hoc nomine duo celebres. Vnus quidem Scamandri cretenſis filius: qui relicta creta in phrigiam ueniens repperit Dardani poſteros in uallibus habitare. quibus(ut dixit Seruius ſuper. iii. æneidos) arcem conſtruxit. dicēte etiā Anchiſe apud Virgilium eo libro de creta loquēs: Maximꝰ unde pater ſi rite audita recordor Teucrus rho teas primum eſt aduectus ad oras.& reliqua quæ ſequūtur. Alter uero Teucer fuit Telamonis filius ex Heſiona Laomedontis regis filia:& Priami ſorore: ut poetæ omnes affirmant. Nam cum Hercules cum argonautis accederet:& troiam caperet: Telamonem ob inſignem uirtutē Heſiona donauit. ex qua etiaꝫ ut oſtēdere uidetur Homerus Aiacem genuit. At Sophoces in ea tragœdia: quæ īſcribitur ἀιασαςινοφορος Aiacem dixit ex iuſta quidem uxore Teucrum uero ex Heſiona(quæ captiua& ſerua fuerat) natum fuiſſe: ꝗ cū poſt troia euerſionem ſalaminā ad patrem rediret inuiſus patri: ꝗa Aiacis obitū non uindicauerat: ut etiā atteſtatur Iuſtinus li. xliiii. cyprum inſulam(a Belo patre Didonis tūc ſubactam) acceſſit:& urbē in ea cōdidit: quam de patria nomine ſalaminam uocauit. Et alia quæ ponit Iuſtinus. eudamedus cū. t. exili ſcribit̉: fuit teſte Homero li. ii. ilidos: pater Pelagi. eus cū. t. exili ſcribit̉: fuit teſte Herodoto libro hiſtoriaꝝ. i. urbs in lydia. Vnde teius teia teium nomen patrium deriuatur. Horatius libro odarum. iiii. Non aliter ſamio dicunt arſiſſe bathyllo Anacreonta teum ꝓ teium: ut in dictione anacreon uidimus. T eutates abſque aliqua aſpiratione ſcribitur: nomē eſt lingua gallica Mercurii: qui ab illis humano ſanguine placabatur: dicente Lucano libro primo: Et quibus immitis placatur ſanguine diro Teutates horrēſqꝫ feris altaribus heſus. De ꝗbus Lactantius li. diuinaruꝫ inſtitutionū primo: galli inꝗt Heſum atqꝫ Teutatem humano cruore placabant deos. ꝗ ſane ferialis ritus diu ſimiliter apud italos ſtetit: ꝗ latialem Iouem& Saturnum humana placabant hoſtia. T euthramides prima cū. t. exili&. eu. diphthongo: ſequēs cū. th. aſpirato: penultima cum. i. latino ſcribitur: fuit phryx:& patria ariſta:& pater Axyli: ut in ea dictione uidimus. T hyaſus cū. th. aſpirato&. y. græco ſcribit̉: ſaltatio apud nos:& chorea dici poteſt: quæ Baccho exhibebat̉: deduciturqꝫ a θύω: quod eſt ſacrifico: quia in illius ſacrificijs exerceri cōſueuerant. de quo Virgi. ī Daphni: Daphnis thyaſos inducere bacchoT hyas cū. th. aſpirato&. y. græco ſcribit̉. Et dicit̉ ſacrificula Bacchi. Nam teſte Seruio ſicut a Baccho baccha ſic a Thyoneo thyas. Virgilius li. æneidos quarto: Thyas ubi audito ſtimulant trieterica baccho. Reperitur etiam bacchis bacchidis. T hyella cum. th. aſpirato&. y. græco: atqꝫ duplicato. l. ſcribitur: dicitur a noſtris procella: poniturqꝫ ab homero pro una harpyiarum. T iara cū. t. exili&. i. latino ſcribitur: ornamentū eſt quoddam capitis: quo mulieres perfica primitꝰ utebant̉: ut Iuſtinus de Semiramide: quæ caput tiara texit. qua deinde uſi ſunt reges& ſacerdotes. Similiter Herodotus libro hiſtoriarum primo: geſtamen eſt inquit capitis perſicum. Seruius ſuper. i. tantummodo dixit: tiara eſt pilleus phrygius. Et Virgilius uſus eſt maſculino genere. Iuuenalis uero fœminino: ut Phrygia ueſtitur buccatiara. yana cum. t. exili&. y. græco ſcribitur: fuit teſte Philoſtrato li. i. de uita Apollini Tyanei urbs cappadocia. ibareni cū. t. exili&. i. latino ſcribit̉: fuerūt teſte Herodoto li. hiſto. iii. populi ſcythici in aſia. yberis prima cuꝫ. t. exili&. y. græco ſcribitur: fluuius eſt Italia: ab apœnino defluens ex alpibus falterone paulo altius qͣꝫtuſcus arnus. Et primo tuſciaꝫ ab umbris diuidens auctus pluribus fluuis romam deuenit: quam a ianicolo ſeparat:& ultimo hetruriam a ueteribus latinis diuidens in mare tyrrhenum defluit. dictꝰ Tyberis(ut putat Feſtus) a Tyberi tuſcoruꝫ rege: uel a Tyberino rege albanorum. Seruius uero ſuper. viii. æneidos inquit: Tyberim Alii a rege aboriginum dictum putant̉: qui dimicans iur. euꝫ occidit. Alii a quodam aborigine: quem Glaucus Minos filius in Italia interemit. Alii inter quos Liuius ab Albano rege ꝗ in eum cecidit. Quam ultimam opinionē ſecutus Ouidius libro. ii. faſtoꝝ inꝗt: Albula quem tyberim uerſus tyberinus in undis: Reddidit. hybernis forte tumebat aquis. Verum& ante regem hunc thybris cum. th. aſpirato dictus fuit. Nam cum Euander ad Aeneam longo tempore ante regem Tyberinum loqueretur nondum enim cōſtructa fuerat alba) dixit apud Virgilium libro. viii. Tum reges aſperqꝫ immani corpore thybris: A quo poſt itali fluuium cognomine thybrim Diximus. amiſit uerum uetus albula nomen. Forſitan etiam poſt primum uerſum uerba ſunt poetæ non Euandri. Alii non a morte cuiuſpiam regis: ſed regem quēdam tuſcorum latrocinari circa ripas huius fluminis conſueuiſſe:& a crebris iniuris quibꝰ tranſeuntes afficiebat thybrim cognominatuꝫ fuiſſe aſſerunt: quaſi eſſet fluuius τσυβρεος: ideſt iniuria: ex qua ratione cum υβρις aſpiretur: thybrim aſpirari uolunt. Alii uero ex alia cauſa hoc idem accidiſſe uolūt Nam Seruius quoqꝫ ſuper tertio æneidos:& græci nōnulli exponentes Theocritum dicunt: ꝙ cum quodatempore ſyracuſani apud ſiciliam uicerint athenienſes: ingentem hoſtium multitudinem captiuarunt:& eā cæſis montibus addere fecerunt monumenta ciuitati: tunc auctis muris etiam foſſa facta: quæ aqua repleta munitionem redderet patria. Hanc igitur foſſam per hoſtium pœnam& iniuriam illis factam thybrim uocauerunt: uidelicet ἀπο της υβρεοσ. Poſtea profecti ſiculi ad Italiam eam tenuerunt partem ubi nunc roma eſt uſqꝫ ad rutulos& ardeam: unde eſt: fines ſuper uſqꝫ ſicanos.& albulam fluuium ad imaginem foſſa ſyracuſana thybrim: quaſi τήναρίν: hoc eſt ignominiam uocauerunt.& ſic quoqꝫ cum. th. aſpirato ſcribendum eſſet: quod in antiquiſſimis& emendatiſſimis codicibus de thybri ſemper ſcriptum comperimus: licet tyberim& tyberinum abſqꝫ aſpiratōne ſcribant. Quare puto prius albulam dictum: deinde thyberim cum. th. aſpirato ab immani rege: uel o τηςαριος uocitatum. poſtea tyberim ſine aſpiratione a Tybe rino rege albanorum in illo ſummerſo. Nec Ouidi uerba nos aſſerere cogunt ante Tyberinuꝫ in illo ſummerſum immediate albulam uocitatum: ut etiam ex Plinio libro tertio naturalis hiſtoriæ inſinuat̉. hæc uer ba dicente Tyberis ante thybris appellabatur:& prius albula dictus fuit. hæc ille. Dicitur etiam Tyberinus fluui deus: ut Virgilius libro georgicorum. iiii. Vnde pater tyberinus& unde aniena fluenta. Nonnunqͣ uero:& pro piſce ponitur: ut Iuuenalis in ſatyra: Si te propoſiti ait: Vos anguilla manet longæ cognata colubra. Aut glacie aſperſus maculis tyberinus. T ibilis cum. t. exili&. i. latino ubique ſcribitur: fluuius eſt ſcythiæ: teſte Herodoto libro hiſtoriarum. iiii. T ybur cum. t. exili&. y. græco ſcribit̉. Priſcianus de quo miror latinum dixit libro. vii. dum de tertia declina tione pertractat. Cui& hiſtoria: quæ græcum nomen eſſe oſtendit:& antiqua ſcriptura: quæ cum. v. græco illud ſcribit: ut in antiquis inſcriptionibus conſpexi: aduerſatur. urbs eſt ſexdecim milibus paſſuū ab urbe roma diſtans. Quam teſte Solino ex auctoritate Catonis Cathyllus arcas:& præfectus claſſibus Euandri cō didit. Plinius uero circa finem libri. xvi. naturalis hiſtoriæ: aliud ſentire uidetur: dicens tyburis originem multo ante urbem romam habent adhuc. Apud eos extant ilices tres etiam Tyburto conditore eorum uetuſtiores: apud quas in auguratus traditur fuiſſe. trandunt autem eum filium Amphiarei: qui apud thebas obierit: una ætate ante iliacum bellum. hæc ille aſſerens Tyburtum non Cathyllum tyburis oppidum condidiſſe. Verum Sextius græcus hiſtoricus libro antiquitatum. vi. Hos celebres auctores in hunc modum cō cordaſſe uidetur. Ait enim ut ex eo loco ad uerbum traduximus: Cathyllus Amphiarei filius fuit. Hic poſt prodigialem patris interitum apud thebas: de quo nos iam uidimus in dictione Amphiareus: iuſſu Oīcleaui ſui cum omni fœtu:& ſacris miſſus tres liberos in Italia procreauit Tyburtum Coracem& Cathyllum: qui depulſis ex oppido haud longe a roma poſito ueteribꝰ ſicanis: a nomine Tyburti maximi natorū filii oppidum uocauerunt. Hæc Sextius: cui Virgilius conſentire uidetur cum ait: libro æneidos ſeptimo: Fratris tyburti dictam cognomine gentem. Nam ut idem Sextius proſequitur non deſunt inquit: qui dicant ſingulum fratrem ciuitatem ſingulam cō didiſſe. Teſtis eſt mons: qui adhuc cathyllus dicitur:& corax oppidum famoſum inter uolſcos. Eſtqꝫ ſitum tyburis oppidum loco maxime cliuoſo: quod Iuuenalis tetigit cum ait: in tertia ſatyra: Et proni tyburis arce. Quin& fluminis anienis decurrentibus aquis etiam humido: quod Ouidius libro faſtorum. iiii. tetigit cum ait: Iam mœnia tyburis udi Stabant argolica quæ poſuere manus. Eſt etiam uentoſuꝫ dicente Horatio Romæ tybur amant uentoſum: tybure romam. ubi tybure pro tyburi teſte Seruio ſuper. iii. æneidos: ꝗ dixit: a tybur denominatiuuꝫ tyburtis ducitur: quod pro tyburis ponit̉: teſte Capro. ſicut quiritis ꝓ quiris:& ceritis uel cæretis: ꝓ cæres. Vnde hic& hæc& hoc tyburs gentile nomen eſt. T ycha cum. t. exili&. ch. aſpirato ſcribitur: fuit teſte Heſiodo in theogonia nympha filia Oceani& TethyoT icenum cum. t.&. c. exilibus: atqꝫ. i. latino ſcribitur: oppidum eſt inſubrium: quod nūc papia dicit̉. Nam ut oſtendit Ptholemus in geographia: Inſubres habent mediolanum: nouariam: comum:& ticenum. T ydeus cum. t. exili&. yto ſcribitur: habetque accentum in prima: fuit filius enei regis calydonia ex Euribos: ut dixit Seruius ſuper ſexto æneidos: uel ex altera uxore: ut alii aſſerunt: qui cum uenando fratrē Menalippum inaduertenter occidiſſet. furorem populi extimeſcens: relicto paterno regno: ad Adraſtū argiuorum regem confugit.& alia: quæ de illo proſequitur Statius libro primo ſecundo& tertio atqꝫ octauo ſuæ thebaidos. Homerus uero li. iiii. iliados de illo inquit: ut fere ad litteram hoc ſoluto ſtilo traducere poſſumus. Cum mycenis Tydeus moraretur fama eſt: neminem illi uiribus corporis potuiſſe aquari. At poſtqͣꝫ rediens ad fluenta Aſopi uenit: cæteri eum græci ad Eteocē pro legato dimiſerunt. Ad quē cū iuiſſet ingreſſuſque regiam complures illic ciues comperiſſet(forte cum Eteoce in conuiuio erant) Non timuit& hoſpes& ſolus thebanos omnes ad quodlibet certaminis genus prouocare. Atqꝫ ut animoſe prouocauit: ita omnes(ſic illi Pallas propicia erat) ſtrenue uicit. Quamobrem thebani dolore indiguationis accenſi: reuerſuro inſidias tetenderunt: collatis ad opportunum locum: qua Tydeus tranſiturus erat: quinquaginta iuuenibus cum duobus ducibus deorum immortalium robore ſimilibus: Meone: Neomonide:& Lycophonte Autophoni filio. Eos Tydeus omnes ad ipſum locum occurrentes ſtrauit: occiditqꝫ frætus deorum (quæ ſibi monſtrabantur) auguriis. Vnum tantum Meonem cum triſti nuntio redire permiſit. Immo iuſſit: & talis fuit Tydeus. hæc Homerus præfato loco de illo locutus eſt. Et libro. vi. iliados: dixit illum apud thebas cum alijs regibus populiſqꝫ græcorum occubuiſſe. Et inde patronymicum deducit̉ tydides. T ydides prima cum. v. gæco: ſecunda cum. d.&. i. latino ſcribi forſitan deberet. licet noſtri iam nō. d. quæ me dia eſt inter. t. exile&. th. aſpiratum: ſed ob ipſam propinquitatem litterarum. t. ponant exile ac ſcribāt tytides: ſic fere in omnibus Virgilii codicibus repperi:& eſt tytides patronymicuꝫ poſituꝫ pro Diomede filio Tydei. Virgilius libro æneidos primo: Odanaum fortiſſime gentis Tytide. Quāqͣꝫ Seruius ſuper octauo æneidos dicit: oīa nomina quæ in eus hodie exeunt: apud maiores ī. es. exibāt ut Nereus neres: Tydeus tydides: quaſi uelit dicere non eſt patronymicum tydides ſed principale: cuius op poſitum Virgilius obſeruauit. Et ſubdit idem Seruius: Illa miſiſſe genitiuū in eis: ut tydeis: nereis. Sed ꝗa plerūqꝫ. s.(ut ait) in latinitate detrahitur: remanet ei: ut huius tydei: huius nerei. T hyeſtes prima cum. th. aſpirato&. y. græco. ultima cum. t. exili ſcribitur: fuit filius Pelopis ex Hippodamia & Atrei frater: ac Tantali nepos. de quo Seneca in Thyeſte:& alii poetæ plura ſcripſere. Et inde Thyeſteus Vt Ouidius libro. xv. metamorphoſeos: Neue thyeſteis cumulemus uiſcera menſis. T igranes cum. t. exili&. i. latino: atqꝫ unico. n. ſcribitur: fuit rex maioris armenia: de quo Cicero in pōpeiana Et declinatur in genitiuo non ſolum Tigranis: ſed tigrana. T igris cum. t. exili&. i. latino: utrobiqꝫ ſcribitur: animal eſt truculentum& uelociſſimum: ita ut ſagittaꝫ hyrcana lingua ad nomen indicet. Et ut dixit Seruius armenia malum: quo etiam india& hyrcania abundat: de quibus Statius libro ſeptimo thebaidos: Plinius libro octauo naturalis hiſtoriæ: atqꝫ ſolinus plura dixere. Eſt& eadem ſcriptura ac nomine ex eadem cauſa accepto fluuius: qui ex monte periardes armenia profluit:& primo quidem ſine nomine: uſqꝫ ad medorum fines: ut aſſerūt Herodotus& Plinius: ſed ibi quoqꝫ a celeritate ipſa qua decurrit tigridis nomen accæpit. inde influit in lacuꝫ: qui artyſa dicitur: per quē adeo uelociſſimo curſu decurrit: ut lacui prorſus non commiſceri probetur. Nam ex piſcibus compertum eſt: oſunt in lacu nunqͣꝫ fluuium ingrediuntur: nec qui fluuii ſunt in lacu prorſus habentur. Exit ergo celerrimꝰ & cum maximo impetu. Sed mox taurum montem ſubterlabens in alteram montis partem apud lacum cui nomen eſt zorunda effunditur:& illum ipſum eſſe ex paleis& purgamentis ac piſcibus dignoſcitur. Ibiqꝫ iterum fluuius effectus:& lacum alterum tranſiens: rurſus in cuniculos demergitur:& Adiabenos& meſopotamiam iterū egrediens arabes præterfluit:& in mare rubrum iuxta urbem ampopolim cadit. Vnde ait Seneca in troade: Et qui renatum prorſus excipiens diem Templum rubente tigrim immiſcet freto. T ille cum. t. exili&. i. latino ſcribit̉: deſcenditqꝫ a nos. i. longe. Nam inſula eſt oceani inter ſeptētrionalē: & occidentalem plagam: quæ ultima erat ex cognitis a romanis. Virgilius in. i. georgi. Tibi ſeruiat ultima tile. Alia eſt in aphrica cōtra ſinum carthaginis. T illos cum. t. exili&. i. latino ſimiliter ſcribitur:& ab eodem deſcendit. Inſula eſt ut ſcribit Plinius libro ſexto naturalis hiſtoriæ: cum oppido eiuſdem nominis in mari indico celeberrima plurimum margaritis: ip̄a fert palmas: oleas creat: uineis abundat: terraſque omnes hoc miraculo ſola uincit: ut quæcūque in ea naſcatur arbor: nunqͣꝫ ſpolietur tegmine foliorum. Hinc caucaſus mons famoſiſſimus incipit: protēſus ſuis cōtinuis iugis in maximam partem orbis. T imus prima cum. t. exili&. i. latino: ſequens cum. æ. diphthongo ſcribitur: fuit philoſophus patria locrēſis Platoni dilectiſſimus: cui diuinum illud opus Plato inſcripſit: ubi de rerum creatione diſſerit. De quo Hieronymus ſuper Eſaiam: Timæum de mundi hermonia aſtrorumqꝫ curſu:& numeris diſputātem ipſe ꝙ interpretatus eſt Tullius ſe nō intelligere profitet̉. hæc ille. At ipſe Cicero ad Atticū libro. viii. inquit: Aenigma oppiorum ex uellia plane non intellexi Eſt enim numero Platonis obſcurius. T imarchides cum. t. exili&. i. latino utrobiqꝫ: atque. th. aſpirato ſcribitur: nomen eſt uiri ꝓprium compoſitū ex τι: qui eſt honor:& ἀρχοντος principis: facitqꝫ in genitiuo Timarchidis& Timarchida. T imantes abſqꝫ aliqua aſpiratione& cum. i. latino ſcribitur: fuit pictor ſummus Parrhaſi emulus: quem ſuperaſſe dicitur in Aiace pingendo. quod aliqui ſuffragijs magis qͣꝫ ueritate factum credunt. Inter eius uero ingenii monumenta Iphigenia oratorum laudibus celebratur: quæ ante aras peritura cum maſtos pinxiſſet omnes:& meſticia omnem imaginem conſumpſiſſet patris ipſius uultum uelauit: quem iam digne non poterat oſtendere. ymba cū. t. exili&. y. græco ſcribit̉: quod multi in. u. noſtrum conuertunt:& dicūt tumbam ſepulchrum. T imon cum. t. exili&. i. latino ſcribit̉: fuit appolloniates filiꝰ Timarchi: qui duꝫ iuuenis eſſet operaꝫ dedit ſal tationi:& choreas duxit: quibus poſtea repudiatis ſe ad ſtilponem contulit. Deinde reuerſus in patriam duxit uxorem. Poſt hæc uero iam uir ſapiens effectus& eloquens ad Pyrrhonem ſe conuertit. Deinde cū eſſet egenus iuit ad chalcedoniam: ibiqꝫ philoſophiam& oratoriam exercuit. charus fuit Ptholemæo Philadel pho. ſcripſit poemata diuerſa: tragœdias. lx. comœdias. xxx.& ſatyras plures. Fuit& alius philoſophus nicaus: alius hortorum ſtudioſus. T ymœtes prima cum. t. exili&. y. greco: penultima cum. œ. diphthongo:& ultima ſimiliter cum. t. exili ſcribitur: fuit regis Priami filius: de quo Euphorion: teſte Seruio ſuper ſecūdū æneidos ait: Priamus ex Aryſba filium uatem ſuſcæpit: qui cum quadam die uaticinaret̉ naſci ei dixit puerum: per quem troia poſſet euerti pepererūt ſimul& Tymœtæ uxor& Hecuba legitima uxor Priami. Quare Priamꝰ Tymœtæ filiū& uxorē iuſſit occidi. Ob quod Virgi. cū de græcorum equo loqueret̉ inꝗt: Primuſqꝫ tymœtes Duci ītra muros hotatur:& arce locari. Siue dolo: ſeu iam troia ſic fata ferebant. ymœtas eodem mō ſcribitur:& fuit nomen uiri ꝓprium. īmoniacus abſqꝫ aliqua aſpiratiōe:&. i. latino utrobiqꝫ ſcribit̉: fuit pictor byrantiꝰ Cæſaris dictatoris ætate ꝗ aiacem Cæſari pinxit.& Medeam ab eo in Veneris genitricis æde poſitam octoginta talentis uenūdatos T imotheus prima cū. t. exili&. i. latino: ſequens cum. th. aſpirato ſcribit̉:& nomen eſt compoſitum ex ſiui. qui eſt honor:& θεσ deus. fuit etiam nomen athenienſis cuiuſdam uiri præclari& filii Cononis. hic a patre acceptam gloriā multis auxit uirtutibus. Nā ad patris laudes teſte. M. Tullio li. i. de officiis adiecit gloriam ingenii& doctrina. Fuitqꝫ teſte Aemilio Probo diſertus: impiger: laborioſus: rei militaris peritus: nec minus ciuitatis regenda. De quo multa ab hiſtoricis præclare facta ſcribūtur. T imoleon cum. t. exili&. i. latino ſcribit̉: fuit corinthius.& ſine dubio iudicio omnium uir clariſſimus. Nam ut ait Cornelius nepos huic uni contigit(quod neſcio an illi) ut& patriam in qua erat natus oppreſſaꝫ a tyranno liberaret:& a ſyracuſis: cui auxilio erat miſſus inueteratam ſeruitutē depelleret: totāqꝫ ſiciliā multos annos bello uexatā: a barbariſqꝫ oppreſſam ſuo aduentu in priſtinū reſtitueret: ut oīa late poſuit Plutarchꝰ in illius uita. A quo& gymnaſium: in quo ſepultus fuit timoleonteum cognominatū fuit. ympana cū. t. exili&. y. græco ſcribit̉: inſtrumēta ſunt ad pulſandū apta: præcipue matri deuꝫ cōceſſa: eo ꝙ huiuſcemodi inſtrumētis: curetes& corybantes filiū ſuū Iouem tutati fuerunt: ut oſtēdit. Qui. li. iiii. faſtoꝝ. T hymbra cū. th. aſpirato&. y. græco ſcribitur: herba ē quā ſaneturiā: teſte Plinio li. xviii. naturalis hiſto. dicimus: eſtqꝫ herba aromatica& grauiter ſpirans. Virgilius libro. iiii. georgicorū: Et grauiter ſpirātis copia thymbra: qua ager troia ad decem miliaria urbi uicinus abundat. In quo cum templum eſſet Apollini di catum dedit cauſaꝫ herba: ut Thymbraus Apollo ipſe uocaretur. Virgilius in quarto æneidos: Da propriam thymbrae domum: da mœnia feſſis. Quin& fluuius inde fluens thymbra eadem ſcriptura& ratione uocabatur. T hymber cum. th. aſpirato&. y. græco ſcribitur: nomen fuit uiri ꝓprium. T hymum cum. th. aſpirato&. y. græco ſcribitur: herba eſt aromatica:& apibus dulciſſima. quod paſtor ille canens apud Virgiliuꝫ in bucolicis inquit: Nerine galathea thymo mihi dulcior hyble. Et cū iuxta athenas quæ(ut uidimus) a Cecrope rege cecropia dicta ſunt. hæc uerba abūdanter dixit Virgi. in. iiii. georgicoꝝ: Cecropiūqꝫ thymum& graue olentia centaurea. T hymiama prima cū. th. aſpirato&. y. græco: ſequēs cū. i. latino ſcribit̉: eſt odor ſuauis thymi maturam refe rens: unde nomen aſſumpſit: ut Virgi. in. iiii. georgi. Redolētqꝫ thymo fragrantia mella. yndarus cū. t. exili&. y. græco ſcribitur: fuit rex œbaliæ:& filius Oebali regis: habuitque uxorem formoſiſſimam Ledam: ex qua genuit Caſtorem& Pollucem Clytem neſtramque& Helenaꝫ.& pro Tyndaro nōnunqͣꝫ Tyndareus ponitur. Ouidius in octaua epiſtola heroidum: Ne tibi tyndareus uita grauis auctor& annis Tradidit. A Tyndaro uero maſculinum deriuatur patronymicum tyndarides: a quo abiecta. de. fœmininū in. is. deducitur tyndaris. Iuuenalis ī ſatyra Credo pudiciciam: ponens differentiā inter mortes: quæ a romanis fœminis uiris ſuis eo tempore inferebant̉:& eam quæ a Clytemneſtra illata fuit Agamēnoni. hoc tantū referquod tyndaris illa. i. Clytemneſtra bipēnem inſulſaꝫ& fatuam: hoc eſt ſine aliꝗbus uiribus dextra leuaque tenebat: quia niſi adiuta fuiſſet ab Aegyſtho ob fœmineū timorē nequiuiſſet Agamēnonem interficere. Et ſubdit de romanis mulieribus poeta dicēs: At nunc res agit̉ tenui pulmone rubeta. i. uenenoſa illiꝰ rana: qͥ inter rubeta naſcitur. ac ſi dicat: noſtræ uiros ſuos ueneno necant: ī cuius remedium ſi earum uiri antidotū Mithridatis forte præguſtaſſent: etiam id idem cum Clytemneſtra ferro conficere ſunt parata. Vnde ait. Sed tamen& ferro mortem uiris ſuis inferre ſunt diſpoſitæ Si præguſtaret atrides Pontica ter uicti cautus medicamīa regis: hoc ē ſi cautꝰ atrides. i. uir ille quicūqꝫ romana mulieris maritꝰ eēt ut atrides. i. Agamēnon qui uir fuit Clytemneſtræ præguſtaret medicamina antidota præſeruantia a ueneno: confecta.ſ.& præguſtari cōſueta a Mithridate rege ponti ter a romanis uicto: ferro ſcilicet parata eſſent rem conficere. Nam ut ſcribit Plinius li. xxv. naturalis hiſtoriæ: quotidie antidotum contra uenena ſumebat: adeo ut cum quadra gintaſex ānis cum romanis bella fouiſſet: ut dixit Iuſtinus li. xxxvii. demum tribus ingentibus bellis fœlicitate Sylla: uirtute Luculli:& Pompeii magnitudine uictus eſt. Et cum iam mortē ſibi inferre decreuiſſet: ut dixit Gellius li. xvii.& fruſtra uiolentiſſima uenena ſumpſiſſet: ultimo gladio ſe tranſfixit. At uero Pliniꝰ ne pos in li. de uiris illuſtribus Mithridatem dixit uenenum ſumpſiſſe: quo tarde agente percuſſorem gallum atroci ultu territum reuocauit:& in cædem ſuam manum trepidantis adiuuit. Alii uero acutiſſimo ueneno extinctum illū fuiſſe aſſerunt: quos Lucanus ſecutꝰ in primo inꝗt: Poſt cilicas ne uagos& laſſi pontica regis Prælia barbarico uix cōſummata ueneno. Idem Eutropius li. ſuarum hiſtoriaꝝ. vi. T ynnicus prima cum. t. exili&. y. græco: penultima cum. i. latino: ultima cum. c. exili ſcribitur: fuit filius Traſboli. hynus cū. th. aſpirato&. y. græco ſcribit̉: nomen ē uiri ꝓprium: de quo Orpheus meminit. T hyoneus cum. th. aſpirato&. y. græco ſcribit̉: cognomen eſt Bacchi: quod a θύω: quod ē ſacrifico deductū putant: eo quod illi adhuc inter humanos uerſanti ſacrificia reddebant̉. Ex quo thyas& thyades: ut a Baccho bacchides deduci aſſerit Seruius. Virgilius in. iii. æneidos: Thyas ubi audito ſtimulāt trieterica baccho Nam ſacrificula eſt Bacchi. yphon cū. t. exili&. y. græco ſcribit̉: fuit gigas filius Terræ& Titani: de quo Seneca in Octauia: Non tam ferum typhona neglecto ioue Irata tellus edidit quōdam parens. Verum a poetis noſtris quādoqꝫ quidem etiam Typhos ſcribitur: quandoqꝫ uero Typhoeus cum. œ. diphthongo. Lucanus in. iiii. Cōditus inarimes æterna molle Typhœus. quē ſane uerſuꝫ ex Homero traduxit libro iliados. ii. ubi ait: ειναρίμος ὀι φασιτυφεοσ ἐμμεναι ἐυνασ Nōnunqͣꝫ uero diuiditur diphthongus& ipſum. e. corripitur. Ouidius libro. v. metamorpho. Aethereas auſum ſperare typhora ſedes. At uero in deriuatiuo ſemper diuiditur diphthōgus& ipſuꝫ. e. ſimiliter corripitur. Virgi. in. i. æneidos. Nate patris ſummi qui tela typhora temnis. i. tela: quæ Typhorū fulminauerūt Nam ut ait Heſiodus θύοσγάρ κεραυνωνυπόδιοσ: Ideſt hic quoqꝫ fulminatꝰ fuit a Ioue. Namqꝫ ut fratres gigantes ab Ioue fulminatos ulciſceret̉: illum ꝓuocauit ad duellum: ob quod iratus luppiter ipſum fulminauit:& ſuper impoſuit inarimen inſulam ſecundū Virgiliū& Lucanū: ut uidimus in dictiōe narime ſeu trinacriam ſecūdum Ouidiū li. v. metamorpho. ait enim ſic: Veſta giganteis iniecta eſt inſula membris Trinacris:& magnis ſubiectum mollibus urget Aethereas auſum ſperare typho ea ſedes. Nititur ille ꝗdem: pugnatqꝫ reſurgere ſæpe: Dextra ſed auſonio manus eſt ſubiecta peloro: Leua pachynne tibi: lilybæo crura premūtur. De grauat æta caput: ſub qua reſupinus arenas Eiectat flammāqꝫ fero uomitore typhœus.& reliqua. T iphys prima cum. t. exili&. i. latino: ſequēs cuꝫ. y. græco ſcribitur: fuit teſte Plinio li. vii. naturalis hiſto. arte carpentaria glorioſus:& primus adminicula gubernandi naues inſtituit.& fuit teſte Orpheo& Seneca argonautarum gubernator: ip̄o dicente in Medea: Auſus es tiphys pandere uaſto Carbaſa ponto: legeſqꝫ nouas Scribere uentis. Idem Virgilius prius īnuit cum ait ī bucolico. Alter erit tum tiphys& altera: quæ uebat argo Delectos heroas. Diodorus uero ſiculus refert quoſdam affirmaſſe eius nauis gubernatorem Argon eo gnominatum: ut uidimus in dictione Argonauta. Verum tiphym in ea expeditione periſſe dixit Seneca in præfata tragœdia cum ait: Tiphys in primis domitor profundi Liquit indocto regimen magiſtro Litore extremo: procul a paternis Accidens regnis: tumuloqꝫ uili Tectus: ignotas iacet inter umbras. T ypus cuꝫ. t. exili&. y. græco ſcribitur: ponitur a noſtris pro forma figuraqꝫ& exemplari. Vnde archetypus ut in ea dictione uidimus. T yrannus cum. t. exili&. y. græco: atqꝫ duplicato. n. ſcribit̉: dicit apud nos ꝓprie fortem. Vnde& tyrones illi dicunt̉: ꝗ fortes cū ſint ad militiam exercent̉. Nam ab initio teſte Trogo quæqꝫ ciuitas& gens rerum publicarum imperium penes reges habebat: quos ut Iuſtinus ſcribit non ambitio popularis: ſed expectata inter bonos moderatio ꝓuehebat. ꝗ& tyrāni ob fortitudinem uocabant̉. luxta quem moduꝫ Virgilius ip̄e ī. vii. æneidos. Aeneam ſuum: quem pium ſemper eſſe uoluit tyrānum dixit cū ait: Pars mihi pacis erit dextrā tetigiſſe tyrāni. Sed creſcente malicia cum ſuperbe reges regnare cœpiſſent tyranni nomen ad illos ſolum reſtrictum eſt: ꝗ per inſolentiam imperii uiribus abutebantur. cui rei teſtimonio idem ſit Virgilius li. æneidos vii. cum ait: Gens bello præclara iugis inſedit hetruſcis. Hanc multos florenteꝫ ānos rex deinde ſuperbo Imperio:& ſæuis tenuit mezentius armis. Et ſubdit ꝙ ad ſuperbiam reſpicit: Quid memorem īfandas cædes ꝗd facta tyrāni: Ecce quem ſuꝑbum primo regē dixerat mox tyrānum uocauit: ut& de ſceleſto Pygmaliōe prius dixerat li. i. Cōueniunt ꝗbus aut odium crudele tyrāni. Aut metus acer erat. T yres cū. t. exili&. y. græco ſcribit̉: fluuius ē ſcythiæ: teſte Herodoto li. hiſto. iiii.& poſt īſtrum ſecūdus: fluitqꝫ ruens ex borealibus grandiqꝫ palude: atqꝫ in circuitu ſcythiā detinet& nebridam terrā: huius hoſtium ipſo Herodoto referente incolunt hellines: ꝗ tyrita ab eo flumine cognominantur. T iryns prīa cū. t. exili&. i. latino ſequens cū. y. græco ſcribit̉:& ē generis fœminini: atqꝫ teſte Homero lib. ilia. urbs mœnibus inſignis in pelopōneſo. cū uero eſt generis maſculini: fluuius ē in argo. T irynthia prima cum. t. exili&. i. latino: ſequens cum. v. græco: penultima cuꝫ. th. aſpirato:&. i. latino ſcribit̉ fuit teſte Plinio li. iiii. naturalis hiſto. urbs in achaia argo ꝓxima:& longe a mycenis. hāc eādem puto cum ea quæ Tiryns ab Homero uocata ē: ex qua cū genitus fuerit Hercules dictus ē Tirynthius. yrditania prima cū. t. exili&. y. græco ſcribit̉: nomen eſt ꝓuincia hiſpania. T ireſia cuꝫ. t. exili&. i. latino utrobiqꝫ ſcribit̉: fuit teſte Homero li. x. odiſſeæ: Thebanꝰ patria:& Peritri filiꝰ ut dixit Lactantius grammaticus. hunc dixit Ouidius cum forte duos angues coeuntes ꝑcuſſiſſet effectum fuiſſe fœminā:& ſeptem ānos in eo ſexu duraſſe: poſt quos cum iterum eoſdem comperiſſet percuſſis iterū anguibus in priorem formam redactus eſt. demum cū inter Iouem& Iunonem cōtentio fieret: ꝗſnam maio rem ī coitu uoluptatem ſuſciperet mas an fœmina: aſſerente Iunone de uiro:& Ioue de fœmina:& hūc tāqͣ expertum ambo arbitrum cōuocaſſet: dedit ille ꝓ Ioue ſentētiam: hoc eſt maiorem in fœminis eſſe uoluptatem qͣꝫ in uiris: ꝓ quo irata Iuno ipſuꝫ occæcauit. Sed pater oīpotēs ꝓ lumine adēpto Scire futura dedit ponāqꝫ leuauit honore. hunc monſtrat Statius multa thebanis uiuū prædixiſſe. ſed fugiens uictores thebanoꝝ in macedonia morit̉& ſepelitur: poſtqꝫ ſuam mortem apud inferos: ut late oſtendit Homerus in. xi. odiſſeæ multa futura prædixit Vlyxi deſcendēti ad inferos. Verum ut ſcribit Plinius li. vii. naturalis hiſto. Ex fœminis mutari ī mares nō fabuloſum ē. Inuenimꝰ enī inꝗt: in ānalibus. Q. Licinio Craſſo Caio Caſſio LōginCoſſ. Caſim pueꝝ factum ex uirgine: iuſſuqꝫ aruſpicum deportatum in deſertam inſulam. Lycinus Mutianus ꝓditur a ſe uiſus: ꝗ prius fœmina nupſit: mox barbam& uirilitatē ꝓmeruit uxoremqꝫ duxit. Et ſubiunxit idem Plinius: uidi etiā in aphrica mutatum in marē die nuptiaꝝ Lutium Coſſiciū ciuē theſbicanum. Ideꝫ ſacer Auguſtinus de cōiugiis ueteris ac noue legis tꝑe inquit: Imperatoris Cōſtantini manifeſtū ē puellam ī ꝑte campania in maſculum fuiſſe mutatam& romā ductum. T yrrhenus cū. t. exili&. y. græco: atqꝫ duplicato. r. ſecūdoqꝫ aſpirato ſecundū Priſciani doctrinaꝫ ſcribit̉: fuit frater Lydi regis lydiæ: ut in dictōe Lydia uidimꝰ: ꝗ regno lydiæ dimiſſo fratri ad maritimā tuſciæ deductꝰ: quā tyrrheniā a ſe cognominauit. In qua tubaꝝ uſum primo aduentū fuiſſe dixit Sophoces ī ea tragœdia quæ inſcribit̉ ἀιας μαςιγοφόρος: quod Virgilius in. viii. ænei. confirmaſſe uidet̉ cum ait: Tyrrhenuſque tuba mugire ꝑ æthera clāgor. Quod ſane a prædonibꝰ circa oras maritimas diſꝑſis ab Sophocis expoſito ribus excogitatum fertur: ut ad prædas facillime cōuenirent. T yrrhus eodem mō ſcribit̉: nomē eſt uiri ꝓprium: cui ut ait Virgi. li. vii. ænei. regia parent armēta:& lata cuſtodia credita campi. ſ. regis Latini. T yro cum. t. exili&. y. græco ſcribit̉: dicitur nouus miles: hoc eſt hō ille fortis qui ad miliciam exercet̉: ut uidimus in dictione Tyrānus: cuius diminutiuū ē tyrūculus:& ad quācūqꝫ artem illa poſſe referri dicunt. Iuuenalis ī ſatyra Atticus eximie inꝗt: Nec fruſtū caprea ſubducere: nec latus aphræ Nouit auis noſter tyrunculus. Et notādū in tyrāno primam eſſe breuem: in tyrone& tyrūculo longam: licet eandem habeāt analogiam. Fuit etiā teſte Iuſtino li. xviii. nomen ꝓprium patris Didonis:& Pigmalionis: ꝗ a Virgilio& aliis non nullis Belus uocatur. Nec Sicheum maritum Didonis fuiſſe dixit: ſed nomine Aterbam: quem& ſacerdote & regem fuiſſe dixit. yrus cū. t. exili&. y. græco ſcribit̉: fuit urbs uetuſtate originis magnitudine& claritate(ut dixit Curtiꝰ ī. iij. de geſtis Alexandri) ante oēs urbes ſyriæ& phœnicia memoranda. Et ut ꝗdā ferunt dicta prius fuit ſarra. Fuitqꝫ cōdita ab Agenore Priſci Beli filio in īſula ſeptuaginta milibus paſſuū a terra diuiſa. Sed Alexandri oppugnātis induſtria cōtinens terra facta fuit: quod Ouidius li. xv. metamorpho. tetigit cum ait: Fluctibus ambita fuerant antiſa pharoſqꝫ Et phœniſſa tyros: quaꝝ nunc inſula nulla eſt. T hyrſis cū. th. aſpirato&. y. græco in prima ſcribit̉: nomen eſt paſtoris ꝓprium. T hyrſus cum. th. aſpirato&. y. græco ſcribitur: haſta quædam erat pampinis īuoluta: quam bacchātes in choreis deportabant. Ouidius li. faſtorū. iii. fœmineos thyro cōcitat ille choros. Vnde& Thyrſigerus dictus ē Bacchus. Seneca in Medea: Candida thyrſigeri proles. T hyrea cū. th. aſpirato&. y. græco ſcribit̉: inſula eſt pelopōneſi: ut dixit Herodotus li. hiſto. iiii. T hyre eodem modo ſcribit̉: nomen eſt loci. yrteus abſqꝫ aliqua aſpiratōe&. y. græco ſcribit̉: fuit poeta græcꝰ. de quo Plato ī li. de legibꝰ ſæpe meminit T iſarantus cum. t. exili utrobiqꝫ&. i. latino ſcribit̉: fluuius eſt ſcythiæ: ut dixit Herodotus li. iiii. hiſtoriarum. & ſecundus poſt ordeſſum. Inter quem(ut ait)& īſtrum ſunt fluentes ararus: hono paris:& ordeſſus: qui in īſtrum decurrunt. T iſana cum. t. exili&. i. latino: atqꝫ unico. s. ſcribit̉: nec eſt dictio græca: ut quidam uoluerunt: ſed teſte Priſcia nō libro. ii. eſt dictio latina. eſtqꝫ ſuccus uel aqua ordei. Vnde tiſanarium deriuatur: quod eſt uas in quo ponitur uel tunditur uel coquitur hordeum. T hyſſageta prima aſpiratur: ultima ſine aſpiratiōe ſcribit̉:& duplicatur. s. populi ſunt ſcythici ultra ſauromatas& budinos uiuentes ex uenatōe: in quoꝝ territorio ut oſtendit Herodotus li. hiſto. iiii. flumina quartuor magna fluūt: uidelicet Lycus cum. y. græco&. c. exili. Oarus. Tanais cum. t. exili&. i. latino.& Syrgis: cuius prima habet. y. græcum. hyſbe cū. th. aſpirato&. y. græco ſcribit̉: facitqꝫ ī genitiuo thyſbes: fuit puella babylonia: de qͣ Ouidius. T itan ſine aliqua aſpiratione:&. i. latino ſcribit̉: ꝗ& Titanus dicitur: fuit frater Saturni maior natu:& filius Vrani: ut late uidimus in dictione Chronus. T ityrus prima cum. t. exili&. i. latino: ſecunda cū. y. græco ſcribit̉: ponitur a Theocrito& Virgilio laconum lingua ꝓ quodam paſtore.& apud nos aries maior dici pōt. T ityus eodem mō cum ſuperiori ſcribit̉: hoc eſt prima cum. t. exili&. i. latino: ſecūda cū. t. exili ſimiliter&. y. græco ſcribit̉: fuit Iouis filius ex Eiara filia Orchomeni: quam luppiter Iunonis iram extimeſcens: in ſpecuſub terra abſcōdit: ob quod ex illa Tityus natus dictus eſt a poetis terræ filius: dicente Homero circa finem libri. vii. odiſſeæ: ττυοναίνονῦιον. Et Virgilio ſimiliter li. ænei. vi. Nec non& tityon terræ oīpotentis alumnum Cernere erat. Hic cum Latonæ uim inferre uellet: ab Apolline ſagittis cōfoſſus: apud inferos magno cruciatu demergitur: ut Virgilius eodem li. vi. ꝓſecutus eſt:& Seneca in Hercule furēte ait: Præbet uo lucri tityus æternas dapes. Ouidius in. i. de ponto: Sic incōſumptum tityi ſemperqꝫ renaſcens Non perit ut poſſit ſæpe perire iecur. Huius magnitudinē corporis nouē iugerū dixerūt poetæ: ut Tibullus: Porrectuſqꝫ nouem tityus ꝑ iugera terræ Aſſiduas atro uiſcere paſcit aues. T ithonus prima cū. t. exili&. i. latino: ſequens cū. th. aſpirato ſcribit̉: fuit teſte Homero lib. x. iliados: Laomedontis regis filius:& Priami frater: ait enim. λαομέλονδύρα τιθωνόντεκετο ϖρίαμοντε. Et ut rettulit Seruius ſuper. iii. Virgilii georgi. librum ubi ait poeta: Tithoni croceum linquens aurora cubile. Cū iuuenis eēt& forma decorus ab Aurora dilectus& raptus fuit: ex qua Memnonē genuit. Sed tādem poſt lon giſſimam optatāqꝫ uitam audita Mēnonis filii morte: in cicadam uerſus dicit̉ a poetis: dicente Horatio: Lōga tithonum minuit ſenectus. quod iō fictum puto: ꝙ cupiditate orientalis regni tractus: ubi nobis Aurora cōſurgit: ex uxore eoꝝ locoꝝ ducta Mēnonem ꝓgenuit: quē deinde mortuum noſcens in bello troiano:& paternū regnū deſolatum audiēs: ad quæſtus cōuerſus uitā finiuit: ut latius uidimus ī dictione Memnon. T itus abſqꝫ aliqua aſpiratione&. i. latino ſcribitur: nomen fuit clariſſimi romani principis filii Veſpaſiani:& fratris Domitiani. T lepolemus cum. t. exili&. e. abſqꝫ diphthongo: atqꝫ unico. l. ſcribit̉: habetqꝫ accētum in antepenultima: fuit teſte Homero li. ilia. ii. Herculis& Aſtioches filius clarus rebus bellicis:& longo latoqꝫ corpore redimitus. Veꝝ(ut ip̄e Homerus ait) quū ſimul ac ī domo materna ī iuuenilē ætatē adoleſceret. Lycamnion matris ger manu olī bello eximium: tunc autē iā ætate ꝓuectū īteremit. Sꝫ cum cæteri Herculis ex illa filii nepoteſque Lycāmi ultionē īterfecti minarent̉: cōparata ingēti comitū manu claſſiqꝫ quā feſtināter ædificaret impoſita ꝓfugit. Tandē uariis agitatus caſibus Rhodū ꝑuenit: ibiqꝫ īperium Rhodioꝝ ꝗ tres ꝑtes diuiſi erāt: adeptꝰ eſt. Ita enī Iuppiter huic apud illos beniuolentiā cōciliauerat. ſuppeditauitqꝫ eiſdē ob hunc mirificas opes affluentiſque diuitias. Tandem cum in bello troiano cum Serpedone filio Iouis& lyciorum rege: hoc eſt nepos cum patruo depugnaret ab eo interfectus eſt: ut longo pulchroque ſtilo Homerus libro quinto iliados enarrauit. T molus cum. t. exili ſequente. m. in eadem ſyllaba:& unico. l. ſcribitur: mons eſt cilicia: ut oſtendit Herodotꝰ libro hiſtoriarum quinto:& croco uino ac melle perfertilis. Vnde ait Virgilius libro primo georgicorum: Nōne uides croceos ut tmolus odores India mittit ebur. Verum& a noſtris poetis nōnunqͣꝫ ſuperadditum fuiſſe. i. poſt. t. comperimus: ac dici timolus. Ouidius libro. vi. metamorphoſeos: Deſeruere ſui nymphæ uineta timoli. Nec aliter ipſe uerſus ſtare poſſit. In huius cacumine teſte Plinio homines centum quinquaginta annis uiuere Mutianus auctor eſt. T hoa cum. th. aſpirato ſcribitur: fuit una ex nymphis filia Oceani& Tethyos. T hoas cum. th. aſpirato ſcribit̉: fuit rex in taurica regione. De quo Ouidiꝰ li. iii. de ponto inꝗt: Regna thoahabuit mæotide clarus in ora. Nec fuit euxinis notior alter aquis. Alius fuit rex lemni Liberi patris filius:& pater Iſiphyles. Alius Iſiphyles filiꝰ ex laſone. Alius fuit teſte Homero Andremonis filiꝰ. At enī li. ii. iliados θαςαραίμονοςηοσ. Fuitqꝫ rex ætoloꝝ: ac eoꝝ dux in bello troiano: in quē iccirco tunc ætoloꝝ īperium recidiſſe dicit: ꝙ& Deneus ipſe:& dius eius filius Meleager deceſſerant. T holus cū. th. aſpirato& unico. l. ſcribit̉: dici pōt a noſtris teſtudo: quo uocabulo uſus ē Virgilius li. ix. ænei. cum ait: Si qua ip̄e meis uenatibus hauſi Suſpendiue tholo. Sed(ut ait Seruiꝰ) tholus ꝓprie ē ueluti ſcutum breue: quod in medio tecto eſt: in quo trabes coeunt: ad quos dona ſuſpendi cōſueuerant. T omyris cū. t. exili ſubſequente. o. littera: ſecūda cū. y. græco: ultima cum. i. latino ſcribit̉: fuit regina nobilis maſſagetarum in ſcythia: quæ Cyrum debellauit& interemit. De qua plene Herodotus li. hiſto.& Iuſtinus ſimiliter li. i. ſui epitomatis ſcripſerunt. T omos cū. t. exili ſcribit̉: dici pōt latine inciſio: ſeu ſectio. Nam deriuat̉a eundo: quod eſt incido uel ſeco. eſt locus in ponto iuxta phaſidis hoſtium memorabilis primo crudelitate Medea: quæ ibi fratrē ſuū Abſyrtur occidit:& in partes execuit. Sed magis memoria dignus exilio clariſſimi poetæ Naſonis: de quo idem ipſe libro tertio triſtium: Hic quoqꝫ ſunt urbes graiæ: quis credere poſſet. Inter inhumana nomina barbaria. Huc quoqꝫ mileto miſſi uenere coloni: Inqꝫ getis graias conſtituere domos. Sed uetus huic nomen poſitaqꝫ antiꝗtus urbe Conſtat.& abſyrti cæde fuiſſe loco: ut late uidimꝰ ī dictione Abſyrtus. Et ſubdit in fine eiuſdem epiſtola. Inde tomos dictus locus hic: ꝗa fertur in illo Membra ſoror fratris conſecuiſſe ſui. homas cū. th. aſpirato ſcribit̉ a græcis: nomē eſt hebraicum uiri ꝓprium. T hon huius thonos cū. th. aſpirato ſcribit̉: fuit primus ꝗ apud ægyptios medicinam in artē redegit. De quo meminit Homerus li. iiii. odiſſeæ. Alius teſte Hellanico fuit rex canopi: ad quē cū Menelaus a troia cuꝫ Helena diſcedens: tēpeſtate maris deduceret̉: fuit primū ab illo anteqͣꝫ Helenā cōſpiceret: grate ſuſceptꝰ. Sed cum illam cōſpexit: uim Menelao inferre conatus: ab illo interfectus eſt. T hoon cum. th. aſpirato& duplicato. o. ſcribit̉: habet accentuꝫ in ultima: fuit teſte Homero li. xii. iliados: uitroianus ab Vlyxe interemptus. T hoſtes prima cū. th. aſpirato: ſequente duplicato. o. ultima cum. t. exili ſcribit̉: fuit teſte Homero li. xii. ilia. unus ex præconibus græcorum. T hoota cū. th. aſpirato& duplicato. o. ultima cū. t. exili ſcribit̉: fuit teſte Homero in odyſſea Phorci filia: ex qua Neptunus Polyphemū genuit. Quo etiam nomine ꝗdam Phorci matrem nominauerūt. T opotheſia prima cū. t. exili antepenultima cuꝫ. th. aſpirato ſcribit̉: dici pōt loci poſitio uel deſcriptio. Nam topos locus:& θσίς poſitio dicit̉. Et rei uera a poetis& hiſtoricis fieri cōſueuit: licet nōnunqͣꝫ abutantur. ut Virgi. in. i. æneidos: Portum in ſeceſſu longo apud aphricam deſcripſit: ꝗ teſte Seruio: non illic: ſꝫ apud hiſpanam carthaginem habetur. horax cū. th. aſpirato ſcribit̉: tegmē ē pectoris:& a multis lorica traducit̉. Virgi. ī. vii. Thoracas ahenos. or̄one cū. t. exili ſcribitur: fuit urbs ſithonia: ut in ea dictione uidimus. oreumata abſqꝫ aliqua aſpiratōne ſcribit̉: opera ſunt pulcherrime ſculpta. Saluſtius in catilinario tabulas: ſigna: toreumata emunt. nous cū. th. aſpirato ſcribit̉: fuit teſte Homero unus ex troianis principibus. T rabea cū. t. exſti ſcribit̉: nec græca deriuationem habere puto: cuiꝰ nec latinam ſatiſfacientē adhuc comperi genꝰ ē ueſtis. de quo Suetoniꝰ ī li. de genere ueſtiū inꝗt: Tria ſunt genera trabeaꝝ. unū qd̓ dijs ſacrat̉: quod ē tātū de purpura. Alid̓ regū qd̓ ē purpureū: hꝫ tamē albū aliꝗd. Tertiū augurale d̓ purpura& cocco mixtū T hracia cū. th. aſpirato:&. c. exili atqꝫ. i. latino ſcribit̉: regio ē europe quæ ab Herodoto alijſqꝫ auctoribꝰ īteꝑtes ſcythiæ ponit̉:& a θρακυ: quod ē ferū ſeu temerariuꝫ nomen ſumpſit. Nam ferociſſimos hoīes alebat: ꝗbus aſper corpoꝝ inerat cultus. Et ut nōnulli ferūt teſte Gellio li. x. noctium atticaꝝ: prius ſithon dicta fuit eius fines ſunt teſte Plinio li. iiii. naturalis hiſto. a ſeptētrione iſter: ab oriente pontus:& a meridie ægrum mare. montes habet amum: rhodopen:& orbelon. Et ut Plinius li. vii. dixit: Cum uaria ſit mortalitas:& ad circūſcribendā ſeip̄aꝫ ingenioſa cōputat more thraciæ gētis: q̄ calculos colore diſtīctos ꝓ experimēto cuiuſcūqꝫ diei in urnam cōdit: ac ſupremo die ſuperatos dinumerat: atque ita de quoqꝫ ꝓnuntiat. Iuxta qd̓ dixit Iuue.& a thracia threiicius& threicia deriuatur: ut in dictione threiſſa uidebimus. T ragœdia prima cū. t. exili: ſequens cū. œ. diphthongo ſcribit̉:& habet accentū ſuꝑ diphthongo: cum reliqͥ breues ſint. Ouidius in. ii. de triſtibus: Omne genus ſcripti grauitate tragœdia uincit. Horatius ſimiliter. Effutire leues indigna tragœdia uerſus. Cōponiturqꝫ ex tragos: ꝗ apud nos eſt hircus:& œdia cantus. Naꝫ hircum hircum pro præmio ſui cantus primi tragici: qui ruſtici& paſtores arant: reportare dicebantur: ut HoratiCarmine ꝗ tragico uilem certauit ob hircum. In quo tādē genere poematis floruerūt apud græcos Aeſchylus: Sophoces:& Euripides. Apud noſtros uero Accius: Pacuuius: Ouidius: ꝗ teſte Quintiliano in hoc genere Medeam ſcripſit. Et qͣꝫtum potuerit ingenio clariſſime oſtendit. Sed his deperditis ſolus iam reſtat Seneca. De quo nec inter tragicos Quintilianus meminit. In ſuis tamen inſtitutionibꝰ illius uerſiculum nominatum inducit: quem ſane& in his tragœdiis: quas habemus olim comperi. Nec oēs eiuſdem auctoris eſſe uidentur: ut uarietas ſtili diligenter ītuentibus indicat. T ragus cū. t. exili ſcribit̉: dicit̉ a noſtris hircus: quē nōnulli arietē eē uolunt. Vnde& tragopa auis dicit̉: quæ ī æthiopia aſiatica maior ē aquilis& cornibꝰ arietinis præfert caput armatum: ut ſcribit Solinus. T ragelaphus cum. t. exili&. ph. aſpirato ſcribitur: nomen eſt compoſitum ex trago& elaphus: qui ē ceruus. Nam teſte Plinio libro. viii. naturalis hiſto. Species eſt cerui: barba tamē& armorū uillo ab aliis diſtans: nec alibi qͣꝫ iuxta phaſim amnem naſcens. T ragemata cū. t. exili utrobiqꝫ ſcribit̉:& teſte Macrobio ī prīo ſaturnaliū li. ea ueteres noſtri appellauere bel laria. Et ut parum ſupra dixit. Significant aūt bellaria omne mēſa ſecūda genus. T ralles cū. t. exili& duplicato. l. ſcribit̉: urbs fuit in minori aſia: qua Metellus numidicus exulauit. T rapeza cū. t. exili&. z. cōſonante ſcribit̉: dicitur a noſtris menſa. T raperita abſqꝫ aliqua aſpiratione:&. z. conſonāte ſcribit̉: nomen ē deductū a trapeza. i. mēſa: qua argētarii uti cōſueuerūt. Vnde traperita argentarius a ꝗbuſdam: a nōnullis uero nūmularius traducit̉. Sed ip̄i graco uocabulo utitur Plautus in Curgulione. T hraſybulus cuꝫ. th. aſpirato& unico. s. ſequēte. y. græco ſcribit̉: fuit uir athenienſis Lyci filius. De quo Aemilius Probus ait: Si per ſe uirtus ſine fortuna ponenda ſit: dubito an hunc primum oīm ponam. Illud ſine dubio neminem huic præfero fide: cōſtantia: magnitudine animi:& amore in patriaꝫ. Nam quod multi uo luerunt pauciqꝫ potuerūt: ab uno tyrāno patriam liberare. huic cōtigit: ut a triginta oppreſſas tyrānis athenas: e ſeruitute in libertatem uendicaret. Aliaqꝫ magnifica confecit: quæ Iuſtinꝰ li. v.& alii nōnulli ſcripſerūt Verum ſequēti tꝑe cum prætor claſſem ad ſiciliam appuliſſet: neqꝫ ſatis diligenter in caſtris eius agerentur uigilia: a barbaris noctu eruptione facta ī tabernaculo interfectus ē. Alius eodē nomine fuit teſte Herodo. libro hiſto. primo: mileſiorum tyrānus. hraſymedes cū. th. aſpirato&. y. græco ſcribit̉: fuit teſte Homero li. ix. iliados: Neſtoris filius. T hraſus cū. th. aſpirato ſcribit̉: nomen ē uiri: quod apud nos fiduciam indicat: quæ græce θράσος dicitur. unde& thraſumenum lacū deductum dicimus. T hraſumenus lacus cū. th. aſpirato:& abſqꝫ. n. ante. s. ſcribit̉: lacus ē in agro peruſino. De quo Liuius& plures alii loquūtur. Nam ſi. n. conſonans: ut ꝗdam ſcribūt adderet̉: ita ut diceret̉ thranſumenus eēt eius prīa poſitione longa. quod ueꝝ non eſſe indicat Ouidius li. vi. faſtorum cū ait: Sūt tibi flaminiꝰ thraſumenaque litora teſtes. Hūc lacum ſemel totum arſiſſe dixit Pli. circa finē libri. ii. natu. hiſtoriæ. hraſo cū. th. aſpirato ſcribit̉: nomen ē ꝓprium uiri. De quo ſæpe Terentius. T rechus cum. t. exili&. ch. aſpirato ſcribitur: fuit teſte Homero libro iliados. v. uir ætolus& in bello troiano ab Hectore interfectus. T hreiſſa cum. th. aſpirato&. i. latino atqꝫ duplicato. s. ſcribit̉: nomen ē patrium a θρεισ maſculino: qd̓ ionica lingua thracenſem īdicat deductum: ubi diphthongus. ει. ſoluit̉. Virgi. li. ænei. i. Vel qualis equos threiſſa fatigat Harpalice. De quo ī dictione creſſa latius uidimus. Similimodo threicius dicitur. T hrenos cū. th. aſpirato ſcribit̉: dici pōt latine lamētum. Et generis eſt neutri: quod in funeribꝰ decantabatur Quo primum Simonides poeta lyricus apud græcos uſus ē. Et dicit̉ a eo: qui ē planctus. T rieterica abſqꝫ aliqua aſpiratione:&. i. latino utrobiqꝫ ſcribit̉: erant Bacchi ſacra: quæ quia triēnalia: hoc eſt tertio quoqꝫ āno ſumptuoſiora quotidianis orgiis agitabant̉: trieterica dicta ſūt: dicēte Qui. li. ix. metam. Vtqꝫ tuo moto proles ſemeleia thyrſo Iſmaria celebrant repetita triēnia bacchæ. Idem& Seruius affirmauit ſuper id Virgilii libro æneidos. iiii. Thyas ubi audito ſtimulant trieterica baccho Orgia: nocturnuſqꝫ uocat clamore citheron. T ribrachus prima cum. t. exili&. i. latino: ſequens cum. r. poſt. b. ultima cum. ch. aſpirato ſcribit̉: pes eſt tres continens breues. Nam componitur ex tris:& αρα: quod eſt breue. ut Virgi. ī Alexi: Te corydono alexi ubi don o a facit tribrachum: cum uocalis ante uocalē breuis fiat. T riclinium abſqꝫ aliqua aſpiratione& cum. i. latino ſcribit̉: dictio ē compoſita ex tris& κλινν: qui eſt torus hoc eſt a tribus toris: qui iuxta menſas pro ſeſſione ponebant̉ eſt appellatum. Nam tres menſas in conuiuio apponere conſueuerant: iuxta quas& toros ſedebant. Iuue. in ꝗnta ſatyra: Primo fige loco: quod tu diſcūbere iuſſus. Et ſubdit: Tertia ne uacuo ceſſaret culcitra lecto: Vna ſimus ait. Quare& pro loco ubi cōuiuabantur triclinium ponere conſueuerant. ut Quintilianus loquens de loco: ubi Simonides artem memoria traditur īueniſſe inꝗt: Vix eo limen egreſſo triclinium illud ſupra conuiuas corruit. Cicero uero eundē locum traduxit cōclaue dicens: Hoc interim ſpatio conclaue illud cōcidit. Aliquibꝰ uero alijs diſcubitorium magis traducere placuit:& a triclinio architriclinus: ut in ea dictione uidimus. T rigia cum. t. exili&. i. latino ſcribit̉: piſcis ille eſt: qui a noſtris mullus dicitur: qui& apud quoſdam græcos traductus eſt. μύλλοσ. T rimetra ſine aliqua aſpiratione& cum. i. latino ſcribit̉: nomen eſt compoſitum ex tris& metrum: quaſi triū metrorum ideſt pedum. T rinacria abſqꝫ aliqua aſpiratione&. i. latino ſcribit̉: dicitur a nōnullis trinacris:& pro ficilia ſumitur. Nam teſte etiā Seruio ſuper primū ænei. græca dictio ē: ꝗa tribus acris.i. ſummitatibꝰ ſeu ꝓmontoriis ꝓminet: uidelicet pachyno: peloro:& lilybæo: ut ī dictiōe ſicilia uidimus. Ob quod dixit Ouidius ſuꝑ. iiii. faſtorum: Terra tribus ſcopulis uaſtum ꝓcurrit in æquor Trinacris: a poſitu nomen adepta loci. Et li. xiii. metamorpho. inꝗt: Intrant Sicaniam. tribus hæc excurrit in æquora linguis: E quibus imbriferos eſt uerſa pachynos ad auſtros. Mollibus expoſitus zephyris lilybaus: at arctos. Aequoris exꝑtes ſpectat boreamqꝫ pelorus. Verum græci omnes poetæ& hiſtorici in oībus: quos legi emēdatiſſimis codicibus nō trinacriā cum. t. exili:&. r. poſt. c. ſed thrinacriam cum. th. aſpirato:&. c. exili ſubſequente. i. latino ſcribūt. ut Homerus in odyſſea: θρινακινη σ νησον. Cuius deriuationem nec ego nec do ctiſſimi græci: quos interrogaui reddere ualuimus. T ripos cum. t. exili&. i. latino ſcribit̉: componiturqꝫ ex tris& pos: qui eſt pes. Erātqꝫ tripodes teſte Seruio ſu per. iiii. æneidos: menſa in templo Apollinis delphici: quibus ſuperpoſita phœbades uaticinabantur. De quibus in dictione gortina uidimus. T hryceſſa cū. th. aſpirato&. y. græco: atqꝫ. o.&. e. diuiſis ſyllabis: duplicatoqꝫ. s. ſcribit̉: fuit teſte Homero li. xi. iliados: oppidū ſupra alpheum arduo in loco poſitum:& ad poſtremū regni pylii. hryos cū. th. aſpirato&. y. græco ſcribit̉: fuit etiā teſte eodem Homero urbs ſub regno Neſtoris. riptolemus abſqꝫ aliqua aſpiratione:& cum. p. ante ſecūdam. t. ſcribit̉: fuit teſte Ouidio li. iiii. faſtoruꝫ: filiꝰ Cælo& Menalina. Ad quos cum in loco: qui nunc cerealis eleuſis dicit̉: ipſa Ceres quærens Proſerpinam deueniret hæc Cæloi rura fuerat ſenis) Triptolemuſqꝫ eoꝝ filius ī cunis degeret: dum nocte pater& mater dormirent: gremio ſubſtulit illa ſuo: Terqꝫ manu mulxit eū:& tria carmina dixit. Et deinde in accenſo foco obruit humanum purget ut ignis opus. Excutitur ſomno ſtulte pia mater:& amens Quid facis exclamat: membraqꝫ ab igne rapit. Cui dea dum non uis inquit ſcelerata fuiſti: Irrita materno ſunt mea dona metu. Iſte quidem mortalis erit: ſed primus arabit: Et ſeret:& culta præmia tollet humo. Sane Iuſtino referente in ſecūdo ſui epitomatis:& Capella de nuptijs Mercurii: Triptolemus in ꝑtibus atticis uſum frugum primus adinuenit. T riton abſqꝫ aliqua aſpiratione&. i. latino ſcribitur: fluuius ē in libya defluens primo in lacū grandē ſeu paludem tritonidis: deinde in mare libycuꝫ: in quo lacu dixit Herodotꝰ li. hiſto. iiii. inſulā eē noīe pola: in qua ſigna ſunt aduentus Iaſonis:& alia plura: quæ idem auctor refert. Quin& ad hūc lacū tēporibus Ogygiregis Pallas uirginali ætate apparuiſſe fert̉: ex cuiꝰ noīe& ipſa Tritonia dicta fuit. Vnde Lucanus li. ix. Hāc & pallas amat patrio quæ uertice nata Terraꝝ primam libyen. nam ꝓxima celo eſt: Vt probat ip̄e color: tetigit ſtagniqꝫ ꝗeta Vultus uidit aqua: poſuitqꝫ in margine plātas. Nam tanto ꝓcliuiꝰ dea credita ē: quāto mi nus eiꝰ origo īnotuit. Ob quod rettulit Herodotus dixiſſe quoſdā Mineruam ip̄am filiā fuiſſe Neptuni:& ip̄ius paludis tritonidos: ſed patrē dedignatā dediſſe ſe Ioui:& a Ioue filiam receptā: rurſuſqꝫ& cū ſcuta& galeas ægyptij adinuenerint: ip̄am ex illis ad græcos tranſtuliſſe. T riton eodem mō ſcribit̉ ut ſuperior dictio: fuit marinus deus Neptuni filiꝰ: atqꝫ Salathia. qut dixit Virgiliin. x. ænei. Cærula cōcha Exterens freta: cui lateꝝ tenus hiſpida nāti Frons hoīem præfert: in piſtrim deſinialuus. quem ut etiā dixit Lucanus li. ix. Audit uentoſa ꝑflantem murmura cōcha Pontus: quod nō fictū: ſed uerum fuiſſe oſtendit Pli. li. ix. natu. hiſto. Et cum primum in tritonide palude aphricæ uiſum fuiſſe dicauit tritōnis noīe cognominatum uolunt. T riumphus prima cum. t. exili&. i. latino a nobis ſcribit̉: qͣꝫqͣꝫ a græcis cum. th. aſpirato ſcribit̉: uidelicet epiαμβος. Sed ut ait Priſcianus in. viii. fuit tranſlatio aſpirationis a prima ad poſtremā ſyllabam: qūo χθρα olla in κύρα cōmutatum fuit: quod ē ionicū:& νταυθα pro νθάτα. Ad cuius imitationem latini ꝓ opiαμβος cum aſpiratione prima: triumphus ꝑ tranſmutationē aſpirationis ꝓtulerunt.& ob id eodē Priſcia no teſte. b. in. p. conuerſa eſt: ꝗa. b. aſpirari non pōt. Et erat triumphus honor maximꝰ: qui dari poterat du cibus romanis. Nam uehebat̉ equis albis: ꝗbus primus omniū Camillus inuectus eſt curru inaurato: capite coronato lauro:& ante ip̄m triumphantē uictꝰ hoſtis oneratus colla catenis. Et p̄eunte ſenatu capitolium aſcendebat̉ ad tēplū Iouis optimi maximi. Vbi mactato tauro albo: ad ꝓpriam deinde domū redibat. Verū teſte Plutarcho in uita Romuli. Si ip̄ius Romuli imagines intuemur: nō niſi peditē triumphos geſiſſe illuꝫ uidemus. Et refert aliquos dixiſſe Tarquiniū Demarati filium: hoc ē Priſcum fuiſſe: ꝗ primus ob īcredibilē ſui animi īſolētiam: hoc quod diximꝰ: triūphandi genus adīuenerit. Qui& referēte Pli. ī. xxxii. na. hiſto. tunica aurea triūphaſſe Tarꝗniū Priſcū Verrius tradit. Sūt& nōnulli ꝗ Publicolā fuiſſe primum referunt. T hryus cum. th. aſpirato&. y. græco ſcribitur: fluuius eſt elidis: qui in alpheum decurrit: de quo meminit Homerus libro iliados ſecundo. rites abſqꝫ aſpiratione ſcribit̉: populi fuerunt achiuorū: ꝗ teſte Herodoto li. hiſto. i. ſoli mediterranei erāt T rochæus prima cum. t. exili: ſequens cum. ch. aſpirato&. æ. diphthongo ſcribitur: pes eſt celer& uolubilis. Nam a trochos: quæ eſt rota deriuatur. Et ut quidam ferunt a Mercurio compertum. Conſtatqꝫ ex longa& breui tēporum trium: ut Cæſar: Caius. T rochus cū. t. exili&. ch. aſpirato ſcribit̉: dicitur a noſtris rota. rochiſtus prīa cū. t. exili: ſequēs cū. ch. aſpirato: ultima ſine aſpiratiōe ſcribit̉: dicit apud nos ꝑuā rotam. Nā diminutiuū ē trochi: unde& cōpoſitiōes quædā medicoꝝ ī formam rotula trochiſci uocabantur. T roren cū. t. exili&. œ. diph. ſcribit̉: fuit oppidū atticæ regionis. Vnde troreni populi ſunt cognominati. T roglodytæ abſqꝫ aliqua aſpiratione:& cum. v. græco ſcribit̉: ſunt teſte Pli. li. iiii. natu. hiſto. degeneres ſcytharum gentes a ſeruis orta. At uero Solinꝰ& Pōponius dixerūt populos eē aphricanos ī finibꝰ æthiopia. T roia cū. t. exili&. i. latīo ſcribitur: fuit teſte Liuio li. vii. de bello macedonico regio minoris aſiæ: ī qua Ilion fuit ciuitas cantatiſſima. Nōnunqͣꝫ uero& ꝓ ip̄a urbe troia ponit̉. ut Qui. prīa epiſtolarum heroidū: Troia iacet certe. Et alibi ī eadem epiſtola: Iam ſeges ē ubi troia fuit. Similiter Virgi. Et cāpos ubi troia fuit. Quæ teſte Homero circa initium libri. iiii. oīm quæ ſub ſole ac ſtellifero celo ſunt urbium ꝗdem inſigniſſima eſt troia. Et ut uidimus in primo hoꝝ cōmētariorum libro. o.&. i. apud græcos ꝑ diphthongum cōiungunt̉: quam nos diuidentes facimus. i. cōſonātem. Niſi ea dictio fiat adiectiua: in qua. i. diuiſa ab. o. remanet uocalis: ut troius æneas: troia gaza:& ſimilia. Deducitur inde etiam troiugena. ut Virgi. in. iii. Troiugena interpres diuū. Dicebatur et troia teſte Feſto Luſus puerorum equeſter:& locus in agro laurente: quē primū Italiæ Aeneas cum ſuis conſtituit. T roizenus cū. i. latino ſequēte. z. cōſonante: fuit Thrax filiꝰ Cæadi.& unus ex his qui uenerūt ī auxilia troianorum: ut oſtendit Homerus li. ii. iliados. T rophæum cū. t. exili&. ph. aſpirato: ſequēte. æ. diph. ſcribit̉: licet maior græcorum ꝑs aſpirationem ab ipſo p. amoueant: ac dicant tropaū. Nam deriuat̉a τροπή ſine aſpiratiōe: quæ ē cōuerſio: ꝗa dux ille qui hoſtē cōuerterat: trophæum merebat̉. Qui uero ultra certū numerum hoſtiū occiderat: ita ut plenam uictoriam cōſequeret̉ triumphū mereri dicebat̉. Sane nōnunqͣꝫ& arbor: in qua hoſtium ſpolia affigebant̉:& id ædificium in quo ducū res geſtæ inſcribebant̉: trophea illiꝰ dicta ſunt: ut Marii cimbria: quemadmodum uidimis ī dictiōe Roma. Nā ut rettulit Seruius ſuꝑ. x. ænei. Saluſtius in hiſtoricis de Pōpeio ait: Deuictis hiſpanis trophea in pyrenei iugis cōſtituit: ex quo more ī urbibꝰ trophea figunt̉ arcubus exedificatis. hæc ille. Itaqꝫ trophæū de ſpolis Mezentii deſcribēs Virgi. in initio ipſius. xi. ait: Ingentem quercum deciſis undiqꝫ ramis Conſtituit tumulo: fulgentiaqꝫ induit arma Mezenti ducis exuuias tibi magne trophæum Bellipotens: aptat rorātes ſanguine criſtas Telaqꝫ trūca uiri.& reliqua. Nā ſic quoqꝫ a trophæis poni cōſueuerāt. ut Iuue. etiā ī ſatyra Oībus in terris. Bellorum eximie trunciis affixa tropis Lorica:& fracta de claſſide buccula pēdens. Et curtum temone iugum: uictaqꝫ triremis Ampluſtre:& ſummo triſtis captiuꝰ in arcu Humanis maiora bonis credūtur. Nāqꝫ ī ſummitate arcꝰ captiuꝰ dux uti erat ex captiuitate triſtis marmore effingebat̉. Sane trophæū ip̄i Aenea dedit Virgilius nondū& plenā uictoriā cōſecuto: ꝗ occiſo Mezentio fugauerat exercitum. Nam plenæ uictoriæ(ut diximus) triumphus dicebatur. T ropus cū. t. exili ſcribit̉: dici pōt modus: figura: uel cōuerſio. Et ut diffinit Quintilianꝰ li. viii. de inſtitutione oratoria: ē uerbi uel ſermonis a ꝓpria ſignificatione ad aliā cuꝫ uirtute mutatio. Circa quē inexplicabilis& grāmaticis inter ip̄os& philoſophis pugna ē: quæ ſint genera: quæ ſpēs: ꝗ numerus: quis cui ſubiiciat̉: nos cæteris omiſſis neceſſarios maxime: atqꝫ ī uſum receptos diuerſis ī locis hoꝝ cōmentariorium exequemur. hæc modo in his ānotaſſe cōtenti quoſdā gratia ſignificationis: quoſdaꝫ decoris aſſum.& eē alios ī uerbis ꝓprijs: alios in tranſlatis: uertiqꝫ formas non uerboꝝ mō: ſed& ſenſuum:& compoſitionis. T ropologia cum. t. exili&. i. latino ſcribitur: dicitur figurata locutio. Nam componitur ex tropos: quæ eſt figura:& logos ſermohronus cum. th. aſpirato ſcribit̉: dicitur a noſtris ſedes. T hucydides prīa cū. th. aſpirato: ſecūda cū. c. exili&. y. græco: alia cū. i. latino ſcribit̉. Et declinat̉ teſte Priſcino in. vi. non ſolum huiꝰ Thucydidis: ſed etiā Thucydida. Fuit hiſtoricus grauiſſimꝰ apud græcos. Et teſte Quintiliano ē denſus& breuis: ac ſemper ſibi inſtans. T umba cū. t. exili ſcribit̉: ubi. y. græcum ī. u. noſtrū conuerſa eſt. Nam apud illos dicit̉ τήμβη. Eſtqꝫ locꝰ īfra terram cōcauus.& plærūqꝫ ꝓ ſepulchro accipitur. T hurinus cum. th. aſpirato ſcribit̉: genus eſt marini piſcis. T hurion cū. th. aſpirato&. i. latino ſcribitur: ciuitas fuit in ſinu tarentino: quæ ut puto ea eſt quæ ab aliꝗbus thurina uocatur. uber cū. t. exili ſcribit̉:& græcū ab aliquibꝰ dicitur. Alii dicūt latinū.& a tumore deduci uolunt. Et ut dixit Pli. li. xviii. na. hiſto. tubera uocant̉ hæc: quæ undiqꝫ terra circūdata nulliſqꝫ fibris iuxta aut ſaltē capillamētis fiunt. Nec utiqꝫ exuberante loco in quo gignūt: aut rima īgerēte cortice etiā īcludunt̉. Nec aliud eē poſſumus dicere qͣꝫ terræ callum. Et ſubdit: Siccis hæc fere& ſabuloſis locis frutetoſiſqꝫ naſcunt̉. excedūt ſæpe magnitudinē malichotōni etiā librali pondere. Duo eoꝝ ſunt genera: arenoſa& dētibꝰ inimica. Altera ſincera diſtinguūtur colore ruffo nigroqꝫ& intus candido laudatiſſima aphrica creſcūt. Et in ſequentibꝰ ſubdit. De tuberibus hæc tradūtur peculariter cū fuerit ībres autūnales: ac tonitrua crebra tūc naſci& maximū e tonitribꝰ nec ultra ānū durare: tenerrima aūt uerno eē. Hæc Pli. Iuxta quæ ait Iuue. in. v. ſatyra: Fumat aper: poſt hūc raduntur tubera: ſi uer Tunc erit:& facient optata tonitrua cœnas Maiores: tibi habe frumenta aledius inquit Olibya diſiunge boues: dū tubera mittas Nam de libycis cultoribus locutꝰ ē: dum ait in ſatyra: Stēmata quid faciūt: Parce& meſſoribus illis: Qui ſaturant urbem circo ſcænaqꝫ uacantem. T us cū. t. exili ſcribit̉:& græce arborem ſui gūmi deſignat. Nam dicit̉ apud illos λήβανετός: hoc ē λα quod ſuccū uliginē deſignat:& τός tus generis neutri. Nōnulli uero aſpirandū dixerūt.& a thyſia: quod ē ſacrificium: uel a theos: ꝗ ē deus deducūt. Et ut ait Pli. in. xii. na. hiſto. Tura præter arabiā nullis: ac ne arabiæ ꝗdem uniuerſa ſunt. Et ꝓſeꝗtur: Regio eaꝝ turifera ſaba appellat̉. Hoc ſignificare græci myſterium di cunt. hæc ille. Iuxta quod dixiſſe Virgiliꝰ priꝰ uidet̉ ī i. georgi. Solis eſt turea uirga ſabæis. qd̓ cū. æ. diphth. in penultīa ſcribit̉. Sꝫ in ſequētibꝰ ſubdit Pliniꝰ: Siluaꝝ longitudo eſt cœni. xx. latitudo dimidium. Cœnus patet Heratoſthenis ratione ſtadia. lx. hoc eſt paſſus ꝗnqꝫ milia: aliꝗ. xxii. ſtadia ſingulis cœnis dedere. Attoluntur colles alti: decurrūtqꝫ ī plana arbores ſponte nata. Et infra ſubdit: Nec præterea arabū alii turis arborem uident. ac ne hoꝝ ꝗdem oēs ferunt̉ nō amplius eē familiaꝝ ꝗnqꝫ: quæ ius ꝑ ſucceſſiōes id ſibi uēdicēt ſacros uocari. Ob id nec ullo cōgreſſu fœminaꝝ funerūqꝫ cū incidant eas arbores: aut metant pollui: atqꝫ ita religione merces augeri. ꝗdam ꝓmiſcuū ius his populis eē tradūt in ſiluis. Alii ꝑ uices ānoruꝫ diuidi: nec arboris ipſius: quæ ſit facies cōſtat. Nam res ī arabia geſſimus:& romana arma in magnā ꝑtem eiꝰ penetrauere. In quā(ut idē prius dixerat li. vii.) primꝰ Helius: Gallus romana arma ītulit. Quin& ut ad priora ſeꝗt C. etiam Cæſar Auguſti filius inde gloriā petit. Nec tamen ab ullo(quod eꝗdem ſcientia latina habeatur. arboꝝ earum tradita ē facies. græcoꝝ exēpla uariant. Alii folio piri minoris dūtaxat:& herbidi coloris ꝓdidere. Alii lentiſco ſimilē ſubrutulo folio. Quidā terebynthū eē. Et hoc uiſum Antigono regi allato frutice. Et in ſequētibꝰ etiam ꝓſequit̉: Quod ex eo rotūditate gutta pependit maſculum uocatur. Cū alias nō fere mas uocet̉: ubi non ſit fœmina religioni tributum: ne ſexus alter uſurpet̉. Quod ideo rettulimus: ut id Vir gilii intelligatur: quod ait in Damone: Verbenas adole pingues:& maſcula tura. T uſcia abſqꝫ aliꝗda aſpiratiōe&. i. latino ſcribit̉: uocabulū ē græcū teſte Pli. li. iii. natu. hiſto. dicente: Lydia: a quoꝝ rege tyrrheni: mox a ſacrificio ritu lingua græca tuſci ſunt cognomīati. Nā(ut uidimus) tus græcū ē. Appa cum duplicato. p. ſcribit̉: genus eſt uini. De quo uidimus in dictiōe Surrhentum Et tranſmittitur aliquādo ad hoīem ignauū illi uino ſimilē teſte Horatio in prīo ſermo num: Euphidius uappa famā timet aut nebulonis. Et paulo ſuꝑius dixerat: Non ego auarum: Cum ueto te fieri: uappam iubeo: aut nebulonem. Varus cū unico. r. ſcribit̉: fluuius ē teſte Plinio li. iii. natu. hiſto. narbonēſem prouiciam ab Italia diſterminans. Veſuuius cū. i. latino ſcribit̉: mons ē campanis ab omni alio monte ſolutus: neapoli ad quattuor milia paſſuū ꝓximus: uinetis oliuetis& ꝗbuſdam fructiferis arboribꝰ refertꝰ Sed præ cæteris uini ubertate admirabilis: quod iam græcū uocant. Hic ab auſtro pompeios ī radicibus:& ſarnum fluuiū hꝫ. Ab euro fere: ſed remotiꝰ beneuentū. Auulturno Capuā. A circio neapolim. Eructauitqꝫ quādoqꝫ cineres& īcendia ī formam puniceaꝝ arenaꝝ: ita ut ex illis campi uſqꝫ ad arborum cacumina ītu muerint. De illo Martialis in. iiii. epigrāmmatum libro inquit: Hic eſt pampineis uiridis ueſuuius umbris: Preſſerat hic madidos nobilis uua lacus. Hæc iuga qͣꝫ uiſæ colles plus bacchus amauit: Hoc nuper ſatyri monte dedere choros. Hic ueneris ſedes lacedemone gratior illi. Hic locus herculeo nomine clarus erat. Cuncta iacent flāmis:& triſti merſa fauilla. Nec ſuperi uellent hoc licuiſſe ſibi. Nam tēporibus Neronis& Traiani huiuſcemodi admirabiles eructatiōes euomuiſſe legimus: ita ut cū Plinius ſecūdus: ꝗ naturalē hiſtoriam ſcripſit ex meſanēſi claſſe: cui imperitāte Traiano præerat ad uiſendum hoc ſpectaculum ꝓpius accederet: ab incendio abſorptus eſt. V calegon cum. c. exili& unico. l.&. e. abſqꝫ diphthongo ſcribitur: fuit teſte Homero libro iliados. iii. nobilis troianus: qui tꝑe belli obſeniū a re militari ſe cōtinebat. De quo Virgilius: Iam ꝓximus ardet. Valegon ideſt illius domus. Veſulus cū unico. l. ſcribit̉: mons eſt teſte Plinio in. iii. naturalis hiſto. altiſſimus ī finibꝰ ligurum: a quo padus formoſiſſimus fluuiorum Italia oritur. V enaphrum cū. ph. aſpirato ſcribit̉:& ab Venere& φρος: quæ eſt ſpuma: hoc eſt Veneris aphros deducit̉ Oppidum fuit campania nō longe a ſueſſa& aquino: ut oſtendit Pli. li. iii. natu. hiſto. In cuiꝰ agro optimū naſcebat̉ oleum. Quare dixit Iuue. Venaphrano piſcem ꝑfundit oliuo. Martialis in ultimo: Hoc tibi cāpani ſudauit bacca uenaphri: Vnguētum quotiens ſumis:& iſtud olet. V icia cū. c. exili&. i. latino ſcribit̉: eſtqꝫ neutrū apud græcos:& correctius bicia diceret̉: eo quod ινιον apd̓ illos ſcribit̉ cum betha: quæ in. b. noſtrum cōmutatur. V lyxes cū. y. græco ſubſequēte. x. conſonāte ſcribit̉: qͣꝫqͣꝫ apud græcos cum duplicato. s. ſcribit̉:&. o. uocali ī prīo uidelicet οδυσεῦσ: ubi. d. ī. l. etiā cōmutamus: ſicut e cōtrario meditaris ꝓ melitaris. Fuit filius Laerta regis ithacæ ex cōiuge Autholia: ut Homerus& poetæ noſtri aſſerūt. De quo uidimus in dictiōe Siſyphus. Quare a patre cognominatꝰ ē Laertius. Ouidius li. v. triſtium: Sic quōdam feſtū laertius fecerat heros. Di ctus ē etiam Itachus ab ithaca inſula: in qua regnauit. Quin& Dulichius ab inſula dulichia: quæ ī illius regno habebat̉. Virgi. in Sileno: Dulichias uexaſſe rates. Similiter Naritius a naritia. Ouidius in prīo de triſtibus: Pro duce naritio docti mala noſtra poetæ Scribere naritio nam mala plura tuli. Vlyxes ſimiliter utAchilles tertia ē declinationis. Nōnunqͣꝫ tamen a poetis noſtris in formā ſecūda declinatiōis ꝓfert̉. Virgiliꝰ in. ii. ænei. Et terrā altricem ſæui execramur ulyxi: ꝓ Vlyxis: ut latius uidimꝰ ī dictione Achilles. V lyxbona ſimili mō cum. v. græco: ſubſequēte. x. cōſonante ſcribi uolunt: ꝗ aſſerūt(ut Solinus) urbem eē in hiſpania ab Vlyxe cōditam. Quare nōnulli ulyxponam cuꝫ. p.& non cum. b. ſcribi uolunt: quaſi ab Vlyxe poſitam. De quo ob litteraꝝ uicinitatē cōtēdere uolumus. Sed id quoqꝫ ex qualitate locoꝝ: quæ cōmemorat Homerus in odiſſea tꝑe nauigationis Vlyxis: multis nō eſſe uerum uidetur. V lula cū ſimplo. l. ī ultima& penultima: auis ē a fletu denominata: hoc eſt ab eo: quod ē ululo. V mbria cum. i. latino ſcribit̉:& a uocabulo græco deſcendit: quod ē u.: ideſt imber. Nam ea loca: quæ iuxta ſpoletū:& iugo apœnino expoſita ſunt: ībribus quādoqꝫ oppreſſa umbriæ nomē acceperunt. Vel ut Antonius Auguſtus de orbis diuiſione dixit: Vmbria dicta ē: ꝗa(ut hiſtoriæ narrāt) tꝑe aquoſa cladis ībribꝰ ſuꝑfuerit. quod ueꝝ eſſe(ut ille dixit) montium altitudo pōt fortaſſe cōprobare. V rania cū. i. latino ſcribit̉: una ē ex muſis: quæ apud nos cæleſtis interpretat̉. De qua Ouidius ī. v. faſtorū ait: Excipit uranie: fecere ſilētia cuncta. V rina cū unico. r.&. i. latino ſcribit̉: græcum ē uocabulum:& a uerbo græco deriuatum: quod eſt ἀυρω: qd̓ eſt meio. Vnde ουρον deſcendit: quod latine ꝗdem dicitur lotium: græce uero urina. Nec ſolum accipitur urina ꝓ ea aqua: quæ quotidie eiicit̉: ſed& ꝓ ſpermate genitali. Plinius li. viii. natu. hiſto. incōtinēs inꝗt aſinæ uterus urinam genitalē reddit: ni cogatur ī curſum uerberibꝰ a coitu. Iuue. in ſatyra Atticus eximie. Auribus atqꝫ oculis cōcepta urina mouet̉. Et pōt etiā ꝓ ipſa libidine capi. Vnde dixit idem poeta ī ſatyra Credo pudiciciam: Tuccia ueſica non imperat. V ri cum unico. r. ſcribit̉: boues ſunt agreſtes: ꝗ teſte Seruio ſuper ſecūdum georgico. in pyrenæo monte naſcuntur inter gallias& hiſpanias poſito: quos dicit exceptis elephantis maiores aīalibus cæteris eſſe. Et dici uros πο των θρον: ideſt a montibus. V ulcanus cum. c. exili ſcribit̉. Fuit Iouis filius ex Iunone: qui deformis naſceret̉: nec ei arriſiſſet Iuno: a Ioue e cælo fuit præcipitatus in lemnum. Ibiqꝫ teſte Seruio ī bucolicis nutritus a ſimis. Homerus uero dixit a Tethye:& Eurymone Oceani filiam ſuſceptum: ac nutritum fuiſſe: ex caſuqꝫ claudum effectum. Fuit deorum faber: qui& Ioui fulmina:& arma alijs dijs contra gigantes fabricauit. Fecitqꝫ monile Hermionis: coronam Ariadnes: arma Achillis& Aenea.& plura alia: quæ ſupra humanum ingenium fuiſſe uiſa ſunt. Nec ob ea beneficia ad deorum menſam admiſſus eſt. Quapropter ſupplicauit Ioui ut ſaltem Mineruæ nuptijs iungeretur. Aqua tamen ſpretus fuit: ut uidimus in dictione Erichthonius. Quæ& ipſe Virgilius tetigit in bucolicis quum ait: Cui non riſere parentes: Nec deus hūc menſa: dea nec dignata cubili eſt. Habuitqꝫ deinde Venerem uxorem: quam cum Marte adulterantem ſubtiliſſimis catenis deuinxit: ac diomnibus propaluit. Alios etiam poſuit Cicero de natura deorum. unuꝫ quem Cæli filium dixit ex Minerua ſecunda Iouis filia: ex qua Apollinem genuiſſe refert. Secūdum hūc ipſum: quem louis tertiū ex lunone filium dixit. Alium filium Nili: ꝗ ab ægyptiis ægypti cuſtos creditur. Anto cum. t. exili ſcribit̉: fuit teſte Heſiodo ī theogonia una ex nymphis Oceani & Tethyos filia. De qua meminit Virgilius in tertio georgicorum cum ait: Drymoqꝫ xantoque. anthippe cum. th. aſpirato&. i. latino ſcribit̉: fuit Socratis uxor querula. anthus cum. th. aſpirato ſcribit̉: fuit nomen fluuii troiani: ut uidimus ī dictione Simoīs. fuit etiam uir troianꝰ filiꝰ Phænopis: quē teſte Homero li. ix. iliados: Dio medes occidit in bello. Fuit& adhuc teſte eodē Homero libro nono: nomen equi cuiuſdam Hectoris. anthij cum. th. aſpirato ſcribit̉: populi ſunt in aſia: ꝗ cum eorum urbs ab Harpago præfecto Ciri obſideret̉: uxores ſuas ac ſeruos una cuꝫ ſupellectili ī arce poſuerunt: eāqꝫ igni ſuccederūt. deinde oēs pariter cōtra Harpagū irruentes: bello ceciderunt: ut ſcripſit Herodotus li. hiſto. primo. X enodotus cū. t. exili ſcribit̉: fuit hiſtoricus patria trorenus. De quo ſæpe Plutarchus meminit. X enocrates abſqꝫ aliqua aſpiratione ſcribit̉: fuit uir calcedonius Agathenoris filius. Et a primis fere ānis Pla tonis auditor. erat teſte Laertio tardus ingenio: adeo ut cum illum Plato Ariſtoteli compararet: alteruꝫ frano: alterum calcaribus indigere dicebat. Alioquin ſeuero ſemper ac ſerio habitu& ore perdurabat. In academia uixit: ut plurimum: ſiquādo ad urbem ꝓficiſcebatur turba omnis impudicorum eius tranſitum obſeruabat. Inquietandi ipſius gratia Phyrne nobile ſcortum dedita opera a quibuſdaꝫ intra eius cellā miſſa eſt: quæ eb eo orans lectuli ꝑtem accæpit. Demum cum multa ne ꝗcqͣꝫ oraſſet: imperfecto opere diſcedēs: di xit ſe non a uiro: ſed a ſtatua ueniſſe. Quidam aiunt a diſcipulis eius Laydē intromiſſam: fuiſſeqꝫ ipſuꝫ tantæ continētia: ut cum ſe ad libidinem incitari præſenſiſſet: pateret̉ uirilia ſecari& uri. Tanta fuit eius uerbis adhibita fides: ut cum nullius iniurati teſtimoniū admitteret̉: illi ſoli iuſiurandum athenienſes remitterent Erat adeo frugi: ut cum illi Alexander magnam pecunia quātitatem miſiſſet: ſublatis tribus milibus nūmo rum atticorum(ne regia munera ſpernere uideret̉) reliquū remitteret: dicens illi pluribus opus eē: ꝗ plures enutriret. Ad Philippum olim cū cæteris miſſus: cum alios ſciret donis emollitos:& ſæpe cōuiuia celebrare neutrum ip̄e horum fecit. Legatis poſtea dicentibꝰ enocratem fruſtra ſecū iuiſſe: comperta re ip̄m duplici honore honeſtauere. Succeſſit ī academia Speuſippo: ſcholāqꝫ tenuit uigintiꝗnqꝫ ānis. morit̉ noctu cum in ſartaginem forte offendiſſet āno ætatis. lxxxii. Quinqꝫ fuere eius nominis. Primus huius philoſophi ꝓpin quus. Cuius fertur oratio quæ inſcribitur arſinoetica de Arſino. Alius philoſophus& elegiæ ſcriptor nō ſatis probatus. Ita enim ſe habet res: ut poetæ quidem ſe oratione ſoluta uelint ſcribere: id efficiant: quero pedeſtri oratōe ſcribere cōſueuerūt: ſi poetica ꝑtes ſibi uendicare uelint nō cōſequāt̉ id: ex eo liquet: quod alterum natura: alterum artis ē. Alius fuit ſtatuarius. Alius odas ſcripſit. X enodochium cū. ch. aſpirato&. i. latino ſcribit̉: dicit̉ latine hoſpitale. Nam eſt ξων: ideſt peregrinorum: δεχόμινος: ideſt receptiuus. X enodorus græcū ē: quaſi vos. i. peregrinū ꝗd& egregiū denotans:& δωρoy donū. Fuit nomē ſtatuari de quo uidimus in dictione Coloſſus. Hunc Plinius lib. xxxiiii. natu. hiſto.(de quo uidimus) cælandiqꝫ nulli ueterum poſtponendum. X enophanes cuꝫ. ph. aſpirato ſcribitur: fuit colophonius Dexi: ſiue(ut dixit Apollodorus) Orthomenis filius. Cum. xx. eēt ānorum pulſus fuit a patria:& ī zada ſicilia: atqꝫ catina moratꝰ ē. Et ſeipſo teſte. lxv. annis exulauit a patria. ſunt ꝗ eum neminem dicāt audiuiſſe. Scripſit elegias cōtra Heſiodum& Homerum. Fuit & alter Xenophanes ex leſbo poeta iambicus. X enophon cum. ph. aſpirato ſcribitur: fuit philoſophꝰ& dux inſignis Grylli atheniēſis filius: homo uerecūdus& ſpecioſus ultra qͣꝫ dici poſſit: moratuſqꝫ ꝓbus atqꝫ omnibus gratus. Fuit Socratis diſcipulus& Plato nis æmulus: dicente Gellio libro. xviii. noctium atticarum: Xenophon& Plato ſocraticæ amœnitatis lumīa certare: emulariqꝫ inter ſe exiſtimati ſunt: quia Xenophon inclyto illi operi Platōnis: quod de optimo ſtatu reipublica ciuitatiſqꝫ adminiſtranda ſcripſerat: lectis ex eo duobus libris: qui primi ad lucem uenerāt ſe op poſuit:& contra multa ſcripſit: quo audito ualde permotum fuiſſe Platonem ferunt. Hic teſte Laertio oīm primus ex his: quæ a Socrate dicebantur notis excepit.& in publicum edidit: commentaria ſcribens. Et pri mus omnium philoſophorum ſcripſit hiſtoriam. Fuit etiam dux ſtrenuus:& qui ex ultimis babylonia finibus exercitum reduxit aſperis ac difficillimis itineribus per infeſtiſſimas gentes: ac barbaras incolumem in patriam conduxit. Septem fuere Xenophontes. Hic primus. Secundus ſimiliter athenienſis Pitoſtrati illius frater: qui Epaminundæ uitam ſcripſit. Tertius Cous medicus. Quartus qui Hannibalis hiſtoriam ſcripſit. Quintus qui prodigia fabuloſa commentus eſt. Sextus parius ſculptor egregius. Septimus antiquæ comœdia poeta. X erolophus cum unico. l.&. ph. aſpirato ſcribitur: dici poteſt a noſtris ſiccus tumulus& aceruus. Nam componitur ex ηρόσ: qui eſt ſiccus:& λόφος tumulus. Namqꝫ ex lapidibus& marmoribus ſtrui conſueuerat principibus tumulus. Hoc uocabulo utitur Priſcianus li. i. cum ait: Epigrāmata quæ egomet legi in tripode uetutiſſimo Apollinis: ꝗ eſt in xerolopho Apollinis. X erolibya antepenultia cū. i. latino:& penultia cū. y. græco ſcribit̉: dici pōt latine ſicca libya. Quo uocabulo utitur Seruius ſuper. iiii. ænei. cū ait: Hiarbam louis Ammonis filium ſic dici: ꝗa cū Bacchus indiam peteret & ꝑ xerolibyam exercitū duceret.& reliqua. i. per deſertam libyam. X erres cum duplicato. x. ſcribitur: hoc eſt tam in prima qͣꝫ ī ſecunda. Fuit filius Darii regis perſarū ex Atoſſa filia Cyri. patri ſucceſſit in regno. Cui id potiſſimum illuſtre fuit: quod maximo poſt hominum memoriam exercitu terra mariqꝫ bellum intulit græciæ:& quia numerus militum& nauium a ſcriptoribus latinis men daciſſime legitur: curabo ſummam totius exercitus: quam fecit Herodotus ad unguem trāſferre: ita ut tantæ rei ueritas clariſſima habeat̉. Itaqꝫ(ut ait ipſe Herodotus) ex maiori aſia collegit naues mille ducentas& ſex: in quarum ſingula erant ex principibus aſiæ populis ducenti uiri: qui ad ſummam quadraginta unius milium& ducentorum hominum aſcendebant: nec ſane pauciores: ſed certo plures erant. Præter hos ex perſis: medis:& ſicæis in unaquaque illarum triginta alii uiri reliquorum duces diſpoſiti erant: quorum ſumma ad trigintaſex milia& centumoctuaginta aſcendebat. Sicque uiri omnes: qui in præfatis nauibus erant: numerum implebant ducentorum ſeptuagintaſeptem milium:& trecentorumoctoginta hominum Hocque ex maiori aſia. Ex minori uero congregauit tria milia nauium: in quibus fuiſſe dicit ducentaqua draginta milia hominum. Sicque omnis hæc multitudo ad ſummam quingentorum& decem& ſeptem milium: ac trecentorum octoginta hominum. Et hi omnes apti erant ad bellum. Ex peditibus habuiſſe illum dicit mille milia& ſeptingenta milia hominum. Ex equitibus octoginta milia. Inſuper in quadrigis libycis& arabicis: uiginti milia hominum. Ex thracia& inſulis adiacentibus naues habuit centum uiginti. In quibus fuiſſe memorat idem auctor hominum uigintiquattuor milia. Quin& pedites congregauit ex Thracia: Pæonia: Herodia: Boottiea: Chalcidonia: Brygia: Pierea: Macedonia: Perrebia: Emenia: Dolopumque genere:& Magnetum: atque acheorum trecenta milia hominum. Quos omnes ſummatim computans præfatus auctor ait uirorum ad bellum collectorum fuiſſe bis mille milia ſexcentaque:& quadraginta unum: ac trecentos& octuaginta uiros. Ita ut nullo pacto pauciores fuerint: ſed longe plures. inſuper& alios in nauibus onerariis:& ad alia officia:& miniſteria adueniſſe dicit: quos abſque aliqua dubitatione pluſquam totidem fuiſſe teſtatur. Vnde totum exercitum computans fuiſſe aſſerit. quinquies mille milia:& ducentaoctuagintaduo milia hominum: ſeptingentoſque& ſexaginta. Quæ quia incredibilia fere uidebantur: forte dixit Iuuenalis in ea ſatyra: quæ incipit Omnibus in terris: de iſto Xerre loquēs Creditur olim Velificatus athos. De quo in ſua dictione uidimus. Et quicquid græcia mendax Audet in hiſtoria conſtratum claſſibus iſdem Suppoſitumque rotis ſolidum mare. Nam ut idem Herodotus latiſſime narrat: pontem ſtruxit Xerres ſuper mare helleſponticum ab abydo ur be aſiæ uſqꝫ in ſeſtū urbem europa. quod Lucanus in ſecūdo tetigit: cum de. C. Cæſare loqueretur: ꝗ incre dibili ædificiorum mole Pompeiuꝫ in brūduſio claudere nitebatur cum ait: Tales fama canit tumidum ſuper aquora xerxem Conſtruxiſſe uias: multum cū pontibus auſus: Europamqꝫ aſiæ: feſtūqꝫ admouit abydo. Inceſſitqꝫ fretum rapidi ſuper helleſponti. Non eurum zephyrūqꝫ timens: cū uela rateſqꝫ In medium deferret athon. Et ſubdit Iuuenalis ad ea: quæ ſupra rettulimus: Credimimus altos Defeciſſe amnes: epotaqꝫ flumina medo Prandente: Vt de pluribus refert Herodotus.& nos aliqua diuerſis in dictionibus annotauimus. Et ſupple Credimus hæc madidis cantat quæ ſoſtratus allis. Difficilis nobis eſt locus iſte: cuꝫ nihil certi de hoc Soſtrato legerin De quo ſi diuinare licet putamus illum fuiſſe poetam non celebrem: ꝗ de Xerxe nec bene canens: hæc oīa quæ rettulimus cōſcripſit. Quod ex auium tranſlatione indicare uidet̉: quæ madidis allis inepte uolare dicuntur. Et ponit deinde Iuue. illius fugam. Nam cū a græcis duce Themiſtoce nauali prælio uinceretur:& plurima illius naues caperentur: multa ſummergerent̉: rex ipſe cū pauco exercitu ꝑ macedoniam fugiens: ꝑuenit ad ſeſtum: ubi cū ſolutum pontē hybernis tēpeſtatibus percepiſſet: piſcatoria ſcapha mare trepidus ſulcauit. In corum atqꝫ eurū ſolitus ſæuire flagellis Barbarus rex ideſt remis. Acynthos cum. c. exili&. y. græco: atqꝫ. th. aſpirato ſcribit̉: inſula parua eſt ī græco mari propinqua ætoliæ: urbem unicam eiuſdem nominis teſte Liuio ī ſexto de ſecūdo bello punico detinens. Et quia nemoribus abundat: dixit Virgilius in. iii. æneidos: laꝫ medio apparet fluctu nemoroſa zacynthos. De qua locutus Vlyxes regi Alcino apud Homerum libro. ix. odiſſeæ ἀυτι γότεής γάιησ δύναμαι λλυκυτεροναλλόδεσθαι: hoc eſt ego quidem nil dulcius in hac terra uidere poſſum. Zacanthei cum. c. exili&. th. aſpirato ſcribitur: fuerunt teſte Polibio zacynthioꝝ coloni in medio pyrenei montis ſiti:& iuxta fluuiuꝫ hiberum habitātes: ut& plures alii græci: qui circa illos inhabitant. Z acharias cum. ch. aſpirato ſcribit: nomen eſt uiri ꝓprium hebrai. Z amolſis cū. i. latino ſcribit̉: fuit teſte Herodoto li. hiſto. iiii. Pythagora ſeruus: cui geta putantes illum Saturnum eſſe ſacrificia impendebant. Z elotypus cum unico. I.&. t. exili atqꝫ. y. græco ſcribitur: dici pōt emulator forma. Nā zelus emulatio eſt:& typos forma. Iuue. in ſatyra Si te ꝓpoſiti: Quas in uagina fronte ſolebat ponere zelotypo iuuenis prælat. hiarba: hoc eſt iuuenis Aeneas: ꝗ ob decorem illatum a matre iuuenis uidebat̉: ac etiam Hiarbæ regi fuit coniugio a Didone prelatus. Quare Zelotypiam diffiniēs Chryſippus: dicebat teſte Laertio ægritudinem eſſe ex eo ꝓuenientē: quod adſit alteri: quod ip̄e nō habeas: aderat enī Aenea Dido: quam Hiarbas habere non potuit. Et dixit Iuue. in uagina fronte: ut id Virgilii exponeret: ꝗ de Aenea loquens in. iiii. ænei. īquit: Atqꝫ illi ſtellatus iaſpide fulua Enſis erat. i. uagina. Nam ut ait Seruius in fronte& ſummitate uagine conſueuerunt precioſi lapides apponi. Z eno cum. e. abſqꝫ diph.& unico. n. ſcribit̉: fuit philoſophus cictienſis ex cypro græca ciuitate fœnicibꝰ frequēter accolis. Fuitqꝫ Napſei: ſiue(ut alii dicūt) Demei filius. Et teſte Timotheo collo in alteram ꝑtem inclinatiore. Apollonius aūt tyrius dixit eū gracili corpore fuiſſe: ſtatu ꝓcero:& atra cute. Vnde illum Chryſippus palmitem ægyptiū uocabat. Crura habuit turgida& imbecilla atqꝫ īfirma. Ob quod teſte Perſeo multas cœnas declinauit. Veſcebat̉ libēter ficibus recentibus:& ad ſolē paſſis. Auditor fuit Cratis. Stilpionem etiam& Xenocratē decēnio audiuit. Deinde cōuertēs ſe ad porticuꝫ: quæ pyſianactia uocabat̉: ex uaria& multa ſcientia pictura Polygnoti orationē formabat. Vnde uolens locū illum ſtabilē facere: atqꝫ īuiolabilē ubi ad mille quadrigentitriginta ciues necati fuerāt. Cœpit in illa docere: ad quē eo audiendū diſcipuli cōfluētes: ꝗ antea zenoni dicebant̉ ab ipſa porticū ſtoici ſunt uocati: ut Epicurꝰ ip̄e in epiſtolis atteſtatur. Siꝗdem& ante illum teſte Fratoſthene poetæ in illa morantes: dicti ſunt ſtoici: a ꝗbus multum incremēti illa ap pellatio cœpit. Tanto in honore apud atheniēſes Zeno habitus eſt: ut apud eū claues urbis deponerēt. Ornarentqꝫ ip̄m aurea corona& imagīe ærea. hoc ip̄m& ſui ciues fecere. Habuit auditores eximios: īter quos Antigonus cū ibat athenas eius erat auditor. Cui aliquādo hanc epiſtolam ſcripſit: rex Antigonus ſalutem dicit Zenoni philoſopho: Ego fortuna me ꝗdem& gloria uitaꝫ tuā anteire exiſtimo. Cæterū diſciplinis ſtudiiſqꝫ liberalibus:& ꝑfecta fœlicitate: quā tute poſſides: lōge abs te præcelli ſentio. quocirca te orare ſtatui: uti ad me ꝓficiſcaris: id mihi perſuadens te preces meas minime irritas fieri paſſurum. Tu igit̉ modis oībus enitere: ut tuo cōtubernio fruamur. Hoc ꝓcerto habens te non mei ſolū: ſed oīm ſimul macedonum eruditorem fore. Nam ꝗ macedoniæ regem erudit: atqꝫ ad uirtutē ībuit: tum& ſubditos quoſqꝫ inſtruere ad for titudinem& ꝓbitatē certum ē. Nam cuiuſmodi fuerit dux: tales ut plurimū ſubditos fieri ē neceſſe. Vale. Cui Zeno reſpondit dicēs ſe maxime laudare eū: quod ſtudiū nō uoluptatē ſequeret̉: quæ aīos adoleſcentuloꝝ effœminat. Porro ſi adiiciat̉ modica exercitatio: neqꝫ deſit præceptoris copia: mature eū poſſe ad ꝑfe ctionem ꝑuenire. Se aūt non poſſe ad ip̄m ꝑgere ſenectute īpeditum: quod iam eēt octogenariꝰ: ſed ſe mittere ad eū quoſdā ex cōtubernalibꝰ ſuis ꝗbus ſi ſtudioſe uteret̉: beatitudinē ueram cōſequeret̉. Miſit auteꝫ Perſeum thebanūqꝫ Philonidem: ut patet in decreto athenienſiū de illo. Hic adoleſcentulo cuidam inepta multa loquēti ait: Ideo duas habemꝰ aures: os aūt unum: ut.ſ. multa audiamus: pauca uero loquamur. Nonageſimo ætatis ſuæ āno deceſſit incolumis: integer: ac ſine morbo. Nam ut rettulit Apollonius cuꝫ abiret ex ſchola lapidē offendens digitum perfregit. Manu uero terraꝫ feriens illud ait: ex Niobe uenio: quid me uocas: Et cōtinuo ſe ſtrāgulās īterit. Quo mortuo ſtatuere illi atheniēſes ex publico ſepulturā ī ceranico. Scripſitqꝫ plura& uaria. Crudis cibis utebatur:& tenui pallio. Pueris ſemel aut his tantū teſte Laertio uſus eſt:& ancillula quadā: ne ſexum odiſſe uideret̉. Erat ad eū facilis aditꝰ. Euitauit ne nimis eēt popularis. Nec tamen pluſqͣꝫ cū duobus aut tribꝰ ambulabat. Fuere Zenones octo. Primus eleates Pyretis filius teſte Apollodoro. Parmenides uero dixit illum fuiſſe natura filiū Teleutagoræ: adoptiōe uero Pyretis. Fuit teſte Platone ſtatura ꝓcera: quē uocat ſophiſtam Eleatē. Hunc īuentorē fuiſſe dialectica ſicut Empedocē rhetoricæ teſtis ē Ariſtoteles. Is cū Nearchū tyrānum: ſiue Diomedontē ꝓfligare uellet captꝰ ē teſte Heraclide. Et cū de cōiurationibꝰ īterrogaret̉ uolens ſignificare tyrānum deſtitutū: rettulit oēs illius amicos cōſcios eē.& cū ſimulaſſet ſe uelle ad illius aurem alloqui: ip̄am mordicus appræhenſam ꝑforauit. uel teſte Demetrio naſum arripuit. Dixitqꝫ ad ciues: admiror ueſtram uecordiā: ſi hoꝝ gratia: quæ patior tyrāno ſeruire ſtatuitis. Sed cū complices cōiurationis ꝓferre cogeret̉: cōciſam dentibꝰ linguam ī os tyrāni cōſpuit: quo facto ciues tyrā num lapidauerūt. Secūdus fuit ſtoicus: quē ſupra diximus. Tertius rhodius. Quartus hiſtoricus ꝗ Pyrrhi ī Italia geſta ſcripſit: epitomaqꝫ romanaꝝ& carthaginenſiū reꝝ. Quintꝰ Chryſippi diſcipulus. Sextꝰ medicꝰ acutæ ītelligentiæ. Septimus grāmaticꝰ: cuius epigrāmata ferunt̉. Octauus Sydoniꝰ philoſophus epicureꝰ ꝗ de regno ſcripſit. De repu. De nuptijs. De īpietate Thyeſtæ. De amoribꝰ. Cōmētaria ī leges Platōis li. vii. Z ephyrus cū. v. græco ſcribit̉: uentꝰ ē occidentalis. De quo Qui. in primo de triſtibus: Nunc zephyrus ſero ueſpere miſſus adeſt. Z etis cū. t. exili:&. i. latino ſemꝑ apud græcos ſcriptū cōperi. qͣꝫqͣꝫ multi ex noſtris ſcribāt Zetum cū. u. in fine & non cū. i. Fuit filius Boreæ ex Orithyia: ⁊ frater Calais. Z ethus dū cū. th. aſpirato ſcribit̉: fuit teſte Homero in. xi. odiſſeæ: filiꝰ louis ex Antiopa:& frater Amphiōis. Z eugma cū. eu. diph. ſubſequente. g. ſcribit̉: dici pōt latīe cōnexio. Nam figura ē: quæ tūc quoqꝫ ſit cum plu res ſenſus uno uerbo claudunt̉. Quod tribꝰ cōtingit modis. aut in prīo uerbo: ut currimus nos& tu.& tūc dicit̉ ꝓtoreugma. In medio: ut tu curris& ille.& tūc dicit̉ meſozeugma. In ultīo: ut Hic illius arma: Hic cur rus fuit. Similiter Terentius: Hoc tꝑe obſequium amicos: ueritas odium parit. Et dicitur hyſteroreugma cū y. græco aſpirato. Z euſis cū. eu. diph. ſubſequente. s.&. i. latino ſcribit̉: fuit pictor Heracleotes maximꝰ ſua ætate.i. olympiade ꝗnta:& nonageſima. Hic teſte Pli. xxxv. natu. hiſto. pēniculum ad magnā gloriā ꝑduxit. Opeſqꝫ tantas acꝗſiuit: ut inſtitueret donare opera ſua: eo quod nullo precio ſatis digno ꝑmutare poſſe diceret. Aequales eiꝰ & æmuli fuere Timātes. Androgides: Theopompas:& Parrhaſius: ꝗ deſcendiſſe cū Zeuſide in certamē tra ditur: ut uidimus in dictiōe Parrhaſius. Idem teſte eodē Pli. fert̉ pinxiſſe puerum uuas ferentē: ad quas cum aduolarent aues: ꝓceſſit iratus operi& dixit: Vuas melius pinxi qͣꝫ puerum. Nam ſi& hoc conſummaſſem aues ipſæ timuiſſent. Idem etiā Quintiliano teſte luminū umbrarūqꝫ dicit̉ īueniſſe rationē& plus membris corporis dedit. Id amplius atqꝫ anguſtius ratus: atqꝫ(ut exiſtimant) Homerū ſecutus: cui ualidiſſima quæqꝫ forma etiam in fœminis placet. Z euxo cū. eu. diph.&. x. cōſonāte ſcribit̉: fuit teſte Heſio. ī theogōia una ex nymphis filia oceani& tethyos. Z odiacus cū. i. latino:&. c. exili ſcribit̉: dici pōt a nobis aīalis. Nam circulus ē ſignoꝝ: quæ in formam aīalium figurantur:& a ζωον: quod ē aīal deriuat̉: ut aries taurus.& reliqua. Cingitqꝫ totum cæluꝫ in obliquū: hoc eſt cancro circulū æſtiuū:& capricorno hyemalē contingens. Vnde dixit Virgilius in primo georgicorum: Obliquus qua ſe ſignoꝝ uerteret ordo. Z opyrus cum. y. græco ſcribit̉: fuit Megabizi filius: cuiꝰ opera& induſtria(ut dixit Herodotus ī. iiii. hiſto.) Darius babylonem cæpit. Z uthus cū. th. aſpirato ſcribit̉: fuit teſte Homero in. x. odiſſeæ. Aeoli filius ex Lepatra. IOANNIS Tortelli Arretini cōmentarioꝝ grāmaticoꝝ de Orthographia dictionū ē græcis tractaꝝ opus per Hermanū Lichtenſtein colonienſem. Venetis pridie ldus Nouembres accuratiſſime impreſſum. Anno ſalutis. M. CCCC. LXXXIIII. PRIMARIO LITTERARII ORDINIS VIRO CONSTANTINO ROBEGANO NOTARIO TARVISANO HIERONIMVS BONONIVS.P..S..D. Vorundam Hominum iſtis temporibus uaniloquentias: qui dum cæteris detrahunt ſibi plurimum aſcribere opinati: neminem uirum doctum cui non allatrent intactum relinquūt: æquo animo ferre non poſſum Conſtantine uir optime. Neqꝫ enim ingratitudine qua iſti hac in re potiſſimuꝫ coarguuntur: quicqͣꝫ mihi ſtultius uidetur. Siquidem Guarinus ille Veronēſis: Laurentius Vallenſis. Arretini: Georgius Trapezuntius: complureſqꝫ ali doctiſſimi: qui romanam linguā maiorum incuria tanqͣꝫ ædificium putre uetuſtate collapſum: oblitteratam prope extinctamqꝫ magno cū labore ac ſtudii diligentia reſtituere ut his ducibus ꝗcꝗd boni in re litteraria habemus: ſimus maxime conſecuti: caninis morſibus undiqꝫ dilaniantur. Nec ē qui magnis ſaltem nominibus parcat. O ſtoliditatem inſulſiſſimaꝫ: cæteros tacebo: de loanne Arretino pro loco tantum loquar. Quæ ante laborioſiſſimum hoc opus orthographiæ apud latinos inquam habebatur ratio? Nulla prorſus. Latinitas græcitatis cōmercio egebat: uſqꝫ adeo ut neutram merito noſce putaret̉ ꝗ alteram tantuꝫ ſciret. Græcæ dictiones ex cuiuſque arbitrio ſcribebantur: nec ullus rationi aderat modus. parum id quidem. At qui codices corruptiſſimos deprauatiſſimoſque Ciceronem: Liuium: Plinium: Quintilianum: Gellium: auctores eloquentiſſimos uix loquentis habebamus. Hiſtoriarum uero græcarum Strabonis: Herodoti: Thucydidis ignari omnino eramus. Quæ impræſentia apud Tortellium diligentiſſimum auctorem pro locis aperta: ut nunc diſcipuli præceptoribus olim doctiores ſint effecere. Gratia habenda huic reliquiſqꝫ ꝗ difficiles nobis aditus monſtrarunt: gratia habenda eſſent: Non lit teras ignoraſſe(quod de Tortellio audiui quoſdaꝫ obloqui auſos) publicandi. Qui tamē ſi nōnunqͣꝫ aliꝗd (ut eoꝝ loquamur more) inſipidum: aliquid minus gratum ꝓmunt: quandoqꝫ bonū Homeruꝫ dormitaſſe etiānum recenſendum: Non omnis porro poſſe oīa: Nō oīa eidem deos dediſſe ut Annibali Maharbal aīo uerſandum foret. Cæterum ꝗa temeritatis atqꝫ ignorantia fronti mea indelebile ſtigma inuſtuꝫ iri præmonitus ſum: quippe ꝗ caſtigandi operis in quo(ut aiunt) plurima errata: ac perperam dicta ſunt: grauē& uiribus meis longe imparem ꝓuinciam audacter ſubierim. Vnuꝫ ꝓfiteor: nouiſſe me cenſura mea nō eē tanto operi addere neceſſaria: aut demere ſuperuacania: neqꝫ nouū opus conficere uoluiſſe. Verum operā potius dediſſe: ut ea archetypa haberentur in exēplar: quæ auctor ipſe ſubtegminis alieni haud īdigus intexuerat. Cuius rei Blaſium lignaminiū patauinū uirum ſane integerrimū nec doctum minus tibi quēadmodum familiarem Conſtantine ſincœrum teſtem appello. Is Tortelli ſui ꝓ ſolita in oēs humanitate mihi copiam cuꝫ feciſſet: omne hac in te conſiliū meum plane intellexit. Nolle ꝗcqͣꝫ peruertere ꝓcurantem utiqꝫ ut Tortelliꝰ non ut Hieronymus ſcriberet̉. Siqui tamē caracteres inuerſi: litteræ duplicatæ ubi ſimplices debuiſſent po ni: aut ecōtra: alia pro alia: exilis pro denſa: repetita ſyllaba: aut prætermiſſa: interlegēdum occurrerint: nō mea inſcitiæ uerum celeritati librarioꝝ tribuatur. Nec tamen tales hi erunt errores: ut nō facillime caſtigaturus ſit culpam in me nullam relaturus benignus interpres. Tu interim bene uale:& quod facis me ama. EIVSEM HIERONYMI CARMEN IN PRIMI IMPRESSORIS COMMENDATIONEM. Tingere diſpoſitis chartas quicunqꝫ metallis Cœpit:& inſignes edidit aere notas: Mercurio genitore ſatus: genitrice Minerua Præditus ætherea ſemine mentis erat Non illum Cereris: non illum cura Lyæi Terrenæ tenuit non oꝑis ullus amor: Copia librorum cupidis modo rara Latinis Cum foret: auſpiciis illius ampla uenit Improbus īnumeris librarius ante talentis Quod dabat: exigua nunc ſtipe uendit opus Hiſtoriæ uenere Titi: ſe Plinius omni Gymnaſio iactant Tullius: atqꝫ Maro. Nullum opus(o noſtri fœlicem tēporis artem) Cellat in arcano bibliotheca ſitu. Quem mō rex: quē uix princeps mō rarus habebat Quiſqꝫ ſibi librum pauper habere poteſt Redditus hac etiam nuper Tortellius arte Plurimus: eſcribas: qua ratione docet. Hunc eme ꝗ lingua cultus cupis eſſe latina Hunc eme grāmaticus ꝗ cupis eſſe bonus Quæ gemināda notis fuerit tibi ſyllaba: ſimplex Quæue ſit: exilis: denſaue: doctus eris. Poſtmodo qui fuerit grato ſi cōmodus uſu: Has memor aſſiduis plauſibus ede preces Artifici ſemper faueant pia numina ſancto Vtilis effluxit cuius ab arte liber. .L..V..F.